Vous êtes sur la page 1sur 8

AKUTNA ARTERIJSKA OKLUZIJA

Uzroci:
-embolus
-akutna tromboza
-ozljeda arterije
-Embolija je 10 puta ei uzrok okluzije arterije od tromboze.
-Najvei broj bolesnika koji doive emboliju su srani bolesnici, obino
zdravih arterija.
-Poetak arterijske tromboze je bolesna krvna ila, najee zahvaena
arterosklerotskim promjenama.
Historijat
Harvey - prvi opisao AAO u 16 st.
Labey- 1910 - uradio prvu embolektomiju
Murray i Bast 1938g. - Klinika primjena heparina
Volkmar i Canon uvode 1960g. - Prstenasti iani disektor
Fogarty 1963g. - Prvi balon kateter
Dotter- 1974g. - Primjenjuje fibrinolitike Seldingerovom metodom
Porijeklo embolije:
-85% iz lijevog srca
-2% iz aorte
-3%nemogue je odrediti porijeklo
Podjela embolija:
Kardioarterijske
mitralna stenoza
aortna stenoza

infarkt miokarda
fibrilacija atrija

Arterioarterijske
aterosklerotski promjenjena arterija

Jatrogene
kardioarterijske
arterioarterijske

mikroembolije
makroembolije

Mjesto zaustavljanja embolusa zavisi od:

njegove veliine

smjera kojim e krenuti

promjera arterije

djelovanja gravitacije i inercije

minutnog volumena

brzine krvotoka

ugla ravita arterije

Predilekciona mjesta za zaustavljanje embolusa

ravita arterija (jaui tromb)

fizioloka suenja (aduktorni kanal, kostoklavikularni prostor)


patoloka suenja ( cirkularna suenja, oiljci, vanjska kompresija
Mjesta embolije arterija:
femoralna 46,2%
ilijacna
18,2%
aorta
13,9%
poplitealna 10,9%
mezenter.
5,7%
brahijalna
2,8%
renalna
2,3%
Ishemija zavisi od:

mjesta i duine zaepljenja arterije

metabolikih potreba tkiva iza mjesta zaepljenja

preostalog protoka kroz kolateralne krvne sudove


O progresiji ishemije i sudbini zahvaenog ekstremiteta odluuje
brzina rasta sekundarnog tromba
Ishemika tolerancija
-

Za periferne ivce 4-6h


Za popreno prugaste miie 6-8h
Ishemika nekroza koe nastaje u roku od 24h

Simptomi
BOL (poinje naglo poput udarca ibom ili rjee prigueno)
Neurovaskularne smetnje (utrnulost, svrbe, hladnoa, promjena
boje koe , smetnje pokretljivosti )

6 P simptoma
1.
2.
3.
4.
5.
6.

Pain ( bolnost )
Pallor ( bljedilo )
Paresthesia ( parestezije)
Paralysis ( paraliza )
Pulselessness (odsustvo pulsa )
Prostration (opta slabost )

3 stadija ishemije :

NEPOTPUNA ISHEMIJA (odran senzibilitet i motorika mrtvako


bljedilo )
POTPUNA ISHEMIJA (gubitak osjeta i motorna snaga , marmorizirana
koa)
IREVERZIBILNA ISHEMIJA (bule , induracija miia , venska tromboza)
Granica demarkacije
Demarkaciona linija konih promjena nalazi se uvijek jedan skeletni
segment nie od embolije
Demarkaciona linija toplotne
razgranienja konih promjena

razlike

malo

je

via

od

linije

Labaratorijske i klinike pretrage


1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Hematokrit , koagulogram (VK , APTT)


Elektroliti , kreatinin, UK
Urin , test na mioglobinuriju
CPK , SGOT , SGPT
Rtg srca i plua u dva smjera
EKG
UZ srca

Diferencijalna dijagnoza
-

Akutna arterijska tromboza


Akutna flebotromboza
Disekcija aorte
Vazospastine bolesti
Intoksikacija lijekovima

Uzroci akutne arterijske tromboze


Unutranji
Vanjski
1.arteriosklerotska okluzivna bolest
ozljeda arterije

1.tupa

2.aneurizma
2.jatrogena ozljedaarterije
3.
neuspjeh
3.mehanika kompresija
4.ostale
4.hiperkoagulabilnost

prijanje
bolesti

rekontrukcije

arterije
arterija

5.
5.metabolike promjene

disekcija

aorte

Aterosklerotska okluzivna bolest


-Najei uzrok akutne arterijske tromboze.
-Akutna tromboza in situ nastaje na mjestu stenozirajuih plakova,
ulceracija ili krvarenja u samom plaku.
-Patofizioloke promjene u akutnoj trombozi jednake su onima koje se
javljaju u emboliji.
-Kliniki simptomi nikad nisu tako burni ni progresivni kao kod embolije, jer
je rije o hroninom procesu sa veim brojem funkcionalnih kolaterala.
-Kod embolije puls atrerije iznad mjesta zaepljenja je bri I jai, a u
akutnoj aterosklerotinoj trombozi taj znak nije izraen.
Aneurizma
-Akutni simptomi aneurizme su najee povezani sa njenom rupturom, ali
akutna tromboza aneurizme moe biti jedan od njenih prvih simptoma.
-Najee kod aneurizme poplitealne,femoralne ili supklavikularne arterije.
Rekonstrukcija arterije
Rana tromboza javlja se ubrzo nakon operacije I rezultat je pogrene
hemodinamske procjene indikacije ili rezultat pogrene hirurke tehnike.
Kasna tromboza koja se javlja nakon godinu I vie dana nakon
operacije,rezultat je progresije osnovne bolesti arterije.
Ostale bolesti arterija
-Cistina bolest adventicije
-Obliteracijski trombangitis (Buergerova bolest)
-Takayasu-Onishiev arteritis
Disekcija aorte
Disekcija sa kompresijom glavnog lumena lanog kanala moe oponaati
akutnu arterijsku okluziju, javlja se u hipertoniara I mlaih mukaraca sa
znakovima Marfanovog tkiva-bol u prsnom kou i leima uz postojeu
hipertoniju i iskljuenje infarkta miokarda.

