Vous êtes sur la page 1sur 68

Podoficerowie Korupcja Trudna

pod lupą strona 8 w mundurze strona 25 rada strona 29


w w w . p o l s k a - z b r o j n a . p l
T Y G O D N I K

NR 21 (643) 24 maja 2009 Cena 3 zł (w tym 7% VAT) INDEKS 337 374 ISSN 0867-4523

Strzał strona 22

w dziesiątkę
J A S N O W I Z O R

TOMASZ SZULEJKO
POZNAŃ, 2009 ROK

I D E O L O
MAREK
Pieprz ziemi czarnej SARJUSZ-WOLSKI

Polityka historyczna jest jak


snop światła rzucany na ciemną scenę.

W
ydobywa z mroku tylko te spontaniczność kierowana przez Polaków”. wie zbędną awanturę na wschodzie. W rzeczy-
fragmenty, do których re- O ile dwa pierwsze zrywy wybuchały żywioło- wistości są dwie uprawnione perspektywy do
żyser chce przykuć uwagę wo, III powstanie śląskie było „profesjonalną oceny powstań. Ze śląskiego punktu widzenia,
widzów. Schematyzm sub- robotą polskiego wywiadu”, który zorganizo- była to tragiczna wojna domowa, dzieląca ro-
stancji historycznej, pod- wał „oderwanie kawałka niemieckiego państwa dziny oraz ciążąca w kolejnych dziesięciole-
dawanej publicznej obróbce, jest dziś zatrważa- oraz przyłączenie go do Polski”. Już przed ciach na losach ziemi i jej mieszkańców. Z pol-
jący. Kiedy dygnitarze PRL narzucali Polakom pierwszym powstaniem wywiad wojskowy wy- skiej perspektywy, były to batalie, które (po-
tematy do historycznych rozważań, reagowali- syłał na Śląsk oficerów zajmujących się dywer- dobnie jak powstanie wielkopolskie czy odpar-
śmy buntem. Sami szukaliśmy odpowiedzi na sją, tworzących podstawy harcerstwa i parami- cie bolszewickiego najazdu) zakończyły się
pytania, z którymi oficjalna propaganda rozpra- litarnych organizacji sokolskich. Przewożono sukcesem i przesądziły o charakterze II Rze-
wiała się gwałtem i fałszem. Dziś nie demonstru- broń i amunicję, powstańcy otrzymywali żołd. czypospolitej. Bez Śląska nie byłoby reformy
jemy potrzeby manifestowania wewnętrznej wol- Rząd Wincentego Witosa potajemnie płacił za walutowej Władysława Grabskiego, Central-
ności poznawczej. Ramy debaty o naszych dzie- węgiel z zajętych przez powstańców kopalni, nego Okręgu Przemysłowego ani Gdyni.
jach wyznacza bądź Instytut Pamięci Narodowej, którego nie chcieli kupować Niemcy. O sukce- Dlaczego zatem unikamy otwartej dyskusji
bądź robią to działacze partyjni, w zależności od sie III powstania przesądziła operacja „Mosty” o tym fragmencie historii? Zygmunt Woźniczka
handlowych i marketingowych potrzeb. Tymcza- (wysadzenie przepraw łączących Śląsk z Rze- odpowiada tak: „Teraz boimy się narodowo-
sem uczciwi badacze naszej przeszłości bynajm- szą), przygotowana przez polskich oficerów, ści śląskiej, zwolenników autonomii, Eriki
niej nie wyginęli. Odkrywają fascynujące kulisy, którzy zresztą dowodzili większością śląskich Steinbach. Ciągle poruszamy się w zaklętym
wydawałoby się doskonale znanych i ze wszyst- oddziałów. kręgu stereotypów”. Najpiękniejszy wizerunek
kich punktów widzenia opisanych, zdarzeń. Cóż „Wojciech Korfanty nawet na łożu śmierci owego stereotypu stworzył Kazimierz Kutz,
z tego, skoro trud ich pracy pokrywa kurz uni- do niczego się nie przyznał. Polska racja stanu kiedy Danielowi Olbrychskiemu w mundurze
wersyteckich bibliotek, a sensacyjne odkrycia była dla niego najważniejsza”, opowiada profe- porucznika artylerii konnej kazał uciekać z pol-
nie rozbudzają masowej wyobraźni, nie są po- sor Woźniczka. Dlaczego? Bo Niemcy mogli skich koszar, by wbrew przełożonym wesprzeć
czątkiem gorących sporów i polemik. to wykorzystać przeciw nam. Wówczas, ale nie powstańców („Sól ziemi czarnej”). Czy z tym
Odczekałem kilka tygodni od chwili, kiedy dziś. W PRL najpierw powstania śląskie odrzu- romantycznym, lecz ahistorycznym obrazem
„Gazeta Wyborcza” opublikowała wywiad z hi- cano jako nacjonalistyczny balast, by później pozostaniemy na wieki? Zapewne, bo nie zare-
storykiem Uniwersytetu Śląskiego, profesorem wykorzystać je propagandowo do opowieści jestrowałem najmniejszego gestu zwiastującego
Zygmuntem Woźniczką. Żadnej reakcji, zero, o „odwiecznie polskim Śląsku”. Agitatorzy potrzebę rewizji. Nie ma w nas imperatywu
nic. Pytany, czy powstania na Śląsku były pol- bronili tezy, że komendant Piłsudski zostawił unieważnienia fałszywych apokryfów. Nie tyl-
skie, czy śląskie, odpowiada, że była to „śląska Śląsk samemu sobie, by wdać się w niewątpli- ko w kwestii Śląska. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 3


K R Ó T K A S E R I A

ARMIA 42 | ANDRZEJ JONAS


Eksport stabilizacji
8 | PIOTR BERNABIUK 43 | BOGDAN GÓRALCZYK
Podoficerowie pod lupą Wyścig na obietnice
15 | ANNA DĄBROWSKA 45 | TADEUSZ WRÓBEL
Skrzydła dla VIP-ów Kryzysowa armia
16 | ARTUR GOŁAWSKI, 46 | MARCIN KACZMARSKI
TADEUSZ WRÓBEL Bilans tandemokracji
BOGUSŁAW POLITOWSKI Kluczowy klient 47 | MAREK PIELACH
22 | BOGUSŁAW POLITOWSKI
Strzał Strzał w dziesiątkę
Obce rury, obce banki
50 | PAWEŁ HENSKI
w dziesiątkę 22 24 | BOGUSŁAW POLITOWSKI
Urodzeni żołnierze
Śmigła wracają do łask
24 maja 2009 roku WOJSKA SPECJALNE 54 | ROMAN KUŹNIAR
po raz drugi będą obchodziły swoje święto. Czy 25 | ROMAN PRZECISZEWSKI Lizbona zagrożona
czwarty rodzaj wojsk był naszej armii potrzebny? Korupcja w mundurze
28 | ROMAN PRZECISZEWSKI HORYZONTY
Temat dla naiwnych
29 | PIOTR ŁUKASZEWICZ 55 | MAŁGORZATA
Trudna rada SCHWARZGRUBER
32 | TOMASZ GOS Powrót mitu?
Szkolenie z myszką 58 | ZDZISŁAW NAJDER
34 | KRZYSZTOF PLAŻUK Ufność i zdrada
Manewry w głębinach 59 | PIOTR LASKOWSKI
KRZYSZTOF GŁOWACKI
36 | BOGUSŁAW PACEK Lim jak malowany
Uczelniane zmartwienia 63 | KRZYSZTOF WILEWSKI
Cmentarz Peryskop Gundlacha
pełen życia 37
BEZPIECZEŃSTWO 64 | AARON WELMAN
W cyfrowym mapniku
Po ponad dziewięciu latach KREML OGŁOSIŁ
zakończenie „operacji antyterrorystycznej” 37 | KRZYSZTOF GŁOWACKI 66 | ANDRZEJ FĄFARA
w Czeczenii. Cmentarz pełen życia Kim był Roland Garros?

tel.: +4822 684 52 30, CA MON 845 230; FOTOREPORTER


Aneta Wiśniewska, +4822 684 52 13, Jarosław Wiśniewski, ZDJĘCIE
CA MON 845 213; tel.: +4822 684 52 29, CA MON 845 229; NA OKŁADCE
DYREKTOR REDAKCJI WOJSKOWEJ polska-zbrojna@redakcjawojskowa.pl WSPÓŁPRACOWNICY Jarosław
REDAKTOR NACZELNY Norbert Bączyk, Andrzej Jonas, Wiśniewski
Marek Sarjusz-Wolski, KIEROWNICY DZIAŁÓW Robert Czulda, Marek Orzechowski,
tel.: +4822 684 53 65, 684 56 85, Anna Dąbrowska, ppłk Artur Goławski, Andrzej Fąfara, Bogusław Pacek, Marek
faks: 684 55 03; CA MON 845 365, Tadeusz Wróbel, tel. +4822 684 03 55, Przybylik, Krzysztof Głowacki, Paweł Henski,
845 685, faks: 845 503; CA MON 840 355; Mariusz Jędrzejko, Marcin Kaczmarski,
sekretariat@redakcjawojskowa.pl Włodzimierz Kaleta, Roman Kuźniar, Redaktor
Al. Jerozolimskie 97, 00-909 Warszawa PUBLICYŚCI Damian Markowski, Henryk Suchar wydania
WARSZAWA: Piotr Bernabiuk, Paulina ANETA
ZASTĘPCA DYREKTORA Glińska, Marek Pielach, Roman DZIAŁ GRAFICZNY WIŚNIEWSKA
REDAKCJI WOJSKOWEJ Przeciszewski, Małgorzata Schwarzgruber, tel.: +4822 684 51 70, CA MON 845 170;
SEKRETARZ REDAKCJI „POLSKI ZBROJNEJ” Aaron Welman, Marcin Dmowski (kierownik), Monika PRENUMERATA: RUCH SA, KOLPORTER SA,
Wojciech Kiss-Orski, tel.: +4822 684 52 44, CA MON 845 244; , Klekociuk, Paweł Kępka, Andrzej Witkowski Garmond PRESS, GLM.
tel.: +4822 684 02 22, CA MON 840 222; tel.: +4822 684 52 29, CA MON 845 229; Informacja: +4822 684 04 00
wko@redakcjawojskowa.pl BYDGOSZCZ: Krzysztof Wilewski, OPRACOWANIE STYLISTYCZNE
tel. +4852 378 25 90, CA MON 415 200; tel.: +4822 684 55 02, CA MON 845 502; KOLPORTAŻ I REKLAMACJE
ZASTĘPCA DYREKTORA GDYNIA: Tomasz Gos, tel.: +4858 626 24 Renata Gromska (kierownik), Małgorzata Bellona SA +4822 457 04 37,
REDAKCJI WOJSKOWEJ 13, CA MON 262 413; Mielcarz, Aleksandra Ogłoza 6879 041, CA MON 879 041
ppłk Lech Mleczko KRAKÓW: Magdalena Kowalska-Sendek,
„Kwartalnik Bellona”, przeglądy rodzajów sił Jacek Szustakowski, BIURO REKLAMY I MARKETINGU DRUK
zbrojnych, lech.mleczko@redakcjawojskowa.pl, tel.: +4812 455 17 80, CA MON 131 780; Adam Niemczak (kierownik), Drukarnia Wydawnicza „Trans-Druk”, Golina
tel.: +4822 684 56 85; POZNAŃ: Piotr Laskowski, CA MON 572 446, Anita Kwaterowska (tłumacz), Numer zamknięto: 18.05.2009 r.
mjr Tomasz Szulejko, Małgorzata Szustkowska,
REDAKTORZY PROWADZĄCY tel.: +4861 857 52 40, CA MON 572 240; tel. +4822 684 53 87, 684 51 80,
Katarzyna Pietraszek, tel.: +4822 684 02 WROCŁAW: Bogusław Politowski, 684 55 03, faks: +4822 CA MON 845 387;
27, CA MON 840 227; Joanna Rochowicz tel.: +4871 765 38 53, CA MON 653 853; reklama@redakcjawojskowa.pl
Treść zamieszczanych materiałów nie zawsze odzwierciedla stanowisko redakcji. Tekstów niezamówionych redakcja nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do skrótów.

4 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


M E L D U N E K
F L E S Z
W O J S K A L Ą D O W E

Goście u saperów
KAZUŃ. Gruzińska delegacja
odwiedziła 8 maja kazuńskich sa-
perów. Gości przywitał dowódca
2 Mazowieckiej Brygady Saperów
pułkownik Waldemar Zakrzewski.
Gruzini poznali historię Twierdzy
Modlin, a także brygady saperów,
zainteresowali się też jej dzisiejszą
strukturą i sprzętem.

Spotkanie
ŁAGOWO LUBUSKIE
Międzynarodowe spotkanie
podoficerów rozpoczęła

FOT. MON
3 Konferencja Podoficerów Armii
Europejskich, organizowana przez
Dowództwo Wojsk Lądowych

Ukraina bliżej NATO Wojska Polskiego oraz Wojsk


Lądowych Armii Stanów Zjedno-
czonych w Europie. W obradach
Stan integracji Ukrainy z NATO, zwłaszcza ocena postępów w reformie uczestniczyli podoficerowie
systemów bezpieczeństwa i obrony, były tematem spotkania pomocnicy dowódców wojsk
przedstawicieli sojuszu i Ukrainy 13–15 maja w Warszawie. lądowych 39 państw. 12 maja
dyskutowano o modelach

U kraina odgrywa strategiczną


rolę w bezpieczeństwie całe-
go obszaru euroatlantyckiego.
Stepan Hadysz, pierwszy za- Ukraina chce włączyć się też
stępca sekretarza ukraińskiej Ra- w nowe inicjatywy, między inny-
dy Bezpieczeństwa Narodowego mi dotyczące obrony przed cyber-
kształcenia podoficerów, ich
odpowiedzialności na różnych
stanowiskach służbowych oraz
Naszym celem jest pomóc jej i Obrony, mówił o stanie terroryzmem. budowaniu właściwych relacji
w reformie systemu obronnego”, przygotowań swojego kra- Natomiast Jiří w dowodzeniu pomiędzy oficerami
Ukraina jest
powiedział minister Bogdan ju i nastawieniu opinii jedynym pań- Šedivý,
Šedivý asystent i podoficerami. Dzień później na
Klich. Zapewnił, że Polska nadal publicznej. stwem, które nie nale- sekretarza general- poligonie w Wędrzynie odbyły się
będzie wspierała starania tego Zaznaczył, że jedna ży do NATO, a bierze nego NATO do zajęcia praktyczne. 
kraju o członkostwo. czwarta oficerów w mi- udział we wszystkich spraw polit yki
Minister przedstawił także ini- nisterstwie obrony Ukra-
misjach sojuszu.
obronnej i planowa- F L E S Z
M A R Y N A R K A W O J E N N A
cjatywy regionalne, które zbliżają iny dobrze zna angielski, nia, przypomniał, że
Ukrainę do NATO. Jedną z nich
jest stworzenie polsko-ukraińskiej
a 30–35 procent społeczeństwa Ukraina jest jedynym pań-
popiera członkostwo w sojuszu stwem, które nie należy do NATO, Nowy symulator
brygady, która mogłaby brać lub się z nim godzi. Zapewnił, że a bierze udział we wszystkich mi- GDYNIA. W Akademii Marynar-
udział w misjach sojuszu. poza tradycyjnymi obszarami sjach sojuszu. (ATD)  ki Wojennej został uruchomiony
najnowszy w Polsce symulator
ogólnoświatowego systemu bez-
Podwyżki Więcej po renegocjacjach pieczeństwa i alarmowania
dla wywiadu GMDSS (Global Maritime Distress

R ząd przyjął 12 maja rozpo-


rządzenie określające prze-
D ecyzja, czy znajdą się dodat-
kowe środki na wynagrodze-
nia dla pracowników wojska, bę-
z końcem kwietnia tego roku, to
te, do których zobowiązywało go
prawo – 3,9 procent dla każdego
Safety System), który imituje
skomplikowane sytuacje kryzyso-
we na morzu. Symulator umożliwi
ciętne uposażenie funkcjonariu- dzie podjęta między 25 a 31 maja, pracownika, a 2 procent dla pra- kompleksowe szkolenie i egzami-
szy Służby Wywiadu Wojskowe- po zakończeniu renegocjacji cowników służby cywilnej, którzy nowanie kadr morskich.
go. Nowe przepisy ustalają wyso- umów z przemysłem obronnym”, dostaną podwyżki także z innych
kość tego uposażenia na pozio-
mie 3,81 wielokrotności kwoty
zapowiedział 14 maja minister
Bogdan Klich. Szef MON spotkał
powodów.
„Oczywiście, że jest to niewiel- Święto bazy
bazowej, która zgodnie z ustawą się dzień wcześniej z przedstawi- ki wzrost, bo na poziomie około SIEMIROWICE. Z okazji święta
budżetową na 2009 rok wynosi cielami związków zawodowych 90 złotych brutto, ale tegoroczny 44 Bazy Lotniczej MW na lotnisku
1523,29 złotych. pracowników wojska. Jak poinfor- budżet MON jest budżetem bar- odbyła się uroczysta zbiórka kadry
Na uposażenia budżet państwa mował, rozmawiano o możliwo- dzo trudnym”, mówił szef resortu i pracowników jednostki. Zgroma-
przeznaczy 4 miliony 115 tysięcy ściach finansowych resortu. obrony. Zadeklarował też, że zrobi dzeni obejrzeli uzbrojenie i sprzęt
złotych. Nowe przepisy zastąpią Minister przypomniał też związ- wszystko co w jego mocy, aby do- znajdujące się w wyposażeniu ba-
rozporządzenie z 27 maja 2008 kowcom, że podwyżki, które zo- datkowe środki na wynagrodzenia zy oraz pokaz szkolenia psów
roku. (PG)  stały przyznane pracownikom się znalazły. (ad)  wartowniczych. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 5


M E L D U N E K
SZCZECIN

Koniec
zmiany
ŻOŁNIERZY
IV ZMIANY Polskiego
Kontyngentu Wojskowe-
go w Afganistanie uroczy-
ście powitano 15 maja
w koszarach 12 Brygady
Zmechanizowanej. Mel-
dunek o zakończeniu
służby za granicą przyjął
szef Sztabu Generalnego
WP generał Franciszek
Gągor. Podczas uroczy-
stości kilkudziesięciu
żołnierzy zostało odzna-
czonych Gwiazdami
Afganistanu. Zdaniem
generała Gągora, żołnie-
rze w Afganistanie spraw-
dzili się w zupełnie nie-
znanym środowisku,
innym geograficznie
i klimatycznie, oraz
w wielonarodowym śro-
dowisku wojskowym. „To
był test dla ludzi, struktur,
procedur i sprzętu”,
podkreślił. (AD) 

Kapituła Orderu K A R T O T E K A
Kapitułę Orderu Krzyża Wojskowego powołał
Kontradmirał Generał brygady
15 maja prezydent Lech Kaczyński. MARIAN AMBROZIAK ANDRZEJ PRZEKWAS

W jej skład weszło sześciu


żołnierzy odznaczonych
wcześniej tym orderem: generał
czas nie było odznaczenia, które
mogłoby honorować tych, którzy
w warunkach bojowych czy pół-
Szef szkolenia morskiego – zastęp-
ca szefa szkolenia Marynarki Wo-
jennej, 1 czerwca zostanie asysten-
Od 1 czerwca będzie dowodził 1 Bry-
gadą Pancerną. Był zastępcą szefa
Zarządu Analiz Wywiadowczych
broni Bronisław Kwiatkowski bojowych wykazali się odwagą, tem szefa Sztabu Generalnego WP i Rozpoznawczych – P2 SGWP.
(jako kanclerz kapituły), major bohaterstwem lub umiejętnościa- do spraw MW.
Adam Wiak, porucznik Tomasz mi dowódczymi. Generał brygady
Nowicki, sierżant sztabowy Order jest czwartym pod Generał brygady JANUSZ SOBOLEWSKI
Zbigniew Siekierski oraz dwaj względem rangi odznaczeniem JERZY BIZIEWSKI Dowódca 7 Brygady Obrony Wy-
żołnierze jednostek specjalnych, wojskowym w kraju. Pozostałe Od 1 czerwca będzie zastępcą sze- brzeża, od 1 czerwca został wyzna-
których dane nie zostały ujawnio- – Order Wojenny Virtuti Militari, fa Zarządu Planowania Strategicz- czony na zastępcę szefa Zarządu
ne. Ich zadaniem będzie między Krzyż Walecznych i Krzyż Zasłu- nego – P5 SGWP. Dotychczas do- Planowania Systemów Dowodzenia
innymi opiniowanie wniosków gi z Mieczami – można dostać wodził 1 Brygadą Pancerną. i Łączności – P6 SGWP.
dotyczących wyróżnienia, a także tylko za czyny dokonane podczas
występowanie z inicjatywą nada- wojny oraz przez pięć lat od jej Generał brygady Kontradmirał
nia lub pozbawienia orderu. zakończenia. WOJCIECH GRABOWSKI, KRZYSZOF TERYFTER
Odznaczenie, którego ustano- Dotychczas Order Krzyża Woj- Dowódca 9 Brygady Kawalerii Pan- Dotychczasowy zastępca szefa szta-
wienie zainicjował prezydent RP, skowego dostali między innymi cernej, został wyznaczony bu Marynarki Wojennej, od 1 czerw-
przyznawane jest za wybitne czy- starszy plutonowy Zbigniew od 1 czerwca na stanowisko za- ca będzie dowodził 8 Flotyllą Obro-
ny bojowe połączone z wyjątko- Ulaszewski z 25 Brygady Kawa- stępcy szefa Zarządu Planowania ny Wybrzeża.
wą ofiarnością i odwagą w mi- lerii Powietrznej oraz starszy sze- Operacyjnego – P3 SGWP.
sjach za granicą oraz akcjach regowy Przemysław Cisłowski Kontradmirał
przeciwko aktom terroryzmu z 5 Pułku Inżynieryjnego. Po- Kontradmirał MAREK KURZYK JAROSŁAW ZIEMIAŃSKI
w kraju. Podczas prezentacji śmiertnie otrzymali go też żołnie- Dowódca 3 Flotylli Okrętów, zosta- 1 czerwca zostanie dowódcą 3 Flo-
członków kapituły prezydent rze, którzy zginęli w Afganistanie nie po 1 czerwca zastępcą szefa tylli Okrętów. Dotąd był zastępcą do-
Kaczyński podkreślił, że dłuższy i Iraku. (ATD)  sztabu Marynarki Wojennej. wódcy Centrum Operacji Morskich.

6 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


F L E S Z
Pragmatyka podpisana S I Ł Y P O W I E T R Z N E

Duża nowelizacja ustawy o służbie wojskowej


Ćwiczenia
ŁASK. Na terenie 32 Bazy Lot-
żołnierzy zawodowych została podpisana. niczej i 10 Eskadry Lotnictwa Tak-

T o już czwarta z dziewięciu cych się o powołanie do armii


ustaw istotnych dla procesu – ukończenie szkoły średniej dla
profesjonalizacji, wobec której podoficerów oraz studiów pierw-
tycznego odbyły się ćwiczenia do-
wódczo-sztabowe pod kryptonimem
„Sirocco ’09”, które miały na celu
zakończył się proces legislacyjny. szego stopnia dla oficerów. Przewi- doskonalenie umiejętności do-
Pięć pozostałych projektów znajdu- dziano również możliwość pełnie- wództw bazy i eskadry w działaniu
je się w sejmie. Nowela wprowa- nia zawodowej służby wojskowej zespołowym, rozwiązywaniu proble-
dza szereg zmian w pragma- przez osoby mające po- mów taktycznych oraz dowodzeniu
tyce służbowej, których Żołnierze dwójne obywatelstwo. podczas planowania i zabezpiecze-
większość wejdzie w ży- nadterminowi Bardzo ważną zmianą nia działań eskadr lotniczych. 
z dniem wejścia w życie
cie 1 stycznia 2010 ro- znowelizowanych w ustawie pragma-
ku. Jedna z nich polega przepisów staną się tycznej jest umożli- F L E S Z
na wprowadzeniu służby żołnierzami wienie pozostania Ż A N D A R M E R I A W O J S K O W A
kontraktowymi.
kontraktowej – drugiego,
obok stałej, rodzaju służby
w wojsku żołnierzom,
którzy doznali uszczerbku Wyróżnienia
zawodowej. Ponadto żołnierze na zdrowiu podczas wykonywa- WARSZAWA. Żołnierze Mazo-
nadterminowi z dniem wejścia nia obowiązków służbowych. wieckiego Oddziału ŻW, którzy god-
w życie znowelizowanych przepi- W tym celu stworzono nową kate- nie reprezentowali żandarmską for-
sów staną się żołnierzami kontrak- gorię: zdolny do zawodowej służ- mację podczas centralnych obcho-
towymi. Nowelizacja przewiduje by wojskowej z ograniczeniami. dów Dnia Flagi RP i Święta Konstytu-
również wprowadzenie do systemu Każdy poszkodowany w misji cji 3 Maja, zostali wyróżnieni listami
uposażeń nowego stałego dodatku żołnierz będzie mógł ubiegać się gratulacyjnymi. Otrzymali je żołnie-
FOT. MAREK RONCEWICZ

motywacyjnego, którym zostali- o wyznaczenie na stanowisko mi- rze: chorąży Paweł Witkowski, star-
by objęci nie tylko oficerowie, ale mo zdrowotnych ograniczeń. szy kapral Andrzej Małek, starsi sze-
też podoficerowie i szeregowi. Przepisy te wejdą w życie po regowi Rafał Oreszczuk, Sławomir
Zmieniono też wymagania 14 dniach od dnia ogłoszenia no- Sikorski, Dawid Piekarski, Piotr
kwalifikacyjne dla osób ubiegają- welizacji. (ANN)  Łada, starsi szeregowi nadtermino-
wi Sebastian Żukowski, Łukasz
Gala, Łukasz Micek oraz szeregowy
Zielonogórska afera: dobrowolna kara Krystian Pyka. 

W yrok skazujący kolejne


dwie osoby związane ze
sprawą Rejonowego Zarządu Infra-
przyznali się do oszustwa, fałszo-
wania dokumentów oraz przyjęcia
korzyści majątkowej.
skazano jedenaście osób. „Wydział
do spraw Przestępczości Zorgani-
zowanej WSO bada kolejne wątki
struktury w Zielonej Górze zapadł Sąd uwzględnił ich wnioski związane z funkcjonowaniem RZI
14 maja przed Wojskowym Sądem o dobrowolne poddanie się karze. w Zielonej Górze i wojskowych ad-
Okręgowym w Poznaniu. Skazani Zostali skazani na warunkowo za- ministracji koszar. Zakończenie
– major Przemysław B., były szef wieszoną karę pozbawienia wolno- wątku głównego sprawy planowa-
Wojskowej Administracji Koszar ści oraz grzywnę. To był kolejny ne jest do 30 czerwca tego roku”,
w Żarach, oraz inspektor nadzoru z wielu wątków sprawy dotyczącej poinformował pułkownik Mikołaj
budowlanego Grzegorz P., zatrud- zorganizowanej grupy przestępczej Przybył, prokurator Naczelnej Pro-
niony w RZI w Zielonej Górze, funkcjonującej w RZI. Do tej pory kuratury Wojskowej. (ATD) 

nia przebywającego z wizytą Studiów Strategicznych i doradcą


w Polsce profesora Zbigniewa w kwestii sytuacji strategicznej
Brzezińskiego, byłego doradcy do w świecie”. Zbigniew Brzeziński
spraw bezpieczeństwa prezydenta został też uhonorowany przez szefa
FOT. J. WIŚNIEWSKI

USA Jimmy’ego Cartera, z mini- resortu obrony Odznaką Honorową


strem obrony Bogdanem Klichem. i Medalem Pamiątkowym Kustosza
„Polska bierze czynny udział we Tradycji, Chwały i Sławy Oręża
wzmacnianiu bezpieczeństwa świa- Polskiego za szczególne zasługi

Profesor towego i jest postrzegana przez


USA jako istotny partner w tej dzie-
w upowszechnianiu i kultywowa-
niu tradycji polskiego oręża.

kustoszem dzinie”, podkreślał po spotkaniu


profesor Brzeziński. Natomiast mi-
Wyróżnienie nadawane jest mię-
dzy innymi za organizowanie uro-

S ytuacja geopolityczna Polski


oraz ocena stosunków polsko-
-amerykańskich to niektóre tematy
nister zaznaczył: „Panu profesoro-
wi zawdzięczam bardzo wiele
– jest jednym z moich mentorów
czystości patriotyczno-wojskowych,
przygotowywanie wydawnictw
związanych z historią polskiego
poruszane 14 maja podczas spotka- sprzed lat, pomysłodawcą Instytutu oręża i ochronę zabytków. (AD) 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 7


P E R Y S K O P

PIOTR BERNABIUK
zajmuje się
niezałatwionymi
od lat sprawami
żołnierzy

Czy szkoły podoficerskie


kształcą zbyt mało absolwentów
i czy zagraża to profesjonalizacji armii?

Podoficero
8
pod lupą
POLSKA ZBROJNA NR 21| 24 MAJA 2009
ARMIA ARMIA
ARMIA Redaktor działu ARTUR GOŁAWSKI

T
rudno wywnioskować, co jest pro-
stym stwierdzeniem faktów, co
pochwałą, a co zarzutem stawia-
nym kontrolowanym placówkom
z „Raportu Najwyższej Izby Kon-
troli o wynikach kontroli funkcjonowania szkół
podoficerskich resortu obrony narodowej w la-
tach 2005–2008”. W dniu publikacji dokumen-
tu nakarmiono opinię publiczną medialną pap-
ką, z której można było wysnuć zupełnie inne
wnioski niż ze starannej lektury dokumentu.
Dziś emocje wywołane tą publikacją powoli
opadają, czas więc wyjaśnić, co się stało.
Jedna ze stacji telewizyjnych w materiale
pod tytułem „Słabe szkoły, słaba armia” poda-
ła, że uzawodowienie polskiej armii jest zagro-
żone! Wojskowe szkoły podoficerskie kształcą
zbyt mało żołnierzy, a poziom ich nauczania
jest niewystarczający w stosunku do potrzeb
nowoczesnej armii.
„Dzieje się tak głównie z powodu braku odpo-
wiednio dużej i dobrze wykwalifikowanej kadry
instruktorskiej. Małe zainteresowanie służbą
w szkołach to głównie skutek niskich stopni eta-
towych instruktorów i związanego z tym uposa-
żenia”, uważa prezes NIK Jacek Jezierski.
„Nadto szkoły nie wykorzystują swoich możli-
wości kształcenia, w wyniku czego z roku na rok
w armii brakuje coraz więcej podoficerów zawo-
dowych, zwłaszcza w stopniu kaprala”.
Stacji telewizyjnej w sukurs przyszło radio
i zaprezentowało kolejną opinię NIK, z której
wynikało, że szkoły podoficerskie kształcą byle
jak: „Najwyższa Izba Kontroli nie zostawia su-
chej nitki na szkołach podoficerskich. Ostrzega,

owie
że z powodu kiepskiego poziomu nauczania
w tych palcówkach zagrożone jest przechodze-
nie armii na zawodowstwo.
Rząd zaplanował, że na koniec tego roku
w wojsku będzie 49 tysięcy podoficerów.
W styczniu, kiedy zakończyła się kontrola, bra-
kowało aż 7 tysięcy. Sprzęt dydaktyczny, jakim
dysponują, pochodzi z lat sześćdziesiątych i daw-
no został wycofany z armii. Poza tym brakuje
dobrze wykształconej kadry instruktorskiej. Żoł-
nierzom umożliwia się też zdawanie egzaminów
eksternistycznych – bez szkolenia”.

MEDIALNA PIGUŁA
FOT. JAROSŁĄW WIŚNIEWSKI

Zdaniem generała dywizji Marka Tomaszy-


ckiego, szefa Zarządu Szkolenia Sztabu Gene-
ralnego WP, który jest odpowiedzialny za
kształcenie żołnierzy wszystkich szczebli
(z wyjątkiem szkolnictwa wyższego), edukacja
kandydatów na podoficerów i samych podofi-
cerów przebiega na oczekiwanym poziomie:

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 9


P E R Y S K O P
„Szkoły dobrze przygotowują elewów nie tylko
do momentu objęcia pierwszego stanowiska
służbowego, ale również później. Należy przy
tym pamiętać, że kapral stawiający pierwsze
kroki nie zostaje od razu dowódcą drużyny. Ta-
ką formacją dowodzi sierżant lub starszy sier-
żant, czyli żołnierz mający doświadczenie”.

DWA BIEGUNY
Skąd dwie tak skrajnie różne opinie
o tej samej sprawie? Zdaniem generała
Tomaszyckiego, przedstawiona przez rzeczni-
ka NIK na konferencji prasowej informacja
o wynikach kontroli w szkołach podoficer-
skich była jedynie medialną pigułką, z której
sensacyjnymi tytułami i uproszczoną interpre-
tacją zrobiono raport o klęsce. Przedstawienie
na jednej stronie maszynopisu zjawisk, które
miały miejsce od 2005 do 2008 roku bez okre-
ślenia, na jakich etapach rozwiązywania prob-
lemów powstawały, i bez wyjaśnienia, czy
później zostały rozwiązane, przyczyniło się do
zafałszowania obrazu.
„Nie wszystkie opinie inspektorów, stawiane
FOT. ROBERT BIRNACZYK

w formie zarzutów, są rzeczywiście naganne


i nie wszystkie są aktualne”, dodaje generał.
„Już same założenia raportu są błędne, ponie-
waż dotyczą planowanej wcześniej 150-ty-
sięcznej armii, a my dziś dążymy do wypełnie-
nia szeregów 120 tysiącami żołnierzy.
100 tysięcy znajdzie się w służbie czynnej, Generałowi sekunduje pułkownik mankamenty, które na dodatek nie zawsze
a 20 tysięcy będą stanowiły Narodowe Siły Re- Sylwester Michalski, rzecznik prasowy Szta- nimi są. Ponadto rzecznik prasowy NIK roz-
zerwy. Nasze potrzeby są już więc w znacznym bu Generalnego Wojska Polskiego: „Podano minął się z faktami, kiedy podał informację,
stopniu zaspokojone. Jedynie tam, gdzie podofi- wyrwane z kontekstu ciekawostki, pomijając że «wobec drastycznych braków kadrowych
cerowie odejdą ze służby, będziemy robić uzu- aspekty pozytywne. Naszym zdaniem, Naj- od 2007 roku podjęto ułomne próby rozwią-
pełnienia. Przede wszystkim jednak nie będzie wyższa Izba Kontroli generalnie pozytywnie zania problemu. Zorganizowano krótkie
już mowy o masowych naborach z cywila”. ocenia badany obszar, wytykając zarazem (niekiedy czterodniowe!) kursy podoficer-

Ścieżka czy autostrada


MAREK TOMASZYCKI: Podporządkowa-
nie centrów komendantom w niczym nie
Z generałem dywizji umniejszy roli komendanta szkoły podoficer-
MARKIEM TOMASZYCKIM skiej. Dziwi mnie takie podejście, bo właśnie
z tej niezależności wynikały dotychczasowe
o przyszłości szkół problemy.

podoficerskich rozmawia POLSKA ZBROJNA: Czy podporządkowa-


nie szkół podoficerskich dowódcom rodzajów
PIOTR BERNABIUK sił zbrojnych było uzasadnione?
MAREK TOMASZYCKI: W okresie tworze-
nia, a raczej odtwarzania korpusu podoficerów
POLSKA ZBROJNA: Czy Sztab Generalny MAREK TOMASZYCKI: Podoficerowie oba- – tak. Po jakimś czasie okazało się jednak, że ta
wie o obawach podoficerów, wynikających wiają się, że zabraknie dla nich miejsc pracy? koncepcja, chociaż na początku była bardzo do-
z projektu zmian w szkolnictwie tego korpusu? bra, wymaga zmian. Dowódcy mają na głowie
MAREK TOMASZYCKI: Nie bardzo rozu- POLSKA ZBROJNA: Obawiają się podpo- zbyt wiele spraw, żeby mogli zauważyć wszyst-
miem, z czego wynikają takie niepokoje? rządkowania komendantom centrów, zajęcia kie problemy szkół.
ich stanowiska przez oficerów oraz odwrotu
POLSKA ZBROJNA: Z pomysłu zmniejsze- od tego, do czego doszli przed ostatnie cztery POLSKA ZBROJNA: Czy podoficerowie
nia liczby szkół podoficerskich i podporząd- lata, między innymi od koncepcji, według któ- odzyskali należną im rangę w siłach zbroj-
kowania ich centrom szkolenia. rej podoficer szkoli podoficera. nych?

