Vous êtes sur la page 1sur 52

KRZYSZTOF KUBIAK

FALKLANDY

Najwiksze bitwy XX wieku

Redaktor serii: Tomasz Hypki

T.4. Falklandy

Redakcja: Robert Gretzyngier, Marcin Hutny. Tomasz Hypki


Opracowanie graficzne: Robert Gretzyngier, Tomasz Hypki
Opinodawca: Jolanta Taras
Ilustracja na okadce i plansze: Robert Gretzyngier
Mapy: Wojciech Zalewski

Ali Rights reserved - Wszelkie prawa zastrzeone


Copyright by Wydawnictwo Altair. Warszawa 1993
Agencja Lotnicza Altair Ltd. Warszawa, ul. Warecka 11/36
Wydanie I

Printed in Poland
dzkie Zakady Graficzne. d

Nie jest do koca jasne kto z Europej


czykw dotar pierwszy do Wysp Falklandzkich. Wymienia si Amerigo Vespucci, ktry
znale si mia w rejonie archipelagu ju w
1502 r. (jest to wersja najmniej prawdopo
dobna) oraz Estebana Gomeza (1520), Pedro Veza (1525), biskupa Plasencia (1540).
Brytyjczycy ze zrozumiaych
wzgldw
skonni s raczej przypisywa odkrycie wysp
swoim rodakom: Johnowi Davisowi (1592),
Richardowi Hawkinsowi (1594), ktry na
zwa je Ziemi Dziewicy, czy Johnowi Strongowi, ktry pierwszy przepyn cienin
oddzielajc wysp wschodni od zachodniej
i nazwa archipelag Falklandami (na cze
skarbnika Admiralicji Lorda Falklanda, kt
ry sfinansowa wypraw). Pniej wyspy od
wiedzili Francuzi Beauchesne Gordin i Noel
Danycan nadajc wyspom nazw Malwiny,
przyjt pniej przez Hiszpanw, oraz Ho
lender Seebald de Veert, ktry nazwa je Sebaldami - nazwa ta bya stosowana przez
cay XVIII w.
Faktyczny spr o Falklandy rozpocz
si w si w 1749 r., kiedy to na wyspy miaa
uda si brytyjska ekspedycja kierowana
przez admiraa lorda Ansona. Przeciw tym
zamiarom zaprotestowali Hiszpanie, uwaa
jcy archipelag za swoje terytorium. Gdy wy
spy obsadzi niewielki garnizon francuski i
zaoona zostaa osada, powsta spr midzy
Paryem, a Madrytem. Poniewa w 1765 r.
Francuzi zostali wyparci z Falklandw przez
Brytyjczykw, krl Francji w icie zagobiafiskim gecie zrzek si praw do wysp na rzecz
korony hiszpaskiej. Efektywna hiszpaska
wadza nad wyspami przywrcona zostaa w
1769 r. w wyniku ekspedycji przeprowadzo
nej przez gubernatora Buenos Aires. Hisz
panie zgodzili si jedynie na pozostanie na
wyspach brytyjskich osadnikw. Ci jednak
po omiu latach z wasnej woli opucili ar
chipelag.
Wyzyskujc osabienie Hiszpanii wojna
mi napoleoskimi na wyspach sw baz za
oyli amerykascy wielorybnicy i owcy fok.
Rozpad hiszpaskiego imperium kolonial
nego nie sprzyja formalnemu uregulowaniu
przynalenoci wysp. Dopiero w 1817 r. rzd
Zjednoczonych Prowincji La Plata - sukce
sora Hiszpanw, zdecydowa si na obsadze
nie wysp. Ekspedycja, ktra dotara do
archipelagu w 1820 r. nie zdoaa jednak wy
musi na wielorybnikach uznania zwierzch
noci Zjednoczonych Prowincji.

W 1829 r. Argentyna (tak nazw przy


jy ostatecznie Zjednoczone Prowincje)
mianowaa politycznym i wojskowym ko
mendantem Malwinw Luisa Varneta przywdc zaoonej rok wczeniej 150 oso
bowej kolonii. Kiedy jednak Varnet zatrzy
ma
pod
zarzutem
kusownictwa
3
amerykaskie statki wielorybnicze, Stany
Zjednoczone skieroway na Falklandy frega
t "Lexington", ktra pooya kres istnieniu
kolonii. Wwczas to po raz pierwszy zakwe
stionowano prawa Argentyny do archipela
guJu w 1832 r. Argentyna ponownie obsa
dzia wyspy wojskiem. Jednak rok pniej
dowdca brytyjskiej fregaty "Clio" kpt. Onslow cakowicie ignorujc argentyskich o
nierzy, zaj wyspy w imieniu korony
brytyjskiej. Nie majc moliwoci efektyw
nego przeciwdziaania rzd Argentyny ogra
niczy
si
do
wystosowania
noty
protestacyjnej, a na wyspach wybucho kie
rowane przez Antonio Riviero powstanie.
Od 1833 r., kiedy zostao ono stumione,
wyspami nieprzerwanie wada Wielka Bryta
nia. W 1851 r. przywilej handlu z wyspami i
organizowania tam gospodarki otrzymaa z
rk krlowej Wiktorii Kampania Falklandzka. W 1878 r. na Falklandach uruchomiono
poczt posiadajc prawo emisji wasnych
znaczkw. W 1908 r. Wielka Brytania ofi
cjalnie notyfikowaa utworzenie terytorium
zalenego w skadzie: Falklandy, Nowa Po
udniowa Georgia, Poudniowe Szetlandy,
Poudniowy Sandwich, Poudniowe Orkady i
Ziemia Grahama na Antarktydzie. Przedsta
wicielem administracji brytyjskiej jest od
tamtego czasu gubernator rezydujcy w Port
Stanley na Falklandach.
W przededniu pierwszej wojny wiato
wej Brytyjczycy zaoyli na Falklandach sta
cj
bunkrow
i
prowizoryczn
baz
marynarki. 8 grudnia 1914 r. w rejonie ar
chipelagu brytyjska eskadra adm. Strudee
rozbia niemiecki zesp dowodzony przez
adm. von Spee biorc odwet za klsk po
niesiona przez Roval Naw pod Coronelem
(01.11.1914). W 1939 r. Argentyna utworzy
a Argentyski Sektor Antarktyczny obej
mujcy
cz
brytyjskiego
terytorium
zalenego utworzonego w 1908 r. W 1948 r.
wczono w skad sektora Szetlandy Pou
dniowe, a w 1957 r. Ziemi Ognist tworzc
Narodowe Terytorium Ziemi Ognistej.
5

Po II wojnie wiatowej sprawa Falklan


dw kilkakrotnie stawaa z inicjatww Bue
nos Aires na forum ONZ (1946/ 1964,
1972). Postanowienia ONZ zawarte w rezo
lucjach 2065 z 1965 r. i 3160 z 1973r. nie
usatysfakcjonoway Argentyny cho przyczy
niy si do zawarcia porozumienia dwustron
nego, ktre rozwizywao pewne kwestie
sporne (zagadnienia komunikacji, cznoci,
edukacji, sub medycznych). Ukad dwu
stronny podpisano w 1971 r. Przez cay czas
toczya si wok wysp "wojna gestw". Za
rwno Wielka Brytania jak i Argentyna uz
naj mieszkacw wysp za swoich obywateli,
odmiennie te zaznaczana jest na mapach
przynaleno wysp.
Eskalacja sporu wok Falklandw i in
nych brytyjskich terytoriw antarktycznych
rozpocza si pod koniec 1981 r. 15 grud
nia do portu Leith na Poudniowej Georgii
wpyn lodoamacz argentyskiej marynarki
wojennej "Almirante Izra" na pokadzie,
ktrego znajdowa si przedsibiorca Sergio

Davidoff. W 1979 r. naby on po cenie zo


mu od brytyjskiej firmy Christian Salvesen
Ltd. wyposaenie nieczynnych stacji wieorybniczych i przyby teraz zinwentaryzowa
zakupione mienie. Davidoff poinformowa
co prawda o zamiarze odwiedzenia wysp
ambasad brytyjsk w Buenos Aires lecz nie
uzyska zgody na pobyt od przedstawiciela
administracji lokalnej urzdujcego w Grytviken. Brytyjczycy udzielili wic przedsi
biorcy ostrego upomnienia i zadali
przestrzegania w przyszoci miejscowych
uregulowa administracyjnych. Tymczasem
trzy miesice pniej do Leith przybya gwacc obowizujce przepisy - kilkudzie
sicioosobowa grupa robotnikw argenty
skich.
Prcz
rozpoczcia
prac
rozbirkowych Argentyczycy wybudowali
maszt, na ktrym podnieli sw flag naro
dow.
Bya to oczywista prowokacja. Londyn
wystosowa ostr not protestacyjn, uznan
przez Buenos Aires za bezzasadna.

Konflikt o Falklandy mg uzyska cha


rakter militarny gdy z Port Stanley wyruszy
w kierunku Leith uzbrojony lodolamacz z
20 osobowym oddziaem piechoty morskiej z
garnizonu Falklandw na pokadzie. Okrt
nie dotar jednak na Georgi, gdy dwie do
by po opuszczeniu portu wezwany zosta do
powrotu.
1 kwietnia 1982r. w sprawie incydentu w
Leith zebraa si Rada Bezpieczestwa
ONZ, ktra wezwaa strony do rozwizania
konfliktu drog rokowa. W tym samym
dniu Argentyna wycofaa si z prowadzo
nych od 17 lat rozmw i ogosia mobilizacj
w swoich siach zbrojnych.
Rozpatrujc z pewnej perspektywy decy
zj kierowanej przez gen. Leopoldo Galtieri
junty argentyskiej o zajciu wysp na pier
wszy plan wysuwa si zamiar osignicia
doranych sukcesw w polityce wewntrznej.
Junta nie mogc rozwiza drczcych kraj
problemw gospodarczych poszukiwaa a
twego sukcesu, dziki ktremu mogaby uzy
ska poparcie spoeczestwa. Zajcie Wysp
Falklandzkich wydawao si idealnym wrcz
rozwizaniem. Tym bardziej, e wyspy obsa
dzone byy symbolicznym garnizonem, ktry
nie mg stawia silnego oporu, a pogrona
w problemach gospodarczych Wielka Bryta
nia moga nie podoa zadaniu zorganizowa
nia ekspedycji zbrojnej w celu odzyskania
Falklandw. Prcz tego zajcie Falklandw
mogo da Argentynie dodatkowe atuty w
sporze z Chile o wysepki lece w kanale
Beagle u wybrzey Ziemi Ognistej.
Argentyczycy
rozpoczli
dziaania
zbrojne nastpnego dnia po zerwaniu roz
mw z Brytyjczykami. 2 kwietnia w rejon
wysp dotar zesp w skadzie: lotniskowiec
"25 de Mayo\ okrt desantowy-dok "Cabo
San Antonio" i 2 fregaty. Na pokadach
okrtw znajdowao si ok. 700 onierzy
piechoty z cikim sprztem oraz kilkudzie
siciu komandosw.
Siy brytyjskie na wyspach liczyy 79 o
nierzy piechoty morskiej (tzw. jednostka
Naval Party 8901). Gubernator Falklandw
Rex Hunt zmobilizowa te gwardi obywa
telsk, ale miao to charakter jedynie sym
boliczny
podobnie
jak
zablokowanie
samochodami pasa startowego na lotnisku w
Port Stanley.
onierze brytyjscy kapitulujcy przed argentyskimi
komandosami

Okoo godz. 02:30 komandosi argenty


scy obezwadnili bez jednego wystrzau li
czcy 8 marines patrol brytyjski w rejonie
latarni morskiej na przyldku Pcmbroke.
Dziki temu wyeliminowany zosta posteru
nek obserwacyjny kontrolujcy tor wodny
do Port Stanley. Kilkadziesit minut pniej
okrt desantowy-dok "Cabo San Antonio"
wysadzi na brzeg 300 onierzy, ktrzy roz
poczli marsz ku stolicy archipelagu. Przed
wkroczeniem do Port Stanley Argentyczycy
zajli lotnisko - liczcy 1200 m pas startowy
i budynek komory celnej. 4 onierzy stano
wicych zaog lotniska poddao si bez wal
ki. Bez walki zajto te regionaln kwater
marynarki w Moddy Brook. W nastpnej
kolejnoci Argentyczycy zaatakowali budy
nek poczty, radiostacj i siedzib gubernato
ra. Napastnicy spotkali si tutaj z twardym i
zawzitym oporem. Uzbrojeni tylko w bro
strzeleck marines zmusili przeciwnika do
uycia modzierzy' dostarczonych migowca
mi z lotniskowca. Uporczywa obrona izolo
wanych punktw oporu trwaa do godz.
14:00, kiedy to Rex Hunt, widzc bezsens
dalszej walki podj decyzj o kapitulacji.
Rwnoczenie gubernator wygosi apel ra
diowy wzywajc wszystkich - w tym czon
kw gwardii obywatelskiej - do zaprzestania
oporu. W czasie walk w Port Stanley zgin
argentyski oficer, za dwch brytyjskich
marines odnioso powane rany.

