Vous êtes sur la page 1sur 24

ENERGY

Heat meets Power:


ENERGY

Trends en gedeelde uitdagingen


Joost de Wolff, Wim van der Veen

Ungraded

DNV
DNVGL
GL2016
2016

donderdag 9 juni 2016

SAFER, SMARTER, GREENER

Warmtenetten Trends:
Warmtevisie Minister Kamp:
Stimuleer vermindering gasverbruik door inzet van duurzame warmte en
restwarmte ook uitdaging voor slimmere & groenere warmtenetten

Naast wens tot verduurzaming ook roep om flexibilisering


Integratie warmtenetten en elektriciteitsnetten
Beide netten worden slimmer met elementen als
decentrale opwekking, opslag, third party access, demand response
Echt slimmer bij verregaande integratie energie-infra

Technische uitdagingen en Organisatorische uitdagingen


Ungraded

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Warmtenetten Technische Uitdagingen:


Veel mogelijkheden om warmtenet in te richten:
Keuze temperaturen in het net: hoog, of laag met decentraal WPs
Opvang piekvraag, ontwerp toekomst-vast trac, vollopen aansluitingen
Op welke locatie warmtebuffers in het net, met welke capaciteit en vermogen?
Power-to-Heat als warmtebron, of toch opslag elektriciteit?

P2H, P2P of P2G? Echte integratie energie-infra!

Complexe Afweging met Systeem integratie model en optimalisatie


Ungraded

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Uitstapje Energieopslag: toepassing omhoog en prijzen omlaag

Ungraded

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Toename genstalleerd vermogen opslag is mondiale ontwikkeling

Ungraded

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Methode voor techniek introductie en risico reductie: GRIDSTOR

DNV GL issued a Recommended Practice (DNVGL-RP-0043) on gridconnected energy storage

Guidelines and methods to evaluate, assess and test safety,


operation and performance of grid-connected ES

Referencing ISO, IEC and IEEE standards if possible, enhancing


where needed

Industry supported: created by consortium of 7 parties, 36


parties involved in review process

Comprehensive

Free to use

Defining building
blocks for an open
competitive market
place

GRIDSTOR update
Continuous updates
announced:
following technology

adding
technologies,
development
and
applications
and
end-user
applications
topics

Ungraded

DNV GL 2016

donderdag
9 juni 2016 see www.dnvgl.com/services/gridstor-recommended-practice-for-grid-connected-energyFor
more information,
storage-52177 and rules.dnvgl.com/docs/pdf/DNVGL/RP/2015-12/DNVGL-RP-0043.pdf

Systematische modelafweging: Capturing the value of storage


Transmission

Generation

Distribution

Commercial,
industrial &
residential

Aggregated utility
Scale 2-50 MW

Bulk Storage>50 MW

KERMIT grid
simulation

PLEXOS
production cost

Bulk storage
applications

Fossil generation support

Contingency reserve, resource


adequacy

Ungraded

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

PLATOS distribution
valuation

Utility scale
applications

Large renewable support


shifting, smoothing or firming

Utility scale
100kW-2MW

Distributed scale
25kW-100kW

SOPRA optimizer
end use

Micro-grid
applications

Customer scale
applications

Distribution circuit
upgrade deferral

PV smoothing

Customer bill
management
Outage mitigation

DNV GL
proprietary
tools

Remote eff-grid

Islands

Autarky

Systematische modelafweging: Uitbreiding met warmte opslag


Transmission

Generation

Distribution

Commercial,
industrial &
residential

Aggregated utility
Scale 2-50 MW

Bulk Storage>50 MW

KERMIT grid
simulation

P2P

Bulk storage
applications

District heating
transmission circuit support

Centralized bulk
(renewable) heat storage
Contingency reserve

Ungraded

PLATOS distribution
valuation

Stre@m revenue
optimizer

P2H

Stre@m revenue
optimizer

Utility scale
100kW-2MW

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Utility scale
applications

Distributed scale
25kW-100kW

SOPRA optimizer
end use

DNV GL
proprietary
tools

TREIN heat model

Customer scale
applications

Micro-grid
applications

District heating distribution circuit


support

District heating
distribution grid
optimization

Support small district


heating systems
(islands)

Process heat storage

Customer bill
management

Autarky

Warmtenetten Technische Uitdagingen:


Technische uitdaging zeker niet onderschatten, maar wel oplosbaar:
Veel technische kennis beschikbaar om oplossingen te vinden
Bijvoorbeeld uitkomst P2H, P2P of P2G niet altijd hard de een of de ander.
Afhankelijk lokale omstandigheden, markt, plaats en tijd!

Met heldere ambitie voor warmtenet (al dan niet gesteund door Warmteplan),
en zicht op technische invulling volgt grootste uitdaging naar realisatie:
Organisatie samenwerking stakeholders

Van initiatiefnemer (Gemeente of lokale overheid), projectontwikkelaar,


energieproducent, netbeheerder, ESCo tot eindgebruiker, prosumer etc., etc.
Iedere partij een incentive nodig om in project te stappen en te blijven!

Ungraded

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Rollen stakeholders veranderen over de fasen van project

Construction

Ungraded

10

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Warmtenetten Organisatorische Uitdagingen:


Voor alle partners zicht op positieve business case over looptijd,
Vraagt wederzijds gunnen en inzicht in motivatie en belangen
Inclusief voldoende zekerheden in traject met mogelijke ontwikkelingen
Warmtenet zal lange-termijn investering blijven
Om risicos in te kunnen schatten, visie op toekomstige condities essentieel

Vraagt om werken met scenarios, groeipaden en marktmodellen

Ungraded

11

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Zijn warmtenetten nodig in de verduurzaming van energie?


Sustainability

Reliability

Even een stapje terug, zijn er goede alternatieven

Affordability

Wat is het uiteindelijke doel waarnaar we streven


voor de energievoorziening?
Driehoek Duurzaam, Betaalbaar en Betrouwbaar.
Insteek lijkt duurzaam: verduurzaming van de
energievoorziening
>50% is warmtevraag dus warmte is erg
belangrijk
Bron: Raad voor de leefomgeving
en infrastructuur , 2015

Ungraded

12

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Verduurzaming van warmtevoorziening betekent niet 1-op-1 de


uitrol van warmtenetten
Duurzame warmte kan direct via biomassa, geothermie warmtenetten of
Indirect via duurzame elektriciteit of gas elektriciteits- en gasnetten
Voor de keuze zijn er vele invloeden en kwesties:
Technologisch
Verwachte ontwikkeling

Technologie

Beschikbaarheid

Markt / economie
Huidige en toekomstige kosten en opbrengsten
Concurrentie nu en in de toekomst
Risicos

Maatschappij / beleid
Duurzaamheid, CO2 beleid, energiebesparing,
regulering,
Warmteplannen en marktmodellen
Ungraded

13

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Markt

Maatschappij

Welke keuze is de juiste?


De gebruikte methode is vaak belangrijker dan de uitvoering
Keuze voor infrastructuur is er n voor de lange termijn
Goede keuze maken no regret, risico analyse
Methode bepaald 80% van de uitkomst, uitvoering maar 20%
Moskou Nederland vergelijking warmtevoorziening
15 miljoen inwoners
Dubbele verliezen in SV, 14% slechter rendement in HWK,
dubbele bijstookfactor in WKK
.. en toch 25% lager energieverbruik voor warmte
door keuze van de juiste methode: warmtenet met WKK
We staan ook voor dergelijke keuzes voor de toekomstige
energievoorziening en verduurzaming van de warmtevoorziening
Ungraded

14

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Keuze van methode is dus belangrijk hoe maak je die keuze?


Op basis van wereldbeelden /
scenarios, en welke?
Bijvoorbeeld die van Enexis
Keuze tussen wereldbeelden lastig
vooraf te maken
Meningen niet altijd onderbouwd
(Eigen Huis magazine)
Alle vier kwadranten lijken mogelijk
in de toekomst en ook tegelijkertijd
keuze rond scenarios is niet op
voorhand helder maar is misschien
ook niet het belangrijkst
Ungraded

15

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Belangrijker lijkt de vraag:


Hoe kom je nu van wereldbeelden naar investeringsstrategie?
Vertalen van scenarios naar optimale infrastructuur - kwantificeren
Op basis van de optimale infrastructuur per scenario, robuuste keuzes maken
Wat is dan een goede aanvliegroute?
Elektriciteits- en gasmarkt (inter)nationaal
warmtemarkt lokaal of regionaal
Koppeling via de elektriciteitsmarkt
Residuele E-vraag gelijktijdig hoog met W-vraag
Behoefte aan flex lijkt in E-markt groter dan in
W-markt
Opslag E veel lastiger dan W-opslag
Vraag hierbij lijkt te zijn:
Hoe kan Warmte Elektriciteit helpen?
Ungraded

16

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Hoe kan warmte elektriciteit helpen, waar is interactie?


