Vous êtes sur la page 1sur 130

5/2016 maj Wywiad: Krzysztof Torczyski

Elektronik
10,00z (w tym 5%VAT) z rmy Printor str. 22
ISSN -1248-4030
www.elektronikaB2B.pl

INDEKS 340 731

MAGAZYN ELEKTRONIKI PROFESJONALNEJ

Energia odnawialna coraz


atrakcyjniejsza dla biznesu, ale
podatna na zawirowania polityczne
Bez wtpienia odnawialne rda ener-
gii to jeden z najprniej rozwijajcych
Kondensatory si sektorw gospodarki na wiecie. Ich
rozwj stymuluje te wzrosty w sekto-
tantalowe w ukadach rach towarzyszcych: transporcie, bu-
elektronicznych downictwie, magazynowaniu energii
i jest rdem wielu innowacji. Odna-
Tantalowe kondensatory elektroli-
wialne rda energii w niedalekiej przy-
tyczne, z elektrolitem w fazie sta-
szoci pomog przezwyciy kryzys
ej, s chtnie stosowane przez projek-
oraz dadz nowe miejsca pracy, a obec-
tantw do magazynowania energii, l-
no takich rde blisko odbiorcw jest
tracji i odsprzgania sygnaw w uka-
w stanie znacznie ograniczy due stra-
dach elektronicznych. Charakteryzuj
ty zwizane z transportem prdu. Nasze
si stabilnoci i maymi wymiarami.
zobowizania s podwalin biznesu dla
Dziki postpowi technologicznemu
wielu rm, ktre czekaj, a pragmatyka
w kondensatorach tych stosuje si sta-
wemie gr nad polityk. Patrz str. 26
le ulepszane katody polimerowe, obni-
ajce skuteczn rezystancj szeregow
(ESR), zastpcz indukcyjno szere-
gow (ESL) i znacznie zwikszajce g- Filtry przeciwzakceniowe
sto upakowania. Wpyw tych udosko- parametry, waciwoci
nale na podstawowe parametry kon- idobieranie
densatorw jest istotny. Patrz str. 74
Aby ograniczy zaburzenia przewo-
dzone rnicowe i wsplne pynce
W numerze z i do urzdzenia oraz z i do sieci zasila-
Testowanie obwodw drukowanych .... 66 jcej wykorzystuje si ltry sieciowe. In-
Idealna dioda i kontroler hot swap staluje si je midzy sieci elektroenerge-
podstaw systemw o wysokiej tyczn, a obcieniem. S one budowa-
dostpnoci ........................................... 69 ne z elementw pasywnych. W artyku-
Wicej elektroniki to i wicej baterii ..... 18 le przybliamy konstrukcj i parametry
tych komponentw. Patrz str. 77

Nakad 10600 egz.


Elektronik www.elektronikaB2B.pl numer 228 maj 2016 r. Energia odnawialna coraz bardziej atrakcyjna dla biznesu, ale podatna na zawirowania polityczne
Elektronik www.elektronikaB2B.pl numer 228 maj 2016 r. Energia odnawialna coraz bardziej atrakcyjna dla biznesu, ale podatna na zawirowania polityczne
SPV1050
niskomocowy ukad pozyskiwania
energii i adowarka w jednym

Parametry
Beztransformatorowy ukad pozyskiwania nastawialne napicie rozadowania
energii z ogniw fotowoltaicznych oraz ogniw akumulatora w zakresie 2,2V3,6V
termoelektrycznych (dokadno 1%)
wysoka sprawno niezalenie od rda dwa niezalene ukady LDO
pozyskiwania energii (1,8V oraz 3,3V)
prd adowania akumulatora do 70mA moliwo wczenia/wyczenia
zintegrowana przetwornica DC/DC ukadw LDO poprzez piny sterujce
typu buck/boost wskaniki podczenia baterii
nastawialne napicie adowania akumulatora oraz adowania
w zakresie 2,6V5,3V (dokadno 1%) zabezpieczenie przed
programowalny MPPT odczeniem baterii

Future Electronics Polska


ul. Kopotowskiego 22, 03-717 Warszawa, tel. 48 22 590 72 02, faks 48 22 590 72 30
future-info-pl@futureelectronics.com, www.futureelectronics.com
Od redakcji

Mijaj zote czasy


dla fablesowych
producentw chipw
Kryzys w wiatowej gospodarce, jaki z rnym nateniem daje zna o sobie od
2008 roku, zmusza wiele rm z brany do powanych zmian strategii biznesowej,
a nas, obserwatorw wydarze rynkowych, uczy, e nic w elektronice nie jest dane na
zawsze. Przykadem mog by producenci pprzewodnikw typu fabless, czyli tacy
bez wasnych fabryk chipw, jak Maxim, Atmel, Xilinx, do niedawna bya to te ku-
piona przez Intela Altera i wielu innych. Dekad temu tego typu rmy stawiane byy
za wzr elastycznoci biznesowej, bowiem w brany istniao przekonanie, e wasna
fabryka pprzewodnikw (silicon foundry) to wielki balast inwestycyjny i obci-
enie dla nansw. Koncepcja, aby nie mie wasnej wytwrni, zajmowa si tylko
projektowaniem, a produkcj odda do wyspecjalizowanych producentw kontrak-
towych, takich jak tajwaskie UMC lub TSMC, bya wwczas uznawana za nowator-
sk i staa si podstaw biznesu dla wielu znanych rm, w tym take duych gigan-
tw, jak chociaby Qualcomm i Nvidia. Najnowsze opracowanie Accenture Strategy
pokazuje jednak, e zote czasy dla rm fablesowych si kocz i naley oczekiwa,
e rynek zatoczy koo i znowu podstaw bdzie posiadanie wasnej fabryki.
Najoglniej mwic, przyczyn tego jest kryzys, bo kiepskie czasy zaostrzyy konku-
rencj i spowodoway spadki cen ukadw scalonych. W ostatniej dekadzie poszerzya
si te znacznie oferta wikszoci kategorii pprzewodnikw, co cznie znaczco ob-
niyo mare producentw, bo rynek dystrybucji nieustannie naciska na obniki cen.
Problemem jest jednak to, e wikszo producentw fablesowych ma wiksze koszty
dziaalnoci od IDM-w (producentw posiadajcych fabryki), wic ten spadek mar
drastycznie obnia im dochody, a nawet zagraa rentownoci. Accenture podaje, e
w 2010 roku rednie koszty dziaalnoci rm fablesowych wynosiy 65% przychodw,
ale w 2015 roku byo to ju 80% i prognozy zapowiadaj dalszy wzrost tego wskanika.
Accenture zarzuca rmom tego typu, e s mao elastyczne, bazuj na jednej strate-
gii rynkowej i maj rozdt siatk pac. Badania pokazay, e fundusz pac maj typowo
o 24% wyszy ni w rmach, ktre maj wasne fabryki i wikszo fablesw paci ka-
drze zarzdzajcej takie same pienidze, jakie pobieraj menederowie kierujcy bizne-
sem o znacznie wikszej skali i zoonoci. Wydzielenie do oddzielnych rm projekto-
wania i produkcji ukadw scalonych zwiksza te koszty ich produkcji, gwnie z uwagi
na to, e trudniejszy jest proces testowania chipw. Koszt usugi produkcyjnej jest wic
wikszy dla rm fablesowych ni dla dziau wasnego. Przez lata byo odwrotnie, a dodat-
kowo wiksze mare pozwalay te skutecznie ukry wysze pace. Nierzadko rmy fa-
blesowe z uwagi na ograniczanie ryzyka projektowego wsppracuj tylko z jednym do-
stawc usug produkcyjnych, co jest wykorzystywane i dalej zwiksza koszty.
Problemy fablesowych producentw pprzewodnikw wielu osobom mog si
wydawa z naszego punktu widzenia jako odlege i bdce w zasadzie ciekawost-
k. Niemniej koncepcja skupienia si w biznesie na projektowaniu urzdze i pe-
nym przekazaniu produkcji do wyspecjalizowanej rmy kontraktowej te bya przez
wiele lat zaliczana do procesw, ktre zmieni trwale krajobraz brany elektroni-
ki w Europie. Rozwj usug EMS bazowa przynajmniej w czci na takim scenariu-
szu, e producenci OEM pozbd si produkcji wasnej lub przynajmniej znacznie
j ogranicz i skupi si na tworzeniu wasnoci intelektualnej, stajc si w biznesie
czym analogicznym do pprzewodnikowych fablesw.
adna rma w kraju nie zdecydowaa si na tak radykalny krok, co wicej, w ostat-
nich kilku latach wida, e dziaania s cakiem odwrotne do tych prognozowanych,
bo producenci licznie rozbudowuj parki maszynowe i do rm EMS kieruj nadwy-
ki zlece. Wikszo takich rm to prywatna dziaalno, wieloma kieruj wacicie-
le, ktrzy patrz na rozwj znacznie dalej, ni siga perspektywa rocznej premii za
zarzdzanie. Jak wida, spojrzenie to musi przekracza dekad, aby mona byo zo-
baczy dokadnie wszystkie szczegy.
Robert Magdziak

4 Maj 2016 Elektronik


W numerze

26 74
Energia odnawialna coraz bardziej Kondensatory tantalowe wukadach
atrakcyjna dla biznesu, ale podatna elektronicznych
na zawirowania polityczne Tantalowe kondensatory elektrolityczne, z elektrolitem w fazie sta-
Odnawialne rda energii to obecnie jeden z najprniej rozwi- ej, s chtnie stosowane przez projektantw do magazynowania
jajcych si sektorw gospodarki na wiecie. Ich rozwj stymulu- energii, ltracji i odsprzgania sygnaw w ukadach elektronicz-
je te wzrosty w sektorach towarzyszcych: transporcie, budow- nych. Charakteryzuj si stabilnoci i maymi wymiarami. W kon-
nictwie, magazynowaniu energii i jest rdem wielu innowacji. densatorach tych stosuje si stale ulepszane katody polimerowe.

OD REDAKCJI
4 Mijaj zote czasy dla fablesowych
producentw chipw

GOSPODARKA
8 Aktualnoci
12 Rynek sprztu do produkcji elektroniki

18 18
drukowanej wEuropie si nasyci
Wicej elektroniki to iwicej baterii

Wicej elektroniki to iwicej baterii


20 Mimo trudnoci finansowych, Toshiba
inwestuje 3,2 mld dol. wfabryk
Rosncy popyt ze strony rynkw pojazdw elektrycznych i hybry-
ukadw pamici Flash 3D
dowych, ale take urzdze do produkcji energii odnawialnej spra-
wia, e nie ustaj wysiki badawcze producentw, aby opracowa
innowacyjne technologie akumulatorw. Ju teraz w coraz wik-
WYWIAD
22
szym stopniu akumulatory i baterie staj si obecne w naszym yciu.
Postawilimy na kompleksow ofert
iobsug klientw, ktrzy maj wysze
wymagania wstosunku do dostawcw
usug ni wynosi rynkowa rednia, mwi
Krzysztof Torczyski zfirmy Printor

RAPORT
26 Energia odnawialna coraz bardziej
atrakcyjna dla biznesu, ale podatna na
zawirowania polityczne

66 DODAJ DO ULUBIONYCH

Testowanie obwodw drukowanych


60 Kalkulatory cewek powietrznych
Produkcja obwodw drukowanych, podobnie jak seryjne wytwa- TECHNIKA
rzanie innych dbr, charakteryzuje si okrelonym poziomem uzy-
sku lub liczb egzemplarzy wybrakowanych. Jako obwd wybra- 62 Wentylatory w elektronice
kowany rozumie si kady egzemplarz niespeniajcy zaoe
projektowych klienta bd cile okrelonych norm branowych, 64 Zasilacze Mean Well zregulacj jasnoci
jak IPC-600H. 66 Testowanie obwodw drukowanych

6 Maj 2016 Elektronik


77
Filtry przeciwzakceniowe parametry,
waciwoci idobieranie
Aby ograniczy zaburzenia przewodzone rnicowe i wsplne py-
nce z i do urzdzenia oraz z i do sieci zasilajcej wykorzystuje si
ltry sieciowe. Instaluje si je midzy sieci elektroenergetyczn,
a obcieniem. S one budowane z elementw pasywnych. W arty-
kule przybliamy konstrukcj i parametry tych komponentw.

69 Idealna dioda ikontroler hot swap


podstaw systemw owysokiej
dostpnoci
72 STMicroelectronics IoT Gate
74 Kondensatory tantalowe wukadach
elektronicznych
77 Filtry przeciwzakceniowe parametry,
waciwoci idobieranie
88 Nowatorska obudowa do Raspberry Pi
przenie swoj aplikacj na wyszy
poziom zaawansowania
90 Nowe analizatory serii RSA500
iRSA600 firmy Tektronix
85 Robotyzacja produkcji wprzemyle
elektroniki
82 Materiay magnetyczne nanokrystaliczne
wietne parametry przy niewielkiej
objtoci elementw
85 Robotyzacja produkcji wprzemyle
elektroniki

NOWE PODZESPOY
94 Aparatura pomiarowa, 96 Podzespoy
czynne, 100 Optoelektronika
104 Przetworniki isensory
106 Elementy pasywne
109 Elementy elektromechaniczne
112 Moduy ikomputery
113 Mikrokontrolery
114 Komunikacja
117 Ukady cyfrowe
118 Ukady zasilania
Aktualnoci
Fairchild wprowadza na rynek Prezes Tsinghuy chce zebra 30 mld dol.,
podzespoy zSiC aby stworzy nowego giganta
Fairchild wprowadzi na rynek swoj pierwsz wysokona- pprzewodnikowego
piciow diod z wglika krzemu (SiC), pracujc przy napi- Zhao Weiguo, miliarder a zarazem prezes rmy Tsinghua
ciu do 1200 V przeznaczon do aplikacji duej mocy, takich jak Unigroup (na zdjciu), opracowa plan utworzenia chiskie-
inwertery instalacji solarnych, napdy silnikw oraz spawarki, go potentata rynku pprzewodnikw o wartoci 30 mld dol.
ktre musz spenia coraz bardziej wyrubowane parametry Prezes Tsinghuy chce zbudowa biznes wytwarzania ukadw
wydajnoci energetycznej. W takich obszarach aplikacyjnych pamici i nie daje si zniechci sprzecznymi z jego koncepcj
coraz czciej pracuj pprzewodniki z wglika krzemu, ktre decyzjami agencji regulacyjnych z innych krajw. Tsinghua za-
maj bardzo may prd upywu i s zdolne do pracy w tempe- mierza pozyskiwa rodki nansowe od chiskich samorz-
raturze do 175 C. Diody z SiC utrzymuj stabilno przecza- dw lokalnych, inwestorw oraz z prywatnych funduszy inwe-
nia w szerokim zakresie temperatur. Wiele zalet diody wynika- stycyjnych, aby rzuci wyzwanie rmom takim jak Samsung.
jcych z charakterystyki wglika krzemu sprawia, e Fairchild Prezes Tsinghuy wyliczy, e na dostawach ukadw pamici
zamierza wprowadzi do oferty kolejne diody i inne pprze- traajcych do telefonw komrkowych i komputerw, w ob-
wodniki wykonane z tego materiau. szarze ktrych prym na wiatowych rynkach wiod Samsung,
Toshiba i Micron,
jego firma mo-
gaby wygenero-
wa obroty rzdu
20 mld dol. rocz-
nie. Oczywicie
przy zaoeniu,
e Tsinghua we-
szaby w ten biz-
nes, podsumo-
wa Zhao. Grupa
Unigroup, nale-
ca do holdingu Tsinghua, ktrej dziaalno obejmuje prze-
Bosch zatrudni 14 tys. pracownikw twarzanie danych w chmurze, dostawy telefonw i pprze-
zwyszym wyksztaceniem, take wPolsce wodnikw, osigna w roku ubiegym 200 mln dol. zysku przy
Koncern Bosch planuje w tym roku zatrudni na caym wie- obrotach 2,1 mld dol. Na rozwj biznesu pprzewodnikowego
cie ok. 14 tys. absolwentw szk wyszych, w tym rosnc licz- Zhao Weiguo planuje zebra nawet 15 mld dol. jeszcze przed
b specjalistw w dziedzinie oprogramowania. Specy ka dzia- kocem 2016 r. Pozyskane od lokalnych samorzdw i z pry-
alnoci, a co za tym idzie, pro l zatrudnienia Boscha zmienia watnych funduszy pienidze maj by przeznaczone na budo-
si pod wpywem rozwoju koncepcji Internetu Rzeczy (IoT) w fabryk ukadw scalonych.
i postpujcej integracji w sieci. Niemal co drugie stanowisko,
na ktre obecnie rekrutuje rma, ma zwizek z bran opro-
gramowania lub IT. Jest to gwnie zwizane z rosncym za- Canon przejmuje oddzia elektroniki
potrzebowaniem na programistw systemw IT (np. aplikacji medycznej Toshiby za 6 mld dol.
internetowych) lub systemw z wbudowanym oprogramowa- Toshiba zamierza sprzeda Canonowi oddzia Toshiba
niem (np. systemw czujnikw). Medical Systems, aby zyska gotwk na pokrycie strat nan-
Gwnym obszarem zatrudnienia specjalistw IT b- sowych ponoszonych na dziaalnoci. Transakcja ma zapew-
dzie region Azji i Pacy ku, jednak rekrutacje planowane s ni rmie okoo 6 mld dol. Rozmowy o szczegowych wa-
rwnie w Europie, np. w Polsce, gdzie mieci si Centrum runkach transakcji Toshiba bdzie prowadzia ju wycz-
Kompetencyjne IT o kadrze blisko 100 osb wiadczce usugi nie z Canonem. Inn,
dla Boscha, trwa obecnie rekrutacja na stanowiska z obszaru ale nieskuteczn ofer-
SAP, programowania czy aplikacji inynierskich. t kupna oddziau
medycznego zoy-
o Toshibie konsor-
cjum firm Fujifilm,
Konica Minolta wraz
z funduszem kapi-
taow ym Permira.
Toshiba Medical jest
drugim najwikszym
na wiecie producen-
tem sprztu medycz- Zakad produkcyjny Toshiba Medical
nego, w tym urzdze
takich jak tomografy komputerowe, aparaty rentgenowskie czy
Zakad produkcyjny komponentw motoryzacyjnych wMirkowie urzdzenia do rezonansu magnetycznego. W ubiegym roku
k. Wrocawia medyczne rami Toshiby uzyskao obroty 3,6 mld dol.

8 Maj 2016 Elektronik


Aktualnoci
Produkty Lanner wofercie firmy Gamma Wicej inwestycji wzielon energi
Gamma nawizaa wspprac czna moc mikroinstalacji odnawialnych rde energii
z tajwaskim producentem urz- w Polsce przekroczya ju 22 MW, z czego wikszo to in-
dze komunikacyjnych, kompu- stalacje fotowoltaiczne. W ubiegym roku stanowiy one 80%
terw IPC i jednopytkowych do systemw embedded Lanner produkcji w przydomowych instalacjach odnawialnych rde
Inc. Lanner wytwarza bardzo szerokie spektrum urzdze dla energii. Na rosncy popyt wpyw maj przede wszystkim co-
przemysu, telekomunikacji, motoryzacji i transportu szyno- raz nisze koszty zwizane z zakupem, montaem i eksploata-
wego, a take do aplikacji digital signage w wersjach moduo- cj tych urzdze.
wych, desktopowych i rackowych.

Jest szansa na jedn wtyczk do adowania


pojazdw elektrycznych
Producenci elektrycznych autobusw chc ujednolici sys-
tem adowania. Firmy Volvo, Solaris, Irizar oraz VDL ustali-
y, e do ich adowania wykorzystywana bdzie infrastruktura
dostarczana przez ABB, Heliox oraz Siemens. Celem jest stwo-
rzenie jednolitego interfejsu adowania do wszystkich auto-
busw elektrycznych oraz uatwienie wprowadzenia systemu
autobusw elektrycznych w europejskich miastach. Jednolite
interfejsy w syste-
mach zasilania zo- W 2015 roku udzia energii odnawialnej w bilansie prze-
stan otwarte dla kroczy 13%, niemniej nowa ustawa o odnawialnych rdach
wszystkich firm energii (lokalizacji wiatrakw) moe zmieni ten trend i jest
obecnych na rynku postrzegana jako zagroenie dla OZE.
i bd wykorzysty-
wane do szybkie-
go adowania elek- National Instruments otwiera nowe biuro
trycznych autobu- Polski oddzia National Instruments przenis si do no-
sw na kocowych wego biura zlokalizowanego w bezporednim ssiedztwie
przystankach oraz Politechniki Warszawskiej. W obiekcie s dwie sale konferen-
w nocy. Co wi- cyjno-szkoleniowe, ktrych wyposaenie pozwala prowadzi
cej, grupa produ- szkolenia praktyczne dla okoo 20 osb. W biurze na stae pra-
centw pojazdw cuje kilkunastu pracownikw rmy, za dzisiejsza struktu-
wraz z dostawca- ra National Instruments w Polsce obejmuje sumarycznie oko-
mi infrastruktury o stu osb, przy czym wielu z nich to inynierowie regional-
adowania wemie ni pracujcy poza Warszaw. Firma ma te kilkunastu part-
udzia w pracach na rzecz ustanowienia jednolitej europejskiej nerw z ni wsppracujcych i tworzcych aplikacje. W spo-
normy dla systemw autobusw elektrycznych. Normy euro- tkaniu 21 marca udzia wzili Michael Dams, regionalny dy-
pejskie maj zosta wdroone w 2019 roku, natomiast midzy- rektor w NI, Pawe Hoerner de Roithberg, regionalny mene-
narodowe w 2020. Polska staje si jednym z czoowych dostaw- der sprzeday i jednoczenie osoba najduej pracujca w pol-
cw autobusw elektrycznych, ktre wytwarza wrocawska fa- skim oddziale National Instruments, a take Pawe Reszel,
bryka Volvo Buses oraz Solaris. meneder sprzeday (na zdjciu przecinajcy wstg). Biuro
znajduje si w budynku International Business Center II przy
ul. Polnej 11 w Warszawie.
Positek nowa marka wofercie
firmy Semicon
Semicon uzupeni swoj ofert o produkty rmy Positek
z Wielkiej Brytanii. Positek to producent liniowych i obroto-
wych przetwornikw pooenia dla aplikacji przemysowych,
take w wersji z iskrobezpieczn elektronik potwierdzon
ATEX-em.

10 Maj 2016 Elektronik


Gospodarka

Rynek sprztu
do produkcji elektroniki
drukowanej wEuropie
si nasyci
IDTechEx prognozuje, e warto wiatowego rynku elektroniki drukowanej,
elastycznej iorganicznej wzronie z26 mld dol. w2016 roku do 70 mld dol.
w2026 roku. Przybywa bdzie jej kolejnych zastosowa. Coraz czciej wtej
technologii powstaj bowiem nowe produkty, a nie tylko inne wersje tych wcze-
niej znanych.

Z
nawcy rynku zachcaj pro- ktre jest najwikszy zbyt, jednocze- rwy i zwarcia) to obecnie projektan-
jektantw do prac nad nowy- nie jednak opracowywano inne meto- tw ogranicza przede wszystkim ich
mi produktami przy wykorzy- dy, w tym druk strumieniowy, wklso- wasna wyobrania oraz oczekiwania
staniu istniejcych rozwiza tech- druk i eksodruk. odbiorcw. Dlatego przecigaj si w po-
nicznych. Dotychczas koncentrowa- Cho nie wszystkie problemy natu- mysach. Na przykad jedna z rm opra-
no si wprawdzie gwnie na rozwo- ry technicznej zostay rozwizane na cowaa niedawno ukady elektronicz-
ju technologii sitodruku, poniewa to przykad jednym z wyzwa w procesie ne do wbudowywania w opatrunki albo
jego uywano do produkcji na przy- drukowania elektroniki pozostaje za- ubranka dziecice, ktre bd mierzy
kad ogniw fotowoltaicznych i paskw pewnienie czystoci (zabrudzenia w na- i transmitowa do smartfonw rodzicw
do glukometrw, czyli produktw, na kadanych powokach powoduj prze- parametry yciowe dzieci.

12 Maj 2016 Elektronik


Gospodarka
Paradoksalnie, mimo dobrych pro- zmienia. Niedawno jedno z ameryka- wania znajduje si przede wszystkim ry-
gnoz i perspektyw, dostawcy sprztu do skich centrw innowacyjnych, ktre b- nek azjatycki.
produkcji elektroniki drukowanej, ela- dzie si zajmowa rozwojem technologii Nadzieje s spore, poniewa w tym
stycznej i organicznej oraz materiaw produkcji hybrydowych elastycznych regionie rynek elektroniki drukowanej
eksploatacyjnych bd zmuszeni szuka ukadw elektronicznych, ma otrzyma rozwija si w innym kierunku ni do tej
nowych rynkw zbytu. 165 mln dol. w cigu kolejnych piciu pory w Europie. Odchodzi si tu bowiem
lat. Cz z tego do nansowania zosta- od prac nad nowymi, innowacyjnymi
Jaki by cel inwestycji nie pokryta przez amerykaski depar- produktami i prototypami na rzecz pro-
wEuropie? tament obrony. dukcji na masow skal prostszych ele-
Dotychczas najwikszym rynkiem Mimo to producenci sprztu do pro- mentw na potrzeby urzdze codzien-
zbytu dla tych urzdze bya Europa. dukcji elektroniki drukowanej, elastycz- nego uytku. Przykadem jest drukowa-
Gwn tego przyczyn by utrzymu- nej i organicznej rozgldaj si za inny- nie elektrod ekranw dotykowych.
jcy si w tym regionie wysoki poziom mi odbiorcami. W krgu ich zaintereso- Monika Jaworowska
wsparcia w zakresie zakupu sprztu do
produkcji elektroniki drukowanej.
Byo to do nansowanie z rnych
rde, oglnoeuropejskich i krajo-
wych. Na przykad Unia Europejska
cznie przeznaczya na programy po-
mocowe w tym zakresie okoo 200 mln
euro, a sama tylko Wielka Brytania 70
mln dolarw. Wysoki priorytet, jaki
przyznano tym inwestycjom, wyni-
ka z przekonania, e przyczyni si to
do rozwoju elektroniki drukowanej
w Europie, zwaszcza w zakresie pro-
dukcji prototypw, krtkich serii prb-
nych i produkcji na ma skal.

Rynek wEuropie si nasyci


Bez koniecznoci zakupu sprztu pro-
dukcyjnego z wasnych rodkw r-
my miay w takich przypadkach pono-
si mniejsze ryzyko strat. Poniewa ry-
nek elektroniki drukowanej dopiero si
rozwija, wejcie na niego wie si z wy-
sokimi kosztami pocztkowymi, a na
zwrot z inwestycji trzeba czasami czeka
bardzo dugo.
W zwizku z tym, e popyt na sprzt
produkcyjny by napdzany przez fun-
dusze pastwowe, rynek europejski
stopniowo si nasyca. Wprawdzie zda-
rzali si nabywcy inwestujcy prywat-
ne rodki, jednak popyt z ich strony po-
zostawa, i wci jest, znaczco mniejszy
ni ten wczeniejszy napdzany wspar-
ciem ze strony rzdw. W zwizku z tym
producenci tych specjalistycznych ma-
szyn zainteresowali si rynkiem amery-
kaskim. Popyt na sprzt do produkcji
elektroniki elastycznej, drukowanej i or-
ganicznej w USA co prawda stale wzra-
sta, jednak daleko mu do zapotrzebowa-
nia, ktre niedawno jeszcze notowano
w Europie.

