Vous êtes sur la page 1sur 161

PLA STER NA

D U SZE
CZYLI JAK NIE DA SI
KOMPLEKSOM

E w a ero m ska

PLA STER NA
D U SZE
CZYLI JAK NIE DA SI
KOMPLEKSOM

PAR SW NA
DOBRY POCZTEK

Rka w gr, kto spord Was, drodzy czytelnicy, nigdy nie


wypowiedzia albo nie pomyla o drugim czowieku: C za za
kom pleksiona osoba! albo: Skd u niej takie kom pleksy? Chyba
nie ma Was zbyt wielu, prawda? Nie tylko bowiem u innych ludzi,
ale take u siebie dostrzegamy brak pewnoci siebie, niemia
o czy zagubienie. Raz to dziwi, mieszy czy denerwuje, innym
razem - jest nam takich osb al. Rwnie czsto jednak spraw
kompleksw po prostu przemilczamy...
I wanie to byo powodem, dla ktrego zabraam si za ten
trudny i delikatny temat. Uzmysowiam sobie, e o komplek
sach mwimy niechtnie, rzadko; wolimy si do nich nie przy
znawa, tamszc swoje lki i uczucia. A przecie tak trudno
z nimi y, tak ciko si z nich wyzwoli! Dlatego uznaam, e
warto bliej przyjrze si temu zjawisku, zastanowi si, skd
si kompleksy bior, kogo dopadaj najczciej i dlaczego oraz
- przede wszystkim - jak sobie z nimi radzi.
Wielki sownik w spczesnej polszczyzny opublikowany na
kadem wydawnictwa Kurpisz w 1998 roku tak definiuje to po
jcie:
je s t to kom binacja cech osobniczych, pragnie, em ocji,
uczu, zw ykle niew iadom ych, przejaw iajcych si w rnego
typu deniach, obaw ach, zaham ow aniach, wpywajcych na
nerw icow e reakcje, na zachow anie si i przyjm owanie o k relo
nej postaw y w obec innych: potocznie: poczucie winy, niepew
noci, niszej w artoci...
Definicja, jak definicja. Hermetyczna, mao zrozumiaa i jak
wikszo encyklopedycznych hase, niezachcajca do prze
myle.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

Ja postaram si opowiedzie o kompleksach duo przystp


niej, ludzkim jzykiem, z przykadami wzitymi z ycia; a take,
co jest chyba najwaniejsze, postaram si pokaza, jak z kom
pleksem walczy, jak mu si przeciwstawi, by w kocu zapo
mnie, e kiedykolwiek nas dotyczy. Temat jest istotny, ponie
wa dotyczy wikszoci ludzi. Prawie kady z nas, bez wzgldu
na wiek, pe czy stan konta, ma mniejszego lub wikszego mola,
ktry go gryzie i uwiera...
Bywaj kompleksy stae, to znaczy takie, ktre mamy od
zawsze", czyli odkd sigamy wiadom pamici. Bywaj tak
e kompleksy okazjonalne, zwizane z reakcj na konkretn sy
tuacj, w ktrej zostao nadszarpnite nasze poczucie wasnej
wartoci. Powtarzanie si takich a nie innych zdarze utwier
dza nas z kolei w przekonaniu, e jestemy gorsi od innych i e
to w nas tkwi problem czy feler.
Prosty przykad: kiedy po stracie pracy nie moemy zna
le kolejnej, bo nikt nie odpowiada na dziesitki wysanych
cv, a nieliczne rozmowy kwalifikacyjne kocz si standardo
wym i odbierajcym nadziej zadzwonimy wkrtce", wwczas
bardzo atwo je st uzna siebie za osob przegran, gorsz lub
pechow, ktra do niczego si nie nadaje, ktrej nikt nie po
trzebuje. Im duej trwa taka sytuacja, tym skuteczniej prze
istacza si ze zmartwienia w kompleks i determinuje nasze
spojrzenie na wasne ycie i na przyszo.
Przystpujc do pisania ksiki o ludzkich kompleksach po
mylaam, e warto rwnie zwrci si o opini w tej sprawie
do ludzi znanych i w rny sposb dowiadczonych. Zapyta ich
o to, jak radz sobie z wasnym yciem, ze swoimi sabociami
i ewentualnymi kompleksami, ktre przecie nie omijaj saw
nych, piknych i bogatych. Mam te nadziej, e ich szczere wy
znania niejednemu czytelnikowi pozwol poczu si lepiej we
wasnej skrze. Wszak nie raz i nie dwa myl: on te tak ma!"
poprawia nam humor, prawda?

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

ROZDZIA

I
SKD SI TO
DRASTWO BIERZE?
DZIECISTWO

Zastanawiaam si, kto jest bardziej podatny na kom


pleksy: kobiety czy mczyni?
Mam wraenie, e jednak kobiety. Mimo e u panw komplek
sy te si oczywicie zdarzaj, to jednak po pierwsze inaczej si
one objawiaj, a po drugie - to od kobiet wymaga si wicej. Za
rwno tzw. rodowisko, wiat, jak i one same bardziej wszystkim
si przejmuj. Konkuruj z mczyznami, midzy sob, walcz
o pozycj, uznanie, szacunek - co jest bardzo trudne, czasem
- frustrujce - i, niestety, nie zawsze si udaje.
Kobieta chce, a waciwie musi sprawdzi si w wielu rolach
- ony, matki, kochanki, pracownicy, gospodyni domowej, przy
jaciki. Oczywicie, ma przy tym by atrakcyjna, nieustajco
moda, zadbana, rozwinita intelektualnie, zaradna, sprawna
fizycznie, a jeszcze mia, troskliwa, tolerancyjna i najlepiej z po
czuciem humoru. Uff...
Jak to wszystko ogarn, jak sprosta i nie popa w kom
pleksy, kiedy nie wszystko udaje si w modelowy sposb? To
jest wanie pytanie, na ktre sprbuj znale odpowied.
A mczyni? Te maj powody, by le czu si we wasnej
skrze, nie dajc rady sprosta wymaganiom, ktre stawia
przed nimi wspczesny wiat. A std tylko krok dzieli ich od
kompleksw...
Niemniej faktem jest, e mczyzn nie ocenia si tak ostro,
take oni sami s dla siebie raczej tolerancyjni i duo bardziej a
godni. Nie musz byszcze w kadej roli. Mog by niedoskona
li, a wiat znacznie atwiej wybacza im wady i potknicia. Cht
niej ni kobietom daje si im drug szans, a potem jeszcze jedn
i kolejn... Czasem jednak take i oni stanowczo za wysoko
8

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

stawiaj sobie poprzeczk, nie zwaajc na wasne moliwoci,


a to prowadzi do co najmniej frustracji. Tymczasem panowie lu
bi by podziwiani, chwaleni, a krytyk i poraki znosz zdecy
dowanie le. To odbiera im pewno siebie, gubi si, czasem
staj si agresywni.
Zacznijmy jednak od pocztku: jak to si dzieje, e jaki
kompleks w ogle nas dopada? Czy sami si w nie wpdzamy,
czy kto wyzwala w nas to okropne poczucie braku pewnoci
siebie, niedowartociowania i nadmiernego samokrytycyzmu?
Jak atwo przewidzie, nie ma jednej przyczyny.
Istotne jest to, e kompleksy zawsze rozwijaj si na po
datnym gruncie. S jak trujcy bluszcz, ktry powoli, prawie
niezauwaalnie, oplata dusz, emocje, wol i wpywa na nasze
widzenie wiata i siebie w tym wiecie.
Nie jestemy jednakowi. To truizm, rzecz jasna, kady to
wie! Dlatego te przy omawianiu kompleksw nie mona po
sugiwa si utartym schematem - bo go po prostu nie ma. Ani
osoby bardzo wraliwe, delikatne i empatyczne, ani ludzie sil
ni i odporni na przeciwnoci losu, nie s wolni od kompleksw.
Cho, oczywicie, s i wrd nas osoby, ktre odpowiedz: ja
nie mam kompleksw, mnie to nie dotyczy!". Brawo, pozostaje
tylko pogratulowa!
Jaka je st wic gwna przyczyna kompleksw? Gdzie
ley problem? Ano, ley ju w koysce.
Prosz, prosz, powie kto, e dopiero co napisaam, e nie ma
adnych schematw, a tu taka sztampa! Dziecistwo, i to wcze
sne dziecistwo, jako wyznacznik osobowoci czowieka!
Kto zgasza si na terapi do psychologa, szuka pomocy,
bo rozpad mu si kolejny zwizek albo znowu awansowali ko
leank z pokoju, a tymczasem specjalista pyta o mam i tat.
Zamiast odpowiedzi na konkretne pytania: co jest ze mn nie
tak?" i dlaczego znowu mi nie wyszo?", rozmawiamy o cza
sach, gdy wszyscy mnie kochali i akceptowali... Czy dziecistwo
ma a taki wpyw na moje ycie?
Owszem, ma, i to bardzo wielki. W kocu jestemy tacy, jak
dom, z ktrego wyszlimy. Czyme innym jest wychowywanie
dziecka, jak nie ksztatowaniem czowieka? To w domu rodzin
nym najblisi zaszczepiaj w nas rozmaite wartoci, ucz post
powania, stanowi wzorzec lub antywzorzec. Od pierwszych lat
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

ycia gromadzimy informacje, dowiadczenia, przeycia, emo


cje, ktre w pniejszym yciu przybieraj ksztat skarbu lub
balastu.
W tym miejscu pragn wyjani, e nie pisz poradnika
dla rodzicw, a jedynie zwracam uwag na problem. Bowiem
wanie rodzinny dom ksztatuje w nas poczucie wasnej
w artoci i pewnoci siebie. Ksztatuje albo i nie ksztatuje.
Wszystko zaley od tego, jak bylimy przez rodzicw traktowa
ni, oceniani, jakie stawiano nam wymagania i co z tego wyniko.
W wikszoci rodzin dziecko jest kochane. Niemniej,
mio do dziecka nie je st tak prost spraw, jak mogoby si
wydawa. Kocha trzeba mdrze, nie gupio. Dziecko nie jest
yw lalk, ktr wystarczy adnie ubra, o waciwej porze na
karmi, przewin, wykpa i nieustannie przytula.
Zatem jak naley traktowa wasne dziecko? Jak by m
drym rodzicem? Przecie na dobr spraw tego nie mona si
nauczy! Robimy to intuicyjnie, a najczciej odwoujemy si do
wasnych dowiadcze, czyli do metod, ktre wobec nas stoso
wali nasi rodzice.
I tu pojawia si kilka wzorcw dobrych i zych:
1. Bezgraniczna mio, pena akceptacja plus wymagania
stosowne do wieku - bardzo dobrze!
2. Bezstresowe wychowanie, niewielkie wymagania, dua
akceptacja - nieco gorzej!
3. Zimny wychw, rzadkie pochway, due wymagania - le!
4. Kary jako rodek wychowawczy, cznie z biciem, brak
akceptacji i tolerancji - fatalnie!
Podzia banalnie prosty, wrcz schematyczny, ale od razu wi
da, ktry z przytoczonych modeli stworzy doskonay grunt dla
przyszych kompleksw. Moe nie wykiekuj one od razu, ale ist
nieje due prawdopodobiestwo, e dzieci, ktre w dziecistwie
cierpiay na brak uwagi bd akceptacji ze strony rodzicw, byy
czsto karcone lub traktowane np. gorzej od rodzestwa, w p
niejszych latach wyrosn na osoby niepewne, lkliwe i z zachwia
nym poczuciem wasnej wartoci.
Zwykle rodzice chc jak najlepiej dla swoich dzieci i nie zda
j sobie sprawy z tego, e zupenie niechccy robi dzieciom
10

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

krzywd. Kiedy stawia im si zarzuty e le postpuj, maj go


tow odpowied w stylu: Mnie tak wychowano i wyszedem na
ludzi!" Na taki argument odpowiedzie bardzo trudno...
Osobnym tem atem jest rywalizacja, do ktrej jestemy
zachcani ju w przedszkolu, a tym bardziej - w szkole. Musisz
by najlepszy! Daj z siebie wszystko! Powicz, powtrz, posta
raj si" - takie sowa skierowane do szecio- czy siedmiolatka,
mimo najlepszych intencji rodzica, oprcz mobilizacji przynosz
czsto rwnie olbrzymi stres. Bo niestety nie chodzi tu tylko
o to, by nasze dziecko pozytywnie wyrniao si na tle innych
i eby miao z tego satysfakcj, ale bardzo czsto w gr wcho
dz rwnie ambicje mamy i taty. Rodzice tak bardzo lubi czu
dum, tak bardzo chc chwali si wasnym dzieckiem! Oto
nasze cudo, oto nasze udoskonalone geny"! Zapominaj jednak
o tym, e dziecko zrobi jedynie tyle, ile moe, a take - ile samo
chce. I jeli uda mu si na jakim etapie (bo przecie nie nie
ustannie), sprosta tym niekiedy wygrowanym oczekiwaniom,
to p biedy. Ale co zrobi, kiedy mu si nie uda?
Wwczas ju we wczesnym dziecistwie pojawi si w jego
gwce myl, e jest gorsze od innych. Pojawi si lk, e moe
mama i tata przestan go kocha, bo jedna czy druga rzecz mu
nie wysza. Jego rysunek nie by najpikniejszy, nie wybrano go
do taczenia w pierwszej parze, nie wystpio na apelu z wierszy
kiem, bo kto inny okaza si lepszy, a rodzice jako mao prze
konujco powiedzieli nie martw si", cho w ich gosie brzmia
zawd i le ukrywane rozczarowanie. Albo, co gorsza, skomen
towali t porak" jako niech pani wychowawczyni, ktra ma
swojego faworyta, a naszego dziecka po prostu nie lubi.
I tak oto, zupenie wbrew intencjom, rodzice zabijaj w dziec
ku poczucie pewnoci siebie, wiary w swoje moliwoci. Nadto
rodzi si w dziecku niech, a wrcz zo na tych lepszych", kt
rym nie dorwnuje. W efekcie postpowanie rodzicw stwarza
doskonay grunt, dla najrniejszych kompleksw i to nie tylko
teraz, ale przez cae ycie.
A przecie mona inaczej. Kade dziecko ma swoje mocne
strony.
Jedno jest nadzwyczaj sprawne fizycznie, garnie si do sportu,
inne jest wygadane, ma bujn wyobrani, jeszcze inne uwielbia
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

11

rysowa czy lepi z gliny. Nie mwic ju o tych dzieciach, ktre


przejawiaj prawdziwe talenty w innych, mniej spodziewanych
i popularnych dziedzinach. I to wanie naley w dziecku doce
ni! Podkreli jego atuty i umiejtnoci, kiedy trzeba - uatwi
i pomc - byle nie nazbyt mczco.
A w przypadku dziecka, ktre nie przejawia specjalnych ta
lentw, nie wbija go z tego powodu w poczucie winy, lecz do
ceni sam postp, kolejny prg, ktry udao mu si pokona. Je
li ju chce rywalizowa, to niech rywalizuje ze sob, ze swoimi
sabociami czy lenistwem, a nie z innymi. Na to jeszcze przyj
dzie czas, bo tego nikt w dorosym wieku nie uniknie.
Jeli chcemy, eby nasze dziecko dobrze radzio sobie w przy
szoci, eby miao poczucie wasnej wartoci, to najwaniejsza,
oprcz mioci, jest akceptacja - mdra akceptacja.
Taka, ktra nie jest wolna od wymaga, lecz wymagania te
s obliczone na moliwoci i chci dziecka; mog te by nieco
na wyrost. Powinnimy jednak pamita, e dzieci, podobnie, jak
doroli, bardzo le znosz krytyk. T bezporedni i t podsu
chan, nie przeznaczon dla ich uszu. A chwila nieuwagi wystar
czy, by mocno zrani dziecko sowami, ktre w zaoeniu powo
dowane byy trosk i dobr intencj. A tak si przecie zdarza!
Trudno jednak potem wytumaczy to dziecku; raz wypowiedzia
ne sowa zapadaj w pami na dugo...
Wyobramy sobie tak scen.
Siostry rozmawiaj w kuchni przy kawie, szecioletnia Ma
dzia bawi si w pokoju obok.
- Kocham t twoj ma jak swoj, ale jak na ni patrz, to
serce mi si ciska. Nie odziedziczya niczego po naszej rodzi
nie, oj nie! Wiele pracy j czeka w yciu, bo ten brak urody b
dzie musiaa nadrobi mdroci i pracowitoci...
- Co ty wygadujesz! Jest jeszcze maa, wyronie! Dzieci tak
si zmieniaj!
- Moe masz racj, ale przyjrzyj si jej! To mieszanka twoje
go ma i jego matki. Ani urody, ani wdziku. Mwiam ci, eby
za niego nie wychodzia!
- Przesta! Nie bd tego sucha! Odczep si od mojego
dziecka! O wasnym pomyl!
- Ja si tylko martwi. Wiesz jak ciko w yciu kobiecie bez
urody.
12

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

- Wiem, patrz na ciebie. Tobie si tylko wydaje, e jeste


taka liczna, a mczyzny nie umiesz przy sobie zatrzyma...
Wara od mojego dziecka!
A co byoby, gdyby Madzia usyszaa t rozmow? Przecie
takie sowa mog zdeterminowa czyje ycie! Mae dziecko nie
jest ani guche, ani gupie. Jeli z brzydkiego kacztka wyronie
pikny abd, to pewnie gupia gadanina ciotki zatrze si w pa
mici, a jeli nie wyronie?
Wtedy ta trosk podyktowana" opinia ciotki przylgnie do
niej jak druga skra, ktr bardzo trudno bdzie zrzuci. I jak
tu potem nie mie kompleksw?
Zatem nie krytykujmy swoich dzieci, bo niewiele tym zmie
nimy. Natomiast chwalmy, przy kadej okazji okazujc zachwyt
i entuzjazm. Nasze dziecko powinno sysze, e je st mdre,
zdolne, adne, zgrabne, kochane i w ogle najcudowniejsze na
wiecie. Nie bjmy si, e przesadzimy, a jeli nawet troch tak,
to nic nie szkodzi. Znacznie lepsza i bezpieczniejsza jest prze
sada w t stron.
W ten sposb zbudujemy w dziecku poczucie bezpiecze
stwa, pewno, e nie zostanie odrzucone, jeli sobie z czym
nie poradzi. Przecie zawsze mona sprbowa jeszcze raz, po
prosi o pomoc i wsparcie.
Reasumujc, jedn z najwaniejszych rzeczy w yciu kade
go czowieka jest sia, ktr czerpie z mioci i akceptacji rodzi
ny. Czowiek pozytywnie uksztatowany duo lepiej i mdrzej
poradzi sobie w yciu z przeciwnociami losu, atwiej odnajdzie
si wrd innych ludzi i raczej nie bdzie mia skonnoci do po
padania w kompleksy.
Jeli twoi rodzice popenili wobec ciebie bdy, o ktry wspo
mniaam, to postaraj si nie powtarza ich wobec wasnego dziec
ka, nawet, jeli w rezultacie wyszede na ludzi", ale zastanw
si, ile ci kosztowao! Chcesz tego dla wasnego potomka?
PRZECZYTAJ HISTORI DOROTY:
Kiedy poznaam Dorot, miaa 36 lat. Bya pracownikiem na
ukowym na jednym z wydziaw Uniwersytetu Warszawskiego.
Koczya doktorat, a jej kariera naukowa i zawodowa rysowaa
si wielce obiecujco. Zgosia si do mnie, poniewa nie dawaa
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

13

sobie rady z samotnoci, z niewiar w siebie, z niewiarygod


nie wrcz nisk samoocen i samokrytyk. Paradoks polega
na tym, e z jednej strony osigaa sukces i satysfakcj zawo
dow, a z drugiej czua si skrajnie nieatrakcyjna, nieciekawa,
niegodna mioci i zainteresowania oraz w ogle niczego dobre
go. W domu nie miaa luster, bo po prostu nie chciaa na siebie
patrze.
W lustrze widziaa wycznie nieatrakcyjn kobiet z za du
pup, z za krtkimi nogami i nijak, a waciwie brzydk twa
rz. Po prostu Panna Nikt. Postrzegaa siebie jako osob, ktra
powinna si chowa, maskowa, eby tylko nie przyciga spoj
rze, zwaszcza tych oceniajcych.
A kogo ja widziaam?
Mod, drobn, niewysok kobiet noszc rozmiar 36, o ca
kiem miej buzi. Ciemne wosy obcite na zapak", oczy scho
wane za okularami, ktrych tak naprawd nie potrzebowaa;
zero makijau. Ubrana, a waciwie odziana, w bure rzeczy, za
due o dwa rozmiary, na nogach sportowe, chopice buty. Z tru
dem mwia o sobie, walczya ze zami.
Zapytaam o rodzin.
Okazao si, e Dorota jest rodkowym dzieckiem z trjki ro
dzestwa. Ma dwch braci: starszego o sze lat brat i mod
szego o pi. Ojciec zgin tragicznie, kiedy najmodszy mia
ledwie rok. Matka, pielgniarka, pracowaa na zmiany, staraa
si zapewni byt rodzinie, zorganizowa dom, wyksztaci dzie
ci. Nie byo jej atwo, ale nie narzekaa. Zmczona prac i od
powiedzialnoci bya oscha. Na pieszczoty i czuoci nie miaa
czasu i siy, nie widziaa takiej potrzeby. Starszego brata trakto
waa jak partnera, modszemu odpuszczaa, a Dorot jakby omi
jaa swoj uwag. To, e wietnie si uczya, matka uwaaa za
normaln rzecz. To, e umiaa posprzta, ugotowa dla rodzi
ny w wieku 12 lat - podobnie - jako nic nadzwyczajnego. Za to
wiele razy syszaa od matki, e ma za du pup, niezgrabne
nogi i w ogle jest najmniej udana z caej trjki. Dla braci mat
ka znajdywaa jakie mie sowa, wprawdzie rzadko i na swj
oschy sposb, ale jednak. Dla Doroty - nigdy!
Raz, jeden jedyny, Dorota zaprosia do domu koleg z uczel
ni. Bya wtedy na pierwszym roku. Po jego wyjciu usyszaa od
matki, e ten chopak musi by jaki niewydarzony, skoro intere
14

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

suje si tak szar mysz. Cud, po prostu cud! Zreszt, pewnie


czego od niej chce. To byo jak policzek, jak cios w odek. Do
dzi Dorota pamita kade sowo z tamtej rozmowy, wci j
ona boli.
Na drugim roku Dorota, z duym trudem, przeniosa si z Uni
wersytetu Warszawskiego na Jagielloski w Krakowie, a wszyst
ko po to, eby wynie si z domu i zamieszka w akademiku.
To by najlepszy okres w jej yciu. Miaa koleanki, zdobya sty
pendium naukowe. Ale przede wszystkim chciaa pokaza mat
ce, e sobie poradzi, e sta j na samodzielno. I tym razem
nie doczekaa si uznania. Matka wzruszaa ramionami i mwi
a: dziwna jeste, po co ten cyrk, czy ty domu nie masz?".
Nie wiem, dlaczego matka tak traktowaa crk. Nie rozma
wiaam z ni, ale zobaczyam efekt. Przede mn staa inteli
gentna, wyksztacona moda kobieta z zawodowym sukcesem,
a mimo to cakowicie zagubiona w yciu i pena kompleksw.
Zreszt, czy mogo by inaczej? Trzeba byoby mie nieprze
citnie siln osobowo, eby nie podda si domowej ocenie
i robi swoje albo eby odci si od przeszoci i zbudowa sie
bie na nowo.
Postanowiymy zatem razem odbudowa poczucie wartoci
Doroty wiedzc, e nie stanie si to ani szybko, ani atwo. Spo
tykaymy si ponad rok, co wcale nie oznacza, e po tym czasie
Dorota radykalnie zmienia swoje postrzeganie siebie. Raczej
rozpoczymy proces, ktry w zasadzie nie ma koca...
W przypadku Doroty najwaniejsz spraw byo rozliczenie
przeszoci i odbudowanie relacji z matk - po to, by mc cie
szy si teraniejszoci i przyszoci. Trzeba byo doprowa
dzi do spotkania z matk; do wyjanienia wielu kwestii. Nie
stety, nie do koca si to udao, ale Dorota chyba bya na to
przygotowana - w kocu nigdy nie umiay ze sob rozmawia.
Mimo rzeczowych i oczywistych argumentw, gr i tak bray
emocje.
Podobnie jest zreszt z rozliczaniem naszej niskiej samooce
ny wyniesionej z domu. Na poziomie racjonalnym wszystko jest
klarowne, ale na poziomie emocjonalnym gmatwa si i rodzi
wtpliwoci. I cho wydaje si, e wanie przekroczylimy prg,
za ktrym apiemy nareszcie ten upragniony dystans do siebie
i do przeszoci, to za chwil dopada nas zwtpienie i myl, e
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

15

to tylko mrzonki, bo przecie prawd o sobie znamy przecie od


dawna...
Moje spotkania z Dorot byy nieprzewidywalne. Wiele za
leao od jej nastroju, od dyspozycji dnia. Czasem byo bardzo
powanie, niemal naukowo, innym razem zawo, jeszcze innym
- po prostu miesznie.
Po kilku miesicach Dorota dopucia myl o tym, e jed
nak moe co w sobie zmieni. Niemiao zacza od wizerunku.
Teoretyczne to wydawao si najprostsze, ale nie w je j przy
padku. Wprawdzie zgodzia si na ciuchowe zakupy w towa
rzystwie mojej znajomej stylistki, ale ubrania byy kupowane
na oko", bez przymierzania, a potem cae zakupy wyldoway
u mnie i musiay swoje odlee. Czekay kilka tygodni - gwnie
na odwag Doroty. Odwag, eby stan przed lustrem i zamie
ni bezksztatny strj na ubranie modej kobiety. To bya praw
dziwa rewolucja, chocia zakupione rzeczy dalekie byy od ja
kiejkolwiek ekstrawagancji, przeciwnie - bya to najprostsza,
stonowana klasyka.
Wreszcie ktrego dnia Dorota zdecydowaa si zaoy to,
co kupia, oczywicie u mnie, bo w domu miaa tylko niewielkie
lusterko nad umywalk w azience. Ile przy tym byo radoci!
Zrobio si typowo babskie spotkanie, a potem rzeczy zostay za
brane do domu, powieszone w szafie i... znowu czekay! Dorota
przyznaa, e czasami zakada je w domu, ale tylko tam. Nawet
kupia sobie lustro, co uznaam ju za due osignicie.
Nie naciskaam, nie namawiaam, a przyszed moment, e
sama zdecydowaa. Pojawia si na Radzie Wydziau w ciem
nym kostiumie z biaym topem i w butach na niewysokiej szpil
ce. Zrobia wraenie i wyranie sprawio jej to przyjemno. Po
Radzie pojechaa do matki, ktra obejrzaa j od stp do gw
i stwierdzia: nareszcie wygldasz jak czowiek...". Tylko tyle,
a moe a tyle. I chyba to wystarczyo, bo Dorota nie oczekiwaa
zachwytu i komplementw. Wypowied matki bya jednak ak
ceptacj - cho wyraon w charakterystyczny dla niej suchy
sposb - na ktr Dorota czekaa cae ycie.
Taka maa rzecz - nowe, inne ubranie, a jak duga i trud
na wioda do niego droga! Ile musiao si zmieni w sposobie
mylenia i w samoocenie, by w kocu mc na nowo odpowie
dzie sobie na pytanie: kim jestem?
16

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Nie mino duo czasu, a Dorota otrzymaa propozycj bar


dzo ciekawej pracy we Wrocawiu. Wyjechaa, nasz kontakt
urwa si, ju zreszt niepotrzebny, ale jestem przekonana, e
wiedzie si jej dobrze.
Uwierzya w siebie, odzyskaa poczucie wasnej wartoci.
O to chodzio.
Take Pani MARIA CZUBASZEK, znana pisarka, felieto
nistka i satyryk ma na temat poczucia wartoci wyniesionego
z domu swoje zdanie, oparte na jej dowiadczeniu.
DO YCIA M A M D YSTANS

M og miao pow iedzie, e ja nie mam adnych kom pleksw ,


niemniej uwaam, e my Polacy, ja k o nard, jestem y zakompleksieni, gwnie na punkcie naszej polskoci. Pewnie dlatego,
e nie mamy dystansu do siebie, do swojej historii, w ogle nie
mamy dystansu do niczego. Mj ukochany Woody Allen pow ie
dzia, e ycie z bliska to tragedia, a z daleka to farsa. Podpisu
j si pod je g o sowami i pewnie dlatego w ikszo rzeczy mnie
mieszy. Do wszystkiego mam wielki dystans. I do tragedii, cho
cia adne wielkie mnie na szczcie nie spotkay, i do sukcesw.
Zreszt uwaam, e moje sukcesy s naprawd przez mae s",
wic nie ma czym si przejmowa. Nie przypatruj si niczemu
z bardzo bliska, nie analizuj. Rwnie siebie tak widz i sama
siebie te m iesz. Nie dlatego, e jestem nadzwyczajnie zabaw
na i e dowcipy opowiadam. Po prostu zdaj sobie spraw z tego,
e jestem mieszn osob, ale to mi zupenie nie przeszkadza.
Wol by mieszna ni nudna i nadta. Bardzo te lubi ludzi
dowcipnych, zdystansowanych, z nimi najlepiej api porozumie
nie. Nawet zdarzyo mi si pozna, takich politykw, a to je s t
rzadko.
Nie przejmuj si tym, co ludzie o mnie mwi i w ogle nie
przykadam zbyt duej wagi do sw. Okazywane mi zachwyty
dziel na p, ale jeli kto mwi o mnie zimna suka, to te mnie
to nie rusza. Przecie nie mam wpywu na to, co kto o mnie my
li czy mwi. Tak naprawd przejmuje mnie tylko los nieszczli
wych zwierzt.
Prawd mwic nie wydaje mi si, eby tego dystansu i po
czucia humoru mona byo si nauczy. To ja k z nogami. Albo
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

17

ma si proste, albo krzywe. Nic z tym nie mona zrobi, co in


nego z twarz, tu da si co nieco poprawi. N atom iast z ch arak
terem je s t wanie ja k z tymi nogami, nic si nie zrobi. J a ten
dystans po prostu mam.
Bliskie wizi nie s mi potrzebne. Nigdy nie bya mi potrzeb
na rodzina, wrcz przeciwnie, wol by ja k najdalej. Z moj sio
str, ktra m ieszka w Australii, nie utrzymuj adnych kontak
tw od 20 lat i obie jestem y z tego zadow olone. Ja je j nie lubi,
ona mnie, nigdy nie miaymy i nie mamy porozumienia i je s t
nam z tym dobrze!
To pewnie bardzo le zabrzmi i w iele osb bdzie miao mi to
za ze, ale uwaam, e jestem osob bardzo mao em ocjonaln,
poza, ja k ju wspomniaam, stosunkiem do zwierzt. Los b ied
nych zwierzakw, zw aszcza psw, bardzo mnie porusza. Ry
cz ja k bbr, kiedy rozstaj si ze swoim psem , kiedy musz go
upi. To straszne.
Do ludzi mam chodniejszy stosunek. Nigdy nie staraam si
nikogo zm ienia ani przekonyw a do swoich racji. Dlatego roz
wiodam si z pierwszym m em. Mia mnstwo wad, ktre mi
nie odpowiaday, ale nawet nie prbow aam go zm ienia - dla
tego rozwiodam si. Po prostu. Mj obecny m, Karolak, z kt
rym jestem praw ie 30 lat, te ma wady, ale jestem w stanie j e
akceptow a, tak zreszt ja k on moje.
Nie bardzo wierz psychologom , ktrzy mwi, e to, ja cy
jestem y w dorosym yciu, wynika z naszego dziecistwa. Ja
chyba jestem zaprzeczeniem takiej tezy. W domu byam trzyma
na bardzo krtko. Moja matka wszystkim dyrygowaa. Ojciec
zaw sze mnie broni, ale niew iele mia do pow iedzenia. Matka
bya ostra, trzymaa dyscyplin ja k w wojsku. M oe dlatego wy
robiam w sob ie ten luz i dystans do wszystkiego, ja k b y na prze
kr. Tak nie podoba mi si ten domowy reim, e chciaam od
tego uciec ja k najdalej. adna wielka krzywda oczyw icie mi
si nie dziaa, ale bywao trudno. Kiedy miaam 18 lat, spni
am si i wrciam do domu 15 minut pniej, ni miaam przy
kazane. Mama staa pod bram i przy kolegach dala mi w twarz.
Ale ja nie zrobiam z tego histerii, nie pakaam, nie kciam si
z m atk. Ju wtedy nie bardzo si tym przejmowaam, po prostu
olaam " to. Wiedziaam, e ju dugo nie b d w tym domu. Tak
te si stao. Po pierwszym roku studiw, za pierw sze zarobio
ne pienidze, postanowiam ufarbow a sobie wosy na czarno,
18

Ewa eromska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

eby upodobni si do mamy. Tymczasem, matka ja k mnie zo


baczya, powiedzia, e wygldam ja k k.... i wyrzucia mnie
z domu. To nie bya dla mnie tragedia. Ja naprawd nigdy nie
potrzebow aam rodzinnej bliskoci. Ju ja k o dziecko mwiam,
co oczyw icie bardzo wkurzao m atk, e chciaabym urodzi
si Sierotk Marysi. Wic, mwi szczerze, nie przeszkadzao
mi to, e nie opowiadaymy sobie z mam historyjek, e nie by
ymy koleankam i. Nie lubiam rodzinnych obiadw i do dzi
nie znosz posiadywania przy stole, nawet w wita. Zreszt my
z Karolakiem nawet nie mamy stou i w ogle nam to nie prze
szkadza. Nie lubi i nie umiem gotow a, ani sprzta, na szcz
cie mam pani do sprztania. Nie jestem dobr gospodyni,
ale nie mam z tego powodu adnych kom pleksw. Po prostu
taka jestem . N ajchtniej m ieszkaabym w hotelu, to je s t moje
marzenie. adnego domu, adnych bibelotw, adnego upik
szania. Restauracja na dole, obsuga posprzta, p ociele ka,
postawi kwiatki, to co akurat dla mnie. Dlatego tak lubi wy
jazdy na spotkania z czytelnikami. Wtedy m og sob ie pom iesz
ka w hotelu i w cale nie musi by luksusowy, moe by byle jaki,
oby hotel.
W zasadzie to jestem typem samotnika. Ju ja k o dziecko wola
am czytanie ksiek od zabaw z dziemi. Ja k o osoba dorosa nie
mam potrzeby spotykania si na damskich ploteczkach, nie lu
bi chodzi po dom ach, nie lubi te goci u siebie. Wystarcz mi
liczne kontakty zaw odow e, zreszt niektre bardzo s przyjem
ne. Po tym pierwszym maestwie nie czuam zupenie potrzeby
kolejnego, ale Karolak tak mnie przekonywa, tak przekonywa,
a poniewa bardzo go lubiam, to pomylaam sobie, co mi szko
dzi. Ale maestwo ja k o takie nie ma dla mnie znaczenia.
Pozwoliam sob ie na luksus bycia sob, yj tak ja k chc.
Wiem, e nie m ieszcz si w schem atach, e m oje pogldy na
rne sprawy s kontrow ersyjne. Na przykad na tem at aborcji
albo eutanazji. Oczywicie doskon ale rozumiem, e s ludzie,
ktrzy zupenie si ze mn nie zgadzaj, maj do tego prawo,
ale denerw uje mnie, jeli robi ze mnie potwora. J a mam sw oje
pogldy, oni sw oje i tak powinno by. N apraw d bardzo rzad
ko zdarza mi si krytykow a innych ludzi. To musi ju by j a
ka wyjtkowa sytuacja, na przykad nie mam sw oburzenia
i byabym skonna w rcz zrobi co zego tym, ktrzy zn ca
j si nad zw ierztam i. N atom iast tych, ktrzy oburzaj si na
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

19

mnie zwyczajnie unikam, omijam. N ie mam ochoty na ktnie,


na pieniactwo. Nie lubi tego, ktnia mnie nie podnieca, nie
nakrca. N apraw d nie musz nikogo na si przekonyw a ani
do siebie, ani do swoich racji.
Myl, e jed n z najwaniejszych rzeczy w yciu je s t po
godzenie si ze sob, pene zaakceptow anie siebie, po to, eby
m ie odw ag y po sw ojem u, nie poddaw a si schem atom
i nie nagina sieb ie do oczekiw a innych ludzi.

Ewa eromska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

II

ROZDZIA

NASZ KOCHANY
SKARB

W poprzednim rozdziale staraam si wykaza, e brak ak


ceptacji, pochwa i ciepa oraz wygrowane oczekiwania rodzi
cw wobec dziecka bywaj rdem kompleksw. Niekiedy maj
rwnie miejsce sytuacje odwrotne, w ktrych proporcje mioci
i akceptacji w porwnaniu ze zdrowym rozsdkiem s mocno za
chwiane.
Kochamy swoje dziecko bezgranicznie, jest dla nas smym
cudem wiata i z tym walczy nie naley. Ale jeli nie jestemy
w stanie spojrze na wasne dziecko krytycznie, nie stawiamy
mu prawie adnych wymaga, w niczym nie ograniczamy, to
dobrze byoby zastanowi si, czy przypadkiem nie popadamy
w przesad, za ktr w niedalekiej przyszoci zapaci nie kto
inny, lecz nasza latorol. A pole do popisu jest due. Od cech
charakteru, ktre w przyszoci nie uatwi czowiekowi ycia,
a do wygldu zewntrznego. W tym miejscu pragn si zatrzy
ma, by nieco wicej uwagi powici jednemu z najwikszych
problemw zwizanych z nasz cielesnoci, a mianowicie
- nadmiarowi kilogramw. Jest to o tyle wane, e skonno
do przysowiowego nabierania sadeka kiekuje w dziecistwie,
a ze zymi nawykami trudno walczy. Zreszt, to - niestety
- idealne podoe do powstawania kompleksw. Nie bd zatem
udziela rad ywieniowych, bo dietetykiem nie jestem, ale pra
gn zwrci uwag na aspekt psychologiczny.
Najoglniej rzecz ujmujc, nasze dzieci dziel si na niejad
ki i akomczuszki.
Niejadek przyprawia rodzin o nieustajcy bl gowy i lk,
e dziecko za mao je, a w zwizku z tym jest sabe i na pewno
22

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

bardziej podatne na rne choroby. Wobec tego, najczciej


mama lub babcia bardzo si staraj tak dobra i uatrakcyjni
maluchowi posiki, by ten najpierw w ogle otworzy buzi, a po
tem zjad cokolwiek, nie wyplu i nie zwrci. To czasem prawdzi
wa walka!
Niekiedy stosuj wrcz brutaln metod wpychania na si,
co graniczy z drczeniem dziecka, ktre je dokadnie tyle, ile po
trzebuje. Nawet wtedy, gdy pediatra wyranie mwi, e nie ma
powodw do niepokoju, bo dziecko nie da sobie zrobi krzywdy
i na pewno nie chodzi godne, mam, a zwaszcza babci, trud
no przekona: takie chucherko nie wiadczy przecie dobrze
o rodzinie!" - niestety, takie mylenie cigle pokutuje.
Co innego akomczuszek. W tym przypadku rodzina ma po
wd do dumy, bo dziecko jest jak pczek w male: zdrowe, silne,
a karmienie go to sama przyjemno i satysfakcja.
I tu wanie moe si zdarzy, e z mioci do dziecka i z za
chwytu nad nim robimy mu krzywd - i to na cae ycie!
Paradoks polega na tym, e my, doroli, mamy coraz wiksz
wiadomo tego, czym jest nadwaga i otyo. Niemniej wie
dz t stosujemy do dorosych, nie do dzieci. Bo jak tu dziecku
aowa, ogranicza go, skoro ono ma taki apetyt? Przecie
wyronie, wycignie si". Jakie to mylce...
Jeszcze kilkanacie lat temu za diet dziecka odpowiadaa
najblisza rodzina: mama, babcia czy niania. Dzi nawet przed
szkolak sam wybiera, co chce zje i czsto s to rzeczy niezdro
we lub w niewaciwych ilociach. Kiedy nieco podronie, za
miast je w domu, woli co sobie kupi w fast-foodowych sieciwkach, szkolnym bufecie lub zamwi co do domu (niestety,
rwnie pozbawionego wartoci odywczych).
Na efekty nie trzeba dugo czeka. Grube dzieci, a pniej na
stolatki, to dzi problem na skal wiatow, obecny take w Pol
sce - ju od kilku lat doganiamy wiatow, niechlubn czowk,
mieszczc si w pierwszej dziesitce modych wiatowych gru
basw. I nie mona pociesza si myl, e w innych krajach jest
jeszcze gorzej!
Pamitajmy: raz wyksztacone komrki tuszczowe ni
gdy nie znikn! Nawet, jeli rzeczywicie dziecko wyronie
i zeszczupleje, to i tak jego komrki tuszczowe bd czeka
na okazj", by si na nowo wypeni i rozwin. A to skutkuje
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

23

nieustannie powracajcym problemem odchudzania! Jak bar


dzo mozolny je st to proces, wie chyba kada kobieta... Dodat
kowo, nawet niewielka nadwaga w modym wieku moe prowa
dzi wanie do kompleksw, ale take wyzwala ze emocje, na
czele z zazdroci o szczup figur koleanek.
Do oszukiwania si. Do wmawiania sobie, e nasza ro
dzina po prostu tak ma". Prawda jest inna: dziedziczy si nie
- komrki tuszczowe i nadmiar kilogramw - lecz ze nawyki
ywieniowe. Stop! Najwysza pora uwiadomi sobie, e
GRUBE dziecko - to NIESZCZLIWE dziecko.
Nie w rodzinnym domu, gdzie ma pen akceptacj, ale
poza domem. Ju przedszkolak moe spotka si z wymiewa
niem i przezywaniem, wrcz z ostracyzmem.
Dlaczego?
Poniewa je st inny, mieszny, mniej sprawny ruchowo, szyb
ciej si mczy i w ogle odstaje od grupy. C dziwnego, e kil
kulatek nie lubi przedszkola, dzieci z grupy, e najlepiej czuje
si w domu. Od rodzicw i dziadkw usyszy, e dzieciaki s
gupie, le wychowane, a na pocieszenie dostanie kluseczki
z serkiem, polane masekiem z przysmaon bueczk i posy
pane cukrem...
Mae dziecko nie rozumie, dlaczego tak jest, dlaczego si
z niego miej, przecie jest za mae, eby rozsdnie zarzdza
swoim yciem; ufa wic mamie, babci i... cierpi.
W szkole jest jeszcze gorzej.
Jeli kto z was by grubaskiem, to prosz przypomnie so
bie lekcje wychowania fizycznego. Pamitacie wycigi z torem
przeszkd, gdzie jedn z przeszkd bya odwrcona aweczka
gimnastyczna? Zdarzyo si wam utkn, nie mc przecisn
si? I ten gromki miech chudzielcw? Pamitacie? Oczywicie,
tego si nie zapomina!
Wiem, o czym mwi, bo i mnie tak utuczono. Z mioci,
oczywicie, bo jakeby inaczej! A za dobrze pamitam straszne
przeycia grubej dziewczynki.
Nie tylko utknam pod t beznadziejn aweczk, ale zda
rzyo mi si co znacznie gorszego.
Ot, majc dziewi lat, pojechaam na kolonie. Wtedy am
bicj organizatorw kolonii byo to, eby dzieci na koloniach
24

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

przybray na wadze, a przynajmniej nie straciy ani deka. To


by wyznacznik dbaoci o dzieci. W zwizku z tym, na pocztku
turnusu i na kocu odbywao si waenie. Dla mnie ju sama
myl o waeniu bya koszmarem (do dzisiaj w domu nie mam
wagi), bo zawsze wayam duo. Kolonia bya w maej malowni
czej wsi podkarpackiej, w ktrej nie byo adnego orodka zdro
wia ani adnej normalnej" wagi dla ludzi. By tylko sklep spo
ywczy, w ktrym staa dua waga odwanikowa. Stawalimy
na tej wadze, po kolei, a ekspedientka ustawiaa odwaniki. Kie
dy przysza moja kolej, sprzedawczyni wyrazia komentarz typu:
"oj, nie wiem, czy mi wystarczy odwanikw...". Po tych sowach
postawia pidziesiciokilogramowy odwanik, przy ktrym
waga ani drgna, wic krzykna do koleanki: "przynie kilka
torebek cukru!". I tak dostawiay ten cukier do momentu, w kt
rym nareszcie udao si mnie zway...
Czy musz tumaczy, jak wielkie upokorzenie przeyam?
Ju nigdy potem, w caym moim yciu, nie byam tak zdoowana, tak szyderczo obmiana, jak wtedy, gdy staam na tej kosz
marnej wadze i pakaam. Chciaam wraca do mamy, do domu.
A wszyscy mieli uciech, dosownie ubaw po pachy! Nigdy wi
cej nie pojechaam na adne kolonie.
Przez cae lata byo to moje najgorsze wspomnienie z dzie
cistwa. Dzisiaj mog si ju z tego mia, mog to opowiada
jako anegdot, ale musiao min wiele, wiele lat, ebym si
z tym uporaa. W kocu udao mi si schudn, moja nadwaga
przestaa a tak bardzo przeszkadza, ale kompleks pozosta.
Dzi natomiast ze zgroz pytam rodzicw: dlaczego tuczy
cie wasne dzieci? Dlaczego uczycie jedzenia fast-foodw? Dla
czego cigle podtykacie im co do przegryzienia, a w szafce za
wsze znajduje si co sodkiego? Odpowiedzi: moich rodzicw
nie byo sta na frykasy, wic chocia ja dam dziecku wszystko,
czego zapragnie" nie s ani pedagogiczne, ani - mwic wprost
- zbyt mdre.
Tym bardziej, e jeszcze kilkanacie lat temu dzieciaki mia
y wiksz szans na to, by spali nadmiar kalorii. Zamiast sie
dzie przed komputerem czy telewizorem, biegay po dworze
(osiedlu, parku, lesie), gray w pik i inne podwrkowe gry.
Dzi spdzaj czas w zupenie inne sposb. Podwozimy je do
szkoy samochodami, wysyamy na tysice zaj dodatkowych,
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

