Vous êtes sur la page 1sur 103

2014

Avans Hogeschool
Iris van Dam,
Pieter van der Male
Sophie Bartelds
Sanne van Gog

[PROJECT IRIS]
Een rapport over het gevoel van eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid van ouderen
boven de 65 jaar, die een cursus hebben gevolgd bij Iris.
Dit is de eerste versie van dit rapport. De begeleider van dit project is Inge Logghe. Dit
project maakt deel uit van de minor Active Ageing.

Titelblad

Project IRIS
Verslag
Breda 10-10-2014
Versie 1
Schrijvers
Iris van Dam
Sophie Bartelds
Pieter van der Male
Sanne van Gog
Begeleider van Avans Hogeschool Breda
Dr. Inge Logghe
Hogeschool docent | Academie voor Gezondheidszorg Senioronderzoeker |
Lectoraat Active Ageing
Email: ihj.logghe@avans.nl
Werkdagen: maandag, woensdag, vrijdag
Kader
Project IRIS wordt uitgevoerd in het kader van de minor Active Ageing aan de Avans
Hogeschool in Breda.

Voorwoord
De projectgroep bestaat uit studenten van de Avans Hogeschool en Hogeschool Zeeland,
opleiding verpleegkunde en de opleiding sport en bewegingseducatie. Deze groep van
studenten volgt de minor Active Ageing te Breda, in het kader waarvan dit project tot stand
is gekomen. De minor Active Ageing houdt zich bezig met de veranderingen in de zorg in
combinatie met het wereldwijde fenomeen: vergrijzing.
Ook de techniek met zijn invloed in de zorg wordt behandeld.
Het implementeren van een online zorgplatform met daarnaast een passend onderzoek sluit
bij de minor aan. Het online zorgplatform dat ontworpen is door de coperatie Iris (verder te
noemen: Iris) is hiervan een voorbeeld.
Iris heeft het Lectoraat Active Ageing benaderd met een projectvoorstel. Dit voorstel is
uitgewerkt in dit rapport. Op deze manier vormt Iris de opdrachtgever van het project. Het
Lectoraat begeleidt dit project.
Als eerste willen we Inge Logghe bedanken voor de goede en fijne begeleiding. Het verloop
van het project en het tot stand komen van dit rapport is door haar betrokkenheid een project
geworden waar zoveel mogelijk uitgehaald is.
Ook willen we Louis Neven bedanken voor zijn medewerking aan dit project.
Iris Dam
Pieter van der Male
Sophie Bartelds
Sanne van Gog
Breda, Januari 2015

Samenvatting
De coperatieve vereniging Iris, is een samenwerkingsverband tussen Careyn, Surplus en
Thebe. Deze drie thuiszorgorganisaties in de gemeente Breda hebben een project opgezet,
Project Iris. Het doel van Iris is om door middel van een online platform de kwaliteit van
leven en zelfredzaamheid van mensen te verhogen, waardoor men uiteindelijk langer
zelfstandig thuis kan blijven wonen. Door het interviewen van huidige cursisten is
onderzocht waar de cursisten nu staan op het gevoel van eenzaamheid, veiligheid en
zelfredzaamheid.
Inge Logghe en Louis Neven van het Lectoraat Active Ageing hebben dit onderzoek
voorgesteld aan deze projectgroep. De volgende hoofdvraag is opgesteld: hoe staan de
ouderen die meegedaan hebben aan de cursus van Iris tegenover het eigen gevoel en situatie
van eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid? Door het houden en analyseren van
interviews met de cursisten is hier onderzoek naar gedaan.
Voorgaand aan de interviews is er een definitieonderzoek gedaan naar de drie onderwerpen.
Er is een vragenlijst opgesteld aan de hand van een aantal topics die deel uitmaken van een
semigestructureerd interview. Hierbij is een handleiding voor het interview opgesteld, die
gebruikt is bij het afnemen van de interviews. Elf cursisten hebben uiteindelijk meegewerkt
aan het onderzoek. Dit zijn mensen die de cursus van Iris aan het volgen zijn en dus een
aantal lessen hebben gevolgd.
De interviews zijn helemaal uitgetypt en hierna gecodeerd, en onderverdeeld in de drie
onderwerpen eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid. Ten aanzien van deze drie
onderwerpen is apart van elkaar een conclusie getrokken.
Uit de resultaten van het onderzoek is gebleken dat cursisten zich over het algemeen nog
niet eenzaam voelen, wel nog zelfredzaam zijn en zich veilig voelen. Ze hebben vooral deel
genomen aan de cursus om in contact te komen met een tablet en het gebruik van internet.
En als het dadelijk een keer nodig is, ze gebruik kunnen gaan maken van internet en het
platform Iris.

Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................................................ 3
Samenvatting ........................................................................................................................................ 4
Inleiding ................................................................................................................................................. 7
Definities ................................................................................................................................................ 8
Eenzaamheid ..................................................................................................................................... 8
Veiligheid........................................................................................................................................... 9
Zelfredzaamheid............................................................................................................................. 10
Interviews ............................................................................................................................................ 11
Semigestructureerd interview ...................................................................................................... 11
Randvoorwaarden cursisten ..................................................................................................... 12
Contactlegging met de cursisten .............................................................................................. 12
Resultaat zoektocht .................................................................................................................... 13
Methodiek interviews ........................................................................................................................ 14
Link naar project Iris en de deelonderwerpen over eenzaamheid. ......................................... 14
Deelonderwerp Sociale participatie onder ouderen ................................................................... 14
Vrijetijdsbesteding en ontspanning. ........................................................................................ 15
Link naar project Iris en de deelonderwerpen over veiligheid ................................................ 16
Objectieve veiligheid .................................................................................................................. 16
Subjectieve veiligheid ................................................................................................................ 16
Link naar project Iris en de deelonderwerpen over zelfredzaamheid .................................... 17
Zelfverzorging ............................................................................................................................ 17
Mobiliteit...................................................................................................................................... 17
Bezigheden en taken in en rondom huis ................................................................................. 17
Geldbesteding ............................................................................................................................. 17
Tijdsbesteding en ontspanning................................................................................................. 17
Sociale contacten en relaties ...................................................................................................... 18
De cursus van Iris ............................................................................................................................... 19
De cursus ......................................................................................................................................... 19
Indruk van de onderzoekers ......................................................................................................... 19
Ervaring cursisten........................................................................................................................... 20
Resultaten ............................................................................................................................................ 22
Kenmerken genterviewden .......................................................................................................... 22
Eenzaamheid ................................................................................................................................... 23

Eenzaam ....................................................................................................................................... 23
Huis en omgeving ...................................................................................................................... 24
Sociale contacten ......................................................................................................................... 25
Ontspanning en activiteiten ...................................................................................................... 26
Weekbesteding ............................................................................................................................ 27
Veiligheid......................................................................................................................................... 29
Objectieve veiligheid .................................................................................................................. 29
Subjectieve veiligheid ................................................................................................................ 30
Zelfredzaamheid............................................................................................................................. 31
Zelfverzorging ............................................................................................................................ 31
Mobiliteit...................................................................................................................................... 31
Bezigheden en taken in en rondom huis ................................................................................. 32
Geldbesteding ............................................................................................................................. 32
Tijdbesteding en ontspanning .................................................................................................. 32
Sociale contacten en relaties ...................................................................................................... 33
Discussie .............................................................................................................................................. 34
Resultaten analyse ...................................................................................................................... 34
Onvoorziene omstandigheden ................................................................................................. 34
Conclusie ............................................................................................................................................. 34
Conclusie eenzaamheid ............................................................................................................. 34
Conclusie veiligheid ................................................................................................................... 35
Conclusie zelfredzaamheid ....................................................................................................... 35
Aanbevelingen .................................................................................................................................... 36
Aanbeveling I. ............................................................................................................................. 36
Aanbeveling II. ............................................................................................................................ 36
Aanbeveling III. .......................................................................................................................... 36
Aanbeveling IV. .......................................................................................................................... 37
Bronvermelding .................................................................................................................................. 38
Bijlage I. ................................................................................................................................................ 39
Bijlage II. .............................................................................................................................................. 40
Bijlage III .............................................................................................................................................. 41
Bijlage IV .............................................................................................................................................. 42

Inleiding
Bij de start van het onderzoek voor de minor Active Ageing was het eerst de opdracht om
te onderzoeken hoe het staat met de eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid van oudere
eindgebruikers die gebruik maken van het internetplatform die door Iris aangeboden is. Het
aantal eindegebruikers bleek te gering te zijn en dus moest deze opdracht aangepast
worden. Bij wijziging van de opdracht is de doelgroep van eindgebruikers gewijzigd naar
gebruikers die op dat moment de cursus volgden voor het gebruik van een tablet om
overweg te kunnen gaan met het internetplatform. Na kennis te hebben gemaakt met deze
ouderen bleek dat er nog geen enkele gebruiker van het internetplatform aanwezig was.
Hierdoor moest de opdracht nogmaals gewijzigd worden. Na deze wijziging is er uit
gekomen dat er een nulmeting gemaakt moest worden over de gevoelens van de
eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid van ouderen die de cursus volgen van project
Iris.
De hoofdvraag is na deze wijzigingen als volgt geformuleerd: Hoe staan de ouderen die
meegedaan hebben aan de cursus van Iris tegenover het eigen gevoel en situatie van
eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid?
Om een antwoord te krijgen op deze vraag zal er eerst een onderzoek worden gedaan naar
de termen eenzaamheid , veiligheid en zelfredzaamheid. Hier zal een
definitiebeschrijving van gemaakt worden en later in de interviews verwerkt worden. Dit
wordt gedaan door middel van een literatuuronderzoek.
In de literatuurstukken worden de cursisten van project Iris van 65 jaar en ouder benoemd.
In het volgende hoofdstuk wordt het Projectcontract beschreven. Dat contract bevat
informatie over het project, de opdrachtgever en de onderzoeksopdrachten. Vervolgens zal
er in het activiteitenplan weergeven worden hoe er in de afgelopen periode gewerkt is en
wie welke taken op zich heeft genomen. In het daaropvolgend hoofdstuk zullen alle
afspraken die zijn gemaakt tussen met Avans Hogeschool en de opdrachtgever in kaart
gebracht worden. Hierna volgt de bespreking van de onderzoeken naar het gevoel van
eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid en de definities van deze begrippen. Tot slot
wordt de methodiek van de interviews besproken, de link van de topics naar het project Iris
en de topics van de literatuurstukken die zullen terugkomen in de interviews.
In de bijlagen staan de bronnenlijst, de interviews met de cursisten en het contract.

Definities
In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de begrippen eenzaamheid, veiligheid
en zelfredzaamheid. Deze begrippen staan centraal in dit rapport.

Eenzaamheid
Om de eenzaamheid bij ouderen te bekijken moet er eerst gekeken worden naar het begrip
eenzaamheid in het algemeen. Dit laatste begrip kan worden omschreven als het subjectief
ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan bepaalde relaties (De Jong Gierveld,
Tilburg 2007).
Dit is niet hetzelfde als sociaal isolement. Dat duidt op een bepaalde maat voor de grootte
van het sociale netwerk van een persoon.
Daarnaast kan er nog onderscheid gemaakt worden in emotionele en sociale eenzaamheid,
beschreven in 1973 door Weiss:
Emotionele eenzaamheid ontstaat bij het subjectief ervaren van een sterk gemist rond de afwezigheid
van een intieme relatie, een emotioneel hechte band van een partner of vriendin. In principe kan deze
vorm van eenzaamheid alleen opgelost worden door het aangaan van een nieuwe emotioneel hechte
band.
Sociale eenzaamheid is gekoppeld aan het subjectief ervaren gemist van betekenisvolle relaties met een
bredere groep van mensen om je heen, zoals kennissen buurtgenoten, mensen met dezelfde
belangstelling of mensen om samen een hobby mee uit te voeren.
Eenzaamheid onder ouderen is een veel voorkomend verschijnsel.
Schattingen geven aan dat 32 procent van de 65-plus bevolking van Nederland beschouwd
kan worden als eenzaam. (De Jong Gierveld, 1999). Dit komt neer op ruim 1,2 miljoen
eenzame oudere personen. Binnen deze categorie wordt 28 procent als matig eenzaam
beschouwd, 3 procent als ernstig eenzaam en 1 procent als uiterst eenzaam. (Fokkema T, van
Tilburg T, 2005)
Van de 65-plussers woont ongeveer 52% alleen en van alle 75-plussers 64.6%. Het meest
eenzaam zijn alleenwonende ouderen die gescheiden zijn en weinig sociale contacten
hebben. (SBS Statline)
Dit betekent dus dat ongeveer een derde van de 65-plus bevolking eenzaam is. Dit is een
groot aantal en doordat er steeds meer gestimuleerd wordt om ouderen zo lang mogelijk
zelfstandig te laten wonen kan verwacht worden dat dit aantal alleen maar op zal lopen.

Veiligheid
Veiligheid kan je onderverdelen in twee aspecten, namelijk: objectieve veiligheid en
subjectieve veiligheid.
Objectieve veiligheid houdt in de veiligheid in de buurt waarin ouderen wonen De
veiligheid kan aangetast worden door inbraak, diefstal, geweld of industrile schade in de
buurt van het slachtoffer.
Subjectieve veiligheid houdt in hoe veilig een persoon zich voelt binnenshuis of buitenshuis.
(GNG. Vanderveen., S. Pleysier., W. Rodenhuis, 2011)
In buurten met een slecht onderhoud van gebouwen, vervuiling op straat en vandalisme
voelen ouderen zich vaak onveilig. De objectieve veiligheid van de oudere is in dit geval dus
aangetast. (Kanan & Pruitt, 2002; Mujahid et al., 2007; Skogan, 1986). Doordat mensen zich
onveilig voelen in de omgeving heeft dit gevolgen voor hun dagelijks leven. De ouderen
komen minder naar buiten en hebben minder beweging. Dit heeft schadelijke
gezondheidseffecten op de oudere zelf. (Saelens et al., 2003; Wilson et al., 2004). Zij zijn ook
minder in staat relaties in hun buurt te onderhouden, wat de eenzaamheid van de ouderen
verhoogt.
Ouderen zijn minder in staat om verschillende omgevingen te vergelijken met elkaar. Als de
gevoelens van de veiligheid van de thuislocatie slecht zijn, dan voelen de ouderen zich over
het algemeen in geen enkele locatie meer veilig. Hierdoor voelen zij zich kwetsbaar en
hulpeloos. (Prof. Dr. T.G. van Tilburg 2009)
Wat ook onder objectieve veiligheid valt is de sociale veiligheid. Raaijmakers omschrijft dit
als volgt:
Het zich veilig voelen in een buurt omdat men over voldoende contacten in de buurt beschikt, die in
geval van nood hulp bieden.
Dit kan het contact tussen bewoners en familie betekenen maar ook het contact dat men in
het algemeen heeft in het dorp of de stad. Door middel van dit contact voelen ouderen zich
meer op hun gemak en voelen zij zich veiliger in hun eigen omgeving.

Zelfredzaamheid
Zelf doen, zelf je keuzes maken, zelf bepalen waar, wanneer en hoe je iets doet. Het klinkt zo
vanzelfsprekend, maar dat is het voor velen niet. Wachten tot er iemand komt om je naar het
toilet te helpen, je aan te kleden, je eten klaar te maken en ga zo maar door. Niet meer
zelfredzaam zijn gooit je leven op zijn kop en maakt je afhankelijk.
Zelfredzaamheid is het vermogen van ouderen om hun leven vorm te geven. Opdat zij
zoveel mogelijk zelf kunnen doen, maar daar waar dat echt niet kan, ondersteuning vragen
en krijgen van anderen of gebruik kunnen maken van hulpmiddelen om hen te
ondersteunen. De mate van zelfredzaamheid is voor iedereen verschillend en in die zin geen
objectief gegeven. Zij wordt bepaald door de wijze waarop de oudere met zijn fysieke,
psychische en sociale omstandigheden omgaat.
(Handreiking voor wijkverpleegkundigen. Vilans, juni 2013)
Zelfredzaamheid wordt benvloed door verschillende factoren binnen en buiten de persoon
van de oudere, zoals:
- Psychische factoren en functionele mogelijkheden. Persoonlijkheid, weerbaarheid,
denkvermogen en lichamelijke mogelijkheden stellen de oudere in staat invloed uit
te oefenen op zijn zelfredzaamheid.
- De sociale en fysieke omgeving waarin de oudere zich bevindt is ook van grote
invloed op de zelfredzaamheid. Zij stellen de oudere in staat te participeren in de
samenleving. Een goed ingerichte fysieke omgeving versterkt de functionele
mogelijkheden van de oudere om zelfstandig te blijven. De sociale omgeving
waaronder het persoonlijk netwerk van de oudere kan hem ondersteunen de regie
over het eigen leven te houden.
Een goede balans tussen psychische factoren, functionele mogelijkheden, fysieke en sociale
omgeving is noodzakelijk voor het behoud van zelfredzaamheid.
(Gezondheidsraad. Preventie bij ouderen: focus op zelfredzaamheid. Den Haag:
Gezondheidsraad, 2009)
Of iemand zelfredzaam is, hangt niet alleen af van de aanwezigheid van beperkingen in
(instrumentele) dagelijkse activiteiten en van hulpmogelijkheden, maar ook van persoonlijke
factoren zoals autonomie, motivatie en het omgaan met onzekerheid (Gezondheidsraad,
2009).

10

Interviews
Om de hoofdvraag van dit onderzoek (Hoe staan de ouderen die meegedaan hebben aan de
cursus van Iris tegenover het eigen gevoel en situatie van eenzaamheid, veiligheid en
zelfredzaamheid), te kunnen beantwoorden zijn er interviews afgenomen. Deze interviews
zijn semigestructureerd met het doel om diepgang te creren. Tijdens deze
(semigestructureerde) interviews wordt toegespitst op deelonderwerpen, welke bepaald zijn
door literatuur en eerder naar dit onderwerp verricht onderzoek. Deze onderwerpen zijn;
- Eenzaamheid
- Sociale eenzaamheid
- Emotionele eenzaamheid
- Sociale participatie
- Vrijetijdsbesteding en ontspanning
- Objectieve veiligheid
- Subjectieve veiligheid
- Zelfredzaamheid
- Zelfverzorging
- Mobiliteit
- Bezigheden en taken in en rondom huis
- Geldbesteding
- Tijdsbesteding en ontspanning
- Sociale contacten en relaties
De interviews zijn afgenomen bij ouderen die een cursus met een tablet aangeboden hebben
gekregen van Iris over het elektronisch platform.
Het doel van deze diepte-interviews is dat de mening met betrekking tot eenzaamheid,
zelfredzaamheid en veiligheid van deze cursisten duidelijk wordt.
In dit hoofdstuk wordt beschreven wat een semigestructureerd interview inhoudt, welke
groep verstaan wordt onder de cursisten, hoe contact gelegd wordt met deze ouderen en het
resultaat van deze zoektocht en de reden waarom sommige deelnemers aan de cursus geen
deel wilden nemen aan het interview.

Semigestructureerd interview
Bij deze vorm van interviewonderzoek gaat het om individuele vraaggesprekken. Tijdens dit
interview stuurt de interviewer het gesprek via vooraf bepaalde onderwerpen en vragen. De
gespreksonderwerpen liggen dus vast, maar de hoeveelheid deelonderwerpen, de precieze
formulering en de volgorde van de vragen niet. De onderwerpenlijst of topiclijst is het
product van een doordenking van de probleemstelling en het theoretisch kader( Lucassen &
olde-Hartman, 2007).
De topiclijst die gebruikt wordt tijdens de interviews is een combinatie van beide.
Doordat een semigestructureerd interview deels gesloten is, is er sprake van doelgerichtheid.
Er wordt bewust doorgevraagd. Daarnaast wordt er ook rekening gehouden met de eigen
inbreng van de respondent.
Het doel van dit semigestructureerd interview is om inzicht te krijgen in de belevingswereld
van de cursisten.

11

Randvoorwaarden cursisten
Om de term cursisten af te bakenen zijn vanuit het Lectoraat Active Ageing
randvoorwaarden opgesteld. Deze voorwaarden zijn zo geformuleerd dat de eindgebruiker
hieraan moet voldoen.
Er wordt gestreefd om 15 eindgebruikers te interviewen en minimaal 8 tot 10.
De randvoorwaarden zijn:
De minimale leeftijd is 65 jaar
De cursisten wonen in de omgeving van Breda
De cursisten wonen zelfstandig
De cursisten volgen de cursus van Iris.
Contactlegging met de cursisten
In overleg met de cordinator van Iris is besproken dat de contacten verkregen worden aan
de hand van email. Op het moment dat de email adressen bekend waren, is er met de
cursisten contact opgenomen door middel van een emailbericht. Aan de hand van deze mail
wordt gevraagd of de cursisten deel willen nemen aan het onderzoek aan de hand van een
interview. De opzet van deze mail is als volgt:
Geachte Heer/ Mevrouw,
Wij hebben uw email adres gekregen van .. in verband met een onderzoek dat wij
uitvoeren namens Iris.
Graag stellen wij ons aan u voor; Wij zijn studenten van Avans Hogeschool te Breda. Op dit
moment volgen wij een verbredend lesprogramma met de naam Active Ageing, wat staat
voor actief ouder worden. In opdracht van de hogeschool willen we ondervinden wat u
vindt van het elektronisch platform wat ontworpen is door Iris.
Met deze email vragen wij uw medewerking aan dit onderzoek.
De medewerking aan dit onderzoek bestaat uit een interview. Dit interview heeft als doel om
te ondervinden wat u van het elektronisch platform vindt wat Iris ontwikkeld heeft. We
willen graag uw mening horen over het gevoel van eenzaamheid, veiligheid en
zelfredzaamheid.
Waar het interview wordt afgenomen is aan u. Als u het bijvoorbeeld niet prettig vindt om in
uw huis af te spreken kunnen we naar een centraal gelegen plek komen. Hier kan tevens ook
een reiskosten vergoeding geregeld worden.
Het interview zal maximaal n uur duren en zal door twee studenten afgenomen worden.
Het interview zal opgenomen worden aan de hand van een voicerecorder. De verkregen
gegevens worden anoniem verwerkt en gebruikt als resultaat voor het onderzoek.
Graag horen we van u binnen een week.
Met vriendelijke groet,
Iris van Dam
Sophie Bartelds
Pieter van der Male
Sanne van Gog

12

Door miscommunicatie bleven de email adressen van de cursisten uit, waardoor gekozen
werd om telefonisch contact te zoeken met de cursisten. Tijdens de gesprekken werd het doel
van het interview uitgelegd, hoe lang het interview zou gaan duren en werd afgesproken
waar het interview afgenomen werd. Ook werd het gebruik van de voicerecorder besproken.
Resultaat zoektocht
Er is met dertien cursisten telefonisch contact gezocht. Het was in de meeste gevallen
gemakkelijk om contact te krijgen. Sommigen waren echter regelmatig niet thuis, waardoor
het een aantal dagen langer duurde om een afspraak te maken. Uiteindelijk waren alle
interviews in n week gepland, zodat de twee weken daarna de interviews afgenomen
konden worden.
Twee cursisten wilden niet meewerken aan het interview. De reden was met name dat men
geen tijd had.

13

Methodiek interviews
Voor de interviews hebben we drie begrippen gebruikt waar het interview uit wordt
opgebouwd, namelijk: eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid.
Deze drie begrippen zijn onderverdeeld in deelonderwerpen die dieper in gaan op
verschillende onderdelen binnen deze begrippen. Per onderwerp wordt de link gelegd naar
het project Iris en van daaruit worden de deelonderwerpen besproken.

Link naar project Iris en de deelonderwerpen over eenzaamheid.


Er zijn tegenwoordig initiatieven waarbij sociale en emotionele eenzaamheid in kaart
gebracht worden om zo de omvang in beeld te brengen er meer controle over is. Een van die
initiatieven is die van een groep huisartsen in Twente. Zij bezoeken in de regio 75-plussers
en bekijken hoe kwetsbaar zij zijn. Door een actieve benadering hopen ze de ouderen langer
thuis te kunnen houden en ervoor te zorgen dat de thuiswonende ouderen minder snel in
het ziekenhuis belanden (MedNet 04-2013). Dat ouderen dit als prettig kunnen ervaren blijkt
uit het volgende citaat:
Als praktijkondersteuner Marion Boermans de gang van het wooncomplex in loopt, staat mevrouw
Thijssen (97) al in de deuropening te wachten. Stevig achter haar rollator, geeft ze Boermans een hand.
Ze is blij dat ze er is. Soms komt hier dagen achtereen niemand, zegt ze, zonder gevoel van
zelfmedelijden. Ik vind het heel gezellig dat u komt.
Via project Iris is er geen praktijkondersteuner of hulpverlener die langskomt, maar bestaat
er wel een belservice genaamd Goededagservice. Via het platform van Iris kan aangegeven
worden op welke dag de oudere een gesprek wil hebben met een vrijwilliger. Deze
vrijwilliger komt dan wel niet langs, maar via beeldbellen wordt wel sociaal contact
onderhouden. Het gesprek is op vrijwillige basis, waarbij de oudere zelf kan bepalen hoe
vaak hij wil bellen en waar hij het graag over wil hebben. Op deze manier kan een
thuiswonende oudere, die misschien niet veel sociale contacten heeft, toch gesprekken
voeren op een dag en sociaal contact onderhouden.
Bij ouderen kan het sociale netwerk op verschillende manieren worden bedreigd. Als men
ouder wordt neemt de kans toe dat vrienden en familie overlijden of wegvallen door
bijvoorbeeld geestelijke achteruitgang. Ook het afnemen van mobiliteit kan hier aan
bijdragen. Uit onderzoek van Medical Delta
(http://www.medicaldelta.nl/society/vitality/sociale-contacten, geraadpleegd op 21-102014), blijkt uit vragenlijsten dat acht op de tien ouderen zeggen tevreden te zijn over het
aantal sociale contacten op dit moment. De behoefte aan sociale contacten is groter als er een
lagere levenskwaliteit is en slechtere gezondheid. Uit het onderzoek blijkt ook dat er meer
behoefte is aan het gezamenlijk ophalen van herinneringen. Ook wijst het onderzoek uit dat
bij elkaar op bezoek gaan als prettiger wordt ervaren dan het contact via internet of Skype.
Maar internet en Skype worden niet meteen afgeschreven als methode om sociale contacten
te onderhouden.
Deelonderwerp Sociale participatie onder ouderen
Ouderen zijn actiever dan ooit en staan midden in de samenleving. Het deelnemen aan de
samenleving wordt sociale participatie genoemd. Er zijn drie vormen te onderscheiden:
maatschappelijke participatie, consumptieve participatie en netwerk participatie.

14

Maatschappelijke participatie houdt in: activiteiten waarmee groepen of personen de


samenleving van dienst zijn, zoals inzet in politieke en vrijwilligersorganisaties en het bieden
van informele hulp.
Consumptieve participatie duidt op activiteiten die gericht zijn op zelfontplooiing en het
eigen welzijn. Sociale participatie zoals het bezoeken van restaurants, pretparken en
dergelijke zijn ook vormen van consumptieve participatie.
Netwerkparticipatie staat voor ongeorganiseerde informele omgang met familie, buren en
vrienden.
Nu wordt ouder worden al heel lang geassocieerd met het terugtreden uit de maatschappij
en sociale verbanden. Sinds de jaren 50 van de vorige eeuw zijn er belangrijke
ontwikkelingen in de samenleving waardoor we het beeld van ouderen achter de
geraniums moeten bijstellen. Het meest duidelijke isdat ouderen die misschien minder
uren maken in betaalde arbeid zich wel meer inzetten in vrijwilligerswerk en/of de zorg
voor kleinkinderen of hun eigen ouders. Dit wordt vaak niet meer gezien als echt werk, maar
de oudere is nog wel degelijk actief aanwezig in de samenleving. Daarnaast combineren
ouderen deze participatie met consumptieve participatie door het maken van reizen, musea
bezoeken en fit blijven door wandelen of fietsen. Op deze manier zijn ouderen veel en lang
zichtbaar in de samenleving. Pas als gezondheidsproblemen een rol gaan spelen neemt de
maatschappelijke participatie af.
Het stimuleren van sociale participatie van ouderen is een belangrijk doel van het huidige
overheidsbeleid.
Het platform van Iris biedt veel activiteiten aan in de buurt. Het doel van het platform is ook
om onder andere een kalender te bieden van activiteiten in en rondom de buurt. Op deze
manier kunnen ouderen enthousiast gemaakt worden om hier aan deel te nemen of te helpen
met de organisatie hiervan.
Vrijetijdsbesteding en ontspanning.
Als men op een zoekmachine ouderen en ontspanning intypt, verschijnen er in een paar
seconde ongeveer drie miljoen resultaten. Het moge duidelijk zijn: er valt genoeg te
ondernemen als oudere om te ontspannen en leuke ervaringen op te doen. Het ondernemen
van dit soort activiteiten hoeft niet eens ver van huis., Zo bestaan services die bij de ouderen
thuis komen in het huis, seniorenwoning of verzorgingstehuis om een fijne massage te
geven.
Nu de pensioenen steeds kleiner worden zullen ouderen misschien ook naar alternatieven
gaan kijken wat betreft vrijetijdsbesteding. Waar er misschien voorheen een duur dagje uit
gepland werd, zal er nu dichter bij huis worden gebleven.
Uit bovenstaande informatie kon veel gehaald worden voor het te houden interview. Het is
goed om te vragen naar de sociale contacten die de gebruikers hebben, omdat op deze
manier in beeld gebracht kan worden of iemand sociaal gezien eenzaam is of niet. De
emotionele eenzaamheid zal altijd subjectief blijven,want de ene persoon die alleen woont
voelt zich niet eenzaam en de andere wel. Daarom zal via het interview de vraag gesteld
worden: Voelt u zich eenzaam? en wordt er gevraagd naar de sociale contacten en via
welke weg er contact onderhouden wordt. Daarnaast blijkt dat ouderen veel kunnen
ondernemen om te ontspanning, nog steeds participeren in de samenleving. Dit zijn ook
topics waarnaar gevraagd zal worden.

15

Link naar project Iris en de deelonderwerpen over veiligheid


Door middel van het platform Iris, is de oudere in staat contact te leggen met de omgeving.
Dit kan met andere bewoners zijn uit andere verzorgingstehuizen, vrijwilligers via de
Goededagservice of door middel van de diensten waarvan de oudere gebruik kan maken
via het platform. De sociale veiligheid die eerder is beschreven in dit verslag wordt hierdoor
bevorderd.
Het platform heeft geen invloed op vandalisme, diefstal of vervuiling op straat,maar kan de
oudere toch geruststellen en op zijn of haar gemak laten voelen.
Objectieve veiligheid
De vragen die met dit topic te maken hebben hadden betrekking op de veiligheid in de
omgeving van de oudere. De locatie en sociale contacten zijn hier voorbeelden van. Wat
betreft locatie zullen de volgende punten worden besproken:
- Vandalisme
- Inbraak
- Diefstal
- Industrile schade
- Vervuiling
Subjectieve veiligheid
In dit topic worden vragen gesteld hoe de oudere zich voelt in de hedendaagse omgeving
met betrekking tot veiligheid binnenshuis en buitenshuis. Deze vragen staan gekoppeld aan
de vragen die gesteld worden over objectieve veiligheid.

16

Link naar project Iris en de deelonderwerpen over zelfredzaamheid


Het platform van Iris richt zich vooral op zelfredzaamheid met betrekking tot het doen van
boodschappen, schoonmaken, ADL, maaltijdservice en vervoer.
Topics voor het interview hadden dan ook te maken hebben met bovenstaande
onderwerpen. Eerst werd in het interview verteld wat er onder zelfredzaamheid verstaan
wordt, waarna gevraagd werd aan de genterviewde persoon of hij/zij zich nog zelfredzaam
vindt op een aantal gebieden.
Er is daarnaast gevraagd naar belemmeringen in verschillende situaties verdeeld over acht
deelgebieden: zelfverzorging, mobiliteit, bezigheden thuis en gezinsrol, tijdsbesteding en
ontspanning, financile situatie, beroepsuitoefening, sociale contacten en relaties.
Bij elk deelgebied kan de respondent aangeven in hoeverre men het als probleem ervaart dat
deze bezigheden minder goed gaan. De mate van autonomie is doorslaggevend en niet de
mate van benodigde hulp. Een hoge score geeft een grotere probleemervaring aan of duidt
op meer belemmeringen in participatie en autonomie. (E. Bernges, 2013)
Zelfverzorging
Er zijn vragen gesteld over de persoonlijke verzorging. Het gaat er in deze vragen om of de
persoon zelf kan bepalen hoe en wanneer ze zichzelf verzorgen, ook als ze hierbij hulp
krijgen. Dit is belangrijk om te weten, opdat er een duidelijk beeld ontstaat over hoe men
zichzelf ziet m.b.t. de zelfverzorging. (http://www.how-psychology-tests-brain-injury.com,
geraadpleegd op 21-10-2014)
Mobiliteit
Bij dit onderwerp gingen de vragen over mobiliteit: de mogelijkheid om te gaan en staan
waar en wanneer men wil, binnenshuis en buitenshuis. Het gaat er in deze vragen vooral om
of ze zelf kunnen bepalen waar ze naar toe gaan en wanneer ze dat doen. Van belang daarbij
is dat lichaamsbeweging het dementieproces kan vertragen, essentieel is voor een goede
nachtrust, stress en depressieve gevoelens vermindert en zorgt voor een goede
bloedcirculatie en soepele spieren. (http://www.alzheimer-nederland.nl, geraadpleegd op
21-10-2014). Mobiliteit is daarom een belangrijk deelonderwerp geweest van het onderzoek.
Bezigheden en taken in en rondom huis
De vragen rondom deze topic gaan over de bezigheden en verantwoordelijkheden die de
ouderen thuis hebben. Hierbij is te denken aan o.a. de verzorging en opvoeding van
kinderen, huisdieren, huishoudelijke werkzaamheden en onderhoud van de tuin. Het gaat er
weer om in hoeverre men kan bepalen wanneer en hoe iets gebeurt, ook als men het zelf niet
doet.
Geldbesteding
In deze topic gaat het er om of de gezondheid of een lichamelijke of geestelijke beperking
van invloed is op de besteding van het inkomen of zakgeld. Het zelf in de hand houden van
de financile zaken is voor ouderen erg belangrijk.
Tijdsbesteding en ontspanning
Of ze zelf kunne bepalen wat ze willen doen in de (vrije) tijd, wanneer ze dit willen doen en
hoe lang.

17

Sociale contacten en relaties


Het kan zijn dat door de gezondheid of een beperking sociale contacten anders verlopen of
minder vaak voorkomen. Uit Amerikaans onderzoek is gebleken dat mensen die geen of een
kleine sociale kring om zich heen hebben, meer risico lopen op het ontwikkelen van
geheugenverlies als zij ouder worden. Het is daarom belangrijk om goed ik kaart te brengen
wat de sociale contacten zijn, en hier op ingesprongen kan worden.
(http://goedetengezondleven.nl, geraadpleegd op 21-10-2014)

18

De cursus van Iris


In dit hoofdstuk wordt beschreven wat de eerste indruk is van de projectleden over de
cursus van Iris. Het doel van deze cursus is om ouderen bekend te maken met een tablet en
uiteindelijk met het elektronisch platform van Iris. In dit hoofdstuk worden de meningen
van de cursisten weergegeven.

De cursus
In week acht van de cursus hebben twee projectleden deel genomen aan de cursus. De
cursus werd gehouden in de tuinkamer van woonzorgcentrum Ruitersbos te Breda. De
locatie is een centraal gelegen punt, waar de cursisten lopend naar toe kunnen komen. De
tuinkamer is ruim ingericht, met twee grote tafels waar comfortabele stoelen staan.
Voor de cursisten zonder een eigen tablet werden tablets beschikbaar gesteld vanuit Iris.
Deze tablets kunnen de cursisten voor vier maanden gebruiken.
In het begin was de groep echter te groot en te divers, waarna de beslissing is genomen om
de groep op te splitsen. Deze splitsing had te maken met de verschillende soorten tablets en
de onrust die dit met zich bracht. Er werd een verdeling gemaakt tussen de cursisten met een
Ipad en cursisten met een Samsung tablet.
In het begin van de cursus kregen de cursisten een handleiding met de basisprincipes voor
het gebruik van een tablet. Hier werd ook weer een onderscheid gemaakt tussen een Ipad of
een Samsung tablet. In deze handleiding werd stap voor stap en aan de hand van
afbeeldingen uitgelegd wat er tijdens een dag behandeld was. Zo konden de cursisten in de
thuissituatie nogmaals oefenen, mits ze beschikten over internet. De lessen van de cursus
werden verzorgd door vrijwilligers en door de manager van Iris.

Indruk van de onderzoekers


Na de aankomst in de tuinkamer werd al snel de indruk verkregen dat er nog weinig kennis
aanwezig was bij de cursisten. De projectleden werden, nog voor de introductie, door
sommige cursisten meteen aangesproken en met vragen over de tablet overspoeld. Daar
werd niet door elke cursist positief op gereageerd. De vraag kwam al snel naar voren of het
een priv les zou worden voor sommigen.
Op dat moment kwam de manager van Iris binnen, waarmee de les kon beginnen.
De projectleden werden voorgesteld, waarna de medewerking aan de cursisten aan het
afnemen van een interview werd gevraagd.
Het werd al snel duidelijk dat deze dag van de cursus bedoeld was voor een
evaluatiemoment. De cursisten kregen van Iris een vragenlijst over de opzet van de cursus
met daarbij ruimte voor eventuele opmerkingen.
Wat erg op viel tijdens de cursus was dat de cursisten erg veel vragen hadden over de tablet.
De projectleden hadden verwacht dat de basis principes van het gebruik van een tablet na
acht weken duidelijker zou zijn of geheel bekend bij de cursisten. Bij een paar van de
cursisten was het gebruik van de tablet wel bekend. Dit kwam doordat zij voor de cursus al
een tablet hadden.
Het platform van Iris was echter nog niet behandeld, wat ook een verassing was. Dit
hoorden de onderzoekers van de cursisten en niet van de manager van Iris. Uiteindelijk
bleek dit te komen door miscommunicatie vanuit de vrijwilligers. Zij hadden namelijk
doorgegeven dat alle cursisten bekend waren met het gebruik van de tablet. Het elektronisch
platform was niet behandeld. Dit kwam doordat het platform nog niet gebruiksklaar was.
Dit was niet het nieuws waar op gehoopt werd. Het zorgde er namelijk voor dat de aanpak
van het project aangepast moest worden.