10 POLSKA ZBROJNA NR 21| 24 MAJA 2009


A R M I A

Będą usprawnienia formą kształcenia szeregowych zawodowych


będą kursy trzymiesięczne.
Po co te eksperymenty? Jak się tworzy coś
Szef resortu obrony zupełnie nowego, nie mając własnych wzorców,
deklaruje dogłębną analizę raportu NIK. to należy korzystać z dorobku innych albo eks-

M inister obrony narodowej


Bogdan Klich w piśmie
do prezesa Najwyższej Izby
kwestie dotyczące obsady ka-
drowej, infrastruktury, braku
wyposażenia dydaktycznego,
perymentować. A w trakcie rewolucyjnych
zmian można się kilka razy sparzyć, zanim
osiągnie się coś sensownego.
Kontroli Jacka Jezierskiego niewykorzystywania pełnych Wojskowym trudno uznać za prawdziwy
dziękuje za szczególową infor- możliwości szkoleniowych, nie- główny zarzut NIK, że „szkoły nie wykorzystu-
mację o wynikach kontroli jednolitego systemu pozyskiwa- ją swoich możliwości kształcenia. Limity przy-
funkcjonowania szkół podofi- nia i kształcenia kandydatów jęć, określone przez dowódców sił zbrojnych,
cerskich w latach 2005– na żołnierzy zawodowych oraz były niższe od możliwości kształcenia o około
–2008. Deklaruje także do- nauczania języka angielskiego. trzydziestu procent, a liczba przyjętych jest
głębną analizę ich treści oraz Informuje ponadto prezesa NIK jeszcze niższa, gdyż nie wszyscy kandydaci
wykorzystanie w pracach nad o prowadzeniu prac zmierzają- spełniali wyznaczone kryteria naboru”.
przyspieszoną reformą szkolni- cych do usprawnienia funkcjo- Wniosek, że z tych powodów profesjonaliza-
ctwa wojskowego. nowania szkół podoficerskich cja sił zbrojnych jest zagrożona, generał
Odnosi się też do dziewięciu zgodnie z projektem „Progra- Tomaszycki uważa za nazbyt pochopny: „Opi-
najistotniejszych punktów ra- mu rozwoju Sił Zbrojnych RP nia ta wynika z tego, że kontrolę przeprowadza-
portu i wyjaśnia między innymi w latach 2009–2018”.  no w różnych miejscach i w różnym czasie,
a w 2007 i 2008 roku sytuacja zmieniła się dia-
Nie było więc «produkcji» podoficerów metralnie. Przecież raport chwali wojsko, mię-
SZKOŁY w cztery dni”. dzy innymi za działania promocyjne, dzięki
są przygotowane którym w 2008 roku znacznie wzrosła liczba
na szkolenie
maksymalnej TRUDNE EKSPERYMENTY kandydatów do służby. Promocja oczywiście
liczby żołnierzy, Nikt w resorcie obrony nie ukrywa ewiden- bardzo pomogła, przede wszystkim jednak
bo nie mogą co tnych potknięć. Rzeczywiście, w 2007 roku zmieniła się w tym czasie sytuacja na rynku
roku zmieniać w Wojskach Lądowych przeprowadzono dla pracy. Trzeba również wziąć pod uwagę, że po-
swej struktury.
wytypowanych przez jednostki doświadczo- trzeby Sił Zbrojnych RP nie będą w kolejnych
skie dla szeregowych zawodowych oraz nych szeregowych zawodowych egzaminy eks- latach jednakowe. Szkoły są więc przygotowa-
umożliwiono im zdawanie egzaminów eks- ternistyczne na pierwszy stopień podoficerski. ne na kształcenie maksymalnej liczby żołnie-
ternistycznych bez szkolenia». A jak poszu- Był to ryzykowny, ale rzetelny eksperyment, co rzy, bo nie mogą co roku zmieniać swej struktu-
kamy w raporcie, to znajdziemy informację, widać po efektach: na 111 zgłoszonych egza- ry i dostosowywać jej do potrzeb”.
że kursy w Centrum Służb Medycznych min zdało tylko 32 żołnierzy. W poznańskiej Również zdaniem pułkownika Sylwestra
trwały nie cztery dni, ale dwa tygodnie. Nie szkole jeden na ponad pół setki, we wrocław- Michalskiego inspektorzy NIK postawili kar-
miały na celu gruntownego przygotowania skiej żaden ze startującej dziesiątki, w Zegrzu kołomną tezę, że szkoły powinny w stu procen-
elewów do służby, lecz były krótkim kursem zdało jedenastu z piętnastki, a w Toruniu dwu- tach wykorzystywać swój potencjał: „Nikt nie
dla licencjonowanych pielęgniarek i ratow- dziestu z ponad trzydziestki. Dalszych prób za- wziął pod uwagę, że nie możemy przyjmować
ników, którzy po uzyskaniu tytułu podofice- niechano, ponieważ uznano, że nie jest to właś- tylu ludzi, ilu szkoła może pomieścić, lecz mu-
ra rezerwy poszli do domu, a nie do wojska. ciwa ścieżka awansu. Przyjęto, że podstawową simy kierować się potrzebami sił zbrojnych”.

MAREK TOMASZYCKI: Podofice- POLSKA ZBROJNA: W szkołach MAREK TOMASZYCKI: Podoficerowie nie
rowie zawsze byli podstawą armii, do- brakuje również instruktorów. chcą iść do szkół, nie tylko ze względów finanso-
wódcami drużyn, pomocnikami do- MAREK TOMASZYCKI: Jeżeli wych. Zostawiają dom, rodzinę, a po dwóch la-
wódców plutonów i dowódcami pluto- komendant szkoły miał za małą ka- tach nie mają zapewnionego powrotu do swojej
nów, szkolili żołnierzy. Może ich rola drę dydaktyczną, to z kolei komen- macierzystej jednostki. Większość z pewnością
nie była mocno uwypuklona, ale za- dant centrum nie mógł ludzi delego- chciałaby iść do szkoły i tam już zostać. Mental-
wsze znacząca. Kłopoty podoficerów wać, bo musiałoby się to odbywać ność podoficerów jeszcze się do końca nie zmie-
nigdy nie wynikały ze złego przygoto- za zgodą dowódcy rodzaju sił zbroj- PODOFICEROWIE niła. Nie są tak mobilni jak oficerowie.
wania, tylko z tego, że odbierano im sa- nych. W obrębie centrum wszelkie zawsze byli
modzielność. I to trzeba było zmienić. ruchy kadrowe będą znacznie ła- podstawą armii. POLSKA ZBROJNA: Czy nowe koncepcje
Może ich rola nie
twiejsze. była mocno dają realną szansę na udrożnienie ścieżki
POLSKA ZBROJNA: Wracając do uwypuklona, awansu podoficerskiego?
szkół podoficerskich, wszystkie są POLSKA ZBROJNA: Pierwotna ale zawsze MAREK TOMASZYCKI: Budując ścieżkę
umiejscowione przy centrach szkole- idea działania podoficerów w szko- znacząca. rozwoju podoficerom, chcemy najlepszych wy-
niowych i od nich uzależnione. łach była prosta: najlepsi podofice- korzystywać jako instruktorów w szkołach. Do-
MAREK TOMASZYCKI: Szkoła, rowie prosto z pola walki wchodzili wódca drużyny będzie tam szkolił jeden czy
stanowiąca niewielki element centrum do systemu szkolenia, przekazywali dwa turnusy kaprali lub plutonowych na do-
szkolenia, i tak musiała korzystać z te- swą wiedzę i wracali do szyku. Dziś wódców drużyn ze świadomością, że po ukoń-
go, co komendant centrum szkolenia jej jednakże instruktorom nie opłaci czeniu dzieła dostanie stopień starszego sier-
dawał: z finansów, zabezpieczenia logi- się służba w szkole podoficerskiej. żanta i odejdzie na przewidziane dla niego wyż-
stycznego i bazy szkoleniowej. Dlaczego? sze stanowisko.

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 11


P E R Y S K O P

FOT. KRZYSZTOF WYGNAŁ


WOJSKO odchodzi od werbowania podoficerów z cywila, chce dawać szansę awansu żołnierzom zawodowym oraz nadterminowym.

W tym roku Wojska Lądowe w ogóle wstrzy- wcześniej nie pozyskiwano podoficerów z włas- wało trenażera do nauki celowania i strzelania.
mały nabór do swoich szkół. Braki na bieżąco nych szeregów. Czemu przez kolejne lata blo- W Zegrzu brakowało przenośnych radiosta-
uzupełnią kandydatami z własnych szeregów, kowano dostęp do awansu doświadczonym cji, były natomiast całkowicie nieprzydatne
którzy przechodzą trzymiesięczne szkolenie na żołnierzom? łódź rozpoznawcza i wykrywacz min głębi-
kaprali. Wojsko odchodzi bowiem od werbowa- nowych”. Swoją drogą na temat tej łodzi krą-
nia podoficerów z cywila, chce dawać szansę BRAK GRANATÓW żą już w położonym nad zalewem Zegrzu
awansu sprawdzonym już w szkoleniu i boju Raport, a za nim media stawiają armii zarzut różne dowcipy, niemniej szkoły podoficer-
żołnierzom zawodowym oraz nadterminowym. złego wyposażenia pięciu szkół w odpowiedni skie nie muszą mieć w etacie wszystkich
Na tych ludziach najbardziej im zależy. Poza sprzęt dydaktyczny. Podobno we Wrocławiu urządzeń wspomagających.
tym dyplomy zdobywają oni w ciągu trzech było za mało pistoletów treningowych i grana- Generał Marek Tomaszycki uważa, że w ra-
miesięcy, co jest znacznie efektywniejsze. Bez tów. „Nowoczesnego sprzętu używanego w ar- porcie napisano prawdę, jedynie interpretacja
odpowiedzi pozostaje jedynie pytanie, dlaczego mii kandydaci nie mogli nawet obejrzeć. Brako- informacji skandalicznie odbiega od rzeczywi-

POLSKA ZBROJNA: Podoficero- ralnego przygotowywana jest ścieżka POLSKA ZBROJNA: Starzy, ambitni, ale
wie Wojsk Lądowych żalili się: „Za- rozwoju podoficerów, do której dopaso- już sterani życiem chorążowie zamierzają zo-
proponowaliśmy ścieżkę rozwoju już wuję strukturę i proces szkolenia. I mam stać dowódcami plutonów? Czy może chcą
dawno, przedłożyliśmy projekt szefo- taką koncepcję przygotowaną. złapać wyższe uposażenie przed emeryturą?
wi Sztabu Generalnego i nie dostali- MAREK TOMASZYCKI: Mam nadzieję,
śmy odpowiedzi”. Jakie jest więc POLSKA ZBROJNA: Co piąty żoł- że w nowym systemie starszy chorąży sztabo-
w tej kwestii stanowisko Sztabu? nierz z kadry szkół podoficerskich wy będzie więcej zarabiał niż podporucznik.
MAREK TOMASZYCKI: Stanowi- ma wyższe wykształcenie. Podofice- Budując ścieżkę Do tego dostanie dodatki motywacyjne, in-
sko Sztabu Generalnego jest dokładnie rowie zdobywają je na własny koszt, rozwoju struktorskie, za specjalności. Doświadczony
takie, jak stanowisko podoficerów bo wojsko im nie pomaga. Poszcze- podoficerom, chorąży o wysokich kwalifikacjach będzie
chcemy
Wojsk Lądowych. Należy jednak pa- gólni dowódcy tak, ale wojsko nie. najlepszych więcej zarabiał niż podporucznik, więc nie bę-
miętać o tym, że są to rewolucyjne MAREK TOMASZYCKI: Dowódca wykorzystywać dzie się opłaciło przenosić do korpusu oficer-
zmiany, muszą być więc przemyślane, to wojsko. Gdyby nie miał możliwości, jako skiego przed emeryturą, żeby zdobyć wysoką
i skonsultowane, dlatego minie sporo to by nie mógł pomóc, chyba że dałby instruktorów grupę uposażenia.
w szkołach.
czasu, zanim wejdą w życie. pieniądze z własnej kieszeni. Chcemy
wprowadzić ustawowo, że dopiero pod- POLSKA ZBROJNA: Najstarszy rangą
POLSKA ZBROJNA: Czy z tą ścież- oficer kierowany na kurs na stopień z podoficer, sierżant major, będzie zarabiał
ką rozwoju nie jest trochę tak, jak starszego chorążego sztabowego będzie więcej niż porucznik?
z polskimi autostradami? musiał mieć dyplom wyższej uczelni. MAREK TOMASZYCKI: Tak, ale to będzie
MAREK TOMASZYCKI: W tym Wtedy będzie można mu rekompenso- wymagało zgody społeczności wojskowej i cy-
roku na polecenie szefa Sztabu Gene- wać wkład w naukę. wilnej, a z tym jest największy problem.

12 POLSKA ZBROJNA NR 21| 24 MAJA 2009


A R M I A

Cztery poziomy
stości: „Szkoły podoficerskie z założenia i usy-
tuowania nie muszą mieć żadnego sprzętu, bo
od tego mają centra szkolenia, przy których
funkcjonują. Tam jest ich baza szkoleniowa.
I tam kierowane są pierwsze egzemplarze sprzę-
tu wprowadzanego do wyposażenia. Poza tym
szkolenie elewa przebiega również w jednost- Po 2013 roku wszystkie szkoły podoficerskie połączone będą w jedną
kach wojskowych podczas praktyk”. Szkołę Podoficerską Wojska Polskiego.
KAŻDA INNA
Nie można wrzucić wszystkich ośmiu szkół,
podlegających dowódcom trzech rodzajów sił
zbrojnych i Inspektoratowi Wojskowej Służby
Zdrowia, do jednego worka. Major Marcin Ro-
gus z Sił Powietrznych w informacji przesłanej
do Sztabu Generalnego pisze: „Zgodnie z ra-
portem NIK Szkoła Podoficerska Sił Powietrz-
nych w Dęblinie ma pomoce naukowe z lat
sześćdziesiątych i siedemdziesiątych i używa
ich na co dzień. I będzie z nich korzystała, do-
póki eksploatowane będą samoloty TS Iskra,
Su-22, śmigłowce Mi-24, Mi-17, Mi-8 i Mi-2.
Zarzut jest absurdalny, bo przecież właśnie
w tej szkole znajdują się najnowocześniejsze la-
boratoria do szkolenia z miernictwa, w trakcie
przygotowań jest również baza informatyczna
na miarę współczesności”.
Kontrola wojskowych szkół podoficerskich

FOT. MARCIN SZUBERT


przez Najwyższą Izbę Kontroli spowodowała
nieco zamieszania, ale z pewnością znacznie
więcej pożytku. Chociażby poprzez usystematy-
zowanie zjawisk, z którymi przyjdzie się nam
zmagać przez kolejne lata. Wprawdzie inspekto-
rzy nie wykryli nic, o czym byśmy nie wiedzieli,

O
zadziałali jednakże stymulująco. I zapewne będą d 1 stycznia 2011 roku cztery szkoły
C O M M E N T
mieli pozytywny wkład w przygotowywane podoficerskie mają podlegać ko-
obecnie zmiany w szkoleniu podoficerów. A te mendantom centrów szkolenia. Woj- Pułkownik ADAM RURAK, szef Oddziału
pójdą zapewne daleko, bowiem w bardzo odle- ska Lądowe będą miały swoją szko- Kształcenia Zawodowego w Zarządzie
głych planach jest koncepcja utworzenia w Po- łę w Poznaniu, Siły Powietrzne w Dęblinie, Ma- Szkolenia – P7 Sztabu Generalnego
znaniu wspólnej dla całych sił zbrojnych Szkoły rynarka Wojenna w Ustce, a Inspektorat Woj- Wojska Polskiego:
Podoficerskiej Wojska Polskiego.  skowej Służby Zdrowia będzie miał powstające
teraz łódzkie Wojskowe Centrum Szkolenia
Medycznego. Po 2013 roku planuje się połą-
U ważam za konieczne zapewnienie
podoficerom odpowiednich narzędzi
prawnych. Osiągniemy to, zmieniając
POLSKA ZBROJNA: A kto w nowym czyć wszystkie szkoły podoficerskie w jedną ustawę o dyscyplinie. Poprzednia
układzie szkolenia podoficerów będzie od- Szkołę Podoficerską Wojska Polskiego, której zabrała władzę dowódcom drużyn,
powiadał za realizację programu i jakość siedzibą będzie Poznań. spowodowała, że rola podoficerów
szkolenia? Według projektu zmian organizacyjnych w dowodzeniu zmalała. A chcemy przecież,
żeby było odwrotnie.
MAREK TOMASZYCKI: Ten, kto będzie w szkołach podoficerskich wojsko nie będzie
szkolił podoficerów. Bezpośrednio komen- kształcić podoficerów na wszystkie stopnie,
dant szkoły poprzez dowódców kursów i in- lecz na kaprala, plutonowego, młodszego cho- i dowódcę plutonu. Starszy chorąży sztabowy,
struktorów. rążego i starszego chorążego sztabowego. Na odpowiednik generała wśród podoficerów, tak
tych czterech poziomach szkolenia podofice- jak wcześniej, będzie mógł zostać komendan-
POLSKA ZBROJNA: Można zatem mieć rowie będą poznawali problemy wszystkich ro- tem szkoły podoficerskiej, adiutantem szefa
nadzieję, że powstanie droga awansu dla dzajów wojsk, a wiedzę specjalistyczną, nie- Sztabu Generalnego WP, pomocnikiem do
podoficerów? Dziś jest to raczej ścieżyn- zbędną na konkretnym stanowisku, absolwen- spraw podoficerów w rodzajach sił zbrojnych
ka, a nie droga. ci zdobędą w centrach szkolenia. Stamtąd czy mężem zaufania.
MAREK TOMASZYCKI: Nigdy nie było plutonowy wróci do swojej jednostki i awansu- Obecnie przeskok z ośmiu szkół do jednej był-
problemu, by podoficerowie zostawali ofice- je z zastępcy dowódcy na jej dowódcę. by, zdaniem autorów projektu, nieracjonalny,
rami. Dla nas najbardziej wartościowy jest W przyszłości, gdy będzie tylko jedna szkoła gdyż w pierwszym etapie reformy trzeba wy-
kandydat ze środowiska wojskowego.  podoficerska, przewiduje się trzy kursy – na kształcić w latach 2009–2011 około pięciu ty-
stopień kaprala, młodszego chorążego i star- sięcy podoficerów na różnych poziomach. Póź-
szego chorążego sztabowego. W tym układzie niej, gdy potrzeby wojska znacznie zmaleją,
Generał dywizji MAREK TOMASZYCKI pierwszy będzie przygotowywany na dowódcę Szkoła Podoficerska Wojska Polskiego sama
jest szefem Zarządu Szkolenia
Sztabu Generalnego WP. drużyny, drugi na pomocnika dowódcy plutonu podoła temu zadaniu. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 13


14 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009
A R M I A

EMBRAER 175
to regionalny
samolot pasażerski
produkowany w Brazylii,
nieznacznie wydłużona
wersja Embraera 170.

ANNA DĄBROWSKA

Skrzydła dla VIP-ów

FOT. F.CAMIRAND
Pierwszy z dwóch nowych samolotów służących do przewozu najważniejszych Zdaniem posła Ludwika Dorna, obecna
procedura wyboru samolotów budzi wątpli-
osób w państwie resort obrony dostanie już latem, a drugi do końca tego roku.

M
wości. „Czy to przypadek, że właśnie brazylij-
inister Bogdan Klich, tywa resortu obrony, Ministerstwa skie Embraery zostały wybrane w procedurze
podając informację Skarbu i Kancelarii Premiera. Wyso- bezprzetargowej?”. Poseł przypomniał, że roz-
o pozyskaniu nowych kość rat leasingowych pozostaje tajem- pisany w 2006 roku przetarg został odwołany.
samolotów do przewo- nicą handlową. Uznano, że można podejrzewać, iż warunki
zu VIP-ów, wyjaśnił, że chodzi O tym, że trzeba pilnie podjąć decy- zamówienia mogą faworyzować brazylijskie-
o przejęcie w długoterminowy leasing zję o zakupie VIP-owskich samolo- go Embraera. Ludwik Dorn zastanawiał się
brazylijskich maszyn Embraer 175 za- tów, mówił pod koniec ubiegłego ro- więc, czy istnieje związek między tym faktem
mówionych dla Polskich Linii Lotni- ku premier Donald Tusk. Dopuścił a ostatecznym wyborem Embraera, i to w pro-
czych LOT. wtedy możliwość zakupu maszyn bez cedurze bezprzetargowej.
„W momencie, kiedy trafią one do przetargu, na podstawie decyzji Rady Minister Klich tłumaczył natomiast, że nie
przewoźnika, my będziemy z nich ko- Ministrów. O wymianie samolotów rozpisano przetargu na samoloty, ponieważ nie
rzystać na zasadzie umowy leasingowej rządowych głośno jest zresztą od kil- POLSKIE LINIE ma takiej potrzeby w wypadku leasingu. Za-
pomiędzy Ministerstwem Obrony Na- kunastu lat. LOTNICZE LOT pewniał też, że decydując się na Embraery
rodowej a Agencją Rozwoju Przemy- Ostatni przetarg na sześć nowych eksploatują od 175, wybrał dobre, nowe i wysokiej jakości
2006 roku sześć
słu”. Przez pierwsze dwa lata agencja maszyn, rozpisany w 2006 roku, od- Embraerów
maszyny za rozsądną cenę.
będzie spłacać leasing, resort obrony wołano w czerwcu 2007 roku z powo- w wersji 175LR. Szef MON przypomniał, że samoloty będą
natomiast przejmie spłacanie należno- du błędów w warunkach przetargu, wykorzystywane tak jak obecnie Tu-154 i Jak-
ści w 2011 roku. „Takie rozwiązanie któremu zarzucano, że faworyzuje 40, czyli ponad połowę lotów będą wykonywały
nie naraża skąpej teraz kasy MON na Embraera Legacy 600 – samolot na potrzeby naszych kontyngentów oraz misji
dodatkowe nieprzewidziane wydatki”, mniejszy od mającego być przedmio- ewakuacyjnych. Pozostałe loty to przewozy
mówił minister. Jest to wspólna inicja- tem leasingu ERJ-175. VIP-ów. Podkreślał też, że cała flota tych samo-

Niebezpieczne loty lotów wymaga modernizacji.


Warszawski 36 Specjalny Pułk Lotnictwa
Transportowego, który obsługuje loty przedsta-
Usterki techniczne samolotów rządowych wicieli najwyższych władz, używa obecnie
od kilku lat sprawiały problemy prezydentom i premierom. dwóch samolotów średniego zasięgu Tu-154

W grudniu 2008 ro-


ku Tu-154, któ-
rym podróżował prezy-
rujący rozmrażaniem
ruchomych elementów
skrzydeł. W czerwcu
gdy zawiódł rządowy
samolot, było przymu-
sowe lądowanie Jaka-
i kilku mniejszych Jak-40.
„Każdemu z nich powoli kończą się resursy
i stopniowo trzeba pozyskiwać kolejne maszy-
dent Lech Kaczyński, 2007 roku doszło do 40, którą leciała mar- ny”, mówił minister. Jak poinformował Robert
miał awarię na lotnisku awarii rządowego Tu- szałek senatu Alicja Rochowicz, rzecznik MON, decyzje o dalszej
w Ułan Bator. 154 w Narwiku. Naj- Grześkowiak w 1998 wymianie samolotów specpułku będą podejmo-
Uszkodzeniu uległ ele- głośniejszym nato- roku w Arabii Saudyj- wane w późniejszym terminie, z zachowaniem
ment elektroniczny ste- miast przypadkiem, skiej.  pełnych procedur przetargowych. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 15


N A C E L O W N I K U

Kluczowy
16
klient
POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009
A R M I A

Z EDWARDEM E. NOWAKIEM
o walce o dostęp do rynku zbytu,
jakim jest nasze wojsko, oraz kondycji
polskiej zbrojeniówki rozmawiają
ARTUR GOŁAWSKI i TADEUSZ WRÓBEL
POLSKA ZBROJNA: W jakich stosunkach wizji, by uzupełnić ciąg produktowy, od prac
jest Pan z ministrem obrony? badawczo-rozwojowych, przez modernizację
EDWARD E. NOWAK: Jesteśmy krakusami, i remonty, po utylizację. Uzgodniliśmy z MON
kolegami z czasów opozycji. Bogdan Klich utworzenie dywizji serwisowej Bumaru, mają-
jest ode mnie młodszy. Poznałem go, gdy za- cej skupić obecne wojskowe przedsiębiorstwa
czynał działalność w ruchu „Wolność i Pokój” remontowo-produkcyjne.
oraz Niezależnym Zrzeszeniu Studentów. Łą-
czą nas też prywatne relacje z dawnych lat. POLSKA ZBROJNA: Od 20 lat jesteśmy
suwerenni, od dekady należymy do NATO,
POLSKA ZBROJNA: Przekładają się one od pięciu lat do UE, a mimo to znajdujemy
na współpracę MON–Grupa Bumar? się poza programami wielonarodowymi,
EDWARD E. NOWAK: Nie jest nam wcale choć koszty wejścia do nich były śmieszne.
łatwiej. To częsty przypadek, że jak ludzie się EDWARD E. NOWAK: Bierze się to z mo-
dobrze znają, to trudniej im się współpracuje. zolnej, powolnej restrukturyzacji przemysłu,
Zwłaszcza że mamy inne cele i zadania. Wy- a może i armii. Nasz przemysł obronny nie
daje mi się – i nie odnoszę tego do nikogo per- osiągnął jeszcze odpowiedniego poziomu kon-
sonalnie – że w Polsce jeszcze sobie nie odpo- kurencyjności. To ostatnia branża niezrestruk-
wiedzieliśmy na pytanie, czy traktujemy prze- turyzowana. Chcemy to naprawić. Notabene
mysł zbrojeniowy jako ważny składnik syste- Bumar uczestniczy już w takich programach,
mu bezpieczeństwa państwa. chociaż nie na skalę naszych ambicji.

POLSKA ZBROJNA: Każdy słuchacz Aka- POLSKA ZBROJNA: Co, Pana zdaniem,
demii Obrony Narodowej jest uczony, że od- opłaca się wytwarzać w kraju wielkości Pol-
powiedź brzmi „tak”, więc każdy generał ski własnymi siłami, a produkcja czego jest
i parlamentarzysta działający w komisji uzasadniona tylko w kooperacji międzyna-
obrony też to wie. I wie, dlaczego. rodowej?
EDWARD E. NOWAK: Jeśli zakładamy, że EDWARD E. NOWAK: Nie możemy zajmo-
cały przemysł lub jego część jest ważnym wać się wszystkim. Nie zbudujemy samolotów
elementem systemu bezpieczeństwa, że chce- bojowych i dużych okrętów. Nie mamy odpo-
my wytwarzać broń, amunicję czy coś jesz- wiednich mocy wytwórczych, a rynek jest
cze, to musimy zapewnić dobre relacje mię- opanowany przez wielkie koncerny, których
dzy tymi, którzy na co dzień decydują o bez- nie pokonamy. Lecz mimo to mamy szansę ist-
pieczeństwie – na ogół jest to armia – a nami, nieć i się rozwijać.
producentami, dostawcami. Nazywam to stra-
tegicznym partnerstwem. Jeśli ktoś uważa, że POLSKA ZBROJNA: Z zamówień dla stu-
nie jest ono potrzebne, to przyjmujemy, że tysięcznej armii?
zaopatrzenie sił zbrojnych w sprzęt i uzbroje- EDWARD E. NOWAK: Wierzę w szanse
nie może być organizowane na zasadzie total- na sukces w wojskowej elektronice, opto-
nej wolnej amerykanki. elektronice, radarach i sensorach, w projek-
cie „Żołnierz XXI wieku”, w wozach bojo-
POLSKA ZBROJNA: Jaki jest status wa- wych na kołach i gąsienicach, w amunicji,
szej strategii? w tym także w rakietach. Mamy kilka nie-
EDWARD E. NOWAK: Zatwierdzili ją za- złych systemów. Od początku pracy w Bu-
rząd, rada nadzorcza i minister skarbu pań- marze mam świadomość tego, co zapisali-
stwa. Uzgodniliśmy ją też w styczniu z mini- śmy w naszej strategii: absolutnie nieunik-
FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI

strami obrony i gospodarki. Strategia przewi- nione jest wejście na rynki zagraniczne. Dą-
duje zmianę struktury holdingu poprzez po- żymy do tego, by do 2012 roku połowa na-
grupowanie firm, na przykład w dywizje „Bu- szej produkcji była eksportowana.
mar-Amunicja” czy „Bumar-Żołnierz” lub
„Bumar-Ląd”. Pierwotnie planowaliśmy, że POLSKA ZBROJNA: A jaki jest stan wyj-
firmy wojskowe wejdą do poszczególnych dy- ściowy?

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 17


N A C E L O W N I K U

FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI


TRZEBA DOPROWADZIĆ DO TEGO, by nasz Rosomak zaczął być wreszcie sprzedawany za granicę.

EDWARD E. NOWAK: W ubie- POLSKA ZBROJNA: W jakiej EDWAD E. NOWAK: One jeszcze trwają.
głym roku nasz eksport miał wartość sytuacji jest Grupa Bumar w tym Mam nadzieję, że minister Klich lada dzień
145 milionów dolarów. W tym będzie fatalnym dla branży zbrojeniowej podpisze odpowiednią decyzję. Nawet jeśli nie
to 426 milionów dolarów. Niełatwo roku? obejmie ona 100 procent asortymentu, który
zarobić tyle na handlu bronią, gdzie EDWARD E. NOWAK: Cztery na- mielibyśmy dostarczyć, to niech to będzie
konkurencja bywa bezwzględna. sze firmy, które otrzymały zamó- 80 procent tego, co bezsprzecznie wojsko mu-
wienia zagraniczne lub dostarczają si dostać. Umożliwi to nam uruchomienie pro-
POLSKA ZBROJNA: W waszej sprzęt dla kontyngentów, mają się dukcji w fabrykach, które mają przestoje, wy-
NIEBAWEM
branży łatwiej wyprodukować, niż dobrze. Tym zaś, które są całkowi- PRZEDSTAWIĘ
słały ludzi na urlopy bezpłatne, wypłacają pra-
znaleźć klienta. cie uzależnione od zamówień rządo- ministrowi cownikom po 500 złotych pensji lub w ogóle
EDWARD E. NOWAK: Wiadomo, wych, a nie oferują najnowocze- Klichowi nie płacą i zaczynają ich zwalniać, a kontra-
że jeśli ktoś może bezpośrednio do- śniejszych wyrobów, wiedzie się propozycję hentom mówią, że nie zamawiają części.
umowy
trzeć do naszej armii, woli to zrobić źle. W takiej sytuacji znalazły się o partnerstwie
Kontrahenci ostrzegają, że jak zaczniemy
samodzielnie, a nie dzielić się z nami ZPS Pionki, Dezamet, Zakłady Me- strategicznym. zamawiać, to produkcja może potrwać trzy
zyskiem. Jeśli jednak decydenci na- chaniczne w Tarnowie i Fabryka Chcemy ustalić miesiące i dłużej, więc mogą nie wyrobić się
kłaniają nas do wchodzenia we Broni w Radomiu, w której w tym w niej zasady z dostawami w tym roku, wobec czego mini-
współpracy
współpracę z podmiotami zagranicz- roku wojsko zamówiło na razie tyl- w trzech
ster finansów znów może mieć powód do in-
nymi, to nie chciałbym, aby rola Bu- ko około 1800 karabinków Beryl. obszarach: gerencji w budżet MON. Kooperanci zaczy-
maru sprowadzała się do rozwijania rozwój nają też naliczać kary i odsetki, a to już nie
przed nimi czerwonego dywanu, któ- POLSKA ZBROJNA: Ile chce wy- produktów, ich są żarty. Nas przede wszystkim nie kryzys
produkcja oraz
ry zapewni im bezpośredni dostęp do dać u was resort obrony? procedury.
kosztuje, ale tracony czas. Rozmawiamy na
Wojska Polskiego. Chciałbym raczej, EDWARD E. NOWAK: Oczekiwali- początku maja, a nie mamy jeszcze kontrak-
abyśmy stali się poważnymi partne- śmy w tym roku zamówień na 1,1 mi- tów na ten rok!
rami, by umowy były zawierane sy- liarda złotych brutto. Nie wliczam
metrycznie. Żebyśmy ułatwiając ko- w to Rosomaków. Teraz wiemy, że POLSKA ZBROJNA: Rząd chce wam po-
muś dostęp do polskiego rynku, sko- MON chce kupić towary jedynie za móc, proponując preferencyjne kredyty
rzystali z tego, zdobyli kompetencje 338 milionów. Z tygodnia na tydzień z Banku Gospodarstwa Krajowego.
i z nowymi produktami podbijali straciliśmy 60–70 procent zamówień. EDWARD E. NOWAK: Te kredyty są nam
rynki trzecie, a nawet rynki w pań- potrzebne. Chcę powiedzieć, że jako Bumar
stwie, z którego pochodzi partner. POLSKA ZBROJNA: Jak przebie- wciąż mamy w bankach dobre warunki kredy-
Dopiero takie partnerstwo zasługuje gały renegocjacje kontraktów wie- towe. Jednak przez kryzys tracimy zaufanie
na miano strategicznego. loletnich? bankowców, z powodu trudności budżetowych

18 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


A R M I A

głównego klienta, który dotychczas uchodził gliśmy znaleźć źródła kłopotów, nie umieli so- techniczne, które niełatwo było zidentyfiko-
za najlepszego płatnika. Stabilność zamówień bie z nimi poradzić także inżynierowie Oto wać. Ale poradziliśmy sobie.
rządowych jest dziś kwestionowana. Melary, właściciele licencji wieży. Wiele ty-
godni trwały prace identyfikacyjne i analizy, POLSKA ZBROJNA: Czy koniec proble-
POLSKA ZBROJNA: Czy firmy bumarow- jak rozwiązać problem. Gdy się to udało, zde- mów technicznych oznacza też koniec rywa-
skie naliczały w tym roku MON kary za rzyliśmy się z formalnościami: czy zatwier- lizacji z WZM Siemianowice?
opóźnienia w płatnościach za dostarczony dzić nowe rozwiązania, a jeśli tak, jak to zro- EDWARD E. NOWAK: Rywalizacja między
sprzęt? bić? Straciliśmy kolejne tygodnie, skończył się Bumarem i Siemianowicami nie przynosi ni-
EDWARD E. NOWAK: Uważamy, że MON rok budżetowy i minister finansów obciął bu- czego dobrego. Trzeba ją zakończyć, dopro-
nie jest winne kryzysowi, więc nie możemy dżet MON, nie zgadzając się na przesunięcie wadzić do tego, by nasz Rosomak zaczął być
wprowadzać do naszych relacji elementów pieniędzy zarezerwowanych na zakup opóź- wreszcie sprzedawany za granicę. Mamy w tej
sankcji. Chcemy postępować inaczej. Uważa- nionych Rosomaków w 2008 roku na rok na- chwili zapytania o dostawy około 500 sztuk
my, że obie strony, my i resort, powinny skaso- stępny. Wtedy zaczęto szukać winnego. transporterów, na różnym poziomie konkrety-
wać pewne pretensje i długi zacji. Interesuje się nim wiele armii, w tym
wobec siebie.
MON nie jest POLSKA ZBROJNA:
Uważa Pan, że wasza fir-
trzy europejskie.

POLSKA ZBROJNA: Ma winne kryzysu, ma nie zawiniła? POLSKA ZBROJNA: Pytają o wersję 8 x 8
pan zapędy altruistyczne? EDWARD E. NOWAK: czy 6 x 6?
EDWARD E. NOWAK: To więc nie Część winy leży po naszej EDWARD E. NOWAK: Głównie o 8 x 8,
nie altruizm. MON jest naszym
„najukochańszym klientem”,
możemy stronie. Nie zawsze zajmo-
wali się tym najlepsi lu-
bo tylko taką produkujemy. Ta druga pozo-
staje wciąż tylko na papierze. Natomiast Ro-
a takiego się szanuje. Nie tylko, wprowadzać do dzie. Dlatego dokonaliśmy somak w wersji 8 x 8 jeździ, strzela i wzbu-
gdy jest dobrze, ale zwłaszcza zmian w kierownictwie dza strach. Do klientów najbardziej przema-
wtedy, gdy pojawiają się trud- naszych relacji projektu. wia jednak to, że jeszcze żaden żołnierz
ności. Wierzymy, że klient to
doceni. Wierzymy też, że kry-
elementów POLSKA ZBROJNA:
w nim nie zginął. To polscy żołnierze przy-
czynili się do sukcesu tego wozu.
zys minie i będziemy mogli le- sankcji Kto jeszcze zawinił?
piej ułożyć nasze relacje. EDWARD E. NOWAK: POLSKA ZBROJNA: Aby go eksportować,
Jesteśmy końcowym dostawcą, mamy umowę musicie dogadać się z Finami, właścicielami
POLSKA ZBROJNA: Jak wygląda sytu- z MON, więc to my staliśmy się chłopcem do projektu.
acja, jeśli chodzi o kontrakt na dostawy Ro- bicia. Tu można by zakończyć opowieść. Do- EDWARD E. NOWAK: To przede wszyst-
somaków? Czy usatysfakcjonujecie waszego robiono jednak ideologię do sprawy, że wszyst- kim Siemianowice i Bumar muszą grać w jed-
głównego klienta? kiemu jest winny wyłącznie Bumar. Wydaje nej drużynie, do spółki z Patrią, która jest li-
EDWARD E. NOWAK: Brak satysfakcji mi się, że niektórzy ludzie mieli inne cele niż cencjodawcą wozu, i Oto Melarą od wieży,
klienta, gdyby pominąć grę interesów, jaka to- sprawna produkcja Rosomaka. Być może cho- gdyby jej sprzedaż wchodziła w grę. W tym
czy się wokół tego kontraktu, ma praprzyczy- dziło im o niedopuszczenie do integracji gronie musimy się dogadać. Rozmawiałem
nę w tym, że kiedyś w MON podjęto decyzję WZM Siemianowice z Bumarem, a może z partnerami zagranicznymi. Są na „tak”, ale
o wyborze miejsca wytwarzania Rosomaka. o pomoc w wejściu do Siemianowic Patrii. proszą: uporządkujcie relacje w kraju.
A także jak najbardziej słuszną o tym, że musi Możliwe, że są i inne powody.
on być spolonizowany. Zapisano to w kontrak- POLSKA ZBROJNA: I ma Pan pomysł na
cie z Patrią. POLSKA ZBROJNA: Zleciliście sprawę obopólnie korzystną współpracę?
wywiadowni gospodarczej? EDWARD E. NOWAK: Nie mam wątpli-
POLSKA ZBROJNA: Patria już wtedy EDWARD E. NOWAK: Ustaliliśmy, komu wości, że Rosomaka powinniśmy nadal
zwracała uwagę, że 100-procentowa poloni- na czym zależało. Tyle mogę powiedzieć. montować w Siemianowicach, bo WZM na-
zacja nie ma sensu, bo się nie opłaca. brały już dużych doświadczeń i są do tego
EDWARD E. NOWAK: Wozy miały być POLSKA ZBROJNA: Czy w tym roku nie technologicznie przygotowane. Równocze-
składane w WZM Siemianowice. Szybko oka- będzie perturbacji z okrojoną dostawą łącz- śnie drugą linię, eksportową, powinniśmy
zało się, że przedsiębiorstwo nie jest wydolne nie 48 Rosomaków dla naszego wojska? otworzyć w Łabędach. Produkcją w obu fa-
ekonomicznie, by zarządzać tak wielkim pro- Rozłożyłyby one plan dostaw wozów do brykach trzeba kierować komplementarnie,
jektem i znalazło się na granicy bankructwa. Afganistanu. z jednego miejsca, może także poprzez tych
Ówczesny minister obrony poprosił Bumar EDWARD E. NOWAK: Nie powinno być za- samych ludzi. Jeżeli dodamy do tego kom-
o pomoc. Przystąpiliśmy do programu, organi- grożeń, ale pamiętajmy, że przez wielomie- petencje w finansowaniu oraz marketingu
zując finansowanie produkcji, odbudowując sięczny brak płatności dla naszych poddostaw- i sprzedaży Bumaru, to mamy doskonały
projekt. Dodatkowo przejęliśmy produkcję oto- ców więzy kooperacyjne zostały nadwerężo- model produktowy.
melarowskiej wieży do Rosomaka. Zabraliśmy ne, a czasami nawet zerwane i trzeba je teraz
się za jej polonizację i zaczęły się problemy… odbudowywać. To także kwestia znacznie POLSKA ZBROJNA: Niech ktoś podejmie
zwiększonych kosztów, utrata zaufania ban- decyzję. Czas ucieka, konkurencja nie śpi!
POLSKA ZBROJNA: Okazało się, że nie ków i tak dalej. Powinniśmy sobie poradzić. EDWARD E. NOWAK: My, w Bumarze, nie
wszystkie polskie firmy, a nawet dostawcy jesteśmy w roli rozgrywającego. To nie do nas
zagraniczni, były do tego przygotowane. POLSKA ZBROJNA: Nawet przy poloni- należy decyzja. Na pewno jako Polacy powin-
EDWARD E. NOWAK: Polonizowana wieża zacji? niśmy wykorzystać nasze pięć minut, starać
miała poważne problemy techniczne: na przy- EDWARD E. NOWAK: Jestem z zawodu in- się dziś robić wspólne projekty i zdobywać
kład w ostatnim czasie za głośno pracowała, żynierem. Rozumiem, skąd wyniknął ubiegło- z Finami rynki trzecie. Na przykład w Azji,
wpadała w drgania i tak dalej. Długo nie mo- roczny problem. To skomplikowane procesy Europie i Ameryce Południowej.