Jeszcze tego samego dnia, 2 kwietnia,


Argentyczycy stosujc si do ceremoniau
wojskowego opucili powiewajc przed sie
dzib gubernatora flag brytyjsk i podnieli
na jej miejscu swj bkitno - biay sztandar.
Starannie zoony Union Jack opuci Fal
klandy wraz z Rex'em Huntem i 79 marines,
ktrych zdobywcy odesali do Montevideo w

Urugwaju.
3 kwietnia oddzia onierz)' argenty
skich wysadzony z lodoamacza "Almirante
Izira" zaj wysp Nowa Poudniowa Geor
gia mimo. e stacjonujcy tam symboliczny
garnizon brytyjski liczcy 23 onierzy stawi
nadspodziewanie silny opr zestrzeliwujc 2
migowce.

BRYTYJCZYCY WYCHODZ W MORZE

ESKADRA INTERWENCYJNA
Rzd Wielkiej Brytanii dowiedzia si o
argentyskiej inwazji na Falklandy 2 kwiet
nia w godzinach poudniowych (czasu lon
dyskiego).
Nazajutrz
odbya
si
nadzwyczajna sesja parlamentu powicona
w caoci wydarzeniom, ktre rozegray si
na Poudniowym Atlantyku. Parlamentarzy
ci - zarwno konserwatyci jak i opozycja zadali od rzdu pani Margaret Thatcher
podjcia zdecydowanych dziaa
w celu
przywrcenia brytyjskiej zwierzchnoci nad
archipelagiem. W nocy z 3 na 4 kwietnia ob
radujcy pod przewodnictwem pani premier
gabinet podj decyzj o rozpoczciu akcji
wojskowej. Postanowienie to zostao niemal
natychmiast zaaprobowane przez Izb
Gmin. Okazao si, e podobnie jak Argen
tyczycy rzd Wielkiej Brytanii odczuwa
potrzeb spektakularnego sukcesu, za po
tencja militarny i sojusze daway Brytyjczy
kom szans na podjcie efektywnej akcji
wojskowej w rejonie wysp odlegych o
ponad 14 tys. km. Przewidywany sukces mia
mie due znaczenie dla sytuacji wewntrz
nej kraju i wzmocnienia pozycji rzdu.
W cigu doby (4-5 kwietnia) sztab Royal

Navy sformowa pierwszy rzut eskadry inter


wencyjnej. Olbrzymi wysiek organizacyjny
Admiralicji przynis nadspodziewanie do
bry efekt. Ju bowiem 5 kwietnia baz mor
sk w Portsmouth opucio 36 okrtw i
jednostek pomocniczych. Byy to praktycz
nie wszystkie okrty przebywajce w portach
metropolii niezaangaowane w prowadzone
wwczas dziaania w ramach NATO.
Wychodzce w morze okrty egnane
byy przez tysice ludzi zgromadzonych na
nabrzeach, wszdzie powieway flagi naro
dowe. Atmosfer tamtych dni najlepiej od
daje chyba tre jednego z transparentw:
"Good uck Navy, give'em heli" (powodze
nia floto, polijcie ich do pieka).
W skad zespou (Task Force 317)
wchodziy: lotniskowce "Hermes" i !Tnvincible", niszczyciele "Antrim", "Glamorgan",
"Sheffild", "Glasgow", "oventry", "Bradsword", "Brillant", fregaty "Alacrity", "Antelope", "Plymouth", "Yarmouth", 20 okrtw
desantowych (m. in. okrty desantowe - do
ki "Fearless" i "Interpid"), kilkanacie stat
kw handlowych. Na pokadach okrtw
znajdoway si: 800 dywizjon (w nomenkla
turze brytyjskiej - suadron; "Hermes" - 12

samolotw Sea Harrier), 801 dywizjon (Tnvincible" - 8 Sea Harrier), 899 dywizjon
("Hermes"/"Invincible" - 8 Sea Harrier) oraz
845, 846 i 829 dywizjony migowcw.
Rwnoczenie z formowaniem Task
Force 317 wydzielono pierwszy rzut ldowe
go komponentu si interwencyjnych. Two
rzya go dowodzona przez brygadiera
J. Thompsona 3 Brygada Piechoty Morskiej
(3 BPM), zoona z 3 batalionw piechoty
morskiej (bpm - 40,42,45), dywizjon artylerii
polowej, kompania saperw, eskadra mi
gowcw, kompania dalekiego rozpoznania,
pluton petwonurkw bojowych (Special
Boat Suadron), pluton rakiet przeciwlotni
czych Blowpipe. Na czas trwania operacji
brygad wzmocniono 2 batalionami powie
trzno - desantowymi (bspad 2 i 3), bateri
artylerii, dwoma plutonami saperw, pluto
nem rakiet Blowpipe, eskadr migowcw,
kompani Special Air Service, dwoma pan
cernymi plutonami rozpoznawczymi i bate
ri rakiet Rapier.
W nocy z 4 na 5 kwietnia brygada rozpo
cza okrtowanie. Jej sztab oraz 40 i 42
bpm umieszczono na okrcie desantowym doku " Fearless", 3 bspad na statku "Canber
ra", a 45 bpm na mniejszych jednostkach. 5
kwietnia brygada opucia Portsmouth. Je
dynie "Canberra" wyruszya 9 kwietnia, gdy
w chwili rozpoczcia wojny znajdowaa si
na Morzu rdziemnym. Pozostae podod
dziay brygady - 2 bspad, komp z 45 bpm
przerzucono drog lotnicz na Wysp Wnie
bowstpienia, ktra w operacji falklandzkiej
peni miaa rol bazy poredniej.
Dowdztwo Task Force obj adm. John
"Sandy" Woodward, cieszcy si opini wy
bitnego znawcy morskiej sztuki wojennej i
uzdolnionego matematyka. Jeszcze przed
opuszczeniem Portsmouth przez gwne siy
eskadry skierowa on na Poudniowy Atlan
tyk 4 okrty podwodne (atomowe "Superb" i
"Conueror", klasyczne "Onyx" i "Olympus")
oraz transportowiec desantowy "Sir Geriant"
z zapasem materiaw wojennych na poka
dzie.
Baz w Portsmouth dzieli od wysp Falklandzkich 14300 km. Przejcie zespou Woodwarda w rejon archipelagu trwa miao
26-27 dni. Podczas przejcia morzem siy bry
tyjskie wzmocnione zostay przez zesp z
Gibraltaru. W jego skad wchodzio 7 nisz
czycieli i fregat, ktre znajdoway si w chwi
li wybuchu wojny na Morzu rdziemnym.
10

onierze z 1/7 Gurkha Rifles wiczcy na pokadzie


"Queen Elizabeth II" w czasie rejsu na Poudniowy
Atlantyk.

ORGANIZACJA DRUGIEGO RZUTU


Natychmiast po opuszczeniu Portsmouth przez siy dowodzone przez adm.Woodwarda w metropolii przystpiono do organi
zowania drugiego^ rzutu komponentu sil l
dowych
oraz
mobilizacji
tonau
handlowego, ktry mgby dostarczy te siy
na Poudniowy Atlantyk. Drugi rzut tworzy
a 5 Brygada Piechoty (5 BP) dowodzona
przez brygadiera A. Wilsona. Poniewa
wczeniej ze skadu brygady - bdcej w pla
nach brytyjskich jednostk interwencyjn wyczono 2 i 3 batalion powietrzno - desan
towy, otrzymaa ona teraz dwa bataliony
piechoty. Po wprowadzeniu zmian organiza
cja brygady przedstawiaa si nastpujco: 3
bataliony piechoty (1/7 Gurkha Rifles, 1
Scots Guards, 1 Welsh Guards), dywizjon i
bateria artylerii polowej, kompania sape
rw, bateria rakiet przeciwlotniczych Blowpipe, eskadra migowcw. wiczenia zgry
wajce zorganizowane dla batalionw bryga
dy trway 8 dni.
Poniewa Royal Navy nie dysponowaa
dostateczn iloci jednostek pomocniczych
do zabezpieczenia dziaa w tak znacznym
oddaleniu od baz, rozpoczto zakrojone na
szerok skal czarterowanie statkw handlo
wych. Jako pierwsza przejta zostaa przez
marynark wspomniana ju "Canberra" nale
ca do linii Pand Q. Pniej przejty zosta
statek bdcy dum brytyjskiej marynarki
handlowej - liniowiec pasaerski "Queen

Elizabeth II" o pojemnoci 67,1 tys RT. Sta


tek ten przyj na pokad cala 5 Brygad.
cznie Royal Navy przeja podczas trwa
nia wojny ok. 70 statkw handlowych, w tej
liczbie statek pasaerski "Uganda" zaadapto
wany na okrt szpitalny, 7 promw Ro-Ro,
5 kontenerowcw, 8 uniwersalnych drobni
cowcw, 26 zbiornikowcw, 4 holowniki
oceaniczne, 5 penomorskich trawlerw ru
fowych.
W ramach wzmacniania sil przeznaczo
nych do dziaa przeciwko Argentynie na
,"vsp Wniebowstpienia przebazowano te
bombowce strategiczne Vulcan, w ktrych
zasigu znalazy si po dodatkowym tanko
waniu w powietrzu zarwno Falklandy jak i
Argentyna oraz samoloty cysterny do tanko
wania w powietrzu Yictor.
Luksusowy statek wycieczkowy
Canberra w roli nieco odra
panego transportowca floty na
wodach Falklandw.

I-'

PLANY STRON KONFLIKTU


WIELKA BRYTANIA
Brytyjczycy opracowali wstpne zaoe
nia planu operacyjnego w czasie krtkiego
okresu midzy zajciem Falklandw przez
Argentyczykw, a wyjciem w morze Task
Force 317. Przewidywali oni nastpujc ko
lejno zada:
-opanowanie Poudniowej Georgii, oraz
przecicie linii komunikacyjnych midzy
kontynentem, a archipelagiem w celu zablo
kowania garnizonu Malwinw;
-zdobycie panowania w przestrzeni po
wietrznej nad wyspami i przylegymi akwe
nami oraz wywalczenie panowania na mo
rzu;
-przeprowadzenie desantu (lub desan
tw) na wyspach;
-rozbicie si przeciwnika przez wojska l
dowe wspierane przez marynark i lotnic
two.
Szczegy planu opracowywane byy
podczas przejcia zespou brytyjskiego w re
jon wysp. Olbrzymi pomoc w pracach pla
nistycznych byty dla Brytyjczykw dane roz
poznawcze uzyskiwane przez amerykaskie
satelity wywiadowcze. Przekazywanie infor
macji odbywao si w oparciu o umow mi
dzypastwow. Ocenia si. Ze 98 % danych
brytyjskich dotyczcych dziaalnoci i roz
mieszczenia si zbrojnych przeciwnika po
chodzio ze rde nalecych do USA, zwa
szcza za satelitarnego rozpoznania radio
elektronicznego
SIGINT
(Signal
Inteligence) uytkujcego m.in. satelity Big
Bird, Key H o l e l l .
ARGENTYNA
O ile zamierzenia Brytyjczykw s sto
sunkowo atwe do odtworzenia o tyle o pla
nach strony przeciwnej pojawio si bardzo
mao informacji. Przypuszcza mona, i Ar
gentyczycy nie liczyli si pocztkowo z mo
liwoci zbrojnej konfrontacji, a wyjcie z
Portsmouth zespou adm. Woodwarda ode
brane zostao jako demonstracja siy, nie za
przygotowanie do zbrojnego odzyskania Fal
klandw. Przekonanie takie utrzymao si
prawdopodobnie do dugo, w zwizku z
czym pniejsze dziaania miay czsto cha
rakter improwizacji. Wyprowadzenie rdze
nia floty Argentyskiej z portw w pierwszej
i'.

dekadzie maja rozpatrywa naley te chyba


w kategoriach zbrojnej manifestacji, nie za
jak element wikszego, spjnego planu.
Ostatecznie Argentyczycy przyjli jedy
ny moliwy do realizacji wariant: zada Bry
tyjczykom moliwie due straty siami was
nego lotnictwa, a w przypadku wysadzenia
desantw twardo broni zajmowanych pozy
cji. Dopracowanie tych zamierze utrudnia
dramatyczny deficyt informacji o nieprzyja
cielu. W publikacjach zachodnich pojawiy

17

NOWA POUDNIOWA GEORGIA - PRBA SI


7 kwietnia 1982 r. Argentyna ogosia
utworzenie "Poudniowoatlantyckiego Te
atru Operacyjnego", obejmujcego pas 200
mil wok Falklandw , Poudniowego Sanwich i Nowej Poudniowej Georgii. 12
kwietnia - w chwili gdy wok wysp rozwin
y si okrty podwodne - Londyn notyfiko
wa utworzenie "Strefy Wojny" (ang. Military Exclusion Zon), take w promieniu 200
mil morskich od wysp. Siy brytyjskie otrzy
may rozkaz atakowania wszystkich okrtw,
statkw i samolotw przeciwnika znajduj
cych si w tej strefie. Pod wzgldem pra
wnym nie byo to formalne wypowiedzenie
wojny lecz wywoao taki wanie efekt pra
ktyczny.
Task Force 317, kotwiczcy u brzegw
Wyspy Wniebowstpienia, podzieli si na
trzy grupy. Siy Gwne (w tym oba lotni
skowce) Task Group 317.8 ruszyy ku Fal
klandom poprzedzane przez penica fun
kcj awangardy Task Unit 319.7 ("Sheffild",
"Glasgow", "Coventry", "Brillant", "Arrow" i
zbiornikowiec "Pearlef"). Za Task Unit
319.9 ("Antrim", "Plymouth" i zaopatrzenio
wiec "Tinderspring" z kompani 42 bpm na
pokadzie) poeglowaa ku Nowej Poudnio
wej Georgii. Pniej do grupy tej doczy
jeszcze zaopatrzeniowiec "Fort Austin"
(przyby z Gibraltaru po zakoczeniu wi
cze NATO, w ktrych bra udzia) oraz uz
brojony lodoamacz "Endurace".