19

Ervaring cursisten
Meerdere cursisten vonden de cursus te moeilijk. Na het uitdelen van de handleidingen
werd het echter wel duidelijker voor de cursisten.
[..]Mijn medecursisten. Daar was het echt te moeilijk voor. Veel te snel. Alleen al als je hand boven
die tablet zweeft dan gebeurt er van alles. De PowerPoint is duidelijk maar voor ons, heel moeilijk. De
cursus was heel duidelijk, alleen toch heel moeilijk. Dan zeiden ze bijvoorbeeld uh appjes, nou daar heb
je dan nog nooit van gehoord.
[..] En naar mij kwam die dan wel en zei hij van ja het is bij jou dan anders en dan moet je zo dit
indrukken en dan daar weer indrukken maar bij die andere liet hij het gewoon op een scherm zien weet
je niet ja dat was te snel. Dat heeft geen nut he.
[..] Ja, kijk, ik vond dat goed omdat ik op dat moment wel wist wat ik vragen wilde. Maar als je dat
niet weet, en degene die het hoogste woord voert krijgt zijn vragen beantwoord.
[..] Het geven van de handleiding was een hele grote verbetering.
De manier waarop de cursus gegeven werd was volgens de cursisten goed.
[..] Didactisch deden ze dat heel leuk. Het was buitengewoon vriendelijk, goede assistentie, volgens
mij altijd twee vrijwilligers aanwezig die wilde helpen.
[..] Ik vond het goed te volgen want ze hadden uh, een PowerPoint en ze deden het rustig en kon je op
je eigen scherm mee doen. Het lastige was dat de helft Samsung en Apple had.
[..] Ik vond die ik vond die heren die er waren altijd heel aardig. Je kon alles vragen en en dan dan
dan kwamen ze ook wel bij je, maar ja dan is dat weer voor een ander lastig natuurlijk h? Maar ik
bedoel uh uh die heren echt niet afgeven want die waren allemaal aardig.
Een nadeel was echter dat de cursisten de vrijwilligers soms moeilijk konden verstaan. Ook
was de organisatie in het begin niet goed.
[..] Ja om precies te verhalen weet ik niet maar uh uh de eerste was het dikwijls moeilijk te verstaan
h? Die die meneer praatte binnensmonds en de tweede ja dan vroeg de ene dit en de ander dat en ja
vond ik niet echt dat we er veel van leerde. En dinge die er ook bij was (...) en ja die vond het ook uh de
meeste eigenlijk dat het niet zo geweldig was, want ja uh dat ligt natuurlijk aan ons want dan vragen
wij van ach jan piet klaas of weet ik wat van hoe gaat het of hoe zit dat ja dan is dat moeilijk h? Om
dat dan ja wat zeg ik nou die rare dat die dan uh ja dan bij de een dan bij de ander moest zijn.
[..] Maar die baas van Iris weet niks van computers, of in ieder geval het is niet organisatorisch. Ik
heb zulke gekke dingen mee gemaakt met de cursus.
maar ze hebben zon slecht begin gemaakt. Het is allemaal niet goed overgekomen.
[..] Maar de eerste 2 lessen werd er al een les uitgeschakeld en de laatste ging ook al niet door en uh
nu de laatste 14 dagen hebben we ook niks gehoord.

20

Werken in groepen, geen succes.


[..] Maar ja, dat was in het begin bij ons ook al, die daar ook interesse in hadden maar die wilde nog
wat weten uh weet je niet en die vroegen dan wat en dan werd dat even uitgelegd. Nou die waren dan
tevreden maar wij zaten daar gewoon he, wij kwamen daar niet aan toe.
[..] Ze hebben de intentie gelijke aandacht aan iedereen te geven maar dat is lastig.
Het ging niet echt geweldig. Maar ja, dan, dan, dan waren er een stuk of tien ofzo en ieder wil wat
vragen doen. Met het gevolg dat er van het leren niet zo veel terecht komt.
[..] Met een grote groep pakt dat niet zo. Ik vind het wel heel leuk zo met een paar mensen
De ruimte was volgens de cursisten niet de juiste ruimte.
[..] Maar goed, dan zit je met zn alle in die uh kleine recreatie ruimte, en kwam er nog koffie en thee
bij, nou het was helemaal vol. Het waren teveel cursisten voor die ruimte.
[..] Ik zat op de hoek van de tafel en moest je zo schuin naar het bord kijken of beeld en uh ja het zijn
wel allemaal oude mensen.

21

Resultaten
In dit hoofdstuk worden de bevindingen en de resultaten besproken die verkregen zijn uit
de interviews. Deze resultaten zijn voortgekomen uit het coderen van alle interviews.

Kenmerken genterviewden

Mevrouw - 88 jaar gemeente Breda alleenstaand best wel eenzaam voelt zich
veilig krijgt zorg gebruikt heel af en toe internet.
Meneer 85 jaar gemeente Breda samenwonend niet eenzaam voelt zich veilig
geen zorg gebruikt geen internet.
Meneer 84 jaar gemeente Breda alleenstaand beetje eenzaam voelt zich veilig
geen zorg gebruikt af en toe internet.
Mevrouw 85 jaar gemeente Breda alleenstaand niet eenzaam voelt zich veilig
krijgt huishoudelijke hulp gebruikt internet.
Mevrouw 84 jaar gemeente Breda alleenstaand niet eenzaam voelt zich veilig
krijgt huishoudelijke hulp gebruikt internet.
Mevrouw 81 jaar gemeente Breda samenwonend niet eenzaam voelt zicht
veilig krijgt zorg gebruikt af en toe internet.
Mevrouw 78 jaar gemeente Breda alleenstaand niet eenzaam voelt zich veilig
krijgt huishoudelijke hulp gebruikt internet.
Mevrouw 72 jaar gemeente Breda samenwonend niet eenzaam voelt zich
veilig geen zorg gebruikt internet.
Meneer 80 jaar gemeente Breda samenwonend niet eenzaam voelt zich veilig
geen zorg gebruikt af en toe internet.
Mevrouw 84 jaar gemeente Breda samenwonend niet eenzaam voelt zich
veilig geen zorg gebruikt geen internet.
Mevrouw 85 jaar gemeente Breda alleenstaand niet eenzaam voelt zich veilig
krijgt huishoudelijke hulp gebruikt internet.

Korte samenvatting: van de elf cursisten zijn er twee jonger dan 80, de overige negen zijn
niet ouder dan 88 jaar. Zes cursisten krijgen zorg, huishoudelijk of lichamelijk. Vijf cursisten
zijn nog samenwonend en voelen zich hierdoor niet eenzaam, onveilig en zijn nog redelijk
goed zelfredzaam. Alle elf cursisten wonen in de gemeente Breda.
Codering
Om alle gegevens te analyseren is er gebruik gemaakt van een coderingsysteem. Ieder
onderwerp krijgt een eigen kleur, het is mogelijk dat een antwoord bij meerdere kleuren
past. Eenzaamheid is rood, veiligheid is groen en zelfredzaamheid is geel.

22

Eenzaamheid
De interviews die zijn afgenomen gingen voor een deel over eenzaamheid. Er is directe
gevraagd of de respondent zich eenzaam voelde, maar er is ook dieper ingegaan op
activiteiten, sociale contacten en weekbesteding om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen.
De resultaten van het onderwerp eenzaamheid zijn dan ook volgens de volgende labels
verwerkt:
- Eenzaam
- Huis en omgeving
- Sociale contacten
- Ontspanning en activiteiten
- Weekbesteding
Volgens deze vijf punten zijn de resultaten gesorteerd en verwerkt.
Eenzaam
Vier van de elf cursisten geeft aan zich in enige mate wel eens eenzaam te voelen:
[..]Ja dat heb ik uh, sinds ik hier woon heb ik dat, ik ben al 20 jaar weduwe en ik heb me nog nooit
eenzaam gevoeld weet je niet, maar sinds ik hier woon heb ik dat uh ja wel. Of dat ik iets moest doen
dat het stil was of zo weet je niet. Sinds ik hier woon heb ik echt moeten wennen, en uh nog steeds.
Want het is hier stil en er is niks in de buurt.
[..]maar ja dat is wel ver weg. Ze komen allemaal wel een keertje kijken maar die hebben ook hun
eigen bezigheden en het is een eind weg dus ik hoef ook niet te verlangen dat ze dan uh een keer in de
week hier lanskomen of zo he, nee. Maar ja, goed dus uh ik kan heel goed alleen zijn weet je niet ik kan
heel goed alleen zijn. Maar ik vind het zo, nou is het anders. Dat eenzaam zijn is nu anders dan uhh ja
dat ik nog in mn eigen huis woonde bij wijze van spreken..
[..] Ik sta er nu alleen voor.
Het lijkt zo te zijn dat de verandering van de woonomgeving niet heeft bijdragen aan een
toename aan sociale contacten en heeft gezorgd voor een toegenomen gevoel van
eenzaamheid. Daarnaast als de cursisten vertrekken uit hun eigen buurt waar ze vaak jaren
hebben gewoond, voelt het nieuwe appartement of huis na een paar jaar nog steeds niet als
het eigen huis. Daarnaast is het wegvallen van de partner ook een grote oorzaak voor
gevoelens van eenzaamheid:
[..]Ja heel erg. Ik brand van s morgens tot s avonds een kaarsje. En door dat gemis, voelt u zich
daardoor ook wel eens eenzaam? Ja, daarom fiets ik ook zoveel.[..] Maar toen ze er niet meer was, ja
dan vluchtte je en ging ik fietsen.[..]
[..]Ja heel erg. Het went nooit, je kunt er wel beter mee leren leven en er beter over praten.
[..]Nou, nja je kunt wel eens even teruggetrokken zijn als je ja denkt van nou godsamme, net als
vorig jaar is mn zus overleden en daar had ik juist heel erg goed contact mee dat wel.
[..] Nou en dan heb ik nog een mevrouw, en uh, die is echt eenzaam. Die huilt nu nog dikwijls dat ze
zich zo eenzaam voelt. Daar ga ik ook bij langs. En die heeft een kennis uh en die komt ook mee dan.
Die zit ook op die cursus he, maar die kende ik daarvoor al.

Zeven van de cursisten geeft aan zich niet eenzaam te voelen:


[..]We hebben gelukkig elkaar nog. Wij kunnen nog wel wat doen, dadelijk gaan we ook nog weg
maar dat is een afspraak, en dan kunnen we gelukkig nog met de auto dat is ook veel waard. We weten
ons nog goed bezig te houden, we kunnen rustig een uur hier zitten zonder een woord tegen elkaar te
zeggen. Dan zitten we naar de tv te kijken, daar kun je eens een opmerking over maken, of je zit wat te
lezen of weet ik wat. Maar we kunnen in feiten nog, betrekkelijk gaan en staan waar we willen. Maar
we zijn ook nog met zn tween. Ik kan me voorstellen als mensen alleen zitten en die zich moeilijk
bezig kunnen houden, ja die zich verdomd eenzaam kunnen voelen.

23

[..]Wij zijn in de verre verte niet eenzaam.


[..]Maarjaa ik heb mn man nog he dat scheelt nog heel veel..
[..]Nou ik kan me nog wel goed bezig houden. Dat scheelt natuurlijk wel, en je hebt ook wel dagen dat
je niet zoveel mensen ziet maar dan ligt het ook aan mezelf. Want je hebt hier natuurlijk de
mogelijkheid om naar de gasterie te gaan en een kopje koffie of thee te drinken. Er zijn altijd wel
mensen die daar zitten en waarbij je kunt gaan zitten. Dus het ligt wel het meest aan jezelf of je
initiatieven neemt.
[..]Bent u wel eens eenzaam? Nee, nee. [..]Ja, ja maar ja die hebben het ook heel druk en dat is ook
begrijpelijk. Nee, maar wij hebben het ook allebei druk dus uh nee, eenzaam niet.
[..]Nee hoor, helemaal niet. Ik heb mijn vrouw nog he.
[..]Nee! Nee! Nee! Nee! Ik heb gelukkig mijn man nog en uh kinderen en uh dat hoewel mijn, maar
n kind hier in Etten-Leur mijn andere zoon zit in Amerika en mijn andere dochter die mij net
belde.
Nee nee nee nee nee, maar n zou nee maar onze vrienden ook nog van vroeger die we al jaren
hebben ja daar gaan we ook geregeld even mee uit eten enne nee w-w- we zijn niet eenzaam. Zeker
niet. Nee. [..] Jaja tevreden en ik zeg nogmaals we hebben nog geluk dat we met twee zijn h? Ja dat
is heel veel waard.
[..] Voelt u zich wel eens eenzaam? Eigenlijk niet zo....
Uit deze antwoorden is duidelijk te zien dat de cursisten die nog een partner hebben zich
niet eenzaam voelen. Het samenleven met een ander persoon zorgt voor voldoende
aanspraak en persoonlijk contact.
Daarnaast geven vier cursisten aan dat als ze zich niet prettig voelen of gevoelens van
eenzaamheid ervaren, ze hier zelf actie op ondernemen: [..] Nou eenzaam.. als ik me niet lekker
voel ga ik naar beneden. Maar ik heb veel de radio aan en heb een ipad, met uitzending gemist.[..]
Daarnaast is het duidelijk dat alleen zijn niet betekent dat je ook direct gevoelens van
eenzaamheid of verveling hebt. Veel cursisten vermaken zich prima als ze op zichzelf zijn.
[..] Sommige mensen hebben zon behoefte aan bezoekjes of weet ik was. Of lange telefoon vind ik ook
wel leuk maar dan doe je niks.. [..] Voelt u zich wel eens eenzaam? Eigenlijk niet zo....
[..] Ik verveel me eigenlijk niet zo. Nee,. [..]
[..] Ik heb niet echt het idee dat ze eenzaam zijn. Dat ze niet daar zitten uit eenzaamheid meer uit ja
dat weet ik niet nieuwsgierigheid wat anderen doen, wat er gebeurt.

Huis en omgeving
Vier van de cursisten geven aan dat de verandering van woonomgeving grote impact heeft
gehad op hun sociale contacten en gevoel van eenzaamheid. Met de verandering van
woonomgeving wordt bedoeld: het verhuizen van de oude woning naar een aanleunwoning
in een complex. De cursisten erkennen wel dat er voldoende activiteiten aangeboden worden
in huis, maar dat deze veelal niet aansluiten bij hun behoefte naar contact. Daarnaast is de
aanspraak met de medebewoners in het gebouw minimaal. Veel bewoners spreken elkaar
niet aan op de gangen van het appartementencomplex en onderhouden geen contact. Er
wordt wel aangegeven dat hier behoefte aan is.
[..]Als ik mijn spulletjes maar had, dan was het al goed. Ik vind het hier ook groot. Echt groot.
[..] Je kan hier ook niet beneden koffie drinken of zoiets he, dat is jammer. Alleen aan de overkant he?
Ja uhm dat klopt. Het is hier, want je woont gewoon zelfstandig, maar toch dacht ik meer contact met
de mensen zou hebben maar dat is echt niet waar.
[..] Ja, jawel je kan hier, wordt van alles georganiseerd. Er is iedere dag iets te doen. Maar ja, er is
niks meer voor mij.
[..] Nee, helemaal niet. Je sprak ook, je ziet ook weinig mensen. Ik ontmoet nu nog mensen, die 6 of 7
hoog zitten die ik nog nooit gezien heb terwijl ik hier al een jaar woon.

24

[..]Maar je komt nagenoeg niet bij elkaar over de vloer. Dat is hier in huis ook [..] Want de mensen
vroegen heb je ook contact met de andere mensen uit de flat maar dat hebben wij helemaal niet.
[..] Ja nou, je hoeft niet elke dag bij elkaar over de vloer te komen he maar uh, maar eens een keer een
praatje of zo he.
Er wordt wel aangegeven door twee cursisten dat er in de vorige woonsituatie ook weinig
aanspraak meer was omdat de oude buren ook allemaal weggingen:
[..] Maar weet je waarom ik daar ook weggegaan ben he, alles, de buren waren allemaal weg he, en de
overkant daar was niemand meer die daar woonde. Dus ik had ook nergens meer een inloop of zo weet
je niet.
[..] Ja kijk, we woonde daar, zat je in de kamer uh, en kwam de buurvrouw thuis en die zei hallo en
zwaaide. Of je zag de meneer met zn hondje. En gebeurde wel eens dat er een mevrouw kwam met 5
honden, die ging ze dan uitlaten. En zeiden wij van kijk daar gaat die mevrouw weer met de 5 honden,
ja je snapt niet waar ze, ze laat haha. Ja dat mis je wel.
Sociale contacten
De cursisten geven aan wel sociale contacten in hun omgeving te hebben naast familie. Zo
worden er gezamenlijk activiteiten ondernomen zoals spelletjes, het koor of bezoekjes aan
elkaar:
[..] Ja, heb ik al een paar hoor. Hier uh, ook vrouwen hoor weet je niet, want uh toevallig ben ik
gisteravond nog bij die mevrouw uh die komt een keer per maand.
[..] Nou heb ik toevallig iemand waarbij ik zaterdag avond doe jokeren.
[..] Want ik ben hier bij een koor, en dat is heel gezellig. En dat is een keer in de week repeteren en
naderhand koffie drinken. Ik heb het ook gedaan om mensen te leren kennen, dat moet je ook doen he.
Maar dat lukt heel aardig. En ik heb hier een mevrouw wonen om de gang daar ga ik s avonds voor
het eten even naar toe.

Er wordt veel gebruik gemaakt van de telefoon of Skype. Dit blijkt belangrijk voor het
onderhouden van waardevolle contacten.
[..] Ik heb zelf in Zuid-Amerika gewoond, en ik heb nogal wat internationale contacten.
[..] Je hebt wel een vriendenkring, maar je hebt toch de telefoon. We betalen een tientje extra aan de
telefoon, en dan kun je onbeperkt bellen naar alle aangesloten nummers, laat ik het zo noemen.
Want ik heb een vriendin en die belt me dan op, die man is jaren geleden overleden, die belt dan op en
vraagt ze heb je zin in een spelletje? En dan ga ik naar haar of zij komt naar mij, of we eten bij elkaar
en dan doen we een scrabble spelletje of zo. En dan heb ik nog een vriendin daar doe ik ook mee
scrabble.
Er wordt aangegeven dat het personeel van het complex gewaardeerd wordt, maar ook dat
niet alle cursisten hun mede bewoners altijd prettig gezelschap vinden. Zij lijken toch hun
eigen voorkeur te hebben in de contacten die ze maken en onderhouden:
[..] En vriendinnen bijvoorbeeld of de buren, heeft u daar goed contact mee? Jawel hoor. [..] De
contacten natuurlijk met vrienden die je hebt, en activiteiten die ondernomen worden vanuit de kerk,
daar doen we vaak ook nog al eens mee.
[..] Ja, en samen als we ergens op bezoek gaan dat doen we meestal wel samen maar ik heb ook
vriendinnen waar ik alleen naar toe ga.

25

[..] Uh, we krijgen geregeld bezoek, van de kinderen en uh kennissen en oude buren waar we
gewoond hebben.
[..] Ja ja ja maar wij vervelen ons nooit dus ik uh zat er nooit zo bij stil dus ik vind het gewoon.
[..] Nee, dat wil ik eigenlijk niet. Ik heb wel contacten maar los van bezoekjes thuis..
[..] Spreken, och ja ik vind het altijd wel leuk om iemand te zien. Het leukste vind ik eigenlijk nog wel
het personeel haha.
[..] Ja en de mensen die me aanspreken ook gewoon maar er zijn ook zeurpieten bij....
Daarnaast wordt er veel contact onderhouden met familieleden die dichtbij of verder weg
wonen. Dit gebeurt door elkaar op te zoeken en gebruik te maken van de telefoon en Skype.
Wat opvalt is veel van de kinderen van de cursisten in het buitenland wonen.
[..] Dan bel ik die dochter die zonet even belde en J springt achter mekaar achter dat toestel, en een
paar minuten later belt ze weer terug, want ze belt wel vijf keer op een dag.
[..] Ja. Nog twee kinderen, daar hebben wij heel erg weinig contact mee. A, de ene zit in Amerika, en
die komt maar zo zelden.
[..] Maar ons andere dochter die woont dichtbij maar daar hebben wij nauwelijks contact mee, heel
weinig.
[..] Ik heb erg veel bemoeienis met haar zus, die woont hier naast.
[..] Ik heb twee kinderen hier wonen, en een in Utrecht.
[..] Ik heb goed contact allemaal met de kinderen, dan belt er een op en dan ben ik een half uur aan het
kletsen, dat kan ik met de mail niet.
[..] Ja. Het is zo, mijn zoon woont in Isral en die zei je moet een computer nemen dan is ons contact
beter dus dat heb ik gedaan. [..] Ja ik Skype ook, maar daar vind ik niet veel aan maar kan wel even
mijn kleinkinderen zien en breng ze een beetje bij me naar binnen in huis, maar ik vind bellen leuker.
[..]Mijn zoon en ik zitten op n golflijn. Maar hij heeft helaas MS, en kan niet meer lopen. Ik hoop er
in maart heen te gaan. [..]Nee, een broer komt wel eens om de twee drie weken langs om koffie te
drinken.
[..] Ja. Maar vooral de weekenden dan ga ik naar mijn zusje die heeft Alzheimer. Met haar kon ik heel
goed opschieten. Maar mijn kleinkinderen zie ik gewoon heel weinig, en dat vind ik wel jammer. Maar
met M. is het contact gewoon heel moeilijk.
[..] Me dochter woont in Frankrijk. [..]Ik heb n dochter en die woont in Frankrijk ja en twee
kleinkinderen de oudste die woont in Breda dus dat is om boodschappen te doen of ze komt even eten.
[..]maar ik had helemaal geen familie meer geen directe familie kinderen zijn uitgevlogen ik had drie
zussen en twee broers allemaal overleden.
Ontspanning en activiteiten
Alle cursisten ondernemen activiteiten voor hun plezier of ontspanning binnen- en
buitenshuis. De activiteiten in huis zijn veel al hetzelfde blijkt uit de volgende citaten,
waaruit ook blijkt dat de Ipad nog niet vaak erbij gepakt wordt ter ontspanning:
[..] Dat haal ik uit, nou, ik heb boeken genoeg maar lezen doe ik niet meer. En ontspannen ja, ik heb
veel dingen te doen. Maar, uh, ja, ik hou ervan als die kast weer een keertje opruim.
[..]En nogmaals spelletjes doen, wij kunnen ons nog steeds heel erg goed bezig houden. Lezen allebei
graag en veel.
[..] Maar de pak ik er ook wel eens bij hoor, als ik de radiogids heb en er zit een puzzeltje bij, nee dan
maak ik die ook. Vind ik dan wel leuk, dat is gewoon even ontspanning zonder inspanning. Maar
verder wat doe ik met dat apparaat?.
[..] Schrijven, ik feliciteer alle mensen, dus heb een hele bak met kaarten en die breng ik dan weg.
Ja, want dan heb ik lekker muziek aan, en dan is het zo twee uur en dan denk ik moet nu toch wel
naar bed.
[..]Ik luister graag muziek, en soms pak ik ineens een boek of tijdschrift en ga ik lezen en interesseert
met dat.

26

[..] Wij vinden af en toe wel eens leuk om te bingon, we zijn ook bij de KBO1.
[..] Ja soms zie ik nog wel eens een programma wat dan laat op tv is geweest. Maar ik ga altijd al
vroeg naar bed, dus als er dan een programma op is dan kijk ik daar naar.
[..]Ja, ik lees graag.
[..] Nee, ja uh televisiekijken he, dat is voor de oudere de enige hobby ook haha.
[..] Nou, ik uh ik heb die tablet dan, daar zitten spelletjes op en die doe ik dan wel eens dan.
[..] Dan doe ik dat spelletje wordfeud. Vier of vijf keer per week met een kennis.
[..] Maar als er iets georganiseerd wordt van hier, net als vorige week of een paar weken terug een
mosselavond dan schrijven wij wel voor in.
Naast de activiteiten binnenshuis ondernemen de cursisten ook allemaal activiteiten
buitenshuis en gaan drie cursisten wekelijks en in een geval zelfs dagelijks naar buiten om te
wandelen. Dit is veelal gezamenlijk met een wandelgroep of sportclub.
[..] Dan gaan we een uurtje wandelen. Soms met zeven en dan maar met vijf, en er is altijd een
begeleider bij. Nou en dat is wel leuk.
[..] Ik loop veel, en ben ook bij een sportclub.
[..] Ja een beetje wandelen, ook niet veel natuurlijk, televisie kijken uhm lezen maarjaa de tablet
dan.
[..] Dan gaan we een uurtje wandelen. Soms met zeven en dan maar met vijf, en er is altijd een
begeleider bij. Nou en dat is wel leuk.
[..] Oh ja heel veel ik probeer iedere dag eh wel naar buiten te gaan ja.
[..]Ja met mooi weer dan ga ik nog graag met auto of zo. En boodschappen doen.
[..] Ja wij gaan uh, elke dag zon vijftien tot twintig minuten proberen we te wandelen.
De cursisten gaan ook regelmatig een dagje weg, familie bezoek of uit eten ter plezier en
ontspanning. Grote vakanties worden niet meer ondernomen.
[..] Dan gaan we ergens lekker een hapje eten of weet ik wat dan ook. Dat zijn tegenwoordig nog de
geneugten van het leven nog. Omdat je dus niet meer op vakantie kunt gaan, de grote vakanties, de
buitenlandse vakanties.
[..] Nou toevallig morgenmiddag naar toe en dan gaan we s avonds naar Andre Rieu.
[..] Ja dat is ook ontspanning toch?! Want het is gewoon heel gezellig die twee vogeltjes.
[..] Ja, en verjaardagen van kleinkinderen en de kinderen ja.
[..] Oh ja dat wel ja ja daar hebben we uh een dagje naar den bosch of zo winkelen jajaja.
[..] Maar nu maak ik met de- als ik met de boodschappen ga doen met een heel leuk autootje van de
burcht door het bos.

Weekbesteding
Gedurende de week lijken de cursisten voldoende te doen hebben. Naast hun eigen
activiteiten ondernemen ze ook dingen met familie en vrienden. Een respondent is actief in
de clintenraad van het complex.
[..] Ja, want vrijdagmiddag komt mijn kleindochter poetsen, vind ze leuk en dan komt mijn zoon en
dan blijf ik daar eten en die brengt me s avonds naar huis. En dan zondag ben ik bij mijn andere zoon
en dan zaterdagmiddag ook.
[..] Maar zondags eet ik daar, dan bakken ze friet.
[..] Daarbij zat ik hier ook in de clintenraad maar daar neem ik aankomende maandag afscheid van.
Want ik vind dat ik teveel werk heb met mijn vrouw en schoonzus dus heb ik veel mee aan mijn hoofd
dat ik er dat niet meer bij kan hebben.

Katholieke Bond voor Ouderen

27

[..] Ja die zien we wel maar, we hebben eigenlijk alleen een klein groepje waar we mee jeux de
boules.
[..] Dus toen ben ik daar heen gereden, een kopje thee gedronken en na een uurtje was ik weer thuis.
En dan ga je voor je eten zorgen, en dan heb je weer wat te zien, het nieuws. Dat kijk ik altijd wel.
[..] Ja, hou op, schij uit. Ja, ja, heel veel. Heel vol. Nee wat dat betreft, nee tijd te kort.
[..] Nou, wij doen jeux de boules op maandagmiddag. Hier uh ligt een baan en doen we op
maandagmiddag jeux de boules, mijn vrouw en ik, maar uh mijn vrouw kan het nu niet want die heeft
last van haar rug.
[..] We zijn hier bij de uh uh Braamskoor h? Dat is s maandagsmiddags altijd repetitie en daarna
gezamenlijk koffie drinken.
[..] jaja ik kan wel minstens n in de week naar de bibliotheek.

28

Veiligheid
Het onderwerp veiligheid was n van de besproken onderwerpen in de interviews. Om een
beter beeld te krijgen van het gevoel van veiligheid van de genterviewde is dieper op dit
onderwerp ingegaan en zijn er vragen gesteld over veiligheid in de omgeving en of de
cursist zich veilig voelt in de omgeving. Voor een beter overzicht van deze punten, worden
ze onderverdeeld en per label verwerkt. De labels zijn als volgt:
- Objectieve veiligheid
o Inbraak / diefstal
o Omgeving
- Subjectieve veiligheid
o Huidige woonsituatie
o Vorige woonsituatie
Objectieve veiligheid
Inbraak / Diefstal
Bij drie van de elf cursisten is er ooit sprake geweest van inbraak of diefstal in huis of in de
buurt. Bij n heeft dit effect gehad op het gevoel van veiligheid, maar dit is veranderd nadat
deze is verhuisd naar een andere thuislocatie.
[..]ze hebben bij mij twee keer ingebroken. En toen zat ik bij de buren en binnen een uur. En toen
kwam in de gang weet je niet rijbewijs en paspoort en dat vond ik zo erg he weet je niet en alle lades op
de grond en boven alles uit de kast gehaald he. Dus mijn fiets meegenomen, pas nieuw, vond ik ook wel
erg he, nou en de andere keer ook. Alle twee de keren langs achteren.
Ik ben meteen alle twee de keren, ik ben nog nooit bang geweest[..]
[..] daar is toen paar keer bij ons ingebroken wij zaten op de tweede etage. Niet bij ons in huis maar
beneden. fietsen weggehaald twee keer weet je wel. en uh ja dat was op het hoekje daar was dat post
dinge maar ik ik zou voor geen duizend euro daar s avonds naar toe lopen. [..]
[..] Bij mij is er wel eens ingebroken maar er is niks weggehaald en dan ga je toch denken in een flat
te zitten. [..]
Omgeving
De omgeving waar de ouderen in wonen is qua veiligheid verschillend. Zo hebbenvijf van de
elf cursisten een duidelijk beeld van hoe ze zich voelen over straat. Hangjeugd is voor de
meesten in dit geval een bepalende factor om s avonds niet over straat te gaan. En
respondent heeft een duidelijk positief antwoord gegeven over het onderhoud van de buurt
zelf.
[..] Maar ze pakken me zomaar niet. Oh ja het kan wel een keer gebeuren, oh nee dan stap ik er zelf op
af. maar dat is maar een beetje grootspraak he. Maar ik wil alleen maar aangeven dat ik niet bang ben.
Mijn vrouw is doods benauwd. Iemand is bang of is niet bang. Dat moet je niet beredeneren of wat
dan ook. Je bent het of je bent het niet. Ik ben niet bang. [..]
[..] we worden niet lastig gevallen, nee hoor nee.En de buurt zelf, ziet het er ook allemaal netjes uit, is
het allemaal goed verzorgt ook de wandelpaden want he die gebruikt u nogal uhm.. [..]
[..] En ja uh het gebeurde mij wel eens dat je daar dan wegreed en er steken van die jongentjes over
zo, van ja uh een jaar of 5, en die kijken u aan van ja wij zijn aan het oversteken, en dan moet jij
maar wachten met je auto. Ja uh, ja ik bedoel uitdagend. En uh ja, ik bedoel, uh ja.. maar ook dat ze
vragen meneer mag ik een vuurtje van u? ja dat heb ik niet zeg ik dan en dan loop ik door, maar uh
ja dat zijn dingen, daar moet je jezelf tegen beschermen. [..]
[..] ik ben altijd over straat gegaan, ook s avonds he. En hier ben ik s avonds nog nooit buiten
geweest he. Maar om nou s avonds de fiets te pakken of zo he en dan daar achter te gaan, nee dat zoek
ik dan niet op he weet je niet[..]
[..] uh ik ben altijd al een beetje angstig geweest op straat uh[..]

29

Subjectieve veiligheid
Elf van de elf cursisten voelen zich veilig in de huidige woonsituatie. Drie van deze cursisten
voelden zich niet veilig in de vorige woonsituatie, maar voelen zich in de huidige
woonsituatie wel veilig. En respondent laat weten zich veilig te voelen in zijn vorige
woonsituatie en in zijn huidige woonsituatie
Huidige woonsituatie
[..]Ik zeg ja, volmondig ja. Er is niets of niemand wat ons een garantie kan geven voor onze
veiligheid, dan moet je in een grote betonnen bunker gaan wonen, je daar opsluiten. Zelfs daar zijn
tegenwoordig middelen voor om die te splijten. Ik voel me nooit onveilig. [..]
[..]Heel goed. Het is hier natuurlijk hartstikke veilig. Ik ga niet s avonds alleen de straat op, ik zoek
het niet op. En ik mag het trouwens ook niet van mijn kinderen[..]
[..]Ja heel veilig. [..]
[..]Hier voel ik me heel veilig. Maar wat ik wel griezelig vind, is als iemand me thuis afzet vraag ik
altijd of ze even willen wachten tot ik binnen ben. Maar ik voel me hier wel veilig hoor. [..]
[..] Ja. Verder wel hoor, in huis voelen wij ons heel veilig. [..]
[..] Ja tot nu toe wel, ik hem me altijd wel veilig gevoeld. [..]
[..] Nee dat heb ik niet, en ook niet waar ik eerst heb gewoond nee. Ik ben nooit bang geweest, ze
hebben bij mij twee keer ingebroken. [..]
[..] Totaal niet. Wij laten s avonds om 23:00 uur de hond uit, moet ook een donker straatje door, ik
kijk wel achterom maar verder is er niks hoor nee[..]
[..] Nou uh, je bent hier wel geborgen zal ik maar zeggen en als er iets is wat hier niet uh goed is zeg
maar, wat je wil weten. Dan kun je op de alarmknop drukken en krijg je gelijk contact met de receptie
dat je kunt zeggen zus of zo[..]
[..] Ik voel me veilig in me huis en locatie ja[..]
[..] Normaal thuis ken je iedereen en dat vond ik wel heel belangrijk. Die veiligheid heb ik bewust
gezocht want ik had het niet direct nodig voor hulp of weet ik wat maar ik dacht ik schrijf me in want
als je het eenmaal nodig hebt kan het niet en ben je afhankelijk van waar je terecht komt. [..]
Vorige woonsituatie
[..] - Daar voelt u zich onveilig
Daar voel ik me echt onveilig ja ja ja
En waar u nu woont daar heeft u dat niet
Nee nee nee hier heb ik dat helemaal niet[..]
[..] Toen wij nog gewoon woonde zeg maar vond ik altijd was ik altijd een beetje uh angstig want dan
was ik altijd bang dat er iets zou gebeuren of inbraken ofzo. [..]
[..] Normaal thuis ken je iedereen en dat vond ik wel heel belangrijk. Die veiligheid heb ik bewust
gezocht want ik had het niet direct nodig voor hulp of weet ik wat maar ik dacht ik schrijf me in want
als je het eenmaal nodig hebt kan het niet en ben je afhankelijk van waar je terecht komt. [..]
Angst in vorige en huidige woonsituatie
[..]Nee dat heb ik niet, en ook niet waar ik eerst heb gewoond nee. [..]

30

Zelfredzaamheid
Er is direct gevraagd of de respondent zich zelfredzaam voelt, maar er is ook dieper
ingegaan op bepaalde onderwerpen om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen. De
resultaten van het onderwerp zelfredzaamheid zijn dan ook volgens de volgende labels
verwerkt:
- Zelfverzorging
- Mobiliteit
- Bezigheden en taken in en rondom huis
- Geldbesteding
- Tijdbesteding en ontspanning
- Sociale contacten en relaties
Volgens deze vijf punten zijn de resultaten gesorteerd en verwerkt.
Zelfverzorging
Twee van de elf cursisten krijgen hulp met de lichamelijke verzorging.
[..] wassen dat doet mijn schoondochter he. Dat doet ze al jaren hoor, want in het oude huis zat zon
hoog opstapje he weet je niet, ik moest mijn eigen vasthouden want dat is zo glibberig en alles he. Nou
en ze zei wij komen toch dikwijls genoeg, vind je dat erg he, als we je dan helpen douchen [..]
[..] Want ja uhm u gaf net al aan dat u met he douchen hulp krijgt, met douchen.
- Ja, niet elke dag. [..]
Mobiliteit
Vijf van de elf cursisten rijden zelf nog auto, wel nemen ze dan vaak de taxi als ze wat verder
weg moeten.
[..] nu zitten ze een heel eind weg moet ik met de taxi heen dan he [..]
[..] en als we dus ver weg gaan nemen we de deeltaxi of Valis [..]
[..] ja uh wij rijden allebei auto [..]
[..] en dan rij ik zelf naar Rotterdam [..]
Twee van de elf cursisten fietsen nog regelmatig, dit om boodschappen te doen, voor de
hobby of om bij iemand langs te gaan.
[..] lopen gaat iets minder goed, maar fietsen kan ik nog heel goed [..]
[..] maar ik heb nog een fiets en kan nog heel goed lopen [..]
Lopen doen alle cursisten nog regelmatig en dit gaat ook nog goed. Ze doen dit om fit en in
beweging te blijven.
[..] want ik heb een wandelclubje, dat vind ik heel leuk en dan gaan we een uurtje wandelen [..]
[..] ik loop veel, en ben ook bij een sportclub [..]
[..] ja dat moet wel, je moet iedere dag even beweging hebben [..]
[..] Ik heb wel last van mijn benen, daarom lopen we ook maar 20 minuten. [..]

31

Bezigheden en taken in en rondom huis


Alle cursisten koken nog zelf, en doen de boodschappen nog alleen of samen met iemand.
[..] zolang ik het allemaal kan doen, en ik weet er is altijd een alternatief [..]
[..] ja ik kook alles zelf, ja zolang het kan [..]
[..] en we doen samen de boodschappen, dus eh dat kan goed [..]
Zes van de elf cursisten krijgen huishoudelijke hulp. Twee van de zes helpen deze hulp af en
toe ook nog mee met schoonmaken.
[..] ja een keer in de veertien dagen komt er iemand poetsen. Maar dan doe ik ooit wel wat mee
helpen[..]
[..] in het begin heb ik daar wel eens moeite mee gehad dat je zelf niks doet maar van de andere
kant[..]
De andere vijf cursisten die zelf nog poetsen, hebben er geen hekel aan en het gaat nog goed.
Als ze dadelijk wel een keer hulp nodig denken te hebben, weten ze waar ze hulp kunnen
inschakelen.
[..] maar ik kan het allemaal, ik wordt er nog steeds niet moe van of wat dan ook dus[..]
[..] maar ik heb er geen hekel aan. Gister nog de ramen van buiten gewassen, vind ik leuk [..]
[..] maar ik doe alles nog zelf. Koken, wassen, schoonmaken, poetsen, het balkon. Noem maar op [..]

Geldbesteding
De financile zaken wordt bij vijf cursisten geregeld door de kinderen. Dit omdat ze niet
allemaal meer weten hoe het werkt via internet en dergelijke en omdat ze niet zeker zijn van
hun zaak.
[..] dat doet mijn zoon allemaal [..]
[..] nou ja, wij doen op onze leeftijd geen zaken meer [..]
[..] mijn schoondochter doet het financile werk. Want ik ben heel bang dat ik iets verkeerd doe,
omdat ik geen opleiding heb gehad [..]
Zes cursisten regelen het wel nog allemaal zelf. En respondent doet het zelfs via
internetbankieren.
[..] ja dat doe ik nog zelf. Ik ben het altijd zelf blijven doen [..]
[..] ja dat doe ik al jaren, en dat gaat goed [..]
[..] doet u dat via internet bankieren?
- Jaa [..]
Tijdbesteding en ontspanning
De cursisten weten zich goed bezig te houden, er is niemand die niet weet wat hij/zij moet
doen of die niemand heeft om mee te kletsen of iets dergelijks.
[..] vrijwilligerswerk. Ja en die doe ik al 28 jaar hoor [..]
[..] nou en dan doen we rummikuppen [..]
[..] wij kunnen ons nog steeds heel erg goed bezig houden [..]
[..] en we zijn alle twee bij de Zonnebloem en de KBO [..]