Nadzieja wAzji
Wynika to przede wszystkim z bra-
ku zaangaowania rzdowego. Sytuacja
pod tym wzgldem ostatnio troch si

Elektronik Maj 2016 13


Aktualnoci | Wydarzenia

Kalendarium wydarze PGZ bdzie wsppracowa zUkraisk Agencj


Kosmiczn
Wydarzenia krajowe Polska Grupa Zbrojeniowa oraz Ukraiska Agencja Kosmiczna podpisay poro-
1012.05. Pozna, Expopower zumienie o wsppracy dotyczce m.in. projektw w obszarach technologii instru-
targi energetyki oraz Greenpower mentw optycznych i radarowych dla satelitw obserwacyjnych, jak rwnie tech-
targi energii odnawialnej nologii wynoszenia satelitw na orbit okooziemsk. Jestemy bardzo zaintereso-
wani wspprac w obszarze nowoczesnych technologii z ukraiskim przemysem
710.06. Pozna, ITM Innowacje kosmicznym. Cieszymy si, e rwnie
Technologie Maszyny oraz Ukraiska Agencja Kosmiczna jest goto-
Maintenance targi utrzymania ruchu,
wa realizowa z PGZ konkretne projekty.
planowania ioptymalizacji produkcji
Razem bdziemy poszukiwa moliwo-
59.09. Wrocaw, EMC Europe 2016, ci wsppracy w rozwijaniu technolo-
Politechnika Wrocawska gii wykorzystywanych w satelitarnych
69.09. Kielce, MSPO
systemach obserwacji Ziemi, powie-
Midzynarodowy Salon Przemysu dzia Radosaw Obolewski, wiceprezes
Obronnego Polskiej Grupy Zbrojeniowej.
Ukraiska Agencja Kosmiczna powo-
1315.09. Bielsko-Biaa, ENERGETAB ana zostaa do ycia w 1992 r. Skupia okoo 30 pastwowych zakadw zajmujcych
Midzynarodowe Energetyczne si rozwojem technologii kosmicznych, w ktrych pracuje okoo 26 tys. osb. PGZ,
Targi Bielskie
majca w ofercie m.in. system obrony powietrznej bardzo krtkiego zasigu z zesta-
wem POPRAD i radarem SOA, przenony zestaw przeciwlotniczy GROM oraz sys-
Imprezy zagraniczne
tem bezzaogowych statkw powietrznych E-310, ma zamiar rozwija w najbliszych
1012.05. Norymberga (Niemcy), PCIM latach technologie kosmiczne i satelitarne oraz cybertechnologie.
Europe targi systemw zasilania,
energoelektroniki, energii odnawialnej,
Sensor+Test targi technologii UE chce walczy zszybko psujcym si sprztem
pomiarowych, sensoryki itestowania elektronicznym
1012.05. Wiede (Austria), Smart UE chce zobowiza producentw, eby wytwarzany przez nich sprzt by trwal-
Automation targi automatyki szy i naprawialny. Cykl ycia sprztw RTV i AGD z roku na rok wydaje si by co-
inapdw raz krtszy, co potwierdzaj badania. Niemiecki Urzd ds. rodowiska opublikowa
w lutym br. raport, z ktrego wynika m.in., e liczba urzdze domowych, ktre ze-
1820.05. Wilno (Litwa), Balttechnika
psuy si w cigu piciu lat od zakupu, wzrosa w ostatnich latach niemal dwukrot-
targi przemysowe, automatyki
ienergetyki oraz energii odnawialnej
nie z 3,5% w 2004 r. do 8,3% w roku 2013. Dane te dotycz szerokiego zakresu pro-
duktw, pralek, lo-
2427.05. Budapeszt (Wgry), dwek, odkurzaczy,
Mach-Tech targi urzdze ale te elektrycz-
przemysowych iautomatyki nych szczoteczek do
31.052.06. Oslo (Norwegia), Eliaden zbw czy nawiga-
wystawa ikonferencja elektroniki cji samochodowej.
Poniewa naprawa
2124.06. Monachium (Niemcy),
sprztu czsto jest
Automatica targi automatyki
nieopacalna, a cza-
imechatroniki
sem nawet niemo-
2124.06. Friedrichshafen (Niemcy), liwa, bo np. braku-
Ham Radio wystawa powicona je czci zamien-
radiokomunikacji amatorskiej nych, zwykle ldu-
Maker World spotkania twrcw je on na mietni-
aplikacji elektronicznych ku. Coraz goniej
27.09. Berlin (Niemcy), IFA mwi si te o tym, Rys. 1. Przewidywany okres sprawnego dziaania dla urzdze
targi elektroniki konsumenckiej e producenci po- elektronicznych wlatach, rdo: CEA
starzaj swoje pro-
1316.09. Bukareszt (Rumunia),
dukty celowo, poprzez tzw. planowan awaryjno produktw. W grudniu ubie-
IEAS targi automatyki ienergetyki
gego roku Komisja Europejska przedstawia nowy pakiet propozycji dotycz-
cy gospodarki w obiegu zamknitym (tzw. circular economy). Zgodnie z jej za-
Krajowe warsztaty, szkolenia,
seminaria oeniami czas odej od dotychczasowego linearnego podejcia do gospodarki:
wzi uy wyrzuci, i pj w kierunku podejcia cyrkularnego, zakadajce-
1012.05. Pozna, Seminarium: go jak najdusze wykorzystanie produktw i ograniczenie iloci odpadw przez
Testery wizek kablowych, Astat recykling, odzysk i ponowne ich uycie. Skutecznym narzdziem ma by tu dy-
11.05. Warszawa, Seminarium rektywa o ecodesignie, zwanym te ekoprojektowaniem, ktra m.in. zakada od-
techniczne firmy Maxim, powiedzialno producentw za ywotno produktw, ich naprawialno i mo-
Computer Controls liwo ponownego uycia.

14 Maj 2016 Elektronik


Chcemy uatwi
Ci ycie

4 kHz200 MHz System 10 kHz3 GHz System

Systemy do testw odpornoci przewodzonej RF


wg. standardw wojskowych, IEC i samochodowych
Jeli jeste zmczony dopasowywaniem rnych komponentw, sprbuj uy kompletn lini
systemw AR do testw odpornoci przewodzonej RF. Oferujemy pi w peni
skonfigurowanych, samodzielnych stanowisk do bada metod CI od 4kHz do
3 GHz z moc wyjciow zgodn z najnowszymi standardami komercyjnymi
i wojskowymi oraz dopasowan do ycze klienta.
Kady system CI posiada zainstalowane oprogramowanie umoliwiajce indywidualne dostosowanie do potrzeb klienta wraz
z predefiniowanymi standardami odpornoci przewodzonej, przyjazne uytkownikowi z moliwoci generowania raportw
bezporednio do Microsoft Word lub Excel.

Pracujemy aby Twoje ycie uczyni prostszym


Zobacz rwnie www.ar-europe.ie/easier

Przedstawiciel AR w Polsce UEI Urzdzenia Elektroniczne Import


tel.In+48
Poland, contact
22 313 17 35,Urzadzenia Elektroniczne
uei_war@uei.com.pl, Import,
www.uei.com.pl ISO 9001:2008
uei_war@uei.com.pl or call +48 (022) 3131735
Wicej informacji: www.ar-europe.ie/lostTme Certified

ar europe www.arworld.us
Other ar divisions: rf/microwave instrumentation U modular rf U receiver systems Download the AR RF/Microwave Mobile App:
www.arworld.us/arApp
"3&VSPQF)FBERVBSUFSTt tXXXBSFVSPQFJF $PQZSJHIU"3
*O&VSPQF DBMMBS6OJUFE,JOHEPN tBS'SBODF tBS%FVUTDIMBOE tBS#FOFMVY  The orange stripe on AR products is Reg. U.S. Pat. & TM. Off.
Aktualnoci | Wydarzenia

17.05. Gdynia, 18.05 d Lumel podzieli si na dwie spki


19.05. Gliwice, Roadshow, Lumel, czoowy krajowy producent urzdze automatyki przemysowej oraz pre-
Computer Controls cyzyjnych odleww cinieniowych, podzieli si na dwie odrbne spki. Lumel S.A.
2324.05. Wocawek, bdzie zajmowa si produkcj urzdze automatyki przemysowej oraz usugami
Elektryczno statyczna szkolenie w tym obszarze, a Lumel Alucast produkcj precyzyjnych odleww cinieniowych,
dla Koordynatorw ESD, Renex projektowaniem i wykonawstwem form i narzdzi oraz usugami w zakresie ob-
rbki mechanicznej (CNC) i powierzchniowej m.in. dla klientw z brany motory-
23.05. Gdask, Badania termowizyjne
wenergetyce przemyle, zacyjnej i automatyki. Podzia rmy jest jednym z elementw realizowanej przez
budownictwie, Fluke rm Strategii 2020,
ktrej gwnym ce-
30.05. Wocawek, PC-J-STD- lem biznesowym jest
001F CIS Wymagania dla jeszcze szybszy i nie-
lutowanych zespow elektrycznych
zaleny rozwj obu
ielektronicznych, Renex
spek, zwikszenie
2.06. Katowice, LabVIEW Developer ich konkurencyjno-
Days, National Instruments ci na rynku global-
9.06. Rurzyca, Ochrona nym oraz kreowanie
przeciwprzepiciowa, Astat nowych impulsw do
rozwoju w ramach dy-
69.06. Wocawek, Wymagania namizacji grupy kapi-
iakceptacje dla montau kabli
taowej powiedzia
iwizek przewodw, Renex
Dinesh Musalekar
11.05. d, 12.05. Wrocaw, Linia produkcyjna dla elektroniki wLumelu prezes Lumelu.
Szkolenie zmoduw GSM firmy Telit
iSTM32F0, Masters
17.05. Gdask, 21.06. Katowice, Nowe wiertarki wTS PCB Techno-Service S.A.
Gdask Zaawansowane C TS PCB, czoowy krajowy producent obwodw drukowanych, rozbudowa park
dla STM32, Masters maszynowy o trzy nowe wiertarki niemieckiej rmy Schmoll Maschinen. Obecnie
w zakadzie pracuje a pi tych nowoczesnych maszyn. S to wyjtkowo szybkie
19.05. Katowice, STM32 + Java,
wiertarki z automatyczny-
Masters
mi podajnikami pakietw
1316.06. Wocawek, Naprawa do wiercenia, ktre wier-
imodyfikacja pakietw c z dokadnoci 1 mils
elektronicznych oraz pytek (0,0254 mm). Urzdzenia
drukowanych, Renex te wyposaone s w:
1316.06. Wocawek, Lutowanie wysokoobrotowe gowi-
rczne wtechnologii mieszanej ce wiercce (do 250 tys.
(THT iSMT), Renex obrotw na minut),
laserowy system kontroli
16.06. Rzeszw, STM32F7, Masters
narzdzi (wierte) w za-
1718.06. Wocawek, Monta, kresie dugoci i red-
demonta iregeneracja wyprowadze nicy,
komponentw BGA/CSP, Renex system CBD (Contact Bit
2023.06. Wocawek, IPC-A-610F CIS Detection) umoliwia-
Standard jakoci montau ukadw jcy kontrol narzdzi w czasie rzeczywistym i wiercenie na dan gboko
elektronicznych, Renex (lepe przelotki),
magazynki: podajcy na 20 pakietw i na 2200 narzdzi z inteligentnym systemem
21.06. Pozna, Elementy ukadw
zarzdzania.
pomiarowych wsieciach NN iSN,
Wiertarki poprawi wydajno procesu produkcji obwodw wielowarstwowych,
Astat
ktre ju dzi stanowi wikszo produkowanych przez TS PCB pytek.
2729.06. Wocawek, Szkolenie CID
(Certified Interconnect Designer),
Renex WG Electronics wsppracuje
47.10. Pozna, IV edycja Kursu zSMH Technologies
Kompatybilno WG Electronics sta si krajowym reprezentantem
Elektromagnetyczna, Astat rmy SMH Technologies, producenta profesjonalnych programatorw ISP prze-
znaczonych dla produkcji elektronicznej i produkcyjnego testowania zmontowa-
nych pakietw. Gwnymi produktami rmy s jedno- i wielokanaowe programa-
Wicej na www.elektronikab2b.pl/kalendarium tory ISP, a take wersje do systemw ATE oraz urzdzenia w standardzie PXI. Ofert
Redakcja nie ponosi odpowiedzialnoci
za zmian ww. terminw. Zgaszanie wydarze: uzupenia szerokie spektrum algorytmw programowania i oprogramowania syste-
kalendarium@elektronik.com.pl mowego oraz uytecznych akcesoriw poszerzajcych moliwoci programatorw.

16 Maj 2016 Elektronik


24-Bit 2Msps SAR ADC
145dB Zakres Dynamiki

Cyfrowy filtr uredniajcy upraszcza


podczenie do mikroprocesora
LTC 2380-24 to przeomowy 24-bitowy przetwornik ADC zsukcesywn aproksymacj SAR dziaajcy bez opnie. Wbudowany filtr cyfrowy
redukuje szumy ipozwala osign 24-bitowy zakres dynamiczny. LTC2380-24 ma unikalny interfejs cyfrowy pozwalajcy na odczytywanie danych
przy wolnym sygnale zegarowym, co uatwia podczenie go do mikroprocesora. Przeznaczony jest do aplikacji przemysowych iukadw pomiarowych
wymagajcych duego zakresu dynamiki.

Charakterystyka DC Histogram 200nVRMS Noise at 30.5sps


Gwarancja 24-bitw bez brakujcych kodw
Zintegrowany filtr cyfrowy
101 dB zakres dynamiczny (Typowy) przy 1,5 Msps
145 dB zakres dynamiczny (Typowy) przy 30,5 sps
0,5 ppm INL (Typowy)
117 dB THD (Typowy) przy f IN = 2 kHz
Niski pobr mocy: 28 mW przy 2 Msps
Eliminacja zakce 50/60 Hz
Pojedyncze zasilanie 2,5 V
Obudowy 16-pinowe MSOP iDFN 43 mm

www.linear.com/product/LTC2380-24
1-800-4-LINEAR
Gospodarka

Wicej elektroniki
to iwicej baterii
Rosncy popyt ze strony rynkw pojazdw elektrycznych ihybrydowych, ale
take urzdze do produkcji energii odnawialnej sprawia, e nie ustaj wysi-
ki badawcze producentw, aby opracowa innowacyjne technologie akumula-
torw. Ju teraz zreszt wcoraz wikszym stopniu akumulatory ibaterie staj
si obecne wnaszym codziennym yciu. Wopinii firmy badania rynku Yole
Developpement rynki akumulatorw ibaterii, urzdze energoelektronicznych,
paneli fotowoltaicznych, turbin ifarm wiatrowych, zarzdzania zasilaniem oraz
dostaw energii s ze sob powizane.

W
lad za coraz bardziej po- nym s inwertery. Wedug Yole popyt na zentuje ona globalne ukierunkowanie na
wszechnym wykorzystaniem inwertery do instalacji PV do 2021 r. wy- znalezienie nowych rozwiza z zakresu
akumulatorw w samocho- niesie 93,3 GW. Poza inwerterami nie- zarzdzania energi. Obejmuje ona rne
dach elektrycznych i hybrydowych (EV/ zbdne s rozwizania suce stabilno- aplikacje, takie jak V2G, czyli samochd
HEV), rmy zwiksz ich produkcj, co ci sieci energetycznych, w czym akumu- dla sieci, V2V samochd dla samocho-
stopniowo ma doprowadzi do obnie- latory mog by pomocne. Yole zakada, du, V2H, a wic samochd dla domu
nia kosztw. Wiele duych rm jest za- e nowe instalacje energii odnawialnej i inne. Schemat V2G jest taki, e samo-
angaowanych w dziaalno badawczo- bd cile powizane z rozwizaniami chody z napdem elektrycznym i hybry-
-rozwojow i chc one uzyska rozwi- bazujcymi na akumulatorach. dowym, ktrych akumulatory uytkow-
zania przeomowe baterie bardziej wy- nik moe doadowa bezporednio z sie-
dajne i tasze od uywanych obecnie. Pojazdy znapdem ci energetycznej np. w domu, komuniku-
Poza zastosowaniem w elektrycznych elektrycznym (PHEV) j si z sieci, aby sprzedawa usug, na
pojazdach, suyyby one do magazyno- Jeszcze inna moliwo wykorzystywa- ktr aktualnie sie ma zapotrzebowa-
wania energii w ramach systemw ener- nia tego typu systemw na wiksz ska- nie a wic albo zwracajc energi elek-
gii odnawialnej. l to samochody o napdzie akumulato- tryczn do sieci, albo odpowiednio steru-
Obecnie w wielu krajach wymierna rowym (EEV) oraz wspomniane wcze- jc tempem adowania akumulatora. Prd
cz energii wytwarzania jest w insta- niej samochody hybrydowe (HEV), kt- z akumulatora moe by zreszt uyty
lacjach turbin wiatrowych i fotowolta- re mogyby posuy jako systemy wa- take na inne potrzeby, np. do zasilenia
icznych. W systemach solarnych najwa- nie do magazynowania energii. Powstaa domku letniskowego czy innego sprz-
niejszym elementem energoelektronicz- koncepcja oznaczona jako V2X i repre- tu na przykadowej dziace. Koncepcja
ta jest nadal rozwijana, ale z racji
duego zainteresowania rzdw
wielu krajw oraz przedsibiorstw
konkretne rozwizania mog si
wkrtce pojawi na rynku.
Generalnie, cz rozwiza
i aplikacji z zakresu energoelek-
troniki mona wykorzysta na
wielu rnych rynkach, w tym,
z racji tych wystpujcych sy-
nergii, take na rynkach ener-
gii odnawialnej, dziki czemu ich
uyciem zainteresowane s ta-
kie rmy jak Ingeteam, ABB czy
Siemens. Bd one chciay wy-
pracowa pewne rozwizania
i konkretne produkty standardo-
we, przeznaczone na wiele r-
Rys. 1. Jak obecno samochodw hybrydowych ielektrycznych pozytywnie wpywa nych rynkw jednoczenie.
na rynek energii odnawialnej, rdo: Yole Developpement Marcin Tronowicz

18 Maj 2016 Elektronik


Zaawansowane kontrolery
upraszczaj projekty
cyfrowych systemw zasilania

Rodzina kontrolerw sygnaowych dsPIC33EP GS zapewnia du wydajno


niezbdn do implementacji zaawansowanych predykcyjnych lub adaptacyjnych
nieliniowych algorytmw sterowania z du szybkoci taktowania. Pozwalaj one
na realizacj systemw zasilania o wikszej sprawnoci i o lepszych parametrach.
Zestaw startowy MPLAB do
cyfrowych systemw zasilania
dua wydajno pozwala na uycie zaawansowanych algorytmw (DM320017-2)
wiksza integracja
moliwo aktualizacji podczas pracy
maa 4-mm obudowa zajmuje niewiele miejsca na pytce
atwiejsze projektowanie cyfrowego systemu zasilania

www.microchip.com/dsPIC33EP-GS

Nazwa Microchip i logo, loga Microchip i MPLAB s zastrzeonymi znakami towarowymi rmy Microchip Technology Incorporated w U.S.A. i innych krajach. Wszystkie pozostae wymienione znaki towarowe s wasnoci ich
odpowiednich wacicieli. 2016 Microchip Technology Inc. Wszystkie prawa zastrzeone. DS40001801A. MEC2065Pol04/16
Gospodarka

Mimo trudnoci
finansowych,
Toshiba inwestuje 3,2 mld dol.
wfabryk ukadw pamici
Flash 3D
Toshiba odnotowaa za rok ubiegy rekordowo wielk strat finansow, bdc
pokosiem afery ksigowej zzawyaniem przez zarzd firmy zyskw ituszo-
waniem strat. Firma, zmuszona do sprzeday aktyww icaych oddziaw,
zyskane wten sposb rodki przeznacza nie tylko na atanie dziur ipokrywa-
nie strat, ale rwnie inwestuje wnajbardziej innowacyjn cz swojej dzia-
alnoci, tzn. wrozwj pprzewodnikw, a konkretnie nowe linie wytwarzania
ukadw pamici Flash 3D.

Z
aawansowane technologicznie, ma umow partnersk z SanDiskiem, Flash 3D. Z kolei Korea Times poin-
trjwymiarowe ukady pamici przejtym ostatnio przez WD, i z nim formowa, e Samsung, gwny rywal
obecnie wytwarzaj Samsung, wanie wymienia informacje i know- Toshiby na polu NAND Flash, ju do-
Micron, Toshiba oraz SK Hynix, prak- -how dotyczce inwestycji w ukady kona najwikszych planowanych in-
tycznie dzielc rynek tych pamici nie-
ulotnych midzy siebie. Jednoczenie
tylko Samsung i Toshiba produku-
j ukady NAND 3D trzeciej generacji
o 48 warstwach komrek. Inwestycje
w nowy zakad produkcyjny w Japonii
rozoone s na trzy lata i potrwa-
j do marca 2019 r., poinformowa-
li przedstawiciele rmy w owiadcze-
niu. Pierwsze ukady Flash 3D wyjd
z fabryki nie wczeniej ni w 2018 r.
Roczne wydatki kapitaowe Toshiby
na pprzewodniki i ukady magazy-
nowania danych, w tym dyski twar-
de, wynosiy w ostatnich trzech latach Rys. 1. Obroty Toshiby wsektorze pprzewodnikw wlatach 20072015 wmld dol.,
rednio 1,8 mld dol. rocznie. Firma rdo: Statista

20 Maj 2016 Elektronik


westycji w zaplecze produkcji ukadw pamici Flash 3D.
Obecnie Samsung zredukuje wydatki na ten cel z 6,1 mld
dol. w roku ubiegym do 2,8 mld dol. w roku biecym.
Ujawnione w poowie ubiegego roku informacje o zawya-
niu zyskw przez nansowe kierownictwo Toshiby przez nie-
mal 7 lat spowodowao lawin obnienia wartoci rozmaitych
aktyww Toshiby oraz w konsekwencji sprzeda czci ren-
townych oddziaw. Niedawno rma zdecydowaa si na sprze-
da Canonowi za 6 mld dol. oddziau diagnostycznego sprztu
medycznego, w tym tomograi komputerowej i rezonansu ma-
gnetycznego. Do tej pory Toshiba bya drugim najwikszym na
wiecie producentem tomografw komputerowych. Prezes r-
my Masashi Muromachi stwierdzi ostatnio, e rma rozwa-
a take wyodrbnienie oddziau produkcji komputerw oso-
bistych jako osobnej rmy.
Inna transakcja, jakiej zawarcia Toshiba jest bliska, to sprze-
da oddziau produkcji AGD, ktrego ubiegoroczne obroty
wyniosy okoo 2 mld dol. Wikszo akcji w oddziale Lifestyle
Products and Services Toshiby ma przej chiski potentat
urzdze domowego uytku, Midea Group, za co najmniej set-
ki milionw dolarw. Drugim gwnym poza pprzewodni-
kami biznesem Toshiby s badania, rozwj projektw i sprze-
da technologii w zakresie energetyki jdrowej.
Tymczasem ceny ukadw pamici NAND Flash wytwarza-
nych na kontrakt zmalay w ostatnim kw. roku o 9 do 10%,
gwnie ze wzgldu na nadpoda, poinformowali analitycy
z TrendForce. Ceny ukadw kart pamici nieulotnej typu
Flash embedded (eMMC) oraz dyskw pprzewodnikowych
zmalay w tym okresie o 10 do 11% z uwagi na nisz od
oczekiwanej sprzeda smartfonw, tabletw i laptopw. Wzrost
cznych dostaw pamici NAND Flash liczony w bitach nie
zrekompensowa spadkw cenowych, w wyniku czego obroty
na tym rynku w IV kw. 2015 r. zmalay o 2,3% w ujciu kwar-
talnym, podsumowa TrendForce.

Niezalenie od sytuacji na rynku do elity producentw


NAND Flash chc doczy Chiczycy. XMC, chiski pro-
ducent pprzewodnikw typu foundry z siedzib w Wuhan,
mia do koca marca rozpocz budow nowej fabryki uka-
dw NAND Flash 3D. Pierwsze trjwymiarowe pamici
NAND Flash miayby opuci fabryk w 2018 r. Obecnie XMC
wytwarza gwnie ukady pamici NOR Flash. W opinii obser-
watorw rynku, w rozwoju technologii NAND 3D Chiczycy
maj jednak 2 lata opnienia w stosunku do Microna oraz
ponad 4 w stosunku do Samsunga.
Wywiad

Postawilimy
na kompleksow ofert
iobsug klientw, ktrzy
maj wysze wymagania
wstosunku do dostawcw
usug, ni wynosi
rynkowa rednia
mwi Krzysztof Torczyski
z firmy Printor
22 Maj 2016 Elektronik
Wywiad
Jedni producenci obwodw dru- tem. Produkcja we wasnym zakresie roz- tronika jest dzisiaj obecna w zasadzie
kowanych rozszerzaj ofert rynko- wizuje wiele z tych problemw, bo ma wszdzie. Pracujemy gwnie z rmami
w o monta, inni pozostaj przy w- si pen kontrol nad wytwarzaniem krajowymi, z tym e czsto s to lokalne
skiej specjalizacji i nie planuj ta- i moliwo szybkiego reagowania na po- oddziay rm zagranicznych przyka-
kiego rozszerzenia. Zdania w bran- wstajce problemy. W przypadku wsp- dem moe by General Electric, z kt-
y na temat rozwoju s podzielone pracy z rm zewntrzn ma si mniej rym wsppracujemy od lat. Pewn cz
i w Elektroniku pojawiaj si r- informacji na temat jakoci i procesu, usug produkcyjnych eksportujemy te
ne opinie poszczeglnych przedsi- wic w praktyce trzeba ufa dostawcy, e bezporednio za granic.
biorcw z tego sektora. Printor oferu- dopilnowa wszystkich szczegw. Wsppraca z oddziaami rm za-
je pytki i monta od bardzo dawna, co Drugi problem to opnienia i czasy re- granicznych jest te niez rekomenda-
pozwala przypuszcza, e Wasza opi- alizacji zlece. W przypadku produkcji cj dla innych, bo skoro oni od lat za-
nia na ten temat bdzie wyrobiona. wasnej zawsze mona co przyspieszy, mawiaj w naszej rmie, to znaczy, e
Dla kadego producenta pytek dru- gdy jest taka potrzeba. Innymi sowy pro- to, co mwimy o naszej strategii dzia-
kowanych rozszerzenie oferty o monta dukcja pytek i monta w ramach jednej ania i podejciu, do biznesu ma pokry-
podzespow to z pewnoci strategicz- rmy wydaj si sensowym rozwiza- cie w faktach.
na decyzja, ale w zalenoci od rodo- niem, gdy celuje si na rynku w wymaga-
wiska biznesowego i istniejcych relacji jcego klienta, ktry nie chce sucha wy- Do jakiego poziomu kompleksowoci
z klientami odpowied na pytanie, czy mwek na temat przekroczonych termi- doszlicie w usugach produkcji?
specjalizowa, czy dywersy kowa biz- nw lub problemw jakociowych. Z roku na rok nasza usuga komplekso-
nes, moe by inna. Firm Printor zao- wa staje si coraz peniejsza, a po gotowe
y mj ojciec, a produkcja pierwszych Czy nie odczuwacie kon iktu inte- zapakowane produkty z instrukcj obsu-
pytek zacza si u nas w 1990 roku. resw jako producent EMS? Mwi si gi, ale jest to take monta mechaniczny,
Monta podzespow SMD pojawi si o tym, e skoro klientami producentw testowanie, lakierowanie i inne. Od stro-
ju kilka lat pniej, w 1995 roku, a wic pytek s rmy montaowe, to wasny ny projektowej oferujemy klientom we-
w czasach, gdy tematyka ta bya w kra- monta jest tu takim wewntrznym ry kacj projektw pod ktem produk-
ju w powijakach. Pierwsze zlecenia na- uprzywilejowanym klientem? cyjnym i optymalizowanie pod ktem a-
pyny ze strony zachodnich rm, ktre By moe w pewnym stopniu tak jest, twoci produkcyjnej, modernizacje pro-
w tamtym czasie zaczy pojawia si na ale ten potencjalny kon ikt interesw duktw pod ktem zamiany montau
naszym rynku i w naturalny sposb szu- staramy si ogranicza tym, e w zdecy- THT na SMT lub wykonywanie prostych
kay tutaj partnerw. Mona zatem po- dowanej wikszoci produkujemy pytki projektw pytek. Wsppracujemy te ze
wiedzie, e w przypadku Printora mon- dla klientw zamawiajcych u nas tak- sprawdzonymi rmami projektowymi,
ta pojawi si rwnolegle do produkcji e usug montau. Przy kompleksowej ktre zajmuj si tworzeniem wyrobw
obwodw drukowanych. ofercie i szerszym zakresie wsppra- dla klientw szukajcych wikszej pomo-
W tamtych czasach technologia mon- cy mamy wiksz przewag nad inny- cy ni ta z naszej strony.
tau SMT wchodzia dopiero do Europy, mi. Sporo korzyci dla cen, jakoci i ter- Poza produkcj pomagamy w doborze
a w Polsce praktycznie nikt si ni nie zaj- minw kryje si te w technologii. Gdy zamiennikw komponentw do produk-
mowa. Z biznesowego punktu widzenia wykonujemy panele PCBA samodzielnie cji . Okazuje si, e jest to bardzo poszu-
by to najlepszy moment na zainteresowa- i projektujemy je od pocztku do koca, kiwana usuga, bo zawsze cz wybra-
nie si t tematyk, tym bardziej e poja- moemy likwidowa potencjalne rda nych podzespow wychodzi z produk-
wiy si pierwsze zlecenia. Potem doszed problemw i do maksimum wykorzysty- cji lub mona uy czego bardziej funk-
monta rczny, a sama usuga produkcyj- wa moliwoci zakadu. cjonalnego. Konsultujemy takie zmia-
na obejmowaa coraz wicej operacji. ny z konstruktorami, niemniej sporo
Postawilimy na kompleksow obsug Czy wspieracie produkcj importem, mona tutaj osign, poniewa na ryn-
i decyzja ta bya skutkiem ukierunkowa- gdy zlecenia dotycz pytek np. wielo- ku jest wiele elementw rwnowanych,
nia si w pracy na potrzeby klientw, kt- warstwowych? zwaszcza w zakresie standardowych
rzy maj wysze wymagania w stosunku Nie produkujemy we wasnym zakre- podzespow dyskretnych.
do dostawcw usug, ni wynosi rynko- sie takich pytek, dlatego oczywicie ko- W zakresie zaopatrzenia w podzespo-
wa rednia. Zapewnienie wysokiej jako- rzystamy z kooperacji. Jednak staty- y wsppracujemy przede wszystkim
ci usug oraz tego, aby byy one wiad- stycznie takie zlecenia stanowi niedu z dystrybutorami obecnymi w Polsce,
czone odpowiednio szybko, wymaga po- cz. Zasadnicza cz procesu produk- bo raczej, poza wyjtkami, jakie stano-
siadania dobrego dostawcy obwodw cji bazuje na obwodach dwustronnych, wi u nas projekty dugoterminowe, nie
drukowanych, ktry pomoe zrealizowa ktre wytwarzamy we wasnym zakresie. mamy czasu na import bezporedni. Nie
t strategi dziaania. Osignicie wyso- zajmujemy si importem podzespow
kiej niezawodnoci w produkcji EMS wy- Kto jest dla Was najbardziej typo- z Chin i jestemy bardzo ostroni w ku-
maga penej kontroli nad produkcj py- wym klientem? powaniu z niepewnych rde, bo wie
tek, bo produkt elektroniczny jest spj- Nasi najwiksi klienci pochodz si to z ryzykiem jakociowym. Rocznie
n caoci. Wspczesne pytki s co- z brany automatyki przemysowej, ale obsugujemy ponad 350 klientw, wic
raz bardziej skomplikowane, a ich ja- w cigu ostatnich trzech lat wida due nawet jedna rolka zych rezystorw mo-
ko bywa rna, nie zawsze jest idealna, wzrosty w obszarze elektroniki medycz- gaby narobi niezego zamieszania.
dlatego producent EMS musi nieustan- nej. Niemniej dobre perspektywy wzro- Dlatego nie eksperymentujemy ze r-
nie monitorowa dostawcw pod tym k- stu kryj si w wielu miejscach, bo elek- dami zakupw.