Przygotowania do odbicia Georgii rozpo


czty si na dugo przed wydzieleniem ze
skadu eskadry adm. Woodworda Task Unit
319.9. 5 kwietnia na Wysp Wniebowstpie
nia odlecia pierwszy 12 osobowy zesp ko
mandosw Special Boat Squadron. Po uzu
penieniu paliwa wiozcy ich samolot skie
rowa si na punkt kontaktowy z okrtem
podwodnym "Onyx". Tam komandosi u
ubiorach petwonurkw wyskoczyli w nocy
na spadochronach, po czym zostali zabrani z
wody przez okrt podwodny. 20 kwietnia
"Onyx" wynurzy si - przed wykryciem z
Georgii chroniy go gry lodowe, a grupa
rozpoznawcza wyldowaa przy pomocy gu
mowych pontonw "Gemini" w rejonie
Grytviken. Zadaniem komandosw byo
rozpoznanie si argentyskich bronicych tej
miejscowoci. Nastpnego dnia trzy mi
gowce Wessex z niszczyciela "Antrim" i za
opatrzeniowca "Tiderspring" podjty prb
wysadzenia zwiadowcw w rejonie Fortuna Gletscher. W szalejcej nienej zadymce
dwie maszyny ulegy jednak rozbiciu, a trze
cia po ewakuacji zag powrcia na okrt.
Powodzeniem zakoczya si dopiero druga
prba wysadzenia grup rozpoznawczych.
W tym samym dniu brytyjskie sity gw
ne nawizay pierwszy kontakt z przeciwni
kiem. Startujcy z pokadu lotniskowca "Invinciblen Sea Harrier przechwyci argenty
ski samolot Boeing 707. Maszyna nie bya

19

Patrol SAS i migowiec Wessex podczas misji rozpoznawczej na Nowej Poudniowej Georgii.

uzbrojona lecz nosia znaki rozpoznawcze


lotnictwa wojskowego Argentyny i prowa
dzia rozpoznanie. Pilot samolotu brytyjskie
go nie uy uzbrojenia poprzestajc na zmu
szeniu intruza do odwrotu.
W nocy z 21 na 22 kwietnia w niezwykle
trudnej sytuacji znaleli si komandosi wy
sadzeni na Georgii. Wiejcy z prdkoci 80
km/h wiatr pozrywa namioty i onierzom
grozio zamarznicie. Wezwano wic przez
radio migowce, ktre miay ewakuowa
zwiadowcw. Piloci nie zdoali jednak
odnale biwakw i migowce powrciy na
okrty nie wykonujc zadania. Ewakuacja
udaa si dopiero podczas drugiej prby,
ktr podjto wyzyskujc chwilow popraw
pogody. Po wschodzie soca z niszczyciela
"Antrim" wyruszyo na gumowych ponto
nach ku wyspie 5 trzyosobowych grup ko
mandosw z SBS. Tylko trzem z nich udao
si dotrze do brzegu. Na dwch pontonach
silniki odmwiy posuszestwa. Jedna z usz
kodzonych odzi zdryfowaa na otwarte mo
rze, gdzie po kilkunastu godzinach odnalaz
j migowiec; drug prdy morskie zniosy
na pnocny cypel Pwyspu Sztormw. Tam
komandosi zeszli na ld i przez trzy dni pro
wadzili rozpoznanie po czym zostali ewa
kuowani przez migowiec. W tym samym
czasie z lodoamacza "Endurace" wysadzono
w odlegoci ok. 15 km od Grytviken dwie
kolejne grupy komandosw z BS. Sztorm
uniemoliwi zwiadowcom pokonanie pon
tonami Zatoki Cumberland (podjto dwie
prby) i w zwizku z czym wycofali si oni
na brzeg skd zabra ich migowiec. Pene
tracja rejonu Grytviken udaa si dopiero
SI

nastpnego dnia.
23 kwietnia w rejonie Poudniowej
Georgii "Endurace" przechwyci zakodowa
n depesz nadana przez argentyski okrt
podwodny "Santa Fe" znajdujcy si zale
dwie ok. 100 mil morskich od wyspy. Admi
ra Woodward zareagowa natychmiast, po
lecajc niszczycielowi "Brillant" doczy do
zespou operujcego w rejonie Georgii. Ta
ki sam rozkaz otrzyma atomowy okrt pod
wodny uzbrojony w torpedy - "Conueor".
Obie jednostki doczyy do Task Unit 319.9
24 kwietnia w godzinach wieczornych. 25
kwietnia o godz. 07:30 fregata "Plymouth"
prowadzc nasuch radiowy wykrya "Santa
Fe". Okrt znajdowa si w Zatoce Cumber
land w pobliu Grytviken. Informacja ta
spowodowaa decyzj o rozpoczciu akcji.
Niszczyciel "Antrim" rozpocz ostrza Grytviken (korygowany z ldu przez grupy spe
cjalne). Do walki weszy rwnie pokadowe
Wessexy. ktrych zadaniem byo wytropie
nie i zniszczenie "Santa Fe". Dowdca ar
gentyskiego okrtu podwodnego usiowa
wyj w zanurzeniu z zatoki lecz seria bomb
gbinowych zmusia go do wynurzenia.
Wwczas zaatakoway migowce Sea Lynx z
niszczyciela "Brillant" i Wasp z "Endurace".
Ta ostatnia maszyna odpalia pocisk rakie
towy AS-12, ktry uszkodzi kadub lekki i
maszynowni "Santa Fe". Okrt rozpocz
powrt do zatoki. migowce kontynuoway'
walk ostrzeliwujc przeciwnika z pokado
wych karabinw maszynowych i odpalajc
kolejne rakiety AS-12. Zamiarem argenty
skiego dowdcy byo wwczas prawdopo
dobnie osadzenie uszkodzonej jednostki na

mielinie. Kiedy jednak do walki wczy si


niszczyciel "Antrim" i fregata "Plymouth" los
"Santa Fe" by przesdzony. Ciko uszko
dzony okrt dotar do brzegu w rejonie bry
tyjskiej stacji antarktycznej. Zaoga poddaa
si po zejciu na ld. Nastpnego dnia "San
ta Fe" zosta przeholowany do bazy wielorybniczej gdzie zaton.
Akcja przeciw "Santa Fe" ujawnia obe
cno si brytyjskich w rejonie Georgii z cze
go wczeniej garnizon argentyski nie zda
wa sobie prawdopodobnie sprawy. Chcc
maksymalnie wyzyska efekt zaskoczenia i
dysponujc przy tym kompletem danych
rozpoznawczych zebranych przez komando
sw, Brytyjczycy postanowili ldowa na wy
spie. Okoo godz. 09:00 pod oson ognia
artylerii okrtowej i migowcw brzeg
osigno 30 komandosw SAS, a nastpnie
kompania piechoty morskiej. Poczone siy
pokonay pola minowe, przez ktre zwia
dowcy wczeniej wytyczyli przejcia i przypu
ciy gwatowny atak na Grytviken. Argen

tyczycy stawiali stosunkowo silny opr i


Brytyjczycy musieli wprowadzi do walki
modzierze 81 mm dostarczone przez mi
gowce. Po godzinnym boju, w trakcie ktre
go umocnienia obrocw znajdoway si
pod cigym ogniem artylerii okrtowej, do
wdca argentyski widzc brytyjsk przewa
g ogniow postanowi! zoy bro. Pano
wanie Argentyczykw nad Now Poudnio
w Georgi trwao wic jedynie 23 dni.
Opanowanie wyspy byo jednym z nielicz
nych w dziejach wojen przypadkw kiedy
sabszy, lecz dysponujcy silnym wsparciem
z morza, desant dziaajc zdecydowanie i z
olbrzymi wol walki, zmusi do kapitulacji
silniejszego i zajmujcego umocnione pozy
cje przeciwnik?..
Okoo poudnia adm. Woodward w ra
porcie do Londynu meldowa: "Mam za
szczyt powiadomi Jej Krlewsk Mo, ze
nasza flaga znw powiewa nad Now Pou
dniow Georgi".

Brytyjscy onierze
patrolujcy Grytriken po kapitulacji
argentyskiego
garnizonu.

21

BOJ O FALKLANDY
WALKA O ZDOBYCIE PANOWANIA
NA MORZU I W POWIETRZU
W czasie, gdy Task Unit 319.9 operowa
u wybrzey Georgii, gwne siy adm. Woodworda zbliay si do Falklandw. Poprze
dzay je okrty podwodne z komandosami
na pokadach. 18 kwietnia pierwsza grupa
rozpoznawcza SBS wyldowaa na Falklan
dzie Zachodnim. Zwiadowcy mieli rozpo
zna wybrzee poszukujc odcinkw dogod
nych do prowadzenia dziaa desantowych,
sporzdzi plany nabrzenych pl minowych
i umocnie argentyskich. 1 maja Sea King
startujcy z lotniskowca "Hermes" wysadzi
w rejonie zatoki San Carlos grup specjaln
SAS. Jej gwnym zadaniem byo odnalezie
nie stanowisk ogniowych artylerii polowej i
przeciwlotniczej przeciwnika, ustalenie trasy
patroli, rozpracowanie systemw ochrony
lotnisk polowych, magazynw i skadw.
Prawdziwa wojna dotara jednak na Fal
klandy 1 maja wraz z pojedynczym bombow
cem Vulcan, ktry zatakowa lotnisko w
Port Stanley. Naloty prowadzone przez ci
kie bombowce startujce z Wyspy Wniebo

wstpienia kontynuowane byy w dniach na


stpnych. cznie Vulcany piciokrotnie
wyprawiay si nad Port Stanley zabierajc
za kadym razem 21 bomb 1000 funtowych
lub 4 pociski rakietowe Shrikc przeznaczo
ne do zwalczania stacji radiolokacyjnych.
Efektywno nalotw bya niska. W pas
startowy trafio zaledwie kilka bomb, a po
zasypaniu lejw by on uytkowany przez
lotnictwo argentyskie do koca konfliktu.
Aby zapobiec kolejnym bombardowaniom
posuono si fortelem. Na pycie lotniska
usypano krgi z piasku, wygldajce na zdj
ciach lotniczych jak niezasypane leje. Brytyj
czycy "kupili" podstp, lotnisko zostao uz
nane za zniszczone i naloty przerwano. Bar
dziej efektywne uycie cikich bombowcw
utrudnia fakt. i Vulcan aby dolecie do
Falklandw z Wyspy Wniebowstpienia i po
wrci do bazy musia omiokrotnie uzupe
nia paliwo w powietrzu. W czasie jednego
lotu bojowego pojedynczy Vulcan i zabez
pieczajce jego dziaanie Victor\ zuyway
paliwo wystarczajce do zatankowania 600
Sea Harrierw. Zdaniem ekspertw dziaa
nia Yulcanw suyy nie tyle osigniciu ce-

Alomowy okrl
podwodny
HMS "Conueror"

jego ofiara argen


tyski
krownik
General Belgrano".

lw wojskowych co zademonstrowaniu wa
dzom Argentyny, e RAF moe atakowa
cele na kontynencie.
Gdy 1 maja rozpoczo si decydujce
starcie o panowanie na morzu i w powietrzu
Argentyczycy rozwinli na morzu wi
kszo swej floty. Na pnocny zachd od
Falklandw operoway 3 fregaty (Zesp
79.4 "Drummond", "Guerrico" i "Granuille"),
na pnocny wschd od wysp lotniskowiec
"25 de Mayo" w eskorcie niszczycieli "Santissima Trinidad" i "Hercules" (Zesp 79.1 i