32

Sociale contacten en relaties


Alle cursisten hebben voldoende sociale contacten en relaties. Ze gaan allemaal regelmatig
bij mensen op de koffie, of laten iemand op bezoek komen. Ook kinderen en kleinkinderen
komen regelmatig langs.
[..] want ik ben ook bij een koor. Ik heb het ook gedaan om mensen te leren kennen, dat moet je ook
doen he [..]
[..] nou ik heb een paar vriendinnen die geregeld komen of ik ga daar zelf naar toe [..]
[..] mijn zoon komt iedere week en mijn dochter die woont wat verder weg en uhm die komt ook
regelmatig [..]
[..] en dan ga ik naar haar of zij komt naar mij, of we eten bij elkaar en dan doen we een scrabble
spelletje ofzo [..]

33

Discussie
In dit hoofdstuk worden de resultaten van de analyse besproken en worden onvoorziene
omstandigheden benoemd.
De hoofdvraag die met het onderzoek beantwoord zou moeten worden luidt als volgt: Hoe
staan de ouderen die meegedaan hebben aan de cursus van Iris tegenover het eigen gevoel
en situatie van eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid?
Resultaten analyse
De vraag aan de cursisten hoe ze staan tegenover het eigen gevoel en situatie van
eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid is aan elf cursisten gevraagd. Alle elf cursisten
hadden een eigen antwoord hierop, toch kwamen veel antwoorden met elkaar overeen.
Ook is er in het interview gevraagd of de cursisten al internet gebruikte voordat ze
deelnamen aan de cursus. Negen van de elf cursisten gebruikte af en toe al internet. Voor
deze mensen was de cursus wat beter te volgen dan de cursisten die nog geen internet
gebruikte. Maar nog bleef het een lastige klus om het allemaal te volgen. De cursisten hebben
allemaal nog geen gebruik gemaakt van het online zorgplatform Iris. Dit omdat in de cursus
hier nog geen aandacht aan is besteed.
Onvoorziene omstandigheden
Gaande het project zijn er wat onvoorziene dingen naar voren gekomen, waarbij de tijd
begon te dringen.
Het bleek dat er niet genoeg eindgebruikers waren, waardoor de oorspronkelijke opdracht
niet uitgevoerd kon worden. Hierdoor is de opdracht aangepast.
Het contact met Iris liep moeizaam, waardoor de projectgroep niet goed vooruit kon, en zelf
acties heeft ondernomen om dingen te gaan doen. Bijvoorbeeld het bellen cursisten omdat er
geen e-mail gegevens aanwezig waren.
Onderling is er in de projectgroep goed gecommuniceerd waardoor afspraken werden
gemaakt en deadlines werden gehaald. Deze goede samenwerking heeft de tegenslagen, die
hierboven genoemd zijn, goed doen oplossen. En heeft er uiteindelijk voor gezorgd dat het
project tijdig af was.

Conclusie
In dit hoofdstuk wordt er antwoord gegeven op de hoofdvraag:
Hoe staan de ouderen die meegedaan hebben aan de cursus van Iris tegenover het eigen gevoel en
situatie van eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid?
Uit de resultaten van het onderzoek is gebleken dat cursisten zich over het algemeen nog
niet eenzaam voelen, wel nog zelfredzaam zijn en zich veilig voelen. Ze hebben vooral deel
genomen aan de cursus om in contact te komen met een tablet en het gebruik van internet.
En als het dadelijk een keer nodig is, ze gebruik kunnen gaan maken van internet en het
platform Iris.
Conclusie eenzaamheid
Er wordt veelal gedacht dat alleen zijn ook eenzaam betekent. Uit de afgenomen interviews
blijkt dat acht van de cursisten zich niet eenzaam voelen en vier cursisten wel. Het feit dat in
de meeste gevallen de partner nog leeft speelt hier wel een rol bij. Zodra de cursisten hun
echtgenoot verloren hebben geven zij veelal aan zich wel eens in zekere mate eenzaam te
voelen. Wel ondernemen alle cursisten tal van activiteiten in de week en hebben zij het idee

34

dat zij voldoende te doen hebben. Ook wordt er aangegeven dat als zij op zichzelf zijn, ze
zich ook prima kunnen vermaken door bijvoorbeeld te lezen of televisie te kijken. Het
contact met de familie is grotendeels goed en zij hebben een aandeel in het leven van de
cursisten. Toch wordt er ook door de cursisten aangegeven dat zij vinden dat hun kinderen
ook een eigen leven moeten kunnen leiden en zij daar ook niet afhankelijk van willen zijn.
Het blijkt uit de uitkomsten van de interviews ook maar weer dat eenzaamheid een relatief
begrip is en ieder hier anders naar kijkt.
Conclusie veiligheid
Uit de interviews blijkt dat de invulling van de term veiligheid zoals wij die gesteld hebben,
door drie cursisten anders wordt gezien. Wij stelden namelijk vast dat:
Als de gevoelens van de veiligheid van de thuislocatie slecht zijn, dan voelen de ouderen zich over het
algemeen in geen enkele locatie meer veilig.
Dit wilt niet zeggen dat bij acht cursisten dit wel het geval was. Bij zeven cursisten is er in het
interview niet gesproken over de vorige woonsituatie en n respondent voelt zich veilig in
beide gevallen.
Inbraak en diefstal is niet zon bepalende factor wat betreft veiligheid. Bij drie cursisten is
hier sprake van geweest, waardoor n zich onveilig voelde maar, dit was in de vorige
woonlocatie. In de huidige locatie is hier geen sprake van.
De omgeving is vooral bepalend wat betreft veiligheid vanwege het aantal hangjongeren.
Twee cursisten geven hier een duidelijk voorbeeld van. Ze zijn wel eens aangesproken en
gentimideerd door jongeren waardoor ze zich niet op hun gemak voelden.
Nog twee cursisten voelen zich niet veilig op straat, maar daar was geen specifieke reden
voor.
In de huidige woonsituatie voelen de ouderen zich erg veilig. Voor sommigen heeft dit ook
te maken met de verdieping waarop ze wonen. Voor anderen was er nooit een gevoel van
onveiligheid. Uit de interviews blijkt dat veiligheid een onderdeel is waarin de meeste
ouderen zich geen zorgen over maken. Maar om s avonds nog even naar buiten te gaan
vinden sommigen nog een probleem. Zo zullen vier van de elf cursisten niet zomaar s
avonds naar buiten gaan om even een brief in de brievenbus te doen.

Conclusie zelfredzaamheid
Uit de resultaten blijkt dat de cursisten zich nog wel zelfredzaam voelen, maar dat ze op
sommige vlakken wel wat hulp nodig hebben. Dit vooral dan op het gebied van
huishoudelijke hulp en financile zaken. De cursisten die nog geen hulp nodig hebben gaven
aan dat als het zover is dat ze hulp nodig willen ze wel weten waar ze dit kunnen aanvragen.
Alle elf cursisten hebben nog veel sociale contacten en gaan er nog eens op uit om iets te
ondernemen. Als de cursisten zelf geen auto meer kunnen rijden weten ze de taxi in te
schakelen of gaan ze wandelen of fietsen.

35

Aanbevelingen
Vanuit de afgenomen interviews zijn door de cursisten een aantal verbeterpunten naar voren
gebracht voor het project van Iris. De drie aanbevelingen zijn het meest naar voren gekomen
uit de afgenomen interviews en worden door de projectgroep ook als de drie belangrijkste
gezien.
Aanbeveling I.
Het verbeteren van de internetcursus en communicatie omtrent de cursus.
Er wordt door meerdere cursisten aangegeven dat er met enige regelmaat lessen uitvielen en
dat hier onder andere te laat over werd gecommuniceerd. Voorbeelden hiervan zijn:
[..] Maar de eerste 2 lessen werd er al een les uitgeschakeld en de laatste ging ook al niet door en uh
nu de laatste 14 dagen hebben we ook niks gehoord. Nou en van de week ook niet [..]
[..] Ik heb zulke gekke dingen mee gemaakt met de cursus. Maar nu heeft hij
een indeling gemaakt dat we in groepjes gaan, hij zou me nog bellen maar heeft niet meer gebeld. En ik
heb ook nog geen handleiding gehad. maar ze hebben zon slecht begin gemaakt. Het is allemaal niet
goed overgekomen. [..]
[..] Dus uh 14 dagen terug zou dat gebeuren maar dat ging niet door dus we hebben er ook verder
niks meer over gehoord. [..]
Als de communicatie optimaler zou zijn dan zouden de cursisten hoogstwaarschijnlijk ook
met meer zin naar de cursus gaan. Als er lessen uitvallen en hier geen bericht over gegeven
wordt dan raken de cursisten hiervan duidelijk teleurgesteld en zal de zin naar het leren
werken met de tablet ook minder zijn.
Aanbeveling II.
Het verbeteren van het WiFi systeem in huis Ruitersbos.
Er wordt door een aantal cursisten aangegeven dat de bewoners van Ruitersbos niet op hun
eigen appartement kunnen oefenen met de Ipad omdat er geen draadloos netwerk is in
Ruitersbos dat door het hele huis gebruik kan worden:
[..] En was het 2e punt was, waar de cursus gegeven wordt, daar heeft niet iedereen op zn kamer
internet, en het WiFi systeem is niet sterk genoeg voor het hele huis. Dus die mensen konden nooit
oefenen. [..]
[..] Meer omdat wij hier niet in de gelegenheid zijn omdat wij niet aangesloten zijn op, nou komt een
of ander moeilijk woord, WiFi, of hoe het dan ook heten mag. [..]
Om te leren werken met een tablet is oefenen van groot belang voor zowel jezelf als je
hersenen. Dit blijkt uit het volgende citaat:
Als je iets nieuws leert, maken je neuronen nieuwe verbindingen met andere neuronen. Als je iets
leert, verandert er dus letterlijk iets in de hersenen. Deze verandering is in eerste instantie tijdelijk,
maar naarmate de nieuwe kennis vaker gebruikt wordt, word deze verandering steeds robuuster.
(http://snellezenacademie.nl/kennisbank/hersenen/de-hersenen/ geraadpleegd op 16-12-2014)
Hiervoor moeten uiteraard de omgevingsfactoren zo optimaal mogelijk zijn. Als er geen
internet is om te oefenen zal of voor de cursus begint het belang van internet aangegeven
moeten worden of het WiFi systeem van Ruitersbos uitgebreid moeten worden.
Aanbeveling III.
Cursisten uitleg geven en kennis laten maken met het zorgplatform van Iris.
Project Iris geeft momenteel cursussen om ouderen dus bekend te laten maken met het
gebruiken van een tablet. Dit is heel goed omdat zo verder in de toekomst de cursisten met
het online zorgplatform van Iris aan de slag kunnen gaan. Echter weet geen enkele cursist
wat Iris nu eigenlijk inhoud. Het enige dat ze weten is dat ze een cursus volgen voor het

36

gebruik van een tablet. De kans bestaat dat als de cursus voor de tablet is afgelopen wellicht
de cursisten helemaal niet genteresseerd zijn in het online platform of voor verassingen
komen te staan. Het zou wellicht een idee zijn om de cursisten gedurende de cursus met de
tablet te laten oefenen maar ook om een introductie naar het zorgplatform te geven.
Aanbeveling IV.
Project Iris moet duidelijk bepalen welke doelgroep zij voor ogen hebben voor de cursus.
Uit de afgenomen interviews komt naar voren dat vier van de elf cursisten zich eenzaam
voelt, alle cursisten zich veilig voelen en zichzelf prima kunnen redden met de hulp die zij
nu al hebben van Ruitersbos of familie en vrienden. Dit zou dan ook niet direct de doelgroep
zijn die Iris voor ogen heeft voor hun tabletcursus en het online zorgplatform, wat zouden
deze cursisten er dan nog voor meerwaarde in zien? Het is denken wij van belang dat iris of
de doelgroep aanpast op het online zorgplatform, of kijkt naar een manier waardoor deze
cursisten, toch waarde kunnen gaan hechten aan het online zorgplatform. Op deze manier
sluit de doelgroep niet aan bij project Iris en andersom. Hoe kunnen deze cursisten de
gevoelens van veiligheid, eenzaamheid en zelfredzaamheid namelijk nog vergroten via het
platform van Iris? Dit zijn vragen waar overna gedacht moet worden.

37

Bronvermelding
Alzheimer Nederland. (2014). Opgeroepen op Oktober 21, 2014, van www.alzheimernederland.nl: http://www.alzheimer-nederland.nl/informatie/leven-metdementie/gezond-blijven-met-dementie.aspx
Biswas, J., Kobayashi, H., Wong, L., Abdulzarak, B., & Mokhtari, M. (2013). Inclusive Society:
Health and Wellbeing in the Community, and Care at Home. Singapore: Springer.
Callendar, J. (2000, Mei). Universiteiten Bibliotheek VU. Opgeroepen op Oktober 20, 2014, van
http://dspace.ubvu.vu.nl: http://hdl.handle.net/1871/9099
Fokkema T, v. T. (2005).
Gierveld, D. J. (2007). Tilburg.
Goed eten gezond leven. (2014). Opgeroepen op Oktober 21, 2014, van
www.goedetengezondleven.nl: http://goedetengezondleven.nl/sociale-contactenbij-ouderen-stimuleren/
Kovcs, F. (2014, September 22). How psychology tests brain injury. Opgeroepen op Oktober 21,
2014, van www.how-psychology-tests-brain-injury: http://www.how-psychologytests-brain-injury.com/zelfverzorging-normale-hersenen.html
Middelkamp, A. (sd). Er is veel eenzaamheid en ellende bij ouderen. Mednet.
P.L.B.J. Lucassen, T. O.-H. (2007). Kwalitatief onderzoek. Antwerpen: Standaard.
Pleysier, S. (2011, Oktober). Grenscriminaliteit. Opgeroepen op Oktober 20, 2014, van
http://grenscriminaliteit.wdfiles.com: http://grenscriminaliteit.wdfiles.com/local-files/joey-max/Over_objectieve_en_subjectieve_onveiligheid.pdf
Tilburg, P. D. (2010, Maart). Longitudinal Aging Study Amsterdam. Opgeroepen op Oktober 20,
2014, van www.lasa-vu.nl: http://www.lasavu.nl/documents/LASAVWSSocialeOnveiligheid2009.pdf

38

Bijlage I.
Contract interview Iris.

Breda, 13-11-2014
Geachte heer/mevrouw,

Bij ondertekening van dit contract geeft u toestemming om u te interviewen en uw gegeven


interview te verwerken in het onderzoek omtrent het gebruik van Iris.
De gegevens die verzameld worden zullen anoniem worden verwerkt. Dit houdt in dat uw
naam en persoonlijke gegevens zoals leeftijd, adres, namen familieleden en zorgprofessionals
niet weergegeven zullen worden in het eindverslag van dit project.
Bij ondertekening van dit contract geeft u tevens toestemming om het interview, dat zal
worden afgenomen, op te laten nemen middels een voicerecorder. Het opgenomen gesprek
wordt in zijn totaliteit uitgeschreven, met uitzondering van uw naam en persoonlijke
gegevens, en verwerkt in de resultaten van dit onderzoek.
Bij dezen in tweevoud ondertekend,

Datum:
Handtekening projectgroep
genterviewde

Datum:
Handtekening

--------------------------------------

-----------------------------------

39

Bijlage II.
Handleiding interview.
-

Bedanken voor de medewerking aan dit onderzoek


Het voorstellen van de interviewers, daarna een uitleg van wie de opdracht komt:
Project Iris, in samenwerking met Surplus, Thebe en Careyn.
Aangeven van het doel
Met dit interview willen we ondervinden wat uw gevoel is op het gebied van eenzaamheid,
veiligheid en zelfredzaamheid
Aangeven van de tijd
Het interview zal niet langer duren dan een uur. We proberen het zo kort mogelijk te houden
Aangeven van de procedure
Gedurende het interview zullen een aantal themas naar voren komen (bijvoorbeeld sociale
contacten. Er zullen vastgelegde vragen gesteld worden. Als u aanvulling heeft op een thema
mag dat gerust.
Waarborgen van de vertrouwelijkheid
De interviews zijn anoniem en de bewaarde gegevens zullen geen gegevens bevatten over uw
identiteit. De antwoorden uit de interviews zullen gebruikt worden voor dit onderzoek.
Vloeiende overgang naar de eerste vraag
Aan het eind nogmaals bedanken voor de medewerking

40

Bijlage III
Vragenlijst interview.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

10.
11.
12.
13.

14.
15.

16.

Wat is uw geslacht?
Wat is uw leeftijd?
Leeft u zelfstandig?
Gebruikt u internet?
Bent u bekent met het elektronisch platform Iris?
Wat vindt u van Iris? (Kijkend naar het gebruik van de site, indeling, zou je het
aanraden?)
Hoe vaak maakt u gebruik van Iris
Van welke functies maakt u gebruik bij Iris?
Wij verstaan het volgende over eenzaamheid bij ouderen: het ervaren van een
onplezierig gemis aan bepaalde relaties.
Daarnaar kijkend: voelt u zich wel eens eenzaam?
Wat doet u in uw vrije tijd, onderneemt u activiteiten zoals een dag weg?
Wat doet u om te ontspannen?
Heeft het gebruik van IRIS hier invloed op gehad? (waarom wel, waarom niet en op
welke manier?)
Wij verstaan het volgende over veiligheid bij ouderen: Als de gevoelens van de
veiligheid van de thuislocatie slecht zijn, dan voelen de ouderen zich over het
algemeen in geen enkele locatie meer veilig. Hierdoor voelen zij zich kwetsbaar en
hulpeloos (Prof. Dr. T.G. van Tilburg 2009).
Daarnaar kijkend: voelt u zich wel eens onveilig in uw woonomgeving?
Heeft het gebruik van IRIS hier invloed op gehad? (waarom wel, waarom niet en op
welke manier?)
Wij verstaan onder zelfredzaamheid bij ouderen: Zelfredzaamheid is het vermogen
van ouderen om hun leven vorm te geven. Opdat zij zoveel mogelijk zelf kunnen
doen, maar daar waar dat echt niet kan, ondersteuning vragen en krijgen van
anderen of gebruik kunnen maken van hulpmiddelen om hen te ondersteunen.
Daarnaar kijkend: Hoe ziet u uw zelfredzaamheid? Vraag door op zelfverzorging,
mobiliteit, bezigheden en taken in en rondom huis, geldbesteding, tijdsbesteding en
ontspanning, sociale contacten en relaties!!!
Heeft het gebruik van IRIS hier invloed op gehad? (waarom wel, waarom niet en op
welke manier?)

Vragen 6,7,8,12,14,16 alleen vragen op het moment dat de genterviewde bekent is met Iris.

41

Bijlage IV
Uitgetypte interviews.
Interview project Iris

13-11-14

Het is vandaag dertien november, en we zitten met mevrouw V., als ik het goed heb. En als
ik het mag weten, wat is uw geboortedatum ?
- Mn geboortedatum, negentwintig, zeven, negentien driendertig.
Oke, drieneendertig.. ik ga het niet proberen haha. En uhm hoe leeft u? Waar woont u?
- Ik woon in Ruitersbos, in een aanleunwoning.
In een aanleunwoning, en wat houdt dat dan precies in? Komen dan wel gewoon
verpleegkundige bij jullie langs?
- We wonen helemaal apart, dus je hebt gewoon een eigen sleutel zeg maar, je kunt
thuiskomen zo laat als je wilt. En alles zelf gewoon, alleen dingen waar je mee zit die
je zelf niet meer kunt, net zoals ze komen mij af en toe helpen met douchen omdat ik
bang ben dat ik val.
Ja.
- Dus die zorg heb je dan.
Dat is dan wel fijn!
- En mocht je meer zorg nodig hebben dan kan dat ook.
Ja, oke fijn, prima.
- En verder doe je alles gewoon zelf.
Alles zelf, dus zoals koken enzo komt u hier ook wel eens eten ofzo?
- Nou dat hebben we wel twee keer gedaan maar uhm we vinden het teveel eigenlijk
het eten dat je krijgt, en het is ook nog eens een ongelukkige tijd, tenminste het was
toen altijd twaalf uur en dat vinden wij veel te vroeg.
Ja.
- Dus wij eten savonds en mijn man kookt.
Ooh, nou.
- En we doen samen de boodschappen, dus eh dat kan goed.
Oke, uhm.
- Maar als er iets georganiseerd wordt van hier, net als vorige week of een paar weken
terug een mosselavond dan schrijven wij wel voor in.
Ja.
- Dat wel.
Oke.
- Iets wat georganiseerd wordt dat doen wij wel.
Oke, dat is wel gezellig dan. Ik bedoel he dan uhm, ziet u ook wel eens meerdere mensen
hier die dan ook bij u in de woning wonen?
- Ja die zien we wel maar, we hebben eigenlijk alleen een klein groepje waar we mee
jou de boule, en dat zijn er maar zes dus we kennen maar een paar mensen eigenlijk.
En uhm ja als je hier eens koffie gaat drinken ofzo in de zaal dan uhm ga je ook wel
eens bij andere mensen aan tafel zitten.
Ja.
- En die ken je dan ook weer, en sommige kennen we van zien jaa.
Oke. Uhm, maar even naar het uhm technische gedeelte, uhm u heeft nou die cursus gevolgd
vanuit Iris en u heeft leren omgaan met een tablet.
- Jaa
Of tenminste, zo goed als.
- Maar dat deden wij van te voren ook al he.

42

Van te voren ook al, okee. Wat ik dan dus daar van af kan lijden is dat u wel regelmatig
internet gebruikt?
- Ja.
Ja, en is dat dan elke dag of?
- Nou niet elke dag, maar wel vaak.
Vaak.
- Toch zeker wel om de andere dag zoiets.
Okee.
- En als we toevallig die dag iets hebben, ja dan heb je er eigenlijk weinig tijd voor.
Ja.
- Want we kijken s avonds gewoon televisie dus dan ja dan kijk je er helemaal niet op.
Nee, nee okee. En mailt u dan ook met de tablet of is het dan vooral facebook of uhm?
- Nee dat heb ik eigenlijk nog niet gedaan. Wij hebben wel een gewone computer dus.
Ja.
- En daarop kunnen we dus mee e-mailen. Maar met de tablet heb ik het eigenlijk nog
niet nee nog niet mee gedaan.
Okee. Uhm, nou zoals u net al zei u heeft dus geen ervaring met Iris?
- Nee.
Nee, ja vorige week hebben we het eventjes laten zien de sites.
- Ja toen heb je het even laten zien.
Ja.
- En toen zouden we juist afgelopen dinsdag zouden we dat bespreken en dan zou die
die app erop zetten.
Ja.
- Nou en daar is niks van gekomen.
Nee.
- Heb naderhand ook niks meer gehoord.
Ooh, okee, ja. Want u had wel uw e-mailadres opgegeven toen?
- Ja dat wel.
Jaa. Hopen dat daar nog iets uit komt.
- Ja, want we zouden nou die cursus zo gaan doen, een op een.
Ja.
- Dat hadden ze toen afgesproken.
Ja. Ja is denk ik ook wel wat fijner he. Kun je ook wat gerichter vragen stellen en dan zijn er
niet die mensen die uhm.
- Mja dan heb je wel veel meer mensen nodig.
Ja. En meer tijd ja. Maar goed, ik weet zeker dat ze daar uhm wel uit komen.
- Ja.
Uhm. Ik had net in de intro eigenlijk ook al uhm een paar begrippen genoemd, zoals
eenzaamheid en veiligheid. Uhm, dan gaat de eerste vraag eigenlijk over eenzaamheid. En
die hebben wij daar een beschrijving van en dat is, het ervaren van een onplezierig gemis aan
bepaalde relaties. En uhm dan is eigenlijk de vraag daarop van, voelt u zich wel eens
eenzaam?
- Nou, nja je kunt wel eens even teruggetrokken zijn als je ja denkt van nou godsamme,
net als vorig jaar is mn zus overleden en daar had ik juist heel erg goed contact mee
dat wel.
Ja.
- Maarjaa ik heb mn man nog he dat scheelt nog heel veel.
Ja.
- Jaa, je bent dan niet zo gauw..
Ja je hebt dan nog wel iemand op wie je terug kunt vallen.

43

- Ja ja.
En ja uhm, u noemde het net al als hier iets georganiseerd wordt dat u daar dan heel vaak
heen gaat met u man.
- Ja
En dat doet u dan ook regelmatig?
- Jaa, als het enig sinds kan doen wij dat. Alleen als het niet uitkomt of we hebben die
dag als iets afgesproken, ja dan gaat het niet door he.
Nee. En daarnaast dan hier de activiteiten zeg maar uhm, doet u dan ook nog ergens anders
uhm..
- Nee, want ze doen hier ook af en toe bingo, of nee niet af en toe dat is iedere vrijdag,
en dat vinden wij niks. Wij vinden af en toe wel eens leuk om te bingon, we zijn ook
bij de KBO.
Ja.
- En daar is het zo eens in de vier weken dat vind ik wel leuk, maar om echt iedere
week uhm vast te zitten aan dat clubje nee dat uhm.
Nee.
- En dat kan niet, je kunt hier niet zomaar een keer gaan dan ben je bij dat clubje en dan
moet je er ook gewoon voor betalen, niet veel hoor maar uhm nee dat willen wij niet.
Nee. Kan ik begrijpen. Je wilt ook wel eens iets anders doen op vrijdag jaa.
- Ja klopt.
Okee. En wat doet u voor te ontspannen?
- Ja een beetje wandelen, ook niet veel natuurlijk, televisie kijken uhm lezen maarjaa de
tablet dan.
Ja.
- Dat zien wij ook wel vaak als ontspanning.
Ja. Het zou misschien ook wel heel raar zijn als je dat ziet als uhm
- Een verplichting.
Als een straf, ja ja. Okee.
- En verder niks.
Okee, dus u gaat dan ook vaak in de week bijvoorbeeld wandelen of..
- Iedere dag.
Iedere dag, ooh nou..
- Ja dat moet wel, je moet iedere dag even beweging hebben.
Jaa dat is wel het ideaalste natuurlijk maarjaa.
- En dan probeer ik ook mee te doen, net als vanmorgen met die gym op de uhm
televisie.
Hmhm, okee.
- Ja.
Okee, nou fijn om te horen.
- Ja.
Uhmm, dan het volgende puntje dat is de veiligheid.
- Ja.
En uhm, de veiligheid kan benvloed worden door je omgeven he dus hoe de wijk eruit ziet,
het kan ook uhm benvloed zijn door gebeurtenissen he door vervelende mensen om je heen
of jongeren die aan de kant uhm he vervelend opmerkingen maken.
- Nee hoor, alleen vind ik wel hier, ik weet niet of het met veiligheid te maken heeft.
Maar als je hier per ongeluk ergens gaat zitten zeggen ze nogal gauw van hier zit ik
altijd.
Echt waar ja? Ja dat kan ook wel een soort van veiligheid zijn denk ik. Want ja dat was
eigenlijk de vraag, voelt u zich veilig?
- Ja. Verder wel hoor, in huis voelen wij ons heel veilig.

44

En ook leuke buren?


- Want we zitten vier hoog en uhm nou ja, wat zou er nog bij ons kunnen gebeuren?
Technisch gezien niks maar je weet het af en toe maar nooit.
- Nee je weet het nooit.
En tijdens het wandelen voelt heeft u dan ook het idee dat u dan gewoon uhm met iedereen
over weg kan zeg maar of wordt u wel eens lastig gevallen?
- Nee hoor, we worden niet lastig gevallen, nee hoor nee.
En de buurt zelf, ziet het er ook allemaal netjes uit, is het allemaal goed verzorgt ook de
wandelpaden want he die gebruikt u nogal uhm..
- Ja hoor, ja
Dat ook. Dan klinkt het ook goed he.
- Ja.
Dan uhm was eigenlijk ook het laatste puntje en dat is dan zelfredzaamheid en dat is dan
uhm het vermogen om uhm je leven een vorm te geven en uhm dat je zoveel mogelijk zelf
kunt doen maar uhm waar dat dan niet kan ondersteuning vragen en krijgen van anderen of
gebruik kunnen maken van hulpmiddelen he om u te ondersteunen.
- Ja.
Dat je he gewoon je weg kunt vinden in je tijd, laat ik het zo zeggen. En uhm voelt u zich
daarin ook zelfredzaam?
- Ja nou heb ik natuurlijk mijn man he dus als ik iets niet kan ofzo dan kan ik zeggen
van doe jij dat even. Hij verzorgt dus bijvoorbeeld altijd de bloemen en hij verzorgt
ook altijd het vuil wat weg moet enzo.
Ja.
- Ja dat heeft hij eigenlijk op zich genomen maar in het uhm, ja ik doen dan eigenlijk
niet veel, uhm de was en uhm ja.
Ja, het is toch iets toch?
- Ja en uhm de lunch klaarzetten en de tafel dekken enzo dat wel natuurlijk jawel.
Want ja uhm u gaf net al aan dat u met he douchen hulp krijgt, met douchen.
- Ja.
En voor de rest met aankleden of uhm..
- Ja dat doen dezelfde dan he met aankleden dan als dat nodig is.
Ooh, als het nodig is? Dus dat is eigenlijk niet elke dag?
- Nee niet elke dag nee.
En belt u dan de verzorging zeg maar of?
- Nee dat is een afspraak gewoon, dat ze drie keer in week komen.
Ja.
- Eigenlijk om een uur of negen maar daar heb ik gister een heel gesprek mee gehad
met een van die dames.
Hmhm.
- Die een beetje de leiding daarin heeft.
Ja.
- Er komen iedere keer verschillende en daar was ik het niet mee eens.
Nee.
- Ja wel dat er wel eens verschillende komen vind ik niet erg.
Hmhm.
- Maar zoveel verschillende en ik wil altijd op een bepaalde tijd ik wil dus hebben dat
ze uhm een tabletje in een kommetje doen dat ik daar mn tanden in doe. Iemand die
dan geregeld komt weet dat en die begint daar gelijk mee.
Hmhm.
- Maar een ander moet je dat weer uitleggen.
Ja.

45

En dat is voor een keer niet erg maar als je dat nou twintig keer elke keer opnieuw
het zelfde moet zeggen, en daar staat het spul om me te wassen en daar staat spul
voor de shampoo en uhm

Ja.
- Ja dan ben je dat wel eens een beetje beu.
Kan me voorstellen.
- Ja.
Dat is ook niet fijn.
- Maar ze verzorgen me ieders verzorgster is goed.
Ja?
- Of ze nou van hier zijn of ze hebben van een uitzendbureau ze zijn eigenlijk allemaal
uhm goed en lief en uhm ja.
Dat is dan wel weer fijn om te horen he.
- Jawel. Maar ze vragen bijna altijd kan ik nog iets voor u doen en zeg ik wel eens met
een grapje ja je kunt beginnen met de keuken te schuren of zo iets. Maar dan zegt de
een van ja maar daar zijn wij niet voor en de ander die begrijpt wel dat het een grapje
is maar uhm.
Ja.
- Ja want daar zijn ze niet voor, ze zijn echt gewoon voor de verzorging.
Ja. Nou ja dat klinkt dan al goed he en uhm zoals u nu ook al zei, u wandelt elke dag en
probeert mee te doen met de gym.
- Ja.
Dat is ook al heel positief natuurlijk, tenminste fijn he. Dat maakt het natuurlijk ook wel dat
u wat meer zelf kunt doen.
- Ja.
En uhm de taken rondom het huis enzo behalve dan de was en het eten klaarzetten zijn er
nog andere dingetjes die u doet.
- Ja stoffen en stofzuigen daar hebben wij dus een hulp voor.
En helpt u dan wel de hulp mee of dan is het gewoon de hulp die poetst dan en uhm
- Jaa.
Okee. Vind u dat niet moeilijk?
- Nee hoor.
Nee? Ook in het begin geen moeite mee gehad?
- In het begin heb ik daar wel eens moeite mee gehad dat je dan zelf niks doet maar
van de andere kant, mijn dochter zegt altijd van uhm je bent nou tachtig het is nou
welletjes geweest, je hebt genoeg gewerkt laat nou een ander maar het werk doen.
Hmhm.
- Maarjaa allicht ruim ik zelf wel op dat hoort er toch bij.
Ja, okee.
- Maar verder doen zij het gewoon en blijf ik soms gewoon in de kamer uhm, dan ga ik
gewoon ergens zitten waar ze niet bezig zijn dus
Ja, okee.
- Maar je hebt ook niet zoveel keus want je kunt wel op de slaapkamer gaan zitten
maar daar heb ik niet zoveel zin in.
Nee.
- En dan hebben we nog zon hobby kamer dan waar de computer staat dus kunnen
we ons ook wel terug trekken maar niet zo gauw, dat doe je niet gauw want dat is
ook maar een kleinere kamer en uhm.
Ja.
- Maar fietsen doen we eigenlijk ook niet, tenminste ik niet, mijn man kan het wel hoor
maar ik ben bang dat ik val.

46

Ja.
- Dus fietsen heb ik dus niet meer gedaan.
Nee. Maar bent u ooit gevallen dan met de fiets?
- Nee maar ik sta gewoon niet vast op mn benen ik ben ja gewoon bang dat ik val. Ik
durf ook niet goed op te staan.
Nee dat is begrijpelijk hoor.
- Maar weet je wat het is, als je ouder bent breek je ook makkelijker iets.
Ja, ja.
- Dat is het hem nou net, dus ik ben dan ook bang om te vallen dus uhm
Ja ik kan me voorstellen ja. Dus dan mijd je dat ook liever. Ofja het lopen en bewegen s
ochtends u doet ook wel al erg veel aan beweging he.
- Ja ik probeer nou ook, vandaag moeten we ook nog boodschappen doen maar dan
probeer ik direct als we weer boven zijn eerste even om te gaan wandelen.
Ja.
- Dat we dat gehad hebben. En dat we dan bijvoorbeeld vanmiddag even de
boodschappen doen, dan ben je ook even in beweging maar dat uhm is niet zo echt
even doorstappen zeg maar.
Nee, maar dat hoeft ook niet he.
- Nee
Ik bedoel, je hebt denk ik ook geen haast als je boodschappen gaat doen of uhm.
- Nee je hebt geen haast nee.
Okee, en uhm hoe gaat het eigenlijk met uw sociale omgeving eigenlijk, heeft u veel mensen
met wie u belt of uhm met wie u iets gaat doen.
- Nou ik heb een paar vriendinnen die geregeld komen en of ik ga daar zelf naar toe,
dan brengt mijn man me daar naar toe.
Hmhm.
- En uhm, ja de kinderen komen geregeld.
Okee
- Mijn zoon kom iedere week en mijn dochter die woont wat verder weg en uhm die
komt ook regelmatig en dan gaan we nou toevallig morgenmiddag naar toe en dan
gaan we s avonds naar Andre Rieu.
Ooh wat leuk.
- Had ze kaarten besteld, tis in uhm hoe heet dat nou, hoe heet dat nou weer in
rotterdam?
In Ahoy?
- Ahoy ja. En dan blijven we ook bij hun slapen.
Ooh dat is ook wel fijn.
- Dat is ook wel leuk.
Dan hoef je daarna niet meer terug.
- Wie weet hoe laat het wordt en wat voor weer het is weet je ook niet dus dan gaan we
zaterdag op ons gemak terug. Dus dan hebben we ook weer een uitje .
Ja.
- En we zijn alle twee bij de zonnebloem, dus hebben we ook weer eens af en toe iets
van.
En wat doet de zonnebloem dan precies?
- Ja die uhm ja wat doet die precies. De vorige keer hadden we een museum bezoek in
Hilvarenbeek, en was erg leuk.
Okee.
- En we zijn ook een keer naar een toneelvoorstelling geweest. En dan is het
verzamelen in de hal en dan zijn er meer mensen en die zie je dan ook weer en die
leer je dan eigenlijk ook weer kennen he

47

Ja, zeker.
- Van dat je helemaal niet wist dat die bij de zonnebloem waren, en we zijn alle twee
bij de KBO, dat is katholieke bond voor ouderen.
Jaa.
- En die uhm organiseren regelmatig uhm jaa of bingo of gewoon jokeren ofzo maar
daar hoef je dan helemaal niet naar toe. Daar kun je gewoon naar toe gaan als je zin
hebt.
Ja.
- En dan met sinterklaas is er weer wat te doen en dan gaan we ook allemaal mee.
Okee.
- Daar doen we ook wel aan mee.
Ja.
- En dan zijn we nog lid van de nierpatinten vereniging. Want ik heb vorig jaar niet
maar het jaar daar voor heb ik een nier transplantatie gehad.
Okee.
- En hier in uhm Breda heb je dan een onder afdeling van de nierpatinten vereniging
Nederland en die organiseren dan ook regelmatig dus ook, kerstmis is er ook weer
wat te doen.
Ja.
- En daar gaan wij dan ook weer naar toe.
Okee, en heeft u ook zo met die niertransplantatie wel ook daar contacten aan over
gehouden, spreekt u die nog wel eens of uhm? Dus gewoon elk jaar gaat u daar heen bij
wijze van spreken en dan.
- Jaa, het eerste jaar iedere twee maanden maar nou is het een keer per jaar en de rest
moet je gewoon naar een dokter hier in het ziekenhuis.
Ja, okee.
- Maar daar heb ik dus geen uhm kennissen aan over gehouden ofzo.
Maar opzich de zonnebloem en de KBO en eigenlijk uw buren en..
- Ja de oude buren zijn geweest en wij zijn daar geweest en ook zelfs vriendinnen van
mijn zus die ook wel eens geweest zijn en uhm ja we hebben regelmatig bezoek.
En als u weggaat of bij iemand op bezoek, is dat dan altijd hier of gaat u met de auto of?
- Ja meestal met de auto.
Met de auto, want u heeft jullie hebben gewoon nog een auto?
- Ja. Maar daar rij ik niet hoor, mijn man rijd dus.
Heeft u wel een rijbewijs of uhm?
- Ik heb wel een rijbewijs ja.
Okee. Ja het is toch gewoon verder om iemand anders te laten rijden.
- Ja, ja. En als we dus ver weg gaan dan nemen wij ook een deeltaxi of de valis he.
Ja
- Daar kun je dan ook mee met de taxi net als met dat kerstdiner dan van de
nierpatinten vereniging dat is in de Schijf, dat ligt bij Roosendaal.
Jaa.
- En je weet dan ook nooit wat voor weer het is in december en dan nemen we meestal
de Valis.
Ja.
- En die halen je thuis op en zetten je daar voor de deur af dus uhm
En dat regelt u ook allemaal zelf?
- Dat regel ik allemaal zelf ja.
Via de telefoon..
- Ja dat kunnen we gelukkig nog

48

Ja nee maar dat is dan ook het gevoel van zelfredzaamheid van goh kunt u dan die diensten
wel regelen he ook zoals met de verpleegkundige.
- Ja, ja. Ik weet niet of die dat zouden doen hoor ?
Noujaa, uiteindelijk zijn er wel taken die een verpleegkundige overneemt of misschien dat
dat hier net iets anders werkt, dat weet ik ook niet, maar in ieder geval heel fijn dat u het
allemaal nog zelf kan he.
- Jaa, dat is ook zo.
Even kijken uhm, en met uw man verder, gaat u vaak ook met uw man op stap uhm uitjes
doen of is dat ook wel alleen met uw kinderen of kleinkinderen.
- Ja meestal zijn de kinderen er bij.
Ja. En dan gezellig een dagje weg, of op bezoek.
- Ja en samen als we ergens op bezoek gaan dat doen we meestal wel samen maar ik
heb ook vriendinnen waar ik alleen naar toe ga.
Jaa, en gaat u dan thee drinken met vriendinnen of uhm potje kaarten of?
- Nee misschien nog wel eens een stukje wandelen ofzo maar dat doen we niet meer,
gewoon een beetje ouwe betten zou ik maar zeggen.
Gewoon gezellig kletsen en uhm
- Ja.
En wonen uw vriendinnen dan ook hier in de buurt of is dat dan..
- Jawel hoor.
Okee dus het is allemaal wel te overbruggen?
- Wel in Breda gewoon jaa, klopt.
Nja, leuk. Uhm even kijken, heeft u zelf nog iets toe te voegen?
- Iets zelf te vragen?
Toe te voegen, aan dit uhm..
- Ik zou het niet weten
Vanuit uhm even kijken..
- Zijn jullie er zelf wel bij, bij Iris?
Nee ook niet.
- Niet?
Nee, wij doen dit echt in opdracht van school en school heeft dan weer een opdracht van Iris
zeg maar.
- Ja, ja.
Dus vandaar dat wij uhm, ja toen ik het hoorde dinsdag dan dat het niet door was gegaan
dat jullie niks gehoord hadden ja, ik kon er helaas niks aan doen maar ik vond het wel
vervelend.
- Ja voor het zelfde geld had je gewoon weer twee mensen uit de zaal uhm kunnen
vragen
Ooh nou ja dat is dus ook omdat deze opdracht vanuit Iris komt he en wat zij graag wilde
weten hoe jullie hier Iris ervaren he en uhm wat jullie gevoel is op het gebied van uhm.
- Ja maar nou zeg je weer deze opdracht komt vanuit Iris.
Jaa, dat klopt.
- Maar net zei je vanuit school.
Jaa en zij weer vanuit Iris, eigenlijk wordt onze school gevraagd gehuurd zeg maar om
onderzoek te doen
- Ja, ja
Nou goed en uhm omdat we er dus achter zijn gekomen dat jullie Iris nog niet gezien hebben
en nog geen ervaring mee hebben met Iris hebben wij onze interview wat aan moeten passen
he en wat meer door moeten vragen op uhm he de sociale contacten en activiteiten .