25

z ktrych wikszo ma siedzcy tryb, chtnie wypisujemy zwol


nienia z lekcji wychowania fizycznego.
Jeli rzeczywicie chcemy da swojemu dziecku wszystko,
co najlepsze, to przede wszystkim nie unieszczliwiajmy go
i nie pracujmy na jego przysze kompleksy!
Idmy dalej.
Tuciutkie dziecko ronie, ma ju tendencj do tycia i wkrt
ce staje si grubym nastolatkiem. Nastolatek, w przeciwiestwie
do malucha, ma pen wiadomo swojego wygldu, tym bar
dziej, e rwienicy s bezlitoni. Dokuczaj, wymiewaj, nie
zapraszaj do swojej paczki. Szczeglnie w nastoletnim wieku
nie lubi si ludzi, ktrzy wykraczaj poza norm. Dlatego trud
no odnale si w grupie osobom za grubym, za wysokim, za ni
skim, za mdrym, za zdolnym, zbyt niemiaym i w jakikolwiek
sposb ponadprzecitnym. Ma by rwno, wtedy jest najlepiej,
najbezpieczniej. Bd jednym z nas, nie wyrniaj si, to haso
podstawowe.
Osoba wykluczona czuje si samotna, nieszczliwa,
jej sam oocena jest bliska zeru. Musi si jako pocieszy. Na
der czsto prost nagrod za samotno i odrzucenie jest je
dzenie, a waciwie opychanie si. Mody czowiek dochodzi si
do takiego stanu, e jest mu ju wszystko jedno. Co znaczy ko
lejny kilogram, kolejna fadka? To nie ma znaczenia, byle tylko
co zje, najlepiej co sodkiego i chocia na chwil poprawi
sobie nastrj. To naprawd grony stan, a konsekwencje mog
by powane. Znacznie powaniejsze ni sam kompleks, w ko
cu chodzi o zdrowie!
Czy mona nie zauway tego, e z naszym nastolatkiem
dzieje si co zego? Czy mona nie zauway, e nasze dziecko
nie ma przyjaci, e staje si agresywne i unika ludzi, a w do
datku tyje na potg i ledwo si rusza?
Nie mona! Tylko czasem atwiej jest po prostu nie widzie,
bo wtedy nie trzeba podejmowa adnych dziaa. Problem te
w tym, e niekiedy nie za bardzo wiemy, co robi.
Niewtpliwie najwaniejsz spraw jest to, eby opiekuno
wie dziecka wiadomie, bez przymusu i z absolutnym przeko
naniem, e postpuj susznie, wzili si za napraw tego, co
niechccy, w dobrej wierze popsuli. Czyli za zdrowie ukocha
nego dziecka.
26

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Zatem kilka rad:


Spjrz na swoje dziecko z boku, jakby cudzym okiem
i oce sytuacj. Jeli nie masz pewnoci, czy twoje dziec
ko jest tylko due i nad wiek rozwinite, czy te jest na
najlepszej drodze do otyoci, zajrzyj do tabel, w ktrych
podane s takie parametry, jak prawidowy wzrost i wa
ga w odpowiednim wieku. Uwzgldnij, oczywicie, ce
chy rodzinne.
Skonsultuj si z pediatr i - jeli trzeba - przeprowad od
powiednie badania, ktre wyklucz nieprawidowoci roz
wojowe. Nie bj si tego, nie bud take lku w dziecku.
Nie eksperymentuj na wasnym dziecku i nie prbuj na
nim aktualnie modnych diet. Pamitaj, e twoje dziec
ko cigle ronie, rozwija si, a to oznacza, e nowa die
ta musi by mdrze uoona i najlepiej, eby zrobi to
specjalista. Jeli jednak nie masz pienidzy na tak wi
zyt albo trudno ci dotrze do dietetyka, to posu si
zdrowym rozsdkiem. Wane jest zarwno to, co dajesz
dziecku do jedzenia, jak i wielko porcji. Warto te za
chca dziecko do jak najwikszej porcji ruchu.
Nie obwiniaj si, ale te nie ualaj nad dzieckiem. Na
szczcie nadwaga to jeszcze nie choroba, lecz sygna,
by zawalczy o zdrowie - aby tak si stao. Twoja pocie
cha musi zgubi kilka zbdnych kilogramw, co wpynie
nie tylko na jego wygld, ale take i samopoczucie.
Nie odchudzaj dziecka na si. Ono musi zrozumie i za
akceptowa zarwno cel, jak i metody. W adnym razie
nie powinno czu si napitnowane czy ukarane. Nie mo
esz dziecka godzi, nie wolno Ci chowa przed nim je
dzenia. Chodzi o wyksztacenie dobrych, prawidowych
nawykw. Waciwa motywacja to podstawa. Zrb z od
chudzania zabaw - na przykad konkurs z nagrodami:
waga w d - jest nagroda. Od wieku dziecka i jego zainte
resowa zaley, co bdzie t nagrod. To kwestia do usta
lenia, ale na pewno kosz sodyczy nie wchodzi w rachub.
Prawdziwe zaangauj si w walk dziecka z kilogramami.
Zmobilizuj si i gotuj w domu. Cakowicie zrezygnuj z piz
zy na zamwienie, chipsw pogryzanych przy komputerze,
omijaj sieci z fast-foodami. Niech jabka bd zawsze pod
rk, a winogrona i banany tylko czasami.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

27

Uaktywnij dziecko ruchowo, a jeszcze lepiej uprawiaj


wybrany rodzaj sportu razem z nim. Wsplny wypad na
basen, jazda na rowerze, gra w pik czy choby porzd
ny spacer dobrze zrobi caej rodzinie.
Dorose osoby w otoczeniu dziecka powinny trzyma
wsplny front. Podtykanie czekoladek przez babci (bo
wnusio taki biedny), w tajemnicy przed mam, jest gu
pot i kolejn krzywd wyrzdzan dziecku.
Przygotuj siebie, rodzin, a przede wszystkim swoje
dziecko na to, e nic nie stanie si nagle i bez wysiku.
Skoro przez wiele lat nabieralimy wagi, to proces od
wrotny te musi potrwa. Zwykle na pocztku jest zapa,
ale z czasem on sabnie i dziecko, tak jak kady czowiek,
chciaoby sobie pofolgowa. Nie mona popada w orto
doksj. Czasem mona poluzowa, ale naprawd rzad
ko - mona to uzaleni np. od wynikw.
Nieraz zaboli ci serce, poczujesz si jak wyrodny rodzic.
Wytrzymaj! Twoje dziecko bdzie ci kiedy naprawd
wdziczne.
Na koniec tych rozwaa wana uwaga. Im szybciej dostrze
esz, e nad wag twojego dziecka naley zapanowa, tym le
piej. Im duej bdzie ono yo z pitnem grubasa, tym gbiej
i solidniej kompleks otyoci zagniedzi si w jego wiadomoci
i pjdzie za nim w dorose ycie. I nawet wtedy, kiedy wreszcie
schudnie i uda mu si utrzyma figur, to w podwiadomoci
bdzie czuo si napitnowanym grubasem. Lustro pokazywa
bdzie inny obraz, ni ten, ktry tkwi w gowie, w postrzeganiu
siebie. Do tego nie wolno dopuci!
Swoimi dowiadczeniami na ten temat podzielia si ze mn
znana malarka, pisarka, felietonistka i oglnie rzecz biorc ko
bieta sukcesu pani HANNA BAKUA.
BY A M GRUBA I N IESZC ZLIW A

Znam dobrze problem y grubych dzieci, bo mnie wanie utu


czono ja k prosiaka. Ja k o dziecko dostaw aam do jed zen ia sam e
tuczce rzeczy.
W latach m ojego dziecistw a, w poow ie lat pidziesi
tych, dzieci chorow ay na chorob Heinego-Medina, na grulic,
28

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

miay wszy i oglne byy zan iedbane, w ic grube d ziecko uzna


wano za zdrow e i zadbane. Sama z sieb ie nie byam akom
czuchem , jadam niechtnie, ale w e mnie wpychano jed zen ie.
Poza tym, w rodzinie obow izyw aa zasada, e jed zen ia si nie
wyrzuca ani nie zostaw ia, w ic musiaam zje, co mi podano,
chobym miaa sied zie nad talerzem cay dzie. Jed n z ulu
bionych potraw w domu by odsm aany na boczku i duej iloci
masa m akaron (ktrego zaw sze przyrzdzao si bardzo duo).
W kocu tak mi rozepchano odek, e jadam b ez op a
mitania. Uwielbiaam sodycze, ktre usiowano przede mn
chow a, wydzielajc mi ja k ie minimalne iloci. Ale ja zaw sze
byam dobrym ledczym , wic tak dugo myszkowaam, a zna
lazam skrytk. W kuchni sta duy kreden s i odkryam, e na
tylnej cin ce tego kredensu, na gwodziu, wisiaa siatka z krw
kami, marm oladkami i czekoladkam i. Po troszeczku wyjadam
wszystko i to w cigu jed n eg o dnia, a byo tego napraw d duo.
Moja babcia wpada w osupienie. Umiaam te sprytnie d o b ie
ra si do pudeek z czekoladkam i. Miaam sposb na otw arcie,
tak eby to nie byo widoczne, wyjadaam czekoladki, a w puste
m iejsca wkadaam kulki z papieru toaletow ego, eby nie grze
chotao. Zawsze te kilka czekolad ek zostawiaam.
Z tym p rocederem wie si zabaw na anegdota. K iedy
mama wybraa si ze mn do ciotki na imieniny i postanowia
wzi ze sob du bom bon ierk. Usiowaam j odw ie od
tego pomysu, bo wiedziaam, co je s t w rodku, ale nie p rzeko
naam mamy. Podczas wizyty przyszed w reszcie moment, kiedy
ciotka postanowia poczstow a goci czekoladkam i. Zam ar
am! Ciotka podniosa w ieczko i odkrya tajem nic, ale nie daa
niczego po sob ie pozna. Byy tylko cztery osoby, w ic kady
dosta cz eko la d k do rki, po czym ciotka oznajm ia, e resz
t zastaw ia dla siebie. Oboje z m em pkali ze m iechu, ale
mnie nie wydali.
Byam gruba i nieszczliwa. Przejmowaam si, wstydziam,
miaam kom pleksy. Ja k o dw unastolatka wayam 56 kilo, to
znaczy tyle, ile waya moja matka. Koszmar. Miaam te sw o
j e d ziew czce marzenia. Wymyliam sobie, e wyjd za m za
K sicia Karola, ale moja babcia sprowadzia mnie na ziem i,
mwic, e aden ksi nie oeni si z grubask, w ic m oe na
pocztek zrezygnowaabym ze sodzenia herbaty siedm iom a y
eczkam i cukru.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

29

D opiero na studiach zaczam chudn. R ozpoczam stu


dia w Toruniu, d aleko od domu. I to byo to! Inne ycie. Papie
rosy, kawa, piwo, imprezy, w ic nie starczao pienidzy na j e
dzenie. Godowaam. Z przyjacik miaymy sposoby, eby nie
umrze z godu. Zupa w stow ce, chleb ze stow kow ego kosza
i ja k o si yo. Chudam z godu, a poza tym bardzo duo ch o
dziam, ruszaam si. To daw ao efekt. M atka zobaczya mnie po
kilku tygodniach i nadziwi si nie moga. Byam tak wygodnia
a, e w restauracji, do ktrej mnie zabraa, zjadam trzy brizole
z frytkam i, nie przejmujc si niczym.
Po okresie toruskim" wrciam do Warszawy szczuplejsza,
ale cigle je sz cz e najgrubsza na roku. Z zazdroci patrzyam
na koleanki z tali osy. Musiaam wzi si za siebie, stosow a
am diety i w reszcie osignam tak w ag, na ja k iej mi zalea
o. Teraz nikt nie pow ie o mnie, e jestem gruba, ale we wasnej
gow ie cigle uwaam si za grubask. To zostaje na cae ycie.
Jestem zdecydow an przeciwniczk nadwagi i otyoci. Tego
nie mona tolerow a, nie mona tumaczy. I wszystko jed n o
czy to dotyczy dzieci, czy dorosych. Otyo to m ier!
My, Polacy, na og nie suchamy tego, co si do nas mwi, nie
suchamy rad kom petentnych fachowcw. Wiemy lepiej! A mnie
zdarza si pow iedzie kom u prosto w oczy, e je s t za gruby
i nie obchodzi mnie to, czy ten kto obrazi si na mnie, czy nie.
Sama bardzo si pilnuj. Zreszt, zmieniy mi si sm aki i nawyki.
W ogle nie jadam sodyczy. Od 23 lat nie jadam misa, czasem
kaw aek kaczki, ktr uwielbiam. Poza tym wicz, ruszam si
i jestem w tym konsekwentna. Latem codziennie jed 10-15
kilom etrw na row erze, a zim chodz po schodach. Zjedam
wind na parter i w chodz pi piter, chw il odpoczywam ,
a potem drugi raz. I tak kadego dnia. Chodzenie po schodach
je s t bardzo zdrow e i skuteczne. Zaoyam sobie, e w przyszo
ci b d zwinn staruszk, a na to musz i ch c zapracow a.
Niestety, to wanie rodzice maj naprawd due pole do
popisu, jeli chodzi o wbicie wasnego dziecka w kompleksy.
W zwizku z tym, na koniec tego rozdziau chc poruszy jesz
cze jeden temat, cho zupenie nie jest on zwizany z nadmia
rem kilogramw.
Mam na myli wybr imienia. Niestety, aden czowiek nie de
cyduje o tym osobicie - chyba e jest to artystyczny pseudonim.
30

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli Jak nie da si kompleksom

Natomiast przez cae ycie mamy w dokumentach to, czym ob


darzyli nas rodzice, a zdarza si, e wyobrania, a moe raczej
jej brak przesdza o naszym nieszczciu i... wstydzie.
To rodzice chc swoje dziecko wyrni, nada mu oryginal
ny sznyt, bo dla nich jest wyjtkowe, jedyne w swoim rodzaju.
Rodzicom wydaje si, e dziecko bdzie wdziczne za nietuzin
kowe imi; przecie Jasiw, Pawekw, A i Mary jest peno,
a na przykad taki Siemomys bdzie jeden w caym wojewdz
twie. Od razu wiadomo, o kim mowa!
To prawda, tylko jak dziecko, a potem dorosy bdzie to zno
si? Czasem rzeczywicie cakiem niele, ale znacznie czciej,
gdy wymylne imi nie pasuje do pospolitego nazwiska, staje si
ono wstpem do tworzenia niezbyt miych ksywek, pseudonimw,
a czasem nawet wyzwisk. Poza tym, jeli z dziewczynki wyronie
pikna kobieta, a z chopczyka interesujcy mczyzna, to jako
dadz sobie rad z nawet najdziwniejszym imieniem. Ale jeli
bd bardzo przecitnymi ludmi, urody nienachalnej? Taki zwy
ky prosty facet o imieniu Romeo czy Tworzyrod albo szara mysz
ka noszca imi Vaniia lub Aleyna, staje si pomiewiskiem dla
ludzi - a to ju bardzo powana przyczynka do kompleksu!
I eby byo jasne, nie wymyliam wyej wymienionych imion
dla potrzeb tego tekstu. To najprawdziwsze imiona nadane pol
skim dzieciom w ostatnim roku.
Drodzy rodzice, kochajcie zatem swoje dzieci, rozpieszczaj
cie, zachwycajcie si nimi tu i teraz, ale mylcie przyszociowo,
w tej i w kadej innej sprawie!

PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa eromska

III

ROZDZIA

odWAGA
BYCIA SOB

Zanim rozwin ten wtek, wyjani, dlaczego tyle miejsca


powicam tuszy. Obiecaam zaj si kompleksami, a na ra
zie wyglda na to, e zajmuj si gwnie pouczaniem rodzicw,
oraz udzielaniem porad odchudzajcym siebie i innych.
Ju wyjaniam. Ot, zanim przystpiam do pisania ksiki,
przeprowadziam ankiet na temat kompleksw wrd 350
osb, w wieku od 15 do 50 lat. Wynika z niej, e najbardziej
douje nas to, jak wygldamy. Wielu rzeczy w sobie nie lubi
my, nie akceptujemy, ale przede wszystkim gnbi nas mniej lub
bardziej rzeczywisty nadmiar kilogramw.
Zarwno z tej ankiety, jak i z obserwacji ycia i ludzi wynika
niezbicie, e szczeglnie panie maj na punkcie niedosko
naoci figury gbokie kompleksy. Badania wiatowe dowo
dz, e 9 na 10 kobiet nie jest zadowolonych ani ze swojej figury,
ani ze swojej urody.
Bo dzisiaj kobieta ma by szczupa, ale z biustem! Damski
rozmiar powyej 40 jest wrcz nieprzyzwoity i wiadczy o za
niedbaniu. Co z tego, e jeste elegancka, adnie pachniesz, e
masz dobrze poukadane w gowie i odnosisz sukcesy. Zawsze
znajd si zazdronicy, ktrzy wprawdzie nie dorastaj ci do
pit, ale komentujc i oceniajc, to co robisz i kim jeste, z sa
tysfakcj stwierdz ..." no i c, e taka wspaniaa i mdra, ale
jest gruba...". I od razu czuj si lepiej.
Jeli ten temat jest ci bliski, to czytaj dalej.
Inni mog sobie mwi, co chc. Ich prawo. Ale najwaniej
sze je st to, co ty czujesz. Jeli w peni akceptujesz siebie tak,
jaka jeste, to nie ma adnego problemu. Masz gdzie ludz
kie zoliwoci i nie przywizujesz specjalnej uwagi do odbicia
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

33

w lustrze. Znacznie waniejsze dla ciebie - i przede wszystkim


dla ciebie - jest twoja rodzina oraz to, co robisz w yciu i w czym
jeste dobra, a wygld schodzi na dalszy plan. Owszem, chciaa
by by troch szczuplejsza, by sukienka lepiej leaa i oglnie
gdyby waya mniej, ale nie bdziesz si zadrczaa dlatego, e
jest tak jest. Ciebie ten problem nie dotyczy. Szczciara!
W tym miejscu trzeba bardzo wyranie zaznaczy, e
nadwaga, nawet spora, nie jest kompleksem sama w sobie.
Staje si nim, kiedy czujesz si z tym le. Gdy nie podo
basz si sobie, chowasz pod ubraniem albo za biurkiem, uni
kasz wszelkiego ruchu. I nie chodzi tu wcale o sport. Chodzi
0 zwyke przemieszczanie si.
Masz kompleks duej pupy, wic wolisz rusza si jak naj
mniej, bo wtedy nie dajesz okazji innym, eby sobie ciebie obej
rzeli z pewnej perspektywy i dostrzegli wszystko to, co tak sta
rannie ukrywasz. Przychodzisz do pracy i siedzisz kamieniem
za biurkiem. Czasem przemykasz do toalety, kiedy ju napraw
d musisz. Efektem takiej zabawy w chowanego moe by to,
e koledzy, a co gorsza szefowie, oceni ci jako pracownika,
znacznie gorzej ni na to zasugujesz. Przypn ci atk osoby
leniwej, powolnej, bez dostatecznej energii. I nie szkodzi, e
z niczym nie zalegasz, e robisz co do ciebie naley, zawsze
na czas. Dobrze wiesz, e ludzkie oceny bywaj okrutne, po
wierzchowne i niesprawiedliwe. Bol i bynajmniej nie mobili
zuj. Wrcz przeciwnie.
Idziesz do lekarza, bo boli ci krgosup albo stopy, masz
kopoty z cinieniem i znowu syszysz uwagi na temat swojej
wagi. Prosz pani - mwi lekarz - pani podstawowy problem,
to nadwaga. Jak ja mam pani leczy? Musi pani schudn!"
1 to ma ci zmobilizowa?! Jest ci przykro, bo znowu kto ci
napitnowa. I to za co? Za te par kilogramw wicej ni prze
widuje jaka gupia norma?!
Idmy dalej: w galerii handlowej zagldasz do sklepw z ciu
chami i okazuje si, e w wikszoci z nich najwikszy rozmiar
to maa 40, czyli dla przecitnej dorosej polskiej kobiety na
jedn nog". Swoj drog, to powinno by zakazane! To to czy
sta dyskryminacja! I jeszcze ten protekcjonalny umiech mo
dziutkiej sprzedawczyni i sodko uprzejmy ton jej gosu, kiedy
informuje ci, e niestety nie maj wikszych rozmiarw. Kolej
ne wykluczenie!
34

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Rodzi si w tobie bunt, zreszt cakiem zrozumiay.


Masz ochot krzykn gono: ... a dajcie wy mi wszyscy spo
kj! Kto powiedzia, e wszyscy maj by jak wieszaki!? Nie
startuj w konkursie piknoci, jestem zwyczajn, normaln ko
biet i mog sobie wyglda, jak chc!".
Ale je st ci przykro, jeste za na siebie, na innych zreszt
te. Bo dlaczego inni maj lepiej? Znasz niejedn dziewczyn,
chud jak patyk, ktra je trzy razy tyle co ty. Nie musi si ogra
nicza, nie wie, co to dieta. Ona moe bezkarnie opycha si
frytkami, pizz, ciastem u mamusi, a ty? Tobie wystarczy po
patrze na pczka i ju par deko ci przybywa. I gdzie tu spra
wiedliwo?!
Jak to si dzieje? Przecie nie bya grubym dzieckiem,
przeciwnie, raczej naleaa do patyczakw. A potem jako tak
poszo. Sama nie wiesz jak. Tyle razy prbowaa schudn,
naprawd prbowaa. Stosowaa diety. Nawet chodzia na
siowni, ktrej z caego serca nienawidzisz. Jada paskudny
seler smaony na oleju, bez soli oraz inne tego typu wistwa.
Albo nie jada wcale. Pia tylko wod i zagryzaa jabkiem.
Wyprbowaa na sobie wikszo modnych diet - tygodnio
wych, dwutygodniowych, etapowych... I co? Owszem, schuda.
Raz nawet prawie 10 kilo. Bya szczliwa i dumna z siebie.
Czua si rewelacyjnie. Nareszcie nie najgorzej wygldaa
w obcisych dinsach. Tylko mino kilka miesicy i znowu wa
ya tyle co przedtem, a nawet wicej, a tamte rewelacyjne
dinsy powdroway do szafy na doln pk. Tya i chuda.
Chuda i tya.
W kocu powiedziaa DO. To jest bez sensu, widocznie
taka jestem! Tyle, e szczliwa z tym nie bya i nie jeste.
Wprawdzie sprbowaa siebie zaakceptowa, ale tylko prbo
waa, bo tak naprawd cierpisz. Kompleks nie znikn. Nawet
pogbi si, bo doczyo si jeszcze poczucie winy. Jeli inni
mog wyglda lepiej, a ja nie, to znaczy, e co ze mn nie
w porzdku.
Zaczynasz widzie siebie jako osob beznadziejn. Zreszt
nie tylko siebie oceniasz marnie. Jeli twj kompleks na dobre
si w tobie rozgoci i pozbawi ci pewnoci siebie, to zapewne
zdarza ci si, by agresywn i mao tolerancyjn wobec innych
ludzi, a zwaszcza wobec modych, zgrabnych kobiet. Niech by
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

35

to byo tylko w mylach, ale jednak! Nie lubisz tych w rozmiarze


36. Pewnie nieraz miaa ochot powiedzie wprost: "Poczekaj,
kochana par lat, urodzisz i wykarmisz dziecko, a zobaczymy, co
si stanie z twoim paciutkim jak deseczka brzuszkiem...". Po
prostu, nie ma co ukrywa, zazdrocisz im, denerwuj ci, ale je
ste za te na siebie i na niesprawiedliwy los...
Nie myl, e ci za tak postaw potpiam i krytykuj. Abso
lutnie nie, bo doskonale ci rozumiem. Poza tym nie jeste wy
jtkiem. Mnstwo kobiet tak myli i czuje.
Czy nam si to podoba, czy nie, yjemy w czasach dyktatury
ideau pikna, wymylonego przez kreatorw mody, producentw
kosmetykw, lekw i receptur na wieczn modo - ideau tak
powielanego bezkrytycznie przez media. Okadki kolorowych
czasopism, bilbordy, reklamy, artykuy o dietach i nadzwyczaj
nych produktach wciskaj nam do gowy obowizujcy stereo
typ. Moda, energiczna, pikna, o nieskazitelnej figurze, wosach,
zbach i wszelkich innych szczegach. Nie jestemy gupie,
wiemy, e programy komputerowe czyni cuda przerabiajc
do przecitn kobiet na bstwo. Wiemy, a mimo to ten nie
naturalny, nierzeczywisty idea dziaa, utrwala si i staje si
celem nie do osignicia. Kompleks gotowy!
Wrmy zatem do mechanizmw i do pytania zasadniczego.
Dlaczego zaokrglamy si ponad m iar?
Ot, nie tylko dom rodzinny zapracowa na nasz nadwag
i ze samopoczucie, nie da si wszystkiego zwali na rodzin.
Sami sobie te to robimy.
Tyjemy od jedzenia, cilej rzecz ujmujc, od nadmiaru je
dzenia. Rachunek je st prosty. Jeli dostarczamy sobie wicej
kalorii, ni jestemy w stanie spali, to tyjemy. Tyjemy, bo w cy
wilizowanym wiecie mamy nieograniczony dostp do jedze
nia. Nie walczymy o ywno, nie zdobywamy poywienia, po
prostu kupujemy je w sklepie. Cakiem zwyczajnie. Mao tego.
Ilo i jako kupowanych produktw podkrela nasz material
ny status. Sta nas na pen lodwk, to j zapeniamy, a po
tem wyjadamy.
Jedzenie to rwnie dla wielu lekarstwo na stres. Jedni w ner
wach maj zacinite garda, a inni wrcz przeciwnie, jedz bez
opamitania. Sodkie, sone, kwane na przemian. I w dzie,
i w nocy. To rwnie sposb na nud. Jeli siedzisz w domu, nie
36

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

masz co robi, to co chwila zagldasz do lodwki i co tam wy


cigasz. Niby to tylko may ksek, ale ile jest tych kskw w ci
gu nudnego dnia?
A moe lubisz oglda telewizj w towarzystwie pogryzaczkw"? Takie mae co nieco, naprawd prawie nic. Przecie
to nie je st prawdziwe jedzenie. Moe i nie jest, ale za to ile ma
kalorii!
I jak tu nie ty?!
Poza tym, cay czas jestemy kuszeni. Reklamami, zapacha
mi, wyborem produktw, a take programami kulinarnymi. Dla
tego powiedzmy wyranie: nie jest to wycznie twoja wina. To
nie tylko brak silnej woli i nieposkromione akomstwo. Jeste
zachcana, podwiadomie zmuszana do kupowania i prbowa
nia czego innego, nowego, w promocji i w coraz atrakcyjniej
szym opakowaniu.
Swoj drog, programy kulinarne, ktrych namnoyo si
nam ostatnio na wielu kanaach, to fenomen szczeglnego ro
dzaju. Zwr uwag, e kucharze obu pci prezentuj si bez za
rzutu. Atrakcyjni, szczupli, wygldaj zdrowo, no moe poza za
maymi wyjtkami. A w swoich programach zachcaj nas do
da i deserw, gdzie wszystko a pywa w male, oliwie i nikt
nie skpi cukru czy bitej mietany. Jak oni to robi?! Nie wiem,
czy po prostu nigdy sami nie jedz tego, czym nas kusz, bo
odywiaj si tart marchewk i wod bez gazu? A moe maj
nadzwyczajn przemian materii? To jaka tajemnica!
Zatem je st to moe pokaz nadzwyczajnej siy woli: ograni
czy si do zieleniny, czego maego na parze, zrezygnowa ze
sodyczy, chrupicych bueczek i w ogle ze wszystkiego, co do
bre! A przecie jedzenie jest przyjemnoci. Zmysow przyjem
noci! Moja przyjacika, jedna z tych, co to oberaj si bez
karnie, twierdzi, e pyszne jedzonko jest lepsze ni seks. Hmm,
to zapewne rzecz do dyskusji, ale jakie to przyjemne usprawie
dliwienie dla obarstwa, jak dziaa na wyobrani!
arty artami, ale przecie wiem, e nieraz prbowaa
schudn, ale nigdy ci si to do koca nie udao, e masz do
diet i katowania si. Niby odpuszczasz, a jednak w gbi duszy
chciaaby, eby dokona si cud. Na cuda raczej bym nie li
czya, ale sprbuj raz jeszcze, tym razem trzymajc si
sprawdzonych zasad, ktre ci proponuj. Oto one:
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

37

Pierwsza i najwaniejsza sprawa. Uwiadom sobie, e na


rne niedoskonaoci swojego wygldu nie masz wpy
wu. Na wzrost, na krtkie nogi, albo na za krtk szyj,
itd. Natomiast na wag MASZ WPYW.
Nie oszukuj si. Wyrzu z myli i ze sownika powiedzon
ka typu: "kochanego ciaka nigdy za wiele" i nie uspra
wiedliwiaj si zbyt atwo. Nie wmawiaj sobie, e waecz
ki tu i tam zostay ci po ciy, to wina genw albo e
twj typ tak ma".
Znajd rzeteln motywacj - to podstawa. Niczego nie
rb dla chopaka, ma czy dla koleanek, ktrym chcesz
udowodni to i owo. Albo robisz to dla siebie, albo wca
le. Do decyzji musisz dorosn, przemyle j. Nie spiesz
si. Jeli nie jeste gotowa, poczekaj. Daj sobie czas, eby
przyzwyczai si do myli, e chcesz, ale nie musisz, co
w sobie zmieni. Najpierw musisz wic dojrze do de
cyzji, dopiero potem pomyl, w jaki sposb to osi
gn. Taka strategia na pewno bdzie atwiejsza do zre
alizowania.
Szukajc odpowiedzi na pytanie jak?", od razu od na
bok wszystkie reklamowane diety i bd w tym konse
kwentna. Tym bardziej, e tym razem musisz zmieni
styl nie tylko jedzenia, ale take robienia zakupw, a na
wet wicej - powinna zmieni styl ycia. Przecie ty
sama najlepiej wiesz, co jest twoj pit achillesow",
od czego tyjesz najbardziej. Miej odwag przyzna si
do tego sama przed sob. Nie musisz tego nikomu ob
wieszcza. Skoro ju to ustalisz, to jasne stanie si, co
moesz je, a czego unika. Tych produktw konse
kwentnie nie kupuj. Nie rb zapasw dla goci albo dla
dzieci. Sama sobie wyznacz granice i trzymaj si tego.
Postaraj si je mao, ale czsto. Nie zaszkodzi, jeli po
czytasz sobie tabele kaloryczne, cho niedobrze byoby
sta si ich niewolnikiem.
Odchudzanie to nie godwka. Godwka jest histe
ryczna, a twoje odchudzanie ma by spokojne i racjonal
ne. Nie moesz by godna, bo wtedy obsesyjnie bdziesz
myle o jedzeniu, a twoje soki trawienne zamcz ci.
Dlatego co trzy godziny powinna co przeksi - byle
nie drodwk czy inny sodki zapychacz. Lepiej, by by
38

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

to owoc, jogurt - sam albo z garci rodzynek - czy suro


we warzywo (np. kalarepa, marchewka, ogrek), krom
ka ciemnego pieczywa. Zmiana sposobu ywienia nie po
lega na tym, e od wyznaczonego momentu rezygnujesz
z pysznoci na rzecz paskudztw bez smaku i wygldu. Nic
podobnego. Rzecz w tym, e wyczasz bezmyln ap
czywo, a wczasz rozsdne mylenie i czerpiesz
z tego przyjemno. Zmiana stylu nie jest okresowa.
Jest na cae ycie, ale niech to ci nie przeraa. Na po
cztku bdziesz musiaa si kontrolowa, ale z czasem tak
przywykniesz, e na myl o cudownym kurczaku ze zna
nej sieciwki albo hamburgerze z frytkami, zrobi ci si
niedobrze. Wiem, bo to przerobiam.
Radz ci nie zaczyna od poniedziaku. Kiedy wpraw
dzie trzeba zacz, ale dlaczego w poniedziaek? I tak
pewnie nie lubisz poniedziaku, bo wanie skoczy si
weekend, do nastpnego 5 dni, a ty mao, e rozpoczy
nasz kolejny tydzie pracy, to jeszcze do tego wprowa
dzasz nowe zasady. Poniedziaek, to gupi pomys. Moe
wic w rod? Dlaczego nie?
Jeli wiesz, e nie jeste wytrwaa i masz skonno do
somianego zapau", to znajd sobie bratni dusz. Taka
osoba jest bardzo pomocna, bo wspiera, motywuje i nie
pozwala zapomnie o celu. Koleanka, przyjacika z tym
samym problemem zrozumie ci jak nikt. Ona wesprze
ciebie, ty j i razem dacie rad. Nie m ajak wzajemne pil
nowanie i dopingowanie!
Skoro mowa o celu, to nie stawiaj sobie poprzeczki
zbyt wysoko. Jeli nosisz rozmiar 50-52, to nie chciej
osign od razu rozmiaru 38, bo to jest nierealne, wrcz
frustrujce ale i zgubne. Odchudzasz si po to, eby by
zdrowsz, sprawniejsz, adniejsz i modsz. Tymcza
sem jeli przesadzisz, to nie tylko moesz sobie zaszko
dzi, ale efekt moe by fatalny. Jeli odchudzisz si za
szybko i zbyt gwatownie, to bdziesz wyglda na ci
ko chor i wycieczon. Ty bdziesz zachwycona, e tak
szybko chudniesz, a ludzie bd szepta po ktach ze
wspczuciem, e biedaczka zapewne jest bardzo cho
ra... Zatem: powoli, cierpliwie i konsekwentnie. To
twoje motto!
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa eromska

39

Znawcy odchudzania zalecaj way si raz w tygodniu.


Oczywicie, wikszo osb odchudzajcych si nie sto
suje tej zasady lecz sprawdza wag niemal codziennie,
raz popadajc w eufori, gdy jest p kilo mniej, a innym
razem doujc si, e waga stoi w miejscu lub odrobin
przybray. Ja proponuj co innego: wyrzu wag! Po co
ci ten stres? Jak zaczniesz chudn, to i tak to zauwa
ysz, choby po ubraniach. Jeli tylko nie masz chorobli
wej nadwagi, to przecie nie jest a tak istotne, ile wa
ysz. Wane jest jak wygldasz, a trudno przecie nie
zauway, e wygldasz coraz lepiej. I o to chodzi!
Kiedy ma si rodzin, to odchudzanie si jest duo trud
niejsze, ni gdy si jest samemu. To musisz wzi pod
uwag. Oni jedz inaczej, ty inaczej, na dodatek czsto
to wanie ty przygotowujesz posiki, co stwarza okazj
do podjadania. Jeli rodzina zaakceptuje twj nowy styl
i przyczy si, to wspaniale, bo przecie zyskacie na
tym wszyscy. Niestety, nader czsto zdarza si, e do
mownicy nie widz powodu do zmiany sposobu ywienia
bo dobrze im ze starymi, czsto niezdrowymi nawykami,
a twoje odchudzanie traktuj jak fanaberi. Lubi duo,
tusto, sodko - i wanie tego oczekuj. To moe by trud
ne, ale nie poddawaj si, rb swoje! Poza tym, stosuj
tricki. Na przykad: rodzina domaga si placka ze liwka
mi, wic upiecz, ale ma blach. Nic si nie stanie, jeli
od czasu do czasu zjesz malutki kawaek, ale naprawd
malutki, taki na smaczek. Skoro blaszka bdzie maa, to
rodzina szybko si z ni rozprawi i ju nie bdzie pokusy.
Ja tak robiam i nadal robi, bo wanie domowe ciasto
byo moj pit achillesow. Na pocztku mnie cigno,
teraz ju nie. Uodporniam si i naprawd nie cierpi,
gdy si nie poczstuj. Ani troch!
Kiedy si odchudzasz, nie skupiaj si tylko na jedze
niu. Na tym co ci wolno, a czego nie. To nudne i mczce!
Zadbaj o ciekawe zajcia. Niech to nie bdzie tylko pra
ca i dom. I odpu sobie wymwki, e nie masz czasu. To
nieprawda! Grunt to dobrze si zorganizowa i tak po
ukada ycie rodzinne, by znale raz-dwa razy w ty
godniu czas tylko dla siebie. Co powiesz na aqua aerobic? Sprbuj, to naprawd jest bardzo mie i poyteczne.
40

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Namw swoj bratni dusz". Bdziecie si wietnie ba


wi! Zreszt, bdzie to podwjnie korzystne, gdy w wo
dzie ciao piknie si rzebi bez wylewania hektolitrw
potu. To znakomity dodatek do nowego stylu ycia!
Rozprawianie si z nadmiarem kilogramw ma by przy
jemnoci i satysfakcj, a nie upokarzajc mordg.
Zatem nie rb na si tego, czego naprawd nie lubisz.
Jeli nie lubisz siowni i rozmaitych innych gimnastyk,
to nawet nie zaczynaj. Jeli podejmiesz tak heroiczn
prb i ju na pierwszych zajciach zorientujesz si, e
wok ciebie wicz same wychudzone laski, a tylko ty
jedna wygldasz jak pczek, to zniechcisz si na amen
nie tylko do wicze, ale do samej idei odchudzania.
Moesz wcale nie wiczy, a i tak schudniesz, jeli b
dziesz inaczej, to znaczy mdrzej, odywia si. Wcze
niej wspomniaam o aerobiku w wodzie, a to dlatego,
e s to ulubione wiczenia pa walczcych z nadwa
g. Wrd swoich" nie bdziesz si czua napitnowana.
Twoje odchudzanie, to twoja sprawa, powiedziaabym
wrcz - intymna, wic nie obno si z tym. Nie zam
czaj wszystkich dookoa opowieciami o tym, jaka jeste
dzielna i zdyscyplinowana. Nie wymdrzaj si dietetycznie
na grillu albo na spotkaniach towarzyskich, bo odbierzesz
wszystkim apetyt. I najwaniejsze: nie pouczaj tych, kt
rym wprawdzie przydaoby si zrzuci par kilo, ale jako
tego na razie nie robi. Daj spokj. Chcesz sobie narobi
wrogw?! Ich nadwaga, ich problem. Co innego, jeli kto
poprosi ci o rad, zachwycony twoj odmian. Wtedy mo
esz by ekspertem, nawet powinna podzieli si swoim
dowiadczeniem, bo dlaczego bliniemu nie pomc?
I na koniec jeszcze jedna bardzo wana uwaga. Czy zda
jesz sobie spraw z tego, e rni ludzie zarabiaj na to
bie i na nas wszystkich, bez wzgldu na to, z czym bory
kamy si na co dzie? Jedne koncerny podstawiaj ci pod
nos jedzenie, a inne ci odchudzaj, mamic cudownymi
rodkami na zgubienie wagi. Ty si zamartwiasz, a inni
zacieraj rce i licz zyski - wcale nie takie mae. Nie daj
si w to wcign, nie daj si ogupi. Panuj nad sob,
nad swoim apetytem i innymi instynktami - dla wasne
go zdrowia i satysfakcji.

