Vous êtes sur la page 1sur 7

Plany wynikowe razem 30-05-2005 13:43 Page 3

PLAN WYNIKOWY Z WYMAGANIAMI EDUKACYJNYMI PRZEDMIOTU HISTORIA I SPO¸ECZE¡STWO


DLA IV KLASY SZKO¸Y PODSTAWOWEJ, DO PROGRAMU NAUCZANIA DKOS – 4014 -35/02

Wies∏awa Surdyk-Fertsch, Bogumi∏a Olszewska

WYMAGANIA POZIOM WYMAGANIA POZIOM


PODSTAWOWE WYMAGA¡ PONADPODSTAWOWE WYMAGA¡
DZIA¸ CELE PROPONOWANY TEMAT EDUKACYJNYCH EDUKACYJNYCH
PROGRAMU OGÓLNE JEDNOSTKI METODYCZNEJ
I TREÂCI PROGRAMOWE KONIECZNE I PODSTAWOWE K P ROZSZERZAJÑCE I DOPE¸NIAJÑCE R D
(K) (P) (R) (D)
Rozdzia∏ I: Ukazanie roli 1. Narodziny poczàtkiem - okreÊla dat´ i miejsce swoich urodzin - uzasadnia koniecznoÊç przestrzegania
W kr´gu dziecka mojej historii - definiuje poj´cie: grupa spo∏eczna przyj´tych norm wspó∏˝ycia
mojej rodziny w rodzinie - Istota i znaczenie narodzin - okreÊla swojà przynale˝noÊç w najbli˝szym otoczeniu
i Êrodowisku dziecka do grup spo∏ecznych i dokonuje - charakteryzuje zainteresowania jako
- Kim jestem – moje miejsce w samoidentyfikacji p∏aszczyzn´ kontaktów
rodzinie, w grupie - wymienia swoje zainteresowania, i wymiany doÊwiadczeƒ z rówieÊnikami
rówieÊniczej, w szkole, w podaje dziedzin´ wiedzy
spo∏eczeƒstwie lub umiej´tnoÊci, które rozwijajà si´
- Moje zainteresowania kierujà pod ich wp∏ywem
mnie ku innym i ku przysz∏oÊci - okreÊla na podanych przyk∏adach
- Moje zachowania i postawy pozytywne i negatywne zachowania

Ukazanie wi´zi 2. Moja rodzina - definiuje poj´cia: rodzina, ród - definiuje poj´cia: genealogia, drzewo
rodzinnych - Rodzina i jej cz∏onkowie - wymienia stopnie pokrewieƒstwa genealogiczne
i stopni pokre- - Wi´zi rodzinne – stopnie - wymienia swych przodków - charakteryzuje wi´zi ∏àczàce rodzin´
wieƒstwa pokrewieƒstwa w rodzinie. do pradziadków w∏àcznie - przedstawia znaczenie drzewa
w rodzinie Ród - wskazuje na przyk∏adzie genealogicznego jako wa˝nego êród∏a
- Drzewo genealogiczne swojej rodziny lub dowolnie innej, informacji o rodzinie
graficznym przedstawieniem stopnie pokrewieƒstwa - na podstawie informacji zawartych
zwiàzków pokrewieƒstwa - rysuje schemat drzewa w tekÊcie rysuje drzewo genealogiczne
- Genealogia i jej zadania genealogicznego swojej rodziny
i na podstawie tego rysunku wymienia
jej cz∏onków

© Copyright by Demart Sp. z o.o., Warszawa 2005


3
Plany wynikowe razem 30-05-2005 13:43 Page 4

Ukazanie roli 3. Poznaj´ histori´ - definiuje poj´cia: pamiàtki rodzinne, - wyjaÊnia znaczenie tradycji
tradycji swojej rodziny tradycja rodzinna dla budowania wi´zi rodzinnych
rodzinnej - èród∏a wiedzy o historii rodziny - zbiera i przedstawia informacje - wyjaÊnia znaczenie pamiàtek
w tworzeniu - Tradycje rodzinne i ich wp∏yw na temat historii w∏asnej rodziny rodzinnych jako êróde∏ informacji
wi´zi mi´dzy na tworzenie si´ wi´zi - opowiada o tradycjach swojej rodziny o przesz∏oÊci rodziny
cz∏onkami rodzinnych - charakteryzuje wydarzenia historyczne,
rodziny - Moja rodzina na tle wa˝nych które mia∏y wp∏yw na dzieje jego rodziny
wydarzeƒ historycznych - uzasadnia potrzeb´ kultywowania
- Prezentacja dziejów rodziny tradycji w swojej rodzinie
na podstawie zebranych
pamiàtek rodzinnych

