Vous êtes sur la page 1sur 40

 KURTULUŞ CEPHESİ

Anti-Emperyalist ve Anti-Oligarşik Mücadelede

Zafer Bizim Olacaktır!

http://www.kurtuluscephesi.com YIL: 20 SAYI: 109 Mayıs-Haziran 2009

Kürt Ulusal Sorununda


“Tarihi Fırsat” ve Ezber

“Tarihi Fırsat”ın Vanası

Kürt Ulusal Sorununda


Uzlaşma ve Devrim

Dışa Bağımlılık ve Türkiye Örneği

Hüseyin Cevahir
Leyla Doğan, Ağadede Sarıkaya
Sinan Cemgil, Kadir Manga, Alpaslan Özdoğan
Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan, Hüseyin İnan
İbrahim Kaypakkaya

Mayınlar, Azınlıklar,
Yabancı Sermaye ve Toprak Reformu

Krizin Dibi ve
Keynes’in Kemikleri

Türkan Saylan
ve Küçük-Burjuva Aydınlarının Çıkmazı

Taksim’in Fethi:
Makuller Taksim’e Girdi,
“Marjinaller” Çatıştı!

Oya Baydar:
Pavyondaki Namuslu Kadın mı?
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

Abdullah Gül’ün “tarihi fırsatı kaçırma- KÜRT ULUSAL SORUNUNDA


yalım” açıklamasıyla başlayan “Kürt “TARİHİ FIRSAT”
sorunu” tartışmaları üzerine.
3 VE EZBER
Erbil’de Kürt petrolünün Kerkük-Yu-
“TARİHİ FIRSAT”IN
8
murtalık boru hattından ihracı töreni-
nin “tarihi fırsat”ı. VANASI

KÜRT ULUSAL SORUNUNDA


DTP’li Aysel Tuğluk’un “devrim” söy-
UZLAŞMA
lemleri üzerine bir değerlendirme.
10 VE DEVRİM
Dışa bağımlılık, ülkenin gelişmesinin
ve kalkınmasının bir unsuru değil, DIŞA BAĞIMLILIK
tersine, gelişmenin ve kalkınmanın en
temel engelidir.
15 VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ

20 HÜSEYİN CEVAHİR
Ve yanındakinin kanlı başı omzuna
eğilince, SİNAN CEMGİL, KADİR MANGA,
ona sıra gelince ALPASLAN ÖZDOĞAN, DENİZ GEZMİŞ,
sayısını saydı...
Söz istemez
21 YUSUF ASLAN, HÜSEYİN İNAN
Yaşlı göz istemez
Çelenk melenk lazım değil 22 İBRAHİM KAYPAKKAYA
Susun
LEYLA DOĞAN
23
Sıra Neferi Uyusun...
. AĞADEDE SARIKAYA
Suriye sınırındaki mayından temiz-
lenecek olan toprakların 44 yıllığına
yabancı/İsrailli şirketlere kiralanması MAYINLAR,
AZINLIKLAR, YABANCI SERMAYE
yasasının ortaya çıkardığı gerçekler.
24 VE TOPRAK REFORMU
Borsalarda meydana gelen yükselişle KRİZİN DİBİ
birlikte başlayan “krizin dibi görüldü
VE KEYNES’İN
mü” tartışmaları üzerine.
27 KEMİKLERİ

Türkan Saylan’ın kişiliğinde kendisi- TÜRKAN SAYLAN VE


ne bir “önder” bulan küçük-burjuva KÜÇÜK-BURJUVA
aydınlarının sınıfsal zaafları üzerine bir
değerlendirme.
32 AYDINLARININ ÇIKMAZI

1 Mayıs 2009’da “makul kalabalık”ın TAKSİM’İN FETHİ:


Taksim fethi üzerine bir değerlendir- MAKULLER TAKSİM’E GİRDİ
me. 34 “MARJİNALLER” ÇATIŞTI!
Ahmet Altan’ın, Taraf gazetesinde yaz-
maya başlayan Oya Baydar’ın “pav-
OYA BAYDAR:
PAVYONDAKİ
yondaki namuslu kadın” rolü kestiğine
ilişkin sözlerinin çağrıştırdıkları. 36 NAMUSLU KADIN MI?

KURTULUŞ CEPHESİ http://www.kurtuluscephesi.com


SORUMLU (V.i.S.d.P) : Sezai Görür http://www.kurtuluscephesi.org
Yazışma Adresi: http://www.kurtuluscephesi.net
Postfach 1414 http://www.kurtuluscephesi.de
55504 Bad Kreuznach / Deutschland E-Posta Adresi:
kurcephe@kurtuluscephesi.org

Bu sayı İLKER Matbaası’nda basılmıştır. Baskı Tarihi: 5 Haziran 2009


Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

Kürt Ulusal Sorununda


“Tarihi Fırsat” ve Ezber

Kimisi “Kürt realitesi”ni tanıdı, kimisi nürse görünsün, yanlış konulmuştu. Dolayı-
“Kürt açılımı”ndan söz etti, kimisi “demok- sıyla da buradan herhangi bir çözüm üret-
ratik cumhuriyet” formülü ortaya attı, kimi- mek maddi olarak olanaksızdır.
si “federasyon”dan, kimisi “gevşek konfe- Sorun, “Kürt sorunu” değil, Kürt ulusal
derasyon”dan söz etti. Herkes bir şeyler söy- sorunudur. 19. yüzyılda Batı Avrupa’da bü-
ledi, ama sorun olduğu gibi kaldı, çözümle- yük ölçüde çözümlenen, 20. yüzyılda “sö-
nemedi ve çözümlenebilmesine ilişkin bir mürgeler sorunu”yla birleşen ve 21. yüzyıla
belirti de ortaya çıkmadı. Şimdi AKP “meh- gelindiğinde “mikro milliyetçilik”le şekille-
teran takımı”, “bu fırsatı kaçırmayalım” söy- nen, ama hala çözümlenememiş olan bir
lemiyle ortaya çıktı. ulusal sorun.
Öldürülen PKK’liler ve “şehit” edilen as- Ulusal sorun, eski dille ifade edersek
kerler, Kürtler ve Türkler arasında milliyet- “milli mesele”, bir ulusal topluluğun kendi
çiliğin yükselişinin itici güçleri olarak kulla- ulusal devletine sahip olma hakkı, kendi si-
nılırken ne olduğu bilinmeyen bir “fırsat” yasal kaderini kendisinin belirlemesi hakkı
üzerinden yeniden fırtınalar kopmaya, tar- sorunudur.
tışmalar yapılmaya başlanıldı. Kimileri A. Bu hak tanınmadığı ya da kazanılmadı-
Öcalan’ın “ekolojik demokratik cumhuri- ğı sürece ulusal sorun da varlığını sürdür-
yet”inin bir uzlaşma zemini olabileceğini, meye devam eder. Öyle ki, bu hak dışında
kimileri “terörün sona erdirilmesi”nin çö- bulunabilecek her türlü çözüm “ara çözüm”
züm için birincil koşul olduğunu bir kez da- olmaktan öteye geçmez ve sadece ulusal
ha ilan ettiler. sorunun bir süre ertelenmesine neden olur.
Ergenekon operasyonuyla neredeyse eş Bu konuda en tipik “ara çözüm” ise, 20. yüz-
zamanlı olarak yapılan DTP operasyonu ve yılın başlarında Avusturya sosyal-demokrat-
ardından DTP’li milletvekillerinin “açlık” ları tarafından ortaya atılmış olan “ulusal-
grevleri bir kez daha ortalığı “gererken”, kültürel özerklik” formülüdür.* Lenin’in açık
DTP’li beş milletvekilinin mahkemeye ifade biçimde ifade ettiği gibi, bu formül de, “...
için çağrılmaları yeni bir “gerilim” unsuru gerçekten demokratik kurumlar getirmekte
oldu. umutsuzluğa kapılan ve bir dizi (‘kültürel’)
Bu son gelişmeler, “ver-kurtul”cular ile sorunda her ulusun proletaryasıyla burjuva-
“vur-kurtul”cular arasındaki eski tartışmala- zisini yapay olarak birbirinden ayrı tutarak,
rın bir başka düzlemde ve söylemde yine- burjuvazinin ulusal kavgalarından kurtulma-
lenmesinden başka bir sonuç vermedi. Yi-
ne de soruna bir ad konulabildi: Kürt soru-
* “Avusturya’da yaşayan her ulus, üyelerinin bu-
nu. Şimdi her şey bu “sorun”u çözmeye yö- lunduğu bölge hangisi olursa olsun, (dil ve kültür ala-
nelik olarak ele alınabilirdi. nına giren) bütün ulusal sorunlarını tam bağımsız ola-
Oysa sorunun adı, ne kadar “hoş” görü- rak düzenleyen özerk bir grup teşkil ederler.” 
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

ya çalışan kişilerin oportünist düşünden süzlük”ü savunmaktan başka bir anlama


başka bir şey değildir.”* gelmediği düşünülebilir. Ama bunun tek
Bugün, ulusal devletlerin tarih sahnesi- gerçek ve kalıcı çözüm olduğunu anlayabil-
ne çıkışından iki yüz yıl sonra varlığını sür- mek için, ortaya atılan “çözüm” formülleri-
düren ulusal sorunların geçmişte denenmiş, nin nasıl çözümsüzlük olduğuna bakmak
sonuçları açık biçimde görülmüş “ara çö- yeterlidir.
züm”lerle çözümlenemeyeceği açıktır. Tari- En bilinen “çözüm”, açıktır ki “kültürel
hin gösterdiği tek gerçek, ulusal sorunların, özerklik” formülüdür ve iki biçime sahiptir:
ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı çer- Toprağa bağlı kültürel özerklik ve toprak
çevesinde çözümlenebileceğidir. dışı kültürel özerklik.
Yine tarihin gösterdiği diğer bir gerçek Toprağa bağlı kültürel özerklik, belli top-
de, uzun yıllar çözümlenmemiş ve çatışma- raklar üzerindeki ulusal toplulukların dil ve
lara, savaşlara yol açmış ulusal sorunların, kültür alanına giren “bütün ulusal sorunla-
ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı, yani rını” tam bağımsız olarak kendilerinin belir-
ayrı devlet kurma hakkı temelinde çözüm- lemeleridir, doğal olarak da federal devlet
lenmesinin bile, ezen ve ezilen uluslar ara- anlamına gelir.
sındaki düşmanlığı ortadan kaldırmaya yet- Toprak dışı kültürel özerklik ise, ulusal
mediğidir. Yunanistan örneği açıktır. topluluk üyelerinin nerede yaşadıklarına ba-
Serbest rekabetçi kapitalizmin tekelci kılmaksızın, dil ve kültür alanına giren ken-
kapitalizme, yani emperyalizme dönüşme- di ulusal sorunlarını tam bağımsız olarak
siyle birlikte, artık ezilen ulusun, ezen ulus- kendilerinin belirlemeleridir.
tan ayrılması ya da ayrı devlet kurma hak- “Kültürel özerklik”, her iki biçimde de,
kının tanınması o ulusun kendi kaderini ta- asıl olarak okulun, yani eğitimin uluslara
yin edebildiği anlamına gelmemektedir. Em- göre bölünmesinin, Lenin’in deyişiyle, “eği-
peryalizm, aynı zamanda her türden ulusal timde ulusal kapalı alanların kabulü”dür.
hakkın ihlal edilmesi, ulusal egemenliğin or- “Ama, okulu, ayrı ayrı ligalar için-
tadan kaldırılması, doğrudan zayıf ve güç- de örgütlenmiş bulunan uluslar ara-
süz ulusların emperyalizmin sömürgesi ha- sında bölüştürmek üzere devletin
line getirilmesi demektir. Bu nedenle de elinden almak, demokrasi bakımın-
ulusal sorun, sadece ezen ulustan ayrılma dan ve hele proletarya açısından za-
hakkı sorunu değil, aynı zamanda emper- rarlı bir önlemdir. Bu, ancak ulusla-
yalizmden bağımsız varolma hakkı sorunu rın ayrı özelliklerinin sağlamlaşması
olarak daha geniş bir kapsama sahip olmuş- sonucunu doğurur, oysa biz, ulusları
tur. birbirine yaklaştırma yolunda çaba
Buraya kadar ortaya koyduklarımız Mark- harcamalıyız. Böyle bir önlem, şoven-
sizm-Leninizmin ulusal sorun konusundaki liğin gelişmesi sonucunu verir, oysa
temel saptamalarıdır. Kimilerinin “ezber” biz, bütün ulusların işçilerinin en sıkı
olarak küçümsediği, kimilerinin “globalizm birliğine doğru, her türlü şovenizme
çağında” zaten ulusal devletlerin ortadan karşı, her türlü ulusal tekelciliğe kar-
kalkmak durumunda olduğunu söyleyerek şı ve her türlü milliyetçiliğe karşı yü-
değersizleştirmeye çalıştığı bu temel sapta- rümek zorundayız. Bütün ulusal-top-
malar tek bir gerçeği ortaya koyar: Gerçek luluklardan gelme işçilerin eğitim po-
bir devrim olmaksızın gecikmiş ulusal so- litikası birdir: anadilin özgürlüğü, de-
runların gerçek ve kalıcı çözümleri ola- mokratik ve laik okul.”**
maz. Görüldüğü gibi, 20. yüzyılın başlarında
Elinizde şu kadar silahlı gücünüz, dağda Avusturya sosyal-demokrat partisi tarafından
şu kadar gerillanız, şu kadar kitle desteğiniz ortaya atılan “kültürel özerklik” teorisinin
olsa bile (ki yoktur) devrim yapmanın bir her iki biçimi de, ulusal sorunu çözmekten
“hayal” olarak görüldüğü bir süreçte, böyle çok, ulusal çatışmaları hafifletmeye ve ge-
bir çözümden söz etmenin, elbette yaşayan- çiştirmeye yönelik “ara çözüm” niteliğinde-
lara “başınız sağolsun” demekten, “çözüm- dir. Lenin ve Stalin’in çok açık biçimde or-

* Lenin, Ulusal Sorun ve Ulusal Kurtuluş Savaş- ** Lenin, Ulusların Kaderlerini Tayin Hakkı, s.
 ları, s. 100. 122.
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

taya koydukları ve tarihsel gelişim içinde de miz, ülke bütünlüğü içinde halkın ye-
kanıtlandığı gibi, bu “çözüm”, ulusal soru- relde söz ve karar sahibi olmasını
nu ertelerken, aynı zamanda ulusal topluk- sağlayacak ve tüm farklılıkların ken-
ları birbirinden ayıran ve giderek de ayrıl- dini özgürce ifade edebileceği düzey-
mayı kaçınılmaz hale getiren koşulların ya- de özerklik kazanması temeline da-
ratılmasına hizmet eder. yanan modelin çağdaş kavramlaştırı-
İyiniyetli ve gerçeklikten kopuk bir de- lışını ‘demokratik özerklik’ biçiminde
ğerlendirmeyle bu “çözüm”, iki tarafın, ya- tanımlamaktadır. Sorunların çözü-
ni ezen ve ezilen ulusların tek bir devlet ya- münde geliştirilecek yöntemler için,
pısı ve ortak devlet sınırları içinde kendi ulu- yereli güçlendirme, halkı söz ve ka-
sal sorunlarını kendilerinin belirlemesi ve rar sahibi kılma felsefesinden hare-
buna uygun bir “bölgesel yönetim” oluştur- ket eder, salt ‘Etnik’ ve ‘Toprak’ te-
ması konusunda “uzlaşmaya” varmalarıyla melli özerklik anlayışı yerine kültürel
kolayca uygulanabilir. Zaten her ulusal top- farklılıkların özgürce ifade edildiği
luluğun kendisini ilgilendiren dil ve kültür bölgesel ve yerel bir yapılanmayı sa-
alanında kendi kararlarını almasından do- vunur, ‘Bayrak’ ve ‘Resmi Dil’ tüm
ğal ne olabilir ki! Yapılması gereken tek şey, ‘Türkiye Ulusu’ için geçerli olmakla
tarafların bir masaya oturup “uzlaşmaya” birlikte her bölge ve özerk birimin
varmalarıdır! kendi renkleri ve sembolleriyle de-
Bu “çözüm”ü A. Öcalan şöyle ifade et- mokratik öz yönetimini oluşturması-
mektedir: nı öngörür, sorunların çözümünü sa-
“Ben Kürtler için Demokratik dece devlet sistemini değiştirmede
Özerk Kürdistan öneriyorum. Kürdis- aramaz, toplumun öz yeterliliğini
tan terimi, aslında coğrafi bir terim, esas alır.”**
Kürtler de söylememiş, bu, Selçuklu Şüphesiz A. Öcalan da, DTP’nin içinde
Sultanı Sultan Sencer zamanından yer alan bazı kişiler de Lenin ve Stalin’in
beri böyle ifade ediliyor... ulusal sorun konusundaki tutumunu ve
Demokratik özerkliğin devletle, sı- “ulusal kültürel özerklik” konusundaki eleş-
nırlarla bir problemi olmaz. Bir çeşit tirilerini çok iyi bilmektedirler. Her ne kadar
yerelin kendini devlet içinde ifade et- A. Öcalan, Marks’ı, Lenin’i, kısacası Mark-
mesi anlamına gelir... sizm-Leninizmi “aştığını” iddia ediyorsa da,
Demokratik özerklikte Kürtler, bir Kürt ulusal sorununa ilişkin “türettiği” çö-
nevi kendi özgürlüklerini sağlarlar. züm tümüyle “kültürel özerklik” çerçevesin-
Eğitim, dil, diğer kültürel gelişimleri- dedir.
ne ilişkin okullarını açarlar, halkın “‘Kültürde ulusal özerklik’ en in-
ekonomik sorunları var, gerekiyorsa ce, bu yüzden de en tehlikeli milli-
bankalarını kurarlar, kooperatiflerini yetçiliği temsil eder; bu, ulusal kültür
kurarlar. Dilin eğitimi ve diğer konu- sloganlarıyla ve son derece zararlı, gi-
larda enstitülerini oluştururlar. Bu derek anti-demokratik bir şey olan
devletin olmaması ya da devletin eğitimin milliyetlere göre bölünmesi
reddi anlamına gelmez. Devletin ku- yolunda propaganda ile işçilerin yoz-
rumları yanında Kürtlerin bir nevi laştırılmasıdır. Kısaca, bu program,
kendi taleplerini karşıladığı bir yapı proleter enternasyonalizmiyle mutlak
gibi düşünülebilir. Bazı haklar toplu- olarak çelişir; ve ancak küçük-burju-
luğu ilgilendirir, tek başına bir şey ifa- va milliyetçilerin ülkülerine yanıt ve-
de etmez.”* rir.”***
Aynı konuda DTP’nin “Demokratik Top- PKK’nin ilk kuruluşunda Kürt ulusal so-
lum Kongresi” sonuç bildirgesinde şöyle de- runu için savunduğu Kürt ulusunun kader-
nilmektedir: lerini tayin hakkı isteminden vazgeçmiş ol-
“Sorunların çözümünde halkı söz ması, aynı zamanda PKK’nin bu istemi ger-
ve karar sahibi kılmak için köklü bir
siyasi-idari reform yapılmalı. Kongre- ** Demokratik Toplum Kongresi’nin sonuç bildir-
gesi, 2007.
*** Lenin, Ulusların Kaderlerini Tayin Hakkı, s.
* A. Öcalan, Avukat görüşmesi, Kasım 2007. 9. 
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