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

41

Musimy jednak wzi pod uwag i taki wariant, e aku


ra t w twoim przypadku wszelkie prby daj mierny efekt.
Mczysz si, starasz i nic z tego nie wychodzi. Jeste gruba
i tyle. Wtedy radziabym ci zrobi z tuszy atut. A dlaczego
nie?! To jest sposb na pozbycie si kompleksu. Jeste inna, cha
rakterystyczna, a tusza, to twj znak firmowy.
W takim wypadku przede wszystkim ty sam a musisz
siebie zaakceptowa, ale tak do spodu, naprawd. To nie
moe by udawane. Poza tym, przydaoby si dorzuci wy
razist osobowo. Odrniaj si zatem od innych nie tyl
ko wygldem, ale te sposobem bycia, intelektem, dowci
pem. Sta si osob podan, inspirujc, kreatywn, wyr
niajc. To jest duo trudniejsze ni odchudzanie, ale warto nad
sob popracowa. Ja znam wiele takich kobiet i jestem pod ich
urokiem. Ty te je znasz, choby z telewizji. I kto by im liczy ki
logramy, skoro tak ciekawie si ich sucha?
Skoro ju poruszyam kwesti przekuwania niedosko
naoci w atut, warto uzmysowi sobie, e to nie dotyczy
tylko walki z kilogramami. S inne sytuacje, ale mechanizm
jest taki sam. Podam przykad: bardzo wysoka dziewczyna cier
pi z powodu wybujaego wzrostu, kuli si w sobie, garbi, chowa
gow w ramiona. Ale jeli wykorzysta swoje warunki fizyczne
i zacznie gra w koszykwk czy siatkwk, to wiat zacznie j
podziwia i ju zapomni, e kiedy przeklinaa swj zbyt wysoki
wzrost. Jest w sam raz! By kompleks, jest atut! A e trzeba si
napracowa i sprbowa wyuska ukryty talent?! C, pewnie,
e trzeba, ale warto!
Tak wanie do swoich kompleksw podchodzi MAGO
RZATA WALEWSKA, wiatowej sawy piewaczka, mezzosopranistka. Pikna kobieta, niezwyka artystka, a przy tym osoba
otwarta, yczliwa i bardzo prawdziwa.
PASJA LECZY Z KOMPLEKSW
Sdz, e nie ma ludzi bez kompleksw. Kady, kto patrzy
na siebie krytycznie, znajdzie w sobie co, co mu si nie podo
ba. Ja te tak mam. Od zaw sze miaam wraenie, e jestem za
gruba i notorycznie si odchudzaam. Ja k teraz patrz na swoje
42

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

stare zdjcia to sobie myl: ale byam gupia, przecie wygl


daam wietnie! W zasadzie to dopiero teraz jestem za gruba"
- mam wraenie, e z tego kom pleksu nigdy si nie wylecz. Za
stanaw iajce je s t to, e nigdy nikt nie krytykowa mnie z pow o
du tuszy. Miaam te kom pleksy z powodu duego rozmiaru bu
tw, duej gowy, w ysokiego wzrostu, szerokich plecw, braku
talii, za m aego biustu... W zasadzie wszystkie kom pleksy z e
szy na drugi plan, a niektre nawet okazay si zaletami, kiedy
odnalazam swoj pasj - piew klasyczny. Wtedy te okazao
si, e moja dua gowa i szerokie czoo s bardzo wanymi re
zonatoram i i to dziki nim mam rzadk, ciem n barw gosu.
To, e jestem dua te przestao by wad, a stao si zalet,
bo po prostu pasuj na wielkie operow e sceny i publiczno wi
dzi mnie nawet z ostatniego rzdu w M etropolitan Opera, gdzie
mieci si 4 tysice ludzi! Z brakiem talii te si pogodziam, bo
od ponad 20 lat trenuje oddech ja k zawodowy pywak i moja
pojem no i wydolno puc wynosi 120% normy (jak przodow
nik pracy w komunizmie) - nie zamieniabym tego wyniku na
wcit tali. Z innymi kom pleksam i dotyczcymi wygldu te so
bie poradziam. Paradoksalnie, byy one czciow o spow odow a
ne komunistyczn rzeczywistoci, w ktrej dojrzewaam. Mam
tu na myli kom pleksy dotyczce wzrostu czy rozmiaru obuwia,
ale wystarczyo w yjecha za granic, a konkretnie do Ameryki,
gdzie si okazao, e jestem drobn blondynk z przecitnym
rozmiarem obuwia. Cakowicie nowym i bardzo przyjemnym
dowiadczeniem byo mierzenie eleganckich, damskich ZA DU
YCH szpilek! Za czasw p olskieg o komunizmu chodziam
w m skich butach.
Jeli chodzi o tusz, to te zdaj sobie spraw , e to gw
nie kw estia dyscypliny i motywacji. Jeli mam propozycj p ie
wania Carmen, Dalili czy innej m odej i piknej postaci, to prze
chodz na diet, bo eby przekon a widza do mojej bohaterki
sam a musz uwierzy, e ni jestem , a pozostaj w stosunku do
sieb ie bardzo krytyczna. Teraz b d graa star cygank, Azucen , w ic mam szans by wiarygodna.
Mam wraenie, e atwiej zapanow a na wygldem ni nad
charakterem . Mam dw ie powane wady: baaganiarstw o i brak
asertywnoci. Baaganiarstw o usprawiedliwiam brakiem czasu
i te mam na tym punkcie kom pleks. Przewanie na rodku mo
je j sypialni le trzy rozbebeszon e walizki. W pokoju je s t czysto,
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

43

nie ma wielu zdechych much i, pajkw, a po ktach nie le


odpadki, ja k w piosen ce Kuby Sienkiew icza, ale je s t oglny ba
agan skadajcy si z ubra, nut i wanych papierw. Zabawne
je s t to, e normalni ludzie taki bajzel upychaj w szafie, eby na
zewntrz zrobi wraenie porzdku, a ja dziaam zupenie od
wrotnie. Cay baagan je s t na rodku pokoju, a w szafach mam
idealny porzdek - to tego stopnia, e dokadnie wiem, gdzie co
ley. Rzeczy zaw sze uoone s wedug ja k ieg o klucza: kolorw,
dugoci rkaw a, okazji, na ja k ie pasuj... Czasem, kiedy dzw o
ni do domu z prob, eby kto mi co znalaz, to podaj bar
dzo dokadne w sprzdne.
A m oe mam wieczny baagan z tego powodu, e jestem pedantk?
A m oe to rodzaj nerwicy natrctw? Tak czy inaczej, to na
pewno dobry tem at dla psychologa. Moj drug, powan wad
je s t brak asertywnoci. Mona dyskutowa, czy to je s t wada,
czy zaleta, niemniej, z m ojego punktu widzenia - to wada. Za
w sze ciko mi przychodzio odm aw ianie i niestety wielu lu
dzi to wykorzystywao. piewaam za duo koncertw charyta
tywnych, a potem byam wykoczona i przypacaam to zdro
wiem. Nie potrafiam odm w i rodzinie obecn oci i piewania
na uroczystociach rodzinnych, a potem zarywaam noce, eby
nauczy si roli do opery. W ielokrotnie przedkadaam cudze
problem y ponad wasny komfort. Zamiast i z crk na pla
w piknej festiw alow ej m iejscow oci uczyam piew a fiskiego
barytona, co i tak nie miao szansy powodzenia. To wtedy moja
16-letnia crka pow iedziaa: Mamo, musisz by asertywna, bo
on ci wykoczy!" Wtedy poznaam to sowo. Par lat pniej
daam si nabra na w oskiego tenora. Uczyam go za darmo,
bo mia przepikn barw gosu i al mi byo, e si marnuje
taki m ateria, ale kiedy par lekcji z rzdu robi wci te sam e
bdy pomylaam: po co ja to robi? Mj m mwi, e powin
nam bra minimum 1000 dolarw za lekcj, by uczniowie b ar
dziej szanowali czas, ktry im pow icam i myl, e ma racj.
Uczenie kogo to cika praca, zwaszcza, e ja si bardzo an
gauj, bardzo duo i cierpliw ie dem onstruj, co je s t le i ja k to
naprawi, zdzieram gos i szarpi nerwy.
Moment, w ktrym mwi nie" je s t dla mnie cigle bardzo
trudny, ale potem jestem z sieb ie dumna, e nie ulegam. To cza
sami naprawd bardzo trudne decyzje. Ostatnia taka sytuacja
44

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

miaa m iejsce w grudniu, kiedy miaam wzi udzia w kon cercie


dla uczczenia 90. rocznicy urodzin znakom itego polskiego basa
Bernarda adysza. To byo tydzie po mojej operacji kolana, teo
retycznie mogam zapiew a o kulach, ale ryzyko byo bardzo
due, bo wymagao nie tylko duej iloci chodzenia, ale take li
zgawica na ulicy stwarzaa dodatkow e zagroenie. Mimo mojej
w ielkiej chci uhonorowania tego wyjtkowego artysty, z bardzo
duym poczuciem winy, e zaw odz nadziej, odwoaam swj
udzia w koncercie. I... nic si nie stao (na szczcie).
Sytuacja staa si troch prostsza, odkd mam m anagera,
ktry przej wszystkie moje sprawy zaw odow e i stanowi ba
rier zdrow ego rozsdku" midzy mn a reszt polskiej rzeczy
wistoci. I to on odmawia w moim imieniu. W ten sposb mam
troch czasu dla siebie, a ludzie wbrew pozorom bardziej mnie
szanuj.
Paradoksalnie, w nauce asertyw noci pom g mi w ypadek,
ktry mia m iejsce w Krakow ie, podczas prem ierow ego przed
stawienia Carmen". Podjam ryzyko wystpu mimo nierytmicznej pracy serca. Byo to o tyle nierozwane, e ju od paru
lat zm agaam si z napadowym migotaniem serca, ktre pro
wadzio do strasznego osabienia. Mimo to nigdy nie odw oa
am wystpw. Tym razem si nie udao, bo piew i intensywny
ruch by za duym obcieniem dla niewydolnego ukadu kr
enia i niestety zakoczyo si obrzkiem puc i utrat przytom
noci. Leaam oparta na kolanach mojej siostry, je j zy kap a
y mi na twarz i syszaam rozm ow m ojej crki z kardiologiem
0 tym, e umieram. To bya bardzo powana lekcja dla mnie
1 dla caej m ojej rodziny. Trzy dni spdziam na intensywnej te
rapii, przeszam drug, ja k si potem okazao, niepotrzebn,
wielogodzinn ablacj serca. Arytmia okazaa si by wynikiem
boreliozy, ktr poczstowa" mnie w iele lat temu mazurski
kleszcz.
Przeszam czterom iesiczn, cik kuracj. A moja rodzina
uwiadomia sobie, e nie jestem niem iertelna i czasem trzeba
mnie troch odciy.
Nie wiem, czy nauczyabym si d ba o siebie, gdyby nie to
dram atyczne wydarzenie. Kiedy czow iek staje twarz w twarz
z powan chorob, ze m ierci, wszystko si przewartociowuje . Dopiero wtedy wyranie wida co je s t wane, a co bah e i e
gupot je s t przejm ow anie si brakiem talii czy maymi cyckami.
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa eromska

45

MCZYNI TE WA ZA DUO

Do tej pory zwracaam si gwnie do pa, bo tusza, czy, jak


inni wol, puszysto" (nie lubi tego okrelenia, jest dla mnie
zbyt protekcjonalne) to dla kobiet kompleks numer jeden. A co
z panami?
Z moich obserwacji wynika, e mczyni radz sobie z tym
problemem duo lepiej. Po pierwsze, nie przejmuj si tak bar
dzo, a po drugie - nie podlegaj a takiej bezwzgldnej presji.
We wczesnym dziecistwie i w wieku nastoletnim grubi chopcy
maj tak samo trudno, jak dziewczynki. Te s wymiewani, te
stanowi obiekt niewybrednych artw i docinkw. Ale z modo
cianego wieku si wyrasta i to do szybko, a w tzw. dorosym
yciu facetom odpuszcza si" duo chtniej ni paniom. Zresz
t, oni sami sobie odpuszczaj. A to dlatego, e inne rzeczy s
dla nich waniejsze i stanowi podstaw do oceny i akceptacji.
Najoglniej rzecz ujmujc, wrcz posugujc si utartym sche
matem, zaryzykowaabym stwierdzenie, e mczyzn oce
nia si za to kim s, a kobiety za to, jak wygldaj.
To diabelnie niesprawiedliwe, ale tak wanie jest. Jeli facet
radzi sobie w yciu, jest przedsibiorczy, aktywny, inteligentny,
do tego niele zarabia, to kto by tam zwraca uwag na taki
drobiazg, jak dobrze rozwinity misie spoywczy! Niektrym
panom to wrcz dodaje uroku i wdziku. Naprawd wiele ko
biet tak uwaa! Mao tego, wiele kobiet po prostu lubi facetw
z brzuszkiem. O pulchnym mczynie mwi si, e jest misiowaty, co kojarzy si z agodnoci, ciepem, czasem z rubasznoci. Czyli oglnie jak najbardziej pozytywnie.
Ciekawe, czy kto kiedy powiedzia z zachwytem o kobiecie,
e je st misiowata? Ja nie syszaam! Ju raczej na myl przycho
dzi inne zwierz, na przykad... kaszalot! Ach, ycie...
Tych niesprawiedliwoci jest wicej. Moe specjalista od
anatomii nie zgodziby si ze mn, ale mam wraenie, e m
czyni maj mniej miejsc na swoim ciele, gdzie odkada si
tuszczyk. Gwnie jest to brzuch, kark i twarz. A my, kobiety?
My tyjemy wszdzie, dosownie wszdzie: w biodrach, na udach,
brzuchu, w biucie, a nawet w stopach i doniach! Mczyzna
z potnym karkiem, szyj i policzkami opadajcymi na konie
rzyk koszuli robi prosty zabieg: egna si z krawatem, ktry go
dusi i zmienia styl na lun elegancj z fularem. I je st dobrze.
46

Ewa erom ska

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Prezentuje si interesujco, niestandardowo i elegancko. A jak


my mamy zamaskowa ten oglny nadmiar ciaa? Jest to rwnie
trudne, co mao skuteczne!
Czasem zdarza si, e ten czy w pan zdecydowanie prze
kroczy norm i z sympatycznego misia przeistoczy si w zwali
stego, sapicego niedwiedzia. O dziwo, jemu samemu rzadko
to doskwiera, no, moe troszeczk. Natomiast jego partnerce
przeszkadza, owszem, zarwno z powodw estetycznych, jak
i z troski o jego zdrowie. Chciaaby, eby tego ukochanego face
ta byo troch mniej, ale odchudzanie mczyzny, wprowadzanie
diety, to naprawd Syzyfowa praca. Kto prbowa, ten wie. Je
li mczyzna dobrze si czuje sam ze sob, a najczciej wa
nie tak jest, to jest odporny na wszelkie prby odchudzania.
A jeeli ju da si namwi, bo rozsdek podpowiada mu, e
powinien, wwczas chciaby, eby wszystko odbyo si szybko
i bezbolenie. Wytrzyma miesic, moe dwa, na saacie i chu
dym gotowanym misku, a potem daje sobie spokj: ju si
przecie odchudzi! Mczyzna do szybko stwierdza, e ycie
bez dobrego jedzenia i dobrego alkoholu nie jest wiele warte.
Jeli mowa o niesprawiedliwoci, to warto podkreli, e pa
nowie, ktrym czsto brak samokrytyki na temat wasnego wy
gldu, stosuj wygrowan norm w stosunku do kobiet. I robi
to zarwno tzw. zwykli faceci, jak i ci, ktrzy kreuj wspcze
sny wizerunek kobiety. Jestem pewna, e niejedna kobieta nie
krya swojego oburzenia syszc w mediach krytyczne uwagi na
temat wygldu, rozmiaru i stylu kobiet wypowiadane przez fa
ceta, ktremu bardzo, bardzo daleko do ideau mskiej urody.
On, facet, ma prawo by takim, jakim stworzya go natura. Ona,
kobieta, powinna by idealna! Czy to w ogle ma sens?
Oczywicie, pojawia si proste pytanie. Dlaczego my, kobiety,
tak atwo poddajemy si tej presji, dlaczego ulegamy i popada
my w kompleksy? Dlaczego zgodziymy si na to, by podlega
takiemu estetycznemu reimowi?!
Moe dlatego, e kobieta, bardziej ni mczyzna, potrze
buje akceptowalnego wzorca. Nie do, e wikszo z nas nie
ma do odwagi, eby od tego wzorca odstawa, to jeszcze ci
gamy si midzy sob, ktra szybciej osignie cel i znajdzie
si w czowce wyznaczonej przez mainstreamowe media i tzw.
ekspertw. Moim zdaniem, sowem kluczowym je st konkuren
cja", i to konkurencja midzy kobietami. Chcemy zasuy na
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

47

komplement i na wyuskanie z tumu oraz, oczywicie, liczymy


na uwag ze strony mczyzn. To nic nowego. Zawsze tak byo,
ale musz przyzna, e w obecnych czasach same sobie zawy
amy poprzeczk. Pacimy za to niez cen, ale mona powie
dzie, e ley to wrcz w naszej babskiej naturze, a mczyni
- dobrze o tym wiedzc - wykorzystuj to, czasem wrcz uywa
jc sobie na naszej saboci. Bo to jednak jest sabo i trzeba
o tym gono mwi.
Wrmy do panw. Oczywicie, s mczyni, ktrzy niezwy
kle dbaj o swoje ciao i zgrabn sylwetk. wicz na siowni,
pywaj, biegaj, uprawiaj rne dyscypliny sportu. Chc jak
najduej zachowa mody, zdrowy wygld, a fizyczna spraw
no jest dla nich priorytetem. I chwaa im za to. Ale im chodzi
gwnie o mas miniow, o kaloryfer" na brzuchu i jdrne
poladki. O to, eby nie wyglda zbyt mizernie. Kilogramy gu
bi si, a raczej nie narastaj, jakby przy okazji. Nie s zatem
celem samym w sobie, tak jak w naszym, kobiecym przypadku.
Jednym sowem kompleks wywoany nadmiarem kilogra
mw nie jest typowo msk saboci.. Panowie gdzie indziej
maj swoje czue punkty, ktre przeradzaj si w kompleksy,
ale o tym napisz w innym rozdziale. Mskie kompleksy zdecy
dowanie na to zasuguj.

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

IV

ROZDZIA

TYLKO SKALPEL
MOE ODMIENI
MOJE YCIE

Jak wskazuje tytu tego rozdziau, tym razem chc porozma


wia o operacjach plastycznych i wszelkich innych zabiegach,
ktre wydaj si by jedynym skutecznym sposobem nie tylko
na pozbycie si kompleksw, ale wrcz przepisem na szczcie.
Operacje plastyczne, tak dzisiaj modne, a w niektrych
rodowiskach wrcz obowizujce, bynajmniej nie s od
kryciem ostatnich lat. Jeli chodzi o Polsk, to robiono je
u nas od bardzo dawna, nawet w gbokiej komunie, ale tylko
w uzasadnionych przypadkach - a nie na yczenie.
Moliwo poprawienia czy skorygowania zoliwej natu
ry to naprawd wspaniaa sprawa i chwaa za to chirurgom
plastycznym. Niekiedy bowiem los bywa naprawd zoliwy
i obdarza czowieka, zupenie nie wiadomo dlaczego, bo ani po
mamie, ani po tacie, wyjtkowo nieforemnym nosem, wielkimi,
odstajcymi uszami albo nieksztatn brod. Mona oczy
wicie z tym y i nie przejmowa si, ale mao kto jest
naprawd odporny na kliwe uwagi, rzucane niby to ar
tem, albo na spojrzenia, w ktrych na pewno nie ma za
chwytu. Uszy da si jeszcze jako ukry pod wosami, ale co
zrobi z nosem czy brod? Widoczny defekt urody odbiera pew
no siebie, powoduje, e uwaamy si za gorszych i le czuje
my we wasnym ciele. Naprawd mona mie z tego powodu
gigantyczny kompleks i jeli da si tem u zaradzi, to dla
czego by nie skorzysta? Trzeba tylko zebra si na odwag
i podj decyzj.
Warto wiedzie, e nie za wszystko trzeba paci. Nasz ko
chany NFZ bywa litociwy i niektre usugi medycyny estetycz
nej je st skonny sfinansowa, jednoczenie wyznaczajc jaki
50

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

absurdalnie dugi czas oczekiwania na zabieg - ot, tak, eby nam


si w gowie nie poprzewracao. A zatem, za co nie pacimy?
Nie pacimy za operacje plastyczne konieczne ze wzgldu
na wady wrodzone, urazy, choroby lub wynik ich leczenia, na
przykad deformacje po leczeniu onkologicznym. Za usunicie
znieksztace powstaych w wyniku wypadku czy poparzenia.
Kobiety obdarzone potnym biustem mog liczy na refundo
wan operacj, jeli lekarz stwierdzi, e zbyt duy biust powo
duje znieksztacenie krgosupa. Rwnie mczyni chorujcy
na ginekomasti, czyli na przerost piersi, mog liczy na bez
patn pomoc. Chirurgia plastyczna wkracza rwnie w sfer
intymn. Zdarza si, e kobieta po kilku porodach ma lun po
chw i to rwnie mona poprawi bezpatnie, o ile lekarz uzna
zabieg za konieczny. A co z tym wielkim nosem?
Jeli nos uleg zdeformowaniu w wyniku jakiego wypadku,
to mona nie paci, ale jeli po prostu wacicielowi nie podo
ba si, to trudno. Trzeba zajrze do portfela.
Jak ju wspomniaam, przysza moda na poprawianie urody.
Jeszcze nie tak dawno temu zabieg upikszajcy by tajemnic.
Jeli jaka aktorka, piosenkarka czy prezenterka telewizyjna
co sobie poprawia, to zachowywaa to w tajemnicy. Dzi jest
inaczej. Moe nie wszyscy mwi o tym otwarcie, udajc, e
natura jest dla nich wyjtkowo askawa, a geny odziedziczone
po rodzicach s wrcz nadzwyczajne, ale wiele osb o operacji
mwi wprost i bez adnego wstydu. Przyznaj, e s za pan
brat" z botoksem, a jeden czy drugi element twarzy podcign
li i poprawili.
Jak wiadomo, w kadej sprawie przykad idzie z gry.
W tej te. Mog sawni i podziwiani, moe wic i przecitna Pol
ka i Polak, jeli tylko odczuwaj tak potrzeb i ma na to rodki
finansowe. Tym bardziej, e upikszanie si przy pomocy skal
pela, strzykawki, a take rnych tajemniczo brzmicych zabie
gw, stao si duo bardziej dostpne.
Nadto zachcaj nas do tego rne program y telewi
zyjne, bardzo chtnie ogldane i dziaajce na wyobrani.
Bohaterami s zwykli, przecitni ludzie. I oto w cigu kilku
nastu minut programu, na naszych oczach, zaniedbana ko
bieta czy mao atrakcyjny facet przeistaczaj si w barwne
motyle. Par zabiegw, kilku lekarzy i specjalistw od mody
i urody i... gotowe! Penia szczcia. Autorzy tych programw
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

51

nie pokazuj blu, lku, nie dokumentuj nieudanych


przerbek. Mami nas informacj, e wszystko jest atwe
i przyjemne, a efekt wart jest wszelkich wyrzecze. Jeli
tylko gdzie na wiecie ogaszany jest nabr do kolejnego cy
klu programu poprawiajcego urod, to ludzie wal tumnie.
Wprawdzie wiedz, e ile milionw widzw obejrzy ich w ka
dej fazie transformacji, e bd odarci ze wszelkiej intymnoci,
ale za to spotka ich wielkie szczcie, i to za darmo. Co za co!
I po co to wszystko?
Gwnie po to, eby zatrzyma czas, eby nie mie m e
tryki wypisanej na twarzy. Dla wielu osb normalny upyw
czasu przeradza si w kompleks, zwaszcza dla tych, ktrzy nie
chc przyj do wiadomoci, e czowiek zgodnie z natur sta
rzeje si. Nie chc by w rednim wieku, nie chc by w star
szym wieku. Chc by modzi. I nie tylko modzi, ale doskonali,
znacznie doskonalsi ni w prawdziwej modoci.
Zastanawiam si, ku czemu to zmierza? To poprawianie
niedoskonaoci i zatrzymywanie czasu. Moim zdaniem, klini
ki chirurgii estetycznej bd miay coraz wicej pacjentw. Tej
tendencji nie da si zatrzyma i sama nie wiem, czy to dobrze,
czy le?
Myl, e to bdzie tak, jak z zbami, czyli z penym, piknym
umiechem. W latach siedemdziesitych, a nawet w osiemdzie
sitych na zwracano, przynajmniej u nas w Polsce, na to szcze
glnej uwagi. Dopuszczano braki w uzbieniu. Wystarczy przyj
rze si naszym aktorom w filmach z tamtych lat. Rnie bywao
i to raczej le ni dobrze. Ba, nawet podmiewano si z amery
kaskich aktorw i z ich bijcych po oczach nieskazitelnie biaych
umiechw. A dzisiaj? Dzisiaj osoby, ktre nie dbaj o swoje zby
mog mie problem nawet ze znalezieniem dobrej pracy. Nauczy
ciel, lekarz, sprzedawczyni w butiku, pracownik hotelu, kelner
oraz przedstawiciele wielu innych profesji musz mie przynaj
mniej przyzwoity umiech. Jeli jest inaczej, czowiek wystawia
sobie negatywne wiadectwo. To oznacza, e nie dba o siebie, e
jest niezaradny yciowo, flejtuch, abnegat, a z kim takim lepiej
nie mie do czynienia. Nie wzbudza ani zaufania, ani szacunku.
Czy w niedalekiej przyszoci moe by podobnie z opada
jcymi powiekami, zmarszczkami, bruzdami, widncymi
ustam i i policzkami?
52

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Obawiam si, e nie mona tego wykluczy. Dzi po


prawianie urody to cigle jeszcze rodzaj fanaberii, lekarstwo na
ewentualny kompleks, ale w przyszoci moe sta si obowi
zujc praktyk, podobnie jak to si stao z zbami. I niewa
ne, jak droga bdzie taka usuga. Ju teraz kosztuje to niemao,
a jeli wemiemy pod uwag prawo popytu i poday, to raczej
nie ma co liczy na spadek cen. Niejeden z nas wzi kredyt na
zabiegi dentystyczne, wic wemie rwnie na zabiegi upiksza
jce. Kiedy wmawiano nam, zwaszcza kobietom, e starze na
ley si z godnoci. Moe szybciej ni nam si wydaje przyjdzie
czas na zmian tego hasa na: starze naley si z botoksem".
Przeraajce? Troch tak, ale nie martwmy si na zapas:
poyjemy, zobaczymy. A ju na pewno zobacz to nasze dzieci,
o wnukach nie wspominajc. Troszk sobie pokpiwam, snujc
te futurystyczne przepowiednie, ale kto wie, czy nie mam racji?
To, co dla nas Polakw i w ogle Europejczykw jest na ra
zie ewentualn przyszoci, w innych zaktkach naszego globu
ju si dzieje. Mam na myli kraje Ameryki Poudniowej, gwnie
Wenezuel. Operacje plastyczne stay si tam chlebem powsze
dnim. Mae dziewczynki poddawane s operacjom plastycznym,
by osign idea pikna. Ich rodzice dumni s z tego, e mog
zapewni crce dobry yciowy start, ktrym bez wtpienia (dla
nich) jest nieskazitelna uroda. One same chlubi si swoimi po
prawkami. Chirurg plastyk to niemale bg, guru. Spod jego rki
wychodz liczne dziewczynki, jak od sztancy. Wszystkie podob
ne do siebie, wszystkie zgodne z estetycznym poczuciem danego
lekarza. Po ilu tam zabiegach ju same nie wiedz, jak napraw
d wygldaj. Zostay stworzone na nowo, wzorcowo, idealnie.
Gupota czy osignicie? Jeli osignicie, to czyje? Lekarza, kt
remu niewtpliwie coraz bardziej luksusowo si yje, czy dziew
czyny i jej rodziny?
Zapewne nie odpowiem na te pytania, a waciwie odpowied
mam tylko jedn - co kraj, to obyczaj. Pozostaje mi cieszy si, e
Wenezuela, z jej oszalaymi na punkcie doskonaej urody miesz
kankami, jest daleko. Chocia jakie to waciwie ma znaczenie,
przy powszechnej globalizacji...
Wrmy jednak na nasze podwrko.
Nie jestem przeciwniczk operacji plastycznych, wrcz
przeciwnie. To najzupeniej zrozumiae, e wikszo ludzi
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

53

nie chce wyglda dziwacznie albo miesznie. Szczeglnie,


jeli chodzi o nieforemne czci twarzy (nos, broda itp.), bo to
w gwnej mierze twarzy dotycz ingerencji chirurgii plastycz
nej. Czsto kobiety po porodach maj problem z obwisym, roz
cignitym brzuchem, ktrego nie da zlikwidowa przy pomocy
diety i wicze. Luna skra na brzuchu moe odebra kobiecie
poczucie wasnej wartoci, uczyni j we wasnych oczach nie
atrakcyjn, nieseksown i w ogle nieszczliw. Jeli skalpel
chirurga moe usun ten problem i ten kompleks, a nadto przy
wrci kobiecie wiar w siebie i poczuje si ona zdecydowanie
lepiej, to ja jestem absolutnie za".
Taka sama sytuacja moe si zdarzy przy stracie wielu ki
logramw. Z jednej strony je st rado z uzyskania atrakcyjnej,
szczupej sylwetki, z drugiej pojawia si kompleks mocno niedo
skonaego, cho odchudzonego ciaa. Zatem jeli chirurg moe
pomc, niechaj pomaga.
Oddzieln spraw jest powikszanie piersi. To jeden
z czciej przeprowadzanych zabiegw na yczenie. Zarwno
wiatowe" gwiazdy, jak i rodzime celebrytki bardzo chtnie eks
ponuj zrobione" piersi. Chwal si nimi, wypinaj, odsaniaj,
eby nikt nie pozosta niewiadomy zmiany, jaka w nich zasza.
To oczywicie zachca zwyke" kobiety, zakompleksione z powo
du zbyt maego (w ich mniemaniu) biustu, do decyzji o zabiegu,
a czasem tylko pogbia ich kompleks, bo nie sta ich na tak
ekstrawagancj albo nie maj do odwagi.
Czy rzeczywicie may biust to taka tragedia? Czy sportowy"
biust nikomu si nie podoba, a dokadniej rzecz ujmujc, nie podo
ba si mczyznom, czy nie robi wraenia? Czy kobieta z duym
biustem jest szczliwsza od tej z maym? Dlaczego biust musi
by wydatny i napity do granic wytrzymaoci skry, ktra go
opina? O czym to ma wiadczy? O kobiecoci, o seksownoci?
Postawiam szereg pyta, na ktre mog oczywicie pa r
ne odpowiedzi, w zalenoci od tego, jak ta sprawa jest wana
dla zainteresowanej kobiety, jak silny i deprymujcy jest jej kom
pleks. Jest jeszcze jedno pytanie, ktre wydaje si zasadnicze.
Mianowicie, jak powiza yciowe szczcie, powodzenie
w rozmaitych przedsiwziciach z wielkoci biustu? Jak to
si ma do siebie?
Wedug mnie, nijak. Ale to zupenie niewane, co ja myl
na ten temat. Wane jest to, co myli i czuje konkretna kobieta.
54

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Jeli zakoduje w sobie ten kompleks, to na nic zda si argumen


towanie, e moe by bardzo szczliwa i dowartociowana z ta
kim biustem, jakim obdarzya j natura i niczego nie trzeba na
si poprawia. Ona i tak bdzie przekonana, e nie uda si jej
zwizek albo szef wyrni inn dziewczyn wanie dlatego, e
jest zbyt paska i mao kobieca, a wic nieatrakcyjna i nieadna.
A przecie okazay biust nie zawsze jest walorem. Podam
przykad: tancerki ze znanych paryskich kabaretw, takich jak
Moulin Rouge czy Crazy Horse, tumnie odwiedzanych przez
widzw z caego wiata, odznaczaj si maymi, drobnymi biusta
mi. A nikt nie wtpi, s to niezwykle pikne, seksowne dziewczy
ny. Tacz, ubrane nader skpo, eksponuj piersi i chyba niko
mu, kto widzia spektakle na ywo albo przynamniej w telewizji,
nie przychodzi do gowy, e tym dziewczynom czego brakuje!
Niczego im nie brak, mimo maych piersi! S doskonae!
Dlaczego wic nie zapatrze si na taki wanie przykad, je
den z wielu, i by z siebie zadowolon?
Wanie na tym polegaj kompleksy zwizane z wygl
dem. Nie s ani racjonalne, ani obiektywne. Kobieta wymy
la sobie wymarzony wizerunek, czsto daleki od rzeczywisto
ci i jeszcze dalszy od faktycznej moliwoci realizacji i... cierpi.
Nie dostrzega, a najwaniejsze - nie ceni tego, co ma. To dlatego
wysoka chce by nisza, a niska - wysza. Ta, ktra ma krcone
wosy, chce mie proste, zbyt krga chce by chuda jak patyk,
a szczupa chce mie wicej ciaa. Taka to ju jest nasza prze
korna natura, tylko e czasami zapdzamy si tak daleko w po
goni za wynionym ideaem, e ciko si nam yje z sam sob.
Wtedy naprawd trudno o samoakceptacj. Wydaje si, e a
twiej jest odda si w rce chirurga plastyka, niewane,
jakim kosztem, ni pogodzi si z losem i zaakceptowa
dary natury.
Tu przypomina mi si historia Anki, dziewczyny, ktr po
znaam na studiach. Obie byymy mode, troch zwariowane,
jak to studentki. Obie te miaymy kompleksy. Ja cierpiaam
z powodu zbyt duej pupy, a Anka z powodu zbyt wydatnego
nosa. Tyle e ja specjalnie si nie przejmowaam, bo ju dawno
odkryam, e moja pupa jednak wzbudza pozytywne reakcje
u pci przeciwnej, a Anka naprawd czua si przez ten nos
napitnowana. Obiektywnie rzecz biorc, wcale nie wygldaa
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa eromska

55

tragicznie ani miesznie. Rzeczywicie, nos mgby by nieco


mniejszy zwaszcza w zestawieniu z drobn buzi, ale moim
zdaniem nie razi, co jej zreszt wielokrotnie mwiam.
Bya naprawd cakiem adn dziewczyn. Suchaa z wdzi
cznoci moich komplementw, ale i tak wiedziaa swoje. Robia
rne sztuki, eby ukry nos, a to nieatwe, w kocu jest na sa
mym rodku twarzy. Nosia wic dugie wosy, by zasoni nimi
twarz. Poza tym, wymylia sobie, e bdzie nosi okulary, mimo
e zupenie ich nie potrzebowaa. Optyk, do ktrego poszymy
we dwie, patrzy na nas jak na wariatki, zwaszcza na Ank, bo nie
bardzo rozumia, po co komu dua, droga oprawka ze zwykymi
szkami. Troch pomarudzi, ale w kocu zrealizowa zlecenie
mojej koleanki. Anka bya zachwycona. Zyskaa, poza zason
z wosw, kolejny kamufla. Tak skutecznie si maskowaa, e
w efekcie prawie nie byo jej wida. Czsto artowaa, e gdyby
urodzia si w czasach kapeluszy z woalkami, jej ycie byoby
atwiejsze, a ona mogaby gra rol tajemniczej damy. To bya na
prawd bardzo inteligentna dziewczyna, mdra, wraliwa z po
czuciem humoru, ale kompleks tego nieszczsnego nosa zupe
nie j zamkn. Przy mnie i kilku innych koleankach czua si
swobodnie, ale w wikszym gronie albo przy osobach nieznajo
mych prawie w ogle nie zabieraa gosu, a zapytana o co od
powiadaa monosylabami. Panicznie baa si, e kto zwrci na
ni uwag, przyjrzy si jej dokadnie, dostrzee gigantyczny
nos" i dopiero si umieje! Nic dziwnego, e powszechnie uzna
wano j za dziwaczk, a moe nawet za kogo niezbyt rozgar
nitego.
W czasach naszych studiw wikszo egzaminw zdawana
bya ustnie. Pamitam, jak z jednego egzaminu Anka wysza za
lana zami i z dwj w indeksie. Zdziwiam si bardzo, bo wie
dziaam, e bya doskonale przygotowana. Okazao si, e gdy
Anka odpowiadaa swoim zwyczajem ze spuszczon gow, pan
profesor zada, eby mwia do niego, patrzya na niego i eby
odgarna wosy, bo on nie wie, z kim rozmawia. Dziewczyna
tak si zdenerwowaa, e zamilka kompletnie, gowy nie pod
niosa i... wysza z dwj. Poprawk naturalnie zdaa. Na szcz
cie profesor okaza yczliwo i ju nie kaza jej podnosi
gowy, uznajc zapewne, e ma do czynienia z osob szczegl
n, eby nie powiedzie stuknit, aczkolwiek merytorycznie
absolutnie przygotowan. Studia skoczyymy i nasz kontakt
56

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

si urwa, bo Anka wyjechaa do ciotki do Stanw. Mino kilka


nacie lat i niespodziewanie spotkaymy si w Warszawie na No
wym wiecie. Ona poznaa mnie natychmiast, a ja w pierwszej
chwili nie wiedziaam, kto wanie rzuca mi si na szyj. Przede
mn staa liczna moda kobieta. Wysoka, szczupa, wietnie
ubrana, z modn krtk fryzurk i maym zgrabnym noskiem.
Usiadymy w najbliej kawiarni i nie mogymy si nagada.
Anka rozpocza opowie o sobie od sprawy nosa. Okazao si,
e kiedy amerykaska ciotka zorientowaa si, co gnbi siostrze
nic, zafundowaa jej operacj. To stao si kamieniem milowym
w dalszym yciu Anki. Owszem, nie obyo si bez strachu, blu,
siniakw i opuchlizny, ale wreszcie zdarzy si cud. Anka nie
rozstawaa si z lusterkiem, spaa z nim. Ogldaa swj pikny,
nowy, zgrabny nosek przed zaniciem i zaraz po przebudzeniu.
Wosy cia, okulary wyrzucia i zacza y! I to jak y! Rand
ki, mioci, seks, praca, kontakty, znajomi. Wpada w wir, tak
jakby chciaa odrobi lata przeyte za zason z wosw. Anka
gadaa i gadaa, a ja patrzyam na ni i widziaam osob niby
tak sam jak dawniej, a jednak zupenie inn. I wcale nie o nos
chodzio. Prawd mwic, w ogle nie pamitaam jej dawnego
nosa, tym bardziej, e nigdy mi nie przeszkadza. Dawna zakom
pleksiona Anka nie istniaa, a nos by zdecydowanie najmniejsz
zmian, jaka w niej zasza. Teraz to bya rozgadana, miejca
si, pewna siebie dziewczyna. Swobodna, elegancka, wiedzca
czego chce, a najwaniejsze: szczliwa. Kolejny kieliszek wina
wypiymy wic za zdrowie ciotki...
Historia Anki ilustruje, jak trudno jest pokona kompleks
tylko poprzez samoakceptacj. Ona nawet nie sprbowaa, cho
cia rni ludzie, midzy innymi ja, mwili jej, e wyolbrzymia
problem. Niestety, czasem nie da si przeskoczy samego siebie,
ale ja uwaam, e zawsze naley prbowa. Sam oakceptacja
to naprawd bardzo wana sprawa, waciwie kluczowa
w walce z kompleksami. To ogrom na wewntrzna sia,
dziki ktrej mamy yciowy napd.
Zatem dobrze jest uzmysowi sobie, e:
Nie ma ludzi doskonaych. Kady ma w sobie co pik
nego i co mniej udanego. Sztuk je st wyeksponowa to,
co dobre, a ukry to, co gorsze.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

57

Warto dystansowa si do wasnych niedoskonao


ci i nie koncentrowa si nadmiernie na sobie.
Nie ma sensu stae porwnywanie si z innymi, zwasz
cza wtedy gdy jedynym celem tych porwna jest wy
szukiwanie w sobie wad i doowanie si".
Wyrazista osobowo, intelekt, bystro umysu i do
wcip znacznie skuteczniej maskuj zmarszczki czy
inne niedoskonaoci ni zabiegi medycyny este
tycznej i makija. Zatem zamiast traci czas na udr
czajce krytykowanie si, lepiej zaj si wasnym
rozwojem. Przeczyta ksik, obejrze sztuk, zdoby
nowe umiejtnoci i... cieszy si tym.
I moe najwaniejsza sprawa, mianowicie zachcam do
bycia dobrym dla siebie. Dobrze jest spojrze w lustro
i powiedzie do swojego odbicia lubi ci, jeste fajna,
mdra, jest w tobie co!" i umiechn si do siebie. To
wcale nie jest gupie, cho w pierwszej chwili rozmowa
z lustrem moe budzi co najmniej wtpliwoci. Nikt nie
wieje w nas tyle optymizmu i wiary w siebie, ile sami so
bie moemy dostarczy, dlatego warto nad tym popraco
wa i uwierzy w skutek.
Akceptacja siebie nie jest rwnoznaczna z bezkry
tycznym zachwytem nad sob. atwo popa z jednej
skrajnoci w drug, co jest rwnie mczce, a nadto nie
sprzyja dobrym relacjom z innymi ludmi.
Dajc tych kilka wskazwek, bynajmniej nie namawiam do re
zygnacji z upikszania si, bo jak ju wspomniaam, nie jestem
przeciwna poprawianiu urody i dbania o siebie, ale uwaam, e
przesada w tej sprawie, zreszt jak w kadej innej, moe napraw
d unieszczliwi. Apeluj zatem jedynie o zdrowy rozsdek.
Poniewa czsto osoby popularne, znane z telewizji i koloro
wych czasopism stanowi wzorzec nieskazitelnej urody, pomy
laam, e warto zapyta o to, jak jest naprawd" wizaystk,
ktra zna rne tajemnice gwiazd. Oto co powiedziaa NATALIA
STOPA, wizaystka telewizji TVN:
DOBRY MAKIJA POTRAFI ZDZIAA CUDA
Jestem wizaystk i charakteryzatork z wieloletnim d o
w iadczeniem . Na co dzie pracuj z gwiazdami telewizji TVN,
58

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

malujc j e do filmw, seriali, reklam telewizyjnych, sztuk te


atralnych oraz sesji fotograficznych. Na moim fotelu w charakteryzatorni siada w iele znanych kobiet i mczyzn. S to zarw
no aktorzy, dziennikarze, m odelki, ja k i gwiazdy estrady. Wszy
scy oni na ekranie wygldaj nieskazitelnie, na tym wanie po
lega magia telewizji. Na blask gwiazd kina, telewizji czy mody
skada si w iele elem entw : dobry makija, perfekcyjna fryzu
ra, stylizacja oraz ow ietlenie. Mona pow iedzie, e wizayst
ka je s t troch ja k czarodziejka, bo dobry makija potrafi zdzia
a cuda. Podkrela i uwydatnia to, co najpikniejsze, odw ra
cajc jed n oczen ie uwag od elem entw mniej perfekcyjnych.
Te cuda makijau maj oczyw icie sw oje ograniczenia. Nie da
si na przykad cakow icie zatuszow a zm arszczek, ale mona
j e ukry, podkrelajc inne atuty urody. A czy to m oe wpdzi
w kom pleksy? Oczywicie, e tak. W d obie internetu i telewizji,
gdzie wiat kreow any przez m edia przenika do zwykej codzien
noci, pojawia si powany problem z odrnieniem fikcji od
rzeczywistoci. wiat, ktry widzimy na teledyskach w MTV
czy innych program ach rozrywkowych, nie ma nic w splnego
z prawdziwym yciem. Jed n a k czsto w ten wanie sposb od
bieram y w spczesne kanony pikna i atrakcyjnoci. Za w szel
k cen staram y si osign to, na co faktycznie pracuje wielu
profesjonalistw : wizaysta, stylista, fotograf, ow ietleniow iec,
a na kocu je sz cz e magiczny" program komputerowy.
M oda dziewczyna patrzy na swoj idolk, potem na sieb ie
i dostrzega wszystkie sw oje niedoskonaoci. Prawda je s t taka,
e sam a nigdy nie osignie takiego efektu , bo je s t to praktycz
nie niemoliwe. A jeli naw et wydaje je j si, e je s t blisko ideau,
okazuje si, e w realnym w iecie wyglda to m iesznie. Std
nasza frustracja, brak wiary w sieb ie oraz liczne kompleksy.
Chciaabym, aby ludzie uwiadomili sobie, e gwiazdy, ktre
widzimy na ekranach i ktre zachw ycaj wyjtkowym blaskiem ,
spotykaj si z takimi samymi problem am i ja k wszyscy; m iew a
j problem y z cer, ich wosy nie zaw sze tak pikn ie si uka
daj i tak ja k kady z nas, rwnie miewaj niedoskonaoci
urody oraz kom pleksy. Myl, e warto w tym miejscu w spo
m nie o podstaw ow ych bdach sztuki makijau, popenianych
przez kobiety w kadym wieku. P rzede wszystkim, le d o b iera
my podkad, zarwno pod w zgldem koloru, ja k i rodzaju skry,
dla ja k ieg o je s t on przeznaczony. Kolejnym ryzykiem je s t ilo
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom Ewa erom ska

59

nakadanych kosm etykw ; stosujem y za grub w arstw tuszu


do rzs, za duo ru, pudru, nie wspom inajc o ociekajcych
byszczykiem ustach. W szystkie te zabiegi zam iast dodaw a
urody, zdecydow anie je j ujmuj, niestety czasam i a do m iesz
noci. Zarwno w przypadku podkadu, ja k i pozostaych m a
gicznych kosm etykw , warto trzyma si zasady mniej, znaczy
wicej". Pozostaje jesz cz e kwestia ceny. D obre kosm etyki wcale
nie musz by drogie. Wane, eby byy odpow iednio dobrane
do rodzaju cery, kolorytu skry i wieku. Je li kobieta nie wie,
ja k i produkt bd zie dla niej odpow iedni, najlepiej poprosi pra
cownika drogerii, ktry posiada kom petentn w iedz na ten te
mat, o porad. Myl jed n a k, e w tej pogoni za piknem warto
zatrzym a si na chw il i zastanow i, czy kolejna zm arszczka
faktycznie zrujnuje nasze ycie, czy cellulit lub fad ka na brzu
chu m oe kreow a nasz system w artoci. Bo to wanie on, naj
czciej przekazyw any nam przez rodzicw, decyduje w mojej
opinii o poczuciu wasnej w artoci i pew noci siebie. Z drugiej
strony, jeli tak je st, e akurat kw estie urody spdzaj nam sen
z pow iek, to m oe my nie mamy tak napraw d powanych pro
blem w i szukam y dziury w caym.
Bez wtpienia yjemy w czasach dyktatury modoci i pikna.
Uleganie tej tendencji moe jednak sta si niebezpieczn pu
apk. Zaczyna si od drobnej sprawy, maego, delikatnego zabie
gu, eby tylko poprawi to, czego w sobie nie lubimy i w ten
sposb pozby si kompleksu. Ale to moe uzaleni - przekra
czajc niebezpieczn granic absurdu i miesznoci. Przykadw
mamy a nadto.
I jeszcze jedna sprawa, jakby troch obok oglnej tendencji
i mody. Czasem wydaje si, e jeli kobiecie uda si zatrzyma
uciekajc modo, to tym samym uda si jej zatrzyma wy
mykajcego si partnera czy ma. Ona, ona, nigdy nie miaa
kompleksu na temat swojego wygldu, dobrze czua si ze sob.
A nagle dowiedziaa si, e m ma romans z duo modsz ko
biet i jej maestwo jest na bardzo ostrym zakrcie. Kompleks
bycia star i nieatrakcyjn wybucha nagle, ciskajc za gardo.
Pojawia si myl: podcign powieki, wypeni usta i poprawi,
co tam jeszcze trzeba. Zapoycz si, przecierpi, ale uratuj
swoje maestwo. Znowu bd dla niego atrakcyjna, przecie
nie moe nie dostrzec i nie doceni tego, co dla niego robi!
60

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Drogie panie, czy naprawd uwaacie, e to jest skuteczny


sposb na uratowanie zwizku? Czy trwao jakiegokolwiek
maestwa moe zalee od kurzych apek? Ja nie tylko wtpi,
ale jestem wrcz przekonana, e przyczyna jest cakiem gdzie
indziej, dlatego gorco zachcam, by decyzj o ewentualnych
zabiegachdobrze przemyle, bez histerii i paniki.
Podobnego zdania jest zreszt pan doktor nauk medycznych
JAROSAW STACZYK, specjalista chirurgii plastycznej z kli
niki Linea Corporis w Warszawie:
MOG SKORYGOWA TWARZ, ALE NIE YCIE
Do mojej kliniki zgaszaj si gwnie kobiety. Mczyzn je s t
niewielu. Na w iecie pacjenci - mczyni stanowi mniej wi
cej 10% ogu pacjentw, a u nas okoo 4-5%. By moe dlate
go, e nasi mczyni preferuj typ macho, a m acho m oe mie
krzywy nos czy zmarszczki. To nawet dodaje m skoci i nie kala
specjalnie m skiej urody. Powiedziabym, e mczyni rzadko
radykalnie poprawiaj urod, natomiast zdarza si, e odwie
aj" twarz. N ajczciej motywacj je s t duo modsza partnerka,
przy ktrej chc wyglda zdrowo i modo. Myl tak zwaszcza
panowie w rednim wieku.
Kobiety, szczeglnie m ode, duo bardziej krytycznie podcho
dz do siebie. W mojej klinice przewaaj pacjentki w wieku m i
dzy 25 a 35 lat. N ajczciej chc poprawi piersi. Tych zabiegw
wykonujemy zdecydow anie najwicej. W nastpnej kolejnoci s
korekty nosa i odsysanie tkanki tuszczowej. Zanim dojdzie do
zabiegu przeprowadzam z pacjentk rozmow, niekiedy napraw
d dug. Std wiem, e poprzez operacj kobiety chc podnie
swoj warto i lepiej poczu si we wasnej skrze. Otwarcie
mwi, e przede wszystkim robi to dla siebie. Chc pozby si
kompleksw, podkreli i w yeksponowa swoj kobieco, po
chwali si piknymi, jdrnymi piersiami i paskim brzuchem. To
dla kobiet je s t po prostu wane. Na konsultacjach wsplnie usta
lamy rozmiar implantw. W zasadzie to pacjentka decyduje o ile
powikszy piersi, chocia czasami musz zdecydow anie wkro
czy i powstrzymywa te zapdy - dla je j dobra. Aby efek t by na
prawd dobry nie mona przesadzi i zatraci proporcji sylwetki.
Czasem zdarza mi si pacjentka z rzeczywicie duym kom
pleksem na tem at sw ojego wygldu, chocia ja nie dostrzegam
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

61

w je j twarzy racego mankamentu. J e s t przekonana, e korekta


ja k ieg o szczegu zmieni je j ycie, oczywicie na lepsze. Znaj
dzie partnera, dostanie lepsz prac albo w ogle zostanie za
uwaona i doceniona. Prawd mwic, s to do niebezpieczne
osoby, bo niezalenie od tego, ja k dobrze i prawidowo zostanie
wykonany zabieg, pacjentka nie bdzie miaa penej satysfakcji,
nie bdzie zadowolona. Powd je s t prosty. ebym nie wiem ja k
si stara, nie zm ieni je j ycia. M og skorygow a twarz, ale nie
ycie. N iestety nie mam takiej mocy, nie jestem czarodziejem .
Rozczarowana pacjentka wini lekarza. Nie tak miao by, nie
tego oczekiw aa. Operacja w je j przekonaniu miaa by poczt
kiem now ego ycia, a tymczasem nic si nie zmienio. Jeli pod
czas konsultacji zoentuj si, e mam do czynienia z pacjentk
o takich oczekiw aniach, zwykle staram si odw ie j od zab ie
gu. Tumacz, przekonuj, e operacja nie je s t sposobem na roz
wizanie yciowych problemw. Przecie to nie je s t tak, e y
cie nie ukada si z powodu, na przykad, zbyt wydatnego nosa.
Problem je s t gdzie indziej. Pacjentka z zaburzeniami em ocjo
nalnymi potrzebuje przede wszystkim rozmowy z psychologiem ,
a nie operacji. Na szczcie czasem udaje si pacjentk przeko
na, z dobrym dla niej skutkiem.
Bywaj te inne powody, dla ktrych odmawiam wykonania
zabiegu. Przede wszystkim wtedy, gdy oglny stan zdrowia nie
kwalifikuje pacjentki do zabiegu, to oczywiste. A take wtedy, gdy
wprawdzie je s t pewien d efek t urody, ale nie mona go usun.
Na przykad przepukliny tuszczowe przy chorobie Basedow a,
ktre daj efek t ociaego oka. Wtedy uzmysawiam pacjentce,
e konieczne je s t specjalistyczne leczenie, ktre przynajmniej
zmniejszy ten niekorzystny efekt. Albo odsysanie tkanki tusz
czow ej na lunym brzuchu. To nie da efektu. Tkanki tuszczowej
bdzie wprawdzie mniej, ale pozostanie nadmiar lunej skry,
a w ic zabieg nie da spodziew anego rezultatu, brzuch nie znik
nie i bdzie wyglda jesz cz e gorzej.
Dosy czsto zdarza mi si odmawia pacjentkom, ktre s
po prostu zbyt m ode na operacje. Kiedy pojawi si pierwsze
zmarszczki ju natychmiast chciayby j e operacyjnie niwelowa.
Po prostu nie mona zacz zbyt wczenie, bo za kilka lat, kiedy
zabieg miaby sens, efek t bdzie prawie niezauwaalny. Wtedy
zapraszam za dziesi lat i tumacz, dlaczego. W ikszo op e
racji to s operacje na cae ycie. Na przykad piersi pozostaj
62

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

w nadanym ksztacie, niezalenie, ja k zmieni si sylwetka k ob ie


ty w nastpnych latach. Inne zabiegi czasem si powtarza, ale
rzadko. A to dlatego, e z reguy najlepszy, najbardziej zauwaal
ny efek t uzyskuje si przy pierwszej operacji. Na przykad pierw
szy lifting daje znaczcy efekt. Przy kolejnych skra je s t ju na
cignita, a poniewa z latami zmniejsza si je j elastyczno,
wic nie udaje si tak adnie poprawi wygldu, ja k za pierw
szym razem. Podobnie je s t z powiekami. Za pierwszym razem j e
stem w stanie usun do 1,5 cm skry na pow iece, a za kolejnym
ledw ie kilka milimetrw. Nie ma wic powodu, eby robi takie
zabiegi zbyt wczenie.
Zdarzaj si oczywicie pacjentki uzalenione od kolejnych
zabiegw. I w takich przypadkach namawiam do zachowania
zdrow ego rozsdku, eby unikn efektu maski. Nie zawsze
udaje mi si przekona pacjentk, eby zrezygnowaa z kolejn e
go liftingu czy korekty powiek, ale staram si. W kocu nie chc,
eby moje pacjentki wyglday sztucznie i miesznie, a przy o ka
zji wystawiay mi nie najlepsze wiadectwo. Czasem naprawd
zdecydow anie odmawiam.
Nigdy nie ukrywam przed pacjentkam i, e popraw iajc uro
d uywam skalpela, a nie czarodziejskiej rdki. To je s t o p e
racja, ingerencja w ciao, w ic one musz by przygotowane na
dyskom fort i bl. N ajbardziej bolesna je s t plastyka uszu, ch o
cia na szczcie boli tylko jed n dob. O dziwo, dzieci lepiej
znosz t op eracj ni doroli. Pow ikszenie piersi te czy si
z blem . Oczywicie, to od kobiety zaley ja k go znosi, na ile
je s t cierpliwa, wraliwa, ale jed n a k musi wiedzie, e te 3-5 dni
po operacji nie bdzie czasem komfortowym. A odsysanie tkanki
tuszczowej porwnabym do zakw asw albo do siniakw. Ciao
je s t ja k b y troch obite, ale do wytrzymania.
W dzisiejszym w iecie wygld odgrywa ogromn rol. Praca
w duych zespoach, w korporacjach, wrd ludzi, nie mwic
ju o m ediach wymusza dbao o zdrowy, mody wygld. Moe
si wydawa, e urod poprawiaj gwnie osoby publiczne.
Tymczasem coraz w icej je s t pa, ktrych zadbany wygld je s t
wizytwk i dow odem ich profesjonalizmu. Kosmetyczki, trenerki fitness, fryzjerki, lekarki, nauczycielki. Jestem przekona
ny, e w najbliszych latach nie b d narzeka na brak pracy.