Elektronik Maj 2016 23


Wywiad
W kraju nie ma wielu rm, ktre zajmuj si produkcj py-
tek i montaem, integrujc ca usug pod jednym dachem.
Moim zdaniem taka integracja jest rdem wielu korzyci dla
klientw i tym samym moe by traktowana jako czynnik prze-
wagi. Kompetencje takiej rmy jak Printor s te wiksze, bo do-
tycz szczegw szerszego zakresu technologii. Nasze dowiad-
czenie mwi, e produkcja PCB i monta nie s procesami, ktre
mona traktowa rozcznie, poniewa wpywaj do silnie na
siebie. Std kompleksowa wiedza w obu tych zagadnieniach wy-
rnia nas i buduje pozycj kompetentnego usugodawcy. Pena
usuga odsuwa te w naszym przypadku na dalszy plan kopoty
wynikajce z dyktatu niskiej ceny na rynku.
Dobre zgranie technologii produkcji pytek i montau przy-
spiesza te sporo realizacj usugi, bo punkty zapalne elimino-
wane s znacznie wczeniej. Nie ma w tym przypadku typo-
wych problemw, e klient przynosi do montaysty pytki nie-
doskonae, wymagajce specjalnego traktowania.
Osignicie wysokiej niezawodno- Aktualnie skupiamy si na podniesieniu niezawodnoci pro-
ci wprodukcji EMS wymaga pe- dukcji znacznie ponad standardy branowe i na skrceniu cza-
su realizacji. Tego oczekuj nasi klienci i staramy si stan
nej kontroli nad produkcj pytek, na wysokoci zadania. Trzeba pamita te, e nie dziaamy
w prni i konkurencj na rynku PCB i montau s te r-
bo produkt elektroniczny jest spj- my dalekowschodnie. Konkurowanie z nimi opiera si przede
n caoci. Wspczesne pytki s wszystkim na jakoci i szybkoci usugi. W tym drugim kry-
terium sporo mona osign, bo z reguy zawsze trzeba co
coraz bardziej skomplikowane, a ich uzgodni lub zmieni w dokumentacji, a to zabiera czas, trze-
ba te kupi niezbdne elementy i materiay. Wspomniana roz-
jako bywa rna, dlatego produ- budowa magazynu jest wic prb wpynicia na szybko re-
cent EMS musi nieustannie monitoro- alizacji zlece tak, aby te popularne pozycje byy na miejscu.
Cz rm przysya do nas zlecenia razem ze swoimi elemen-
wa dostawcw pod tym ktem tami, wikszo jednak woli, abymy my si o nie zatroszczyli.
Najwicej rm dostarcza nam podzespoy kluczowe dla apli-
Czy korzystacie z funduszy unijnych do celw realizacji in- kacji i chce, abymy zakupili ca reszt. Wydaje mi si, e ten
westycji w park maszynowy? wariant jest najkorzystniejszy dla wszystkich. Dostarczanie
Printor jest chyba jedn z nielicznych rm, ktre tylko kompletu elementw dla maych serii, zwaszcza podzespow
w niewielkim stopniu korzystaj z takich rde nansowania. pasywnych, nie ma sensu, bo my mamy je na szpulach, a klien-
W ostatnich latach korzystalimy z funduszy tylko do snan- ci przynosz pocite tamy po par sztuk. Takich skrawkw
sowania szkolenia zaogi z norm IPC w produkcji. Odpycha nie ma jak woy do podajnikw.
nas od tego dua biurokracja i uwaamy, e w czasie, jaki trze-
ba powici na wypenianie papierw, audyty i procedury za- Jaki macie park maszynowy?
mykania wnioskw, jestemy w stanie takie same pienidze Mamy trzy linie SMT i 18 stanowisk do montau rczne-
zarobi. Zapewne przy duych inwestycjach ma to sens i nie go. Stan zatrudnienia cigle ronie i aktualnie rma zatrud-
wykluczam, e w przyszoci zdecydujemy si skorzysta z ta- nia cznie okoo 90 osb, w tym 20 obsuguje produkcj py-
kich rde, ale nie jest to dla nas decyzja podejmowana auto- tek. Jestemy rm rodzinn zarzdzam ni razem z bratem
matycznie. Dzisiaj ju procedury zwizane z takim nansowa- i pomaga nam ojciec, ktry zaoy Printor ponad 25 lat temu.
niem s bardziej yciowe, co pozwala ponownie przyjrze si
tej moliwoci. Firmy, ktre obsuguj takie wnioski, maj dzi- W jaki sposb kontrolujecie jako?
siaj te wiksze kompetencje i dowiadczenie. Oglnie mwic, kady proces technologiczny jest na bie-
co analizowany i gromadzimy dane na temat tego, jak dziaa.
Jakie inwestycje prowadzicie aktualnie? Gdy wyniki odbiegaj od normy, przygldamy si i poprawia-
Prowadzimy rozbudow dotychczasowej siedziby, bo chcemy my. W kadym dziale kilka osb odpowiada za jako i reali-
przenie dzia PCB do nowej wikszej czci budynku, a w do- zuje kontrole midzyprocesowe: wizualne, elektryczne, auto-
tychczasowym miejscu chcemy zbudowa magazyn i powik- matyczne inspekcje optyczne, testy funkcjonalne i ICT. Mamy
szy cz biurow, bo przestalimy si mieci. Aktualnie dys- wprowadzone traceability, ktre dziaa u nas od paru lat i zo-
ponujemy powierzchni prawie 3000 m2 i mamy jeszcze sporo stao wdroone na danie jednego z naszych klientw. Dziki
miejsca na dziace pod ktem przyszego rozwoju. temu jestemy w stanie przeledzi wszystkie szczegy doty-
czce produkcji, dowiedzie si, kto je realizowa i jakie kom-
Firmy zajmujce si pytkami drukowanymi i montaem ponenty zostay do nich uyte. Traceability wymagane jest do
s do siebie bardzo podobne i nierzadko trudno jest znale obsugi zlece z brany medycznej, a wiele duych rm uznaje
cokolwiek, co je rni. Jakie elementy przewagi mona zna- posiadanie tego systemu za duy element przewagi.
le w przypadku Printora? Rozmawia Robert Magdziak

24 Maj 2016 Elektronik


Aktualnoci
TME dystrybutorem firm Everspin Nowy katalog
Technologies iAlpha Wire TME
TME rozpoczo dystrybucj pamici nieulotnych magne- Ukaza si nowy kata-
torezystywnych MRAM i ST-MRAM (Spin-Torque) rmy log produktw dostar-
Everspin Technologies. Produkty te znajduj zastosowanie czanych przez dzkie-
w aplikacjach, w ktrych nacisk kadzie si na trwao i inte- go dystrybutora TME.
gralno przechowywanych danych. Pozycja ta ukazuje si
Z uwagi na krtki czas dostpu oraz may pobr energii wiet- ju od 25 lat i jest wi-
nie sprawdzaj si w urzdzeniach z zasilaniem bateryjnym. zytwk firmy robi-
Druga dystrybucja dotyczy przewodw jedno- i wieloyo- c zawsze due wrae-
wych, rurek termokurczliwych oraz oplotw poliestrowych nie (4 kg). Pozycj mo-
amerykaskiej rmy Alpha Wire. Przewody te znajduj zasto- na zamwi na stronie
sowanie m.in. w medycynie, przemyle, telekomunikacji i wie- www.tme.eu.
lu innych dziedzinach.

Vigo System wybuduje nowy zakad ikilka-


krotnie zwikszy zdolnoci produkcyjne
Jak poinformowa prezes Adam Piotrowski Vigo System
planuje zwikszy do 100 tys. detektorw rocznie swo-
je moce produkcyjne. Tak znaczcy przyrost, w porwna-
niu do obecnie wytwarzanych 1020 tys. sztuk, moliwy
bdzie dziki wybudowaniu kosztem 55 mln z nowego za-
kadu produkcyjnego. Obiekt bdzie uruchomiony w 2018 r.
a pen wydajno osignie w roku 2020. Zwikszenie ska-
li produkcji ma umoliwi obnienie ceny oferowanych nie-
chodzonych, fotonowych detektorw podczerwieni do oko-
o 150200 euro za sztuk.
Do koca biecego roku Vigo chce uzyska niezbdne
decyzje administracyjne. Rozpoczcie budowy rwnie ma
nastpi jeszcze w 2016 r. lub na pocztku 2017. W zwizku
Arrow Electronics szkoli zmikrokontrolerw z inwestycj spka planuje podwojenie liczby pracownikw
Ultralite NXP obecnie zatrudnia ponad 70 osb.
Arrow Electronics wsplnie z NXP Semiconductors
i Variscite zorganizoway seminarium powicone nowym
mikrokontrolerom z rodziny Ultralite oraz komputerom jed-
nopytkowym SOM. Spotkanie powicone byo gwnie
promocji nowego taniego mikrokontrolera I.MX6UL NXP
(Cortex-A7), ktry zdaniem specjalistw moe zrewolucjo-
nizowa projekty realizowane dotychczas na mikrokontrole-
rach Cortex M4. Druga cze spotkania skupia si na zinte-
growanych moduw SoM takich jak DART-6UL oparty wa-
nie na I.MX6 Ultralite. Modu charakteryzuje si maymi
wymiarami (2550 mm), ma Wi-Fi i BLE, pobiera mao pr-
du i pracuje w temperaturach przemysowych 40 do 85 C.
Spotkanie miao formu praktycznych warsztatw i cieszy-
o si du frekwencj.

Siedziba Vigo System w Oarowie Mazowieckim

Okoo 30 mln z z zakadanej kwoty 55 mln przeznaczo-


ne bdzie na urzdzenia technologiczne. Spka zoya ju
wnioski o pozyskanie dotacji unijnych, ktre maj pokry
25% kosztw inwestycji. Okoo 50% planowanych naka-
dw zabezpieczy maj kredyty, a cz pozosta uzupeni
rodki wasne.
Zawarte w strategii rmy cele nansowe producenta zaka-
daj osignicie 80 mln z przychodw w 2020 r. i 40 mln z
w 2017 roku, przy 30 mln z EBITDA w roku 2020 (17 mln z
w 2017). W 2015 r. spka miaa 25,6 mln z przychodw.

Elektronik Maj 2016 25


Raport

Energia odnawialna
coraz bardziej
atrakcyjna dla biznesu,
ale podatna
na zawirowania
polityczne

Bez wtpienia odnawialne rda energii g przezwyciy kryzys oraz dadz


to obecnie jeden z najprniej rozwi- nowe miejsca pracy, a obecno takich
jajcych si sektorw gospodarki na rde blisko odbiorcw jest wstanie
wiecie. Ich rozwj stymuluje te wzro- znacznie ograniczy due straty zwi-
sty wsektorach towarzyszcych: trans- zane ztransportem prdu. Najbardziej
porcie, budownictwie, magazynowaniu efektywne gospodarki wiata generuj
energii ijest rdem wielu innowacji. blisko szeciokrotnie wyszy produkt
Uwaa si, e odnawialne rda energii krajowy brutto ni te najmniej efektyw-
(OZE) wniedalekiej przyszoci pomo- ne, zuywajc przy tym t sam ilo

26 Maj 2016 Elektronik


Raport

M
wic o rynku energii odna-
wialnej i produktach kiero-
wanych w taki obszar rynku,
naley pamita, e sektor ten ma wie-
le gazi, ktre nierzadko s daleko od
siebie odsunite, tak e tworz prawie
inne rynki.
Do pierwszej kategorii mona zaliczy
due instalacje PV lub wiatrowe, obli-
czone i skonstruowane pod ktem wy-
twarzania duej iloci energii elektrycz-
nej, ktra traa wycznie do sieci ener-
getycznej. Takie instalacje nazwane s
farmami i zwykle s budowane przez
koncerny energetyczne i spki zajmuj-
ce si wytwarzaniem energii. Z uwagi na
skal inwestycji s one poza zasigiem
rynku dystrybucji, bowiem kupno, in-
stalacja i serwis to efekty umw na wy-
sokim szczeblu.
Drug kategori tworz podobne in-
stalacje, ale dziaajce w mniejszej ska-
li. Instalowane s one przez odbiorcw
indywidualnych, mae i rednie rmy,
ktre wytwarzan energi zuywaj na
wasne potrzeby, a ewentualne nadwy-
ki sprzedaj do sieci. To najbardziej per-
spektywiczny sektor rynku, atrakcyjny
z punktu widzenia dystrybucji i wci
w naszym kraju czekajcy na swoje pi
minut. To dlatego, e warunki bizneso-
we dla tego obszaru rynku s ustalane
przez ustawodawstwo prawnie regulu-
jce zasady i ceny sprzeday nadwyek
energii do sieci.
Kolejn kategori tworz instalacje
specjalistyczne, ktre nie s poczone
z sieci energetyczn, zasilajc obiek-

Spis treci
Przez pryzmat produktw ................28

energii, co wymownie pokazuje, ile da si osign Rozwj rynku


Problem zprogramem Prosument ...33
za pomoc technologii. UE jest liderem w zakre- Potrzebna jest dua wiadomo
rynku itaryfy .....................................33
sie technologii rde odnawialnych na wiecie, Akumulatory wsystemach
energii odnawialnej ..........................34
a Polska, bdc czonkiem wsplnoty, musi si Falowniki isterowniki........................35
dostosowa do uzgodnionych progw iudziaw. Komponenty .....................................36
Rynek OZE a sprzeda
Nasze zobowizania s podwalin biznesu dla wielu dystrybutorw ...................................36
Struktura rynku .................................37
krajowych firm zajmujcych si t tematyk, ktre Rozwj irynek wniedalekiej
czekaj na moment, a pragmatyka wemie gr przyszoci ........................................37
Ankiety itabele
nad polityk. zprezentacj ofert ............................38

Elektronik Maj 2016 27


Raport
noci, cen w odniesieniu do generowa-
nej mocy i przeznaczeniem. Moduy fo-
towoltaiczne s przewanie paskie i za-
wieraj od 18 do 180 monokrystalicz-
nych lub polikrystalicznych ogniw krze-
mowych. Moc wyjciowa waha si od 30
do 120 Wp. Sprawno moduw komer-
cyjnych zwiksza si z roku na rok wraz
z popraw technologii. Najbardziej za-
awansowane komercyjne moduy z krze-
mu krystalicznego maj obecnie spraw-
no powyej 16%, podczas gdy przecit-
Rys. 1. Ocena aktualnych tendencji wkoniunkturze na rynku womawianym sektorze oraz ne moduy zawierajce krzem mono- lub
stopnia konkurencji pomidzy firmami polikrystaliczny maj sprawno okoo
11 do 13%. Polikrystaliczne ogniwa s
ty i instalacje w miejscach, gdzie pr- zumianym wykorzystaniu energii wol- troch mniej wydajne ni monokrysta-
du z sieci nie ma lub jego podcze- nodostpnej za pomoc urzdze (ha- liczne, ale ich koszt produkcji jest te tro-
nie nie jest opacalne (tzw. o grid). rvesterw) przechwytujcych j ze ro- ch niszy. Wikszo z nich ma czas y-
Przykadem moe by stacja meteorolo- dowiska. Generatory tego typu jeszcze cia co najmniej 20 lat.
giczna umieszczona na szczycie niedo- nie s bardzo popularne, ale szybko zy- Na rynku znajduje si szeroki wa-
stpnej gry, ktra jest zasilana energi skuj na znaczeniu wraz z tym, jak spa- chlarz moduw PV o rnej wielkoci
soca. Takie instalacje rozwijaj si bez da zapotrzebowanie na prd w samej i tym samym mocy. Wytwarza si spe-
przeszkd, bo s wyjte z regulacji usta- elektronice. Najwiksza rnica kryje cjalne moduy, ktre s zintegrowa-
wowych dotyczcych OZE, a na doda- si w mocy takich rozwiza, ktra tutaj ne z dachami lub fasadami budyn-
tek z uwagi na niszowe rozwizanie nie praktycznie zawsze podawana jest w mi- kw. Produkowane s rwnie moduy
ma w nich dyktatu niskiej ceny. Zwykle liwatach. szczeglnie odporne na korozj wywo-
w takich instalacjach liczy si pewno an son wod morsk. Znajduj one
i niezawodno dziaania, co powoduje, Przez pryzmat produktw zastosowanie na odziach aglowych,
e klienci sigaj po komponenty wyso- Podziau rynku mona te dokona znakach nawigacyjnych i w latarniach
kiej jakoci lub drogie unikalne rozwi- w dziedzinie produktowej. Pierwsz gru- morskich, gdzie musz by szczegl-
zania takie jak np. ogniwa paliwowe. p tworz rda, a wic przetworniki/ge- nie odporne na korozj od sonej wody.
Ostatni grup produktow tworz in- neratory energii, takie jak panele i ogni- Ostatnim osigniciem w tej dziedzinie
stalacje bardzo maej mocy przeznaczo- wa fotowoltaiczne, generatory wiatrowe jest wytworzenie pprzezroczystego
ne do zasilania aplikacji specjalistycz- i mechaniczne oraz ogniwa paliwowe. moduu, ktry moe by uywany jako
nych takich jak IoT. Mowa o szeroko ro- Rni si one wielkoci (moc), spraw- okno w budynkach.

Tabela 1. Przegld ofert krajowych dostawcw komponentw do budowy instalacji zasilania energi odnawialn
Benning Power

Delta Energy
Automatech
Alfa Elektro

Contrans TI

Jean Muller

Lapp Kabel
element14

Merserwis
Electronic

Masters
Impol-1
Conrad

Farnell
Aniro

EMU
Biall

BNS

Nazwa firmy

Panele fotowoltaiczne: poli- i monokrystaliczne / amorficzne / / / / / / / / / / / / / / / /


Ogniwa fotowoltaiczne mae i rozwizania specjalistyczne PV
Ogniwa PV i panele PV przenone
Generatory wiatrowe i turbiny / miniaturowe generatory wiatrowe / / / / / / / / / / / / / / / /
rda

Ogniwa paliwowe / generatory termoelektryczne / / / / / / / / / / / / / / / /


Energia wolnodostpna: generatory / konwertery / / / / / / / / / / / / / / / /
Generatory mechaniczne (prdnice)
Akumulatory kwasowe: klasyczne i elowe / AGM / / / / / / / / / / / / / / / /
Akumulatory litowo-jonowe
Falowniki / minifalowniki / / / / / / / / / / / / / / / /
Konwertery

Prostowniki / przetwornice DC/DC / / / / / / / / / / / / / / / /


Zasilacze buforowe z akumulatorami (awaryjne)
Systemy specjalizowane i kontrolery caych instalacji
Ukady zdalnego nadzoru i monitoringu stanu instalacji
Zcza / konektory / / / / / / / / / / / / / / / /
Kable specjalistyczne (solarne)
Przekaniki
Komponenty

Zabezpieczenia instalacji: nadprdowe / przepiciowe / / / / / / / / / / / / / / / /


Liczniki energii / bezpieczniki / / / / / / / / / / / / / / / /
Systemy montaowe / systemy ledzce soce / / / / / / / / / / / / / / / /
Rozdzielnice instalacji PV
Komponenty do monitoringu stanu: akumulatorw / instalacji / / / / / / / / / / / / / / / /
Rejestratory / systemy pomiarowe dla instalacji / / / / / / / / / / / / / / / /
Usugi

Projektowanie instalacji / integracja systemw / / / / / / / / / / / / / / / /


Wykonawstwo instalacji energii odnawialnej

28 Maj 2016 Elektronik


Raport
Uzupenieniem rde s konwerte-
ry energii przeksztacajce generowane
przez rda napicie na posta standar-
dow umoliwiajc zasilanie odbiorni-
ka, wspprac z sieci lub transforma-
cj. Poniewa wikszo takich rde
odnawialnych dostarcza napicia sta-
ego, konwertery musz zamieni je na
napicie przemienne. Std te obiegowo
nazywa si je falownikami, bo faluj
napicie stae na przemienne.
Napicie generowane przez rda nie
nadaje si w 99% przypadkw do bezpo-
redniego wykorzystania praktycznego,
bo waha si w duym zakresie oraz nie- Rys. 2. Roczne stopy wzrostw ispadkw sprzeday dla krajowych dostawcw komponentw,
liniowo zmienia si wraz z owietleniem, rde iurzdze dla rynku energii odnawialnej za lata 20132015
i si wiatru i obcieniem. Z uwagi na
powysze falowniki s w hierarchii wa- cy w trudnych warunkach rodowisko- zwizanych z energy harvesting, czy-
noci drug pozycj w inwestycji. wych, przekaniki (styczniki) i urzdze- li rdami wolnodostpnymi, dzieje
Trzecia grupa to magazyny energii, ta- nia zabezpieczajce, umoliwiajce pod- si na razie niewiele. Brakuje dobrych
kie jak akumulatory i superkondensato- czanie lub odczanie gazi ogniw, i tanich przetwornikw (harvesterw).
ry, pozwalajce przechwyci nadwy- liczniki energii / bezpieczniki. S to tak- Pierwsze konstrukcje przechwytujce
k mocy wytwarzanej nad zuywan, e komponenty do monitoringu stanu energi mechaniczn z drga s nieste-
wspomagajce chwil, gdy obcienie instalacji i akumulatorw oraz rejestra- ty drogie, due i mao wydajne. Jedyny
jest bardzo due. Gdy instalacja nie jest tory i systemy pomiarowe. Wiele farm chyba sensowny produkt to system dla
poczona z sieci energetyczn, aku- i obiektw tego typu pracuje autono- inteligentnego domu rmy EnOcean,
mulator jest praktycznie niezbdny i od micznie bez opieki ludzi i ich praca musi niestety zbyt unikalny, aby by po-
jego pojemnoci i niezawodnoci zale- by zdalnie kontrolowana. wszechny. Generatory termoelektrycz-
y w duym stopniu dostpno energii ne i fotoelektryczne lub z pola w.cz. s
zasilajcej. Rozwj rynku raczej ciekawostkami technicznymi ni
Ostatnia kategoria obejmuje kompo- Tempo rozwoju rynku energii odna- standardowymi produktami.
nenty i akcesoria przeznaczone do bu- wialnej zaley w duej mierze od tego, Niemniej nadchodzca rewolu-
dowy instalacji energii odnawialnej. S o jakiej kategorii instalacji spord wy- cja zwizana z elektronik noszo-
to kable i zcza przeznaczone do pr- mienionych powyej si mwi. I tak n i aplikacjami IoT musi to zmieni.
dw staych o duym nateniu i pra- w zakresie tych najmniejszych aplikacji Zapotrzebowanie wielu takich aplika-
Phoenix Contact
Murrelektronik

Radiotechnika
Multi-Contact

Instruments

Vitec Power
Electronics

Weidmler
Nowimex

Semicon
Microdis

Stermag
National

Velcom
Propox

Tronia
Sabur
On

/ / / / / / / / / / / / / / / /


/ / / / / / / / / / / / / / / /
/ / / / / / / / / / / / / / / /
/ / / / / / / / / / / / / / / /

/ / / / / / / / / / / / / / / /

/ / / / / / / / / / / / / / / /
/ / / / / / / / / / / / / / / /



/ / / / / / / / / / / / / / / /


/ / / / / / / / / / / / / / / /
/ / / / / / / / / / / / / / / /
/ / / / / / / / / / / / / / / /

/ / / / / / / / / / / / / / / /
/ / / / / / / / / / / / / / / /
/ / / / / / / / / / / / / / / /

