L

E
D
E
N
G
e
rt
N
e
li
s
s
e
n
,

(Trans)Genderproblematiek

Inhoud
Welke invloed heeft genderproblematiek bij kwetsbare jongeren?..............2
Wat is (trans)genderproblematiek?...........................................................2
Wie zijn de kwetsbare jongeren?...............................................................2
Is het makkelijker om je lichaam aan te passen naar je geest of je geest
naar je lichaam?........................................................................................2
Hoe ervaren jongeren met genderproblematiek sociale druk rond hun
gender?/ Hoe gaat de maatschappij om met jongeren met
genderproblematiek?................................................................................3
Met
welke
psychische
problemen
krijgen
jongeren
met
genderproblematiek te kampen?..............................................................3
Welke alternatieven kan men bieden op school om deze problematiek
aan te pakken?..........................................................................................4

maandag 25 april 2016

1

(Trans)Genderproblematiek

Welke invloed heeft genderproblematiek bij
kwetsbare jongeren?
Wat is (trans)genderproblematiek?
Genderproblematiek verwijst naar het innerlijk gevoel een jongen of een meisje
te zijn. Meestal komt dit overeen met het biologisch geslacht: je wordt geboren
met een meisjeslichaam en je voelt je ook meisje (en omgekeerd). Je
psychologisch geslacht (je genderidentiteit) en je biologisch geslacht (je sekse)
vallen dan samen. Het kan ook gebeuren dat deze twee stukken van jezelf min of
meer in conflict staan. Dat je dan geboren bent met een meisjeslichaam maar je
geen meisje voelt of dat je een beetje van de twee bent. Er is veel variatie
mogelijk in de beleving van jongen of meisje zijn.
Bronnen:
Van der Steen, W. (2008) Gender in de blender, Vlaams-Brabant

Wie zijn de kwetsbare jongeren?
De term maatschappelijke kwetsbaarheid wordt gebruikt om een toestand
aan te duiden van een bevolkingsgroep die kwetsbaar is ten aanzien van
maatschappelijke instellingen (Walgrave, 1996). Een positie van
kwetsbaarheid kan evolueren doorheen de tijd, enerzijds vanuit een
generationeel oogpunt, anderzijds wordt deze kwetsbaarheid ook
gereproduceerd tegenover subjecten in hun individuele contacten met
maatschappelijke instellingen. De term benadrukt de structurele positie
van de kwetsbare bevolkingsgroep, namelijk het behoren tot de lagere
sociale klasse. Het verwijst naar een cumulatief en interactief proces,
waarbij het gezag ontbreekt om deel te nemen aan de formulering van
maatschappelijke waarden en normen. De negatieve gevolgen hiervan zijn
dat hun belangen niet verdedigd worden en dat er bijgevolg weinig
aandacht besteed wordt aan hun specifieke noden en behoeften. Als
gevolg hiervan zullen deze groepen ook minder gebruik maken van het
reguliere aanbod van maatschappelijke voorzieningen. Als reactie hierop
worden vaak eigen oplossingsstrategieën ontwikkeld waardoor ze nog
verder komen te staan van de maatschappelijke instellingen (Goris &
Walgrave, 2001).
Als we dan kijken naar ons onderwerp zijn dat jongeren uit het secundair
onderwijs die zich niet goed voelen bij hun biologisch geslacht. Deze
jongeren hebben het moeilijk om hun eigen identiteit te vormen. Ze voelen
zich bijvoorbeeld als vrouw opgesloten in een mannenlichaam of als een
man in een vrouwenlichaam. Ze kiezen er soms voor om hun lichaam aan
maandag 25 april 2016
2

(Trans)Genderproblematiek
te passen aan hun geest of andersom. Dit gaat natuurlijk met enkele
gevolgen gepaard. Sommige jongeren leiden hierdoor aan psychische
problemen of ze staan onder sociale druk van de maatschappij.
Bronnen:

Van der Steen, W. (2008) Gender in de blender, Vlaams-Brabant
De Pauw, P. (2013) Jeugdwerk met maatschappelijk kwetsbare kinderen
en jongeren. Een onderzoek bij werkingen, begeleiding en deelnemende
jongeren, Gent, Vives

Pers Leuven.