çekleştirmek için yürüttüğü mücadelenin ölçüde sona erdirilmiştir. Bu koşullarda Ba-


başarısızlığa uğramasının bir sonucudur. Bu as rejimlerinin dönüştürülmesi ve emperya-
başarısızlık, onları kaçınılmaz olarak “kültü- lizminin çıkarlarına tabi kılınması Amerikan
rel özerklik” gibi bir “ara çözüm”e yönelt- emperyalizminin temel hedefi durumunda-
miş, Kürt küçük-burjuva aydınları arasında dır. Bu hedef, aynı zamanda İran’daki şeri-
oldukça yaygın olan “evrimci” mücadele yo- at rejiminin devrilmesini (ya da dönüştürül-
lunu seçmesini getirmiştir. Böylece Kürt ve mesini –Ilımlı İslam–, deyim yerindeyse “ev-
Türk ulusları arasındaki farklılıklar pekiştiri- cilleştirilmesini”) de kapsamaktadır.
lebilecek, Kürt ulusunun ayrılma, ayrı dev- Amerikan emperyalizmi Suriye-Irak-İran
let kurmasının temel koşulu olarak Kürt ulu- üçgeninde, Türkiye devletinin etkin hima-
sal birliğinin oluşturulması sağlanmış ola- yesi altında bir Kürt devletine dayanarak bu
caktır. Ancak devrimci tarzda değil, evrim- dönüşüm ve değişimi sağlamayı da hesap-
ci, süreç içinde, zamana yayılmış olarak lamaktadır. Bugün “tarihsel fırsat” denilen
sağlanacaktır. şey, AKP kurmaylarının bu hesabı kendileri
A. Öcalan’ın ve PKK’nin bu “evrimci” yo- için bir “fırsat” olarak görmelerinden ibaret-
lu ve sonuçları, elbette karşı-taraf (kendi tir.
söylemleriyle ifade edersek T. C.) tarafından Turgut Özal’ın “Kürt açılımı”yla birlikte
da bilinmektedir. Doğal olarak da, devletin ortaya atılan ve I. Körfez Savaşı’yla birlikte
uzun dönemli varlığı açısından ele alındığın- “bir koyup üç almak” şeklinde ifade edilen
da, bu türden “evrimci” çözüm yolunun ka- bu “fırsat”, Barzani yönetimi altında Kuzey
bul görmesi sadece devletin güçsüzleştiği, Irak’ta bir Kürt devletinin kurulması, bu dev-
zaafa düştüğü dönemlerde söz konusu ola- let aracılığıyla PKK’nin Kuzey Irak’taki varlı-
bilir. Ama aynı nedenden dolayı, devletin ğının sona erdirilmesi ve Türkiye sınırları
güçlendiği dönemlerde ise, kabul edilen çö- içindeki PKK etkinliğinin kırılmasıdır.
züm aynı biçimde ortadan kaldırılır. Bu açı- Bu konuda, genel olarak Türkiye devle-
dan bir devletin (bu devletin T. C. olup ol- tinin “yetkili kurumları” içinde özsel bir gö-
maması çok önemli değildir) belli bir kon- rüş ayrılığı bulunmamakla birlikte, bu “tari-
jonktürde kabul etmek zorunda kalacağı bir hi fırsat”ın kısa ve uzun vadeli sonuçları açı-
“ara çözüm”, bir başka konjonktürde kaçı- sından farklılıklar vardır ve kimi durumda
nılmaz olarak ortadan kalkacaktır. Bu da, özsel farklılık gibi yansıyabilmektedir.
ulusal sorunun kalıcı çözümünün değil, ge- Adlarına “ulusalcı” ya da “milliyetçi” de-
çici çözümünün öne çıkartılmasını ve bu nilen kesim, Kuzey Irak’ta oluşturulacak bir
geçici çözümden uzun dönemli kazanımlar Kürt devletinin (uluslararası hukuk açısın-
elde edilmesi beklentisini beraberinde ge- dan fazla bir sorun doğurmaması için adı-
tirir. na “özerk Kürt devleti” denilmesinin fazla-
Bugün yakalandığı iddia edilen “tarihi ca önemi yoktur) uzun dönemde Türkiye,
fırsat”ın “Kürt sorunu”na ilişkin söylenme- Suriye ve İran Kürtleri üzerinde egemenlik
yen, ama son tahlilde “kültürel özerklik” kurarak “Büyük Kürdistan”ın oluşturulması-
çerçevesinde olabilecek olan “çözüm”ü, nın zeminini oluşturacağını iddia etmekte-
PKK’nin devrimci tarzda ulusal sorunu çöz- dirler. Bu nedenle de, kısa vadeli çıkarlar
me mücadelesinin başarısızlığa uğramasıy- için böylesi bir “fırsat”ın kullanılmasının Tür-
la, uluslararası ilişkilerin, özellikle de Irak’- kiye devletinin “bekası” açısından büyük bir
taki ABD işgalinin yaratmış olduğu değişi- tehdit oluşturduğunu söyleyerek bu “çö-
min ortaya çıkardığı durumdan yararlanma züm”e karşı çıkmaktadırlar.
çabasıyla nitelenebilir. Ama Ortadoğu’daki Liberaller, globalistler ve diğer küçük-
durum, yalın biçimde “Kürt sorunu” olma- burjuva aydınları ise, “globalleşen dünya”,
dığı gibi, ulusal sorunla da ilintili değildir. “AB ile bütünleşen Türkiye” söylemleriyle
Sorunun özü, Amerikan emperyalizminin zaten ulusal devletin pek çok işlevinin sona
Ortadoğu’daki sömürüsünü sürekli ve istik- ereceğini ileri sürerek, bu “fırsat”ın kaçırıl-
rarlı hale getirebilmek amacıyla yapmayı maması gerektiğini savunmaktadırlar. Onla-
düşündüğü düzenlemelerdir. Düne kadar ra göre, Türkiye devletinin “bekası”ndan söz
Sovyetler Birliği’nin etkin desteği altında etmek, ilkelliktir, çağdışılıktır, “faşizan” bir
ayakta duran Baas rejimlerinin emperya- tutumdur.
 lizmden görece bağımsız hareketleri büyük AKP ise, bu “tarihsel fırsat”ı kaçırmak is-
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

tememektedir. Bunun nedeni, ne “milliyet- sından yaptıkları itirazlara rağmen bu “fır-


çi”lik karşıtı olması, ne de globalizm yanda- sat”ın kullanılmasından yanadırlar.
şı olmasıdır. AKP’nin tek beklentisi, Ameri- Bu “tarihsel fırsat”tan yararlanmak iste-
kan emperyalizminin Irak’tan çekilmesiyle yen AKP, PKK ve Barzani yönetimi ve bu “ta-
birlikte Türkiye’nin Kuzey Irak’taki Kürt yö- rihi fırsat”ı ortaya çıkartan Amerikan emper-
netiminin “hamisi” olmayı kabul ettiği ko- yalizmi çok iyi bilmektedir ki, böylesi bir
şullarda Amerikan emperyalizminin AKP ik- “çözüm”, geçici bir çözümdür ve orta ve
tidarının varlığına ses çıkarmayacağıdır. uzun vadede daha şiddetli ve daha geniş
Özellikle son yıllarda, kuruluşunda ABD yö- çatışmalara yol açacaktır. Bu açıdan tüm ta-
netiminden aldığı icazetin giderek zayıfla- raflar şimdiden kılıçlarını bilemektedirler.
ması karşısında paniğe kapılan AKP, bu yol- Bu çatışmaların gelecekte nasıl sonuçla-
la icazeti güçlendirebileceğini ve sürekli kı- nacağı, kimin kazanıp, kimin kaybedeceği-
labileceğini ummaktadır. 29 Mart seçimle- ni elbette bugünden söylemek olanaksızdır.
rindeki oy kaybı bu yöndeki hareketini da- Tek gerçek, yaşanılan süreçten çok daha
ha da güçlendirmiştir. şiddetli ve geniş bir çatışmanın ortaya çıka-
AKP’nin, dar anlamda şeriatçı kesimle- cağıdır. Bu nedenle diyoruz ki, Kürt ulusal
rin, böylesi kısa vadeli bir çözümün uzun sorununun gerçek ve kalıcı bir çözüme
vadeli sonuçlarını görmezlikten geldikleri de ulaştırılmasının tek yolu, ulusların kaderle-
söylenemez. Bu kesimler, aynı zaman süre- rini tayin hakkından geçer.* Bunun Türkiye
ci içinde, yani Kürtlerin giderek birlik hali- devrimiyle birleşik olarak gerçekleştirilme-
ne gelecekleri ve ulusal ayrışmayı tamam- si ise, bölgenin olduğu kadar Asya, Afrika ve
layabilecekleri zaman sürecinde Kürtleri Avrupa kıtalarındaki değişim ve dönüşümün
“ümmetçilik” temelinde kendi saflarına çe- temel taşı olacaktır. Bunun dışındaki her çö-
kebileceklerini ummaktadırlar. Bu nedenle züm, geçici olduğu kadar uluslar arasında-
de, “ulusalcı/milliyetçi”lerin ülkenin uzun ki kin ve nefreti çoğaltacaktır.
vadeli “çıkarları” ve devletin “bekası” açı-

* Bu yol, “kültürel özerklik” dışında, tek bir mer- her bölge için böyle bir özerklik tanımayan gerçek-
kezi devlet yapısı içinde ulusal “özerklik”i içerir. Le- ten modern bir devlet düşünülemeyeceği besbellidir.
nin, bu “özerkliği” Rosa Luxemburg’un ulusal sorun Kapitalizmin gelişmesi için gerekli merkeziyetçilik il-
konusundaki tezlerini eleştirirken şöyle ifade eder: kesi böyle bir (yerel ya da bölgesel) özerklikle çeliş-
“İlkin özerkliği nasıl tanımladığına bir bakalım. mez; tersine, ancak bunun sayesinde bürokratik ol-
Rosa Luxemburg, kapitalist toplum için temel önem- mayan, demokratik bir biçimde işleyebilir. Aynı za-
de olan bütün iktisadi ve siyasal sorunların, özerk ye- manda, sermayenin yoğunlaşmasını, üretici güçlerin
rel diyetlerin değil, ancak bir merkezi parlamentonun, gelişmesini burjuvazinin ve proletaryanın bütün dev-
bütün devletin ortak parlamentosunun yetkisine gir- let ölçüsünde gruplaşmasını kolaylaştıran böyle bir
mesi gerektiğini kabul ediyor –elbette ki, marksist ol- özerklik olmadan kapitalizmin geniş ölçüde, özgür ve
duğuna göre bunu kabul etmek zorundadır da–. Bu hızlı gelişmesi olanaksız olurdu ya da hiç değilse son
temel önemdeki sorunlar şunlardır: gümrük politika- derece zorlaşırdı. Çünkü, salt yerel (bölgesel, ulusal
sı, sanayi ve ticaretle ilgili yasama, ulaştırma ve ileti- vb.) sorunlarda bürokratik müdahale, genel olarak ik-
şim (demiryolları, posta, telgraf, telefon vb.), ordu, tisadi ve siyasal gelişmeye en büyük engellerden biri
maliye, kamu ve ceza hukuku, eğitim alanını engel- olduğu gibi, özel olarak da en önemli sorunlarda, te-
leyen genel ilkeler (örneğin eğitimin mutlak laikliğini mel sorunlarda merkeziyetçiliğin önünde duran en-
sağlayan yasa gibi, genel eğitim yasası gibi, asgari gellerden biridir.”
program, okul düzeninin demokratik biçimde örgüt- İşte bu, ulusların kendi kaderlerini tayin hakkı te-
lenmesi yasaları gibi vb.), emeğin korunması yasala- melinde birlik olmaları, tek bir devlet yapısı içinde bir
rı, siyasal özgürlükleri koruyan yasalar (birlik kurma araya gelmeleri temelinde Marksist-Leninistlerin sa-
hakkı gibi) vb.., vb.. vunduğu “özerklik”dir. Bu “özerklik”in gerçekleştiril-
Özerk diyetlerin yetki alanına –devletin genel ya- mesi için, her şeyden önce ulusların kaderlerini tayin
saları gereğince– salt yerel ya da bölgesel, ya da salt hakkının tanınması ve bu temelde ulusların (ülkemiz
ulusal sorunlar girer. Bu fikri –aşırı ölçüde dememek somutunda Türk ve Kürt ulusları) özgür iradeleriyle
için– son derece ayrıntılı biçimde geliştirerek, Rosa bir araya gelmeleri gerekir. Bu birlikte yaşama irade-
Luxemburg, örneğin, yerel önemi bulunan demiryol- si varolduğu sürece bütünsel (üniter) merkezi devlet
larının yapımını (n°12, .s. 149), yerel yolların yapılma- yapısı içinde ulusların özerkliği sağlanabilir. Bunun dı-
sını (n° 14-15, s. 376) vb. anmaktadır. şındaki tüm yollar, ulusal sorunu geçiştirmeye, ulusal
Ekonomi ya da yaşayış tarzı alanında az da olsa farklılıkları korumaya ve pekiştirmeye hizmet eder.
özellikleri olan, özel bir ulusal bileşimi bulunan vb. 
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

“Tarihi Fırsat”ın
Vanası

Türkiye’de “Kürt sorunu”na ilişkin “tari- Mesut Barzani ise, daha yalın ve proto-
hi fırsat” yakalandığına ilişkin tartışmalar kol kurallarına uygun sözlerle, “Bölgemiz ve
olanca hız ve bereketiyle sürerken, 2 Hazi- dünya için tarihi bir adım atıyoruz” diyerek
ran günü Erbil’den “petrol boru hattı açılış Kürt petrolünün “Türk” Kerkük-Yumurtalık
töreni”ne ilişkin haberler geldi. petrol boru hattından ihracının başlaması-
AKP’nin “yandaş medyası” bu haberleri nın “tarihsel önemi”ne vurgu yaptı.
şu manşetlerle duyurdular: Böylece Abdullah Gül’ün “tarihi fırsat”
“Talabani ve Barzani Türk vanasını seç- adını verdiği ve bir ay boyunca “bu tarihi fır-
ti” (Yeni Şafak) sat nedir, Cumhurbaşkanı açıklasın” diye-
“Irak’ın kuzeyi Türkiye’ye petrolle bağ- rek yoğun tartışmalara yol açan “fırsat” da
landı” (Zaman) açıklık kazanmış oldu.
“Barış vanası” (Sabah) Mehmet Emin Karamehmet’in sahibi ol-
“Irak petrolü artık barış için akacak” (Ta- duğu Genel Enerji şirketi üzerinden Kürt
raf) petrolünün Yumurtalıktan ihraç edilmesine
Aynı haber Mehmet Emin Karamehmet’in ilişkin anlaşmanın yapılması, “Globalist”
Akşam gazetesinde “Barış vanası” manşe- söylemle ifade edersek, “Türk devleti” ile
tiyle yer aldı. “bölgesel Kürt yönetimi”nin “karşılıklı ba-
Söz konusu olan, Kuzey Irak “federe” ğımlılık” ilişkisi içine girdiğinin açık ifadesi-
Kürt devletinin kendi topraklarından çıkar- dir. İlk etapta 2 milyar dolarlık ihracat ger-
dığı petrolün Kerkük-Yumurtalık petrol bo- çekleştirilecek ve giderek ihracat miktarı 20
ru hattı üzerinden Avrupa ülkelerine ihraç milyar dolara çıkacaktı. Taraf gazetesinin ifa-
edilmeye başlanmasıydı. Bölgesel Kürt yö- desiyle, açılan “vana”, 2,2 trilyon dolarlık
netimi başbakanı Neçirvan Barzani, tören- petrolün vanasıydı.
de yaptığı konuşmada bu durumun “olağan- İhraç edilecek olan Kürt petrol gelirin-
dışı” bir gelişme olduğunu şu sözlerle dile den, başta M. E. Karamehmet olmak üzere
getirdi: “Bir başka ülkede bu olay tipik bir değişik yabancı şirketler %30 pay alırken,
ekonomik ve teknik bir başarıdır. Kürdistan kalan gelir Kürt “federe” devleti ile Irak mer-
Bölgesi içinse bu, yakın geçmişten drama- kezi yönetimi arasında %17-%83 oranında
tik bir ayrılık.” paylaştırılacaktır. Türkiye “devlet”ine düşen
Aynı törende konuşan Doğal Kaynaklar pay ise, Kerkük-Yumurtalık petrol boru hat-
Bakanı Ashti Hawrami, Irak tarihinde ilk kez tından yapılan taşımacılığın ücreti olacak-
Kürt halkının, bölgenin doğal kaynakları tır.
hakkında karar verdiğini belirterek, “Petrol İşte böylesi paylaşım içinde ortaya çıkan
lanetini ardımızda bırakıyoruz. Sınırötesi iş- “tarihsel fırsat”, Kuzey Irak’taki Kürt yöneti-
birliklerinin, ve istikrarın hüküm süreceği bir mi ile Türkiye devleti arasında “karşılıklı ba-
döneme giriyoruz. Artık birbirimiz için teh- ğımlılık” ilişkisi yaratırken, aynı zamanda
 dit değil, partneriz” diye konuştu. “yakın geçmişten dramatik bir ayrılık”ı ifa-
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

de etmektedir. Böylece petrol üzerinden ku- “federe” Kürt devletinin hamiliğini üstlen-
rulan “barış köprüsü”ne dayanarak Kuzey mesi olayı da, bu “vana”yla verilen rüşvet
Irak’taki PKK varlığı da “barışçıl” biçimde ve “vana”yı her durumda kapatabilme ola-
sona erdirilebilecektir. “Tarihi fırsat”, böyle- nağıyla kısmen sağlanılmış olmaktadır.
sine bir “vana”lık olaydan ibaret görünmek- Bundan sonra olacak olanlar, “karşılıklı
tedir. bağımlılık” denilen şeyin nasıl bir zorlama
Öte yandan Kürt petrolünün önce kam- içerdiğinin yaşanarak öğrenilmesini sağla-
yonlarla Kerkük’e taşınması ve ardından bo- yacaktır. Elbette bu “vana” açılışı, her du-
ru hattından Yumurtalık’a akıtılacak olması rumda PKK’nin bölgedeki varlığının sona er-
da anlaşmanın ve açılışın ne denli aceleye dirilmesi yönünde atılacak adımlarla yeni
getirildiğinin bir göstergesidir. Söz konusu sonuçlar da ortaya çıkartacaktır.
olan “tarihi fırsat” olduğundan, taraflar ale- Bu “vana”yla ortaya çıkartılmaya çalışı-
lacele “vana”yı açmaya çalışmışlardır. ABD’- lan “tarihi fırsat”ın “Kürt sorunu”nu çöze-
nin uzun süredir üzerinde çalıştığı ve Türki- meyeceği ise, tarihsel bir olgudur.
ye’yi “ikna” olmaya zorladığı Kuzey Irak’taki


KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

Kürt Ulusal Sorununda


Uzlaşma ve Devrim

“Bu yolda kimimiz öldük kimimiz kaldık. Bazıları dedi ki bu bir hayaldir. Bıra-
kın bu işleri başaramazsınız. Bu devlette bu ordularla baş edemezsiniz dediler.
Şimdi Onlar gelsin görsünler, devrim nasıl yapılır, Kürt anaları nasıl birer dev-
rimci olur gelip görsünler. Bu bir toplumsal devrimdir.” (Aysel Tuğluk, 29 Mayıs
2009)

“Eğer bu düşünce biçimi, bize ilk bakışta son derece usayatkın görünüyor-
sa bunun nedeni, bu düşünce biçiminin sağduyu denilen şeyin düşünce biçimi
olmasıdır. Ama kendi dört duvarının zavallı alanında kapanıp kaldığı sürece bu
arkadaş, ne denli saygıdeğer olursa olsun, geniş araştırma dünyasına atılmayı
göze aldığı andan başlayarak sağduyu büsbütün şaşılacak serüvenlerle karşı-
laşır ve metafizik görüş biçimi, boyutları konunun niteliğine göre değişen geniş
alanlarda ne denli doğrulanmış ve ne denli zorunlu olursa olsun, her zaman, er
ya da geç, ötesinde dar, sınırlı, soyut bir duruma geldiği ve çözülemez çelişki-
ler içinde kendini yitirdiği bir engele çarpar; bunun nedeni, tekil nesneler karşı-
sında onların bağlantılarını; tekil nesnelerin varlıkları karşısında,onların oluş ve
yokoluşlarını; hareketsizlikleri karşısında, hareketlerini unutmasıdır; ağaçlar, onun
ormanı görmesini engeller.” (Engels, Anti-Dühring, s. 65.)