72.2), za na poudniowym zachodzie kr


ownik "General Belgrano" eskortowany
przez niszczyciele "Piedrabuena" i "Hipolito
Bouchard". Brytyjczycy znali pooenie si
przeciwnika dziki danyni z rozpoznania
satelitarnego oraz meldunkom rozmieszczo
nych wok wysp okrtw podwodnych
"partan", "Splendid" i "Conqueror". Ju'29
kwietnia "Spartan" wykry argentyskie fre
gaty, a amerykaski KH-11 grup lotniskowcow. "25 de Mayo" szed wraz z eskor
t na wschd by w zasigu jego samolotw
2.'

pokadowych znalazy si brytyjskie siy


gwne, za "General Belgrano" zmierza ku
Nowej Poudniowej Georgii.
2 maja "Conqueror" wykry szum rub
trzech jednostek. By to "General Belgrano"
wraz z eskort. Poniewa krownik znajdo
wa si poza 200 milow Military Exclusion
Zon, dowdca okrtu podwodnego nie
zdecydowa si na przeprowadzenie ataku
lecz skonsultowaf-si z przeoonymi. Adm.
Woodward nie czu si wadny podj decy
zj i zwrci si do premiera. Pani Thatcher
zgodzia si na przeprowadzenie ataku. De
cyzja zostaa natychmiast przekazana na
okrt podwodny. Podczas oczekiwania, na
"Conquerorze" przygotowano do odpalenia
dwie torpedy Tigerfish Mk. 8. Salwa zostaa
odpalona o 18:57 z odlegoci 1300 m. Oba
pociski trafiy w cel. Eskortujce krownik
niszczyciele usioway zaatakowa okrt pod
wodny bombami gbinowymi lecz dwie rzu
cone na lepo serie bomb nie wyrzdziy
"Conquerorowi" adnej szkody.
Okrt podwodny zwikszy zanurzenie i
oddali si na wschd. "General Belgrano"
pogra si tymczasem w wodzie. Na poka
dzie wybucha panika. Niszczyciele zaprze
stay poszukiwa podwodnego przeciwnika i
podeszy do burty uszkodzonego okrtu aby
zdj zaog. Z liczcej 1091 ludzi zaogi
krownika zdoano uratowa 770 maryna
rzy. O godz 19:57 "General Belgrano" prze
wrci si na burt i zaton.
2 maja gwne siy brytyjskie wykryy w
odlegoci ok. 180 mil morskich na pnoc
od Falklandw dwa argentyskie okrty pa
trolowe (klasyfikowane te jako uzbrojone
holowniki) "Alfred Sobral" i "Comodoro Somerella". Do akcji przeciw nim wystartoway
migowce Lynx HAS 3. jeden z niszczyciela
"Coventry", a drugi z "Glasgow", uzbrojone
w rakiety przeeiwokrtowe typu Sea Skua.
Po zblieniu si do jednostek przeciwnika
migowce odpaliy swoje pociski z odlego
ci 3,5 mili. Dwukrotnie trafiony "Comodo
ro Somerella" zaton, a ciko uszkodzony
"Alfred Sobral" podj z wody rozbitkw i
wycofa si ku kontynentowi. Atak migow
cw przeprowadzony zosta w bardzo trud
nych warunkach atmosferycznych, przy sil
nym i porwistym wietrze i wysokiej fali. Po
ciski Sea Skua mimo to trafiy w cele
dowodzc w warunkach bojowych swej wy
sokiej skutecznoci. By to pierwszy w dzie24

jach wojen morskich przypadek zatopienia


okrtu przez migowce.
Rwnie 2 maja brytyjska fregata "Yarmout" i niszczyciel "Brillant" oraz migowce
do zwalczania okrtw podwodnych Sea
King nawizay w pobliu sil gwnych kon
takt z argentyskim okrtem podwodnym.
By to "San Luis" (zachodnionicmieckiego
typu 209). Intruz zorientowawszy si, i zo
sta wykryty wycofa si. Dwa pozostae
okrty podwodne Argentyny przebywajce
wwczas na morzu, "Salta" i "Santiago del
Ester", nie przejawiay- aktywnoci bojowej.
Utrata trzech okrtw sparaliowaa ar
gentysk marynark wojenn. Wszystkie
znajdujce si na morzu jednostki otrzymay
rozkaz, powrotu do baz. Zosta on niemal
natychmiast wykonany. 6 maja do macie
rzystych portw powrciy fregaty, a 9 maja
w bazie Puerto Belgrano rzuci cumy zesp
lotniskowcowy. Samoloty pokadowe z lot
niskowca zostay przebazowane do Rio
Grand.
W czasie, gdy tony argentyskie okr
ty, Sea Harriery startujce z brytyjskich lot
niskowcw zbombardoway instalacje woj
skowe przeciwnika na Falklandach, a lotnic
two
argentyskie
podjo
prb
zaatakowania okrtw brytyjskich. "Glamorgan", "Arrow" i "Alacrity" odpdziy Daggery
pociskami przeciwlotniczymi. 2 maja o
zmierzchu brytyjskie siy gwne zostay
zgrupowane w odlegoci 50-100 mil mor
skich na poudnie od Port Stanley. Zaprze
stano te bombardowania wysp. Fakty te zo
stay mylnie zinterpretowane przez kierow
nictwo argentyskie, ktre ogosio:
"... od 02:50 czasu GMT w niedziel flo
ta brytyjska zaprzestaa ostrzeliwania Malwinw i wycofaa si dalej w morze Wycofa
nie jest nastpstwem nieudolnoci oraz
niewystarczajcej siy flotylli do kontynuo
wania ataku...*.
Dzie 3 maja przebiega spokojnie lecz
nastpnego dnia rano lotnictwo argenty
skie przypucio atak na brytyjsk eskadr.
O godz. 05:07 z bazy Rio Grand wystarto
wa rozpoznawczy SP-2N Neptune, ktry
ok. 09:15 nawiza kontakt radiolokacyjny z
brytyjsk stra przedni (okrty "Coventry"
- na pnocy, "Glasgow" w centrum i "Shefild" na poudniowej flance). O 09:40 z Rio
Grand wystartoway trzy Super Etendardy.
kady uzbrojony w pocisk rakietowy Exocet

przenoszony na zamku pod lewym skrzyd


em, pod prawym umieszczony by dodatko
wy zbiornik z paliwem o pojemnoci 1100 1.
Dwie maszyny zaatakowa miay przeciwni
ka, trzeci stanowi rezerw. W odlegoci
150 mil od wybrzea Super Etendardy za
tankoway w powietrzu paliwo. Nastpnie
Neptune naprowadzi maszyny uderzeniowe
na cel. W odlegoci ok.46 km od celu piloci
argentyscy zwikszyli puap z 40 m, na ja
kim lecieli dotychczas, do 150 m. Wczyli
te na krtko swoje pokadowe stacje radio
lokacyjne. Na ekranach ukazao si echo kil
ku okrtw. Po wprowadzeniu danych o ce
lu do pokadowego systemu kierowania uz
brojeniem, z odlegoci 37 km odpalono
Exocety. W chwili odpalenia rakiet stacja
radiolokacyjna atakowanego okru, ktrym
okaza si "Sheffield" bya wyczona gdy
zakcaa prac satelitarnego systemu tele
komunikacyjnego Skynet za pomoc, ktre
go komunikowano si z Londynem. W efe
kcie pierwszy z wystrzelonych Exocetw
uderzy z prdkoci 1100 km/h w burt
"Sheffielda", za drugi zmylony przez system
walki radioelektronicznej niszczyciela "Glas
gow" min ten okrt i znikn w oboku di
poli postawionym przez fregat "Yarmouth".
Rakieta, ktra trafia brytyjski okrt przebi
a lew burt, przeleciaa przez kuchni,
central manewrow i eksplodowaa w cen
trali obrony przeciwawaryjnej. Gwna sia
eksplozji posza w gr przebijajc pokad.
Wybuch poar. Ogie byskawicznie prze
nosi si po atwopalnych izolacjach kabli
energetycznych. Po kilku minutach w ogniu
stana maszynownia a wykonane z hydronalium nadbudwki rozarzyy si do biaoci.
Widzc nieskuteczno walki z poarem do
wdca okrtu kmdr Salt poleci opuci
okrt. Wraz z niszczycielem zgino 20
czonkw zaogi, 24 odnioso obraenia.
Po utracie "Sheffielda" dowdztwo bry
tyjskie postanowio uy komandosw do
ustalenia, z ktrego lotniska startuj Super
Etendardy przenoszce rakiety Exocet. 5
maja w rejonie Rio Gallegos, Comodore Rivadavia i Rio Grand wyldoway trzy grupy
rozpoznawcze zoone z komandosw SAS.
Zwiadowcy ustalili, e maszyny stanowice
najwiksze zagroenie dla okrtw bazuj w
Rio Gallegos, okrelono te orientacyjne
czasy ldowa samolotw argentyskich,
rozpracowano system obrony lotniska.

Wszystkie te informacje przekazywano naty


chmiast na lotniskowiec "Hermes", gdzie za
okrtowane byo dowdztwo SAS. Po prze
analizowaniu otrzymanych danych zdecydo
wano si na przeprowadzenie rajdu
dywersyjnego. Rano 8 maja na kontynencie
wysadzono z okrtu podwodnego "Onyx"
dowdztwo pododdziau SAS i jedn grup
bojow. Ldowanie zabezpieczay dwie se
kcje. Po dopracowaniu szczegw planu, w
nocy z 8 na 9 maja 20 komandosw zaata
kowao Rio Gallenas. Za pomoc adunkw
termitowych zniszczono 5 Super Etendardw i powanie uszkodzono pas startowy.
Zaskoczeni Argentyczycy rozpoczli alar
mow ewakuacj bazy - ocalae samoloty
przerzucono na zapasowe lotniska. Po wy
konaniu zadania komandosi wycofali si
nad brzeg morza, skd zabra ich okrt pod
wodny. Brytyjczycy nie ponieli w trakcie tej
akcji strat.
Podczas gdy "Onyx" ewakuowa koman
dosw z Argentyny 3 brytyjskie migowce
Sea King osaczyy wykryty wczeniej statek
rybacki "Narval" podejrzany o prowadzenie
rozpoznania. Znajdujca si w Military Excusion Zon jednostka zostaa najpierw
ostrzelana przez Sea Harriery, a nastpnie
migowce wysadziy na jej pokadzie grup

abordaow komandosw z SBS. Brytyjczycy


obezwadnili zaog "Narvala" i zaoyli a
dunki wybuchowe. Kiedy migowce z ko
mandosami i jecami na pokadach oddaliy
si na bezpieczn odlego argentyski sta
tek wylecia w powietrze.
Tego samego dnia siy brytyjskie w rejo
nie Falklandw zostay powanie wzmocnio
ne. Do si adm. Woodwarda doczya grupa
jednostek transportujca wojsko, amunicj,
paliwo i czci zamienne. Na pokadach lot
niskowcw wyldowao 20 Harrierw wojsk
ldowych, ktre dotary z metropolii po kil
kukrotnym tankowaniu w powietrzu.
Midzy 4 a 10 maja panowa zastj w
dziaaniach zbrojnych. Obie strony przy
gotowyway si do ostatecznych rozstrzygni.
Siy brytyjskie przebyway ok. 150 mil na
wschd od Falklandw - poza zasigiem sa
molotw startujcych z kontynentu. 11 maja
Brytyjczycy rozpoczli kolejn operacj nie
konwencjonaln przeciw argentyskiemu
lotnictwu. Pnym wieczorem 8 komando
sw z SAS (2 grupy) wyldowao na pnoc
nym przyldku wyspy Falkland Zachodni.
Mieli oni przeby na odziach cienin Ta
mar (ok. 800 m szerokoci), rozpozna lot
nisko polowe na wyspie Pebble oraz wyzna
czy ldowisko dla migowcw transportu
jcych grup uderzeniow. Ostatecznie, ze

wzgldu na ze warunki pogodowe, zwia


dowcom udao si pokona cienin dopiero
13 maja. Kolejnej nocy operacja wkroczya
w decydujc faz. Na wyznaczonym przez
zwiadowcw ldowisku wyldoway trzy Sea
Kingi transportujce wzmocniony pluton
SA^ (45 onierzy). Okoo godz. 02:00 ko
mandosi zajli pozycje wyjciowe do ataku.
Rwnoczenie do Pebble zbliy si niszczy
ciel "Glamorgan" wydzielony z si gwnych
jako jednostka wsparcia. Okoo 02:30 pod
oson ognia artylerii okrtowej, modzierzy
i karabinw maszynowych Brytyjczycy wdarli
si na pyt lotniska. Przy pomocy plastycz
nego materiau wybuchowego z dodatkiem
fosforu zniszczono 6 samolotw Pucara,
maszyn transportow Skywan i 4 migow
ce Puma. W powietrze wylecia te skad
amunicji i paliw oraz stacja radiolokacyjna.
Po wykonaniu zadania komandosi rozpocz
li odwrt. Aktywno obrocw ograniczya
si do zdetonowania pola minowego wok
ukry dla samolotw. Byo to jednak dziaa
nie spnione. Tylko dwch onierzy bry
tyjskich odnioso lekkie obraenia.
14 maja lotnictwo brytyjskie rozpoczo
intensywne bombardowanie pozycji argen
tyskich na wyspach. Harriery startoway7 z
lotniskowcw ktre manewroway w odle
goci 250-300 km od archipelagu. Zwie-