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 19


N A C E L O W N I K U
POLSKA ZBROJNA: Nie zaprzeczy Pan, EDWARD E. NOWAK: Nie jest z tym najle-
że wokół Rosomaka krążą już dostawcy piej. Rada Uzbrojenia de facto akceptuje już
konkurencyjnych wież. gotowe produkty do wdrożenia. Brakuje nato-
EDWARD E. NOWAK: Aspirują do tego Ra- miast etapu dyskusji i współpracy we wstępnej
fael, Elbit, Oto Melara czy BAE Systems, któ- fazie. Dlatego jestem zwolennikiem powoła-
ry ostatnio stał się bardziej aktywny. W związ- nia ciała, które nazwałem Forum Siły Zbroj-
ku z wyborem wieży do modernizowanego ne–Przemysł–Nauka, gdzie następowałaby
wozu BWP-1 (Puma) przeprowadzono kon- wymiana i „ucieranie” poglądów. Na jego cze-
kurs, do którego stanęły tylko Rafael i Elbit. le stałby wiceszef MON, a uczestnikami byli-
Oto Melara i BAE Systems nie złożyły osta- by, między innymi, przedstawiciele Sztabu
tecznie aplikacji. Na serio możemy rozpatry- Generalnego i rodzajów sił zbrojnych, Wojsko-
wać więc tylko obie firmy izraelskie, tym bar- wej Akademii Technicznej, Akademii Obrony
dziej że wojsko żąda integracji bezzałogowej Narodowej, Szkoły Głównej Handlowej, jak
wieży z wyrzutnią pocisków Spike. też Bumaru i innych grup przemysłowych.
Niestety, nie zauważyłem entuzjazmu dla me-
POLSKA ZBROJNA: Nie obawia się Pan, go pomysłu. Szkoda.
że w obecnej sytuacji Puma skończy jak
amerykański program „Future Combat POLSKA ZBROJNA: Wiele osób nie uwa-
Systems”? ża Bumaru za dobrego partnera. Przyczy-
niły się do tego sprawy przetargu na na-
brzeżny dywizjon rakietowy czy kłopoty
z Rosomakiem.

NASZ PRZEMYSŁ OBRONNY NIE OSIĄGNĄŁ JESZCZE ODPOWIEDNIEGO


POZIOMU KONKURENCYJNOŚCI. TO OSTATNIA BRANŻA
NIEZRESTRUKTURYZOWANA. CHCEMY TO NAPRAWIĆ
EDWARD E. NOWAK: Mam świadomość,
że firma od kilku lat ma nienajlepszą opinię.
EDWARD E. NOWAK: To jeden z polskich Podejmujemy wiele działań, by odbudować re-
problemów: rozpoczynamy jakieś programy, putację. Tak to już bywa, że łapie się jednego
wydajemy duże pieniądze na prace badawczo- nietrzeźwego żołnierza, a powstaje opinia, że
-rozwojowe, a potem ich nie wdrażamy. Trze- całe wojsko pije. Tak było też z nami.
ba skończyć z takim marnotrawstwem. MON jest naszym kluczowym klientem i re- starczane w tej formule, obierzmy cenę po-
lacje z nim są dla nas bardzo ważne. Dlatego czątkową, przyjmijmy algorytm jej zmian
POLSKA ZBROJNA: Zaproponujcie woj- niebawem przedstawię ministrowi Klichowi w następnych latach. Jednak musimy też po-
sku uruchomienie programu bojowego wo- propozycję umowy o partnerstwie strategicz- wiedzieć jasno, że koszt takiego kontraktu bę-
zu gąsienicowego na nowej platformie. nym. Chcemy ustalić w niej zasady współpracy dzie wyższy.
Punktem wyjścia mógłby być chociażby w trzech obszarach: rozwój produktów, ich
CV90, który od kilku lat, z wieżą uzbrojoną produkcja oraz procedury. Nie ukrywam, że POLSKA ZBROJNA: To może odstraszać
w 120-milimetrową armatę, prezentowany chcielibyśmy zostać partnerem strategicznym od takich umów.
jest w Kielcach przez gliwickie zakłady. MON. Jako przykład mogę podać zaopatrzenie EDWARD E. NOWAK: Wiem, ale należy
EDWARD E. NOWAK: Dziś Puma to bardzo w amunicję. Przecież tu możemy określić po- pamiętać, że kto kupuje tanio, ten kupuje dwa
ważny projekt dla Wojskowych Zakładów Me- trzeby wojska w dłuższej perspektywie i za- razy. Często bywa, że cena zakupu jakiejś rze-
chanicznych w Poznaniu i chcemy wraz z nimi wrzeć umowy wieloletnie. Mając takie umo- czy to zaledwie 30 procent całości kosztów jej
go realizować. Z drugiej strony chciałbym, aby wy, możemy ubiegać się o kredyty na moder- użytkowania. Możemy rozpocząć z produk-
powstał program nowoczesnego modułowego nizacje i otwarcie nowych linii produkcyjnych tem, który dopiero startuje, jak na przykład
pojazdu dla naszej armii. Oczywiście powi- czy kupno licencji. Dziś takiej możliwości bra- broń modułowa opracowywana obecnie w Fa-
nien on mieć charakter międzynarodowy (eu- kuje: marże zysku są niskie, a zamówienia bryce Broni w Radomiu.
ropejski). Jednym z partnerów mógłby być na krótkoterminowe i niepewne.
przykład Hagglunds. Ale tego muszą chcieć POLSKA ZBROJNA: Kiedy chcecie prze-
obie strony, a co ważniejsze – powinny to po- POLSKA ZBROJNA: Pojawiają się też za- jąć przedsiębiorstwa, dla których MON jest
przeć krajowe resorty obrony. Jednocześnie rzuty co do jakości serwisowania dostarczo- organem założycielskim?
musi powstać pojazd, który można by zaofero- nego sprzętu. EDWARD E. NOWAK: Umówiliśmy się
wać różnym klientom, dostosowywać go do EDWARD E. NOWAK: Dlatego chcieliby- z ministrem obrony, że datę przekazania Bu-
ich oczekiwań, bo produkowanie go tylko dla śmy doprowadzić do takiej sytuacji, że my nie marowi tych przedsiębiorstw ustali MON.
naszej armii nie ma sensu. Klucz jest w ręku tylko prowadzimy prace badawczo-rozwojowe W planie rządowym określono, że ma to na-
wojskowych. Muszę dbać o to, z czego żyję. i produkujemy sprzęt, ale zapewniamy rów- stąpić nie później niż do końca 2010 roku.
nież jego serwis przez cały okres użytkowania
POLSKA ZBROJNA: Pośrednio potwier- w wojsku, modernizujemy go, a wreszcie uty- POLSKA ZBROJNA: To kolejne opóźnie-
dza Pan, że kuleje wymiana poglądów mię- lizujemy i poddajemy recyklingowi. Mówimy nie. Pierwotnie resort obrony miał się po-
dzy przemysłem a wojskiem odnośnie do o całym cyklu życia danego produktu. Określ- zbyć zakładów remontowo-produkcyjnych
przyszłych oczekiwań sprzętowych. my wspólnie z armią, które produkty będą do- już w 2006 roku.

20 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


A R M I A

duktów, następnie sprzedajemy majątek stocz-


ni Nauta deweloperom na potrzeby rozbudo-
wującego się miasta. Zdobyte w ten sposób
pieniądze inwestujemy w połączoną stocznię.
Przecież obydwie stocznie to majątek naszego
kraju. Można by jeszcze pomyśleć o połącze-
niu kapitałowym z partnerami z zachodniej
Europy. Jest zatem alternatywa.

POLSKA ZBROJNA: Gdyby udało się


wam utrzymać stocznię z zamówień Mary-
narki Wojennej, zakrawałoby to na cud.
Jednostek pływających stale ubywa, a z pie-
niędzmi na nowe okręty też pewnie będzie
krucho.
EDWARD E. NOWAK: Przecież mogliby-
śmy budować wiele rodzajów statków i okrę-
tów, niekoniecznie tych wielkich, na szcze-
gólne zamówienie klientów. Potrafimy to ro-
bić w Polsce, a jeszcze parę miesięcy temu
na moim biurku leżały zapytania o możli-
wość produkowania jednostek do operowania
na Morzu Czarnym. Lecz, faktycznie, dziś
nie wyobrażam sobie, by stocznia utrzymy-
wała się jedynie z rynku krajowego. Musi
zmienić nastawienie na ekonomiczne i glo-

FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI (2)


balne. Przemysł okrętowy już dawno przestał
być lokalną manufakturą.

POLSKA ZBROJNA: Musi jednak mieć


jakąś ofertę produktową. Nie może być to
korweta, bo tu mamy złe doświadczenia. Je-
śli Gawron zacznie wreszcie pływać, to nie
dość, że nie będzie najnowszą konstrukcją,
EDWARD E. NOWAK: Tak się powołano między innymi Grupę Bu- to jego cena wyniesie prawie tyle, co najno-
TO JEDEN umówiliśmy z ministrem obrony, choć mar. W tej specjalności jesteśmy wocześniejszej produkowanej w Europie
Z POLSKICH uważam, że w przypadku niektórych kompetentni i możemy to zrobić le- fregaty, okrętu dwa razy większego.
PROBLEMÓW:
rozpoczynamy
firm powinno się to odbyć szybciej. piej. Nie my jednak o tym decyduje- EDWARD E. NOWAK: Nikomu nie uda
jakieś Wkrótce wystąpimy do MON i MSP my. Przedstawiliśmy pomysł zgodny się budowa okrętów z budżetów szczątko-
programy, o uściślenie harmonogramów. z planem rządowym i czekamy. wych, które raz są, a raz ich nie ma. Widzia-
wydajemy duże łem, jak zaawansowane są prace nad Gawro-
pieniądze na
prace POLSKA ZBROJNA: W tym ro- POLSKA ZBROJNA: Czy staranie nem. Zamontowano w nim agregaty, które
badawczo- ku może to i lepiej dla Was, że nie się o przejęcie stoczni to dobry po- już straciły gwarancję producenta. Faktycz-
-rozwojowe, macie jeszcze kilkunastu kolej- mysł? W tej branży nie dał sobie ra- nie – to antyreklama. 
a potem ich nie nych zakładów do zarządzania dy rząd, a uda się Bumarowi?
wdrażamy.
i utrzymania. EDWARD E. NOWAK: Trzeba rato- WIZYTÓWKA
EDWARD E. NOWAK: Nie ma te- wać stocznie, także te wojskowe, a po-
go złego, co by na dobre nie wyszło. za tym powinniśmy chronić polskie EDWARD EDMUND
Choć przyznam, że firmy posiadają- nabrzeże. Sęk w tym, że Stocznia Ma- NOWAK
ce kontrakty, jak WZM Siemiano- rynarki Wojennej ma za duży mają- W latach 1992–1995 był
wice, to kuszący kąsek. Proszę po- tek, zbyt wielu ludzi i za mało pro- wiceministrem przemysłu,
równać zamówienia, które chce do duktów. Trzeba jej dodać drugi filar. a w rządzie Jerzego Buzka – wicemini-
nas i do swoich przedsiębiorstw strem gospodarki. Dwa lata temu został wi-
skierować MON: dla Grupy Bumar POLSKA ZBROJNA: Wtedy bę- ceprezesem Agencji Rozwoju Przemysłu.
deklaruje zakupy za 338 milionów dzie jeszcze więcej ludzi i więcej Od 2008 roku prezesuje Bumarowi spółce
złotych, a na same Rosomaki z Sie- majątku. z o.o., która jest podmiotem dominującym
mianowic gotowe jest wydać EDWARD E. NOWAK: Według w Grupie Bumar, zrzeszającej 21 spółek
485 milionów. To jasno wskazuje mnie, należałoby połączyć Stocznię handlowych i produkcyjnych polskiego
przemysłu obronnego.
proporcje i priorytety. W tej sytuacji Marynarki Wojennej ze Stocznią Re-
Jest autorem koncepcji tworzenia specjal-
WZM Siemianowice sobie poradzą montową Nauta w jeden organizm pod
nych stref ekonomicznych. Negocjował
w kryzysie. A inne zakłady? Ogól- nazwą „Stocznia Marynarki Wojennej między innymi projekty inwestycyjne z kon-
nie uważam, że MON nie powinno Nauta”, po czym przenieść Nautę na cernami GM, Volkswagen, Toyota, PSA, Vo-
się zajmować restrukturyzacją teren SMW. Zyskujemy dobrze „upa- lvo, Sikorsky. Współtwórca i fundator radia
przedsiębiorstw, bo do takich zadań kowaną firmę” w dwóch grupach pro- RMF FM.

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 21


W O J S K A S P E C J A L N E

BOGUSŁAW POLITOWSKI

Strzał w dziesiątkę
24 maja 2009 roku Wojska Specjalne po raz drugi będą obchodziły swoje
święto. Czy czwarty rodzaj wojsk istotnie był naszej armii potrzebny?

W
Dowództwie Wojsk Specjal- ków dokumencie czytamy, że celem DWS jako dowództwa wojsk specjal-
nych trwa kolejny, dwumie- wsparcia, jakiego Polakom udzielają nych i przygotowanie Polski do bycia
sięczny kurs planowania so- USA, jest „osiągnięcie przez DWS w tej dziedzinie państwem ramowym
juszniczych i koalicyjnych zdolności do funkcjonowania jako do- (SOF Framework Nation) w NATO”.
operacji specjalnych. Wykładowcami są pra- wództwo operacyjne dla sił specjal- 19–20 marca w Krakowie i w 1 Puł-
cownicy Uniwersytetu Operacji Specjalnych nych (SOF) i podejmowania działań ku Specjalnym Komandosów w Lu-
WOJSKA
USA. Istnieje więc szansa, że zgodnie z dekla- SPECJALNE
autonomicznych (lub we współpracy blińcu przebywał asystent sekretarza
racją rządową do końca 2011 roku DWS osią- weszły na drogę, z siłami specjalnymi USA – US SOF) obrony USA do spraw operacji spe-
gnie pełną zdolność operacyjną jako dowódz- która poprawi na rzecz bezpieczeństwa i stabilizacji cjalnych i konfliktów o niskiej inten-
two operacji specjalnych NATO. Wiele wska- zdolności na świecie”. W innym punkcie me- sywności Michael G. Vickers. Nie-
operacyjne
zuje także na to, że nasze Wojska Specjalne całych sił morandum można przeczytać: „Do- długo po nim DWS odwiedził dowód-
będą przewodzić wśród podobnych formacji zbrojnych, wództwo Europejskie USA/Dowódz- ca operacji specjalnych Stanów Zjed-
krajów środkowo-wschodniej Europy. bo z silnej two Operacji Specjalnych USA w Eu- noczonych admirał Eric T. Olson.
We wspomnianym kursie w Krakowie formacji w razie ropie, wspierane przez Dowództwo
zagrożenia
oprócz Polaków biorą także udział oficerowie korzystać będą Operacji Specjalnych USA, zobowią- OD STATYKI
chorwackich sił specjalnych. wszyscy. zuje się wspierać DWS w rozwoju DO DYNAMIKI
19 lutego tego roku Bogdan Klich oraz se- wszechstronnego, wieloletniego pro- Polskę wskazuje się jako jedno
kretarz obrony USA Robert Gates podczas gramu szkoleniowego. Program ten z czterech państw, które w NATO
nieformalnego szczytu ministrów obrony będzie przygotowany tak, by ułatwić uchodzą za liderów w dziedzinie so-
państw NATO podpisali umowę bilateralną integrację DWS z sojusznikami pod- juszniczych operacji specjalnych.
o współpracy polskich i amerykańskich wojsk czas szkoleń NATO i USA, mających Nie zawsze tak było. Mimo świet-
specjalnych. W zatwierdzonym przez polity- na celu wspieranie profesjonalizacji nych referencji, jakie siły wydzielone

22 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


A R M I A

Mózg specjalsów
Dowództwo Wojsk Specjalnych
ma charakter operacyjny.

P owołane ustawą
z 24 maja 2007 ro-
ku, odpowiada za dowo-
dzenie jednostkami
Wojsk Specjalnych, ich
szkolenie i przygotowa-
nie do działań bojo-
wych. DWS nie przekazuje podle-
głych jednostek Dowództwu Opera-
cyjnemu na czas tych działań. Jest
więc także dowództwem o charakte-
rze operacyjnym.

FOT. NATO
Utworzone zostało głównie z persone-
lu rozformowanego Szefostwa Dzia-
łań Specjalnych oraz oficerów jedno-
stek specjalnych. Dowódca Wojsk
Specjalnych podlega bezpośrednio
Polska specjalność
szefowi SGWP. Głównym partnerem Na szczycie NATO w Pradze w 2002 roku zadeklarowano,
DWS jest powołane w 1987 roku Do-
wództwo Operacji Specjalnych USA
że naszą specjalnością w sojuszu będą siły specjalne.
(USSOCOM).
Na mocy ustawy z 5 marca 2009 ro-
ku o zmianie ustawy o znakach Sił
W 2005 roku, dzięki
zaangażowaniu
generała dywizji Jana
Centrum Koordynacji
Operacji Specjalnych
NATO (NSCC) i zainicjo-
Rok od jego powstania
polski parlament zgodził
się na powołanie Wojsk
Zbrojnych RP Wojska Specjalne mają Kempary Polska – obok wała proces standaryza- Specjalnych jako rodzaju
własne symbole – flagę i orła. Orzeł USA, Norwegii i Holandii cji oraz zacieśnienie sił zbrojnych. Dzięki gene-
FOT. BOGUSŁAW POLITOWSKI

umieszczony jest na czarnej tarczy ama- – stała się współautorem współpracy alianckich rałowi Włodzimierzowi
zonek. Kolor czarny jest wyróżnikiem „Inicjatywy Czworga”, któ- wojsk specjalnych. Na Potasińskiemu Polska
jednostek specjalnych na całym świecie ra na szczycie NATO w Ry- szczycie w Strasburgu na znalazła się w centrum
i oznacza najwyższy stopień wtajemni- dze zamieniła się w poli- początku kwietnia 2009 zainteresowania instytucji
czenia i profesjonalizmu. Nowe symbole tyczną deklarację mini- roku ogłoszono, że NCCS odpowiedzialnych za przy-
zaczęły ustawowo obowiązywać od strów obrony, ta zaś do- osiągnęło gotowość ope- szłość sojuszniczych sił
22 maja bieżącego roku.  prowadziła do powstania racyjną. specjalnych. 

z jednostki GROM uzyskały za udział w woj- wiono już całkiem inaczej, przyznając, że Pol- ono móc zaplanować oraz zorganizować so-
nie w Iraku, w 2004 roku na jednej z konferen- ska wyciągnęła wnioski z operacji „Iracka jusznicze operacje specjalne i nimi dowodzić.
cji poświęconych przyszłości sił specjalnych, wolność” i buduje jeden z najbardziej efek- Dowódca takich operacji jest zazwyczaj z pań-
zorganizowanej przez NATO, polskie wojska tywnych systemów organizacji sił specjalnych stwa ramowego, a personel z tego państwa
specjalne służyły za przykład negatywny. Po- na świecie. musi obsadzić większość stanowisk (w tym
wołano się tam na operację „Iracka wolność”. wszystkie kluczowe) w rozwijanym na potrze-
Z jednej strony, zwracano uwagę, że żołnierze SIÓDME PAŃSTWO RAMOWE by operacji Połączonym Sojuszniczym Do-
5. i 10. grup sił specjalnych USA wychwalali Wojska Specjalne dążą do tego, aby Polska wództwie Operacji Specjalnych.
umiejętności i odwagę naszych komandosów uzyskała status państwa ramowego. Powinno Państwo ramowe powinno ponadto skiero-
z kompanii specjalnej z 1 psk. Z drugiej strony, wać do działania co najmniej jeden zadaniowy
wskazywano, że tak wielki potencjał marnowa- C O M M E N T zespół bojowy (pozostałe dostarczają inne
no do zadań, które mogli wykonać żołnierze państwa członkowskie) oraz zapewnić wspar-
regularnej piechoty. W polskiej strefie odpo- BOGDAN cie lotnicze, w wymaganiach operacyjnych
KLICH,
wiedzialności rozpoznano wielu ważnych ter- uznawane za element kluczowy. Obecnie sta-
minister obrony
rorystów, którymi powinni zająć się polscy ko- narodowej: tus państwa ramowego dla operacji specjal-
mandosi, tymczasem ochraniali oni konwoje, nych NATO mają USA i Wielka Brytania,
przeciwnicy zaś mieli swobodę działania.
To niejedyny przykład marnowania poten- R obimy wszystko, aby Wojska Specjalne
dostały tyle pieniędzy, ile zaplanowano.
Wiem, że sceptycy różnie wypowiadają się
a Turcja, Włochy, Hiszpania, Niemcy i Polska
aspirują do osiągnięcia tego miana.
cjału polskich komandosów. Przez wiele mie- Polska jest jedynym państwem w Europie
na temat tego rodzaju wojsk i jego dowódz-
sięcy saperskiej misji w Afganistanie opera- twa. Zapewniam jednak, że dopóki będę
Środkowo-Wschodniej, które dąży do osią-
torzy Wojsk Specjalnych byli wykorzystywa- ministrem obrony, to Wojskom Specjalnym gnięcia zdolności do dowodzenia sojuszniczy-
ni głównie do pilnowania naszego obozu nic nie grozi. Dementuję pogłoski, jakoby mi operacjami specjalnymi. W naturalny spo-
„Biały Orzeł” na terenie międzynarodowej pod inną kuratelę miały przejść jednostki sób staje się liderem w tej dziedzinie dla na-
bazy w Bagram. Trzy lata po wspomnianej specjalne GROM, Formoza czy pułk z Lu- szej części kontynentu. Już dziś formalizowa-
krytyce, podczas szkoleń organizowanych blińca. One wszystkie zostaną w dotych- na jest współpraca z kilkoma państwami regio-
przez NATO, o polskich komandosach mó- czasowym podporządkowaniu. nu sankcjonująca ten stan rzeczy. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 23


W O J S K A S P E C J A L N E
z Afganistanu natychmiast wycofana. Tymcza-
sem, jak wiadomo, właśnie znów tam jest.

POLSKA ZBROJNA: Czy Formoza wyko-


nuje już zadania antypirackie u wybrzeży
Afryki?
WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: Żaden żoł-
nierz Morskiej Jednostki Działań Specjalnych
nie walczy z piratami u brzegów Somalii. Do-
dam, że przygotowujemy reorganizację Formo-
zy. Zmienimy jej strukturę i wzmocnimy zdol-
ność bojową. Ze wszystkich jednostek specjal-
nych ją czekają największe zmiany.

FOT. BOGUSŁAW POLITOWSKI


POLSKA ZBROJNA: Powstają jednostki
wsparcia Wojsk Specjalnych. Z czego się bę-
dą składały?
WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: Jednostka
powietrzna (eskadra działań specjalnych) bę-

Urodzeni żołnierze
dzie się składać nie tylko ze śmigłowców
transportowych, lecz także bojowych. Eskadra
już powstaje pod nadzorem dowódcy Sił Po-
wietrznych. Chcemy przyjąć do niej doświad-
czonych pilotów, którzy brali udział w mi-
Z generałem dywizji WŁODZIMIERZEM sjach. Potem trafią tam młodzi piloci, mający
czas na szkolenie.
POTASIŃSKIM o Wojskach Specjalnych POLSKA ZBROJNA: Jak wygląda amery-
rozmawia BOGUSŁAW POLITOWSKI kańska pomoc polskim specjalsom?
WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: Od marca
POLSKA ZBROJNA: Doświadcze- nych państw. Dążymy do wprowadze- ubiegłego roku w naszym dowództwie przeby-
ni operatorzy, wśród nich dowódcy nia dodatku dla wszystkich żołnierzy DĄŻYMY wało ponad 400 oficerów amerykańskich – spe-
grup i zespołów bojowych, co jakiś Wojsk Specjalnych. Powinien on przy- do wprowadzenia cjalistów z różnych dziedzin. W Stanach Zjed-
dodatku
czas odchodzą z GROM-u, a także sługiwać za sam fakt służby w naszych specjalnego
noczonych będą szkoleni polscy piloci śmi-
z innych jednostek Wojsk Specjal- szeregach. dla wszystkich głowców. Obecnie operatorzy z naszej jednost-
nych. Dlaczego? żołnierzy Wojsk ki ćwiczą wspólnie z komandosami z elitarnych
WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: POLSKA ZBROJNA: Staracie się Specjalnych. sił specjalnych USA.
Powinien on
U nas rotacja jest większa niż w innych pozyskiwać najlepszych ludzi z in- przysługiwać
formacjach. Proszę pamiętać, że Woj- nych rodzajów wojsk. Czy na tym za sam fakt POLSKA ZBROJNA: Na czym polega
ska Specjalne nie składają się tylko tle nie dochodzi do konfliktów z ich służby w naszych przygotowany przez was program wspiera-
z GROM-u. Poza tym pisze się, ilu żoł- dowódcami? szeregach. nia rodzin?
nierzy odeszło, a nikt nie wie, ilu no- WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: Chcemy,
wych wartościowych ludzi powołujemy Owszem, są zgrzyty. Zresztą nie dzi- aby na przykład żony naszych żołnierzy, kiedy
do służby. wię się. Żaden dowódca nie oddaje ich mężowie są na misjach, mogły rozwijać
chętnie swoich najlepszych żołnierzy. swoje zainteresowania lub zdobywać nowe
POLSKA ZBROJNA: Czy odcho- Ale my potrzebujemy tylko najlep- kwalifikacje zawodowe. Staramy się, aby
dzenie ludzi nie wiąże się ze zbyt ma- szych. Nie możemy sięgać po ludzi w garnizonach były prowadzone dla nich róż-
łym wynagrodzeniem? z rezerwy kadrowej. Dlatego dowód- ne kursy, na przykład językowe. Organizuje-
WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: cy muszą nas zrozumieć i nie utrud- my wycieczki i spotkania integracyjne. Takie
Do wojsk specjalnych na całym świecie niać zainteresowanym zmiany rodza- działania pomagają rodzinom przetrwać trud-
ludzie nie przychodzą dlatego, że tam ju wojsk. ny czas rozłąki. 
się dobrze zarabia. Żadne pieniądze nie
zrekompensują poświęceń i wysiłku ko- POLSKA ZBROJNA: Delegacja Pełną wersję wywiadu można
mandosów. Żołnierz powinien przycho- MON, która wiosną 2008 roku była przeczytać na stronie www.polska-zbrojna.pl
dzić do nas dlatego, bo czuje, że urodził w Afganistanie, miała usłyszeć od
się żołnierzem, że to kocha. sojuszników, że „poziom wyszkole- WIZYTÓWKA
nia GROM-u na tyle się obniżył, że
POLSKA ZBROJNA: Jednak dys- nie chcą z nim współpracować”. Generał dywizji
proporcje płacowe pomiędzy jednost- WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: WŁODZIMIERZ
kami drażnią. Komandosi z Lublińca Nie potwierdzam tego. Ja mam cał- POTASIŃSKI
chcieliby zarabiać tyle co GROM. kiem inne informacje, i wiem, że już Od 15 sierpnia 2007
WŁODZIMIERZ POTASIŃSKI: sama nazwa GROM otwiera każde roku dowodzi Wojskami Specjalnymi.
Przyznaję, że to zróżnicowanie jest drzwi. Gdyby cytowane doniesienia Jest specjalistą z dziedziny rozpoznania
niespotykane w siłach specjalnych in- były prawdziwe, jednostka ta zostałaby i wojskowych działań psychologicznych.

24 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


A R M I A

FOT. ALEKSANDER RAWSKI


ROMAN PRZECISZEWSKI

Korupcja w mundurze
Dlaczego skompromitowany oficer, postępujący niezgodnie z prawem
i kodeksem honorowym, wciąż nosi mundur?

A
utor listu do naszej re- już zupełnie inna sprawa. Teraz, po wrze. Jest grupa oficerów, która chce ścią-
dakcji jest nie do od- powrocie do jednostki, udaje bohate- gnąć prasę i TVN. Może wasza redakcja po-
nalezienia. Prośba ra. Twierdzi, że nikt go już nie ruszy, może pozbyć się tego przestępcy z wojska”.
o kontakt, skierowana a nawet zostanie przeniesiony na in-
do osób znających po- ne, lepsze stanowisko. Temida 9 nie PROWOKACJA I KAJDANKI
dobne kompromitujące wojsko zda- może znieść takiej profanacji mun- Rok temu napisaliśmy, że dla kapitana
rzenia, mimo wcześniejszej, burzli- duru, więc na NFoW zadaje pyta- Przemysława Kowalskiego i starszego bos-
wej dyskusji na Niezależnym Forum nie: „Czy w naszej armii są równi mana Adama Dudzińskiego służba zawodo-
o Wojsku, pozostaje bez odpowiedzi. i równiejsi? Czy oficer może być wa była okazją do nielegalnych interesów.
Niechybnie kroi się więc skandal. bezkarny? Gdzie podział się kodeks Pierwszy był szefem służby żywnościowej
Zapowiada to internauta, występują- honorowy?”. jednostki, drugi starszym magazynierem. Le-
cy na NFoW jako Temida 9. Kiedy Niemal w tym samym czasie do PRYWATNY wy biznes – jak udowadniały efekty śledztwa
zameldował się po urlopie w jednost- „Polski Zbrojnej” dotarł list z prośbą INTERES – rozpoczęli kilka lat wcześniej. Oficer był
wietrzyli
ce Marynarki Wojennej, ku swojemu o interwencję w tej sprawie. Jego au- w każdym
przewodniczącym komisji przetargowej,
zaskoczeniu zobaczył w mundurze tor powoływał się na nasz tekst przetargu, a podoficer, który przyjmował do magazynu
kapitana Kowalskiego, szefa służby sprzed roku dotyczący malwersacji w każdej zakupiony sprzęt, z dokumentami magazyno-
żywnościowej. Tymczasem każdy we wspomnianej jednostce MW. inwestycji wymi mógł zrobić wszystko.
realizowanej
w garnizonie wie, że pan kapitan „Jako wieloletni oficer nie mogę przez jednostkę. Z ustaleń organów śledczych wynika, że
przez ostatnie trzy lata więcej miał patrzeć na to, jak ten «oficer» szarga Nie proponowali, szwindel zaczął się przypadkowo. Kilka lat
do czynienia z organami ścigania teraz mundur. Chodzi po sztabie na- ale wymuszali temu pod koniec roku jednostka dostała do-
niż z wojskiem. szej jednostki i nabija się, że co na- łapówki. datkowe pieniądze na inwestycje logistyczne.
Kilka miesięcy spędził w areszcie kradł to jego i jak tylko sprawy przy- Zorganizowanie przetargu nieograniczone-
śledczym, a potem odsunięto go od cichną to – bogatszy o doświadcze- go było już niemożliwe, więc zakupów trzeba
wykonywania wszelkich obowiąz- nia – będzie identycznie postępował było dokonać w trybie zapytania o cenę. Obaj
ków. W akcie oskarżenia postawio- na innym stanowisku”. List kończył wspomniani panowie zaczęli szukać firmy,
no mu podobno kilkanaście zarzu- się apelem: „Pracę tracą żołnierze, która – robiąc interes z wojskiem – odpali im
tów za korupcję. Kary więzienia którym postawiono zarzuty niemają- odpowiednią działkę. Znaleźli taką i bez
uniknął tylko dlatego, że zaczął ce związku ze służbą (jazda po pija- większego problemu zarobili kilkanaście ty-
współpracować z prokuraturą. A że nemu), a pan kapitan z dużo poważ- sięcy złotych! Najprawdopodobniej właśnie
przy okazji przyczynił się do wsa- niejszymi zarzutami dalej służy. wtedy uwierzyli, że zarobić mogą na wszyst-
dzenia do więzienia podoficera, to Z tego powodu w naszej jednostce kim. Poszli na całość. Z każdej inwestycji

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 25


M A R Y N A R K A W O J E N N A
O P I N I E Z N F o W

Łamiesz prawo, do widzenia


Niektórzy forumowicze twierdzą,
że wymiar sprawiedliwości
traktuje ulgowo oficerów.
 Antonio: Niestety, dowódcy jedno- służby wojskowej. A może dziś SKW
stek często tolerują skazanych prawo- oraz Marynarka Wojenna rządzą się
mocnymi wyrokami za przestępstwa innymi prawami?
umyślne. A kodeks honorowy? Gene-  Szeryf 3: W mojej jednostce jazda
ralnie wszyscy mają go wiadomo pod wpływem alkoholu lub narkoty-
gdzie. Jest nieżyciowy i nierealny. Kto ków kończy się rozstaniem z armią.
wyegzekwuje jego przestrzeganie? Takie są zalecenia przełożonych. Czyli
Nikt. co jednostka, to inne obyczaje. A szko-
 Karen: Nie wiem, z jakich paragra- da, bo wszędzie powinno być tak sa-
fów panu kapitanowi się oberwało, mo: łamiesz prawo, to do widzenia.
ale „ustawianie przetargów” to dzie-  Adam 61: Ciekaw jestem, gdzie
dzina, gdzie Służba Kontrwywiadu w tej jednostce jest pełnomocnik
Wojskowego miałaby pole do popisu, ochrony informacji niejawnych? W mo-
zabierając poświadczenie bezpieczeń- jej taki żołnierz nie miałby czego szu-
stwa. To zapewne mogłoby przyczynić kać: poszedłby wniosek o powtórne
się do zwolnienia oficera z zawodowej postępowanie sprawdzające. 

w jednostce próbowali wyciągnąć ja- stępstw. Według niego, inicjatorem


kieś korzyści. Byli coraz bardziej bez- procederu był wyłącznie Kowalski.
FOT. KAROLINA PRYMLEWICZ

czelni. Nie proponowali, ale wymuszali To on stał za lipnymi przetargami i to


łapówki. Do tego stopnia, że – mając on brał łapówki. Dudzińskiego zmusił
ogłosić kolejny przetarg – postanowili do współpracy – powiedział mu, że
Na NFoW pada pytanie:
sami dotrzeć do potencjalnego oferenta, wkrótce będą rozmowy kadrowe i może „Czy w naszej armii są
który trochę wcześniej zaopatrywał jed- mu zaszkodzić. równi i równiejsi?
ną z wrocławskich jednostek. Podczas śledztwa pierwszy zaczął Gdzie podział się kodeks
mówić kapitan Kowalski. Sypał kon- honorowy?”.
PRZEPYCHANKI kretami: gdzie, kiedy i w jakiej wysoko-
I WYROKI ści była łapówka. Twierdził, że służby żywnościowej na trzy lata. Wyrok nie
Bosman Dudziński zadzwonił z Dudzińskim dzielili się po połowie. jest jeszcze prawomocny. „Kowalski się od
w tej sprawie do jednego z tamtej- Powiedział też, że w areszcie śledczym niego nie odwołał, a prokurator żądał podob-
szych podoficerów i zapytał: „Czy oni na spacerniaku bosman zaczął mu gro- nej kary. Po uprawomocnieniu się wyroku ten
dają w łapę?”. Ten najpierw potrakto- zić: „Wyzywał mnie i krzyczał, że w ca- oficer bardzo szybko pożegna się z mundu-
wał to jako żart, ale później sporządził łym kraju nie będę miał spokoju”. rem”, przewiduje jeden z wojskowych sę-
meldunek, który dotarł do Żandarme- Dudziński wreszcie zrezygnował dziów.
rii Wojskowej. Wrocławska żandarme- z obranej taktyki. Przyznał się do
ria – by uwiarygodnić doniesienie wszystkiego w wojskowej prokuraturze: STRACH I ODPOWIEDZIALNOŚĆ
– zdecydowała się na prowokację na „Do tej pory nie zrobiłem tego z obawy W dowództwie jednostki o sprawie Kowal-
północy kraju. Najpierw jeden z jej żoł- przed konsekwencjami karnymi. Jedno- skiego mówią raczej niechętnie. Owszem, zo-
nierzy – podając się za przedstawiciela cześnie wstyd mi było przed przełożo- stał aresztowany, potem był zawieszony
cywilnej firmy – skontaktował się nymi i rodziną. Teraz chcę skazania bez w obowiązkach. „Teraz wykonuje inne czyn-
z „biznesmenami” z MW i negocjował przeprowadzania rozprawy sądowej”. ności służbowe i jest wyznaczany do pełnienia
warunki ewentualnego przekrętu. Sam zaproponował karę – półtora roku BEZ WZGLĘDU służb dyżurnych. W to, że gra bohatera i robi
Wkrótce w jednym z hoteli umówił się pozbawienia wolności. Wojskowy Sąd NA TO, z siebie gwiazdę, nie wierzę. To insynuacja”,
czy Kowalski
z kapitanem Kowalskim. Wręczył mu Garnizonowy w Gdyni na to przystał. współpracował twierdzi jeden z komandorów, reprezentują-
siedem tysięcy zaliczki na poczet wy- Sprawa kapitana Kowalskiego z prokuraturą, cych ścisłe dowództwo jednostki. Dopowiada
granego przetargu i zaraz potem zało- – wyłączona do odrębnego postępo- czy nie, również, że do czasu uprawomocnienia się
żył oficerowi MW kajdanki. wania – zakończyła się kilka tygodni czy dzięki tej wyroku dowódca nic nie może zrobić. Później
współpracy
Kilkanaście miesięcy temu pisali- temu. Ten sam sąd, biorąc pod uwagę otrzymał natomiast – skoro sąd nie wykazał wyrzucenia
śmy już o tej sprawie. Co się zmieniło współpracę oskarżonego z prokuratu- łagodniejszy Kowalskiego z armii – podejmie odpowiednie
od tamtej pory? Bosman Dudziński rą, orzekł karę dwóch lat pozbawienia wyrok, już dawno decyzje co do jego przyszłości.
przez długi czas odrzucał oskarżenia wolności z warunkowym zawiesze- opinię o nim Autora listu do redakcji nie udało się nam
powinno
i nie przyznawał się do popełnienia niem jej wykonania na pięć lat oraz wyrazić zebranie odnaleźć w garnizonie. Nikt tam nie zna czło-
żadnego z zarzucanych mu prze- zakaz zajmowania stanowiska szefa oficerskie. wieka o takim nazwisku. Tylko jedna osoba