Türkiye tarihinde bir “milat” ortaya çık- rakıldı. Devrimci düşünceye ilişkin tüm kav-
tı: 12 Eylül askeri darbesi. ramların içeriği boşaldı, anlamsızlaştırıldı,
12 Eylül’ün üzerinden otuz yıl geçmesi- somut gerçekliği ifade eden niteliklerinden
ne rağmen, Kürt ulusal hareketi bir yana bı- uzaklaştırıldı. Devrimci düşüncenin, ideolo-
rakıldığında, Türkiye topraklarında devrim- jinin kavramlarının içeriğinin boşaltılması da
ci mücadele, tarihinin en olumsuz koşulla- yeterli olmadı. Bu içeriksizleştirilmiş kav-
rında ve boyutunda varolmaya çalışıyor. 12 ramların yerlerine de yeni, “globalist” boş
Eylül “milat”ıyla birlikte, 1980 öncesinin dev- sözler geçirildi. Bunlar, bir dönem için dev-
rimci insanları başta olmak üzere, devrim- rimci mücadeleyi terk eden insanlar için
den, demokrasiden, ileri toplumsal düzen- “işe yarar” olmakla birlikte, giderek gelişen
den, sosyalizmden yana olan insanlar kena- olayların tahlil edilmesinde, çözümlenme-
ra çekildiler, siyasetten, siyasal alandan, si- sinde bir “işe yarar” olmadığı görüldü. İçe-
yasal ilişkilerden uzaklaştılar. Ülkenin için- riği boşaltılmış kavramlar hiç bir somut ger-
de bulunduğu durum, ülkenin geleceği ve çekliği açıklamaya yaramadığı gibi, yeni
bu geleceği belirleyecek olan siyasal olay- “globalist” kavramlar da işe yaramadı. “Mik-
lar artık bu kesimin (genel anlamda “sol”) ro”laştırılan eğitim ve bilimin katkısıyla, her
sorunu olmaktan çıktı. şey parçasal, kendi bütünselliğinden kopa-
Ama 12 Eylül “milat”ı, sadece devrimci rılmış olarak ele alındı ve algılandı.
mücadelede yer almış insanların kenara çe- Böylece yeni bir kavrayış, yeni bir söy-
kilmeleri, siyasal mücadele alanını terk et- lem ve bunlara uygun kavramlar egemen
meleriyle belirlenmedi. Aynı zamanda dev- oldu. Bu durumun en tipik özelliği ise, so-
10 rimci düşünce, devrimci ideoloji bir yana bı- mut olayların yalın, tecrit edilmiş, kendi
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

kendine ortaya çıkmış olaylar olarak algılan- duğunu düşündüler. Bu düşünceyle, PKK’nin
ması oldu. Gelişen olayların süreç olarak ele niteliğini, gelişimini, süreç içinde ortaya çı-
alınması bir yana bırakıldı, tekil olaylar ola- kabilecek (ve çıkması kaçınılmaz olan) dö-
rak kavranıldı ve algılandı. nüşümlerini önemsemeksizin, kayıtsız-şart-
Bir dönem aynı “mikro” ve parçasal söy- sız PKK’yi (düşünsel olarak) desteklemeye
lem sahipleri birbirleriyle anlaşıyor görün- yöneldiler.
dü. “Makro” ve bütünsel bakış açısı sahip- Genel inanca göre, PKK “marksist-leni-
leri ise, bu “mikro” ve parçasal söylem sa- ninist” bir örgüttü, dolayısıyla PKK’nin başa-
hipleriyle apayrı bir dil kullanan, çokça kul- rısı ve zaferi “marksizm-leninizmin” başarı-
lanılan deyimle “çağdışı” kalmış “dinozor- sı ve zaferi olacaktı. Türkiye devrimcileri
lar” olarak tanımlandı. Bu durum, yaşamın arasındaki “enternasyonalist” düşünce, her
her alanında, ekonomiden siyasete, toplum- türlü ulusal ayrımı dışlayan, sadece “dev-
sal olaylardan kültüre kadar her alanda ya- rim” temelinde insanların bir araya geldiği
lıtık ve tekil söylemlerin ve bakış açılarının ve mücadele ettiği düşüncesi, PKK’nin ba-
egemenliğini getirdi. şarı ve zaferinin bir “ulus”un başarısı ve za-
Ancak süreç gelişti. Yılları yıllar kovala- ferinin ötesinde bir anlama sahip olduğu ka-
dı. Tekil ve parçasal söylemlerin kurguladı- nısını oluşturmuştu.
ğı dünyada, kurgusal söylemlerle ve kav- Bu düşünce ve kanıyla, maddi ve somut
ramlarla sürdürülen yaşam süreçleri (eko- olarak PKK’nin mücadelesini desteklemek
nomik, toplumsal, siyasal, kültürel) kırılma- ve katkıda bulunmaktan öte, sadece düşün-
ya başladı. 1997 Asya Krizi, 2000 dünya kri- sel ve manevi olarak “desteklemek” şeklin-
zi, 2001 Türkiye ekonomik krizi ve bugün de ortaya çıkan tutum, Kürt ulusal hareke-
yaşanılan “finans krizi”, bir kez daha bütün- tinin yaşanılan süreçte tek “devrimci” hare-
sel, “makro” bakış açısının gerekliliğini or- ket ve mücadele olduğu düşüncesini pekiş-
taya çıkardığında, egemen tekil ve parçasal tirdi. Bu öylesine etkin sonuçlar doğurdu ki,
söylemler işlevsizleşti ve gelişen krizleri bazı sol/marksist-leninist örgütler adlarında-
açıklayamaz hale geldi. Herkesin bildiği gi- ki “Türkiye” sözcüğünü çıkartıp, ülkesel ve
bi, son “finans krizi”yle birlikte Marks yeni- ulusal hiç bir işaret taşımayan adlara dönüş-
den keşfedildi. türdüler. PKK’nin daha kuruluş aşamasında
Olan olmuştu. 12 Eylül “milat”ından son- “ulusal kökene göre ayrı örgütlenme” oldu-
raki yaklaşık otuz yılda yeni bir kuşak orta- ğu bile unutulup gitti.
ya çıktı. Tüm yaşamlarında sadece tekil ve Süreç devam etti.
parçasal söylemlerle eğitilmiş, olayları kur- Bu süreçte, Kürt ulusal hareketinin PKK
gusallık içinde algılamış bu yeni kuşak için eylemleriyle siyasal gündemin birinci sıra-
bu tekil, parçasal ve kurgusal düşünceler sında yer aldığı dönemlerin ardından ikin-
tek doğru ve somut düşünce olarak var ol- cil hale geldiği dönemler yaşandı. Kürt ulu-
du. Bunun bilim alanında nelere yol açtığı- sal hareketinin her ikincil plana düşüşüyle,
nı anlatmaya gerek yoktur. Burada bizi ilgi- ülkedeki sınıfsal mücadelenin geliştiği, yük-
lendiren, bu düşünce tarzının siyasal ve top- seldiği ve ülkenin birincil gündem madde-
lumsal ilişkiler alanında yaratmış olduğu si haline geldiği görüldü. Sınıfsal mücadele-
tahribat ve gerçekliğin kavranılmasında or- nin her birincil hale gelişi, yani Kürt ulusal
taya çıkardığı kırılmalardır. hareketinin ikincil hale gelmesi, kaçınılmaz
1984’de PKK ilk büyük eylemini gerçek- olarak PKK’nin Kürt ulusal sorununu gün-
leştirdiğinde (Eruh ve Şemdinli baskını), 12 demin birincil sırasına yükseltmek yönün-
Eylül askeri darbesinin devrimci sol hare- deki eylemini beraberinde getirdi. Sınıfsal
ketler ve kitle üzerindeki terörü büyük bir mücadelenin (ekonomik, demokratik ve si-
yol katetmiş, sol örgütler ağır darbeler al- yasal) her ivme kazanır gibi oluşunda PKK’-
mış, sol kitle işkence ve terör ile sindirilmiş, nin siyasal gündemi değiştirici eylemleri, ka-
pasifize edilmiş, her şeyden önemlisi dev- çınılmaz olarak orta ve uzun vadeli bir sınıf-
rimci mücadeleyi sürdürme iradesini tü- sal mücadele örgütlenmesini ve yürütülme-
müyle yitirmişti. 12 Eylül askeri darbesinin sini engelleyen, bozan, gerileten bir etmen
terörüne rağmen devrime olan “inançları- olarak ortaya çıkmasına yol açtı.
nı” tümüyle yitirmemiş olan insanlar, PKK’- Bu koşullarda, sınıfsal mücadelenin ge-
nin eylemleriyle birlikte bir “umut” ışığı doğ- liştirilmesinin tek yolunun Kürt ulusal soru- 11
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

nunun “çözümlenmesi” olduğu şeklinde bir ramayacaklar. Biz bu baharı halkımı-


düşünce ve beklenti oluştu. Bu da, küçük- zın özgürlük baharı yapacağız. Bizi ta-
burjuva liberal ve “globalist” kesimlerde, nıyacaklar. Bizi siyasi ve kültürel hak-
“kültürel-özerklik” gibi ulusal sorunları çöz- larımızla tanıyacaklar. Hakkımız ve
mekten çok ötelemeye hizmet eden “çö- hukukumuz olanı istiyoruz. Bu top-
zümler” ortaya atılmasını beraberinde getir- raklarda özgür ve eşit yaşamak isti-
di. Ama hiç biri ve hiç kimse, somut geliş- yoruz. Reddedilmek değil, öldürül-
melerde ortaya çıkan bu durumları doğru mek değil açlığa mahkum edilmek
ve bütünsel olarak ortaya koyabilme yete- değil, kimliğimizle onurumuzla de-
neği ve becerisi gösteremedi. Tekil, parça- ğerlerimizle yaşamak istiyoruz.”
sal ve kurgusal bilgiye dayanan düşünce sis- Aysel Tuğluk’un, geçen yıl Radikal-2’ye
tematiğiyle böyle bir yetenek ve beceri sa- yazdığı ve “Türk” aydınlarının büyük övgü-
hibi olunması da olanaksızdı. Bir kez daha lerine “mazhar” olan konuşmasının ardın-
içeriği boşaltılmış kavramlardan yararlanıl- dan yaptığı bu “devrim” vurgulu konuşma,
maya çalışıldı, bir kez daha “globalist” kav- 12 Eylül “milat”ından bugüne kadar oluşan
ramlarla somut durumlar tahlil edilmeye ça- kurgusal düşüncenin dışa vurumudur.
lışıldı. Ama sonuç, hep belirsizlik, anlamsız- Aysel Tuğluk, “Kürt sorunu” konusunda
lık ve çözümsüzlük olarak ortaya çıktı. “tarihsel fırsat”ın ortaya çıktığı iddiası için-
İşte böylesi bir tarihsel süreç sonunda de “görüşme/pazarlık” masasına en üst ve
2009 yılının ortalarında bir “tarihsel fırsat” en geniş taleplerle oturma zihniyetinin yan-
söylemi ortaya atıldı. 1990’daki Turgut sısı olarak “devrim”den, “toplumsal dev-
Özal’ın “fırsat”çılığının bu yeni versiyonu ye- rim”den söz etmektedir. Sözcükler yalındır,
ni pazarlıklar ve pazarlıklarda üst perdeden herhangi bir bilimsel içeriğe de sahip değil-
konuşmalara yol açtı. Bir yandan “Kürt so- dir. “Devrim” denilen şey, bir şeylerin değiş-
runu”nun “uzlaşmayla” çözümlenmesinden mesi, altüst olması; “toplumsal devrim” de-
söz edilirken, diğer yandan “devrim”den söz nilen şey, bir topluluğun, bir yığının bu de-
edenler ortaya çıktı. Bunun en son örneği, ğişim sürecine katılmasından ibarettir. An-
Diyarbakır Kültür ve Sanat Festivali’nde Ay- cak “çağdışı” kaldığı ilan edilmiş, son “fi-
sel Tuğluk’un konuşması oldu. nans krizi”yle birlikte yeniden keşfedilmiş
“Bu yolda kimimiz öldük kimimiz Marks’a, marksizm-leninizme göre, bu kav-
kaldık. Bazıları dedi ki bu bir hayal- ramların bir içeriği, bir anlamı ve bir açılımı
dir. Bırakın bu işleri başaramazsınız. vardır. Dolayısıyla bu kavramları, yani dev-
Bu devlette bu ordularla baş ede- rim, toplumsal devrim gibi kavramları mark-
mezsiniz dediler. Şimdi Onlar gelsin sist-leninist bağlamda düşünen, algılayan,
görsünler, devrim nasıl yapılır, Kürt tanımlayan insanlar için Aysel Tuğluk’un
anaları nasıl birer devrimci olur gelip sözleri daha farklı anlamlara gelmektedir.
görsünler. Bu bir toplumsal devrim- Çok bilinen, ama hiç anımsanmak isten-
dir. Bizi bugünlere getiren şehitleri- meyen devrim tanımı şöyledir:
mizi anıyoruz. Diline kültürüne sahip “‘Devrim politik iktidarın ele geçi-
çıkan halk yenilmez. Zorbalığın her rilmesidir; veya devrim bir üretim tar-
türlüsüne maruz kaldık. Ama yok ol- zından bir ileri üretim tarzına geçiş-
madık, direndik. Mücadelemiz saye- tir’ şeklinde karşı karşıya getirilmeye
sinde yenilmedik. Mem-ü Zin gibi bu çalışılan bu iki tanım, kendi başları-
topraklara bağlı kaldık. Ya aydınlık bir na hem doğru, hem de eksiktir; ve
baharı yaşayacağız. Ya da zifiri karan- eksik oldukları için de yanlıştır. Mark-
lık bir baharı yaşayacağız. Biz halk sist devrim teorisinde böyle karşı kar-
olarak tercihimizi koyduk. Savaş an- şıya getirilen bir ikilem yoktur. İktidar
cak ve ancak barışla biter. Umudu- meselesi her devrimin ana meselesi-
nuzu kıracağız, sindireceğiz diyenler dir; ama bütünü değildir. ‘Proletarya
halen buna devam ediyorlar. Operas- ve müttefiklerinin iktidara el koyma-
yonlar devam ediyor. Vekillerimizi sıdır’ şeklindeki devrim tanımı tek
polis zoruyla ifadeye götürmeye çalı- başına eksiktir ve dolayısıyla her ek-
şıyorlar. Çocuklarımız ve arkadaşları- sik tanım gibi yanlıştır. Tarihte prole-
12 mız tutuklanıyor. Ama yine de başa- taryanın iktidarı ele geçirdiği halde
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

sosyal dönüşümü sağlayamadığı, Pa- dönemin burjuva toplumuna ilişkin-


ris Komünü gibi pek çok devrimci gi- dir. Marks ve Engels’teki ilericiliğin öl-
rişimi olmuştur. Bu tanıma göre bü- çüsü oldukça ilginçtir. Bir hareketin
tün bu hareketleri devrim saymak ge- ilericiliğinin ölçüsü olarak diyor ki
rekecektir. Aynı şekilde ikinci kavram Marks:
da eksik olduğu için nitelik belirleyi- “Kamu kredisi ile özel kredi, bir
ci değildir. Bu tanıma göre ‘yukarıdan devrimin şiddetini ölçmeye yarayan
devrim’le Almanya’yı feodalizmden ekonomik termometreleridir. Onların
kapitalizme yükselten Bismarck yö- düştüğü oranda devrimin yıkıcı ve ya-
netimini devrimci saymak gereke- ratıcı gücü yükselir.” (Fransa’da Sınıf
cektir. Mücadeleleri, s. 53)****
Marksist devrim anlayışı, sü- Kamu kredisi ve özel kredilere sa-
rekli ve kesintisiz bir ihtilâl süreci- dece ve sadece tek bir yönetim öldü-
ni öngörmektedir. Devrim, halkın rücü darbeyi indirebilir; o da prole-
devrimci girişimiyle –aşağıdan yuka- tarya yönetimidir. Bu bakımdan, bur-
rı– mevcut devlet cihazının parçala- juva toplumu zemini üzerinde yıkıcı
narak, politik iktidarın ele geçirilme- şiddeti ve yaratıcı gücü en yüksek
si ve bu iktidar aracılığıyla –yukarıdan olan politik devrim, proletarya devri-
aşağıya– daha ileri bir üretim düze- midir. Bu devrim aynı zamanda sos-
ninin örgütlenmesidir.”* yal dönüşümü de sağlar (sosyal dev-
“Marks ve Engels’de, politik dev- rim). Çünkü bu devrim, burjuva kre-
rim, sosyal devrim ve sürekli dev- disini ve borsayı ortadan kaldıracak-
rim olmak üzere üç tip devrim kav- tır. Bu ise, burjuva üretim ve rejimi-
ramını görmekteyiz. nin ortadan kalkmasıdır; yeni bir sos-
Marks ve Engels’e göre politik yal ve ekonomik düzene geçmek-
devrim, politik iktidarın o tarihsel sü- tir.”*****
reç içinde daha ilerici bir yönetime, Bu çok bilinen, ama hiç anımsanmayan
mevcut gerici iktidarın alaşağı edile- marksist-leninist politik ve toplumsal dev-
rek geçmesidir. Bir hareketin politik rim tanımları ışığında bakıldığında, “Kürt
devrim olabilmesi için halk** kitlele- sorunu”na ilişkin “tarihsel fırsat”ın yalın bir
rinin, en azından önemli bir kesimi- uzlaşma/pazarlık ilişkisinden başka bir şey
nin iktidara yönelik mücadelesinin olmadığı, devrimle, toplumsal devrimle bir
olması şarttır. Ancak kitlelerin ayak- ilişkisi bulunmadığı kolayca anlaşılabilir. İs-
lanması sonucu iktidarın devrimci el- ter A. Öcalan’ın “demokratik cumhuriyet”
lere geçmesi halinde politik devrim- tezi, ister DTP’nin “barışçıl çözüm” tezi çer-
den söz edilebilir.*** İkinci olarak, çevesinde ele alınsın, ortaya atılan tüm “çö-
Marks ve Engels’e göre, bir hareketin zümler” devrim dışı çözümlerdir.
politik devrim sayılabilmesi için, bu Ama gerçeğin böyle olması ile söylemin
hareketin sonucunda oluşan yöneti- “devrimci” olması farklı şeylerdir. Gerçekte
min ilerici ve demokrat olması şart- “T.C.” ile PKK’nin mevcut rejimin “bekası”,
tır. Marks’ın bu tanımı tekel öncesi “üniter devlet”in varlığı, “ulusal devlet
sınırları”nın kalıcılığı çerçevesinde bir anlaş-
* Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim I. maya, uzlaşmaya varmalarından söz edil-
** Halk siyasi bir kavramdır. İçinde bulunulan mektedir. Bu anlaşmanın ya da uzlaşmanın,
devrimci aşamaya göre bir araya gelen, çıkarları mev- Türkiye’nin ekonomik ve toplumsal düze-
cut hakim sınıflara karşı olan sınıfların kompozisyo- ninde hiç bir “köklü”, “radikal” ya da “dev-
nudur. (Mahir Çayan’ın notu.)
*** Marks ve Engels’e göre, eğer bir politik dev-
rim, sosyal dönüşümü sağlarsa, o, aynı zamanda sos- **** Bu ölçü çağımızdaki yarı-sömürge, sömürge
yal bir devrimdir. Sağlamazsa politik devrim olarak ülkelerdeki, sözde ilerici, anti-emperyalist, özde ise
kalır. Manifest’in 1888 tarihli İngilizce Baskıya Önsöz’- emperyalizmin bir iktidar değişikliğinden başka bir
deki komünist işçi tanımı şöyledir: “İşçi sınıfının poli- şey olmayan bir yönetim yenilenmesi ile, gerçekten
tik devrimlerin yetersizliğine inanmış ve toptan bir ilerici, milliyetçi, bir küçük-burjuva devrimci iktidarı-
sosyal değişmenin zorunluluğunu ilan etmiş olan her nı ayırdetmekte de geçerlidir. (Mahir Çayan’ın no-
bir kesimi kendisine komünist diyordu.” (Manifesto, tu.)
s: 24) (Mahir Çayan’ın notu.) ***** Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim I.
13
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

rimsel” bir değişimi içermediği, sadece si- ri bir toplumsal düzenin örgütlenmesi isten-
yasal sistemin bazı yönlerinin reforme edil- melidir. Böyle bir devrim, kaçınılmaz olarak
mesiyle sınırlı olduğu tarafların tüm açıkla- anti-feodal, anti-emperyalist (yeni söylemle
malarında açıkça ortaya konulmaktadır. anti-globalist) bir devrimdir. “Devrim”den
Buna rağmen hala birileri “devrim”den, söz edenler, bu niteliklere sahip bir devri-
“toplumsal devrim”den söz edebiliyorsa, min programını ortaya koymak ve buna uy-
bunun tek nedeni, bu kavramların hala bi- gun adımlar atmak zorundadırlar. Bunlar bir
reyler ve kitleler üzerinde önemli bir etkiye yana bırakılarak, “devrim”, “toplumsal dev-
ve güce sahip olduğudur. Özcesi yapılmak rim”den söz etmek, yalın bir demagoji ol-
istenen, “uzlaşma/anlaşma masası”nda da- maktan bir adım öteye geçmez ve devrim
ha güçlü görünmekten ibarettir ve “devrim” beklentisi olan kitleleri aldatmaktan başka
kavramı bu masada en güçlü “koz” olarak bir anlama gelmez.
elde tutulmaya çalışılmaktadır. Türkiye oligarşisine ve Amerikan emper-
Aysel Tuğluk’un sözünü ettiği “devrim”, yalizmine “pazarlık masası”nda “devrim”den
“toplumsal devrim” sözcükleri, içeriksiz bi- söz ederek gözdağı vermek, bunu pazarlık-
çimde pazarlık masasına yatırılmaktadır. ta daha fazla talep kabul ettirmenin aracı
Türkiye devrimi, Türkiye devrimci hareket- olarak kullanmak, belki küçük-burjuvalar
leri ve genelde devrimci sol, kendi iradesi- için “akıllılık” olarak görünse de, eski söy-
ne rağmen bu pazarlık masasında bir “koz” lemle “taktik hevalım” olarak geçiştirilse de,
olarak kullanılmak istenmektedir. Şüphesiz tarihsel süreçlerde bu “akıllılık”ın ortaya çı-
bunun “Kürt sorunu”nun çözümünde ne ka- kartacağı sonuçlar büyük bir düş kırıklığın-
dar etkin bir “koz” olacağını zaman göste- dan başka bir şey olmayacaktır. Elbette Kürt
recektir. Ancak “devrim”, pazarlık masası- halkı, Kürt işçi ve köylüleri, şu ya da bu kü-
na “koz” olarak konulduğu andan itibaren çük-burjuva milliyetçi hayallerle aldatılabi-
devrimcilerin yapması gereken tek şey, bu- lir, ama bu aldatma sonsuza kadar sürme-
nun basit bir pazarlık “kozu” olamayacağı- yecektir.
nı, sorunun çözümünün tek yolu olduğunu Kürt halkının yapması gereken ve yapa-
ortaya koymak ve bu yönde hareket etmek- cakları şey, Türkiye işçi ve köylülerinin bir-
tir. leşik hareketiyle, Marks’ın ünlü sözüyle,
Aysel Tuğluk ya da onun sözlerinde ifa- “devrimi sürekli kılmaktır”. Küçük-burjuva
desini bulan Kürt ulusal hareketi, eğer “dev- demokratlarının, milliyetçilerinin “devrim”-
rim”den söz ediyorlarsa, bu sözlerinin gere- den söz ettikleri her yerde, onları gerçek bir
ğini yapmalarını beklemek de devrimden devrim yapmaya zorlamaktır. Ancak o za-
yana olan herkesin hakkıdır. man bu küçük-burjuvalar da, “devrim” söz-
Eğer söz konusu edilen bir “Kürt devri- cüğüyle oynamalarının, kendi çıkarları için
mi” ise, öncelikle siyasal iktidarın “T.C”den kullanmalarının ne denli “zararlı” olduğunu
alınması ve bu iktidar aracılığıyla yeni ve ile- göreceklerdir.