Przedstawienie 4. Rodziny i rody - definiuje poj´cie: herb - definiuje poj´cia: szlachta, patriotyzm
okolicznoÊci w s∏u˝bie narodu - charakteryzuje postaç - wyjaÊnia w jaki sposób dosz∏o w Polsce
wykszta∏cenia - Wybitne rody i ich wp∏yw Edwarda Raczyƒskiego do wykszta∏cenia si´ wielkich rodów
si´ w Polsce na rozwój kultury i sztuki - wymienia kilka znanych - wymienia zas∏ugi wybranych rodów
rodów szla- - Herby – symbole rodów polskich rodów dla rozwoju kultury polskiej
checkich i uka- - Edward Raczyƒski i jego - wskazuje na mapie Poznaƒ i Rogalin - opowiada krótko o Edwardzie
zanie zas∏ug naj- dzia∏alnoÊç jako przyk∏ad Raczyƒskim i jego dzia∏alnoÊci
wybitniejszych postawy patriotycznej (ufundowanie Z∏otej Kaplicy,
spoÊród nich utworzenie biblioteki publicznej,
dla rozwoju finansowe wsparcie dla Adama
kultury polskiej Mickiewicza, wodociàgi dla Poznania)

Ukazanie 5. Dziecko - wymienia swoje prawa i obowiàzki - wymienia instytucje stojàce na stra˝y
sytuacji w Êwiecie doros∏ych w szkole i w rodzinie praw dziecka
spo∏ecznej - Prawa i obowiàzki dziecka - uzasadnia potrzeb´ ochrony - na podstawie podanych przyk∏adów
dzieci - Prawa dziecka dawniej i dziÊ praw dziecka porównuje sytuacj´ prawnà dzieci
wspó∏czeÊnie - Instytucje stojàce na stra˝y - wymienia przyk∏ady ∏amania dawniej i dzisiaj
i w przesz∏oÊci praw dziecka praw dziecka
- charakteryzuje sytuacj´ dzieci
w przesz∏oÊci

© Copyright by Demart Sp. z o.o., Warszawa 2005


4
Plany wynikowe razem 30-05-2005 13:43 Page 5

Rozdzia∏ II: Ukazanie zes- 1. Ananasy z mojej klasy - definiuje poj´cia: kodeks, - definiuje poj´cie: tolerancja
Jestem cz´Êcià po∏u klasowego - Spo∏ecznoÊç klasowa i zasady postawa kole˝eƒska - wyjaÊnia, na czym polega istota
spo∏eczeƒstwa jako formalnej jej funkcjonowania - uzasadnia koniecznoÊç przestrzegania odmiennoÊci wszystkich cz∏onków
grupy spo∏ecz- - Tradycje klasy zasad kole˝eƒstwa i przyjaêni dla zespo∏u klasowego (np. rasy, wyznania,
nej oraz omó- - Poszanowanie godnoÊci prawid∏owego funkcjonowania klasy wyglàdu zewn´trznego)
wienie zasad i odmiennoÊci kolegów - charakteryzuje w∏asny zespó∏ klasowy - wskazuje ró˝nice mi´dzy
obowiàzujàcych oraz umów obowiàzujàcych i wskazuje elementy go ∏àczàce kole˝eƒstwem a przyjaênià
w zespole w klasie (np. wiek, wspólne lekcje, wychowawca) - uzasadnia w krótkiej wypowiedzi
klasowym - Zagro˝enia dla dzieci i m∏odzie˝y - przedstawia tradycje klasy (np. kronik´, koniecznoÊç poszanowania godnoÊci
wycieczki, uroczystoÊci szkolne) i odmiennoÊci innych ludzi
- wskazuje zagro˝enia dla dzieci
i m∏odzie˝y (np. papierosy, alkohol,
narkotyki, sekty)

Zapoznanie 2. W mojej klasie - omawia cele edukacji szkolnej - opowiada krótko histori´ swojej szko∏y
z celem - Cele edukacji szkolnej - charakteryzuje zasady nauczania na podstawie samodzielnie
oraz metodami - Szko∏a dawniej i dzisiaj w przesz∏oÊci zgromadzonego materia∏u
edukacji dzieci - Moja szko∏a i jej tradycje - charakteryzuje metody nauczania - uzasadnia potrzeb´ istnienia
i m∏odzie˝y - Samorzàd szkolny w przesz∏oÊci i kultywowania tradycji szko∏y
dawniej i wspó∏- szko∏à demokracji - wymienia elementy tradycji - porównuje edukacj´ w przesz∏oÊci
czeÊnie w∏asnej szko∏y ze wspó∏czesnà szko∏à (np. dyscyplin´,
oraz ukazanie kary, metody nauczania,
funkcjonowania pomoce naukowe, strój szkolny)
wspó∏czesnej - wyjaÊnia zasady funkcjonowania
szko∏y samorzàdu szkolnego
- charakteryzuje prac´ samorzàdu
szkolnego w swojej szkole
i wskazuje obszary jego aktywnoÊci