26 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


A R M I A

Bez taryfy ulgowej


Z komandorem SŁAWOMIREM
SOKOŁOWSKIM o ciemnych stronach
służby rozmawia ROMAN PRZECISZEWSKI
POLSKA ZBROJNA: Na Niezależnym Fo- niezgodnie z prawem i kodeksem honoro-
rum o Wojsku niektórzy twierdzą, że wobec wym, wciąż pełni służbę zawodową?
oficerów, którzy trafiają na ławę oskarżo- SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI: Powiedzmy,
nych, sądy wojskowe stosują taryfę ulgową. że dlatego, iż wyrok w jego sprawie jeszcze się
SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI: Przepraszam, nie uprawomocnił.
ale czy ktoś podpisał się pod tym stwierdzeniem
imieniem i nazwiskiem? Czy ktoś bierze odpo- POLSKA ZBROJNA: Gdy się to stanie, bę-
wiedzialność za te słowa? Jest to bzdura, plotka dą podjęte odpowiednie decyzje kadrowe?
niepoparta żadnymi dowodami i konkretnymi SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI: To pytanie
przykładami. Jeżeli ktoś je ma, niech natych- powinien pan zaadresować nie do sądu, tylko do
miast zawiadomi odpowiednie organy. przełożonych oficera. Logiczne jest jednak, że
ten kapitan, by nadal pełnić zawodową służbę
POLSKA ZBROJNA: Skąd więc bierze się wojskową, musi uzyskać odpowiedni certyfikat
przekonanie, że sprawy karne podoficerów poświadczenia bezpieczeństwa. W jego przy-
załatwiane są szybko i najczęściej kończą się padku – człowieka skazanego prawomocnym
relegowaniem żołnierza z zawodowej służby wyrokiem pozbawienia wolności w zawieszeniu
wojskowej, a w przypadku oficerów są one – nie wiem, czy to jest realne.
przeciągane bądź umarzane?
SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI: Nie wiem. POLSKA ZBROJNA: Nie zastanawia Pana
Mogę się tylko domyślać, że takie opinie poja- to, że w tej bulwersującej sprawie nie pojawił
wiają pod wpływem niesprawdzonych informa- się głos organów przedstawicielskich kadry?
cji. Nieraz może decydować o tym również zwy- I podoficerowie, i oficerowie mają przecież
czajne niedoinformowanie, gdyż sentencje orze- swoich mężów zaufania. Oficjalnie wszyscy
czonych wyroków niezbyt często trafiają do pu- wiele mówią o kodeksie honorowym, lecz gdy
blicznej wiadomości. Proszę pamiętać, że sędzia dochodzi do afery, sprawy karnej, to chyba
nie patrzy, czy oskarżony nosi podoficerskie bel- nabierają wody w usta.
ki, oficerskie gwiazdki bądź generalskie wężyki. SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI: Jest to przy-
stamtąd – zastrzegająca sobie anonimowość Jeżeli ktoś złamie prawo, to musi ponieść karę. kre. Rozumiem, że łatwiej jest występować
– zdecydowała się powiedzieć, że dopuszcze- A przestępca jest dla sędziego tylko przestępcą. w obronie interesów korpusu osobowego niż
nie kapitana Kowalskiego do „wykonywania wystawiać świadectwo danemu żołnierzowi,
innych czynności służbowych i pełnienia służb POLSKA ZBROJNA: W opisywanej przez często swojemu koledze. Lecz – jeżeli te insty-
dyżurnych” może być dla dowództwa jednostki nas sprawie karnej, która była rozpatrywana tucje mają być wiarygodne, mają faktycznie
dość ryzykowne: „A jeżeli wywinie on kolejny w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w Gdy- stać również na straży honoru munduru – to
numer, to kto poniesie za to odpowiedzialność?”. ni, kozłem ofiarnym stał się – jak wynika z in- muszą być widoczne także w tych trudnych dla
Poza tym ta sprawa bulwersuje rozmówcę jesz- ternetowych relacji – podoficer, skazany pra- środowiska sytuacjach. Prezesem Wojskowego
cze z innego powodu: „Bez względu na to, czy womocnym wyrokiem i będący już w rezer- Sądu Garnizonowego w Gdyni jestem od czte-
Kowalski współpracował z prokuraturą, czy wie. Natomiast oficer, współdziałający z nim rech lat i pamiętam tylko jedną sprawę karną,
dzięki tej współpracy otrzymał łagodniejszy wy- w przestępstwie, wciąż chodzi w mundurze. w której do akt dołączono opinię zebrania śro-
rok, już dawno opinię o nim powinno wyrazić SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI: Żeby mówić dowiskowego kadry.
zebranie oficerskie. Dopóki nie odpowiemy so- na ten temat, wydawać oceny, trzeba znać fakty.
bie na pytanie, jakich ludzi chcemy mieć w swo- A one są następujące: podoficer podejrzewany POLSKA ZBROJNA: Potępiającą postępo-
im korpusie, kto jest dla nas kolegą, dopóty ko- o udział w przestępstwach korupcyjnych przez wanie oskarżanego żołnierza?
deks honorowy będzie wielką lipą”. długie miesiące odrzucał wszelkie zarzuty SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI: Żartuje pan?
Na NFoW w dyskusji o tej sprawie pojawiło i zapewniał o swojej niewinności. Ze względu Przyznano, że popełnił błąd i zaręczano, że nig-
się kilka głosów. Niektórzy twierdzą, że woj- jednak, między innymi, na zgromadzone dowo- dy więcej tego nie zrobi. Oficjalnej negatywnej
skowy wymiar sprawiedliwości ulgowo traktu- dy wreszcie przyznał się do winy i wystąpił oceny żołnierza zawodowego, który narusza pra-
je oficerów, a podoficerom wymierza najsu- o dobrowolne poddanie się karze. Sprawa ofice- wo, postępuje niezgodnie z regulaminami, nie do-
rowsze kary. Próby skontaktowania się z tymi ra, wyłączona do osobnego postępowania, za- trzymuje standardów służby na razie dokonuje
internautami nie powiodły się. Tylko jeden od- kończyła się zaś niedawno. wyłącznie sąd. Mimo że kodeks honorowy już
powiedział w następujący sposób: „Wiem. Nie dawno temu wszedł w wojskowe życie. 
powiem. Do widzenia”.  POLSKA ZBROJNA: To już wiemy. Wątpli-
wość dotyczy tylko jednego: dlaczego pan ka- Komandor SŁAWOMIR SOKOŁOWSKI
PS. Nazwiska osób zostały zmienione pitan, skompromitowany oficer, postępujący kieruje Wojskowym Sądem Garnizonowym w Gdyni.

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 27


K W A L I F I K A C J A
zgodnie z procedurami. Ta ewidencja ważna
jest natomiast nie tylko dla resortu obrony, ale
także dla MSWiA, które korzysta z danych
uzyskiwanych w procesie kwalifikacji”.
Kilka tygodni temu na kwalifikację – zgodnie
z wezwaniem wystawionym przez wójta gminy
Zagórz – miał stawić się Tomasz Walko.
Zamiast niego – schorowanego, poruszają-
cego się na wózku inwalidzkim – przy-
Dlaczego nikt
nie pokusił się szła matka. Przyniosła z sobą dwa doku-
o sprawdzenie, czy menty: orzeczenie o niepełnosprawno-
wojsko ma jakikolwiek ści syna oraz sądowe oświadczenie o je-
związek ze sprawą
go ubezwłasnowolnieniu.
Tomasza Walki?
„Komisja – zgodnie z obowiązujący-
mi przepisami – decyduje o kategorii zdro-
wia osoby stającej do kwalifikacji. Orzeczenie
może wydać jedynie na podstawie zaświad-
czeń lekarskich, a nie urzędowych”, wyjaśnia
Zbigniew Stabryła z urzędu powiatowego
w Sanoku. Lekarz medycyny Alicja Rober-
-Polewka, przewodnicząca powiatowej komi-
sji lekarskiej, dopowiada, że „matkę tego chło-
paka poprosiliśmy o dokumentację choroby,
o kilka świadectw z dotychczasowego prze-

FOT. SXC.HU
biegu leczenia. Poinformowaliśmy ją zarazem,
że obecność syna na kwalifikacji nie jest obo-
wiązkowa i że chodzi jedynie o zwykłe uzu-
ROMAN PRZECISZEWSKI pełnienie dokumentów”.
Sanocka komisja kwalifikacyjna tak samo

Temat dla naiwnych


postąpiła zresztą w ośmiu podobnych przypad-
kach. W siedmiu z nich rodziny dostarczyły
niezbędne dokumenty. Tymczasem aferę na ca-
ły kraj wywołał przypadek Tomasza Walki.
Z relacji prasowych i telewizyjnych wynika,
że armia chce ubrać w mundur inwalidę. A jak było naprawdę? SENSACJA ZA... DARMO?

P
Pierwsze zaatakowały wspomniane „Nowi-
odpułkownik Piotr jakikolwiek etat w armii. Jak więc ny”. Według gazety, „kalectwo dla wojsko-
Skworzec, wojskowy mógłbym być zainteresowany powo- wych to za mało”. Sprawę natychmiast podję-
komendant uzupełnień łaniem do służby inwalidy?”. ły również stołeczne tabloidy. Na przykład
w Sanoku, przyznaje, że „Fakt” wykrzyczał ją tytułem: „Szok! Kosz-
sytuacja zrobiła się „nie- OSIEM PRZYPADKÓW, marny żart czy groźna głupota? Inwalida na li-
zdrowa”. Rachunki wystawiono prze- JEDNA AFERA ście wojskowych rekrutów!”. Temat trafił na-
cież przede wszystkim wojsku. We- Temat wywołały rzeszowskie „No- wet na antenę TVN 24. Z podobną wymową.
dług mediów, właśnie ono winne było winy”, opisując kilka tygodni temu Na forach internetowych zawrzało. Zdaniem
temu skandalowi. historię Tomasza Walki. Ma dwa- GDYBY TAKIE internautów, wszystkiemu winne jest... woj-
Tymczasem w ostatnich miesiącach dzieścia lat, jest niepełnosprawny, po OSKARŻENIA sko. Jedni pytają wojskowych decydentów:
miejscowa WKU do szkół podoficer- wylewie, może powiedzieć zaledwie wobec sił „Po co armii kaleka”? Drudzy podpowiadają
zbrojnych
skich skierowała 70 kandydatów, do kilka słów. Dostał jednak bilet do sta- pojawiły się nawet rozwiązania: „Członkowie tej komisji to
szkół oficerskich i akademii wojsko- wienia się na kwalifikację wojskową. w którymś idioci. Powinni w koszarach obierać ziemniaki
wych – 40, a bank informacji o tych, „Za kwalifikację odpowiada mini- ze starszych do końca swojej służby”.
którzy chcą zostać szeregowymi za- ster spraw wewnętrznych i admini- państw NATO, to „Gdyby takie bzdurne oskarżenia wobec sił
najprawdopodob-
wodowymi – mimo że zamiast pobo- stracji, który zleca to zadanie”, wyja- niej swój epilog zbrojnych pojawiły się w którymś ze starszych
ru jest kwalifikacja wojskowa – z dnia śnia podpułkownik Skworzec. „Na miałyby w sądzie. państw NATO, to najprawdopodobniej swój
na dzień jest coraz pełniejszy. naszym terenie odpowiedzialność za epilog miałyby w sądzie. Gazety za taki brak
„Na co dzień zastanawiam się, co jej przeprowadzenie spada zatem na warsztatu dziennikarskiego zapłaciłyby spore
odpowiedzieć młodym ludziom, któ- starostę lub wójta. I to właśnie on de- pieniądze”, mówi jeden ze znanych, zajmują-
rzy przeszli badania lekarskie oraz cyduje o składzie komisji, także le- cych się wojskiem adwokatów. Podpułkownik
odpowiednie sprawdziany w jednost- karskiej. Przedstawiciel wojskowej Skworzec rozkłada zaś ręce: „O «aferze»,
kach wojskowych i chcą jak najszyb- komendy uzupełnień jest w tym ze- z której powodu wojsko traci dobre imię, po-
ciej włożyć mundur”, tłumaczy pod- spole właściwie gościem i tylko, ko- wiadomiłem kogo trzeba. Lecz czy to wywoła
pułkownik Skworzec. „Dziś, gdy na- rzystając z okazji, zakłada ewidencję odpowiednią reakcję? A może sam powinie-
bór do służby zawodowej został danego człowieka. Nie wypowiada nem wystąpić o orzeczenie prawdy, które
wstrzymany, niektórzy z nich piszą się, o niczym nie decyduje, odnoto- – w ślad za tymi zarzutami wobec sił zbroj-
nawet odwołania, że muszą czekać na wuje jedynie, czy wszystko odbyło się nych – poszłoby w Polskę?”. 

28 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


A R M I A

FOT. BOLTON PARTNERS


PIOTR ŁUKASZEWICZ

Trudna rada
Resort obrony znajduje się znacznie bliżej końca letniego finansowania dostaw albo jak ustalić
z dostawcami podział i zarządzanie ryzykiem
listy nabywców usług doradczych niż jej początku. w trakcie wykonania kontraktów? Czy dowódz-

M
twa rodzajów sił zbrojnych potrafią samodziel-
inisterstwo Obrony Na- Informatyki i Telekomunikacji będzie nie wydać ograniczone pieniądze w najbardziej
rodowej chce korzystać jedynym beneficjentem zakupu usług efektywny sposób? Znalezienie odpowiedzi na
z usług zewnętrznych doradczych. Przypuszczenie to po- postawione pytania (niestety, negatywnych) ani
doradców. Najnowszy twierdzają zapisy decyzji budżetowej zdiagnozowanie przyczyn istniejącego stanu
plan zakupów resortu na rok 2009, MON na 2009 rok, która 3 miliony rzeczy nie stanowi w branży konsultingowej
przedstawiony na stronie internetowej złotych przyznaje na prace związane problemu. Pocieszające jest to, że problem ni-
Departamentu Zaopatrywania Sił z informatyzacją resortu. To dobrze, skiego poziomu wykorzystania zewnętrznej
Zbrojnych, przewiduje zakup pięciu ty- bo informatyka i łączność stanowią wiedzy eksperckiej nie dotyczy wyłącznie sek-
pów usług doradczych, w tym dotyczą- podstawy funkcjonowania nowoczes- tora obronnego.
cych analizy biznesowej oraz zarządza- nych instytucji. Może uda się dzięki Problem polega na tym, że szefowie instytu-
nia projektem. Pozostawienie usług do- temu doprowadzić do pozyskania sy- cji, podobnie jak zarządy wielu firm, obawiają
radczych na „kryzysowej” liście po- stemu informatycznego wsparcia eks- się, iż korzystając z usług doradczych, ujawnią
trzeb wydaje się krokiem rewolucyj- ploatacji F-16. własną słabość i przyznają się do niewiedzy,
nym. Zwłaszcza dla tych, którzy znają czym udowodnią niekompetencję, czyli nie-
krążące w resorcie zróżnicowane opi- WYMIATANIE przydatność na zajmowanych stanowiskach. In-
nie o potrzebie korzystania z pomocy SPOD DYWANU ną barierą mentalną jest niezdolność kadry kie-
wynajętych doradców oraz oczekiwa- A co z pozostałymi departamentami rowniczej (ufam głęboko, że nie dotyczy to
nych tego skutkach. Mój umiarkowany i biurami MON oraz Sztabu General- wszystkich) do przyznania się do popełnianych
optymizm bierze się z przekonania, że nego WP? Czy Inspektorat Wsparcia błędów. Bywały przypadki, że w zamówionym
nadal większość w resorcie stanowią SZ, zgodnie z oficjalnymi deklaracja- W MON pojawiła projekcie dotyczącym – według oceny kierow-
zwolennicy poglądu, iż „porządki” mi, wykorzystuje wiedzę i doświadcze- się pierwsza nictwa firmy – zmiany struktury organizacyjnej
„doradcza”
w MON i wojsku należy robić wyłącz- nia zakontraktowanych doradców do jaskółka. Pewnie wyniki wstępnych analiz wykonanych przez do-
nie rękami żołnierzy oraz pracowni- przygotowywania i realizacji umów nie uczyni radców wskazywały na konieczność wprowa-
ków, a zatrudnianie doradców to mar- outsourcingowych? Czy departamenty wiosny, ale suk- dzenia zmian w zupełnie innych dziedzinach
nowanie publicznych pieniędzy. zaopatrzenia i budżetowy wiedzą, jak cesem będzie, funkcjonowania przedsiębiorstwa, niezwiąza-
jeśli wesprze
Analizując listę zamówień, nie mogę wynegocjować i efektywnie wdrożyć proces informaty- nych z jego strukturą. Zadziwiające jest, jak
oprzeć się wrażeniu, że to Departament najkorzystniejsze mechanizmy wielo- zacji resortu. wiele takich projektów zostało zerwanych przez

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 29


U S Ł U G I D O R A D C Z E

Cenne rady
J ak wynika z raportu Europejskiej Fe-
deracji Stowarzyszeń Konsultantów
(FEACO), w roku 2006 w Polsce wyda-
no na usługi doradcze równowartość
240 milionów euro, co stanowiło kwotę
porównywalną do wydatków w Rumu-
nii, ale znacznie mniej niż w Czechach,
gdzie kupiono takie usługi za 407 mi-
lionów euro. W Hiszpanii w tym samym
roku na usługi doradcze wydano 7,6,
a w Niemczech 21,7 miliarda (sic!) eu-
ro. Statystyki wskazują, że prawidłowo
funkcjonująca instytucja rocznie wyda-
je na takie usługi od 1 promila
(1/1000) do 1 procenta (1/100) bu-
dżetu. Skoro formalny budżet resor-
tu obrony po stronie wydatków
to około 24,5 miliarda zło-
tych, zatem kwota, jaką
można przeznaczyć na do-
radców, według powyższe-
go wskaźnika, po-
winna wynieść od
24,5 do 245 milio-
nów złotych. 

zamawiających. Jeszcze większe zdziwienie bu- my lub instytucji do wartości


dzi to, jak wielu z nich, mając nóż na gardle, od 100 do 200 milionów złotych.
wróciło w późniejszym terminie do doradców Przyjmuje się, że powyżej tej kwoty czwórki”
i z sukcesem wdrażało przerwane projekty. Czy stopień złożoności i rozbudowane relacje bi- w Wielkiej Bry-
ten problem nie dotyczy również mundurowych znesowe w firmie predestynują ją do skorzysta- tanii. Na świadczeniu
i cywilnych decydentów resortu obrony? nia z ekspertyz zewnętrznych doradców. Jest to usług doradczych dla sektora obronnego firma
Innym powodem oporów w powierzeniu roz- także moment, kiedy pojawiają się opisane ta zarobiła równowartość około 500 milionów
wiązywania problemów osobom spoza własnej wcześniej wątpliwości kadry kierowniczej, czy złotych, z czego 40 procent pochodziło z mini-
instytucji może być niechęć do ujawniania i roz- korzystając z doradców, nie ujawniają przypad- sterstwa obrony, a 60 – z brytyjskiego przemysłu
trząsania problemów istniejących wewnątrz niej. kiem własnych słabości w zarządzaniu. obronnego. W Polsce doradztwo w dziedzinie
Czy zastosowana w tym przypadku metoda za- obronności oferują dwie firmy z „wielkiej czwór-
miatania pod dywan wyeliminuje problem i usu- BOGATY SEKTOR ki”, do której należą Ernst & Young, Pricewater-
nie jego skutki? Niech każdy rozstrzygnie to we Doradztwo w obronności jest rozwiniętym house Coopers, Deloitte i KMPG.
własnym sumieniu. i dobrze funkcjonującym działem specjalistycz- Typowe firmy doradcze, jak na przykład te
Specjaliści od doradztwa biznesowego uwa- nego doradztwa biznesowego. To przecież boga- z „wielkiej czwórki”, tradycyjnie nie zajmowały
żają, że potrzeba skorzystania z takich usług ty sektor. Przykładem może być przychód osiąg- się doradztwem prawnym i personalnym. Te
pojawia się wraz ze wzrostem przychodu fir- nięty w 2007 roku przez jedną z firm „wielkiej dziedziny były obsługiwane przez wyspecjalizo-
wane kancelarie prawne i firmy doradztwa per-
Po której stronie barykady? sonalnego. Ta sytuacja powoli się zmienia. Nie-
miej jednak nadal najczęściej spotykanym roz-
wiązaniem jest konsorcjum firmy doradczej
Uczciwy doradca nie przyjdzie kolejno z dwoma klientami i kancelarii prawnej, zawiązane w celu realizacji
oferującymi MON współpracę w tej samej dziedzinie. konkretnego projektu.

R elacje klienta z doradcą


trwają tak długo, jak
długo zobowiązuje ich do te-
stawcą, a drugiego staje
u boku innego kooperanta
resortu i pomaga mu w nego-
mi resortowi współpracę
w tej samej dziedzinie. W ta-
kiej sytuacji korzystniejsze
Na rynku działają także firmy doradztwa
technologicznego obsługujące branżę IT. Funk-
cjonują samodzielnie lub w składzie dużych
go umowa, i dotyczą takie- cjacjach ceny przyszłych do- jest, jeśli pomaga MON firm doradczych. Częsć z nich proponuje wy-
go zakresu usług, jaki został staw. Oczywiście istnieją za- w ustaleniu kryteriów zamó- łącznie własne rozwiązania technologiczne, któ-
w niej zakontraktowany. sady niezależności działania wienia tak, aby interesy resor- re nie zawsze mogą być optymalne z punktu wi-
Normalne są sytuacje, oraz wykluczenia konfliktu in- tu były zabezpieczone w moż- dzenia zamawiającego. Inne firmy doradcze
w których jednego dnia do- teresów. Szanujący się do- liwie najlepszy sposób i aby w trosce o niezależność działania w interesie
radca wspiera na przykład radca nie przyjdzie kolejno nabywca mógł wybrać najko- klienta mają zakaz doradzania mu przy wybie-
MON w kontaktach z do- z dwoma klientami oferujący- rzystniejszą z ofert.  raniu systemu informatycznego. Są jednak

30 POLSKA ZBROJNA NR 21| 24 MAJA 2009


A R M I A

To się opłaca
w stanie określić jego potrzeby, a co najważniej-
sze – niezależnie zarządzać ryzykiem wdroże-
nia wybranego systemu w organizacji klienta.
Działalność doradcza obrosła już mitami. Na
przykład, że podstawowym produktem, jaki za- Im więcej inwestuje się w planowy konsulting biznesowy,
mawiający dostaje od doradcy, jest raport. Ta
zasada sprawdza się w audytach lub innych tym mniej potrzebuje się „doradczej straży pożarnej”.
działaniach związanych z oceną faktycznego
stanu rzeczy. Przy czym każdy raport zawiera
wnioski i rekomendacje do zastosowania okre-
ślonych rozwiązań.
Faktycznie w doradztwie biznesowym raport
jest wynikiem oceny sytuacji oraz podstawą do
przygotowania i przeprowadzenia działań na-
prawczych. Doświadczenie wskazuje jednak, że
największym wyzwaniem nie jest przygotowa-
nie rozwiązań problemów klienta, tylko zainspi-
rowanie go do wdrożenia innowacyjnych pro-
jektów, które zwiększą efektywność i zagwaran-
tują rozwój jego instytucji.

W INTERESIE MON
Czasem zamawiający usługę twierdzi, że wie,
czego mu w firmie potrzeba, tylko musi do
własnych rozwiązań przekonać radę nadzorczą,
udziałowców czy innych przełożonych. Nie po-
trzebuje do tego doradcy, tylko jego reputacji

U
i autorytetu. Czy etyka biznesowa pozwala w ta- sługi doradcze świadczone dochodu. To był lukratywny wyjątek – zwykle
kich sytuacjach przyjmować zlecenia? Moim są zazwyczaj na dwa sposoby. korzyści finansowe są kilkakrotnie większe
zdaniem nie, bo jeśli rozwiązanie jest dobre, je- Pierwszy to naprawcze działania in- od poniesionych nakładów. Stopa zwrotu
dyną rzeczą potrzebną klientowi jest profesjo- terwencyjne w razie nagłego pogor- w takich wypadkach wynosi więc kilkaset
nalny marketing lub lobbing. Z podkreśleniem szenia sytuacji samej firmy (instytucji) czy wy- procent. Przypomnę, że Ministerstwo Skarbu
użytego w zdaniu przymiotnika „profesjonal- stąpienia nieoczekiwanych zmian w środowi- Państwa oferuje dwuletnie obligacje skarbo-
ny”. A jeżeli rozwiązanie jest złe, to żaden sza- sku biznesowym, w którym ona funkcjonuje. we na 5,5 procent, a banki proponują roczne
nujący się doradca nie powinien dać się wyko- W tego typu działaniach prym wiedzie doradz- lokaty o stopie zwrotu 6–7 procent. Widać
rzystać do firmowania rozwiązań złych z bizne- two dotyczące redukcji kosztów, restrukturyza- różnicę, nieprawdaż?
sowego punktu widzenia. cji organizacyjnej oraz systemów zarządzania. Coraz częściej firmy doradcze decydują się
MON, działając w dobrze rozumianym włas- Ich istota polega na ratowaniu tego, co tylko wziąć na siebie część ryzyka. Dotyczy to pro-
nym interesie, powinno przeprowadzić analizę się da, jeśli jeszcze jest co ratować. Przypomi- jektów o zdefiniowanej, oczekiwanej wartości
rynku doradczego w Polsce i zorientować się na to gaszenie pożaru, gdzie leje się wodę, finansowej, którą zamawiający uzyska, gdy
w ofertach oraz rzeczywistych możliwościach niszcząc meble i dywany, by ocalić dom. wdroży wyniki zamówionej usługi doradczej.
i pozycji rynkowej firm świadczących tego typu Drugi sposób sięgnięcia po usługi do- Dla przykładu: koszty funkcjonowania
Jednym
usługi. Przypomnę, że pozycji firmy doradczej radcze polega na wykorzystaniu z hitów ubiegło- jednostki organizacyjnej wynoszą
nie ocenia się na podstawie list rankingowych wiedzy i doświadczeń konsultan- rocznego doradztwa X złotych. Doradca zobowiązuje się
tworzonych przez komercyjne czasopisma bran- tów dla planowego rozwoju insty- finansowego był projekt zredukować te koszty o określoną
żowe ani korespondującej zazwyczaj z pozycją tucji, jej struktury, metod zarzą- za 4 miliony złotych, który wartość, nie mniejszą jednak niż
przyniósł inwestorowi
firmy na liście rankingowej ilości wykupionej dzania, kontraktowania, realizacji 100 milionów zło- kwota Y złotych. Jego wynagrodze-
przez nią powierzchni reklamowej. projektów. Zajmują się oni wów- tych dochodu. niem będzie uzgodniona część uzy-
Analizując niektóre zapytania ofertowe adre- czas także optymalizacją procesów skanych oszczędności. Jeśli ich war-
sowane do firm o odmiennych specjalnościach, wewnętrznych, usprawnieniem finanso- tość będzie mniejsza niż Y, doradca nie
zastanawiam się, jakie kryteria przyjęto, wybie- wania, poprawą relacji biznesowych z koope- dostanie pieniędzy. Ryzykiem zamawiającego
rając doradcę i czy naprawdę jest on tym, które- rantami i konsumentami, a także systemem będzie w takiej sytuacji zapłata za wstępne
go zamawiający potrzebuje. Warto przy tym pa- wymiany i przechowywania informacji oraz badanie firmy czy instytucji i ewentualna ak-
miętać, że niezwykle rzadko zdarza się, aby naj- metod komunikowania się. Charakterystycz- ceptacja tego, że stan faktyczny wyklucza
tańsza oferta była tą najlepszą. Może więc za- ną zasadą, potwierdzoną statystykami, jest, możliwość przeprowadzenia działań napraw-
miast zastanawiać się nad tym, jak najmniej za- że im więcej inwestuje się w planowy konsul- czych, w związku z czym doradca odstępuje
płacić za usługę doradczą, należy zdecydować, ting biznesowy, tym mniej potrzebuje się „do- od usługi lub wykonuje ją na zmienionych wa-
co zrobić, by była ona najwyższej jakości, za radczej straży pożarnej”. runkach. To oczywiście jeden z modeli stoso-
ustaloną i uczciwą cenę. Tego życzę zamawiają- Co dostaje się w zamian? Czego należy ocze- wanych przez firmy doradcze. Ogólną zasadą
cym w MON i ich zleceniobiorcom, a z pew- kiwać po zainwestowaniu dużych niekiedy przyjętą przez wiarygodne firmy jest to, że
nością zaowocuje to wzajemnym zrozumieniem kwot? Jednym z hitów ubiegłorocznego do- uwzględniają potrzeby klienta, są elastyczne
i efektywniejszą pracą jednych i drugich.  radztwa finansowego był projekt za 4 miliony w działaniu i skłonne do rzeczowych negocja-
złotych, który przyniósł inwestorowi, dużemu cji. I co najważniejsze, działają w dobrze rozu-
Autor jest pułkownikiem rezerwy, bankowi, 100 milionów złotych dodatkowego mianym interesie klienta. 
pracuje w branży doradczej.

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 31


M A R Y N A R K A W O J E N N A
GABINET symulatora
stateczności okrętu

TOMASZ GOS

Szkolenie z myszką
Żołnierz szkolący się na nowoczesnym symulatorze kosztuje armię mniej niż nowicjusz zdobywający umiejętności
na starym sprzęcie. Marynarka Wojenna może w ten sposób zaoszczędzić miliony złotych.

C
entrum Szkolenia Marynarki Korzyści wynikające ze szkolenia wówczas tak jak z każdym kompute-
Wojennej w Ustce jest jednym na nowoczesnym symulatorze kompu- rem. Restartujemy system”.
z naszych najlepiej wyposażo- terowym widać na pierwszy rzut oka. Nowoczesne trenażery w najdrob-
nych wojskowych ośrodków szko- Zacznijmy od awaryjności. niejszych szczegółach przypominają
leniowych. Dysponuje 28 symu- urządzenia, do których symulacji je wy-
latorami, trenażerami i urządzeniami szkolno-tre- RESTART konano. „To, co widzimy na monitorze
ningowymi. Specjaliści z floty doszli do wnio- Jeszcze kilkanaście lat temu żołnie- komputera, wygląda identycznie na pul-
sku, że szkolenie marynarzy na sprzęcie starsze- rze szkolili się na prawdziwym sprzęcie picie rzeczywistego sprzętu na okrę-
go typu byłoby droższe i mniej efektywne. wojskowym, który łatwo można było cie”, mówi kierownik zespołu dydak-
„Dowódcy okrętów są często zdziwieni tym, popsuć. „Awaria radiostacji okrętowej tycznego. Różnica polega tylko na tym,
że marynarze przychodzący na okręt prosto TRENAŻER powodowała wyłączenie tego sprzętu że podczas szkolenia naciska się na mo-
NASŁUCHU
z Ustki podchodzą do sprzętu tak, jakby go już RADIOWEGO z eksploatacji i szkolenia”, wyjaśnia ko- nitor dotykowy, a nie na prawdziwe
dobrze znali. Przecież wcześniej pracowali tyl- to jeden mandor Zawisza. „Efektem były spore przyciski. Samo przejście z urządzeń
ko przy monitorach komputerów”, mówi ko- z najbardziej wydatki na naprawy. Nowoczesne tre- szkoleniowych do pracy na okrętach nie
mandor podporucznik Tomasz Zawisza, kie- nowatorskich nażery właściwie się nie psują. Zainsta- stanowi więc problemu.
symulatorów
rownik zespołu dydaktycznego łączności ra- wojskowych lowana w nich aplikacja programowa Jeszcze kilka słów na temat oszczęd-
diowej w usteckiej placówce. w Polsce. może się jedynie zawiesić. Postępujemy ności. Zakup w celach szkoleniowych

32 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009



A R M I A

URZĄDZENIE
szkolno-
-treningowe
UST-1 GROM

FOT. ROBERT BIERNACZYK


CO ROKU
kadra CSMW
przedstawia
kilkanaście
wniosków racjo-
nalizatorskich,
które zostają
wdrożone,
podnosząc
efektywność
szkolenia
i przynosząc
oszczędności.

Symulator hydrolokacji
FOT. MARIAN KLUCZYŃSKI (2)

jednej radiostacji okrętowej typu Rhode wych w Polsce. Działa na zasadzie połączenia cztery autonomiczne stanowiska dla analityków.
& Schwarz wymaga wydania 2–2,5 miliona zło- wirtualnego odbiornika radiowego z rzeczywi- Znajduje się tam między innymi stanowisko do
tych. Tymczasem dziesięć stanowisk z symulato- stym polem antenowym. Oznacza to, że można drukowania map na ploterze wielkoformatowym
rami tej radiostacji kosztuje około 700 tysięcy prowadzić na nim prawdziwy nasłuch, nie uży- oraz stanowiska dla szefa sztabu i grupy decy-
złotych. wając przy tym rzeczywistych urządzeń. Jak wy- dentów. Natomiast gabinet operacyjno-taktyczny
Nabycie symulatorów dla przyszłych zawodo- jaśnia kapitan Biernaczyk: „Symulator ten po- służy głównie do omawiania ćwiczeń.
wych marynarzy nie jest jednak proste. Nie moż- zwala trenować specjalistów nie tylko na potrze-
na ich kupić w sklepach komputerowych czy na by Marynarki Wojennej, ale także dla pozosta- WYNALAZKI MARYNARZY
aukcjach internetowych. Trzeba je wykonać od łych rodzajów sił zbrojnych w specjalności na- Wielostanowiskowy trenażer gier sztabo-
podstaw. Na początku specjaliści z CSMW przy- słuchu radiowego”. wych oraz gabinet dydaktyczny z możliwością
gotowują dane do specyfikacji takiego sprzętu. Bardzo przydatny, nie tylko do szkolenia woj- symulacji urządzeń GMDSS (Global Maritime
Musi on odzwierciedlać wszystkie parametry skowych, ale także policjantów, strażników gra- Distress Safety System – ogólnoświatowy mor-
urządzenia eksploatowanego na jednostkach pły- nicznych i miejskich, a nawet działaczy samorzą- ski system bezpieczeństwa i alarmowania) zo-
wających Marynarki Wojennej. „Projekt i po- dowych, okazuje się wielostanowiskowy trenażer stały wyróżnione nagrodą dowódcy Marynarki
mysł pochodzi od naszych specjalistów”, przy- gier sztabowych. „Przeznaczony jest między in- Wojennej za najlepsze pomysły racjonalizator-
znaje kapitan marynarki Robert Biernaczyk, nymi do ćwiczeń z reagowania kryzysowego, na skie. Co roku kadra CSMW przedstawia kilka-
oficer prasowy CSMW. „Wykonaniem projek- przykład na wypadek klęski żywiołowej”, mówi naście wniosków racjonalizatorskich, które zo-
tów zajmują się natomiast wyspecjalizowane fir- komandor podporucznik Dariusz Kloskowski, stają wdrożone, podnosząc efektywność szko-
my komputerowe, które są wyłaniane w drodze jeden z twórców symulatora. Trenażer rozmiesz- lenia i przynosząc oszczędności. Łącznie
przetargu. Wszystkie symulatory znajdujące się czony jest w czterech gabinetach, mogących dzia- w 2007 roku w Marynarce Wojennej wdrożono
w naszym centrum powstały na podstawie orygi- łać zależnie lub niezależnie od siebie. W gabine- 109 projektów, których wartość jest szacowana
nalnych instrukcji do rzeczywistych urządzeń”. cie dyżurnej służby operacyjnej można odbierać na około 2,5 miliona złotych. W minionym ro-
Takie projekty wymagają wykorzystania bar- meldunki od grup operacyjnych w terenie i je ku marynarze opracowali 102 różnego rodzaju
dzo zaawansowanych podzespołów komputero- przekazywać. Natomiast w gabinecie sekcji ana- projekty racjonalizatorskie, z czego ponad
wych. To kosztuje, ale per saldo się opłaca. Na lizy skażeń znajduje się między innymi radio- 85 już wdrożono w jednostkach floty. Korzyści
przykład trenażer nasłuchu radiowego to jeden metr, umożliwiający rozpoznanie i pomiar ska- z ich zastosowania oszacowano na 1,5 miliona
z najbardziej nowatorskich symulatorów wojsko- żeń promieniotwórczych. Gabinet decyzyjny ma złotych. Innowacyjność się opłaca. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 33


Manewry
W O J S K A L Ą D O W E

Nurkowanie to sport, w którym nie wystarczy


bezpieczny sprzęt. Konieczne jest również zaufanie
do partnera. Tu nie ma miejsca na improwizację
ani nerwowe, nieprzemyślane posunięcia.