14
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

Dışa Bağımlılık ve
Türkiye Örneği

“Dünyada bağımsızlık kavramı an- yerin ötesine geçilemedi.


lamını yitirmiştir, artık karşılıklı-ba- Ekonomik ve siyasal bağımsızlık tümden
ğımlılık egemendir.” bir yana itildiğinden, her şey varolan ilişki-
Bu söz, 1980 sonrasında geri-bıraktırılmış leri (statükoyu) sürdürme ve koruma çer-
ülkelerin içine düştükleri “borç krizi” koşul- çevesinde ele alındı. Bir ülkenin ekonomik
larında ortaya atılan bir slogan olmuştur. Bu büyümesinin yalın biçimde ithalat ve ihra-
slogana göre, bağımsızlıktan söz etmek çağ- catla belirlenmediği, asıl olarak ülke içi ta-
dışı bir anlayıştır; çağın gerçekliği ülke eko- sarruf oranları ve ülke içi sermaye birikimiy-
nomilerinin karşılıklı bağımlılık içine girme- le belirlendiği kolayca unutturuldu. Bütçe ve
sidir. dış ödemeler dengesi açıklarının “finansma-
Bu slogan ve bu mantık içinde Türkiye nı”nın dışında kalan hiç bir şeyin önemi
ekonomisi hızla “ithal ikameci sanayileş- yoktu!
me”den “ihracata yönelik sanayileşme”ye Dışa bağımlı ülkeden söz etmek ne den-
dönüştürüldü. Bu dönüşümle birlikte ihra- li “çağdışı” ilan edildiyse, ülkenin dışa ba-
cat hızla arttı, ihracatçılar dünyanın en üc- ğımlılığı da o ölçüde arttı.
ra köşelerinde pazar arar duruma geldi, Pa- Gerçekler yalındı. Dışa bağımlı ülke ol-
pua-Yeni Gine bile keşfedildi! mak, ülkenin iç ekonomik ve siyasal den-
İhracat arttıkça ithalat arttı, ithalat arttık- gelerinin dış dinamikler ve dış güçler tara-
ça ihracat daha da arttı. Böylece Türkiye fından belirlendiği, ülke içindeki üretimin
ekonomisi “ihracata yönelik sanayileşme” büyük ölçüde dışa bağımlı, dış sermayenin
çerçevesinde 100 milyar doları aşan bir ih- yatırım ve gereklerine göre yapıldığı bir ül-
racat değerine ulaşırken, ithalat da daha bü- ke olmaktır. Böyle bir ilişki içinde, “parayı
yük oranda arttı. İhracat tümüyle ithalata ba- veren, düdüğü çalar” olduğundan, ülke için-
ğımlı hale geldiğinden, ihracattaki her artış, deki üretimi sağlayan yabancı sermayenin,
daha büyük oranda artan bir ithalatla birlik- aynı zamanda sermaye birikiminin temeli-
te görülür oldu. ni oluşturan kârlarını, kendi sermayesinin
Bu gelişmelerle birlikte sanayileşme, ta- “getirisi” olarak kendi sermayesinin büyü-
rım reformu gibi kavramlar bir yana itildi, mesi için kullanmasında da şaşırtıcı bir yan
ülkenin dışa bağımlılığından söz eden pek yoktur.
kimse kalmadı. Artan ithalat ve ihracatla bir- Ama dışa bağımlı ülkenin kendi iç/ulu-
likte büyüyen dış ticaret açığıyla da ilgilenen sal sermaye birikimi olmadığından, ekono-
pek kimse olmadı. Zaman zaman “dış öde- mik gelişme için sürekli olarak yeni serma-
meler dengesi” ya da dar anlamıyla “cari yeye ihtiyaç duyduğu oranda yabancı ser-
açık” konusunda yoğun tartışmalar yapıldıy- mayeye olan bağımlılığı daha da artar. Bu
sa da, hemen her durumda “cari açığın na- bağımlılık, giderek yabancı sermayenin kâr
sıl kapatılacağı”, yani dış ödemeler denge- oranlarının (ya da borç faiz oranlarının) sü-
si açığının nasıl finanse edileceği dışında bir rekli artmasına yol açarak ülke içi/ulusal 15
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

sermaye birikimini daha da engeller. için, dıştan gelen sermaye, üretimin gerçek-
Gerçeklikte, bir ülkenin ekonomik kal- leşmesinin temel unsuru durumundadır. Dış
kınması, büyümesi, o ülke yurttaşlarının ar- sermaye yatırımı koşullarında ülke içinde
tan gelirleri, artan tüketimleri ve yükselen yapılan tek şey, “katma değer” adı altında
yaşam standartlarıyla somutlaşırken, aynı emek-gücünün değerinin bu sermayeye ak-
oranda ülke içi/ulusal sermayenin giderek tarılmasından ibarettir. Sermaye birikimi ya
büyümesi, daha büyük yatırımları yapar ha- da sermayenin kendisini büyütmesi ise, bu
le gelmesi demektir. Bir ülke kendi iç/ulu- üretim sonucunda elde edilen ürünlerin sa-
sal sermaye birikimine sahip değilse, kaçı- tılması sonucunda ortaya çıkan kârın ser-
nılmaz olarak üretimi gerçekleştirebilmek mayeye katılmasıyla sağlanır. Kârlardaki ar-
ve artırabilmek için dış/yabancı sermayeye, tış, aynı zamanda sermaye birikimindeki ar-
yani başka ülkelerin kendi iç/ulusal serma- tıştır, sermayenin büyümesidir. Büyüyen ser-
ye birikimine ihtiyacı vardır. Böyle bir ihti- maye ise, daha büyük yatırımların yapılma-
yaç, bağımlılık, kaçınılmaz olarak bu dış/ya- sı, daha büyük kârların elde edilmesidir. Bü-
bancı sermayenin istek ve çıkarlarının öne yüyen sermaye ve yatırım da, istihdamın bü-
geçtiği bir ekonomik ve siyasal ilişkiler ala- yümesi demektir. Büyüyen istihdam, daha
nı oluşturur. fazla emek-gücüne ihtiyaç duyulması de-
En yalın haliyle, ülke insanlarının ihtiya- mektir ve giderek çalışan nüfus artarken,
cı olan ekmeği üretebilmek için buğdaya ih- çalışan nüfusun toplam gelirleri de artar. Ar-
tiyaç vardır ve buğday ise ülke içi üretim- tan gelir de, bireysel tüketim gücünün artı-
den karşılanamadığı oranda dışardan ithal şını sağlayarak, bireylerin yaşam standartla-
edilmek durumundadır. Ülkenin herhangi rının yükselmesine yol açar. Bu nedenle, bir
bir ürünü böyle bir ithalatı “finanse” etmek ülkenin kalkınması, ülke ekonomisinin bü-
amacıyla satılır ve buradan elde edilen pa- yümesi, ülke yurttaşlarının yaşam standart-
ra/dövizle ihtiyaç duyulan ürün (örneğimiz- larının yükselmesinin temel koşuludur.
de buğday) ithal edilir. Bu durumda, ihra- Ama ülke ekonomisi dışa bağımlı, ser-
cat, ithalatı karşılamak için yapılan basit bir maye gereksinmesi dıştan sağlanıyor, yeni
değiş-tokuş işleminden başka bir şey değil- yatırımlar için dış/yabancı sermayeye ihti-
dir. yaç duyuluyorsa, o ülkenin bu üretim süre-
Bu değiş-tokuş işleminde öyle bir fark cinden elde ettiği tek gelir, sermaye dışı un-
ortaya çıkmalıdır ki, ihracattan elde edilen surların üretimde oynadıklara role bağlı ge-
gelirler ithalata ödenenden fazla olduğu lirlerden ibarettir. Sermaye ve emek-gücü
oranda, yeni ve ek sermaye olarak ülke için- çerçevesinde ele alındığında, böyle bir ül-
de yeni üretim alanlarına yatırılabilmelidir. kenin tüm geliri yabancı sermaye yatırımla-
Bu açıdan, dış ticaret dengesi, ithalat ile ih- rının kârlarını temin etmek amacıyla kulla-
racat gelirleri arasındaki fark “pozitif ”, yani nılan emek-gücünün gelirinden başka bir
ihracat geliri ithalattan daha fazla olursa, şey değildir. Burada sermayenin kârından
“ihracat” ya da “ihracata yönelik sanayileş- söz edilemediğinden, sermayenin büyüme-
me” ülkenin büyümesine katkıda bulunur, sinden, sermaye birikiminden de söz edile-
onun itici gücü olur ve böylece yurttaşların mez. Ülkenin gerçek tek sermayesi, emek-
genel refah seviyesi sürekli ve istikrarlı bir gücüdür. Emek-gücünün fiyatı (gelir) ise, iş-
biçimde yükselir. çi ücretleridir. Dışa bağımlı bir ülkenin ken-
Ama dış ticaret dengesi “negatif ”, yani di öz sermayesine sahip olabilmesinin tek
sürekli açık verir nitelikte olursa, ithalatı fi- yolu, bu işçi ücretlerinden yapılan zorunlu
nanse etmek için ülkenin olağan ve eski ya da gönüllü tasarruflardır. Yani işçinin al-
sermayesiyle üretilmiş olan tüm ürünler “ih- dığı ücretten daha düşük bir tüketimde bu-
raç” edilmek, yani satılmaz zorundadır. Zo- lunmasıdır. Sadece ücret ile tüketim arasın-
runda olunduğu için de, dış piyasalarda pa- daki bu fark, iç sermaye birikimini oluştu-
zarlık gücü yoktur, verilen her fiyatı kabul rabilir. Zaten sermayenin kârının temelinde
etmek zorundadır. işçi ücretlerinin asgari düzeyde tutulması
Bir üretimin gerçekleştirilmesi için ge- yattığından, böyle bir yolla sermaye biriki-
rekli olan “üretim girdileri”, sermaye (sabit minin sağlanması maddi olarak olanaksız-
sermaye ve hammaddeyi sermaye kapsa- dır.
16 mında ele alıyoruz) ve emek-gücü olduğu Ülke içi sermaye birikimi sağlanmadığı
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

sürece, dış/yabancı sermaye ülkede faaliyet başka sonuç üretmez. İlk sermaye birikimi-
gösteren, yani üretimi gerçekleştiren tek nin nasıl sağlandığı bir tarafa bırakılacak
sermaye haline gelir. Dış/yabancı sermaye- olursa, varolan sermayenin büyümesi, sa-
nin böylesine tekelleşmesi ise, bu sermaye- dece ve sadece üretim sürecinden elde edi-
ye olağanüstü güç kazandırır. Artık bu tekel- len kârın (artı-değer) sermayeye katılmasıy-
ci sermaye, her durumda kendi kârlarını la olanaklı olduğunun unutulması ve unut-
maksimum noktaya yükseltecek taleplerde turulması, dışa bağımlılığın sürdürülmesinin
bulunabilir. Sermaye kârının kaynağı emek- ilk koşuludur.
gücü olduğundan, bu tekelci sermayenin ilk Elbette tüm değerlerin yaratıcısı emek-
ve temel talebi işçi ücretlerinin düşürülme- tir, emek-gücüdür. Bu anlamda sermayeyi
si olacaktır. İşçi ücretlerinin nominal olarak yaratan ve üreten emektir, emek-gücüdür.
düşürülmesinin toplumsal ve siyasal bede- Ancak emeğin, emek-gücünün böylesi bir
li çok ağır olduğundan, ücret indirimleri her temelde hareket etmesi başka şeydir, ser-
durumda emeğin yoğunlaştırılmasıyla sağ- mayenin egemen olduğu bir sistemde ya-
lanır. Giderek işçilerin yaşam koşulları bo- şanması başka şeydir. Emek-gücünü esas
zulur, eski yaşam standartlarının altına düş- alan üretim ilişkilerinin adı sosyalizm iken,
meye başlar. Eskiden bir kişinin çalışmasıy- sermayeyi esas alan üretim ilişkilerinin adı
la bir ailenin geçimi sağlanabilirken, şimdi kapitalizmdir. Dolayısıyla kapitalizm koşul-
aynı ailenin aynı yaşam standardını sürdü- larında emek-gücünün sermayenin gerçek
rebilmesi için birden çok kişinin çalışması varedicisi olduğundan söz etmek, sömürü-
zorunlu hale gelir. Süreç devam ettiği süre- len kitleyi teselli etmekten başka bir anla-
ce, bu daha fazla çalışma zorunluluğu do- ma gelmez. Bir kez daha yinelersek, kapi-
ğal sınırlarına ulaştığı andan itibaren, çalı- talizm koşullarında asıl olan sermayedir ve
şan kesimin tüketim gücü azalmaya başlar. sermaye birikimidir. Diğer bir ifadeyle, ka-
Bir dönem ek emek-gücüyle sağlanan ge- pitalizm koşullarında üretimin, ekonomik
lişme, şimdi ters yönde bir gelişmeyle (azal- gelişmenin, ekonomik kalkınmanın, birey-
ma) tamamlanır. sel ve ülkesel refahın temel unsuru serma-
Genel olarak kapitalizm koşullarında ser- yedir.
mayenin bu olağan hareketi, dışa bağımlı Ülke içi sermaye birikimine sahip olma-
ülkede dış/yabancı sermayenin ülke içi bi- yan ülkeler, dış/yabancı sermayenin kârları-
rikimi kendi birikimi haline dönüştürmesiy- nı maksimize edecek koşulları yaratmaktan
le birkaç misli hızla ve oranda ilerler. Ba- başka seçeneğe sahip değildir. “İhracata yö-
ğımlı ülke, üretimin sürdürülebilmesi için nelik sanayileşme” sloganıyla ortaya çıkar-
tekelci sermayenin tüm taleplerini yerine tılan ekonomik yapıda görüleceği gibi, bu
getirmeye zorlanır. Ülke içi birikim dışa ak- da bağımlı ülkenin yurttaşlarının sadece iş-
tarıldığından, dış/yabancı sermayenin kârla- gücü (emek-gücü) olarak üretimde yer al-
rını başka yollarla temin etmeye çalışır. İşçi dıkları ve bu oranda kendi paylarına düşen
ücretlerinin ve tarımsal ürünlerin fiyatlarının gelirle yaşamak zorunda kaldıkları bir dü-
düşürülmesinin doğal sınırlarına ulaşıldığın- zen ortaya çıkartır. Sermaye ulusal/ülkesel
da yapılacak fazla bir şey kalmaz. Kimi za- nitelikte olmadığından, bu sermayenin ha-
man özelleştirme adıyla, kimi zaman kamu reketi de ülke yurttaşlarının çıkarları doğrul-
arazilerinin satışıyla elde edilen gelirlerle bir tusunda hareket etmez. Tam tersine, kendi-
parça daha “finansman” sağlanabilse de, sini genişletme sürecinde, ülke yurttaşları-
bunun da doğal ve toplumsal sınırlarına ula- nın emek-gücü değerinin sürekli azaltılma-
şıldığında, bağımlı ülke için artık kendi var- sı yönünde hareket eder. Ülke ve ülkenin
lığından, hükümranlığından vazgeçmekten yurttaşları, adı ister ulusal-devlet olsun, hiç
başka seçenek kalmaz. bir biçimde kendi kaderlerini kendileri be-
Asıl sorun, kapitalizm koşullarında üreti- lirleyemez. Toplumun hangi ürünlere gerek-
min sermaye ve emek-gücü bileşeninden sinmesi olduğunu saptamak ve bu yönde
oluşan bir bütüne bağımlı olmasıdır. Serma- yatırım yapmak bir tarafa, kendi emek-gü-
ye dıştan getirilerek, ülke içi emek-gücünün cünün gelirini artırmak yönünde bile hare-
kullanılmasıyla sağlanan gelişme (üretim), ket edemez. Çünkü böylesi bir hareket dış/
her durumda “sermayenin geliri” olarak ka- yabancı sermayenin kârını azaltır, dolayısıy-
bul edilen kârın dışarıya aktarılmasından la da kabul edilemez bir durumdur. (Kıdem 17
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

tazminatlarının kaldırılması ve yerine “fon” daki fark 69,9 milyar dolardır.


oluşturulmasına ilişkin yasa değişikliği ha- Açıktır ki, bu fark, ülke içi üretim ile ül-
zırlıkları da bu gerçeğin açık ifadesidir.) ke içi tüketim arasındaki farktır. 2008 yılı için
Bağımlı ülkenin her yurttaşı, her bireyi, söylersek, Türkiye ekonomisi 69,9 milyar
bir an için oturup düşünmelidir. Nasıl bir ül- dolarlık üretim eksikliğine sahiptir. Bu eksik
kede, nasıl yaşamak istemektedir? üretimin karşılanabilmesi için ise, ... milyar
Eğer bu bir anlık düşüncede, “AB ülke- dolarlık sermaye yatırımı yapılması gerekir.
lerindeki gibi” ya da bir başka “gelişmiş sa- Asıl sorun, bu üretim artışını gerçekleştire-
nayi ülkesi”ndeki gibi bir sonuca ulaşılıyor- bilmek için gerekli olan sermayenin nere-
sa, her durumda bu ülkelerin kendi iç ser- den ve nasıl bulunacağı, bunun karşılığında
maye birikimine sahip olduklarını gözönü- ne kadar bedel ödeneceğidir.
ne almalıdır. Eğer bir ülke ekonomisi ithal ettiğinden
Burada devrimden, sosyalizmden söz et- daha fazla ihracat yapabiliyorsa, bunun açık
miyoruz. Kapitalizmi verili koşul olarak ka- ifadesi, tükettiğinden daha fazla ürettiğidir.
bul ederek, bir ülkenin kendi iç dinamikle- Bu üretim fazlasının ihracatıyla elde edilen
riyle, kendi olanaklarıyla nasıl gelişebilece- gelir de, her durumda o ülkenin kendi iç
ği ve kalkınabileceğinden söz ediyoruz. Di- üretimiyle sağlayamadığı farklı ürünlerin it-
yoruz ki, dışa bağımlılık, sanıldığı ve göste- halatına olanak sağlar ve bu yolla ülke yurt-
rildiği gibi, ülkenin gelişmesinin ve kalkın- taşlarının tüketimleri çeşitlenir, daha farklı
masının bir unsuru değil, tersine gelişme- ürünleri tüketebilir hale getirir. Çok popüler
nin ve kalkınmanın en temel engelidir. sözle, sorun Çikita muzu yemek değildir;
Türkiye’nin ihracatının şu kadar olduğu, sorun Çikita muzu talebinin gerçek bir ge-
ithalatının şu hacimde olduğu, doğrudan ya- lirle finanse edilmesidir.
bancı sermaye yatırımlarının şu boyutta bu- Son “lüks” turizm yatırımlarına bakıldı-
lunduğu vb. verilere bakarak, ülkenin geliş- ğında bile, ülkenin içinde bulunduğu durum
tiğinden, kalkındığından söz etmek, sadece açıkça görülür.
gerçekleri gizlemekten başka sonuç verme- Rus-yahudi sermayesinin turizm yatırımı-
mektedir. nı gerçekleştirmesi karşısında, bunun ülke
Salt dış ticaret verilerine bakıldığında, ör- için ne kadar “önemli” olduğundan, yaban-
neğin 2008 yılında (ki son üç ayda dış tica- cı sermayenin Türkiye’ye ne kadar “güven-
rette %25 oranında düşüş yaşanmıştır) dış diğinden” söz edenler, bu sermayenin ha-
ticaret açığı, yani ihracat ile ithalat arasın- rekete geçireceği “hizmetliler”in elde ede-

İhracat (FOB) İthalat (CIF) Dış Ticaret Dengesi


Toplam % Toplam % Toplam %
(milyon $) Değişim (milyon $) Değişim (milyon $) Değişim
2000 27.775 4,5 54.503 34,0 -26.728 89,8
2001 31.334 12,8 41.399 -24,0 -10.065 -62,3
2002 36.059 15,1 51.554 24,5 -15.495 53,9
2003 47.253 69.340 34,5 -22.087 42,5
2004 63.167 33,7 97.540 40,7 -34.373 55,6
2005 73.476 16,3 116.774 19,7 -43.298 26,0
2006 85.535 16,4 139.576 19,5 -54.041 24,8
2007 107.272 25,4 170.063 21,8 -62.791 16,2
2008 132.002 23,1 201.961 18,8 -69.959 11,4
2008 Ocak-Nisan 44.500 67.066 -22.567
2009 Ocak-Nisan 32.075 -27,9 38.910 -42,0 -6.835 -69,7
2008 Ocak 10.632 16.339 -5.707
2009 Ocak 7.890 -25,8 9.273 -43,2 -1.383 -75,8
2008 Şubat 11.077 16.026 -4.949
2009 Şubat 8.440 -23,8 9.014 -43,8 -574 -88,4
2008 Mart 11.427 16.812 -5.385
2009 Mart 8.169 -28,5 10.504 -37,5 -2.335 -56,6
2008 Nisan 11.364 17.889 -6.525
18 2009 Nisan 7.576 -33,3 10.119 -43,4 -2.543 -61,0
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

ceği ücretten başka bir şeyin söz konusu ol- nin ve insanlarının refah düzeyinin gerçek
madığını görmezlikten gelirler. ve kalıcı yükselmesini sağlar.
Bugün Türkiye, sermayenin kendi dayat- Dışa bağımlı olmayan, bağımsız bir eko-
tığı koşullarda dışardan geldiği ve ülke için- nomik gelişmenin ve büyümenin nasıl sağ-
de sadece sınırlı ölçüde hammadde ve sı- lanacağı ise çok açıktır. 1960 sonrasında ya-
nırsız ölçüde emek-gücü kullandığı bir ülke pılan tartışmalar, planlamalar anımsandığın-
haline gelmiştir. Böyle bir ülkenin yurttaşla- da, bunun nasıl sağlanabileceği açıkça an-
rı, artık sadece hizmetler sektöründe çalı- laşılabilir. Bunun için Kurtuluş Cephesi’nin
şan işgücünden ibarettir. Komünist Manifes- 60. sayısında yayınlanmış olan “Alternatifi
to’nun bilinen sözüyle, “işçinin de vatanı Olmayan Tek Ekonomi Politika” ve 52. sa-
yoktur”. Bu koşullarda, o ülke yurttaşlarının yısında yayınlanan “‘Globalleşen’ Dünyada
ülkenin “bekası”yla ilgilenmeleri, ülkenin Anti-Emperyalist Bir İktidar Yaşayabilir mi?”
geleceğinden kaygılanmaları zaten beklene- yazılarına bakılması bile yeterlidir.
mez. Asıl olan bağımlılık yüzünden ödenen
Bugün Türkiye insanı için esas olan, ül- bedel ve bağımsızlık koşullarında elde edi-
kenin şu ya da bu toprağının, “çakıl taşının” lecek gelişme düzeyidir. Mayınların temiz-
kime ve nasıl verildiği ya da verileceği de- lenmesi karşılığında 44 yıllığına 216.000 dö-
ğil, ekonominin dışa bağımlılığı, ülke insa- nüm tarımsal arazinin hangi yabancı serma-
nının dış sermayenin ucuz işgücü olarak tü- yenin yatırım alanı olacağını tartışmak yeri-
ketilmesidir. Kredi kartları gibi yapay uyarı- ne, bu tarımsal arazide yapılacak ulusal üre-
cılarla sağlanan tüketim artışına aldanarak, timin ülke kalkınmasına ve ülke insanına
ülkenin dışa bağımlılığının getirmiş olduğu neler sağlayabileceğini saptamak önemlidir.
sonuçlara katlanmak zorunda kalacak olan Emek-gücü, üretim için gerekli araçlara sa-
insanlar, her durumda ülkenin kendi dina- hip olduğu sürece herşeyi vareden ve üre-
mikleriyle kalkınması ve büyümesinin ken- ten tek güçtür. Doğal olarak da, emeğin
di bireysel gelirleri açısından nasıl bir katkı- ürünleri de, emeğin sahiplerine ait olacak-
da bulunacağını gözönüne almak zorunda- tır.
dırlar. Ülke içi kaynaklara dayanan gerçek İşte dışa bağımlı bir ülkenin gerçek kur-
bir ekonomik büyüme, her durumda ülke- tuluş yolu böylesine yalın ve basittir.

19
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

TÜRKİYE HALK KURTULUŞ PARTİSİ-CEPHESİ


İlk Genel Komite Üyesi

HÜSEYİN CEVAHİR
1 HAZİRAN 1971
İSTANBUL/MALTEPE

1947’de Tunceli’de doğdu. Yüksek öğrenim için Ankara Siyasal Bilgiler Fa-
kültesine girdi. Burada devrimci gençlik hareketlerine katıldı. Dev-Genç için-
de yer alan Hüseyin yoldaş, Mahir Çayan yoldaşla bu mücadele içinde tanış-
tı. THKP-C’nin oluşum sürecinde yer aldı ve kurucularından oldu. Oluşturu-
lan ilk Genel Komite’de yer alarak, Doğu Anadolu Bölge Sorumluluğu’nu üst-
lendi.
THKP-C’nin 1971 yılında başlattığı Öncü Savaşının ilk evresinde gerçek-
leştirilen merkezi eylemlerin içinde yer aldı. İstanbul’da şehir gerillasının ya-
ratılması amacıyla alınan karar üzerine Mahir yoldaşla birlikte buraya geçti.
Has’ların günlük hasılatlarının kamulaştırılması ve siyonist ajan E. Elrom’un
tutsak alınması eylemlerine katıldı.
Elrom eylemi üzerine oligarşinin başlattığı kuşatma ve imha operasyonu
sırasında, 29 Mayıs 1971’de Mahir yoldaşla birlikte İstanbul-Maltepe’de kuşatıl-
dılar. Bu iki “adalı”nın üç gün süren kuşatması, 1 Haziran günü başlatılan ope-
rasyonla sonlanırken, Cevahir yoldaş şehit düştü, Mahir yoldaş ağır yaralı
olarak tutsak edildi.
Cevahir yoldaşın sanat ve kültür üzerine yayınlanmış çeşitli yazıları yanın-
20 da, Küba Devrimi üzerine bir yazısı bulunmaktadır.
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

TÜRKİYE HALK KURTULUŞ ORDUSU


KURUCU VE ÖNDERLERİ

KADİR MANGA ALPASLAN ÖZDOĞAN SİNAN CEMGİL


31 Mayıs 1971 / Nurhak

6 Mayıs 1972 / Ankara


DENİZ GEZMİŞ YUSUF ASLAN HÜSEYİN İNAN

21
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

TKP(M-L) VE TİKKO’NUN
KURUCUSU VE ÖNDERİ
İBRAHİM KAYPAKKAYA
18 MAYIS 1973
DİYARBAKIR

1949 yılında Çorum’da doğdu. İlkokulu bitirdikten sonra Hasanoğlan Öğ-


retmen Okulu’na girdi. Burayı bitirdikten sonra İstanbul Çapa Yüksek Öğret-
men Okulu’na başladı. Aynı zamanda İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi-Fi-
zik Bölümü öğrencisi olan Kaypakkaya, sol düşüncelerle burada tanıştı. Mart
1968’de Çapa Fikir Kulübü’nün kurucuları arasında yer aldı. Çapa Fikir Kulü-
bü’nün başkanı olan Kaypakkaya, 6. Filo’ya karşı bildiri yayınladığı gerekçe-
siyle Kasım 1968’de okuldan atıldı.
FKF ve TİP içinde ortaya çıkan ayrışmada MDD kesiminde yer aldı. İşçi-
Köylü gazetesinin İstanbul’daki bürosunda çalışan Kaypakkaya, Aydınlık ve
Türk Solu dergilerine yazılar yazdı. Aydınlık içinde meydana gelen ayrışma-
da D. Perinçek’in başını çektiği PDA saflarında yer aldı. 1972 yılına kadar PDA
(TİİKP) saflarında çalıştı ve DABK üyesi olarak görev yaptı. Bu tarihte PDA
oportünistleriyle yolları ayrıldı. D. Perinçek ve çevresinin revizyonist ve opor-
tünist olduklarını söyleyen Kaypakkaya, ayrılık sonrasında TKP(ML)-TİKKO’yu
kurdu.
TKP(ML) faaliyetlerinin yoğunlaştırıldığı Dersim bölgesinde mücadele
ederken, 24 Ocak 1973’de Vartinik mezrasında oligarşinin resmi zor güçleri
tarafından sarıldı. Çatışma sırasında Ali Haydar Yıldız şehit düşerken, Kaypak-
kaya yaralı olarak çatışma alanından uzaklaştı. Ancak beş gün sonra kendi-
sinin kaldığı köydeki bir öğretmenin ihbarıyla yakalandı. Dört ay süren işken-
celerde hiçbir şeyi kabul etmedi ve bu işkenceler sonucu 18 Mayıs 1973’de
22 şehit düştü.
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

1960 yılında Kars’da doğdu. 1977’de dev-


rimci mücadeleye THKP-C/HDÖ saflarında
katıldı. 1977-1979 yılları arasında Kars bölge-
sinde örgütsel faaliyette bulunan “Dede”, bu
dönemde faşist milis güçlere karşı THKP-C/
HDÖ’nin gerçekleştirdiği silahlı eylemlerde
yer aldı. MHP Kars İl Başkanı’nın cezalandı-
rılması eylemine katıldı.12 Eylül askeri darbe-
si koşullarında tutsak edildi. 1986 yılına kadar
Selimiye, Metris, Sağmalcılar ve Erzurum As-
keri Cezaevlerinde yattı.
1986 yılında tutsaklığı sona erer ermez
pratik örgütsel faaliyet içinde yer aldı. 1991-
1993 yılları arasında THKP-C/HDÖ’nin gerçek-
leştirdiği “30 Mart-Kızıldere Harekâtı” (1991);
“Eylül Harekâtı” (1992) ve “15 Mart Harekâ-
tı” (1993) içinde yer aldı. THKP-C/HDÖ İstan-
bul İl Komitesi üyesi olan “Dede” yoldaş, bir
şehir gerillası olarak savaşın tüm zorlukları-
na ve olanaksızlıklarına rağmen üstlendiği gö-
AĞADEDE SARIKAYA revleri yerine getirmekte tereddüt etmedi.
1960/KARS 9 Mayıs 1993 Pazar günü saat 12’de İstan-
9 MAYIS 1993/İSTANBUL bul/Fatih’teki örgüt evinin oligarşinin zor güç-
lerince basılmasıyla başlayan çatışmada kat-
ledildi.

LEYLA DOĞAN 1963 yılında Kayseri’de doğdu. Daha he-


1963/KAYSERİ nüz Ortaokul sıralarındayken devrimci müca-
21 MAYIS 1986/ANKARA deleyle tanıştı. THKP-C/HDÖ sempatizanı ola-
rak örgütsel çalışmalarda kendisinden iste-
nen her şeyi yerine getirmek için olanca gü-
cüyle çalıştı. Örgüt saflarında ortaya çıkan II.
Sağ-sapmanın yarattığı kargaşa içinde bir sü-
re Kayseri ile sınırlı bir ilişki içinde bulundu.
1979 sonlarında bu sağcı unsurlara yönelik
polis operasyonunda tutsak edildi. Ankara/
Mamak cezaevinde yattı. Tutsaklığının ilk gü-
nünden itibaren örgütle bağlantı kurdu ve TH-
KP-C/HDÖ’nin örgütsel işleyişine dahil edildi.
1981’de tutsaklığı sona erdikten sonra deği-
şik kentlerdeki örgüt üyeleri arasında bağlan-
tıların kurulmasında çalıştı. Her koşulda ce-
zaevindeki tutsak yoldaşlarıyla bağlantı kur-
mayı başardı. Bu görevini 1986 yılına kadar
aksatmadan sürdürdü. İşkenceler sonucu
meydana gelen rahatsızlığı nedeniyle Anka-
ra’da kaldırıldığı hastanede 21 Mayıs 1986’da
yaşamını yitirdi.
23
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

Mayınlar,
Azınlıklar,
Yabancı Sermaye ve
Toprak Reformu

AKP’nin sınırdaki mayınların temizlen- tiyor. Bakıyorsunuz birileri çıkıyor, ‘O


mesi karşılığında bu arazinin 44 yıllığına ki- Yahudi sermayesi olmaz’. Yok arka-
ralanmasına ilişkin yasa tasarısının başlattı- daş gelip ülkemde yatırım yapacak.
ğı “mayın” tartışması ülke gündeminin ilk 1 milyar dolarlık yatırım yapacak. İs-
sırasına tırmandı. Mayınlı arazinin İsrailli şir- temezük olmaz.
ketler tarafından temizleneceği, dolayısıyla Bu yatırımı yapınca burada İzak
da toprağın 44 yıllığına İsrailli şirketlere ki- çalışmayacak ya Ahmet, ya Mehmet
ralanacağı, Meclis tartışmalarının ana nok- çalışacak. İşte işsizliği aşıyoruz. ‘İste-
tasını oluşturdu. Böylece 25 Eylül 2003 yılın- mezük.’ ‘Bizim milletimizden değil
da imzalanan Ottowa Mayın Yasağı Anlaş- siz bunu peşkeş çekiyorsunuz’. Çün-
ma-sı’na dayanılarak hazırlanan yasa, “or- kü o George. Bak kardeşim o Geor-
ganik tarıma elverişli” 216.000 dönüm ara- ge olsun, gelsin yatırımını yapsın. Bu-
zinin yabancı şirketler tarafından (özel ola- rada fabrikayı kurduğu zaman bura-
rak İsrail şirketleri) 44 yıl süreyle işletilmesi dan gitse fabrikayı alıp da mı gide-
tartışmasına dönüştü. Ancak tartışmayı tır- cek? Kim yanında istihdam edilecek
mandıran ve gündemin ilk sırasına çıkartan Ahmet, Mehmet, Ayşe, Fatma’ya. Pa-
asıl gelişme, Tayyip Erdoğan’ın bu yasaya zarı hazır burada ürettiğini de o pa-
mayınlı arazinin 44 yıllığına İsrailli şirketlere zara satacak.” (Tayyip Erdoğan)
kiralanacağı için karşı çıkanları suçlarken, Böylece “mayınların temizlenmesi” ya-
“Farklı etnik kimlikte olanlar ülkemizden ko- sası, birden “azınlıklar” konusuna, azınlık-
vuldu. Bu aslında faşizan bir yaklaşımın ne- lara Cumhuriyet döneminde yapılmış olan
ticesiydi” sözleriyle oldu. haksızlıklara ve zulümlere, bunların “faşizan
“Bu ülkenin vatan toprakları üze- yaklaşımlar” olduğuna ilişkin tartışmaya dö-
rinde yatırım yapan küresel sermaye, nüştü. Tartışmanın odak noktasına “azınlık-
‘şu dinden bu dinden geldi’ diye ‘ey- lar ve azınlıklara yönelik faşizan yaklaşım-
vah Türkiye elden gidiyor’ demek. Bu lar” oturtulurken, “paranın dini, milleti, ırkı
kadar kolay mı? Farklı etnik kimlikte olmaz” sözü kolayca bir yana bırakıldı.
olanlar ülkemizden kovuldu. Bu as- Ama toprak, tarım ve yabancı sermaye
lında faşizan bir yaklaşımın neticesiy- konusu, mayınların temizleneceği arazinin
di. 216.000 dönüm ve özellikle “organik tarım”a
Paranın dini, milleti, ırkı olmaz. elverişli arazi olması nedeniyle, “azınlıklara
Ama ne yazık ki öyle olduğunu zan- yönelik faşizan yaklaşımlar” tartışmasının
nedenler var. Para cıva gibidir. Ken- içinde kendisine yer bulabildi.
dine uygun zemini nerde bulursa Uzun süredir “sivil toplum kuruluşları”
oraya doğru kaçar. Şimdi ülkemizde aracılığıyla sürdürülen “Mayınsız Bir Türki-
24 küresel sermaye yatırım yapmak is- ye” kampanyalarının ardından gelen bu ya-
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

sa, bir kez daha ülkenin ekonomik ve siya- yük İsrail” planlarıyla ilgiliydi. Bir başka
sal bağımlılık ilişkilerinin sorgulanması için “strateji uzmanları”na göre ise, İsrail’in böl-
uygun bir ortam yarattı. Ancak sapla saman geye gösterdiği ilginin arka planında ABD’nin
karıştırılarak, “paranın dini, imanı” ile “kü- “Büyük Orta Doğu Projesi” yatmaktaydı. Bu
resel sermaye”nin yaratacağı “istihdam ve “strateji uzmanları”na göre, ABD, Ortadoğu’-
refah”, “azınlıklara faşizan yaklaşımlar” gös- daki uzantısı İsrail aracılığıyla Arap dünyası-
terildiğine ilişkin açıklamalarla karmakarı- nı Kuzey’den, yani GAP bölgesi üzerinden
şık hale getirildi. kuşatarak, Kuzey Irak’taki Kürt “federe dev-
Sorun, yalın haliyle Ottowa Mayın Yasa- leti”yle bağlantı kurarak ve “yahudi Kürt-
ğı Anlaşması kapsamında Suriye sınırların- ler”le birleşerek Ortadoğu’da mutlak bir
daki kara mayınlarının temizlenmesi soru- egemenlik sağlamayı planlıyordu.
nudur. Doğal olarak böyle bir temizlemenin Bu “strateji uzmanları”nın iddiaları her
kimin tarafından, nasıl yapılacağı ve kaça ne kadar “komplo” teorileri kapsamına gi-
mal olacağı gibi teknik-askeri bir konuyu riyorsa da, içerdiği jeo-politik unsurlar ne-
kapsamaktadır. “Dünyanın en büyük ordu- deniyle kolayca yabana atılabilecek iddialar
larından birisine sahip” olmakla övünülen da değildi. Ancak bu iddialar AKP için, sa-
bir ülkede, bu türden teknik-askeri bir ko- dece ABD’yle “iyi geçinme”, ABD’nin icaze-
nuda tek kurumun TSK olduğu da çok açık- tinin sürdürülmesini sağlama açısından
tı. Ortada “büyük” bir ordu vardı, doğal ola- önemlidir. Bu nedenle de, “işin içinde”
rak da bu mayınları bu ordu temizleyecek- ABD’yi ilgilendiren böylesi bir jeo-politik du-
ti. rum varsa, bundan yararlanmak gerekirdi.
Öyle olmadı. Öte yandan yaşanılan finans krizi koşul-
TSK, birkaç ön çalışma sonrasında bu larında cari açığı kapatmak için eskisi gibi
büyüklükteki bir arazideki mayınları kendi “sıcak para” bulunamayacağı da ortadadır.
olanaklarıyla temizleyemeyeceğini, yeni Özelleştirmelerle sağlanan “doğrudan ser-
araç ve gerecin alınması gerektiğini, bunun maye yatırımları” da durma noktasına gel-
için de yüz milyon dolardan fazla bir para- miştir. Bu koşullarda “taze para” bulmak
ya ihtiyaç olduğunu hükümete bildirdi. için mayınlı arazinin 44 yıllığına yabancı ser-
TSK’nin bu “görüşü”nü değerlendiren AKP mayeye kiralanması bir “fırsat”tı. 216 bin dö-
hükümeti, bunun Turgut Özal’ın “icadı” ola- nüm arazide yapılacak “organik tarım”ın ge-
rak bellenmiş “yap-işlet-devret” modeliyle tirisi ve yaratacağı istihdamın da, AKP’nin
halledilebileceğine karar vererek, mayınlı bölgedeki oy gücünü artıracağı da hesaba
arazinin temizleyen şirkete 44 yıl süreyle ki- katılmıştı. Mayın Yasağı Anlaşması bu bakış
ralanmasına ilişkin bir yasa hazırladı. açısıyla “bir taşla üç kuş” vurmanın daha da
Her zaman olduğu gibi, “feodal-tacir” şe- ötesine geçirilebilirdi.
riatçı düşünce yapısı, böylesi bir “kiralama” Tayyip Erdoğan’ın yasaya karşı çıkanları
yöntemiyle “bir taşla birden çok kuş vur- “yabancı sermaye düşmanı” ilan etmesi, bir
ma”nın olanaklı olduğunu görerek hareke- adım öteye geçerek “azınlıklara karşı faşi-
te geçti. Mayın temizleme konusunda dün- zan yaklaşım” olarak tanımlaması, tüm bu
ya çapında faaliyet yürüten ve Ottowa an- hesapların içinde “belagat” ve demagoji sa-
laşmasının kurallarına uygun biçimde ma- natını öne geçirdi.
yınları temizleyecek şirket sayısı sınırlı oldu- Böylesi bir ortamda, tartışanlar da neyi
ğundan, yasanın uygulanması durumunda tartıştıklarını bilemez hale geldiler. Başta
“mayın temizleme ihalesi”nin büyük ölçü- CHP olmak üzere, tüm “muhalefet”, “haşa,
de İsrailli şirketlerce alınacağı da açıktı. sümme haşa” diyerek ne kadar yabancı ser-
İsrail ise, uzun yıllardır GAP bölgesiyle, maye dostu olduklarını gösterme yarışına
GAP bölgesindeki tarımsal araziyle “yakın- girerken, mayından temizlenen arazinin “ül-
dan ilgilenmiş”tir. En popüler ifadesiyle, ke insanlarına” verilmesi gerektiğine ilişkin
dünyanın su kaynaklarının denetimi ve kü- sözler de duyulmaya başlandı.
resel ısınmayla ortaya çıkacağı iddia edilen Her ne kadar “medya”da fazlaca yer ve-
gıda sorunu çerçevesinde bu “ilginin” stra- rilmese de, “ilgililerin” çok yakından izledik-
tejik nitelikte olduğu çokça tartışıldı. Kimi leri ve bildikleri şey, mayından temizlenen
“strateji uzmanları”na göre, İsrail’in GAP arazinin “organik tarım” için çok elverişli ol-
bölgesine gösterdiği “ilgi”, siyonizmin “Bü- duğudur. “Organik tarım” ise, Avrupa’da ge- 25
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