Walgrave, L. (1996). Confronterende jongeren. Leuven: Universitaire

Is het makkelijker om je lichaam aan te passen naar je
geest of je geest naar je lichaam?
Het is makkelijker om je lichaam aan te passen naar je geest en niet
andersom. De jongeren die deze problematiek doormaken denken er soms
niet aan om zich naar hun lichaam te gedragen. Ze voelen zich als een
vrouw opgesloten in een mannenlichaam of als een man opgesloten in een
vrouwenlichaam. Sommige mensen kiezen er dan ook voor om hun
lichaam aan te passen naar hun geest. Er zijn echter ook mensen die
besluiten om hun lichaam niet te veranderen, maar om zich toch gewoon
naar hun geest te gedragen. Het aanpassen van je geest naar je lichaam is
voor hen vele malen moeilijker en mentaal zo goed als onmogelijk.
Onbekend,
(Onbekend),
Gender
in
de
Blender:
Woord,Geraadpleegd
op
25
(http://www.genderindeblender.be/getuigenissen.htm)

Jongeren
april

Aan

Het
2016,

Hoe ervaren jongeren met genderproblematiek sociale
druk rond hun gender?/ Hoe gaat de maatschappij om
met jongeren met genderproblematiek?
De jongeren willen zoals alle normale kinderen van hun leeftijd bij hun
gendercategorie horen. Soms worden ze echter niet geaccepteerd door deze
gendercategorie wat kan leiden tot negatieve gevoelens, psychische problemen
en pestgedrag. Er zijn natuurlijk ook wel verhalen waarbij de jongere in kwestie
helemaal aanvaard wordt door zijn omgeving. In deze gevallen voelt de jongere
niet echt een buitengewone sociale druk.
In sommige maatschappijen wordt er nog steeds neergekeken op
genderproblematiek. Zo is er in Noord-Carolina een wet die zegt dat transgenders
naar het toilet moeten gaan dat voor hun biologisch geslacht bedoelt is.
Mannelijke transgenders moeten hier dus naar het mannen toilet gaan zelfs
nadat ze omgebouwd zijn tot vrouw, om maar een voorbeeld te geven.
Nog een plaats waar genderproblematiek niet helemaal aanvaard wordt is religie.
Acceptatie van genderproblematiek ligt heel gevoelig in sommige religies.
Discriminatie is hier een groot probleem. Ze worden bijvoorbeeld buitengesloten bij

maandag 25 april 2016

3

(Trans)Genderproblematiek
hun familie, vriendenkring en werkvloer. In het Christendom zijn er verschillende
stromingen. Er is niet één dezelfde visie over het transgender zijn. In de Islam
daarentegen kunnen we formuleren, dat de moslims een verdeling hebben in u hun
denkpatroon hierover. Sommige zijn extreem in hun gedachte over dit onderwerp.
Het is volgens sommigen zelfs godslastering.
Ook ouders kunnen het emotioneel moeilijk hebben om met de genderbeleving en
gedrag van hun kind om te gaan. De kinderen kunnen sterk lijden onder de reacties
van de omgeving. Hierover praten met andere ouders kan helpen. Ze kunnen
uiteraard ook door andere kinderen ernstig geplaagd of gepest worden met hun
manier van doen. Ze kunnen zich uit bescherming hiertegen terugtrekken, waardoor
ze in een sociaal isolement terecht komen, en depressief gedrag vertonen waaronder
hun schoolresultaten kunnen afzwakken. Gepest worden blijkt trouwens één van de
grootste problemen te zijn waarmee kinderen zich geconfronteerd weten. Ook hier is
er weer een duidelijk verschil tussen jongens en meisjes. Meisjes worden duidelijk
minder gepest dan jongens. Hiervoor aandacht hebben als ouder is erg belangrijk.
Bronnen:
Diverse, (Onbekend), T-jong Home - getuigenissen, Geraadpleegd op 25 april 2016,
http://t-jong.be/getuigenissen.php
Onbekend, (Onbekend) Transgender Infopunt, Geraadpleegd op 25 april 2016,
http://transgenderinfo.be/m/identiteit/genderontwikkeling/hoe-reageren-als-ouder/
Moerman, S. (9 april 2016), Ophef over toiletwet (VS), Geraadpleegd op 25 april
2016,
http://www.metronieuws.nl/nieuws/buitenland/2016/04/ophef-over-toiletwetamerika-waar-gaat-het-om
Onbekend, (Onbekend) Gender in de blender, Geraadpleegd op 25 april 2016,
(http://www.genderindeblender.be/getuigenissen.htm)