:-

kszao to co prawda bezpieczestwo okr


tw lecz wydatnie utrudniao zadanie pilo
tom. Harrier wyposaony w dodatkowy
zbiornik paliwa o pojemnoci 455 1 mg
przebywa nad Falklandami tylko kilka mi
nut, oznaczao to moliwo wykonania tyl
ko jednego zejcia nad cel. Bombardujc
pozycje przeciwnika Brytyjczycy uywali kla
sycznych bomb 1000 funtowych i bomb ka
setowych BI 755. Operujce nad wyspami
samoloty naraone byy na ogie rakieto
wych zestaww przeciwlotniczych Roland
(prod. franc.) oraz Tiger Cat i Blowpipe
(prod. bryt.) oraz artylerii lufowej 20 i 35
mm. W dniach 14-16 maja przy pomocy ra
kiety Roland obrocy zestrzelili jednego
Harriera.
Na podkrelenie zasuguje doskonae
wyszkolenie pilotw brytyjskich. Wikszo
lotw wykonywali oni w bardzo trudnych
28

warunkach atmosferycznych. Pionowe prze


mieszczenia pokadw startowych dochodzi
o do 10 m, widzialno spadaa do 15-20m,
a podstawa chmur obniaa si do 150-200
m. Mimo to w czasie trwania konfliktu tylko
4 maszyny utracono na skutek bdw pilo
tw popenionych przy ldowaniu lub star
cie.
18 maja podczas ewakuacji z rejonu ba
zy Rio Grand grupy komandosw uleg
rozbiciu na terytorium Chile brytyjski mi
gowiec. Wydarzenie to stao si przyczyn
zainteresowania prasy ewentualn wsppra
c wojskow chilijsko - brytyjsk. Sprawa ta
nie znalaza do tej pory definitywnego wy
janienia, pamita naley e w tym czasie
toczy si spr chilijsko - argentyski o wy
spy w kanale Beagle, co przemawia za wer
sj e taka wsppraca istniaa w rzeczywi
stoci.

Brytyjskie barki desantowe zbliajce si do brzegw


Zaloki Ajax, w Ile okrt desantowy-dok
HMS Fearles .

Argentyczycy uzbrajajcy samoloty do ataku na flot


inwazyjn.

LDOWANIE W ZATOCE AJAX


Bezporednie przygotowania operacji
desantowej, ktra otrzymaa kryptonim Sutton D-day, rozpoczy si w nocy z 18 na 19
maja. W odlegoci ok. 200 mil morskich na
wschd od Cieniny Falklandzkiej przeado
wano onierzy ze' statkw transportowych
na okrty desantowe. 40 i 42 bataliony pie
choty morskiej znajdoway si na okrcie
desantowym-doku "Fearles", 3 batalion po
wietrzno-desantowy na okrcie desantowymdoku "Interpid", za 45 batalion piechoty
morskiej pozosta na zaopatrzeniowcu "Stomness" wyposaonym w ldowisko dla mi
gowcw. ' Dowodzcy' caoci brytyjskich
wojsk ldowych na Poudniowym Atlantyku
gen. Jeremy Moore wydzieli te odwd: 2
batalion powietrzno-desantowy. Oddzia ten
pozosta na statku "Canberra"' ktrym przy
by z Wyspy Wniebowstpienia.

Przygotowujc wysadzenie desantu na


Falklandach Brytyjczycy mieli do wyboru
dwie zasadnicze moliwoci. Mogli ldowa
w bezporedniej bliskoci gwnych si ar
gentyskich na wyspach lub te w rejonie
oddalonym od przeciwnika i praktycznie nic
bronionym. Wybr pierwszego wariantu
stwarza co prawda moliwo szybkiego za
koczenia wojny lecz nis ryzyko poniesie
nia wysokich strat w okrtach i sile ywej.
Szczeglnie obawiano si min, ktre Argen
tyczycy mogli postawi na podejciach do
Port Stanley. Ponadto dowiadczenia wojen
ne wykazuj, e najwiksze straty w ludziach
wojska desantu ponosz podczas podcho
dzenia do bronionych pla i w czasie walki
2y

na nich. Uwzgldniajc te uwarunkowania


dowdztwo brytyjskie zdecydowao si na
przeprowadzenie desantowania w rejonie
San Carlos w zatoce Ajax na zachodnim wy
brzeu Falklandu Wschodniego. Praktycznie
nie byo tam obrony przeciwdesantowej.
Miejsce byo rwnie bezpieczne pod wzgl
dem nawigacyjnym - zasonite od wiatrw i
z piaszczystymi plaami. Od pnocy i
wschodu breg_ morza otaczay niewielkie
wzgrza, ktre mogy stanowi podstaw do
rozbudowy obrony przyczka. W okolicy
nie byo rwnie osad ludzkich moliwych
do wyzyskania przez Argentyczykw w cha
rakterze wzw oporu.
Mimo, e eskadra adm. Woodwarda od
kilkunastu dni przebywaa w rejonie wysp,
Brytyjczykom udao si zaskoczy przeciwni
ka zarwno czasem jak i miejscem wysadze
nia desantu. Byo to efektem zakrojonej na
szerok skal akcji dezinformacyjno - pozoracyjnej. Poczwszy od 15 maja wybrane
punkty (przede wszystkim Port Stanley) byy
intensywnie bombardowane z powietrza i
ostrzeliwane z morza. Miao to utwierdzi
Argentyczykw w przewiadczeniu, e tam
wanie nastpi ldowanie. W rejonie Goose
Green i D a r a n dziaay pododdziay SAS. W
nocy z 20 na 21 maja dwa migowce Sea
King wysadziy 40 onierzy SAS 6 km na
poudnie od Goose Green. Po godzinnym
forsownym, pieszym marszu z penym opo
rzdzeniem (bro indywidualna i zespoowa,
amunicja; cznie ok.' 40 kg ekwipunku na
czowieka) komandosi upozorowali natarcie
na pozycje argentyskie. Manewrujc og
niem Brytyjczycy przekonali obrocw, e
atakuje ich co najmniej batalion. Komando
si wycofali si tymczasem bez strat wysadza
jc podczas odwrotu zbiorniki paliwa lotni
czego. W tym samym czasie grupy SBS wyl
doway w pobliu San Carlos. Przystpiy
one natychmiast do oznakowywania odcin
kw pla, gdzie nastpi mia desant i wy
znaczania ldowisk dla migowcw. Jedna
grupa specjalna zaatakowaa zniszczya ar
gentyski posterunek radiolokacyjny strze
gcy wylotu Zatoki Ajax.
Kiedy stacja radiolokacyjna wyleciaa w
powietrze, okrty brytyjskie znajdoway si
ok. 45 mil od celu. Szy szykiem torowym
pod wysok fal (8-10 m). Okoo pnocy
zaogi ujrzay rozwietlajc niebo un z
poncych w Goose Green zbiornikw pali
wa. Zesp brytyjski dotar do San Carlos
ok. 02:00. Mimo silnego wiatru i wysokiej,
nawet w osonitej zatoce, fali adm. Woodward po konsultacji z gen. Moorem i do
wdc 3 Brygady Piechoty Morskiej bryg.
ThompsoneriTwyda rozka rozpoczcia de
santowania.
W pierwszym rzucie wyldowa przerzu30

eony migowcami 40 batalion. Ldowiska


ubezpieczali komandosi SBS. Mariries naty
chmiast po rozwiniciu si na ldzie nawi
zali kontakt bojowy ze wzmocnionym argen
tyskim plutonem rozmieszczonym "ok.
600m od brzegu. W cigu 15 minut obrocy
zostali wyparci z zajmowanych stanowisk i
wycofali i w gb wyspy. Kolejne rzuty l
doway bez zakce. Do witu wysadzono
na ld - przy uyciu szybkich rodkw prze
prawowych "Skytter" i migowcw - 2000
onierzy. Sapem' bezzwocznie przystpili
do budowy' drg, po ktrych cikie pojazdy
mogyby wydosta si z play. Do tego celo
uyto pyt aluminiowych oraz siatek stalo
wych. Na wzgrzach rozmieszczono przerzu
cone z okrtw migowcami wyrzutnie po
ciskw przeciwlotniczych Rapter. Obsugi
Rapierw rozpoczy przygotowanie wyrzut
ni do walki. W nastpnej kolejnoci znalazy
si na brzegu opancerzone pojazdy rozpo
znawcze Scorpion i Scimitar. Ich uzbrojenie
rwnie zostao uyte do stworzenia syste
mu obrony przeciwlotniczej rejonu ldowa
nia. Wobec braku zagroenia ze strony si
ldowych przeciwnikaartyleri polow bry
gady - 105 mm haubice - dostarczono na
przyczek na kocu. Do transportu wozw
rozpoznawczych uyto barek z okrtw de
santowych - dokw', za haubice przerzuco
ne zostay migowcami. Rwnolegle z roz
budow obrony przeciwlotniczej Brytyjczycy
Argentyski Mirage przelatujcy nad brytyjskim
transportowcem podczas ldowania w Zatoce \jax.

poszukiwali miejsca, w ktrym mogliby zbu


dowa polowy pas startowy dla Harrierw,
Zadanie to miao wysoki priorytet, gdy sa
moloty przybye w rejon wysp 9 maja pocho
dziy i lotnictwa wojsk ldowych, a nie ma
rynarki i ich piloci nie mieli dowiadczenia
w dziaaniach z pokadw lotniskowcw.
UDERZENIA Z POWIETRZA
Kilkanacie minut po wschodzie soca,
zza okalajcych San Carlos wzgrz wyonia
si pojedyncza argentyska Pucara. Samolot
przeprowadzi rozpoznanie pozycji brytyjskich
i skry si za wzniesieniami. Po dalszych kilku
nastu minutach nadleciay dalsze maszyny. Ar
gentyczycy zaatakowali ogniem broni poka
dowej i bombami stanowiska wojsk desantu.
Do zwalczania przeciwnika przystpiy wszy
stkie rodki przeciwlotnicze zarwno rozloko
wane na ldzie jak i na okrtach. Argenty
skie maszyny startujce z lotnisk polowych na
wyspach zostay odparte.
Okoo poudnia do walki wczyy si sa
moloty startujce z baz kontynentalnych. W
akcji bray udzia samoloty Dagger, Skyhawk
oraz woskie szkolno - bojowe Aermacchi
MB 339. Mimo zaangaowania w ochron
zespou desantowego startujcych z lotni
skowcw Harrierw jeden MB 339 przedar
si w poblie brytyjskich okrtw i uy uz
brojenia. Salwa 14 niekierowanych pociskw
rakietowych rozdara burt fregaty Ardent".
Kilka chwil pniej okrt trafiy jeszcze
dwie bomby lotnicze. Wybuchy poary, kt
re byskawicznie ogarny rdokrcie. Na

jakkolwiek akcj ratownicz byo ju za


pno. Fregata posza na dno wraz z. 21
czonkami zaogi. W trakcie tego samego
nalotu bomb lotnicz trafiona zostaa
bliniacza jednostka "Ardent" - fregata "Antelopc". Bomba 500 funtowa, ktra przebia
pokad zatrzymaa si w maszynowni i nie
eksplodowaa. Dowdztwo brytyjskie naty
chmiast przerzucio migowcem na okrt
zesp saperw, ktrzy mieli rozbroi niewy
pa. W chwili, gdy przystpili do pracy na
stpi wybuch. Znajdujcy sic najbliej bom
by saper ponis mier ria miejscu, 7 innych
ludzi zostao rannych. Maszynowni, a
pniej ca rufow cze okrtu ogarny
pomienie. Po nieudanej prbie zlokalizo
wania poaru dowdca poleci! opuci
okrt, ktry zaton 23 maja. Uszkodzenia
odniosy te niszczyciele "Antrim" i "Bril
lant", fregata "Argonaut", a okrty desanto
we "Sir Galahad'" i "Sir Lancelot" trafione
zostay bombami lotniczymi, ktre jednak
nie eksplodowa).
W pierwszym momencie atak argenty
skiego lotnictwa wyglda bardzo gronie.
Okazao si jednak, e samoloty przeciwni
ka wykonyway tylko jedno, najwyej dwa
zejcia nad cele. Wynikao to przede wszy
stkim z odlegoci dzielcej lotniska konty
nentalne od Falklandw - rednio 740 km.
Nawet zabierajc dodatkowe, odrzucane
zbiorniki paliwa (Miraae - 1 zbiornik o po
jemnoci 1700 1, Dagger - 2 po 1300 1) sa
moloty operowa mogy nad wyspami 6-10
minut. Zmniejszao to ich bojowa efektyw
no zwaszcza, e dodatkowe zbiorniki
U

t o n a i a fregata 1IMS
"Anlelope"

Argentyski pilol w
kabinie swojego sa
molotu. Na kadubie
oznaczenie
trafienia
brytyjskiego okrtu.

zmniejszay ilo zabieranego u/brojenia.


Argentyskie siy powietrzne posiaday uz
brojenie duo starsze ni Brytyjczycy. W
chwili wybuchu konfliktu Argentyna posia
daa zaledwie 4-6 pociskw Exoce w wersji
lotniczej. Wobec braku nowoczesnej broni
piloci stosowa musieli niekierowane poci
ski rakietowe oraz klasyczne bomby lotni
cze. Ich skuteczne uycie wymagao podej
cia bardzo blisko do atakowanego celu, co
oczywicie zwikszao straty.
Wycigajc wnioski ze straty 3 okrtw
Brytyjczycy rozwinli bardzo efektywny sy
stem rozpoznawania ruchw lotnictwa prze
ciwnika. Tworzyy go satelity rozpoznawcze
udostpnione Wielkiej Brytanii przez USA,
samoloty patrolowe oraz dziaajce w rejo
nach kontynentalnych baz lotniczych grupy
specjalne. Kiedy argentyskie maszyny pod
ryway si w powietrze Brytyjczycy byli o tym
informowani w przecigu kilku minut. Po
niewa dolot w rejon Falklandw trwa oko
o godziny okrty miay czas by przygotowa
si do odparcia' ataku lub wycofa" si na
wschd poza zasig samolotw'przeciwnika.
Argentyczycy do prowadzenia rozpo
znania powietrznego uywali samolotw
C-130 oraz Boeing"707. d 1 maja do 19
czerwca wykonay" one 466 lotw rozpo
znawczych (ok. 2200 godzin w powietrzu).
Aby zmniejszy prawdopodobiestwo wykry
cia przez Brytyjczykw maszyny C-130 latay
z wyczon'pokadow stacj'radiolokacyj
n ha wysokoci ok. 15 m. Jedynie na 3-4
minuty piloci wznosili si na 150 m i wtedy
wczano stacje. Pniej maszyna znw
zmniejszaa puap i powracaa do bazy. Bry
tyjczycy przeciwdziaali lotom rozpoznaw
czym wprowadzajc patrolowanie przestrze
ni powietrznej przez Harriery. 23 maja sa
molot z lotniskowca "Hermes" przechwyci
prowadzcego rozpoznanie C-130. Pilot
32

Harriera odpali najpierw dwie rakiety Sidewinder (jedna chybia, druga trafia w
skrzydo), a nastpnie otworzy ogie z
dziaka pokadowego trafiajc el ok. 240
pociskami.
Argentyczycy zdajc sobie spraw z
efektywnoci brytyjskiego systemu wczesne
go ostrzegania,'szeroko stosowali cele po-

Wypalony wrak kontenerowca AUanlk' Convoycr".

zorne, w charakterze ktrych uywano sa


molotw cywilnych rnych typw - cznie
wykonano 123 loty. W 9'przypadkach cywil
ne maszyny wyposaone w nowoczesny
sprzt nawigacyjny naprowadzay na cel sa
moloty uderzeniowe, a 27 razy pracoway ja
ko powietrzne stacje retranslacji w systemie
cznoci (jeden z retranslatorw zestrzelo
ny zosta pociskiem rakietowym Sea Dart).
cznie w cigu 4 dni od wysadzenia de
santu w rejonie San Carlos siy powietrzne
Argentyny wykonay 167 lotw bojowych, w
czasie ktrych tylko 106 maszyn osigno
cele, a 50 zostao zestrzelonych (wg Brytyj
czykw, Argentyczycy potwierdzaj utrat
16). Dziaania zakoczyy si taktycznym su
kcesem Brytyjczykw," ktrzy zdoali ode
prze napastnikw zachowujc zdolno do
prowadzenia dalszych dziaa.
Kolejny zmasowany atak argentyski na
brytyjskie okrty mia miejsce 25 maja. Data
nie bya wybrana przypadkowo - 25 maja to
wito narodowe Argentyny, rocznica zrzu
cenia zwierzchnoci hiszpaskiej. Od witu
samoloty startujce z kontynentu atakoway
sity przeciwnika zgrupowane w Cieninie
Falkfandzkiej. Szczeglnie zaarcie piloci
argentyscy nastawali na bliniaka "Sheffilda" - niszczyciel "Coventry". Okrt, przy po
mocy rakiet Sea Dart, zestrzeli trzy atakuj
ce maszyny lecz wwczas nastpia brze
mienna w skutki awaria. Uszkodzeniu uleg
system automatycznego zamykania wazu
midzy magazynem pociskw' Sea Dart, a
wyrzutni. Po" kadorazowym zaadowaniu
wyrzutni konieczne byo rczne zamknicie
wazu chronicego magazyn przed strumie
niem gorcych gazw wyrzucanych przez sil
nik rakiety' Wykonujcy t czynno mary

narze chronili si we wntrzu nadbudwki


aby unikn poparzenia. Wszystko to znacz
nie zmniejszao szybkostrzelno, a co za
tym idzie gsto ognia przeciwlotniczego.
Osabienie obrony natychmiast wykorzystali
Argentyczycy. Trzy Skyhawki zaatakoway
okrt. Dwa* z nich zwaliy sic do morza
przed dotarciem do celu lecz trzeci zdoa
umieci w rdokrciu "Owentry" seri
1000 luntowych bomb. Centralne sekcje
kaduba natychmiast ogarny pomienie.
Przenoszcy si magistralami energetyczny
mi ogie ogarnia! w byskawicznym tempie
coraz to nowe pomieszczenia. Pony, wy
dzielajc gsty trujcy dym, piankowe wype
nienia foteli na stanowiskach bojowych. Za
dymienie wntrza kaduba utrudniao odszu
kiwanie
i
ewakuacj
nieprzytomnych
czonkw zaogi. Widzc nieskuteczno

walki z ognieni dowdca' "CoYcntry" wyda

rozkaz opuszczenia okrtu. Wraz z niszczy


cielem zgino 21 czonkw jego zaogi, a 23
odnioso" rany.
25 maja lotnictwo Argentyny podjo
rwnie prb zniszczenia" rdzenia brytyj
skiego zespou - lotniskowcw. Znajdoway
si one ok. 70 mil na pnocny - wschd od
archipelagu. Ok. godz. 09:00 para samolo
tw Super Etendard po przyjciu paliwa z
samolotu cysterny, skrycie, na wysokoci ok.
25 m wesza w rejon sisgwnych floty bry
tyjskiej. Do naprowadzania samolotw uy
to retransmitowanych danych z pracujcej
na
Falklandach
stacji
radiolokacyjnej
AN/TPS-43F. Dziki zastosowaniu latajcej
cysterny zwikszajcej zasig samolotw
uderzeniowych Argentyczycy'zbliyli si do
przeciwnika z pnocy - tj. najmniej oczeki
wanego kierunku. W* odlegoci ok. 80 km
M

od zgrupowania okrtw piloci wykryli lot


niskowiec "Hermes": jedno due echo oto
czone przez kilka mniejszych. Po kilkudzie
siciu sekundach, z odlegoci ok. 48 km Su
per Etendardy odpaliy swoje Exocety i
rozpoczy powrt do baz. Brytyjczycy wy
kryli nadlatujce rakiety kilkadziesit se
kund za pno. Okrty rozpoczy stawianie
obokw dipoli lecz zdoay one zakci tor
lotu tylko jednego pocisku. Drugi trafi w
burt ' kontenerowca "Atlantic onvoyer".
Zgino 6 czonkw jego zaogi, w tym kapi
tan. Wybuch poar, ktry zdoano jednak
zlokalizowa i ugasi. Statek mimo odnie
sionych uszkodze utrzymywa si na wodzie
za znajdujcy si na jego pokadzie sprzt
m.in. 3 migowce Chinook i 9 Wessex, by
w duej czci sprawny. "Atlantic Convoyer"
przeholowany zosta w bezpieczne miejsce,
gdzie w nocy z 28 na 29 maja jego adunek
przerzucono na inne jednostki, po czym sta
tek zaton 31 maja. Nie sposb dzi'ustali
czy trafienie kontenerowca byo wynikiem
zakcenia Exocetw przez pasywne bariery
dipolowe (wersja brytyjska) czy te nast
pstwem celowego dziaania (opinia argen
tyska).
29 maja siy powietrzne Argentyny ostat
ni raz w czasie konfliktu falklandzkiego usi
oway zaatakowa lotniskowce przeciwnika.
Tym razem na cel wyszo 8 leccych w zwar
tym szyku samolotw Skyhawk i utrzymuj
cy si za nimi Super Etendard uzbrojony w
pocisk przeciwokrtowy Exocet. Po zblie

niu si do zespou okrtw brytyjskich sa


moloty szturmowe rozdzieliy si na dwie
grupy demonstracyjne, ktrych zadaniem
byo zaatakowanie' lotniskowca "Invincible"
z rnych kierunkw. W tym czasie Super
Etendard odpali Exoceta i" wykona energi
czny zwrot ku kontynentowi. Grupy Skyliawkw nie zdoay przedrze si w poblie ce
lu i po stracie 3 maszyn wycofay si do ba
zy. Co do losw rakiety nie ma zgodnych
ocen. Cz publikacji twierdzi, e trafia
ona w lew burt okrtu nie wywoujc wi
kszych uszkodze, inne mwi, e zostaa
zestrzelona przez 115 mm dziao jednego z
okrtw eskorty. Podczas odpierania argen
tyskich szturmowcw bardzo du skutecz
no wykazyway niszczyciele typ 22 uzbro
jone w system przeciwlotniczy Sea Wolf
charakteryzujcy si bardzo krtkim czasem
reakcji 5-Ss (dla porwnania czas reakcji sy
stemu Sea Dart wynosi 20 s) oraz posiadaj
cy cakowicie zautomatyzowany system kie
rowania ogniem od wykrycia celu do jego
zniszczenia" 29 maja jeden z niszczycieli ty
pu Broadsword eskortujcy "Invincible'a"
zaatakowany zosta przez 4 Skyhawki, dwie
z atakujcych maszyn zostay zestrzelone, a
dwie kolejne po wykonaniu manewrw
antyrakietowych, zrzuciy swe bomby niecel
nie. Niestety w skad eskadry adm. Woodwarda wchodziy tylko 3 okrty tego tak po
danego typu (na 4 posiadane wwczas
przez RoyalNavy).
Toncy niszczyciel
"CoYentry".

HMS

NA LDZIE
Od 21 do 25 maja Brytyjczycy umacniali
si na przyczku w rejonie San Carlos. Na
ldzie znalaz si ciki sprzt 3 Brygady
oraz pozostajce dotd na pokadzie trans
portowca bataliony odwodowe . Zbudowano
rwnie prowizoryczne ldowisko dla Harrierw. Pododdziay desantu byy tylko spo
radycznie atakowane przez Pucary i mi
gowce przeciwnika. Gwny wysiek argen
tyskich si powietrznych zwrcony by
przeciw okrtom. 25 maja 3 Brygada rozpo
cza dziaania zaczepne. Cz si rozpocz
a marsz na Goose Green i Danin, za pod
oddziay wydzielone ruszyy w gb wyspy z
zadaniem opanowania Mount Kent (458 m
n.p.m.). Pierwszy rozpocz akcj 2 batalion
powietrzno - desantowy. Po wykonaniu 30
km marszu (maszerowano tylko noc, w
strugach lodowatego deszczu i deszczu ze
niegiem, a kady onierz nis ok. 40 kg
ekwipunku) dotar on o wicie 28 maja w re
jon Darvin. Brytyjczycy liczc na zaskocze
nie ruszyli do ataku bez dokadnego rozpo
znania pozycji przeciwnika. Obrocy byli
jednak czujni i natarcie brytyjskie zaamao
si w morderczym ogniu karabinw maszy
nowych. Batalion zaleg na przedpolu. Zgi
n dowdca spadochroniarzy ppk Jones.
Sytuacj komplikowao to, e batalion dys
ponowa tylko 2 (z 8 przewidzianych eta
tem) modzierzami 81 mm za obsugi pozo
staych wykorzystano do noszenia amunicji
gdy samochody Landrover grzzy na bez
droach, a transportowych pojazdw gsie
nicowych Bv 202 byo zbyt mao by zaspoko
i wszystkie potrzeby.
Nie mogc przeama twardej obrony
spadochroniarze wezwali na pomoc lotnic
two. Do akcji weszy Harriery obrzucajc
stanowiska przeciwnika bombami i ostrzeliwujc je z broni pokadowej oraz migowce
Gazelle niszczce cele punktowe przeciw
pancernymi pociskami kierowanymi SS-11.
migowce wsparcia oraz stanowiska brytyj
skie zaatakoway Pucary startujce z lotni
ska w Port Stanley. Obrocy zestrzelili bd
powanie uszkodzili 4 Gazelle za spado
chroniarze zniszczyli pociskami Blowpipe 2
Pucary. Dziaanie wsparcia powietrznego
oraz celny ogie modzierzy i dwch 105
mm haubic (prawdopodobnie przerzuconych
migowcami Chinook) powanie nadwer36

yy obron. Nocny atak podjty przez spa


dochroniarzy 29 maja zakoczy si wypar
ciem
Argentyczykw
z
zajmowanych
stanowisk. Nie zdoali oni zorganizowa ko
lejnej rubiey obronnej i do witu oddziay
w rejonie D a n i n Gosse Green zostay ca
kowicie rozbite. W trakcie walki Brytyjczycy
zuyli jednak ca niemal amunicj do broni
strzeleckiej i chcc zachowa zdolno bojo
w spadochroniarze sign musieli po

37

/alKluntk do Miiili>iii \\e>se\.

45 batalionu i przegrupowa sic w okolice


Estancia House ( ok. 25 km). Wczeniej, 28
maja kompania "D" SAS obsadzia Wzgrze
Kent ldujc migowcami wprost na oko
pach szczupej obrony, za 30 maja marines
z 45 batalionu Wzgrze Challenger. Pier
cie wok stolic}' archipelagu zaciska si.
Tego samego dnia oficjalny komunikat bry
tyjski oznajmi, e na lotnisku Gosse Green
zdobyto 34 tys. litrw napalmu, skadowane
go w zbiornikach przystosowanych do pod
wieszania pod samolotami Pucara. Tajemni
c pozostanie dlaczego Argentyczycy nie
uyli tego bardzo skutecznego rodka walki.
Mimo cigego posuwania si si brytyj
skich w kierunku Port Stanley bilans dziaa
na ldzie nie by zbyt optymistyczny. Walki
majce charakter "zwijania" argentyskiej
obrony przecigay si w czasie, a kady
dzie trwania wojny grozi kolejnymi dotkli
wymi stratami w okrtach i transportow
cach. Dlatego te dowdztwo brytyjskie zde
cydowao si na wprowadzenie do walki
przybyego w rejon konfliktu 1 czerwca II
rzutu wojsk ldowych - 5 Brygady Piechoty
pod dowdztwem bryg. A. Wilsona.
M

LDOWANIE POD FITZROY


Analizujc zaistnia sytuacj Brytyjczy
cy doszli do wniosku, e najdogodniejszym
miejscem wysadzenia desantu bdzie rejon
Fitzroy. Ldujc tam wojska wyszyby bo
wiem na tyy rozbudowanej pod wzgldem
inynieryjnym lecz jeszcze nieobsadzonej
dalekiej rubiey obronnej Port Stanley,
uniemoliwiajc utworzenie silnej, trudnej
do przeamania pozycji. Poza tym rejon Fit
zroy pozwala na zajcie przez wojska do
godnych pozycji wyjciowych do ataku na
Port Stanley.
Przygotowania do desantu rozpoczty
si w nocy z 1 na 2 czerwca. Poza zasigiem
argentyskiego lotnictwa, u wybrzeu Nowej
Poudniowej Georgii, onierze 5 Brygady
zeszli z pokadu transatlantyka "Queen Eli
zabeth II" i zaokrtowani zostali na okr
tach desantowych-dokach "Fearless" i "Interpid" oraz transportowcach "Sir Tristan" i
"Sir Galahad". Silny wiatr dochodzcy do 36
m/s i wysoka fala uniemoliway cumowanie

burta w burt w zwizku z czym do przerzu


tu onierzy uyto 5 pomocniczych traow
cw. Bvy to wyczarterowane przez Royal
Naw trawlery rybackie "Farnella", "Cordella", "Northella", "Junella" i "Pici".
5 czerwca zesp desantowy zbliy si
do archipelagu. Aby zabezpieczy okrty
przed wykryciem przez argentyska stacj
radiolokacyjn rozmieszczon na wzgrzu
Sapper Hill na poudnie od Port Stanley po
stanowiono instalacj t zniszczy. Wyzna
czono do tego zadania samolot Vulcan
startujcy z Wyspy Wniebowstpienia. Jego
dziaanie zabezpiecza mia samolot tanko
wania powietrznego Victor. Do spotkania
obu maszyn jednak nie doszo. Awaria syste
mu paliwowego zmusia pilota tankowca do
opuszczenia wyznaczonego rejonu wyczeki
wania i powrotu do bazy. Vulcan znalaz si
w bardzo trudnej sytuacji. Mia zbyt mao
paliwa zarwno na kontynuowanie zadania
jak i powrt do bazy. Chcc ratowa maszy
n i zaog pilot bombowca wybra optymal
ne rozwizanie - wyldowa w Rio de
Janeiro w Brazylii. Stacja radiolokacyjna na

Sapper Hill pracowaa wic bez przeszkd.


Silny sztorm opni wysadzenie desantu.
Jednostki transportujce pierwszy rzut zna
lazy si na wysokoci rejonu desantowania
7 czerwca rano, a nie jak planowano w nocy
z 6 na 7 czerwca. Mimo wysokiej fali ldo
wanie pierwszego rzutu przebiego sprawnie,

bez przeciwdziaania ze strony Argentyczy


kw. Wysadzony w pierwszej kolejnoci ba
talion Welsh Guard szybko nawiza
kontakt z kompani piechoty morskiej, wy
sadzon 3 czerwca (ze migowcw) w Bluff
Cove. Marines penili funkcje pododdziau
rozpoznawczego oraz ubezpieczali Idowa4*

nie Walijczykw. Olbrzymim wysikiem o


nierzy (Brytyjczycy odczuwali dotkliwy brak
cikich migowcw transportowych Chinook) wyadowano na brzeg zestawy przeciw
lotnicze Rapier niezbdne do zapewnienia
desantowi skutecznej obrony przeciwlotni
czej oraz pancerne pojazdy rozpoznawcze
"Scimitar" i "Scorpion".
Sztorm opni te ldowanie drugiego
rzutu. Zamiast w nocy z 7 na 8 czerwca ba
taliony Scols Guard i 1/7 Ghurka Rifles de
7
santoway si 8 czerwca po wschodzie so
ca. Podobnie jak poprzedniego dnia zabrak
o migowcw i cay ciki sprzt przerzuca
ny by na przyczek si ludzkich mini.
Opnienie w rozadunku przyczynio si do
tego, e kiedy okoo poudnia nadleciay ar
gentyskie samoloty nie wszystkie wyrzutnie
Rapierw byy gotowe do otwarcia ognia.
Celem naprowadzanych przez stacj z
Sapper Hill Skyhawkw i Miragcy byy bry
tyjskie okrty desantowe i transportowce.
Kilku atakujcym samolotom udao si
przedrze przez ogie przeciwlotniczy i
umieci bomby w celu. Pierwszy trafiony
zosta okrt desantowy-dok "Fearless". Poje

dyncza bomba 1000 funtowa zrzucona ze


Skyhawka (okrty atakowane byy przede
wszystkim przez samoloty szturmowe, zada
niem myliwcw Mirage byo zwizanie wal
k brytyjskich Harrierw) trafia dziobow
cz okrtu. Eksplozja nastpia po uderze
niu zapalnika w wzwk pokadow, dzi
ki czemu wikszo energii wybuchu posza
w konstrukcj. Wybuch poar, ktry jednak
zosta! szybko opanowany i ugaszony przez
grupy awaryjne. Okrt mimo uszkodze za
chowa zdolno bojow. Kolejne trafienia
otrzyma "Sir Tristan". 1 tutaj sprawna akcja
grup awaryjnych zminimalizowaa skutki
eksplozji. Nastpnym celem ataku staa si
bliniacza jednostka "Sir Tristana" - "Sir
Galahad". Okrt oboyy niecelnie bomba
mi dwa Skyhawki. Zosta on obramowany
supami wody lecz nic odnis powaniej
szych uszkodze. Wwczas zza wzgrz wy
skoczy trzeci argentyski samolot - lecia
bardzo nisko, tu nad topami masztw - i
ulokowa dwie 1000 funtowe bomby w rd
okrciu "Sir Galahad'a". Natychmiast wybu
chy poary, ktrych nie udao si ugasi.
Zaoga opucia okrt, a wypalony doszczt-

Uzbrajanie argentyskiego Mirage'a,

nie wrak zaton kilka godzin pniej.


Bardzo niebezpieczna sytuacja powstaa
na okrcie desantowym-doku "Interpid".
Atak lotnictwa zaskoczy t jednostk w
chwili, gdy zalan komor dokow opusz
czay barki i kutry desantowe. Celnie zrzu
cona bomba ugodzia znajdujc si w furcie
rufowej bark desantow typu LCM. Barka
zostaa cakowicie zniszczona, a komora do
kow zablokowana. Wrd onierzy zaado
wanych na uwizione w doku LCM-y poja
wiy si symptomy paniki, ktre zostay do
piero wyeliminowane po stanowczej akcji
oficerw. "Interpid" wznowi desantowanie
po ok. 1,5 godzinie, kiedy usunito wrak
barki z furty rufowej.

najprawdopodobniej przez ruchom stacj


radiolokacyjn. Lecce tu nad wod samo
loty nie day zaodze czasu na skuteczn ob
ron. Okrt otrzyma trafienie odbit od po
wierzchni bomb lotnicz. Eksplozja zabia
9 marynarzy i rania dalszych 17, lecz nisz
czyciel zachowa zdolno bojow.
8 czerwca by drugim "czarnym dniem"
eskadry brytyjskiej. Zgino 106 ludzi - wi
kszo stanowili onierze zabici na znisz
czonej barce LCM. a 79 zostao rannych.
Argentyczycy zatopili jeden okrt, a 4 dal
sze uszkodzili. Sukces ten kosztowa siy po
wietrzne Argentyny 14 zestrzelonych samo
lotw.

W czasie gdy Mirage i Skyhawki opero


way nad Fitzroy pojedynczy Dagger zaata
kowa nawigujc w Cieninie Falklandzkiej
fregat "Plymouth". Okrt manewrujc unik
n jednak bezporednich trafie.
W sytuacji podobnej do "Plymouth" zna
laz si niszczyciel "Glamorgan". 8 czerwca,
podobnie jak dzie wczeniej, okrt prowa
dzi ostrza pozycji argentyskich wok Port
Stanley. Samotna jednostka zostaa zaatako
wana przez dwa Skyhawki naprowadzane

OSTATNI AKORD - ZDOBYCIE


PORT STANLEY
Po zakoczeniu desantowania w rejonie
Fitzroy gen. J. Moore mia na wyspach ok.
9000 onierzy. Byy to siy wystarczajce do
cakowitego pokonania Argentyczykw.
9 czerwca Brytyjczycy rozpoczli ostat
ni faz operacji Corporate. Pierwszym kro
kiem byo wyparcie przeciwnika z otaczaj
cego Port Stanley pasma wzgrz. Punktami
o znaczeniu kluczowym bvh wzniesienia