© Copyright by ”Demart” Sp. z o.o. Warszawa 2005


5
Plany wynikowe razem 30-05-2005 13:43 Page 6

Przedstawienie 3. Ja w spo∏eczeƒstwie - definiuje poj´cie: spo∏eczeƒstwo - definiuje poj´cia: konstytucja, demokracja


zasad funkcjo- - Spo∏eczeƒstwo - wymienia organizacje dzia∏ajàce - uzasadnia koniecznoÊç istnienia
nowania spo∏e- - Konstytucja dokumentem na rzecz ludzi potrzebujàcych pomocy konstytucji jako najwa˝niejszej
czeƒstwa okreÊlajàcym prawa (np. Polski Czerwony Krzy˝, w paƒstwie ustawy
w paƒstwie i obowiàzki obywateli Polska Akcja Humanitarna, fundacje) - wyjaÊnia podstawowe zasady
demokra- - Polska krajem i wskazuje cel ich dzia∏alnoÊci funkcjonowania demokracji
tycznym demokratycznym - wskazuje, w czym przejawia si´ wp∏yw
- Przyk∏ady postaw obywateli na funkcjonowanie paƒstwa
prospo∏ecznych (np. wybór w∏adz w wolnych wyborach)
- zbiera informacje na temat wybranych
organizacji dobroczynnych i prezentuje
je na lekcji

Rozdzia∏ III: Ukazanie 1. Polska naszà ojczyznà - wymienia pe∏nà nazw´ paƒstwa - definiuje poj´cie: naród
Polska polskich - Pochodzenie nazwy „Polska” polskiego - charakteryzuje wi´zi ∏àczàce naród
– moja symboli - Polskie symbole narodowe - recytuje s∏owa hymnu paƒstwowego - wyjaÊnia symbolik´ polskich
ojczyzna narodowych i paƒstwowe: god∏o paƒstwowe, - uzasadnia koniecznoÊç poszanowania barw narodowych
i omówienie flaga, hymn symboli narodowych i paƒstwowych - wyjaÊnia pochodzenie
roli, jakà - Poszanowanie wszystkich paƒstw hymnu paƒstwowego
odgrywajà symboli narodowych - wyjaÊnia rol´, jakà symbole narodowe
w ˝yciu narodu pe∏nià w ˝yciu narodów
- wyjaÊnia pochodzenie nazwy „Polska”
- wymienia i nazywa polskie
symbole narodowe

Ukazanie 2. Legendarne poczàtki - definiuje poj´cie: Polanie - wyjaÊnia zwiàzek legendy z historià
legendarnych paƒstwa polskiego - wymienia dawne nazwy sàsiadów Polski paƒstwa polskiego
poczàtków - Legenda „O Lednie” - opowiada legend´ „O Lednie” - wskazuje na mapie wspó∏czesnych
paƒstwa lub „O orlim gnieêdzie” lub „O orlim gnieêdzie” sàsiadów Polski
polskiego - Symbolika god∏a polskiego - wymienia miejsca, w których umiesz-
- Polska i paƒstwa czane jest god∏o paƒstwowe
z nià sàsiadujàce

© Copyright by ”Demart” Sp. z o.o. Warszawa 2005


6
Plany wynikowe razem 30-05-2005 13:43 Page 7

Ukazanie 3. Pi´kna nasza Polska ca∏a - okreÊla podzia∏ administracyjny Polski - definiuje poj´cie: gwara
zró˝nicowania - Po∏o˝enie geograficzne Polski - wymienia przyk∏ady okreÊleƒ - wyjaÊnia, na czym polega wk∏ad kultury
geograficznego - Podzia∏ administracyjny Polski gwarowych ze swojego regionu regionalnej w rozwój kultury polskiej
i kulturowego - Najwa˝niejsze regiony - wskazuje na mapie Europy Polsk´ - wyjaÊnia, na czym polega zró˝nicowanie
Polski geograficzno-historyczne Polski i omawia jej po∏o˝enie geograficzne regionalne Polski
- Zró˝nicowanie regionalne - nazywa i pokazuje na mapie region - nazywa i pokazuje na mapie: g∏ówne
- OdmiennoÊç kulturowa i województwo, w którym mieszka rzeki Polski (Wis∏´, Odr´, Bug),
regionów Morze Ba∏tyckie, najwa˝niejsze góry,
wy˝yny i niziny
- nazywa i pokazuje na mapie
krainy geograficzno-historyczne
- charakteryzuje elementy kultury
regionalnej stanowiàce o jej odr´bnoÊci,
np. strój, gwara, potrawy

