Vous êtes sur la page 1sur 2

Pedagogika alternatywna

• nauczyciel ma prawo dokonywać wyborów edukacyjnych w kwestii metod i sposobów


realizowania celów
• nauczyciel stwarza warunki i „pilnuje“ samoedukacji (szkoła, która „podaje wędkę, a nie
rybę“ --Janowski)
• p. alternatywna pozwala skoncentrować się na sposobie pracy z uczniem
• szkoła alternatywna to szkoły prywatne, wyznaniowe, etc. (umożliwiają dokonywanie
wyboru)
• obowiązkiem nauczyciela posługującego się programem autorskim jest zrealizowanie
podstawy programowej i założeń standardów edukacyjnych, ale pewne treści może ze
swojego punktu widzenia rozszerzyć, ograniczyć, potraktować margnialnie, itd.

Cechy edukacji alternatywnej:


• każdy z tych nurtów stanowi
określoną opozycję w stosunku do
istniejących w danej rzeczywistości
powszechnych rozwiązań;
• tworzy ona własny system krytyki,
stosując na wszelkie sposoby zabiegi
„demaskacyjne“, niszcząc kolejne
tabu, obalając dotychczasowe mity,
kownencje, i fałszywe przesądy;
• nie dysponuje on żadnym
„obiektywnym“ kryterium
przynależności poza rozwinięciem
wśród jego twórców czy realizatorów
poczucia tożsamości (poprzez
wytworzenie wspólnego znaczenia
wagi odmienności i wspólne
określenie celu oraz poprzez
utrzymanie minimalnych więzi
organizacyjncyh);
• bazą dla jej idealnych i praktycznych
projektów jest demokracja, pluralizm,
tolerancja i otwartość na nowości;
• jego geneza jest niezależsna od
uwarunkowań teoretycznych,
politycznych, społecznych i gospodarczych;
• projekt edukacji alternatywnej zbliża jej twórców do określonej subkultury, a nawet
ruchów kontrkulturowych;
• celem alternatywnych ofert edukacyjnych nie jest uczynienie z nich matrycy, modelu
jedynie słusznych i wartościowych rozwiązań, obalenie systemu czy doprowadzenie do
anarchii. Z tego powodu edukacja alternatywna zaliczana jest w sensie ilościowym do
rozwiązań „wyspowych“, „śladowych“, „marginalnych“ czy „pogranicza“;
• życie ludzkie postrzegane jest tu w perspektywie horyzontalnej, gdzie edukacja ma
charakter antyinstytucjonalny i nie jest środkiem do osiągania wartości instrumentalnych
czy kontrybutywnych, lecz staje się celem samym w sobie;
• edukacja alternatywna bazuje na bezinteresowności, dialogu i prawie do samorealizacji,
wolności i wyobraźni;
Antypedagogika jako krytyka wychowania
Antypedagogika pojawiła się jako nurt edukacyjny, rozwijający się w USA i Europie Zachodniej,
z racji występowania w nim różnorodnych stanowisk. Ukazuje ona nie tylko rozdźwięk między
oficjalnymi stanowiskami dotyczącymi wychowania: między wartościami oficjalnymi a
rzeczywiście realizowanymi, ujawnia też, iż ich urzeczywistnianie obraca się przeciwko
człowiekowi. Antypedagogika prowokuje i drażni. W swoim spojrzeniu na wychowanie
wyznacza negatywne całkowicie sprzeczne odpowiedzi na pytania:
• czy człowiek musi być wychowywany?
• czy rzeczywiście można wychować drugą osobę?
• dlaczego wychowujemy dzieci i młodzież wbrew ich woli, potrzebom, oczekiwaniom?
• jak to się dzieje, że społeczeństwo demokratyczne nie dostrzega w wychowaniu źródła
tyranii i przemocy?
• jak mają się intencje pedagogiczne do prawa każdej istoty do samostanowienia i bycia
indywidualnością?
W odpowiedzi na te pytania antypedagogika postuluje emancypację i równouprawnienie
nieletnich.

Janusz Korczak
Najważniejsze w tym nurcie są: absolutna autonomia, godność dziecka i zaufanie do niego.
Według propagatorów antypedagogiki dziecko ma pełne prawo do pełnego samostanowienia o
sobie od urodzenia.
Pytania stawiane przez antypedagogów mają szokować, prowokować i irytować.