49

Ja want toen heeft die een een keer dat programma laten zien en daarop stond ook
echt allemaal in van bijvoorbeeld ik uhm noem maar even iets hoor het is in
December schoenen verkoop ofzo.
Ja dat was vorige week jaa
- Maar kijk wij weten dat nog niet.
Nee.
- Want wij kunnen zelf dat programma niet pakken.
Nee, nee dat klopt.
- Dus uhm kijk en dan zitten we nog wel op een blaadjes te wachten er komt hier altijd
per twee maanden een blad uit, het ruiterje.
Ja.
- En daar staan dus ook allerlei dingen in, maar ik wil dat altijd op tijd weten.
Ja dat je kunt plannen.
- Ja, ja.
En dat je er ook rekening mee kunt houden en dat je niet ja, ik snap wat je bedoelt.
- Dat je niet die zelfde dag iets anders af spreekt.
Dus het is nu eigenlijk nog wachten van wanneer krijgen we echt uitleg over Iris?
- Ja dat is nu gewoon afwachten. Nou zei Sara, kennen jullie die of niet?
Nee, nee.
- Nou het schijnt dat die welzijnsmedewerkster te zijn, die zei het is in ieder geval deze
week niet toen we haar dinsdag zagen in de hal en volgende week niet. Maar dat
weten we nou, en verder weten we niks.
Nee.
- Dus of we daar nou telefoon van krijgen of mail.
Nou ik denk een mail, omdat u vorige week uw mail adres opgeschreven hebt uhm denk ik
dat ze mail sturen daarvan.
- Maar dat ze niks daarvan hebben laten horen vind ik wel een beetje raar.
Ja dat is heel jammer, zo hoort het ook niet. Maar dus even..
- Dan had je waarschijnlijk op die dag iets anders afgesproken.
Jaa, tuurlijk he want ja je houd het wel vrij.
- Ja.
Dat is hetzelfde als dat we af hadden tien uur interview en wij om tien uur hier ook niet
staan.
- Ja stel je voren dat wij hier nou waren gekomen en wij waren er niet.
Dat hoort gewoon niet.
- En ik had ook niet geweten wie ik af moest bellen.
Nee daar kwam ik ook achter ik was helemaal vergeten om mijn telefoonnummer uhm
- Nou ik denk het hoogste als er iets tussenkomt kan ik naar avans bellen.
Jaa, dat klopt.
- En vragen om jouw naam. Want jij had mij toch gebeld he?
Ik had u gebeld jaa.
- Kijk en dat had ik kunnen vragen.
Maar gelukkig is dat allemaal niet nodig geweest he en uhm goed ik zal even .
- Want de mensen vroegen heb je ook contact met de andere mensen uit de flat maar
dat hebben wij helemaal niet. Want die mevrouw naast mij is geloof ik
vierennegentig en aan de overkant woont een meneer en die weet soms niet in de lift
of ie nou boven staat of dat ie beneden is en moeten we hem nog helpen dus uhm
want daar hebben we het toevallig gister ook over gehad dat we zeiden hoe kunnen
ze nou zon man toch op zon aanleunwoning zetten daar is ie volgens mij veel te
slecht voor.
Ja want u komt die man regelmatig tegen dat ie jullie hulp nodig heeft, of uw hulp?
-

50

Nou hulp nodig niet, maar dan wille wij instappen en dan zegt ie ben ik nou al
beneden en dan zeg ik nee u bent nu op drie hoog maar wij hebben hem eigenlijk zelf
omhoog getrokken.

Jaa.
Dus dan moet ie eigenlijk weer mee terug naar beneden en dat vind ik nogal erg als je
dat niet weet of je boven of beneden bent.
Ja dat is ook niet fijn, het is te hopen dat ze er misschien iets mee doen he.
- Ja, ik hoop het ook. Maar die mevrouw die wij gister gesproken hebben die zei de
familie wou het zelf. Dus ja hij schijnt beter geweest te zijn, dat kan natuurlijk.
Dat kan ja.
- Achja het kan dat hij slechter is geworden, dat weet ik niet.
Okee, dus als ik een uhm een samenvatting geef van dit gesprek uhm voelt u zich niet
eenzaam.
- Nee
U heeft wel eens een momentje gehad toe uw zus overleed vorig jaar.
- Jaa, maar dat heb ik nog wel eens tussendoor even hoor.
Ja, ook denk ik met de datums bijvoorbeeld. Maar gelukkig heeft u uw man.
- Jawel dat is heel fijn.
En activiteiten die u onderneemt hier in het Ruitersbos of met de KBO of met de zonnebloem
en uhm, dus eigenlijk ook uw vrije tijd voor ontspanning doet u dus die activiteiten of gaat u
lezen tv kijken of met de tablet ja op de tablet iets doen en wandelen natuurlijk.
- Ja, ja.
En dat het eigenlijk gewoon goed is en dat u tevreden bent met over hoe u zich voelt.
- Ja, want we zijn hier nog niet zo lang hoor, pas vanaf maart dus uhm.
Okee.
- Dus alles zoals kerst moeten we nog voor de eerste keer mee maken hoe dat gaat.
Okee.
- Dat weten we dus nog helemaal niet of ze dan iets organiseren.
Ja misschien is het wel een diner ofzo.
- Jaa daarom maar dat weet je niet.
Nee.
- Dat is allemaal nog afwachten
Vind u het wel fijn hier dan zeg maar?
- Ja hoor, maar de overgang van gewoon groot huis met een tuin maar dit kwam
ineens zo onverwachts ja we kunnen moeilijk nee zeggen want dan komen we
misschien moeten we misschien nog jaren wachten.
Ooh want het aanbod kwam dat u hier zo..
- Dat kwam zo snel ineens ja. We waren een keer gaan kijken hier, had mijn dochter
voor gezorgd dat wij hier een keer een rondleiding kregen nou dat lijkt ons wel wat
dat willen we wel he jaa maar er zijn nog zoveel wachtende voor u ja en komt het dan
over een jaar of over twee jaar ja dat kon ons eigenlijk niks schelen.
Hmhm.
- Toen kwam het ineens. Ik geloof dat wij in september zijn wezen kijken en in
februari kregen we al bericht dat er vanaf een maart iets vrij kwam en dat was
natuurlijk wel erg snel.
Jaa heel snel.
- Ja en dan ben je van te voren al wel bezig geweest met allemaal ruimen maar dan
ineens komt het zo snel dat je vlug vlug vlug en dan hebben we gelukkig goede
kinderen die hebben alles uhm we zijn die dag van af huis zijn we s morgens weg
gegaan naar een schoonzus in Best en we hebben gezorgd dat we rond een uur of vijf
-

51

half zes hier weer thuis waren en toen was onze flat alweer helemaal in gericht dus
uhm
Ooh dat is fijn.
- Dus dat is hartstikke fijn.
Jaa.
- Als we dat niet hadden gehad ja dan had ik niet geweten hoe we dat hadden moeten
doen hoor.
Nee inderdaad.
- Maar dat hadden ze van te voren altijd gezegd hoor als jullie gaan verhuizen doen
wij dat helemaal dus ehm.
Ooh dat is wel lief.
- Dat is heel fijn
Heel fijn dat u ook gewoon kinderen heeft die uhm..
- Ja dat is zeker.
En uw kinderen, doen die ook nog andere dingen voor jullie, regelen ze ook ander zaken?
- Nou onze zoon doet eigenlijk de bankzaken en onze dochter doet eigenlijk meer net
als ik bijvoorbeeld hulp nodig heb ofzo dan neemt zij meestal contact op met die
personen.
Okee.
- Net als voor het werk hier in huis enzo en uhm dat contact heeft zij meestal allemaal
gelegd.
Okee.
- En net als om hier rond te komen kijken dat heeft zij ook allemaal gedaan.
Hmhm.
- Zij doet meer die dingen.
Jaja.
- En uitnodigingen sturen of adreswijzigingen enzo dat doet mijn dochter meestal
allemaal
Ja.
- En mijn zoon doet meestal altijd ja al die andere dingen die geregeld moeten worden.
Kan zo gauw niks noemen maar nou ja toen het huis verkocht moest worden zulke
dingen nam hij ook allemaal op zich.
Ja, gewoon de financin en uhm de verzekering en dat soort dingentjes. Nou ja dat is ook
fijn.
- Ja dat is zeker.
Jaa, doet ie dat al lang of uhm?
- Of die dat al lang doet?
Jaa.
- Uhm nee vanaf dit jaar eigenlijk.
Okee, eigenlijk sinds dat jullie hier wonen?
- Ja, ja.
En mist u uw huis en tuin nog wel eens?
- Jawel hoor, en weet je wat je ook mist uhm het thuis komen van de buren
bijvoorbeeld he dan uhm hoor je de auto en dan zeg je van ooh daar komen ze aan, ze
is klaar met haar werk nou en dan hoor je die deuren he en dan is het tik tik tik met
die hakjes en de andere buurvrouw heeft een hond en die zag je dan met de hond
voorbij komen en zulke dingen ja. Wij zitten boven en eigenlijk langs onze deur komt
niemand.
Nee.
- Want net als van de week hadden ze het er over dat die kinderen allemaal langs
komen met sint maarten enzo dat ze snoep krijgen dat zie je bij ons helemaal niet, er

52

komt bij ons niemand aan de deur. Er komt ook niemand met een collecte bus ofzo.
Ze weten ook niet hoe ze hier naar binnen moeten komen natuurlijk.
Nee nee dat klopt.
- Want als je daar voor staat dan moet je bellen.
Jaa.
- En als ik niet weet wie er staat dan doe ik niet open.
Nee dat snap ik.
- Dus uhm, meestal heb je afgesproken dus logisch als je om tien uur iets afgesproken
hebt en er komt iemand aan de deur dan weet je wel dat die het is dus dan uhm dus
als ze medicijnen komen brengen dan weet je ook meestal ze komen rond een uur of
twaalf half een komen ze rond, nou dan doe je open als er gebeld word.
Want u woont op de vierde verdieping, en als u dan beneden staat moet je op een knopje
drukken denk ik he met uw appartement nummer.
- Ja dan zien wij wie er staat.
Ooh dat ziet u wel.
- Nou weet ik niet of dat op alle flats is hoor maar bij ons in ieder geval wel.
Okee.
- En dan uhm zegt ze bijvoorbeeld ik ben van de apotheek en dan oja dan doe ik de
deur open dan druk ik op een knopje om de deur open te doen.
Ja okee. Nou dat is in ieder geval wel fijn dat u ze ziet wie er staat. Ik kan me voorstellen dat
als er een vriendin onverwachts langs komt ja dat u die wel binnen laat natuurlijk.
- Jaa
Maar alleen omdat u weet wie er staat.
- Jaa inderdaad.
Dat vind u denk ik ook wel fijn.
- Ja dat vind ik fijn dat er dat is. Alleen werkt het niet altijd heel secuur hoor.
Nee?
- Soms gaat de deur niet open of uhm ja dan moeten we wel eens zelf naar beneden
met de lift en dan uhm kijken we gauw wie er is. We hebben het al een paar keer na
laten kijken en dan doet ie het even goed maar het hapert af en toe is een keertje.
Ja. Dat is toch altijd met techniek he. Werkt toch niet altijd even perfect. Uhm even kijken,
nou dat is dan ook weer een puntje wat de veiligheid voor u vergroot. U voelt zich ook heel
veilig in deze buurt met de mensen om u heen.
- Ja
Er zijn geen vervelende gebeurtenissen geweest tot nu toe.
- Nee het is alleen net als nu bijvoorbeeld als je weg gaat, nou ja mijn man heeft de
sleutel ik heb een sleutel de kinderen hebben een sleutel, maar wij zouden het ergens
best fijn vinden als we iemand hadden waar we ook de sleutel bij konden leggen als
we hem eens zouden vergeten dat je dan kon bellen of zo dat zouden wij niet weten.
Want de mensen bij ons op de afdeling die ja, wij zijn eigenlijk beter als die andere
mensen.
Jaa, want zoals u al vertelde met die meneer en uw buurvrouw van vierennegentig. Ja, zou
het hier niet kunnen bij de receptie?
- Nee, maar ze zeggen wel als je dus echt eens vast zit hebben ze wel een
reservesleutel.
Okee. Nou dat is in ieder geval wel een uhm.
- Dus we moeten gewoon proberen hem niet te vergeten. Ja dat zijn nog dingen die je
echt ja je moet iemand vertrouwds hebben eigenlijk waarbij je zo iets weg kunt
leggen.
En op zon moment is dat nog niet zo, nou goed als je hier ook nog maar sinds maart woont.
- Jaa daarom, je moet alles nog een keer voor de eerste keer meemaken eigenlijk.

53

Nou ik ben in ieder geval blij om te horen dat u zich gewoon veilig voelt hier en uhm dat er
geen rare dingen gebeurt zijn dat soort dingetjes.
- Nee.
Heel fijn. En dan het laatste puntje van de zelfredzaamheid. Ja goed, u voelt zich
zelfredzaam, u doet nog veel dingen thuis, u vraagt wel de hulp in waar nodig wat ook een
vorm is van zelfredzaamheid. Nou uhm ja goed u zoon en dochter regelen nou ja goed
financin en andere activiteiten, maar u kunt zich daar ook in vinden u weet ook waar ze het
over hebben . uhm ja qua sociale contacten en relaties heeft u ook nog genoeg en u kent ook
nog genoeg mensen maar omdat u hier nog maar net woont is het nog maar even afwachten.
Maar goed dat komt van zelf ook wel want u bent ook wel een sociaal persoon tenminste
zoals u bij mij over komt.
- Jaa.
Dan uhm heeft u nog vragen?
- Nee
Nee? Dan stel ik voor om het af te sluiten. We hebben al onze puntjes behandeld en uhm.
- Ja dat is goed.
En alles gevraagd. Ik denk dat het ook wel tijd is.
- Jaa dat is goed.
Jaa, okee.

Interview project Iris

13-11-14

Het is vandaag 13 november ik zit met meneer V, wat is uw geboortejaar? 4-10-1934, u kunt
uitrekenen hoe oud dat is? Uh, nou 80 jaar he? Ja dat klopt.
Woont u zelfstandig? Ja, in een aanleunwoning samen met mijn vrouw.
Maakt u gebruik van het internet? Ja af en toe, en wat doet u dan zoal op het internet? Iets
opzoeken, waarvan ik denk ja wat is dat... of uh een bericht sturen naar mijn kinderen sturen. Een
email? Ja.

54

[kleine onderbreking]
Nou dan gaan we weer verder, ja is goed. Dus u gebruikt internet om dingen op te zoeken
en emails te versturen, en doet u dat op uw laptop of? Nou, ik heb een computer en dan heb ik
ook nog een uh tablet, en daar kan ik ook op emailen.
En is die nieuw voor u die tablet? Nou, ja, anderhalf, twee jaar oud.
Oke, en het platform Iris maakt u daar al gebruik van of leert u dat nu kennen? Nee dat
kennen wij, nouja ze zouden ons een pictogram geven op een tablet, maar dat hebben ze nog steeds niet
gedaan. Want hun website was nog niet in orde zeiden ze, dus uh 14 dagen terug zou dat gebeuren
maar dat ging niet door dus we hebben er verder ook niks meer over gehoord. Oke nou, dan laten
we dat ook buiten beschouwing tijdens het interview, want dat is dan ook verder niet
relevant. Nee nouja, ik kan dus wel via internet naar iris he, uh www.iris.nl of zoiets of nee, uh wat
zoekt iris. [www.vraaghetiris.nl], en dan krijg je wel allemaal iets uh over iris maar niet, uh de
website he. Ja ik kan een iris van het oog vinden maar niet de iris die ik zoek haha. En dat is dus een
programma voor ouderen schijnt, maar ik kan het niet te pakken krijgen.
We gaan het even hebben over het onderwerp eenzaamheid, daar verstaan wij onder: het
ervaren van een onplezierig gemis aan bepaalde relaties, voelt u zich wel eens eenzaam?
Of af en toe? Nee hoor, helemaal niet. Ik heb mijn vrouw nog he. En naast uw vrouw, heeft u nog
sociale contacten daarbuiten? Uh, we kriigen geregeld bezoek, van de kinderen en uh kennissen en
oude buren waar we gewoont hebben. Daar hebben we nog steeds altijd contact mee ja. En u gaat er
zelf ook wel eens op uit om anderen te bezoeken? Ja, dat gebeurd ook, van de week gaan we in
de avond naar Andr Rieu in Rotterdam met mijn dochter. En dan rij ik zelf naar Rotterdam, blijven
we daar slapen bij mijn dochter en dan s avonds naar Ahoy. Nou, dat is wel leuk! Ja. Dus u gaat
nog wel regelmatig weg, of een dag leuke dingen doen? Ja, en verjaardagen van
kleinkinderen en de kinderen ja. Want hoeveel kinderen en kleinkinderen heeft u? Ik heb
uh, 5 kleinkinderen en 2 kinderen, een zoon en dochter. De een in Rotterdam en de ander in
Moergestel.
En wat doet u voor ontspanning, wat is voor u ontspannen? Nou, wij doen jeux de boules op
maandagmiddag. Hier uh ligt een baan en doen we op maandagmiddag jeux de boules, mijn vrouw en
ik, maar uh mijn vrouw kan het nu niet want die heeft last van haar rug. Maar dan zijn we met een
man of 4, 5 en dan zijn we zo anderhalf uur, twee uur bezig met jeux de boules. En de rest van de
week, onderneemt u nog andere activiteiten? Nee, ja uh televisiekijken he, dat is voor de oudere
de enige hobby ook haha. En gaat u vaak naar buiten? Ja wij gaan uh, elke dag zon vijftien tot
twintig minuten proberen we te wandelen. Gaat u dan hier het bos in? Nee, uh wij lopen hier dan
zo een rondje een de buurt. En gebruikt u de computer wel eens, puur voor ontspanning?
Nou, ik uh ik heb die tablet dan, daar zitten spelletjes op en die doe ik dan wel eens dan.
Nou dan gaan we door naar het 2e onderwerp: veiligheid. Wij verstaan daar onder: als de
gevoelens van veiligheid in de thuislocatie slecht zijn, dus rond de locatie zelf. En uh als
die slecht zijn, voelen de ouderen zich over het algemeen ook slecht. Klopt dat in uw
geval? Nou uh, je bent hier wel geborgen zal ik maar zeggen. Ja, en als er iets is wat hier niet uh goed
is zeg maar, wat je wil weten. Dan kun je op de alarmknop drukken en krijg je gelijk contact met de
receptie dat je kunt zeggen zus of zo, ik uh zit daarmee, kunnen jullie mij helpen? Dus vanuit
Ruiterbos is er altijd iemand beschikbaar? Ja, vanuit het huis kunnen ze je uh altijd helpen ja.
En uh net als zo mijn vrouw wordt 3x per week gedoucht en dat is tussen 8 en 9 uur, maar het gebeurt
wel eens dat ze te laat zijn en dan is het half tien en zijn ze nog niet geweest. Ja en dan uh drukt ze op
de alarmknop om contact te hebben met de zuster. En die kan dan zeggen van uh ja zo en zo laat zijn
we bij u. Dan wordt dat zo snel geregeld. Dus die knop biedt wel enige zekerheid? Ja. En voor
de rest uw woning, u woont hier aan de buitenkant van het complex? Ja, we hebben dus een
woonkamer met een keukentje, en daar zit uh gelijk aan de kamer vast. In de keuken kun je de kamer
inkijken. Er zit wel een muurtje maar de bovenkant is open. Dus als ik uh een kopje koffie zet in de
keuken kan ik nog steeds mijn vrouw zien en met haar praten. En dan hebben we nog uh, het balkon,

55

slaapkamer, een hal, een berging en uh nog een uh hobbykamer. Ja, oke. Het is hier geen gesloten
terrein iedereen van buitenaf kan hier natuurlijk lopen, heeft u als u naar buiten gaat wel
eens het idee ik voel mij niet veilig? Ik zal je een incident vertellen uh. Daar achter bij die flat,
hangt een uh uh kastje van de brandweer met brandslangen. Maar dat kastje zit onder een balkon. Nu
was het een dag of 14 terug. En daar komen geen autos in die straat, is een wandelpad met
lantaarnpaal en bankje. En uh het was s avonds een uur of half tien, tien uur en zat daar een man of
6. Ik hoorde allemaal lawaai en uh ja waren ze allemaal stenen aan het zoeken om tegen de
lantaarnpaal te gooien haha maar dat lukte niet. En ineens hoor ik ze van uh waar zijn mark en uh piet
ofzo, ja zeiden ze, die uh zitten op het dak! En toen dacht ik uh, ja, er zit een raam in de keuken dus ik
zat te kijken. Zag ik uh dus uh zon jongen van het balkon af springen! Dus, die waren op het dak
geklommen. Toen ben ik uh naar de voorzitter van de commissie raad, die uh woont hier ook, ben ik
heengegaan en zei ik van zus en zo.... ik heb die jongen van het balkon af zien springen! En ik hoorde
ze dus ook die 2 zitten boven op het dak. Maar ja, die brandweerkast zit daaronder, ze hoeven er maar
op te staan en ze kunnen zo het balkon op! Ja. Kwam hij de andere dag, zei hij als het nu nog een keer
gebeurt bel dan maar 112 haha. Ik zeg, jullie moeten of zorgen dat dat kastje verplaatst wordt, of een
schuin dak er op gelegd word dat er niemand op kan staan. Dat is jullie zorg he, niet de mijne. Ik ga
dus niet uh ja bellen voor de politie, want ja eer dat ik gebeld uh heb, de politie hier is, zijn die jongens
natuurlijk allang weg. Ja dat kan ik me voorstellen, dus dit idee, zon situatie dat geeft u
geen veilig of prettig gevoel? Nou voor mij maakt het niks uit want ik woon drie hoog haha, maar
ja de de mensen die daar wonen jaa... Hij stond op hun balkon en uh, ja er zit daar een deur naar de
kamer. Als die mevrouw of meneer die er woont per ongeluk de deur is vergeten af te sluiten staan ze
daar zo binnen, nou dat vind ik niet goed. Ja precies. Ja maarja, als hun dus zeggen Dan moet je de
politie bellen, ja dan ben ik gauw uitgepraat. Haha. Ja nouja, en dan uh zeg ik dan zoek het maar uit.
Maar u heeft dus niet als u zelf over straat gaat van uwzelf een onveilig gevoel? Nee, nee,
hier niet. Ook niet als u bijvoorbeeld boodschappen gaat doen? Nee helemaal niet, ja ik heb
dus hiervoor in de Hoge Vught gewoond, en ja uh, die staan niet bekend als de beste wijk. Wij woonde
aan de rand uh en uh wij keken op Terheijden en Teteringen en we hadden alleen maar weilanden voor
ons. Maar uh het was wel zo, als je naar het winkelcentrum ging of uh ja je liep daar rond, dat er dan
van die knullen waren, ja van die marokkanen. En ja uh het gebeurde mij wel eens dat je daar dan
wegreed en er steken van die jongentjes over zo, van ja uh een jaar of 5, en die kijken u aan van ja wij
zijn aan het oversteken, en dan moet jij maar wachten met je auto. Ja uh, ja ik bedoel uitdagend. En
uh ja, ik bedoel, uh ja.. maar ook dat ze vragen meneer mag ik een vuurtje van u? ja dat heb ik niet
zeg ik dan en dan loop ik door, maar uh ja dat zijn dingen, daar moet je jezelf tegen beschermen. Ja,
dus u loopt door zodat er geen problemen ontstaan? Ja, inderdaad, ja of van meneer kunt u
een tientje in briefjes wisselen?. He, ja zoiets gebeurd geregeld.
Maar nu bent u natuurlijk ouder, voelt u zich kwetsbaarder als u nu over straat gaat? Nee,
hier helemaal niet. Maar dat was daar iets meer.
Dan gaan we door naar het laatste onderwerp, zelfredzaamheid. We vliegen er doorheen
met u! Onder zelfredzaamheid verstaan we: het vermogen van ouderen om hun leven
vorm te geven. Zodat zij zoveel mogelijk zelf kunnen doen, maar daar waar dit echt niet
gaat hulp en ondersteuning vragen en ontvangen van anderen. Maakt u zelf gebruik van
middelen of apparaten om uw zelfredzaamheid te verhogen? Ik doe alles nog zelf, ik ga zelf
boodschappen doen, rij zelf nog auto en uh, ja ga zelf boodschappen doen. Ik kook zelf, mijn vrouw
kookt niet, ik kook dus uh. En u gebruikt bijvoorbeeld geen rollator als u naar buiten gaat? Ik
gebruik geen rollator, op het moment nog wel ja. Ik heb wel een reserve rollator staan. Een zus van
mijn vrouw was overleden, en uh ja die had er een staan dus toen zei ik van ja neem die maar mee
dan, het kan nooit geen kwaad he, en ja als je er dan een nodig hebt hoef je er ook weer geen te zoeken
he, haha.
En merkt u dat het de laatste jaren dan achteruit gaat met die mobiliteit, bewegen en zelf
wassen? Ik heb wel last van mijn benen he, daarom lopen we ook maar 20 minuten. Want ik ben wel
onder behandeling bij een arts he, ja, ik heb dus in mijn benen, net een soort van gevoel van uhh ja, als

56

je nou koude handen hebt, bevroren hebt, dat tintelen heb ik als ik aan het lopen ben. Niet als ik zit
maar als ik aan het lopen ben. En ja daar uh ben ik dus voor onder behandeling bij een vaatchirurg. En
dan zeggen ze, uh ja, ik kan u wel opereren maar ik vind dat voor op uw leeftijd te gevaarlijk, om te
doen. Wij doen dat wel bij mensen die sporten, hardlopers of voetballers, maar niet bij u. Want ze
zeggen ja er zit hier [bij de knie] een soort net bij u, en daar zouden ze dan iets aan moeten doen, dat
durfde ze niet goed aan bij mij. Ja, ik begrijp het. Dus ze zeggen nu, zolang u nog 1km kan lopen,
doen we niks eraan. Nouja, ben je uitgepraat he. Bent u het daar mee eens? Ja, zit niks anders op
he, en uh ja ik ja ben er nu ook niet op uit om te zeggen van ik wil zo graag geopereerd worden haha.
Haha, ja dat begrijp ik. Maar het is dus niet dat het u ontzettend hindert in de dagelijkse
dingen of wel? Nee, uh gewoon in uh thuis niet. Maar ik zeg van als ik een endje ga wandelen, ja
dan heb ik er last van. Of ja uh als ik ga winkelen in de stad, ja dan moet je winkels doorlopen uh in de
stad, in de straat, dan heb je er last van. Maar zodra ik zit dan uh is het weer over. En in huis heb ik er
ook geen last van.
En heeft u, daardoor activiteiten moeten opgeven, zoals fietsen bijvoorbeeld? Nou fietsen
niet, maar wel indertijd uh, tennis bijvoorbeeld, he ik heb ook getennist. En daar ben ik toen mee
gestopt omdat het niet meer ging dus. Maar verders, nee uh heb ik nergens geen last van.
En slikt u medicijnen dagelijks? Ja, ik heb wel medicijnen. Ik heb ook een jaar of 14 geleden, een
uh hartoperatie gehad in uh de Klokkenberg, twee omleidingen. Daar heb ik nog steeds tabletten voor.
Ja en uh voor hoge bloeddruk,cholesterol uh ja en een vitamientje hier en een vitamientje daar. Uw
medicatie regelt u wel nog allemaal zelf? Nou, ik heb een abbonementje bij de apotheek, die
brengt geregeld de spullen aan. Dus niet dat ik uh zelf moet gaan bellen naar de dokter van uh, nee die
weten van nou zijn pillen zo ver op dus dan brengen ze, ja nieuwe. En leveren ze dat dan in zon
rol aan? Dat u het niet hoeft uit te zoeken? Nee, in een zak. In doosjes. Ik zoek zelf uit wat we
moeten slikken. En dan doen we dat altijd op een dag, de donderdag, en mijn vrouw ja, die heeft er een
stuk of ja, die heeft er ook voor zeven dagen nodig want die heeft een niertransplantatie gehad, vorig
jaar. En die slikt dus voor afweer en weet ik wat haha. Maar dan maken we samen de pillendozen klaar
voor de week ja. Dat is ook een leuke dagbesteding haha! Ja, hahaha dat is inderdaad zo ja,
maarja weer iets erbij he haha.
En de dingen rondom huis zoals poetsen? Nee uh, daar hebben we een hulp voor twee keer in de
week twee uur. Nee, dus daar hoeven we zelf niks aan te doen. Want dat gaat niet meer? Nou, nee
dat wordt te zwaar he. Ja daarom ben ik ook verhuisd he, ik woonde eerst in een eengezinswoning, met
uh vijf slaapkamers, voortuin, achtertuin. Maar ja op een gegeven moment, ken je dat niet meer
bijhouden. En mijn kinderen vondenvan uh ja je bent nu tachtig, of tegen de tachtig, ik vind dat jullie
echt iets moeten hebben dat uh uh uh niet niet zo groot is he, dat huis is veels te groot voor jullie. Ge
kan zelf de tuin niet meer bijhouden, en nu heb ik zelf een tuinman hier. Want uh, die doet het hier
allemaal. Die zit dan uh bij de huur inbegrepen haha. Heeft u dat heel lastig gevonden op te
verhuizen van uw oude huis naar hier? Nou, ja, ergens wel natuurlijk. Ik heb 40 jaar in de Hoge
Vught daar gewoond, als je dat moet achterlaten en de omgeving en de buren. We woonde in een
doodlopende straat maar niet heel rustig. We overliepen mekaar niet he, als buren, maar op een
gegeven moment kwam de buurvrouw en die had geen koffiemelk meer. Die zei van mag ik uh ja mag
ik wat lenen? Ja hoor hier zei ik dan. Maar we gingen nooit bij elkaar koffiedrinken ofzo he. Wel
verjaardagen, uh ja verjaardagen wel bij elkaar he, en tussendoor en bij elkaar binnenliepen om wat te
vragen. Dat ging altijd heel goed. Dus ik uh bedoel, we woonde ja in een rustige straat. Ja, en mist u
dat nu, nu u hier woont? Ja kijk, we woonde daar, zat je in de kamer uh, en kwam de buurvrouw
thuis en die zei hallo en zwaaide. Of je zag de meneer met zn hondje. En gebeurde wel eens dat er een
mevrouw kwam met 5 honden, die ging ze dan uitlaten. En zeiden wij van kijk daar gaat die mevrouw
weer met de 5 honden, ja je snapt niet waar ze, ze laat haha. Ja dat mis je wel. Maar anders, nee,
verder nee. En het ging in een keer heel vlug. We zijn met mijn vrouw en mijn dochter anderhalf jaar
geleden gaan kijken. Uh, van ja uh mogen we hier eens kijken, of uh we dat wat vinden om
ingeschreven te worden. En toen hebben we rondgekeken, en zeiden van ja uh we willen wel
ingeschreven worden ja, voor zon uh aanleunwoning. Maar toen zei die mevrouw van ja er zijn wel
37 wachtende voor u. Ik dacht, nou dan kom ik over 1 of 2 jaar wel eens aan de beurt. Dan uh ja ben je

57

ook wat ouder dus dacht ik nou dat is dan wel mooi. Maar toen in ene keer na een half jaar, een
telefoontje, meneer op 1 maart komt er een vrij, wil je die hebben?. Dus ik zeg ja dan wil ik wel
komen kijken. Dus toen moest ik binnen een paar dagen uh ja, moesten wij beslissen of we die wilde
hebben. Dus ja toen in twee weken zaten we er toen ja, toen zaten we er al. Maar u bent wel
gelukkig dat u er nu zit? Oh ja, ja, ja dat zeker. U ziet zichzelf hier wel ouder worden? Ja er
zit niks anders op he, haha! Maar er zitten veel ouderen hier he, ik bedoel he, de meeste lopen met een
rollator hier! Of ze zijn niet aanspreekbaar. En ja gelukkig hebben wij dat nog niet maar uh, je hebt
erbij. Ik heb eens een buurman tegenover mij wonen. Die zat eerst op een logeerkamer hier, en toen
hebben de kinderen besloten hem toch ergens zelfstandig uh te laten wonen. En toen heeft ie een
aanleunwoning hier gekregen he, op een moment liep ik dus naar de lift, stond hij in de lift. En toen
was ik wat vergeten dus ging ik weer terug, en liep ik weer terug naar de lift. En toen stond ie nog in
de lift, dus ik vroeg ik waar moet u naar toe? En toen zei hij ben ik dan nog niet beneden dan? Dus
toen ben ik aan verpleegkundige gaan vragen, ik snap niet dat ze die man alleen daar hebben gestopt,
maar toen zei ze van uh ja die familie wilde dat zo, daar kunnen wij helaas niks aan doen. Maar ze
wilde die man dus daar alleen in zon woning hebben uh, ja die familie. Nouja. Maar dat gebeurd wel
en zeg je ja, is toch zielig dat zon man niet weet of hij op een knopje moet drukken om naar beneden te
gaan. Beangstigd u dat, dat dit wellicht ook bij u kan gebeuren? Nee, uh nee helemaal niet.
Daar denk ik niet aan. Ik blijf altijd gezond denk ik maar hahaha ja.
En, uh uw geldbesteding, leeft u beide van een AOW? Uh, mijn vrouw en ik hebben pensioen
en de AOW dan. En de geldzaken beheert u dan nog zelf? Nee, dat doet een uh zoon van mij.
Heb ik overgelaten aan mijn zoon. Want uh zo kreeg ik via internet allemaal berichten binnen en ook
van de ING dus ik klikte en keek, u hebt uw wachtwoord verkeerd herhaalt, wilt u uh dit of dat
aanklikken. Maar dat heb ik niet gedaan, ik heb de ING dus gebeld en die uh zeiden, hebt u toch niet
geopend he, dus ik zei nee, dan gauw verwijderen want is niet van ons zeiden ze. Maar uh ja, zulke
dingen kom je wel tegen he. Maar u ja dat soort dingen en geld overmaken uh ja laat ik allemaal aan
mijn zoon over. Dus ook om te voorkomen dat dit soort dingen gebeuren? Ja dat ik dadelijk op
iets verkeerd klik ofzo ja. Vind u dat lastig dat dit allemaal digitaal is geworden? Dat het niet
meer met een accept giro gaat bijvoorbeeld? Af en toe wel ja, ja, maar ja ik bedoel ik had er
sowieso al nooit zon last van want dat deed mijn vrouw allemaal. Nee daar hoefde ik mijn eigen niet
veel mee te bemoeien haha. Maar u zegt, van ik ben bang dat ik op iets verkeerd klik en dat
het misgaat, nou nee ik zorg dat ik niks verkeerd doe, ik verwijder het snel. Als het mij verkeerd ziet
dan doe ik het snel dingen, uh verwijderen. Want er komen zoveel dingen binnen, dat is niet normaal.
Is het daarom ook minder aantrekkelijk om veel gebruik te maken van het internet?
Ergens wel ja. Maar dat is gewoon hinderlijk he ja, als ik een dag of twee dagen niet gekeken heb dan
staan er 40 advertenties op van Groupon en weet ik het allemaal, moet je allemaal weer gaan zitten
wegdrukken ja.
Want u heeft hier in Ruiterbos wel al zon internetcursus gevolg toch? Nee, voor de tablet ja,
maar ja die vind ik niet compleet genoeg geweest. Omdat uh, ze kwamen zelf met tablets van Apple en
ik heb Samsung. En wat heb ik er aan op hier cursus te volgen met een Apple? Dus toen uh hebben ze
gescheiden gedaan, van 10 tot 11 Apple en van 11 tot 12 Samsung. Maar daar waren ze zelf ook niet
zo van op de hoogte, van uh Samsung, ze waren meer van Apple. Dus ja.
Maar zou het dan voor u helpen, als ze bijvoorbeeld tijdens zon training ook uitleggen
hoe je al die ongewenste emails weg kan houden uit je mailbox? Als ze het konden vertellen
wel ja, maar ja ik kan het ook aan mijn zoon vragen, want die is uh ICTer. Dus dat is niet zo moeilijk.
Maar ja die uh doet het veel sneller van zo en zo en dan weet ik het zelf nog niet. Ja zo gaat dat.
En als ze in die cursus nou meer zouden uitleggen over het platform Iris, zou het u dan
helpen op het gebied van veiligheid, zelfredzaamheid en eenzaamheid? Nou, ik zou het niet
weten. Op het moment niet, ik heb nu geen hulp van buitenaf nodig he. Maar er zijn mensen die uh,
alleen zijn bijvoorbeeld en uh, die contact zoeken maar dat heb ik niet nodig he om te zeggen van
kunnen we samen iets doen of wandelen, daar heb ik geen last van.