Ukazanie po∏o- 4. Polska w Europie - okreÊla po∏o˝enie Polski w Europie - wyjaÊnia, na czym polega wk∏ad kultury
˝enia Polski - Po∏o˝enie Polski w Europie. - wymienia sàsiadów Polski polskiej w rozwój kultury europejskiej
w Europie Obszar i granice - wskazuje na mapie Europy Polsk´ - charakteryzuje dokonania Polaków,
i jej roli - Sàsiedzi Polski oraz jej sàsiadów które przyczyni∏y si´ do rozwoju
w tworzeniu - Wielcy Polacy i ich wk∏ad europejskiej kultury i nauki
kultury w rozwój kultury
europejskiej oraz nauki europejskiej

Ukazanie zasad 5. Unia Europejska – - definiuje poj´cia: Unia Europejska, euro - wyjaÊnia, na czym polegajà cele
funkcjonowania organizacjà paƒstw Europy - okreÊla daty: powstania UE (1993 rok), i zadania istnienia Unii Europejskiej
Unii - Cele i zadania Unii Europejskiej przyj´cia Polski do UE (2004 rok) - charakteryzuje Uni´ Europejskà
Europejskiej - Paƒstwa cz∏onkowskie - nazywa i wskazuje symbole jako organizacj´ paƒstw europejskich
Unii Europejskiej Unii Europejskiej (flag´, hymn)
- Symbolika Unii Europejskiej - na podstawie mapy wymienia paƒstwa
- Polska cz∏onkiem cz∏onkowskie Unii Europejskiej
Unii Europejskiej

© Copyright by Demart Sp. z o.o., Warszawa 2005


7
Plany wynikowe razem 30-05-2005 13:43 Page 8

Rozdzia∏ IV: Przedstawienie 1. Czym zajmuje si´ historia - definiuje poj´cia: historia, historycy - wskazuje osiàgni´cia wspó∏czesnej
Z historià historii - Historia naukà o dziejach - wyjaÊnia, czym zajmuje si´ historia cywilizacji jako efekt pracy
za pan brat jako nauki (przesz∏oÊci) - wyjaÊnia znaczenie nauki historycznej minionych pokoleƒ
badajàcej ˝ycie - Historia naukà badajàcà dla poznania przesz∏oÊci - przedstawia elementy kszta∏tujàce
w przesz∏oÊci przyczyny i skutki wydarzeƒ - wyjaÊnia, kto tworzy histori´ histori´: wa˝ne wydarzenia, wynalazki
- Wa˝ne wydarzenia, i odkrycia, dzia∏alnoÊç wybitnych
wybitne jednostki i praca jednostek, praca minionych pokoleƒ
pokoleƒ elementami
kszta∏tujàcymi histori´

Przedstawienie 2. W poszukiwaniu informacji - definiuje poj´cia: êród∏a historyczne, - wyjaÊnia znaczenie êróde∏
êróde∏ - èród∏o historyczne êród∏a materialne, êród∏a pisane dla poznania przesz∏oÊci
historycznych - Podzia∏ êróde∏ historycznych - wymienia ró˝norodne êród∏a historyczne - uzasadnia koniecznoÊç dotarcia
i ich znaczenia - Znaczenie êróde∏ historycznych (np. kroniki, roczniki, dokumenty, listy, do wszelkich dost´pnych êróde∏ histo-
dla poznania dla poznania przesz∏oÊci mapy, architektura) rycznych w celu poznania jak najbardziej
historii - charakteryzuje êród∏a materialne obiektywnej wizji przesz∏oÊci
i pisane oraz podaje ich przyk∏ady