Met welke psychische problemen krijgen jongeren met
genderproblematiek te kampen?
Als men denkt aan psychische problemen bij jongeren met genderproblematiek zal
men vaak in de eerste plaats denken aan depressie. Toch zijn er nog andere
problemen waar veel jongeren met genderproblematiek mee kampen. Zoals stress,
gebrek aan zelfvertrouwen en in de knoop liggen met zichzelf. Zo stelt iemand die
jarenlang met zichzelf worstelde: “De innerlijke conflicten en de zware innerlijke last
die transgenders vaak jarenlang met zich meezeulen voordat ze uit de kast komen
heeft een grote invloed op de persoon zelf. Dat heeft te maken met o.a.
Zelfacceptatie.” Dit zijn natuurlijk lang niet alle psychische problemen die kunnen
voorkomen bij jongeren met genderproblemen, maar enkele voorbeelden die wij
geregeld tegenkomen.
Het is belangrijk dat de persoon sociale steun krijgt van anderen. Die sociale steun,
ofwel de mate waarin iemand emotionele steun van anderen ontvangt, vormt een
belangrijke beschermende factor tegen de depressie.
Over het algemeen ervaren transgenders een beperkte sociale steun. Niet zelden
verbreekt het contact tussen de familie en de transgender of schroeven ze het
contact stevig terug. Transgenders die wel over een rijk sociaal netwerk beschikken,

maandag 25 april 2016

4

(Trans)Genderproblematiek
hebben minder kans op het ontwikkelen van een depressie en hebben een betere
algemene mentale gezondheid. Conclusie: de steun van familie is zeer belangrijk.
Bronnen:
Melod, (2016), Depressie bij transgenders, Geraadpleegd op 25 april 2016,
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/aandoeningen/141229-depressie-bij-transgendersgenderdysforie.html

Welke alternatieven kan men bieden op school om deze
problematiek aan te pakken?
Het belang van te leren omgaan met genderdiversiteit op school is
onnoemelijk. De leerlingen leren mythes rond transgenders te
ontmaskeren en kunnen zich houden aan de feiten. Dit zou voor een
basiskennis rond genderdiversiteit en transgenders kunnen zorgen. Wat
dan weer tot een beter inzicht van de problematiek leidt.
De leerlingen worden gewaar van de stereotiepe die rond mannen en
vrouwen hangen en beseffen dat ze zelf ook nog vooroordelen hebben.
Door deze te erkennen en te leren hier geen waarde aan te hechten
kunnen de leerlingen leren omgaan met transgenders. Het is zeer
belangrijk dat leerlingen hierover spreken en hun gevoelens hierover
uiten. Als je dit soort onderwerpen taboe maakt in een klaslokaal help je
de situatie niet vooruit en maak je ze in meeste gevallen erger. Als dingen
taboe zijn kunnen vele mensen niet zijn wie ze zijn. Het was jaren niet
mogelijk om je homoseksualiteit te uiten, dit zorgde voor een opgekropte
emoties en slechte situaties. Toen het taboe werd doorbroken in de jaren
70’ waren mensen vrij om te praten over dit soort dingen en we zijn het er
overeen dat de situatie sinds dien enkel nog maar beter is geworden. Dit is
wat er ook met de transgender problematiek moet gebeuren. Dus ook op
school moeten we dit aanpakken om te vermijden dat leerlingen niet
weten waar ze mee in contact komen. Aangezien deze problematiek niet
echt sterk aangekaart wordt in de thuissituaties en al helemaal niet in een
streng-religieus huishouden.
Naast hun eigen emoties en gevoelens rond genderdiversiteit moeten de
leerlingen ook in contact komen met ervaringen van transgenders zelf.
Hier komt een empathische rol bij spelen. De leerlingen moeten
getuigenissen ervaren van allerhande situaties en hier waarde aan kunnen
hechten. Om samen te vatten, genderdiveristeit en transgenders taboe
maken op school is een slecht idee en helpt de situatie niet vooruit. Er zijn
meerder manieren om te werk te gaan in de klas om je leerlingen een
goed beeld te geven van deze problematiek.

maandag 25 april 2016

5

(Trans)Genderproblematiek
Bronnen:
Van der Steen, W. (2008) Gender in de blender, Vlaams-Brabant

maandag 25 april 2016

6

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful