Vous êtes sur la page 1sur 90
 
SCENY Z HEROICZNEGO ŻYCIA KOŁTUNA,CZYLI
 FARSY I MORALITET
 OCTAVE’A MIRBEAU
 A więc przypuśćmy powiadają nam że anarchizm może byćnajdoskonalsformą życia społecznego ale my nie chcemy nicprzedsiębrać na niepewne! "y#łumaczcie nam prze#o $szczeg%łowo& jak będzie zorganizowane wasze społecze's#wo! (u nas#ępuje cały szeregpy#a' bardzo in#eresujących jeżeli chodzi o s#udiowanie kwes#ii k#%rychrozs#rzygnięcie będzie zadaniem wyzwolonego społecze's#wa lecz k#%resą niedorzeczne niepo#rzebne i śmieszne jeśli się pragnie dać na nie dziśdokładną i ścisłą odpowied)!"edług jakiej me#ody będzie się odbywało wychowywanie dzieci* +ak będzie zorganizowana produkcja i jej zuży#kowanie* ,zy będą jeszczeis#niały wielkie mias#a czy #eż ludność rozdzieli się w r%wnej ilości pocałej powierzchni ziemi*-dyby wszyscy mieszka'cy .yberii zechcieli spędzać zimę w /icei*-dyby wszyscy zechcieli jeść kuropa#wy i pić drogie wina* 0#o zechce byćg%rnikiem i marynarzem* 0#o dzie oczyszczkanały i miejscaus#ępowe* ,zy chorzy będą leczeni w domu czy w szpi#alu* 0#o będzieus#anawiał rozkład pociąg%w* ,o się s#anie jeżeli maszynis#a zachorujeprowadząc pociąg* 1 #ak dalej w przekonaniu że posiadamy całą naukę idoświadczenie przyszłości i że w imię anarchii będziemy przepisywaliludziom przyszłości o k#%rej godzinie powinni iść spać i k#%rego dniawycinać sobie odciski u n%g*/aprawdę jeżeli czy#elnicy spodziewają się że im odpowiemy na #epy#ania z całą dokładnością choćby na #e k#%re są poważne i doniosłe 2będzie #o dla nas wskaz%wka żeśmy nie osiągnęli celu 2 przeds#awieniaczym jes# anarchizm!
 
/ie jes#eśmy lepszymi prorokami niż inni3 gdybyśmy chcieli daćurzędowe rozwzanie wszys#kich zagadnie'k#%re zjawią się wprzyszłym społecze's#wie rozumielibyśmy obalenie rządu w znaczeniuzais#e dziwnym! 4głosilibyśmy się rządem i nakazalibyśmyna wz%rprawodawc%w religijnych powszechny kodeks na #era)niejszość iprzyszłość! /a szczęście ponieważ nie mamy ani s#osu ani więzienia abynakazać poszanowanie dla naszej 5wangeliiludzkość mogłaby drwsobie bezkarnie z naszych roszcze'!5rrico 6ala#es#a
Znany zapomnany 
7o począ#ku la# dziewięćdziesią#ych 88 wieku nazwisko 4c#a9e:a6irbeau nie było znane szerszej publiczności we ;rancji a jeśli już nawe#k#znpisarza #o częs#o przypisywano mu zdawkowo e#ykie#yniewychodzące poza granice banału! <rzez dziesięciolecia mało się o nimpisało a podręczniki szkolne i akademickie ograniczały się do skromnychkomen#arzy z k#%rych s#uden# wiele wyciągnąć dla siebie nie m%gł – #ens#an rzeczy nie wynikał bynajmniej ze słabości pi%ra naszego au#ora awręcz przeciwnie z jego anarchis#ycznego języka! 7orzucić #rzeba żedopiero pod koniec ubiegłego s#ulecia odkry#o dziękim!in!nies#rudzonemu badaczowi i grun#ownemu znawcy #w%rczościfrancuskiego pisarza <ierre=owi 6ichelowi wiele pism 6irbeau k#%rezalegały w r%żnych biblio#ekachzwykle w formie manuskryp#%w iwydoby#e z rękopis%w ujrzały wreszcie świa#ło dzienne
>
! "#edy #eż zdanosobie sprawę z #ego że #ak naprawdę #w%rczość #ego sympa#yzującego zanarchizmem au#ora znano właściwie w jednej dziewią#ej! (o dopierodzięki <ierre=owi 6ichelowi i +ean2;ran?ois /i9e#owi wiedza o dziełach i osamym #w%rcy zos#ała rozpowszechniona we ;rancji
@
! 6ożna w #ym
1
 Ważniejsze z nich zostały uwzględnione w bibliografii.
2
 Zob : P. Michel i J.!. "i#et$
Octave Mirbeau, l'imprécateur au cœur fidèle, biographie
$ %ibrairie &'guier$ Paris ())* + P. Michel$
 Les Combats d’Octave Mirbeau
$ ,nnales litt'raires de l-ni#ersit' de /esan0on$ ())1 +
 
miejscu zadać sobie py#anie dlaczego #en odkrywca i propaga#or #ea#ru6ae#erlinckak#%ry $nienawidzludzi w mundurach&popawniezasłużoną niepamięć* 4dpowied) na #o py#anie jes# pros#a! 4#%ż pisarzbył niepoprawny poli#ycznie i odrzucony przez kul#urowo2in#elek#ualny
establishment
 – za bardzo się wychylał ale dzięki #emu zachował #warz im%gł bez zniesmaczenia pa#rzeć na siebie w lus#rze! ył człowiekiembezkompromisowym! "szak wiadomo było wszys#kimże $prawnicy iBnansiści doprowadzali go do mdłości3 #olerancję wykazywał #ylko wobecdzieciżebrak%wps%wniek#%rych malarzy i rze)biarzy oraz bardzomłodych kobie#&
C
! ył żywym oryginałem i nie m%gł przejść oboję#niewobec ludzkiej niesprawiedliwości! D pewnością nie #olerował r%wnieżupo#yk#%rą pię#nował bez pardonu w całej swojej #w%rczci! (owłaśnie z #ego powodu pisma 6irbeau były #ak długo #rak#owane pomacoszemu!  A jednak za życia był pos#acią znaną czy#ywano jego opowiadania ipowiciogdano jego drama#ypolemizowano z nim chzwykleprzeciwnicy wychodzili z #ej konfron#acji zgorszeni kiedy brakowało imsolidnych argumen#%w – niek#%rzy go opluwali Ew sensie dosłownym iprzenośnymF w#edy nie dochodziło nawe# do pr%by jakiejkolwiewymiany zda'! "ar#ością pi%ra #ego pisarza jes# fak# że po >GG la#ach jego spuścizna li#eracka jes# wciąż ak#ualna! Hniwersalność #ego dziełapozwoliła mu oprzeć się czasowi bowiem 6irbeau opisywał problemydrzemiące od wiek%w w człowieku! 7zięki #emu że powiedział mi iż nie żyję pogodziłem się z fak#em żeludzie wyrzucili mnie ze swoich myśli! +ean -ene#7zisiaj zn%w jego powieści są czy#ane choć pewnie nie wzbudzają już #akich emocji jak za jego czas%w! /owa#orskie jak na #am#ą epokęsz#uki drama#yczne nie doprowadzą już do obyczajowych skandali! "szak prze#oczył się walec fu#uryzmu dadaizmu surrealizmu ekspresjonizmu i#ea#ru absurdu! <rzekaz pisarza francuskiego i dzisiaj może nie #ylko
 Dictionnaire Octave Mirbeau
$ red. P. Michel$ %ausanne$ %-2ge d-3o44e$ 5*((.
3
 6yt. za: P. %asows7i$
!"ice ! d!ie#$% anarchi!mu
$ Warszaws7ie Wydawnictwo %iterac7ie MZ, &.,.$ Warszawa 5**8$ s. 1((.
576648e32a3d8b82ca71961b7a986505