Elektronik Maj 2016 29


Raport

Micha Semeniuk pod ktem stosunku jakoci do ceny. nych coraz wiksz wag przywizu-
Delta Nasza oferta skierowana jest do tej je si natomiast do wydajnoci farmy.
drugiej grupy. Przekonujemy naszych Falownik jest tu kluczowym elemen-
klientw, oferujc im wydajne falowni- tem. Ogromne znaczenie ma tu mini-
ki, podkrelajc najwaniejsze parame- malizacja czasw przestoju farmy lub
try, ktrymi s sprawno (najwysza jej czci.
na rynku), szeroki zakres napicia wej- Dlatego stringowe falowniki duej
ciowego DC, tak aby inwerter mocy staj si coraz popularniejsze.
pracowa optymalnie wszerokim Rwnie sprawno falownika ma tu
zakresie zmieniajcych si warunkw kluczowe znaczenie. Dlatego Delta
atmosferycznych imia chodzenie stale inwestuje wrozwj produktw
Wiele si mwi osprawnoci ener- pasywne (majce bezporedni wpyw ioferuje dzisiaj falowniki omocy 50
getycznej. Czy ma to przeoenie na na ywotno). kW isprawnoci 98,6%.
decyzje podejmowane przez klien- Trzecim trendem rynkowym, ktry
tw? To znaczy czy na przykad Falowniki wOZE jakie trendy jest obecny ju od kilku lat m.in.
kupujc falowniki do systemu PV, warto dostrzec wrozwoju tych wNiemczech, s magazyny energii.
kieruj si oni wwyborze pod tym urzdze? Mwimy tu nie tylko omaych przy-
wzgldem? Jednym ztrendw, jakie obserwu- domowych, ale rwnie oduych
Klienci wPolsce, tak jak wprzypad- jemy, jest coraz czstsze stosowa- magazynach wykorzystywanych
ku innych produktw, dziel si na nie do maych instalacji tzw. mikroin- wenergetyce iprzemyle.
tych, ktrzy decyzj ozakupie dyktu- werterw, czyli falownikw wsppra- Delta ma rwnie wtym zakresie
j tylko cen ina tych, ktrzy zwracaj cujcych zpojedynczymi panelami, coraz szersz ofert, dziki zaku-
uwag na parametry techniczne oraz dobranymi do mocy pojedynczego pie zakadw produkcyjnych od
poszukuj najlepszego rozwizania moduu. Dla duych farm fotowoltaicz- Mistubishi/Hitachi.
Rys. 3. Rozkad obrotw dla dostawcw produktw zwizanych
zenergi odnawialn. Obroty co trzeciej firmy zawieraj si wprze-
dziale 250500 tysicy z

cji na energi jest coraz mniejsze i zapewne w perspektywie


kilku lat kilkumiliwatowa wydajno rde wolnodostp-
nych bdzie wystarczajca. Niedowiarkowie mog sign pa-
mici 20 lat wstecz i przypomnie sobie zegarki mechanicz-
ne nakrcane automatycznie za pomoc koa zamachowego.
Skoro wwczas dao si zasila ukad mechaniczny energi
wolnodostpn przez potrzsanie, to teraz te problem ten
zostanie przezwyciony.
W zakresie instalacji specjalistycznych, a wic tych o co
najwyej redniej mocy i niepoczonych z sieci energe-
tyczn, rozwj mona uzna za dobry. Bazuj one na dobrej
jakoci produktach, s zaawansowane od strony technicz-
nej i nierzadko wykorzystuj unikalne rozwizania tech-
niczne. Dla potrzeb tego sektora rynku powstaj te specja-
lizowane produkty zintegrowane, ktre w jednej obudowie
zawieraj niezbdn cao, tak jak falownik, ukad ado-
wania akumulatora, komputer z dostpem zdalnym, zabez-
pieczenia itp.
Instalacje OZE w takim przypadku (o grid, maej mocy)
czsto s czci nowoczesnego systemu owietlenia ledowego,
pozwalajc na dowietlanie wieczorami przej dla pieszych,
znakw drogowych lub reklam w miejscach z dala od sieci.
W ofertach dostawcw jest coraz wicej produktw wyspe-
cjalizowanych pod ktem pracy w zielonych instalacjach,

Rys. 4. Zestawienie ilustrujce, jaki procent sprzeday firmy uzysku-


j zproduktw dla sektora energii odnawialnej. Dla 83% firm pro-
dukty te przynosz maksymalnie 10% obrotw
Raport
Tabela 2. Dane adresowe do dostawcw komponentw do budowy instalacji energii odnawialnej
Nazwa firmy Siedziba Telefon E-mail WWW
Advantech Polska Warszawa 22 315 11 25 rafal.rajczonek@advantech.pl www.advantech.eu
Alfa Elektro Katowice 32 789 64 00 biuro@alfaelektro.pl www.alfaelektro.com.pl
Aniro Toru 56 657 63 63 aniro@aniro.pl www.aniro.pl
Arrow Electronics Warszawa 22 558 82 82 salesoffice.warsaw@arroweurope.com www.arroweurope.com
Automatech Opacz-Kolonia 22 753 24 80 biuro.warszawa@automatech.pl www.automatech.pl
Benning Power Electronics Goskw 22 757 36 68 biuro@benning.biz www.benning.pl
Biall Gdask 58 322 11 91 biall@biall.com.pl www.biall.com.pl
BNS Katowice 32 250 45 42 biuro@bns.com.pl http://bns.com.pl
Conrad Electronic Krakw 12 622 98 22 b2b@conrad.pl www.conrad.pl
Contrans TI Wrocaw 71 325 26 21 contrans@contrans.com.pl www.contrans.com.pl
Delta Energy Systems Warszawa 22 335 26 00 poland.support@solar-inverter.com www.solar-inverter.com
EMU Gdask 58 344 04 01 info@emu.com.pl www.emu.com.pl
Farnell element14 Krakw 00800 121 29 67 info-pl@farnell.com http://pl.farnell.com
Igus Warszawa 22 863 61 69 info@igus.pl www.igus.pl
Impol-1 Warszawa 664 344 658 ostrowski@impol-1.pl www.impol-1.pl
Jean Mueller Polska Warszawa 22 751 79 01 info@jeanmueller.pl www.jeanmueller.pl
Lapp Kabel Biskupice Podgrne 71 330 63 00 info@lapppolska.pl www.lapppolska.pl
Masters Straszyn 728 555 977 masters@masters.com.pl www.livo.com.pl
MCC Warszawa 22 611 67 67 elektronika@mcc.pl www.mcc.pl
Merserwis Warszawa 22 831 25 21 dh@merserwis.pl www.merserwis.pl
Microdis Electronics Wrocaw 71 301 04 00 poland@microdis.net www.microdis.net
Multi-Contact d 42 636 85 04 poland@multi-contact.com www.multi-contact.com
Murrelektronik Katowice 32 730 00 20 info@murrelektronik.pl www.murrelektronik.pl
National Instruments Warszawa 22 328 90 10 ni.poland@ni.com http://poland.ni.com
Nowimex Warszawa 22 816 85 79 info@nowimex.com.pl www.nowimex.com.pl
On Rzeszw 17 862 30 98 info@on-eco.pl www.on-eco.pl
Phoenix Contact Wrocaw 71 398 04 36 phoenixcontact@phoenixcontact.pl www.phoenixcontact.pl
Propox Chwaszczyno 58 712 80 58 office@propox.com www.propox.com
Radiotechnika Marketing Kty Wrocawskie 71 327 07 00 office@radiotechnika.com.pl www.radiotechnika.com.pl
Sabur Warszawa 22 549 43 53 sabur@sabur.com.pl www.sabur.com.pl
Semicon Warszawa 22 615 64 31 info@semicon.com.pl www.semicon.com.pl
Stermag Wrocaw 71 718 33 24 sklep@stermag.pl www.stermag.pl
Tronia Warszawa 781 991 168 tronia@poczta.onet.pl www.tronia.pl
Velcom Wrocaw 71 307 10 41 velcom@velcom.com.pl www.velcom.com.pl
Vitec Power Warszawa 22 836 11 66 r.serkuczewski@vitecpower.com www.vitecpower.com
Weidmller Warszawa 22 510 09 40 biuro@weidmuller.com.pl www.weidmuller.pl

jak zcza, kable, falowniki, elemen-


ty pomiarowo-kontrolne i zabezpie-
czajce. Ta specjalizacja pozwala na
budowanie instalacji z klockw i osi-
ganie dobrych parametrw jakocio-
wych, co nie byo moliwe, albo przy-
najmniej atwe, przy uyciu zwykych
podzespow oglnego przeznacze-
nia. Podobnie jest w zakresie rde
energii, bo oferta paneli PV poszerzy-
a si i na rynku jest te wiele produk-
tw o mniejszych wymiarach i mocy
ni te standardowe jednostki o mocy
250 W, z ktrych najczciej zestawia
si due instalacje. S te generato-
ry wiatrowe o mocy poniej kilowa-
ta, a nawet specjalizowane ogniwa pa-
liwowe przeznaczone do zastosowa
specjalnych (wojsko). Takie rozwi-
zania pozwalaj zapewni pewne za-
silanie tam, gdzie nie ma dostpu do
energii elektrycznej. Najbardziej wi-
Rys. 5. Znaczenie poszczeglnych czynnikw skadajcych si na ofert handlow. Na da je w urzdzeniach montowanych
czoowych pozycjach uplasoway si jako itrwao, niska cena oraz wysokie parametry przy drogach (znaki, zasilanie kamer
techniczne monitoringu, lamp ostrzegawczych).

32 Maj 2016 Elektronik


Problem zprogramem Bezsprzecznie najwikszym wrogiem
Prosument harmonicznego rozwoju rynku ener-
Relatywnie dobry rozwj rynku w la- gii odnawialnej jest dzisiaj polityka.
tach 20142015 byo wida take w za- Opacalno budowy mikroinstalacji
kresie instalacji montowanych przez determinuje wsparcie z funduszy rz-
odbiorcw indywidualnych i firmy dowych, ceny urzdowe energii i stopy
z przeznaczeniem na wasne potrze- procentowe kredytw. Stabilne prawo
by plus z moliwoci sprzeday nad- i dobre regulacje s podstaw do wy-
wyek prdu. Na rynku s one nazy- pracowania dugoterminowej decyzji
wane mikroinstalacjami zapewne dla- na temat inwestycji, a kada niestabil-
tego, aby odrni je od duych farm. no, czego przykadem moe by pro-
Takie mikroinstalacje maj zwykle po jekt ustawy o regulacji lokalizacji farm
kilka kilowatw i na ich budow mona wiatrowych lub blokowanie przyjmo-
uzyska do nansowanie rzdu 4050% wania wnioskw na do nansowanie,
z programu Prosument wspierajcego odbija si negatywnie na sprzeday.
tworzenie rozproszonych, odnawial-
nych rde energii. Bezsprzecznie ta- Potrzebna jest dua
kie do nansowanie, ktre pojawio si wiadomo rynku itaryfy
na pocztku 2014 roku, w poczeniu Specjalici w ankietach zwracali uwa-
z obecnoci na rynku wyspecjalizowa- g, e problemem jest take oglny brak
nych rm montujcych instalacje, sta- wiedzy fachowej u uytkownikw ko-
o si gwnym czynnikiem sprawczym cowych i nierzadko u rm zajmujcych
rozwoju rynku. S te programy gmin- si wykonawstwem. Skutkiem s nie-
ne wspierajce takie dziaania oraz pre- optymalne instalacje lub wrcz bd-
ferencyjne kredyty, a same ceny insta- ne projekty, zamknicie si na nowe
lacji zaczy spada, bo obroty na ryn- technologie oraz niech do edukacji.
ku wzrosy. Skutkiem takich nie najlepszych decyzji
W zakresie duych farm rozwj kon- s te zbyt wysokie ceny.
centruje si gwnie na energii wiatru, Poniewa instalacje s kosztow-
bo w Polsce s do tego dobre warunki ne (mona szacowa, e 3-kilowato-
(lokalizacje). Co ciekawe, w ubiegym wa PV to wydatek 20 tys. z), biznes po-
roku turbiny wyprodukoway w Polsce tra psu te tanie sabe chiskie pro-
10 tys. GWh energii. To wci niewie- dukty i oszczdnoci za wszelk cen.
le w porwnaniu z elektrowniami w- Maksymalizacja zysku kosztem jakoci
glowymi, ktre wyprodukoway 221 tys. instalowanych komponentw i zabezpie-
GWh, ale nie jest to te mao. cze jest niestety plag wielu rm insta-
Rosnca w si energetyka odnawial- lacyjnych. Dyktat ceny jest silny, bo nie-
na jest sol w oku lobby wglowego rzadko decyduje o opacalnoci.
i rdem tar politycznych. Aktualnie Na rynku polskim taryfy energe-
odbija si to negatywnie na systemie tyczne nie sprzyjaj rozwizaniom
wsparcia dla mikroinstalacji OZE. energooszczdnym. Pochodz z okre-
Terminy przyjmowania nowych wnio- su, gdy do sieci nie doczano rde
skw s przesuwane, zapowiadana jest OZE, a na nowe ustalenia nie ma per- Wywietlacz/sterownik Przetwornica/adowarka G3 Rozdzielnica PCM
nowelizacja ustawy okrelanej termi- spektyw. Nowoczesne ukady energo-
nem Prosument i istnieje realne zagro- elektroniczne oszczdzaj energi, ale
enie, e w tym sektorze rynku energe- przy obcieniach klienta za tzw. moc
tycznego pojawi si stagnacja. biern traci si sens ekonomiczny sto-

Wyjcie 12 Vdc Wejcie 230 Vac Wyjcie 230 Vac

Prdnica/
alternator

Rozdzielacz CDR

Akumulator
Bateria Li-Ion 12 V 100 Ah rozruchowy

Rys. 6. W czym kryje si potencja biznesowy instalacji energii odnawialnej


Raport

Monika Gawry s znaczenie bardziej skomplikowa- winstalacji ookoo 30%. Ponadto,


igus ne od kolektorw sonecznych, nato- zostaje zredukowany rozmiar syste-
miast wygenerowana przez ogniwa mu oraz koszt wyprodukowania 1 kWh.
energia moe by sprzedawana do Koszt instalacji takiego systemu napro-
sieci energetycznych lub magazyno- wadzania zwiksza warto inwestycji
wana wakumulatorach, co pozwala ookoo 20%, wstosunku do stacjonar-
na dodatkowe oszczdnoci. Niemniej nych systemw PV.
bez zapewnienia wysokiej jakoci
systemu fotowoltaicznego moe nie Jak cz kosztw tworz oy-
doj do jakichkolwiek oszczdno- ska ielementy zapewniajce swobo-
Jak dua jest wiadomo rynku ci iszczliwie coraz wicej osb ma d ruchu? Czy jest sens oszczdza-
wzakresie koniecznoci zapewnienia tego wiadomo. nia wtym miejscu?
wysokiej jakoci instalacji PV pozwa- oyska ielementy liniowe zapewnia-
lajcej na wieloletni prac? Jakie korzyci inakady wi si jce swobod ruchu ogniw PV stano-
W ostatnim czasie wPolsce mona zinstalacj systemw naprowadzania w stosunkowo niewielk cz kosz-
byo zaobserwowa si znaczny ogniw na soce? tw caej instalacji. Dlatego te, przy
wzrost liczby instalacji kolektorw so- Systemy PV osigaj najlepsze rezul- ich wyborze warto postawi na para-
necznych wgospodarstwach domo- taty, gdy s one ustawione prostopa- metry, ktre s niezbdne do dugo-
wych. Moim zdaniem, wkrtce podob- dle do kierunku promieniowania so- trwaej ibezawaryjnej pracy systemw.
ne zjawisko powinnimy zacz necznego. Dziki zastosowaniu sys- Liczy si gwnie odporno na czyn-
zauwaa wodniesieniu do instalacji temw naprowadzania ogniw na so- niki atmosferyczne, brud, kurz, py
PV, gdy daj one wiele korzyci kon- ce mona uzyska wzrost uzyskiwa- oraz bezobsugowo wczasie caej
sumentom. Oczywicie instalacje PV nej energii eksploatacji.

sowania tego typu rozwiza energooszczdnych. Std bie- wotno, prbuje si take rozwiza takich jak akumulato-
rze si te nastawienie na to, aby gwnie zuywa energi ry przepywowe, ale tutaj problemem s wysokie koszty spy-
na wasne potrzeby. chajce takie rozwizania do specjalistycznych nisz. W spe-
cycznych warunkach, czego przykadem mog by instala-
Akumulatory wsystemach energii cje domowe, udaje si przekierowa nadwyki mocy do ce-
odnawialnej lw grzania wody w bojlerach, ktr mona wykorzysta
Kolejnym trudnym elementem, ktrzy przydaje si w in- wieczorem, gdy prdu ze soca ju nie ma. Ale w przypad-
stalacjach OZE, s akumulatory. Ich trudno aplikacyjna po- ku oglnym kopoty z tanim i skutecznym magazynowa-
lega gwnie na duej cenie za jednostk mocy oraz na ogra- niem nadwyek energii powoduj, e wiele instalacji specja-
niczonej trwaoci tych produktw. Niemniej akumulatory listycznych musi by dodatkowo rozbudowywanych i mie
w wielu miejscach s potrzebne, gdy ograniczaj oddziay- struktur hybrydow czc kilka rde OZE, po to, aby
wanie najwikszej wady rde OZE, czyli nieprzewidywalno- cigo zasilania udao si zapewni przy maym akumu-
ci dostpnej mocy. latorze buforowym.
Do takich aplikacji wykorzystuje si gwnie akumulato- Praca w instalacji OZE to dla akumulatorw due wyzwa-
ry bezobsugowe kwasowe, bo wersje litowo-jonowe s dzi- nie, bo dua zmienno energii generowanej przez system fo-
siaj sporo drosze. W roli magazynu energii mona wyko- towoltaiczny przenosi si na skrajnie rne tempo adowa-
rzystywa te superkondensatory, ktre maj wiksz y- nia akumulatorw. Prdy adowania i rozadowywania mog
chwilowo kilkukrotnie przekracza warto pojemnoci zna-
mionowej, co nie kada jednostka jest w stanie znie bez
wpywu na trwao.
Z tego wzgldu do instalacji solarnych projektuje si spe-
cjalne akumulatory o podwyszonej liczbie cykli adowa-
nia-rozadowywania oraz o wyszych dopuszczalnych war-
tociach parametrw adowania. Niektre z nich maj rw-
nie moliwo rozadowania gbszego ni w typowych aku-
mulatorach bez wyranego skrcenia ich ywotnoci.
Pojawia si rwnie kwestia ograniczonej ywotnoci.
Akumulatory maj okrelon liczb cykli adowania, po
ktrej ich parametry w znaczcy sposb ulegaj pogorsze-
niu, a do cakowitej utraty zdolnoci magazynowania ener-
gii. W przypadku, gdy cykle rozadowania i adowania s
czste i pene, na og trudno jest osign okres eksplo-
atacji przekraczajcy kilka lat dla akumulatorw kwasowo-
-oowiowych.

34 Maj 2016 Elektronik


Raport
Falowniki isterowniki raz wiksza integracja i funkcjonal-
Wan czci prawie kadej insta- no tych urzdze. Sam przeksztat-
lacji energii odnawialnej jest falownik nik energii to ju za mao, nawet jeli
dostarczajcy napicia przemiennego bdzie to jednostka wysoko sprawna.
o parametrach zgodnych z sieci ener- Technicznie i rynkowo korzystniej jest,
getyczn i/lub konwerter (przeksztat- gdy instalacja jest obsugiwana za po-
nik) zapewniajcy adowanie akumu- moc jednego uniwersalnego urzdze-
latora buforowego. Z punktu widzenia nia o duej funkcjonalnoci. Falownik
funkcjonalnoci i jakoci dziaania in- jest czony z adowark akumulatora
stalacji falownik jest elementem kluczo- (z sieci i rda OZE) zabezpieczenia-
wym, std na rynku co chwila pojawia mi (styczniki) itp. Caoci steruje kom-
si wiele takich produktw. Nie sposb puter embedded zapewniajcy moni-
omwi ich wszystkich, ale mona za- toring i zapis parametrw, take z do-
uway, e wsplnym trendem jest co- stpem przez Internet. Z punktu wi-

dzenia uytkownika jest to rozwizanie


wszystko w jednym, uwalniajce od
koniecznoci komponowania instalacji
z rnych produktw, ktre powinno
sta si standardem dla mikroinstala-
cji. W przypadku duych farm OZE ich
infrastruktura techniczna jest bardziej
otwarta, rnorodna pod ktem ma-
rek i typw wykorzystywanego sprz-
tu, ale jak ju wspomniano, ten sektor
Rys. 7. Najbardziej perspektywiczne produkty zwizane zenergi odnawialn jest w zasadzie poza zasigiem rynku
na najblisze 3 lata dystrybucji.
Raport

Rys. 8. Najwaniejsze czynniki pozytywne sprzyjajce sprzeday

Komponenty To dlatego, e due obiekty s zarzdza- do momentu zmiany, bo wiadomo, e


W oczekiwaniu na pene otwarcie ne i obsugiwane zdalnie za pomoc mo- od energii odnawialnej nie uciekniemy.
rynku, uruchomienie kolejnych tran- duw i ukadw pomiarowych poczo- Na rysunku 2 pokazano zestawienie
szy nansowych w programie wspar- nych w sie. Konieczne s do tego ele- wzrostw i spadkw obrotw dostaw-
cia Prosument, korzystne taryfy odkupu menty systemw pomiarowych i urz- cw wymienionych w tabeli 2 w zakre-
energii, a take na czyteln i perspekty- dzenia wykonawcze, urzdzenia infra- sie produktw przeznaczonych do OZE.
wiczn polityk energetyczn pastwa, struktury sieciowej w rnych standar- Nietrudno dostrzec, e ostatnie lata
rmy rozwijaj oferty, wprowadzajc do dach, konwertery protokow, kontro- (20132015) dla omawianego biznesu byy
nich wiele specjalizowanych komponen- lery. Takich urzdze jest bardzo duo, udane. Kady kolejny rok przynosi wzro-
tw wanie pod ktem rde OZE. a wiele ponadto ma uniwersalny charak- sty sprzeday, a liczba rm, dla ktrych
S to zcza kabel-kabel o duej od- ter, pasujc do wielu aplikacji. byy one wiksze ni 10%, systematycz-
pornoci na czynniki rodowisko- nie si zwikszaa. Gdyby rynek dalej rs
we, przewody, przekaniki i styczni- Rynek OZE a sprzeda w tym tempie, mona by mwi, e ener-
ki umoliwiajce przeczanie obwo- dystrybutorw gia odnawialna nareszcie w Polsce zysku-
dw staoprdowych o duej mocy, za- Bez wzgldu na sygnay pynce ze je realny potencja biznesowy. Niemniej
bezpieczenia takie jak bezpieczniki oraz sfer ministerialnych, dostawcy pro- pokazana na rysunku 3 struktura obro-
wyczniki przepiciowe. W dalszej ko- duktw i technologii s optymistami, tw osiganych przez rmy zajmujce si
lejnoci s to komponenty sieciowe, ele- jeli chodzi o tendencje w koniunktu- t tematyk sprowadza szybko na ziemi.
menty systemw pomiarowych (mier- rze na opisywane produkty (rys. 1). Jest Rynek energii odnawialnej, nawet jeli
niki, ukady akwizycji danych, rejestra- to cecha charakterystyczna dla naszych szybko rs i sprzeda procentowo rok do
tory) i podobne. cznie jest to bardzo przedsibiorcw, ktrzy w swojej karie- roku zwikszaa si znaczco, to jednak
szeroki asortyment produktw, w kt- rze zawodowej przeyli niejeden kry- w dziedzinie obrotw sprzeda nie jest
rych jest wiele nowoci. Bo nawet jeli zys, nierzadko gorszy, i s zahartowa- dua. Dla 38% pytanych nie przekroczy-
w kraju mamy chwilow zadyszk, to ni, jeli chodzi o radzenie sobie w trud- a 250 tys. z rocznie, kolejna jedna trzecia
wiat w tej dziedzinie pdzi do przodu. nych czasach. Dostawcy komponen- rm ma sprzeda niewychodzc ponad
Instalacje energii odnawialnej integru- tw do budowy instalacji OZE w duej p miliona. To niewielkie sumy, wskazu-
j w sobie wiele urzdze technicznych, mierze maj biznes zdywersy kowany, jce, e jestemy na samym pocztku roz-
a jeli skala inwestycji jest dua, jak a konkurencja na rynku w porwna- woju rynku, ktry cay czas naley trak-
w farmach, to take zaawansowanych. niu do innych produktw omawianych towa jako perspektywiczny. Dane poka-
w Elektroniku w ramach raportu nie zane na rysunku 3 s oczywicie niepe-
jest jeszcze postrzegana jako bardzo ne, bo wiele rm nie podao nam infor-
silna. Firmy przeczekaj gorszy okres macji w tym miejscu, niemniej odmowy
i wykorzystaj go na przygotowanie si te s wymowne i wskazuj z reguy, e

Materia: stal nierdzewna CrNi


Zakres gruboci blach: 0,0200,700 mm
Wycinamy rwnie detale
o dowolnych ksztatach

LASTENIC LASER & ELECTRONICS sp. z o.o.


58-100 widnica, ul. Husarska 5
tel. 74 851 48 77 faks 74 851 48 78
www.lastenic.com info@lastenic.com
Rys. 9. Gwne problemy przeszkadzajce wszybkim rozwoju rynku

36 Maj 2016 Elektronik


nie ma si czym chwali. Instalacje fotowoltaiczne lub elektrow-
nie wiatrowe nie s tanie, std mae obroty wskazuj, e takich
zrealizowanych inwestycji, w ktrych rynek dystrybucji mia
udzia, byo niewiele. Naley te pamita, e nasze opracowanie
dotyczy w najwikszym stopniu fragmentu rynku zwizanego
z produktami specjalistycznymi i rozwizaniami kierowanymi
w obszary specjalne: przemysowe, transportowe wojskowe, dla
potrzeb rozproszonej infrastruktury pomiarowej i podobnych.
W tak zdeniowanym obszarze relacje rynkowe s inne i jak wi-
da z wykresw oraz ze statystyk, zamieszczanych przez mini-
sterstwa na temat wnioskw zrealizowanych w 2015 roku z pro-
gramu Prosument, s sabsze. Mae obroty w omawianej bran-
y w zasadzie wykluczaj specjalizacj. Zgodnie z wynikami an-
kiety dla 83% rm tematyka tytuowa przynosi co najwyej 10%
sprzeday (rys. 4). 17% przedsibiorstw ma ten wskanik nieco
wyszy bo dochodzcy do poowy, ale nadal to nie zmienia tezy,
e rynek energii odnawialnej (oczywicie nie cay, ale ten zwi-
zany z prdem i nie np. kolektorami sonecznymi do podgrze-
wania wody) jest w naszym kraju w powijakach.

Struktura rynku
Rysunek 5 przedstawia zestawienie najwaniejszych kryte-
riw powizanych z ofert handlow, ktre klienci bior pod
uwag, wybierajc produkty i dostawcw. Na szczycie wykresu
zaskakujco nie ma najniszej ceny, ktr przewyszya wyso-
ka jako, a odrobin niej uplasoway si parametry technicz-
ne instalacji, ale w sumie te trzy kryteria procentowo si na tyle
mao rni, e ich oddziaywanie mona uzna za identyczne.
Mona zatem powiedzie, e klienci szukaj gwnie produk-
tw zapewniajcych najlepszy stosunek parametrw i funkcjo-
nalnoci do ceny, co w kraju jest norm i dziaaniem natural-
nym dla wikszoci sektorw. Wysoko oceniono ponadto rol
kompetencji technicznych dostawcw, co wskazuje, e wiado-
mo rynku w omawianej tematyce i wiedza fachowa nie jest
imponujco dua. Kupujcy potrzebuj wsparcia techniczne-
go, chtnie przyjmuj pomoc zwizan z usugami integracji
i kompletacji, bo staraj si ograniczy ryzyko zego wyboru.
Nie bez znaczenia jest to, e instalacje powstaj w ramach pro-
jektu, ktry zakada caociowe wykonawstwo przez specjali-
zowan rm integratorsk. Na tak usug stosuje si te ob-
nion stawk podatku VAT oraz gwarancj na cay projekt,
przez co w zakresie mikroinstalacji sprzeda produktw za po-
rednictwem rm integratorskich jest najistotniejsza.
Twierdzenie to ma pokrycie w kolejnym zestawieniu pokaza-
nym na rysunku 6, gdzie przedstawiono, w jakich produktach
zwizanych z OZE kryje si najwikszy potencja biznesowy.
Bezsprzecznie funkcj t peni mikroinstalacje dla odbiorcw
indywidualnych, a w drugiej kolejnoci ze sporo niszym wy-
nikiem due farmy PV. Trzecie miejsce przypado rozwiza-
niom specjalistycznym, co te jest wymowne. Mikroinstalacje
skadaj si z produktw rnych rm, zawieraj w sumie spo-
ro komponentw poza panelami, ktre instalatorzy i integra-
torzy, gdzie musz kupi. Dla rynku dystrybucji s one uzna-
wane za potencjalnie wartociowe, bo zaoenia do programu
Prosument, skala donansowania, jaka si z nim wie, prze-
suwa rodek cikoci rynku wanie w t stron.