58

Maar kan u zich voorstellen dat als u alleen zou zijn dat u er wel naar op zoek zou gaan?
Ik denk dat ik dan toch zelf initiatief neem om te gaan wandelen of he, dus niet thuis blijf zitten en toch
geregeld ergens naar toe zou gaan.
Zou u andere aanraden om er gebruik van te maken, die wel alleen zijn? Als ze er voordeel
mee hebben, uh ja doe het maar, maar ja dat weet ik niet. Omdat ik er nog te weinig over weet. Ze
hebben dus uh wel een keer hier iris laten zien. Dan kon je zien van Ruitersbos te doen was. Maar ik
kan dat niet, hier hadden ze dat op de computer. Maar ze hebben uh het niet zo ver kunnen krijgen dat
wij het ook op ons tablet kregen zeg maar om te kijken. Zo ver waren ze nog niet. En van de week was
uh, dachten we dat ze weer zouden komen maar was er niemand. En toen gingen we naar de receptie
het vragen maar die zeiden: dat weet ik niet, Ze zei vraag het maar aan een ander, en die zei dat ze
net bericht had gehad dat ze dus niet kwamen, die wist het ook niet. Dusja. En dan wachten we maar
af of we er nog wat van horen.
Dus dat maakt het ook minder leuk zon training, situaties als deze? Ja nouja, dan sta je daar
met je spullen en heb je niks gehoord, ja van het gaat niet door. Dat is niet goed, maarja.
Als ik het zo kort even mag samenvatten dan is het eigenlijk voor u dat iris niet iets voor
u is, omdat u er nog geen profijt van heeft. En met alle andere aspecten als eenzaamheid,
veiligheid en zelfredzaamheid, zit het eigenlijk allemaal best wel goed bij u als ik dat
mag zeggen. Oh ja, ja zeker. Ik heb er geen probleem mee.
Ik denk dat we het meeste hebben behandeld zo, nog een vraag, weet u hoevaak u
ongeveer gebruikt maakt van het internet? Zoals bijvoorbeeld in de afgelopen week?
Eigenlijk wel elke dag, of er iets op staat of de kinderen iets gestuurd hebben. En dan doe ik dus gelijk
de advertenties verwijderen. Want als ik uh dat niet doe en een week laat staan, staan er wel 200
advertenties op, dan moet ik zoveel klikken. Dus de email gebruikt u wel elke dag? Geregeld ja,
geregeld, zeker om de 2 dagen. En is dat gebruik gestegen na de cursus? Nee dat is gelijk
gebeleven. Ik zit meer op die tablet te kijken, zit de krant op en NU, nieuwssite allemaal. En dan kijk ik
dat, even doorklikken. Maar ja, ik heb ook de krant die lees je dan ook. Kom je ook weer op die site
tegen, ja.
Ja volgens mij hebben we nu alles gehad, nou dan kunnen jullie afsluiten he haha. Ja ik wil u
hartelijk bedanken dat u mee wilde werken en vond het gezellig. Ja, succes ermee!

Interview project Iris

20-11-14

Nou, goedemiddag nogmaals. Ik zit hier met meneer van G. als ik het goed heb? En om dan
maar meteen even met de deur in huis te vallen, zou ik uw leeftijd mogen weten?

59

- Vijfentachtig.
Vijfentachtig. Nou dan ziet u er nog, ik zou het u niet gegeven hebben zeg maar, nee. Dat is
altijd heel fijn he. En u leeft hier met uw vrouw, in deze uhm
- Met mijn vrouw.
In dit appartement. Hoe bevalt het?
- Uhm, het bevalt goed, in die zin, als mijn vrouw beter uit de voeten had gekund dan
waren we aan een laan blijven wonen. Maar op een gegeven moment moet je van een
noot een deugd maken. Daar hadden we geen lift hier hebben we wel een lift en om
dan op een gegeven moment een moeilijke situatie voor te blijven hebben we toen
besloten om uhm hier naar toe te gaan.
Ok.
- En dat is nu al tien jaar.
Tien jaar alweer hier?
- Ja.
Ok!
- We waren vier en vijfenzeventig.
Ja, ja nou ja dan op zich als het niet meer gaat dan lijkt het me wel een verstandige keuze om
dan te zeggen van uhm ja we gaan verhuizen. Ok, uhm gebruikt u internet?
- Nee!
Ook niet hier thuis?
- Nee, helemaal niets.
Ok. Dus eigenlijk was die cursus zoiets van laten we proberen om kennis mee te maken?
- Het is uhm, ik ben persoonlijk altijd ik heb bijna ik zou bijna zeggen ik heb altijd een
aversie gehad tegen een computer. De laatste paar maanden van mijn werkzaam
leven, toen kwam toen kreeg ik ook zon apparaat op tafel op bureau, en ik heb het
meest noodzakelijke heb ik gedaan, de rest liet ik over aan mijn secretaris want die
was er ja die was er zo mee verguld dat ie dat mocht en kon doen, en ik heb het meest
aan hem overgelaten alleen het meest noodzakelijke kon ik, via mijn werk dan, kon ik
daarmee. Maar net zo goed met een telefoon had ik een hekel, want dat koste zoveel
tijd enzovoorts en.. maar goed dat is iets anders. Maar naar aanleiding daarvan heb ik
eigenlijk altijd een hekel gehad de computer. Ik heb er, nee, mijn vrouw zou dolgraag
hebben gehad dat ik het wel deed maar ik had er een hekel aan. Ik heb ook altijd
gezegd, nou als jij het zo leuk vind dan doe jij het.
Ja.
- Dan schaf jij zon ding aan, maar val er mij alsjeblieft niet teveel mee lastig.
Hmhm.
- Ja maar je komt zoveel achter. Ik zeg ja dat kan wel zijn en tegen die tijd hoop ik op
een gegeven moment zoveel hulp te kunnen krijgen dat ik er ook mee uit de voeten
kan, dat het mij niet in de problemen brengt, zo moet ik het zeggen. Toen hier dus het
aanbod werd gedaan, nou ja toen ben ik eindelijk over stag gegaan om dan toch maar
eens te kijken wat het dan zou kunnen worden, of dat ik er misschien wel enthousiast
over te maken was, maar dat, maar verder heb ik vorige week ook al medegedeeld
van uhm jongens het heeft mij zo weinig gebracht. Meer omdat wij hier niet in de
gelegenheid zijn omdat wij niet aangesloten zijn op, nou komt een of ander moeilijk
woord, WIFI of hoe het dan ook heten mag.
Ja.
- En om dan de moeite te doen om daar naar beneden te gaan en daar wat te gaan
oefenen, maar goed, die cursus wilde ik dan toch wel proberen zo goed mogelijk mee
te volgen.
Ja.

60

En uhm maar dat stuitte naar mijn mening op nogal wat uhm moeilijkheden, ik kon
er mijn ei niet kwijt als ik het zo mag uitdrukken.
Hmhm.
- En ik heb uhm daar terplekke wat suggesties gedaan die de kwaliteit van de goeie
bedoelingen zou kunnen verbeteren
Hmhm.
- En uhm nou ja wat ze daar mee doen, ik heb ondertussen al bericht gekregen, en dat
lijkt mij veel en veel beter, en misschien als ik der heel handig in zou zijn dat ik het
nut er wel van zou inzien, maar ik ben nog steeds niet enthousiast.
Nee. Dan even terug te gaan naar het internet zelf, de aversie daartegen. Waar komt de
aversie dan vandaan?
- Uhm in te beginnen uhm heb ik gezien, niet ervaren omdat ik het niet deed, hoe vaak
dat ding stuk was of dat er geen verbinding was met weet ik wat dan ook. Iedere keer
was er foute boel.
Hmhm.
- En gelukkig kon ik nog in mijn kasten, kon ik nog zoveel gegevens uithalen want
anders zat ik met mijn handen in het haar en kon ik niks doen omdat die gegevens
opgeslagen waren in die computer en kon ik er niet bij. Gelukkig dat ik nog wat had.
Ik erger me iedere keer aan het feit, dan was dit weer stuk en dan klopte dat weer
niet, maar nogmaals toen was de computer periode die was nog maar goed en wel
bezig.
Klopt.
- Ja want ik praat nou over meer dan vijfentwintig jaar geleden.
Ja toen was het allemaal nog in ontwikkeling he.
- Ja, en dat zal intussen wel veel beter zijn geweest en ik moet er ook nog bijzeggen dat
het ook wel een beetje gemakzucht is van mij, want als er iets is dan bel ik die dochter
die zonet even belde en J springt achter mekaar achter dat toestel, en een paar
minuten later belt ze weer terug, want ze belt wel vijf keer op een dag.
Ja? Wel gezellig.
- Over de bibliotheek, of over
Over van alles en nog wat ja.
- Maar goed dus ja, gemakzucht speelt ook mee.
Ja. Ja goed, aan de andere kant, als het zo altijd goed gewerkt heeft he en je hebt er met
internet niet te maken gehad en het lukt zo allemaal prima, waarom zou je dan ook..
- Daarmee vraag ik me nog steeds af waar heb ik dat apparaat voor nodig?
Ja?
- Er wordt wel eens gezegd. Ja je kunt er lekker mee telebankieren of zo iets. Nou ja,
wij doen op onze leeftijd geen zaken meer.
Nee.
- Dus het enige wat wij nog zouden kunnen gebruiken is je spaarrekening of wat dan
ook.
Hmhm.
- Maar ik ben ook aangesloten op een, hoe heet dat, hoe heet dat, ik kan naar een
bepaald nummer kan ik bellen, dat is in Eindhoven en dan kan ik eventueel geld van
mijn spaarrekening overmaken naar mijn uhm lopende rekening. Maar andersom
niet, om te storten moet ik toch naar de dingen toe. Ik kan van de ene rekening naar
de andere toe, pak ik de telefoon en dat is in een few minets is dat uhm
Net zo makkelijk gedaan.
- Ja, nou dat is het enige wat ik met de bank nodig zou kunnen hebben als ik het wil
gaan zoeken, waar ik dus zon apparaat voor nodig zou hebben. Ja je kunt zeggen, je
-

61

kunt er makkelijk iets mee opzoeken, nou ja dan pak ik op een gegeven moment een
dictionaire of weet ik veel iets.
Ja een encyclopedie.
- Of een encyclopedie, of een Nederlands woordenboek als er ooit eens een woord is
waar ik niet uit kan komen, maar talen zijn altijd mijn sterkste kant geweest. Ik dacht
dat ik er nog wel iets van wist, en uhm ja, waar heb ik dat ding voor nodig? Ja ik kan
natuurlijk ook vragen, hoe laat gaat de trein naar Apeldoorn of weet ik wat maar dat
kan ik door de telefoon ook jongens..
Ja, dat klopt.
- Gadverdommen, ja sorry hoor.
Oh, gooi het er maar uit.
- En nogmaals spelletjes doen, wij kunnen ons nog steeds heel erg goed bezig houden.
Lezen allebei graag en veel.
Ja?
- Ja.
En van alles of bepaalde genres of?
- Nou het is zo, twee keer in de week zijn wij wel in de bieb en dan gaan er meestal
drie, vier of vijf, uhm mijn vrouw is heel veel jaren lang hoofd van de bibliotheek in
een dorp geweest. En onze dochter heeft de bibliotheek en documentatie academie
gedaan dus er is hier zoveel over boeken uhm.
Ik wou al zeggen..
- Is er gesproken, en uhm ik puzzel daar graag bij.
Echt zon leg puzzel of uhm?
- Nee nee nee nee nee nee nee..
Een puzzel boekje?
- Ja, en dan zoek ik ze toch wel echt uit. Niet zomaar ja die pak je ook in de radiogids
zit er ook zo een.
Een toch wel een groter niveau, laat ik het zo zeggen.
- Ja, nee laten we het niet al te mooi voorstellen maar we doen niet het meest simpele
laat ik het zo zeggen. Maar de pak ik er ook wel eens bij hoor, als ik de radiogids heb
en er zit een puzzeltje bij, nee dan maak ik die ook. Vind ik dan wel leuk, dat is
gewoon even ontspanning zonder inspanning. Maar verder wat doe ik met dat
apparaat?
Ik denk verder niks? Want e-mailen zou u ook niet willen?
- Wat in godsnaam emailen? Je hebt wel een vriendenkring, maar je hebt toch de
telefoon. We betalen een tientje extra aan de telefoon, en dan kun je onbeperkt bellen
naar alle aangesloten nummers, laat ik het zo noemen. Elke dag wordt er tenminste
een uur met Limburg gebeld.
Want daar woont familie of vrienden?
- Die dochter die zonet belde, die woont in Limburg.
Alles gewoon via de telefoon en dat werkt prima.
- Ja, en nee ik zie het nog niet in wat mij enthousiast kan maken over het apparaat.
Maar goed ik heb, ik wilde mee doen aan heel de toestand die cursus voor het geval
dat, dat ik er in ieder geval iets van af weet. En ik ben er van overtuigd dat als ik zon
apparaat moet hebben, dat ik in een enkele lessen wel zoveel weet dat ik het
noodzakelijke wel uit kan halen. Wat op mijn leeftijd nog noodzakelijk of wenselijk
is.
Ja dat denk ik ook wel. Goed, dan gaan we verder naar de volgende vraag. Dat is de vraag
om eenzaamheid. Voelt u zich eenzaam of weleens eenzaam?
- Nee. Heel duidelijk, pertinent nee. Wij kunnen nog heel weinig meer, omdat zij dus
slecht uit de voeten kan. Want we gingen meerder keren per jaar voor een x aantal

62

dagen der uit met de fiets, de fiets achterop de auto, dat kan allemaal niet meer maar
we hebben gelukkig elkaar nog. Wij kunnen nog wel wat doen, dadelijk gaan we ook
nog weg maar dat is een afspraak, en dan kunnen we gelukkig nog met de auto dat is
ook veel waard. We weten ons nog goed bezig te houden, we kunnen rustig een uur
hier zitten zonder een woord tegen elkaar te zeggen. Dan zitten we naar de tv te
kijken, daar kun je eens een opmerking over maken, of je zit wat te lezen of weet ik
wat. Maar we kunnen in feiten nog, betrekkelijk gaan en staan waar we willen. Maar
we zijn ook nog met zn tween. Ik kan me voorstellen als mensen alleen zitten en die
zich moeilijk bezig kunnen houden, ja die zich verdomd eenzaam kunnen voelen.
Elke avond zitten ze hier maar moederziel alleen naar dat kastje te kijken of wat dan
ook. Want gewoon non-verbaal kun je toch met elkaar er zijn, ook al zeg je niks. Wij
zijn in de verre verte niet eenzaam. Daarnaast zijn er mensen die kunnen zich
absoluut niet bezig houden, die kunnen zich niet concentreren op een bepaald
spelletje of zo. Maar wij in goddank wel. Dat is geen verdienste, je hebt het per
ongeluk of niet.
Ja inderdaad. En u vertelde net al over uw dochter dat ze regelmatig belt, hoe zit dat dan met
andere, heeft u nog meer kinderen of kleinkinderen?
- Ja. Nog twee kinderen, daar hebben wij heel erg weinig contact mee. A, de ene zit in
Amerika, en die komt maar zo zelden, want als ie van huis weg gaat zit ie in Japan of
China of in Hong Kong of weet ik wat dan ook. Dat is echt zakenmannetje, laat ik het
zo maar noemen. Een wel gesteld zakenmannetje. Maar ons andere dochter die
woont dichtbij maar daar hebben wij nauwelijks contact mee, heel weinig. Dat is heel
jammer, maar goed het is zo. Dat is al zoveel jaren zo, en ja, het blijft wel pijn doen
maar je wordt er wel harder in, laten we het zo stellen. Maar deze dochter, dat is
Gods geschenk.
Ja, want die doet veel voor jullie, heb ik het idee.
- Och ja! En ook haar kinderen, haar twee zoons. Onze kleinkinderen. Nee dat contact
is heel goed, heerlijk. Dat is zalig.
En komen ze vaak vanuit Limburg hier heen of?
- Nee, mijn dochter sukkelt ook nogal wat af maar ze is ongelofelijk dapper ook. Dat is
een juweel van een dochter.
Fijn, dat u zo iemand in uw leven hebt. En vrienden? Heeft u goede buren, heeft u daar ook
contact mee?
- Ik heb erg veel bemoeienis met haar zus, die woont hier naast. Afgelopen weekend in
het ziekenhuis doorgebracht. Ze werd tachtig dat is ze daar geworden. En dan moet
ik weer mee. Jongens, zolang als ik helpen kan helpen we. Je kunt beter helpen dan
dat je zelf geholpen moet worden. En nogmaals omdat we zelf nog veel kunnen, en
we er nog regelmatig tussenuit gaan.
En wat doet u dan als u weg gaat?
- Dan gaan we ergens lekker een hapje eten of weet ik wat dan ook. Dat zijn
tegenwoordig nog de geneugten van het leven nog. Omdat je dus niet meer op
vakantie kunt gaan, de grote vakanties, de buitenlandse vakanties, drie of vier keer
per jaar het land ergens in en daar een paar dagen een overnachting doen dat zit er
niet meer in, dat houd op. Dus je moet je vast klampen aan andere leuke dingen.
En dat is dan een hapje eten of?
- Ja, dat doen wij nogal is. Als je jezelf niet eens kietelt, ja toch? Niet altijd in je kamer
op gesloten zitten. Daarbij zat ik hier ook in de clintenraad maar daar neem ik
aankomende maandag afscheid van. Want ik vind dat ik teveel werk heb met mijn
vrouw en schoonzus dus heb ik veel mee aan mijn hoofd dat ik er dat niet meer bij
kan hebben. Daarbij zing ik, of zong ik ook nog heel veel bij koren. Ik dirigeer ook
koren. Nu heb ik hier alleen nog ons eigen koor, daar ben ik voorzitter van. Ach zo

63

blijf je toch altijd bezig. Twee keer per jaar doen we een leuke middag houden. Ja dan
komt het toch altijd op twee mensen neer die de zaak moeten regelen, organiseren en
inkopen enz. Wij houden ons wel bezig.
Maar zijn die bezigheden dan ook wel een beetje ontspanning voor u?
- Ja, ach. Luister eens hier. Ik lijd er niks mee, en zo lang ik het zelf aankan. Maar nou
moet ik er wel bij zeggen. Nou heeft mijn vrouw een brief van de week de deur uit
gedaan naar de gemeente, wij hoefden het nog niet, voor huishoudelijke hulp. Zij
vind, ja ik ben nou dan ook vijfentachtig, dat wij af en toe wel eens wat
huishoudelijke hulp mochten gebruiken. Dat ik het niet allemaal alleen moet doen,
want ik moet alles bijna doen. Maar ik kan het allemaal, ik wordt er nog steeds niet
moe van of wat dan ook dus..
Dus naar uw idee gaat het allemaal nog prima?
- Het gaat allemaal nog goed.
Maar zou u het wel accepteren als er huishoudelijke hulp komt?
- Ja, luister eens hier. Als zij vind dat het nodig is, zij zou nog officieel de baas van het
huishouden moeten zijn, en niet ik. Ik ben maar haar rechter hand. Maar ik heb er
nog steeds geen hekel aan. Gister heb ik de ramen nog van buiten gewassen, vind ik
leuk. Kijk het eten, tot haar ergernis, is niet mijn sterkste kant. Nee, laat haar maar
koken. Maar als het op mij aankomt dan kan ik het wel. Maar ik ben geen kok, geen
liefhebber van leuke dingetjes klaar maken.
Maar goed. Over de eenzaamheid is totaal geen sprake. U doet nog leuke dingetjes,
hartstikke fijn om te horen.
- Als ik maar gezond mag blijven. Af en toe schaam ik me wel eens dat ik me nog zo fit
voel. Waarom moet het een ander wel overkomen, en mij niet? Welke verdiensten
heb ik dan mee gehad als een ander? Dus alleen maar mazzel heb ik, klaar.
Maar het is niet iets waar je je om moet schamen.
- Nee, maar als ik dan aan mijn dochter denk. Die moet zoveel ellende meemaken.
Verdomme, ik ben tenslotte al vijfentachtig. Het kan beter mij overkomen dan zon
vrouw die nog in de fleur van der leven is die daarmee toch wel gehandicapt is. En
altijd met pijn.
Dat is wel lastig om te zien dan natuurlijk.
- Ik kan er slecht tegen, ik vind het zo onrechtvaardig. Ik ben zelfs van mijn geloof af
gevallen. Ik heb zon moeite met wat ik destijds zomaar voor waar heb aangenomen,
en wat met mijn simpele verstand onmogelijk is wat gewoon niet kan zijn. Voor mij
heeft de kerk helemaal af gedaan. Er is voor mij maar een ding, dat geldt voor
iedereen. Ongeacht ie geloof heeft of geen geloof heeft, bemin u naaste zoals u zelf.
Ben goed voor een ander zoals je van jezelf eist. Als je dat doet, heb je toch geen
enkele vorm van geloof nodig?
Ik snap wel wat u bedoelt.
- Dit kan gewoon niet, waarom moeten onschuldige kinderen zoveel ellende hebben,
sterven van de honger en dorst van de zweerderij. Zon kind wat nooit iemand iets
kwaad gedaan kan hebben. En vroeger was er ons geleerd dat god oneindig goed
was oneindig weet ik wat allemaal.
Goed, dan ga ik over naar het volgende puntje, en dat is veiligheid. Voelt u zich veilig in uw
woonomgeving?
- Ik zeg ja, volmondig ja. Er is niets of niemand wat ons een garantie kan geven voor
onze veiligheid, dan moet je in een grote betonnen bunker gaan wonen, je daar
opsluiten. Zelfs daar zijn tegenwoordig middelen voor om die te splijten. Ik voel me
nooit onveilig. Zij wil het niet hebben maar ik zou rustig moederziel alleen naar een
ander dorp lopen. Ik voel me niet onveilig, nee hoor.
En hier in de buurt?

64

- Een keer hebben ze me getracht te pakken. Maar ach, beetje opschepperij.


Vertel het maar.
- We woonden nog niet hier, de kinderen waren nog thuis. s Avonds nog even naar de
stad, en ik kom terug gelopen komen er vijf van die knullen aan, jaar of zestien. En ik
hoor er een zeggen, die ouwe die pakken we. Althans ik meende dat ik het hoorde.
En ze verspreidde zich een beetje zo over de breedte van deze kamer zo. Nou zag ik
gelukkig nogal gauw wie de aanvoerder was, iedere groep heeft een aanvoerder. En
die kwam zo naar me toe gelopen en voordat ie zijn hand uitstak schopte ik hem
tegen zijn schenen aan, en die andere vier gingen rennen. Dus toen wist ik het zeker,
maar ze lieten wel hun maat in de steek. Kijk dan kom ik wel thuis aan, een beetje
trillend van de spanning. Maar ze pakken me zomaar niet. Oh ja het kan wel een keer
gebeuren, oh nee dan stap ik er zelf op af. maar dat is maar een beetje grootspraak he.
Maar ik wil alleen maar aangeven dat ik niet bang ben. Mijn vrouw is doods
benauwd. Iemand is bang of is niet bang. Dat moet je niet beredeneren of wat dan
ook. Je bent het of je bent het niet. Ik ben niet bang.
En hier in het gebouw zelf, werkt alles nog goed enzo is alles nog goed afsluitbaar? Ik kan
me voorstellen dat je wat bang bent als de lift was schommelt bijvoorbeeld.
- No problem. Toen we net een paar weken hier woonde, zaten we in de lift en de lift
stopte ermee. Mijn vrouw in paniek tot en met, ik heb heel veel moeite moeten doen
om haar rustig te krijgen. Maar ik raak dan god dank niet in paniek, maar dat is ook
weer geen verdienste. Maar goed ik vind dat we hier vrij veilig wonen. Blijkt ook wel,
want toen we hier kwamen wonen hebben ze zelfs de premie voor de inboedel
verzekering iets lager gemaakt. Als je ergens binnen wilt komen kun je dat toch wel.
Okee. Dan gaan we naar het laatste puntje en dat is dan zelfredzaamheid.
- We hebben het al een beetje aangehaald he. Ik heb nog geen hulp nodig, maar wie
weet wat het morgen is. Ik heb wel eens tikken gehad in mijn boven kamer en ervoor
in het ziekenhuis gelegen, maar gelukkig dat ik er weer helemaal van opknap. Maar
wij hebben absoluut nog geen zorg nodig. Maar ik denk dat als we een keer hulp
nodig hebben we wel weten waar we het moeten vragen, alleen moet je dan
afwachten wie en wanneer je het krijgt.
Maar om even terug te komen over het regelen van bijvoorbeeld de thuiszorg of
huishoudelijke hulp dat doet u allemaal nog zelf?
- Why not? Dat werkt nog steeds bij ons. We zijn gelukkig nog zodanig helder in de
boven kamer dat we ons woordje nog steeds kunnen doen, buiten het feit dat we veel
vergeten haha.
Nou even denken, ik ben door mijn vragen heen. Ik wil u in ieder geval heel erg bedanken.

65

Interview project Iris

20-11-14

Nou, t is vandaag uh twintig november tweeduizendveertien en uh we zijn hier voor


het interview voor Iris wat betreft onderwerpen eenzaamheid, zelfredzaamheid en
veiligheid. We willen alvast bedanken voor medewerking aan dit onderzoek.
Graag gedaan
- Mijn naam is Pieter van der Male en naast me zit uh Sophie Berthelts?
- Barthelds
- Barthelds
(gelach)
- En uh wij zijn dus voor uh om te onderzoeken wat betreft of Iris u helpt wat betreft
zelfredzaamheid, eenzaamheid en veiligheid. Maar dat is tot zover gegaan dat we
voor nu een nulmeting doen...
Jaja
- Omdat u nog geen kennis eigenlijk hebt ge- kennismaking hebt gehad met het
platform Iris toch?
Neenee neenee neenee nee helemaal niet, ja alleen de computercursus
- Ja! Precies!
De computercursus waar we nu mee bezig zijn.
- En wat is uw leeftijd?
Vierentachtig
- vierentachtig... en uw geboortedatum?
vierentwintig zeven dertig
(kleine onderbreking)
- Zevenendertig h?
Dertig!
- Wat?
Dertig!
- Dertig?
Jaja, anders kan ik niet, was het maar waar hehe. Scheelt 7 jaar ey
-

66

Uh en uw woont samen met uw man?

Ja
- Moet ik nog even de tijd aangeven?
- Ja, dat het ongeveer een uurtje of 2 is.
Ik heb het vijf over twee!
- Vijf over twee, nou. Prima.
- Nou brand los!
- Ja hartstikke bedankt. Uhm woont u zelfstandig?
Ja! Jaaa zelfstandig, in een uh aanleunwoning h?
- Ja
Maar dan verder gewoon zelfstandig ja.
- Enne voor de rest veel hulp, weinig hulp?
We hebben helemaal geen hulp
- Niks geen hulp?
Neenee neenee neenee
- Okee
Ik heb, ik heb wel uh van de week een uh een brief weggedaan naar de uh gemeente want
dat moet je tegenwoordig bij de gemeente doen voor hulp want ik- Poetshulp?
Ja ja uh voor in keer- ja poetshulp! Ja, h? Voor n keer de week of als het niet anders kan
n keer in de veertien dagen. Kijk want uh we doen het samen. Mijn man doet eigenlijk het
uh het groffe werk zeg maar. En ja die is ook vijfentachtig en vind ik het ook wel dat het
onderhand wel hulp kunnen gebruiken.
- Ja, want merkt u dat het zwaarder wordt?
Uh nou. Ik kan slechter ter voet want ik loop normaal met een uh met een stok. Uh Daar
staat ie. (wijst naar wandelstok aan de andere kant van de kamer). Want ik heb 5 jaar terug
een uh een uh operatie en tis gewoon uh heupoperatie gehad maar die is mislukt. En daar
heb ik jaar mee gelopen en die arts zei iedere keer maar van uh het is goed, laten we fotos
maken dat ie me pleisters wilde geven voor de pijn. Pleisters? Nou toen zei ik morfinemorfinepleisters? Ja zegt ie. Daar begin ik niet aan. Toen ben naar mn huisarts gegaan voor
een second opinion en toen zijn we naar Tilburg gegaan. Een dan bleek dat ie er helemaal
verkeerd in zat. H? Dus uh toen zijn we naar het ziekenhuis gegaan en hebben we dat
verhaal verteld. Dat was maan- ja, s vrijdag zijn we in Tilburg en s maandag hier in dat
ziekenhuis toen werd ik meteen s woensdags opgeroepen dokter (...) voor een
hersteloperatie. Maar ja dat, dat heeft nogal even uh wat uh tijd gehad want eerst moest ik
allerlei uh bloed dingen kwamen ze brengen aan het eind of weet ik t. Maar goed, die is dan,
ben ik dan in uh november opgenomen en ben ik in februaria dr uit gekomen, uit het
ziekenhuis. Maar al die tijd heb ik natuurlijk met die slechte heup verkeerd gelopen, dus ik
ben wat dat betreft niet meer zo uh...
- Niet meer de oude?
Neenee, maar ja goed ik uh kook zelf nog en ik doe de was en de strijk en mijn man doet dan
meer het groffe werk.
- Ja, ok
Dus zodoende hebben we vond ik nou van uh ja hij mag ook wel wat hulp hebben h?

67

- Ja! (lacht) een beetje ondersteuning.


Jaa vind ik jaja

Ok! Uhm zoals we al eerder zeiden we gaan het hebben over 3 onderwerpen namelijk
eenzaamheid, zelfredzaamheid en veiligheid. Dan gaan we beginnen bij uh het eerste
onderwerp namelijk eenzaamheid. Wat wij verstaan onder eenzaamheid is het
ervaren van onplezierig gemis aan bepaalde relaties. Heeft... voelt u zich wel eens
eenzaam of?
Nee! Nee! Nee! Nee! Ik heb gelukkig mijn man nog en uh kinderen en uh dat hoewel mijn,
maar n kind hier in Etten-Leur mijn andere zoon zit in Amerika en mijn andere dochter die
mij net belde (...) die woont in Sittard dus ik heb nou niet direct eh...
- Niet om de hoek.
Nee nee nee nee nee, maar n zou nee maar onze vrienden ook nog van van vroeger die we
al jaren hebben ja daar gaan we ook geregeld even mee uit eten enne nee w-w- we zijn niet
eenzaam. Zeker niet. Nee
- Okee en in deze... deze omgeving ook? Voor wat uh hierbuiten of uh in deze
woonlocatie zelf?
Ehm.. nee nee nee we hebben hier ook wel onze eh nou ja vrienden h?
- Kennissen
Kennissen van waar we dan als er iets te doen is uh h? Bij elkaar zitten laat ik het zo zeggen
h? Maar uh ja en ik heb dan hier ook nog een vriendin zitten die die we al jaren kennen
want onze kinderen waren vriendinnen zij A. en mijn dochter dus en die zijn hier ook komen
wonen kort na ons tenminste zij dan. Dus nee eenzaam zijn we zeker niet hoor, en mijn man
biljart hier dus eh die gaat twee keer in de week biljarten s woensdags en s vrijdags dus dat
ja en dan heeft ie ook weer zn maat mee zeg maar h? We zijn hier bij de uh uh Braamskoor
h? Dat is s maandagsmiddags altijd repetitie en daarna gezamelijk koffie drinken. dus wij
hebben eigenlijk wij komen niet vaak beneden moet ik zeggen. Want eh...
- Beneden zit een restaurant?
Ja, nee niet zo vaak ja tis altijd t zelfde groepje wat er zit en dan is dat toch ja oude mensen
alleen aan het werk zijn en dan krijg je toch uh ik zeg altijd roddelclubje ja... maar uh nee wij
komen niet veel naar beneden en dat koer is aan deze kan en niet waar de mensen altijd
zitten.
- En uh want u zegt uw man doet biljarten. En u heeft activiteiten. Heeft u ook
activiteiten die u alleen zeg maar onderneemt of met een groepje of met vriendennen
of misschien helemaal alleen?
Uh nou uh nee nee nee dat kan ik niet zeggen nee nee nee want wij gaan ook met die
vrienden hier ehh van buiten hier hoor eh uit eten enzo maar niet dat ik uh nee activiteiten
doe ofzo nee nee nee alleen dat dat koor dat ik net vertelde dat is gezamelijk hier dan
beneden maar verder niet nee nee nee. Maar daar houd ik ook niet van. Ik ben altijd
bibliothecaresse geweest en ik heb altijd uh veel meer boeken bezig geweest natuurlijk maar
ik lees ook heel veel ik houd ook heel veel van lezen.
- Dat doet u nu nog steeds
-

68

Ja oh jazeker jaja ik kan wel minstens n in de week naar de bibliotheek ja ja dat uh nee
eenzaam dat zijn wij echt niet. Nee nee
- En dan gaat u naar de bieb in het centrum toch?
Uh jaja in de stad. Of ook wel eens op de oude heilige weg. Dat is net wat uitkomt h? Ja en
we rijden nog auto h dat scheelt natuurlijk
- Rijd u ook auto?
Ja ja ja ja ja dus dat uh ja maar t is niet meer zo van uh anders gingen we altijd zon paar
dagen weg ofzo h uh dan dan drie twee overnachtingen zo weet je wel ergens dan bij de
betuwe, maar dat doen we niet meer. Nee dat doen we niet meer want daar zijn wij vorig
jaar mee gestopt ja. Ik kan niet zo goed in andermans bed slapen weet je wel? Dus die die uh
dingen hebben we niet meer das wel jammer h?
- En gaat u wel eens gewoon een dagje weg ergens naartoe of?
Oh ja dat wel ja ja daar hebben we uh een dagje naar den bosch of zo winkelen jajaja
- En u had het er net over dat u veel leest. Ik neem aan dat u dat doet zodat u lekker
kunt ontspannen?
Ontspannen ja ja
- Doet u voor de rest nog iets anders om te ontspannen naast lezen?
Hmmmm nee ik zou niet nee nee nee nee dan zou ik echt liegen nee nee ja bij mijn vriendin
op visite weet je wel en dat is dan hier in huis maar wij gaan ook van uh uh ze hebben uh
ook vrienden in Bavel wonen en daar gaan wij dan uh om de vier weken weet je wel komen
die hier of wij gaan daar naartoe ofzo maar niet dat ik hier iets aan activiteiten buiten de
deur doe nee nee t is dus wel eh bij andere mensen h? Maar niet uh activiteiten
- Gaat u regelmatig naar buiten om te wandelen?
Oh ja heel veel ik probeer iedere dag eh wel naar buiten te gaan ja. Ja ja ja Dat doen we zeer
zeker ja.
- En dan gaat lekker naar het bos toe hier in de buurt of?
Nou we gaan nooit zozeer naar het bos eigenlijk neeneenee wij lopen hier ronde of we
pakken de auto en gaan we ergens anders lopen of iets. Maar in het bos komen we eigenlijk
nooit echt
- Ja dat is toch om de hoek
Jajaja ja we komen weinig ik zeg eigenlijk nooit in het bos nee. Wij komen wel veel uh langs
de markt zo weet je wel. We fietsen nog h? Ik heb wel een lage fiets een aangepaste maar we
fietsen in de zomer h. Dit weer nou ook niet natuurlijk h. Dus ja. Dat is het eigenlijk.
- U heeft genoeg te doen door de weeks. Geen verveling
Nee nee nee. Ik verveel me nooit. Ik verveel me echt nooit. Ik heb altijd wel wat te doen. En
als ik niks te doen heb dan verzin ik wel iets.
- Ja ik denk dat we het onderwerp eenzaamheid hebben gehad
Jajaja dat kunt u zeggen ja ja
- U bent tevreden erover geloof ik h?
Jaja tevreden en ik zeg nogmaals we hebben nog geluk dat we met twee zijn h? Ja dat is heel
veel waard
- Kan u voorstellen, dat hopen we natuurlijk niet maar stel uw man van valt weg. Zou
u dan alsnog die activiteiten gaan ondernemen die u nu samen met uw man uh zou
doen?