Organik Tarım bu, ülkemizde toprak sorunu-


Toplam Üretim İhracat İhracat nun ve tarım reformunun ne
Yıllar Çiftçi sayısı
Üretim Miktarı Miktarı Geliri denli önemli ve ivedi bir so-
Alanı(ha) (ton) (ton) (bin $)
run olduğunu açıkça gösterir.
2004 12.806 209.573 378.803 16.093 33.076
Belki de “mayın” tartışmala-
2005 14.401 203.811 421.934 9.319 26.230
rının açığa çıkardığı en önem-
2006 14.256 192.789 458.095 10.374 28.237
2007 16.276 174.283 568.128 9.347 29.359
li gerçek budur.
2008 14.926 166.883 530.225 8.629 27.260
Yaşanılan kriz koşulların-
da sanayi üretiminde ve sa-
lişen ve emperyalist metropollerde hızla ya- nayi ürünleri ihracatında gö-
yılan “yeşil/çevreci” hareketin en temel he- rülen %50’lere ulaşan olağanüstü düşüşler
deflerinden birisi olduğu kadar, önemli bir karşısında tarım ürünleri ihracatının çok az
pazar potansiyeline sahiptir. düşmesi (%5) tarımsal üretimin kriz koşul-
Türkiye’deki “organik tarım” verilerine larında ne denli önemli olduğunu açıkça
bakıldığında, “organik tarım”ın ihracat de- göstermiştir.
ğeri, kilogram başına yaklaşık 2-3 dolardır. Diğer yandan tarım ürünleri ithalatçısı bir
Bu veriden yola çıkıldığında, 216 bin dö- ülke haline gelinirken, aynı zamanda dün-
nümlük (21.600 hektar) mayınlı arazinin “or- ya emtia borsalarına olan bağımlılık, dünya
ganik tarım” üretim miktarı yaklaşık 66 bin emtia fiyatlarındaki değişkenlikten daha bü-
ton, ihracat fiyatlarıyla değeri ortalama 150 yük ölçüde etkilenen bir ülke haline gelin-
milyon dolardır. Mayınlı arazinin temizleme miştir.
masraflarının yaklaşık 100 milyon dolar ol- Mayınlardan temizlenmiş toprakların
duğu göz önüne alındığında, bu alana yapı- bölge halkına (“organik tarım” yapma ko-
lacak yatırımın bir yıllık getirisiyle masrafla- şuluyla da olsa) dağıtılması, gerek bölgenin
rın çıkartılması olanaklıdır. jeo-politik durumundan kaynaklanan olası
Ancak tüm bu verilerin ve olası hesapla- “planlar” açısından, gerekse tarımsal üreti-
rın ortaya çıkardığı gerçek, Türkiye’de tarım- min (bölgesel ölçekte de olsa) yeniden dü-
sal üretimin sürekli azaldığı, tarımsal gelir- zenlenmesi ve geliştirilmesi için bir başlan-
lerin sürekli düştüğüdür. Ne denli “organik gıç oluşturabilecek niteliktedir. Mayından te-
tarım ürünleri”nin pazar potansiyeli yüksek mizlenmiş toprakların bölge halkına dağıtı-
olsa da, gerek üretim maliyetlerinin yüksek- mıyla ortaya çıkacak tarımsal gelişme, her
liği, gerekse bu ürünlerin pazarlama olanak- durumda toprak reformunun gerekliliğini
larının sınırlılığı, “organik tarım”ın tarımsal çok daha açık ve çarpıcı biçimde ortaya ko-
üretimin genel durumundan farklı olmadı- yacaktır. Bu nedenle, mayından temizlen-
ğı açıktır. Türkiye tarımının genel sorunu, miş toprakların yabancı şirketlere yeni yatı-
kırsal nüfusun artan oranda tasfiye edilerek rım alanı olarak sunulması karşısında top-
kentsel alanlarda ucuz işgücü olarak kulla- rakların bölge halkına dağıtılması talebi, her
nılmasına yönelik uygulanan ekonomi poli- durumda “solcu” görünümlü “globalizm”
tikada yatmaktadır. yandaşı “sivil toplum kuruluşları”nın “hüma-
Kırsal nüfusun uygulanan tarım politika- nist” “Mayınsız Bir Türkiye” sloganından çok
larıyla kentlere göçü ve “ithalatın liberalizas- daha ilerici ve insancıl bir talep olacaktır.
yonu” çerçevesinde tarımsal ürün ithalatı- Boş yere “azınlık” tartışmaları yaparak,
nın büyük oranda teşvik edilmesi sonucu, jeo-stratejik “hesaplar”la uğraşarak Tayyip
ülke içi tarımsal üretim sürekli azalmıştır. Erdoğan ve şeriatçı kesimin “feodal tacir”
Azalan üretim ve düşük ürün fiyatları da, bir zihniyetinin demagojileriyle hesaplaşmak
kez daha kırdan kente göçü hızlandırmak- yerine, mayından temizlenmiş toprakların
tadır. Uzun yıllar uygulanan “doğrudan ge- bölge halkına dağıtılmasını istemek ve bu-
lir desteği”yle üreticilerin üretimden ve üre- nun ortaya çıkartacağı tarımsal üretim po-
tim bilgisinden uzaklaştırılmaları da, ülkeyi tansiyelini hesaba katmak çok daha yararlı
tarım ürünleri ithalatçısı bir ülke haline dö- olacaktır. Bu, aynı zamanda “dünyanın en
nüştürmüştür. büyük ordularından biri” olan TSK’nin ne
Eğer bugün, 216 bin dönümlük mayınlı denli “dini, imanı” olmayan parayla, yaban-
arazide yapılacak “organik tarım”ın 150 mil- cı sermayenin çıkarlarıyla özdeşleştiğini de
26 yon dolarlık getirisinden söz edilebiliyorsa, gösterecektir.
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

Krizin Dibi ve
Keynes’in Kemikleri

Ekonomiyle az çok ilgisi olan herkesin nişlemenin sonuçları ise 2007’de mortgage
1980 sonrasında sıkça duyduğu iki isim var- piyasasında başlayan dalgalanmalarla görül-
dır: Milton Friedman ve John Maynard Key- meye başlanmış ve 2008 Ekim ayındaki fi-
nes. nans kriziyle dünya çapında bir krize yol aç-
1980’de ABD’nin faiz oranlarını yükselt- mıştır.
mesiyle birlikte patlak veren ve bir kaç yıl Buraya kadar özetlediğimiz 1980-2008
içinde geri-bıraktırılmış (burjuva iktisat di- arasındaki dünya ekonomisindeki bunalım
liyle “gelişmekte olan”) ülkeleri yaklaşık on ve krizler, belli periyotlarla sürekli yinelenen
beş yıl süren büyük bir borç krizine sürük- klasik kapitalizmin ekonomik bunalımların-
leyen dünya ekonomik bunalımı, neredey- dan (bunun derinleşmiş hali olarak ekono-
se Keynesciliğe karşı Friedmancılığın savaşı mik krizler) başka bir şey değildir. Tüm ka-
ve zaferi olarak anılır. pitalist ekonomik bunalımlar gibi, bu buna-
1995’lere gelindiğinde, 1980 dünya eko- lım ve krizler de genel niteliktedir, yani tüm
nomik bunalımından on beş yıl sonra, geri- kapitalist-emperyalist dünya ekonomisini et-
bıraktırılmış ülkelerdeki borç krizi, diğer ifa- kisi altına alan bunalım ve krizlerdir. Ve ka-
deyle yüksek enflasyon dönemi sona erer- pitalizmin irsi hastalığı olan aşırı-üretim bu-
ken, Türkiye dışında pek çok ülkede enflas- nalımlarının değişik görünümlerine ve aşa-
yon büyük ölçüde denetim altına alınmış- malarına denk düşer.
ken yeni bir kriz dalgası 1997 Asya Krizi’yle En bilinen, ama hemen hemen hiç bir
birlikte ortaya çıkmıştır. 1997 kriziyle Japon burjuva ve küçük-burjuva iktisatçının tahlil
ekonomisi kronik bir durgunluğa girerken, etmeye kalkışmadığı bu aşırı-üretim buna-
aynı zamanda Japonya’nın dünya ekonomi- lımları, adından da anlaşılacağı gibi, üreti-
si içindeki yeri ve önemi büyük ölçüde sar- min satışlardan daha fazla olduğu, yani ar-
sılmıştır. Bu krizin ardından patlak veren zın talebi aştığı, dolayısıyla üretilmiş malla-
2000 krizi, bütün emperyalist ekonomileri rın satılamadığı bir durumda ortaya çıkan
etkisi altına alırken, krizden en fazla etkile- bunalımlardır. Kapitalist, mal (meta) üret-
nen sektör telekomünikasyon şirketleri ol- mek için sermayesini yatırmış, gerekli üre-
muştur. Enron’un iflası 2000 krizine damga- tim araçlarını satın almış, hammadde temin
sını vurmuş ve ardından gelen finansal ge- etmiş ve üretime geçmişken, ürettiği ürün-
nişlemeyle kriz geçiştirilmiştir. ler pazarda satılamaz duruma gelmişse, or-
2000 krizini geçiştirmede, bir başka ifa- tada bir aşırı-üretim, yani tüketicilerin satın
deyle ötelemede kullanılan finansal araçlar alma güçlerinin ötesinde ürün fazlası orta-
büyük bir genişleme göstererek, dünyadaki ya çıkar. Bu durumda der Keynes, asıl olan
meta fiyat/değer ilişkisini büyük ölçüde de- “eksik tüketim”i ortadan kaldırmak, yani tü-
ğiştirmiş, metaların değerleri olağanüstü bo- keticilerin alım gücünü artırmak, bu ürünle-
yutlarda düşerken fiyatlar ya yükselmiş ya rin satılabilmesi için (ve bunalımdan çıkış
da aynı düzeyde kalmıştır. 2000 krizini öte- için) tek yoldur.
lemede kullanılan finansal araçlardaki ge- Marks’ın kapitalist ekonominin eleştiri- 27
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

sinde söylediği ve burjuva ekonomistlerinin sömürgecilik), devletin ekonomiye müda-


ezbere bildikleri gerçek çok açıktır: halesinin yeni bir biçimi olarak ortaya çık-
“Bütün gerçek bunalımların son mıştır. 1930’ların “çukur kazdırıp, çukur dol-
nedeni, daima kapitalist üretimin durtmak” şeklindeki kamu harcamalarının
üretici güçleri sanki yalnız toplumun yerini doğrudan askeri mallara yönelik sipa-
mutlak tüketim gücü bu güçlerin sı- rişler almıştır. Son tahlilde, ekonominin as-
nırını teşkil edermişçesine geliştirme kerileştirilmesi de Keynesci teoriye uygun
çabasına zıt olarak, kitlelerin yoksul- olduğundan, sonuçta teknik-iktisat ölçeğin-
luğu ve sınırlı tüketimidir.”* deki sonuçlarla bir ve aynı olmuştur.
1929 ekonomik bunalımı (“büyük kriz”), Devletin ekonomiye bu müdahalesi, ka-
sözcüğün tam anlamıyla aşırı-üretimin ger- çınılmaz olarak piyasalardaki fiyat/para den-
çek ve kitlesel ölçekte görülebilir olduğu ilk gesini bozar, metaların toplam değerinin
bunalımdır. çok üstünde bir para dolaşıma çıkar. “Para-
Genel olarak bu bunalım, büyük bir üre- sal genişleme” adı verilen bu karşılıksız pa-
tim artışı ortaya çıktığı bir evrede, bu üreti- ralar, bir süre sonra fiyatların yükselmesine,
min ürünlerini satın alacak kitlesel bir tale- yani enflasyona neden olur. Keynes teorisi-
bin bulunmayışı olarak tanımlanır. Günümü- ne göre, yıllık %10’luk bir enflasyon “makul”
zün “medyatik” ekonomi kavramlarıyla ifa- bir enflasyon oranıdır ve ülke ekonomileri
de edersek, aşırı-üretim krizleri, ülkelerin ve özel bir sorunla karşılaşmaksızın bu enflas-
sektörlerin büyümesinin rekor üzerine rekor yonun üstesinden gelebilirler.
kırdığı bir evrede ortaya çıkar. Üretim, bü- 1930’lardan itibaren ABD’de uygulama-
yük bir finansal genişlemeyle, kredi siste- ya sokulan bu Keynesçi teori, yani enflasyo-
miyle finanse edilir, üretimde olağanüstü ar- nist politika 1929 “büyük bunalımı”nın bel-
tış gerçekleşir, sermaye miktarı olağanüstü li ölçülerde aşılmasına hizmet etmiştir. “Ma-
büyür. Birbiri ardına fabrikalar kurulur, bü- kul” %10’luk bir enflasyon oranına göre pi-
yük yatırımlara girişilir. Doğal olarak serma- yasalara verilen karşılıksız paranın, bu oran-
yede ve üretimdeki bu genişlemeye paralel daki üretim artışını emen bir talep yarata-
olarak da istihdam artar, işsizlik azalır, kitle- rak, bir ölçüde kendi dengesini kendi ken-
sel talep büyür. Ancak istihdamdaki artışa, dine bulduğu varsayılmıştır.**
kitlesel talepteki büyümeye oranla üretim- Devletin aşırı-üretim için ek talep yarat-
deki büyüme daha fazladır, dolayısıyla bel- mak amacıyla karşılıksız para basması (pi-
li bir süre sonrasında üretilenler tüketilme- yasadaki toplam metaların gerektirdiği pa-
meye, satılmamaya başlar. Böylece aşırı- ra miktarından daha fazla bir paranın piya-
üretim bunalımı patlak verir. saya verilmesi), günümüz söylemiyle “finan-
Keynes, bu gerçeklikten yola çıkarak, sal genişleme”den başka bir şey değildir.
aşırı-üretim bunalımı karşısında devletin Devlet, değişik “enstrümanlar” kullanarak
ekonomiye müdahale etmesini, eksik tüke- devlet bütçe gelirlerinin üzerinde bir harca-
timi artırıcı önlemler almasını (günümüzde- mada bulunur. Bu harcama, aynı zamanda
ki “medyatik” ve “globalist” söylemle “regü- piyasaya verilen devlet teşvikleri, kamu kre-
lasyonlar”) önerir. En bilinen sözle, devlet, dileri, kamu yatırımları aracılığıyla kapitalist
yurttaşlarına “çukur kazdırıp, kazılmış çu- üretimin sübvanse edilmesi, vergi oranları-
kurları doldurtarak” ücret ödemelidir. Böy- nın düşürülmesi vb. şeklinde gerçekleşir.
lece karşılığında hiç bir ürün üretilmeksizin Bunun en tipik sonucu devlet bütçesinin sü-
insanlara para verilir. Bu parayı alan insan- rekli açık vermesidir.***
lar depolarda satılmadan bekleyen aşırı üre- Devlet bütçe açıklarının kapatılması ise,
tilmiş ürünlere talepte bulunurlar, bu ürün-
ler satılır, kriz aşılır. ** Şüphesiz Keynes bu enflasyonist politikanın
Keynes’in bu önerisi ya da ekonomi po- uzun yıllar sürdürülebilir bir politika olduğundan söz
etmez. Onun teorisi aşırı-üretim krizleri dönemleriyle
litikası, genel ve teknik-iktisat ölçeğinde ifa-
sınırlıdır. Bu dönemler aşıldığı, enflasyonist politika
de edilen devletin ekonomiye müdahalesi- sürekli hale geldiği oranda, Keynes teorisi yeni kriz-
dir. II. Paylaşım Savaşı’ndan sonra ABD eko- lere yol açmıştır.
nomisinin askerileştirilmesi (ve dışta yeni- *** Kendi iç sermaye birikimine sahip olmayan
geri-bıraktırılmış ülkelerde bu durum sürekli dış öde-
meler dengesi, dar anlamda sürekli cari açık olarak
28 * Marks, Kapital, Cilt: III, s. 429. ortaya çıkar.
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

ya vergi gelirlerinin artırılmasıyla ya da dev- bir yandan tüm ülke içi üretim ihracata yö-
letin piyasalara borçlanmasıyla (hazine bo- neltilirken, diğer yandan kamu kuruluşları
noları vb. yoluyla) olanaklıdır. Vergi gelirle- hızla özelleştirilmeye başlanmıştır. “İhracat
riyle bütçe açıklarının kapatılması (toplum- hamlesi” ve özelleştirmelerle elde edilen
sal ve siyasal maliyeti bir yana bırakıldığın- gelirler de dış borçların ödenmesinde kul-
da), amaçla, yani aşırı-üretime ek talep ya- lanılmıştır. 1980 dünya ekonomik bunalımı-
ratma amacıyla çelişir. Dolayısıyla tek yol, nın 1995’lere kadar geri-bıraktırılmış ülke-
devlet iç ve dış borçlanmasının artırılması- lerde “borç krizi” olarak sürmesinin nedeni
dır. Devletin borçlanma gereksinmesi arttı- de budur.
ğı oranda, faiz oranları da yükselir. Faiz Yine de aşırı-üretim, her zamanki sorun
oranlarındaki yükseliş de, devletin borçlan- olarak emperyalist ekonomilerin birincil so-
ma gereksinmesini (“kamu finansmanı”) runu olmayı sürdürürken, devletin bütçe
daha da artırır. Bu kısır döngü büyüyerek sü- açıklarıyla içine düştüğü durum devletin bu
rer. duruma müdahalesini neredeyse olanaksız
Bu kısır döngü, sonuçta Keynesçi teori- hale getirmiştir. Bir yanda aşırı-üretim soru-
nin, yani enflasyonist politikanın sorunları nu, öte yanda ise bu soruna hiç bir biçim-
çözmekten çıkması, yeni sorunlar yaratma- de müdahale edemez duruma gelmiş dev-
sına yol açar. 1960’larda başlayan ve 1980 let sözkonusudur. İşte bu ortamda tüm ka-
dünya ekonomik bunalımıyla birlikte doruk mu kuruluşları satışa çıkarılmış, devlet eko-
noktasına çıkan bu sorunlar, genel ifadeyle nomiden “elini” çekmiş, kamunun her tür-
“enflasyon/bunalım” ikileminin içinden çı- lü ekonomik yatırımı durdurulmuştur. Bu-
kılamaz hale geldiği, sürekli ekonomik kriz- nun karşılığında, “ekonomide liberalleşme”
lerin patlak verdiği yirmi yıllık bir süreç or- demagojisiyle, özel finans kuruluşlarına bir
taya çıkarmıştır. çeşit para basma yetkisi verilmiş, bir ölçü-
1980 dünya ekonomik bunalımının özü, de merkez bankası işlevi ile donatılmıştır.
aşırı-üretim bunalımlarının şiddetini azalt- Her türlü özel finans kuruluşuna “paramsı”
mak amacıyla uygulanan devletin ekonomi- araçlar üretme ve yaratma izni verilmiştir.
ye müdahale politikasının (enflasyonist po- Aşırı-üretime talep bulmak için düne kadar
litikanın) iflas edişidir. Çünkü devlet, özel devletin finanse ettiği “ek talep”, şimdi özel
olarak ABD, aşırı bütçe açıklarını finanse finans kuruluşlarının “türev” araçlarıyla sü-
edemez hale gelmiştir. (Ki burada ABD’nin rekli ürettikleri ve büyüttükleri finansal araç-
“dünya jandarmalığı” işlevini yerine getir- larla, kağıtlarla finanse edilmeye başlanmış-
mek için yaptığı askeri harcamalar da tır. Bir bakıma devlet, finans alanındaki ege-
önemli bir bütçe açığı nedeni olmuştur. menliğini özel finans kuruluşlarına devret-
Özellikle de Vietnam savaşı.) Aşırı-üretim miştir. Özellikle Sovyetler Birliğinin dağıtıl-
sorunu varlığını her zamanki gibi sürdür- mışlığıyla ortaya çıkan “yeni pazarlar”ın aşı-
mekle birlikte, bütçe açıklarının meydana rı-üretimin “tüketilmesi” için finanse edil-
getirdiği dengesizlik bu sorunun önüne geç- mesiyle ortaya çıkan finansal/parasal geniş-
miştir. leme bu durumu olağanüstü boyutlara taşı-
İşte bu koşullarda “sıkı para politikası” mıştır.
denilen Friedmancılık uygulamaya sokula- 1993 ekonomik krizi, bu özel finans ku-
rak “bütçe disiplini” sağlanmış, devlet/kamu ruluşlarına aktarılmış “enflasyonist” politika-
harcamaları büyük ölçüde kesilmiş, bütçe nın ilk ciddi krizi olarak ortaya çıkmışsa da,
açıkları kapatılabilir/finanse edilebilir boyut- “anti-enflasyonist” politikaların (Friedman-
lara indirilmiştir. cılık) yeniden devreye sokulmasıyla kısa sü-
Ama bütçe açıkları karşısında ikincil ha- rede geçiştirilmiştir. Her ne denli geçiştiril-
le gelmiş olan aşırı-üretim varlığını sürdür- miş olsa da, özel finans kuruluşlarının mer-
düğünden, birincil sorun haline gelmekte kez bankalarının ve hazinenin işlevlerini ye-
fazla gecikmemiştir. 1980 sonrasında em- rine getirmeye yöneltilmesinin, geçmişteki
peryalist ülkelerde “sıkı para politikası” uy- devlet müdahalesiyle özdeş sorunlar yarat-
gulanırken, emperyalizme bağımlı ülkeler- tığı açıkça görülmüştür.
de dış borçların ödenmesi için tüm ülkesel Buna rağmen bu “özel finansal genişle-
varlıkların elden çıkartılması gündeme geti- me” politikası sürdürülmüştür. Bunun ilk bü-
rilmiştir. Böylece geri-bıraktırılmış ülkelerde, yük etkisi ise 1997 Asya Krizi’yle birlikte or- 29
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

taya çıkmış ve Japon ekonomisini günümü- müş olan özel finans kuruluşları devletleşti-
ze kadar süren “durgunluk”a sürüklemiş- rilmiş, işlevleri (ki baştan itibaren belirttiği-
tir.* miz gibi aşırı-üretimi finanse etmektir) dev-
2000 krizi ve Enron olayı, bir kez daha let tarafından üstlenilmiştir. Yeni bir Keynes-
kamu harcamaları yerine özel finans kuru- cilik dönemine girilmiştir.
luşları aracılığıyla sağlanan finansal genişle- 1929-1980 arasında yaşandığı ve görül-
meyle aşırı-üretimin finanse edilmesinin, düğü gibi, Keynesçi politika, ilk dönemde
geçmişteki gibi büyük finans krizine yol aç- aşırı-üretime ek talep yaratarak krizin aşıl-
tığını ortaya koymasına rağmen, emperya- masını sağlarken, bir dönem sonrasında bü-
list ekonomilerin kapitalizmin bu irsi hasta- yük bir enflasyon sorunu ortaya çıkarmıştır.
lığından kurtulmaları olanaksız olduğundan, Bugün özel finans kuruluşlarının “türev
aynı “uyuşturucu”yu ya da “uyarıcı”yı alma- araçlar”la yarattığı aşırı sermaye genişleme-
yı sürdürmüşlerdir. siyle ortaya çıkan varlıkların değer yitirme-
Mortgage krizi ya da Ekim 2008’de baş- si, bu “yeni” politikanın sonucu olacak olan
layan finans krizi, aşırı-üretim krizlerini en- enflasyon nedeniyle bir kez daha ortaya çı-
gellemek amacıyla özel finans kuruluşları kacaktır.
aracılığıyla ek talep yaratılması politikasının Bugün krizin “dibi bulundu”, “kriz aşılı-
ortaya çıkardığı sorunların en uç noktasıdır. yor”, “ekonomi canlanıyor” türünden değer-
Gelinen yer, Ekim 2008 öncesinde özel fi- lendirmeler tümüyle devlet müdahalesiyle
nans kuruluşlarının “türev araçlarla” ürettik- yaratılan ek talebin getirmiş olduğu canlan-
leri sanal kredilerle sağlanan ekonomik bü- madan ibarettir. Devlet harcamaları arttığı
yümenin daha fazla sürdürülemez olduğu oranda bu canlanma bir süre daha devam
yerdir. Diğer ifadeyle, geçmişte Keynesçi po- edecektir. Ancak ne tarihler 1929’u göster-
litikalar çerçevesinde devletin karşılıksız pa- mektedir, ne de dünya ekonomisi 1929-1980
ra basarak ürettiği finansal kaynakların 1980’ dünya ekonomisidir. Çok bilinen ünlü diya-
de içine girdikleri büyük krizin yeni bir ver- lektik ifadeyle, “aynı ırmakta iki kez yıkanı-
siyonu söz konusudur. lamaz”. 1980 sonrasında emperyalist eko-
Bu durumda, uzun yıllardır ciddi bütçe nomilerin devlet müdahalesinden özel fi-
açıkları vermeyen, daha doğrusu bütçe nans kuruluşlarının finansal araçlarına geçi-
açıklarını finanse etmekte zorlanmayan dev- şi sağladıkları kadar kolay olmayacaktır. Çok
letin devreye girmesinden başka bir seçe- kısa süreli canlanmayı, çok daha büyük ve
nek bulunmamaktadır. Diğer ifadeyle, 1980’- enflasyonla birleşmiş yeni bir kriz dalgası-
de aşırı-üretime ek talep yaratmak için dev- nın izleyeceği açıktır. Devlet müdahalesi, bir
let müdahalesinin yarattığı krizin “özel fi- süre için, bir yandan özel finans kuruluşla-
nans kuruluşları” aracılığıyla aşırı-üretime rının soluk almasını sağlarken, diğer yandan
ek talep yaratılması şeklinde sürdürülmesi- devlet harcamaları aracılığıyla ek bir talep
nin yarattığı kriz, bu kez ters biçimde, dev- yaratacaktır. Devlet harcamalarının artırıl-
letin müdahalesiyle aşılmaya çalışılmakta- ması “bütçe disiplini”ni bozacak, bütçe
dır. Ortalıkta uçuşan trilyon dolarlık devlet açıklarının büyümesine yol açacak ve dev-
müdahaleleri de bu aşmanın görüntüleri ol- letlerin daha büyük borçlanmaya gitmeleri-
duğu kadar, aynı zamanda krizin ne kadar ne neden olacaktır. Devlet borçlanmasının
ağırlaştığının göstergeleridir. artması da, faiz oranlarının yükselmesine
Şimdi devletler ekonomiye müdahale et- yol açarak özel finans kuruluşlarının “risk-
mektedirler. Bu ise, en açık ifadesiyle, aşı- siz” devlet kağıtlarını satın almasını getire-
rı-üretim sorununun (burjuva ekonomistle- cek ve bu yolla bu finans kuruluşlarının kâr-
ri için “ekonomik büyüme”nin sürdürülme- larının artması sonucunu doğuracaktır. An-
si sorunu) bir kez daha enflasyonist politi- cak bu kez iflas tehdidi altında olan özel fi-
kalarla ek talep yaratarak aşılmaya çalışıl- nans kuruluşları değil, doğrudan devlettir.
masıdır. Emperyalist ülkelerde, özel olarak AB’de
Bu politika yönelimiyle piyasalara büyük bu “yeni” politikayı uygulamada görülen ka-
ölçüde para pompalanmış, zor duruma düş- rarsızlık, bu iflas tehlikesinin yaratacağı re-
jim sorunundan kaynaklanmaktadır. Ama
* Buradaki “durgunluk”, yani resesyon, NBER’nın başka seçenekleri de yoktur.
30 kullandığı teknik resesyon değildir. Bugün şunu açıkça söyleyebiliriz: Yaşa-
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

nılan finans krizi karşısında devletin ekono- runlar doğurarak “yeniden yapılanma” ge-
miye müdahale etmesi ve durgunluğa kar- rekliliğini daha fazla dayatacaktır. Bütün so-
şı ek talep yaratmak amacıyla devlet harca- run, geniş halk kitlelerinin, fiyatla hiç bir iliş-
malarının artırılması, bir süre için ekonomi- kisi kalmamış değersiz mallar için ödedik-
de canlanmayı sağlasa bile, benzer finans leri bedeli ödemeyi sürdürüp sürdüremeye-
krizi bu kez devlet düzeyinde ortaya çıka- cekleridir. Kapitalizmin ekonomik krizleri,
caktır. Kriz ne kadar gerçekse, bu durum ve bir sonraki dönem daha şiddetli olarak or-
bunun yaratacağı rejim krizi de o kadar ka- taya çıkmak üzere şöyle ya da böyle geçiş-
çınılmazdır. tirilebilir, ama üretilmesi için toplumsal ba-
Elbette geniş kitleler açısından bu dev- kımdan gerekli emek-zamanının olağanüs-
let müdahalesi ek bir tüketim olanağı yara- tü düştüğü bir dönemde bu mallar için kit-
tarak kitlelerin bu politikayı desteklemeleri- lelerin ödedikleri bedel (fiyatlarda ifadesini
ne neden olacak ve kısa dönemde “rejim”in bulan bedel) değişmeden kalacaktır. Bu fi-
“sapasağlam” olduğu yanılsamasını ürete- yat/değer ilişkisindeki bozulma, üretim iliş-
cektir. Ama kriz dinamikleri giderek geniş- kileri değiştirilmeksizin düzeltilemez. Bugün
lemekte ve devasa boyutlara ulaşmaktadır. ekonomik krizin “dip” yaptığı söylemlerinin
Özellikle 1980’den günümüze kadar geçen yoğunlaştığı bir aşamada, Keynes’in kemik-
süreçte fiyat/değer ilişkisinde meydana ge- lerini mezardan çıkartmak bu gerçeği de-
len anormal değişim, enflasyondaki artışa ğiştirmeyecektir.
paralel olarak tüm sistemi tehdit eden so-

31
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

Türkan Saylan
ve Küçük-Burjuva Aydınlarının Çıkmazı

“Öncü Savaşı aşamasında olan THKP-C’nin küçük-burjuva aydın çevre-


lerdeki müttefiki, ancak Kemalistler olabilir. Onlarla olan ilişkilerimizde sağ ka-
nadın oligarşinin kesin müttefiki olduğunu, her zaman devrimci saflara, tarihi
bir hareket anında ihanet edebileceğini, nedenleri ile birlikte anlatmalıyız. Or-
tak cephe bu kanadın, darbeciliğin çıkar yol olmadığını anlayıp, sağ kanadı
artık dostu olarak görmediği zaman mümkün olacaktır.” (Mahir Çayan, Kesin-
tisiz Devrim II-III)

Ergenekon operasyonun 12. dalgasının Hemen herkes Türkan Saylan’ın “işare-


küçük-burjuva aydınlarına yönelmesi, özel tini” beklemeye başladı. “Gördüm ki bir sü-
olarak da Çağdaş Yaşamı Destekleme re daha yaşamam gerekiyor” diyen Türkan
Derneği’ni hedef alması, birden Prof. Dr. Saylan’ın “işareti”ni alacak olan küçük-bur-
Türkan Saylan’ı AKP’ye karşı küçük-burjuva juva aydınları birden sokaklara dökülecek-
aydın muhalefetinin simgesi ve önderi hali- lerini, milyonluk mitingler düzenleyecekle-
ne getirdi. Türkan Saylan 2007 yılında Çağ- rini ve AKP iktidarını devirebilecek bir “sivil
layan’da yapılan Cumhuriyet Mitingi’nin ön- girişim” yaratabileceklerini hayal etmeye
de gelen düzenleyicilerinden olduğundan başladılar. AKP de, benzer bir gelişmenin
bu kesim tarafından bilinen bir isim olmak- olma beklentisi içinde paniğe kapılmış va-
la birlikte, 12. dalga onu AKP’ye karşı (ge- ziyette olayları izlemeye koyuldu.
nel anlamda şeriatçılığa karşı) muhalefetin Türkan Saylan, ölümcül hastalığına rağ-
simgesi ve önderi yaptı. men bu beklentileri pek de boşa çıkartma-
Yıllardır salt akademik kariyer hesapla- dı. Tüm sağlık sorunlarına rağmen, hemen
rıyla birbirlerinin kuyusunu kazan küçük- her gün televizyonlara çıkarak, kendisini ön-
burjuva aydınları da, bencillikleri nedeniyle der olarak gören kesimlerin sözcülüğünü
hiç bir zaman bir araya gelemeyen küçük- yaptı. Ama beklentilerin aksine, hiç bir bi-
burjuva sanatçıları da, müzmin CHP ve De- çimde sokaklara dökülünmesi yönünde bir
niz Baykal muhalifleri de, küçük-burjuva ay- işaret vermedi.
dınlarının “Kızıl Elma”cıları, “Avrasyacılar”ı, Ve 14 Nisan günü yapılan Ergenekon 12.
“AB’ciler”i ve hatta “globalistler”i, dönekle- dalgasından 34 gün sonra yaşamını yitirdi.
ri, “liberalleri” de Türkan Saylan’ın önderli- 19 Mayıs günü yapılan cenaze töreni, nere-
ğini hemen benimsediler. “Kodu mu otur- deyse “laik kemalist cumhuriyet”in mitingi-
tan” genelkurmay başkanından düş kırıklı- ne dönüştü. Hiç bir biçimde bir araya gele-
ğına uğramış olan küçük-burjuva siyasetçi- meyecek olan küçük-burjuva aydınlarının
ler de, “merak etmeyin ordu var”a inanmış çok doğallıkla “önder” olarak kabul ettikle-
aydınlar da, düşlerini ve inançlarını yitirdik- ri Türkan Saylan’ın ölümünden sonra, her-
leri bir anda bir simge ve önder gibi ortaya kes kendi evine çekildi ve derin bir sessiz-
çıkan Türkan Saylan karşısında saygı duru- lik ortaya çıktı.
32 şuna geçtiler. Türkan Saylan, tartışmasız bir bilim insa-
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

nıydı, ama politik duruşu ve tutumu, her- mayan yollardan örgütlenmek ve siyasal ik-
hangi “sol” küçük-burjuva aydınının duruşu tidarı devirecek bir gücü oluşturmak zorun-
ve tutumundan farksızdı. Onlar gibi, kimi za- ludur. Eğer bu güç, silahlı bir güç olmak du-
man AB destekçilerinin saflarında göründü, rumundaysa, kaçınılmaz olarak bu örgütlen-
kimi zaman “globalistler”in projelerini des- me de silahlı bir örgütlenme olmak zorun-
tekledi. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derne- dadır. “Merak etmeyin ordu var”a duyulan
ği’ne AB’nin ve Soros’un “ilgisi”nden de çok inanç, açıktır ki, siyasal iktidarın ancak si-
fazla rahatsız olduğu söylenemez. Kendi lahlı bir güç tarafından görevden uzaklaştı-
sözleriyle, “ne olduysa her şey 1 Mart tezke- rılacağı inancını kendi içinde taşır. Ama kü-
resine karşı çıktıklarında” oldu. AB’ciler, çük-burjuvazi ve onun aydınları, böyle bir
“globalistler”, Sorosçular Türkan Saylan ve örgütlenmeyi sağlama yeteneğinde olma-
çevresini hızla terk ettiler. Artık onların göz- dıkları gibi, böyle bir örgütlenmenin ve mü-
desi AKP ve “ılımlı islam”cılardı. cadelenin “risk”ine girebilecek özelliğe de
Böylece Türkan Saylan, kendi bilinçli po- sahip değillerdir. Marks’ın sözleriyle, onlar,
litik tutumundan daha çok, kendisini şu ya sadece “toplumsal koşullarda mevcut top-
da bu biçimde kullanmaya çalışmış olan ke- lumu kendisi için olabildiğince katlanabilir
simlerin karşı tutumlarıyla “laik” kesimin ve rahat hale getirecek bir değişiklik için ça-
önderi haline geldi. Ama aynı oranda da, bu balar”. Muhalif oldukları ve şiddetle karşı
“laik” kesimin küçük-burjuva niteliğinin na- çıktıkları siyasal iktidarı ortaya çıkartan top-
sıl bir tutarsızlık içinde olduğunu da ortaya lumsal ve ekonomik sistemle bir alıp vere-
koydu. medikleri yoktur. Onların tek sorunu ve an-
Küçük-burjuvazi güce tapar. Küçük-bur- layamadıkları şey, varlığını sürdürmesinden
juvazi, hemen her zaman güçlüden yana ol- yana oldukları sistemin nasıl olup da böyle-
ma eğilimindedir. Küçük-burjuva demokrat- sine bir “karşı-iktidar” ortaya çıkardığıdır.
ları, zaman zaman kendi başlarına bir hare- Bugün küçük-burjuva aydınları, Türkan
ket oluşturmaya çalışsalar da, her durumda Saylan’ın kişiliğinde “şeriata” karşı “askeri
bencillikleri, bireycilikleri nedeniyle sürekli darbe”nin çıkar yol olmadığını kabul etmiş
ve kalıcı biçimde örgütlenemezler. Dolayı- görünmektedirler. Ancak bildikleri tek
sıyla da sürekli ve uzun vadeli bir mücade- “yol”un çıkar yol olmadığını görmeleri tek
le sürdüremezler. Her durumda kendi sınıf- başına bir şey ifade etmemektedir. “Şeriat-
sallığına değil, kendi sınıfından çıkacak bir çılık”a karşı mücadeleyi sürdürme çabası
“önder”e ihtiyaç duyarlar ve bu “önder”in ve kararlılığı göstermedikleri sürece, “aske-
kendi kendine ortaya çıkmasını beklerler. ri darbe” adı anılmaksızın yine “tek yol” ola-
Hiç biri böyle bir “önder”lik için riske gir- rak görülmeye devam edecektir.
mez, ama “önder” olmak için yanıp tutuşur- Ama bu da yeterli değildir. Aynı zaman-
lar. Kendi köşelerinde değerlerinin anlaşıla- da küçük-burjuvazinin sağ kanadını artık
cağı günü beklerler. Türkan Saylan gibi ken- dostu olarak görmekten vazgeçmelidirler.
dilerine doğal bir “önder” bulduklarında, Daha da önemlisi, Sovyetler Birliği’nin dağı-
her şeyi yapabileceklerine inanırlar. Bu tılmışlığıyla birlikte savruldukları AB’ci ve
inançları ne kadar büyük olursa, “önder”le- “globalist” saflarla da tüm ilişkilerini kesme-
rini kaybettiklerinde de o kadar yılgınlığa leri gerekmektedir. Bu, aynı zamanda, “glo-
düşerler. balist” ve AB’ci saflarda yer aldıkları zaman
Dün “merak etmeyin ordu var” ile ken- içinde ürettikleri yanılsamaları ve yarattıkla-
dilerini avutan küçük-burjuva “laik” aydın- rı olumsuzlukları ortadan kaldırmaları yö-
ları, bugün Türkan Saylan’ı kaybetmenin nünde çaba göstermelerini de gerektirir.
“yeisi” içinde sessizleşirken, küçük-burjuva- Türkan Saylan, böylesi açmazlar ve zor-
zinin bu sınıfsal özelliklerini apaçık ortaya luklar içinde olan küçük-burjuva aydınları
koymuşlardır. için bir “umut” olmuşsa, bundan çıkartıla-
Şüphesiz, Che’nin sözüyle ifade edersek, cak dersler iyi bilinmeli ve iyi anlaşılmalıdır.
“hileli olsun ya da olmasın seçimle işbaşı- Bu derslerin ilk sırasında ise, devrimcileri
na gelmiş” bir siyasal iktidarı devirmek ko- ve devrimci örgütleri “uzak durulması gere-
lay olmadığı gibi, yasal olarak da “suç”tur. ken tehlikeli varlıklar” olarak görmekten
Böyle bir “suç”u işlemek için ise, yasal ol- vazgeçmeleri yazılıdır.
33
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

Taksim’in Fethi:
Makuller Taksim’e Girdi,
“Marjinaller” Çatıştı!