Rozwj irynek wniedalekiej przyszoci


Najbardziej perspektywiczne produkty zwizane z ener-
gi odnawialn na najblisze 3 lata to zdaniem specjalistw
panele fotowoltaiczne, akumulatory i falowniki. Te pro-
Inne materiay na tematy pokrewne
Raport do tematyki energii odnawialnej
w ostatnich numerach Elektronika

Tabela 3. Plan raportw Elektronika i 9. Za trzy gwne kryteria sprzyjaj-


na najblisze miesice ce omawianej brany specjalici uzna-
Raporty
Miesic Temat raportu li rosnce ceny energii ze rde tra-
Izolowane konwertery DC-DC
Czerwiec 2016 Mikrokontrolery i IoT dycyjnych, du funkcjonalno roz-
jak dobiera? EL 04/2016
wiza a take dostpno produktw.
Lipiec 2016 Obwody drukowane Przemysowy Internet Rzeczy (IIoT)
Po drugiej stronie sklasy kowano brak
Sierpie 2016 Mierniki przenone ijego wpyw na projektowanie
wsparcia dla inwestorw (najbardziej
urzdze EL 03/2016
przeszkadza), wysokie ceny produktw
Zabezpieczenie przeteniowe
dukty zyskay praktycznie tak sam i usug, a take brak wsparcia po stro-
nie musi opiera si tylko
liczb wskaza w naszych ankietach nie ustawodawczej (np. taryfy gwaran-
na bezpieczniku EL 03/2015
(rys. 7). Panele fotowoltaiczne wyda- towane). Jak wida, najwikszy wpyw
Sposoby pomiaru prdu pobieranego
j si tutaj naturaln i domyln po- na rozwj rynku OZE i moc sprawcz
zzasilaczy EL 01/2015
zycj, ale due znaczenie akumulato- maj politycy.
Zasilacze bezprzerwowe
rw i falownikw wskazuje, e oczeku-
konfiguracje iwaciwoci
je si, e w przyszoci instalacje bd Ankiety itabele
EL 07/2014
miay wiksz niezaleno od sieci zprezentacj ofert
energetycznej i bardziej bd przypo- Przegld rynku od strony dostawcw Wymienione teksty s dostpne na
minay to, o czym mwi si od dawna, i ofert zwizanych z energi odnawialn naszym portalu: www.elektronikab2b.pl
a wic o sieciach smart grid. Pojemny pokazany zosta w tabeli 1. Informacje
akumulator oraz zaawansowany, wyso- tam zawarte przybliaj podstawowe
ko sprawny falownik s niezbdnymi informacje na temat oferowanych ty-
komponentami, aby sie wykorzystuj- pw rde energii, urzdze do ma-
ca OZE bya smart. gazynowania, ukadw przeksztatni- rdem wszystkich danych przedstawio-
Mwic o przyszoci systemw zasi- kw, komponentw do budowy instala- nych w tabelach oraz na wykresach s wyniki
lania energi odnawialn, warto mie cji oraz powizanych usug. Na koniec, uzyskane w badaniu ankietowym przepro-
na uwadze gwne czynniki pozytyw- w tabeli 2 zamieszczamy dane adreso- wadzonym wrd producentw, dystrybu-
nie i negatywnie oddziaujce na ry- we do rm. torw i innych rm dziaajcych w brany
nek. Pokazujemy je na rysunkach 8 Robert Magdziak energii odnawialnej w Polsce.

NIE PRZEOCZ

Dla RS50 zdolno czeniowa wynosi odpo-


wiednio: 48 A / 250 VAC dla kadego zestyku.
Przekaniki maj po 2 zestyki zwierne zprzer-
wami zestykowymi o napiciu probierczym
2500 VAC. Napicie probiercze pomidzy cewk
a stykami wynosi 5000 VAC typ izolacji:
wzmocniona. Na uwag zasuguje, bardzo
niski znamionowy pobr mocy cewek przeka-
nikw ok. 0,48 W oraz niewielkie gabaryty
(abh): 40 2549,2 mm. Przekaniki prze-
znaczone s do bezporedniego lutowania

RS35, RS50 przekaniki wobwodach drukowanych.

wysokoprdowe
Wofercie Relpol S.A znajduj si przekaniki elektro-
magnetyczne charakteryzujce si wysokimi prdami
pracy. Mona je stosowa wsystemach solarnych, gdzie
maj dwa gwne zadania: po stronie DC zaczaj/
wyczaj napicie DC wytwarzane przez ogniwa foto- Dane kontaktowe:
woltaiczne; po stronie AC cz/rozczaj cay ukad Relpol, tel. 68 47 90 822, 850
z sieci energetyczn. Znamionowy prd obcienia e-mail: sprzedaz@relpol.com.pl
RS35 wynosi 35A / 250 VAC/AC1. www.relpol.com.pl

38 Maj 2016 Elektronik


Raport | Prezentacje

Owietlenie stanowiskowe zgodne


ze standardami ESD
Wiele elementw elektronicznych jest podatnych na wyadowania elektrosta-
tyczne omaym nateniu, a wic wzakresie, ktry nie jest wyczuwalny dla
ludzi. Co wicej, szkody tym spowodowane s bardzo trudne do wykrycia
uszkodzenia spowodowane wyadowaniami mog by niezauwaalne ikompo-
nenty mog funkcjonowa normalnie. Mog si objawi dopiero po kilku mie-
sicach po produkcji ju wrkach uytkownika.

W
ielu uszkodze mo- wanej oprawy przez
na unikn przez bezporedni kontakt
podjcie odpowied- lub po prostu przez
nich rodkw ochronnych. zblienie do opra-
Takie rodki obejmuj stoso- wy. Dotyczy to prze-
wanie stanowisk i urzdze de wszystkim, pra-
w wykonaniu ESD na przy- cy z lup i oprawa-
kad krzese i biurek, ale tak- mi zamontowanymi
e innych elementw znajduj- na ramieniu, ktre
cych si bezporednio w miej- s usytuowane wy-
scu pracy, take owietlenia. jtkowo blisko ele-
Na stanowiskach ESD wyko- mentw elektronicz- Fot. 3. Oprawa Taneo na ramieniu
nywane s zadania wymagaj- nych. Ochrona ESD
ce wyjtkowo dobrej widocz- jest jednak rwnie Wszystkie oprawy Waldmanna prze-
noci w szczeglnoci z uwagi Fot. 2. Oprawy Taneo na ra- wana w przypadku znaczone do pracy w strefach EPA s te-
na delikatno czci. W tym mieniu mog by atwo dopa- opraw systemowych, stowane przez niezalen placwk na-
kontekcie owietlenie jest sowane do owietlenia kon- ktre s umiesz- ukow, a raport z bada jest dostarczany
optymalnie dostosowane, za- kretnych zada wizualnych czone w ssiedztwie do klienta wraz z produktami. Pozwala
pewniajc odpowiednie wa- w odlegoci mniej- to koordynatorom ESD stworzy wa-
runki pracy. Jednake w celu unikni- szej ni 30 cm. To dlatego, e z tej od-
cia uszkodze wywoanych wyadowa- legoci oprawy mog naadowa pod-
niami zastosowanie opraw ESD jest ab- zespoy elektroniczne przez indukcj.
solutnie niezbdne. Wyadowanie wwczas moe nastpi na
przykad przy zetkniciu z czubkiem lu-
Wymagania dla owietlenia townicy.
antystatycznego
Komponenty elektroniczne mog by Oprawy firmy Waldmann
naraone na nage wyadowania z naado- wwykonaniu antystatycznym
Waldmann producent nowocze-
snych opraw oferuje szerok gam opraw
owietleniowych do obszarw chronio-
nych przed elektrycznoci antystatycz-
n. Oprawy w wykonaniu ESD speniaj Fot. 4. Lupa Tevisio
najwysze normy jakociowe. Do zasto-
sowa w produkcji elektroniki kierowa- sny program kontroli ESD,
ne s m.in. lupy Tevisio, oprawy na ra- a take pomaga w kontro-
mieniu i montowane Taneo oraz opra- li w zakresie zarzdzania
wy systemowe Tameto. Dla zapewnie- ochron ESD.
nia waciwoci antystatycznych szkla- Marcin Mager
na soczewka w Tevisio jest pokryta po Product Manager
obu stronach powokami przewodzcy- Waldmann Ligthting
mi, a plastikowe elementy, ktre nie s
Fot. 1. Optymalne owietlenie dla wymaga- wykonane z tworzywa przewodzcego,
jcych zada wizualnych. Lupa Tevisio oraz tak jak metalowa obudowa pokryte s Eltron, tel. 71 343 97 55
system Tameto wwykonaniu ESD farb przewodzc. www.eltron.pl

40 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

System gromadzenia energii


do farm wiatrowych
Jednym zwaniejszych aspektw technicznych zwizanych znowoczesnymi
instalacjami zasilania energi odnawialn s magazyny umoliwiajce tymczaso-
we przechowywanie nadwyek. Nie zawsze instalacja pozwala na sprzeda nad-
wyek energii do sieci energetycznej inie zawsze jest to opacalne. Wtakich przy-
padkach system musi mie magazyn zapewniajcy cigo zasilania ilikwiduj-
cy niestabilno zwizan znaturalnymi wahaniami produkowanej mocy.

T
akim magazynem jest oczywi- niaj znacznie wiksz trwao, bo
cie akumulator o duej pojem- liczba cykli adowania i rozadowywa-
noci, najczciej litowo-jonowy. nia jest w tym przypad-
Bezsprzecznie jest to element kosztowny ku prawie nieograniczo-
(ok. 1200 dol. za 1 kWh) i co wicej, ma na. Ultrakondensatory
on ograniczon trwao. Im bardziej in- mog by adowane
stalacja opiera si na niestabilnym r- i rozadowywane prda-
dle energii odnawialnej, tym niestety ma mi o bardzo duym na-
to bardziej negatywny wpyw na trwa- teniu w porwnaniu
o akumulatora i skraca czas jego eks- do akumulatorw i tym
ploatacji. Warto doda, e akumulator samym nie maj wikszo-
jako rdo energii ma te inne wady ci wad ogniw. W porwna-
na przykad nie pozwala pobra chwi- niu z tradycyjnymi akumulato- trzebn do popraw-
lowo duej mocy, bo jego prd rozado- rami, ultrakondensatory charakte- nego wyczenia urz-
wania jest niestety ograniczony. Dlatego ryzuj si krtszymi czasami adowania dze procesowych.
zasilanie instalacji przemysowych, sta- i rozadowania, duszym czasem bez- Moduy ultrakondensatorowe mog
cji dziaajcych bez obsugi z silnikami awaryjnej pracy i lepszymi waciwo- pracowa nawet przez 15 lat w oka-
i innymi odbiornikami wymagajcymi ciami w niskich temperaturach. zjonalnie uytkowanych aplikacjach.
duego prdu rozruchowego jest trud- Dugi czas ycia i krtki czas odpowie- Zostay zaprojektowane do montau
ne w realizacji. To samo dotyczy pr- dzi ultrakondensatorw pozwala ograni- w standardowych szafach przemyso-
du adowania, ktry nie moe przekro- czy uktuacje mocy wyjciowej, umo- wych, w ktrych wersja o mocy 10 kW
czy bezpiecznych wartoci i jeli rdo liwiajc doczanie wielkoskalowych (15 s) zajmuje wysoko 4 U. Dwa modu-
energii dostarcza wicej energii chwilo- farm wiatrowych do sieci energetycznej y mieszcz si w szae 19-calowej, a trzy
wej, np. przy silnym wietrze, nie zosta- jako bardziej niezawodnych rde ener- w szae 23-calowej.
nie ona zgromadzona i si marnuje. gii. Do takich celw uywa si np. baterii Moduy ultrakondensatorowe rmy
56-woltowych moduw ultrakondensa- Maxwell pozwalaj efektywnie zastpi
Ultrakondensatory torowych o pojemnoci 130 F kady. akumulatory w wymienionych aplika-
winstalacjach OZE Moduy ultrakondensatorowe serii cjach. Nie wymagaj one serwisowania
W takich przypadkach magazyn 56 V produkowanych przez Maxwell nawet do kilkunastu lat i nie zawieraj
energii moe zosta wykonany Technologies umoliwia- substancji toksycznych.
za pomoc ultrakondensa- j dostarczanie ener-
torw, ktre zapew- gii do sieci energe-
tycznej w przypad-
ku zanikw i zapa-
dw napicia dostar-
czanego przez gwne
rdo zasilajce. W ra-
zie dugotrwaych przerw
w zasilaniu mog one podtrzy-
ma napicie sieci podczas prze-
czania na alternatywne rdo zasila-
jce, ktrym moe by np. generator Magazyn Centralny Centrum Sp. zo.o.
Diesla lub ogniwo paliwowe. W apli- ul. Omulewska 27, 04-128 Warszawa
kacjach przemysowych moduy ultra- tel. 607 520 075, 665 600 168
kondensatorowe dostarczaj moc po- faks 22 611 67 47, www.mcc.pl

Elektronik Maj 2016 41


Raport | Prezentacje

Moduy IPM upraszczaj budow


ukadw napdowych do silnikw
Na caym wiecie wymienia si obecnie pro-
ste ukady napdowe bazujce na silnikach
pracujcych ze sta prdkoci obrotow na
napdy ze sterownikami elektronicznymi, ktre
zapewniaj zgodno znajnowszymi wymaga-
niami prawnymi wzakresie minimalnej spraw-
noci energetycznej nakadane przez dyrekty-
w ErP izapewniaj wysokie walory uytkowe.
Cay proces prowadzi do znacznego obnie-
nia mocy pobieranej przez ukady napdowe,
kosztw ich eksploatacji itym samym ogra-
nicza negatywny wpyw na rodowisko natu-
ralne. Badania przeprowadzone przez firm
Siemens wykazay, e wymiana wszystkich sil-
nikw wnapdach przemysowych na wersje
energooszczdne mogaby przynie 43TWh
oszczdnoci energii zuywanej rocznie na
terenie Unii Europejskiej.

S
ercem takich ukadw napdo- Sprawno energetyczna do 2020 roku. Dla silnikw elektrycz-
wych jest zawsze inwerter, a wic coraz istotniejsza nych o mocy 0,75375 kW s stosowa-
przeksztatnik napicia siecio- Unia Europejska podejmuje wiele ini- ne cztery stopnie okrelajce ich spraw-
wego 230 V 50 Hz jednofazowego lub cjatyw w kierunku minimalizacji zuy- no: IE1-4 (wikszy stopie = wiksza
trjfazowego 400 V w napicie trjfazo- cia energii elektrycznej, ktre s cz- sprawno). Od 2011 roku wszystkie
we o zmiennej czstotliwoci i wartoci. ci dugofalowej strategii 20/20 za- silniki musz spenia wymagania IE2,
Inwerter moe zosta wykonany z ele- kadajcej redukcj emisji CO2 o 20% a od 2015 roku jednostki 7,5375 kW
mentw dyskretnych, co wymaga uy-
cia okoo 20 komponentw. Niemniej
due inwestycje producentw pprze-
wodnikw w zakresie elementw duej
mocy doprowadziy do pojawienia si na
rynku moduw IPM (Intelligent Power
Modules), ktre w jednej obudowie za-
wieraj prawie cae rozwizanie ukado-
we takiego komponentu. IPM-y s mae
(wielkoci ukadw hybrydowych) i maj
du wydajno (moc i sprawno), co
zostao zapewnione kosztem wikszej
ich ceny w porwnaniu do rozwiza-
nia opartego na elementach dyskretnych
i mniejszej elastycznoci. Niemniej wady
te, wraz z poszerzajc si ofert rynko-
w tych produktw, coraz bardziej trac
na znaczeniu. Rys. 1. Schemat blokowy typowego falownika zasilanego zsieci jednofazowej

42 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

podpadaj pod wymaga-


nia IE3. Od 2017 roku IE3
bdzie obowizywa tak-
e dla silnikw z zakre-
su 0,757,5 kW. W wielu
sytuacjach najprostszym
sposobem zapewnienia
zgodnoci napdu z tymi
wymaganiami jest wymia-
na na jednostk sterowan Rys. 3. Przykadowe obudowy moduw IPM
za pomoc falownika.
nie zmniejsza to emisj zaburze EM. zwizanych z przygotowaniem pro-
IPM od wewntrz Dla konstruktora modu IPM jest a- jektu, kosztw obsugi posprzedanej
W najpopularniejszym zakresie mocy twiejszy w implementacji i szybciej za i serwisu, ktre s dla IMS-w mniej-
220 kW napdy zasilane s z sieci trj- jego pomoc mona przygotowa pro- sze. To samo dotyczy bada w zakre-
fazowej, mniejsze moce zwykle korzy- jekt. Ogranicza on ryzyko projektowe, sie EMC, certy katw UL i innych ate-
staj z sieci energetycznej jednofazowej. gdy konstrukcja IPM-a zostaa wcze- stw, ktre dla IMS-w mona uzyska
W tym przypadku modu IPM integru- niej dokadnie przebadania przez pro- atwiej i taniej.
je w sobie wiele elementw rozwizania ducenta i wiadomo, co si mona po Producenci tacy jak STMicroelec-
dyskretnego, jak pokazano na rysun- niej spodziewa. Mona te liczy na tronics, Fairchild i ON Semiconductor
ku 2. Jest to 6 tranzystorw IGBT lub wsparcie techniczne producenta i dys- zaangaowali si silnie w tematyk IPM
MOSFET, 6 diod usprawniajcych, ste- trybutora oraz na oprogramowanie, i co chwil wprowadzaj na rynek nowe
rowniki bramek oraz pomocnicze ele- ktre pomoe w implementacji. produkty tego typu. Niemniej dostpne
menty takie jak termistor, diody uka- Mimo tych wanych czynnikw prze- na rynku wersje mona oglnie podzie-
du zasilania bootstrapem i podobne. wagi nadal wielu konstruktorw woli li na kilka kategorii:
Niektre moduy maj wbudowany re- rozwizania dyskretne, bo usiuje ob- wykonane na podoach IMS (Insu-
zystor pomiarowy zapewniajcy kon- niy koszty do minimum przez za- lated Metal Substrate) a wic lamina-
trol prdu pyncego przez poszcze- pewnienie maksymalnego dopasowa- cie z rdzeniem aluminiowym. Oferuj
glne gazie mostka, spotyka si tak- nia ukadu do wymaga aplikacyjnych. one dobre parametry cieplne i s bar-
e komparatory i pojemnoci realizuj- Takie dziaania wida gwnie w za- dzo niezawodne.
ce kondycjonowanie sygnau pomiaro- kresie wersji przeznaczonych do wsp- wykonane na podou miedzianym
wego z tych rezystorw. pracy z silnikami o duej mocy, bo tam DBC (Direct Bonded Copper). Maj
Umieszczenie prawie wszystkie- oferta rynkowa IMS-w nie jest jeszcze najlepsze parametry cieplne i s do-
go w jednej obudowie niewtpliwie tak szeroka, aby zaspokoi wikszo stpne dla najwikszych mocy wyjcio-
zmniejsza wymiary sterownika o oko- wymaga konstruktorw. Dla aplikacji wych (rys. 3).
o 50% w porwnaniu do elemen- o mniejszej mocy wida, e rozwiza- zintegrowane w plastikowej obudowie
tw dyskretnych, poprawia te nieza- nia IMS-owe zyskuj przewag po stro- najtasze i o najsabszych parame-
wodno. Uycie IPM-a jest te prost- nie technicznej i problemem, jaki po- trach cieplnych, przeznaczone do jed-
sze, bo wikszo pocze zrealizo- zostaje jeszcze nierozwizany, s wy- nostek najmniejszej mocy.
wano wewntrz jego obudowy. Zwarta sze koszty. Specjalici wskazuj jednak, Ponadto, moduy IPM rni si obu-
konstrukcja jest te lepsza od stro- e gdy dokadnie policzy si wszystkie dowami, ale te zakresem mocy obsu-
ny EMC, ma mniejsze reaktancje pa- koszty rozwizania dyskretnego i mo- giwanych jednostek napdowych, bu-
soytnicze i tym samym pracuje bar- duowego, rnica staje si nieznaczca. dow wewntrzn i stopniem integra-
dziej stabilnie. Szczeglnie korzystnie Czsto nie uwzgldnia si bowiem cji oraz parametrami (termicznymi,
wypada tutaj integracja drivera blisko kosztw montau, wykonania pytki, sprawnoci, napiciem wejciowym
bramki tranzystora mocy, gdy znacz- kosztw inynierskich i projektowych i podobnymi).
Martin Schiel
Strategic Technical
Sales Manager,
Future Power Solutions

Future Electronics Polska


ul. Kopotowskiego 22
03-717 Warszawa
tel. 48 22 590 72 02, faks 48 22 590 72 30
future-info-pl@futureelectronics.com
Rys. 2. Przykadowe komponenty falownika integrowane wewntrz IPM-a www.futureelectronics.com

Elektronik Maj 2016 43


Raport | Prezentacje

Elektrownie soneczne
czysta energia
Elektrownie soneczne s bezpieczne, czyste i, co najwaniejsze, przyjazne dla
rodowiska. Jednoczenie postp techniczny wzamianie energii sonecznej na
energi elektryczn ikorzystne dotacje pastwowe przyczyniaj si do szybkie-
go wzrostu zainteresowania t dziedzin przemysu. Camille Bauer jest dostawc
inklinometrw stosowanych welektrowniach sonecznych solidno iprecyzja
wtym przypadku s szczeglnie podane iwymagane.

C
amille Bauer AG z Wohlen runki rodowiskowe mog one by sto- bocz do temperatury sigajcej 400
w Szwajcarii jest od dziesi- sowane w takich aplikacjach jak elek- 1000C. To ciepo nastpnie jest prze-
cioleci renomowanym dostaw- trownie soneczne. ksztacane w energi elektryczn za
c przetwornikw kta obrotu przezna- pomoc konwencjonalnych turbin pa-
czonych do rnych zastosowa. Kilka Jak buduje si elektrownie rowych.
lat temu rma rozszerzya ofert pro- soneczne? Du zalet technologii CSP jest to,
dukcyjn o inklinometry, oferujc dzi- Jedn z popularnych technologii jest e ciepo mona przechowywa duo
siaj takie nowoczesne przetworniki, jak CSP (Concentrating Solar Power). Jej atwiej ni energi elektryczn z wiatra-
programowalne wersje Kinax HW730. cech jest zastosowanie systemu kon- kw lub paneli fotowoltaicznych. Dziki
Inklinometry i przetworniki kta ob- centracji energii sonecznej, co odr- temu tego typu elektrownie mog do-
rotu stanowi poczenie midzy me- nia ten rodzaj elektrowni od fotowolta- starcza energi przez ca dob take
chanik a elektronik. Zamieniaj po- icznych. Podczas gdy te ostatnie prze- w nocy, korzystajc ze zmagazynowa-
oenie kta lub nachylenie na odpo- ksztacaj promienie soneczne bezpo- nego za dnia ciepa. Jednoczenie dzi-
wiedni proporcjonalny sygna analo- rednio w energi elektryczn, w elek- ki faktowi braku emisji CO2 praca elek-
gowy 420 mA. Ze wzgldu na nieza- trowniach CSP skupione promienie trowni nie ma negatywnego wpywu na
wodno i wytrzymao na trudne wa- soneczne podgrzewaj substancj ro- rodowisko.

44 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

Jak zapewni efektywno toruje napromieniowanie, prdko wia-


pracy? tru i przepyw masy nonika ciepa oraz
Wiedza jest kluczem do wysokiej wy- jest w kontakcie z lokalnymi jednostka-
dajnoci, a co za tym idzie do ekono- mi. Dziki tym wszystkim informacjom
micznego wykorzystania elektrowni so- zarzdza rozpoczciem pracy i jej zako-
necznej. Promienie soneczne s skupia- czeniem po zachodzie soca.
ne przez precyzyjnie uformowane lu- Gdy niebo jest bezchmurne, sys-
stra, ktre musz stale ledzi kt nachy- tem zarzdzajcy zna kt padania pro-
lenia promieni sonecznych z dokadno- mieni sonecznych, korzystajc z da-
ci do dziesitnych czci stopnia, aby nych o pooeniu geogracznym, da-
nie marnowa padajcego na nie pro- cie i czasie w danym momencie, a za-
mieniowania. Do tego zadania wykorzy- tem jest w stanie odpowiednio pozy-
stywane s specjalistyczne inklinome- cjonowa lustra. Natomiast w przypad-
try szwajcarskiego specjalisty w tej dzie- ku zachmurzonego nieba, jak rwnie
dzinie rmy Camille Bauer nalecej rozproszonego promieniowania, na-
do grupy Metrawatt. W kilku elektrow- chylenie promieni sonecznych odbie- Rys. 1. Inklinometr Kinax N702
niach CSP, midzy innymi w Hiszpanii, ga od teoretycznego kta ich padania.
inklinometry Camille Bauer wykorzy- Dlatego system pozycjonowania ma perspektywie czasu musz by jak naj-
stywane s przy produkcji czystej i wol- tzw. dodatkowy czujnik soca, w kt- mniej podatne na wszelkie zakcenia
nej od CO2 energii elektrycznej. rym wanie wykorzystywany jest in- w celu zapewnienia bezpiecznej komer-
Camille Bauer oferuje inklinometr klinometr. Innym miejscem zastoso- cyjnej eksploatacji. Na rynku dostp-
Kinax N702, ktry jest zainstalowany wania inklinometru jest kolektor, kt- nych jest tylko kilka urzdze nadaj-
w mechanizmie obrotowym kolektorw ry moe pracowa w pozycji parkowa- cych si do trudnych warunkw pra-
i wraz z innymi elementami z najwik- nia, ktra chroni kolektor przed za- cy, jakie wystpuj w tego typu aplika-
sz precyzj poda za promieniami so- nieczyszczeniem w nocy oraz przez od- cjach. Zwaszcza temperatura i wilgot-
necznymi. W sposb cigy, za pomo- powiednie aerodynamiczne ustawienie no s gwnymi wyzwaniami dla tych
c sygnau 420 mA, przekazuje infor- kta chroni przed burz oraz silnym urzdze. Po licznych testach produ-
macj o dokadnym nachyleniu kolek- wiatrem. cenci elektrowni sonecznych postano-
tora do jednostki sterujcej, co pozwola wili wykorzysta midzy innymi pro-
za pomoc siownikw hydraulicznych Klucz do wieloletniej dukty rmy Camille Bauer.
utrzyma paraboliczne lustro pod odpo- bezawaryjnej pracy Urzdzenia pojemnociowe s jedny-
wiednim ktem w stosunku do promie- Elektrownie soneczne s zaprojekto- mi z najlepszych systemw bezdotyko-
ni sonecznych. Centralna jednostka za- wane przecitnie na 25 lat uytkowa- wego skanowania sygnaw czujnika dla
rzdzajca w sterowni elektrowni moni- nia, a wszystkie elementy w duszej wyjcia analogowego. Kondensator po-
miarowy skada si z dwch elektrod
(stojany), pomidzy ktrymi zanurzony
jest wirnik, ktry zmienia proporcjonal-
nie pojemno w stosunku do absolut-
nej pozycji kta, etapem kocowym jest
generowanie prdu rwnie proporcjo-
nalnego do pozycji kta. System ma zin-
tegrowany ltr EMC zapewniajcy jego
niezawodno.
Pojemnociowy system pomiarowy
stosowany w przyrzdach zosta opa-
tentowany i od wielu lat sprawdzo-
ny w praktyce, przykadowo w zakresie
eksploatacji statkw, biogazowni i elek-
trowni. Gwne jego zalety to: niewra-
liwoci na znaczne wahania temperatu-
ry, wilgotno, brud, wstrzsy i wibra-
cje. Grupy produktw z serii Kinax maj
aprobat GL, wystpuj te wersje iskro-
bezpieczne EEx ia IIC T6, ktre mog
by stosowane w strefach zagroonych
wybuchem (strefa 1, 2).
mgr in. Marek Winiecki

Astat, tel. 61 848 88 71


www.astat.com.pl

Elektronik Maj 2016 45


Raport | Prezentacje

Styczniki DC iAC firmy Schaltbau


wsystemach fotowoltaicznych
Zapotrzebowanie na energi elektryczn nieustannie ronie z powodu coraz
wikszego nasycenia naszego otoczenia urzdzeniami technicznymi. Przy ogra-
niczonej wydolnoci energetycznej sieci (oraz jej duej awaryjnoci) zaczyna to
stanowi powany problem bo tradycyjnej energetyce jest coraz trudniej spro-
sta oczekiwaniom klientw.

W
ostatnich latach duym
wsparciem energetyki staj
si systemy fotowoltaiczne,
ktre s w stanie zapewni dodatkowe
lub nawet zastpcze zasilanie.
Firma Schaltbau jest specjalist w pro-
dukcji wysokiej jakoci ukadw stoso-
wanych w systemach DC i AC. Wanym
elementem jej oferty s styczniki do ob-
wodw prdu staego i przemiennego
oraz wersje dwukierunkowe do obwo-
dw DC i AC. S to nowoczesne kon-
strukcje z mechanizmem wydmuchu Rys. 2. Zastosowanie stycznikw C294 winstalacjach fotowoltaicznych wsystemie ppo.
uku i komor gaszeniow, profesjonal- Dwa stringi podczone do falownik zdwoma systemami MPPT
nie przetestowane i stosowane w prze-
myle sprawdzaj si rwnie w syste- i niezawodne odczanie/zamykanie ga- energii odnawialnej, poszukuje rozwi-
mach fotowoltaicznych, elektrowniach zi, sekcji lub nawet caej farmy foto- za zwikszajcych efektywno energe-
wiatrowych oraz innych systemach wy- woltaicznej w przypadku poaru, awa- tyczn. Jednym ze sposobw osignicia
twarzania energii odnawialnych na ca- rii lub serwisowania ukadu (rys. 1). tego celu jest zwikszenie napicia zasi-
ym wiecie. Zapewniaj bezpieczne Dynamicznie rozwijajcy si rynek lania ukadu.

Rys. 1. Zastosowanie stycznikw winstalacjach fotowoltaicznych

46 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

mona zastosowa doskonay stycznik


DC dwupolowy C294A/24EV z wydmu-
chem i gaszeniem uku, umoliwiajcy
podczenie do 4 gazi paneli PV o na-
piciu do 1000 V. Jest te dostpny go-
towy zestaw DCU-1000 ze stycznikiem
C294A/24EV, z zabezpieczeniami prze-
piciowymi rmy Dehn do bezpored-
niego montau (rys. 3). To rozwizanie
jest ekonomiczne i niezawodne. Napicie
wytwarzane przez panele PV zostaje
na dachu. Kabel dochodzcy do falowni-
ka jest odcity od napicia generowanego Rys. 4. Doskonae styczniki dwukierunkowe:
Rys. 3. Zestaw DCU-1000 ze stycznikiem przez panele PV, co zapewnia bezpiecze- seria CT, umoliwiajce czenie/rozcza-
C294A/24EV, umoliwiajcy podczenie stwo w czasie gaszenia poaru. nie wysokich napi zopatentowanym sys-
do 4 gazi paneli PV onapiciu do 1000 V Zastosowanie stycznikw gwarantuje temem wydmuchu igaszenia uku elektrycz-
niezawodno dziaania ukadu. Nawet nego oraz nowy stycznik C195 bidirectional
Czemu su styczniki w przypadku przepalenia kabla zasila-
winstalacjach?
wi nstalacjach? nia nastpuje odczenie obwodu DC. CL1315 (Un = 1500 V; Ith = 3 250 A).
W przypadku duych farm fotowolta- Styczniki dobieramy stosownie od Do duych instalacji doskonae s
icznych z inwerterem centralnym, sto- wielkoci systemu fotowoltaicznego. styczniki trzypolowe:
suje si podzia farmy na sekcje zacza- CA1315 (Un = 1500 V; Ith = 3 400 lub
ne/odczane stycznikami. Umoliwia Obwody DC 800 A).
to niezalene odczenie serwisowanej Mae i rednie instalacje: doskonae s
sekcji paneli fotowoltaicznych od wy- styczniki dwupolowe: Obwody DC sekcje
twarzajcego energi ukadu. Takie roz- C294 (Un = 1000 V; Ith = 240 A, akumulatorw
wizanie pozwala na efektywn prac C295 (Un = 200, 750, 1200 V; Do sterowania systemem adowania
instalacji PV bez kosztownych przesto- Ith = 2 120 A). sekcji akumulatorw moemy zasto-
jw. Aktywacj/dezaktywacj stycznika rednie instalacje: styczniki dwupolo- sowa styczniki specjalne dwukierun-
lub grupy stycznikw mona realizowa we (dostpne rwnie czteropolowe): kowe (rys. 4). Jest to uzasadnione ze
poprzez ukad sterowania zainicjowany C152 (Un = 450 V; Ith = 2 160 lub 200 A), wzgldu na dwukierunkowy przepyw
z panelu sterowania lub nawet z telefonu C155 (Un = 450 V; Ith = 2 250 lub 300 A), prdu, przy adowaniu i rozadowaniu
komrkowego. Mona w tym ukadzie C159 (Un = 300 V; Ith = 2 500 A) akumulatora. Do tych zastosowa mo-
rwnie zastosowa tradycyjny wycz- CL1215 (Un = 1500 V; Ith = 2 250 A). emy poleci styczniki jednopolowe,
nik bezpieczestwa tzw. grzybek za- Due instalacje: styczniki dwupolowe dwukierunkowe:
instalowany w ukadzie zasilania stycz- (dwukierunkowe patent): Do maych instalacji:
nikw. Wycznik umoliwia natych- CT 1215 (Un = 1500 V; Ith = 2 400 AFS 799 (Un = 80 V; Ith = 250 A)
miastowe odczenie ukadu PV od fa- lub 800 A), obwody rezystancyjne,
lownika lub falownika od sieci . CT 1230 (Un = 3000 V; Ith = 2 400 lub C220/600 (Un = 60 V; Ith = 600 A)
Przy maych ukadach PV stosuje si 800 A). obwody rezystancyjne
w ukadzie zasilania stycznika tradycyj- C195 (Un = 1200 V; Ith = 300 A).
ny wycznik bezpieczestwa. Jego insta- Obwody AC Do duych instalacji doskonae s
lacja w atwo dostpnym dla uytkowni- W obwodach AC maych i rednich styczniki (dwukierunkowe patent):
ka miejscu pozwala na szybkie odczenie instalacji stosowane s styczniki trzy- CT 1115 (Un = 1500 V;
(rys. 2) gazi paneli na dachu od falow- polowe: Ith = 400, 800) A, 1100 A nowo)
nika w czasie poaru (wymg dyrektywy C153 (Un = 450 V; Ith = 3 160 lub 200 A), CT 1130 (Un = 3000 V;
VDE-AR-E2100-712). W tym przypadku C156 (Un = 450 V; Ith = 3 250 lub 300 A), Ith = (400, 800) A).
Ze wzgldu na bogactwo opisywanego
Warto zauway, e styczniki przeznaczone do obwo- tematu nie jestemy w stanie zaprezento-
wa wszystkich informacji dotyczcych
dw AC nie nadaj si do obwodw prdu staego. stycznikw. Zapraszamy do odwiedze-
Te drugie maj specjaln konstrukcj zwydmuchem nia naszej strony internetowej lub o kon-
takt telefoniczny.
plazmy ikomor gaszeniow, gdy powstajcy na skutek mgr in. Krzysztof Ostrowski
przeczania uk nie ganie naturalnie przy przechodze-
niu sinusoidy przez zero. Wyjtkiem s specjalne wer-
IMPOL-1 F. Szafraski Sp. j.
sje C195 bidirectional oraz seria CT, zopatentowanym 02-255 Warszawa, ul. Krakowiakw 103
systemem wydmuchu igaszenia uku elektrycznego. tel. 22 886 56 02 wew. 16
tel. kom. 664344658
One nadaj si zarwno do obwodw AC iDC www.impol-1.pl, ostrowski@impol-1.pl

Elektronik Maj 2016 47


Raport | Prezentacje

Poczenia zewntrzne winstalacjach


fotowoltaicznych
Zcza to newralgiczne elementy instalacji fotowoltaicznych, od niezawodne-
go dziaania ktrych zaley bezawaryjno caych systemw. Wana jest jako
ich wykonania, parametry techniczne, ale liczy si te atwo podczania,
bowiem instalatorzy musz we waciwy sposb montowa zcza na przewo-
dach. Osoby te poszukuj rozwiza niewymagajcych zbyt wielu specjalnych
narzdzi, takich jak np. zaciskarki, oraz pozwalajcych na wykonanie montau
wjak najkrtszym czasie.

I
nstalatorzy wykonuj swoj prac W wikszych instalacjach fotowolta-
czsto w niewygodnych warunkach icznych podstawowe rozwizania nie-
(np. na dachu), std te wana jest jak koniecznie zawsze musz si sprawdzi.
najmniejsza liczba operacji wymaganych Std te wane jest, aby mie moliwo
do zainstalowania zcza. Oczekiwana zastosowania zczy, ktre mog praco-
jest take moliwo czenia za pomoc wa przy wyszym napiciu lub z wik-
tego samego elementu przewodw o do szym obcieniem prdowym. Podane
szerokim zakresie przekrojw (np. od przy tym jest, aby cz stykowa bya na
2,5 do 6 mm2). Wany jest ponadto ma- tyle uniwersalna, by nie byo konieczno-
teria, z jakiego wykonane s omawiane ci stosowania specjalnych adapterw
elementy. Zcza te s cay czas narao- lub przejciwek. Dotyczy to take mo-
ne na wpyw czynnikw rodowiskowych liwoci uycia wszelakiego rodzaju akce-
(deszcze, promieniowanie UV, due wa- soriw np. bezpiecznikw.
hania temperatur, zanieczyszczenia ro-
dowiska). Dlatego te testy przeprowa- Co na rynku?
dzane przez producentw s do rygo- Na rynku jest kilku wiodcych produ-
rystyczne w kocu musz oni zagwa- centw zczy do zastosowa fotowol-
rantowa prawidowe dziaanie przez mi- taicznych. Niektrzy z nich, starajc si
nimum kilkadziesit lat. dopasowa do przyjtych standardw,

Fot. 2. Szybki monta bez specjalistycznych


narzdzi upraszcza tworzenie instalacji,
gwarantujc przy tym minimalizacj bdw
montaowych

oferuj podobne rozwizania praktycz-


nie kompatybilne ze sob. Niestety jest
to tylko teoretyczne, gdy aden z nich
nie zaleca czenia swoich zczy z tymi,
ktre pochodz od innego producen-
ta, a wrcz jasno informuje, e nie bie-
rze odpowiedzialnoci gwarancyjnej
w przypadku stwierdzenia takiego dzia-
ania. Jest to suszne, bowiem z pozoru
tak samo wykonane elementy, pomimo
e mona je poczy ze sob, czsto r-
ni si bardzo istotnymi detalami.
Rnice mona na przykad zna-
le w konstrukcji stykw prdowych.
Aby zcze przewodzio waciwie prd
(zgodnie z zaoeniami projektanta), obie
Fot. 1. Zcza do instalacji fotowoltaicznych pracuj na zewntrz is naraone na wpyw czci mska i eska musz by wy-
czynnikw rodowiskowych std te ich szczelno jest kluczowa konane we waciwy sposb, uwzgld-

48 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

niajcy take margines bezpieczestwa


na starzenie si materiau. Producenci
przeznaczaj na badania ogromne sumy
pienidzy, tak aby zagwarantowa bez-
awaryjne dziaanie raz poczonego sys-
temu przez kilkadziesit lat. Istotne sta-
j si tu wskie tolerancje wymiarowe,
waciwy materia, odpowiedni ksztat
stykw czy siy dociskowe midzy cz-
ci esk a msk. Przykad negatyw-
nego wpywu sparowania zczy dwch
producentw; rne pokrycie galwanicz-
ne czci stykowych moe prowadzi do
powstania ogniwa elektrycznego na ich
poczeniu, co w niekorzystnym przy-
padku powoduje zainicjowanie zjawiska
korozji. Konstrukcja izolatora, ktry re-
alizuje skuteczne ryglowanie obu czci,
take jest istotna czasem drobna rni-
ca moe wywoa rozszczelnienie takiej
niedopasowanej pary, naraajc pocze-
nie na wpyw rodowiska zewntrznego,
a w skrajnych przypadkach doprowadzi
nawet do jej rozczenia przy niewielkim
napreniu przewodw.
Szczelne poczenia pozwalaj po-
nadto stosowa na zewntrz cz ele-
mentw montowanych zazw yczaj
w szafk ach instalacyjnych. Takimi s
m.in. bezpieczniki topikowe, ktre pod- Fot. 4. Wyprowadzenie bezpiecznikw poza szaf elektryczn pozwala nie tylko zmniejszy
czas pracy wytwarzaj ciepo. To ostat- rozmiar tej ostatniej, ale przede wszystkim wyeliminowa rdo ciepa zotoczenia pozosta-
nie moe mie niepodany wpyw na ych komponentw; dodatkowo zachowanie tego samego systemu przyczy uatwia insta-
pozostae urzdzenia pracujce obok latorom prac
nich, std te warto rozway uycie
elementw bezpiecznikowych monto- wietrzu, gdzie elementy te s dosta- Wykonanie zgodnie z obowizujcymi
wanych bezporednio w torach przewo- tecznie wentylowane przez naturalny normami gwarantuje take bezpiecze-
dw czcych panele z szafk ami roz- ruch powietrza. Nie byoby to moliwe, stwo eksploatacji podczas ewentual-
dzielczymi. Rozpraszanie ciepa zacho- gdyby nie wytrzymae, szczelne przy- nej zmiany przepalonego bezpiecznika
dzi w tym przypadku na wolnym po- cza zamontowane na ich kocach. instalator nie jest naraony na bezpo-
redni kontakt z elementami bdcymi
pod wysokim napiciem generowanym
przez owietlone panele soneczne.
Warto wic dobrze zastanowi si nad
wyborem odpowiedniego systemu po-
cze przy tworzeniu instalacji fotowol-
taicznych. Dziki temu mona zaoszcz-
dzi na czasie montau i przede wszyst-
kim mie pewno bezpieczestwa kom-
pletnej aplikacji, a take uatwi sobie
ewentualne jej serwisowanie w przyszo-
ci. Ma to szczeglne znaczenie w przy-
padku zakadanych okresw jej cigej
pracy wynoszcych okoo 25 lat.
Piotr Andrzejewski
Product Manager
wrmie Phoenix Contact

Phoenix Contact
Fot. 3. Producenci systemw zczy testuj swoje rozwizania tak, aby dugoterminowo tel. 71398 04 10
zapewni ich bezawaryjn prac http://www.phoenixcontact.pl

Elektronik Maj 2016 49


Raport | Prezentacje

Falownik solarny kluczowym elementem


wydajnej iniezawodnej przydomowej
instalacji fotowoltaicznej
Wedug szacunkowych danych, cakowita zainstalowana moc instalacji foto-
woltaicznych wroku 2015 osigna wPolsce okoo 50 MW, a poowa zainsta-
lowanej mocy znalaza zastosowanie wmikroinstalacjach. Prognoza rozwoju
rynku OZE na najblisze lata wskazuje na bardzo dynamiczny dalszy rozwj,
gdzie brana fotowoltaiczna bdzie miaa najwikszy udzia iwoptymistycz-
nym wariancie moc zainstalowana systemw fotowoltaicznych moe wzrosn
nawet do 280 MW w2019 roku.

W
raz ze wzrostem zapotrzebo- Kluczowym elementem jest napicia wejciowego oraz tzw. napicie
wania na wasn elektrow- falownik solarny startu falownika. Zaleca si, aby zakres
ni soneczn ronie rwnie Urzdzenia powinny charakteryzowa napicia wejciowego by moliwie duy,
wiadomo klientw pod ktem stoso- si przede wszystkim wysok sprawno- za napicie startu jak najnisze co
wania wysokiej jakoci komponentw, ci oraz solidnym wykonaniem, ktre zapewni wytwarzanie energii przy r-
ktre maj kluczowy wpyw na kom- gwarantuje du ywotno i mae stra- nym poziomie nasonecznienia. Rwnie
fort uytkowania, niezawodno syste- ty energii. W przypadku maych przy- istotnym elementem jest wydajna pra-
mu oraz wydajno instalacji. domowych instalacji wanym parame- ca punktu ledzenia mocy falownika
Gwnym skadnikiem instalacji s trem jest sposb chodzenia falowni- (MPPT), ktrego zadaniem jest optyma-
panele fotowoltaiczne, ktre zamie- ka, gdzie dla tego typu instalacji zaleca lizacja wytwarzanej energii w zalenoci
niaj energi promieniowania sonecz- si pasywne (konwekcyjne) chodzenie. od aktualnego nasonecznienia, rwnie
nego w energi elektryczn i stano- Dziki eliminacji wentylatorw urzdze- w ukadach paneli skierowanych w r-
wi najwiksz cz kosztow syste- nie staje si bardziej odporne na awarie nych kierunkach wiata (np. wschd
mu. Niezwykle istotnymi parametra- oraz znaczco obnia si poziom haa- zachd), wtedy wymagana jest obecno
mi w tym przypadku s nastpujce ce- su. Warto zwrci uwag take na klas w falowniku 2 jednostek MPPT.
chy: moc pojedynczego panelu, wydaj- ochrony falownikw, gdzie standardem
no, na ktr skadaj si m.in. spraw- jest IP65 obudowa chroni urzdzenie Przegld oferty
no, charakterystyka prdowo-napi- midzy innymi przed pyem oraz wod. Tego typu rozwizania oferuje rma
ciowa, tolerancja mocy (power toleran- Dziki wysokiej klasie ochrony moliwe Delta Energy Systems, naleca do Delta
ce), wspczynnik AM (kt padania jest instalowanie falownikw rwnie na Electronics, globalnego lidera w dzie-
promieni sonecznych) czy LID (pro- zewntrz pomieszcze. dzinie rozwiza z zakresu zasilania
centowa utrata mocy). Rwnie wan Z uwagi na duy wybr na rynku pa- gwarantowanego DC i AC, zarzdzania
kwesti jest deklarowana przez produ- neli fotowoltaicznych o rnych mo- energi, owietlenia LED oraz inwerte-
centa ywotno oraz warunki gwaran- cach i budowie, zdecydowanie atwiej rw solarnych.
cji. Dlatego warto skorzysta ze spraw- jest dopasowa moc paneli do falowni- Pene portfolio produktowe falowni-
dzonych ju rozwiza i rm, ktre s ka ni odwrotnie, w ten sposb w peni kw w zakresie od 3 do 50 kVA zawiera
obecne na rynku od wielu lat, co umo- wykorzystuje si moliwoci falownika. rwnie urzdzenia przeznaczone do ma-
liwia zwery kowanie wymienionych Due znaczenie na poziom uzysku ener- ych, redniej i duej wielkoci systemw
wyej parametrw. gii z systemu fotowoltaicznego ma zakres fotowoltaicznych. Produkty do przydo-

Rys. 1. RPI H3 Rys. 2. RPI H4A, H5A Rys. 3. RPI M6A, M8A, M10A

50 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

mowych instalacji o mocy 310 kVA wy- tereny rolnicze). Wszystkie falowniki RPI Kolejn funkcj systemu monitoro-
rniaj si wysok sprawnoci sigaj- objte s 5-letni gwarancj producenta wania jest Solivia Live rozwizanie
c nawet 98,3%, a poczenie lekkiej kom- skierowan bezporednio do uytkowni- rmy Delta przeznaczone do monito-
paktowej obudowy z wyjtkowo pro- ka kocowego, z moliwoci rozszerze- rowania systemw fotowoltaicznych za
stym w instalacji uniwersalnym uchwy- nia gwarancji nawet do 20 lat. porednictwem smartfona lub tabletu.
tem ciennym zapewnia prosty i szyb- Aplikacja umoliwia monitorowanie in-
ki monta urzdze. Charakterystyczn Monitoring dziaania stalacji fotowoltaicznej w kadej chwili
cech tej serii jest wysoka elastycz- Majc na celu efektywne zarzdza- i niezalenie od miejsca. Jest kompaty-
no w doborze falownikw, ktra wy- nia systemami fotowoltaicznymi, rma bilna z systemami operacyjnymi Apple
nika z szerokiego zakresu napicia wej- Delta oferuje wasny system monitorin- iOS, Windows Phone i Android.
ciowego 2001000 VDC oraz standar- gu Solivia Monitor 2.0, ktry jest w pe-
dowo wystpujcych 2 jednostek MPPT. ni kompatybilny rwnie z now seri Przewaga konkurencyjna
Dziki dwm asymetrycznym wejciom falownikw RPI i zapewnia monitoro- firmy Delta
(40/60%) z osobno ledzcym punktem wanie wielu systemw fotowoltaicznych Wysokie parametry falownikw rmy
MPP falowniki idealnie nadaj si do in- jednoczenie, gwarantujc niezawod- Delta z nowej serii RPI, a take ich nie-
stalacji dachowych o rnym ukierun- no eksploatacji i maksymalny zwrot zawodno i duga gwarancja stanowi
kowaniu paneli (np. wschd/zachd). z inwestycji w instalacje solarne. idealny wybr dla duych i maych in-
Innowacyjna konstrukcja obudowy ze- Za spraw nowych funkcji, portal in- stalacji fotowoltaicznych. Dziki ugrun-
spolonej z radiatorem wykorzystuje natu- ternetowy Solivia Monitor 2.0 wyrnia towanej i mocnej pozycji na rynku euro-
ralny proces konwekcji do odprowadza- si wysok funkcjonalnoci i umoliwia pejskim, Delta jest wiarygodnym i pew-
nia ciepa, cakowicie eliminuje stosowa- szybki dostp do najwaniejszych para- nym dostawc, dbajcym o swoich part-
nie wentylatorw, znaczco obnia koszty metrw, informacji o uzysku i stanie sys- nerw i klientw przez cay okres uyt-
utrzymania oraz zdecydowanie reduku- temu fotowoltaicznego. Dodatkowo po- kowania produktu.
je haas. Zamknicie innowacyjnego sys- zwala uytkownikowi na atwiejsze do-
temu chodzenia w obudowie o stopniu tarcie do pomocy ze strony instalatora Delta Energy Systems (Poland)
ochrony IP65 zwiksza ywotno pod- lub producenta, a take bezporednie ul. Poleczki 23, 02-822 Warszawa
zespow elektronicznych oraz umoliwia pobieranie kart katalogowych, instruk- tel. 22 335 26 08, faks 22 335 26 01
monta falownikw na zewntrz, w tym cji obsugi i innych materiaw dotycz- www.delta-emea.com, www.solar-inverter.com
na obszarach o wysokim zapyleniu (np. cych danej instalacji. support.poland@solar-inverter.com
Raport | Prezentacje

Infrastruktura techniczna
instalacji energii odnawialnej
od rda dosystemu
Systemy iinstalacje zasilajce wykorzystujce energi odnawialn zyskuj na
znaczeniu wraz zrosnc wiadomoci co do koniecznoci ochrony klimatu
oraz wyczerpywaniem si paliw kopalnych. Farmy fotowoltaiczne s jednym
zdwch najpopularniejszych rde tego typu, na potrzeby ktrych przygoto-
wano specjalne rodziny urzdze isystemw zapewniajcych ich optymaln
iwydajn prac, takie jak systemy monitoringu stanu lub sterowniki zapew-
niajce ledzenie soca przez ogniwa. Wponiszym artykule przedstawione
zostan takie rozwizania.

Farma fotowoltaiczna Controller) bazujcym na procesorze wyjcia zawierajcy 32 izolowane linie


Schemat pogldowy farmy PV poka- Intel Celeron. Odczyt informacji z kilku IO. Od strony mechanicznej zapewniony
zany zosta na rysunku 1. Zawiera on rozmieszczonych w rnych miejscach jest ruch paneli w osi X i Y.
kilka czujnikw natenia owietlenia czujnikw pozwala na wyznaczenie kie- Poza informacj o nateniu owietle-
(sunlight sensor) poczonych za pomo- runku padania promieni sonecznych nia system w podobny sposb (czujni-
c moduw przetwornikw analogowo- i staje si podstaw do ustawienia poo- ki i moduy akwizycji sygnau ADAM
-cyfrowych ADAM-4117 i sieci Modbus enia paneli PV. i kontrolery APAX) gromadzi informa-
z centralnym sterownikiem kompute- Poruszanie nimi zapewniaj silniki cje o temperaturze otoczenia (termopary
rowym PEC-3240 (Embedded Motion krokowe sterowane przez ukad wejcia i termorezystory) i temperaturze w obu-

52 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

dowach konwerterw energii, o napi-


ciu zasilajcym, o stanie bezpiecznikw Na wiecie zaczyna si szalestwo zwizane zenergi odnawialn, wkt-
i elementw ochronnych. Moduy cyfro- rym nikt wzasadzie nie dostrzega inie zastanawia si nad tym, e jej wykorzy-
wych wyj pozwalaj na wyzwolenie za- staniu towarzyszy powany problem zwizany znieprzewidywalnoci. Wiatr
bezpiecze i odcicie wybranych elemen- wieje za sabo lub za silnie, a chmury zwykle zawsze zasaniaj soce. Wefek-
tw instalacji po to, aby w trudnych wa- cie wiele systemw zasilajcych trzeba budowa zdu nadmiarowoci, co
runkach chroni instalacj przed uszko- dodatkowo zwiksza ich niemae koszty. Jest to istotne zwaszcza wkrajach
dzeniem. Z uwagi na to, e poszczegl- Europy Pnocnej, gdzie soca nie ma wiele.
ne elementy tej instalacji s rozproszo- Z takich powodw cay czas poszukiwane s nowe, bardziej stabilne rda
ne na duej przestrzeni, cao elemen- odnawialne, a przykadem mog by fale morskie, ktrych energia jest owiele
tw sterowania i akwizycji sygnau po- bardziej dostpna itake moliwa do wykorzystania. Pierwsze projekty zwi-
czona jest w obrbie sieci. Do komu- zane zwykorzystaniem tego rda ju si pojawiaj. We Francji iKorei Pd.
nikacji lokalnej modu akwizycji-kon- zrealizowane pilotaowe projekty, nowe zadanie onazwie MeyGen powsta-
troler wykorzystano RS232, sie w obr- je wSzkocji. Bdzie zawierao 269 turbin omocy cznej 400 MW zlokalizowa-
bie danej grupy urzdze zlokalizowa- nych wPentland Firth cieninie oddzielajcej archipelag Orkadw od pnoc-
nych w jednym miejscu tworzona jest za nej Szkocji. Inwestorem jest firma Atlantis, ktra ma ju dowiadczenie wwyko-
pomoc switcha i Ethernetu, a oddalone nywaniu duych instalacji energii odnawialnej.
instalacje poczone s kablem wiato-
wodowym, co zapewnia niewraliwo
komunikacji na zakcenia. Alternatywne moliwoci daj kontro- gii soca nie ma wiele lub s korzystne
Jak wida z danych pokazanych na ry- lery bezwentylatorowe z serii Uno-1000 uwarunkowania klimatyczne sprzyjajce
sunku, architektura systemu farmy PV i moduy ADAM-4000. Uno odpowia- wietrznej pogodzie. Instalacje te s bar-
ma charakter rozproszony, bo bazuje daj za komunikacj i obsug proto- dziej skomplikowane od farm fotowolta-
w duej mierze na wielu maych kompu- kow, ADAM-y za akwizycj danych icznych, z uwagi na to, e wykorzystu-
terach, a nie jednej jednostce centralnej. i sterowanie. j rozwizania mechaniczne, s znacz-
To celowe dziaanie, ktre ma zapewni
stabilniejsz prac, moliwo atwego Elektrownia wiatrowa
skalowania systemu i rozbudowy oraz Generatory wykorzystujce energi
utrzymania w ruchu. wiatru to drugie najpopularniejsze r-
Do takich zada kierowane s mo- do energii odnawialnej. Jest ono trakto-
duy APAX (Advantech Distributed wane jako gwne w krajach, gdzie ener-
Computer) pozwalajce na sterowanie,
akwizycj danych i zdalne zarzdzanie.

Ethernet
Fiber Optics
Serial (RS-232/422/485)
Rys. 1. Schemat pogldowy infrastruktury technicznej farmy PV

Elektronik Maj 2016 53


Raport | Prezentacje

Ethernet
Fiber Optics
Serial (RS-232/422/485)

Rys. 2. Schemat farmy wiatrowej

nie wiksze i generuj du moc. Z tych Oba te elementy zapewniaj jednocze- centrum zarzdzania farm wiatrow
przyczyn niezbdna infrastruktura za- sn akwizycj danych z wielu czujni- przez sie bazujc na Ethernecie.
wiera wicej urzdze z zakresu pomia- kw wibracji rozmieszczonych w kry- Centrum zarzdzania farm, a wic
rw i sterowania (rys. 2). tycznych miejscach. Wykorzystuje si grup turbin rozproszonych na duym
Jej podstaw jest system monitorowa- tutaj system monitoringu pracy trans- obszarze, odbiera komunikaty z syste-
nia drga turbiny, ktry stanowi pod- formatora znajdujcego si pomidzy mw monitoringu zlokalizowanych na
staw utrzymania w ruchu dziaania ge- turbin a sieci energetyczn, co moe turbinach i traktuje je jako dane wej-
neratora i prognozowania awarii gw- zosta wykonane za pomoc moduw ciowe do systemu SCADA (Advantech
nych czci napdowych (miga, prze- I/O (DMU-3010/5010) przeznaczonych WebAccess). W ten sposb informacje
kadni i prdnicy). Do tego celu mona do zdalnych pomiarw parametrw, ta- prezentowane s w syntetycznej i czytel-
wykorzysta kontroler ECU-1801 razem kich jak napicia i prdy, temperatury nej formie dla obsugi farmy na moni-
z kart akwizycji danych ECU-1060. oleju itp. Sygnay te s przesyane do torach komputerw. Infrastruktura sieci
czcej poszczeglne obiekty i urzdze-
nia zawiera switche zarzdzalne z serii
EKI, komputery UNO-4600 i kontrolery
embedded TPC-1070H and UNO-1170A,
niemniej konkretna implementacja zale-
y od lokalnych uwarunkowa.

Advantech Polska
Rafa Rajczonek, Key Account Manager
ul. Dziakowa 121B, 02-234 Warszawa
tel. 504 254 883, 22 315 11 25
rafal.rajczonek@advantech.pl

54 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

Victron Energy EasySolar


wszystko, czego
potrzebujesz wjednym
zintegrowanym urzdzeniu
EasySolar to tzw. All-In-One, czyli kompleksowe rozwizanie do
przetwarzania energii wniewielkim wyspowym systemie fotowol-
taicznym. Urzdzenie zawiera wsobie fotowoltaiczny regulator
adowania MPPT, inwerter sinus, adowark akumulatorw, panel
dystrybucji energii wyposaony wwyczniki rnicowo-prdo-
we oraz nadprdowe, a take automatyk sterujc niezbdn
do poprawnego wspdziaania tych elementw. Zintegrowanie
wymienionych urzdze wjednej obudowie znacznie upraszcza
system iminimalizuje liczb przewodw poczeniowych.

E
asySolar podcza si do sieci zasilajcej, do baterii aku- Bliniaczy model obsuguje bateri akumulatorw 48 V, ma
mulatorw, do paneli fotowoltaicznych oraz do obcie- adowark 35 A, zawiera dwa rwnolege regulatory adowania
nia. Bateria akumulatorw adowana jest ze rda fo- 150 V, 35 A (maksymalna moc PV 22000 W).
towoltaicznego lub w przypadku jego braku moe by adowa-
na z sieci za porednictwem wbudowanej adowarki. W przy-
padku braku energii fotowoltaicznej oraz wyczerpania aku-
mulatorw, na wyjciu pojawia si energia pobierana z sieci.
W przypadku zwikszonego zapotrzebowania na moc, a wic
gdy prd ze soca nie wystarcza, dodatkowa energia moe
zosta pobrana z sieci. Wszystkie elementy, ich praca oraz
priorytety dziaania s w peni kongurowalne za pored-
nictwem darmowego programu. W zalenoci od potrzeb
i wymaga istnieje szereg gotowych scenariuszy przygotowa-
nych przez inynierw Victrona w celu uatwienia konguracji.

Dopasowane rozwizanie
EasySolar wystpuje w czterech wariantach w zalenoci
od napi i zapotrzebowania na moc.
Najmniejszy system obsuguje bateri akumulatorw o na-
piciu znamionowym 12 V, jego inwerter ma moc 1600 VA,
a adowarka aduje maksymalnym prdem 70 A. Kontroler a-
dowania obsuguje maksymalne napicie paneli 100 V i adu-
je akumulatory maksymalnie prdem 50 A (czyli maksymalna
moc paneli to 700 W).
Drugi z kolei wariant przeznaczony jest na system 24-wol-
towy, ma inwerter o mocy 1600 VA i adowark 40 A, re-
gulator adowania do 100 V i o prdzie wyjciowym 50 A
(1400 W mocy PV).
Wiksze rozwizanie, rwnie o napiciu 24 V, ma inwerter
3000 VA, adowark 70 A i dwa rwnolege regulatory ado-
wania kady 100 V 50 A (maksymalna moc PV 21400 W).

Dacpol, ul. Puawska 34, 05-500 Piaseczno


tel. 22 70 35 209, dacpol@dacpol.eu, www.dacpol.eu

Elektronik Maj 2016 55


Raport | Prezentacje

Polimerowe oyska lizgowe


do zastosowa wpanelach solarnych
Nieodczn czci nowoczesnej i wydajnej instalacji solarnej jest system
ustawiania ogniw w kierunku padania promieni sonecznych i optymalnego
nachylenia paneli fotowoltaicznych, ktry pozwala na zwikszenie produkcji
energii elektrycznej oponad 30%. Taki mechanizm musi umoliwia dugotrwa-
bezobsugow prac nawet przy skrajnych warunkach pogodowych, ponie-
wa systemy fotowoltaiczne s czsto instalowane wodlegych miejscach, a ich
praca jest nadzorowana tylko zdalnie. Wartykuje przedstawiono projekt takie-
go systemu dziaajcy woparciu opolimerowe zyska lizgowe idostpny na
rynku pod nazw SolarOptimus oferowany przez niemieck firm Conergy AG.

N
iemieckie rmy z brany ma- lin, zapewniona zostaa dugotrwaa
szynowej oraz instalacji prze- bezobsugowa praca nawet przy skraj-
mysowych zaliczaj si do nych warunkach pogodowych.
wiatowej czowki w dziedzinie rozwi- Podczas projektowania systemu ste-
za na potrzeby elektrowni wiatrowych lay dla ogniw PV, trzeba byo rw-
oraz sonecznych. Taka pozycja jest za- nie uwzgldnia fakt, e systemy fo-
sug dynamicznych uczestnikw ryn- towoltaiczne s czsto instalowane
ku, takich jak Conergy AG. Firma ta, po- w miejscach, w ktrych wystpuje bar-
cztkowo zajmowaa si integrowaniem dzo maa wilgotno oraz silne narae-
systemw solarnych, a obecnie oferuje nie na dziaanie piasku oraz drobnego
szerok gam produktw wykorzystuj- pyu. Innym wanym czynnikiem ro-
cych energi odnawialn do wytwarza- dowiskowym jest bardzo szeroki zakres
nia energii elektrycznej, ciepa, a take temperatur, w ktrym wymaga si per-
do chodzenia. fekcyjnej pracy oysk umoliwoaj-
Dziki systemom podania za so- cych ruch stelay z zamocowanymi pa-
cem SolarOptimus, panele fotowolta- nelami PV.
iczne rmy Conergy AG s zawsze usta-
wione pod optymalnym ktem do so- Polimery iglidur wgwnych
ca, a dziki zastosowaniu elementw punktach oyskowania
oferowanych przez igus, takich jak o- Z punktu widzenia powyszych wy- Fot. 2. Gowica przegubowa igubal dosto-
yska lizgowe iglidur, gowice przegu- maga, najkorzystniejsze okazay si sowana do indywidualnych potrzeb klienta,
bowe igubal, czy jednostki liniowe dry- produkty rmy igus, ktre sostay za- ktra zostaa zastosowana jako element po-
stosowane we wszyst- czeniowy cigien czcych moduy foto-
kich punktach o- woltaiczne ze stelaem
yskowania syste-
mu SolarOptimus. brykantw, na ktrych mog osadza
Na gwnych osiach si zanieczyszczenia. W tych warun-
systemu stelay, kt- kach uytkowania jest to podstawowy
re maj okoo 20 me- wymg do zapewnienia duej ywotno-
trw dugoci, zasto- ci oyska.
sowano oyska z po- W celu odcienia silnikw, w ele-
limeru iglidur G, kt- mentach ruchomych systemu nad-
re gwarantuj bardzo nego uyto oysk liniowych wykona-
mae tarcie oraz bez- nych z wysokogatunkowych polime-
obsugow prac. Ze rw rmy igus. oyska liniowe dry-
wzgldu na smar stay lin gwarantuj precyzj liniowego pro-
wbudowany w wy- wadzenia osi. Obudowa oyska drylin
sokogatunkowy poli- W jest wykonana z wytrzymaego sto-
Fot. 1. Widok boczny oyska lizgowego drylin Wzainstalowa- mer, nie trzeba stoso- pu cynku i porusza si po stabilnej szy-
nego wsystemie nadnym SolarOptimus wa dodatkowych lu- nie. Zestawienie twardo anodowanego

56 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

aluminium (szyna) oraz materiau li- Dowiadczenia


zgowego iglidur (wkadki lizgowe) za- zpolskiego rynku
pewnia pynny ruch lizgowy z niskim Opisane produkty zo-
wspczynnikiem tarcia. Piasek oraz stay rownie zastosowa-
py nie wpywaj na prac tego oyska ne w stacjach AFS-1800
liniowego: s po prostu spychane bez wyprodukowanych w r-
pogarszania waciwoci lizgowych. mie 3D-nano, ktre prze-
znaczone s do procesw
Poczenie moduw barwienia i napeniania
fotowoltaicznych ze stelaami barwnikowych ogniw fo-
W cignach czcych stelae modu- towoltaicznych. Jednymi
w fotowoltaicznych rma Conergy za- z kluczowych elementw
stosowaa gowice przegubowe igubal. stacji s ruchome plat-
Te elementy poczeniowe s w stanie formy, na ktrych za- Fot. 3. System drylin N regulujcy kompensacj nierwnoci
przenosi due siy i zapewniaj bardzo montowano po 24 gowi- powierzchni szka
dobr amortyzacj oraz s piciokrot- ce barwico/napeniaj-
nie lejsze od konwencjonalnych, me- ce zawieszone w sposb umoliwiajcy przekada si na lejsz prac silnikw
talowych opraw oyskowych. Z punk- kompensacj nierwnoci powierzchni elektrycznych. Precyzyjne sterowanie
tu widzenia systemw podajcych za szka. Zapewnienie cakowitej szczelno- ruchem platform w trzech osiach zreali-
socem maj dodatkow, jeszcze wa- ci poczenia gowicy z moduem uda- zowano przy wykorzystaniu zmotory-
niejsz zalet: gowice przegubowe s o si zrealizowa przez wykorzystanie zowanych stolikw liniowych z napdem
bezobsugowe nawet wtedy, gdy w ich lekkich, miniaturowych prowadnic li- rubowym.
otoczeniu wystpuje silne zapylenie niowych z oyskami lizgowymi r-
oraz due czstki zanieczyszcze. Nie my igus, ktre odpowiadaj za precyzyj-
wystpuje ryzyko zatarcia lub zabloko- ne dopasowanie wszystkich 48 gowic igus Sp. zo.o.
wania, a wbudowany smar trway za- do nierwnej powierzchni szka. Dziki ul. Dziakowa 121C, 02-234 Warszawa
pewnia mae tarcie przy maksymalnej zastosowaniu w/w prowadnic udao si tel. 22 863 57 70, faks 22863 61 69
odpornoci na cieranie. rwnie zmniejszy mas platform co info@igus.pl, www.igus.pl

dry-tech :

atwe w uyciu bezsmarowe oyska lizgowe. Rozwiza-


the-chain:
atwe doprowadzanie energii w ruchu w dowolnym kierunku.
nia umoliwiajce ruch obrotowy, wahliwy, oscylacyjny oraz atwe konstruowanie dziki prowadnikom, przewodom oraz
liniowy oparte na bezsmarowych, polimerowych oyskach elementom od rmy igus . Dobr, obliczanie oraz zamawianie

lizgowych rmy igus . Bezsmarowe, wytrzymae i ekonomiczne on-line dostawa nawet w cigu 24 godzin.

rozwizania do wielu rnorodnych zastosowa.

.pl/dry-tech plastics for longer life



.pl/the-chain motion plastics

igus Sp.zo.o. Tel. 22 863 5770 info@igus.pl www.igus.pl



igus Sp.zo.o. Tel. 22 863 5770 info@igus.pl www.igus.pl

Elektronik Maj 2016 57


Raport | Prezentacje

Zcza fotowoltaiczne MC4 firmy


Multi-Contact po prostu najlepsze
Zcza to instalacji fotowoltaicznych to grupa komponentw om.in. specjal-
nych waciwociach rodowiskowych, dobrych parametrach wzakresie trans-
misji duych prdw staych idugoterminowej jakoci. Pionierem wtej dzie-
dzinie i twrc dwch wiatowych standardw zczy znanych jako MC3
iMC4 (gdzie liczby 3 i4 oznaczaj rednic kontaktu wtyk/gniazdo) jest firma
Multi-Contact ze Szwajcarii.

R
ozwizania Multi-Contact opie-
raj si na specjalnym elemen-
tom sprystym Multi-lams
(rys. 1), ktre zapewniaj minimaln re-
zystancj kontaktu w planowanym czasie
dziaania. W przypadku zczy przemy-
sowych Multi-lams umoliwiaj prze-
sy prdu o duych wartociach (nawet Rys. 2. Multi-lams wzczach przemysowych Rys. 3. Zcza PV zserii MC4
80 kA) z moliwoci wykonania wielu
cykli poczeniowych (rys. 2). W przy-
padku zczy PV liczba cykli poczenio-
wych moe by niewielka, ale wymaga
si, aby zcza zapewniy transport ener-
gii elektrycznej wyprodukowanej przez
panele PV do przetwarzajcych j falow-
nikw z minimalnymi stratami w du-
gim okresie dziaania (powyej 20 lat)
i w trudnych warunkach zewntrznych.
Powysze wymagania speniaj zcza fo-
towoltaiczne oraz niskooporowe przewo-
dy solarne rmy Multi-Contact. Multi-
Contact gwarantuje rezystancj kontak-
tu w chwili poczenia oraz po ok. 20 la-
tach nie przekraczajc 0,35 m.
Ju w fazie projektowania zczy wzi-
to pod uwag ich czas dziaania wybie-
rajc odpowiednie materiay, z ktrych
bd wykonane. W przypadku elemen-
tw kontaktowych zdecydowano si na
mied pokryt cyn, gdy na poczeniu
Cu-Sn powstaje rnica potencjau rw-
na 260 mV zapewniajca mniejsz szyb- Rys. 4. Wyniki testu symulujcego zachowanie zczy MC4 po ok. 20 latach pracy
ko korozji elektrochemicznej w mia-
r upywu czasu. Dla porwnania, kon- kontaktu w dziaajcej instalacji, w zwiz- rezystancj w wszystkich krytycznych
takty miedziane pokryte srebrem s gor- ku z tym, aby udowodni jako wykonu- punktach, a proces starzenia zasymulo-
szym rozwizaniem, gdy rnica poten- je si badania starzeniowe zczy poddajc wano wykonujc 400 cykli grzania i cho-
cjau styku Cu-Ag wynosi 320 mV. je naraeniom temperaturowym i rodo- dzenia w zakresie temperatur od 40 do
Wobec stosunkowo krtkiej historii wiskowym w komorze klimatycznej. + 85 C. Po kadych 50. cyklach zcza
wiatowej fotowoltaiki nie mona powo- Dla omawianych zczy takie testy rozczano, mierzono rezystancj i po-
a si na wyniki pomiarw rezystancji przeprowadzono w 2012 roku. Badano nownie czono. W ostatnim etapie pod-
dano je dziaaniu wysokiej temperatury
(85C) w wilgotnej atmosferze (715 g/kg)
przez 1000 godzin. Wyniki testu przed-
stawia rysunek 4. Jak wida pocztkowa
Rys. 1. Multi-lams spryste elementy kontaktowe rezystancja kontaktu po poczeniu ni-

58 Maj 2016 Elektronik


Prezentacje | Raport

gdy nie przekroczya 0,35 m (fot. 8), ale ich parametry technicz-
i spodziewana dugookresowa ne, niewidoczne dla oka, przewa-
rezystancja kontaktu nie prze- nie s znacznie gorsze, co potwier-
kroczy 0,35 m. Rezystancja dzaj niezalene badania wykona-
poczenia przewodu ze z- ne przez niemiecki TV Rheiland,
czem z wykorzystaniem odpo- ktry metodami termowizyjnymi
wiedniego narzdzia nie prze- pokaza, e podrabiane elementy
kroczya 60 . Multi-Contact przegrzewaj si.
jako jeden z bardzo niewielu Wszystkie elementy pocze-
producentw moe rwnie po- niowe produkowane przez rm
da wyniki 12-letniego monito- Multi-Contact odpowiadaj obo-
ringu pocze wasnej instala- wizujcym normom (DIN V VDE
cji PV umieszczonej na dachu V 01263, ochrona przed dotykiem
rmy (rys. 5). Porwnanie war- Rys. 6. Zaleno rezystancji kontaktu od temperatury bezporednim IP2X, wedug nor-
toci z rysunku 4 i 5 pokazuje ijakoci poczenia zprzewodem my IEC60529), zapewniajc bezpie-
znaczne rnice wartoci po- czestwo uytkowania
miarowych uzyskanych w po- nawet w sytuacji roz-
miarach instalacji rzeczywistej czenia obwodu, a nale-
(R180 ) i wartoci zmie- y zda sobie spraw,
rzonych w komorze klimatycz- e napicie nominalne
nej (R350 ), co pokazuje instalacji moe wyno-
e badania w komorze mona si nawet 1000 V. Fir-
traktowa jako tzw. najgorszy ma uzyskaa nast-
przypadek. Fot. 7. Zaciskarka do zczy MC4 iobok pujce certy katy dla
Bardzo wanym czynnikiem, prawidowo zacinity pin swoich zczy: UL,
czsto niedocenianym, wpy- TV, GOST, szczelno-
wajcym na cakowit rezy- ci IP68 1 h/1 m, od-
stancj jest odpowiednie za- pornoci na zasolenie
cinicie zczy na przewo- (wane w obszarach
dzie. W przypadku nieprawi- morskich) oraz odpor-
dowego zacinicia, dziaania noci na amoniak ga-
nieodpowiednimi narzdzia- zowy zawarty w po-
mi rezystancja instalacji szyb- wietrzu (wane w tere-
ko wzrasta wraz ze wzrostem Fot. 8. Oryginalne zcza MC4 (pierwsze zlewej) iich kopie nach rolniczych).
temperatury otoczenia (rys. 6).
Z tego powodu Multi-Contact oferuje Uwaga na podrbki Przewody
specjalnie zaprojektowan zaciskark Od momentu stworzenia systemu z- Zcza mona czy z przewodami
do zczy MC4, ktra nie tylko zapew- czy MC4 przez rm Multi-Contact na solarnymi o przekrojach 1,5, 2,5, 4, 6
nia odpowiedni jako poczenia, ale rynku pojawio si wiele ich kopii r- i 10 mm. Przewody solarne oferowane
rwnie znacznie przyspiesza wykona- nych producentw z Azji i Europy. Kopie przez rm Multi-Contact charaktery-
nie instalacji. wygldaj podobnie do oryginaw zuj bardzo dobre parametry elektrycz-
ne (maa rezystancja), mechaniczne
(elastyczno w niskiej temperaturze,
odporno na rozciganie), chemiczne
i rodowiskowe. Przewody s pokryte
substancj ograniczajc palenie. Czas
dziaania przewodw podawany w ka-
talogu wynosi 25 lat. Przewody maj
certy kat TV.
Dodatkowe informacje, prbki i kata-
logi mona otrzyma w rmie Semicon
autoryzowanego dystrybutora pro-
duktw dla fotowoltaiki rmy Multi-
Contact.
mgr in. Alicja Miosz

Autoryzowany dystrybutor produktw


dla fotowoltaiki firmy Multi-Contact
Semicon Sp. zo.o.
tel. 22615 73 71
Rys. 5. Wyniki monitoringu rzeczywistej instalacji wfirmie Multi-Contact www.semicon.com.pl

Elektronik Maj 2016 59


Dodaj do ulubionych

Na stronie internetowej Tesla Institute zamieszczono zbir kalkulatorw online


dowyznaczania parametrw cewek indukcyjnych. Kalkulatory te su do obli-
czania parametrw cewek powietrznych rnego typu.

C
ewki tego typu maj wiele zalet. Na przykad, inaczej
ni jest to w przypadku cewek z rdzeniem o waciwo-
ciach ferromagnetycznych, indukcyjno cewek po-
wietrznych nie zaley od prdu, ktry przez nie przepywa.
Nie wystpuje w nich dziki temu zjawisko nasycenia w razie
przekroczenia granicznej wartoci prdu. W zwizku z tym
mona je wykorzystywa tam, gdzie znieksztacenia sygna-
u s niepodane, wtedy gdy z tego powodu nie mona uy
cewki z rdzeniem ferrytowym. Przykadem s urzdzenia au-
dio oraz radiowe. Zalet cewek powietrznych jest oprcz tego
brak strat w rdzeniu.
Cewki powietrzne nie s pozbawione wad. Na przykad z po-
wodu braku rdzenia w celu uzyskania wymaganej indukcyj-
noci potrzebne s wiksze zwoje i/albo wiksza ich liczba.
W konsekwencji tego cewki maj wiksze rozmiary. Skutkiem
jest te nisza czstotliwo rezonansu wasnego z powo-
du wikszej pojemnoci midzyzwojowej oraz wiksze stra-
ty w uzwojeniach.
Spis i odnoniki do kalkulatorw przygotowanych przez niskich czstotliwoci, poniej 3 MHz, dla cewek z lakierowa-
Tesla Institute mona znale na stronie www.tesla-institu- nymi miedzianymi uzwojeniami.
te.com/index.php/electronic-components/coils. W opisie po- Kalkulator skada si z trzech pl tekstowych, w ktre naley
szczeglnych narzdzi podajemy te ich bezporednie adresy. wpisa wielkoci wejciowe. S to: indukcyjno (inductance),
rednica korpusu (coil diameter) oraz rednica drutu uzwoje-
Single layer core inductor calculator nia (wire diameter). W polach z wynikami oblicze, ktre zo-
Pierwszym narzdziem, ktre przedstawiamy, jest kalkulator stay wyrnione kolorem ciemniejszym ni to, wywietlana
Single layer air core inductor calculator (www.tesla-institute. jest dugo uzwojenia (coil length) oraz liczba zwojw (num-
com/!app/sim/slacic.php). Suy on do obliczania parametrw ber of turns). Wielkoci wejciowe i wynikowa dugo uzwoje-
jednowarstwowych cewek powietrznych. W kalkulatorze tym nia mog by podawane w rnych jednostkach (inches, mils).
wykorzystano formu Wheelera, ktra sprawdza si w zakresie Po wprowadzeniu danych wejciowych wyniki wywietlane s
po wybraniu przycisku Calculate. Wpisane wartoci i wyniki
mona wyczyci przyciskiem Clear. Tak samo obsuguje si
pozostae narzdzia.

Multilayer core inductor calculator


W kalkulatorze Multilayer core inductor calculator (www.
tesla-institute.com/!app/sim/acic.php) obliczane s parametry
wielowarstwowych cewek powietrznych na podstawie liczby
zwojw i wymiarw uzwojenia. Zaleno sprawdza si w za-
kresie niskich czstotliwoci, poniej 3 MHz, dla cewek z la-
kierowanymi miedzianymi uzwojeniami. Wielkociami wej-
ciowymi w tym narzdziu s: indukcyjno (inductance), we-
wntrzna rednica cewki (coil inner diameter), dugo uzwo-
jenia (coil length) i przekrj drutu (wire gauge). W czci
z wynikami wywietlane s natomiast: liczba zwojw (num-
ber of turns), liczba zwojw w warstwie (turns per layer), licz-
ba warstw (number of layers), zewntrzna rednica cewki
(coil outer diameter), rednica drutu (wire diameter), dugo
drutu (wire length) i rezystancja (DC resistance).

60 Maj 2016 Elektronik


Dodaj do ulubionych
Flat spiral coil inductor calculator
Kolejnym narzdziem jest Flat spiral coil inductor calculator Nowa generacja
(www.tesla-institute.com/!app/sim/fscic.php) do parametrw przetwornic DC-DC
paskich spiralnych cewek. Uywa si ich m.in. w znacznikach firmy Mornsun Konsultacje techniczne
RFID oraz czujnikach zblieniowych. Sposb wyznaczania wy- i dostawca w Polsce:
miarw geometrycznych cewki zosta zilustrowany na rysunku Velcom Sp. z o.o., Wrocaw
tel. 71 307 10 21
w opisie kalkulatora. W sekcji danych wejciowych kalkulato- velcom@velcom.com.pl
ra poda naley wartoci nastpujcych wielkoci: wewntrz-
nej rednicy cewki (coil inner diameter), liczb zwojw (num-
ber of turns), rednicy drutu (wire diameter) i odlegoci mi-
dzy zwojami (spacing between turns). W czci wynikowej, po
wybraniu przycisku Calculate, wywietlane s wartoci: induk-
cyjnoci (inductance), zewntrznej rednicy cewki (outer dia-
meter) i dugoci drutu (wire length).