Ukazanie 3. Zabytki – Êwiadectwem - definiuje poj´cia: zabytek, - definiuje poj´cia: skansen,


ró˝norodnych naszej kultury muzeum, biblioteka archiwum, pomnik przyrody
form ochrony - Rola i znaczenie zabytków - uzasadnia koniecznoÊç - uzasadnia koniecznoÊç istnienia insty-
zabytków - Sposoby ochrony zabytków ochrony zabytków tucji powo∏anych do ochrony zabytków
oraz ich roli - Znane zabytki Polski - wymienia podstawowe formy ochrony - wymienia ró˝ne formy ochrony
i znaczenia zabytków (muzea, biblioteki) zabytków (archiwa, skanseny, zabytki
dla poznania - wskazuje na ilustracji cenne na wolnym powietrzu, np. piramidy)
historii polskie zabytki - wyjaÊnia w formie krótkiej wypowiedzi
rol´ i znaczenie zabytków dla poznania
historii (np. Êlady wa˝nych wydarzeƒ,
Êwiadectwo wszelkich dokonaƒ
cz∏owieka w danej epoce)
- sporzàdza w∏asnà list´
najpi´kniejszych zabytków
- wymienia przyk∏ady cennych
regionalnych zabytków

© Copyright by Demart Sp. z o.o., Warszawa 2005


8
Plany wynikowe razem 30-05-2005 13:43 Page 9

Przedstawienie 4. Z wizytà w muzeum - definiuje poj´cia: kustosz, - wymienia ró˝ne typy muzeów
zadaƒ stojàcych - Zadania muzealnictwa konserwator, przewodnik (np. archeologiczne, wojskowe)
przed - Rodzaje muzeów - charakteryzuje zadania stojàce i wskazaç zasady podzia∏u ze wzgl´du
muzealnictwem - Pracownicy muzeum przed muzealnictwem (gromadzenie na eksponowane zbiory oraz zasi´g
i ich zadania i przechowywanie eksponatów, konser- oddzia∏ywania (np. muzeum regionalne)
- Zasady zachowania si´ wacja zabytków, organizacja wystaw) - uzasadnia potrzeb´ istnienia muzeów,
w muzeum - wymienia funkcje pracowników ró˝nych ich typów
muzeum – kustosza, przewodnika, - charakteryzuje zadania pracownika
konserwatora muzeum – kustosza, przewodnika,
- omawia podstawowe zasady konserwatora
zachowania si´ w muzeum

Rozdzia∏ V: Omówienie 1. W poszukiwaniu - definiuje poj´cia: kalendarz, klepsydra, - definiuje poj´cie: chronologia
Czas p∏ynie sposobów minionego czasu zegar s∏oneczny, zegar mechaniczny - wyjaÊnia, na czym polega zwiàzek
mierzenia czasu - Sposoby mierzenia czasu - wymienia sposoby mierzenia czasu mi´dzy obserwacjà przyrody
dawniej - Jednostki pomiaru czasu dawniej i dzisiaj a powstaniem kalendarzy i czasomierzy
i wspó∏czeÊnie - Dawne i wspó∏czesne - wymienia jednostki podzia∏u czasu - charakteryzuje sposoby okreÊlania
przyrzàdy s∏u˝àce zegarowego i kalendarzowego czasu minionych wydarzeƒ w dalekiej
do mierzenia czasu - nazywa i wskazuje przyrzàdy s∏u˝àce przesz∏oÊci (przed wynalezieniem
do okreÊlania up∏ywajàcego czasu kalendarza i zegara)
dawniej i dzisiaj

Przedstawienie 2. Ile lat? OkreÊlenie czasu - definiuje poj´cia: - definiuje poj´cie: chronologia
sposobów minionych wydarzeƒ wiek, era, tysiàclecie (milenium), - charakteryzuje ró˝ne (umowne) zasady
okreÊlania - Zasady okreÊlania czasu taÊma chronologiczna (oÊ czasu) podzia∏u czasu
czasu minionych wydarzeƒ (przed - wyjaÊnia znaczenie skrótów: - oblicza up∏yw czasu od podanych
minionych naszà erà, nasza era) wed∏ug p.n.e. oraz n.e. wydarzeƒ historycznych
wydarzeƒ kalendarza chrzeÊcijaƒskiego - okreÊla wiek podanego wydarzenia do czasów wspó∏czesnych
- „era”, „wiek”, „tysiàclecie” - zapisuje okreÊlony wiek za pomocà - porzàdkuje podane daty
(„milenium”) – poj´cia cyfr rzymskich wed∏ug chronologii
i ich zakres - podaje narodziny Chrystusa
- Obliczanie up∏ywu czasu jako wydarzenie b´dàce poczàtkiem
z wykorzystaniem taÊmy czasu naszej ery (cezurà czasowà)
- Chronologiczne - okreÊla wiek na podstawie
porzàdkowanie wydarzeƒ daty wydarzenia
- sporzàdza taÊm´ czasu i umieszcza
na niej podane daty

© Copyright by Demart Sp. z o.o., Warszawa 2005


9