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

ROZDZIA

NIE ZASUGUJ NA SZCZCIE,


NIE ZASUGUJ NA MIO

Pisanie o szczciu naprawd nie jest atwe. Przede wszyst


kim dlatego, e cho sowo jest powszechnie znane i czsto uy
wane, to jednak do trudno si definiuje. Jego tre wcale nie
jest ani tak prosta, ani tak jednoznaczna, jakby si to mogo wy
dawa. Mona mwi o szczciu w wymiarze uniwersalnym,
rozumiejc je jako zadowolenie z ycia, pozytywne nastawienie
do wiata, ludzi i zdarze, a take w wymiarze indywidualnym,
osobistym. I to chyba najbardziej kadego z nas interesuje. Na
dajemy temu pojciu rn tre w zalenoci od tego, kto o tym
mwi i w jakim okresie swojego ycia. I tak, szczcie bywa sy
nonimem mioci, sukcesu zawodowego, pozycji spoecznej, ilo
ci posiadanych pienidzy i dbr wszelakich, a take zdrowia
i spenienia marze.
Czyli tego, czego chcielibymy dla siebie. To oczywiste, e
nikomu, kogo lubimy i na kim nam zaley, a tym bardziej sobie,
nie yczymy znoju, trudu, wysiku bez efektu, poraek, chorb
i blu oraz nieszcz. Wydaje si, e czowiek, ktremu roz
maite yczenia speni chocia w czci, powinien by bardzo
szczliwy. A czy faktyczne jest? W danym momencie na pew
no tak, ale przecie nic nie trwa wiecznie. Szczcie te nie,
a moe wanie przede wszystkim szczcie. Przecie wiado
mo, e szczliwym tylko si bywa i to wcale nie tak czsto. y
cie adnego czowieka nie skada si z kolorowych fajerwerkw,
nie jest drog bez przeszkd. Ale wcale nie naley si tym mar
twi. ycie ju takie jest. Nierwne, pokrcone, zaskakujce,
nieprzewidywalne. Raz nam daje, innym razem odbiera, a czo
wiek, szukajc peni, powinien dopuci do wiadomoci fakt,
e wzloty i upadki nikogo nie omin. Na tym polega istnienie.
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

65

Rozwaania o deniu do szczcia niezwykle celnie podsu


mowa znany dramaturg, filozof i przemiewca George Bernard
Shaw. Ot powiedzia on: "ycie pene szczcia! aden ywy
czowiek nie mgby tego znie. To byoby pieko na ziemi..."
I doprawdy trudno si z nim nie zgodzi. Intuicyjnie czuje
my, e nadmiar dobrego raczej by nam zaszkodzi i pewnie dla
tego przecitny zjadacz chleba uwaa, e jeli nie dzieje si nic
zego i tragicznego, to ju jest dobrze. Zwykle mierzymy w po
godn zwyczajno, w spokj, stabilizacj i pewno kolejnego
dnia. Czy to jest szczcie? Czy przecitno moe dawa szcz
cie? Ale jak najbardziej, jeli wanie zechcemy w ten sposb
je rozumie.
Niestety, s wrd nas ludzie, ktrym nie udaje si osign
owej zwyczajnej, pogodnej szczliwoci i to nieomal na kadym
polu. S jakby przeciwiestwem krla Midasa. Ten, jak wiadomo,
czego by nie dotkn, zamienia w zoto, co zreszt spodziewane
go szczcia mu nie przynioso. Natomiast osoby, o ktrych myl,
do czego si nie zabior, ponosz porak. Nieudane zwizki,
marna praca, a zudzenia pkaj jak mydlana baka.
Rnie okrelamy taki stan rzeczy. Mwimy o pechu, zoli
wo losu i wrogich okolicznociach. Zwykle na pocztku tej
drogi bez satysfakcji szukamy winnych, ale wkrtce poddajemy
si i dochodzimy do wniosku, e po prostu to my jestemy bez
nadziejni i dlatego wszystko, co dobre, przechodzi bokiem.
Wydaje si, e kada przypadkowa osoba na ulicy je st szcz
liwsza i lepsza od nas. Innym chocia mae rzeczy si udaj,
a nam dosownie nic, a w kadym razie nic, na czym nam na
prawd zaley. W efekcie coraz bardziej czujemy si sfrustrowa
ni, zagubieni, przestajemy lubi i siebie, i innych, a cay wiat
wydaje si nam wrogi i nieprzyjazny.
C dziwnego, e pojawiaj si pytania zaczynajce si
od DLACZEGO"?

66

Dlaczego w szkole byam przecitna, wtapiaam si w sza


r mas, mimo e duo si uczyam, interesowaam si
wieloma tematami i wiedziaam wicej od innych?
Dlaczego ju jako nastolatka nie miaam powodzenia,
nie zapraszano mnie na imprezy, mimo e nie jestem ani
brzydka, ani gupia?
Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Dlaczego nigdy nie umiaam si niczym wyrni, zabyszcze, chocia chciaam i wydaje mi si, e miaam
i nadal mam potencja?
Dlaczego inne dziewczyny wyszy za m, maj dzieci,
kochankw, a ja jestem sama?
Dlaczego aden zwizek mi si nie uda, chocia napraw
d staraam si i bardzo chciaam, eby byo dobrze i na
zawsze?
Dlaczego nie mog mie tego, co maj inni? Przecie nie
chc niczego nadzwyczajnego?!

Bynajmniej nieprzypadkowo powysze pytania s w rodza


ju eskim, bo to wanie najczciej kobiety maj ten problem
i drczcy kompleks bycia gorsz.
Jeli czytasz te sowa i masz wraenie, e mogaby uy
bardzo podobnych sw w odniesieniu do wasnego ycia, ten
tekst jest dla ciebie. Pytania s w zasadzie proste, konkretne,
ale odpowiedzi ju takie proste nie s.
Przede wszystkim, postarajmy si odczarowa problem. To
absolutnie pewne, e nie ciy na tobie adne fatum, chocia
pewnie tak wanie mylisz. A wic to nie s adne ponure czary
mary. Nikt bardziej lub mniej rzeczywisty nie rozdaje ludziom
yciowych kart i z gry wyznacza, komu naley si kolorowa
karta, a komu czarna. Kt by to zreszt mia by? Bg? Los?
Przeznaczenie? A nawet gdybymy zrobili takie hipotetyczne
zaoenie, e istnieje jaka nadprzyrodzona, tajemna sia, ktra
steruje ludzkim yciem, to dlaczego wanie tobie miaby przy
pa w udziale marny los? Czym sobie na to zasuya? A moe
miaaby to by kara za grzechy przodkw?
Sama widzisz, e tego rodzaju rozwaania prowadz wprost
do czarnej dziury, niczego nie rozwizuj, ani nie wyjaniaj,
a wic dajmy temu spokj. Zostawmy metafizyk i wrmy na
ziemi, do realnego ycia, i przyjrzyjmy si bliej faktom i oko
licznociom, szukajc odpowiedzi na liczne pytania, zaczynaj
ce si od dlaczego?".
Jeli odrzucisz myl o przeladujcym ci pechu, a take
przekonanie, e yjesz wrd ludzi, ktrzy ci nie lubi i nie ce
ni, a nadto knuj zoliwie za twoimi plecami, w celu uprzy
krzenia ci ycia, to co ci pozostaje? Zostajesz TY SAMA! A co to
oznacza?
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

67

To oznacza, e do tej pory nie uwiadomia sobie prostej


prawdy - twoje ycie w ogromnej mierze zaley od ciebie!
Ju widz, jak si zymasz, denerwujesz, mwisz, e to idio
tyczny bana. Przecie nieraz si staraa, chciaa, prbowaa,
ale to zawsze innym dostawao si to, czego ty pragna. eby
to si zdarzyo raz, mogaby ewentualnie pogodzi si z po
rak. Wiadomo, e nie zawsze si udaje, ale tobie stale si to
przydarza, wic to nie moe by przypadek ani bd w postpo
waniu! Po prostu, jednym los sprzyja, a innym rzuca kody pod
nogi i tyle.
Przyznaj, e to jest bardzo kuszce tumaczenie. Nie wyma
ga od ciebie wysiku. Ba, nawet powoli przyzwyczajasz si do
tego, a wrcz podwiadomie oczekujesz kolejnego potknicia.
Bo niby dlaczego nagle miaoby by inaczej?!
Ot, moe by inaczej, pod warunkiem, e przestaniesz uwa
a siebie za ofiar losu i wreszcie zdecydujesz si na skuteczne
dziaanie, na yciow energi, ktra w tobie tkwi, pki co nieodkryta, jakby upiona. Czekanie na popraw, ktra przyjdzie nie
wiadomo skd, ani nie wiadomo kiedy, jest tylko strat czasu.
Zacznijmy od maego wiczenia. We kartk papieru, po
dziel na p i z jednej strony wypisz te swoje cechy, ktre uwa
asz za cenne i ktre lubisz, a z drugiej wypisz swoje wady, a pre
cyzyjniej rzecz ujmujc, to, co ty uwaasz za wady. Tej kartki nie
przeczyta nikt oprcz ciebie, wic nie oszukuj, nie wymylaj na
si nieistniejcych cech. Ani si nie wybielaj, ani nie katuj nad
miern krytyk. Pisz tak, jak czujesz. Na dole kartki, o ile zo
stanie ci troch miejsca, a jak nie, to we kolejn, napisz czego
si najbardziej boisz, co sprawia ci najwiksz yciow trudno,
z czym si nie godzisz. To moe by oczywicie kilka rzeczy.
eby atwiej byo zrozumie o co chodzi i jak naley analizo
wa spis cech, poprosiam Ol, 26-letni dziewczyn, ktra zgo
sia si do mnie z problemem podobnym do twojego. Ola zgodzi
a si, eby jej kartk omwi na amach tej ksiki. A co si na
niej znalazo? Wrd plusw Ola wymienia zaledwie trzy cechy:
uczciwo, pracowito i to, e dobrze gotuje. Minusw byo zde
cydowanie wicej: nic mi si nie udaje", jestem nieatrakcyj
na", zazdroszcz innym", nie mam przyjaci, nie lubi ludzi,
a szczeglnie dzieci, nie jestem cierpliwa" itp.
68

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Gwnym problemem Oli jest nieumiejtno komunikacji


z otoczeniem, z ludmi. Z jednej strony nie umie wyraa swo
ich emocji, wstydzi si ich, z drugiej nie ma w niej gotowoci do
otwarcia si na innych ludzi i na ich problemy. Jest skupiona na
sobie, ale bynajmniej nie wynika to z egocentryzmu. Po prostu
panicznie boi si, e kto j wymieje, odrzuci, skrytykuje. Na
sam myl, e jakie osoby, nawet najblisze, mogyby dyskuto
wa o niej, zastanawia si, co w niej siedzi i dlaczego jest taka
zamknita, robi si jej gorco. Skd taka postawa?
Moim zdaniem Ola jest wrcz patologicznie niemiaa.
Niemiao to bardzo dziwna i niejednoznaczna cecha. Dla
jednych to wada, dla innych zaleta. Waciwie to kady z nas
jest troch niemiay, zwaszcza, kiedy zmierza si z czym po
raz pierwszy. Wikszo z nas daje sobie z tym rad, bo prze
waa ciekawo, jak te sobie poradz z t, czy inn spraw. Ta
ciekawo to swoisty doping, mobilizacja. A w odrobinie nie
miaoci je st mnstwo autentycznego wdziku, ktry wzbu
dza sympati i pozwala wybacza potknicia. Szczeglnie jest
to cenna cecha w dzisiejszych czasach, kiedy to ju od najmod
szych lat uczeni jestemy walki o swoje. Zatem lekka niemia
o na pewno nie je st wad.
Czasem jednak niemiao je st na tyle dominujc cech
charakteru, e odgradza czowieka od innych ludzi. A wszyst
ko zaczyna si w dziecistwie (znowu to dziecistwo!). Na og
rodzice nie zwracaj szczeglnej uwagi na dziecko obdarzone
t cech, gwnie dlatego, e je st ono niekopotliwe, cichut
kie, spokojne, nie wadzi nikomu. Skoro dziecko nie domaga
si uwagi, nie wyraa gono swoich uczu, nie ma o nic pre
tensji, dla rodzicw je st to informacja, e wszystko je st w po
rzdku, e dziecko je st szczliwe i zadowolone z tego, co ma.
Tak oczywicie moe by, ale zdarza si, e dziecko nie mwi
o swoich emocjach dlatego, e nie umie ich wyrazi, a przy
czyn je st wanie niemiao. Nawet wtedy, gdy rodzice zda
j sobie spraw z tego, e ich latorol je st niemiaa, to czsto
nie widz w tym szczeglnego problemu. Wyronie, ma czas,
jeszcze nauczy si walczy o swoje, prezentowa wasne zda
nie. A co jeli si nie nauczy, tylko przeciwnie: rozwinie w so
bie t cech do tego stopnia, e utrudni mu ycie? Wtedy je st
kopot.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

69

Uwaam, e tak wanie je st z Ol. Zamkna si w swoim


sposobie bycia i postrzegania wiata. Tym bardziej, e jej od
czucia nie pokrywaj si z tym, jak odbieraj j inni.
Ona jest nieszczliwa, czuje si pomijana, niedoceniona,
wyrzucona na margines, a otoczenie odbiera j jako osob po
nur, niechtn ludziom, zamknit w sobie, na dodatek zaro
zumia, bo Ola czsto zachowuje si tak, e bez kija nie pod
chod". Burczy, spuszcza gow, patrzy spode ba, rzadko si
umiecha, nie ma za grosz poczucia humoru, szczeglnie na
swj temat. Klops! Kompletne niezrozumienie i rozminicie
pragnie z moliwoci ich realizacji.
A przecie Ola marzy o tym, eby ludzie j lubili, eby chcie
li jej towarzystwa, pragnie nareszcie bysn w rozmowie, po
czu si kim wanym, docenianym i potrzebnym. Ju nawet nie
myli o wielkiej, szalonej mioci, o bliskim czowieku, ktry j
doceni i zrozumie. Na razie wystarczyaby jej zwyka ludzka ak
ceptacja i yczliwo.
Z tak siln niemiaoci mona sobie poradzi, mona j po
kona, tylko trzeba pozwoli sobie pomc. Samemu moe by
trudno, tym bardziej, e nieatwo dostrzec, e tu wanie tkwi
rdo problemw. Ale szukanie pomocy nie jest ujm na hono
rze. Od tego s psycholodzy. Niemniej, jeli nie chcesz takiego
kontaktu, to przynajmniej uwiadom sobie, co powinna w so
bie zmieni. Jaki ma by kierunek tych zmian. A zatem:
Przesta przejmowa si tym, jak inni oceni to, co ro
bisz, mwisz, jakie podejmujesz decyzje i jak wygldasz.
Na szczcie nie jeste ppkiem wiata.
Nie wymagaj od siebie wicej ni to jest realnie moliwe.
Daj sobie prawo do bdw, pomyek i nie do koca tra
fionych decyzji. Nie ma ludzi, ktrym to si nie zdarza.
Nie rozpamituj kadego sowa, gestu, spojrzenia, skie
rowanych w twoj stron. Podchod do siebie i do innych
z wikszym dystansem i z wiksz yczliwoci.
Nie myl, e jeste obiektem zainteresowania innych
ludzi, e inni bacznie ci obserwuj i obgaduj. To nie
prawda. Ludzie maj swoje sprawy i mao ich interesu
jesz.
Zamieniaj marzenia na czyny. Na przykad, zamiast my
le: chciaabym zaprosi koleanki na kolacj", po pro
stu zapro je. Zamiast marzy o kursie salsy, najzwyczaj70

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

niej na wiecie zapisz si na zajcia i nie przejmuj si


tym, e okaesz si niezgrab. W kocu wszyscy, ktrzy
przyszli na kurs s w identycznej sytuacji, czyli nie wie
dz, jak to si robi i chc si nauczy. Nikt nie bdzie
skupia uwagi specjalnie na tobie, bo kady bdzie pa
trzy pod wasne nogi.
Zawsze szukaj prawdziwej, wiadomej motywacji dla
wszystkiego, co robisz. Nigdy przeciw sobie, zawsze dla
siebie.
Dostrzegaj i ce mae przyjemnoci. Sama sobie rb pre
zenty. Nic wielkiego. Czasem co pysznego do jedzenia,
innym razem wyjazd z przyjacik, jaki ciuszek... ycie
w gruncie rzeczy skada si z drobiazgw.
Naucz si czerpa rado z wasnej odwagi, z pokony
wania kolejnych progw. Kady kolejny, nawet may krok
w pokonaniu wasnej saboci, to dla ciebie zwycistwo.

Na pocztku moe by trudno, ale powoli trzeba przeamy


wa lk. Zacz naley od spraw najprostszych i powoli prze
chodzi do powaniejszych. Kada niemiaa osoba wie, z czym
je st jej najtrudniej. Przede wszystkim, ten punkt krytyczny trze
ba bardzo wyranie zdefiniowa i nazwa. Jeli na przykad sen
z powiek spdza ci myl o wystpieniu publicznym, na jakim
zebraniu czy naradzie, wicz mwienie do ludzi na najbliszej
rodzinie. Niele te jest mwi przed lustrem. Gono i wyra
nie, panujc nad mimik i gestykulacj. To jest sprawdzone!
Mam nadziej, e zaczynasz rozumie, i twierdzenie, e nie
zasugujesz na szczcie, bo jeste ulepiona z beznadziejnej gli
ny, jest oczywist nieprawd. Najwaniejsze jest to, eby otwo
rzya si na moliwo pozytywnych zmian w twoim yciu i uwie
rzya, e wszystko jest moliwe, jeli tylko tego naprawd chcesz.
Poza tym, szczciu trzeba pomaga, wychodzi mu naprzeciw.
Siedzenie w domu, ualanie si nad sob, unikanie kontaktw
z ludmi, z ca pewnoci nie sprzyja szczliwym przypadkom.
Widziaa kiedy psa, ktry wychodzi z wody? Widziaa jak
si otrzsa? Zrb tak samo: strznij z siebie kompleksy
i pd do przodu! Kto wie, co je st za rogiem ...
Na koniec tych rozwaa odwoam si do sw Eleonory
Roosevelt: Bd tob pom iata, tylko jeli na to pozwolisz...".
Wic nie pozwalaj. Sta ci na to!
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

71

NIE ZASUGUJ NA MIO


W zasadzie jest to kontynuacja poprzedniego wtku, bo zwy
kle mio kojarzymy z poczuciem wielkiego szczcia. Uznaje
my, e jest darem losu, sensem i celem istnienia. Pewnie dlatego
wikszo ludzi zapytana o to, co jest dla nich w yciu najwa
niejsze, odpowiada, e mio. Czasem jej szukamy i nie znajdu
jemy, czasem nie szukamy, a nagle si przytrafia. Bywa, e jest
spenieniem marze, a innym razem gorzkim rozczarowaniem
i zawodem. Mio, jak mao co, nie poddaje si reguom i sche
matom. Rwnie dobrze mona trafi wspaniale za pierwszym ra
zem i odnale przysowiow drug powk, t jedyn na cae
ycie, jak i szuka, prbowa wiele razy i niestety by wci sa
memu. A wydawao si, za kadym razem, e spenienie jest tu,
tu...
Myl, e wikszo z nas ma na swoim koncie miosny za
wd, przynajmniej jeden, dlatego wiemy, czym to pachnie. Mia
o by piknie i na zawsze, ale co nie wyszo, co si skoczyo
i pozosta nie tylko al, ale i uczucie zwtpienia, z pytaniem
w tle: czyja w ogle zasuguj na mio?"
Skonno do nieudanych zwizkw jest w zasadzie do de
mokratyczna, a to oznacza, e problemy z zakotwiczeniem si
w staym ukadzie zdarzaj si i kobietom, i mczyznom. Co
prawda rwnie w tej sprawie ja dopatruj si pewnego rodzaju
niesprawiedliwoci, a waciwie nierwnoci pci.
Mczynie lata mijaj jakby wolniej i mniej go obciaj. Sa
motny facet po czterdziestce, a nawet po pidziesitce, m i m o
licznych nieudanych zwizkw, cigle znajduje kandydatki, ktre
gotowe s zaryzykowa i uszczliwi go swoj osob na reszt
ycia. Kobietom je st znacznie, znacznie trudniej. Z pewnoci
tum si nie pcha. Pewna moja znajoma okrelia to tak: jeli
masz 45 lat, to twoja szansa na znalezienie partnera na ycie i na
szczcie we dwoje jest rwnie prawdopodobna jak to, e uk
si ci jadowity w w centrum Warszawy. Oczywicie nie mona
cakowicie wykluczy tej moliwoci, ale... Wiadomo!
To niestety prawda. Samotne kobiety po 45 roku ycia, po
woli, stopniowo, ale i nieuchronnie staj si dla mczyzn jakby
przeroczyste. I to zarwno dla rwnolatkw, jak i dla starszych.
Kobiety to doskonale czuj i pewnie dlatego midzy trzydziestk
a czterdziestk tak si spiesz, niecierpliwi. Chc mie wreszcie
72

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

stay zwizek, dziecko. Wszystko jedno, ze lubem, czy bez nie


go. Byle tylko nie by samotn do koca ycia.
Samotni mczyni podchodz do tej sprawy duo spokoj
niej. Im zegar biologiczny nie bije tak nerwowo. Moe nawet
w ogle nie bije, bo mczyni lubi myle, e s cigle modzi
i tylko kobiety si starzej. Oni maj czas, my mamy go znacz
nie mniej. To wcale nie oznacza, e mczyzn nieudane zwizki
nie dotykaj i nie frustruj. To przygnbia obie strony, chocia
inaczej, bo inaczej rozkadaj si wane akcenty.
Zacznijmy od pocztku i poszukajmy momentu, w ktrym za
czyna si rodzi w czowieku kompleks bycia niekochanym, nie
zasugujcym na mio, kto nie jest w stanie wzbudzi w dru
gim czowieku prawdziwego uczucia.
Bardzo wany jest pierwszy powany zwizek, pierwsze
zakochanie i to, co z niego wynika. Wszyscy znamy pary, kt
re zawizay si w liceum i mimo rnych scenariuszy przetrwa
y i stworzyy szczliwe rodzinne stado. Ale bywa te inaczej.
Dugoletnia para, taka ze szkoy, z planami na przyszo, ak
ceptowana przez rodziny, przyjaci i znajomych, nagle si roz
staje i kady idzie w swoj stron. Szok dla wszystkich wokoo.
Nikt nie wyobraa sobie, eby wanie oni mogli si kiedykol
wiek rozsta! Pasowali do siebie jak ula. Wrd znajomych,
ktrym rnie wiodo si na uczuciowym polu, stanowili jasny,
stabilny punkt. Nic dziwnego, e w rodowisku a huczy od do
mysw i komentarzy. Dlaczego? Co si stao? Moe komu od
bio? A moe pojawi si kto trzeci? A co z najbardziej zainte
resowanymi?
Czasem oboje dochodz do wniosku, e wszystko midzy
nimi wypalio si, e s ze sob jedynie z przyzwyczajenia, e
powiao nud, rutyn i jeli dalej bd to cign, to w kocu
si znienawidz. S cigle bardzo modzi, a ju na plecach maj
uczuciowy baga, ktry zaczyna ciy i przeraa. Potrzebny
im oddech, nowy start, inne ycie. Chc poszale, wyszumie
si, poczu wolno. Rozstanie je st nieuniknione, chocia przy
kre, bo to w kocu tyle lat! I zdarza si, e rzeczywicie upa
jaj si odzyskan wolnoci, ale nierzadko kade z nich do
szybko znajduje now mio, buduje nowy zwizek. S dojrzal
si, wiedz czego chc. Poniewa rozstali si w jakiej takiej zgo
dzie, nie czuj obcienia pierwsz mioci. Wprawdzie ona na
zawsze pozostanie w nich, ale nie bdzie traum, a sentymen
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

73

talnym, cennym wspomnieniem i dowiadczeniem. To sytuacja


prawie idealna.
Znacznie gorzej, jeli o rozstaniu zadecydowaa jedna strona,
ku zupenemu zaskoczeniu drugiej. To bardzo trudne rozstanie.
Jest bl, al, zo, poczucie klski i naga samotno, z ktr nie
wiadomo co zrobi. Czowiek kuli si w sobie, zamyka, obcia
si win, nie rozumie dlaczego tak si stao. Odepchnity, po
rzucony, zaczyna wznosi wok siebie obronny mur, by chroni
swoje zdruzgotane ego. Kto wzgardzi nasz mioci, pokaza,
e nie zasugujemy na uczucie, e kto inny jest lepszy. Poczucie
krzywdy determinuje postaw wobec innych ludzi, ktrzy w ni
czym nam nie zawinili. Bardzo obawiamy si, e znowu kto nas
oszuka, wykorzysta i porzuci. Osoba przewiadczona o tym, e
nikt nigdy ju jej prawdziwie nie pokocha, bo na to nie zasuguje,
zachowuje si czsto tak, e rzeczywicie trudno okaza jej uczu
cie. Jest oscha, najeona kolcami, zoliwa, opryskliwa, a to po
woduje, e ludzie zaczynaj j omija. Nie musi niczego mwi,
deklarowa. W jej spojrzeniu, postawie, wyrazie twarzy s tyl
ko ze emocje. Komu chciaoby si przez to przebija? Nie wysy
amy adnego sygnau, e tak naprawd bardzo tsknimy za mi
oci, bliskoci, za namitnoci. To jest gboko w nas ukryte,
a im duej trwa, tym trudniej wyj z tej skorupy i otworzy ser
ce, sprbowa zaufa.
Mona trwa latami w takim stanie ducha, hodujc sobie kom
pleks osoby niegodnej mioci. Tylko po co? Same straty, adne
go zysku! A moe by tak przebaczy, zapomnie, pogodzi si
z losem i zacz y? Mwi si, e jedna jaskka wiosny nie czy
ni, wic dlaczego jedna nieudana mio miaaby przekre
li zdolno do kochania i do bycia kochanym, na zawsze?
S oczywicie inne scenariusze, ktre w efekcie prowadz
do tego samego stwierdzenia, e jestem osob, ktrej nie mo
na pokocha na zawsze, na stae, do koca ycia.
Z jednej strony cigle co si dzieje, s jakie spotkania,
randki, ale nigdy nie byo dugiego, prawdziwego zwizku. Byy
znajomoci, chodzenie ze sob, seks, jakie mniej lub bardziej
sprecyzowane wsplne plany, z ktrych nic nie wychodzio. Tych
znajomoci mogo by naprawd duo. Jedne przelotne, kilku
tygodniowe, inne dusze; kilkumiesiczne, czasem rok, ptora,
gra dwa. Zawsze byo tak samo. Fascynujcy pocztek, przeko
nanie, e tym razem to jest to, a potem rozstanie. Niewane, kto
74

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

odchodzi i dlaczego, wane, e z adnej znajomoci nic mdre


go nie wychodzio. I znowu pojawiaj si pytania - dlaczego?
Czy tak trafiam, czy we mnie jest jaki feler? Dlaczego inni
zakadaj rodziny, maj dzieci, nawet si rozwodz?! Ja nawet
rozwie si nie mog, bo do tego potrzebny jest lub, a ja nie
mam z kim go wzi! Jaki bd popeniam? A moe to nie moja
wina, moe to pech, przeklestwo jakie?!
Jak ju pisaam, mczyzna odrobin lepiej radzi sobie z tak
sytuacj. Ba, koledzy obcieni nie najszczliwszym mae
stwem, mog mu nawet troch zazdroci, e cigle je st wolny,
e moe sobie fruwa bezkarnie z kwiatka na kwiatek. Przecie
wiadomo, e gdyby tylko chcia, to mgby mie on, dzieci
i cay ten kram. Nie ma? To widocznie nie chce, dobrze mu z tym.
Nikt go nie ocenia, nie naciska. No, moe rodzice chcieliby, eby
dorosy synek ustatkowa si, moe marz im si wnuki, ale c
oni mog? Czekaj i tyle!
Z kobiet, to cakiem inna sprawa.
W przeciwiestwie do mczyzny, mnogo znajomoci tylko
j obcia. Latawica, atwa zdobycz, puszczalska. To okrelenia,
ktrymi czsto obdarza si kobiet, ktra tak naprawd tylko
szuka mioci, nie przygd. Prbuje, stara si dopasowa, za ka
dym razem ma nadziej. Czy mona j za to wini, albo oskara?
Dokadnie tak jest z Dank, 41-letni singielk. Okre
liam j mianem singielki, bo taki jest stan faktyczny, mimo e
przez krtk chwilk bya nawet matk. Jakie cztery miesi
ce, nie wicej, i to dawno temu. Ale po kolei.
Danka urodzia si w maej wsi pod Rzeszowem, gdzie nadal
mieszkaj jej rodzice. To nie by szczliwy dom rodzinny. Oj
ciec rzdzi tward rk, a jak sobie popi, to i przyoy potrafi.
Matka i modsza siostra yy w strachu, ale Danka nie dawa
a si, stawaa okoniem, przez co obrywaa bardziej ni reszta.
Nienawidzia ojca, nie szanowaa matki, ktra jej zdaniem po
zwalaa sob pomiata. Marzya o jednym: wyrwa si z domu
i uciec jak najdalej i jak najszybciej. Tylko dokd? Wtedy poja
wi si Piotrek, chopak z ssiedniej wsi, starszy o rok. Podoba
si jej, tym bardziej, e koleanki uwaay go za najadniejsze
go chopaka w okolicy. Chyba si zakochaa, zreszt nie bardzo
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompieksom

Ewa erom ska

75

wiedziaa, co to waciwie znaczy. Byo jej mio, lubia kiedy j


caowa, przytula, a poza tym miaa swj wiat, swoj odskocz
ni od rodzinnej codziennoci i to byo najwaniejsze. To z nim
przeya swj pierwszy raz, na ce w pewne letnie popoudnie.
Nie pamita adnych ekscytujcych przey, za to doskonale
pamita strach, e si wyda, e bdzie w ciy, a ojciec j zabije.
Z tego strachu nie chciaa wicej chodzi na k, wic mio
si skoczya. Nie przeja si specjalnie, bo i tak najwaniej
sza bya szkoa. To bya jej przepustka do wolnoci. Uczya si
pilnie w technikum rolniczym, nie dlatego, eby to j specjal
nie interesowao, ale to bya jedyna szkoa rednia blisko domu.
Kiedy dostaa si na Uniwersytet Jagielloski uznaa, e wy
darzy si cud i nareszcie zacznie lepsze ycie. I tak byo. Inny
wiat, inni ludzie i Marek, jej pierwsza prawdziwa mio. Byli
nierozczni, planowali wspln przyszo, niemniej los plany
przyspieszy, bowiem okazao si pod koniec pierwszego roku,
e Danka jest w ciy. Dziewczyna nie miaa co pokazywa si
w domu bez lubu, wic pobrali si szybko, po cichu, niemal
w tajemnicy, ale to nie byo radosne wydarzenie dla adnego
z nich. Nie byli gotowi na maestwo, a tym bardziej na rodzi
cielstwo. Marek mia pretensje, e nie uwaaa, e go wrobia,
ona mwia to samo. Niby byli maestwem, ale nawet nie za
mieszkali razem. Marek chroni si u rodzicw, ona mieszkaa
w akademiku, prawie si nie widywali. Bali si siebie, ciy,
przyszoci, ta sytuacja zdecydowanie ich przerosa. Definityw
nie rozstali si jeszcze zanim urodzia si ich crka, a rodzice
Marka postarali si przyspieszy rozwd. W tych okoliczno
ciach dziecko nie byo radoci, lecz przeszkod, dlatego Danka
podrzucia je swojej matce, a sama wrcia na studia. W domu
bywaa rzadko i na krtko. Po co miaa przyjeda? Z crk nie
czua wizi, z rodzicami, zwaszcza z ojcem, tylko si kcia.
Oczywicie prbowaa uoy sobie ycie i w tej sprawie go
towa bya na wiele, a nawet na bardzo wiele. Naiwnie wierzya
kademu mczynie, ktry mia ochot poby z ni cho chwi
l, e tym razem stworz co wanego i na zawsze. Wanie
to troch" spdzao i nadal spdza sen z powiek Danki, bo ni
gdy adna znajomo nie przeksztacia si w zwizek z sensem
i przyszoci. Ona angaowaa si, a mczyni po prostu prze
wijali si przez jej ycie. Dzisiaj ma 41 lat, jest atrakcyjna, ma
swj okrelony, modzieowy styl, ale nadal sama, chocia cigle
76

Ewa erom ska

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

poszukujca. Stosunki z doros crk s jak najgorsze, czemu


trudno si dziwi. Nie umiej ze sob rozmawia, nie rozumiej
si. Kci si z crk dokadnie tak samo, jak kiedy kcia si
z rodzicami. Czasem dopada j chandra. Wszystko jest nie tak,
jak sobie w gowie ukadaa i bardzo ciko jej z tym. Innym ra
zem wstpuje w ni optymizm i wiara, e jeszcze nie wszystko
stracone, e gdzie tam jest ten jeden jedyny, tylko jako spo
tka si nie mog. Na razie nie dopuszcza do siebie myli o y
ciu w pojedynk. Przecie nie jest gorsza od innych dziewczyn.
Mog inne mie mczyzn na stae, moe i ona, tylko musi
jeszcze troch poczeka, poszuka...
Przypuszczam, e w historii Danki niejedna dziewczyna od
najdzie bodaj lad wasnego ycia i wasnych przemyle. Jeli
tak, to kolejne sowa kieruj specjalnie do ciebie.
Oczywicie, e nie mona ci wini za to, e chcesz kocha
i by kochan. To jak najbardziej naturalna ludzka potrzeba.
Ale jeli kolejne zwizki nie udaj ci si, jeli za kadym razem
wychodzisz z nich potuczona, poraniona, coraz bardziej przy
gnbiona i zakompleksiona, to chyba warto zastanowi si, czy
przypadkiem nie popeniasz jaki bdw. Oczywicie nie spe
cjalnie, bo przecie chcesz jak najlepiej. Moe wrcz za bardzo
chcesz?
Podstawowe pytanie brzmi: czy, poznajc mczyzn,
dokonujesz wiadomego wyboru, czy bierzesz cokolwiek",
co ci los postawi na drodze?
Podejrzewam, e naleysz do tych kobiet, ktre uwaaj, e
kobieta bez mczyzny u boku jest niekompletna, a wic gorsza
od tych, ktre maj na stae mskie rami tu obok. Jest z kim
pokaza si na spacerze, na weselu u rodziny czy znajomych,
jest z kim pj do kina. Jest dla kogo gotowa, pra, prasowa
i sprzta. Taka postawa moe drani, a przynajmniej mie
szy kobiety, ktre za nic na wiecie nie chc ustawi si na po
zycji suebnej wobec mczyzny, ale im nie zaley. A tobie tak
bardzo zaley na tym, eby nie nosi na sobie pitna kobiety sa
motnej, a wic w twoim rozumieniu drugiej kategorii, e zrobisz
wszystko, byleby jaki ON w ogle by.
Przeanalizuj swoje dotychczasowe zwizki. Czy m
czyni, ktrzy przewinli si przez twoje ycie, zasugiwali na
twoje starania? Co dawali ci w zamian, czy w ogle cokolwiek
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

77

ci dawali, poza jak tak obecnoci, a raczej szwendaniem si


po twoim yciu? Chyba niewiele dostaa, bo gdyby byo ina
czej, to nie byaby sama. A gdzie je st bd?
Bd polega na tym, e w chwili, gdy na twojej drodze poja
wia si kolejny mczyzna, ty natychmiast rezygnujesz z siebie
na jego rzecz. Twoje pragnienia, oczekiwania staj si niewa
ne, wrcz niegodne uwagi. Nareszcie spotkao ci szczcie, po
jawi si ON i chce si z tob spotyka. To ci wystarcza, to ci
nakrca... Nie stawiasz wymaga. Boisz si, e jeli o cokolwiek
poprosisz dla siebie, to on natychmiast zniknie, wic nie prosisz,
podporzdkowujesz si. Nowy mczyzna staj si now nadzie
j, a w ciebie wstpuje energia. Angaujesz si w jego sprawy,
w jego rodzin. Znacie si ledwie kilka tygodni, a ty jedziesz
z obiadem do jego chorej matki albo proponujesz, e zabierzesz
na tydzie nad morze jego synka z poprzedniego zwizku. Tak
rozumiesz mio. Tylko, czy to naprawd jest mio, czy zabi
janie lku przed samotnoci?
A co z tym facetem? Jednym, drugim, trzecim... Czy ty mu si
w ogle przyjrzaa? Czy jeli po pewnym czasie odkrya, e on
jest marudnym egocentrykiem albo leniem bez ambicji zastano
wia si, czy warto w to brn, czy te tumaczya go? Ja po
dejrzewam, e tumaczya, bo przecie nikt nie jest doskonay...
itd. Tak bardzo nie chciaa by sama, e nadawaa mu cechy,
ktrych nigdy nie mia! Po cichu pewnie nieraz wciekaa si,
na pewno ykaa zy, ale jednoczenie robia szybki bilans. Co
ci si bardziej opaca? By z nim, takim jakim jest, czy by sam.
Zawsze wychodzio ci, e lepiej z nim. Efekt znasz! Cige jeste
sama, mimo e za kadym razem gotowa bya wiele powici.
Baga zych dowiadcze ronie, a w tobie utrwala si kompleks
osoby niezasugujcej na mio.
Dlaczego tak si dzieje? Chyba dlatego, e chcesz by
w zwizku na si. Lepszy bye jaki zwizek ni aden. Nie
masz cierpliwoci, eby poczeka, a znajomo rozwinie si,
a poznasz dokadnie tego mczyzn, przekonasz si, ile je st
wart i czy pasujecie do siebie. Chcesz szybko, ju teraz, jakby
kto ci goni. Jest okazja, to trzeba j apa, a potem si zoba
czy. Jako to bdzie. W ten sposb nie tylko siebie oszukujesz,
bo nacigasz rzeczywisto do wasnych oczekiwa, ale te
nie zostawiasz mczynie pola do dziaania, do zdobywania.
78

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Po dwch, trzech spotkaniach oddajesz mu dusz, ciao, czas,


wszystko.
Czy on tego chcia? Pewnie na samym pocztku zaimpono
waa mu twoja postawa. Nawet nie przypuszcza, e moe na
kobiecie robi takie wraenie! Ale z czasem zaczyna to go m
czy, nudzi, troch tchrzy i wycofuje si. Jeden co usiuje tu
maczy, usprawiedliwia si, a inny po prostu znika. Nie odbie
ra telefonw, nie otwiera drzwi.
Nie sdzisz, e trzeba co zmieni? Podej do siebie i do y
cia inaczej?
Przyjrzyjmy si bliej tej twojej samotnoci, ktrej tak
nienawidzisz i od ktrej za wszelk cen chcesz uciec,
a take twojemu zanionemu poczuciu wartoci.
Zacznijmy od samotnoci. Bardzo mao jest takich ludzi, kt
rzy s na wiecie cakiem sami. Ty pewnie do nich nie naleysz.
Przypuszczam, e masz rodzicw, moe rodzestwo, moe nawet
dziecko czy dzieci, o przyjacioach, znajomych ju nie wspomn.
Wic nie jeste sama. Rzecz w tym, e ty rozumiesz samotno
jako ycie bez mczyzny. Tych innych osb nie cenisz nadzwy
czajnie, nie s dla ciebie tak wani, jak facet. To przecie nor
malne, e ma si jak rodzin. Kady ma! Lepsz, gorsz, ale
ma. To nie jest wyrnik. Wyrnikiem, ktry podkrela two
j w arto we wasnych oczach jest ON - MCZYZNA. Tyl
ko wtedy, gdy biegniesz na randk, kiedy jeste z nim w ku
czujesz, e jeste co warta. Gonisz wic za kolejn znajomo
ci, szukasz, miotasz si, a po drodze niestety gubisz naprawd
wane sprawy. Pewnie nieraz uzmysowia sobie, e nie jeste
najlepsz crk, moe nawet nie najlepsz matk, bo dla ko
lejnego faceta znowu zdarzyo ci si co zaniedba, o czym
zapomnie, nie powici do uwagi. Zawsze wygrywa jaki
kolejny ON, a inni bliscy musieli si z tym pogodzi. Ile zyska
a, ile stracia? Sama wiesz najlepiej. To niekorzystny bilans.
Powiedz sobie: STOP. Nie powinnam, nie mog tak y!
Wprawdzie nie ma obok mnie adnego mczyzny, ale to nie
znaczy, e jestem do niczego. Przeciwnie! Mam swoj warto
i zrobi wysiek, eby wreszcie to dostrzec, doceni i uspokoi
si. Moje szczcie nie zaley od adnego mczyzny. Zaley ode
mnie. Pracuj, zarabiam, nie prosz nikogo o pomoc, daj sobie
rad. To jest co! Bd mdrzejsza, ostroniejsza. Jeli kiedy
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

79

bd si z kim spotyka, to na moich warunkach. Bd mie od


wag powiedzie nie", jeli co nie bdzie mi si podoba. Do
puszcz do gosu moje prawdziwe ja". Ju nigdy nie ustawi si
na pozycji osoby tylko i wycznie dajcej. Naucz si rwnie
bra, pozwol sobie na to. Jeli nie bdzie takiej okazji, to trud
no, poczekam. Dam rad, przecie mam bliskich.
Przyjmij do wiadomoci, e nikt nie ma prawa ci krzyw
dzi, ale najwaniejsze jest to, e ty sama w stosunku do
siebie te nie masz tego prawa. A tak byo do tej pory!
Dotychczas rozpaczliwie szukaa mioci, bliskoci, pako
waa si w rne historie, za kadym razem z nadziej, ktra
okazywaa si ponna. Wyluzuj, nie napinaj si tak. Nie patrz na
kadego poznawanego mczyzn jak na kandydata na wspln
przyszo. W wyobrani nie wieszaj firanek w sypialni na dru
gim spotkaniu przy kawie. Spokojnie! ycie jest tak nieprzewi
dywalne, pene zaskakujcych zdarze, przypadkw, wic moe
ktry dzie przyniesie ci mio, o ktrej tak marzysz. Jeli tak
si zdarzy, to postaraj si tego nie schrzani w starym stylu.
A jeli si nie zdarzy, to ciesz si tym, co masz i staraj si y
jak najciekawiej.
Uwiadom sobie, e to cakowita nieprawda, e nie zasugu
jesz na mio. To kompleks, ktry sobie wmwia. I ty, i ka
dy inny czowiek ma prawo do mioci, namitnoci i wszelkich
uniesie. Problem w tym, e wiat uczu i emocji jest skompliko
wany i trzeba nauczy si w nim porusza. Nauka na wasnych
bdach nie jest atwa i bywa bolesna, ale to dobra szkoa, pod
warunkiem, e zechcesz spojrze na siebie z dystansem i wyci
gn wnioski.
Oczywicie, nie chodzi o to, eby si oskaraa i katowa
a krytyk, bo w ten sposb tylko wpadniesz z deszczu pod ryn
n i do kompleksw, ktre ju masz, dooysz kolejne. Niech te
dotychczasowe przykre dowiadczenia nie pjd na marne. Po
patrz na siebie askawszym okiem, a na mczyzn nieco
bardziej krytycznym i... yj mdrzej. Postaraj si czy emo
cje z rozumem, ze szczeglnym naciskiem na rozum. To jest na
prawd trudne, zwaszcza dla osoby tak emocjonalnej, jak ty.
Do tej pory zachowywaa si tak, jakby skakaa na gwk do
pustego basenu, a teraz dobrze pomyl, zanim skoczysz. Prze80

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

ci zasugujesz na wszystko co dobre, jak najbardziej zasugu


jesz i tego si trzymaj.
Zdaj sobie spraw, e przytoczone przeze mnie sytuacje
nie wyczerpuj tematu, ale omwiam je szeroko, uznajc, e
s do typowe. Niemniej moe zdarzy si tak, e osoba, kt
rej do gowy nie przychodzia myl, e na co tam nie zasugu
je, szczeglnie na mio, nagle zaczyna tak wanie myle. Po
wd? Stary jak wiat! Zdrada!
Wyobramy sobie sytuacj do typow. Jest maestwo,
maj ustabilizowane ycie, dzieci powoli dorastaj. Jednym
sowem, norma. I nagle wybucha granat! Pojawia si kto trze
ci, kto burzy ten ustalony ad i wywraca ycie do gry nogami.
Nawet nie prbuj zastanawia si nad tym, kto w takiej sytu
acji bardziej cierpi. Zdradzony m czy zdradzona ona. To byo
by nawet niesmaczne, wic nie daj sobie prawa do wartocio
wania czyjego cierpienia. Przecie nie da si tego ani zway,
ani zmierzy, zreszt po co? Kada osoba zdradzona, odrzucona
i najczciej oszukana, przeywa ten smutny fakt i robi to po
swojemu. Zdrada, sama w sobie, wcale nie musi by powodem,
a w kadym razie nie dostatecznym powodem, eby myle o so
bie, jak o kim, kto nie zasuguje na mio. Czowiekiem tar
gaj rne emocje. al i zy mieszaj si z wciekoci, chci
odegrania si, pokazania, e na niejedno jeszcze mnie sta. Nie
chc rozwodzi si na temat zdrady, jej przyczyn, wybaczania
czy niewybaczania. Na ten temat mona by napisa ca ksi
k. Ja chc si skupi na jednym przypadku, ktry moe wpdzi
w kompleksy, gwnie kobiet.
On zostawia on po latach i odchodzi do modszej. Ba
na, a przeraajcy w swojej powtarzalnoci. Nie ma ko
biety, ktrej to nie dotknie, nie upokorzy, nie zmieni spojrzenia
na siebie. Mao, e traci grunt pod nogami, to jeszcze wy
bucha w niej kompleks bycia nikim. Czuje si stara, niepo
trzebna, wyrzucona na mietnik, jak zbdny grat. Porwnuje si
z t drug, dla ktrej m oszala, pewnie chudsz, adniejsz,
a przede wszystkim modsz i widzi, e nie ma szans. Na pozio
mie racjonalnym doskonale wie, jak warto sob przedstawia,
ale na poziomie emocjonalnym jest cakowicie zdruzgotana. Nic
dziwnego, e przychodzi jej do gowy myl: mnie ju nie mona
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

81

kocha, ju si nie nadaj, wypadam z obiegu jako kobieta".