69

Ja dat lezen sowieso natuurlijk ja, maar ik zou dan dat moeilijke, want als wij nou gaan lopen
dan neem ik de stok mee en wij zijn altijd het ideale paar want we lopen altijd handje om
handje haha. Dat is voor mij om uh.
- Om steun.
Om steun jaja jajaja. Dus dat zal wel iets minder worden denk ik jaja maar ja dat door eh
probeer ik niet teveel aan te denken.
- Nee dat zou ik niet. We zullen het er niet meer over hebben. Volgend onderwerp
haha

We gaan door naar veiligheid wij verstaan onder veiligheid wanneer gevoelens van
veiligheid in de thuislocatie slecht zijn dan voelen de ouderen zich over het algemeen
zich in geen enkele locatie meer veilig. Voelt u zich veilig in uw huidige locatie?
Ik voel me veilig in me huis en locatie ja. Toen wij nog gewoon woonde zeg maar vond ik
altijd was ik altijd een beetje uh angstig want dan was ik altijd bang dat er iets zou gebeuren
of inbraken ofzo.
- Want waar woonde u voorheen?
Uh nou we hebben eerst op de Galderse weg gewoond. En dat is natuurlijk van toch wel vrij
weer en toen zijn wij van rand uh in hier op de laan gaan wonen in die uh flat hadden wij
toen gekocht en uh daar is toen paar keer bij ons ingebroken wij zaten op de tweede etage.
Niet bij ons in huis maar beneden. fietsen weggehaald twee keer weet je wel. en uh ja dat
was op het hoekje daar was dat post dinge maar ik ik zou voor geen duizend euro daar s
avonds naar toe lopen.
- Daar voelt u zich onveilig
Daar voel ik me echt onveilig ja ja ja
- En waar u nu woont daar heeft u dat niet
Nee nee nee hier heb ik dat helemaal niet
- Daar zou u s avonds bij wijze van spreken als de brievenbus aan de overkant van de
straat zou staan zo naar toe lopen
Oh dat zou ik ook niet doen. Neeneeneeeneenee Ik ben niet zon held s avonds
ik ook niet doen nee dat zou ik echt niet doen. Dat weet ik zeker
- En dat komt vanwege die diefstallen of bent u dat altijd geweest
uh ik ben altijd al een beetje angstig geweest op straat uh
- En als u bijvoorbeeld uh uh boodschappen gaat doen uh en u loopt op straat, voelt u
zich dan kwetsbaarder als 20 jaar geleden zou zijn
nee daar denk ik eigenlijk niet zo bij na jaja nee nee daar denk ik eigenlijk niet zo bij na. Ten
eerste ga ik nooit alleen ik ga altijd samen met mijn man of samen met mijn kennis ofzo maar
ik zou nooit alleen gaan nee nee.
- Okee okee uuuh tot zover veiligheid? Even kijken... ja de woning zelf? Want u woont
hier in een aanleunwoning en u zit natuurlijk op de hoogste verdieping of een na
hoogste verdieping.
Nou dat hebben we want we hebben eerst beneden op de tweede verdieping gewoont aan de
voorkant h? En dan heb je hiernaast ook nog appartementen staan en ja dat is natuurlijk
logisch daar zitten ook allemaal oude mensen in. En uh dan keek je h? en dan wist je precies
-

70

als het laat was geworden ofzo weet je wel. of er visite gaat en dan hoorde ik wel eens de
andere dag van het juillie waren ook nog laat op en dat vond ik een heel onprettig idee want
we had- Dat de mensen zo naar binnen konden kijken
Jaja want dat was ik nooit gewent op de galderse weg en op de laan ook niet want dan kijke
je zo over het park uit en dan vind ik toen niet prettig en toen hebben we gevraagd of er hier
eentje leegkwam op de achterkant om van beneden naar boven te gaan jajajaja want daar
zaten we op de 2e verdieping en ik vind het veilige verdieping en we zitten hier zo vrij als
een ik weet niet wat en we hebben hier een prachtig uitzicht en ik zeg altijd van we zien alle
seizoenen van al die bomen van al die bomen je ziet ze kaal worden je ziet ze in in het
voorjaar de blaadjes aan komen en dat ze weer helemaal volstaan en je ziet ze dan weer
bruin worden van de herfst ik vind dat prachtig.
- Maar dat u boven woont geeft u een extra gevoel van veiligheid?
Oh dat jaja.
- Want u zit aan de achterkant van het gebouw en hoog dus?
Jaja ja ook dat ja nee ik uh nee het is me geen ene keer straks wakker ben en dat ik bang ben
of wat dan ook zeker niet. Nee nee nee
- Ik denk dat we tot zover veiligheid hebben behandeld
Jaja

We gaan door naar het laatste onderdeel namelijk zelredzaamheid. Onder


zelfredzaamheid verstaan wij zelf het vermogen om oudere een eigen leven vorm te
geven. Heeft u zelf het gevoel dat u zelfredzaam bent?
Ja ik ja dat dat zijn we in zovere wel ik uh mijn man moet mij wel helpen met uh met uh uh
zeg het eens mijn benen af te drogen omdat ik moeilijk kan bukken en met kousen aan doen
dus ik zou zonder mijn man niet zelfredzaam zijn. H? dan zou ik hulp moeten hebben maar
nu met mijn man uh
- Is het goed te redden?
Jaja is goed te redden en ik hoop dat dat blijft ook want ik zou het afschuwelijk vinden als ik
afhankelijk was
- Van de thuishulp ook?
Jaja want dan wordt ik zo van jaja overal afhankelijk van overal van dit of van dit ik zou het
heel erg vinden. Ik ben het nooit gewend. Niemand hier natuurlijk ik ben er echt de enige in
niet. Ja maar ik zou het erg vinden maar zonder mijn man zou ik niet zelfredzaam zijn
- Maar uw man helpt u bij het afdrogen van de benen en de kousen aantrekken?
Jaja kousen aantrekken jaja
- En voor de rest doet u alles zelf? Wassen aankleden...
Douchen doe ik iedere dag zelf ja ja ja dat doe ik zelf en me aankleden verder ook alleen bij
kousen en zo na die verkeerde operatie dat gaat dat niet meer neeneenee
- En uh u kookt elke dag nog zelf h?
Ja ik kook zelf nog ja iedere dag nog nog warm jaja ik doe zelf nog de ramen schoonmaken
dat soort doingen doe ik allemaal zelf nog ja
- En u heeft wel dus help gevraagd voor te poets-

71

Huishoudelijk werk, voor huishoudelijk werk ja want dat koken en huishoudelijk werk doe
ik zelf ja doe ik zelf al
- En u loopt nog met een wandelstok zei u?
Ik loop met een wandelstok en als ik ga winkelen neem ik een rollator mee jajaja
- Heeft u dan het idee dat de mensen kijken dat ze denken dat u niet helemaal stevig
staat op uw benen?
Nee maar ik kan niet zo ver lopen op dat been neenee
- Uh Ja uh en financieel doet u dat allemaal nog zelf?
Ja dat doe ik zelf
- Geen kinderen die dat van u overnemen?
Neeneenee doe doen we zelf als we dat kunnen
- Doet u dat via internetbankieren?
Nee dat kunnen we niet! Nee daar zijn we echt oude mensen dat soort dingen kunnen we
niet. We gaan gewoon naar de bank om geld te halen of te storten
- En de rekeningen betaalt u per acceptgiro?
Jajajaja maar niks via internet of wat dan ook. Ja mijn man had er nooit geen interesse voor.
En ik ben er ook niet meer mee begonnen toen ik niet meer werkt. Ik heb er wel eerlijkgezegd
spijt van. Want toen ik bij de bibliotheek ontslag nam dat was net in de tijd dat de computers
kwamen weet je wel? En toen zaten we in tilburg want ik heb ibj de TBC vanuit Tilburg
aangesloten geweest en uhm computers krijgen omdat we dan met de computers zouden
gaan werken. Maar toen kwam mijn man thuis en toen ben ik ook gestopt. Daar heb ik wel
spijt van. Als ze me vragen of ik ergens spijt van heb ik mijn leven daar heb ik spijt van,
- Dat u die cursus niet meer heeft gekregen?
Jaja automatisch ook geleerd enzo h?
- Want vindt u dat lastig dat dingen zoals bankzaken meer via het internet gaan?
Ja ik zeg wel eens tegen mijn man van wij uh horen er straks helemaal niet meer bij h? Als
van je niet, mijn man heeft er ook geen interesse ja nu ga ik hem de schuld niet geven. Want
ik had het zelf ook wel kunnen doen maar dat heb ik ook niet gedaan maar ik zeg van heh
nu is het hem toch de schuld geven hoor, tegen die kinderen als papa ermee begonnne was
dan had ik het zelf ook gedaan. ik had het ook zelf kunnen doen h?
- En loopt u dan tegen obstakels aan omdat u dat nu
Op dit moment niet nee, nee alleen dan dan dan vragen ze wel eens van uh uh ja dat uh wat
is uw uh internetnummer of nee
- Uw iban (toch?)
Neenee iban dat weet ik wel maar um ach uh
- Je IP?
Ja want als uh ja uh god wat vragen ze dan? Ik weet dat het met computers te maken hoort te
zijn uhm...
- Je email?
Ja je email dan ja dan vragen ze je van uh waar heb jeje email of wat is je nummer of weet ik
wat maar god dan moet ik mijn man vragen
- Het email adres?
Jajajaja inderdaad ja en dan moet ik altijd zeggen dat heb ik niet
- Want u heeft geen email dat gebruikt u niet?

72

Neeneenee want dat vragen ze wel eens jajaja en dan zeg ik van dat heb ik niet of uh dus als
ze me willen bellen dan zeg ik ik heb wel een telefoonnummer
- Zou u dat wel willen hebben email adres? Of internetbankieren zou u dat willen?
Nou uh ergens wel natuurlijk maar van andere kant nemen nemen we het zo slecht op ik ik
ik onthoud het niet goed h? Ik onthoud het niet goed meer niet dat ik nou um ja als je mij
iets vraagt van wat je vorige week gedaan hebt dan weet ik het wel maar als ik het op de
computer dan deden ze dat voor maar dan vergeet ik het snel. dan vergeet ik dat snel
- Omdat het iets nieuws voor u is?
Dat kunt u wel stellen jaja
- Ze hebben het ook nog gedaan met zon blaadje, zon boekje? Heeft dat geholpen
voor u?
Oh met die dingen bedoeld u? Met die cursus? Ja weet je wat het was? Wij konden hier niet
oefenen h? We hebben hier geen wifi h? En dat was heel vervelend maar nou hadden wij
vanmorgen vergadering over de aanleunwoningen en nu is er beneden in de huiskamer van
de aanleuning hebben ze het doorgetrokken en hebben we wi-fi en dan zouden we nu
kunnen oefenen voor dingen. Wij hebben het hier niet aangesloten omdat wij het hier verder
uh dingen gebruiken.
- En uh uh we hadden daarstraks even over van wie u nou ziet in een week enzo?
Want u heeft twee drie kinderen en die wonen in Etten-Leur, Sittard en
Amerika
- En Amerika, en uh voor hoevaak zoekt u de familie op?
Nou ja in in in de maar en uh in de paar dagen en dat hebben wij ja gut van de zomer nog
gedaan maar uh uh mijn man rijdt niet zo graag zo ver wij rijden niet zo ver en ik kan heel
slecht met de trein dus uh nou komt ons (...) om de vijf zes weken komt ze paar dagen hier
doen ik heb zon leuk bed waar ik op nee niet op kan blazen maar in de dingen kan doen
(wijst naar stopcontact) en die zijn handig hoor vooral voor voor hier dan en die blijft dan
een aantal dagen en dan zo een week of een weekend dan h? En mijn dochter in etten-leur
die zit al zo die heeft al in Leur een zaak van uh uh zeg maar notenverkoop en winkel en en
uh die kant en klaar maaltijd maaltijd en zo en dan gaat zij altijd helpen dus die komt niet zo
vaak neeneenee nee
- Vindt u dat dan lastig dat u die minder ziet?
Ja ja ja maar wij vervelen ons nooit dus ik ik uh zat er nooit zo bij stil dus ik vind het
gewoon. Ik vind het heel gewoon. Je zit daar helemaal niet mee.

Duidelijk, das mooi ik denk dat we dit stukje ook wel hebben gehad sowieso. Uh ik
wilde nog wat vragen over die cursus. Heeft u een tablet aangeschaft voor de cursus
Nee die heb ik gekregen van dinges
- Om te oefenen
Om te oefenen ja haha ja ik zeg maar om te oefenen ja
- Voor vier maanden was het geloof ik h?
Ja vier maanden ja inderdaad
- En hoe is dat bevallen die cursus?
-

73

Nou tot nu toe niet zo geweldig. Tot nu toe niet zo supergeweldig Ja om precies te verhalen
weet ik niet maar uh uh de eerste was het dikwijls moeilijk te verstaan h? Die die meneer
praate binnensmond en de tweede ja dan vroeg de ene dit en de ander dat en ja vond ik niet
echt dat we er veel van leerde. En dinge die er ook bij was (...) en ja die vond het ook uh de
meeste eigenlijk dat het niet zo geweldig was, want ja uh dat ligt natuurlijk aan ons want
dan vragen wij van ach jan piet klaas of weet ik wat van hoe gaat het of hoe zit dat ja dan is
dat moeilijk h? Om dat dan ja wat zeg ik nou die rare dat die dan uh ja dan bij de een dan
bij de ander moest zijn. Het ging niet echt geweldig. Maar ja, dan, dan, dan waren er een
stuk of tien ofzo en ieder wil wat vragen doen. Met het gevolg dat er van het leren niet zo
veel terecht komt.
- Dus u zou nu bij wijze van spreken als we u nu de tablet geven dan zou u er niet mee
overweg kunnen?
Nee! Nee! Nee, dat zeker honderd procent! Ik weet wel een paar dingetjes op te zoeken nee
nee nee om te werken niet.
- Dus ook niet hier eigenlijk normaal gesproken een computer of wat dan ook?
Neeneenee Wij zijn daar hebben daar helemaal niets mee want dat komt ook van mijn man
interesseert dat ook niet hoor
- Maar wat was dan de reden om de cursus te doen dan?
Nou omdat ik dat wilde haha
- U was toch wel nieuwsgierig?
Ja, ik wilde toch wel eigenlijk iets h? Van die soort dingen leren want straks kun je niks
meer zonder. Uhm en mijn man heeft gelijk mee ingestemd om een keer mee te draaien
- Want wat voor voordelen ziet u er in om wel te kunnen?
Uh nou ik kan nu de voordelen niet gelijk zeggen hoor neeneeneeneeneeenee tis ik was
alleen bang dat het straks allemaal via de computer ging h? Dat je daarvandan iets vanaf
moest weten, maar niet omdat ik het leuk vindt om er mee te werken ofzo en het kijken als
we iets willen weten dan bellen we de kinderen h? Dan bellen we de kinderen en die
zoeken het dan op of bellen dan na of weet ik het wat. h? Dus dat is nog een hoop
gemakzucht. Dat is zonder meer waar
- Ja? Uh er is voorgesteld een n op n les te geven zou u dat in uw werken?
Ja natuurlijk! Ja ja natuurlijk wel
- En dan zou u eigenlijk met meer uh zin de lessen volgen en dan denken dat u dat zou
helpen?
Ja dat denk ik wel ja want als je daar met tienen zit en iedereen vraagt wat, dan leer je niks
van hoor dan leer je er echt niks van hoor en dat uh ja daar hoor van dat van dat andere hulp
het is niet dat ik alleen was hoor, maar dat gaat ook niet. Want dan is die man het aan het
uitleggen en ja dan h? En dan vragen anderen weer dan van hoe zit dit? Hoe zit dat? En dan
gaat hij dat uitleggen. Maar dan dan ben je er helemaal uit dan weet je het niet meer en ik
moet er ook van zeggen wij nemen tenminste altans ik neem er niet zo vlot meer op h?
- Niet meer zoals vroeger?
Neeee! Zeker niet neeee neenee
- U heeft wat meer herhaling nodig?
Jajaja inderdaad jaja ja dan kun je goed zien dat je ouder bent hoor want die nemen het niet
meer zo op nee zo is het gewoon. Je kan er gewoon eerlijk in vooruit

74

Vond u wel dat de cursus werdt gegeven dat het op een leuke enthousiaste manier
werdt gedaan zeg maar de manier werdt gegeven zonder de vragen zeg maar?

Ja...
- Werkte dat motiverend voor u?
Ik vond die ik vond die heren die er waren altijd heel aardig. Je kon alles vragen en en dan
dan dan kwamen ze ook wel bij je, maar ja dan is dat weer voor een ander lastig natuurlijk
h? Maar maar ik bedoel uh uh die heren echt niet afgeven want die waren allemaal aardig.
Ja die waren allemaal aardig
- Dus het is eigenlijk vooral de cursus vorm?
Ja, dat kun je stellen ja! Heb je heel goed uitgedrukt! Want die heren waren echt wel heel
aardig maar ja als als iedereen wat gaat vragen dan blijf je altijd een paar zitten die die niet
vooruit kunnen of niet weten en dan is het uur gauw om h?
- En uh want de cursus wordt aangeboden vanuit Iris. Heeft u wel eens uitleg gehad
wat Iris eigenlijk uh is. Wat iris voor doel heeft? Hebben ze dat wel eens uitgelegd?
Nee haha, als je mij vraagt wat Iris is dan weet ik dat niet hoor. Dat zou ik echt niet weten
- Wat wat wat Iris eigenlijk heeft is een platform op internet voor ouderen onder
andere maar ook voor mantelzorgers en familieleden en uh het doel is om uh
ouderen kennis te laten maken met dat platform en uh daarop kun je onder andere
met vrij- beeldbellen met elkaar en uh uh gegevens over thuiszorg uh aanvragen je
kunt zien wat er in de buurt te doen is. Dus het is eigenlijk een soortJa hulp voor ouderen jaja
- Ja, het is voor de buurt een gedeelte maar ook een deel hulpverlening eigenlijk en dan
is het nu eventjes het idee van Iris u heeft het nog nooit gezien maar maar het concept
ervan zou u dat wat vinden? Zou u dat gebruiken als u dat zou kunnen?
Als ik dat zou kunnen dan wel ja! Jaja jaja want het is natuurlijk op onze leeftijd altijd fijn om
om op het internet of om te weten dan kunnen we het vragen of wat dan ook
- Of inderdaad net zoals met die poetshulp aanvragen dat zou je via zoiets kunnen
regelen (volgens mij)
Ik heb dat gedaan! En toen zeiden ze tegen mij van: Nee daar moet je bij de gemeente zijn
tegenwoordig. Dat is bij de gemeente.
Ja de aanvraag ja
De aanvraag ja want ik heb het gemeente nummer gekregen waar ik naar toe moest bellen en
moet ik zeggen van ik belde dat donderdags op en kreeg vrijdags al een brief thuis voor uh
gegevens in te vullen en waarvoor ik het uh help wilde uh dus uh daar heb ik verder nog
geen antwoord op gekregen van uh of het wel of niet uh kan.
- Maar zoiets kan u wel helpen met dat soort dingen uit te zoeken en wat u in de buurt
kunt doen?
Oh, dat wist ik niet dat je dat kon doen. Dat zou wel handig zijn.
- Jaja, daar was eigenlijk heel die cursus voor bedoeld (nog bedoeld)
- Het was eigenlijk bedoeld van die cursus om de ouderen wegwijs te maken met een
tablet en daarna om te laten of leren werken van ons platform Iris van die website
Maar ik heb over dat platform Iris niks gehoord
- U heeft er niks geen informatie over gehad?
Neeneenee, ik heb ik heb dat heb ik gezegd

75

- Die evaluatiebrief?
Ja, dat ik die heb gekregen. Dat het veranderd gaat worden op ja n op n of twee op n
weet it t. Daar heb ik die brief thuis gekregen.
- En zoals u over het platform hoort. Zou u het andere ouderen aanraden.
Ja eigenlijk wel ja. Dat lijkt me heel geschikt! Het lijkt me ook heel handig als als ouderen van
op zon platform alles kunnen nagaan en toe toen kunnen melden van het n of het andere.
Want ik denk dat wij zijn nog vrij goed zeg maar, maar dat geldt voor veel ouderen nog
moeilijk is om dikwijls ergens achter te komen om uh, om ja om hulp aan te komen. Ik denk
dat dat best lastig is en als je dat platform hebt en ze kunnen het opzoeken dat is altijd wel
makkelijk lijkt mij.
- Het is eigenlijk bedoelt om de veiligheid, eenzaamheid en zelfredzaamheid te
vergroten. Heeft u dat gevoel dat u door middel van dat platform voor uzelf ook zal
verbeteren?
Ja ik denk het wel. Dat ik van alles een beetje op de hoogte blijft. Want dat vind ik het het
nare dat dat van die computer enzo. Want wat die dingen betreft niet op de hoogte blijven en
ik denk altijd van je weet maar nooit. Hij kan alleen overweg maar ik kan ook alleen
overblijven en dan heb ik het idee dat omdat mijn man het beter alleen redt als, als ik het zou
redden omdat ik zelfs zo moeilijk uit de voeten kan h? Ik bedoel verder geestelijk zal het
allemaal wel goed gaan, maar, maar uh redzaamheid zou ik natuurlijk bij mij een stuk
minder zijn ja...
- Ik denk dat we... ik, ik heb eigenlijk geen vragen meer.
- Ik heb ook geen vragen meer
Nou wil je nog een kopje thee dan?!

Interview project Iris

21-11-14

Het is vandaag 21 november en we zitten met mevrouw ... Mag ik vragen hoe oud u bent?
Ja nu heb ik uh al weerwoord, je zegt van namen en gegevens die worden niet gezegd weet
je niet maar je begint al met mijn achternaam. Nee dat is meer voor mijn eigen
administratie als ik het interview ga uitwerken, maar met de uitwerking zet ik uw naam
en gegevens niet erin. Oh oke ja dus. Mag ik vragen hoe oud u bent? 88 jaar. En uh we
beginnen met de eerste vraag, bent u bekend met het platform van iris? Nee. Helemaal
niet? Helemaal niet. En hebben ze ooit tijdens een cursus een korte uitleg daarover
gegeven? Ja uh nou ze hebben ooit gezegd dat er iets kwam van uh hoe heet het nu wifi of
zoiets, want ik weet er eigenlijk helemaal niks van hoor. Dat je daar in de toekomst alle
inlichtingen uit kunt halen. Wat of ze nou aan het doen zijn. Dan willen ze een aparte
website van hun allemaal hebben. Dat er bijvoorbeeld uh dat je er alles kunt vinden. Van de
zorginstellingen? Van de zorginstellingen hier in de omtrek ja. Maar eer dat je zover bent
dat je dat allemaal kunt achterhalen ja. Dat is nog niet aan bod gekomen?
Nee dat is nog niet aan bod gekomen want dat hebben ze in het begin ook niet gezegd. Maar
nou, dat was ik dus gaan doen om die zorginstelling achter de hand te houden en toen
zeiden ze als je nou uhm internet, dan gaat het via internet naar daar en dan kan je altijd
oproepen wanneer je iets hebt. Dus nou hebben we internet aangeschaft en alles weet je niet,

76

terwijl die zorg maar wegbleef, die zorg was er toen nog niet. En toen ik dat had toen ben ik
overgegaan, want ik had de KPN naar uh, Ziggo ja, Ziggo. En toen kregen we van Ziggo
gratis zon dingetje. Maar ja daar heb je zo weinig aan, je kan er wel alles uit ophalen maar ja.
En toen hebben we die ingewisseld voor een grotere want dan kon je daar naderhand, ja ik
vind het jammer dat ik het vroeger niet heb gedaan he. En toen zeiden ze vandaar nou
degene die zon apparaat hebben, kun je vrijblijvend 10 lessen nemen he. Nou en toen kwam
het natuurlijk goed uit en toen zei mijn zoon van ma, dat moet je altijd doen. Internetlessen?
Nee, dat uh met die uh tablet. Dat je daar een beetje wegwijs in werd. Nou en toen heb ik dat
gedaan. Maar de eerste 2 lessen werd er al een les uitgeschakeld en de laatste ging ook al niet
door en uh nu de laatste 14 dagen hebben we ook niks gehoord. Nou en van de week ook
niet, en toen hebben we een brief in de bus gehad, dit. Nu zijn ze erachter, gaan ze het anders
doen en moeten we ons opgeven of we dinsdag, woensdag of donderdag kunnen komen.
Dan doen ze het in kleine groepjes. Dus uh dan willen ze dat doen maar dan is natuurlijk
weer het probleem van uh natuurlijk ik heb een Samsung en die andere weer wat anders. En
dan zit je toch weer in de problemen. Maar dat is toch makkelijker een op een dan in een
groep les? Ja, maar dat doen ze niet, het is niet een op een maar uh in een groepje. Oke, maar
u bedoelt eigenlijk als de rest een Apple tablet heeft en u een Samsung, dan heeft u er als
nog niks aan? Ja, dat was in het begin ook al. Er waren er een paar die een andere hadden
maar er zaten er dan nog heel veel met dezelfde. Maar ja, dat was in het begin bij ons ook al,
die daar ook interesse in hadden maar die wilde nog wat weten uh weet je niet en die
vroegen dan wat en dan werd dat even uitgelegd. Nou die waren dan tevreden maar wij
zaten daar gewoon he, wij kwamen daar niet aan toe. En naar mij kwam die dan wel en zei
hij van ja het is bij jou dan anders en dan moet je zo dit indrukken en dan daar weer
indrukken maar bij die andere liet hij het gewoon op een scherm zien weet je niet ja dat was
te snel. Dat heeft geen nut he, ik ben wel elke keer geweest. En uh toen heeft mijn
kleindochter iedere keer als we geweest waren iets anders, ik zal het eens laten zien. Eens
kijken of ik het bij de hand heb, even kijken uh. Ik kan het zo pakken. Kijk en als we dan daar
iets hadden, had ze het zo gedaan. Dan heeft ze een boekje gemaakt met alle informatie en
plaatjes erbij? Ja. Maar zo iedere keer weet je niet. Kijk eerst dat en dat zoeken zodat ik het
kon doornemen en doen zoals het erop staat. Maar er werd dan geen aandacht aan besteed,
ik ga niet laten zien dat ik dat eens even heb meegebracht. Ik zei ik leer van jou dan meer
dan van daar. Dus u denkt eraan om niet naar dat vervolg te gaan? Jawel, ik doe dat wel ik
hou dat wel vol. Want dan wil ik kijken weet je niet of dat van Iris iets is van dat je kan zien
wat je in de omgeving kan doen, ja ik ga dat wel doen.
Gebruikt u uw tablet veel thuis? Die tablet? Nee eigenlijk niet, wel eens als zij er is dat we
er voor gaan zitten maar niet dat ik het echt gebruik weet je niet. Want ik kan het niet
uitzoeken weet je niet. Ze zei als je het veel doet kan je jezelf... maar ja dat is lastig. Ik kan
daar niet voor gaan zitten om het uit te zoeken.
U zegt ik zoek wel eens dingen er op op. Maar zoekt u dan dingen uit op het internet of
doet u dan een spelletje? Nou dat heb ik uit mijn eigen opgezocht, dat staat op de tablet. Ja,
ja dat wel maar daar heb je ook weinig of niks aan.
Voor de rest gebruikt u het niet zo veel? Niet voor bankieren als je dat bedoeld, dat doet
mijn zoon allemaal. En denkt u dat als u de volgende cursus afrond dat u er dan vaker
achter zult zitten? Ja, als ik het eenmaal onder de knie heb, dan vind ik dat uh wel
interessant en kan ik er veel uithalen he. Maar om dat nou zelf meer te gaan zoeken, dat doe
ik niet meer nee. Sinds ik hier woon doet hij wat gedaan moet worden van de post, maar dat
deed ik vorig jaar allemaal zelf nog he weet je niet. Het is voor hem ook een verassing wat ie
tegenkomt he. Ik ben blij dat hij het doet, dan ben ik er vanaf en voor hem gaat het
gemakkelijker.

77

We gaan even door naar het volgende onderwerp, ik had in het begin verteld dat we het
over drie onderwerpen gingen hebben, eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid. De
eerste is eenzaamheid en daar verstaan wij het volgende onder: het ervaren van een
onplezierig gemis aan bepaalde relaties. Ja dat heb ik uh, sinds ik hier woon heb ik dat, ik
ben al 20 jaar weduwe en ik heb me nog nooit eenzaam gevoeld weet je niet, maar sinds ik
hier woon heb ik dat uh ja wel. Of dat ik iets moest doen dat het stil was of zo weet je niet.
Sinds ik hier woon heb ik echt moeten wennen, en uh nog steeds. Want het is hier stil en er is
niks in de buurt. Je kan niet even gaan lopen voor een boodschapje naar de winkel weet je
niet, ik ben hier naar toe gekomen dat ik dacht je hebt wat aanspraak maar dat is helemaal
niet waar. Want in wat voor soort woning heeft u hiervoor gewoond? In een
eensgezinswoning, 59 jaar misschien scheelt dat ook wat he weet je niet. Dus uh toen ben ik
naar hier gegaan, niet gedwongen vanuit ik, uh mezelf. Want ik was ingeschreven. En toen
kwam ik hier zeiden ze van het is allemaal nieuw maar dat hoefde van mij niet. Als ik mijn
spulletjes maar had, dan was het al goed. Ik vind het hier ook groot. Echt groot. Het
appartement of het complex? Nee, nee, het complex niet maar het appartement wel ja. En ze
zeggen ja dat is mooi dat is heel fijn, maar het intieme nee, ja kijk ik had een
eensgezinswoning met begane grond, eerste verdieping en een zolder, en uh ja, als je dan
naar deze kamer kijkt, dat is dan ja toch wel groot. Vergeleken met het vorige ja, dat geeft
ook niet maar ja, het begint nou een beetje te wennen, maar dat was in het begin uhm, nee
niet. U voelde zich niet thuis in het begin? Nee, helemaal niet. Je sprak ook, je ziet ook
weinig mensen. Ik ontmoet nu nog mensen, die 6 of 7 hoog zitten die ik nog nooit gezien heb
terwijl ik hier al een jaar woon. Ik ging naar de brievenbus en zeg tegen die meneer, ik neem
aan dat u hier ook woont? Ja want moet je anders zeggen haha, zegt hij ja inderdaad, ik heb u
ook nog nooit gezien. Nou das kort geleden hoor, denk 2, 3 weken. Nou dat vind ik jammer.
Je kan hier ook niet beneden koffie drinken of zoiets he, dat is jammer. Alleen aan de
overkant he? Ja uhm dat klopt. Het is hier, want je woont gewoon zelfstandig, maar toch
dacht ik meer contact met de mensen zou hebben maar dat is echt niet waar. Hier naast
woont een meneer, die is liever helemaal alleen. Ik heb ze een keer uitgenodigd hier he voor
een kopje thee. Nou dat moeten we meer doen zeiden ze allemaal, vonden het allemaal even
leuk. Nou dat moeten we meer doen is er nog nooit van gekomen. Niemand neemt het over
van u? Nee. Nee, en is een hele lieve mevrouw hier tegenover hoor! Maar ja, die gaat drie
keer in de week naar de opvang, dus die heeft haar bezigheden al he.
En wat voor activiteiten onderneemt u dan zelf? Want u zegt van ik heb hier niet zoveel
aanspraak, wat onderneemt u zelf? Nou zolang als ik kan, maar uh het is tegenwoordig heel
moeilijk, maar ik doe nog vrijwilligerswerk. Ja en die doe ik al 28 jaar hoor. En waar doet u
dat? Bij St. Vincencius. Nou en uh nu uh zijn we daar met een hoop man, een heleboel, maar
vroeger met 7 en dat was heel gezellig. Maar nu staan ze daar met 50 op de lijst, moeten ze
allemaal wat doen van de gemeente he. Maar daar ga ik dan maandagmorgen naar toe en
dan blijf ik tot vier uur. Nou woensdags ben ik daar ook, vroeger dinsdag ook, en uh ja, nu
zitten ze een heel eind weg moet ik met de taxi heen dan he. Maar ik vind het altijd gezellig
en altijd fijn, want ze moeten het onderhand maar overnemen he. Maar u haalt dan naast het
werk daar ook sociale contacten en plezier uit dan? Ja, dat wel he, maar ja dat is wel ver
weg. Ze komen allemaal wel een keertje kijken maar die hebben ook hun eigen bezigheden
en het is een eind weg dus ik hoef ook niet te verlangen dat ze dan uh een keer in de week
hier lanskomen ofzo he, nee. Maar ja, goed dus uh ik kan heel goed alleen zijn weet je niet ik
kan heel goed alleen zijn. Maar ik vind het zo, nou is het anders. Dat eenzaam zijn is nu
anders dan uhh ja dat ik nog in mn eigen huis woonde bij wijze van spreken.
En u neemt geen deel aan de activiteiten die het centrum hier organiseert? Ja, jawel je kan
hier, wordt van alles georganiseerd. Er is iedere dag iets te doen. Maar ja, er is niks meer
voor mij. Jeux de boules ga ik ook niet meer doen he met mijn arm. En wat is er nog meer,
zitdansen, nou daar voel ik ook niks voor, dat is niks voor mij.

78

U zou liever alleen wat vaker aanspraak hebben? Ja, heb ik al een paar hoor. Hier uh, ook
vrouwen hoor weet je niet, want uh toevallig ben ik gisteravond nog bij die mevrouw uh die
komt een keer per maand, ene keer bij haar en de andere keer bij mij, gaan we rummicuppen
ja. En die mevrouw is 91, ja daar neem ik mijn petje voor af. Die gaat u nog zelf
boodschappen doen mt de fiets, die rijd nog auto, en dan gaat ze nog alleen naar
Doetichem. Nou die is pienter, leuk vrouwtje hoor. Nou en dan doen we rummicuppen, en
dan niet gewoon steentjes leggen he, maar echt nadenken weet je niet. Nou en dan heb ik
nog een mevrouw, en uh, die is echt eenzaam. Die huilt nu nog dikwijls dat ze zich zo
eenzaam voelt. Daar ga ik ook bij langs. En die heeft een kennis uh en die komt ook mee dan.
Die zit ook op die cursus he, maar die kende ik daarvoor al. Maar die heeft dus een andere
tablet, want anders konden we samen doen maar dat kan nu niet nee he. En zij is al een
beetje gevorderd zeggen ze. Ik heb geen computer of nooit gehad he, dus dat is mijn fout he.
Nou dat is niet echt een fout he. Nou nee oke maar wel jammer.
En ter ontspanning, wat is voor u ontspanning? Dat haal ik uit, nou, ik heb boeken genoeg
maar lezen doe ik niet meer. En ontspannen ja, ik heb veel dingen te doen. Maar, uh, ja, ik
hou ervan als die kast weer een keertje opruim. Ik ben altijd bezig ja. En veel tijd heb ik niet
alleen s avonds. Want ik heb een wandelclubje, dat vind ik heel leuk en dan gaan we een
uurtje wandelen. Soms met zeven en dan maar met vijf, en er is altijd een begeleider bij. Nou
en dat is wel leuk. Dus u heeft toch best wat activiteiten in de week? Ja, want
vrijdagmiddag komt mijn kleindochter poetsen, vind ze leuk en dan komt mijn zoon en dan
blijf ik daar eten en die brengt me s avonds naar huis. En dan zondag ben ik bij mijn andere
zoon en dan zaterdagmiddag ook. Dat hebben ze altijd gedaan. Ik heb van mijn kinderen
geen klagen want die staan altijd klaar weet je niet, want die doen vaak meer dan als ik zou
willen he. En de kleinkinderen ook, die bellen dan op van ja oma heb je al gegeten? En toen
zei ik nee nog niet gegeten maar wel klaar, wil je mee eten dan? Nee, maar ik heb zin in een
frietje, dan haal ik friet en eten we dat samen op zei ze. Ze zei die aardappelen kan je ook een
andere keer eten. Ja nou, dan moet ze helemaal uit Klundert komen en hebben we dus
samen gegeten ja. En had ze een mobieltje bij liet ze zien wat haar ouders aan het doen
waren met een foto, in een zwembad zaten ze. Die contacten zijn altijd heel dingen, heel
goed geweest en nog steeds hoor.
Dus even samengevat, u heeft genoeg contacten, maar het contact hier in het gebouw had
wel beter gekunt? Ja nou, je hoeft niet elke dag bij elkaar over de vloer te komen he maar uh,
maar eens een keer een praatje ofzo he.
En vanuit het platform iris bestaat de functie om te kunnen beeldbellen met andere
ouderen of vrijwilligers, een soort videobeeld, zou dat een oplossing zijn? Ja maar dan
moet je die persoon wel weer even kennen he. Ja, het zou mooi zijn als de mensen die hier
wonen het allemaal zouden hebben. Ja, precies he. Die dat leuk vinden en je elkaar een beetje
kent, maar dat je een beetje contact hebt. En de mensen van het vrijwilligerswerk? Ja, maar
ja die zitten ook met heel veel nieuwe he, dus ik heb al gezegd dat ik er in de winter maar
misschien mee moet stoppen weet je niet. En ja ik heb ook wel eens dingen he. Als u niet zo
lekker in uw vel zit? Ja, en je hebt ook al het een en ander meegemaakt he. Ja en nog he,
want dat wil je misschien niet geloven want ik ben ook al geopereerd aan een hersentumor
he. En uh, ze noemen het een deurtje van 10cm. Nou daar ben ik goed vanaf gekomen maar,
je laat altijd iets vallen. Ja, en het zal naast het lichamelijke ook wel iets geestelijks
achterlaten of niet? Ja nou ik heb, ze hebben het gedaan want uh ik heb er nooit ernstig over
gedaan. Helemaal niet. En moest ik ieder jaar naar Tilburg, en toen was het 7e jaar naar
Tilburg, en toen zei ik tegen mijn zoon, ja ik heb drie jongens maar de oudste is overleden,
uh zei ik van nou we gaan erheen, ik vraag of ik niet meer terug hoef te komen. Nou en toen
gingen we dus daarheen en toen was het negatief. Was niet die, die tumor zelf maar
daarnaast zat er een. Nou en toen konden ze niet meer opereren. Maar zeiden ze van, ja we
moeten maar even kijken, maar dan uhm ja bestraling weet je niet. Dat is heftig, heel erg

79

hoor. Toen zeiden ze van als we jou kennen dan ben je wel in staat dat te volbrengen weet je
niet, maar als het niet zo is dan scheiden we ermee uit. Maar uh, dat is wel heftig hoor. Ja
met die koker he en dan uh boren ze vier gaatjes, ja zonder gevoel he die schedel, in het
hoofd. Ja en dan doen ze dat gelijk, je ziet het allemaal want je bent niet weg. Er komt meteen
een verdoving. Maar daar bent u nu van genezen? Nee, niet genezen, maar he nu ben ik
weer in juni geweest, en het is stabiel, dus het is goed. Ik kan er weer even tegen. maar ik heb
dan wel een spier hierachter, he die doet daardoor wel veel zeer. En dan ga ik naar de fysio
en daar heb ik dan echt een paar dagen plezier van he weet je niet want daar kan je echt last
van hebben. Doet u dat hier beneden in het complex? Nee dat doe ik niet beneden want uh,
hoe heet het, ik zit nog bij de fysio waar ik eerst woonde. Ik ben daar al zoveel jaren en die
kennen mij en ik ben nog niet overgegaan. Ik ben hier beneden wezen kijken toen het open
dag was he, maar ik kan daar dus op meer apparaten die ik hier nog niet gezien heb he.
Maar als nou de nood aan de man kom he haha, dan ga ik hier wel als ik niet meer naar de
andere kan.
We gaan door naar het volgende onderwerp: veiligheid. Dit is als de gevoelens rond de
thuislocatie niet veilig zijn, dan voelen de ouderen zich over het algemeen minder veilig.
Nee dat heb ik niet, en ook niet waar ik eerst heb gewoond nee. Ik ben nooit bang geweest,
ze hebben bij mij twee keer ingebroken. En toen zat ik bij de buren en binnen een uur. En
toen kwam in de gang weet je niet rijbewijs en paspoort en dat vond ik zo erg he weet je niet
en alle lades op de grond en boven alles uit de kast gehaald he. Dus mijn fiets meegenomen,
pas nieuw, vond ik ook wel erg he, nou en de andere keer ook. Alle twee de keren langs
achteren. Maar daar heeft u zich daarna nooit onveilig door gevoeld? Nee want ik ben
daarna, ik ga ook niet de deur uit. Ik heb wel de kinderen gebeld en toen is mijn oudste zoon,
die kwam meteen, dat wel. En ze zeiden ma ga je mee, maar dat nee, dat heb ik niet gedaan.
Ik ben meteen alle twee de keren, ik ben nog nooit bang geweest.
En heeft u dat zelfde gevoel hier ook? Ja daar heb ik nog nooit aan gedacht, van uh ik voel
me eigen hier onveilig. Ik doe wel de deur hier dicht op het slot. Maar ik voel mijn eigen niet
uh nee.
En als u hier over straat gaat, om boodschappen of zoiets te doen, voelt u zich dan
kwetsbaarder dan een aantal jaar geleden? Nou toen ik daar eerst woonde, had ik daar ook
kennissen voor te rummicuppen, en een mevrouw die kwam s avonds ook op en neer en die
was ook nooit bang, en er was er eentje he, die wel angstig was. Maar dan maak je een ander
ook angstig vind ik. Maar uh, ik ben altijd over straat gegaan, ook s avonds he. En hier ben
ik s avonds nog nooit buiten geweest he.
Maar om nou s avonds de fiets te pakken of zo he en dan daar achter te gaan, nee dat zoek
ik dan niet op he weet je niet. Nee, dus u gaat de situatie ook niet opzoeken? Nee maar ik
hoef ook nergens naar toe te gaan he. Maar daar waar ik eerst woonde, ging ik gerust s
avonds een boodschapje doen bij de Jumbo hoor. Ik heb zelf ook in die buurt gewoont,
maar ik ging daar s avonds niet graag over straat hoor. Ja dat had ik niet, er was veel te
zien s avonds op straat hoor haha. Maar ik zag ook altijd wel van alles he, want ik woonde
in een drukke straat, en had ik van die lange gordijnen weet je niet, maar daar zat dan zon
kier he, en kon ik alles door zien en zwaaide mensen ook naar mij hoor als ze langsliepen he
weet je niet. Maar weet je waarom ik daar ook weggegaan ben he, alles, de buren waren
allemaal weg he, en de overkant daar was niemand meer die daar woonde. Dus ik had ook
nergens meer een inloop of zo weet je niet. En toen dacht ik, hier is het nieuw en daar is het
nieuw dus wat maakt het dan uit. Maar die overgang was wel heel lastig hoor, ik heb wel
eens in het begin gedacht, als ik terug kon zou ik het misschien doen ook he. Nou en wat het
is hier, waar ik veel last van heb maar een ander misschien niet, dat is dat gebrom. En dat is
denk ik van beneden dat ze het op moeten starten, de verwarming of zo he. En dat is soms
zo erg, dat ik hier in het begin gewoon naar buiten ben gegaan even weet je niet om het niet