34 POLSKA ZBROJNA NR 21| 24 MAJA 2009


A R M I A

w głębinach

Na niewielkiej
głębokości studenci
spotkali klika takich
łapiących słoneczne Płetwonurko-


promienie okazów. wie z WSOWL za-
wsze schodzą pod wo-

S tudenci Wyższej Szkoły Ofi-


cerskiej Wojsk Lądowych
(WSOWL) zaliczyli kolejne nurko-
w Krakowie oraz
w Jaworznie-Szcza-
kowej na popular-
dę w parach – to jedna
z podstawowych
zasad dekalogu
płetwali.
wania stażowe. Dziewięciu pod- nych „Koparkach”.
chorążych z Naukowego Koła Pod- W wyprawie wzięli
chorążych sekcji płetwonurkowania udział podchorążowie: Łukasz
pod kierownictwem kapitana Copia, Mariusz Droździel, Mateusz
Włodzimierza Wiązka, wykładow- Jakubik, Mateusz Kaczmarek,
cy Studium Wychowania Fizyczne- Tomasz Miernikiewicz, Jakub
go wrocławskiej uczelni, oraz ośmiu Sitak, Karol Stęchły, Arkadiusz
nurków strażaków z wrocławskiego Szukiel i Ariel Wojtkowiak. 
klubu płetwonurków OSP nurkowało
w kamieniołomie Zakrzówek KRZYSZTOF PLAŻUK
FOT. KRZYSZTOF PLAŻUK (3)

Zbiornik Jaworzno-
-Szczakowa nie bez
przyczyny znany
jest w środowisku
płetwonurków
jako KOPARKI.

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 35


W samo sedno
F E L I E T O N
BOGUSŁAW
PACEK
zastępca
dowódcy Podporządkowanie wszystkich szkół oficerskich i akademii
operacji EUFOR ministrowi obrony chyba nie ucieszyło dowódców rodzajów
w Czadzie
wojsk, ale cokolwiek by mówić, to krok w dobrym kierunku.

Uczelniane zmartwienia

Z
miany, które zaszły na parę lat. Dziś z trudnością doga- Trzeba sobie jasno powiedzieć, że nie da
w wojskowym szkolnic- niamy w tej dziedzinie rozwinięte się utrzymać wojskowych uczelni na odpo-
twie wyższym, zapewne państwa. Każda przerwa może ozna- wiednim poziomie bez odpowiedniej liczby
bardziej cieszą niż mar- czać degradację. To samo dotyczy od- studentów i pieniędzy na działalność. Uczel-
twią. Skończyły się powiedniej dydaktyki. Jak wyszkolić nia nie może też bazować tylko na profeso-
emocjonalne dyskusje na temat stwo- pilotów i marynarzy, nie mając odpo- rach. Na każdego z nich musi przypadać kil-
rzenia z Wojskowej Akademii Tech- wiedniej ilości i różnorodnego sprzę- kudziesięciu magistrów i kilkunastu dokto-
nicznej i Akademii Obrony Narodo- tu, okrętów, samolotów i adekwatnych rów. To daje motywację, umożliwia rozwój,
wej jednego uniwersytetu. Czyli pieniędzy na to szkolenie? przynosi korzystne zmiany. Ale po co nam
spokój? O nie! Ci, którzy wierzą, że Wraca stare pytanie. W takim ra- setki magistrów, doktorów i profesorów dla
nadchodzą sielskie lata dla wojsko- zie, ile można inwestować w przy- kilkuset studentów?
wych Alma Mater, bardzo się mylą. gotowanie dość nielicznych kolej- Dobrze byłoby siąść do stołu, przyjrzeć
Wszystko wskazuje na to, że praw- nych roczników podchorążych? się bliżej problemowi i znaleźć rozsądne
dziwe problemy dopiero przed nami. I dlaczego wojsko ma dopłacać do rozwiązanie. Bez kierowania się lokalnymi
Znowelizowana ustawa pozwoli co kształcenia cywilnych studentów patriotyzmami, a czasem i prywatnymi inte-
prawda promować oficerów po licen- w wojskowych uczelniach? resami.
cjacie, co rozstrzyga wszystkie kwe- Pytań o wojskowe szkolnictwo Na świecie jest wiele przykładów na to, że
stie dotyczące szkół z Gdyni, Wrocła- wyższe jest dużo więcej. Proble- myśl wojskowa napędza rozwój cywilnej
wia i Dęblina, ale jak sobie wyobrazić mów – także sporo. Ustawa o szkol- techniki i nauki. Być może do dyskusji
na przykład Akademię Obrony Naro- nictwie wyższym ustawiła bardzo o wojskowej nauce i szkolnictwie trzeba za-
dowej zaspokajającą potrzeby wojska wysoko poprzeczkę, której nie bę- prosić decydentów spoza wojska, z różnych
i jednocześnie funkcjonującą w trud- dzie łatwo naszym uczelniom poko- resortów. 
nych warunkach rywalizacji? nać. Obok rośnie kon-
Jeśli jest wolny rynek, to żadnych kurencja. Na wielu
ograniczeń w przyjmowaniu cywil- uczelniach powstały
nych studentów i tworzeniu kierun- kierunki bezpieczeń-
ków być nie powinno. Skoro jednak stwo narodowe czy re-
uczelnia ma odgrywać służebną rolę agowanie kryzysowe.
wobec wojska i wykonywać zadania
ministra, to odpowiednia kasa w re-
sorcie musi się znaleźć. Ten decyduje,
kto płaci. Jeżeli płaci. A jak ma chwi-
lowe (miejmy nadzieję) problemy
z kasą? I tu zaczynają się schody.
Wysoki poziom naukowy i dy-
daktyczny naszych uczelni to rezul-
tat długoletnich procesów. Teraz jest
on zagrożony. Szczególnie
FOT. WWW.SXC.HU

w badaniach naukowych nie mo-


że być mowy o przerwie nawet

36 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


BEZPIECZEŃSTWO
BEZPIECZEŃSTWO
BEZPIECZEŃSTWO
BEZPIECZEŃSTWO
KRZYSZTOF GŁOWACKI
Redaktor działu TADEUSZ WRÓBEL

zajmuje się polityką


międzynarodową

FOT. AL-FALLUJAH ISLAMIC FORUMS


Cmentarz
pełen życia
Po ponad dziewięciu latach Kreml ogłosił zakończenie „operacji
antyterrorystycznej” w Czeczenii. Zdaniem analityków, to dopiero
początek problemów Moskwy na Kaukazie.

D
ruga wojna czeczeńska, ten zginął w zamachu, jego syn czas gdy Kadyrow chwali się „powrotem do
czyli „operacja antyterro- Ramzan został premierem, a później normalności”.
rystyczna”, rozpoczęła się prezydentem. Pod jego rządami Cze-
jesienią 1999 roku. Rosja- czenia zaczęła się „odradzać”, to zna- POTIOMKINOWSKA
nie wysłali wówczas do republiki czy prorosyjskie bojówki pacyfikowa- REPUBLIKA
NAPIĘTA
swoje wojska, by zdusić niepokornych ły republikę, brutalnie rozprawiając SYTUACJA
Jak naprawdę wygląda ten „powrót do nor-
separatystów. Politycznym inspirato- się z niedobitkami separatystów, w kaukaskiej malności”, łatwo się przekonać. Kiedy jedzie
rem prowadzonej twardą ręką kampa- a wrogowie prezydenta ginęli po ko- republice jeszcze się bulwarem zwycięstwa w Groznym, moż-
nii przeciw zbuntowanym góralom lei w tajemniczych okolicznościach. długo będzie na ulec złudzeniu, że w Czeczenii nie było
spędzać
był Władimir Putin. Na czele repu- „Stabilizacja podszyta terrorem” sen z powiek
żadnej wojny. Po obu stronach ulicy nowe
bliki postawiono lojalnego wobec – tak określają obecną sytuację w re- kremlowskim apartamenty, eleganckie butiki z włoską
Moskwy Achmada Kadyrowa, a gdy publice obrońcy praw człowieka, pod- decydentom. odzieżą. Ruin pozostało niewiele. Zniszczone

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 37


C Z E C Z E N I A

KAŻDEJ NOCY
znikają ludzie,
o poranku zaś ich
zmasakrowane
ciała leżą
w przydrożnych
rowach.

W głąb historii
XVIII wiek – Czecze- do której włączono także gularne oddziały Armii
nia nawiązuje stosunki Czeczenię. Czerwonej, dokonując
ekonomiczne, politycz- 1922 – powstaje Cze- pacyfikacji kraju.
ne i kulturalne z Rosją. czeński Obwód Autono- 1944 – za „sprzyjanie
XIX wiek – zaborcze miczny. armii niemieckiej” wła-
plany Moskwy dopro- 1929 – następują dze st alinowskie
wadzają do aktywności przymusowa nacjonali- likwidują republikę

FOT. AL-FALLUJAH ISLAMIC FORUMS


ruchu wyzwoleńczego. zacja przemysłu, kolek- i deportują jej miesz-
Po wieloletnich woj- tywizacja rolnictwa oraz kańców do Kazachsta-
nach ziemie czeczeń- prześladowania muzuł- nu.
skie zostają wcielone manów, co doprowadza 1957 – następuje re-
do Rosji. do zbrojnych wystąpień aktywacja „autonomii”.
1918 – proklamowana Czeczenów. Czeczeńcy dostają zgo-
jest niepodległa Republi- 1929–1938 – do dę na powrót do do-
ka Północnego Kaukazu, Czeczenii wkraczają re- mów. 

wojną budynki są szybko rozbierane, huk który prowadzi szkolenia saperskie dla rosyj- ogłosiła w ubiegłym roku, że przeważającej
młotów pneumatycznych słychać całą dobę. skiego wywiadu wojskowego, ostrzega przed większości porwań w ciągu ostatnich lat do-
Ceny mieszkań w Groznym rosną o wiele dotykaniem czegokolwiek, co zostało porzu- konali kadyrowcy.
szybciej niż w Moskwie. Jeszcze pięć lat te- cone. Kasety wideo, pudełka papierosów, od- „Mamy dowody, że ludzie Kadyrowa dys-
mu lokale oddawano tu za darmo, bo w każ- biorniki radiowe, zapalniczki – tu wszystko ponują tajnymi podziemnymi komorami, a on
dej chwili przez okno mógł wlecieć pocisk. może być zamaskowaną bombą. sam brał udział w torturowaniu jednego ze zła-
Dziś trzypokojowe mieszkanie bez wody panych rebeliantów, przypalając go ogniem. In-
i gazu w starym bloku kosztuje nawet 700 ty- ZNIKAJĄCY LUDZIE ny człowiek został zabrany do Centeroj, powie-
sięcy rubli. Tyle samo trzeba zapłacić za ka- Grozny funkcjonuje w wymiarach „nor- szony na jednym ramieniu na 36 godzin i bity
walerkę w nowym domu. W dodatku kupno malnym” i „blokadowym”. Z pierwszym ma- metalowymi prętami. W Tołstoj-Jurcie z kolei
mieszkania jest nadzwyczaj trudne: lokale my do czynienia wtedy, kiedy wolno do mia- ludzie Kadyrowa obcięli martwemu rebe-
upłynniane są jeszcze w stadium projektów. sta wjechać i z niego wyjechać. Ta wolność liantowi głowę i natknęli ją na pal”, potwier-
Ogłoszeń o sprzedaży nieruchomości nie jest oczywiście mocno ograniczona, bo i tak dza smutną prawdę Ajut Titijew, przedstawi-
spotyka się wcale. trzeba przejeżdżać przez dziesiątki wewnętrz- ciel Memoriału w Gudermesie.
Grozny to jednak potiomkinowska wioska. nych punktów kontrolnych, zbierających da- Władze w Groznym wszystkiemu zaprze-
Mimo pozornej odbudowy stolicy, wciąż nie ninę po dwadzieścia rubli od każdego prze- czają, jednak Komitet do spraw Zapobiegania
widać szans na zakończenie kaukaskiej wojny. chodzącego. Niemniej jednak jest szansa od- Torturom wie swoje. Ostatnio organizacja
Pacyfikacje oraz łapanki trwają tu bez prze- wiedzić krewnych na wsi odległej nawet kilka oskarżyła Moskwę o niewypełnianie zaleceń
rwy. Tortury to norma. Egzekucje bez sądu kilometrów od stolicy lub wybrać się na ry- Rady Europy w sprawie traktowania więź-
– rutyna. Większość miast i osad nosi liczne nek w Gudermesie. niów. Instytucja ostro skrytykowała Rosję za
ślady po artyleryjskich pociskach. Nie ma tam W drugim wymiarze wojskowi zamykają brak postępów w sprawie przywrócenia pra-
wody, prądu, gazu, łączności telefonicznej, le- miasto, zaczynając kontrole i obławy. Grozny worządności w czeczeńskich aresztach i wię-
karzy. Gdzieniegdzie w ruinach domów widać zamiera, bazary pustoszeją, zwijają się stra- zieniach. „Nie zanikły praktyki znęcania się
ślady ludzkiego życia – okna zasłonięte ko- gany, a na ulice wyjeżdżają transportery nad aresztowanymi, wymuszania zeznań oraz
cem. W Urus Martan wciąż dochodzi do krwa- opancerzone, zmiatając wszystko na swojej długich aresztowań bez wyroku sądowego”,
wych starć. W Aczhoj Martan, Cziri Jurt, drodze. Nie to jest jednak najgorsze. Każdej ogłosili europejscy obrońcy praw człowieka.
Komsomolskoje i Gehi nie jest lepiej. nocy znikają ludzie, o poranku zaś ich zma-
Tragizmu sytuacji dopełnia fakt, że Cze- sakrowane ciała leżą w przydrożnych rowach. ZERWANIE Z UWIĘZI
czenia należy do najbardziej zaminowanych Mordów tych dokonują prorosyjskie oddziały „Nie da się ukryć, że «kończąc operację an-
obszarów na świecie. O problemie tym infor- czeczeńskie, które udają wahabitów. Z obawy tyterrorystyczną», Kreml zrobił Kadyrowowi
mowała już w 2002 roku ONZ, dziś potwier- przed zdemaskowaniem występują zazwyczaj wizerunkowy prezent. Otwarte pozostaje jed-
dza to Nikołaj Martynow. „Tu roi się od min. w kominiarkach, mundurach khaki i porusza- nak pytanie, czy i jak długo Moskwa będzie
Nikt już nie wie, gdzie są i kto je tam rozmie- ją się tak zwanym UFO, czyli transporterem w stanie kontrolować czeczeńskiego lidera”,
ścił – my czy bojownicy. Im głębiej wchodzisz opancerzonym z zamazanymi błotem nume- zastanawia się Georgij Kowaliow z Centrum
w góry, tym gorzej”, mówi major. Martynow, rami rejestracyjnymi. Human Rights Watch Technologii Politycznych w Moskwie. Nie są

38 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

prezydentem zostaje Ahmad


Kadyrow.
2004–2005 – zabójstwa przy-
wódców kaukaskiej republiki.
Ahmad Kadyrow ginie w zamachu
bombowym, Asłan Maschadow zo-
staje zabity przez rosyjskie wojsko.
2006 – Ramzan Kadyrow, dawny
bojownik o niepodległość Czeczenii
TRAGIZMU SYTUACJI i syn zamordowanego prezydenta

FOT. NAROD.RU
dopełnia fakt, że Czeczenia Ahmada Kadyrowa, zostaje pre-

Gorący region
należy do najbardziej mierem i koncentruje w swoim ręku
zaminowanych coraz więcej władzy.
obszarów na świecie.
2006 – w Inguszetii ginie czeczeń-
1991 – czeczeńscy separatyści ni. Prezydentem Czeczenii po ski dowódca polowy Szamil Basajew,
pod wodzą prezydenta Dżochara śmierci Dudajewa zostaje dowódca najbardziej poszukiwany człowiek
Dudajewa wykorzystują słabość operacji odbicia Groznego Asłan w Rosji, podejrzewany o dokonanie
upadającego ZSRR i ogłaszają nie- Maschadow. ataku na szkołę w Biesłanie.
podległość Czeczenii. 1999 – po ataku polowego wataż- 2007 – czeczeński parlament wy-
1994 – po trzech latach względ- ki Szamila Basajewa na Dagestan biera Ramzana Kadyrowa na prezy-
nej niepodległości republiki Borys i zamachach w Rosji Kreml ponow- denta republiki. Kadyrow skupia
Jelcyn wysyła wojska do Czeczenii. nie wysyła wojska do kaukaskiej re- w swoich rękach całą władzę, elimi-
Rosjanie zdobywają Grozny (na publiki. nuje przeciwników, jednocześnie
zdjęciu), ale rok później partyzanci 2003 – koniec drugiej wojny cze- znacznie uniezależnia się od Mo-
odzyskują miasto. czeńskiej. Wycieńczona republika skwy.
1996 – Rosja ponosi klęskę ma nową konstytucję, która gwa- 2009 – Rosja ogłasza koniec
w walce z maleńką republiką. rantuje jej autonomię w ramach „operacji antyterrorystycznej”
Strony podpisują zawieszenie bro- Federacji Rosyjskiej. Nowym w Czeczenii. 

to obawy bezpodstawne, zwłaszcza w świetle To niejedyny przejaw emancypacji Czy Czeczenia pozostanie nadal
ostatnich wydarzeń. Kadyrowa spod władzy Moskwy. w rosyjskiej strefie wpływów? Nie
Niedawno obrońcy praw człowieka, od lat Ostatnio rząd Czeczenii zażądał od wiadomo. Jedno jest jednak pewne.
bezskutecznie domagający się od władz Ro- dowództwa wojsk rosyjskich prze- Napięta sytuacja w kaukaskiej repu-
sji wyjaśnienia zbrodni popełnionych przez strzegania prawa i zwolnienia zajmo- blice jeszcze długo będzie spędzać
wojska federalne na ludności czeczeńskiej, wanych nielegalnie terenów. Na po- sen z powiek kremlowskim decyden-
znaleźli sprzymierzeńców w najbliższym oto- siedzeniu gabinetu w Groznym tom. Zaledwie kilka godzin od za-
czeniu… Ramzana Kadyrowa. W Groznym wicepremier i szef resortu rolnictwa kończenia rosyjskiej „operacji anty-
doszło do bezprecedensowej narady poświę- Abubakar Edelgerijew poinformo- terrorystycznej” pod wsią Daj doszło
conej poszukiwaniom obywateli czeczeń- wał, że jednostki rosyjskiego mini- do starć między siłami rosyjskimi
skich zaginionych i porwanych w latach sterstwa obrony, ministerstwa spraw a separatystami. Kilka dni później
2000–2008. Spotkaniu przewodniczył wicepre- GROZNY to wewnętrznych i federalnej służby trzech rosyjskich żołnierzy zginęło
mier, a zarazem szef administracji prezydenta potiomkinowska bezpieczeństwa zajmują w Czeczenii w pobliżu granicy z Inguszetią. Ich
i kancelarii rządu Czeczenii Abdułkachir wioska. użytki rolne o powierzchni 26,4 ty- samochód został ostrzelany przez
Mimo pozornej
Izrajiłow. Obecni byli także prokurator repu- odbudowy stoli- sięcy hektarów, na czym traci ona co uzbrojonych napastników. Jak prze-
bliki oraz szef wydziału śledczego stacjonu- cy, wciąż nie roku około miliarda rubli. kazała agencja ITAR-TASS, żołnie-
jących w Czeczenii wojsk federalnych. „Zna- widać szans O tym, że lojalność Kadyrowa rzy zaatakowali we wsi Bamut uzbro-
leźliśmy kolejny grób zbiorowy, w którym, na zakończenie wobec Kremla i Władimira Putina jeni ludzie ukrywający się w opusz-
kaukaskiej
jak twierdzą miejscowi, mogą znajdować się wojny. to już tylko mit, głośno mówią rosyj- czonym budynku.
szczątki około 300 osób”, poinformował ze- Pacyfikacje oraz scy eksperci. „Oskarżanie rosyjskich
branych pełnomocnik do spraw praw czło- łapanki trwają wojskowych o zbrodnie wojenne CZYSTKI RAMZANA
wieka w Czeczenii Nurdi Nuchażijew. Na bez przerwy. i nielegalne działania stało się nie- Od pewnego czasu w różnych re-
Tortury to norma.
podstawie relacji świadków odtworzył prze- Egzekucje bez mal oficjalną polityką kierownictwa gionach Europy giną oponenci pre-
bieg tragedii, do której doszło niedaleko Gro- sądu – rutyna. republiki, dzięki której Kadyrow zydenta Czeczenii.
znego w październiku 1999 roku. Szturmują- jednoczy wokół siebie naród”, za- W nocy z 4 na 5 lutego na mo-
ce wówczas czeczeńską stolicę wojska fede- pewnia Warwara Pachomienko skiewskiej ulicy zastrzelony został
ralne ogłosiły, że cywile mogą ją opuścić z moskiewskiego Centrum Demos. Gilani Szepijew, wicemer czeczeń-
specjalnie utworzonym w tym celu koryta- Wysiłki Kadyrowa zostały także za- skiej stolicy w latach 2004–2006.
rzem. Gdy oznakowany białymi flagami kon- uważone przez umiarkowane skrzy- Według anonimowego informatora
wój ze starcami, kobietami i dziećmi dotarł dło czeczeńskich separatystów. Żyją- z organów ścigania, było to zabój-
na wzgórze, Rosjanie otworzyli ogień. „Żoł- cy na emigracji w Londynie były szef stwo na zlecenie. Szepijew nadzoro-
nierze pochowali zabitych obok zakładów MSZ niepodległej Iczkerii Achmed wał pracę struktur siłowych w admi-
produkcji asfaltu”, oświadczył czeczeński Zakajew oświadczył niedawno, że nistracji Groznego. W 2006 roku zo-
ombudsman. Zażądał od władz niezwłoczne- Kadyrow dokonał „dekolonizacji stał ranny podczas próby zamachu,
go rozpoczęcia ekshumacji zwłok. Czeczenii”. a następnie zrezygnował ze stanowi-

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 39


C Z E C Z E N I A

FOT. ARTEM RUSAKOVICH


KIEDY JEDZIE SIĘ Bulwarem Zwycięstwa w Groznym, można ulec złudzeniu, że w Czeczenii nie było żadnej wojny.

ska i przeprowadził się do Moskwy. Ta- nerała brygady wojsk separatystów. poinformował rosyjski konsul w Zjednoczonych
jemnicą poliszynela jest to, że był prze- Do zuchwałego zamachu doszło Emiratach Arabskich Siergiej Krasnogor.
ciwnikiem politycznym Kadyrowa. w centrum Moskwy, w bezpośrednim Do zamachu doszło na podziemnym parkin-
To nie pierwsze podejrzenie, które sąsiedztwie siedziby rządu, w chwili, gu elitarnego osiedla Jumeirah Beach Resi-
pada na obecnego włodarza kauka- gdy samochód Jamadajewa zatrzy- dence nad Zatoką Perską, gdzie Jamadajew
skiej republiki. Niedawno w Wiedniu mał się na światłach. Sprawca zbiegł. od kilku miesięcy mieszkał. Nieznani spraw-
zastrzelono 27-letniego Czeczena Rusłan był najstarszym z klanu cy obezwładnili jego ochroniarzy i oddali do
Umara Israiłowa – w 2006 roku Jamadajewów, ostro skonfliktowa- niego kilka strzałów, z których co najmniej
wniósł on skargę do Europejskiego nego z Ramzanem Kadyrowem. trzy dosięgły czeczeńskiego dowódcę.
Trybunału Praw Człowieka, w której CENY MIESZKAŃ Zdaniem komentatora dziennika „Moskow-
oskarżył Kadyrowa o porwania i tor- PRYWATNY BATALION w Groznym rosną skij Komsomolec” i znawcy Północnego
o wiele szybciej
turowanie czeczeńskich bojowników Brat zabitego Sulim Jamadajew niż w Moskwie.
Kaukazu Wadima Reczkałowa, w Czeczenii
w latach 2003–2005. Israiłow wal- do niedawna dowodził pozostającym Jeszcze pięć lat – mimo szyldu głoszącego, że republika wró-
czył w wojnie rosyjsko-czeczeńskiej poza kontrolą Kadyrowa czeczeń- temu lokale ciła pod skrzydła Rosji – trwa wojna o wła-
po stronie separatystów. Został aresz- skim batalionem sił specjalnych oddawano tu dzę. „W tej walce Kreml nie ma wielu sojusz-
za darmo.
towany, ale wyszedł na wolność na „Wostok”, podlegającym bezpośred- ników wśród Czeczenów. Najbardziej wpły-
mocy amnestii. Potem krótko był nio federalnemu resortowi obrony. wowymi, najlepiej poinformowanymi i naj-
ochroniarzem Kadyrowa, a następ- Oficjalne władze Czeczenii od wielu skuteczniejszymi byli do niedawna Rusłan
nie wyemigrował do Austrii, gdzie miesięcy domagały się rozformowania i Sulim Jamadajewowie”, zauważa dzienni-
dostał azyl polityczny. Kadyrow, batalionu, oskarżając jego żołnierzy karz „MK”. Klan Jamadajewów liczy jesz-
chcąc zmusić go do powrotu, upro- i personalnie braci Jamadajewów cze dwóch braci. Isa i Badrudi są ścigani li-
wadził i bezprawnie przetrzymywał o morderstwa i porwania. Sulim zo- stami gończymi wysłanymi za nimi przez
w więzieniu jego ojca. Wszystko jed- stał w końcu odsunięty od dowodze- władze Czeczenii. Co dalej z nimi będzie, nie
nak wskazuje na to, że zdecydował nia „Wostokiem”. Wszczęto prze- wiadomo. Oby mieli więcej szczęścia niż
się na radykalniejsze posunięcie. ciwko niemu postępowanie karne, co Mowładim Bajsarow, były dowódca podpo-
Podobny los spotkał Rusłana Ja- jednak nie zadowalało wciąż jego rządkowanego FSB czeczeńskiego oddziału
madajewa, byłego deputowanego przeciwników. Kilka tygodni temu specjalnego „Goriec”, na którym niedawno
Dumy Państwowej, emerytowanego zginął w zamachu w Dubaju. funkcjonariusze czeczeńskiej milicji, pod
pułkownika rosyjskiej armii, a w cza- O śmierci 35-letniego przeciwnika pretekstem zatrzymania, dokonali w centrum
sie pierwszej wojny czeczeńskiej ge- politycznego Ramzana Kadyrowa Moskwy egzekucji. 

40 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 41
M i g a w k i z e ś w i a ta
F E L I E T O N

ANDRZEJ
JONAS

Eksport
redaktor naczelny
„The Warsaw Voice”

stabilizacji
Ostatni szczyt Unii Europejskiej w Pradze,
podczas którego przypieczętowano Partnerstwo
Wschodnie, to zaledwie otwarcie drzwi.

P
artnerstwo Wschodnie lę. Jest trudniejsze politycznie i partnerzy muszą podjąć niemały wysiłek, aby
jest specjalnym elemen- i, niestety, na razie dysponuje mniej- z niego skorzystać. Na razie słychać wśród nich
tem polityki Unii Euro- szym budżetem, wynoszącym tylko sporo głosów rozczarowania skromnymi roz-
pejskiej wobec kilku kra- 600 milionów euro. miarami tego programu. Zwiastować to może
jów położonych na Ostatni szczyt Unii w Pradze, pod- brak intensywnej współpracy w państwach ob-
wschód od wspólnoty. Powinien on czas którego Partnerstwo przypieczę- jętych Partnerstwem, co może nie wróżyć mu
znaleźć odzwierciedlenie w wymianie towano, to zaledwie otwarcie drzwi, za najlepiej.
handlowej, ułatwieniach wizowych którymi stoi niemało wyzwań. Naj- Oczywiście nie wolno zapominać także
oraz programach edukacyjnych. Fina- większe, wbrew pozorom, znajdują się o Rosji. Nadal posługuje się ona koncepcją
łem Partnerstwa nie jest rozszerzenie nie po stronie Rosji, lecz państw obję- stref wpływów, a wszystkie państwa objęte Part-
Unii o objęte tym programem państwa, tych tym programem. Nie działa on nerstwem uważa za należące do jej strefy.
ale powiększenie strefy stabilizacji. bowiem automatycznie Partnerstwo Wschodnie postrzega-
Partnerstwo Wschodnie to pierwszy ne jest więc w Mo-
prawdziwy unijny sukces Polski. Pa- skwie jako program
miętam, że moi liczni zachodni Unii zmierzający do
rozmówcy przed wstąpie- ograniczenia rosyjskich
niem Polski do UE mówili, wpływów, a zatem antyro-
że w naszej wiedzy syjski. Nie jest to co prawda for-
o Wschodzie widzą jeden mułowane aż tak radykalnie, ale
z istotnych atutów na rzecz w stolicach wschodnich partnerów mo-
przyłączenia się do tej
wspólnoty. Partnerstwo do-
wodzi, że ten kapitał daje Partnerstwo Wschodnie
odsetki. Współinicjator widziane jest w Moskwie
Partnerstwa, Szwecja, od jako program Unii
dawna wykazuje zaintere-
sowanie kierunkiem zmierzający do ograniczenia
wschodnim, co było wi- rosyjskich wpływów
dać w minionych latach
choćby w ścisłych związ- skiewskie reakcje obserwuje się bardzo
kach z Estonią. uważnie. Nie przez przypadek zatem pre-
Dla Unii szczególne trak- zydent Łukaszenka oficjalnie oświad-
towanie bliskich sąsiadów czył, że jeśli Partnerstwo okaże się anty-
nie jest niczym nowym, co rosyjskie, Białorusi w nim nie będzie.
widać na południu Europy, Partnerstwo to dla Polski bardzo ważny
w polityce wobec krajów ba- program, a szczególnie jeden jego aspekt,
senu Morza Śródziemnego. który określiłem mianem eksportu stabi-
Partnerstwo Wschodnie ma po- lizacji. We wszystkich jego wymiarach,
dobny charakter jak Unia Śród- przede wszystkim politycznym i gospo-
ziemnomorska, tylko mniejszą ska- darczym. 

42 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

FOT. NATO
BOGDAN GÓRALCZYK Pierwsi uosabiali ciągłość z poprzednim sys-
temem, drudzy postawili na nacjonalizm i na-

Wyścig na obietnice
rodowe hasła, chwytliwe w państwie okrutnie
potraktowanym przez historię i cierpiącym
na tak zwany syndrom z Trianon (na mocy
traktatu z Trianon z 1920 roku, potwierdzo-
nego po II wojnie światowej w Paryżu, Wę-
Oby Węgrom udało się uporządkować gry straciły 2/3 terytorium i 43 procent lud-
szeregi, bo ich sukces jest sukcesem ności). Przywódcy tego ugrupowania,
a szczególnie charyzmatyczny Viktor
całej środkowej Europy. Orbán, dobrze wiedzieli, co w węgierskiej

P
duszy gra: „Ten jest dobrym Węgrem, które-
rzed 20 laty, gdy ruszali- w najlepsze wyścig na obietnice, aż go boli Trianon”.
śmy z systemowymi zmia- wreszcie budżet państwa się załamał.
nami, Węgrzy – nie bez Deficyt w połowie dekady zaczął CHOCHOLI TANIEC
uzasadnienia – czuli się li- sięgać 20 procent PKB, czyli niemal W 2002 roku socjaliści, po zaciętym wy-
derami regionu i patrzyli na innych trzykrotnie przekraczał próg, który borczym boju, odebrali władzę FIDESZ-owi.
z góry. Dzisiaj to my odrzucamy ich – zgodnie z kryteriami z Maastricht Ten jednak nie pogodził się z przegraną – za-
propozycje dotyczące udzielania po- – jest nam stawiany jako warunek czął nawet organizować siły pozaparlamen-
mocy Europie Środkowej. Skąd ta szybkiego przystąpienia do strefy eu- tarne, byleby tylko podważyć legitymację
głęboka zmiana? Dlaczego to wła- ro. Efekt jest więc taki, że Słowacy WĘGRZY WPS. Co gorsza, nowemu premierowi
śnie Węgrzy, obok Ukraińców czy w tym roku euro wprowadzili, a Wę- żyli nad stan, Péterowi Medgyessemu udowodniono
ale niewielu
Łotyszów, mają teraz największe grzy nie mają nawet harmonogramu, było takich, współpracę ze służbami specjalnymi byłego
problemy, a oficjalne prognozy mó- jak do tego dojść. Co gorsza, w listo- którzy im to systemu. A ponieważ stał on naprzeciw cha-
wią wręcz o 6–8-procentowym spad- padzie 2008 roku musieli prosić mię- mówili wprost. ryzmatycznego wodza, z góry skazany był na
ku dochodu narodowego brutto dzynarodowe instytucje finansowe przegraną. W połowie kadencji, latem 2006 ro-
w tym roku? o niemałą, jak na dziesięciomiliono- ku, socjaliści dokonali wewnętrznego puczu i na
wy kraj, pożyczkę – 25 miliardów czele postawili młodego (urodzony w 1961 ro-
KARA ZA POPULIZM dolarów. ku) Ferenca Gyurcsányego, wtedy już jedne-
Pierwsza odpowiedź jest tyleż pro- Drugą przyczynę węgierskich pro- go z bogatszych ludzi w państwie (dorobił się
sta, co brutalna: „bratankowie” płacą blemów można określić jako przed- między innymi na zamówieniach państwo-
za populizm i nieodpowiedzialność wczesną dwubiegunowość. Scena wych). Od tej chwili węgierskie media gros
polityków, którzy już na przełomie polityczna ukształtowała się tak, że uwagi poświęcały walce dwóch wyrazistych
stuleci chwycili się za gardła i pozo- po jednej stronie stanęli socjaliści polityków, co László Lengyel, jeden z wni-
stali w zwarciu, przy okazji obiecu- spod znaku Węgierskiej Partii Socja- kliwszych tamtejszych analityków, trafnie okre-
jąc ludziom mannę z nieba. Co naj- listycznej (WPS), a po drugiej – Par- ślił już przed trzema laty „śmiertelnym, cho-
mniej od 2001–2002 roku trwał tia Obywatelska, czyli FIDESZ. cholim tańcem obłąkanych”.

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 43


W Ę G R Y
nia pasa, co – naturalnie – się nie podoba,
chociaż jest racjonalne z punktu widzenia
międzynarodowych instytucji i samej gospo-
darki. Co więcej, z takim programem nawet
trudno marzyć o wyborczym zwycięstwie.
Taki program łatwo też atakować populi-
stom, tym bardziej w kraju, który znany wę-
gierski ekonomista János Kornai już przed
laty określił mianem „państwa przedwcze-
snego dobrobytu”. Innymi słowy, Węgrzy ży-
li nad stan, ale niewielu było takich, którzy
im to wprost mówili. Politycy natomiast, cał-
kowicie pochłonięci rozgrywkami między
sobą i walką o elektorat, ciągle tylko obiecy-
wali i rozdawali. Aż przyszedł głęboki kryzys
na światowych rynkach, chwila prawdy
– i trzeba było z bólem spojrzeć w lustro. Ob-
raz, jaki się wyłonił, był opłakany. Te rany
i bruzdy przyjdzie długo leczyć.
Kto to zrobi? Dziś nie ma już wątpliwości,
że uczynią to FIDESZ i jego patriotycznie
nastawieni sojusznicy (niektórych można na-
wet zaliczyć do sił skrajnych). Jak to zrobią?
W sensie gospodarczym już widać, że pójdą
raczej drogą J. M. Keynesa, a więc szukania

FOT. NATO
nowych miejsc pracy i inwestycji, a nie środ-
ków liberalnych. To inna filozofia niż zapro-
ponowana przez premiera Bajnaiego. Kto
Wybory w 2006 roku okazały się stom dziennik „Népszabadság”. Ustą- wie, może okaże się bardziej skuteczna?
jeszcze bardziej zacięte niż te przed pił niespodziewanie 21 marca 2009 ro-
czterema laty. Wygrała, co było ewe- ku, najpierw z funkcji premiera, a ty- PAKIET KRYZYSOWY
nementem w pokomunistycznym re- dzień później, pod dalszym naciskiem, Bardziej interesujące jest to, co FIDESZ
gionie, ponownie WPS. I wtedy, tuż także przewodniczącego partii. w ogóle ze sobą przyniesie? Dotychczas nie
po zwycięstwie, premier – teraz już „Nowy garnitur”, czyli młody, stronił od populizmu i chętnie się nim posłu-
także przewodniczący partii – Ferenc 41-letni premier Gordon Bajnai giwał. Czy po objęciu władzy zdobędzie się
Gyurcsány wręczył rozeźlonej i roz- oraz pozbawiona przebojowości po- na odwagę i powie społeczeństwu prawdę,
goryczonej opozycji bodaj największy przednika przewodnicząca WPS czy też nadal będzie mu schlebiał? Z dzisiej-
prezent: postanowił odejść od polityki Ildikó Lendvai stanęli przed ogrom- szej perspektywy widać, że ma realną szansę
obietnic i korzystając z wyborczego nymi wyzwaniami. W chwili, gdy „BRATANKOWIE” na objęcie – po raz pierwszy po zmianie sys-
płacą za
zwycięstwa, wprowadzić program re- obejmowali stanowiska, poparcie dla populizm i nieod-
temu – niepodzielnych rządów, a także kwali-
form, czyli, innymi słowy, politykę FIDESZ-u sięgało 80 procent. Nikt powiedzialność fikowaną większość 2/3, czyli taką, która po-
zaciskania pasa. Otwarcie powiedział nie ma wątpliwości, że Orbán trium- polityków, zwala na przykład zmienić konstytucję. Tym-
o tym na zamkniętej sesji frakcji so- falnie wróci i obejmie władzę. Pyta- którzy już na czasem zarówno sam Viktor Orbán, już od
przełomie stuleci
cjalistów w nadbalatońskim Öszöd. nie tylko, czy zrobi to dopiero za rok, chwycili się za
pewnego czasu wyraźnie kreujący się na no-
Gdy treść tego wystąpienia trafiła do gdy przypada termin kolejnych wy- gardła i pozostali wego „ojca narodu”, jak też jego najbliżsi
mediów (do dziś nie wiadomo, jak to borów, czy już po wcześniejszych, w zwarciu, przy współpracownicy nawet nie kryli, że chętnie
się stało), wybuchł skandal. A słowa przedterminowych wyborach, czego okazji obiecując zmienią obecny system gabinetowo-parla-
ludziom mannę
Gyurcsánya „kłamaliśmy rano, domaga się wielu, także na ulicach z nieba.
mentarny na minimum pół-prezydencki, na-
w dzień i w nocy” zrobiły nawet mię- (mimo zmiany rządu demonstracje turalnie z Orbánem jako prezydentem wy-
dzynarodową karierę jako synonim są niemal co dzień). branym na długą (siedmioletnią?) kadencję.
politycznego cynizmu. Teraz „wrogiem” jest Bajnai, Stawka jest wysoka. Węgry borykają się
„bardziej gyurcsanyowski od teraz z wieloma kryzysami naraz: z politycz-
CZEKAJĄC NA ORBÁNA Gyurcsányego”, jak to ujął w swym nym, gospodarczym, socjalnym (bolesna
Jesienią 2006 roku cały świat ob- haśle FIDESZ. Przede wszystkim ja- i trudna, a nierozwiązana kwestia Romów
serwował uliczne rozruchy na Wę- ko ten, który 19 i 20 kwietnia – naj- – Cyganów!), a nawet moralnym i systemu war-
grzech. Jedno z podstawowych haseł pierw po posiedzeniu rządu, a potem tości (fakt otwartego funkcjonowania paramili-
demonstrantów brzmiało: „premier na sesji parlamentu – ogłosił swój tarnej Węgierskiej Gwardii i skrajnej partii Job-
musi odejść”. Ten jednak dość długo program, będący niczym innym jak bik). Wszystko to sprawia, że są – i będą – kra-
się trzymał. W końcu zaczął przegry- liberalnym, a nie socjalnym z założe- jem ciekawym, ale chyba nie zawsze, niestety,
wać również na arenie międzynarodo- nia, pakietem oszczędnościowym niosącym światu dobrą wieść. Oby jednak Ma-
wej (głośne odrzucenie jego kolejnej przypominającym głośny niegdyś (w dziarom udało się uporządkować szeregi, bo
propozycji kredytu dla Europy Środko- 1995 roku) „pakiet Bokrosa”, czyli ich sukces jest przecież naszym sukcesem,
wej na sesji UE), a jego dymisji zaczął tamtejszą wersję terapii szokowej. środkowych Europejczyków. Chociaż łatwo,
domagać się nawet sprzyjający socjali- Teraz też premier wzywa do zaciska- nie łudźmy się, nie będzie. 