Tupe ozlijede arterija


Karakteristike:
- vanjskog krvarenja nema,a zaepljenje arterije moe nastati postupno ili
naglo
-unutranje raslojavanje zidova arterije moe nastati na nekoliko naina:
Intima se moe :prekinuti, odljutiti, potpuno uvrnuti.
Lepranje i uvrnue intime uzroci su akutnoj traumatskoj trombozi in situ
Jatrogene ozljede arterija
-Kod punkcije arterije
-kod kateterizacije (angiografija, perkutana transluminalna angioplastika,
intraaortalna balon pumpa, selektivna primjena fibrinolitika)
-kod hirurkih intervencija
Mehanika kompresija
-Sindrom gornjeg otvora grudnog koa
-Sindrom zaomenja poplitealne arterije
-Sindrom prednjeg kompartmenta
Razni oblici hiperkoagubilnosti
-Uroeni nedostatak antitrombina III
-Poremeaj fibrinolitikog sistema
-Poremeaj agregacije trombocita
-Heparinom uvjetovana tromboza
Metaboiki i ostali uzroci
-Kod malignih bolesti
-kod sranih bolesti
- u sepsi,oku
-pretjerano uzimanje lijekova koji sadre ergotamin

Lijeenje hitne mjere


-ukloniti bol analgeticima
-podravati krvotok i disanje kardiacima i analepticima
-ugroeni ekstremitet nisko poloiti
-i.v. bolus heparina 10.000-20.000 I.J.
-bolesnika hitno otpremiti u bolnicu
Najee pogreke
-visoki poloaj ishemino ugroenog ekstremiteta
-imobilizacija udlagama
-stavljanje toplih ili hladnih obloga
-masiranje noge alkoholom
-davanje vazodilatacijskih lijekova

Konzervativno lijeenje
Antikoagulacijski lijekovi:
Heparin (poetna doza u intravenskom bolusu iznosi 10.000-20.000 ij,a
zatim se nastavlja 20.000-30.000 iju neprekidnoj infuziji u toku 24 h.)
Lijeenje se provodi sedam dana uz neprekidnu kontrolu uinka.
Vrijeme koagulacije mora trajati 2-3 puta due od normalnog vremena
(120-180).
Aktivirano parcijalno tromboplastinsko vrijeme mora biti 1,5-2 puta due
od normalnog
(30).
Trombinsko vrijeme mora biti 3 puta due od normalne vrijednosti (16-20
).
Peroralni antikoagulanti:
Derivati kumadina (Pelentan,Warfarin,Sintrom).
Pocinju se primjenjivati 72 sata prije prestanka heparinskog
lijeenja.Ucinak se odreuje prema vrijednostima INR koje treba biti u
rasponu od 2-3. Antidot je K1-vitamin u dozi od 10-20 mg.iv.

Kontraindikacije za antikoagulacijsko lijeenje:


Hemoragina dijateza,
-

manifestna unutarnja krvarenja,

akutni bakterijski endokarditis,

cerebrovaskularni hemoragini inzult,

nedavna ozljeda,

rana i kasna trudnoa,

disekcija aorte,

visoka dijastolika hipertenzija,

otvorena tuberkuloza plua,

operacija CNS-a.

Fibrinolitici:
Streptokinaza
Urokinaza
Aktivator tkivnog plazminogena
Streptokinaza:
Sistemsko lijeenja zapoinje sa dozom od 250.000ij. tokom 20-30 min, a
nastavlja se sa 100.000 ij. na sat.
Lokalno lijeenje sa Seldingerovim kateterom koji se dovede u blizinu
tromba: poetna doza 2.000 ij. tokom 5 min, a nastavlja se sa 5.000 ij.
svakog sata.
Komplikacije sistemskog fibrinolitikog lijeenja:
Intracerebralno krvarenje,
distalna embolizacija,
ekstravazacija kroz stijenku prije ugradnje vaskularne proteze,
liza prije stvorene pseudointime u vaskularnoj protezi,
alergijske reakcije.
Embolektomia:
Rana: 6-8 sati od poetka simptoma.
Kasna ili odgoena(ako nema edema podkoljenice i nekroze miia): nakon
dva dana ili ak do osme sedmice od akutnog zaepljenja.
Nastaviti sa heparinom 3-4 postoperativna dana.

Peroralni antikoagulansi do 6 mjeseci.


Komplikacija embolektomije:
LOKALNE:krvarenje,limforeja,infekcija,tromboza.
OPTE: ponovna embolija,venska tromboza i pluna embolija,akutni
respiratorni distres sindrom,akutnan bubrena insuficijencija,srani infarkt i
aritmije.
Embolektomia balonskim kateterom znatno je skratila i pojednostavila
operativni zahvat.
Uz preoperativnu i postoperativnu heparinizaciju povean je broj
revaskularizacija i smanjen mortalitet.
Uestalost amputacija je 5-10%.
Mortalitet operisanih je 15-30%