80

meer aan te horen he. Want het is net of het hier bij mij tegen de muren weerkaatst he weet je
niet. Nou en ik heb nou vorig jaar al menig keer al opgeschreven wanneer het is. En nou heb
ik het vorige week weer bijgehouden van elke keer wanneer het is. Nou het is soms een
verschrikking hoor. Nou er zit dan iedere woensdag hier zon consulent van de woningbouw
waar je heen kan he weet je niet. Nou, ik heb het nou drie weken achter elkaar aangemeld, ik
heb de brief meegenomen, deze uren gebeurt het, nou hij heeft het papier niet eens
meegenomen. Ik zeg, weet je wat ik volgende week doe, dan doe ik wel iedere avond mijn
gehoorapparaat uit, en kijken of ik het dan nog zo hoor. Maar die tv, die komt er soms niet
bovenuit. Zo hard, ja, zo hard. Dan moet ik dat geluid harder zetten en dan nog heb ik dat
geluid achter me. Nou, dat vind ik wel erg hoor.
We gaan door naar het laatste onderwerp, zelfredzaamheid. Wij verstaan daar onder: is het
vermogen van ouderen om hun leven zelf vorm te geven. Dan is de vraag, doet u alles zelf
nog? Want ik begreep dat uw zoon de financin doet? Nou uh, financieel, dat wil zeggen,
ik zie alles binnen komen van de post he, maar hij doet dan he, ja vroeger ging dat met een
acceptgiro maar hij doet dan nu uh. Internetbankieren? Ja dat ja, hij betaalt de rekeningen. Ik
weet wel wat erin en wat eruit gaat he weet je niet. Maar de rest, ja dat doe ik zelf dan nog
he, ik heb hem achter de hand.
En heeft u huishoudelijke hulp? Nee bukken of zo doe ik niet meer, ik heb hulp he, mijn
kleindochter. En mijn schoondochter he, die is zon grote hulp. Als ik iets heb of ik moet naar
de dokter weet je niet dan gaat zij altijd mee. En als ik zeg weet je niet kijk hier eens naar, zij
is mijn steun, zij doet alles. En het is nooit geen probleem.
En het koken en de boodschappen? Nee, nou straks belt ze op en zegt ze wat moet je
hebben en die haalt ze dan bij de Jumbo of de Albert Heijn, dat weet ik niet en dan neemt ze
alles mee he. Ik kook wel zelf. Want ja dat vragen er meer hier, heb je wel eens hier in het
restaurant gegeten he, maar nee ik heb nog nooit daar gegeten. Want vrijdags eet ik bij mijn
zoon, nou zondags ben ik ook onder de pannen, nou en als ik dan zaterdags niet ga dan doe
ik een pannenkoekje bakken ofzo he, dus in het weekend kook ik sowieso niet he weet je
niet. Nou het is altijd sporadisch weet je niet dat het niet doorgaat. En die moeten mij halen
en brengen he, want he je kunt met de taxi naar Belgi maar tot aan de grens he.
En naar uw andere kinderen? Gaat u dan ook wel eens met het openbaar vervoer? Ik? Ja
was het maar waar maar je moet heel ver lopen wil je de bus in. En dan als je dan opstapt
moet je heel ver om he weet je niet. Oke dus dat maakt het ook niet aantrekkelijk om met
het openbaar vervoer te gaan? Nee helemaal niet. Ja mijn kleinkind wel he, zij zat bij het
Wilhelminapark op school, altijd met de bus. En nu een vervolg studie in Tilburg, doet ze
nog steeds met het openbaar vervoer he, bus en trein. Ja zegt ze dat ze dat gewend is.
Dus eigenlijk met de hulp die u krijgt van uw familie, red u het prima in deze situatie? Ja,
ja. Ik heb ook geen verzorging, niet dat ze bij mij nou komen wassen want dat doet mijn
schoondochter he. Dat doet ze al jaren hoor, want in het oude huis zat zon hoog opstapje he
weet je niet, ik moest mijn eigen vasthouden want dat is zo glibberig en alles he. Nou en ze
zei wij komen toch dikwijls genoeg, vind je dat erg he, als we je dan helpen douchen. Ja en zo
hebben we mekaar altijd geholpen.
Dus u word dan alleen geholpen met douchen? Ja, als ze komen weet je niet of zo, dan is
het wel altijd ja. Want met die arm en zo weet je niet he, dan van achteren kun je er niet altijd
bij he. Kijk en dat ben ik nou zo gewend van haar he. En ze zei in het begin toen ik hier
kwam wonen van wat heb je nou liever, dat je hier zorg vraagt of ik? Toen zei ik vind je het
vervelend weet je niet zoals het nou gegaan is, nou ik helemaal niet zegt ze he, dan laten we
het zo. Dan doen we tot dat ik zeg of dat zei zegt ik wil het niet meer of ik vind het moeilijk,
dan doen we dat toch zo.
Merkt u dat u dat lastig vind dat u meer uit handen moet geven of meer hulp nodig heeft?
Vervelend vind ik dat niet maar zolang dat als je zelf een beetje aan kan klooien of ja,

81

modderen, dan doe ik dat toch liever zelf. Want weet je wat het is he, dan moet je ook het
zijn voor en nadelen he, want ik ga dan naar die fysiotherapie. En dan ga ik van te voren
woensdags of dinsdagavond he douchen he, maar als je dan die hulp hebt van hun dan weet
ik toch ook niet wanneer ze komen snap je? Want dat is niet altijd op uw tijd, dat kun je niet
verlangen. En ik heb dan van die ja van die kousjes he die moeilijk aan gaan? Steunkousen?
Ja steunkousen, ja die komen ze dan eigenlijk aan en uit doen he. Maar dat kan ik dus nog
makkelijk zelf he. Ja, als u het zelf kan moet u dat ook zeker doen! Ja want ze hebben daar
dan iets voor? Zon groene frietzak? Haha, ik werk in de zorg sorry. Ja zoiets ja, maar ja die
gebruik ik dan niet he weet je niet ik doe die kous dan linksom en ga ik op het bed zitten en
doe ik het zelf. Nou dat is knap hoor vind ik, want de meeste mensen boven de 80 die
kunnen dat niet meer zelf! Ja maar u moet maar eens kijken hoe ik dan op dat bed zit haha!
Ik kan niet op de stoel zitten hoor. Net als die schoenen aan, daar heb ik ook een lepel voor
want ik kan niet zo mijn schoenen aandoen. Maar ja goed, in tijd van nood kan alles hoor!
Maar in veel opzichten red u zich nog eigenlijk heel goed zelf dus? Ja, jawel. Ja ik ben
natuurlijk bevoorrecht vanwege de familie, laat ik het zo zeggen. Dat ze altijd klaar staan en
altijd alles doen zonder dat ik het vraag he. Want ik uh hoef maar uh zeldzaam iets uh te
vragen of zo.
Eigenlijk een van de laatste vragen is we hebben het dan over die drie onderwerpen
gehad, van eenzaamheid, veiligheid en zelfredzaamheid he, uhm, nu helpt uw familie
best wel wat, kan u zich voorstellen dat als u dat niet zou hebben dat u gebruik zou
maken van het platform van iris? Ja natuurlijk wel, ja dan zou je daar meer moeite voor
doen, dat is zo.
Zou het het daarom ook aanraden aan andere ouderen? Ja, maarja die zijn niet in de
gelegenheid want dan moet je zon tablet hebben. Dan heb je uitleg nodig he, en je moet het
kunnen want ik kon het ook niet he. Dan komt er niks van. Want die mensen zullen zich niet
aanmelden denk ik. Ze zouden meer de personenen moeten weten die er wonen of boven de
tachtig zijn ofzo. Maar ik snap dat dat niet bij te houden is van je moet dit of dat. Want je
moet het ook zelf doen om wegwijs te worden he weet je niet.
Oke, nou ik denk dat we alles hebben gehad, ik wil u hartelijk bedanken voor uw
antwoorden en medewerking! Nou zoveel is het niet geweest hoor haha!

82

Interview project Iris

24-11-14

Goedemorgen, we zitten hier met mevrouw Z. En als ik even een brutale vraag mag stellen,
hoe oud bent u?
- Oeh, uhm. Zevenzeventig dacht ik, of achtenzeventig. Ik raak voortaan de tel kwijt.
En zoals we eigenlijk al kunnen zien, u woont hier zelfstandig? En woont u hier al lang?
- Ja. Nee ik woon hier nog niet zo gek lang. Ik heb hier vijfendertig jaar aan de
overkant gewoond in een flat, maar dat was een flat zonder lift en op een gegeven
moment was dat een bezwaar. En ik stond hier al ingeschreven.
Want ging u hier dan heen voor activiteiten?
- Nee hoor, ik heb me gewoon een keer laten inschrijven. Ik denk dat kan nooit geen
kwaad.
Ok. Gebruikt u wel eens internet?
- Ja ik heb hier een computer staan.
Ok. En wat doet u dan vooral op internet?
- Ik heb zelf in Zuid-Amerika gewoond, en ik heb nogal wat internationale contacten.
Ik heb ander half jaar in Amerika gezeten, en dus ja wel wat contacten opgedaan. En
toen kwam de computer en toen raakte ik wel enthousiast om er mee te beginnen en
er een aan te schaffen en dat heb ik toen ook gedaan. Maar het was vooral om de
contacten te onderhouden.
Ok. En dan vooral via e-mail of Skype?
- Nee mail
Ok. En gebruikt u dan ook internet op de tablet of heeft u na de cursus zoiets gehad van ik
blijf wel bij de computer?
- Nou ik ben eigenlijk wel een beetje vermoeid over de computer omdat er zoveel
mogelijkheden aan zitten die je allemaal niet kent. En dan heb je ineens weer een
venstertje, en dan denk je wat moet ik daar nou weer mee? En dan moet je er elke
keer weer iemand bij roepen dus dacht ik zonder computer is het wel wat rustiger.
En toen heeft u er voor gekozen om voor de cursus te gaan?
- Ja iemand zei, een vriendin van mij heeft er ook zo eentje. Een tablet is toch wel veel
makkelijker als een computer.
Ja, ok. En vind u dat ook? Vind u een tablet ook makkelijker als een computer?
- Nou eigenlijk weet ik het niet. Hij ligt daar en ik kom er eigenlijk weinig aan. Je hebt
zoveel andere dingen. Je hebt dingen te lezen en op te ruimen en je boodschappen. Ik
woon zelfstandig hier dus kook zelf nog. En ik zit veel omdat ik Parkinson heb, en
dat is niet altijd pijnloos dus zit je veel.
En dat Parkinson heeft dat ook nog invloed op dingen die u doet, bijvoorbeeld buitenshuis of
kunt u dat nog wel goed doen?

83

Jawel, en ik heb ook fysiotherapie dat moet ik wel hebben. En het beste is zoals men
zegt is bewegen, maar ja als je alleen bent heb je niemand die je stimuleert en zegt
kom op we gaan naar buiten.
Nee klopt. En vriendinnen bijvoorbeeld of de buren, heeft u daar goed contact mee?
- Jawel hoor. Alleen die hebben ook allemaal hun eigen kwalen, en de een loopt wat
beter als de ander.
Ja ok. Dan gaan we het hebben over de eenzaamheid. Voelt u zich eenzaam?
- Uhm nou ik kan me nog wel goed bezig houden. Dat scheelt natuurlijk wel, en je hebt
ook wel dagen dat je niet zoveel mensen ziet maar dan ligt het ook aan mezelf. Want
je hebt hier natuurlijk de mogelijkheid om naar de gasterie te gaan en een kopje koffie
of thee te drinken. Er zijn altijd wel mensen die daar zitten en waarbij je kunt gaan
zitten. Dus het ligt wel het meest aan jezelf of je initiatieven neemt.
Maar heeft u ook wel eens dagen dat u geen zin hebt om iemand te zien, want dat kan ook
natuurlijk. Of zijn er andere dingen waarom u niet naar beneden zou gaan?
- Ja soms zie ik nog wel eens een programma wat dan laat op tv is geweest. Maar ik ga
altijd al vroeg naar bed, dus als er dan een programma op is dan kijk ik daar naar.
Ok. En we hadden het net al over de buren en vriendinnen enz. Kunt u daar ook nog
activiteiten mee ondernemen of is dat vooral telefonisch contact?
- Jawel. Want ik heb een vriendin en die belt me dan op, die man is jaren geleden
overleden, die belt dan op en vraagt ze heb je zin in een spelletje? En dan ga ik naar
haar of zij komt naar mij, of we eten bij elkaar en dan doen we een scrabble spelletje
ofzo. En dan heb ik nog een vriendin daar doe ik ook mee scrabble. Die komt me dan
ophalen en dan gaan we eerst naar de kerk want ik ben katholiek. En de mis is iedere
dag om twaalf uur. En dan komt ze me halen en dan gaan we eerst naar de
kathedraal en gaan we daarna een kopje koffie ergens drinken bijvoorbeeld. Dan ben
je er even tussenuit, even een babbeltje en als je dan thuis komt is het alweer middag
he.
Ja en dan bent u er lekker even uit geweest. Maar gaat u iedere week naar de kerk of?
- Ja. Ja als ik dat niet had.. ik ben lang in Zuid-Amerika geweest en ik zei tegen de
mensen daar altijd, in onze ogen zijn dat allemaal armen, maar jullie zijn op een
ander vlak veel rijker als wij zijn. Materieel zijn we rijk, hebben we veel te veel. Maar
geestelijk zijn we arm. Je hoeft niet iedere dag naar de mis te gaan, maar het brengt je
wel elke keer weer aan de herinnering dat jezus gekomen is om jou en mij leven te
geven. En daar kun je de kracht uitputten om je leven te leven die je lijdt. Ik vind het
zelf heel belangrijk. Je kunt het ook merken aan de mensen die geloven, die klagen
niet en accepteren de situatie vaak zo als die is en kunnen er veel beter mee omgaan
dan. Er in geloven dat er iemand is en die op je let en je niet alleen laat. En dat is ook
zo, dat valt mij iedere keer toch ook weer op, God laat jou niet alleen. Hij is bij me, en
weet hoe de situatie met me is.
Ja ok. En zijn er nog meer dingen waarvan u ontspant of die u leuk vindt?
- Uhm, ja. De contacten natuurlijk met vrienden die je hebt, en activiteiten die
ondernomen worden vanuit de kerk, daar doen we vaak ook nog al eens mee.
En wat zijn dat dan voor activiteiten?
- Nou, uhm de bisschop geeft bijvoorbeeld een cursus over de bijbel en daar heb ik een
aantal keer aan deelgenomen. Maar ik heb al veel over de bijbel gelezen enzo dus heb
ik gezegd dat ik daar niet meer aan mee doe. Maar ik lees nog wel veel hoor.
Ok, dus lezen is ook wel een ontspanning voor u?
- Ja hoor.
En ik hoor hier ook een vogeltje?
- Ja, die staat nu even in de keuken want heb net de kooi schoongemaakt. Want de
huishoudelijke hulp komt zo en ze maken nogal veel stof.
-

84

Dus het zijn wel gezelschapsdiertjes?


- Ja dat is ook ontspanning toch?! Want het is gewoon heel gezellig die twee vogeltjes.
En qua stukjes lopen of zo, doet u dat ook nog wel of is dat niet meer echt mogelijk?
- Ja ik doe nog wel eens hier een blokje rond lopen. Of als ik naar de post moet.
En boodschappen doet u ook nog gewoon zelf?
- Ja dat doe ik ook nog zelf. En ik rij gelukkig nog auto, fietsen doe ik niet meer.
Ja dat scheelt ook wel he, dan kom je ook nog bij andere gebouwen enz.
- Ja, want gister was het zondag en ik dacht ik kan wel even naar Oosterhout gaan.
Daar woont ook een vriendin en die had een nieuwe bank die ik nog niet gezien had.
Ik belde op en zei ben je thuis, dan kom ik even naar de bank kijken. Dus toen ben ik
daar heen gereden, een kopje thee gedronken en na een uurtje was ik weer thuis. En
dan ga je voor je eten zorgen, en dan heb je weer wat te zien, het nieuws. Dat kijk ik
altijd wel.
Ja, en dan is het zo weer bedtijd.
- Ja en ik ga altijd op tijd naar bed. Ik vind dat altijd wel lekker.
Nou dan het volgende puntje, veiligheid. Voelt u zich veilig?
- Ja tot nu toe wel, ik hem me altijd wel veilig gevoeld.
U bent niet zo snel bang?
- Nee, dat scheelt ook he.
En met hangjeugd of zo, dat valt hier ook wel mee?
- Nee je ziet hier bijna geen jongeren.
En het ziet er hier ook allemaal gewoon keurig verzorgd uit. Ik neem aan dat de lift ook
gewoon goed werkt?
- Ja het is wel eens geweest, ja als ie stuk is is ie stuk he, hij wordt ook ouder. En naar
beneden lopen is niet zo erg maar naar boven is wat moeilijker. Maar sinds ik hier
woon is het een keer gebeurt dat de lift gerepareerd moest worden.
Ok en zijn er ook nog andere dingen die invloed hebben op uw veiligheid? Wat is de reden
dat u uw altijd zo veilig heeft gevoeld?
- Ja nou ik denk dat dat gewoon komt vanuit welk gezin je komt. Weetje mijn moeder
vroeger toen het onweerde gooide wijnwater rondom het huis, en dat gaf je toch zon
gevoel van ja.. we hebben toch ook de oorlog mee gemaakt.
Ja. Dat geeft dan toch een veilig gevoel. Maar bent u eigenlijk voor uw werk naar ZuidAmerika gegaan of?
- Nee niet voor mijn werk, ik heb daar wel een baan gekregen, maar nee dat was
eigenlijk eigen initiatief geweest.
Ok. En bent u ook getrouwd geweest?
- Nee
U bent gewoon altijd alleen geweest?
- Ja. Ach ja het leven gaat zoals het is he.
Ja.. het laatste puntje is dan zelfredzaamheid. En goed daar hebben we het eigenlijk al wel
over gehad he. U bent gewoon nog goed mobiel, trap lopen is wel wat moeilijker maar u
doet uw boodschappen nog, u rij nog auto en onderneemt nog activiteiten en dan ook vooral
richting de kerk. En u gaat nog lekker met uw vriendinnen wat drinken of op bezoek. En uw
financile zaken, regelt u die ook nog zelf?
- Ja dat doe ik ook nog allemaal zelf.
Want doet u dat dan ook via internet?
- Nee hoor, dat doe ik niet. Je hoort zo veel allemaal rare dingen, laat ik het maar
gewoon doen zoals ik het gewend ben. Dat doe ik al jaren, en dat gaat goed.
Ja goed. En u heeft ook nog genoeg sociale contacten, en die spreekt u ook nog via de mail. Ja
en goed dan hebben we alle puntjes denk ik wel gehad.

85

Interview project Iris

25-11-14

Het is 25 november vandaag ja dank u wel dat u wilt meewerken.


Ja ik vind dat goed
Mogen we vragen hoe oud u bent
Ja... 85
- 85 jaar... ok en woont u nog zelfstandig?
Ja, ja ik woon in zon flat als het nodig is kan ik op zorg van hier rekenen, kan hier eten als ik
wil. Maar je bent toch helemaal veel kwijt. Als ik wil eten doe ik het hier thuis. Ja heb ik iets
van zorg dat ik nodig heb hoef ik maar te bellen en dan uh.
- Komen ze?
Ja en de verzorging enzo... prima
- Dus het is eigenlijk een aanleunwoning?
Ja.
- Gebruikt u ook al zorg? Poetshulp of?
Nee, ik heb het gehad toen ik un hoee heet dat, toen ik andere lenzen in me ogen kreeg om te
druppelen enzo maar dat is afgeschaft
- Ja dat is allemaal wat strenger he?
Ja maar vorige herfst heb ik gelukkig niet meer moeilijk gehad (gelag)
- Dus u kookte alles zelf? En u gaat zelf winkelen?
Ja ik kookte alles zelf, ja zolang het kan. Ik rij nog uh auto, maar ik ga ook uh met de taxi ook
wel gezellig en ja smorgens vroeg in de winter moet wel eens naar ettenleur en dan neem ik
ook de taxi
- En de cursus van iris die hebt u gevolgd tot nu toe hoe is dat bevallen
Mij eigenlijk wel goed, maar ja ja er waren een heleboel omstandigheden die niet
meewerkten. Ik zat op de hoek van de tafel en moest je zo schuin naar het bord kijken of
beeld en uh ja het zijn wel allemaal oude mensen en dat scheelt ook en hun zijn jong dus uh
ja ja je moet oudere mensen eigenlijk net zo bestrengen en aanpakken als in een klas, ze

86

ratelen maar door en hun eigen problemen zijn voor namen dan voor de hele groep dus ja
zodoende.
- Maar heeft uMaar uh ik vond het heel gezellig ik heb er zelf. Ik had zelf profijt van een computer thuis en
met zon Ipad werken dat vind ik leuk dus... ik ben aan het sparen
- Want u heeft er nu zelf geen?
Ja maar we hebben er nog een te leen tot het helemaal afgelopen is ja, dan zet ik er uh ja ik denk dat het wel mag, anders zal ik de rekening wel krijgen thuis
- En wat doet u zoal op die Ipad?
Ja de krant lezen dus uh me dochter woont in frankrijk dus uh
- Skypen?
Skypen... dat doe ik nog niet dat moet ik nog uh...
- Gebruikt u dan facetime?
Neee ik heb nog een oude computer he? Dus ik heb nog keus haha
- En maakt u nou dagelijks gebruik van de Ipad?
Niet dagelijks misschien drie of vier keer in de week...
- Leest u alleen de krant of doet u er ook spelletjes op?
Nee... ik ben niet zo van de spelletjes maar met die vier twee nou weet ik nog niet hoe dat
moet. Toen kwam mijn kleindochter en die deed bwoem badaboem tsjing tsjing
- Die deed het heel snel?
Ja haha, zo weet ik het natuurlijk ook niet meer haha. Maar dat vind ik niet zo heel belangrijk
dus... Maar ik vind het gewoon leuk en eigenlijk had ik mijn gewone computer toen mijn
kleinkinderen begonnen en
- Toen bent u meegegaan?
Toen hun computer niet goed genoeg waren nam ik hem haha. Zo ben ik er in gekomen
- Dus voor de cursus had u al ervaring met computers
Jajaja gelukkig wel
- En hoe vindt u dat dan als u van computer naar ipad gaat. Vindt u dat een leuke
verbetering?
Ik vond het wel leuk, nu denk ik je ogen zijn ouder het is te klein zat ik te denken. Ik zat te
denken om een laptop te kopen en toch mijn computer dat beeld is groter
- Dan kunt u het beter zien?
Ja ik denk dus ouder te worden dat ik dan meer aan een computer zou hebben of een laptop
zou ook nog kunnen haha dus dat zal de tijd wel aanwijzen
- En uh bent u al bekend het internetplatform vraag het iris? Bent u al daarop geweest?
Wat?
- Het internetplatform
Internetplatform....
- Van Iris. Iris gaf ook een soort platform op het internet. Heeft u daar ooit wat over
gehad?
Nee ik geloof het niet haha
- Dan bent u er waarschijnlijk nog niet op geweest...
Kan dat via de computer?
- Ja, via de computer kunt u zo er op eigenlijk

87

www inter- uh...


- www.vraaghetiris.nl zal het straks wel eventjes opschrijven. Dan kunt u even kijken
wat u er van vindt. Misschien wel leuk
Ja, dan begrijp ik beter wat ze uh bedoelen ja dat weet ik eigenlijk wel maar dat beter
- Het platform iris is eigenlijk voor uh zelfstandige ouderen voornamelijk met uh een
aantal pictogrammen met verschillende onderwerpen dus n onderwerp is in de
wijk dan kunt u zien wat er te doen is in de buurt dan kunt u zien nou de bingo is
volgende week in de buurt en daar wil ik naartoe en er zit een stukje bij van diensten
want als u vragen heeft aan de thuiszorg of hoe je wilt weten of je wilt er mee in
contact komen dan kan dat en er is een onderdeel om uh contacten te leggen door uh
beeldbellen. Dus skype als het ware en uh mocht u daar behoefte aan hebben. Maar
dan moet u straks maar even kijken wat u er van vindt.
Ja misschien wel leuk om naar te kijken zolang er maar niet te veel slaag ik ben namelijk
liever vrij haha
- U zit nergens aan vast.
Sommige mensen hebben zon behoefte aan bezoekjes of weet ik was. Of lange telefoon vind
ik ook wel leuk maar dan doe je niks. En die ook veel werken maar dan zit ik op internet te
kijken en dat vind ik ook wel interessant. Nou moet ik mezelf beschermen hoor.

Uh ik denk dat we wel doorkunnen naar het eerste onderwerp toch? Ja, dat is prima.
Dat is uh eenzaamheid nou hebben wij een definitie voor onszelf zeg maar
aangehouden waar we dat uh uh wat we onder eenzaamheid verstaand en wij
hebben dat geformuleerd als gebrek of gemis aan bepaalde belangrijke relaties.
Voelt u zich wel eens eenzaam?
Eigenlijk niet zo...
- Nou dat is toch mooi?
Ja ja, Ik doe dus wel (wil ik nog even zeggen) op de... nou bij de telefoon? Dan kom ik niet op
namen. Dan doe ik dat spelletje wordfeud. Vier of vijf keer per week met een kennis. Dan
heb je daaromheen ook leuke contacten. Bij hem keuren ze alles goed en bij mij eh... haha dan
komen er van die rare woorden en dan ik helemaal wham! zestig punten en ik krijg niks.
Dat maakt het alleen maar spannend. Dus dat vind ik leuk om contact.
- Heeft u veel contact bij u in de flat?
Nee, dat wil ik eigenlijk niet. Ik heb wel contacten maar los van bezoekjes thuis. Ik heb die
zangclub donderdags morgen dan is het koffiedrinken dus dat is al twee. Dan komt er n
keer in de veertien dagen huishoudelijke hulp. Dat is al drie halve dagen. Ja met mooi weer
dan ga ik nog graag met auto of zo. En boodschappen doen en.
- U heeft zo uw eigen dingetjes.
Ik verveel me eigenlijk niet zo. Nee,
- U kunt dus goed alleen zijn. U hoeft niet pers iemand nog te spreken
Spreken, och ja ik vind het altijd wel leuk om iemand te zien. Het leukste vind ik eigenlijk
nog wel het personeel haha. Ja en het verzorgend personeel. De gewone mensen nog, daar
hangt soms een ontevreden sfeer dus eh. Dus ik blijf binnen.
- Maar u bent zelf niet ontevreden?
-

88

Nee uh ja uh als je komt dan is het oud en uh het is mijn derde lekkage in twee jaar tijd dus
het goede komt van boven haha.
- Maar de contacten met het personeel en het verzorgend personeel zijn dus goed?
Ja en de mensen die me aanspreken ook gewoon maar er zijn ook zeurpieten bij...
- En uw kinderen en kleinkinderen, heeft u daar veel contact mee?
Nou... ik ben niet rijk gezegend. Ik heb n dochter en die woont in Frankrijk ja en twee
kleinkinderen de oudste die woont in breda dus dat is om boodschappen te doen of ze komt
even eten. Ze heeft natuurlijk ook haar werk dus uh en de kleinste woont in amsterdam en
daar gaan we wel eens met de hele familie naar toe. Dus dat is prima
- Vindt u dat vervelend dat ze zo ver weg wonen? Op uw kleindochter na dan?
Nee haha ja uh ik vind het nogal rot om te zeggen maar dat maakt mij niet uit. Ten eerste ik
zou in mijn jeugd ook graag gedaan hebben wat ik wilde dus ik laat hun ook vrij en als het
goed gaat dan heb je zoveel mogelijkheden facebook en weet ik wat. Je kunt ze zelfs
helemaal volgen haha
- Is dat n van de redenen waarom u gebruikt maakt van uw ipad of pc? Zodat u in
contact kan blijven met de familie?
Ja dat vind ik we belangrijk, belangrijker nog dan de televisie. Ja die zou ik niet graag missen
maar dat zijn andere pleziertjes, die contacten met je familie dat ligt wel gevoelig eigenlijk
he? Ja dus ik heb eigenlijk niet te klagen
- En uh voor ontspanning? Wat doet u voor ontspanning? Waar heeft u veel plezier in
om te doen?
Zoals ik al zei voordat ik hier kwam wonen deed ik aan handklossen dan ben ik nu nog in
breda een clubje en in Etten-Leur maar hier doe ik het ook wel veel minder en waarom weet
ik niet. Ja het is hier maandagmiddag koor dan donderdag sochtends koffie drinken en
boodschappen doen.
- Ik denk dat we over eenzaamheid alles hebben? U bent tevreden?
Ja gelukkig. Het lijkt me erg als je zit te kijken zal die komen zal die komen? Je hebt echt als
je hier beneden in de zaal zit zitten er mensen godganse dag ja dan zien ze natuurlijk wat er
gebeurt en komende commentaar haha maar die doen niks van tien tot twaalf en s middag
ik weet niet tot hoe laat ze uitgeslapen zijn tot vijf uur te zitten
Ja dus, we hebben u verteld over Iris het internetplatform he? Als uh deze mensen als we
daar kennis mee laten maken met het internetplatform zou dat helpen denkt u?
Ik denk het niet, ze hebben de keus gehad om te leren. Ik kan natuurlijk niet voor een ander
spreken. Maar die ik ken die daar zo zitten. Die zitten donderdag smorgens wel op de koffie
Sommige zijn ook al negentig en ik weet niet of het dan ook nog zon rol speelt.
- Dan wordt het wat te moeilijk voor ze?
Ja ik denk het wel
- Nou ja, dat ligt er aan
Ze hebben ook geen internet gedaan toen ze jonger waren.
- Je hebt natuurlijk mensen van negentig en mensen van negentig natuurlijk ja ik
bedoel meer sommige mensen van negintig zijn vrij flexibel. Maar ik denk wat pieter
wilde vragen is, zijn die mensen eenzaam die zouden zon cursus hebben gevolgd en
zouden contact kunnen hebben gezocht met beeldbellen of ze daar dan misschien
plezier of voldoening uit zouden kunnen halen.

89

Ik heb niet echt het idee dat ze eenzaam zijn. Dat ze niet daar zitten uit eezaamheid meer uit
ja dat weet ik niet nieuwsgierigheid wat anderen doen, wat er gebeurt.

Dan gaan we nu door naar het volgende onderdeel veiligheid. Wat wij onder
veiligheid verstaan is als de persoon zich op de oude woonlocatie zich daar niet veilig
voelen dat ze zich in geen enkele nieuwe locatie veilig voelen. Is dat in uw geval zo?
Of voelt u zich nu onveilig?
Ik voelde me thuis in de (...) voelde ik me best veilig maar ik had helemaal geen familie meer
geen directe familie kinderen zijn uitgevlogen ik had drie zussen en twee broers allemaal
overleden en dan denk je ja dan ben je helemaal afhankelijk van vreemden en dat is hier ook,
hier ken je ze niet. Maar als je nog in een eigen huis of flat woont dan komen er toch die zorg
die doen het heel goed maar het is de continu iemand anders. Normaal thuis ken je iedereen
en dat vond ik wel heel belangrijk. Die veiligheid heb ik bewust gezocht want ik had het niet
direct nodig voor hulp of weet ik wat maar ik dacht ik schrijf me in want als je het eenmaal
nodig hebt kan het niet en ben je afhankelijk van waar je terecht komt.
- Dus het idee dat je hier kon wonen en dat je de mensen leerde kennen voordat je uh
nodig is vond u een prettig idee?
Ja dat vond ik een prettig idee en dan ja die angst dat je er iets gebeurt thuis terwijl je alleen
bent. Dan ja, je zoekt dan toch mensen met een band. Nu ben ik niet zon bandzoeker hoor
haha. Ligt daar ook aan he? Maar ik had het en dat heb ik nog het idee hier ja als er iets
gebeurt smorgens vroeg bijvoorbeeld tussen acht en tien en je bent vroeg dan knopje
drukken als het goed gaat dus er is controle.
- Mag ik dan nog een vraagje stellen? Ik hoop niet dat het een vervelende vraag is maar
ik wil toch terugvallen op eenzaamheid. Toen u in uw vorige woning woonde en u
uw kinderen het huis uitgingen en dat u uw broers en zussen verloor, was er toen
ook sprake van eenzaamheid toen u ook meer de mensen opzocht toen u naar de
nieuwe woning ging?
Nee, ik geloof niet uh misschien lijkt het vreemd maar ik ben wat verlegen dat dat de uh
grondlegger is van het uh ja best tevreden zijn met het alleen zijn. Misschien dat ik, maar uh
nee ben graag thuis en ja. Met verlegenheid hoe dat komt dat weet ik niet. Ik heb wel eens
een tijdje gehad dat ik alles een tijdje minder goed deed als anderen maar dat is niet meer. Ik
durf opeens mijn mondje te veroeren haha. Maar nee, ja, waarom ik uh ik waren getrouwd
en mijn man is jong gestorven, nog lang in het huis gewoont maar dan ga je bij de weduwen
waar zijn ingebroken en die ik denk- Bij mij is er wel eens ingebroken maar er is niks
weggehaald en dan ga je toch denken in een flat te zitten. En toen we getrouwd waren zijn
we ook in die flat gaan wonen dus dat vond ik wel leuk. En uh ja zo is het gekomen en daar
heb ik graag gewoont. Dicht bij het bos. De omgeving vind ik ook fijn hier.
- En uh als u nu over straat gaat en u gaat boodschappen doen en u heeft uw
portemonnee in uw tas zitten. Voelt u zich dan kwetsbaarder dan aantal jaren
geleden bent u bang dat ze u iets aan zouden doen of uw tasje zouden meenemen?
Ja, die vrees zit er dan een beetje in maar nee, ik doe mijn pasje in mijn binnenzak en ik
betaal niet meer met de pin
- U betaalt altijd met contant geld?
-

90

Ja, wel stom maar dan denk ik als ze achter me staan staan te kijken dan ben ik het ook kwijt.
- Dus u bent wel waakzaam altijd?
Ja, hoe moet ik dat zeggen... voorbereid, maar ja.
- En die inbraak, bent u er heel bang van geweest toen het was gebeurt? Bent u er
angstig van geweest?
Er was niks gehandhaafd en niks gevonden
- U had het allemaal goed verstopt?
Mijn juwelen had ik, heb ik, die ik nog had geerfd had ik ja je hebt de trap naar boven en
naar onder naar de kelder en heb ik daarachter met allemaal potjes die goed lawaai maken
dus ze waren wel in de kelder geweest maar niks gevonden.
- Goed hoor, knap hoor.
Ja, voor de rest was het vuile vingers overal haha. Dus ik heb ook veel geluk gehad. Maar je
moet ook uh zijn er mensen die leggen dan uh dr pasje of dr geld in het la van de dressoire.
Ja das het eerste waar ze naar kijken. Met mn sleutels ook die leg ik onder me kussen in me
stoel. Ik lach er om maar je moet wel.
- Maar waar u nu woont, voelt u zich wel veilig? In uw woning en bent u niet bang dat
er iemand binnen kan komen?
Nou, bang niet, maar het kan wel.
- U houdt zich er wel bewust van?
Ja, uh rekening mee nemen. Ja dat zal nooit ophouden. Ze zijn er toch allemaal mensen. De
flatzorg wordt gebeld hup gelijk deur openen zonder te vragen wie of wat dus. En naar
boven als ze iets pikken. Ze moeten wel helemaal naar beneden. Boven is er minder loop dan
de lagere etages. Zit ik niet te klagen?
- Nee hoor, nee. Ja, dat hebben we ook wel gehad over veiligheid. Bent u ook tevreden
over. Dan hebben we nog zelfredzaamheid en dat is het vermogen van iemand van
een oudere uh om zich uh om zn leven zelf vorm te geven. Om zoveel mogelijk
zelfstandig te doen. Uh ja U heeft net al verteld u doet zelf boodschappen, u rijdt nog
auto en u krijgt wel huishoudelijke hulp of niet?
Ja, eens in de veertien dagen. n uur
- En heeft u dat al lang?
Ja, even denken zon 2 jaar
- En wat was de reden om dat te doen?
Dat vond ik wel interessant...
- Interessant? Geen gemakzucht?
Ja de ramen zemen kan ik nog wel, maar uh en ja. Nou dr kwam iemand kijken van de
gemeente en had mooi, mooie smoesjes. Ze zegt je schud met je hoofd u mag geen dingen
doen boven uw hoofd. Haha dus toen ik nog in de flat woonde zit ze.
- Want uh u poetst dus deels nog zelf of niet?
Ja, stof afdoen, echt boenen vind ik niet leuk haha. Dus dat laat ik doen.
- En valt u dat zwaarder te verlopen om dat allemaal zelf te onderhouden?
Ik denk wel dat ik minder doe. Stiekem, het sluipt erin heb ik het idee. Net als zoals ik zei
met kantklossen. Toen ik er pas woonde, zat ik geregeld te kantklossen. En nu heb ik al een
hele week niet gedaan. En als je me vraagt waarom niet, dan weet ik het niet.
- En het financile gedeelte? Doet u dat alles zelf?

91

Ja ik betaal de schulden haha


- Nee maar de rekeningen die betaalt u nog alles zelf?
Ja, dat doe ik zelf
- En doet u dat via internetbankieren?
Ja...
- Oh, kijk eens aan. Nee dat zijn er niet veel. Dat vind ik knap.
Ja.. ja ik krijg soms wel eens schrik of ze inbreken. Ja via internet. Ja, ik doe het nog zelf.
Zolang ze maar niet aldoor iets veranderen. Daar heb ik zon hekel aan haha
- Bent u eindelijk gewend hoe het moet en veranderen ze het weer.
Ja, dan moet ik die IBAN. Maar dat staat er al voor dus. Dat geeft niet, maar uh ik vind het
wel leuk...
- Vindt u het ook makkelijk om te doen?
Ja , je moet wel koppie-koppie doen. Niet tienduizend zetten in plaats van
negentienhonderd. Ja het is ja... Ze moeten wel meer controleren, wat dat betreft hebben we
het te makkelijk voor het inbreken...
- En als u naar de dokter moet bijvoorbeeld, gaat u dan zelf of hebt u uw kleindochter
die met u meegaat?
Nee, ik ga zelf. Ik ga niet zo vaak. Ik ben gek! Haha. Nee ik ga voor de griepprik ne uh
bloeddruk zou ik ook maar ja, daar krijg ik pillen voor, maar die werken niet dus daar hoef
ik voor naar de dokter. Ja dan krijg ik nog een pilletje dr bij maar dan kan ik heel duizelig
kan zijn. Dan blijf ik liever zo. Maar ik slik er wel n. En verder. Ja, nee. Zolang ik het kan.
Ik spot er niet mee. Ja maar, als ik dan niet zou kunnen, dan zou ik niet half zo weten hoe ik
daar zou moeten komen. Of ja met de taxi. Je kan tegenwoordig veel dus.
- Uh. Ja, ik ik heb wel mijn vragen wel zon beetje gesteld.
- Ik heb nog wel iets, u zegt van als ik dingen niet meer zou kunnen of uh he? Of dat
zou niet meer kunnen. Zou u dat lastig vinden, dat u meer hulp nodig zal hebben?
Ja, uh
- Zou u daar moeite mee hebben?
Ja, ik uh, ik hoop niet dat ik verder ziek wordt en dat ik kan genezen vanmijn
hartvertakeling. Ja, das mijn bedoeling.
- Bent u daar bang voor?
Dat heeft geen zin om daar bang voor te zijn. Dan verpest ik mijn leven nu voor iets dat
misschien helemaal niet komt! Dus eh, nee het zal wel komen hoor, want ik loop al minder
goed. Ik loop niet meer als kind. Ik loop al dat ik een paar keer gevallen ben enzo. En
waarom vallen? Ja ja dat weet ik niet omdat ik duizelig ben.
- Minder evenwicht?
Juist, ja ik moet toch af een toe een beetje zwieren
- Door dat vallen, gaat u daardoor minder lopen?
Denk het wel?
- Daar bent u wat voorzichtiger mee?
Ja ja, angst is erin. Je loopt ook krampachtiger en dat uh.
- Want gaat u nog vaak wandelingetjes maken ofzo ?
Nee, ja in het bos met mijn kleindochter of mijn dochter ofzo. Dat mis ik wel. Maar nu
maak ik met de- als ik met de boodschappen ga doen met een heel leuk autootje van de

92

burcht door het bos. Door de (...) en hupsakkee zo belgie in en dat zou ik niet graag
missen. Vind ik leuk. En ik ben blij dat ik dat nog kan.
- Ik denk dat we alles wel gevraagd hebben. We vliegen er doorheen met u. Heel erg
bedankt dat u met ons wilde werken en dat u erbij wilde zijn.