S te inne myli, rwnie przykre i doujce. O tym mianowi
cie, jak odnios si do wydarzenia rni ludzie, znajomi, przyja
ciele, rodzina. Jak oceni to, co si stao? Moe usprawiedliwi
ma, a moe bd wspczu porzuconej onie, z trudn do
zniesienia doz protekcjonalnej yczliwoci, zwaszcza ze strony
kobiet, ktrych m nie porzuci, a przynajmniej JESZCZE nie
porzuci. Myli si kbi, a jedna gorsza od drugiej. Jeden wiel
ki d i kompleks niechcianej, niekochanej kobiety.
Spotkaa ci taka historia, czujesz si podle? Sprbuj
skorzysta z moich rad:
Przede wszystkim przyjmij do wiadomoci, e to co si
stao, nie odstanie si". To jest fakt! Twj facet zosta
wi ci dla innej, modszej kobiety. Na razie nikt nie wie,
czy na troch, czy na zawsze. Nie ma wyjcia, musisz
si z tym zmierzy, nie moesz udawa, e wszystko jest
w porzdku. Nie ukrywaj si i nie wstyd. Masz prawo do
wszystkich moliwych reakcji.
Postaraj si w tym blu i wciekoci zachowa godno,
cho serce ci krwawi i najchtniej zrobiaby co strasz
nego.
Nie szantauj go, nie strasz samobjstwem, a ju na pew
no nie ykaj niczego w nadmiarze. Skrzywdzi ci mczy
zna, ktremu ufaa, ale to nie znaczy, e ty sama masz
sobie jeszcze dooy i skrzywdzi si jeszcze bardziej.
Jeli mylisz, e jako ruszysz jego sumienie, to jeste
w bdzie. Ucieknie jeszcze dalej.
Daj sobie czas, eby to jako przetrawi, a potem zasta
nowisz si, czy warto o niego walczy, czy lepiej da so
bie spokj.
Nie uciekaj w samotno i zaniedbanie. To najgorsze, co
moesz zrobi! Na pewno masz jak prawdziwie ycz
liw dusz obok siebie, wic nie odrzucaj wsparcia i po
mocy. Bardzo tego potrzebujesz.
Nie przeginaj w drug stron, to znaczy nie szukaj odre
agowania w alkoholu i seksie z byle kim i to jeszcze tak,
eby on si dowiedzia. Nic nie zyskasz, a wiele stracisz,
nawet we wasnych oczach.
W tej chwili czujesz si pobita, stamszona, nie wiesz co
82

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

dalej, ale przecie to nie je st dla ciebie normalne. Nie


jeste zakompleksion osob, tylko nagle wpada do
czarnej dziury. Nie sied tam za dugo! Wygrzebiesz si,
tylko potrzebujesz czasu, moe mniej ni mylisz.
Sprbuj zrobi wizualizacj przyszoci. Wyobra sobie,
e jaki czas (nie okrelaj terminu) twj m wraca skru
szony i baga o przebaczenie. Ty mu wybaczasz albo po
kazujesz drzwi. Moesz trenowa oba warianty i sama
zobaczysz, e twj wybr bdzie si zmienia w zaleno
ci od czasu jaki upynie od caej awantury. Niewykluczo
ne, e po pewnym czasie nie bdziesz chciaa, eby taka
scena w ogle si wydarzya.
Nie ualaj si nad sob, a szczeglnie nie miej do losu
pretensji o wasn metryk. Twj m te nie odmodnia przez te wszystkie wsplne lata, chocia teraz pew
nie wydaje mu si, e jego wiek nie ma znaczenia. Ma!
Jeszcze si o tym przekona, ale to ju nie bdzie twj pro
blem! I tu jest twoja wygrana!
Powtarzaj sobie jak mantr: dam rad, nie pozwol wci
sn si w niebyt! Nikomu nie dam tej satysfakcji!

Na temat zwizkw msko-damskich prawie kada kobieta


ma swoje przemylenie, wynikajce z wasnych dowiadcze
albo z obserwacji ycia innych kobiet. W rozmowie ze mn
HANNA BAKUA zaja stanowisko rwnie na ten temat.
Jako e sama siebie okrela mianem osoby kontrowersyjnej, to
nie naley si dziwi, e jej wypowied jest rwnie kontrower
syjna, ale warto si z ni zapozna:
MCZYZNA TO ADEN CUD
Na tem at zwizkw z mczyznami mam sw oje zdanie. J e
stem singlem z wyboru. Nawet kiedy jestem w zwizku, w ko
cu mam na koncie cztery luby, nadal jestem singlem. M ieszkam
sam a. W moim mieszkaniu rzadko nocuj mczyni. Zawsze p o
trzebowaam wasnej przestrzeni. W domu nie ch c m ie baa
ganu ani zachlapanego lustra w azience. Do swoich partnerw
chodz z wizyt. W kontaktach z mczyznami to ja jestem fa
cetem . To ja skoro wit wychodz. Na w akacjach je s t tak samo.
Zawsze bierzem y dwa pokoje, a we wsplnym ku, zaw sze
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

83

duym, ldujemy, gdy mamy na to ochot. Bardzo zakochana


w moim drugim mu, ja k o moda ona, chtnie z nim sypiaam.
Zasypiaam z nim, ale czsto budziam si sam a w swoim ku,
bo kiedy robio mi si niewygodnie, to wracaam do siebie. Spa
nie z kim kolw iek w jednym ku uwaam za niehigieniczne, nie
estetyczne i zupenie aseksu aln e.
Jeli z kim jestem , to na wyczno. Mj idea to bezpod
ny sierotka. Nie ma dzieci, ktre stale dzwoni, nie ma wnukw,
ktrymi trzeba si zaopiekow a, nie ma rodzicw, do ktrych
musz i na o b iad . Jestem y dla siebie.
Zamierzam prow adzi kursy dla kobiet, ja k y i obchodzi
si z mczyznami. Naley przekona kobiety, e mczyzna to
aden cud i nie ma co popada w rozpacz, e je s t si singielk.
Oczywicie, moda kobieta inaczej do tego podchodzi, ale k o
bieta w pewnym wieku powinna przyj do wiadom oci, e y
cie b ez mczyzny na co dzie je s t dla niej dobrodziejstw em .
Trzeba znale w sobie si i odw ag, eby nie dzieli codzien
noci z byle kim. Z jakim skwaszonym fa cetem z andropauz,
w iecznie niezadow olonym , marudnym, ktreg o trzeba nakar
mi, opra i w og le w ykona szereg usug z seksualnym i
wcznie. Okropno! To nie wszystko. O sieb ie trzeba d ba
i nie oszczdza. Zamiast kupi wnukowi kolejny row erek, le
piej kupi sobie porzdny krem , pj do d obreg o fryzjera i wy
glda ja k czow iek. M oe to i je s t egoizm, ale zdrowy! Taka je s t
moja filozofia.

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

VI

ROZDZIA

MACIERZYSTWO
Z KOMPLEKSAMI

Przypuszczam, e po ksik o kompleksach sign gw


nie panie, wic postanowiam nieco miejsca powici macie
rzystwu, czyli sprawie tak bardzo bliskiej kobiecej naturze.
Jeszcze kilkanacie lat temu rzeczywicie byo to chyba naj
wiksze marzenie i powoanie" pci eskiej. Kobieta wy
chodzia za m, rodzia dzieci, zajmowaa si domem
i to byo jej podstawowa rola. Powsta nawet wzorzec Matki
Polki, dzi archaiczny i zupenie nieprzystajcy do wspcze
snych realiw. Zakada bowiem, e kobieta powinna cakowi
cie powi si dziecku, domowi, rezygnujc prawie zupenie
z siebie. Podejrzewam, e i dzi znalazyby si mode mamy,
ktre nie miayby nic przeciwko temu, eby dawny model
by nadal aktualny, chocia przez chwil, ale czasy zdecy
dowanie si zmieniy. Zmienia si zarwno sytuacja ekono
miczna, jak i sposb podejcia do macierzystwa. Mao ktra
kobieta moe pozwoli sobie na niepracowanie i opiekowanie
si dzieckiem przez trzy lata albo nawet wicej. Nawet ta, kt
rej m czy partner je st w stanie zabezpieczy byt caej rodziny,
nie chce wypa z rynku pracy na tak dugo, nie chce uton
w domowych pieleszach. Ma swoje ambicje zawodowe, swoje
plany. A samotna matka po prostu nie moe inaczej, bo nie b
dzie miaa za co y. Jake czsto kobieta musi wybiera:
dziecko czy praca. Nawet nie myl tu o karierze zawodowej
przez due K". Myl o zwykym yciu, o budecie domowym,
ktry nie zamknie si przy jednej pensji. Nic dziwnego, e w go
wie niejednej pracujcej mamy rodzi si myl, e nie daje swo
jemu dziecku tyle, ile by chciaa i ile powinna. Czasem dopa
da j poczucie winy, a nawet kompleks bycia z m atk.
86

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Zatem przyjrzyjmy si macierzystwu, w kontekcie


kompleksw, na rnych etapach. Zacznijmy od pocztku,
czyli od decyzji o dziecku.
Demografowie bij na alarm, e nasz kraj starzeje si, wylud
nia, e rodzi si coraz mniej dzieci. To prawda, ale te nie mona
zapomina o tym, e w naszej aktualnej rzeczywistoci decyzja
o zajciu w ci nie jest decyzj prost i wiele kobiet odkadaj
na bliej nie okrelone pniej". Bez wtpienia jest te pewna
grupa kobiet, ktra cakowicie odrzuca myl o macierzystwie.
Zawsze byy takie kobiety, chocia byo ich z pewnoci mniej
ni dzi. T kwesti maj przemylan, s pewne swojej decyzji
i w kocu maj do tego prawo. Nie ruszaj ich, wypowiadane
niby to artem komentarze czy dociekliwe pytania rodziny, spra
gnionej kolejnego potomka. Odporne s na wszelkie formy na
mawiania i na straszenie perspektyw samotnej staroci bez
dziecka, ktre nie poda filianki herbaty w chorobie. Zwykle te
wi si z mczyznami, ktrzy rwnie nie marz o ojcostwie.
Czy wiadomy wybr moe prowadzi do kompleksu?
Niestety, czasem moe, a to gwnie dlatego, e my Polacy nie
lubimy innoci. Inny, to znaczy dziwaczny, niezrozumiay, jaki
pokrcony, poza oglnie przyjt norm. Kobieta, ktra moe
mie dziecko, bo nic nie stoi na przeszkodzie, ale nie chce, jest
dziwaczna. Zapewne niewiele osb powie jej prosto w twarz, co
o tym myli, ale za plecami gadaj". e jest zimn egoistk, ka
rierowiczk, e kiedy spotka j kara od losu i jeszcze poau
je. Nie sposb nie wyczu takich nastrojw wok siebie, a tym
bardziej - dobrze si z tym czu. W duych miastach, w duych
rodowiskach atwiej jest y po swojemu, ale w maych spo
ecznociach, w ktrych wszyscy wszystkich znaj, jest o wie
le trudniej. Tam znacznie czciej i bez ogrdek zadawane s
pytania o dziecko, a kobieta zmuszana jest do ustawicznego
tumaczenia si czy wrcz do walki o swoj yciow filozofi.
Moe oczywicie to wszystko puszcza mimo uszu, nie wchodzi
w dyskusje, ale trudno nie mie wiadomoci, e yje si z przy
pit atk. Jak temu zapobiec?
Ja proponuj dyskrecj na wasny tem at. Na pytania
o dziecko, najlepiej odpowiada: to moja sprawa, nie chc o tym
rozmawia...". Kto moe to uzna za tchrzostwo, ja jednak
uwaam takie wyjcie za objaw zdrowego rozsdku. Zdaj sobie
spraw, e czowieka a korci, eby zademonstrowa swoj
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

87

postaw, wej w spr, zetrze na py dranice argumenty stro


ny usiujcej nakania do ciy. Naprawd trudno si powstrzy
ma i nie odegra si, nie dopiec. Skoro mnie atakuj, to ja te
mam prawo do ataku. Tylko co z tego wynika? Ktnia, obraa
nie si, a i tak kady pozostaje na swojej pozycji. W tej sprawie
kompromis moe polega jedynie na tym, e wzajemnie szanuje
my swoje yciowe wybory. Kto jest matk, a kto inny nie chce
ni by i tyle. Przecie nie mona oczekiwa, e kobieta ule
gnie naciskom i zdecyduje si na dziecko, tylko dlatego, eby za
spokoi pragnienia najbliszej rodziny, ciotek, ssiadek, ksidza
i nie wiadomo kogo jeszcze! O becikowym nawet nie wspomn,
bo nie ma o czym. Nie chce, to nie chce. Koniec dyskusji.
Je st te druga strona medalu. Kobiety nie maj dzie
ci, ale nie dlatego, e nie chc, tylko dlatego, e nie mog.
Bywa, e po prostu nie maj z kim mie dziecka. Tak uoy
o si ich ycie, e nigdy nie byy w powanym zwizku, nie wy
szy za m, a na samotne macierzystwo nie zdecydoway si.
Niektre pokornie godz si z t sytuacj, a inne czuj, e los
z nich zakpi i to nie wiadomo dlaczego. Ani brzydkie, ani gupie,
a jednak co wanego je w yciu omino. To oczywicie moe
budzi kompleks bycia kobiet niespenion, moe powo
dowa cierpienie i wywoywa zazdro. Niewtpliwie naj
trudniej jest w okresie, kiedy teoretyczne wszystko jeszcze jest
moliwe, a rwieniczki chwal si swoimi dziemi, zapraszaj
w kumy i jakby niechccy akcentuj swoj wyszo nad bez
dzietn koleank. To jedna z tych sytuacji, kiedy naprawd
trudno da m dr i skuteczn rad. Zreszt nie wiem, czy
jakakolwiek rada jest potrzebna, bo przecie upywajcy
czas i tak wszystko weryfikuje i nie pozostaje nic innego,
jak tylko zaakceptowa swoje ycie takim, jakim jest. Tym
bardziej, e nie musi ono by puste, pozbawione celu i smut
ne. Przecie poza byciem w zwizku i posiadaniem dziecka jest
jeszcze wiele, naprawd wiele moliwoci do samorealizacji
i penej satysfakcji z tego co si robi. I to tak naprawd jest je
dyny sposb na pokonanie kompleksu, o ile taki w ogle rozgo
ci si w wiadomoci samotnej, bezdzietnej kobiety.
Myl, e znacznie bardziej dram atyczna jest sytuacja,
gdy kobieta nie moe zosta mam ze wzgldw zdro
wotnych. Jest w zwizku, oboje bardzo chc zosta rodzicami,
ale okazuje si, e to jest niemoliwe, albo prawie niemoliwe,
88

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

a przyczyna ley po stronie kobiety. Prbuj, staraj si, wresz


cie podejmuj leczenie: mudne, wymagajce, kosztowne, a do
tego z niepewnym rezultatem. Oboje czuj si odarci ze wszel
kiej intymnoci, cia staje si fizjologicznym procesem. Znika
gdzie romantyzm, prawdziwe podanie, zostaje cel. Trudno,
skoro nie mona inaczej, to zaciskaj zby i poddaj si pro
cedurom wspomaganego rozrodu. Inseminacja, in vitro. Nie
wane jak to brzmi, co to znaczy, ani z jak filozofi si czy,
albo z ktr si kci. Niewane, ile kosztuje pienidzy i ner
ww. Byleby wreszcie pojawio si na wiecie ukochane, upra
gnione dziecko. Jeli si w kocu szczliwie uda, to o tych
przeyciach szybko si zapomina, po prostu nie chce si o nich
pamita. Ale jeli, mimo prb nie udaje si, to moe by
naprawd bardzo dramatycznie. Kobieta moe wpa nie
tylko w kompleksy, ale w depresj, a to ju jest duo po
waniejsze. Nie mona si jej dziwi, e w kko zadaje sobie
pytania: Dlaczego ja? Czym sobie na to zasuyam?....". Nie
mona si dziwi, e czuje si wybrakowana, pusta, do niczego.
I jeszcze ten strach. Strach, e mczyzna j zostawi. Znajdzie
sobie inn, lepsz, prawdziw kobiet, ktra obdarzy go dziec
kiem. To bardzo trudne chwile zarwno dla kobiety, jak i dla
jej partnera, moe nawet najtrudniejsze w yciu. Jeli prawdzi
we si kochaj, to on cierpi tak samo, jak ona. Nic nie moe zro
bi, nie moe pomc, nie moe jej zastpi. Moe tylko patrze
na bl ukochanej kobiety i dzieli go z ni. Wzajemne wspar
cie jest najlepsz i waciwie jedyn rzecz, jako para mo
e sobie okaza, by pogodzi si z losem i y dalej.
Zdaj sobie spraw, e nie ma jednego scenariusza, e ka
da para, kada kobieta inaczej radzi sobie z tak sytuacj. Na
pewno trudno zaakceptowa siebie, pogodzi si z myl, e ni
gdy nie urodzi si dziecka, ale nie ma innego wyjcia. Chocia
jest. Moe warto pomyle o adopcji. Jest tyle niekochanych,
niechcianych dzieci, ktre czekaj na mio. A jeli on i ona
odkryli w sobie pokady mioci do ofiarowania, to szkoda
byoby zmarnowa taki potencja na ualanie si nad sob
i przeklinanie parszywego losu.
Tak to ju jest, e jedne kobiety bardzo chc zosta m a
m i nie mog, a inne wcale tego nie chc, a jednak zosta
j. Mam na myli bardzo mode dziewczyny, nastolatki, ktre
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

89

nie wiadomo jak" zaszy w ci. To znaczy wiadomo jak, tylko


e jako nie przyszo im do gowy, e prawa natury rwnie ich
dotycz. Jest wielce prawdopodobne, e seks dla zabawy, dla za
trzymania przy sobie chopaka, dla skoku w doroso, albo tak
po prostu z nudw, oczywicie bez zabezpiecze, moe skoczy
si ci. Ci, ktrej nikt nie chcia, nie si nie spodziewa. Po
niewa wiedza na temat seksualnoci czowieka w naszym kra
ju dramatyczne kuleje, to zwykle moda dziewczyna do pno
orientuje si, e jest w ciy, a kiedy ju nie ma wtpliwoci, to
stara si ten fakt ukry tak dugo, jak tylko si da. Jest przerao
na, wstydzi si i najczciej jest zupenie sama ze swoim proble
mem, bo sprawca caego zamieszania, o ile w ogle jest wiado
my, znika, albo wykrca si. Czasem oczywicie przyznaje si do
ojcostwa, ale poniewa jest rwnie mody jak dziewczyna, to co
najwyej moe dzieli z ni panik. W kocu sprawa wychodzi
na jaw i zaczyna si. Nikt dziewczynie nie gratuluje, nikt nie
okazuje radoci, wrcz przeciwnie, wszyscy maj preten
sje. Rodzice zawiedzeni albo wciekli, nauczyciele z milczc
dezaprobat w oczach, a rwienicy bezlitoni. Gupia dziewczy
na, co ona sobie zrobia, o czym mylaa!
Znam takie sytuacje bardzo dobrze, bo stykam si z nimi na
co dzie w swojej pracy. Wiem co czuje i o czym myli nastolatka
w ciy. Przede wszystkim chce, eby wydarzy si cud i eby ta
cia jako sama znika. Dziewczyna kuli si w sobie, wstydzi, czuje
si gorsza, gupsza od swoich koleanek. W jednej chwili z pew
nej siebie dziewczyny przeistacza si w zakompleksion, zalk
nion istot, ktra najchtniej zakopaaby si w mysiej dziurze
i zostaa tam na zawsze. W ogle nie myli o przyszoci, o dziecku,
o tym, co dalej. Jest w sytuacji, w ktrej nie chce by. Nie godzi si
ze stanem faktycznym. Jej umys zupenie nie poda za wasnym
ciaem, w ktrym rozwija si nowe ycie. Obchodzi j jedynie wa
sne ycie, a ono wywrcio si do gry nogami. Dla modych ludzi
bardzo wana jest opinia i akceptacja grupy rwieniczej, a gru
pa odsuwa si. Nawet nie dlatego, e jest tak krytyczna, ale dla
tego, e nie wie, jak ma si zachowa, zreszt ma swoje sprawy,
swoje zajcia, a wic dziewczyna jest wyautowana z towarzystwa.
Ma wraenie, e ycie si skoczyo, e wiat si zamkn, a co
dalej? Nic! Nie wiadomo! Nie chce o tym myle!
Oburzanie si na pitnasto-, szesnastoletni dziewczyn,
prawienie je j moraw, potpianie, wymiewanie, wyrzucanie
90

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

z domu, niczego nie zmieni. Wpdzi j jedynie w jeszcze wik


szy d. Trudno, stao si i ju. Jest w ciy, to musi urodzi. To
nie je st tragedia. To je st niedogodno yciowa, zawirowanie,
zmiana planw, ale na pewno nie tragedia. Dziewczynie trzeba
pomc. Serdecznie, praktycznie, mdrze. Moe i pno, ale trze
ba pomyle za ni.
Ciekawe, e odium krytyki spada zawsze na dziewczyn.
Do chopaka nikt nie ma a takich pretensji. Czsto on sam,
zwaszcza jeli jest zakochany, stara si pokaza msk si
i ch zaopiekowania si dziewczyn, ale przecie zwykle jest
rwnie mody, wic w praktyce, poza dobrym sowem, niewiele
moe, chocia to i tak jest co! Ale nierzadko bywa, e rodzice
chopaka roztaczaj nad synem parasol ochronny. Nie chc o ni
czym sysze, nie przyjmuj niczego do wiadomoci, poddaj
w wtpliwo moralno dziewczyny, a on chtnie z tej ochrony
korzysta. Z mojego dowiadczenia wynika, e to je st czstszy
scenariusz. Tym bardziej dziewczynie naley si wsparcie ze
strony rodzicw, szkoy czy najlepszej przyjaciki. Mimo mo
dego wieku musi przygotowa si do roli mamy. Trudno oczeki
wa, e od razu da sobie rad, to wrcz niemoliwe. Przed ni
jest szybki proces dorastania do roli, ktra tak nieoczekiwanie
pojawia si w jej yciu. Jeli nie odrzuci dziecka zaraz na po
cztku, to ju dobrze. Z czasem wszystko si uoy, ale tylko
wtedy, gdy bliscy pomog jej odbudowa poczucie wasnej
wartoci i wska perspektywy na przyszo. One oczywi
cie s, tylko dziewczyna musi je dostrzec, uwierzy w nie i da
z siebie wicej, ni jej rwieniczki. Czasem trzeba ni troch
potrzsn, przypilnowa, kontrolowa. Nastolatki tego nie lu
bi, buntuj si, ale nie mona odpuci i zostawi dziewczyn
sam sobie. Kiedy to doceni i podzikuje. Niele je st uwia
domi dziewczynie, e za kilkanacie lat bdzie bardzo mod
mam z dorastajcym synem lub crk przy boku, a inne kobie
ty bd jej zazdroci. To nienajgorsze pocieszenie.
Jak wida, macierzystwo na wstpnym etapie, to znaczy
na etapie decyzji i ciy, moe kobiet przygnie kompleksami,
a to dopiero pocztek. W zasadzie wszystko zaczyna si w mo
mencie przyjcia dziecka na wiat. Wtedy dopiero otwiera si
pole do kompleksw. A to, e niczego nie umiem, a to, e dziecko
mnie denerwuje, wic pewnie nie do je kocham, a to marz,
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

91

eby tylko wyrwa si z domu do ludzi, do wiata, wic nie je


stem dobr matk i tak dalej...
Jest taki zakorzeniony od wiekw stereotyp, ktry buduje w ko
bietach przekonanie, e macierzystwo jest najwikszym szcz
ciem, jakie moe je spotka. e opieka nad niemowlakiem to
nieomal misterium i posannictwo kobiecoci. e nie ma pikniej
szego i bardziej wzruszajcego obrazka ni matka z dzieckiem
przy piersi. Nie mwi, e to nieprawda, tyle, e z pewnoci nie
caa. Jest bowiem druga strona medalu.
Zmczenie, niewyspanie, uczucie odstawienia na boczny tor
ycia zawodowego i towarzyskiego, brak cierpliwoci, zmiana
relacji z partnerem, to te macierzystwo. Kobiety, ktre ocze
kuj, e bycie mam jest tylko pasmem nastpujcych po sobie
wzrusze i uniesie mog dozna zawodu i jednoczenie siebie
oskara o to, e jest inaczej ni sobie wyobraay albo wyczyta
y w ksice dla przyszej mamy. Niejedna moda m atka my
li, e inne kobiety radz sobie znacznie lepiej. e s bar
dziej zorganizowane, pozbierane, wiedz duo wicej i niczego
si nie boj. To oczywicie wcale nie musi by zgodne z prawd,
ale niewane, jaka jest obiektywna prawda. Wane jest, jak ko
bieta sama siebie ocenia. Czsto do wasnej niepewnoci do
czaj si uwagi najbliszych. Mamy, teciowej, bardziej dowiad
czonej koleanki. Zdarza si, e moda mama w kadej radzie,
nawet jak najbardziej yczliwej, widzi tylko krytyk siebie.
A jeli to rzeczywicie jest krytyka, na dodatek wypowiadana
ostrym, pouczajcym tonem, to zaamuje si kompletnie i umac
nia w sobie obraz zej matki. Zamiast radoci s zy, nerwy, cza
sem wrcz histeria. Na przykad na temat karmienia piersi.
S kobiety, dla ktrych to nie jest aden problem, ale s te
takie, ktre sobie z tym nie radz. Bo nie maj do pokarmu
albo ich pokarm z jakiego powodu jest nienajlepszej jakoci
lub zwyczajnie nie chc tego robi. Tymczasem w ostatnich la
tach wytworzy si przymus laktacyjny. Jeste matk, to karm
piersi, bo inaczej twoje dziecko bdzie chore, sabe, bdzie si
gorzej rozwijao ni inne. Jeli zdecydowanie nie moesz, no to
trudno, sia wysza, ale jeli nie chcesz albo jeste w stanie to
robi najwyej kilka tygodni, to jeste z, wyrodn matk i ego
istyczn kobiet. Taki dyktat moe wywoa kompleks.
Oczywicie, e karmienie piersi jest jak najbardziej po
dane, przy tym wygodne, ale - nic na si. Jeszcze nie tak dawno
92

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

nie byo a takiego nacisku i byo dobrze, nic si nie stao, jeli
dziecko byo karmione butelk. Mamy tego ywe i jak najzdrow
sze przykady. Dzisiejsi dwudziestoparolatkowie i starsi, wykarmieni butelk maj si cakiem dobrze, jako przeyli, mimo e
rynek odywek dla dzieci by skromniejszy ni dzi.
Pewnie posypi si gromy na moj gow, e gosz jak
wrog propagand, wbrew obowizujcej tendencji. Tymcza
sem ja bynajmniej nie mam zamiaru zniechca kobiet do tej na
turalnej czynnoci, niemniej uwaam, e kady czowiek, matka
take, ma prawo wyboru. Zmuszanie si i dziaanie wbrew so
bie nigdy i w adnej sprawie nie daje dobrych efektw. Stara
sprawdzona prawda gosi, e szczliwa matka to szczli
we dziecko. Nie wystarczy o tym wiedzie, ale te trzeba
mie odwag wprowadzi t sentencj w ycie. Zatem nie
ma co popada w poczucie winy czy w kompleks wyrodnej mat
ki. Naprawd mona by cudown, oddan matk, nie karmic
dziecka piersi albo robic to bardzo krtko.
Czasem je st jednak tak, e jaki kompleks, ktry nosimy
w sobie od dawna, powoduje kolejny i jeszcze nastpny, tak e
tworzy si cay acuch kompleksw i na gow spada prawdzi
wa lawina. Tak wanie byo z M art.
adna wysoka dziewczyna, o sportowej sylwetce, od zawsze
miaa jeden problem. Biust! A cilej rzecz biorc, brak biustu.
Nienawidzia swoich nieksztatnych, paskudnych wyrostkw.
To w ogle nie byy piersi, tylko jakie ciemniejsze zgrubienia
na skrze, na dodatek niesymetryczne. Koszmar! Nawet stanik
push up nie na wiele si zdawa, bo nie byo co do niego woy.
Marta ukrywaa swj defekt" jak tylko moga. Nosia szaliczki,
grub biuteri, wykadane golfy, byle jako zakry pasko na
piersi. Nie chodzia na basen, na pla, po prostu nie rozbieraa
si do kostiumu. To adna dziewczyna, wic miaa powodzenie,
i to due. Na randkach decydowaa si na pieszczoty, na seks,
ale absolutnie nie pozwalaa, eby rka chopaka zawdrowaa
w poblie piersi. To by teren zakazany. Troch zmienio si to,
kiedy spotkaa Piotra, ktry wielbi j bez zastrzee. Kocha
jej malutkie piersi, ale jej samej do wasnego ciaa nie zdoa
przekona. Wzili lub i wkrtce okazao si, e spodziewaj si
dziecka. Zwykle w ciy kobietom ronie biust, ale nie Marcie.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

93

Odrobink powikszy si, to prawda, ale nadal prawie go nie


byo. Kiedy urodzi si ich synek poona przyniosa dziecko do
karmienia, a Marta nie moga si przeama. Tak bardzo niena
widzia swoich piersi, e nie chciaa karmi, chocia miaa po
karm. Nawet to j bardzo dziwio. Gdzie ma to mleko?! W tym
czym, co nie przypomina prawdziwych piersi? To j jeszcze
bardziej denerwowao, uwaaa nawet, e los i natura kpi so
bie z niej. Jej mama, lekarze, poone, wszyscy przekonywali j,
e wszystko je st w porzdku, e wielko piersi nie ma zwiz
ku z moliwoci karmienia, ale Marta zacia si. Wiedziaa, e
postpuje idiotycznie, e ludzie wok pukaj si w gow, ale
nie bya w stanie obnay swoich piersi nawet przy niemowl
ciu. Matka raz j przytulaa, a innym razem miaa ochot po
rzdnie spra swoj doros, gupi crk, ale i to nic nie da
wao. Po piciu dniach Marta wysza ze szpitala z dziecitkiem
w objciach i z instrukcj od lekarza, jak karmi dziecko butel
k. W domu pakaa, wrcz histeryzowaa, e nie nadaje si na
matk i po co w ogle zasza w ci! Dziecko te pakao, nie
tyle z godu, bo przecie byo karmione, ile z niepokoju prze
kazywanego przez matk. Do kompleksu malekiego biustu do
czy si kompleks bycia wyrodn matk, a poczucie winy ro
so. Do tego wszystkiego dawi j lk, e ukochany m zostawi
j, bo nie bdzie chcia dzieli ycia z zakompleksion wariat
k, ktra nie umie zaj si jak trzeba niemowlakiem. O dziwo,
Piotr nie da si zwariowa i zachowa spokj. Zda sobie spra
w, e Marta ma naprawd powany problem. Do tej pory ba
wiy go jej sztuczki ukrywania biustu, moe nawet uwaa to za
rodzaj kokieterii albo jakiej erotycznej gry, ale to zdecydowa
nie przestao by zabawne. Marta cierpiaa, wic postanowi jej
pomc. Sam, bez jej wiedzy, skontaktowa si z chirurgiem pla
stykiem i po konsultacji zdecydowa si na powan rozmow
z on. O nic jej nie oskara, nie mia pretensji, tym bardziej,
e sam by butelkowym dzieckiem, wic nie o to chodzio. Obie
ca Marcie, e osobicie dopilnuje, eby powikszya sobie biust,
tak szybko, jak to bdzie moliwe. Wiedzia, e ona sama o tym
mylaa, tylko zwyczajnie baa si operacji. Teraz on pomoe jej
przeama lk, wesprze j. Jemu to nie jest potrzebne, ale jej
tak, i to bardzo. Marta daa si przekona i wyranie uspoko
ia si, z korzyci dla siebie i dziecka. Cae szczcie, e Piotr
wykaza si zdrowym rozsdkiem i szybkim zdecydowanym
94

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

dziaaniem, bo gdyby Marta nie odkrya wiateka w tunelu,


to kompleksy mogy doprowadzi j do depresji poporodowej,
a to byaby znacznie trudniejsza sprawa. Dobrze mie przy so
bie mdrego faceta, nie ma co!
Jest jeszcze jedna kwestia, ktra moe kobiety wpdza
w kompleksy zwizane z wczesnym macierzystwem. Tym ra
zem jednak one same funduj sobie powd do zego samopoczu
cia, dajc si zwariowa modzie na szybki powrt do penej for
my po ciy i porodzie. Zwaszcza kobiety znane z mediw
i showbiznesu wrcz konkuruj midzy sob, ktra szyb
ciej wrci do zaj i do ciuchw sprzed ciy. Czasem na
prawd graniczy to z absurdem. Celebrytki, take wiatowe, po
pisuj si paskim brzuchem, wrcz dajc dla siebie podziwu
i uznania, e ju w dziesi dni po porodzie stany przed ka
mer czy mikrofonem dajc dowd tego, jakie s nadzwyczajne.
Zdyscyplinowane, zorganizowane, pikne, zgrabne, a e przy
okazji zostay matkami, to tylko dodatkowy plus dla nich! Jakim
kosztem to osigny i jaki w tym sens? O tym raczej nie wspo
minaj.
Tak ju jest, e przykad idzie z gry, nawet tak gupi i niedo
rzeczny, ale na niektre kobiety naprawd dziaa. Te tak chc!
Tymczasem patrz w lustro i widz kogo zupenie inne
go ni dziewi czy dziesi miesicy wczeniej. Nawet tak
bardzo nie przytyy w ciy, ale ich ciao si zmienio, a one tej
zmiany nie akceptuj. adna rzecz sprzed ciy nie pasuje, we
wszystkim jest za ciasno, biust wylewa si ze stanikw, a w pa
sie je st cigle za duo. I kolejny kompleks gotowy. Jestem nie
atrakcyjna, nigdy ju nie bd zgrabna, po co mi to wszystko
byo. Czarna rozpacz!
Nie mog si powstrzyma, eby nie powiedzie: oby
my tylko takie zmartwienia miay. Cho warto pamita, e
takie paczliwe nastroje na wasny temat i na kady inny maj
prawo si pojawia nawet przez kilka miesicy po porodzie - to
wina hormonw. Ale nie tylko hormony w kocu si ustabilizuj,
nasza figura rwnie. Trzeba tylko da sobie realny czas i wpro
wadzi odrobin dyscypliny. Naprawd niewiele. Poza tym, po
urodzeniu dziecka kada kobieta jest jakby w okresie ochron
nym. Nikt, przysigam nikt, nie wymaga od niej, eby na
tychm iast po urodzeniu dziecka wygldaa jak modelka
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

95

na wybiegu. Skoro nikt, to dlaczego ona sama tego od siebie


wymaga? Czy dlatego, e obejrzaa jedno czy drugie kolorowe
pisemko i uwierzya bez zastrzee w nierealne opowieci?!
A moe by tak nie czyta tych pisemek i zam iast zapa
trywa si na jakie gupiutkie gwiazdeczki, poszuka za
chwytu w oczach partnera czy ma? Wystarczy umy wo
sy, podmalowa si lekko i ju jest kobieco i zachwycajco. Tego
si trzymajmy! A kompleksy wyrzumy z domu razem z koloro
wymi gazetkami...
Mam wraenie, e powinnam si wytumaczy, dlaczego
skupiam si na wczesnym etapie macierzystwa. Ot dlatego,
e pierwsza cia i pierwsze dziecko wiele zmieniaj w y
ciu kobiety. Je st rado, szczcie, ale te niepewno, lk,
czasem poczucie osamotnienia i kompleksy. Powstaje nowy
ad, nad ktrym naley zapanowa i odnale si w nim. Podob
nie rzecz si ma z uczuciami i emocjami, ktre czasem zaska
kuj i na ktre kobieta nie jest przygotowana - mimo to z nimi
te trzeba si upora. Trudno to zrobi w pojedynk i zreszt
nie ma takiej potrzeby, bo przecie jest ojciec dziecka, to zna
czy najczciej jest.
Do tej pory ledwie kilka sw powiciam mczyznom, czy
li tatusiom, ale bynajmniej nie dlatego, e ich lekcewa. Po
prostu kompleksy, o ktrych pisaam w tym rozdziale, ich nie
dotycz. Przeciwnie, panowie wielokrotnie udowadniaj, e s
duo bardziej racjonalni i bardziej opanowani ni ich partner
ki. Dzisiejsi modzi ojcowie s duo lepiej przygotowani do roli
ojca ni ich poprzednicy z dawniejszych pokole. Maj wiksz
wiadomo swojej roli, a przede wszystkim wiksz ch do
jej wypeniania. Dumni s z tego, e potrafi dziecko przewin,
wykpa, nakarmi, wyj na spacer i w ogle si nim zaj.
Dawniej to by obciach albo przeraajca konieczno, a teraz
powd do dumy. Wikszo kobiet docenia t postaw i potrafi
z niej korzysta. Ale nie wszystkie.
Paradoksalnie zdarza si tak, e wanie te kobiety, kt
re sobie nie radz i obciaj si za to win, jednoczenie
odrzucaj pomoc ojca. Zupenie tak, jakby wyrka czy rada ze
strony ojca dziecka jeszcze bardziej pitnowaa i podkrelaa ich
brak pewnoci siebie w roli mamy. To zupene nieporozumienie
96

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

i faszywie pojta ambicja. Mczyzna musi dokadnie wiedzie


w czym ma pomc i jak, a wtedy to zrobi, a przynajmniej daje mu
si szans, eby si wykaza. Jeli kobieta potrzebuje odpoczyn
ku od dziecka, chce si wyszykowa i wyj z domu, spotka si
z ludmi, czy po prostu pochodzi po sklepach, to w adnym ra
zie nie powinna si czu winna, e zaniedbuje swoje matczyne
obowizki. Prawie kad kobiet dopada taki moment, kie
dy ma dosy dziecka. Nie znaczy to, e dziecka nie kocha, a ju
absurdem byoby oskara si o bycie z matk. Jeli przez wie
le miesicy spdza si czas w towarzystwie niemowlaka, to chce
si do ludzi, do wiata! To jak najbardziej normalna potrzeba,
przecie jako trzeba naadowa akumulatory. Zatem nic prost
szego, jak uaktywni mczyzn i wyznaczy mu dyur przy dzi
dziusiu. Na pewno da sobie rad, tylko trzeba mu zaufa, a sobie
odpuci, chocia raz na jaki czas.