We zien voor de toekomstige elektriciteitsvoorziening perioden met tekorten
maar ook met overschot op verschillende tijdschalen
Vooral helpen met benutten / opnemen overschot economisch aantrekkelijk
Helpen kan lokaal (congestie) en nationaal (operationele reserves)

Voorbeeld EZ-WKK studie


Inzet van flexibiliteitsopties
voor overschotten

Bron: CE DNV GL
Ungraded

17

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Hoe groot is de behoefte en wat levert dat op?


Overschot wanneer het aanbod zon en wind de vraag benadert
Prijzen laag als dit optreedt
Goedkope warmte
Maar ook WKK probleem

Bron: CE DNV GL
Ungraded

18

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Maar ook WKK probleem


Lage residuele vraag maakt must-run WKK duur
Flexibel maken bijvoorbeeld door P2H

Bron: CE DNV GL

Ungraded

19

Geavanceerde modellen nodig voor interactie met elektriciteitsmarkt

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Modellen voor de elektriciteitsmarkt zijn voorhanden op


verschillende tijdschalen om die invloeden te berekenen
Globale economische modellen
Simulatie modellen voor interactie E, W, G maar ook P
Modellen vanuit (NWE) E-markt uitbreiden met warmte-infrastructuur?

Bron: DNV GL
Ungraded

20

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Hoe kan de ontwikkeling van warmtenetten worden gefaciliteerd


en gestimuleerd?
Stel we zijn samen overeengekomen dat warmte de beste oplossing is, wat
dan?:
Rolverdeling en verantwoordelijkheden stakeholders vastleggen
Bepalen van de business case voor de stakeholders onder verschillende
omstandigheden (scenarios, risicos) inclusief de winst in duurzaamheid
We moeten niet alleen de klant maar ook de leverancier en de distributeur
verleiden:
Het verdelen van de koek (of de chagrijn) moet zo eerlijk en transparant
mogelijk gebeuren
Eventueel garantie of investering door de overheid?
Stimulerend en adequaat marktmodel nodig

Ungraded

21

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Welk marktmodel is realistisch en stimulerend en levert


transparante en eerlijke inkomsten?
Monopolie is realistisch maar niet stimulerend om duurzame warmte in te
brengen, transparantie is een probleem
Open warmtenetten zijn stimulerend en transparant maar (meestal) niet
realistisch, zeker niet om mee te starten, en geven geen duidelijke inkomsten.
Tussenvorm met Common Carriage of TPA
Eisen aan een functionele markt
Lessons learned uit E en G markt:
Marktontwerp moet afgestemd zijn
op de fase
waarin het systeem zich bevindt
Organische groei lijkt aan te raden
Ungraded

22

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Samenvatting wrap up
Warmte is heel belangrijk in de verduurzaming van onze energievoorziening
Dit betekent niet per definitie warmtenetten
Er moeten no-regret keuzes gemaakt worden voor een optimale voorziening
Kwantificering kan hierbij enorm helpen om die keuzes inzichtelijk te maken
Hierbij moet de integrale energievoorziening worden bekeken (G, W, E, P)
Bestaande modellen voor G en E kunnen hiervoor worden uitgebreid met W en P
Daarna moet de juiste keuze gefaciliteerd en gestimuleerd worden
Als warmtenetten hierbij horen dan:
Vergt dit nauwe samenwerking van stakeholders
Moet er voor alle stakeholders een positieve business case zijn
Moet het juiste marktmodel worden gekozen
We staan voor spannende keuzes waar we niet met stoom en kokend water tegen
aan moeten maar waar we wel het gas erop moeten houden voor resultaat
Ungraded

23

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016

Dank voor uw aandacht

Ungraded

24

DNV GL 2016

donderdag 9 juni 2016