Interview project Iris

25-11-14

Goedemorgen meneer R. en om maar meteen met een brutale vraag in huis te vallen. Wat is
uw leeftijd?
- Vierentachtig.
Ok. En we zien dat u hier zelfstandig woont, heeft u altijd zelfstandig alleen gewoond?
- Nee. Ik heb achtenvijftig jaar mijn vrouw gekend, en ze is helaas de laatste twaalf jaar
ziek geweest. En nu ben ik al zeven jaar alleen. Ik heb haar alle tijd zelf verzorgd, ben

93

vroegtijdig gestopt met werken. Toen zijn we gelijkvloers gaan wonen op aandringen
van de specialist, in een seniorenwoning. Maar toen werden appartementen daar niet
goed verhuurd dus toen zijn ze het gaan verhuren aan jongeren. En dat was niks, veel
rumoerig ook en het was ook wel oud. Dus toen met het oog op de toekomst ben ik
hier gaan wonen. Maar nu is het nog niet nodig, maar ik ben ook zwaar rug patint
dus wie weet ooit. Maar ik doe alles nog zelf.
Ook het huishouden?
- Alles. Koken, wassen, schoonmaken, poetsen, het balkon. Noem maar op. Met mijn
rug gewoon rustig aan he. Lopen gaat iets minder goed, maar fietsen kan ik nog heel
goed, zonder iets he. Hij is dik veertig jaar oud.
En fiets u ook vaak nu nog?
- Nou nee, boodschapjes en naar mijn kinderen. Ik heb twee kinderen hier wonen, en
een in Utrecht.
Gaat u vaak naar uw kinderen toe?
- Ja, maar ze werken allemaal he. Dus vaak in het weekend dan.
En komen zo ook hier?
- Dat komt er niet van. Ja af en toe maar ik ga vaak daarheen, maar nogmaals ze
werken allemaal he. Maar zondags eet ik daar, dan bakken ze friet. Dat doe ik alleen
niet hier. Maar verder kook ik allemaal zelf. Ja af en toe pak ik wel eens een pakje wat
je maar in de magnetron hoeft te zetten, als ik geen zin heb.
Ok. Even iets anders, gebruikt u wel eens internet?
- Nee, een hekel aan. Ik heb er het gevoel niet bij. Ook bij die ipad niet.
Heeft u door de cursus wel het idee dat u iets meer weet nu over het gebruik van internet en
de ipad?
- Ik heb er nog nooit een gezien, dat was de eerste keer dat ik er een in mijn handen
kreeg. En hij ligt nu daar op tafel, en daar ligt ie al sinds de laatste cursus. Ja alleen
heb ik van de week even op buienradar gekeken, en dat lukte. Dat is het enigste wat
ik er tot nu toe op gedaan heb. Maar ik doe liever lezen, ik haal vier van zulke boeken
in een week. Ik moet wat doen natuurlijk, ik kan niet hier gaan zitten kijken.
Dus eigenlijk heeft u dat ding ook helemaal niet nodig?
- Nee ik heb het nergens voor nodig. E-mailen vind ik ook zoiets onpersoonlijks, ik bel
op. Dan heb je contact. Ik heb goed contact allemaal met de kinderen, dan belt er een
op en dan ben ik een half uur aan het kletsen, dat kan ik met de mail niet. En met
sinterklaas komen ze allemaal hierheen, dan zijn we met zestien en dan doen we wat
eten hier. Cadeautjes doen we niet meer. Sinds mijn vrouw er niet meer is, is er voor
mij de aardigheid ook wel af. ik sta er nu alleen voor.
Ja dat begrijp ik. Ik kan me voorstellen dat u uw vrouw ook erg mist.
- Ja heel erg. Ik brand van s morgens tot s avonds een kaarsje.
En door dat gemis, voelt u zich daardoor ook wel eens eenzaam?
- Ja, daarom fiets ik ook zoveel. Al die jaren heb ik dat niet kunnen doen omdat ik voor
mijn vrouw moest zorgen. Toen we niet meer op vakantie konden, heb ik een
stacaravan gekocht met een tuin erbij, dus daar kon ik mijn energie een beetje in
kwijt. Dus ik heb nooit meer iets echt voor mezelf kunnen doen, en dat doe je ook niet
want je wilt voor haar zorgen. Maar toen ze er niet meer was, ja dan vluchtte je en
ging ik fietsen.
En is dat nu nog een uitvlucht?
- Nu doe ik het puur voor ontspanning
Doet u nog meer om niet eenzaam te zijn?
- Je raakt er niet aan gewend als je zo lang samen bent geweest. Je moet er mee leren
leven, en er niet bij gaan zitten, en dat doe ik ook niet.
Doet u naast het fietsen en lezen nog meer?

94

- Nee niks. Ja mijn vaste dingen, zoals wassen en poetsen, dat doe ik op vaste dagen.
En onderneemt u ook wel eens activiteiten met familie of vrienden?
- Nee met mijn kinderen en kleinkinderen eigenlijk niet echt. Ik heb wel een auto, maar
geef er niet zo veel om. Maar ik fiets zestig tot tachtig kilometer op een dag. En ik heb
wel postzegels verzameld maar daar ben ik mee gestopt.
Maar om met het volgende puntje verder te gaan, de veiligheid. Voelt u zich veilig?
- Heel goed. Het is hier natuurlijk hartstikke veilig. Ik ga niet s avonds alleen de straat
op, ik zoek het niet op. En ik mag het trouwens ook niet van mijn kinderen, die willen
het niet hebben. Als ik zondag naar ze toe ga, brengen ze me ook altijd weer naar
huis. Maar ik zit hier hoog en droog he. En ik kan ook zien, via de intercom wie er
aan de deur staat. Ik vind het veilig genoeg, ik heb er geen moeite mee.
Ok, dan gaan we door naar het volgende puntje, zelfredzaamheid. Voelt u zich
zelfredzaam? U vertelde al dat u alles nog zelf doet. Ook het douchen en aankleden?
- Ja alles.
En we hebben het ook gehad al over familie, heeft u ook nog vrienden waar u iets mee doet?
- Wij hadden een groepje van zes stellen, maar daar zijn er nu nog maar twee mensen
van over. Ik en een andere man. Wij deden altijd rikken, dan hier dan daar. Het was
iedere week wel ergens. En we gingen ook wel eens reisjes maken. De een na de
ander krijgt iets, en daar wordt je nu mee geconfronteerd.
En verder met uw financile zaken, regelt u dat ook nog zelf?
- Ja dat doe ik ook nog zelf. Ik ben het altijd zelf blijven doen.
Okee, jaa nou dan hebben we alles wel. Bedankt!

Interview project Iris

25-11-14

Goedemorgen mw H., vijfentachtig jaar oud zoals u net al zei. We zien dat u hier zelfstandig
woont, heeft u altijd alleen zelfstandig gewoond?

95

Mijn man is tweendertig jaar dood, dus toen werd ik zelfstandig. Althans, mijn man
was visueel gehandicapt, dus ik heb altijd als wel veel de scepter moeten zwaaien. En
mijn zoon hebben we pas vrij laat gekregen, en die gaat ook op een gegeven moment
de deur uit. Dus ik ben wel zelfstandig.
Ok. En u vertelde dat u hier al een tijdje woont, bevalt het hier goed?
- Ja, 8 jaar. Ik heb vijfenveertig jaar in Rotterdam gewoond, vlakbij Ahoy en ja je wordt
ouder en dan ga je wel denken. Ik heb al twee heupoperaties gehad, een hartinfarct
en wat dingetjes en ja ik had daar geen lift. Maar ik wilde absoluut niet in Rotterdam,
maar er woonde twee nichtjes van me in Breda en die zeiden kom deze kant dan op.
En toen ben ik gaan kijken en me laten inschrijven, en vrij snel had ik hier dit
appartement. Maar het heeft wel even geduurd voor ik me helemaal thuis voelde
hoor. Ik ben wel iets gaan zoeken buitenshuis, dus ben bij Cantabile plus gegaan een
kerkkoor. Ik was bij de oprichting, dat is nu acht jaar. Iedere woensdag ging ik er
heen, ook toen ik chemokuren had heb ik alleen verzuimd als ik in het ziekenhuis lag.
Maar daar teerde ik op, heerlijk.
Fijn! En treden jullie ook op?
- Ja. In de kerk, daar is ook een podium dus we hoeven nooit een zaal of zo te huren.
Het zijn allemaal hele leuke mensen, leuke contacten. Maar je komt nagenoeg niet bij
elkaar over de vloer. Dat is hier in huis ook. Nou heb ik toevallig iemand waarbij ik
zaterdag avond doe jokeren. Maar ik ben voorzitter van de bewonerscommissie,
maar de mensen worden steeds ouder en ze gaan dementeren, en iedere keer is het
ruzie.
En bent u al lang voorzitter?
- Nou ik heb altijd piano gespeeld bij demente ouderen en heb zelf een koortje gehad.
Maar toen hebben ze hier gevraagd of ik voorzitter wilde worden. Ik heb ja gezegd,
maar vijf/zes jaar geleden waren ze nog jongeren, en ze worden niet liever. En de een
kan niet komen want heeft een pijntje hier en de ander daar. Het stikt er voortaan van
de rollators. Ik merk wel, waarschijnlijk doordat ik laat een zoon heb gekregen en met
zijn studie ben meegegaan dat ik heel anders denk, en veel jonger. Maar het is hier
verder goed hoor, en heb een mooie woning. Alleen Breda is weinig te doen, qua
optreden enz. Ik hou heel erg van klassieke muziek en ging in Rotterdam wel
regelmatig, maar hier is er niks. Dan moet je naar Tilburg en Den Bosch maar ik heb
valis en dan ben je er zo doorheen.
En wat doet u nog meer om te ontspannen?
- Schrijven, ik feliciteer alle mensen, dus heb een hele bak met kaarten en die breng ik
dan weg. Ik heb de krant helaas op moeten zeggen, want de bezorger vond het te ver
om iedere keer naar mij te lopen dus ik kreeg hem nooit. Ik haal de stem nu uit de
prullenbak. En verder wat doe ik nog meer.. piano spelen en lezen. Hele grote
plannen met fotos uitzoeken en inplakken en wat gooi ik weg.
Dat was ook het eerste puntje wat we wilde bespreken de eenzaamheid- Nou eenzaam.. als ik me niet lekker voel ga ik naar beneden. Maar ik heb veel de
radio aan en heb een ipad, met uitzending gemist.
Maar u was degene die bij de cursus al ver voorliep he.
- Ja. Het is zo, mijn zoon woont in Isral en die zei je moet een computer nemen dan is
ons contact beter dus dat heb ik gedaan. Maar toen zei een neef je moet een ipad
kopen. En die heb ik nu dik een half jaar en nog steeds weet ik niet alle dingen, heel
vervelend. Dus toen dacht ik, Iris. Maar die baas van Iris weet niks van computers, of
in ieder geval het is niet organisatorisch. Ik heb zulke gekke dingen mee gemaakt met
de cursus. Maar nu heeft hij een indeling gemaakt dat we in groepjes gaan, hij zou me
nog bellen maar heeft niet meer gebeld. En ik heb ook nog geen handleiding gehad.
maar ze hebben zon slecht begin gemaakt. Het is allemaal niet goed overgekomen.
-

96

Jammer, maar hopelijk komt het goed. Maar u had het net over die ipad, skypet u ook met
uw zoon?
- Ja ik Skype ook, maar daar vind ik niet veel aan maar kan wel even mijn
kleinkinderen zien en breng ze een beetje bij me naar binnen in huis, maar ik vind
bellen leuker. Maar verder doe ik op de ipad alleen nog wordfeut met een vriendin.
En dat is dan ook wel ontspanning denk ik he?
- Ja, want dan heb ik lekker muziek aan, en dan is het zo twee uur en dan denk ik moet
nu toch wel naar bed. En mijn zoon kan zien wat er hier op tv komt dus dan belt ie
me weer en zegt ie dat ik met kijken. Mijn zoon en ik zitten op n golflijn. Maar hij
heeft helaas MS, en kan niet meer lopen. Ik hoop er in maart weer heen te gaan.
En wat zijn andere activiteiten om te doen?
- Nou ik heb de dinsdagavond dan moet ik er zijn als voorzitter en donderdagochtend
moet ik koffie schenken en dan ben je de hele ochtend al kwijt. Ik luister graag
muziek, en soms pak ik ineens een boek of tijdschrift en ga ik lezen en interesseert
met dat.
En vriendinnen of familie gaat u daar ooit mee op pad?
- Nee, een broer komt wel eens om de twee drie weken langs om koffie te drinken. En
die twee nichtjes werken allebei, maar af en toe zeggen ze eens kom eens langs of
gaan we ergens heen. En ik doe iedere week mijn boodschappen en kook zelf. Ik wok
veel, dus eet heel gezond. Zolang ik het allemaal kan doen, en ik weet er is altijd een
alternatief. En s ochtends als ik wakker ben moet ik even melden dat ik wakker ben.
En als ik voor tien uur nog niet heb gemeld bellen ze me.
Want u heeft verder ook geen hulp in het huishouden?
- Nou ik heb van Surplus een meneer om de veertien dagen. Ik kan er niet helemaal
over roemen. Maar ik kan zelf ook nog veel hoor. Tijdens mijn ziekte heb ik ook totaal
geen hulp gehad.
Ook niet met aankleden of douchen?
- Nee. Maar je moet altijd wel alert blijven. Ik heb altijd mijn alarm bij. Maar verder
voel ik me ook goed, ik ben natuurlijk wel ziek geweest maar dat heb ik achter me
gelaten. Ik moet wel nog eens af en toe naar het ziekenhuis.
Gaat u dan altijd alleen?
- Ja altijd alleen.
Dus als ik het zo hoor voelt u zich nog erg zelfredzaam, u kunt nog goed voor uzelf zorgen
en mocht het niet meer kunnen durft u ook echt hulp te vragen?
- Ja tuurlijk.
En uw financile zaken?
- Doe ik ook allemaal nog zelf.
Ah ok. En het laatste stukje, de veiligheid.
- Ja, je moet er zelf voor zorgen. Maar je kunt niet weten hoe gek ze soms zijn, hoe ze
op de een of andere manier toch binnen komen. Maar het is bij mij haast onmogelijk.
Er zijn wel wat klachten want we hebben geen intercom, ofja zonder camera. Maar als
ik iets niet vertrouw meld ik dat direct aan de receptie. Maar in Rotterdam heb ik van
alles mee gemaakt, dus ik denk even alert zijn.
Maar u voelt zich wel veilig hier dus?
- Ja heel veilig. Maar je moet alert blijven.
Ja inderdaad. Even kijken dan hebben we alles wel doorlopen, hartstikke bedankt.

97

Interview project Iris

27-11-14

Goedemorgen mw van H. om maar meteen met de deur in huis te vallen. Wat is uw leeftijd?
- Een teer punt, vierentachtig. Ik voel het niet zo maar ik ben het wel.
Zoals we zien woont u hier zelfstandig, ook nog maar sinds kort
- Sinds februari.
En u heeft er nogal wat moeite mee?
- Jaa heel veel. Nu gaat het gelukkig wel wat beter maar ik heb er heel veel moeite mee
gehad.
En waar lag dat dan aan?
- Ja ik heb daar veertig jaar gewoond met F, en M is daar opgegroeid.
En mist u uw man nog erg?
- Jaa heel erg. Het went nooit, je kunt er wel beter mee leren leven en er beter over
praten.
En waarom is de keuze dan gegaan naar dit appartement?
- Ik heb mijn huisje altijd goed onderhouden, maar ik denk als er dadelijk grote dingen
komen dan zit ik hier beter. Het is wel wat verder weg van het centrum, maar ik heb
nog een fiets en kan nog heel goed lopen.
Ok. En u heeft de cursus bij Iris gevolgd. Gebruikte u al internet?
- Ja dat gebruikte ik al. Ik heb al een paar jaar een ipad, en heb al vaker een cursus
gehad. Niet dat ik het heel goed kan, maar ik kan er wel mee uit de weg.
Waar gebruikt u het dan voor?
- Voor een mailtje, of ik zal eens kijken of er nog nieuws is. Ik pak hem bijna wel iedere
dag om te kijken. Ik vind het wel leuk om te doen. En nu met Iris zijn we met zn
vieren en dat is wel fijner, met een grote groep pakt dat niet zo. Ik vind het wel heel
leuk zo met een paar mensen.
En kunt u ook goed opschieten met die mensen?
- Ja, want die ken ik al. Want ik ben hier bij een koor, en dat is heel gezellig. En dat is
een keer in de week repeteren en naderhand koffie drinken. Ik heb het ook gedaan
om mensen te leren kennen, dat moet je ook doen he. Maar dat lukt heel aardig. En ik
heb hier een mevrouw wonen om de gang daar ga ik s avonds voor het eten even
naar toe, dat vind ze leuk en ik ook. Dan doen we gewoon even wat babbelen of zo.
Dat werkt dan ook wel een beetje mee aan het minder gevoel van eenzaamheid?
- Ja. Maar vooral de weekenden dan ga ik naar mijn zusje die heeft Alzheimer. Met
haar kon ik heel goed opschieten. Maar mijn kleinkinderen zie ik gewoon heel
weinig, en dat vind ik wel jammer. Maar met M. is het contact gewoon heel moeilijk,
daar moet ik erg voorzichtig mee zijn. Ik denk wel eens, ik kan met mensen best wel
opschieten maar met hem is het zo moeilijk. En ik heb geen goede opleiding gehad,
en zij wel. En dan ben ik bang dat ik iets verkeerds zeg.
Ja.. ok. Uhm, en wat vind u nog meer leuk om te doen?
- Ik loop veel, en ben ook bij een sportclub. En we zijn met een groepje van drie en dan
gaan we nog wel eens leuke dingen doen. Een dagje weg of zo, en dan komen ze me
ophalen. Dus wat dat betreft gaat het goed met mij.
En boodschappen doet u dat ook nog zelf?
- Ja, maar weet je waar ik echt op moet letten. Dat ik nu huur moet betalen. Ik heb wel
dat als er iets gebeurt M op mijn rekening kan.
Dan gaan we even door naar het volgende puntje, de veiligheid. Voelt u zich veilig?

98

Hier voel ik me heel veilig. Maar wat ik wel griezelig vind, is als iemand me thuis
afzet vraag ik altijd of ze even willen wachten tot ik binnen ben. Maar ik voel me hier
wel veilig hoor.
Dan hebben we het laatste puntje, zelfredzaamheid. U vertelde net al dat u uw
boodschappen nog zelf doet, en uw papier werk?
- Mijn schoondochter doet het financile werk. Want ik ben heel bang dat ik iets
verkeerd doe, omdat ik geen opleiding heb gehad.
Ok. En mobiel bent u ook nog, met het fietsen en wandelen. En het douchen en aankleden?
Krijgt u een huishoudelijke hulp?
- Ja een keer in de veertien dagen komt er iemand poetsen. Maar dan doe ik ooit wel
wat mee helpen.
En hoe komt u daarbij?
- Nou ik had er ook niet meer zon zin in, en je merkt toch dat je ouder wordt.
Dus u voelt zich zelfredzaam, als u iets nodig heeft kunt u het nog zelf regelen.
- Jazeker.
Nou dan hebben we alles wel besproken, dank u wel.
-

99

Interview project Iris

2-12-14

Dan gaan we beginnen met het interview, hoe oud bent u? 72 jaar. Oke en u woont hier
zelfstandig? Ja. Met uw man ook? Ja samen met mijn man. Oke, en u heeft meegedaan aan de
cursus van Iris, hoe is dat bevallen? Uhm, nou weet je, ik was gast, want uh ik woon niet in
Ruiterbos. Dus ik vond het sowieso al heel erg fijn dat ik mee mocht doen. Ik had een Ipad gekocht, zal
je de ellende ervan besparen, hoe moeilijk het is met zon ding om te gaan als je dat totaal niet gewend
bent, maar dan morgenochtend zit je hier dan nog. Maar het was verschrikkelijk, maar toen kwam dus
bij mijn schoonmoeder die er wel woont een brief op de mat van iris, van u kunt een cursus volgen
over Ipad, en toen zei mijn man dat lijkt me nu iets voor jou, nou dat vond ik ook haha. Dus ik ben
daar voor mijn gevoel als gast geweest, uhm en ik wist al het een en ander dus mijn start was iets
geflatteerder dan die van de oudjes daar. Of nouja, die andere ouderen haha. Mijn medecursisten.
Daar was het echt te moeilijk voor. Veel te snel. Alleen al als je hand boven die tablet zweeft dan
gebeurt er van alles. Het was wel komisch wat er allemaal gebeurde maar ja... wel moeilijk. En heeft u
het zelf ook als moeilijk ervaren? Ik vond het goed te volgen want ze hadden uh, een powerpoint en
ze deden het rustig en kon je op je eigen scherm mee doen. Het lastige was dat de helft Samsung en
Apple had. Maar goed, dan zit je met zn alle in die uh kleine recreatie ruimte, en kwam er nog koffie
en thee bij, nou het was helemaal vol. Het waren teveel cursisten. En de manier waarop het
gegeven was, was die wel goed? Ja, dat wel. Dat was heel duidelijk, alleen toch heel moeilijk. Dan
zeiden ze bijvoorbeeld uh appjes, nou daar heb je dan nog nooit van gehoord. Dan moet je op je tablet
dat icoontjes aandrukken. En dan kom je in appjes die gratis zijn. Dan krijg je een gratis spelletje.
Maar als je een app wil van de NRC, en uhm nou doe je dat zo en zo en zo, maar het is niet eenvoudig.
En wat nou een van de bottlenecks bleek te zijn, als je een betaalde app wilde hebben moest je daar een
creditcard voor hebben, maar die heb ik niet, dus ik kan niks. Maar dat duurde 3 lessen voordat we
daar achter waren. Dat is misschien iets dat wij ons niet kunnen voorstellen wat dat nou is. Weet je
als je van te voren niet het niveau peilt dan weet je ook niet waar je op moet beginnen. Maar didactisch
deden ze dat heel leuk, alleen de mensen die daar zaten waren nog niet zo ver. Kan je voorstellen voor
dat zon Ipad staat. En er was een mevrouw die had elke keer oliebollen op haar scherm. Had haar
dochter dat een keer op haar Ipad opgezocht maar niet weggeklikt. Dus elke keer als zij het opende zag
ze oliebollen. Maar ze wist ook niet hoe dat weg moest. En was het 2e punt was, waar de cursus
gegeven wordt, daar heeft niet iedereen op zn kamer internet, en het WiFi systeem is niet sterk genoeg
voor het hele huis. Dus die mensen konden nooit oefenen. Dat was een beetje onvoorzien. Maar de
cursus: buitegewoon vriendelijk, goede assistentie, volgens mij altijd twee vrijwilligers aanwezig die
wilde helpen, powerpoint duidelijk maar voor ons, heel moeilijk. Ook omdat het bedienen van zon Ipad
lastig is. Bij die cursus gaven ze ook een handleiding, een boekje, was dat een verbetering? Ja
dat was een uh [heb het niet gelezen haha], dat was een hele grote verbetering.
En gaat u gebruik maken van die vervolgcursus? Ja, daar zijn we net mee begonnen. Nou dat is
een hulp en zitten we met zn 3e. En beviel dat beter? Ja, kijk, ik vond dat goed omdat ik op dat
moment wel wist wat ik vragen wilde. Maar als je dat niet weet, en degene die het hoogste woord voert
krijgt zijn vragen beantwoord. Ze hebben de intentie gelijke aandacht aan iedereen te geven maar dat
is lastig. Ik moet opletten dat ik niet teveel vraag, maar ja dan zitten er ook nog 2 naast mij. Maar ik
heb me ook wel geamuseerd, al die oliebollen die op het scherm kwamen haha. Maar voor oude mensen
is die snelle techniek om dat bij te benen lastig. En uhm, voor die cursus, dat u uiteindelijk ook
gebruik kan maken van het Iris platform, bent u daar al bekend mee? Volgens mij heb ik een

100

ingang, maar ik raadpleeg het niet. Nog nooit gezien? We hebben het gezien de eerste les, maar nooit
opgezocht. Hebt u ooit een uitleg gehad daarover? Nee.
We gaan door naar de drie onderwerpen, dan geven we aan het einde een kleine uitleg over
het platform van iris en kunnen we eens kijken of het wellicht wat voor u zou zijn, goed? Ja,
prima.
Het eerste onderwerp is eenzaamheid, dit kan omschreven worden als een bepaald gemis
aan betekenisvolle, waardevolle relaties. Bent u wel eens eenzaam? Nee, nee. Oke, en u heeft
bijvoorbeeld genoeg te doen in een week? Ja, hou op, schij uit. Ja, ja, heel veel. Heel vol. Nee wat
dat betreft, nee tijd te kort. Oke, en u heeft ook kinderen? Ja, wij hebben 2 kinderen. Die zijn allebei
volwassen en hebben gezinnen en uhm, een familie woont in Driebergen en de ander in Waspik. En
die ziet u ook regelmatig? Ja, ja maar ja die hebben het ook heel druk en dat is ook begrijpelijk. Nee,
maar wij hebben het ook allebei druk dus uh nee, eenzaam niet. Oke, nou mooi, en qua activiteiten,
wat onderneemt u dan? uhm, mijn man is bijna 75, ik bijna 73, wij golven allebei. Mijn man
intensiever dan ik. Wij uhm, ik ben actief in het kerkenwerk van de protestantse kerk. Nou daar is
voldoende te doen. Uhm, ik volg yogalessen een keer in de week. Ik heb 2 literatuurclubs,
kunsgeschiedenis club, en 2 bridgeklus, en dan kook ik nog haha en maak het huis schoon, werk in de
tuin dat soort dingen. Mijn man en ik zijn top fit en hebben een bezet leven. En het enige wat anders
is dan vroeger, want dan werkte ik nog, van nou doorstomen maar dat heb ik nu niet, ik neem nu iets
meer freeweel tijd voor mezelf. En doet u dan specifiek iets ter ontspanning? Want u bent lid
van literatuurclubs, ik neem aan dat u graag leest? Ja, ik lees graag. En het aardige van zon
literatuurclub is dat je dingen leest die je anders niet zou doen, dus uh ik heb veel nieuwe schrijvers
leren lezen. En een van de clubs heeft altijd een programme vanuit een thema. En we lezen nu dat iets
over de oostbloklanden, nou je weet niet was je leest. Tschechi, Polen, uh Hongarije, vertaald hoor
haha. Maar je weet niet wat je leest, zo apart. En daar worden ook sociale omstandigheden in verwerkt.
Dat je weet waarom het zo geschreven is. Dus toch nog een soort van ontwikkeling op dat
gebied? Ja wel, toch wel ja. Daar leer ik een hele hoop van. Ik onderneem genoeg voor mezelf. We
hebben allebei ook zo onze eigen bezigheden.
We kunnen wel door met de volgende. Dit is veiligheid. Daar verstaan wij onder, dat als de
persoon zich in de vorige woonsituatie niet veilig voelde, dat hij zich in andere situaties ook
sneller onveilig voelt. Is dit in uw geval zo? Herkent u dat? Totaal niet. Wij laten s avonds om
23:00 uur de hond uit, moet ook een donker straatje door, ik kijk wel achterom maar verder is er niks
hoor nee, maar dat zegt helemaal niets want mijn dochter, die heeft kinderen en een hond die waaks is,
daar is 2 weken geleden ingebroken terwijl ze allemaal thuis waren maar de hond heeft niet geblaft. En
word u daar zelf onzeker van als u dat hoort? Nou zij wel, zij zijn daar heel onzeker van. De
kinderen zijn bang, en van alles meegenomen en ze hebben niks meegenomen. Ja wat is dan veiligheid?
Maar het is niet zo dat ik s avonds niet weg ga, maar ik heb wel een auto. Dan rijd ik wel in het
donker. Maar op de fiets zou ik het niet doen. Dat doe ik echt niet, nee. En merkt u, nu u ouder
wordt dat u zich kwetsbaarder voelt op straat? Nee, nee echt niet. Geen moment, maar ja ik draag
ook geen bont haha. Nou ja laatst hoor je van iemand die staat te pinnen die word in mekaar getrimt
en wordt het geld gestolen. Ja, dat kan. En van dat nieuws, daar wordt ik niet vrolijk van. Ik ben wel
bezorgd. Let u dan extra goed op als u nu bijvoorbeeld gaan pinnen? Nou uh, wel eens ik kijk
wel wie er achter me staat. En pinnen in een bank is veiliger dat weet ik maar ja, dus mogelijkerwijs
ben ik daar wat roekeloos in. Maar onveilig voel ik me zeker niet. En in Breda ook niet, maar ja ik ga
ook niet midden in de nacht uit. Ik ga het niet opzoeken maar uh ja verder, hier je hond uitlaten s
avonds, naar mijn idee kan dat. Maar ik zeg het je, bij mijn dochter kon het weer niet. Dus je weet het
niet.
Oke, dan gaan we door naar het laatste onderwerp: zelfredzaamheid. In welke mate een
persoon voor zichzelf kan zorgen, doet u alles zelf of heeft u hulp? Ik heb altijd ook toen ik

101

werkte, altijd een hulp gehd, een keer per week. Maar die is er een jaar niet, die heeft een ongeluk
gehad. Ik heb ook geen hulp gevonden of naar gezocht. Ik heb een Ipad gekocht van dat geld haha en
verder doen mijn man en ik het nu en dat vindt ik uh, nou dat vinden we wel een beetje veel. Het is
best een groot huis. Dus we denken ook wel aan iets kleiners, omdat het gemakkelijk is. Ja, en je bent
nu nog beiden fit, maar als dat niet zo is.. ja nou dat is wel, mijn ouders waren 80 toen ze gingen
verhuizen, mijn moeder had al meerdere keren wat gebroken. Dus toen ze gingen verhuizen was dat
een mega klus. En dat heeft mijn vader nog zelf in de hand willen houden dus dat was ook een slijtage
slag voor hem. En ze hadden een apartement gekocht en ja eigenlijk was dat al een gepasseerd station.
Dat was eigenlijk al te moeilijk. Dan hadden ze een eetservice en dan werd om 17:00 uur werd dat in
een luik gezet, moesten ze dat zelf eruit halen. Nou dat heeft mijn vader een paar maal laten vallen, dat
kon hij gewoon niet. Dat was te zwaar. Dus wij hebben gezegd, dat moeten we voor zijn. En mijn
schoonmoeder, die woont in Ruitersbos. Die woonde tot haar 98ste in een appartement, en die brak toen
voor de 2e keer haar heup. En toen is er ook gezegd van nu kan dat niet meer nu moet je naar een
appartement van zoiets als Ruitersbos. En daar is ze buitengewoon moeilijk over, dat is erg vervelend.
Dat kan ze niet accepteren, maar ja ze denkt dat ze het allemaal nog zelf kan maar ze heeft een klein
legertje aan hulpdiensten dat de hele dag in en uit loopt voor kleine hand en spandiensten. En dat is al
te moeilijk, maar de acceptatie is nihil. En dat is wel wat van oudere mensen, dat schakelen is lastig,
zeker als het een achteruitgang is. En ze denkt dat ze nog zelfstandig is maar dat is natuurlijk niet zo,
maar ja, ze vindt het er verschrikkelijk, en dat is akelig om te zien. En kan u zich voorstellen dat u
dat zelf ook zo lastig vindt? Nou dat is een van de redenen dat wij gezegd hebben dat moet je de
kinderen ook niet aan doen, dat ze constant moeten komen. Dus wij, hopen nu dat we de souplesse
hebben straks dat we erkennen dat het niet meer gaat. Maar ja, er is een verschil in wonen in een
appartement en een verzorgingstehuis, daar moet ik ook niet aan denken. Dan een slaapkamer met een
bed, en een gezamelijke zaal, daar zou ik ook niet naar uit zitten kijken hoor. Ik ben niet zon
gemeenschapsmens dat ik altijd in zon zaal zou willen zitten. Maar ja, dat is afwachten, ik probeer
daar redelijk over te zijn. En wat ook een belangrijk punt is, dat stond vandaag in de Stem, zingeving.
Van wat is het doel, wat moet ik nog doen? Alles wordt minder en als je jezelf dan niet realiseert dat
dat een van de valkuilen is van het ouder worden, zingeving, dat denk ik namelijk ook dan uhm ja
doen voeg je niet zoveel meer toe. En je kunt ontzettend veel betekenen voor andere mensen als je dat
maar wil zien, als je niet de instelling hebt dat je maar bediend moet worden. De mensen die dat van
nature makkelijker doen, die makkelijker ouder worden want er is altijd wel iemand aan wie je
aandacht kan besteden. En als je dat niet wilt, of dat niet doet, ja dan denk ik dat die eenzaamheid om
de hoek komt kijken. En als je dan halsstarrig vasthoud een een leefpatroon, wat je niet meer hebt, ja
dan wordt je eenzaam. Dus ja, ik vind ook dat ouderen daar weinig op getraind worden. U bedoeld
dat het lastig aanpassen is als je, je er nooit op voor hebt kunnen bereiden? Dat ouderen daar
voorbereid op zouden moeten worden? Nou het zou een idee zijn, dat je een soort van cursussen
had voor ouderen waarin je dan deze problematiek in bespreekt he, er is een afname van gezondheid en
kracht. En het is ook maar hoe oud je, je voelt, geef je daar aan toe? Als je de hele dag zegt als ik dat
nog maar kan, is dit de laatste keer?, lukt dat nog wel?, als je daar constant mee bezig ben dan
programeer je jezelf negatief. En dat is een van de redenen wat je bij ouderen ziet. Heel veel uiting
over zaken waar je bang voor bent en zo, en dat alsmaar herhalen als een carrousel, en afdraaien. En
dan draaien ze zichzelf in een spiraal neerwaarts naar beneden. Want dan worden ze constant
bevestigd in wat ze niet meer kunnen. En daar zou je denk ik toch wel wat cursussen over moeten
krijgen. Dat je meer inzicht krijgt hierin en je jezelf niet constant als een niet-meer-kunnen mens
neerzet. Bent u daar zelf ook mee bezig? Nee echt niet, ja ik weet dat het kan maar ik probeer daar
niet teveel mee bezig te zijn, probeer dat niet te denken. Daar heb ik veel negatieve gevolgen van
gezien. Maar je moet wel energiek en fit zijn en tijdig beginnen met erover nadenken want anders
breng je het niet meer op.
Oke, in het huishouden deed u allemaal zelf, boodschappen en koken ook nog he? Ja, dat doe
ik ook nog zelf. En op financieel gebied doet u ook nog zelf? Ja, we hebben nog een eigen rekening,
doen we allemaal zelf haha. U rijdt beide nog auto? Ja, ja uh wij rijden allebei auto.

102

Het platform iris is een platform voor thuiswonende ouderen. Je kunt contact opnemen met
anderen of vrijwilligers. Daarnaast kun je zien wat er in je buurt te doen is en kun je
informatie opvragen over thuiszorg en thuiszorg aanvragen. Zou u dat wat vinden? Kan u
zich voorstellen daar in de toekomst gebruik van te maken? Nou ik vind het wel heel klinisch, zo
contact via zon scherm. Want je kent de persoon niet. Ik denk meer van, hoe nuttig is het dan of ik er
gebruik van zou maken. Ik vind het wel nuttig, een aardig idee. Wist niet dat ze dat deden. Maar ik
ben dan een beetje bezig met het kerkenwerk en daar ligt het accent op het bezoeken van mensen, er
naar toe gaan. En dat is dan toch uh, uhm ja dat is een uhm, warmer bezoek ja. Dan dat je dat via een
scherm doet. En uhm, ook al zou je in een verzorgingstehuis wonen, en je bent slecht ter been, kan je
toch nog met iemand een praatje maken, in de gang bijvoorbeeld. Het uitgangspunt zou niet mijn
behoefte zijn, maar wil ik dat voor een ander doen? En ik moet je heel eerlijk zeggen dat ik oudere
ouderen heel moeilijk vind. Wat ik lastig vindt, ze hebben een lament, en dat vertellen ze, nouja wat ze
aan klachten hebben en mogelijkheden. Alles wat afneemt, en dat is het verhaal. Nou daar luister je
naar en zeg je bijvoorbeeld zou het wat zijn als...?. En dan komt er iemand anders ook bij die
persoon en die krijgt ook dat hele verhaal weer te horen. Nou dat gebeurd 4 keer per dag ongeneerd. En
aan het einde ja maar ik wil de dominee zien, heb je al die tijd zitten luistere weet je, het zet geen
zoden aan de dijk. En dat vindt ik ook met ouderen mensen een enorm probleem. Ze houden enorm
vast aan die riedel aan klachten en dat er geen inzicht komt, in hoe kan ik dat nou anders doen? Dat is
dus iets voor een cursus. Dat je een andere denkwijze krijgt. Dat je niet constant bediend wil worden
maar dat je nog denkt, wat kan ik, met al mijn handicaps, nog betekenen voor een ander? Daar zou
wat meer nadruk op mogen. Dus ik vind iris een mooi initiatief, maar dat counselingsmoment van het
omdraaien van je mentale bezwaren, dat daar ook eens naar gekeken kan worden. Ik denk ook, dat
hersenen achteruit gaat en dat dit moeilijk kan, nu denk ik dat moet te leren zijn. Die vitaliteit is er
niet meer. En hoe kun je dat nu voorzijn? Dat is denk ik een belangrijk aspect van de richting die iris
nu ingaat. En u doet de cursus nog, wij hebben verteld wat iris nu inhoud, denkt u nu dat u
weet wat het is en er gebruik van maken? Nou dat laatste nu niet, is niet nodig. Ik zal het eens
opzoeken op mijn Ipad, maar ik heb nu geen hulp nodig.
Dan was het dit denken we, hartstikke bedankt! Graag gedaan.

103