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

VII

ROZDZIA

MSKIE
KOMPLEKSY

Ju na wstpie tej ksiki zaznaczyam, e panom powi


c specjalny rozdzia i wanie przyszed ten moment. Pierwsza
rzecz, ktra kojarzy si z mskim kompleksem, to may penis!
A ile na ten temat dowcipw, opowieci, zoliwoci. Bynajmniej
nie twierdz, e to sprawa bez znaczenia, ale jednak zaczn roz
waania na temat mskich kompleksw od czego innego, a do
maego penisa wrc. Obiecuj!
Mczyni, w przeciwiestwie do kobiet, bardzo nie
chtnie przyznaj si do swoich saboci. To takie niemskie! A mczyzna chce by mski, chce by samcem Alfa, przy
wdc i zdobywc. Problem w tym, e w dzisiejszych czasach to
jest coraz trudniejsze i coraz mniej oczywiste. Stary porzdek
by prosty, bowiem zakada cile okrelony podzia rl. M
wic obrazowo, mczyzna przynosi miso do jaskini, a kobie
ta dbaa o t jaskini, gotowaa i rodzia dzieci. Niemniej odkd
w swoim czasie kobiety zawalczyy o emancypacj i rwnoupra
wnienie, stare odeszo bezpowrotnie, a mczyni, cho z opo
rami, musieli na to przysta. Do konkurowania midzy sob
mczyni przywykli. Ale odkd do gry wkroczyy kobiety, za
swoimi ambicjami i moliwociami, sytuacja skomplikowaa si.
Akceptacja takiego stanu rzeczy nigdy nie bya atwa, co wicej,
nadal nie jest. Wikszo mczyzn wywoana do odpowiedzi
na ten temat deklaruje, e jak najbardziej popiera kobiety sa
modzielne, ambitne i twrcze. Podziwiaj wiedz, profesjona
lizm, sprawno organizacyjn, nawet godz si na parytety, ale
troch to jednak ich uwiera. W kocu kobiety zawaszczyy
sobie cz wiata, zarezerwowan przez wieki wycznie
dla mczyzn, a faceci nie lubi oddawa pola.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

99

Ju w poowie ubiegego wieku przewidywano, e wiek


XXI zaznaczy si prawdziw dominacj kobiet, co jedno
czenie sugerowao, e mczyni bd musieli zawalczy
o swoj pozycj. A do walki o pozycj nie przywykli. Prze
cie zawsze byo tak, e wystarczyo nosi spodnie, eby ju co
znaczy i byo dobrze, prawidowo. Mamy ledwie pocztek no
wego stulecia, a kobieca hegemonia jest coraz bardziej wyra
na. Kobiety s wietnie wyksztacone, nie obawiaj si wyzwa,
miao staj do konkurencji z mczyznami we wszelkich mo
liwych kategoriach. Mao tego. Kobiety nie tylko sobie sta
wiaj wyzwania, ale coraz wicej wymagaj od mczyzn.
Dla czci panw ta rzeczywisto jest trudna do zaakcepto
wania. Niezalenie od tego, co publicznie gosz, w gbi
jestestwa woleliby, eby kobieta znaa swoje miejsce w sze
regu. Oczywicie, niech si uczy, niech pracuje, niech bdzie sa
modzielna, czemu nie! Nie maj zastrzee, gdy kobieta realizu
je si w takich obszarach, gdzie trzeba si naharowa za mae
pienidze. A wic kobieta pielgniarka, nauczycielka, sprzedaw
czyni, asystentka szefa - jak najbardziej akceptuj Ale kobiet
z wadz, pienidzmi, prestiem - toleruje si gorzej. To depry
muje, podkopuje msk pewno siebie. Krtko mwic; m
czyni nie przepadaj za kobietami, ktre wpdzaj ich
w kompleksy, przy ktrych czuj si gupsi, mniej warto
ciowi i podporzdkowani.
Stosunkowo atwo jest przyj do wiadomoci, e tak
wanie jest, kiedy rzecz dotyczy jakich" kobiet, czyli ob
cych. Znacznie trudniej, gdy chodzi o swoj kobiet, bo
wtedy problem przestaje by teori, a staje si praktyk.
Zaczyna si cakiem zwyczajnie. Dwoje ludzi decyduje si na
stworzenie staego zwizku i na og staruj z podobnego pozio
mu. Podobne wyksztacenie, podobny status materialny, wspl
ne plany osadzone w realnych moliwociach. Jeli taki stan rze
czy utrzymuje si przez lata, wwczas mczyzna na og niele
ma si w zwizku. Jego pozycja jest niezagroona. Zwykle zara
bia nieco wicej ni jego partnerka, jest w stanie utrzyma dom,
kiedy ona wychowuje dziecko i na przykad przechodzi na p
etatu. Czyli klasyczna polska norma, w ktrej wikszo m
czyzn czuje si bezpiecznie i ktr akceptuje. Naprawd nie
mao jest takich mczyzn, ktrzy nie mieliby nic przeciw temu,
eby ich ony czy partnerki w ogle nie pracoway i zajmoway
100

Ewa erom ska

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

si domem i dziemi. Wtedy ich ranga, wadza i przywdztwo


w stadzie byyby absolutnie bezdyskusyjne. Tyle e ekonomicz
ne realia rzadko na to pozwalaj, a poza tym kobiety ju od daw
na nie chc takiego ukadu.
Co tu duo mwi. Mczyzna lubi dowodzi, zarzdza
i czu si wany. Natomiast nie znosi sytuacji podporzd
kowania i poczucia, e jest ledwie tolerowany. A tak moe
si zdarzy, gdy yciowa partnerka wystrzeli w gr: robi karier
zawodow, znacznie lepiej zarabia, jest coraz bardziej niezale
na i samodzielna.
Zreszt to nie dzieje si nagle i przez przypadek. Na tak
zmian ona musiaa solidnie zapracowa. Musiaa si ksztaci,
doskonali, wicej pracowa, na og kosztem domu i czasu dla
rodziny. Kiedy mczyzna potrafi si w tym odnale, wspiera
j, dopinguje, wyrcza i pomaga, w kady moliwy sposb, to
jest nadzieja, e nie rozwinie si w nim kompleks bycia gorszym.
Nadzieja jest, ale pewnoci nie ma. Dopki ona pnie si na
szczyt, on ma swoj rol do spenienia i czuje si dowarto
ciowany. Ale kiedy ona osignie szczyt, zadomowi si na
nim, poczuje si pewnie i na swoim miejscu, moe by r
nie. Na wdziczno nie ma co liczy, bo na ni nigdy i w ad
nym kontekcie liczy nie naley. A zatem wkrtce moe si oka
za i najczciej tak wanie jest, e mczyzna zaczyna gra
w zwizku drugie, a moe nawet trzecie skrzypce. To niewygod
na pozycja, chocia, jeli umie si z niej wycign korzyci dla
siebie, to moe okaza si wcale nie najgorsza, tylko trzeba si
z ni pogodzi. I wanie tu jest pies pogrzebany.
Rozumowo mona przyj, e kobieta okazaa si zdol
niejsza, bardziej pracowita, miaa wicej szczcia. Ale scho
wa mskie ambicje do kieszeni, zapanowa nad zazdro
ci i podporzdkowa si, ju tak atwo nie jest. W natu
ralny sposb pojawia si miejsce na frustracj, kompleksy,
niedowartociowanie. Im bardziej takie emocje zagniedaj
si w umyle mczyzny, tym bardziej kusi go, eby si odegra,
a przynajmniej jako sprbowa zaznaczy wasne ja. I bynaj
mniej nie chodzi o prb dorwnania partnerce, czy wrcz prze
gonienia jej w sukcesach. To moe okaza si zupenie niewyko
nalne, bo ona posza za daleko, a jemu brakuje zdolnoci, chci
i moliwoci. Wic co robi taki zagoniony w kompleksy facet?
To proste. Dowartociowuje si, czyhajc na jej potknicia.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

101

Wytknie jej najmniejszy bd, z luboci skrytykuje cokolwiek, od


wygldu po kompetencje. Marne s szanse na przetrwanie ta
kiego zwizku. Na szczcie s mczyni, ktrzy naprawd
szczerze potrafi cieszy si sukcesem partnerki. S dum
ni ze swojej kobiety i czerpi satysfakcj z tego, e wspa
niaa kobieta dzieli ycie wanie z nimi.
Oczywicie, e to nie jest jedyny przypadek, gdy mczyzna
w porwnaniu ze swoj partnerk wypada blado. Jest ich wi
cej i s nie mniej typowe. Na przykad oboje wykonuj ten sam
zawd, z tym, e ona osiga znacznie wikszy sukces. Wpraw
dzie to nie jest takie czste, przynajmniej formalnie, ale si zda
rza i zwykle nie suy zwizkowi. Znam wiele par jednozawodowych, ktre stanowi dobre stado, jednake pod warunkiem, e
on jest chocia o stopie wyej. Na przykad ordynator i lekar
ka, reyser i aktorka, naczelny i redaktorka. Wystarczy rozej
rze si dookoa, a wtedy okae si, e odwrotny ukad nie tak
atwo znale. I to wcale nie dlatego, e mczyzna lepiej nada
je si do szefowania, chocia najczciej tak wanie tumaczy
si ten stopie wyej. Argumenty s znane: a to, e on jest bar
dziej dyspozycyjny, a to, e jako facet bdzie mia wikszy auto
rytet w zespole itd. A prawda jest taka, e oboje doskonale czuj
yciow prawd. Jeli razem pracuj, czy przynajmniej wykonu
j ten sam zawd i chc stanowi par, bo mimo wszystko czy
ich uczucie, to lepiej dla ich zwizku, jeli to on bdzie ciut wy
ej w hierarchii. Zreszt, kobiety si nie pchaj, mog dowarto
ciowa si inaczej, na innych polach. To na pewno dla nich lep
sze ni ycie pod jednym dachem ze sfrustrowanym, zakomplek
sionym facetem, ktry nie jest w stanie zaakceptowa wyszej
pozycji kobiety.
Prawdziwy dram at jest wwczas, gdy mczyzna traci
prac i pozostaje na utrzymaniu kobiety. To jedna z naj
gorszych sytuacji dla mskiego ego. Jeli trwa krtko, jest
do przeycia. Jeli si przedua, czyni spustoszenie w psychice
mczyzny. Poczucie wasnej wartoci spada do zera. I nie ma
znaczenia, e to nie jego wina, e si stara, szuka, apie doryw
cze zajcia, byle co zarobi. Nie chodzi nawet o to, jak na taki
stan rzeczy zapatruje si partnerka. Najwaniejsze jest to, co fa
cet ma w gowie, jak siebie widzi i ocenia. A niestety ocenia sie
bie le, z kadym kolejnym miesicem bez pracy gorzej, nawet
jeli si do tego gono nie przyznaje.
102

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Powiem zupenie szczerze, naprawd nie jest atwo by m


czyzn przez due M" w naszych czasach. Kady mczyzna jak
tlenu potrzebuje sukcesu. Chce mie poczucie, e co od niego
zaley, e w jakiej dziedzinie jest dobry, lepszy od innych. Chce
by podziwiany, chwalony, wyrniany. I to wcale nie musi by
od razu na skal krajow czy wiatow. Wystarczy, eby mia po
czucie bycia kim wanym na wasnym podwrku. A nawet o ten
sukces jest coraz trudniej. Kiedy wystarczyo by osobnikiem
pci mskiej, eby mie jako takie poczucie wadzy, przynajmniej
we wasnym domu. Dzisiaj to zdecydowanie nie wystarcza. S
dz, e niejeden mczyzna usysza od swojej kobiety zdanie,
wypowiedziane najczciej w zoci: do niczego nie jeste mi
potrzebny, dam sobie rad bez ciebie...". To naprawd moe do
bi. Ale ze relacje prywatne s jeszcze do przeknicia. Powie
dziaabym, e mczyni w tej materii radz sobie duo lepiej ni
kobiety. Bo przecie nie w domowych pieleszach szukaj dowar
tociowania swojego mskiego ego. Zatem gdzie?
Moim zdaniem mczyzna czuje swoj warto i nie po
pada w kompleksy, kiedy ma moliwo realizowania si
w pracy i w seksie. Nie albo-albo, tylko w tych dwch obsza
rach jednoczenie. Sprawno seksualna pozwala poczu wasn
niezawodn msko, a praca daje ca reszt. Im lepsza jest po
zycja zawodowa faceta, tym lepiej. I nie ma znaczenia czy jest
on ksigowym, spawaczem, filozofem, kierowc rajdowym, czy
politykiem. To jasne, e kady ma swoj dziak, ale mechanizm
jest ten sam. Praca to pienidze, pienidze to wadza, a wa
dza i pienidze to sukces. A jeli do tego doczy si presti,
uznanie, popularno, to jest to MEGA SUKCES. I o to cho
dzi! Mczyzna ronie nie tylko swoich oczach, ale przegl
da si w oczach kobiet i to, co widzi bardzo mu si podoba.
Kobietom zreszt te!
Te dwie sfery, praca i seks, s ze sob cile powizane. Ko
poty w jednej dziedzinie przekadaj si na drug. Niepowodze
nia w pracy powoduj silny stres, a ten natychmiast odbija si
na sprawnoci seksualnej i odwrotnie. Nawet niewielkie dys
funkcje w seksie powoduj nerwowo, draliwo, zakcaj
relacje z ludmi i jako pracy cierpi.
Krtko mona by to uj tak. Mski wiat wartoci opiera si
na czterech literach" i pienidzach. A fe, powie kto, jakie to try
wialne. Moe i trywialne, ale w kocu musi mie gdzie podstawy
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

103

stwierdzenie, e mczyzna jest prosty jak konstrukcja cepa.


Prosty, czy nie, kady facet dokadnie wie skd czerpie pewno
i zadowolenie z siebie.
Pozornie moe wydawa si, e zoliwie zawziam ob
szar mskiej satysfakcji, a to co do tej pory napisaam
0 mskich kompleksach brzmi jak jaki feministyczny
manifest. Nie jestem wojujc feministk, lubi mczyzn,
niektrych podziwiam, a innych kocham i przyjani si z nimi.
Wydaje mi si, e znam mczyzn, rozumiem ich potrzeby, na
tyle, na ile jako kobieta jestem w stanie poapa si w ich m
skim wiecie. Zatem przyznaj, e oprcz pienidzy i seksu
dla mczyzn wane s takie sprawy jak: intelekt, spraw
no fizyczna, uroda i rozm aite wyrniajce umiejtnoci.
Oczywicie, e to je st istotne, ale mimo wszystko to s dodat
ki do kwestii zasadniczych. Mczyzna moe by cudownym oj
cem, moe wspaniale gotowa, moe by domow zot rczk
1 encyklopedi. Moe mie najpikniejsz dziak w okolicy, ale
jeli ma przy tym mizern kas i nie bardzo sprawdza si w seksie,
to jego wasna samoocena jest raczej problematyczna. A niska
samoocena to yzna gleba dla kompleksw.
Zakompleksionemu mczynie yje si znacznie trud
niej ni zakompleksionej kobiecie. Kobieta z kompleksami
nie traci a tak bardzo na swojej kobiecoci, a poza tym zawsze
moe liczy na pewne zrozumienie i wsparcie. Czasem popa
cze sobie w kciku, uali si nad sob, a co najwaniejsze szuka
pomocy. U przyjaciki, w ksikach poradniczych, w pismach
kobiecych, a te odwaniejsze i bardziej zdeterminowane - u fa
chowcw.
Natomiast faceci nie odkrywaj swoich sabych stron.
To dyshonor! Ju raczej je maskuj. Gwnie poprzez but, zo
liwo, nieokieznane krytykanctwo wszystkiego i wszystkich,
a niekiedy rwnie poprzez agresj. Przecie zawsze znajdzie
si kto sabszy, komu atwo jest dooy, uprzykrzy ycie i cho
cia troch dowartociowa si. Prostacko, bo prostacko, ale sku
tecznie. Niestety, najczciej ofiarami takiego dowartociowania
padaj najblisi, ona, dzieci, a jak ostre formy potrafi to przyj,
wszyscy wiemy. O szczeglnie drastycznych przypadkach czyta
my w prasie.
W przeciwiestwie do kobiet, ktre zwykle siebie oskar
aj o yciowe niepowodzenia, mczyni szukaj przyczyn
104

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

na zewntrz albo w tak zwanych czynnikach obiektywnych.


Naprawd niezwykle rzadko przyznaj, e ich ycie nawet nie
otaro si o jakikolwiek sukces, dlatego, e niczego w tym kierun
ku nie zrobili. To nie jest proste uzmysowi sobie, e to ja zawi
niem, co przegapiem, o co si nie postaraem, co zlekcewa
yem, albo zwyczajnie nie chciao mi si. Przyznanie si do tego
przed samym sob jest jak kopanie lecego, z tym e lecym
i kopicym jest ta sama osoba. C wic dziwnego, e mczyzna
szuka si usprawiedliwienia? Nic!
Prawd mwic, doskonale rozumiem tak wanie posta
w, chocia jej nie akceptuj i nie pochwalam. Rozumiem,
bo gdybym bya mczyzn, to te za nic na wiecie nie przyzna
abym si, nawet przed sob, e jestem yciowym nieudacz
nikiem, e niczego nie udao mi si osign, a ambicje, o ile
w ogle je mam, pozostaj w sferze marze niespenionych.
Nie akceptuj i nie pochwalam, bo c miaabym chwali?
Lenistwo, wygodnictwo, yciowe niepozbieranie i totalny tumiwisizm"?
Tu zreszt tkwi problem. Zakompleksionym mczyznom
bardzo trudno jest pomc, znacznie trudniej ni kobiecie, a to
dlatego e:

skrywaj swoje kompleksy pod paszczykiem wymylo


nej pozy;
nie prosz o pomoc, po prostu nie chc jej;
za wasne poraki obwiniaj innych;
nie s skonni patrze na siebie obiektywnie, a tym bar
dziej krytycznie;
nie chc niczego zmienia w sobie, natomiast oczekuj,
e wiat zmieni si wobec nich.

I jak tu si wbi z jak racjonaln pomoc, skoro na


trafia si na mur? Przecie nie mona pomc adnemu
czowiekowi w jego kopotach, jeli zainteresowany nie
ma ochoty sam sobie pomc. Cierpi, le mu ze sob, kozakuje, udaje kogo innego ni naprawd jest i tak sobie yje. Do
psychologa nie pjdzie, bo po co, ju lepiej pj z kumplem na
wdeczk i ponarzeka na co tylko si da. Na baby, na szefa, na
rzd i... uly sobie. Tyle, e to niewiele zmienia, poza chwilow
popraw nastroju.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

105

Prawd jest, e mskie kompleksy s tem atem tabu.


Mao si o nich pisze, jeszcze mniej mwi, tak jakby tego tema
tu w ogle nie byo. Nie bez znaczenia jest sposb wychowy
wania chopcw. Chopiec nie pacze, nie roztkliwia si, jest
dzielny i silny, radzi sobie, wic nie ma adnych saboci, co
wicej: nie jest na nie przygotowany. Ten model cigle pokutuje,
mimo e nijak nie przystaje do rzeczywistoci i chyba nigdy nie
by prawdziwy. Zawsze by tylko kreacj, wyobraeniem m
czyzny. Ale panowie to kupuj i z rnym skutkiem staraj si
dostroi si do takiego wzoru mskoci.
Wic nie ma adnego sposobu, eby mczyzn uwol
ni od kompleksw?
Jest! Na szczcie jest! To KOBIETA. yciowa partner
ka.
Wprawdzie dopiero co napisaam, e kobieta moe mczy
zn wepchn w d po pachy i nadal to podtrzymuj, ale moe
te speni funkcj cakowicie przeciwn. Kobieta potrafi wy
cign z najgbszej otchani. Na pewno nie ta sama kobieta,
ktra najpierw zakompleksia faceta, ale jednak kobieta, i to zako
chana. Jeli zrozumie, doceni, pochwali, uczyni mczyzn
swoim wymarzonym bohaterem, a przy tym ciepo przygar
nie do piersi, to mczyzna odywa. Wasny wizerunek, tak
korzystnie odbijajcy si w oczach kobiety, staje si now si
napdow. W mczyzn wstpuje nowy duch, nowa energia,
nowa wiara w siebie i w moliwoci. By nikim, puchem marnym,
a sta si wszystkim. Ta cudowna przemiana je st marzeniem
wielu mczyzn i by moe tu tkwi tajemnica zdrad i ogldania
si za inn kobiet.
W wieloletnich zwizkach trudno o wiey powiew entuzja
zmu, a mczyni potrzebuj podziwu. To przecie sukces! Ko
biety, jeli tylko chc, potrafi mczyzn maksymalnie
dowartociowa. A mczyni pawi si w tym uwielbie
niu jak pczek w male i s w stanie wznie si na wyyny.
A kompleksy? Jakie kompleksy, co to w ogle jest!
Czyli jest sposb na wycignicie mczyzny z psychicznego
doka, oby tylko znale odpowiedni terapeutk. A co z kom
pleksami na temat wasnego ciaa i wygldu?
Z ca pewnoci wygld nie jest dla mczyzn tak wany,
jak dla kobiet. Jest nawet powiedzenie, e mczynie wystarczy
106

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

by nieco adniejszym od diaba i jako ujdzie. Oczywicie s ka


nony mskiej urody, ale zarwno mczyni, jak i kobiety pocho
dz do nich z dystansem. Zbyt idealny, wymuskany i doskonay
mczyzna, jak z urnala, zamiast zachwytu i zazdroci, czsto
wzbudza ironiczny umieszek i niezbyt przychylne komenta
rze. Przez lito nie przytocz tu konkretnych nazwisk, ale chy
ba wszyscy znamy takich wymuskanych piknisiw, bo media s
bezlitosne.
Niemniej, s pewne czue punkty w mskiej urodzie, ktre
mczyzn deprymuj i o ktrych w tej ksice nie mona nie na
pisa. Mczyni najbardziej cierpi na za m ao". Za mao
wzrostu, za mao wosw, za mao mini no i oczywicie za
mao centymetrw w wiadomym miejscu, czyli wreszcie rzecz
bdzie o penisie.
Problem zwykle zaczyna si w okresie dojrzewania, kiedy to
chopcom zdarza si porwnywa ksztat i dugo swoich peni
sw. Trzeba przyzna, e bardzo ich to intryguje. Im okazalszy
penis, tym bardziej jego waciciel zyskuje na prestiu wrd
kolegw, a ci z mizerniejszym przyrodzeniem staj si obiektem
niewybrednych artw, co moe zapa gboko w dusz. Cho
piec wstydzi si, e odstaje od tych najokazalszych, a dorosy,
0 ile nie wyleczy si z chopicego wstydu, rozwija w sobie kom
pleks mczyzny z felerem. A jak jest naprawd? Ile ten nie
szczsny penis powinien mierzy, eby trzyma si normy
1 spenia poczucie mskiej wartoci?
Zazwyczaj dugo penisa w spoczynku to 7 do 10 cm, a we
wzwodzie od 12 do 17 cm. Rzadko, bardzo rzadko to 17 cm jest
przekraczane. Grubo penisa we wzwodzie to okoo 4 cm. Warto
wiedzie, e dugo penisa mierzy si od podstawy, czyli od ko
ci onowej. Poza tym, wielko penisa w stanie spoczynku o ni
czym nie wiadczy. Te malutkie, zwinite jak limaczek, rozwi
jaj si okazale, wtedy, kiedy trzeba, a te wiksze przybieraj
jakby mniej.
Wikszo mczyzn jest przekonana, e okazay penis jest
gwarancj atrakcyjnoci, powodzenia u pa i seksualnych mo
liwoci. Jeli sami siebie oceniaj w tej kwestii marnie, wwczas
pojawia si lk, a czasem nawet fobia i potny kompleks, za
truwajcy ycie i odbierajcy pewno siebie. Na nic zdaj si
opinie seksuologw, ktrzy twierdz, e wielko penisa nie ma
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

107

a tak wielkiego znaczenia w kontaktach intymnych. Niewane,


co mwi fachowcy. Wane je st to, co mczyzna ma w gowie
i jak siebie ocenia. Najbardziej boi si opinii kobiety. Jej zdzi
wienia, rozczarowania, a moe nawet ledwie ukrytego miechu,
kiedy odkryje, e facet reprezentuje doln granic normy. S
mczyni, ktrzy na sam myl o tym, e jaka kobieta moga
by odkry ich wstydliwy sekret, rezygnuj w ogle z szukania
partnerki. Zadawalaj si masturbacj, ewentualnie szukaj za
spokojenia w ramionach prostytutek, bo na ich opinii im nie za
ley.
To nie koniec zmartwie zwizanych z wygldem penisa. Za
rwno modziecy, jak i doroli mczyni odczuwaj silny nie
pokj, jeli ich penisy nie s do proste, czyli mwic wprost,
martwi ich krzywy penis.
W ikszo penisw je st troch krzywa. W lewo, w prawo,
w gr lub w d.
To naprawd nic nie szkodzi, bo waciwie nie ma zupenie
adnego znaczenia, jeli nie przeszkadza w odbyciu normalne
go stosunku seksualnego, a nawet czasami moe dawa kobie
cie dodatkowe, niezamierzone przez mczyzn doznania. Na
przykad penis wygity ku grze, stymuluje mityczny punkt G",
o ile on w ogle istnieje. Czyli plus! W gruncie rzeczy najwa
niejsze jest, eby penis by sprawny, a nie prosty. Jeli na
tomiast krzywizna jest na tyle znaczna, e uniemoliwia normal
ne funkcjonowanie i powoduje bl, wwczas trzeba zgosi si
do lekarza i posucha jego zalece. Na szczcie s to rwnie
rzadkie przypadki, jak patologicznie may penis.
Wczeniej pisaam o tym, jak wane dla mczyzn je st spe
nianie si w seksie. Jeli zatem ta sfera ycia, z powodu kom
pleksu, jest na si ograniczana, mczyzna zamyka si w sobie
i cierpi w skrytoci ducha. Moe si zdarzy, na szczcie nie
musi, e staje si wrcz agresywny wobec kobiet. Bywa niemi
y, zoliwy, kpicy. Potrafi kobiet za byle co skrytykowa, obra
zi albo poniy i w ten sposb zawczasu odegra si na poten
cjalnej krytykantce. Zreszt, do mczyzn te nie jest pokojowo
usposobiony. Kada kobieta jest wrogiem, a kady facet konku
rentem, z ktrym przegrywa na starcie. Frustracja a kipi. Taka
postawa jest oczywicie form samoobrony, ale tylko zaintere108

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

sowany wie, e w taki sposb radzi sobie z kompleksem. Nato


miast inni, a zwaszcza kobiety, widz w nim zwykego chama
i prostaka.
Doprawdy, czy warto tak bardzo komplikowa sobie ycie
z powodu rzekomego niedoboru centymetrw albo krzywizny?
Czy kto powiedzia, e mczyzna z niewielkim penisem nie
moe by zachwycajcym i podanym kochankiem? Ja nie sy
szaam!
A gdyby tak zamiast zasklepia si w kompleksie i od
grywa na innych - poczyta troch, popyta mdrych i do
wiadczonych ludzi i zorientowa si, na czym naprawd
zaley kobietom? Czy one rzeczywicie marz o atomowym
i prostym jak drut penisie? Czy to je st podstawowe kryterium
oceny mczyzny? Myl, e warto byoby - zamiast uala si
nad sob - poszuka odpowiedzi na te pytania i nie zakada
z gry, e sprawa je st beznadziejna.
Z mojego wieloletniego dowiadczenia wynika, e tylko nie
ktre kobiety pragn mczyzny z wielkim penisem. Wikszo
woli standardowy rozmiar, czyli przecitny. Dugie i grube peni
sy czasem budz lk albo sprawiaj bl, a co najmniej dyskom
fort. Bynajmniej nie prbuj nikogo pociesza i protekcjonalnie
klepa po ramieniu, wmawiajc, e je st inaczej ni mczyni
to sobie wyobraaj. Tak po prostu je st i kady facet powinien
o tym wiedzie. Ponadto, jeli kobieta zakocha si, to nie dzieli
faceta na kawaki, bierze go w caoci, z dobrodziejstwem inwen
tarza. Waniejsze dla kobiet jest to, jak mczyzna je traktuje,
jak okazuje mio, jak o kobiet dba. Sam penis, nawet naj
bardziej dumny", nie wystarcza. Wicej szczegw i rad na ten
temat odnajdziecie w rozdziale Zakompleksiony seks".
A co z innymi niedoborami urody? Z pewnoci nie uderza
j one w mskie ego tak silnie jak nie do liczny penis, ale te
potrafi dokuczy i wpyn niekorzystnie na samoocen.
Gdyby mczyni mogli wybiera, to zapewne kady, a przy
najmniej wikszo, zayczyaby sobie mie co najmniej 180 cm
wzrostu i burz wosw, zalotnie siwiejcych na skroniach. Do te
go sylwetk wysportowan, smuk, bez ladu wystajcego brzu
cha. I jeszcze przydaoby si mie to wszystko od natury, bez
wysiku i na stae. Marzenie! A jest, jak jest.
Funkcjonuje stereotypowa opinia, e mczyzna maego wzro
stu jest zoliwy, kliwy i za wszelk cen stara si doda sobie
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

109

wanoci, eby nie znikn w tumie. Pamitacie Trylogi Hen


ryka Sienkiewicza? Ojciec pana Woodyjowskiego przekonywa
swojego syna, obdarzonego jak wiadomo mizernym wzrostem,
e: jeli ludzie nie bd si ciebie bali, to bd si z ciebie
miali". I Pan Woodyjowski wymachiwa szabelk a mio, a trup
sa si gsto. Da mu Bg mizern posta, ale w zamian obda
rzy wielkim duchem - przynajmniej tak nakreli t posta au
tor. I jest w tym sens.
Niewielki mczyzna moe kupi sobie gronego psa albo
duy samochd, ale moe te zapracowa na swoj osobo
wo i odnie niepodwaalny sukces, a wzrost nie ma tu
nic do rzeczy. Przykadw jest cae mnstwo i to w kadej dzie
dzinie. Robi kariery mali aktorzy, piosenkarze, naukowcy, poli
tycy, przywdcy i zwykli" ludzie oczywicie te. Zreszt, chyba
aden z potnych ludzi naszego wiata nie by specjalnie wy
soki, moe poza De Gaulle'em. Osobowociom nie mierzy si
wzrostu, bo nie wzrostem pracuje si na sukces i szacunek. My
l, e warto o tym pamita, zwaszcza, jeli ma si pretensj
do przodkw, e w genach poskpili centymetrw (tym razem
chodzi jedynie o wzrost).
Przecie na wzrost nikt z nas nie ma wpywu, a wic trzeba
go zaakceptowa i nie stosowa sztuczek, ktre maj nas pod
wyszy, bo atwo popa w mieszno. Kobieta moe nosi
szpilki i kok, ale mczyznom zdecydowanie odradzam buty na
podwyszonym obcasie albo ukadanie wosw w czub. Takie ma
newry s atwe do okrycia i wrcz prowokuj do zoliwych ar
tw. Podobnie jest z wosami, a raczej z ich brakiem, czyli z y
sieniem. Jedni ysiej w modym wieku, a inni nosz czupryn do
mierci.
Z ys czy ysiejc gow jest pewien paradoks. Ci, ktrzy
maj peno wosw, czsto gol si na yso, dla szpanu, a ci, co
naprawd ysiej robi rne sztuki, eby ysink ukry. Oczy
wicie to nie je st powszechne, bo na szczcie wikszo m
czyzn bez problemu akceptuje to, co ma na gowie i dba jedynie
o to, eby wyglda porzdnie i estetycznie. Niemniej, dla cz
ci mczyzn to jest problem, a nawet kompleks. Wtedy uciekaj
si do sposobw. Stosuj zaczeski, poyczki, a nawet peruki,
albo tupeciki, czyli czciowe peruczki. Te poyczki", to dopiero
fatalna sprawa. Nie ma mczyzny, ktry dobrze wyglda w ta
kiej zaczesanej fryzurze, a jeli wiatr zawieje i obnay prawd,
110

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

to lepiej nie widzie min wiadkw takiej sytuacji. Jeli ysina


jest potnym problemem, to lepiej ju zainwestowa w peruczk albo wrcz w przeszczep wosw, bo to oczywicie jest moli
we, chocia kosztuje. Musi kosztowa i to zapewne niemao, jeli
ma wyglda naprawd dobrze, a nie miesznie i sztucznie. Naj
waniejsze to nie wystawia si na pomiewisko, bo kompleks
tylko si pogbi.
Prawd mwic, mankamenty mskiej urody, chocia
oczywicie istniej, nie s dla mczyzn dram atem nie do
przeycia, zwaszcza gdy mona je zrekompensowa po
czuciem wasnej wartoci, czyli yciowym sukcesem i za
dowoleniem z siebie. I eby nie byo wtpliwoci. Uywajc
sowa sukces" nie mam na myli gry pienidzy i wadzy na
miar dyktatora. Kiedy mczyzna cieszy si wasnym y
ciem, czuje si silny, na swoim miejscu, spenia si w ro
lach, ktre sobie zaoy, a nadto otrzymuje od ludzi, na
ktrych mu zaley, odpowiedni doz mioci, podziwu
i szacunku, wwczas moe powiedzie, e osign sukces.
Takich mczyzn kompleksy si nie imaj, a w kadym razie po
wane kompleksy. Wprawdzie zawsze znajdzie si troch miej
sca na wiksz lub mniejsz niepewno, ale to cakiem zrozu
miae, a nawet konieczne, eby nie popa w nieznone dla oto
czenia, odstrczajce samouwielbienie i bucowato.
Mj punkt widzenia na mskie problemy jest, si rzeczy,
kobiecym spojrzeniem, wic przydaby si mski gos. I to nie
byle jakiego mczyzny, lecz mczyzny przez due M". Faceta
z sukcesem, osobowoci i charyzm.
JANUSZ PANASEWICZ, bo o nim mowa, rockmen, lider ze
spou Lady Pank" tak widzi wiat mskich kompleksw:
ZAZDRO I BEZRADNO DRCZ FACETW
Waciwie nigdy nie zastanawiaem si nad tym, czy drcz
mnie ja k ie kompleksy\ czy nie, a m oe po prostu nie chciaem
o tym myle? M oe to kw estia yciow ej odpornoci? Ja k o cho
pak graem w hokeja, a mj tren er mia d o tward rk, by
wymagajcy. Na przykad tuk mnie kijem po kostkach, co mia
o uczyni ze mnie twardziela, ktry atwo nie rezygnuje, nie
poddaje si. Wic nie poddaw aem si i chyba to mi zostao.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

111

Prawd mwic znam wielu facetw potwornie zakom plek


sionych. Przede wszystkim drczy ich zazdro i to o wszystko,
nie tylko o sprawy zaw odow e. O dobry gust, o um iejtno ra
dzenia sobie na co dzie, o d obre kontakty z innymi ludmi,
o przyjaci. Artyci czsto proszeni s o wywiady. Jed n i s roz
chwytywani, bo potrafi ze sw ad wypowiada si na kady te
mat, s dowcipni, bystrzy, inteligentni, a innych dziennikarze
nawet nie zapraszaj do rozmowy, bo wiadomo, e niczego cie
kaw ego nie da si z nich wydoby. To pow oduje zazdro, a za
zdro prowadzi do kom pleksu, albo odwrotnie. Najpierw je s t
kom pleks bycia gorszym, a ten manifestuje si zazdroci, skry
wan lepiej lub gorzej. A druga sprawa to bezradno. Kiedy fa
cet ma wraenie, e brakuje mu wpywu na w iele spraw, e y
cie przechodzi obok, a on nie je s t w stanie wczy si w nurt,
to boli i m oe przerodzi si w kom pleks.
Jeli o mnie chodzi, to czasem zdarza mi si, e czyja wy
pow ied zaskakuje mnie byskotliw oci albo celn puent.
Tak ma Kuba Wojewdzki i nieraz zastanaw iaem si, ja k on to
robi?! Szkoda, e mnie nie przyszo do gowy to czy tamto i to
w odpowiednim m om encie! Ale to nie je s t zazdro. R aczej p o
dziw i odrobina alu, e czasem brak mi tego bysku. W moim
rodowisku przydaj si celn e riposty, pom agaj wyj z kopo
tliwych sytuacji. Natom iast nie przywizuje wagi do pow ierz
chownych drobiazgw. Kilka zm arszczek w icej albo kilka kilo
gramw, to przecie nie ma znaczenia, wic nie warto zaw raca
sobie tym gowy.
Moim zdaniem kom pleksy buduj si w gowie. Jeli kto
wmawia sobie, e tego nie umie, a tam tego nie zrobi, bo z gry
zakada, e mu si nie uda, to zam iast popracow a nad sob
i postara si, broni si. Niestety, czsto przez atak albo przez
olew anie i udawanie, e mi nie zaley. To je s t sztuczne i niesku
teczne. I tak dobrze wida prawd. Powiem szczerze, e dra
ni mnie tacy ludzie i nie lubi ich towarzystwa. mieszy mnie,
jeli staraj si doda sobie wanoci i znaczenia poprzez na
przykad imponowanie super sam ochodem . Ja tego nie kupu
j . Natomiast bardzo ceni skrom no. Brak poczucia pewnoci
siebie, wynikajcy ze skrom noci je s t naturalny, bardzo ludzki.
I nie warto si spieszy, rozdrabnia, ani tym bardziej popada
w kompleksy. Trzeba cierpliw ie poczeka, robi swoje, a efek t
przyjdzie. Trzeba m ie pomys na sieb ie i tego si wytrwale trzy112

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

ma. Za modu nie miaem cierpliwoci. Kiedy miaem 27-28


lat chciaem wszystko m ie od razu, natychmiast, zachystywa
em si. Teraz, z perspektyw y czasu, wiem, ja k wana je s t praca
nad cierpliw oci. Dotyczy to w takim samym stopniu ycia ar
tystycznego, ja k i prywatnego.
Wrd kolegw muzykw obserw uj dziwne zjawisko. S ar
tyci, ktrzy jed n oczen ie maj i sukces, i kom pleks. A to dlate
go, e inni wystpujcy na scen ie te maj sw oje sukcesy, wic
jeli ich nie je s t najbardziej spektakularny, to nie czuj penej
satysfakcji. M oe uwaaj, e to co osignli je s t kw esti zbie
gu okolicznoci, przypadku. Boj si, e to si zaraz skoczy,
w ic chc ja k najszybciej zrekom pensow a to, co udao im si
osign. Tworz w ok sieb ie szczegln atm osfer, eby ja k
najduej utrzyma si na fali. Ci, ktrzy s pewni sw ojej warto
ci, nie musz tego robi, nie maj niepokoju, ktry ja nazwa
bym kom pleksem . Mog by sob i to je s t ogromna warto.
Su kces m oe te przew rci w gowie, a w mojej brany
to nie je s t rzadkie. Czasem ludziom zwyczajnie odbija, szalej.
J e s t przecie tyle pokus, w ic atwo zw ariow a, a nawet popa
w sam ouw ielbienie, czyli kom pleks wyszoci. Kiedy mj zespl
Lady Pank" odnosi najw iksze sukcesy byo fajnie, cieszyem
si, korzystaem z tego, bawiem si, ae zaw sze gdzie z tyu
gowy miaem myl, e to nie je s t wieczne. To tylko chwila, cu
downa, ale tylko chwila. Na szczcie mnie su kces nie zjad, nie
pokona mnie.
Jestem przekonany, e zaw dziczam to rodzicom i warto
ciom , ktre we mnie wszczepili. Ojciec by dyrektorem poczty
w niewielkim m iasteczku na M azurach, czyli szych, a mama zaj
mowaa si dom em , dziem i, czyli mn i dwoma brami. Trosz
czya si o to, ebym y wszyscy mieli normalny, ciepy, zad ba
ny dom. Byo skrom nie, zwyczajnie, bardzo rodzinnie. W domu
byo duo muzyki, ojciec gra na skrzypcach, a ja ju ja k o p icio
latek piew aem na okolicznociowych imprezach. Uwielbiaem
to, trudno byo mnie zatrzyma, a rodzice byli bardzo dumni,
zwaszcza mama. Ojciec by srogi w swoich ocenach, wymaga
j cy i czsto stara si poskrom i moje rozkojarzenie i brak kon
centracji. Uczy mnie co je s t dobre, co ze i co je s t naprawd
w yciu wane. W iedziaem, co m og, a czego nie i to byo takie
naturalne, zrozumiae dla mnie, nawet wtedy, gdy oberw aem ,
bo dobraem si do je g o papierosw. Niestety, umar na raka,
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

113

kiedy miaem ledw ie 14 lat, w ic potem dow odzenie przeja


mama, ktra nadal yje i ktr bardzo szanuj. R odzice w po
ili we mnie proste zasady, podstaw ow e, ale bardzo wane, a ja
staram si przekaza podobne wartoci swoim synom. Czasem
sam sob ie dziwi si, ile je s t we mnie spokoju i cierpliw oci. Nie
krzycz, nie podnosz gosu, za to rozmawiam, tumacz i w ten
sposb prbuj okiezna moich chopcw. Ja nie miaem wt
pliwoci, e rodzice mnie kochali i akceptow ali, w ic chc, eby
moi synowie czuli to samo.
Jeli chodzi o kobiety, to na szczcie od kilku lat jestem
w szczliwym zwizku i nie cigam si ze swoj partnerk, mi
mo e oboje pracujem y w brany. Z tym, e ja na scenie, a ona
w wytwrni pytowej. Czsto dyskutujemy, spieram y si, czasem
dochodzi do spi. Zazwyczaj wtedy, gdy mamy rne pomysy
na ja k i projekt. Irytuj si, kiedy kto co mi narzuca. Ja sam
najlepiej wiem, ja k ma wyglda moja tw rczo czy pomys na
pyt. I niewane, czy co sugeruje mi kumpel, czy moja k ob ie
ta. Z tym, e z kumplem rozmowa je s t krtka, a my mamy w icej
czasu i w icej moliwoci przegadania sprawy, dlatego najcz
ciej dochodzim y do porozumienia na zasadzie pertraktacji. Po
prostu spuszczam pow ietrze i sucham. le na tym nie wychodz
i to nie wywouje u mnie kom pleksu zdominowania. Jeli przesa
dz, narozrabiam, to przepraszam i mj mski honor na tym nie
cierpi. Przeprasza trzeba umie. Nie wystarczy wypowiedzie
sowo. Ta druga osoba, nie tylko partnerka, musi uwierzy, e
przeprosiny s szczere, prawdziwe. Sdz, e muzycy potrafi
zrobi to lepiej ni pracownicy banku. Dlaczego? Bo rockm eni
to szczeglni ludzie, bardzo wraliwi. Czsto s bardzo bogaci,
opywaj w dobra, ale dusze maj bardzo sprawiedliwe, g bo
ko ludzkie. I na w iecie, i u nas angauj si w sprawy spoecz
ne, publiczne. Nie je s t im obojtne to, co dzieje si na w iecie
ze zwykym czow iekiem . Wanie to wyczucie na drugiego czo
wieka pozwala na lepsze porozum ienie w spraw ach wielkich
i maych.
Czasem trzeba w yciu zgodzi si na kom prom is i to nie je s t
sabo. P rzecie m og si myli, m og czego nie w iedzie. J e
li kto myli i czuje inaczej ni ja , to nie znaczy, e je s t prze
mdrzaym dupkiem . M oe to wanie on ma racj, nie ja . Kry
tykuje mnie, ale to nie znaczy, e je s t moim wrogiem, e czyha
na moje potknicie. Nauczyem si d o spokojnie przyjmowa
114

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

krytyk, chocia nie je s t atwo. Czasem to oczyw icie boli, je s t


przykro, ale zaraz pojawia si myl, e moe czeg o nie wiem.
Teraz pracuj z ludmi modszymi od e mnie o dw adziecia lat
i oni maj inne, w iesze spojrzenie na muzyk, na nowe trendy.
Mimo e nie bardzo lubi, kiedy kto wtrca si w moj twr
czo, to jed n ak prbuj co zmieni zgodnie z ich sugestiam i
i czasem wychodzi wspaniale. Nie zaw sze taki byem. Za mo
dych lat gorzej znosiem krytyk. Par razy naprawd wszyst
ko si we mnie si zagotow ao, kiedy krytyk" wyranie chcia
mi dokuczy. Czepia si powierzchownych, niewanych rzeczy,
byle tylko dopiec, ubliy i na takich bzdurach zbudow a wa
sn pozycj znawcy. Przyznaj, miaem ochot zwyczajnie mu
przywali, ale w kom pleksy nie popadem . Teraz jestem duo
spokojniejszy, moe mdrzejszy i dobrze mi z tym.

PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

VIII

ROZDZIA

WARSZAWIAK
Z PROWINCJI

Powszechnie wiadomo, e ludzie nie lubi zmian. Wprawdzie


zmiany s ekscytujce, ale wymagaj odwagi, a z t bywa r
nie. Z jednej strony przychodzi nam do gowy, eby co w swo
im yciu albo w sobie zmieni, ale kiedy pojawia si okazja do
realizacji tych zamierze czsto wycofujemy si, a w kadym ra
zie trudno nam podj ostateczn decyzj. Zmiana, jakakolwiek,
pociga, pobudza wyobrani, ale te budzi lk i to zarwno
w sprawach zasadniczych, jak i w cakiem bahych.
Ot, choby taki przykad. Chyba kada kobieta wie, jak trud
no zdecydowa si na zmian koloru wosw albo na obcicie na
krtko, kiedy przez lata nosio si wosy dugie. Niby nic wielkie
go, drobiazg. Przecie zawsze mona si przefarbowa lub zno
wu zacz zapuszcza. A jednak nawet do takiej banalnej decyzji
trzeba dojrze, przemyle j. Nierzadko wszystko koczy si na
dyskusjach z przyjacik czy z fryzjerk, a na gowie nic si nie
zmienia. Dlaczego? Dlatego, e kada zmiana czy si z ryzy
kiem, a im wiksza zmiana, tym ryzyko wiksze.
Ryzyko lubimy oglda w kinie, lubimy komentowa odwa
ne decyzje podejmowane przez znajomych, ale sami bezpiecz
niej czujemy si zachowujc status quo. Wolimy by w sytuacji
dobrze znanej, chocia obiektywnie nie najlepszej, ni wprowa
dzi zmian i znale si w czym nowym, nieznanym. W sta
rym umiemy si porusza, a nowe jest niepewne, wic wcale nie
wiadomo, czy wyjdzie nam na dobre.
Do czasw transformacji tak wanie ylimy, a przynaj
mniej wikszo z nas tak ya. To samo miejsce zamieszkania,
ta sama praca, ci sami ludzie wok. Wmawialimy sobie, e nie
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

117

m ajak stabilizacja, ktr przez lata cae rozumielimy jako nud


ny spokj bez rewolucyjnych zmian.
Dzi nie tylko powiedzenia w stylu: czy si stoi, czy si ley,
tysic zotych si naley" odeszy w niepami, ale zmieniy si
rwnie normy i zasady wspycia spoecznego.
Jedn z nich jest, tak popularna w poprzednim systemie poli
tycznym, praca w jednej instytucji od skoczenia szkoy do eme
rytury. Ju nie da si tkwi od urodzenia do mierci w tej samej
wsi czy miasteczku, bo tam nie ma perspektyw, ani na ycie, ani
na rozwj, a w kadym razie jest o to bardzo trudno. Tym trud
niej, im mniej mamy konkretnych pomysw na siebie - w nowej
rzeczywistoci, ale na starym miejscu. A nawet, jeli pomys jest,
to jeszcze musz by realne moliwoci zrealizowania go. Zatem
modzi uciekaj do miast. Historycznie to nic nowego. Zawsze
tak byo, chocia kade czasy miay swoj specyfik.
Nie inaczej jest i teraz. Niewtpliwie nie ma ju takiej dra
matycznej przepaci kulturowej, ekonomicznej i obycza
jowej midzy maymi orodkami a duymi miastami, jak
to niegdy bywao. Poziom ycia i moliwo korzystania z no
woczesnych technologii daj si absolutnie porwna, wic co
raz wicej osb robi odwrotnie i ucieka z miasta na wie. Gw
nie ci, ktrym miasto obrzydo. Do si napracowali w korpo
racjach, do maj wycigu szczurw, a stan konta jest na tyle
zadawalajcy, e pozwala na spokojne ycie w piknym miej
scu, bez szumu i stresu. Uciekaj te ci, ktrych w ostpy gna
nieposkromiony romantyzm. Ci, ktrzy programowo nie daj
si wcign w robienie kariery na nowoczesn mod. Wol,
w gumiakach i kufajkach, hodowa owce w Bieszczadach, ni
w eleganckich garniturach onglowa papierami w banku. Za
tem ruch je st w obie strony, z tym, e znacznie wikszy do mia
sta. To zupenie zrozumiae. Najpierw trzeba si nasyci, a po
tem marudzi i wybiera.
Jak ju powiedziaam, miasto przyciga przede wszystkim
modych. Czasem jest to wybr, czciej konieczno. Najpierw
trzeba przej przez szczeble ksztacenia. Im wyszy stopie,
tym dalej od domu. Na tym etapie na og u nikogo nie poja
wia si kompleks bycia czowiekiem z prowincji, bo w akademi
kach kady jest skd i kady ma nadziej na zrobienie oszaa
miajcej kariery. Studiowanie w duym miecie, zwaszcza
na porzdnej uczelni, ju samo przez si" jest awansem.
118

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Po studiach mona wrci do siebie albo stara si o prac


w miejscu uczelni; mona te pj dalej i wyjecha na przykad
do stolicy. I tu moe zacz si problem, a waciwie kompleks
bycia przyjezdnym.
Najwaniejsza jest Warszawa, bez dwch zda. Wydaje si,
e tylko tu mona zrobi karier, zarobi prawdziwe pienidze,
wybi si, zaznaczy swoje istnienie i dowartociowa si. Nie
wane, skd jest si rodem; z malekiej wsi czy z cakiem due
go miasta - stolica przyciga jak magnes. To miejsce budzi lk,
ale te rozbudza nadzieje i daje szanse.
Tylko to nie jest takie proste, tym bardziej, e Warszawa
nie jest przyjaznym miejscem ani dla swoich, ani dla przy
jezdnych. Kocham to miasto, bo to moje miasto, ale widz
wszystkie jego wady. W porwnaniu z innymi polskimi aglo
meracjami jest dramatycznie drogie. Za wszystko paci si tu
jak za zboe. Za komunikacj, za wynajem mieszkania, za kaw
w kawiarni, za piwo, za wstp do klubu albo bilet do kina czy te
atru. Nic wic dziwnego, e czowiek, ktry mimo wszystko po
stanowi tu szuka swojego szczcia, oszczdza i wspomaga
si rodzin. Kursuje do domu tak czsto, jak moe, a wracajc
targa ze sob domowe wiktuay. Std do takich ludzi przylgn
o okrelenie SOIKI".
Nie ma co ukrywa i udawa, e to tylko art. To jest po pro
stu pogardliwe okrelenie, zaznaczajce wyszo tych, ktrzy
albo s warszawiakami, albo na tyle ju okrzepli w warszawskiej
rzeczywistoci, e domowa pomoc spoywcza nie jest ju po
trzebna. I to jest kolejny, mao chlubny rys naszej stolicy. W War
szawie nie lubi si tych z prowincji". A najbardziej ostentacyj
nie wyraaj swoj niech wcale nie ci, ktrzy maj w tym
miecie wielopokoleniowe korzenie, ale ci, ktrzy s war
szawiakami od kilku lat i woleliby ukry informacj, skd
s rodem. W ten sposb lecz si z wasnego kompleksu, a ro
bi to tym skuteczniej, im bardziej uprzykrz ycie nowo przy
byym. Bo to, e uprzykrzaj, to pewne. Powiedziaabym, e nie
ktrzy wrcz wyspecjalizowali si w uywaniu sobie na nowych.
To niby taka zabawa, ale potrafi napsu krwi. Nowy" to za
wsze wdziczny obiekt do artw, a jeli jest nie std", to tym
bardziej. Podpuszczaj, podrzucaj faszywe informacje, namie
waj si z regionalnego akcentu, jeli kto go ma. Bawi ich, e
kto spni si do pracy, bo pomyliy mu si numery autobusw
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

119

albo ich kierunki. Jeli kto mia nieszczcie wpa w takie to


warzystwo, to jest mu naprawd bardzo ciko i trzeba duego
samozaparcia, eby si nie da wpdzi w kompleks bycia wo
kiem z prowincji".
Nic dziwnego, e wiele osb nienawidzi Warszawy, ale trzy
ma si tego miejsca, bo musi. Oddech api w weekend, kiedy
jad do domu, do siebie. Tam przynajmniej czuj si docenieni,
przecie udao im si! Zaapali si do Warszawy", a to je st nie
wtpliwy sukces. Ile to ich kosztuje, to ju inna sprawa, wol
o tym bliskim nie mwi, bo po co psu dobre wraenie. Weekend
mija, akumulatory jako tako naadowane, torby wypenione so
ikami i domowym ciastem. Mona wraca. I tak typowy Soik"
yje sobie okrakiem. Troch w Warszawie, troch w domu.
Zreszt, decyzja o przyjedzie do Warszawy nie zawsze jest
samodzielnym wyborem. Czasem czowiek dostaje bardzo inte
resujc ofert pracy od firmy i gupot byoby odrzuci szan
s. Podejmuje wic wyzwanie i rzuca si na gbok wod. Pa
radoks polega na tym, e z jednej strony ma wiadomo wyr
nienia i docenienia, a z drugiej strony okazuje si, e na miejscu
bywa zoliwie traktowany przez kolegw z pracy tylko z tego
powodu, e przyjecha do Warszawy z innego, czsto maego
miasta. Moe koledzy czuj si zagroeni, a moe maj siln po
trzeb dowartociowania si kosztem nieobytego w tutejszych"
zwyczajach nowego"? Fakt faktem, e warszawskie poczt
ki s trudne i przykre, niezalenie od tego, jak i dlaczego
kto pojawi si w stolicy. A przecie trzeba mie nie byle
jak odwag i determ inacj, eby zdoby si na taki krok.
Dlaczego to nie jest doceniane?
Pewnie dlatego, e u nas zasiedziao jest wartoci sam
w sobie, wic jeli kto nie urodzi si w Warszawie, to choby
mieszka tu 40 lat, cigle bdzie obcym. I tak dobrze, e nie
okrela si tych osb tak ostro, jak niegdy.
W porwnaniu z wieloma innymi pastwami mona powie
dzie, e dotd nie przyja si u nas tradycja przemieszczania
si za prac. Jeli kto tak wanie robi, to zamiast z podziwem
moe spotka si z zarzutami, e jest niestabilny, niepowany,
e szuka przygd i miejsca nigdzie nie zagrzeje. Co innego, jeli
jedzie do pracy za granic. To nobilituje. Nie ma znaczenia, co
bdzie za t granic robi. Nosi cegy na budowie czy zmywa
gary na zmywaku. Wane, e nie tu, tylko tam. Bo tylko tam"
120

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

jest prawdziwe ycie, prawdziwe pienidze i w ogle wszystko


jest inne i lepsze, bo zagraniczne. Wyazi nasz narodowy kom
pleks zaciankowoci, a dokadniej rzecz biorc: kompleks wo
bec Zachodu. Dziesitki lat siermigi i politycznego zamknicia
zrobiy swoje i mimo wielu zmian w mentalnoci wci pokutuj.
Ciekawe, e cudzoziemcy zupenie nie rozumiej braku ycz
liwoci zasiedziaych" wobec przyjezdnych". Dla przecitnego
Amerykanina czy Francuza przemieszczanie si za prac jest
jak najbardziej normalne. Nikomu do gowy nie przychodzi ob
raa przyjezdnych i segregowa ludzi ze wzgldu na miejsce
urodzenia. Przeciwnie, miejscowych cieszy, e ich miasto przy
ciga nowych, bo to wiadczy o tym, e mieli szczcie urodzi
si w atrakcyjnym miejscu. Moe wanie to jest dodatkowy po
wd, dla ktrego Polacy z prowincji wol szuka pracy w Anglii
czy Irlandii ni w Warszawie, poza oczywistym faktem, e tam
mog znale zatrudnienie i zarobi na ycie, a w Polsce - nie
stety niekoniecznie.
Wrmy do warszawskich Soikw".
Dziel si na tych, ktrzy za wszelk cen chc za
trze swoj prowincjonalno i sta si kim, kto jest bar
dziej warszawski ni rodowity Warszawiak i na tych, ktrzy
uwaaj, e Warszawa jest dobra do pracy, ale zupenie nie
nadaje si do mieszkania i zapuszczania korzeni.
Ci pierwsi udaj kogo, kim naprawd nie s. Kreuj si na
bywalcw, znaj adresy wszystkich modnych klubw, kawiar
ni i restauracji, kolekcjonuj stoeczne znajomoci i kontakty.
W rozmowach starannie omijaj temat rodziny, a przyparci do
muru podaj, e pochodz z miasta powiatowego, byle tylko nie
przyzna si, e w rzeczywistoci urodzili si kilkanacie kilo
metrw dalej, w jakiej malekiej wioseczce. Ta wioska ciy im
jak garb, jak pitno najgorszego rodzaju.
Ci drudzy, przeciwnie. W Warszawie obecni s ciaem, ale
duchem i mylami pozostaj w swoim rodzinnym miejscu, a na
pitkowe popoudnie czekaj jak na zbawienie. W Warszawie
znaj tylko tych, ktrych musz, tych, z ktrymi kontaktuj si
w pracy, ale nie zawieraj bliszych znajomoci, o przyjani nie
wspominajc. Mieszkanie traktuj jak tymczasow kwater, kt
rej nie warto ani upiksza, ani zbytnio si w niej rozsiada.
Rzeczy maj tylko tyle, ile wystarcza na tydzie, a pranie wo
do domu. Czsto znajomo miasta ograniczaj do trasy praca
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

121

- dom i oczywicie dobrze znaj wylotwk" w interesujcym


ich kierunku lub drog dworzec. Nie lubi Warszawy Warsza
wiakw i wcale si z tym nie kryj. Jeli to jest sytuacja przej
ciowa, na krtko, czyli na kilka miesicy, moe nawet na rok,
to jestem w stanie zrozumie tak zachowawcz postaw. Ale
przecie niemao je st takich osb, ktre w ten sposb yj lata
mi i nigdzie do koca nie s u siebie". W Warszawie jakby prze
jazdem, a w domu bardziej gomi ni domownikami. Mody,
wolny czowiek zwykle yje pomidzy" dopki nie spotka
na swojej drodze drugiej powki, ktra go wreszcie gdzie
zakotwiczy. Albo tu, albo tam, albo gdzie porodku. Go
rzej maj ci, ktrzy rozpoczli wdrwk majc ju rodzi
n. Naprawd bardzo trudno jest by weekendowym mem,
kochankiem i ojcem. Co umyka, co si gubi, a w skrajnych
przypadkach - cakiem rozpada. Wprawdzie takie ycie zwykle
nie rozwija w czowieku kompleksu prowincji, wrcz przeciw
nie, rozrasta si, moe nawet nadmiernie, patriotyzm lokalny,
tyle e paci si za to du cen, niekiedy zbyt du w stosun
ku do zyskw. Ale w kocu kady wybiera sobie taki sposb na
ycie, jaki najbardziej mu odpowiada, albo do jakiego jest zmu
szony.
Jak ju wspomniaam, ycie okrakiem jestem w stanie zro
zumie, zwaszcza biorc pod uwag rynek pracy. Natomiast
zupenie nie rozumiem tych, ktrzy wstydz si wiejskie
go czy maomiasteczkowego rodowodu. Kamufluj co, co
tak naprawd jest ich najwikszym atutem i powinno by
powodem do dumy. Przecie nie trzeba odznacza si wybit
nym polotem, eby wyobrazi sobie, jak ciko jest wyrwa si
na przykad z popegeerowskiej wsi, w ktrej krluje bezrobocie,
alkoholizm i powszechny marazm. Gdzie modzie spdza czas
na niczym, wysiadujc godzinami na przystanku PKS-u. Bez
planw, bez ambicji i perspektyw. Niestety, tylko nielicznym si
udaje, bo trzeba wykaza si nadzwyczajnymi cechami charak
teru. Pracowitoci, odwag, uporem, konsekwencj. Czy mo
na si tego wstydzi? Czy warto zataja fakt, e wszystko, co
osigno si w yciu, czowiek zawdzicza sam sobie?!
Moim zdaniem tu nie ma miejsca na kompleksy. Kompleksy,
i to potne, powinni mie ci, ktrym ycie dao wszelkie mo
liwoci w prezencie, a oni z tego nie skorzystali i nie osignli
niczego, chocia potencjalnie mogli wiele.
122

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ale nie ma ry bez kolcw. Ci odwani mog tak zagalo


powa si w pewnoci siebie i w zdobywaniu wiata, e za
czynaj egoistycznie rozpycha si okciami, uznajc, e
wszystko im si naley.
Uwaga! To puapka, ktr zastawiaj sami na siebie! Skrom
nym i pracowitym chtnie si pomaga, nawet w Warszawie,
ale tych rozpychajcych si nikt nie lubi. S denerwujcy, cza
sem wrcz bezczelni, wic nic dziwnego, e mog spotka si
z mniej lub bardziej ukrywan niechci, a nawet z manifesto
wan wrogoci. Z szacunku dla czytelnika nie przytocz tu
grubych epitetw, jakimi zwykle w rozmowach za plecami okre
la si takich ludzi, zreszt i tak wszyscy je znamy, podobnie
jak znamy takie osoby. Niestety! Niestety, bo to gwnie oni od
powiadaj za z pras" przyjezdnych. Wystarczy spotka na
swojej drodze tylko jedn tak osob, eby niech przeoya
si na inne.
To moe by mczyzna, nazwijmy go Panem X, niewtpliwie
bardzo inteligentny, zdolny i pracowity jak mrwka, ktry zaw
drowa naprawd wysoko bez niczyjej pomocy. W kocu stano
wisko szefa duej pastwowej firmy, w wieku 38 lat, to niewt
pliwy sukces! Mona by go podziwia i stawia za wzr, gdyby
nie charakterek. Nauczy si, e jeli sam czego dla siebie nie
zdobdzie, to nikt mu tego nie da, i pozosta wierny tej zasadzie.
Nawet wtedy, kiedy ju niczego zdobywa nie musia, bo wszyst
ko mia. Bardzo czsto podkrela, e wyszed z zabitej decha
mi podlubelskiej wsi, a na studia do Warszawy przyjecha z jed
n par starych spodni, trampkami i dziurawymi skarpetkami.
W tych opowieciach nie byo ani artu, ani sentymentu. To byo
jedynie to dla podkrelenia wasnego geniuszu. Ju na studiach
znany by z tego, e umiejtnie potrafi wykorzysta ludzi i sy
tuacje do swoich celw, a o wdzicznoci i lojalnoci najchtniej
zapomina. Poza tym skpy by wyjtkowo. Nigdy nikomu nie po
stawi piwa ani nie doczy si do zrzutki. Koledzy nie lubili go,
wymiewali jego chopski upr, ale na pewno troch mu zazdro
cili. Zawsze by najlepszy, zgarnia nagrody, wyrnienie i sty
pendia, w tym zagraniczne. Sukces, ktry osign, jest prost
konsekwencj jego postawy. Mogoby wydawa si, e teraz wy
ciga pomocn do do ludzi jemu podobnych, ale nic bardziej
mylnego. Przeciwnie, stawia im wymagania czsto ponad miar,
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

123

wychodzc z zaoenia, e jeli on mg, to inni te mog, tyl


ko musz si postara. Bywa zoliwy, apodyktyczny i wadczy
w parszywy sposb. Nikt nigdy nie sysza, eby wybiera si
z wizyt do swoich". Moe jedzi do rodzicw albo zaprasza
ich do swojego mieszkania w drogim warszawskim apartamentowcu, ale jeli tak jest, to robi z tego tajemnic. Wstydzi si?!
A moe po prostu zapomnia, kto i gdzie go rodzi, bo tak mu wy
godnie, a ewentualne wyrzuty sumienia pokrywa odpowiednim
przelewem od czasu do czasu? Nikt te niczego nie wie o jego
yciu prywatnym. To take budzi ciekawo. Analizujc jego
przypadek przyszo mi do gowy, e sukces te moe by smut
ny. Ale pewnie przesadzam, niepotrzebnie dramatyzuj. Pan X
na pewno jest szczliwy, dumny z siebie, korzysta z ycia, a ja
wymylam jakie sentymentalne bzdury. W kocu stolica jest od
tego, eby robi w niej karier i startowa w wielki wiat, a resz
t mona sobie kupi. Czy nie?!
W Warszawie mona si odnale w inny sposb. agodniej,
spokojniej, bez zaciekej walki o swoje, czego przykadem jest
historia pani MARZENKI SIENKIEWICZ, znanej i ubianej
prezenterki pogody TVP2. Oto co mi opowiedziaa:
W WARSZAWIE JESTEM TYMCZASOWO
10 lat temu zdecydow aam si opuci Sopot i przyjecha
do Warszawy. Rne byy pow ody takiej decyzji. Z jed n ej strony
sprawy osobiste, z drugiej chciaam sprbow a czeg o innego,
rozwija si. W Warszawie do szybko dostaam prac w TVN
i to b ez znajom oci, bo ja k ie tu mogam m ie znajomoci?! Zwy
czajnie zgosiam si casting i przyjli mnie. Miaam dow iad
czenie, bo w gdaskiej telewizji te prezentow aam pogod,
a Tomek Zubilewicz, w czesny s z e f pow stajcego TVN M eteo,
zaufa mi i da szans. Do Warszawy nie przyjechaam sama,
lecz z dzieckiem , bo moja crka miaa wtedy niespena rok. Na
pocztku byam przeraona i zagubiona. Nie tyle w ielko mia
sta mnie przeraaa, bo nawet nie do koca zdawaam sobie
z niej spraw , ale to, e wszystko je s t takie obce. U sieb ie zna
am kady kcik, wiedziaam co i gdzie, miaam sw oje cieki,
a tu musiaam si wszystkiego uczy. Na pocztku znaam dro
g z domu do TVN i najblisze sklepy. To bya moja Warszawa.
124

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ja mam troch koci natur, trudno przyzwyczajam si do no


wych m iejsc, w ic to hy dla mnie dramat. Na pocztku bardzo
chciaam wrci do sw ojego ukochanego Sopotu, rozpaczliwie
tskniam. Kiedy tylko mogam, jedziam do domu. Praktycznie
w kady w eekend. R odzice dopieszczali mnie na kadym kro
ku. Mama robia gobki i sernik, ale ja nie zabieraam wiktu
aw do Warszawy. Po prostu nie miaam ja k . Dziecko i soiki to
jed n ak byo za duo dla maej, szczupej kobietki. M oe byoby
mi atwiej, gdybym od razu m ieszkaa w jakim piknym miej
scu, ktre daoby si polubi, ale przecie nie miaam pienidzy
na pikny apartam ent, a wynajmowane mieszkania byy rne.
R aczej gorsze ni lepsze. Oj, ciko mi byo na pocztku. Te po
wroty z domu do Warszawy, to by dopiero koszmar. Pakaam
rzewnymi zami za kadym razem, chciaam to wszystko rzuci
i zosta w domu, ale przecie nie mogam si tak miota, bo
w kocu zostaabym na lodzie bez pracy. Ja k o wytrzymywaam,
powoli przyzwyczajaam si, bo co miaam robi. Poza tym, pra
ca wciga, angauje em ocje, wyzwala am bicje. Poznaam fa j
nych ludzi, z niektrymi zaprzyjaniam si i to na pew no bar
dzo mi pomogo. M ieszkam tutaj, ale nie czuj si warszawian
k i nigdy ni nie b d . Co w icej, jestem pewna, e w rc do
Trjmiasta za ja k i czas, to plan na przyszo. Warszawa to dla
mnie okres przejciowy, a poza tym moja crka czuje si tu d o
brze. Tu je s t je j szkoa, je j koleanki, w ic nie m og si tak na
gle zwin. To je j m iejsce. Kiedy pani w szkole poprosia dzieci,
eby narysoway co, co kojarzy im si z ich miastem, moja cr
ka narysowaa Syrenk, a nie m orze i pla, ktre przecie te
dobrze zna i kocha. Troch mnie to zszokow ao.
W telewizji pracuj ludzie zew szd, dosow nie z caej Pol
ski i bardzo m iesz mnie ci, ktrzy udaj warszawiakw, ale
w kade wita znikaj, po prostu nie ma ich i bynajmniej nie
udaj si na M ajork, tylko do swoich wsi i m iasteczek. Na
tomiast na co dzie pozuj na w ielkom iejskich bywalcw. N ie
ktrzy nie maj w sob ie za grosz pokory. Pusz si, zadzieraj
nosa, bo udao im si znale m iejsce dla siebie w Warszawie.
To sam o obserw uje w swoim domu na nowym osiedlu. Ludzie
buduj ja k i niezrozumiay dla mnie mur wok siebie. Ani
dzie dobry, ani umiechu. By m oe chc cakow icie odci
si od maomiasteczkowych zwyczajw, gdzie wszyscy si znali,
rozmawiali ze sob i dzielili codziennoci. Pewnie wydaje im
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

125

si, e arogancja i zarozum iao to podstaw ow a cech a kad e


go praw dziw ego warszawiaka. S wynioli i niekomunikatywni,
ale zabocon e buty zostawiaj pod drzwiami na klatce. Taka to
wiejska w ielkom iejsko.
Z t arogancj w arszawiakw to zupena nieprawda, ja k i
gupi mit, ktry nie wiadomo skd si wzi. Nigdy nie sp otka
am mnie adna przykro ze strony rdzennego warszawiaka,
natomiast ze strony przyjezdnych, takich ja k ja , nie raz i nie
dwa. Usiowali podstaw ia mi nog, prbow ali nieuczciwie kon
kurowa. Pewnie byli zazdroni i nie umieli inaczej waczy
o swoje. Na szczcie adna w iksza krzywda mi si nie staa.
Na razie nie udaje si zazdronikom!
Ja k ju wspomniaam, jestem bardzo dumna ze sw ojego
miasta i nie zacieram ladw, do tego stopnia, e je d na so
p ockiej rejestracji i nie mam zamiaru tego zm ienia. To ja k b y
moja wizytwka. N iedawno miaam pew ne zdarzenie, nie tyle
drogow e, ile parkingow e. R zecz dziaa si pod bankiem . Pew
na pani w eleganckim sam ochodzie usiowaa w epchn si
na si przede mnie, a kiedy je j si to nie udao, wyskoczya
z sam ochodu i nawymylaa mi od w iejskich wokw, ktrzy
nie umiej si zachow a w Warszawie. Spojrzaam na je j reje
stracj i zobaczyam rejestracj podw arszaw sk. To mnie na
prawd ubawio. Jedn a pani z wiochy nawymylaa drugiej pani
z wiochy, e ma spada z j e j Warszawy. Skoro ju mowa o sam o
chodach, to tego wanie w Warszawie nie lubi. Na og ludzie
s yczliwi przyjezdnym, ale nie za kierow nic. O bce numery
dziaaj na warszaw skich kierow cw ja k pachta na byka. War
szaw ski kierow ca ch ce udowodni przyjezdnemu, e je s t lepszy,
szybszy, sprawniejszy, bardziej zorientowany. Czasami napraw
d zachow uj si po cham sku, a tego stylu nie je stem w stanie
zaakceptow a. Dla mnie to szok, e fa c e t otw iera okno w sw o
im sam ochodzie i ordynarnie bluzga na kob iet. A to w Warsza
wie niestety si zdarza.
Z czasem polubiam Warszaw, a szczeglnie pew ne miej
sca. Park na Sadybie, rowerow tras do Powsina, a najbardziej
Sask K p, bo przypomina mi Sopot, ale nigdzie nie pachnie
tak, ja k na mojej ulicy w Kamiennym Potoku. Kiedy zaczyna si
zima i mrone pow ietrze miesza si z dymem z kominw, to je s t
to najcudowniejszy zapach. Oczywicie nie znam caej Warsza
wy, w pewnych dzielnicach (na przykad na oliborzu) wcale
126

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

nie bywam, bo nie czuj takiej potrzeby. Swoj drog to ciek a


we. Zauwayam, e u sieb ie dusza trasa sprawia mi przyjem
no. Ja d sob ie na drugi kon iec Trjmiasta i z przyjemnoci
rozgldam si dookoa. A kiedy w Warszawie musz pojecha
gdzie daleko, to je s t to dramat, nie cierpi tego. M oe przez
tych kierowcw.
Czasem myl sobie, e lubiabym Warszaw bardziej, gdy
by tu byo morze. Zdarza mi si taka naga tsknota za sp a ce
rem nad morzem, e to a boli. I wtedy szybko pakuj si i ja d
do siebie. Po prostu musz. Nie rozumiem ludzi, ktrzy odcina
j si od swoich rodzinnych miejsc, wstydz si ich, zapominaj
i pozuj na kogo, kim w rzeczywistoci nie s. Ja zaw sze opo
wiadam o swoim domu, o rodzinie, o moich m ieciach" i jestem
dumna z tego, e nie jestem Warszawiank tylko Sopociank.
Po rozmowie z Marzenk wstyd mi si zrobio za warszaw
skich kierowcw i zrobiam szybki rachunek sumienia. Czy zda
rzyo mi si wykaza brak cierpliwoci i tolerancji wobec kie
rowcy z obc rejestracj? Niestety, ze skruch przyznaj, e tak.
Wprawdzie nigdy nikomu nie nawymylaam, ale zatrbiam
i zrobiam min. Okropno! Obiecuj, e nigdy wicej si to nie
powtrzy! Wymagamy od przyjezdnych, przygldamy si
im, krytykujemy, a dobrze byoby zacz od siebie. Tak a
two wpdzi kogo w kompleksy i nerwy, a po co to robi?
Co to daje? W gruncie rzeczy nic, poza chwilowym upu
stem emocji. To dziaa w dwie strony. Przyjezdni te powinni
wykaza nieco wicej pokory, a niestety zdarzaj si tacy, kt
rzy chcc zaimponowa Warszawiakom i pokaza jak si jedzi,
zwyczajnie popisuj si, co w praktyce oznacza, e jed szyb
ko i brawurowo. S te i tacy, ktry uwaaj, e obca rejestracja
daje im prawo do niebezpiecznego amania przepisw i na przy
kad gwatownie skrcaj z lewego pasa w prawo. O nagmin
nym nieuywaniu kierunkowskazw ju nie wspomn! Jeli obie
strony wyka bodaj odrobin kultury i zdrowego rozsdku, to
na pewno na warszawskich ulicach bdzie bezpieczniej.

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

IX

ROZDZIA

ZAKOMPLEKSIONY
SEKS

Sypialnia to bardzo szczeglne miejsce. To miejsce obnaa


jce, bowiem obnaa nie tylko ciao, ale rwnie dusz, a co za
tym idzie take kompleksy. Tu niczego nie da si ukry, chocia
czasami bardzo si o to staramy i robimy rne sztuki, eby nie
wydao si to, czego si wstydzimy, czego w sobie nie lubimy, co
uwaamy za swj niedostatek. Ju kilkakrotnie pisaam, e
mczyni mniej przejmuj si sob i wiele kompleksw
ich nie dotyczy, ale nie w sypialni. Tu jest po rwno! Z tym,
e kobiety bardziej przejmuj si swoim ciaem, a m
czyni sprawnoci seksualn.
Ten podzia jest oczywicie bardzo ramowy, eby nie powie
dzie schematyczny, zatem nie uwzgldnia szczegw, a prze
cie gwnie o szczegy chodzi i za chwil bliej im si przyj
rzymy.
Zacznijmy od kobiet.
Trzeba przyzna, e kobiety s specjalistkami w wynajdywa
niu w sobie wad. A to s za grube, a to za chude, a to nie podo
ba im si jako skry, a nawet wasny zapach. Potrafi skutecz
nie ukry swoje niedoskonaoci w codziennym yciu, bo od cze
go s odpowiednio dobrane ubrania i kosmetyki, ale ko, to
zupenie inna sprawa. Tu nie tak atwo ukry waeczki, cellulit,
niezbyt ksztatne piersi czy kociste biodra. W samoudrczeniu
id dalej. Bywa, e nie podoba im si ksztat i kolor warg sromo
wych albo wielko i barwa brodawek. Owosienie onowe te
moe by problemem, bo albo jest zbyt obfite, albo przeciwnie,
jakby wyliniae. Praktycznie do wszystkiego mona si przycze
pi, jeli si tylko chce, nie tylko do wygldu.
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

129

Na przykad wrcz zdumiewajcym jest kompleks z po


wodu dziewictwa. Niektre dziewczyny ktre przekroczyy
dwudziestk i nadal s dziewicami, czuj si napitnowane.
Bona dziewicza uwiera je", stawia w rzdzie kobiet niechcia
nych i jakby zapnionych w rozwoju, bo koleanki dawno maj
to za sob, czyli s lepsze, atrakcyjniejsze i ju dowiadczone.
Dziewictwo to co strasznego, ju lepszy byby pryszcz na
nosie. Troch sobie pokpiwam, ale niestety dla wielu mo
dych dziewczyn jest to problem. Zapewne je st to efekt na
pierajcego zewszd erotyzmu, ktry wyznacza dziwaczne nor
my odnonie wygldu i zachowa. Jake atwo da si ogupi
i podda temu naporowi wbrew sobie! Wydaje si, e kobie
ta musi by radonie wyzwolona, swobodna, seksownie pry
ciao, a w oczach mie przyzwolenia na seks. Ta, ktra tego nie
umie, albo zwyczajnie nie chce, bo ma inny pomys na siebie
i na ycie, jakby nie trzyma normy. Czyby? A gdyby tak wczy
mylenie i odwag do bycia sob, niezalenie od tego, co robi
inni? Czy ycie nie byoby prostsze?!
Wrmy jednak do wygldu, bo niepewno w tej kwestii
najbardziej przygniata kobiety. Niektre panie wprost nie zna
j umiaru w krytykowaniu siebie, a jeli kobieta nie lubi i nie
akceptuje wasnego ciaa, skupia si jedynie na wadach, pomi
jajc zalety, wwczas traci nie tylko pewno siebie i popada
w kompleksy, ale przede wszystkim pozbawia si radoci i przy
jemnoci z seksu. Nie da si polubi czego, co powoduje tyle
stresu.
To dlatego wanie tak wiele kobiet nie wyobraa sobie, e
mona si kocha przy wietle albo w biay dzie. Ciemno jest
maskujca, daje poczucie pewnego bezpieczestwa i pozwala
wierzy, e partner nie odkryje kompromitujcych" szczeg
w. Mrok pozwala rwnie ukry emocje, ktrych okazywanie
bywa rwnie zawstydzajce, jak prezentowanie niedoskonaego
ciaa. Mczyni dziwi si, dlaczego partnerka chce kocha si
tylko po ciemku i tylko w pozycji klasycznej! Nie rozumiej te,
dlaczego jest taka zachowawcza i zarzucaj kobiecie brak fan
tazji, a nawet co w rodzaju erotycznego lenistwa.
Tymczasem niepewna siebie kobieta po prostu chowa
si pod partnerem . Chowa i ciao, i twarz. Wstydzi si, e
partner wyczyta z jej mimiki wicej ni ma odwag pokaza.
Tak dalece niepewnie czuje si w roli kochanki, e usztywnia
130

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

si, kontroluje swoje reakcje, a jeli poczuje przypyw praw


dziwej namitnoci, to zamiast wybuchu euforii pozwala, eby
zablokowa j krpujcy wstyd. Czy mona oczekiwa, e
w atm osferze emocjonalnego sptania, kobieta ni std ni
zowd nagle wyzwoli w sobie erotyczn fantazj i zasko
czy partn era i siebie? Nie mona i to nie jest w porzdku!
Czysta strata dla obojga, a wszystko przez kompleksy!
A tyle si mwi o zaletach dobrego, udanego seksu. e jest
zdrowy, e dobry na stres i ze samopoczucie, a nawet na tra
wienie. e odpra, podtrzymuje wi i w ogle jest to samo do
bro. Naturalne, ludzkie i powszechne! To wszystko prawda, ale
to wcale nie oznacza, e ludzie bezkrytycznie przyjmuj i prze
kadaj na wasne ycie, to co usysz, przeczytaj czy zobacz.
wiadomo tego, jak powinno by, a jak jest naprawd, moe
tylko pogbia stres i kompleksy.
Do gowy przychodz rne myli. Skoro innym w seksie
jest tak fantastycznie, a ja nie potrafi wyj ze skorupy,
to oznacza tylko jedno. Jestem beznadziejna, nieatrakcyj
na i musz zrobi wszystko, co si da, eby partner nie zo
rientowa si, jak to ze mn naprawd jest i nie znalaz
sobie innej, lepszej. Oczywicie nie powiem mu o swoich kom
pleksach, nie przyznam si do zahamowa i braku pewnoci sie
bie. Nie przyznam si, e nigdy nie przeyam prawdziwego or
gazmu i waciwie nie wiem, co to jest. Po co mam si odkrywa
a tak bardzo! Przecie mog wszystko uda, a wiem jak to zro
bi. Obejrzaam do filmw, przeczytaam wystarczajco duo
powieci z ekscytujcymi opisami erotycznymi, wic wiem, co
i jak. To nie jest takie trudne, dam rad!
I tu dochodzimy do bardzo wanej kwestii, ktra drczy nie
tylko kobiety, ale rwnie mczyzn. Tak to ju jest, e kobieta,
w przeciwiestwie do mczyzny, moe w seksie wszystko uda.
No, cilej rzecz biorc, prawie wszystko. Nie bardzo moe
uda pen gotowo do zblienia, polegajc na naturalnym
zwileniu pochwy. Nie moe uda, ale moe oszuka, sprytnie
posugujc si lubrykantem, czyli nawilajcym elem intym
nym. Mczyni wiedz o tym doskonale i to ich niepokoi, bo
wiem nigdy do koca nie s pewni, czy ich partnerka rzeczywi
cie przeya miosne uniesienie, czy tylko wspaniale zagraa.
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

131

Tylko po co to udawanie? Dlaczego kobiety to robi?


Przede wszystkim dlatego, eby pochlebi partnerowi. M
czyzna lubi mie wiadomo, e zadowoli kobiet, e dopro
wadzi j na szczyt. Kobieta omdlewajca z rozkoszy w ramio
nach mczyzny to najwikszy dowd jego mskiej sprawnoci
i znajomoci rzeczy.
Jeli to rzeczywicie je st prawdziwe, to obie strony maj si
czym cieszy. Ale jeli jest udawane, to cieszy si nie ma czym,
zwaszcza na dusz met. Oczywicie, jeli tak si zdarzy, e
kobieta co tam uda od czasu do czasu, troch zagra, podkolory
zuje, to nie rozdzieraabym szat. Kademu moe si zdarzy.
Co innego jeli jest to stae i jedyne zachowanie. Wtedy jest to
prawdziwy problem i ogromny kompleks, ktry ja nazwaabym
kompleksem uomnej kobiecoci.
Kobieta, ktra ma ten kopot, zadaje sobie szereg pyta.
Dlaczego ja nie mog dowiadczy tego, co inne kobiety?
Moe jestem nieprawidowo zbudowana, a moe orgazm
dostpny jest tylko wybranym kobietom, a ja do nich z ja
kiego powodu nie nale? Albo je st to wina mojego partnera,
ktry nie umie doprowadzi mnie do wymarzonego orgazmu?
Moe gdybym bya adniejsza, bardziej seksowna, gdybym mia
a peniejsze piersi, to on bardziej by si stara?
Brak orgazmu przygnbia, ale okazuje si, e panie, ktrym
orgazm jako taki nie je st obcy, te miewaj do siebie pretensje,
bo przeywaj orgazm echtaczko wy, czyli w ich mniemaniu po
spolity, zwyczajny, a chciayby echtaczkowy, ktry wydaje si
by bardziej wyrafinowany, czyli z grnej pki. I te niedobrze!
Myl, e pora odczarowa ten problem. Na temat kobiece
go orgazmu napisano bardzo wiele mdrych tekstw, ale czym
innym jest czytanie, a czym innym przekadanie tego, co si wy
czytao, na wasne ycie. Zbyt wiele teoretycznych mdroci
w gruncie rzeczy moe przeszkadza, zam iast pom aga,
i w efekcie pogbia kompleks. Nie zamierzam wic zamie
ci w tym miejscu kolejnego elaboratu na temat kobiecego or
gazmu, a skupi si jedynie na rzeczach podstawowych.
Prosz mi wierzy, nie ma kobiet niezdolnych do prze
ycia orgazmu. Kada kobieta moe tego dowiadczy, pod
warunkiem, e otworzy swoj gow i serce. Nastawienie do
seksu, do siebie i partnera je st spraw najwaniejsz. Najbar
dziej lapidarnie mona by powiedzie tak:
132

Ewa erom ska

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Chcesz, eby ci byo dobrze w seksie, jeste na to goto


wa, otwarta? To tak bdzie! O tym decyduje twoja gowa,
twj mzg, a to, czy jeste gruba, czy chuda nie ma zna
czenia. Orgazm nie jest zadaniem do wykonania! Jest form
zblienia do bliskiej osoby! Im lepszy masz kontakt z partnerem,
im prawdziwsze je st midzy wami porozumienie, tym lepiej b
dzie wam ze sob. Nie kady stosunek musi koczy si powala
jcym orgazmem. Nie zawsze masz nastrj, czasem jeste zm
czona, rozkojarzona, myli uciekaj daleko od tego, co si dzie
je i orgazmu nie ma, ale jest mio i przyjemnie. Przytulia si
do partnera, poczua jego ciepo i po prostu jest ci dobrze. To
cenne, nawet bardzo, wic ciesz si z tego i o nic nie oskaraj
ani siebie, ani partnera.
Blisko z partnerem nie polega tylko na seksie, a tym
bardziej nie moe by mierzona iloci i jakoci orga
zmw. Jednak jeli nie zgrywacie si w seksie, to ukrywanie
prawdy i udawanie je st cakowicie bez sensu i nie daje nicze
go poza narastajcymi kompleksami i stopniowym oddalaniem
si od siebie.
Seksuolodzy, psychoterapeuci i rni mdrzy ludzie nama
wiaj do szczeroci i otwartoci w zwizku. Przekonuj, e trud
no osign peni satysfakcji, jeli kochankowie ze sob nie
rozmawiaj, nie dziel si emocjami, wraeniami, fantazjami
i marzeniami. Ja wiem, e to moe wydawa si trudne, zwasz
cza na pocztku. Ale jeli przeamie si pierwsze lody, pokona
wstyd i skrpowanie, znajdzie odpowiednie sowa, to efekt jest
zaskakujco dobry. A ilu ciekawych rzeczy mona si dowie
dzie!
Choby tego, e mczyni patrz na kobiety zupenie
inaczej ni one same patrz na siebie. Naprawd warto zda
sobie spraw z tego, e mskie oko jest zupenie inne ni kobie
ce. Na przykad, ona ma kompleks z powodu zbyt krgej pupy,
a dla niego to zachwycajcy i podniecajcy szczeg, mimo e
czasami sobie na ten temat artuje. Ale trzeba o tym poroz
mawia, zamiast zamyka si w kompleksie, milczco cierpie
i obraa na arty. On artuje nie dlatego, eby zrobi jej przy
kro, ale dlatego, e lubi o tej pupie mwi. A to chyba je st r
nica, prawda?
aden terapeuta nie odkryje kobiety tak dalece, jak
moe to zrobi ukochany mczyzna, jeli tylko kobieta
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

133

mu zaufa, otworzy si i przestanie bojaliwie zasklepia


si w kompleksach. Czsto wanie strach przed tym, e co
si wyda, powoduje, e milczymy. I nie tylko o mankamenty uro
dy tu chodzi, bo w gruncie rzeczy to banalne, ale o to, co sie
dzi gboko w gowie. Niektre kobiety maj problemy z zaak
ceptowaniem swojej seksualnoci, ktra wydaje im si wulgar
na, a nawet grzeszna. Czsto je st to efekt rygorystycznego wy
chowania, negatywnego nastawienia do seksu, le rozumianej
religijnoci albo zych, czsto dramatycznych przey z prze
szoci. Moe nie o wszystkim trzeba opowiada ze szczegami,
ale nie mona milcze i liczy na to, e porozumienie pojawi si
samo z siebie, a partner sam domyli, co kobiet blokuje i dr
czy. Krtko mwic, nie da si uprawia satysfakcjonujcego
seksu, bez rozmowy na ten temat. I to wcale nie musz by po
wane, rozrywajce dusz rozmowy, graniczce z wiwisekcj.
Frywolna, kowa paplanina te bdzie dobra. Byleby rozlu
niaa i przeganiaa kompleksy, a speni swoj rol.
A co z orgazm em ? Pojawi si, naturalnie i bez napina
nia! I nie ma co go wartociowa i klasyfikowa. Kady jest tak
samo dobry. echtaczkowy, pochwowy, piersiowy czy wywoany
pocaunkami w szyj. Niewane, skd pynie, gdzie bierze swj
pocztek. Wane, eby pojawio si uczucie spenienia, zadowo
lenia i niekamanej przyjemnoci.
Jeszcze jednej sprawie chc powici nieco uwagi. Miano
wicie chodzi mi o kobiec masturbacj. Kobiety nie lubi si
do niej przyznawa, bo to je zawstydza. Dlaczego musi robi
sama to, co powinna robi z kim? Kobieta, ktra przez duszy
czas w ten sposb zaspokaja swoje potrzeby seksualne, czuje
si gorsza do tych, ktre tego nie robi. Przynajmniej tak jej si
wydaje, e nie robi, bo maj przy sobie mczyzn.
To nieprawda, e masturbuj si jedynie samotne kobiety.
Znam niejedn kobiet w zwizku, ktra, jeli ma odpowiedni
nastrj, lubi by tylko ze sob. Czasem jest to absolutnie wia
domy wybr, rodzaj rozgrzewki dla zmysw, a czasem koniecz
no, bo partner jakby osab w erotycznym zapale. Jeli on si
wykrca, to pojawia si pytanie: dlaczego?
Czy ju mu spowszedniaam? Czy przestaam na niego
dziaa, a moe kogo m a? Kobieta podejmuje prby. Zach
ca, namawia, nawet znia si do prb, czasem wrcz straszy
134

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

i szantauje odejciem, a efekt i tak je st mizerny. Taka sytu


acja moe wywoa kompleks sabncej kobiecoci, a do
tego docza si kompleks upokarzajcej m asturbacji.
A c ma robi rozbudzona erotycznie kobieta? Na si poskro
mi swoj natur czy rozadowa narastajce napicie i odpr
y si? Moim zdaniem z natur si nie wygra, wic ju lepiej
da jej upust i to bez poczucia winy. Waciwie na czym miaa
by ta wina" polega? Co takiego zego robi kobieta masturbujc si? Przecie nie jest zboczona, nie ma adnych emocjonal
nych zaburze. Zdrowa, normalna kobieta ma potrzeby seksu
alne i zaspokaja je tak, jak w danej sytuacji moe. I to jest jak
najbardziej w porzdku.
Dzisiaj mode kobiety radz sobie z t kwesti duo lepiej
ni ich starsze koleanki. Nie dramatyzuj a tak bardzo. Raz
facet jest, innym razem go nie ma, ale od czego jest naj
lepszy przyjaciel kobiety, czyli wibrator. Kupuj w Interne
cie ciekawe w ksztacie cacka i cakiem chtnie z nich korzysta
j. Ale przecie wiat nie skada si tylko z wyzwolonych trzy
dziestolatek. Starsze panie moe nie maj a tyle odwagi, co nie
znaczy, e nie maj potrzeb. Maj, jak najbardziej, tylko wstyd
i poczucie braku wartoci je gnbi.
Drogie panie, zupenie niepotrzebnie. M asturbacja jest jak
najbardziej ludzkim i wrcz prawidowym zachowaniem.
Ile razy zdarzyo si wam powiedzie, e wasz organizm czego
si domaga? Czasem potrzebuje snu i odpoczynku, czasem cukru
w postaci solidnego kawaka tortu, a czasem seksu. Wic dla
czego odmawia organizmowi tego, czego potrzebuje?
Poza tym, potraktujcie masturbacj jak trening przed sto
sunkiem seksualnym, a przede wszystkim jak trening do osi
gnicia orgazmu. Kada kobieta orgazmu musi si nauczy, a to
oznacza, e musi pozna swoj wasn reakcj na bodce. Ma
sturbacja zdecydowanie w tym pomaga. Kobieta, ktra zna
drog do siebie, jest w stanie przekaza to mczynie.
Nie ma jednego uniwersalnego zestawu pieszczot, wic m
czyzna musi wiedzie, co i jak ma robi, eby da kobiecie pe
n satysfakcj. Tylko skd on ma to wiedzie, skoro nie wie tego
kobieta? Czasem wsplne poszukiwanie owej drogi je st nadzwy
czaj inspirujce, ale czasem trwa za dugo, rozmijaj si ocze
kiwania i w efekcie pojawia si zniechcenie. Jednym sowem
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

135

masturbacja nie jest taka za i nie ma co z jej powodu popada


w przytaczajce kompleksy.
Wspomniaam, e kobiety dojrzae maj wikszy problem
z zaakceptowaniem swojej seksualnoci, ni mode. To
kwestia pokoleniowej zmiany w podejciu do seksu. Jesz
cze nie tak dawno seks by absolutnym tabu. Nie rozmawia
o si o tych" sprawach otwarcie, przy czym wiedza bya pra
wie adna. Wprawdzie i dzisiaj cigle pozostawia wiele do y
czenia, ale mimo wszystko je st o niebo lepiej. Zatem nic dziw
nego, e panie po pidziesitce i po szedziesitce nie s zbyt
otwarte i skore do odkrywczych poszukiwa, za to chtnie zako
puj si w schematach. Jednym z nich je st przewiadczenie, e
seks jest dla modych, e po menopauzie kobieta nie powinna
ju liczy na przyjemno pync z seksu. Zdaj sobie spraw
z tego, e niejedna dojrzaa pani niele si umieje po przeczy
taniu tych sw, a nawet powie, e gupstwa jakie opowiadam.
Nie miaabym nic przeciwko temu, eby takich reakcji byo jak
najwicej, ale niestety niemao jest kobiet, ktre tak wanie
myl i wycofuj si z aktywnoci seksualnej. Zupenie tak, jak
by wraz z menopauz opucia je kobieco.
Nie mam zamiaru nikomu wmawia, e menopauza nic dla
kobiety nie znaczy, e kobieta jej nie zauwaa. Zauwaa, czuje,
niekiedy w bardzo przykry i deprymujcy sposb i nader cz
sto ma wraenie, e wanie przekroczya pewien smutny dla
niej prg. Modo bezpowrotnie mina, a staro czai si za
drzwiami. Mona zrobi z tego dramat, ale jak w kadej sytuacji,
tak i w tej, mona dostrzec pozytywne strony, bo one s. Prawd
jest, e okres rozrodu si skoczy, ale zdolno do uprawiania
seksu trwa nadal, wic czemu z niej nie korzysta! Dopiero te
raz mona sobie poszale, bez ogldania si antykoncepcj. To
prawdziwy luksus! Poza tym dojrzaa kobieta dowiadczya
w yciu tego i owego, wic dokadnie wie, czego chce, ma
wiadomo swojego ciaa i potrafi niezwykle atrakcyjnie
si zaprezentowa. eby z tego skorzysta i naprawd poczu
si dobrze, czasem trzeba sobie pomoc. Cz kobiet zauwaa
znaczny spadek zainteresowania seksem. Nie odczuwaj chci,
podniecenia, a wymuszone zblienia bywaj bolesne i nieprzy
jemne. To wszystko przez hormony! Jest ich za mao, ale mona
je uzupeni, tylko nie na wasn rk. Wiem, e kusz rozmaite
preparaty, sprzedawane w aptekach bez recepty, ale jeli efekt
136

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

ma by naprawd trafiony to musi tym sterowa lekarz. A za


tem drogie panie, porzumy kompleksy i nie uciekajmy od ycia,
dopki szczliwie trwa!
Najwyszy czas zaj si mczyznami.
W rozdziale Mskie kompleksy" napisaam o maym i nie
zbyt ksztatnym penisie, jako e je st to czuy, bardzo czuy punkt
wielu mczyzn. A przecie kady facet chciaby by doskona
ym kochankiem, a jak tu by doskonaym, skoro natura okazaa
si tak nieyczliwa. Chciaabym przekona mczyzn, e bycie
dobrym kochankiem nie zaley od rozmiaru penisa, a od tego,
co mczyzna ma kobiecie do zaoferowania.
Zacznijmy od tego, e kobiety patrz inaczej na mczyzn,
ni oni sami siebie widz. To jest dokadnie tak samo, jak z sa
moocen kobiet. One te oceniaj si inaczej ni robi to m
czyni, tylko o inne wartoci chodzi. Przeprowadzono na ten te
mat wiele mdrych bada. Ja zadaam sobie trud i zapoznaam
si z badaniami prowadzonymi w Stanach, Anglii, w Niemczech
i w Polsce. Wyniki s jak najbardziej porwnywalne. Wszystkim
kobietom chodzi mniej wicej o to samo. Oto osiem cech, kt
re kobiety w wieku od 18 do 55 lat uznay za wyznaczniki
mskiej atrakcyjnoci:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Inteligencja
Czuo i ciepo
Poczucie humoru
Uwodzicielskie spojrzenie
Elegancja
Sukces yciowy
Swoboda i fantazja
Muskularne, wysportowane i sprawne ciao.