Makul Kalabalık “Marjinaller”

1 Mayıs 2009, işçi sınıfının mücadele ta- eden bu “irade”, Taksim’i feth etmenin coş-
rihine “makul” bir “emekçi” “kalabalığı” ica- kusuyla halaya durduklarında, “medyatik”
zetli 1 Mayıs’ı olarak geçecektir. söylemle, “marjinaller” Taksim’e ulaşabil-
Bu büyük bir iddia değildir, gerçeğin ya- mek için sokak aralarında çatışıyorlardı.
lın bir ifadesidir sadece. “Marjinaller”in sokak aralarındaki çatış-
Yıllardır legal olmak adına iktidar sahip- malarında polisin kullandığı “orantılı güç”ün
lerinden icazet alma peşinde koşan ve za- ürünü olan gaz bombalarının kokusu bile
man zaman bu icazeti alan “emekçi örgüt- Taksim fatihlerini huzursuz etmişse de, ha-
leri”nin 2009 1 Mayıs “huruç harekatı”, ken- laya durmaktan, “işte Taksim, işte 1 Mayıs”
di söyleyişleriyle, “gazlanarak” Taksim’e çık- sloganları atmaktan alıkoymamıştır.
ma “iradesi”nin tezahürü olmuştur. Tüm “makul”lükler içinde ve oyunun ku-
İstanbul valisi ve emniyet müdürünün ralına uygun olarak hazırlanmış derme çat-
muhatabı olarak ortaya çıkan “emekçi ör- ma “çelenkler” eşliğinde yürütülen fetih yü-
gütleri”, DİSK, KESK ve TTB “makul kala- rüyüşü, “marjinaller”in çatışmaları ve gaz
balık”la “1977 katliamında ölenlerin anısına bombalarının duman “efekti” eşliğinde za-
Taksim anıtına çelenk koymak” için, kendi- fere ulaşırken, fatihler sokak aralarında ça-
lerine eklemlenen “aydınlar” ve icazetli tışan, coplanan, yaralanan insanların varlı-
“komünistler”in eşliğinde Taksim’e doğru ğına aldırmaksızın halaya durmakta durak-
yola çıktıklarında, büyük “özveriler” ve bü- samamışlardır. Ne de olsa 1 Mayıs, “işçi sı-
yük bir “irade” göstererek, “gazlanarak” he- nıfının birlik, dayanışma ve mücadele gü-
defe ulaşmakta “kararlı”ydılar. Öyle de ol- nü”dür. Onlar “makul”de birleşmişler, gaz
du. bombalarının duman “efekti” altında daya-
Taksim “feth” edildi. nışmışlar ve icazet mücadelesi vermişlerdir.
İstanbul’un fetih törenlerinde temsili “ye- Halaya durmak da, onların hakkı ve görevi-
34 niçeri ve mehteran takımı” gibi Taksim’i feth dir!*
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

Bir yandan “marjinaller”in çatışmaları sim meydanı fatihleri tarafından alelacele


sürerken, fatihlerin saflarına “sızmış” bazı boşaltıldı. “Makul kalabalık” birden ortalık-
kendini bilmezler de ortaya çıkmışsa da, ta görünmez olurken, Taksim, her zamanki
bunlar kolayca bertaraf edilerek, fetih günü- emekçisiz haline geri döndü.
nün havasını bozmasına olanak tanınma- Hayır! Taksim’de bir “zafer” kazanılma-
mıştır! dı!
“Yok artık! O da ne? En önde te- Taksim’de işçi sınıfının ve ideolojisinin
kerlekli sandalyesindeki Server Tanil- yıllar boyunca sağladığı ve 12 Eylül sonra-
li, elinde kimi Ergenekon sanıklarının sında elinde kalmış olan o küçük kazanım-
adını yazdığı ve serbest bırakılmasını ları ve onuru satışa çıkarıldı.
istediği bir döviz taşıyor. Kimileri İşçi sınıfının birlik, dayanışma ve müca-
umursamıyor. Neyseki rahatsız olan- dele gününde, “marjinaller” sokak araların-
lar hemen uyarıyorlar. Tanilli, dövizi- da polis zoruyla yüz yüzeyken Taksim’de çe-
ni ters çevirmek zorunda kalıyor.” kilen halaylar, zafer gülücükleri, devrim ta-
(Filiz Koçali) rihiyle alay edercesine televizyonlar aracılı-
Böylece “makul kalabalık”, gönül rahat- ğıyla milyonlara ulaştı.
lığıyla Taksim’de atılan nutukları dinleyip ha- Yaşlı başlı “solcular”, solcu “aydınlar” yıl-
laya dururken, milyonlarca insan televizyon lar sonra Taksim’e çıkabilmiş olmaktan ne
karşısında, bölünmüş ekranlarda fatihleri ve kadar “sevinç” duyduklarını gözyaşlarıyla
“marjinalleri” aynı anda izledi. haykırırken, televizyonlarının başında olay-
Taksim, Taksim olalı böylesine “makul ları izleyen milyonlarca insanın sesi hiç du-
kalabalık”, böylesine neşeli bir halay görme- yulmadı.
di! Eğer devrim kitlelerin eseriyse, kitlelerin
Nutukların sonuna gelinirken, sahneye de bir belleği var demektir. Ve bu kitlesel
İstanbul Emniyet Müdürü, “dinin gazabı ve bellek, “marjinaller” çatışırken, polis zoruy-
öfkesi” Celalettin Cerrah çıktı. Elleri arkasın- la Taksim’e ulaşmaları engellenirken, büyük
da yavaş adımlarla Taksim meydanına yü- “zafer” kazanmış fatih edasıyla Taksim’de
rüyüş eyleyen Cerrah’ın “sahne alışı”ndan çalım satan, halaya duran icazetli solun gö-
beş dakika sonra ve beş-on saniyede Tak- rüntüsünü de unutmayacaktır.

* 1 Mayıs’tan sonra Radikal 2’de bir yazar “İşçi-


nin, Marjinalin Bayramı” başlıklı yazıda şöyle yazmak-
tadır: “Mayıs 2009’dan sonra, yüz binlerce işçi ve mar-
jinalin Taksim Meydanı’nda halaya durması, artık ha-
yal değil!” 35
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

Oya Baydar:
Pavyondaki Namuslu Kadın mı?

“Bizim gazetenin çok ilginç ve övündüğümüz bir yazar kadrosu var.


Nabi Yağcı, Roni Margulies, Oya Baydar gibi sıkı sosyalistler de yazıyor
burada.
Her ne kadar Roni’yle Oya’da ‘liberallerin’ arasına ‘düşmekten’ dolayı za-
man zaman hafifçe Türkan Şoray filmlerini andıran ‘pavyondaki namuslu ka-
dın’ huzursuzlukları tezahür etse de burada sağlam bir ‘solculuk’ tartışması
yaşayacağımızı ümit ediyorum.” (Ahmet Altan, “611... 1917... 1923...”, Taraf,
7 Mayıs 2009.)

“Taraf’ta yazma maceram boyunca –ki pek uzun değil–, pavyonda çalış-
tığım izlenimine hiç kapılmadım; kaldı ki, insan her yerde kendi iç tutarlılığı-
nı ve ‘namusunu’ koruyarak çalışabilir.” (Oya Baydar, “‘Pavyondaki kadın’ın
vedaı”, Taraf, 9 Mayıs 2009.)

Şüphesiz dinsel inançlardan kaynakla- min saflarına “kazanılmış” insanlar da unu-


nan gelenek ve göreneklere göre, “ölünün” tulmuştur. O artık “roman yazarı” olarak “12
arkasından konuşulmaz. “Ölü”nün arkasın- Eylül darbesinden birkaç gün önce yurtdışı-
dan söylenen söz, imamın “ümmeti mu- na çıkmış, on iki yıl Federal Almanya’da si-
hammet mevtayı nasıl bilirdiniz” sözüyle yasal göçmen olarak yaşamış” ve Türkiye’ye
“hakkınızı helal edin” sözünden ibarettir. dönmüş bir yazardır.
Burada söz konusu olan “ölü” ya da Kendi “tanıtım” yazılarında ifade edildi-
“mevta”, bir zamanların TSİP şeflerinden, ğine göre, Federal Almanya’nın Frankfurt
köşe yazarlarından ve asıl olarak da teoris- kentinde postacı bekleyerek geçirdiği gün-
yenlerinden Oya Baydar’dır. ler içinde “sosyalist sistemin çöküş süreci-
Oya Baydar, bir “mevta”, bir “ölü”, bir ni yakından yaşamış” ve “bu süreci 1991’de
“cenaze” olalı çok olmuştur. TSİP günleri yayımladığı Elveda Alyoşa öykü kitabında”
“mazi” olmuş, teorisyenliği unutulmuş, bun- anlatmış bir yazardır.
ların yerine “roman yazarı” (“Elveda Alyo- Ülkeye döndükten sonra, “Tarih Vakfı ve
şa”) sıfatı geçmiştir. 1974-1980 döneminde, Kültür Bakanlığı’nın ortak yayınları olan İs-
asıl olarak da 1974-77 yılları arasında TSİP tanbul Ansiklopedisi’nde redaktör ve Türki-
içinde oynadığı rol, İlke ve Kitle dergilerin- ye Sendikacılık Ansiklopedisi’nde genel ya-
de büyük teorisyen edalarıyla (Tektaş yın yönetmeni” olarak çalışmıştır. Bu arada
Ağaoğlu’yla birlikte) silahlı mücadeleye sal- büyük “sıkıntılar” çekerken, günlerini pos-
dırıları, THKO, THKP-C ve TİKKO’ya yönelik tacı beklemekle geçirirken nasıl olmuşsa
“sol maceracılık/sol sapık” suçlamaları, le- bağlantı kurduğu Almanya’nın “sosyal-de-
galizmi meşrulaştırma çabaları çoktan unu- mokrat” “temiz vakıf ”larından biri olan Fri-
36 tulmuştur. Onun “teorik” yazılarıyla pasifiz- ed- rich Ebert Vakfı’nca finanse edilen pro-
Mayıs-Haziran 2009 KURTULUŞ CEPHESİ

je kapsamında “Gewerkschaften und Arbe- maksızın, sadece “biz eskiyiz”, “eski solcu-
itsbeziehungen in der Türkei” (Türkiye’de yuz” söylemiyle, “işin içinde ne işler” oldu-
Sendikacılık Hareketi/1998) kitabı da yayın- ğunu ima ederek, yalanlar üreterek, kişisel
lanmıştır. zaaflarını “bireysel özgürlükler” olarak su-
Böylece öykü-roman yazarlığının yanın- narak Amerikan emperyalizminin gönüllü
da “sendika tarihi uzmanı” olarak da “dü- propagandistleri oldular.
şünsel” katkılarını sürdürmeye devam et- Devrimcilerin ne denli “kaba saba” in-
miştir. sanlar oldukları, kendileri gibi “rafine” kü-
“Ölü” dirilmiş, “mevta” canlanmış, ken- çük-burjuva aydınlarının bireysel özgürlük-
di tarihini unutturarak “itirafçılar” gibi ken- lerine saldırdıkları, E. Özkök’ün yinelemek-
dine yeni bir “yüz” kazandırmıştır. ten çok hoşlandığı “bolşevik hoyratlık”la “iyi
Oysa 1980’lerin Latin-Amerika’sında ol- ve güzel” her şeyi nasıl kabalaştırdıkları
duğu gibi, Türkiye’de de “sürgündeki solcu uzun uzun anlatıldı, yazıldı, romanlara ko-
aydın” (ki çokluk TKP ve onun legal versi- nu edildi. Devrimin, devrimden sonra insan-
yonlarına aittirler) cebine koyduğu bir “pro- ların yoksulluk içinde yaşayacakları bir ülke
je”yle birlikte ülkeye geri döndü. “İşbilen”ler yaratacak olan “kötücül” bir düşüncenin
bu “proje”li dönüş “atılım”ından ilk yararla- ürünü olduğu ilan edildi. Marks, Engels, Le-
nanlar oldu. Akla gelmedik “projeler”den nin ve diğer marksizm-leninizmin ustaları,
paralar kazandılar. Kimisi Soros’tan, kimisi “benim gibi düşünmeyiversinler, ne olur ki”
AB fonlarından, kimisi “temiz vakıflar”dan türünden kabalıklarla, küçümsemelerle bir
beslendiler. Turgut Özal’ın “transformasyon” yana itildi.
adını verdiği dönüşüm sürecinde, soldan Böylece yeni kuşağa, devrim yoksulluk
transfer edilen bu “proje” sahibi solcu ay- üreten bir eylem, devrimciler “bolşevik hoy-
dınlar, ülkenin devrimci tarihinin çarpıtılma- ratlık” peşinde olan insanlar olarak sunul-
sıyla işe başladılar. Oya Baydar gibi “eski du.
parti yöneticileri”, bir yandan “özeleştiri”ler “Eski solcular” ya da “eski marksistler”
yaparak günah çıkartırken, diğer yandan 2000’li yıllara kadar görevlerini “hakkıyla”
Sovyetler Birliği’nin dağıtılmışlığını “fırsat”a yerine getirdiler. Ülkenin yakın tarihi, dev-
dönüştürmeye koyuldular. Düne kadar “re- rimci mücadelenin tarihi ya unutturuldu, ya
el sosyalizm”e toz kondurtmayan, “reel sos- da çarpıtıldı. İllegal mücadelenin ve gizli fa-
yalizmi” eleştirenleri “küçük-burjuva mace- aliyetin zorunlu gerekliliklerinden yararlana-
racıları” ya da “maocu bozkurtlar” diye suç- rak hurafeler uyduruldu, yalanlar üretildi.
layanlar, artık Amerikan emperyalizminin Ama her şeyiyle açıkta olan legal faaliyetler
“yeni dünya düzeni”nin baş savunucuları de “gizemli” hale sokularak, olağanüstü iş-
haline geldiler. “Globalizm” propagandası- ler yapılmış havası verilerek yüceltilirken
nın ülkedeki “proje” finansmanıyla destek- çarpıtıldı, değiştirildi, farklılaştırıldı. Yemek
li gönüllü savunucuları oldular. sofralarında, evlerde, kapalı kapılar ardında
“Proje” adıyla ödenen maaş karşılığında yapılmış oportünist tezgahlar birer roman
Türkiye devrim tarihine ilişkin çarpıtmalar, konusu haline getirilirken, her türlü legal
karalamalar bütün hızıyla sürerken, süreç malzeme paraya çevrildi.
tarihin daha önceki zamanlarına, Cumhuri- 2000’li yıllar ise, emperyalizmin bu sü-
yet tarihine doğru genişletildi. Bir yandan reçte yetiştirdiği kendi adamlarıyla hareke-
“ulus-devlet”in ne denli “kötü” ve “faşist” te geçtiği yıllar oldu. Artık “eskimiş solcu”lara
bir şey olduğu kanıtlanmaya çalışılırken, di- ödeme yapma zorunluluğu duyulmuyordu.
ğer yandan bu “ulus-devlet” sınırları içinde- ABD ve İngiltere’de eğitilmiş ve yetiştirilmiş
ki bir devrimin ne kadar “kötü” ve “totali- “has adamlar” piyasaya sürüldü. Televizyon
ter” bir iktidar oluşturacağından söz etme- kanallarından gazete köşe yazarlığına kadar
ye başladılar. her alanda devreye sokuldu. Artık “eskimiş
Bunları yapanlar, bunlar için maaşa bağ- solcu”lara ekmek kapısı kapanmıştı. Ya kö-
lananlar (Amerikan emperyalizminin “de- şelerine çekileceklerdi, ya da bu yeni “yet-
mokrasi projesi” kapsamında) devrimin bir me” işbirlikçi aydınların yanlarında “figüran”
hayal, bir “ütopya” olduğunu bin dereden olarak sahneye çıkacaklardı.
bin su getirerek kanıtlamaya koyuldular. Hiç Oya Baydar, köşesine çekilecek kadar
bir bilimsel ölçüye ve dayanağa sahip ol- “nemalanmış” olmadığından olsa gerek, “li- 37
KURTULUŞ CEPHESİ Mayıs-Haziran 2009

beral aydınlar”ın saflarında “figüran” olma- dönem ödüllendirilecektir. Her ödül alışınız-
yı yeğledi. Ece Temelkuran, “şimdi nereye da ihanette bir adım daha ileri giderek, da-
gideceğiz? Oya abla, sana soruyorum” diye ha büyük ihanetlere imza atmaya can ata-
“Oya abla”sına seslenmek zorunda bıraka- caksınız. Ama unutmayınız ki, bu sınıf mü-
cak kadar ileri gitti. cadelesidir. Karşı taraf, yani burjuvazi, dört
Ve sonunda ona da “dönekler”e, kendi bin yıllık yönetim deneyimi ile ihanetleri ne
özüne, kendini vareden insanlara sırtını dö- denli özendirirse özendirsin, kendi özüne
nen “hainlere” davranıldığı gibi davranıldı. ihanet edenlerin, gün gelince kendisine de
Kendi özüne, kendi insanına, kendi safına kolayca ihanet edeceğini çok iyi bilir. Eğer
ihanet edenlerin, ihanetlerini alkışlayanlar- sizi yüz üstü bırakıyorsa, bu onun size iha-
ca değersiz bir “pislik” muamelesi yapıldığı net etmesinden değil, sizin kendi özünüze
tarihsel ve sınıfsal gerçeklikle yüz yüze gel- ihanet etmiş olmanızdan dolayıdır.
di. En “liberal” sözle “pavyondaki namuslu Şüphesiz başarılı oldunuz. Otuz yıl bo-
kadın” ilan edildi, fahişe olduğu alenen söy- yunca devrimci mücadeleyi önemsizleştire-
lendi. rek başarılı oldunuz. Devrime, devrimci mü-
Parası verilmişti, parasını almıştı, işini cadeleye ihanet ettiğinizi bile söylemeye di-
yapmıştı. “İyi muamele” yapmış bir “fahişe” limiz varmadı. Ama düşman hiç de bizler
olarak adlandırılmasında bir sakınca yoktu. kadar insaflı, bizler kadar düzeyli, bizler ka-
Öyle de oldu. dar “kaba saba” değildir; pürü pak gerçek-
Ahmet Altan, yaptığı işin bilincinde olan, çidir, devrim saflarını terk edişinizin adını
bilerek yapan, amacın ne olduğu konusun- yalın biçimde koymaktan hiç çekinmez:
da hiç bir kaygıya ya da tereddüde sahip ol- İhanet.
mayan “taşaron patron”, kendi “genelevin- Düştünüz mü, Ahmet Altan’ın pavyonu-
de” “vesikalı” olarak çalıştırdığı “sermaye”si- na kadar düşersiniz. Orada “namuslu kadın”
nin kaprislerinden sıkılmıştı ve gerçeği öy- rolü kesmenize bile tahammül edemezler,
lece ifade etti. Ece Temelkuran’ın “Oya ab- düşenin dostu olmaz. Oysa sizler birer “can-
lası”, estetik ameliyet geçirmiş, yenilenmiş lı cenaze”den ibaretsiniz. Cenazenizin ar-
yüzüyle ortada kalıverdi. dından “mevtayı nasıl bilirdiniz” diye de sor-
Kıssadan hisse: muyoruz. Saflarına geçtikleriniz, kursağınızı
Küçük-burjuva yüzsüz aydınları, siz siz parayla dolduranlar bunun yanıtını açıkça
olun kendinizi konumlandırdığınız saflara verdiler. Hayırlı olsun!
ihanet etmeye görün. Belki ihanetiniz bir

38
ERİŞ YAYINLARI
İnternet Adresi:
www.kurtuluscephesi.com
www.kurtuluscephesi.org
www.kurtuluscephesi.net

E-Posta Adresi:
kurcephe@kurtuluscephesi.org
erisyayinlari@kurtuluscephesi.org

MAHİR ÇAYAN: KESİNTİSİZ DEVRİM I


MAHİR ÇAYAN: KESİNTİSİZ DEVRİM II-III
İLKER AKMAN: MEVCUT DURUM VE DEVRİMCİ TAKTİĞİMİZ
*** TÜRKİYE DEVRİMİNİN ACİL SORUNLARI-I
*** OLİGARŞİ NEDİR?
*** MARKSİZM-LENİNİZM BİR DOGMA DEĞİL, EYLEM KILAVUZUDUR-III
*** THKP-C/HDÖ VE 15 YIL
*** POLİTİKLEŞMİŞ ASKERİ SAVAŞ STRATEJİSİ VE DEVRİMCİ TAKTİĞİMİZ
*** GRAMSCİ ÜZERİNE
*** REVİZYONİZMİN REVİZYONU
*** ULUSAL SORUN ÜZERİNE
*** “BDS”: BİR PRAGMATİK SAPMA
*** “YENİ” OPORTÜNİZM ÜZERİNE
*** ZAFER BİZİM OLACAKTIR! [Ankara Davası Savunması]
*** DEVRİM PROGRAMLARI
*** RUS DEVRİMİNDEN ÇIKAN DERSLER
*** ESKİ BİR GERİLLANIN “EMEK”İ
*** PASS VE “YENİ ÇÖZÜM”ÜN FIRSATÇILIĞI

DEVRİMCİ MARŞLAR VE EZGİLER


DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE EKONOMİK BUNALIM [Kurtuluş Cephesi Seçmeler-I]
DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE EKONOMİK BUNALIM II [Kurtuluş Cephesi Seçmeler-III]
LAİKLİK VE ŞERİATÇILIK ÜZERİNE [Kurtuluş Cephesi Seçmeler-II]
TARİHTE, GÜNÜMÜZDE VE DEVRİMCİ MÜCADELEDE KADINLAR