44 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

FOT. PETER SMITHSON


Ważniejsze jednostki wojskowe
 5 Brygada Piechoty  59 Baza Lotnicza „Dezső
„István Bocskai”, Debreczyn Szentgyörgyi”, Kecskemet
 25 Brygada Piechoty  86 Baza Śmigłowców, Szolnok
„György Klapka”, Tata  1 Batalion Minerów i Łodzi
 Brygada Wsparcia, Bojowych, Budapeszt
Budapeszt  25/88 Mieszany Lekki
 12 Pułk Rakiet OP, Gyor Batalion, Szolnok
 43 Pułk Wsparcia Dowodzenia,  34 Batalion Operacji
Szekesfervar Specjalnych „László Bercsényi”,
 54 Pułk Radiotechniczny, Szolnok
FOT. MON WĘGIER

Veszprém  37 Batalion Inżynieryjny


 64 Pułk Logistyczny „Ferenc Rákóczi II”, Szentes
„József Boconádi Szabó”,  93 Batalion Chemiczny
Kaposvar „Sándor Petőfi”, Szekesfervar

TADEUSZ WRÓBEL i czterech centrów specjalistycznych. W struktu-


rach zabezpieczenia natomiast są, między inny-

Kryzysowa armia mi, brygada wsparcia i pułk logistyczny.

MODERNIZACJA
W ZAWIESZENIU
W mediach pojawiły się informacje o węgierskich planach zakupów Jeśli chodzi o uzbrojenie i sprzęt, wojsko
uzbrojenia. Trudno stwierdzić, czy zostaną one zrealizowane. węgierskie jest pod wieloma względami po-

W
dobne do armii innych państw środkowoeuro-
ęgry należą do grona operacyjne. Połączone Dowództwo Sił pejskich. Węgrzy za jeden z priorytetów także
państw członkow- stanowi szczebel pośredni i podlega uznały poprawę zdolności obrony powietrznej.
skich NATO, które na szefowi Sztabu Obrony. Podpisali umowę na 12-letni leasing eskadry
obronę przeznaczają Jednostki wojskowe są pogrupowane 14 szwedzkich samolotów bojowych Gripen.
mniej niż uważane za minimum dwa w zależności od ich przeznaczenia. Wy- Z maszyn z czasów Układu Warszawskiego
procent produktu krajowego brutto. różnia się cztery główne grupy: jednost- pozostały myśliwce MiG-29, transportowe
Ze względu na obecne kłopoty eko- ki bojowe, wsparcia bojowego, admini- An-26, szkolne L-39 i Jak-52. Do naziemnej
nomiczne rząd w Budapeszcie raczej stracji i zabezpieczenia. Odrębny kor- obrony powietrznej trafiły francuskie zestawy
nie może sobie pozwolić na to, żeby pus stanowią kontyngenty wojskowe przeciwlotnicze Mistral (zamontowane na cię-
znacząco zwiększyć budżet resortu w misjach zagranicznych. żarówkach Mercedes Unimog) i zmodernizo-
obrony. Z drugiej strony, Węgry były Trzon komponentu bojowego to dwie wane postradzieckie rakiety Kub. Zainwesto-
jednym z pierwszych państw w Euro- brygady piechoty, mające bataliony pie- wano też w nowe radary.
WĘGRY
pie Środkowej, które sprofesjonalizo- choty zmotoryzowanej wyposażone były jednym
Bardzo ograniczono natomiast zakupy dla
wały swoje siły zbrojne (cztery lata w kołowe transportery opancerzone z pierwszych wojsk lądowych, gdzie trafiło kilkaset trans-
temu). Obecnie Węgierskie Siły Obro- BTR-80. Do tego dochodzą pułk rakiet państw Europy porterów BTR-80, przekazanych Węgrom
ny (Magyar Honvedseg) liczą około obrony powietrznej oraz dwa bataliony, Środkowej, przez Rosję w ramach spłaty poradzieckich
które sprofesjo-
32 tysięcy żołnierzy. w tym jeden wojsk specjalnych. Bojo- nalizowały
długów wobec tego kraju. Co ciekawe, Wę-
wy element powietrzny tworzą dwie ba- swoje siły grzy niemal całkowicie zrezygnowali z czoł-
ODCHUDZONE SZTABY zy – lotnicza i śmigłowców. Lotnictwo zbrojne. gów. W linii pozostało zaledwie kilkadziesiąt
W styczniu 2007 roku zaszła wielka węgierskie składa się między innymi T-72, pozostałe trafiły do magazynów. Sie-
zmiana w strukturach dowódczych ar- z czterech eskadr samolotów: dwóch demdziesiąt siedem sztuk przekazano w 2005
mii. Powstało Połączone Dowództwo taktycznych, transportowej i szkolnej. roku odtwarzanej armii irackiej.
Sił, które zastąpiło dowództwa wojsk lą- Węgrzy mają śmigłowce bojowe Mi-24 Do węgierskiego wojska trafiło też uzbroje-
dowych i sił powietrznych. Węgrzy zli- oraz transportowe Mi-8 i Mi-17. Wspar- nie rodzimej konstrukcji, głównie broń strzelec-
kwidowali też odrębne dowództwa logi- cie bojowe składa się z dwóch pułków ka, w tym wielkokalibrowy karabin snajperski
styki i wsparcia dowodzenia, łączności – dowodzenia i łączności oraz radio- Gepard. Siły specjalne zaś wyposażono w broń
i informatyki, służby medycznej oraz technicznego, a także trzech batalionów z importu. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 45


R O S J A

Na Wsch dzie  bez zmian?


ROSJA dąży do uzyskania
swojej strefy wpływów i nie
wyklucza nawet użycia siły,
aby osiągnąć ten cel.
Na zdjęciu: stolica Gruzji,
sierpień 2008 rok

MARCIN KACZMARSKI

Bilans tandemokracji

FOT. US DOD
Trwające od roku wspólne rządy Putina i Miedwiediewa to nic innego Po czwarte, nastąpiła aktywizacja Rosji
w Ameryce Łacińskiej. Rosyjskie manewry
jak kontynuacja dotychczasowej polityki władz rosyjskich.

W
geopolityczne w regionie (wizyty okrętów, prze-
polityce wewnętrznej rok rzą- o jej strefę wpływów, i wykazuje determina- cieki o zamiarze stworzenia baz wojskowych)
dów Dmitrija Miedwiediewa cję, aby osiągnąć ten cel. Nie wyklucza nawet mają pokazać, że Moskwa może zaszkodzić
nie przyniósł zasadniczych użycia siły. Waszyngtonowi „na jego podwórku”.
zmian. Można natomiast Po drugie, rosyjska polityka pierwszy raz Po piąte, pojawiły się nowe podstawy kon-
zaobserwować pewne korekty, które mają spra- od wielu lat przestała być wyłącznie reaktyw- cepcyjne. Po ośmiu latach powstał dokument
wić, że reżim będzie nieco łagodniejszy na. Miedwiediew zgłosił propozycję nowego „Koncepcja polityki zagranicznej”, który
i bardziej racjonalny. Ci, którzy chcą traktatu w sprawie bezpieczeństwa europej- przyjęto. Natomiast koncepcja bezpieczeń-
w Miedwiediewie dostrzec liberała, podkreśla- skiego oraz koncepcję modyfikacji Traktatu stwa narodowego jest wciąż opóźniana, gdyż
ją jego zasługi: zwolnienie z więzienia byłej Karty Energetycznej. Niezależnie od jakości Rosja ma problem z określeniem potencjalne-
prawniczki Jukosu Swietłany Bachminej, rosyjskich propozycji (które pozostawiają go przeciwnika (zastanawia się, czy będą nim
mianowanie przedstawiciela sił opozycyjnych wiele do życzenia), wymuszają one na pań- Stany Zjednoczone).
gubernatorem (Nikita Biełych w obwodzie stwach zachodnich konieczność odniesienia Na powyższych przykładach nie widać
kirowskim), zapowiedzi złagodzenia prawa się do nich (a już część z państw europejskich wpływu „tandemokracji” na politykę zagra-
o organizacjach pozarządowych, spotkania wyraziła dla Rosji poparcie). niczną Kremla. Ewolucja polityki rosyjskiej
z opozycyjnymi mediami. W odniesieniu na- Po trzecie, wyłania się nowy model sto- w ostatnich kilku latach nie wynika z osobo-
tomiast do polityki zagranicznej nie ma nawet sunków z Chinami. Przełomowy charakter wości Putina, ale odzwierciedla szerokie po-
drobnej korekty, co jednak nie oznacza zasto- w relacjach Rosji z ChRL mogą mieć zawarte rozumienie panujące w rządzącej elicie. 
ju. Można wskazać kilka procesów, które wy- porozumienia energetyczne o dostawach ropy,
znaczają bardziej trwałe tendencje. połączone z pożyczkami dla rosyjskich kon- WIZYTÓWKA
Po pierwsze, nastąpiło zaostrzenie polityki cernów. Dotychczas Moskwa zdecydowana
wobec Wspólnoty Niepodległych Państw. Jej była zbudować rurociąg do wybrzeży Oceanu MARCIN
przejawem były sierpniowa wojna w Gruzji Spokojnego, co pozwoliłby jej zyskać nowych KACZMARSKI
i konflikt gazowy z Ukrainą. Z punktu wi- klientów w regionie Azji i Pacyfiku, nie uza- Analityk Ośrodka Studiów
dzenia Moskwy geopolityczna rozgrywka leżniając się przy tym od jednego konsumen- Wschodnich, pracuje
z Zachodem o obszar poradziecki weszła ta. Umowa zawarta z Pekinem wskazuje, że również w Instytucie Stosunków Międzynaro-
w decydującą fazę. Rosja dąży do uzyskania Rosja może zostać „młodszym partnerem” dowych Uniwersytetu Warszawskiego, autor
przynajmniej cichej akceptacji, jeśli chodzi Chin. książki „Rosja na rozdrożu”.

46 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

P
olska debata o bezpieczeństwie
energetycznym i systemie banko-
wym zawsze ma podtekst poli-
tyczny i finansowy. Jedna strona
sporu twierdzi, że jesteśmy pół-
kolonią z rosyjskimi gazem i ropą, zachodnio-
europejskimi bankami i francuskim monopoli-
stą telefonicznym. Druga strona odpowiada,
że to nie rządy tych państw decydują o strate-
gii prywatnych firm, ale ich właściciele, dla
których liczy się gotówka, a nie polityka.
Prawda leży gdzieś po środku.
Polityka często miesza się z biznesem, dlate-
go nie jesteśmy ani zupełnie niezależni, ani cał-
kowicie zniewoleni. W każdym razie nie spo-
sób mówić o bezpieczeństwie wewnętrznym
państwa bez zbadania, kto i na jakich warun-
kach dostarcza nam surowce energetyczne oraz
do kogo należą banki udzielające kredytów na-

FOT. CONEYO VALLEY UNIFIED SCHOOL DISTRICT


szym firmom i prowadzące nasze konta.

WYSYP POMYSŁÓW
W pierwszym przypadku wszystkie drogi
prowadzą do Moskwy. Każdy przyzna, że nie
mamy prawdziwej dywersyfikacji źródeł
energii, ale ogromne różnice pojawiają się
w odpowiedzi na pytanie, co z tym fantem
zrobić. Pomysłów jest aż za dużo. Pieczoło-
wicie zebrał je Adam Jarosz z Uniwersytetu
Mikołaja Kopernika. Podczas zakończonego
właśnie w Toruniu Akademickiego Forum
Bezpieczeństwa streścił prasową debatę na
temat dywersyfikacji źródeł energii w latach MAREK PIELACH

Obce rury, obce banki


2005–2007.
Najgorętszym tematem był Gazociąg Pół-
nocny, który Rosja i Niemcy zamierzają zbu-
dować na dnie Bałtyku. Dla Polski rodzi to
pytanie: przyłączać się czy nie? Albo inaczej:
czy możemy być bezpieczni, poświęcając Kapitał podobno nie ma narodowości,
bezpieczeństwo energetyczne Ukrainy? Ro-
sjanie i Niemcy nam to proponują, ale, po
nie ma więc sensu pytać, skąd pochodzi.
pierwsze, mogą blefować, a po drugie, żaden dzieje się z łącznikiem Bernau– mentu Dywersyfikacji Dostaw Nośni-
polski rząd nie zdecydował się na taki krok –Szczecin, którego wielkim zwolen- ków Energii Ministerstwa Gospodarki
i chyba żaden się nie zdecyduje. Jeśli więc nikiem jest chyba tylko Aleksander zauważył, że resort, w którym praco-
nie Gazociąg Północny, to co? Gudzowaty. Gazoport jest drogi wał, nie może wiele zdziałać.
I tu pomysły mnożą się jak króliki. i w dodatku płynny gaz niełatwo te- „Co może zrobić minister gospo-
Po pierwsze, druga nitka Gazociągu Ja- raz kupić. Trudno byłoby nam nabyć darki, kiedy wystąpią przerwy w do-
malskiego. również norweski, bo w 2001 roku stawach gazu ziemnego do Polski?
KAŻDY
Po drugie, budowa łącznika Bernau– PRZYZNA, rząd Leszka Millera zerwał podpi- Może decydować, w jakiej kolejno-
–Szczecin, który łączyłby nas z europejską że nie mamy sany już kontrakt na dostawy z tam- ści odcinać gaz”, zauważył Wipler,
siecią gazociągów. prawdziwej tego kierunku. a potem opowiadał o dwudziestym
Po trzecie, budowa gazoportu, który przyj- dywersyfikacji Pomysł z gazem z Azji Środkowej stopniu zasilania, który znamy z se-
źródeł energii.
mowałby dostawy gazu płynnego. też się nie powiódł, bo Gazprom ma rialu „Alternatywy 4”.
Po czwarte, przeproszenie się z Norwega- tam zbyt silne wpływy. Ostatnio pod
mi i dostawa gazu z północy. znakiem zapytania stoi też realizacja RZUT KOSTKĄ
Po piąte, dostarczanie gazu z Kazachstanu gazociągu Nabucco. W ogóle ciężko Mówił, że ta wizja może się ziścić.
i Turkmenistanu przez Ukrainę. stwierdzić, który z projektów jest ak- Nie tylko wobec przedsiębiorstw,
Po szóste, osłabienie monopolu Rosji tualny, a przy którym narosło już ty- którym dostawy ogranicza się
przez budowę gazociągu Nabucco z Iranu le problemów, że trzeba go skreślić. w pierwszej kolejności, ale również
przez Turcję i Bałkany do Austrii. Do czego to wszystko doprowadzi? wobec gospodarstw domowych.
Każdy z tych pomysłów rodzi jednak okre- Odpowiedź znalazła się w wykła- Gdyby tak się stało, to nawet Unia
ślone problemy. Na drugiej nitce Gazociągu dzie Przemysława Wiplera „Realiza- Europejska nie powiedziałaby ani
Jamalskiego nie zależy Rosji, a czasem moż- cja polskiej polityki energetycznej i jej słowa, bo mniejsza produkcja energii
na odnieść wrażenie, że i Polsce. Tak samo stan obecny”. Były dyrektor Departa- to również mniejsza emisja gazów

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 47


N I E T Y L K O W O J S K O

FOT. AICUP.ORG
NIE SPOSÓB MÓWIĆ o bezpieczeństwie wewnętrznym państwa bez zbadania, kto i na jakich warunkach dostarcza nam surowce energetyczne oraz do kogo na-
leżą banki udzielające kredytów naszym firmom i prowadzące nasze konta.

cieplarnianych. Produkcja energii jest u nas działy. Z tymi mitami próbował udzielanie przedsiębiorcom kredytów,
zresztą szerszym problemem także ze względu rozprawić się Bartłomiej Derski to byłoby już całkiem pięknie.
na starą i niewydolną infrastrukturę, ale i tu Mi- w referacie „Wpływ kapitału zagra-
nisterstwo Gospodarki nie ma nic do powiedze- nicznego na bezpieczeństwo sektora PATOLOGICZNE
nia, bo inwestycjami w sektorze energetycznym bankowego w Polsce”. INSTYTUCJE
i paliwowym zajmuje się (a raczej powinno się Okazuje się, że choć obcokrajowcy Kredytów jednak nie ma, bo nie
zajmować) Ministerstwo Skarbu Państwa. Wa- mają ponad 72 procent tego sektora, to ma zaufania. Jedną z przyczyn jest
runki budowy określa Ministerstwo Infrastruktu- i tak jest to jeden z najniższych wskaź- nieprawidłowe działanie instytucji
ry. Oczywiście eksploatacją zasobów natural- ników w Europie Środkowo-Wschod- państwowych. Mówił o tym w refera-
nych interesuje się też Ministerstwo Środowiska niej. W krajach naszego regionu nor- cie otwierającym Akademickie
oraz Ministerstwo Finansów, które najchętniej mą jest bowiem, że 85–90 procent ban- Forum Bezpieczeństwa profesor
na wszystko nałożyłoby akcyzę i poprawiło IM WIĘCEJ ków ma zagranicznego właściciela. Na Andrzej Zybertowicz. Jego zda-
innym podatkiem. KONFLIKTÓW początku lat dziewięćdziesiątych pań- niem, im więcej konfliktów intere-
interesów
„Od elektrowni atomowej, która ma kosz- stwowy bank podzielono bowiem na sów w ważnych instytucjach, tym są
w ważnych
tować przynajmniej 10 miliardów złotych, instytucjach, mniejsze banki i sprywatyzowano. one słabsze i tym gorzej z bezpie-
trzeba będzie zapłacić 2 procent podatku, tym są one Wbrew pozorom to rozwiązanie czeństwem państwa.
czyli 200 milionów złotych. Takie właśnie słabsze, miało więcej zalet niż wad. Wraz Konfliktem interesów jest zaś po-
i tym gorzej
przepisy zabijają inwestycję w energetykę”, z bezpieczeń-
z obcymi inwestorami pojawił się bo- dwójne działanie instytucji. Organi-
stwierdził Wipler. stwem państwa. wiem kapitał i know-how. Banki mia- zacja osiąga wówczas mniej celów
Kiedy patrzy się na tę plątaninę pomysłów, ły więcej pieniędzy na pożyczki i wie- oficjalnych, a więcej celów grupy,
na dywersyfikację i kompetencje rozmyte po działy, komu ich udzielać bez więk- która nią rządzi. Rządzi zaś przede
różnych ministerstwach, można dojść do jed- szego ryzyka. To wszystko przyśpie- wszystkim poprzez dostęp do infor-
nego wniosku: niech premier w końcu rzuci szyło wzrost gospodarczy. macji, której nie mają inni uczestnicy
kostką i zdecyduje się na którykolwiek z sze- Kolejnym mitem jest wysysanie życia publicznego.
ściu pomysłów zmniejszenia zależności od pieniędzy z polskich oddziałów. W la- Dlatego mamy niesprawne sądy go-
Rosji. Zawsze to lepsze niż nic. tach 2007–2009 do polskich spółek spodarcze, surowce energetyczne
córek wpłynęło o 89 miliardów zło- z jednego źródła, a po 10 latach człon-
UTOPIONE PIENIĄDZE? tych więcej niż z nich wypłynęło. Ko- kostwa w NATO nie powstała u nas
Jeszcze większe emocje niż dywersyfika- misja Nadzoru Finansowego narzuci- żadna ważna infrastruktura sojuszu. Co
cja źródeł energii budzi jednak polski sys- ła bowiem określone limity takich za tym idzie, nasze bezpieczeństwo jest
tem bankowy. Stereotyp jest taki: w czasie operacji i polskie banki nie finansują mniejsze niż krajów Europy Zachod-
kryzysu wielkie zagraniczne instytucje fi- już swoich zagranicznych central, co niej. Tę sytuację mogłaby zmienić do-
nansowe utopiły miliardy w toksycznych ak- miało miejsce w przeszłości. Gdyby piero budowa tarczy antyrakietowej, ale
tywach i teraz bezlitośnie łupią polskie od- jeszcze te pieniądze wykorzystały na to już polityka międzynarodowa. 

48 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

M i l i t a r i a
WIELKA BRYTANIA

Na potrzeby misji
Resort obrony podpisał z firmą Enhan-
ced Protection Systems Ltd wart siedem
milionów funtów kontrakt na prawie
Okręty typu 75 pojazdów Springer. Przedstawiciel
DDG-1000 Zumwalt
zakładów powiedział, że zostały one
powstaną w należącej
do koncernu General skonstruowane do działań w warun-
Dynamics Bath kach pustynnych i spełniają potrzeby
Iron Work w stanie operacyjne misji w Afganistanie, gdzie
Maine.
mają trafić latem. Springer jest pojaz-
dem dwuosobowym, zabierającym tonę
ładunku. (WW) 

USA

Nowa generacja
PENTAGON postanowił zamówić trzy okręty DDG-1000 zamiast, jak wcześniej sugerowano, jednego czy
dwóch. Środki na ich budowę są w projekcie budżetu resortu na rok 2010. Pierwszy Zumwalt ma koszto-

FOT. EPSL
wać aż 3,2 miliarda dolarów, ale następne mają być tańsze. Pierwotnie planowano, że powstaną
aż 32 DDG-1000, które miały zastąpić DDG-51. (W) 

FRANCJA
BRAZYLIA

Antykryzysowy
er podpisała z brazylijskimi si-
Start łami powietrznymi kontrakt roz-

Mistral KC-390
poczynający program samolo-
tu KC-390. Dwusilnikowy od-
rzutowiec będzie mógł przeno-

P odczas siódmego salonu


Latin America Aero and De-
fence, który odbywał się
sić podobnej masy ładunki jak
amerykański C-130 Hercules.
KC-390 będzie też latającą cy-
FOT. MARINE NATIONALE

w dniach 14–17 kwietnia sterną. Maszyna ma wejść do


w Rio de Janeiro, firma Embra- służby w 2015 roku. (WR) 

Zielone światło
CZECHY
W ramach zapowiedzianego przed kilkoma
miesiącami pakietu działań antykryzysowych Samoloty C-295M
francuski rząd podpisał kontrakt z firmami zastąpią cztery stare
STX France i DCNS na budowę trzeciego
okrętu desantowego (bâtiments de projec-
An-26, którym
tion et de commandement) typu Mistral. Po- kończą się resursy.
wstanie on w stoczni w Saint-Nazaire. Jego
wodowanie zaplanowano w 2011 roku.
Po zakończeniu prób morskich okręt o wła-
snych siłach popłynie do Tulonu, gdzie
zamontowane i zintegrowane zostaną
systemy bojowe. Wejdzie do służby we francu-
skiej marynarce wojennej w 2012 roku. Pierw-
sze dwa desantowce, „Mistral” i „Tonnere”,
przekazano jej w latach 2006–2007. Są to
jednostki o wyporności 21,5 tysiąca ton. Na tów CASA C-295M. W ramach – trzech bojowych i dwóch
ich pokładzie znajduje się sześć punktów lądo- tego programu dojdzie do za- szkolno-bojowych. Kontrakt
wania dla śmigłowców. W sumie okręt może
zabrać ich do 16. Na pokładzie jest miejsce
dla 450 żołnierzy, 60 pojazdów pancernych
M inisterstwo obrony poda-
ło w ubiegłym miesiącu,
że czeski rząd zaaprobował
kupu trzech maszyn i wymia-
ny czwartej za pięć zbędnych
czeskiemu lotnictwu wojsko-
wartości 3,524 miliarda koron
(około 130,2 miliona euro) ma
być zrealizowany w latach
lub szwadronu 13 czołgów Leclerc. (WW)  plan nabycia czterech samolo- wemu samolotów L-159 2009–2011. (TED) 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 49


M I L I T A R I A
SIŁY POWIETRZNE USA
zaadaptowały lekkie
dwusilnikowe samoloty
łącznikowe C-12R Huron
do prowadzenia operacji
wywiadowczych, inwigilujących
i rozpoznawczych.

PAWEŁ HENSKI

Śmigła wracają do łask


FOT. USAF

Na pole bitwy wracają małe i tanie w eksploatacji samoloty śmigłowe,


które znakomicie sprawdzają się w konfliktach asymetrycznych.

G
dy ma się całkowitą „w erze myśliwców ponaddźwięko- w podczerwieni Wescam MX-15 E/O. Na pokła-
przewagę w powie- wych i bombowców stealth pojawił się dzie zainstalowano dwa stanowiska dla operato-
trzu, a walka z prze- bezzałogowy Predator z silnikiem od rów systemów rozpoznawczych, którzy analizują
ciwnikiem polega na austriackiego skutera śnieżnego, spie- i przekazują obraz z czujników do innych plat-
nieustannym wypa- szący do walki z prędkością 140 kilo- form w powietrzu oraz na ziemi w czasie rzeczy-
trywaniu go na ziemi, niepotrzebne są metrów na godzinę, i stał się jedną z na- wistym. Sukcesy grupy ODIN w rozpoznaniu
do tego samoloty odrzutowe. W Wiet- szych najważniejszych broni”. bojowników podziemia irackiego sprawiły, że ar-
namie Południowym, gdzie nie było Nic w tym dziwnego. UAV ze swoim mia oraz siły powietrzne zainteresowały się sze-
śmiercionośnych baterii radzieckich zasięgiem i długotrwałością lotu okazał POLSKIE rokim wykorzystaniem dwusilnikowych samolo-
SAMOLOTY
rakiet ziemia-powietrze, przed który- się idealnym rozwiązaniem. O ile SKYTRUCK
tów śmigłowych w akcjach typu ISR.
mi trzeba było uciekać z pełną pręd- MQ-1 Predator ma zasięg 3704 kilome- w służbie Pod koniec stycznia tego roku USAF ujawniły
kością, przydatne okazały się samolo- try, o tyle jego młodszy, ale większy u Amerykanów plany związane z programem poszerzenia możli-
ty śmigłowe. Główną ich zaletą była i groźniejszy brat – MQ-9 Reaper – po- prawdopodobnie wości ISR, nazwanym „Project Liberty”. Siły
nie będą
możliwość długotrwałego patrolowa- kona blisko 6 tysięcy i może przebywać przenosić
powietrzne chcą kupić 37 samolotów King
nia określonego obszaru, precyzja w powietrzu od 14 (z pełnym obciąże- żadnych Air 350, które wejdą do służby jako MC-12W.
działania oraz niskie koszty eksplo- niem, nawet 14 rakiet AGM-114 Hellfi- urządzeń Trzydzieści maszyn King Air 350ER (Extended
atacji, nieporównywalne z lotnictwem re) do 28 godzin! rozpoznawczo- Range – o zwiększonym zasięgu) trafi do dwóch
-wywiadowczych.
odrzutowym. Od filigranowej obser- Ich rola dywizjonów (po 15 maszyn w każdym), nato-
wacyjnej Cessny O-1 Bird Dog, przez SAMOLOTY ISR ograniczy się miast siedem King Air 350 zostanie przeznaczo-
dwusilnikowy OV-10 Bronco, po sa- Do prowadzenia zaawansowanych do transportu nych do celów szkoleniowych. Pierwsza partia
molot szturmowy A-1 Skyraider, operacji wywiadowczych, inwigilują- komandosów, – siedem MC-12W – została już zmodyfikowana
zwłaszcza na
wszystkie się sprawdziły. cych i rozpoznawczych (ISR – Intelli- zaimprowizowa- na potrzeby operacji ISR i przekazana USAF na
Charakter konfliktów w Iraku i Afga- gence, Surveillance and Reconnaissan- ne i polowe początku maja. Całość ma znaleźć się w służbie
nistanie sprawił, że samoloty śmigłowe ce) bardziej przydatne są samoloty pod koniec 2009 roku.
wydają się najlepszym narzędziem do załogowe z operatorami urządzeń roz- Każdy MC-12W zostanie wyposażony w wie-
prowadzenia precyzyjnych działań poznawczych na pokładzie. Szlak prze- życzkę z czujnikami elektro-optycznymi i działa-
antyterrorystycznych i przeciwparty- tarła w 2006 roku w Iraku pionierska jącymi w podczerwieni typu L-3 Wescam
zanckich. Zaczęło się od samolotów grupa ODIN (Task Force ODIN). Za- MX-15i, wielopasmowe połączenie komunika-
bezzałogowych (UAV). Jak stwierdził adaptowała lekkie dwusilnikowe samo- cyjne typu Rover, trzy taktyczne radia bezpiecz-
żartobliwie generał broni David loty łącznikowe C-12R Huron, wyposa- nej łączności AN/PRG-117G oraz dwa systemy
Deptula, zastępca szefa sztabu do żone w radar SAR APY-8 Lynx oraz komunikacji w powietrzu typu Raytheon
spraw wywiadu i rozpoznania USAF, wieżyczkę obserwacji elektro-optycznej ARC-231. Otrzyma również urządzenia do ko-

50 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

Huron BEECHCRAFT
KING AIR 350ER
W ojskowe oznaczenie
C-12 Huron odnosi
się do całej rodziny samolo-
(MC-12W)
 wywiad, inwigilacja, roz-
poznanie (ISR – Intelli-
tów wielozadaniowych Be- gence, Surveillance and
echcraft King Air 200 oraz Reconnaissance)
King Air 350/350R. Samo-  przekazywanie obrazu po- EMB-314
loty te są małe, ale jedno- la walki i danych o celach SUPER TUCANO
cześnie w ich kadłubie moż- w czasie rzeczywistym  wywiad, inwigilacja,
na pomieścić wiele urzą- do innych platform na rozpoznanie (ISR)
dzeń elektronicznych oraz ziemi i w powietrzu  działania przeciwpar-
zaaranżować wygodne sta- tyzanckie (COIN
nowiska dla operatorów. – Counter Insurgency)
Standardowy King Air 350R  bliskie wsparcie od-
ma zasięg 4,5 tysiąca kilo- działów na lądzie (CAS
metrów i może przebywać – Close Air Support)
w powietrzu do ośmiu go-
dzin. Armia amerykańska
otrzymała już 11 samolotów
C-12, a Dowództwo Opera- PILATUS PC-12
cji Specjalnych (SOCOM) (U-28A)
– trzy. Ich głównym zada-  obserwacja i zbieranie danych potrzeb-
niem w Afganistanie jest wy- nych oddziałom operującym na lądzie
szukiwanie i neutralizowanie  infiltracja i eksfiltracja jednostek spe-
min pułapek (IED) oraz grup, cjalnych w rejonie działania
które je podkładają.   zaopatrywanie żołnierzy na lądzie

munikacji satelitarnej Inmarsat, transponder roz- 15 Pilatusów skreślono z listy amerykańskich sa- zastrzega, że głównym zadaniem Super Tucano
poznania swój-obcy Raytheon AN/APX-119, molotów cywilnych i przekazano USAF. Praw- ma być prowadzanie misji ISR, ale samolot mo-
czujniki odbioru i klasyfikacji sygnałów SIGINT, dopodobnie zasilą wymienione dywizjony. że przenosić na pięciu pylonach zasobniki
system ostrzegający o zbliżających się rakietach W lutym tego roku portal internetowy „Air z działkami kalibru 20 milimetrów oraz rakieta-
AN/AAR-47, system obrony aktywnej przed ra- Force Times” ujawnił, że AFSOC zamówiło mi niekierowanymi, bomby, a nawet rakiety po-
kietami ALE-47 oraz system lokalizacji wła- dziesięć polskich samolotów M-28 Skytruck. wietrze-powietrze AIM-9 Sidewinder – w sumie
snych jednostek Blue Force Tracker. Większość Mają trafić do skrzydła 27 SOW i stacjonować 1,5 tony uzbrojenia. Jego zasięg wynosi 4,8 ty-
urządzeń znajdzie się w zasobniku umieszczo- w bazie Cannon w Nowym Meksyku. Jak stwier- siąca kilometrów. Może pozostawać w powietrzu
nym pod kadłubem samolotu. Wieżyczka dził pułkownik J. D. Clem, zastępca dyrektora przez 6,5 godziny. Pod uwagę brano również
MX-15i będzie się z niego wysuwała w czasie do spraw planowania, zakupów i programów uzbrojoną wersję amerykańskiego szkolnego sa-
lotu i chowała przed lądowaniem. AFSOC, mają one wypełnić lukę między jedno- molotu T-6B Texan II, czyli AT-6B, jednak pro-
Samolotami King Air 350ER zainteresowała silnikowymi PC-12 a Herculesami. ducent – Hawker Beechcraft – nie mógł dostar-
się Wielka Brytania. Pod koniec ubiegłego roku czyć samolotu w wyznaczonym terminie.
odebrała cztery maszyny, które – oznaczone jako BRONCO – REAKTYWACJA Zainteresowanie małymi śmigłowymi samo-
Shadow R1 – będą prowadziły działania wywia- Obok samolotów do zadań ISR amerykański lotami do prowadzenia działań przeciwparty-
dowcze, inwigilacyjne, namierzające i rozpo- departament obrony chce wprowadzić do służby zanckich sprawiło, że na rynku pojawiła się no-
znawcze (ISTAR – Intelligence, Surveillance lekkie śmigłowe szturmowce do zapewnienia wa konstrukcja: jednomiejscowy, jednosilniko-
Target Asquisition and Reconnaissance). Sha- bliskiego wsparcia oddziałom na ziemi (Close wy A-67 Dragon. Jak zapewnia producent – fir-
dow R1 zostały wyposażone bardzo podobnie do Air Support – CAS) oraz zwalczania partyzantki ma US Aircraft Corporation – oblatany w 2006
amerykańskich MC-12W. RAF wprowadził (Counter Insurgency – COIN). roku samolot nadaje się do wszystkich trzech ty-
ostatnio do służby również trzy lekkie dwusilni- Od początku 2008 roku amerykańska US Na- pów zadań, czyli CAS, COIN oraz ISR.
kowe samoloty typu Diamond Aircraft vy testuje wzięty w leasing samolot EMB-314 Ciekawostką jest to, że już trzy lata temu ame-
DA42MPP, z zamontowaną pod dziobem wie- Super Tucano brazylijskiej firmy Embraer. Jest rykański Departament Obrony wystąpił z pomy-
życzką z kamerą wielospektralną. Mogą pozo- to wersja zdolna do przenoszenia uzbrojenia słem wznowienia produkcji samolotów obserwa-
stawać w powietrzu nawet przez 12 godzin, a ich i dodatkowych zbiorników paliwa. Biuro Wojny cyjno-szturmowych OV-10 Bronco. Maszyny,
zasięg wynosi ponad 2,5 tysiąca kilometrów. Nieregularnej (Irregular Warfare Office) mary- których historia sięga początku lat sześćdziesią-
Z kolei amerykańskie Dowództwo Operacji narki wojennej chce używać takich samolotów tych i które zaprzestano produkować w 1976 ro-
Specjalnych Sił Powietrznych (AFSOC) wyko- do wsparcia jednostek marynarki i piechoty mor- ku, mają jeszcze w czynnej służbie jedynie Ko-
rzystuje śmigłowe samoloty wielozadaniowe ty- skiej podlegających SOCOM. Program „Immi- lumbia, Wenezuela i Filipiny. Bronco były wyro-
pu Pilatus PC-12. Mają one cywilne malowanie nent Fury” zakłada pozyskanie przynajmniej bem firmy North American Rockwell, której
i numery rejestracyjne; przeznaczone są do czterech samolotów (prawdopodobnie wszystkie udziały przejął Boeing, i to on ma dziś prawa
wspierania jednostek specjalnych. Takimi ma- w leasingu) i wyposażenie ich w czujniki pod- produkcyjne. Przedstawiciele tej ostatniej firmy
szynami, oznaczonymi jako U-28A, dysponuje czerwieni FLIR, gogle noktowizyjne, nahełmo- oficjalnie rozważają możliwość produkowania
319 Dywizjon Operacji Specjalnych oraz nowy, wy system celowania, łącze danych Link 16, ra- lekkich samolotów szturmowych ze względu na
utworzony w maju ubiegłego roku, 318 (oba na- diostację satelitarną i bezprzewodowe szyfrowa- rosnące zainteresowanie ze strony Departamentu
leżą do skrzydła 27 SOW). W marcu tego roku ne połączenie internetowe SecNet 54. US Navy Obrony USA, jak i wielu innych państw. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 51