Jak wida, cielesno nie zajmuje czoowego miejsca. Oczy


wicie, nie mona popada w skrajno i wyciga zbyt dalece
idcego wniosku, e mao si liczy. To byaby gruba przesada.
Oczywicie, e jest istotna, szczeglnie wtedy, gdy kobieta trak
tuje mczyzn wycznie jak kochanka. Nie zamierza zakada
z nim rodziny, mie dzieci, nie obchodzi j, jaki ma charakter
ani to, e nie ma grosza przy duszy i nie zanosi si na to, eby
PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

137

mia. Chodzi jej o seks i mie spdzanie czasu. Wwczas ciao


i wszystko co z nim zwizane, to numer jeden. Panowie pewnie
pomyl sobie, e to jakby mskie podejcie do sprawy, ale kobie
ty te tak potrafi. Czemu nie! Przecie jest rwnouprawnienie!
Natomiast na dusz met, czyli na ycie", kobiety preferuj
cechy wymienione powyej. Trzeba te przyzna, e czasami ko
bietom trudno oddzieli jedno od drugiego, zapltuj si i z ro
mansu chc zrobi zwizek, co raczej rzadko si udaje, ale to
inna sprawa.
Wrmy do cech dobrego kochanka.
Zatem nie je st wspaniaym kochankiem ten, kto popisuje si
jedynie swoj witalnoci i ktrego sta na odbycie kilku ak
tw miosnych z rzdu, w kadym miejscu i o kadej porze. Je
li mczyzna tak rozumie swoj atrakcyjno seksualn, to jest
w bdzie, bo kobiety chc czego wicej. Mczyzna poda
ny i podniecajcy nie musi by szczeglnie bogato wypo
saony przez natur w seksualne atrybuty mskoci, jak
sdzi wielu facetw. To raczej kto, przy kim kobieta czu
je si bezpieczna i swobodna. To kto, kto umie wyzwoli ko
biet z poczucia wstydu i rozbudzi w niej inicjatyw i fantazj.
Powinien spowodowa, eby kobieta poczua si przy nim pik
na, wyjtkowa, kochana i podana, jak adna inna. Jeli na do
datek potrafi by dyskretny i dentelmeski, to znaczy, e jest
wspaniaym kochankiem, o ktrym warto marzy. I jak do tego
wszystkiego ma si wielko penisa? Moe po prostu nie warto
tak bardzo skupia si na sobie i swoich kompleksach, a wicej
uwagi powici partnerce, zasuy na jej uznanie i w ten spo
sb dowartociowa si?
Niewane, jak duy je st penis. Wane, eby nie zawodzi
swojego waciciela i funkcjonowa naleycie, a niestety nie za
wsze tak jest i tu pojawia si kolejne pole do mskich, seksual
nych kompleksw.
Wielu mczyzn cierpi na wczesny wytrysk, a to oznacza, e
stosunek w ich wykonaniu trwa bardzo krtko, od kilu sekund
do minuty, co jedynie rozdrania kobiet, ale jej nie zaspakaja.
To bardzo deprymujce i nic dziwnego, e mczyni z tak dys
funkcj trac rezon i czuj si niepenowartociowi.
O dziwo, zdarza si, e mczyzna sam nie bardzo wie, e
cierpi na wczesny wytrysk, chocia czuje, e co jest nie tak. Na
138

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

dodatek usiuje wmwi swojej niedowiadczonej partnerce, e


wszystko je st w porzdku, e seks wanie tak wyglda, a ero
tyczne sceny, ktre obejrzeli na filmie czy o ktrych przeczytali
w ksikach, to jakie bzdury. Przez jaki czas mona utrzymy
wa taki mit, ale jak dugo i po co?
Wczesny wytrysk si leczy i to bardzo skutecznie. Nie ma
czego si wstydzi i kombinowa na wasn rk. Wiem, e
mczyni nie kochaj lekarzy, wic jeli ju uznaj, e
maj problem, to szukaj cudownych rodkw w Interne
cie, byle jak najdalej od lekarza. Po prostu nie maj odwa
gi wyj ze swoim problemem i swoim kompleksem na ze
wntrz. Czasem pac za ten wstyd wysok cen, bo zwizek
im si rozpada, albowiem kobieta odkrya, e seks nie musi wy
glda tak, jak do tej pory. Gorco namawiam do zmiany posta
wy. Wizyta u lekarza seksuologa czy androloga zasadniczo
zmieni jako ycia mczyzny i jego partnerki, wic chy
ba warto zrobi wysiek i pomc sobie!
Bywa, e mczyzna ma kopot odwrotny do omwionego.
Czyli boryka si z wytryskiem opnionym lub z brakiem wytry
sku. Te niedobrze i te doujco. Polega to na tym, e stosunek
trwa i trwa, staje si mczcy, bolesny, a podniecenie utrzymuje
si cigle na tym samym poziomie, nie narasta i nie zblia si do
koca albo po dugim czasie opada, bez finau. Jeli tak si wy
darzyo raz, to nie ma o czym mwi. To by zy dzie. Ale jeli to
si powtarza lub staje si reakcj sta, to ju staje si proble
mem. Jest to typowe zaburzenie nerwicowe, ktrego przyczyn
naley szuka w zym nastawieniu mczyzny do seksu albo do
konkretnej partnerki. Jeli on czuje do niej niech, boi si, e
ona wrobi" go w kolejn ci, albo przymusza si do seksu, to
reakcja moe by wanie taka. Bardzo czsto mczyzna nie
do koca uwiadamia sobie co go blokuje. Czasami nawet
udaje orgazm, eby zakoczy ten m czcy akt i unikn
tum aczenia przed kobiet. Ale i tak gniecie go lk, przecie
czuje, e to nie jest normalne, zwaszcza, e kiedy byo inaczej.
I znowu trzeba szuka pomocy u lekarza. Trzeba znale przy
czyn, a dopiero w nastpnej kolejnoci walczy ze skutkami.
W seksie mczyni maj troch gorzej ni kobiety, bo - o czym
ju wspominaam - mczyni nie mog w seksie niczego uda,
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

139

niczego ukry. Wszystko je st widoczne i zauwaalne przez


partnerk. Dlatego wszelkie niedoskonaoci, dysfunkcje, man
kamenty czy potknicia tak bardzo deprymuj mczyzn i wp
dzaj w kompleksy. Jednym z najwaniejszych wyznaczni
kw m skoci je st erekcja, czyli wzwd - pena bojowa
gotowo do aktu seksualnego.
Ju na sam myl, e w decydujcym momencie penis od
mwi wsppracy, niejednemu facetowi wos jey si na gowie.
To dopiero kompromitacja! Tak mu zaleao, tak chcia bysn,
a tu nic! Klapa, kompletna klapa! Wzwodu albo wcale nie ma,
albo je st tak mizerny, e ju lepiej, eby go w ogle nie byo.
I co robi w takiej krpujcej sytuacji? apa ubranie i ucieka
czy moe tumaczy si, przeprasza? I najwaniejsze: jak
odzyska pewno siebie i nie przystpowa z lkiem do
powtrki?
Na pewno najtrudniej jest z now partnerk. Mczyzna
tak bardzo chce dobrze wypa, tak bardzo spina si, e
w efekcie nic lub prawie nic z tego nie wychodzi. I jest dra
m at. Wielu mczyzn twierdzi, e organizm ich oszukuje i nie
sucha. Maj wzwd wtedy, kiedy to jest zupenie niepotrzebne,
a nawet krpujce, a kiedy trzeba - kompletne fiasko i wstyd.
Ale wanie to, e wzwd wystpuje, cho nie w strategicznym
momencie, jest dowodem na to, e wszystko jest w porzdku.
Tylko te nerwy! Lk przed niepowodzeniem jest tak silny,
e moe wywoa kolejn porak. Bdne koo!
Tylko spokj moe was uratowa panowie! adne tam
desperackie prby sprawdzania si. Inna partnerka, agen
cja towarzyska i nie wiadomo co jeszcze! To na nic! Spo
kj, opanowanie i nieco wiedzy o wasnej fizjologii. Zamiast po
pada w depresj, warto troch sobie poczyta, zrozumie jak
funkcjonuje wasz mski organizm. Wicej luzu, mniej kontroli
nad sob. Wzwd czonka jest jak najbardziej odruchow i natu
raln reakcj u zdrowego mczyzny. Jeli prbuje si go kon
trolowa, obserwowa, wrcz nasuchiwa, to si go hamuje
i poskramia. I to jest bd wielu mczyzn, ktrzy utracili wia
r we wasne moliwoci. Sporadyczny brak erekcji moe
zdarzy si kademu mczynie, niezalenie od wieku
- i to jest normalne. Ze samopoczucie, zy dzie i nastrj,
stres, rozkojarzenie, zmczenie, lekka choroba, na przykad
140

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

zwyke przezibienie - wszystko to moe spowodowa, e m


czyzna nie staje na wysokoci zadania, mimo bliskoci partner
ki i ciepych uczu, ktre go z ni wi. To si po prostu zda
rza i trzeba by na to przygotowanym i nie robi tragedii. Naj
lepiej da sobie troch czasu. Odpocz, odpry si, wyciszy
wewntrznie i wszystko samo wrci do normy.
Nie bd ukrywa, e czasem niestety samo do normy nie
wraca. Jeli niemoc utrzymuje si duszy czas, trzy-cztery
m iesice, to jest to sygna do wizyty u lekarza. Niewyklu
czone, e jest to pierwszy objaw jakiej czajcej si choro
by, wic tym bardziej nie ma na co czeka, popada w przygn
bienie i kompleks utraty mskoci.
W tym rozdziale kilka razy wysaam mczyzn do lekarza
i pewnie nie bardzo si to panom spodobao. Superman nie po
trzebuje lekarza i bada kontrolnych. Wystarczy mu siownia.
Jeli przerzuci kilkaset kilogramw na siowni, obiegnie osiedle
5 razy w kko, to znaczy, e jest zdrowy i nadzwyczaj sprawny.
I tu przypomina mi si pewna historia, ktr, jak sdz, warto
opowiedzie. Chodzio o jedno mae pytanko, zadane lekarzowi
w odpowiednim momencie, ale po kolei.
Jacek mia zaledwie 9 lat, kiedy razem z rodzicami spdzi
kilka dni w stadninie koni. Pierwszy raz zobaczy konia z bli
ska. Sam by maym, drobnym chopcem, wic wielkie zwierz
troch go przeraao, ale te fascynowao. Pozwolono mu do
si konia i zrobi kilka kek na lony. Siedzc w siodle pra
wie nie oddycha z wraenia, a w nocy nie mg spa, tak prze
ywa swoj pierwsz jazd. Jednym sowem, zapa bakcyla.
Rodzice zapisali go do szkki jedzieckiej i Jacek kad wol
n chwil powica swojej pasji. Robi nadzwyczajne post
py, startowa w zawodach, zdobywa trofea, a stajnia staa si
jego drugim domem. Ale z komi rnie bywa, czasem bywaj
nieobliczalne.
Pewnego dnia, podczas przejadki w lesie, ko przestra
szy si czego, ponis i zrzuci Jacka. Upadek by tak nieszcz
liwy, e Jacek wyldowa w szpitalu. Pomin szczegy, ale
w wyniku urazu trzeba byo usun jedno jdro. Pech, praw
dziwy pech! Jacek mia wtedy 13 lat i prawd powiedziawszy
nie bardzo przej si ca histori. Jedno jdro czy dwa, co za
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom Ewa eromska

141

i oznic.i?! Hal si jodynie tego, e rodzice nie puszcz go wicej


do stajni. A oni oczywicie mieli opory jakeby inaczej! Nawet
prbowali odwie syna od koni, ale nie udao si. Lata mijay,
Jacek zapomnia o incydencie z dziecistwa. W jego yciu oso
bistym niewiele si dziao, nie mia dziewczyny, wic zupenie
nie myla o tym, co si wydarzyo, w kontekcie swojej msko
ci. Z rodzicami te nigdy na ten temat nie rozmawia. On nie
widzia potrzeby, oni wykazywali delikatno. A wreszcie spo
tka Iz i serce mu drgno. Mao, e podzielaa jego pasj, to
jeszcze bya liczna. Delikatna, subtelna, niezwykle mia. Jacek
zakocha si, najwyraniej z wzajemnoci i wtedy pojawi si
problem. Nagle dotaro do niego, e je st felerny". Tak bardzo
si ba, e Iza go odrzuci, gdy si dowie o jego uomnoci, e
unika wszelkiej bliskoci. Pocaunki, przytulanie, owszem, ale
nic ponadto. Dziewczyna nie rozumiaa jego zachowawczej po
stawy i wytumaczya j sobie po swojemu. Widocznie on nie
chce si angaowa, nie zaley mu, a moe je st dla niego tylko
dobr kumpel od koni i to wszystko.
Tymczasem Jacek przeywa katusze. W gowie roio mu si
od myli, a jedna gorsza i bardziej upokarzajca od drugiej. Nie
wiedzia, czy brak jdra nie oznacza przypadkiem tego, e m
skoci starczy mu na krcej ni facetom z dwoma jdrami, a mo
e je st bezpodny, a ona na pewno marzy o dzieciach?! Par
razy zbiera si, eby opowiedzie Izie o tamtym wypadku, ale
w ostatniej chwili opuszczaa go odwaga. Napicie midzy nimi
roso. On nie umia pokona wstydu, ona czua si odrzucona
i zawiedziona. W kocu pokcili si. Powiedzieli sobie kilka
przykrych sw. Gupio i niepotrzebnie. Jacek wiedzia, e powi
nien pj do lekarza i pogada, moe zrobi jakie badania, ale
tak bardzo ba si, e usyszy co w rodzaju wyroku. Kompleks
wybrakowanego faceta dusi go i pozbawia wszelkiej pewno
ci siebie. Naprawd mao brakowao, eby mio przesza bo
kiem.
Na szczcie rodzice domylili si, w czym rzecz i zmobili
zowali swojego dorosego syna do dziaania. Wystarczya jedna
wizyta u androloga i lk rozpyn si. Z jego mskoci i pod
noci wszystko byo w porzdku, mimo braku jednego jdra.
Wydarzenia, o ktrych pisz miay miejsce 11 lat temu. Dzi
siaj Jacek i Iza s maestwem, maj dwch synw, a starszy,
dziesicioletni Olek idzie w lady rodzicw i podobnie jak oni,
142

Ewa erom ska

PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

kocha konie. Natomiast szecioletni Kamil zdecydowanie woli


oglda konie z daleka.
Bardzo medycznie zrobio si w tym rozdziale, ale nie da
si oddzieli ciaa od psyche. To cao nierozerwalna. Jeli
zatem mczyzna zauwaa, e jego ciao nie funkcjonuje tak,
jakby sobie yczy, albo nie tak wyglda, to nie ma na co cze
ka, popada kompleksy i traci pewno siebie, tylko jak naj
szybciej poszuka profesjonalnej pomocy. Wstyd trzeba scho
wa do kieszeni, a poza tym nie ba si ani lekarza, ani
tego co zaproponuje, choby to nawet by skalpel. A tak
si moe zdarzy, kiedy mczyzna cierpi na stulejk, czyli zw
enie napletka. Zwykle t drobn dolegliwo usuwa si w dzie
cistwie, ale zdarza si, e z jakiego powodu sprawa zostaa
zaniedbana i mczyzna wkracza ze stulejk w dorose ycie
i je st kopot. Trudno utrzyma higien, wspycie jest bolesne,
a nawet niemoliwe. Maleki, prosty zabieg, oczywicie pod
znieczuleniem, cakowicie zmieni ycie, tylko trzeba chcie so
bie pomc!
Ju naprawd koniec o dolegliwociach i lekarzach, bo jeli
jaki pan, niekoniecznie o skonnociach hipochondrycznych,
czyta ten tekst, to ju pewnie wszystko go boli, a poza tym za
czyna wyszukiwa w sobie mankamenty, a nie taka bya moja
intencja.
Pomylaam, e nie od rzeczy bdzie zakoczy rozwa
ania o mskich seksualnych kompleksach kilkoma wska
zwkami, ktre uatwi mczyznom zrozumienie kobie
ty. Panowie miewaj z tym problem i niekiedy mczyzna sam
sobie wydaje si wyjtkowym niezdar w tej materii, a czasem
wrcz popada w kompleks. Nieraz zdarzyo mi si sysze zda
nie: nigdy nie zrozumiem kobiet". Wprawdzie na ten temat
mona by napisa oddzieln ksik, ale kilka podstawowych
wskazwek te si przyda.
A zatem, Szanowny Panie:

Jeli zaoysz sobie, e kobieta myli, czuje, postrze


ga ciebie i wiat dookoa tak samo jak ty, to pope
niasz bd. Nawet jeli bardzo si kochacie i jestecie

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

143

sobie prawdziwie bliscy, to i tak nigdy nie stopicie si


w jeden organizm. Zreszt, nie ma takiej potrzeby. Kade
z was musi pozosta sob, a czy was powinno wzajem
ne, stale pogbiajce si zrozumienie. A jeli czego nie
rozumiesz, to po postu zapytaj.
Jeli sdzisz, e wypracowae sobie jaki jeden spo
sb na kobiety, to popeniasz kolejny bd. Kobiety
rni si jedna od drugiej duo bardziej ni mczyni
i do kadej z nich prowadzi inna droga i to ty powiniene
j znale, zamiast dziaa wedug szablonu.
Kobiety duo bardziej fascynuje osobowo m
czyzny ni jego ciao, cho i ono ma znaczenie. Zdecy
dowanie podniesiesz swoj atrakcyjno, jeli zadbasz
zarwno o swj o rozwj fizyczny, jak i intelektualny.
Nigdy nie zapominaj o higienie i nie pozwalaj sobie na
nieestetyczny luz i zbyt naturalny zapach. Kobiety s
bardzo czue na tym punkcie.
Nie bd nudny, monotematyczny i egoistycznie
skupiony jedynie na swoich sprawach i potrzebach.
Naucz si sucha, a przynajmniej dobrze udawaj, e su
chasz.
Kobieta potrzebuje sw. Uwielbia mwi, bo wtedy
najlepiej jej si myli, ale te kocha, kiedy ty do niej m
wisz, ale nie o sobie, tylko o niej i o was, jako parze. Nie
oszczdzaj na mwieniu o uczuciach. Mw jej o tym, co
do niej czujesz, jak bardzo jej pragniesz, jak jest dla cie
bie wana. Uywaj sowa kocham", tylko go nie naduy
waj, bo spowszednieje. Ta zasada nie jest zarezerwowa
na dla pocztku zwizku. Obowizuje zawsze, niezale
nie od stau.
Pamitaj, e kobieca ochota na seks nie jest umiesz
czona poniej pasa. Znacznie wyej, w gowie, czyli
w psychice. Jeli nie rozbudzisz jej erotyzmu i wyobra
ni, nie bdziesz jej stymulowa, zachca, podnieca, nie
zadbasz o atmosfer, to na nic si zda prenie muskuw. Nic z tego nie bdzie. Ona musi chcie seksu i to
wanie z tob, a ty musisz j o tym przekona.
W seksie bd aktywny i kreatywny na wszystkich
etapach. To znaczy przed, w czasie i po stosunku. Dla
ciebie najwaniejsze je st w czasie", a dla kobiety przed"
144

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

i po". Szczeglnie to po" je st istotne. Ty masz ochot


zapali albo zapa w drzemk, czasem sign po pilota
do telewizora, a ona chce jeszcze poprzytula si i piesz
czotliwie pogada o niczym. Jeli si na to zdobdziesz,
to niezwykle zyskasz w jej oczach.
Nie zadrczaj kobiety podejrzliw zazdroci, nie
wypytuj o erotyczn przeszo. Po co ci ta wiedza?
Jeli kobieta je st z tob, to widocznie chce i niech to ci
wystarczy. Zreszt, z tob jest podobnie. Wic nie rb
bliniemu, co tobie niemie.

PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

Ewa erom ska

ROZDZIA

JAK NIE DA SI KOMPLEKSOM


I ZAWALCZY O SIEBIE
PODSUMOWANIE

Lubi spoglda na zdjcie moich dziadkw, ktre wisi na


cianie obok mojego biurka. Zrobiono je ju po lubie, na chwil
przed wyjazdem w podr polubn, 93 lata temu. Dziadek wy
prostowany, dziarski, z piknym wsem, we fraku, z cylindrem
i rkawiczkami w rku. Babcia, niezwyke elegancka, w biaym
podrnym kostiumie i stosownym kapeluszu, trzyma w rku
lubn wizank. Patrz i zastanawiam si, czy w tamtych cza
sach ludzi te przygniatao tyle kompleksw, co dzi?
Z ca pewnoci i wtedy byli ludzie, ktrzy niezbyt dobrze
czuli si we wasnej skrze, ktrym brakowao pewnoci siebie
i mieli pretensje do losu, e czego im poskpi. Urody, rozumu,
majtku, czy dobrego pochodzenia. Niemniej, wiat by kie
dy bardziej poukadany, przewidywalny i kady czowiek
mia swoje miejsce w szeregu, a wic ludzie nie cigali
si ze sob tak bardzo jak dzi, bo nie byo po co. To miao,
oczywicie, dobre i ze strony. Chop by do koca ycia cho
pem, suca suc, a pan panem. Przekraczanie granic zda
rzao si, ale byo wyjtkiem, czsto spoecznie nieakceptowa
nym. Na tym tle powstao wiele wyciskaczy ez, choby synna
Trdowata" Heleny Mniszkwny. Autorka wolaa swoj boha
terk umierci ni wpuci j na arystokratyczne salony. Tylko
czy Stefcia miaa kompleks nie-arystokratycznego pochodzenia?
Raczej nie, po prostu trafia si jej nieszczliwa, niespeniona
mio, w okrutnym niedemokratycznym wiecie.
Dzisiejszy wiat jest jak najbardziej demokratyczny, wic po
winno si nam y lepiej, a nie - gorzej i w wielu dziedzinach
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

147

bez wtpienia tak jest. Tylko dlaczego jest tylu zakomplek


sionych ludzi? Kto tu zawini, kto nas tak drczy?
Prawda je st brutalna: sami sobie to robimy. Za czasw
modoci moich dziadkw, a take jeszcze przez wiele lat p
niej, czowiek obraca si w do ograniczonym wiecie. Ogra
niczonym zarwno co do przestrzeni, jak i do iloci ludzi, kt
rzy mieli wpyw na ksztatowanie osobowoci. Mam wraenie,
e dawniej byo wicej miejsca na indywidualno. Ale to si
zmienio i to gwatownie. Zwykle zmiany mentalne s dugo
trwae i wtrne do postpu technologicznego, ale tym razem
wszystko poszo niezwykle szybko, wrcz przygniatajco szyb
ko. Setki programw telewizyjnych, Internet, mnogo prasy,
w tym kolorowej, reklamy, niezwyka atwo przekazu infor
macji. Wszystko to nie tylko otworzyo i przybliyo wiat, ale
rwnie spowodowao, e zosta wykreowany nowy typ bo
hatera. Wspczesny wzorzec bohatera medialnego, to
osoba moda, pikna, zdrowa, wysoka, szczupa, wyspor
towana, a przy tym sprawna i atrakcyjna intelektualnie,
seksualnie i finansowo.
Na dobr spraw nie ma jak przed tym si obroni, zresz
t wikszo z nas nawet nie prbuje. Przeciwnie, staramy si
sprosta wymaganiom, czsto wyrubowanym do granic absur
du. Stajemy do tego wycigu, wzajemnie si zachcamy, wrcz
zmuszamy, walczymy ze sob, konkurujemy. Po co? Co jest na
kocu? Czy kto nam wrczy puchar za zwycistwo?
A gdyby tak nie da si do koca zwariowa. Nie wal
czy uparcie o chudo, brak zmarszczek i sukces za
wszelk cen, w kadej dziedzinie? Czy nie bylibymy szcz
liwsi i mniej zakompleksieni?
Przecie jestem y tacy rni. Rnie wygldamy, rne
s nasze moliwoci, pragnienia, mamy rne systemy wartoci,
wic dlaczego mimo tych rnic startujemy, czsto bezrozumnie i wbrew sobie, w tym samym, zwariowanym wycigu? Czy
by to byo atwiejsze, ni bycie sob? A moe to lk, e inni nas
odrzuc, uznajc, z gry za osob mniej wartociow, zaniedba
n i jakby zapnion w rozwoju cywilizacyjnym?
Nie mog i nie chc odpowiedzie na pytania, ktre postawi
am, poniewa kady czowiek, ktry ma problemy z kompleksa148

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

mi, powinien na nie odpowiedzie sam, po swojemu. Ja jedynie


sugeruj, e warto si zastanowi i pomyle, czy naprawd jest
si czym martwi, czy to tylko nasze negatywne wyobraenia na
wasny temat, ka si nam zadrcza?
Doskonale wiem, e walka z kompleksami nie jest atwa
i naprawd wymaga wysiku i odwagi, szczeglnie wobec
braku tolerancji dla innoci. Co tu duo mwi. Polacy nie
s tolerancyjni! Kiedy bylimy, owszem. Ba, nawet synlimy
z tego w caej Europie i poczytywane nam to byo za ogromny
plus. Polska wyrniaa si tolerancj religijn i narodowocio
w, ale to byo wieki temu! Teraz jako nam przeszo i nie lu
bimy tych, ktrzy z jakiego powodu odstaj. Niezwykle atwo
krytykujemy, czepiamy si", kpimy, a wszystko po to, eby na
tle tych rzekomo gorszych dowartociowa si.
Prawda je st taka, e najbardziej zajadli w krytykowaniu bli
nich s ci, ktrym kompleksy bynajmniej nie s obce. Przeciw
nie, maj ich a nadto, ale to jest jedyny sposb, jaki przycho
dzi im do gowy, eby wasne niedoskonaoci ukry, rozmydli,
zepchn w zakamarki duszy i udawa, e w ogle ich nie ma.
Osoby pewne siebie nie musz dowartociowywa si
w tak prymitywny sposb. Znaj swoj warto, s w sta
nie oceni swoje moliwoci. I to jest normalne, bo nikt, na
wet osoba w miar pewna siebie, wyksztacona, obyta w wi
cie, nie zna odpowiedzi na wszystkie pytania, miewa wtpliwo
ci i nie jest wolna od bdw. Nikt tak naprawd nie je st od nich
wolny! Niemniej pewno siebie i wiara w siebie, to pod
stawa pozbycia si kompleksw. Tylko jak to osign?
Na koniec oozwol sobie przedstawi moje pomysy na bu
dowanie lub odbudowanie pewnoci siebie.

1. NADMIERNA SKROMNO NIE


JE ST CNOT
W naszej kulturze od wiekw jestemy uczeni skromnoci.
Prezentowanie swoich zalet, chwalenie si, mwienie do
brze o sobie i o tym, czego si dokonao, cigle jeszcze
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

149

uznawane jest za brak dobrego wychowania i bezczelno.


Wolimy, eby to inni dostrzegali nasze zalety, a my w odpowie
dzi powinnimy skromnie spuci oczy i powiedzie: ale to
nic wielkiego, zwyka rzecz" - mimo e wcale tak nie mylimy!
Przeciwnie, jeli co nam si udao, powiodo nam si, to duma
a nas rozpiera. I dobrze, prawidowo! Tylko dlaczego staramy
si to ukry, umniejszy warto i z rzeczy nadzwyczajnej na
si robi zwyczajn? Przecie to zwyka hipokryzja! Rzecz
w tym, eby cieszc si wasnym sukcesem, nie degrado
wa, nie ponia i nie wymiewa tych, ktrym powiodo
si gorzej. W tym jest kultura i dobre wychowanie, a nie
w umniejszaniu wasnego sukcesu lub wasnych zalet!
Nie obawiajmy si, e jeli otwarcie przyznamy si do tego,
e mylimy o sobie dobrze, a nawet bardzo dobrze, to zastanie
my oskareni o zarozumialstwo i pych. Kady czowiek ma
w sobie co dobrego, cennego, co warto zaakcentowa i po
kaza, co pomoe mu w siebie uwierzy. Jednych wyrnia
j przymioty ciaa, innych duszy, a najwicej je st takich osb,
u ktrych zarwno w ciele, jak i w duszy znale mona co
piknego. Rzecz w tym, eby to u siebie dostrzec i uzna za war
to, bez faszywej skromnoci. Nie ma ideaw, po prostu
nie ma! Zatem nie ma sensu popada w kompleksy, w pogoni
za czym, co nie istnieje.
Dzisiejsza rzeczywisto wymaga, aby czowiek umia do
brze si zaprezentowa. Wystarczy zajrze do wzorca CV albo
do zasad rozmowy kwalifikacyjnej. Tam nie ma miejsca na potul
n skromno. Trzeba si pochwali! Tylko uwaga! Nie mo
na przegi w drug stron. Bufonada, nadmierna swobo
da, koloryzowanie czy wrcz mwienie nieprawdy, mszcz
si okrutnie. Zatem dobrze je st uzmysowi sobie swoje dobre
i nieco gorsze strony, a mwi jedynie o tych dobrych.

2. JAK CI WIDZ,
TAK CI PISZ
Wszyscy znamy powszechne powiedzenie, e szata nie zdo
bi czowieka. W ogle si z tym nie zgadzam. Zdobi i to bardzo,
150

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

zwaszcza dzi, kiedy wizerunek jest tak wany. Czowiek do


brze ubrany znacznie zyskuje na pewnoci siebie. Ale - do
brze - nie znaczy drogo i wycznie markowo. Dobrze to
znaczy stosownie do wieku, sylwetki i okolicznoci. Tymczasem
odpowiednim strojem moemy duo o sobie powiedzie. Prezen
tujemy swj gust, estetyk, schludno. Strojem wyraamy
rwnie szacunek zarwno do siebie, jak i do osb, z kt
rymi przebywamy. Nie musimy niczego mwi, strj mwi za
nas. Wiadomo przecie, e kobieta lepiej prezentuje si w szpil
kach ni w mokasynach albo w trampkach. Zatem przynajmniej
czasami warto troch pomczy si, zrezygnowa z praktycz
nej wygody i zaoy buty, ktre podkrel sylwetk i dodadz
pewnoci ruchw. Oczywicie, nie mona ze stylizacj przesa
dzi. Podobnie, jak w makijau, w stroju te obowizuje zasada
mniej znaczy wicej". Przede wszystkim jednak musimy do
brze czu si w tym, co mamy na sobie i mie przewiad
czenie, e wygldamy dobrze. Jeli tak wanie si czuje
my, to natychm iast prezentujem y to w postawie. Prze
stajemy kuli si w sobie, podnosimy gow, nie garbimy si,
patrzymy w oczy rozmwcy i umiechamy si. Nawet, jeli w ser
cu nadal czujemy niepewno, to przynajmniej na zewntrz tego
nie wida. I to jest krok w dobrym kierunku.
eby nie by goosown, przytocz pewien eksperyment,
ktry by przeprowadzony w wielu krajach. Dobrze ubrana oso
ba zaczepiaa przypadkowych ludzi na ulicy, mwic, e wanie
zostaa okradziona i bardzo prosi o kilka dolarw, funtw czy
zotych (w zalenoci od kraju). Ludzie chtnie pomagali. Gdy
to samo mwi czowiek o zaniedbanym wygldzie, spotyka si
z odmow i niemiym komentarzem. Wniosek jest prosty. le
ubrani ludzie s podejrzani i nie budz zaufania. Czyli potwier
dza si powiedzenie: jak ci widz, tak ci pisz!

3. NIE MONA PODOBA SI


WSZYSTKIM
Marzeniem osb, ktrych gnbi brak pewnoci siebie,
jest to, eby zaskarbi sobie powszechn sympati i akPLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

151

ceptacj. Niektrzy tylko o tym marz, a inni, nieco bardziej


przedsibiorczy, bardzo si o to staraj. Nadskakuj, pomaga
j, rozdaj komplementy na lewo i prawo i najczciej s tym
okropnie zmczeni, bo chocia raz chcieliby powiedzie, co na
prawd myl, bez ogldania si na konsekwencje wynikajce
ze szczeroci.
Przez chwil zastanowiam si, poszukaam w pamici i wa
ciwie nie znalazam znanego mi czowieka, niezalenie od pci,
ktry wywoywaby powszechny zachwyt. Jeli kto jest miy,
uprzejmy, pomocny, to zawsze znajdzie si kto, kto nazwie go
na przykad wazeliniarzem. Jeli z kolei kto inny je st powa
ny, rzeczowy i konkretny, to u niektrych ludzi moe zasuy
na miano gbura i ponuraka, a kto pogodny, skory do miechu
moe usysze pytanie, dlaczego si tak gupio umiecha.
Nie mona dogodzi wszystkim i moim zdaniem w og
le nie ma sensu o to si stara. Kady z nas ma wok siebie
grup ludzi, ktrzy s dla niego wani, na ktrych zdaniu i opi
nii nam zaley. I to s osoby, z ktrymi naley si liczy. Ale te
bez przesady. Nie da si unikn rnicy zda, dyskusji, nawet
ktni. A co z reszt? Co do reszty, to ja zalecam uprzejmy dy
stans; niech sobie mwi, co chc, mnie to nie obchodzi. Kiedy
przyswoimy sobie tak filozofi, to poczujemy si wolni od ter
roru podobania si wszystkim, a nasza pewno siebie tylko si
umocni.

4.
NIEPOWODZENIE
NIE OZNACZA PRZEGRANEJ
To, e niepowodzenia nikogo w yciu nie omin je st prawd
tak oczywist i znan kademu, e nie sdz, eby to stwierdze
nie trzeba byo szczeglnie rozwija. Rzecz je st w czym innym.
A mianowicie w tym, jak czowiek na niepowodzenia reaguje.
Istnieje przekonanie, e ludzie silni atwiej znosz poraki,
przyznaj si do nich, czasem obracaj w art, kpic z wa
snego nieudacznictwa. Natom iast ludzie o sabszym ch ara
kterze robi z kadego, nawet najmniejszego potknicia,
152

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

yciow tragedi, czasem nawet zakamujc rzeczywi


sto.
Bez wtpienia warto wyciga wnioski z niepowodze, na
wet je analizowa, ale tylko po to, eby ich nie powtrzy, a nie
po to, eby si katowa i oskara o yciow nieudolno. Prze
cie bdw nie popenia tylko ten, kto nic nie robi.
Jack Lemmon, znany amerykaski aktor, wypowiedzia kie
dy takie sowa:
N iepow odzenie nigdy nikomu nie zaszkodzio. To strach
przed niepowodzeniem zabija czowieka. Ale nie wolno rezygno
wa, trzeba podj ryzyko i i dalej.
I tego si trzymajmy!

5. BIERZ
I DAWAJ
Osoby z zanionym poczuciem wasnej wartoci zupe
nie nie umiej bra z ycia czegokolwiek dla siebie, a ci
lej mwic, nie maj w ogle odwagi bra. Zapewne chcie
liby ale obawiaj si, e sign rk po co, co im si nie naley
i dostan po apach. Ten lk bywa na tyle silny, e sami, na
wszelki wypadek, ustawiaj si w tylnym rzdzie. Nie zabiegaj
o swoje, nie walcz, czekajc potulnie, a szczcie samo si do
nich umiechnie. A z tym bywa rnie. Taka postawa jest pro
st konsekwencj tego, o czym napisaam wczeniej: nad
miaru skromnoci, nieumiejtnoci zaprezentowania si,
obawy przed krytyk i niepowodzeniem. To nie tylko mona,
ale wrcz trzeba w sobie zmieni. Nie od razu, nie gwatownie,
ale maymi kroczkami. Zacz naley od spraw najprostszych,
choby od przyjcia komplementu. Wystarczy umiechn si,
podzikowa i poczu si dobrze. Dokadnie tak samo je st z za
interesowaniem, ktre kto nam okazuje. Trzeba uwierzy w to,
e na nie zasugujemy i nie ucieka od rozmowy o sobie. Od
rzucanie ludzkiej yczliwoci nie jest dobrym pomysem
na ycie. Jeszcze gorsza jest podejrzliwo, e owa yczliwo
jest sztuczna, udawana i ma celu jedynie wycignicie od nas
naszych tajemnic, tylko po to, eby nas obmia, obnay albo
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

153

wykorzysta. Zatem nie bjmy si przyjmowa miych gestw


skierowanych w naszym kierunku ze szczerym zadowoleniem.
Przecie zawsze moemy si odwdziczy, czyli da co z siebie.
Z dawaniem jest troch atwiej ni z braniem, bo uczeni je
stemy tego od najwczeniejszego dziecistwa. Moe ju o tym
nie pamitamy, ale rodzice wpajali nam, e naley si podzieli
zabawk, czekoladk, owocem. A skoro tak, to wykorzystujmy
t umiejtno w dorosym yciu do podniesienia swojej warto
ci. Nic tak dobrze temu nie suy, jak wiadomo, e je
stemy komu potrzebni. Rodzicom, samotnej ssiadce, ko
leance w pracy, ktrej trzeba pomc w trudnej sytuacji. Oka
zji do dawania z siebie jest a nadto duo. Rzecz w tym, eby
zachowa rwnowag midzy dawaniem a braniem. Raz
ja komu, raz kto mnie i na tym to wszystko polega. Nie
trzeba tego way, odmierza i oczekiwa, e zawsze i natych
miast mj gest zostanie odwzajemniony. To a tak prosto nie
dziaa. Niemniej, wystarczy otworzy si na ludzi i dopuci ich
do siebie, a ycie stanie si o wiele bardziej znone.

6.
POCZUCIE HUMORU
NAJLEPSZYM OREM W WALCE
Z KOMPLEKSAMI
Wydaje si, e ludzie zakompleksieni, z nisk sam ooce
n, nie nale do osb szczeglnie obdarzonych poczu
ciem humoru, a zwaszcza poczuciem humoru na wasny
tem at. Nie maj w sobie do luzu, s spici, kontroluj si
nadmiernie, a to nie sprzyja lekkiemu, dowcipnemu podejciu
do siebie, innych i wiata. Nader atwo ich obrazi, dotkn do
ywego", a poniewa bywaj niezwykle pamitliwi, to latami
chowaj w sercu uraz. ycie w takim stanie ducha to praw
dziwa udrka. Tym bardziej, e sami zainteresowani na
pewno chcieliby wyzwoli si z tych kajdan, ale nie wie
dz, jak to zrobi.
Pojawia si zatem pytanie: czy poczucia humoru i dystansu
do siebie mona si nauczy? Na si, wbrew sobie na pewno nie
154

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

mona, a wszelkie prby udawania, e jest si luzakiem daj ra


czej aosny efekt.
Ale moim zdaniem sprawa nie je st beznadziejna i temu wa
nie powiciam moj ksik. Z kompleksami i z niskim po
czuciem wasnej w artoci mona skutecznie walczy
i zwyciy. Jeli nie uda si ich zlikwidowa cakowicie,
to przynajmniej mona im nada taki wymiar, na jaki za
suguj, czyli niewielki. Czowiek, ktremu ta sztuka si
udaa, odzyskuje rado ycia i w naturalny, niewymuszo
ny sposb zaczyna mie dystans do siebie i swoich proble
mw. Ju nie s takie straszne, takie przeraajce i krpujce.
Mona sobie z nich nawet zaartowa. I nagle okazuje si, e
nie jestem ponurakiem, e potrafi mia si z siebie. Nikt mi
tego nie narzuca, to si dzieje samo z siebie, a ja nareszcie czu
j si wyzwolony ze zego mylenia o sobie.
I takiego efektu w walce z kompleksami ycz wszystkim
moim czytelnikom.
Ewa erom ska

PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

Ewa erom ska

SPIS TRECI

PAR SW NA

DOBRY POCZTEK

ROZDZIA I
SKD SI TO
DRASTWO BIERZE?

DZIECISTWO

ROZDZIA II
NASZ KOCHANY

SKARB

21

ROZDZIA III
ODWAGA
BYCIA SOB

32

ROZDZIA IV
TYLKO SKALPEL
MOE ODMIENI
MOJE YCIE

49

ROZDZIA V
NIE ZASUGUJ NA SZCZCIE,
NIE ZASUGUJ NA MIO

64

ROZDZIA VI
MACIERZYSTWO
Z KOMPLEKSAMI
PLASTER NA DUSZ czyli jak nie da si kompleksom

85
Ewa erom ska

157

ROZDZIA VII
MISKIE
KOMPLEKSY

98

ROZDZIA VIII
WARSZAWIAK

Z PROWINCJI

116

ROZDZIA IX
ZAKOMPLEKSIONY

SEKS

128

ROZDZIA X
JAK NIE DA SI KOMPLEKSOM
I ZAWALCZY O SIEBIE

PODSUMOWANIE

158

146

Ewa erom ska PLASTER NA DUSZ czyli ja k nie da si kompleksom

GALERIA OBRAZKW
ANDRZEJA GRANIAKA

Autorka:
Ewa eromska

Redakcja i korekta:
Ewa Paciorek

Opracowanie graficzne i skad:


Ilona Gostyska-Rymkiewicz

Projekt okadki:
Rzeczy Obrazkowe

Autor zdjcia na okadce:


Pawe Paciorek

Autor rysunkw:
Andrzej Graniak

Druk i oprawa:
Abedik S.A.
ISBN: 978-83-931211-9-9

Wydanie pierwsze
Wszelkie prawa, wcznie z prawem do reprodukcji tekstw
w caoci lub w czci, w jakiejkolwiek formie - zastrzeone.

Wydawnictwo Wojciech Marzec


ul. Klimczaka 8 lok. 35 kl. C
02-797 Warszawa
tel. 22 550 15 60, 22 550 15 62
e-mail: w-wm@w-wm.pl
Wydawnictwo Wojciech Marzec
2013

Nie zasuguj na mio!" Ojciec mia racj: jestem z


gupia, by co w yciu osign!" Gdybym bya adniej
sza, on na pewno by mnie nie zostawi... Wszystko przez
ten nos!" I znowu: wszyscy wokoo awansuj, odnosz
sukcesy, a ja ju zawsze bd t najgorsz, z prowincji..."
Jestem z matk, nie mam siy i cierpliwoci do wasne
go dziecka!... A miao by tak piknie..."
Ile razy syszaa albo - co gorsza - wypowiadaa tym podobne zdania? Czy
zastanawiaa si, z czego one wynikaj? Chwilowa chandra, zmczenie, frustra
cja, czy co wicej? To kompleksy! Robak, ktry gryzie nas od rodka, torpe
duje wszelkie dziaania i zmiany na lepsze. Duchowa podszewka, ktra czasem
troch za bardzo uwiera - kadego, bo nie ma udzi bez kompleksw, s nato
miast ci, ktrzy sobie z nimi lepiej radz od pozostaych.
Jak doczy do tej grupy? Co zrobi, by - zgodnie z tytuem ksiki - przyklei
plaster na zakompleksion" dusz i zacz cieszy si peni ycia? Doradza
(ale nie nakazuje!) psychoterapeutka Ewa eromska.

EWA EROM SKA - doradca rodzinny


i psychoterapeutka, wsppracuje z Pol
skim Radiem oraz pismami Takie jest
ycie" i Poradnik domowy", jest te cz
stym gociem programw telewizyjnych:
Pytanie na niadanie", Dzie dobry
TVN" i Rozmowy w toku". Autorka ksi
ki Ktliwy poradnik partnerski", szcz
liwa babcia maej Antosi.

IS B N : 978-83-931211-9-9
C e n a 29,90 z