Mount Longdon, Two Sisters i Mount Wil


liam. Pozycje wyjciowe do natarcia wojska
brytyjskie osigny 11 czerwca przed zmro
kiem. Po zapadniciu zmroku przedpole pe
netroway patrole oficerskie, ktre m.in. wy
tyczyy przejcia w argentyskich polach mi
nowych.
Okoo godz.23:00 pozycje przeciwnika
zaatakowa 3 batalion powietrzno-desantowy dowodzony przez ppk. Hewpik'ea. Spa
dochroniarzy wspieraa bateria haubic 105
mm, modzierze oraz 115 mm dziaa fregaty
"Avenger". Pocztkowo Brytyjczycy posuwali
si naprzd bez przeszkd lecz ok. 23:15 na
cierajca na prawym skrzydle kompania "B"
utkna w polu minowym. Sytuacja staa si
bardzo grona kiedy obrocy oboyli og
niem modzierzowym unieruchomionych
spadochroniarzy. Do akcji weszy wwczas
3-5 osobowe patrole, ktre bagnetami wy
szukiway miny. By to sposb niebezpieczny
ale kompania ruszya naprzd. Do pozycji
wroga pierwszy dotar patrol dowodzony
przez sier. McKey. Dowdca patrolu rzuci
si wwczas z wizk granatw na argenty
ski karabin maszynowy. Sierant pad city

seri lecz stanowisko ogniowe przeciwnika


zostao zniszczone. Za czyn ten sier.
McKey odznaczony zosta pomiertnie Krzy
em Victorii.
Wyzyskujc zwizanie obrony przez
kompani "B" dowdca batalionu nakaza
kompanii "A" i odwodowej "C" zaatakowa
nie Argentyczykw ze skrzyda. Obie kom
panie skrycie przegrupoway si wchodzc w
obszar midzy polami minowymi, a stanowi
skami obrony. Gwatowny atak z lewej flan
ki cakowicie zaskoczy Argentyczykw.
Obrona zostaa przeamana. Brytyjczycy
opanowali Mount Longdon ok. 01:30 i roz
poczli dalszy marsz na Port Stanley.
Podczas kiedy spadochroniarze zajmo
wali stanowiska u podna Mount Longdon.
45 batalion piechoty morskiej przygotowy
wa si do ataku na Two Sisters. O godz.
23300 11 czerwca kompania "X" rozpocza
obchodzenie od poudnia pozycji argenty
skich. Kilka godzin pniej o godz 03:50
kompanie "Y" i "Z" zaatakoway obrocw
od czoa. Ogie wspierajcych marines hau
bic i modzierzy okaza si niewystarczajcy
do obezwadnienia obrony. Dopiero ogie
pancerzownic Karl Gustaw zmusi do mil
czenia dobrze zamaskowane stanowiska ar
gentyskich karabinw maszynowych. Likwi
dacja pojedynczych gniazd oporu Argenty
czykw trwaa do godziny 08:00. Wyzyskujc
zamieszanie spowodowane upadkiem Mo
unt Longdon 42 batalion piechoty morskiej
oraz batalion Welsh Guard obsadziy Harriet Hill.
Pierwsza faza dziaa zakoczya si pe
nym powodzeniem nacierajcych. W nocv z
11 na 12 czerwca Argentyczycy wyparci zo-

siali z pierwszej linii umocnie wok Port


Stanley. Stolica archipelagu znalaza si w
zasigu artylerii polowej, ktr o brzasku
Brytyjczycy rozmiecili na zdobytych wzg
rzach. Natychmiast niemal 105 mm haubice
rozpoczy ostrza pozycji przeciwnika. 12
czerwca wykorzystany zosta do przygotowa
nia ostatecznego uderzenia. Do nkania ob
rocw wczyy si samoloty i okrty. Bry
tyjczycy eksperymentalnie zastosowali bom
by naprowadzane laserowo. Eksperyment
powid si tylko czciowo - z 4 zrzuconych
bomb w cel trafiy tylko 2.
Ostrza stanowisk obrocw trwa nie
przerwanie przez cay dzie i wieczr 12
czerwca. Pod oson ognia oddziay brytyj-

skie podeszy pod drug rubie argenty


skiej obrony, ktrej rdzeniem byo wzgrze
Tumbledown Hil. Okoo godz. 23:30 do na
tarcia ruszy batalion 1/7 Ghurka Rifles i
batalion Scots Guard. Brytyjczycy wspierani
byli przez artyleri 2 fregat, 5 baterii haubic
i 2 plutony modzierzy. Gwardia Szkocka
atakowaa wzdu poudniowego stoku
wzgrza opanowujc kolejno 3 umocnione
pozycje przeciwnika. Ghurkowie obeszli
wzgrze od pnocy nie napotykajc oporu.
Na wysokoci wschodniego kraca wzniesie
nia kompania "B" zmienia kierunek natar
cia na pnocny i uderzya na stanowiska
argentyskiego plutonu, za kompania "D"
zwrcia si na poudnie i trzema plutonami
zaatakowaa Wzgrze William. Ghurkowie
idc w bj z pistoletami maszynowymi w
jednej i tradycyjnymi maczetami (kukrii) w
drugiej rce budzili autentyczne przeraenie
obrocw. Na pnocnym skrzydle 2 bata
lion powietrzno - desantowy wspierany
przez fregat, 2 baterie haubic i 2 plutony
modzierzy rozwin powodzenie uzyskane
poprzedniego dnia przez 3 batalion spado
chroniarzy i zaj Wireless Ridge. O wicie
Brytyjczycy przeamali drug linie obrony i
zbliyli si na odlego 12 kilometrw od
Port Stanley.
14 czerwca kilka minut po wschodzie
soca pojawi si argentyski oficer z bia
flag. Umilky strzay i rozpoczy si nego

cjacje. Nic trway one dugo, gdy jedna ze


stron nie miaa ju adnych atutw. Wieczo
rem wojskowy gubernator Malwinw gen.
Marijo Benjamin Mendcz zoy w obecno
ci dowodzcego operacjami ldowymi gen.
Jeremy More'a podpis pod aktem bezwa
runkowej kapitulacji. Nad archipelagiem
znw zaopota szkarlatno-biao-bkitny
Union Jack.
Zakoczenie konfliktu nic oznaczao, e
cay zesp brytyjski powrci moe do baz.
Ze zdobytych dokumentw wynikao bo
wiem, e Argentyczycy postawili na podej
ciach do Port Stanley zagrody minowe zo
one z kotwicznych min kontaktowych. Ist
nia te problem pl minowych rozmiesz
czonych na ldzie, Polami ldowymi zajli
sic saperzy, do likwidacji zapr morskich
przystpiy traowce. Pocztkowo miny tra
oway przystosowane do penienia funkcji
militarnych cywilne trawlery. Do pocztku
lipca wykryto i zniszczono ok. 20 min bd
cych rozwiniciem konstrukcji niemieckiej z
lat II wojny wiatowej. Pniej prace trao
we prowadziy 2 najnowoczeniejsze niszczy
ciele min typu "Hunt": "Brecon" i "Ledbury".
W cigu 5 tygodni skontroloway one przetralowane tory wodne niszczc pojedyncze
miny. Pola minowe na ldzie zlikwidowano
do pocztku padziernika.
m

REZULTATY WALK O FALKLANDY


jcego si fermentu rzdzca junta wojsko
wa zmuszona zostaa do przedstawienia pro
gramu przekazania wadzy cywilom.
W paszczynie midzynarodowej wojna
przywrcia status quo z okresu przed ar
gentysk inwazj. Wszelkie moliwoci ne
gocjowania spornych problemw zostay
zerwane i nic ma do dnia dzisiejszego per
spektywy zlikwidowania antagonizmu. Obe
cnie konflikt ucich i zajmuje si nim tylko
wskie grono specjalistw.
FALKLANDZKA LEKCJA

BILANS KAMPANII FALKLANDZKIEJ


W trakcie kampanii na Poudniowym
Atlantyku Wielka Brytania stracia 2 nisz
czyciele ("Sheffild", "*Coventry"), 2 fregaty
("Antelope", "Ardent"), transportowiec de
santowy ("Sir Galahad") i wyczarterowany
kontenerowiec ("Atlantic Comoyer"). Po
wane uszkodzenia odniosy 2 okrty desan
towe-doki, 2 fregaty, niszczyciel, transporto
wiec desantowy i kilka innych jednostek. Z
rozmaitych przyczyn (rodki p-lot, kraksy
itp.) utracono 10 samolotw Sea Harrier i
Harrier Gr 3 oraz 24 migowce rnych ty
pw. Straty w ludziach wyniosy wg danych
oficjalnych: 265 zabitych, 1 zaginiony i 384
rannych. czny koszt kampanii szacowany
jest na 1,7-1,9 mld USD (wg kursu z 1981
r.);przykadowo niszczyciel "Sheffield" ko
sztowa ok. 75 min USD, za fregata "Ante
lope" 30 min USD.
Argentyna stracia krownik "General
Belgrano", okrt podwodny "Santa Fe" i
dwie mniejsze jednostki. Zniszczono, wg
rde brytyjskich, gdy Buenos Aires nie
opublikowao oficjalnych danych o stratach
wasnych ok. 80 samolotw i migowcw ar
gentyskich na pewno i 14 prawdopodobnie.
Garnizon Malwinw straci 1200 zabitych i
zaginionych, a 3500 odnioso rany. Koszt
przegranej wojny zamkn si kwota
ok. 3" mld USD.
Kampania falklandzka wzmocnia pozy
cj sprawujcego w Wielkiej Brytanii wadz
rzdu konserwatywnego. Odzyskanie wysp
miao wic wyrany i silny rezonans w bry
tyjskiej polityce wewntrznej.
Przegrana na Malwinach wzmocnia ar
gentysk opozycj. W nastpstwie wzmaga50

Wojna falklandzka nie wywoaa - z uwa


gi na swj peryferyjny i ograniczony chara
kter - gbokich reperkusji midzynarodo
wych. W istotny sposb wpyna jednak na
rozwj morskiej sztuki wojennej, a zwasz
cza na uzbrojenie i konstrukcj okrtw.
Wojna wykazaa bardzo ma odporno
okrtw na poary. Szczeglnie podatnym
materiaem atwopalnym okazay si izolacje
kabli energetycznych. Ujawniy si te wady
nadbudwek i pokadwek wykonanych z
hydronalium (stop aluminiowo-magnezo
wy). Lekko uytego maTeriau pozwalaa
obciy okrty innym sprztsm ale w tem
peraturze 700C stop zaczyna si pali w
sposb trudny do opanowania. Bezpieczna
temperatura bya wic o poow nisza od
koniecznej do zniszczenia konstrukcji stalo
wych.

Jeszcze w trakcie trwania wojny Brytyj


czycy rozpoczli badania w celu znalezienia
niepalnych materiaw oraz wykadzin izola
cyjnych. W rezultacie wyprodukowano ma
teriay ogniotrwae Ponatex, Fireotex i Firewear. Mog by one wykorzystywane do pro
dukcji odziey ochronnej, izolacji termicz
nych i akustycznych. S one niepalne w tem
o
peraturze do l(X)0 C. Zostay zastosowane
w budowie wszystkich okrtw brytyjskich
wodowanych po 1982 r. Jednostki starsze
poddane zostay sukcesywnej modernizacji.
Zrezygnowano te ze stosowania hydronalium w konstrukcji duych okrtw przywra
cajc do ask stal.
Dua skuteczno pociskw rakietowych
Exocet spowodowaa lawinowy wzrost popy
tu na maokalibrowe, automatyczne systemy
artyleryjskie obrony przeciwlotniczej i prze
ciwrakietowej np. Vulcan Phalanx czy Goldkeeper. W bro tego rodzaju wyposaone s
wszystkie nowoczesne okrty wojenne, a na
jednostkach starszych zainstalowano je w
trybie alarmowym.
W praktyce potwierdzia si te moli
wo zwalczania okrtw nawodnych przez
migowce uzbrojone w specjalne pociski ra
kietowe (np. Sea Skua). Znacznie zwikszyy
si dziki temu moliwoci bojowe jedno
stek klasy fregata - niszczyciel dysponuj
cych pokadowym migowcem.
Kampania falklandzka bya chrztem bo
jowym samolotw skrconego/pionowego
startu i ldowania Harrier. Maszyny te, tra
ktowane dotd jak uzbrojenie eksperymen

talne, o niepewnych walorach, dowiody


swej wysokiej wartoci bojowej zarwno w
walkach powietrznych jak i podczas atako
wania celw naziemnych. Pozytywny prze
bieg ich dziaa na Falklandach zadecydo
wa o tym, i amerykaska piechota morska
(US Marin Corps) postanowia przyj je
na uzbrojenie jako podstawow maszyn
wsparcia (wersja AV-8B).
Wydatnie przyspieszono te prace nad
skonstruowaniem lotniczych pociskw ra
kietowych przeznaczonych do zwalczania
pociskw przeciw okrtowych. W rakiety Sea
Eagle uzbrojone zostay samoloty Buccaner,
Harrier, a pniej Tornado. Wydatnie zwi
kszyo to moliwo lotnictwa w zakresie
obrony zespow okrtw.
Potwierdzone zostao znaczenie posia
dania okrtw podwodnych. Niezalenie od
tego czy bior one udzia w dziaaniach czy
te nie. zmuszaj strony do wydzielenia si
do obrony przeciwpodwodnej dziki czemu
wi cz ich potencjau.
Podczas dziaa ldowych po raz kolejny
potwierdzia si wyszo armii zawodowej
nad armi z poboru. Przy podobnym pozio
mie uzbrojenia o powodzeniu w walce na l
dzie zdecydowao lepsze wyszkolenie i kon
dycja Brytyjczykw oraz ich wysokie morale.
Podczas walk o Port Stanley brytyjski bata
lion (ok. 540 onierzy) przeama rubie
bronion przez 1400 Argentyczykw. Mi
mo rozwoju techniki wojennej elementem
decydujcym o powodzeniu jest wic nadal i
dugo jeszcze pozostanie czowiek.