B E Z G R A N I C

CZAD–SUDAN

Blisko wojny

FOT. US DOD
Władze sudańskie oskarżyły zachodniego sąsiada o przeprowadzenie w ubiegłym tygodniu trzech ataków lotniczych na terytorium Sudanu. „Ciągła agresja
sprawia, że sytuacja jest coraz cięższa”, oświadczył szef protokołu w ministerstwie spraw zagranicznych w Chartumie Ali Jusef Ahmed z sudańskiego MSZ.
Prawdopodobnym celem ataków byli czadyjscy rebelianci, którzy próbują obalić prezydenta Idrissa Deby’ego. Mimo że 3 maja Czad i Sudan podpisały
w stolicy Kataru, Dausze, układ pojednawczy, ich władze nadal zarzucają sobie wzajemnie wspieranie przeciwników politycznych. Na początku maja rząd
w Ndżamenie chwalił się, że jego wojska rozbiły kolumnę rebeliancką na wschodzie kraju, zabijając lub biorąc do niewoli kilkuset bojowników. (WW) 

Koniec Tygrysów Nowa ofensywa że siły rządowe nie będą brały jeń-
ców. Tymczasem 15 maja w stoli-
ROSJA. Formalne zakończenie cy Czeczenii, Groznym, doszło do
Dobiega końca ponad 25-letnia wojna domowa. operacji antyterrorystycznej samobójczego zamachu w pobliżu
SRI LANKA. Armia podała czonych na obszarze 1,5 kilometra w Czeczenii nie przyniosło pokoju. siedziby ministerstwa spraw we-
18 maja, że w jej ręce wpadł lider kwadratowego. AFP podała, że Ty- W górskiej części północnokauka- wnętrznych. Zginęło w nim dwóch
organizacji Tygrysy Wyzwolenia grysy uznały swą militarną poraż- skiej republiki rozpoczęła się nowa zamachowców i czterech milicjan-
Tamilskiego Ilamu Velupillai kę. Ich lider do spraw stosunków operacja przeciwko ostatnim par- tów. Później podano, że służby bez-
Prabhakaran. Żołnierze lankijscy międzynarodowych Selvarajah tyzantom. Promoskiewski prezy- pieczeństwa zabiły czterech bojow-
otoczyli go wraz z 200 partyzanta- Pathmanathan napisał na stronie dent republiki Ramzan Kadyrow ników, którzy współorganizowali
mi w dżungli. W walkach zginęło internetowej ugrupowania, że par- ocenił, że jest ich około 60 i zosta- piątkowy zamach i zamierzali prze-
czterech innych kluczowych przy- tyzanci, chcąc „pozbawić władze ną szybko pokonani. Zapowiedział, prowadzić następne. (W) 
wódców organizacji. Oficjalnie po- pretekstu do zabijania Tamilów”,
twierdzono śmierć lidera skrzydła zdecydowali się przerwać ogień.
politycznego ugrupowania tamil-
skich separatystów Balasinghama
Według rządu w Kolombo w stre-
fie walk nie ma już cywilów. Za-
Wioski na celowniku
Nadesana. Rzecznik armii bryga- niepokojenie ich losem wyraził pa- DEMOKRATYCZNA REPUB- ponad 90 osób, w tym 30 żołnierzy
dier Udaya Nanayakkara infor- pież Benedykt XVI. Wcześniej LIKA KONGA. Styczniowa ope- zabito w wiosce Ekingi w prowin-
mował wcześniej, iż co najmniej w podobnym tonie wypowiedzieli racja armii kongijskiej i rwandyj- cji Południowe Kiwu. Misja ONZ
70 wysokiej rangi bojowników zgi- się między innymi Rada Bezpie- skiej przeciwko rebeliantom Hutu podała natomiast, że co najmniej
nęło, próbując wyrwać się z kotła. czeństwa Organizacji Narodów z Demokratycznego Frontu Wy- 35 ciał znaleziono w Busurungi,
W sobotę, 16 maja, siły rządowe Zjednoczonych i prezydent USA zwolenia Rwandy, działającego na w sąsiedniej prowincji Północne
przejęły kontrolę nad ostatnim od- Barack Obama, a dyrektor wy- wschodzie Demokratycznej Re- Kiwu. Przebywający w Londynie
cinkiem wybrzeża kontrolowanego konawczy Międzynarodowego publiki Konga, nie przyniosła suk- specjalny wysłannik sekretarza ge-
dotąd przez rebeliantów, uniemoż- Komitetu Czerwonego Krzyża cesu. 9–10 maja Hutu dokonali neralnego ONZ do DRK Alan
liwiając im ucieczkę i dostarczanie Pierre Krahenbuhl alarmował, nowych ataków. Biuro Organizacji Doss wymienił jeszcze trzy inne
zaopatrzenia. Władze Sri Lanki że jego personel jest świadkiem Narodów Zjednoczonych do Koor- miejscowości zaatakowane przez
szacowały, że w okrążeniu broni „niewyobrażalnej katastrofy hu- dynacji Spraw Humanitarnych rebeliantów Hutu – Bitale, Buta-
się do 1,5 tysiąca partyzantów, stło- manitarnej”. (WRT)  w Kinszasie poinformowało, że longolę i Mbingi. (WT) 

52 POLSKA ZBROJNA NR 21| 24 MAJA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

Szebabowie Strzelcy w areszcie R Y K O S Z E T E M

w Jowhar W więzieniu znazły się setki członków Bangladesh Rifles


podejrzanych o zbrodnie podczas lutowego buntu.
Zawieszona misja
GRUZJA. Organizacja Bezpie-
SOMALIA. Radykalne ugrupo- czeństwa i Współpracy w Europie
wanie islamskie Al-Szabaab opa- (OBWE) zawiesiła rozmowy o prze-
nowało 17 maja miasto Jowhar, dłużeniu swej misji obserwacyjnej
położone 90 km na północ od sto- w Gruzji. Jej dalszą działalność blo-
licy Somalii Mogadiszu. Jeden kuje Rosja. W przedstawionej
z mieszkańców powiedział kore- 13 maja wersji propozycji porozu-
spondentowi Reutera, że w wal- mienia Moskwa uznała Osetię Po-
kach zginęło co najmniej siedem łudniową za niepodległe państwo,
osób. Jowhar ma znaczenie stra- podczas gdy większość członków
tegiczne, gdyż leży na szlaku łą- organizacji traktuje ją jako region
czącym stolicę z centrum kraju.
FOT. MUJIB MEHDY

Gruzji. Po ubiegłorocznej wojnie


W 2005 roku był czasową siedzi- osetyńscy separatyści nie wpusz-
bą przejściowego rządu Somalii. czają obserwatorów OBWE na swe
Jowhar jest również rodzinnym terytorium.
miastem somalijskiego prezyden- BANGLADESZ. W całym kraju W lutym zbuntowani szeregowcy
ta Szarifa Szejka Achmeda.
Po wycofaniu się z Somalii
zatrzymano w tym miesiącu setki
strażników granicznych z paramili-
żądali podwyżki żołdu i lepszego
traktowania przez przełożonych. Niewielki postęp
ostatnich żołnierzy etiopskich Sze- tarnej formacji Bangladesh Rifles Swą frustrację wyładowali na ofi-
babowie, którzy cieszą się popar- (BDR), podejrzanych o udział cerach. Po stłumieniu buntu na te-

FOT. PRESIDENT OF RUSSIA


ciem Al-Kaidy, przejęli pełną kon- w zbrodniach podczas buntu, do renie koszar znaleziono masowe
trolę nad południem i centrum kra- którego doszło 25–26 lutego. groby. Ciała części ofiar leżały
ju. Prawdopodobnym ich celem po 10 maja do aresztu trafiło 149 w kanałach ściekowych. W czasie
zajęciu Jowhar będzie Mogadiszu. strzelców z jednostek Bandarban 33-godzinnego buntu zginęły co
Postarają się zapewne opanować i Rangamati. Kolejnych ponad 200 najmniej 74 osoby, dziesiątki in-
też inne miejscowości, które są podejrzanych aresztowano 11 maja nych zaginęło. Wśród ofiar jest
jeszcze w rękach rządowych. w Dhace i siedmiu innych miejsco- 57–58 oficerów BDR, w tym do-
Tymczasem powróciła sprawa wościach. 13 maja w południowo- wódca tej formacji generał major ROSJA. „Jest pewien postęp,
militarnego wsparcia islamistów wschodnim mieście Cox’s Bazar Shakil Ahmed. Odkrycie zbrod- ale są też problemy – konieczna
przez władze Erytrei. Raporty zatrzymano ponad stu, a ponad 50 ni spowodowało, że rząd Bangla- jest jednak współpraca”, stwierdził
o tym, że władze tego kraju za- w Pilkhanie. Następnych 331 trafi- deszu wycofał się z obiecanej prezydent Dmitrij Miedwiediew po
opatrują w broń i amunicję ło za kratki dzień później,. Nieba- buntownikom amnestii. Tymcza- spotkaniu ze składającym wizytę
ugrupowanie Al-Szabaab, uwa- wem wydano nakazy zatrzymania sem obrońcy praw człowieka w Moskwie premierem Włoch Silvio
ża za wiarygodne asystent se- następnych stu.Uwzględniając, że podnieśli alarm po śmierci Berlusconim. Po raz kolejny skryty-
kretarza stanu USA do spraw na początku kwietnia informowa- 16 przebywających w więzie- kował odbywające się w Gruzji ma-
Afryki Jonnie Carson. Nato- no o 830 aresztowanych w związ- niach członków BDR. Według newry z udziałem sił NATO. Według
miast ambasador Erytrei przy ku z buntem, w więzieniach prze- wojska, czterech z nich popełniło niego, „jedynie potęgują napięcia”.
Organizacji Narodów Zjedno- bywa już około 1500 strażników samobójstwo, sześciu miało atak
czonych Araya Desta uznał je
za „totalne kłamstwa”. (t) 
granicznych. I prawopodobnie bę-
dą dalsze zatrzymania.
serca, a pozostali zmarli z powo-
du innych schorzeń. (w)  Upadek MiG-a
INDIE. Siedem osób, w tym
dwuletnie dziecko, zostało rannych

Krytyczny minister trolewicową opozycję za tę wy-


powiedź La Russa zapewniał,
w katastrofie samolotu myśliwsko-
-bombowego MiG-27 Bahadhur.
Rząd Włoch i ONZ mają rozbieżne punkty widzenia że nie miał zamiaru obrazić Maszyna stacjonująca w bazie lot-
Boldrini. Powodem napięcia niczej Jodhpur spadła 15 maja ra-
w sprawie traktowania nielegalnych emigrantów. między UNHCR a rządem pre- no na dom koło miasta Luni w za-
WŁOCHY. Znany z ostrych miera Silvio Berlusconiego jest chodnim stanie Radżastan. Jej pi-
wystąpień minister obrony polityka jego gabinetu wobec lot zdołał się katapultować. Ostat-
FOT. GIOVANI DALL’ORTO

Ignazio La Russa skrytykował nielegalnych emigrantów. Ci, nia katastrofa samolotu MiG-27
urząd Wysokiego Komisarza którzy dostali się na włoskie zdarzyła się 31 stycznia 2008 ro-
Organizacji Narodów Zjedno- wybrzeża lub wody terytorialne, ku, także w Radżastanie. Również
czonych do spaw Uchodźców odsyłani są natychmiast do kra- w tym stanie 30 kwietnia tego roku
(UNHCR). „To jedna z instytu- ju, z którego wyruszyli, czyli rozbił się wielozadaniowy samolot
cji, które nie są warte złamane- Libii. Przedstawiciele ONZ Su-30MKI. Zginął jeden z dwóch
go grosza”, stwierdził. Podczas mniał jej związki z lewicą i na- uważają, że najpierw należałoby członków załogi. W indyjskim lotni-
wizyty w stolicy Libii Trypoli- pomknął, że nosi nazwisko sprawdzić, czy nie ma wśród ctwie wojskowym często dochodzi
sie La Russa zaatakował też „znanego dowódcy partyzan- emigrantów osób, którym przy- do katastrof. W latach 1971–2004
rzeczniczkę UNHCR we Wło- tów” z czasów II wojny świato- sługuje prawo do azylu politycz- traciło ono rocznie około 23 ma-
szech Laurę Boldrini. Wypo- wej. Skrytykowany przez cen- nego. (WRT)  szyn i 10–14 pilotów. (W) 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 53


Powiększenie
F E L I E T O N

ROMAN
KUŹNIAR
szef Zakładu Studiów
Strategicznych
w Instytucie Stosunków
Międzynarodowych UW
Lizbona
zagrożona
Polscy politycy powinni, zgodnie z wolą naszego narodu,
doprowadzić do szybkiego przyjęcia traktatu lizbońskiego.

W
podpisanej 13 li- Klaus oświadczył, że nie ma zamiaru być przestrogą dla Polski. Wiemy, że praktyka li-
stopada 2007 ro- go podpisywać. Co więcej, europejska berum veto doprowadziła do upadku Pierwszej
ku przez prezy- prasa spekuluje, że to właśnie on stał za Rzeczypospolitej. Również irlandzkie weto mo-
denta RP „Strate- upadkiem rządu premiera Topolanka, że być początkiem załamania procesu integracji
gii bezpieczeń- aby uniemożliwić Czechom skuteczne europejskiej i powrotu do nacjonalizmów w ży-
stwa narodowego”, w części zatytuło- przewodnictwo w UE wtedy, gdy będą ciu Europy. A do tego dochodzi jeszcze działal-
wanej „Wyzwania i zagrożenia bezpie- podejmowane decyzje w sprawie ność europejskiej, transnarodowej partii Libertas,
czeństwa” czytamy: „Potencjalnym za- ewentualnych ustępstw dla Irlandii, założonej przez irlandzkiego bogacza, który stał
grożeniem dla interesów Polski byłoby które miałyby ją skłonić do przyjęcia za odrzuceniem przez Irlandię w ubiegłym roku
załamanie procesu integracji europej- traktatu lizbońskiego w ponownym traktatu lizbońskiego.
skiej na skutek powrotu państw do po- referendum. Polska jest ostatnim krajem, który powinien
dejmowania działań wyłącznie przez Ma to być przedmiotem czerwcowe- się solidaryzować z irlandzkim liberum veto,
pryzmat interesów narodowych (…), go szczytu Unii. Ponadto prezydent a nasi politycy powinni zrobić wszystko, aby
a także niezdolności UE do kreowania Klaus zamierza wybrać się na najbliż- nie dopuścić do tego, żeby Klaus wspólnie
wspólnej polityki”. Nie można się szy szczyt UE, choć wcześniej tego nie z Ganleyem obalili traktat ważny dla naszych
z tym nie zgodzić. Prezydent RP robił, bo w Czechach to rząd jest odpo- narodowych interesów. Prezydent Klaus posta-
w momencie podpisywania tego doku- wiedzialny za politykę zagraniczną. nowił zignorować wolę swego narodu, wyrażoną
mentu był zapewne jeszcze pod wraże- Konstytucja tego kraju nie mówi jed- w decyzji parlamentu Czech. Polscy politycy po-
niem dyskusji towarzyszących ostatniej nak wprost, kto ma go reprezentować winni, zgodnie z wolą naszego narodu, doprowa-
fazie prac nad nowym traktatem li- na unijnych szczytach. Przewodniczący dzić do szybkiego przyjęcia traktatu lizbońskie-
zbońskim, który ma zastąpić niedoszły czeskiej delegacji, kraju przewodniczą- go. Szczególna odpowiedzialność spoczywa tu
Traktat Konstytucyjny UE. cego Unii, mógłby w ten sposób za- na prezydencie RP. Chodzi także o wypełnianie
Zarówno Traktat Konstytucyjny, jak gwarantować fiasko próby ratowania podpisanej przezeń „Strategii bezpieczeństwa
i znajdujący się jeszcze w procedurze traktatu lizbońskiego. narodowego”. 
ratyfikacyjnej traktat lizboński były po- A przecież są jeszcze inne zagroże-
myślane jako instrument konsolidacji nia dla traktatu, który jest bardzo waż-
procesu integracji europejskiej, jako ny dla Polski w świetle podpisanej
skuteczna bariera przed wyniszczają- przez prezydenta Lecha Kaczyńskie-
cymi w przeszłości Europę nacjonali- go „Strategii bezpieczeństwa narodo-
zmami i jako narzędzie umożliwiające wego”. Jest nim także niewiadoma po-
prowadzenie wspólnej polityki; we- stawa społeczeństwa irlandzkiego wo-
wnątrz Unii oraz w jej stosunkach ze bec traktatu w ewentualnym drugim
światem zewnętrznym. A tych wyzwań referendum.
dla interesów państw członkowskich
i całej Unii jest coraz więcej.
Przypomnijmy, Irlandia zastosowała
liberum veto wobec tego traktatu. Wy-
IRLANDZKIE WETO MOŻE BYĆ
Tymczasem traktat lizboński znalazł kazała brak solidarności z Unią, której POCZĄTKIEM ZAŁAMANIA
się w niebezpieczeństwie. Ostatnio zo-
stał wprawdzie zaakceptowany przez
wiele zawdzięcza. Powinno to
INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ
czeski parlament, parlament kraju prze-
wodniczącego Unii w tym półroczu,
lecz otwarcie nieprzyjazny
Unii Europej-
skiej prezy-
dent Vaclav

54 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


HORYZONTY
HORYZONTY
HORYZONTY HORYZONTY MAŁGORZATA
SCHWARZGRUBER
Redaktor działu ANNA DĄBROWSKA
ZABÓJSTWO prokuratora
generalnego Niemiec Siegfrida
Bubacka i jego ochroniarzy
specjalizuje się w Karlsruhe, 7 kwietnia
w tematyce 1977 roku
niemieckiej i unijnej

FOT. ARCH. BUNDESARCHIV


Powrót mitu?
Czy film „Kompleks Baader–Meinhof” banalizuje niemiecką historię
XX wieku, bagatelizuje ofiary i z sympatią przedstawia terrorystów?

D
ramaturg Nicolas ków NSDAP zajmuje prestiżowe stano- Dla rodzin ofiar lewaccy terroryści pozostają
Stemann w sztuce wiska. Lewicowi studenci uważali, że pozbawionymi skrupułów mordercami. „Nie
„German Roots” przed- oto w zakamuflowany sposób odradza dajcie wolności zabójcy mojego męża”, apelo-
stawił trzy generacje się ustrój faszystowski, któremu trzeba wała Waltrude Schleyer, wdowa po zamordo-
niemieckiej rodziny. się przeciwstawić. „Korzenie terrory- wanym przez RAF przewodniczącym Związku
Pierwsze było pokoleniem nazistów, zmu tkwią w faszyzmie. Wszędzie W DRUGIEJ Pracodawców, gdy Christian Klar, były terrory-
POŁOWIE lat sie-
drugie terrorystów Frakcji Czerwonej w Europie, gdzie rządzili faszyści, do- sta z Frakcji Czerwonej Armii, po 26 latach po-
demdziesiątych
Armii (Rote Armee Fraktion), obecne, chodziło do aktów terrorystycznych działalność RAF bytu w więzieniu pod koniec grudnia 2008 roku
trzecie, jest zobojętniałe na wszystko. – w Niemczech, we Włoszech, w Hisz- doprowadziła wyszedł na wolność. 57-letni dziś Klar ma na
Urodzeni po wojnie Niemcy czuli, że są panii”, mówi Uli Edel, reżyser filmu do poważnego sumieniu dziewięć ofiar. Został za to skazany
kryzysu
obarczani przez świat zbiorową odpo- „Kompleks Baader–Meinhof”. państwowego,
w dwóch procesach na dziewięciokrotne doży-
wiedzialnością za zbrodnie III Rzeszy, W drugiej połowie lat siedemdziesią- zwanego wocie plus 15 lat więzienia.
FOT. NATIONALMUSEET

gdy tymczasem starsze pokolenie po- tych działalność RAF doprowadziła do „niemiecką Odbywający takie kary mordercy spędzają
strzegało tę kwestię w kategoriach indy- kryzysu państwowego, zwanego „nie- jesienią”. w Niemczech w więzieniach przeciętnie 20 lat,
widualnej winy. Dzieci oskarżały rodzi- miecką jesienią”. Dla pokolenia ’68 był bo sądy darują im resztę. Klar siedział kilka lat
ców, bo dopuścili do władzy faszystów, to czas młodzieńczego buntu oraz walki dłużej. Zachowywał się wzorowo, przestrzegał
krytykowały, że wielu dawnych człon- o sprawiedliwe i nowe Niemcy. terminów powrotu z przepustek i nie sprawiał

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 55


P O W R Ó T D O P R Z E S Z Ł O Ś C I
nikomu kłopotu. „Nie ma żadnych przesłanek
pozwalających przypuszczać, że może stanowić
zagrożenie dla społeczeństwa”, orzekł sąd, pod-
trzymując orzeczenie o zamianie Klarowi doży- PRZEMYSŁOWIEC
wocia na 26 lat więzienia. Hanns-Martin
W prasie rozpętała się dyskusja, czy niemiec- Schleyer
w rękach
kie państwo prawa powinno umożliwić powrót
porywaczy
do społeczeństwa także tym, którzy pod wpły-
wem ideologii popełnili przestępstwa i przez lata
brutalnie walczyli przeciw demokracji.
Podobne kontrowersje wzbudziła w 2007 roku
decyzja Wyższego Sądu Krajowego w Stuttgar-
cie, który postanowił, iż Brigitte Mohnhaupt,
także terrorystka Frakcji Czerwonej Armii, może
po 24 latach opuścić więzienie. Mohnhaupt,
skazana w 1982 roku za udział w dziewięciu
morderstwach i porwania na pięciokrotne doży-
wocie, od kilku lat starała się o warunkowe zwol-
nienie. Tym razem sąd przychylił się do prośby
57-letniej skazanej i uznał, że obecnie nie stano-
wi ona zagrożenia dla społeczeństwa.
Zwalnianiu terrorystów z więzień sprzeciwia-
ją się rodziny ofiar RAF, związki policjantów
oraz politycy chadecji. „To policzek dla ofiar
i ich rodzin. Terroryści, którzy nie okazali skru-
chy, nie zasługują na ułaskawienie czy zwolnie-
nie warunkowe”, twierdzi sekretarz generalny
CSU Markus Soeder. Ani Mohnhaupt, ani
FOT. ARCH. BUNDESARCHIV (3)
Klar nie wykazali skruchy, nie odżegnali się od
przeszłości. Klar w prośbie o ułaskawienie wy-
raził tylko ubolewanie z powodu cierpień ofiar.
Mohnhaupt nie zdobyła się nawet na to.

WOLNO STRZELAĆ List gończy z 1972 roku


Skrajnie lewacka organizacja powstała w 1970
roku. Wywodzi się z radykalnego nurtu trwają- niemieckiego społeczeństwa na wojnę w Wiet- terroryści dokonali najbardziej spektakularnej
cych od 1967 roku protestów studenckich, skie- namie. Potem były napady na banki, ataki akcji w historii RAF – porwali szefa koncernu
rowanych przeciwko wojnie w Wietnamie i obec- bombowe na siedziby amerykańskich wojsk sta- Mercedes i przewodniczącego Związku Praco-
ności byłych nazistów w życiu politycznym i go- cjonujących w RFN, na wydawnictwo Axela dawców Hansa-Martina Schleyera.
spodarczym RFN. Słowo „frakcja” miało wska- Springera. Wszystko w imię rewolucyjnej walki Żeby skłonić władze niemieckie do uwolnie-
zywać na łączność ze wszystkimi lewicowymi z kapitalizmem, systemem politycznym Niemiec nia liderów RAF, terroryści arabscy – w geście
grupami na świecie. 2 czerwca 1967 roku, pod- i amerykańskim imperializmem. Co czwarty solidarności – w październiku 1977 roku porwa-
czas demonstracji przeciwko wizycie szacha obywatel Niemiec poniżej trzydziestki przyzna- li samolot pasażerski Lufthansy. Gdy komando-
Iranu, policja zastrzeliła w Berlinie studenta wał się wówczas do „pewnej sympatii” dla RAF, som udało się odbić maszynę na lotnisku w Mo-
Benno Ohnesorga. Wydarzenie to zradykali- natomiast co dziesiąty oświadczał, że jest goto- gadiszu, pozostający w więzieniu członkowie
zowało nastroje wśród protestującej młodzieży. wy udzielić schronienia poszukiwanym człon- bandy Baader–Meinhof popełnili samobójstwo.
„Faszystowskie władze chcą nas wszystkich za- kom grupy. Dzięki intensywnym akcjom policji, Baader miał ranę postrzałową w tyle głowy,
bić. Musimy zorganizować opór. Gwałt jest je- liderzy RAF zostali aresztowani w czerwcu 1972 Jan-Carl Raspe w skroni. Broń, z której strzela-
dyną odpowiedzią na gwałt. To jest pokolenie roku, co zakończyło pierwszy etap działalności no, znaleziono przy zwłokach. Gertrude
Oświęcimia, z nimi nie można dyskutować”, grupy. Ensslin powiesiła się na więziennej karcie,
uznała wówczas fanatyczna marksistka Gudrun a Irmgard Moeller (przeżyła, lecz nic nie pa-
Ensslin. OFIARY FRAKCJI miętała) zadała sobie cztery ciosy nożem w pierś.
Żeby pomścić zabitego studenta, Gudrun Drugą generację RAF-owców stanowili bar- Do dziś nie zostały wyjaśnione okoliczności ich
Ensslin, Andreas Baader, Thorwald Proll dziej bezwzględni od poprzedników terroryści, śmierci. Dzień po tych samobójstwach terroryści
i Horst Sohnlein podpalili w 1968 roku kilka którzy walczyli już tylko o uwolnienie z więzień zamordowali Hansa-Martina Schleyera.
sklepów we Frankfurcie. Gdy do grupy dołączy- kolegów. Przewodziła im fanatyczna Brigitte Ostatnią ofiarą Frakcji Czerwonej Armii był
li lewicowa dziennikarka Ulrike Meinhof Mohnhaupt. Wraz z 37 bojownikami rozpętała Detlev Rohwedder, szef urzędu powierniczego
i prawnik Horst Mahler, przyjęła ona nazwę w 1977 roku falę przemocy Offensive ’77, która zajmującego się prywatyzacją we wschodnich
„Baader–Meinhof”. W styczniu 1971 roku doprowadziła do kryzysu rządowego w Niem- landach. Zastrzelono go w 1991 roku. 20 kwiet-
Ulrike Meinhof zredagowała manifest grupy, czech. W kwietniu z rąk terrorystów zginął nia 1998 roku w liście otwartym do władz Nie-
„Założenia partyzantki miejskiej”, w którym na- prokurator generalny Niemiec Siegfried miec RAF zapowiedziała wstrzymanie wszel-
pisała „wolno strzelać”. Buback oraz jego dwóch ochroniarzy. Trzy mie- kich działań. „Partyzantka miejska w formie,
RAF działania terrorystyczne rozpoczęła od siące później Mohnhaupt zastrzeliła szefa jaką była RAF, należy do przeszłości.[...] Dziś
podpalenia supermarketu, aby zwrócić uwagę Dresdner Banku Juergena Ponto. We wrześniu kończymy ten projekt. [...] Koniec projektu

56 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


H O R Y Z O N T Y

P O D O S T R Z A Ł E M

Fenomen i fascynacja wa w cień ofiar terrorystów, o czym


mówią ich rodziny.
Trzy pytania do doktora JÜRGENA
POLSKA ZBROJNA: Czy dysku-
DANYELA, zastępcy dyrektora sję o RAF można potraktować ja-
Instytutu Badań Historycznych w Poczdamie ko część niemieckich rozliczeń
z historią?
POLSKA ZBROJNA: Minęło po- lesnego zderzenia wyobrażeń poli- JÜRGEN DANYEL: Punktem wyj-
nad 30 lat, a RAF nadal wywołuje tycznych młodych ludzi z rzeczywi- ścia może być dyskusja o tym, co po-
emocje. Co sprawia, że są tak silne? stością. Trzeba też wyraźnie powie- ruszyło ludzi w 1968 roku, jak od tego
JÜRGEN DANYEL: RAF nadal jest dzieć, że grupa RAF była tylko nie- czasu zmieniło się niemieckie społe-
fascynującym tematem, świadczy o wielką częścią tamtego ruchu. Po czeństwo. Ruch studencki reagował
tym liczba publikacji, które trudno 1968 roku zaczął się tak zwany marsz na zachodzące wówczas procesy de-
zliczyć. Film „Kompleks Baader– przez instytucje. Partie próbowały po- mokratyzacji i modernizacji. Stu-
–Meinhof” – niemiecka propozycja do zyskać studentów przez ich integrację denci mocno to artykułowali, jakby
Oskara – sprawił, że dyskusja toczyła w społeczeństwie. Wówczas uformo- nie zauważając, że procesy te już się
się na czołówkach gazet. Podstawowe wały się także nowe ruchy, na przy- toczyły. Inny wątek dotyczy prze-
pytanie, na które publicyści i history- kład radykalnej lewicy. To był dość mocy stosowanej przez państwo, ob-
cy szukali odpowiedzi, brzmiało: jak skomplikowany proces i nie można chodzenia się przez wymiar sprawie-
daleko terroryzm RAF był wynikiem sprowadzać studenckiego ruchu tylko dliwości z fenomenem, jakim był
studenckiej rewolty 1968 roku? Dziś do terroryzmu RAF. terroryzm. RAF udało się pozyskać
patrzymy na niemiecki terroryzm lat do swoich celów niektóre media
siedemdziesiątych i osiemdziesiątych POLSKA ZBROJNA: Niektórzy i zdobyć ich sympatię. Udało się im
nieco inaczej – przez pryzmat terro- twierdzą, że terroryści RAF to po- stworzyć obraz państwa o tendencjach
POGRZEB ryzmu współczesnego, ale temat po- przednicy dzisiejszej Al-Kaidy. faszystowskich, co nie odpowiadało
CZŁONKÓW RAF:
Andreasa Baadera, zostaje aktualny i atrakcyjny. Uwa- JÜRGEN DANYEL: To za daleko realiom ówczesnych Niemiec. Dlatego
Gudrun Ensslin żam, że nie do utrzymania jest teza idący wniosek. Tych formacji nie moż- możemy powiedzieć, że RAF była
i Jana-Carla Raspe o zredukowaniu studenckiego ruchu na porównywać. Działają w nich zu- także fenomenem medialnym. 
na cmentarzu końca lat sześćdziesiątych tylko do pełnie inne mechanizmy, inne są wa-
Dornhalden,
27 października terroryzmu. Powstanie RAF było pro- runki oraz cele. W Niemczech trwa Rozmawiała MAŁGORZATA
1977 roku. duktem końcowej fazy tego ruchu, bo- dyskusja, czy fascynacja RAF nie usu- SCHWARZGRUBER

wskazuje, iż nie byliśmy w stanie osiągnąć suk- przyznany jej po śmierci męża Federal- stwa. Dawni „krzewiciele rewolucji
cesu. Nie świadczy to przeciwko konieczności ny Krzyż Zasługi. Syn zamordowanego światowej” żyją skromnie jako kierow-
rewolty. Rewolucja mówi: byłam, jestem, wró- prokuratora Michael Buback do dziś cy ciężarówek, handlarze winem lub
cę”. W ten sposób przestała istnieć formacja, nie wie, kto zabił jego ojca. Nie udało z zasiłku socjalnego. Niektórzy nadal są
której bilans działalności to kilkadziesiąt ofiar, się bowiem ustalić, który z terrorystów dumni ze swojej działalności. Inge
kilkaset osób rannych i straty liczone w miliardy strzelał w 1977 roku z motocykla do li- Viett i Irmgard Moller wydały książki
dolarów. muzyny prokuratora. Nie wiadomo tak- „Nigdy nie byłam tak nieustraszona”
że, kto zamordował Schleyera. i „Frakcja Czerwonej Armii to nasze
POLITYCZNY PORNOS? CO CZWARTY „Uwolnienie Mohnhaupt i Klara wyzwolenie”.
Żadne inne wydarzenie w historii republiki OBYWATEL RFN jest równoznaczne z uznaniem terrory- W więzieniu przebywa jeszcze jedna
poniżej
nie było tak intensywnie eksponowane w kultu- trzydziestki
zmu za dopuszczalną formę walki poli- była członkini terrorystycznej grupy
rze masowej, jak terroryzm RAF: powstało przyznawał się tycznej”, uważa Michael Buback. „Nie – 54-letnia Brigit Hogefeld, liderka
13 filmów fabularnych (kinowych i telewizyj- do „pewnej można zapomnieć, że Albert Speer, „trzeciego pokolenia” RAF. Została
nych) oraz wydano wiele książek. Ostatnim fil- sympatii” dla wierny przyjaciel Hitlera i jego mini- aresztowana w 1993 roku i skazana na
RAF. Co dziesiąty
mem, który niedawno wszedł na ekrany również oświadczał, ster zbrojeń, został uwolniony po 20 la- dożywocie za współudział w dokona-
polskich kin, jest „Kompleks Baader–Meinhof”, że jest gotowy tach”, odpowiada na to Antje Vollmer, nych w 1985 roku zabójstwach dwóch
nakręcony na podstawie bestselerowej książki udzielić była wiceprzewodnicząca Bundestagu żołnierzy USA i Amerykanki. Może
pod takim samym tytułem dziennikarza Stefana schronienia z ramienia Zielonych. „Argumentacja, przedterminowo wyjść na wolność naj-
poszukiwanym
Austa, byłego redaktora naczelnego magazynu członkom grupy. że żaden ze zbrodniarzy nazistowskich wcześniej w 2011 roku. W opubliko-
„Der Spiegel”. Jeden z recenzentów napisał, że nie spędził tyle lat w więzieniu, ile Klar wanym w ubiegłym roku raporcie
ten film to „polityczny pornos”, który w niebez- i Mohnhaupt, pomija fakt, iż wielu Urzędu Ochrony Konstytucji czytamy,
pieczny sposób banalizuje niemiecką historię z nich skończyło na szubienicy”, pisał że „nie istnieją w Niemczech zorgani-
XX wieku. włączając się do tej dyskusji dziennik zowane terrorystyczne struktury na
„Film bagatelizuje ofiary i przedstawia w ko- „Frankfurter Allgemeine Zeitung”. wzór RAF”. Ale spośród 30 tysięcy
rzystnym świetle zbrodniarzy RAF”, tłumaczy Z warunkowego zwolnienia skorzy- aktywnych członków grup lewicowych
Ignes Ponto, wdowa po zastrzelonym w 1977 stało dotąd 19 bojówkarzy Frakcji Czer- do stosowania przemocy gotowych jest
roku prezesie Dresdner Banku. Jej zdaniem to wonej Armii. Większość wyszła na dwa tysiące anarchistów, maoistów,
skandal, że tego rodzaju obraz był współfinanso- wolność w latach 1996–1997. Nikt nie trockistów i ugrupowań tak zwanych
wany przez państwo. Na znak protestu zwróciła wkroczył ponownie na drogę przestęp- autonomów. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 57


Rycerskie sprawy
F E L I E T O N (21)
ZDZISŁAW NAJDER

Wzorowy rycerz traktował drugiego rycerza jak druha


godnego wsparcia, ale jeżeli się na nim zawiódł, stawał
się dla niego wrogiem.

Ufność i zdrada
W
sporcie na określenie za- by sprawdzić, czy należy do szlachec- swego jak siebie samego) pozostaje
sad uczciwej gry używa się kiej braci. przedmiotem domysłów.
wyrażenia „fair play”. Rycerze udzielali pomocy słabszym, Nas musi uderzać to, że z taką łatwo-
W średniowieczu kierowa- skrzywdzonym, nieszczęśliwym, ścią okazywano obcym ludziom zaufa-
no się podobnymi zasada- zwłaszcza kobietom. Stąd wzięło się nie, nie mając żadnych gwarancji. Nie
mi. Rycerzowi nie wolno było używać podstępu określenie „rycerskie zachowanie”. Czy były to czasy umów i kontraktów, ale
i wykorzystywać słabości przeciwnika. Od zwy- ta zasada miała genezę tylko stanową postaw emocjonalnych. Wzorowy ry-
cięstwa ważniejsza była uczciwość w walce. Da- (wszyscy rycerze należeli do tej samej cerz traktował drugiego rycerza jak
wanie wrogowi równych szans było powodem klasy społecznej), czy także religijną godnego wsparcia druha, ale jeżeli się
do dumy. Lancelot, najwaleczniejszy z dworzan (w myśl przykazania: kochaj bliźniego na nim zawiódł, stawał się dla niego
króla Artura, zaklinał się, że nigdy nie zabije ry- wrogiem. Literatura średniowiecza ob-
cerza, który spadł z konia: „Boże broń mnie fituje w opowiadania o zaufaniu, które
przed taką niesławą.” Z późniejszych już czasów otwierało drogę do przyjaźni i brater-
pochodzą słynne słowa francuskiego dowódcy: stwa, i o zdradzie, która w etyce rycer-
„Panowie Anglicy, strzelajcie pierwsi.” Co miało skiej była przewiną jeszcze gorszą niż
znaczyć: „My się was nie boimy”. Chociaż oba tchórzostwo.
narody walczyły ze sobą przez długie wieki, czę- Średniowiecze było epoką uczuć po-
sto okazywano sobie wzajemną lojalność. Zda- tężnych a prostych. Niezliczone doku-
rzało się, że Francuzi leczyli rannych Anglików, menty świadczą o więziach rodzin-
po czym walkę zaczynano od nowa. nych i przyjacielskich silniejszych
W pięknej opowieści Chrétien de Troyes niż groźba śmierci. Ale czytamy
„Perceval z Gali” młody rycerz przemierzał kon- także o braciach zabijających się
no knieje i bezdroża. Spotkał nieznanych ryce- o dziedzictwo czy wyłupujących
rzy. Do każdego odnosił się z ufnością i nie za- oczy najbliższym krewnym, któ-
kładał, że jest wrogiem. Dopiero kiedy okazało rzy byli konkurentami do władzy.
się, że jest w błędzie, zaczął walczyć. Dzisiaj pi- Ufność to postawa otwarcia się na
loci bojowi też rozpoznają inne samoloty według drugiego człowieka. Piękna, ale
prostej klasyfikacji friend–foe. Osiem wieków obarczona ryzykiem. 
temu niezwykle istotne było rycerskie brater-
stwo. Podstawą było zaufanie do innego rycerza
jako do członka tego samego stanu. Przypomnij-
my sobie, jak na początku „Ogniem i mieczem” Ufność
Skrzetuski potraktował wybawionego z rąk na- to postawa
pastników Chmielnickiego: spytał go o herb, że-
otwarcia się na
WIZYTÓWKA
drugiego człowieka.
Profesor ZDZISŁAW NAJDER
Piękna, ale obarczona
W 1976 roku założył podziemne Polskie ryzykiem
Porozumienie Niepodległościowe. W latach
1982–1987 był dyrektorem Rozgłośni
Polskiej Radia Wolna Europa. Skazany
w 1983 roku zaocznie na śmierć przez
Sąd Wojskowy w Warszawie. W 1991 roku
założył Klub Atlantycki, postulujący wejście Pol-
ski do NATO, i został jego pierwszym prezesem.

58 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


H O R Y Z O N T Y

FOT. PIOTR LASKOWSKI


PIOTR LASKOWSKI mnianych postumentów rozrzuconych po całym

Lim jak malowany


kraju, gdzie tkwiły jako pomniki, nie wiadomo
czego.
Tak było z najnowszą zdobyczą awiatorów
– samolotem Lim-2 z 1955 roku, wyproduko-
wanym w WSK Mielec. W lipcu 2008 roku zo-
Członkowie stowarzyszenia Aviata chętnie stał zdjęty z pomnika na terenie wojskowym po-
odnowiliby i zrekonstruowali wszystkie statki powietrzne, znańskiej Ławicy. Ocaliło go to od całkowitej
które miały wymalowane na płatowcu biało-czerwone szachownice. dewastacji. Przez lata malowano go w różne

S
wzory, które przypominały wszystko, tylko nie
towarzyszenie Aviata zrzesza kich ekspozycji istnieje przecież oryginalne srebrne malowanie samolotu. Jak in-
miłośników wszystkiego, co w wielu bazach lotniczych na świecie. ne tego typu zabytki kultury technicznej usta-
latało na polskim niebie w lot- Eksponaty są później prezentowane wione na pomnikach, był mocno zdewastowany:
nictwie wojskowym. Jego publiczności podczas dni otwartych pozbawiono go większości wyposażenia kabiny,
członkowie chętnie odnowiliby i zre- i stanowią powód do dumy dla gospo- nie miał silnika. W takim stanie został załado-
konstruowali wszystkie statki powietrz- darzy jednostki. wany na samochód i przywieziony do Krzesin.
ne, które miały wymalowane na pła- Dowódca bazy udostępnił podnośnik hydrau-
towcu biało-czerwone szachownice. ZDOBYCZE AWIATORÓW liczny, a kilku zapaleńców poświęciło prawie
Dobrze się składa, że większość awia- Do tej pory w bazie udało się odno- dwa dni na przygotowanie Lima do transportu.
torów służy i pracuje w najnowocześ- wić trzy samoloty: MiG-21MF, Wszystko własnymi siłami.
niejszej bazie F-16 w Poznaniu-Krze- MiG-21US i SBLim, wszystkie w cza-
sinach, bo dowódca 31 Bazy Lotni- sie pozasłużbowym. Teraz przyszła ko- NA SAMOLOT Z PLAKATÓWKĄ
ctwa Taktycznego pułkownik pilot lej na odrzutowiec z lat pięćdziesiątych, Po dostarczeniu odrzutowca do hangaru
Rościsław Stepaniuk tworzy dobrą at- który wsławił się przede wszystkim w Krzesinach zaczęły się żmudne prace konser-
W lipcu 2008
mosferę wokół stowarzyszenia. Zarów- walkami w Korei przeciwko amery- roku został wacyjne, a dokładnie remont profilaktyczny pła-
no on, jak i dowódca grupy technicznej kańskim F-86 Sabre. zdjęty z pomnika towca, bo wiele części i mocowań było już po-
pułkownik Jarosław Zieliński są za Mimo że w Polsce było kilkaset tych na terenie ważnie zniszczonych. Aviatorzy mają całą do-
tym, by samoloty, które kiedyś latały samolotów, pozostało ich bardzo nie- wojskowym kumentację Lima, więc prace przeprowadzane
poznańskiej
w Krzesinach, trafiły do tamtejszego wiele. Można je spotkać gdzieniegdzie Ławicy. Ocaliło są fachowo. Przez kilka miesięcy udało się do-
minimuzeum. Chcą, aby pamięć o nich w muzeach i niewielkich kolekcjach. go to od całkowi- prowadzić płatowiec do właściwego stanu. „Ro-
nie zaginęła. Praktyka tworzenia ta- Najczęściej odzyskiwane są z zapo- tej dewastacji. bimy to wszystko popołudniami i w soboty, jak

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 59


P O W R Ó T D O P R Z E S Z Ł O Ś C I

FOT. PIOTR LASKOWSKI (2)


Lim (licencyjny myśliwiec)
Wsławił się walkami w Korei przeciwko
amerykańskim F-86 Sabre.
T o odmiana licencyjna
późnej wersji rosyjskiego
samolotu MiG-15bis. Produ-
podwozie chowane w locie,
a jego prędkość maksymal-
na wynosiła 1076 kilome-
kowały ją zakłady WSK Mie- trów na godzinę. Uzbrojenie
lec w latach 1954–1956. stanowiły dwa działka NR-23
Skrzydlata pasja Pierwszy egzemplarz seryjny (szybkostrzelność 950 strza-

S tarszy chorąży rezerwy


Tadeusz Tanianka od
ośmiu lat jest emerytem,
molotach tłokowych blisko
40 lat. W czasie służby
spędził w powietrzu 3280
i w wolnym czasie robi to,
co lubi najbardziej: odna-
wia samoloty, które zna
opuścił fabrykę 17 września
1954 roku. Produkcja trwała
do 23 listopada 1956 roku.
łów na minutę). Mógł także
przenosić dwie bomby od 50
do 100 kilogramów oraz
ale nie rozstaje się z sa- godzin, to znaczy więcej i pamięta z lat swojej służ- W sumie w Mielcu powstało podwieszane wyrzutnie ra-
molotami. Jako mechanik niż niejeden pilot. Teraz ja- by. Za osiągnięcia w szko- 496 egzemplarzy odrzutow- kietowe. Kilkaset tych samo-
pracował przy odrzutow- ko cywil pracuje w 31 Ba- leniu lotniczym wyróżniony ca. Lim-2 był całkowicie me- lotów używało polskie lotni-
cach, śmigłowcach i sa- zie Lotnictwa Taktycznego został statuetką Ikara.  talowy, miał trójpodporowe ctwo wojskowe. 

mamy czas. Jest nas tu kilku takich”, mówi star- dały o sobie znać i dlatego hobbyści brzane i dawno wymontowano je na
szy chorąży rezerwy Tadeusz Tanianka. Obok musieli wymienić i dorobić wiele pęk- sprzedaż. Samolot nie ma również sil-
niego najczęściej można było spotkać pracują- niętych nitów. Skrzydła specjalnie nie nika, więc nie można włączyć instala-
cych przy samolocie chorążego Tomasza ucierpiały, choć cały dźwigar był sko- cji i agregatów. Powstanie piękny ory-
Osińskiego (nitowanie), starszego sierżanta rodowany. Tu należało wytoczyć tylko ginał, który nie poleci.
Damiana Ratajczaka (malowanie i nitowanie), nowe sworznie łączące skrzydła z kad- Skąd te cuda udało się pozyskać, jest
chorążego Andrzeja Tomaszewskiego, chorą- łubem. Stare były w tak złym stanie, że tajemnicą odrestaurowujących myśli-
żego Eugeniusza Pyckę, sierżanta Jacka jeden z nich wybijali półtorej godziny wiec ludzi. Chorąży Tanianka przy-
Krupę (nitowanie) i starszego sierżanta sztabowe- mimo użycia odrdzewiaczy. Gdyby te- znaje, że prędkościomierz znalazł przed
go rezerwy Tomasza Cybulskiego (uzbrojenie). go nie zrobili, skrzydło wkrótce by od- laty w śmietniku na wojskowym osied-
Chorąży Tanianka odnotował, że przywie- padło. Dorobili też, niejako przy okazji, lu. Tak jak sztuczny horyzont Lima,
ziony egzemplarz latał na początku w pułku roz- owiewki podwozia. który świecił w letnią noc. Do produk-
poznawczym w Sochaczewie, potem w Powi- Do pomalowania Lima dobrali ory- cji tych urządzeń używano fosforu i tyl-
dzu, skąd trafił do 17 Eskadry na Ławicę. Tam ginalną farbę na utwardzaczach, odpor- ko dlatego chorąży je zauważył. Lotni-
zakończył służbę jako pomnik. Po likwidacji es- ną na warunki atmosferyczne. Taką sa- cze skarby schował zaraz do piwnicy,
kadry nikt nie dbał o eksponat. Żołnierze stacjo- mą pomalowali wcześniej dwumiejsco- bo wiedział, że kiedyś mu się przyda-
nującej tam jednostki rakietowej malowali sa- wego SBLima i z zadowoleniem stwier- dzą. Marzył o tym, że może przywróci
molot tym, co akurat mieli pod ręką. Na kadłu- dzają, że pokrycie trzyma już pięć lat. do życia jakiegoś Lima.
bie znalazły się więc aż cztery warstwy różnych Wykonali także szablony do napisów
farb: olejna, nitro, plakatówka i akrylowa. Zdej- eksploatacyjnych na płatowcu oraz do DAWNY BLASK
mowanie kolejnych powłok należało do naju- szachownic. Poza tym w odnowieniu maszyny
ciążliwszych etapów pracy. Farba wżarła się Jednak największy kłopot sprawiało pomogły kontakty osobiste, giełdy,
w metal. Aby nie uszkodzić struktury płatowca, zdobycie oryginalnych części. Uzbroje- wymiana, własne pieniądze. Tego jed-
technicy usuwali ją ręcznie przy użyciu szpa- nie zachowało się kompletne. Lufy by- nak mechanicy Aviatora nie liczą.
chelek i specjalnych środków chemicznych do ły zabetonowane, nie pozostawiono Ważne jest dla nich, że samolot odzy-
zdejmowania powłok lakierniczych. jednak zamków. Udało się odtworzyć skał dawny blask. To ich pasja i to ich
wyposażenie kabiny. Znalazł się nawet kręci. „Najgorzej, gdy samolot nie
SKĄD TE CUDA? STOWARZYSZENIE celownik. Opony też ma prawie nowe.
AVIATA zrzesza
jest od razu przekazany w odpowied-
Wtedy też okazało się, że o wiele więcej czę- miłośników Na starych stał bez powietrza blisko 40 nie miejsce. Po zakończeniu eksploa-
ści samolotu zostało zdewastowanych i rozsza- wszystkiego, lat. Drążek dało się podłączyć do lotek, tacji powinien zostać zachowany
browanych. W kabinie został tylko fotel. Żad- co latało które znów działają. Jednak już stery są w takim kształcie, w jakim zakończył
nych przyrządów, nawet celownika. Miejsca po na polskim nieczynne, bo ciągi główne zostały służbę”, dopomina się o godne trakto-
niebie
nich były pogięte i powycinane. Dziury należało w lotnictwie zdemontowane. Nie ostały się też kable wanie przyszłych zabytków lotniczych
połatać i pouzupełniać. Lata braku konserwacji wojskowym. od instalacji elektrycznej. Były posre- Tadeusz Tanianka. 

60 POLSKA ZBROJNA NR 21| 24 MAJA 2009


H O R Y Z O N T Y

N I E T Y L K O
O D Ś W I Ę T A

Panu gen. bryg. Stefanowi CZMUROWI Wyrazy najgłębszego żalu i serdecznego


wyrazy głębokiego współczucia współczucia z powodu śmierci
z powodu śmierci płk. w st. spocz. Konstantego
TEŚCIA PIEREWOZA-MARKIEWICZA
byłego szefa saperów 5 Dywizji Piechoty
Wiele dobra człowiek
składają pogrążonym w żałobie i smutku może uczynić
polski przedstawiciel wojskowy RODZINIE i BLISKIM Zmarłego w czasie swego życia.
oraz kadra i pracownicy

Z
Polskiego Przedstawicielstwa Wojskowego składają darza się, że wielu chrze-
przy Komitetach Wojskowych NATO i UE. dowództwo, kadra i pracownicy wojska ścijan czyni dobro, po-
5 Kresowego Batalionu Saperów w Krośnie święca się szczytnym spra-
Odrzańskim. wom, ale ich postępowanie
podyktowane jest chęcią
Panu pułkownikowi Andrzejowi zdobycia jak największego
MORAWIAKOWI uznania. Chociaż skutek wy-
oraz Jego NAJBLIŻSZYM Wyrazy szczerego współczucia daje się dobry, pobudki, ja-
wyrazy głębokiego żalu i szczerego współczucia i głębokiego żalu kie towarzyszą naszym po-
z powodu śmierci Panu st. sierż. Tadeuszowi BŁAŻEWICZOWI czynaniom, trudno uznać za
MAMY z powodu śmierci zgodne z kodeksem chrześci-
SYNA janina. Przecież również lu-
składają kadra i pracownicy wojska dzie niebędący uczniami
z Zarządu Planowania Logistycznego – G4 składają Chrystusa kierują się w życiu
Dowództwa Wojsk Lądowych. dowódca, kadra zawodowa, żołnierze dobrymi zasadami. Co zatem
i pracownicy wojska nas od nich odróżnia? Czy
Ośrodka Szkolenia Poligonowego w ogóle jest coś, o czym mo-
Wojsk Lądowych Orzysz.
żemy powiedzieć, że charak-
Pani Jolancie WDOWCZYK teryzuje nas jako prawdzi-
pracownicy Wydziału Personalno- wych chrześcijan? Gdzie jest
-Wychowawczego Centrum Szkolenia bezinteresowna miłość,
Wojskowych Służb Medycznych w Łodzi Panu mł. chor. sztab. Józefowi MIROCHA o której nauczał Jezus? Czy
wyrazy szczerego współczucia i głębokiego żalu podoficerowi Oddziału Personalnego chęć sławy nie zastąpiła Bo-
z powodu śmierci Zarządu Zasobów Osobowych
żej miłości, która powinna
OJCA Dowództwa Wojsk Lądowych
być jedynym motywem na-
wyrazy głębokiego żalu i współczucia
szego działania? A przykład
składają kadra zawodowa i pracownicy wojska z powodu śmierci
Jezusa, który zakazuje złym
Wydziału Personalno-Wychowawczego MATKI
duchom mówić, kim On jest,
Centrum Szkolenia Wojskowych Służb żeby w spokoju móc przybli-
Medycznych w Łodzi. składają
dowództwo, kadra i pracownicy wojska żać ludzi do zbawienia, nie
104 Batalionu Zabezpieczenia w Wałczu. szukając rozgłosu?
Zastanówmy się, jakie są na-
sze pobudki, gdy robimy coś
Drogiemu koledze dobrego. Czy napędza nas
ppłk. rez. Januszowi PIEKARSKIEMU miłość, czy też wyrachowanie
oraz Jego NAJBLIŻSZYM „Nie umiera ten, który trwa w pamięci
i sercach żywych” i potrzeba własnego dowarto-
wyrazy głębokiego współczucia i żalu ściowania? „Być dobrym jak
z powodu śmierci Drogiemu koledze Józefowi MIROCHA
wyrazy głębokiego współczucia i otuchy chleb, który leży na stole,
MATKI i każdy może z niego ułamać,
z powodu śmierci
MATKI ile zechce”, słowa świętego
składają brata Alberta przypominają,
koleżanki i koledzy z Wydziału
składają jak mamy realizować dobro
Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego
koleżanki i koledzy Sekcji Personalnej ewangeliczne w naszym co-
Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego
104 Batalionu Zabezpieczenia w Wałczu. dziennym życiu. Wtedy uzna-
w Warszawie.
nie innych przychodzi nieza-
leżnie od naszych intencji.
Wtedy jest prawdziwe, dobre
i pożądane. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 mAJA 2009 61


62 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 maja 2009
H O R Y Z O N T Y

Czołg 7TP

KRZYSZTOF WILEWSKI

Peryskop Gundlacha
slowski), grubszy pancerz i 37-milimetrową ar-
matę Boforsa. Ponieważ 7TP produkowany był
na licencji firmy Vickers–Armstrong, ten kon-
cern pierwszy zainteresował się wymyślonym
przez Gundlacha do 7TP peryskopem obroto-
Przez trzy lata walczył przed sądami o odszkodowanie za bezprawne wym. Brytyjczycy nie czekali długo, kupili pol-
wykorzystanie praw patentowych do wynalezionego przez siebie czołgowego ski wynalazek (poza Polską Gundlach opatento-
peryskopu. Nie wrócił do kraju, wolał być pieczarkarzem pod Paryżem. wał peryskop we Francji i Wielkiej Brytanii)

I
i wkrótce Vickers Tank Periscope trafił do an-
nżynierowie pracujący dla pol- czeniu I wojny światowej uciekł z so- gielskich czołgów. Najpierw do Crusadera, po-
skiej branży zbrojeniowej w la- wieckiej Rosji do Polski, by już rok póź- tem do Churchilla, Valentine’a i Cromwella.
tach trzydziestych mieli sporo niej bronić ojczyzny przed bolszewika-
osiągnięć. Samolot PZL-37 mi. Po zakończeniu działań wojennych PRODUKCJA BEZ PATENTU
Łoś, karabin przeciwpancerny wzór został w armii. W 1938 roku Gundlach został szefem wy-
35 (zwany również UR lub 7,9-mili- Odkomenderowany na Politechnikę działu projektów i konstrukcji Biura Badań Tech-
metrową rusznicą przeciwpancerną Warszawską, zdobył w 1925 roku dy- nicznych Broni Pancernych i nie dane było mu
UR) czy armata przeciwlotnicza kali- plom inżyniera mechanika. W 1929 ro- dokończyć prac nad prototypowym wozem
bru 75 milimetrów wzór 36 były kon- ku był głównym projektantem samo- 14TP. Wadliwość kołowo-gąsienicowego napę-
strukcjami nowoczesnymi, nieustępu- chodu opancerzonego wzór 29. Choć du czołgu 10TP spowodowała, że polscy inży-
jącymi zagranicznej konkurencji. Pry- pojazdów tego typu zbudowano tylko nierowie skoncentrowali się na lżejszym, ale
musem w rodzinie polskich wynalaz- kilkanaście, przełożeni dostrzegli jego już tylko gąsienicowym 14TP. Po klęsce woj-
PERYSKOP
ków militarnych był jednak peryskop talent. Efektem było włączenie GUNDLACHA ny obronnej major Gundlach próbował prze-
obrotowy skonstruowany przez kapi- Gundlacha do prac nad kluczowymi pozwalał dostać się do Wielkiej Brytanii, ale ostatecz-
tana (później awansowanego na majo- projektami polskich sił zbrojnych obserwować nie doczekał końca II wojny światowej
ra) Rudolfa Gundlacha. – czołgu 7TP i prototypu czołgu 10TP. załodze teren w okupowanej Francji. Tymczasem jego wy-
w promieniu
Było to pierwsze na świecie urządze- To dla 7TP Gundlach skonstruował 360 stopni dzięki nalazek podbił świat. Brytyjczycy, niezbyt
nie umożliwiające załodze pojazdów urządzenie, za którego sprawą jego na- lusterkom przejmując się prawami Gundlacha do pa-
pancernych obserwację dookólną tere- zwisko weszło do annałów historii świa- pryzmatowym tentu, przekazali plany peryskopu Ameryka-
umieszczonym
nu bez ruszania się z miejsca. towej broni pancernej. nom (ci zamontowali go między innymi w Sher-
w ruchomej
Czołgowy peryskop jego pomysłu nakładce. manach) i Rosjanom (u nich skopiowany pery-
ZDOLNY KONSTRUKTOR pozwalał obserwować załodze teren skop trafił do T-34 i IS-1).
Rudolf Gundlach urodził się w promieniu 360 stopni (dzięki luster- Rudolf Gundlach w 1945 roku nie wrócił do
w 1894 roku w Łodzi. Był do takiego kom pryzmatowym umieszczonym Polski. Wybrał emigrację i walkę o prawa do pa-
stopnia zafascynowany technologiczny- w ruchomej nakładce). W 1934 roku, tentu. Przez trzy lata przed francuskimi sądami
mi nowinkami, że gdy uczelnia, na któ- gdy opatentowano wynalazek, poza procesował się o odszkodowanie za wykorzysta-
rej studiował – Politechnika Ryska polskimi maszynami żaden czołg na nie przez Vickersa i aliantów jego peryskopu.
– w 1915 roku została ewakuowana świecie nie miał takiej możliwości. Wygrał, ale niestety, lwią część z 84 milionów
z Rygi do Moskwy, przeprowadził się Czołg 7TP był zmodernizowaną franków, które mu zasądzono, pochłonęły koszty
do stolicy carskiej Rosji, by kontynu- i spolonizowaną wersją angielskiego procesowe i podatki. Zostało mu jedynie 17 mi-
ować naukę. W 1916 roku przymusowo Vickers E. Wyposażono go w mocniej- lionów. Wystarczyło to na kupno posiadłości
wcielono go do wojska. Na uczelnię już szy, w porównaniu z brytyjskim wzor- w Le Vesinet pod Paryżem, gdzie zmarł w 1957
nie wrócił. Gdy wybuchła rewolucja cem, silnik (nasi inżynierowie jako roku. Jeden z najlepszych ówczesnych polskich
październikowa, zaciągnął się do for- pierwsi na świecie zamontowali w se- specjalistów od broni pancernej ostatnie lata ży-
macji polskich w Bobrujsku i po zakoń- ryjnie produkowanym czołgu silnik die- cia spędził, hodując pieczarki. 

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 63


K A R T O G R A F I A
WZRASTA ZAPOTRZEBOWANIE
wojsk na produkty geograficzne
z odległych, do niedawna
egzotycznych dla nas teatrów
działań, jak Irak czy Afganistan

AARON WELMAN

FOT. MARCIN SZUBERT


W cyfrowym mapniku
Służba geograficzna zaczęła współpracę z sojusznikami siedem lat przed kownik ma zwykłą przeglądarkę internetową
i dostęp do sieci MIL-WAN.
przyjęciem Polski do NATO. Dzięki temu stała się znacznie nowocześniejsza.

R
Wyzwania współczesnego pola walki oraz
ok 2009 jest dla wojskowej służby pułkownik Janusz Rozwałka, szef WCG. udział polskich jednostek w operacjach między-
geograficznej wyjątkowy – obcho- „Umowa była dwustronna i nam także udo- narodowych poza granicami kraju powodują, że
dzi ona 90-lecie istnienia. Pięć lat stępniono materiały będące w posiadaniu Sta- wzrasta zapotrzebowanie wojsk na produkty geo-
(od 1 stycznia 2004 roku) temu nów Zjednoczonych”. graficzne z odległych, do niedawna egzotycz-
utworzono także Wojskowe Centrum Geogra- Pułkownik Rozwałka jest przekonany, że nych dla nas teatrów działań (Irak, Afganistan,
ficzne, kontynuujące tradycje Samodzielnego współpraca naszej służby geograficznej Czad). Realizacja zamówień na nie, ze względu
Oddziału Fotogrametrycznego (1951–1988), z aliantami okazała bardzo korzystna dla stro- na redukcję personelu jednostek geograficznych
Oddziału Zabezpieczenia Topograficznego ny polskiej: „Dzięki niej otrzymaliśmy dostęp i brak pieniędzy na zakupy nowych opracowań,
(1974–2003), Wojskowego Obserwatorium do nowych technologii”. Jednostki geograficz- staje się utrudniona. Dlatego WCG korzysta
Astronomiczno-Grawimetrycznego (1969– ne dostały nowoczesny sprzęt i oprogramowa- z materiałów od innych państw NATO na pod-
–1988) i Wojskowego Ośrodka Geodezji i Te- nie, rozpoczęto wykonywanie precyzyjnych stawie porozumień zakładających wzajemną wy-
ledetekcji (1988–2003). 7 kwietnia bieżącego pomiarów geodezyjnych przy użyciu GPS oraz mianę produktów geograficznych.
roku minister obrony ustanowił, że święto nowych opracowań geograficznych w techno- Kadra centrum ma nadzieję, że program
Wojskowego Centrum Geograficznego będzie logii cyfrowej – map wektorowych, rastrowych rozwoju sił zbrojnych na lata 2009–2018
przypadało 15 listopada, i wprowadził odzna- i baz danych. uwzględni potrzeby służby geograficznej,
kę pamiątkową. Służba wykorzystała szansę – udoskonaliła a dalsze redukcje armii nie spowodują likwi-
cyfrowe techniki wytwarzania opracowań geo- dacji jednostek tego typu. Mimo zmniejszenia
PIERWSI W NATO graficznych oraz udostępniła własne produkty liczebności armii wzrasta bowiem asortyment
Minęło już 17 lat od dnia, kiedy służba geo- przez internet. Obecnie z gotowych materiałów zamawianych przez nią materiałów, zwłaszcza
graficzna rozpoczęła współpracę z partnerami geograficznych kontyngenty wojskowe mogą ko- cyfrowych, co wymaga utrzymania zdolności
należącymi do NATO. Siedem lat przed oficjal- rzystać za pośrednictwem portalu geoinforma- do ich wytwarzania.
nym przystąpieniem Polski do sojuszu, w listo- cyjnego w sieci MIL-WAN. Jak mówi pułkownik Rozwałka: „Wierzę,
padzie 1992 roku, minister obrony Janusz że automatyzacja procesu dowodzenia oraz
Onyszkiewicz zawarł z sekretarzem Departa- TRZY WYMIARY wprowadzenie do wojsk oprogramowania do
mentu Obrony USA Richardem Cheneyem Bardziej zaawansowanym rozwiązaniem wszechstronnego analizowania terenu spowo-
porozumienie o współpracy oraz wymianie jest wdrażany w WCG system Geoserwer. duje, że w najbliższych latach korzystanie
wojskowych materiałów geograficznych, przede Oprócz dostępu do map rastrowych umożliwia z cyfrowych opracowań geograficznych upo-
wszystkim geodezyjnych i kartograficznych. on prowadzenie analiz terenu w dwóch i trzech wszechni się i będą one używane na najniż-
„Sojusznicy chcieli mieć dostęp do dokład- wymiarach bez konieczności posiadania kosz- szych szczeblach dowodzenia, nawet w wa-
nych map i danych geodezyjnych”, twierdzi townego oprogramowania. Wystarczy, że użyt- runkach terenowych”. 

64 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009


H O R Y Z O N T Y

P o s ł u ż b i e
 Nie przegap
 Warto
 Niezłe
 Nie warto



Reportaż wojenny
M elchior Wańkowicz,
nazywany królem pol-
skiego reportażu, po II woj-
uczestników tamtych wy-
darzeń, którym jednocze-
śnie jest dedykowany”.
nie światowej stworzył monu- W czasach PRL wielokrot-
mentalne dzieło: „Bitwa pod nie wznawiano „Bitwę pod
Monte Cassino”, w którym Monte Cassino” (po ocenzu-
gloryfikuje żołnierzy generała rowaniu), ale i tak traktowa-
 Władysława Andersa. Cho- no ją niemal jak biblię naro-

Egipski egzamin ciaż zostało napisane z per-


spektywy uczestnika walk
w formie reportażu, ma
dową, a w skróconej wersji
była lekturą szkolną. To wy-
danie jest pełną wersją dzie-

Pierwsza w Polsce monografia wyprawy ogromną wartość doku-


mentalną, ponieważ relacja
ła Wańkowicza ze wstępem
Normana Daviesa.
Napoleona na Egipt. ta jest poparta gruntowną
wiedzą na ten temat. Jak
Natomiast Aleksandra
Ziółkowska-Boehm (była

T alleyrand w 1797 roku podczas wy-


kładu w Instytut de France starał się
przekonać uczonych, że w związku z ro-
Jak pokazała historia, po nieudanej kam-
panii egipskiej musiał jednak wrócić do
„grajdołu” (jak mówił o Europie) i zadowo-
napisał Norman Davies:
„Z pewnością nie jest to
historia akademicka, na-
asystentką Wańkowicza,
której zapisał on całe ar-
chiwum), w posłowiu za-
snącą potęgą kolonialną Wielkiej Bryta- lił się tytułem cesarza Francuzów. jeżona przypisami i wy- warła historię tej książki.
nii Francja powinna zająć Egipt. Chciał Napoleon był przekonany, że wyzwoli czerpującymi argumenta- Ponadto zamieszczono
zabłysnąć wiedzą o sprawach międzyna- Egipcjan spod jarzma mameluków. Oka- mi. A jednak to coś więcej przedruk przedmowy gene-
rodowych, aby otrzymać stanowisko mi- zało się jednak, że „wyzwolicieli” potrak- aniżeli zwykły reportaż. rała Andersa i posłowia ge-
nistra spraw zagranicznych. Gdyby nie towano jak niewiernych i obłożono fatwą. Cechuje ją przystępność nerała Zygmunta Bohusza-
zbieg okoliczności, być może w ogóle Zatem plany „demokratyzacji” tamtejszej dzisiejszego blogu, two- -Szyszki z mało znanego wy-
nie doszłoby do kampanii egipskiej. Tyle ludności okazały się mirażem. Po trzech rzonego pod wpływem dania skrótu książki „Było to
że wkrótce minister Talleyrand (jak wi- latach okupacji Napoleon uciekł do Euro- chwili i emocji, który nie pod Monte Cassino” (która
dać, metoda okazała się skuteczna) py. Generał Jean-Baptiste Kléber, które- wzbrania się przed su- ukazała się nakładem Ko-
otrzymał zaskakujący list od Napoleona mu przekazał dowództwo nad armią, tak biektywnymi poglądami mitetu Obchodu Dziesięcio-
Bonaparte, dowódcy Armii Italia, w któ- to skomentował: „Ten drań uciekł z port- i reakcjami na zaistniały lecia Bitwy o Monte Cassi-
rym przeczytał: „Musimy zająć Egipt”. Po kami pełnymi gówna. Kiedy wrócimy do stan rzeczy, a zarazem no, Londyn 1954). (AWIS) 
wielu perturbacjach Dyrektoriat zaakcep- Europy, wetrzemy mu je w twarz”. jest to utwór o przejrzystej
tował pomysł Napoleona. Kampania egipska okazała się katastro- strukturze, erudycyjny Melchior Wańkowicz,
Dlaczego Dyrektoriat zgodził się na tak fą. Najprawdopodobniej podczas okupa- i w świetnym stylu. Tętni „Bitwa o Monte Cassino”,
kosztowną wyprawę? Przecież dopiero co cji Egiptu śmierć w walce i w wyniku cho- kolorami i życiem, zacho- Prószyński i S-ka,
dzięki łupom, jakie Napoleon na czele Ar- rób poniosło około 15 tysięcy Francuzów. wując wierność duchowi Warszawa 2009
mii Italia zdobył podczas kampanii prze- Jedynym sukcesem tej wyprawy były od-
ciw Austriakom, zapełniono pusty skarb krycia naukowe, które nie tylko dały po-
państwa. Czyżby już wówczas obawiano
się, że ten ambitny dowódca może stano-
czątek egiptologii, ale również przyczyniły
się do powszechnego zainteresowania
Wakacje z wojskiem
wić zagrożenie i trzeba znaleźć mu zaję- Egiptem. Nastała nawet moda na wszyst- Napisz do nas, jeśli: wiać kolekcję militarną,
cie jak najdalej od Paryża? ko, co jest związane z tym krajem.  organizujesz ciekawą obejrzeć wystawę poświę-
A apetyt na władzę Napoleon Bonaparte Paul Strathern kompleksowo opisał wy- imprezę – zlot rekonstruk- coną wojsku lub spróbo-
już wówczas miał ogromny. Nie chodziło prawę Napoleona do Egiptu, począwszy torów, turniej paintballowy, wać sił w strzelaniu.
mu tylko o zajęcie Egiptu, ale również od trudności ze zdobyciem pieniędzy na spotkanie miłośników bro- Informacje na ten temat za-
o „ucywilizowanie” jego mieszkańców. tę kampanię i dyplomatycznych zabiegów ni dawnej; mieścimy w militarnym mi-
Poza tym opanowanie Egiptu miało być ją poprzedzających, przez sugestywne  masz informacje o inte- niprzewodniku wakacyjnym
tylko pierwszym krokiem do utworzenia opisy bitew i romansów, aż po kwestie resujących fortyfikacjach, w „Polsce Zbrojnej” i na na-
imperium azjatyckiego. Już od dzieciń- związane ze zderzeniem wschodniej i za- umocnieniach, prywatnych szej stronie internetowej.
stwa fascynowały go podboje Aleksandra chodniej mentalności. (AWIS)  ekspozycjach militariów; Czekamy na Wasze listy
Wielkiego. Chciał pójść w ślady idola i wy-  wiesz, gdzie latem bę- pod adresem:
ruszyć na podbój Indii. Jego ambicje się- Paul Strathern, „Napoleon w Egipcie”, dzie można pojeździć wo- anna.dabrowska@
gały o wiele dalej niż rządzenie Francją. Rebis, Poznań 2009 zem opancerzonym, podzi- redakcjawojskowa.pl

POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009 65


Strefa sportu
F E L I E T O N

ANDRZEJ
FĄFARA
dziennikarz Mało kto na świecie ma odwagę nazwać
sportowy
obiekt sportowy imieniem bohatera wojennego.
Francuzi ponad 80 lat temu się odważyli.

Kim był
Roland Garros?
W
styd przyznać, nadali jego imię nowo wybudowane- oraz bogactwa (główna nagroda wynosi obec-
ale pracując już mu stadionowi tenisowemu. nie milion euro).
jako dziennikarz Oczywiście w 1928 roku, gdy na Niewiele znam obiektów sporto-
sportowy i pisu- ośmiu akrach gruntu po- wych na świecie, które noszą imię
jąc o teni- bohaterów wojen. Wszędzie są
sie, nie miałem oczywiście ulice i place upamięt-
pojęcia, kim był niające herosów, pełno jest też
Roland Garros, szkół, którym ci dzielni ludzie pa-
patron wielkiego tronują. Stadionów i hal nato-
turnieju rozgrywa- miast brakuje. Złudne jest jed-
nego na przełomie nak oczekiwanie, że tego rodza-
maja i czerwca w Pa- ju nominacja, na jaką odważyli
ryżu. Wydawało mi się Francuzi w przypadku
się, że to jakiś zapo- Rolanda Garrosa, uczy ko-
mniany francuski teni- lejne pokolenia historii i za-
sista, bo przecież zwy- pewnia bohaterom nieśmier-
kle tak bywa, że obiek- telność. Kilka lat temu oglą-
ty sportowe nazywa się dałem we francuskiej telewi-
imieniem tych, którzy zji sondę przeprowadzoną
wyróżnili się w danej wśród widzów paryskiego
dyscyplinie. Dopiero turnieju. Zadano im proste
gdy zacząłem regularnie pytanie: kim był Roland
jeździć na korty położo- Garros? Większość kom-
ne w pobliżu Lasku Bu- binowała, tak jak ja kilka-
lońskiego, odkryłem, że dziesiąt lat temu, że to
Roland Garros nie miał przedwojenny tenisista. Tym się
z tenisem nic wspólnego. różnili ode mnie, że gdy poznawali prawdę, nie
Był lotnikiem, francu- wyglądali na specjalnie zawstydzonych. 
skim bohaterem I wojny światowej. wstawały korty, nikt nie miał poję-
Zginął zestrzelony nad Ardenami cia, jak potoczą się losy paryskiego WIZYTÓWKA
w wieku zaledwie 30 lat. Stało się to turnieju i – co za tym idzie – stadio-
w październiku 1918 roku, a miesiąc nu imienia Rolanda Garrosa. Dziś ANDRZEJ FĄFARA
później podpisano rozejm w Compie- jest to jedna z najpopularniejszych Wybrał zawód dziennikarza sportowego,
gne. Śmierć utalentowanego pilota i najbardziej prestiżowych imprez gdyż wydawał mu się najłatwiejszy.
(Garros był pionierem awiacji, w 1913 w światowym sporcie. Choć trwa Po co zatem przez pięć lat studiował ekono-
FOT. WWW.SXC.HUI

roku pierwszy przeleciał nad Morzem dwa tygodnie, przynosi około mię? Tę zagadkę próbuje rozwiązać do dziś.
Śródziemnym) w ostatnich niemal 30 milionów euro czystego zysku. Oprócz tego gra w tenisa i ogląda na żywo
wyścigi konne. Z komend wojskowych naj-
dniach wojny musiała zrobić na współ- Zwycięstwo na kortach w Paryżu
bardziej lubi „spocznij”.
czesnych ogromne wrażenie, skoro daje gwarancję dożywotniej sławy

66 POLSKA ZBROJNA NR 21 | 24 MAJA 2009