Zaprenumeruj codzienny newsletter


z branowymi informacjami
ElektronikaB2B.pl/newsletter

Single layer planar spiral coil conductor


calculator
W kalkulatorze Single layer planar spiral coil conductor cal-
culator obliczane s parametry cewek planarnych (www.tesla-
institute.com/!app/sim/slpscic.php). Korzysta si z nich prze-
wanie w zakresie wyszych czstotliwoci, a wykonuje w po-
staci cieek na PCB.
Zmiennymi wejciowymi s: liczba zwojw (number of
turns), odlego midzy zwojami (spacing between turns),
szeroko zwoju (turn width) oraz rednica zewntrzna cewki
(outer diamter). Sposb wyznaczania wymiarw geometrycz-
nych cewki przedstawiono na rysunku w opisie kalkulatora.
Obliczenia wykonywane s dla czterech typw cewek rni-
cych si ksztatem. Sekcja wynikw jest w zwizku z tym po-
dzielona na cztery czci, w ktrych wyznaczona warto in-
dukcyjnoci wywietlana jest dla cewek kwadratowych (squ-
are), w ksztacie szeciokta (hexagonal), omiokta (octa-
gonal) i okrgu (circular). Dla kadej z nich wynik oblicza-
ny jest trzema metodami (Modied Wheeler, Current Sheet,
Monomial Fit). Oprcz indukcyjnoci wyznaczana jest take
wewntrzna rednica cewki (inner diameter) i wspczynnik Nowa generacja
wypenienia ( ll factor). oscylatorw firmy Jauch
Monika Jaworowska Konsultacje techniczne
i dostawca w Polsce:
Velcom Sp. z o.o., Wrocaw
http://www.tesla-institute.com/index.php/ tel. 71 307 10 21
velcom@velcom.com.pl
electronic-components/coils

Elektronik Maj 2016 61


Technika

Wentylatory
w elektronice
jako jest w cenie

Wentylatory wurzdzeniach elektronicznych to produkty, od ktrych wymaga si


coraz wicej. Dobry wentylator musi zapewnia znakomit trwao mechaniczn
irodowiskow, wysok skuteczno chodzenia przy niskim haasie, niewielkich
wymiarach ipoborze prdu zasilajcego. Wikszo ztych komponentw nie jest
wstanie zapewni jednoczenie wszystkich tych cech na wysokim poziomie, std
wofertach producentw s setki modeli pozwalajcych osign zaoone cele.
Zapraszamy do zapoznania si zprzegldem oferty dwch duych producentw
wentylatorw, ktrzy staraj si sprosta wymaganiom konstruktorw iprzeko-
na, e chodzenie wentylatorem nie oznacza od razu problemw.

Wentylatory AC firmy Maxair Wentylatory Maxair cz w jednym skami testowymi i pomiarowymi, gwa-
Maxair to dalekowschodni producent produkcie wysok jako, bardzo dobre rantujcymi, e wentylatory dostpne
wentylatorw, ktry wyspecjalizowa si parametry techniczne przy rozsdnej ce- w handlu nie tylko w 100% speniaj spe-
w wytwarzaniu wersji przeznaczonych nie, wyranie niszej ni wielu rwno- cy kacj techniczn, ale te s konku-
do zasilania napiciem przemiennym. wanych rozwiza tego typu dostp- rencyjne cenowo na naszym rynku. O re-
Takie wersje wykorzystuje si do cho- nych na rynku. Wszystkie wentylatory nomie i jakoci produktw moe wiad-
dzenia wikszych systemw, instalacji speniaj wymagania dyrektywy RoHS, czy to, e Maxair jest dostawc OEM dla
przemysowych, szaf teleinformatycz- a fabryka posiada wdroony system za- m.in. Huyndai Elevator, ktremu sprze-
nych oraz urzdze energoelektronicz- rzdzania jakoci EN ISO 9001:2008. daje 80 tys. wentylatorw AC rocznie.
nych, gdzie potrzeba wydajnej wentyla- Kady kierowany do sprzeday wyrb Jedn z ich najwikszych zalet jest do-
cji urzdze przy zachowaniu niskiego jest automatycznie testowany produ- skonae wywaenie wirnika. Dodatkowo
poziomu haasu. cent dysponuje profesjonalnymi stanowi- cechuje je dua wydajno przy zachowa-

62 Maj 2016 Elektronik


Technika

niu niskiego poziomu haasu. Na specjal- mw chodzcych wytwarzajcy po- produktw, takich jak wydajno i ge-
ne yczenie mog by wykonane z ma- nad 30 mln sztuk wentylatorw i dmu- nerowany haas, jest powizana z wiel-
teriaw o obnionej masie, odpornych chaw rocznie i istniejcy na rynku od koci. Najmniejsze jednostki zaczyna-
na korozj, o podwyszonej ywotnoci 1994 roku. Firma kadzie duy nacisk j si od 2525 mm i gruboci 10 mm,
w wysokich lub w niskich temperaturach. na zapewnienie wysokiej jakoci pro- kolejne maj wymiar zmieniajcy si co
duktw wszystkie materiay i proce- 10 mm, a wic 20, 40..., a do 90 i 120
Przegld oferty sy produkcyjne s cile kontrolowa- mm. Typowa grubo wentylatora wy-
W sprzeday znale mona wie- ne i speniaj normy bezpieczestwa nosi 1015 mm dla jednostek mniej-
le typw wentylatorw, w tym wszyst- rodowiskowe oraz jakociowe jak CE, szych i 2025 mm dla wikszych, nie-
kie popularne standardowe wielkoci, UL, TUV. Firma dostarcza swoje wyro- mniej s te gruboci nietypowe, np.
jak 808025, 808038, 929225, by takim renomowanym producentom 30306 mm lub dla duych wersji tak-
929238, 12012025, 12012038 jak: Sony, Philips, Samsung Electronics, e 28, 32 i 38 mm.
i wersje okrge 17215051 mm. Naj- Panasonic czy LG. W sprzeday s te due wentylato-
wiksze jednostki maj 254 mm redni- W ofercie rmy znajduj si wenty- ry przeznaczone do montau w obudo-
cy przy 89 mm gruboci. latory zasilane prdem przemiennym wach i szafach przemysowych pozwa-
Warto zauway, e przy do duych i staym. Asortyment wentylatorw jest lajce na chodzenie caego systemu.
wydajnociach, wentylatory Maxair cha- bardzo szeroki i obejmuje wersje z wir- Maj one wymiary 18217182 mm lub
rakteryzuj si stosunkowo cich pra- nikiem umieszczonym w ramce oraz 17215051 mm.
ca poziom haasu waha si pomidzy wysunitym na zewntrz konstrukcji Napicie pracy wentylatorw DC wy-
20 dBa dla maych wykona po 50 dBa (external rotation). nosi: 5, 12, 24 i 36 i 48 V, z tym e skraj-
dla najwikszych wentylatorw. Warto doda, e wentylatory X-FAN ne wartoci nie s dostpne dla wszyst-
Te znakomite rezultaty to wynik do- dostpne s w opcjach z wyprowadzo- kich wersji.
kadnej obrbki mechanicznej opat wir- nym sygnaem informujcym o szybko-
nika i wywaenia caej konstrukcji ru- ci wirowania, tj. z sygnaem o czsto- oysko isilnik
chomej, co pozwala na uniknicie drga. tliwoci proporcjonalnej do obrotw, Bardzo wanym zagadnieniem zwi-
Wydajno wentylatorw jest powizana co umoliwia precyzyjn regulacj wi- zanym z wentylatorami jest trwa-
z ich wymiarami i porednio z moc sil- rowania i kontrol pracy (zabrudzenie). o napdu oraz generowany haas.
nika i po szczegowe dane trzeba siga S te dostpne wersje z wyjciem alar- Wentylatory wykonywane s z oy-
do kart katalogowych, niemniej z uwagi mowym, gdzie sygna wyjciowy mwi skiem kulkowym, co zapewnia dobr
na specy k zasilania napiciem prze- o tym, czy wirnik si obraca lub nie. trwao kosztem haasu lub oyskiem
miennym i wykorzystanie w takich kon- Jeszcze inn opcj jest moliwo re- lizgowym, ktre jest mniej trwae, ale
strukcjach indukcyjnego silnika klatko- gulacji obrotw w funkcji temperatury. za to ciche. Poziom haasu mona re-
wego ze zwart faz rozruchow, obroty Modele z tak funkcj pozwalaj na do- gulowa, wybierajc silnik o odpo-
wentylatora s mniej wicej stae, powi- czenie termistora do wentylatora i tym wiedniej prdkoci wirowania (6 grup)
zane z czstotliwoci napicia zasilaj- samym zapewniaj prostot realizacji. i model o odpowiednim uksztatowa-
cego i na poziomie 1500...3000 obr./min Ostatni grup funkcji tworz modele, niu opatek.
w zalenoci od modelu. w ktrych szybko wirowania ustala si Jak wida, opcji wyboru jest mnstwo,
Przy do duych wymiarach wenty- poprzez podanie sygnau PWM z mi- co przekonuje, e konstruktor moe do-
latory Maxair charakteryzuj si stosun- krokontrolera. bra do projektu jednostk cile pasuj-
kowo cich prac. Wersje na oyskach c od strony parametrw.
kulkowych pracuj w zakresie tempe- Przegld oferty
ratur 30...+75C, a wersje na oyskach Zasadnicz cz oferty tworz wen-
lizgowych 10...+70C tylatory osiowe DC z obudow w formie
prostopadociennej ramki. S one wy- Micros, ul. E. Godlewskiego 38
Wentylatory DC X-FAN korzystywane w urzdzeniach elektro- 30-198 Krakw. tel. 12 636 95 66
Firma X-FAN to jeden z najwik- nicznych, systemach automatyki i ener- biuro@micros.com.pl
szych tajwaskich producentw syste- getyki. Wikszo parametrw tych www.micros.com.pl

Elektronik Maj 2016 63


Technika

Zasilacze Mean Well


zregulacj jasnoci
Coraz wicej zasilaczy impulso-
wych przeznaczonych jest
do wsppracy zowie-
tleniem LED. Cz
znich ma dodatkowo
moliwo regulacji
prdu wyjciowego
za pomoc sygnau
PWM, zewntrznego
napicia 0 (1)10 VDC
oraz potencjometru. Wpo-
niszym artykule krtko opisa-
no wymienione metody sterowania,
uwzgldniajc zalety orazwady kadego
zrozwiza.

N
ajprostszym oraz zalecanym przez producenta
rozwizaniem w celu regulacji jasnoci wiece-
nia diod LED jest uycie dodatkowego poten-
cjometru 100 k (rys. 1). Jest to rozwizanie najmniej
skomplikowane oraz kosztowne w realizacji. Niemniej
w ten sposb nie zaleca si regulowa prdu duej liczby
zasilaczy jednoczenie (rys. 1b), nie ma take moliwoci
zycznej separacji elementu regulacyjnego od zasilacza,
co moe powodowa problemy z bezpieczestwem uyt-

Rys. 2. Sposb podczenia sterownika 110 V

a)

b)

Rys. 1. Przykad podczenia potencjometru

64 Maj 2016 Elektronik


Technika

a) b) c)

Rys. 3. Przykad urzdzenia wykorzystujcego sterowanie 110 VDC

kowania. Przy wikszej liczbie podczonych zasilaczy rezy- wanie tradycyjnym potencjometrem. Jeli zachodzi potrze-
stancja potencjometru wg rysunku 1b powinna zosta ob- ba zainstalowania wikszego systemu owietlenia LED, naj-
niona zgodnie ze wzorem Rp= 100 k/N, gdzie N to liczba czciej sterowanie dotyczy sygnau napiciowego, z powo-
podczonych zasilaczy. du najliczniejszej grupy urzdze z nim wsppracujcych
oraz atwoci implementacji. Sterowanie sygnaem PWM
najczciej wykorzystuje si do wsppracy zasilacza z do-
Napicie zewntrzne datkowym systemem sterowania np. sterownikiem PLC czy
Podajc na wejcie sterujce napicie stae 110 V take te mikrokontrolerem.
uzyskuje si regulacj prdu diod. 100% mocy wyjciowej
zasilacza uzyskuje si przy napiciu 10 V, 10% mocy dla 1 V.
W przypadku podania napicia z zakresu 01 V producent
Elmark Automatyka, tel. 22541 84 60
nie zde niowa mocy wyjciowej zasilacza oznacza to, e
zasilacze@elmark.com.pl
ukad moe ograniczy prd wyjciowy na tyle, e pod-
czone diody nie bd wieciy lub bd nieznacznie wieci-
y (w zalenoci od aplikacji). Z tego powodu wprowadzono
wic trzeci tryb sterowania sygnaem 010 V: pena moc dla
10 V, 10% dla 1 V oraz dodatkowo, jeli podczono napicie
poniej 0,57 V prd wyjciowy spada do zera, co jest rw-
ne z cakowitym wygaszeniem diod LED. Dziki obsudze
dwch trybw moliwa jest wsppraca zasilaczy ze wszystki-
mi rozwizaniami systemw sterowania przykadowe roz-
wizane przedstawiono na rysunku 3.
Wikszo urzdze regulacyjnych ma zblion budow.
Oprcz wejcia sygnau napiciowego maj one te dodatkowe
zcze umoliwiajce cakowite odcicie napicia wyjciowe-
go zasilacza oraz s dostpne w wersji do montau nacienne-
go, co znacznie rozszerza moliwo ich wykorzystania. Wersja
z wbudowanym wycznikiem jest szczeglnie przydatna, je-
li korzysta si ze sterowania w zakresie 110 V, gdzie nie ma
moliwoci cakowitego wygaszenia LED.

Regulacja PWM
Metoda PWM (Pulse Width Modulation) umoliwia stero-
wanie moc wyjciow zasilacza, wykorzystujc do tego celu
inne sterowniki/regulatory elektroniczne wyposaone w wyj-
cie impulsowe PWM. Wane jest tutaj, aby czstotliwo no-
na PWM zawieraa si od 100 Hz do 3 kHz, a amplituda po-
winna wynosi 10 V.

Podsumowanie
Kada z wymienionych metod sterowania ma wady i za-
lety. W prostych rozwizaniach lub takich, gdzie wystpu-
je jeden zasilacz, najlepszym wyborem jest zwykle stero-

Elektronik Maj 2016 65


Technika

Testowanie obwodw
drukowanych cz I
Produkcja obwodw drukowanych, podobnie jak seryjne wytwarzanie innych
dbr, charakteryzuje si okrelonym poziomem uzysku lub poziomem egzem-
plarzy wybrakowanych. Jako obwd wybrakowany rozumie si kady egzem-
plarz niespeniajcy zaoe projektowych klienta bd cile okrelonych
norm branowych.
ne z dokumentacj projektow. W ar- Testowanie elektryczne
tykule omwiona zostanie systematy- Test elektryczny wykorzystuje fakt, e
ka testowania oraz najpopularniejsze lista sieci elektrycznych obwodu, okre-
metody i tech niki testowania mozaik lana z jz. angielskiego jako netlist, sta-
pyt drukowanych wraz z ich cechami nowi sygnatur charakterystyczn dla
charakterystycznymi i ograniczeniami. kadego obwodu. Najczciej spotyka-
Z uwagi na obszerno tematyki arty- nymi defektami mozaik, ktre mody-
ku podzielono na dwie czci. Niniejsza, kuj netlist, s uszkodzenia katastro-
pierwsza cz powicona zostanie kla- czne w postaci zwar (shorts) pomidzy
sy kacji metod testowania obwodw rnymi sieciami oraz rozwar (opens).
oraz testowaniu elektrycznemu przy Zwarcia takie redukuj liczb sieci, na-
wykorzystaniu testerw z ruchomymi tomiast rozwarcia mog generowa nowe

P
rzykadem takiej normy, stosowa- sondami. W drugiej czci, ktra ukae dodatkowe sieci. Znacznym uatwieniem
nej przez renomowanych produ- si w kolejnym numerze Elektronika, testowania elektrycznego jest dua do-
centw PCB, w tym TS PCB, jest przedstawione zostan testery ostrzowe stpno wzw sieci, poniewa kady
IPC-600H. Ten oraz inne standardy kla- o nieruchomych sondach oraz testowa- z nich jest punktem testowym, do kt-
sykuj oraz okrelaj dopuszczalny za- nie optyczne. rego mona podczy aparatur pomia-
kres defektw wykonania poszczeglnych row testera.
warstw obwodu, w tym mozaik. O ile wy- Systematyka testowania Wery kowanie netlisty wykonywa-
stpowanie drobnych uchybie w odwzo- Klasy kacj metod testowania warstw ne jest drog dwch testw rezystan-
rowaniu ksztatw mozaiki jest dopusz- przewodzcych PCB przedstawiono na cyjnych: cigoci (continuity test) oraz
czalne, o tyle pena zgodno struktury rysunku 1. Upowszechniy si dwa gw- izolacji (isolation test). Podczas obu te-
i liczby odwzorowanych sieci elektrycz- ne kierunki rozwojowe: testowanie elek- stw badana jest rezystancja, przy czym
nych z projektem musi zosta zachowana. tryczne (electrical testing, e-test), pod- dla testu cigoci pomidzy punk-
Celem wykonywanego u producenta czas ktrego wery kowana jest struktu- tami testowymi w obrbie jednej sieci,
PCB testowania obwodw drukowa- ra sieci rzeczywistego obwodu wzgldem a dla testu izolacji pomidzy dan sie-
nych (bare board testing) jest sprawdze- jego projektu oraz testowanie optyczne ci i punktami innych ssiednich sieci
nie, czy speniaj one wytyczne klien- (Automated Optical Inspection, AOI) elektrycznych (adjacent nets).
tw i normy branowe, a w szczeglno- bazujce na gracznym porw naniu ob- Zasady testu rezystancyjnego, a w
ci, czy sieci elektryczne w wyprodu- razw mozaik obwodu z wzorcowymi szczeglnoci klasy kacji wynikw po-
kowanych obwodach s w peni zgod- obrazami wygenerowanymi z dokumen- miarw rezystancji, de niuje norma
tacji projektowej. IPC9252. Wg niej rezystancja pomidzy
TESTOWANIE PCB
W testowaniu elektrycznym wy- punktami testowymi o wartociach do
rnia sie dwie techniki dostpu sond 10 wiadczy o ich zwarciu, co ozna-
pomiarowych do punktw testowych cza, e punkty przynale do tej samej
ELEKTRYCZNE OPTYCZNE mozaik obwodu poprzez: testery sieci. Pomiar jest interpretowany jako
z ruchomymi sondami pomiarowy- rozwarcie w przypadku uzyskania rezy-
TESTERY Z RUCHOMYMI mi (ying probe testers) oraz testery stancji rzdu 10 M i wicej. Obszar po-
SONDAMI (PALCOWE) ostrzowe, w ktrych nieruchome son- miarowy pomidzy punktami 10 oraz
dy wystpuj w postaci igie o redni- 10 M oznacza wystpowanie upywno-
TESTERY Z NIERUCHOMYMI cach i rozmieszczeniu dopasowanym ci pomidzy punktami testowymi i ze
SONDAMI (OSTRZOWE) do rozmiaru i pooenia pl kontakto- wzgldu na niejednoznaczno interpre-
wych testowanego obwodu (xed pro- tacji jest przez tester wykrywane jako
Rys. 1. Klasyfikacja metod testowania PCB be testers, bed of nail testers). bdny pomiar. Tego typu bdy mog

66 Maj 2016 Elektronik


Technika
we oferuj m.in.: pomiar
bardzo maych rezys-
tancji za pomoc zaci-
skw Kelvina, badania
impedancji linii trans-
misyjnych oraz upyw-
noci izolacji przy pobu-
dzeniu wysokimi napi-
ciami rzdu setek woltw
a) b)
(HiPot testing).
Najistotniejsze para- Rys. 2. Gowica testera palcowego uzbrojona wsond (a)
metry mechaniczne te- oraz najbardziej popularne typy stosowanych sond (b)
powstawa wskutek niedokadnego kon- stera palcowego uwa-
taktu sond pomiarowych z powierzchni runkowane s przede wszystkim wa- testowe, konieczne jest dokadne zba-
punktw testowych spowodowanego np. ciwociami serwomechanizmw zowanie (board registration) mechani-
zabrudzeniem lub uszkodzeniem sond. odpowiadajcych za poruszanie sonda- ki wzgldem punktw referencyjnych
Defekty te wymagaj dodatkowej wery- mi. Charakteryzuj si one du szybko- rozmieszczonych na kracach testowa-
kacji poprzez ponowny test po oczysz- ci i wysok precyzj pozwalajc po- nego formatu produkcyjnego. Proces
czeniu powierzchni kontaktowych lub wtarzalnie pozycjonowa sondy pomia- ten uatwiaj kamery CCD, po jednej
przy wykorzystaniu stacji napraw PCB rowe w osiach X i Y z krokiem na po- na kad stron obwodu, dajce po-
(fault station), ktra uatwia ponadto ziomie 0,5 mils, a nawet mniej, co po- wikszony obraz fragmentw obwo-
okrelenie miejsc izolacji lub zwar sieci zwala na ich dokadne traanie w nie- du w otoczeniu rzeczywistych punk-
na podstawie logw testera. wielkie i gsto pooone pola kontaktowe tw referencyjnych. Na obrazy te na-
np. ukadw scalonych SMD. Parametry kadane s obrysy kolejnych pl kon-
Testery zruchomymi sondami ukadu mechanicznego warunkuj doln taktowych, ktre zde niowano w pro-
Zasada dziaania tego typu testerw, granic rozmiaru pl kontaktowych, mi- gramie testu jako punkty referencyjne.
nazywanych take palcowymi, polega na nimaln odlego pomidzy ssiednimi Operacj bazowania przedstawiono na
dokonywaniu pomiarw za pomoc go- punktami testowymi oraz odpowiada- rysunku 3, gdzie lewy rysunek to frag-
wic pomiarowych wyposaonych w son- j za si docisku sond do pl kontakto- ment obwodu z naniesionym pooe-
dy poruszajce si z obu stron nierucho- wych. Te oraz inne parametry typowego niem punktu referencyjnego, a prawy
mo zamocowanego obwodu drukowa- testera palcowego zestawiono w tabeli 1. jest rzeczywistym obrazem obwodu, na
nego (rys. 2a). W najbardziej powszech- By zachowa moliwie najwysz po- ktrym zgrano pooenie punktu refe-
nej konguracji tester dysponuje cztere- wtarzalno tra ania sond w punkty rencyjnego i odpowiadajcego mu pola
ma kanaami pomiaru rezystancji, po- kontaktowego.
czonymi z czterema niezalenymi son- Tabela 1. Parametry mechaniczne typowego testera palcowego Prdkoci i przyspieszenia
Parametr Warto
dami (rys. 2b), po dwie na kad stro- Raster przemieszczania sond (o X i Y) 0,5 mils / 12,7 m serwo mechanizmw ma bez-
n pyty. Zalet niewielkiej liczby ka- Min. rozmiar pola kontaktowego 4 mils / 101,6 m poredni wpyw na szybko
naw pomiarowych jest moliwo a- Min. odlego pomidzy ssiednimi testowania wyraan w licz-
8 mils / 203,2 m
punktami testowymi
twego rozszerzenia ich funkcjonalnoci. Docisk sond do punktw testowych 520 g bie punktw testowych na minut
Najpopularniejsze przystawki sprzto- Dopuszczalna grubo testowanych obwodw 0,23,2 mm oraz wynikajcy z niej czas testu.
Technika
towego dostawcy urz- danych uczcych dla Acceler8, na ktre-
dze i rozwiza tech- go bazie oprogramowanie wyznacza, ja-
nologicznych w dziedzi- kie sondy gowicy bdzie mona wyko-
nie testowania obwodw rzysta z uwzgldnieniem rozkadu punk-
drukowanych. tw testowych na formacie. Nastpnie ko-
lejne formaty kierowane s ju na tester
Wstpny test Acceler8, gdzie podczas procedury pomia-
pojemnociowy rowej omiatane s woskami sond z jednej,
Jedn z metod reduk- a po przeoeniu, z drugiej strony. Na pod-
cji czasu testowania jest stawie zebranych danych wyznaczane s
zastosowanie wstpne- wyniki testu cigoci i izolacji. Dla ka-
go testu pojemnociowe- dego formatu oprogramowanie analizu-
Rys. 3. Bazowanie testera na punkcie referencyjnym go, poprzedzajcego test je wyniki pomiarw i okrela, ile procent
rezystancyjny. Polega on sieci zostao przetestowanych oraz generu-
Dla przykadowego testera z rodziny na obliczeniu pojemnoci sieci elektrycz- je skrcony program testu uzupeniajce-
Ultim8 rmy Mania szybko testo- nych na podstawie projektu i porwny- go dla pozostaych sieci na tester palcowy.
wania dochodzi do 5 tys. punktw na waniu ich we wszystkich rzeczywistych W zalenoci od ukadu mozaik uzysku-
minut. Nie bez znaczenia na szybko obwodach znajdujcych si na formacie je si w ten sposb czne skrcenie cza-
testera ma take oprogra mowanie te- produkcyjnym. O moliwoci uycia te- su testowania od 30 do ponad 50%. Ze
stera, ktre optymalizuje sekwencje ru- stu pojemnociowego oraz doborze sie- wzgldu na wyduony proces nauki te-
chw poszczeglnych sond w taki spo- ci decyduje oprogramowanie, ktre ana- stera Acceler8 zysk czasu testu widoczny
sb, aby zminimali zowa konieczno lizuje rozkad mozaik w badanym obwo- jest ju od kilku formatw produkcyjnych.
czstego ich przemieszczania na wik- dzie. Podstawowym kryterium zastoso- Oferowany przez testery palcowe czas
sze odlegoci. wania testu pojemnociowego jest obec- testu jest akceptowalny przede wszyst-
Pomimo zastosowania szybkiej me- no w mozaikach obszarw referen- kim w produkcji prototypowej i maose-
chaniki i usprawniania sekwencji prze- cyjnych o duym wypenieniu miedzi, ryjnej. Takiemu wykorzystaniu sprzyja
mieszczania gowic pomiarowych gwa- wzgldem ktrych moliwe jest okrele- take niski koszt uruchomienia, ponie-
rantujcych przetestowanie nawet kil- nie pojemnoci sieci pooonych na po- wa przygotowanie procedury testowej
ku tysicy punktw testowych na mi- zostaych warstwach. Podstawow zale- odbywa si wycznie w sferze progra-
nut, czas testu pojedynczego forma- t tego testu jest znaczne skrcenie pro- mowej poprzez przygotowanie progra-
tu produkcyjnego zawierajcego skom- cedury pomiarowej, poniewa jedna lub mu do testowania i nie wymaga dodat-
plikowane i upakowane obwody HDI dwie sondy stale dotykaj punktw testo- kowych inwestycji sprztowych.
moe dochodzi do kilkunastu minut wych warstwy sieci referencyjnej, a po-
lub nawet wicej. Dugi czas testu sta- zostae sondy badaj pojemno pozosta- Podsumowanie
je si zasadniczym ograniczeniem teste- ych sieci za pomoc pojedynczego do- W pierwszej czci artykuu om-
rw palcowych, take w przypadku ob- tknicia sondy. W przypadku wykrycia wiono potrzeby poprodukcyjnej we-
wodw o niewielkich rozmiarach mog- znacznego odchylenia pojemnoci sieci ry kacji obwodw drukowanych oraz
cych wystpi na pojedynczym forma- w jednym z obwodw na formacie pro- przedstawiono systematyk metod te-
cie w liczbie kilkuset sztuk. Aby zredu- dukcyjnym nastpuje automatyczne prze- stowania obwodw drukowanych. Scha-
kowa czas testowania, wielu producen- czenie trybu testowania do testu rezy- rak teryzowano technik elektrycznego
tw proponuje swoje wasne autorskie stancyjnego, w celu dokadnej weryka- testowania mozaik PCB przy wykorzy-
optymalizacyjne rozwizania sprzto- cji sieci tego obwodu. staniu testerw z ruchomymi sondami
we i programowe. Przykadowe techniki Inn ciekaw koncepcj zastosowano pomiarowymi oraz zaprezentowano r-
optymalizacyjne zostan omwione na w testerze Acceler8 rmy Gardien (rys. 4a), ne rozwizania programowe i sprztowe
bazie rozwiza rmy Gardien wia- wykorzystywanym w TS PCB. Polega ona stosowane w celu zwikszenia wydajno-
na wykonaniu zgrubnego testu wstp- ci testerw palcowych.
nego na specjalnym testerze, w kt- Druga cz artykuu bdzie powi-
a) rym gowica pomiarowa skada si cona charakterystyce testowania elek-
z ukadu 4096 sond i jest wykonana trycznego za pomoc testerw ostrzo-
w formie dywanu z delikatnych mie- wych, a ich parametry zostan porw-
dzianych woskw nane z testerami palcowymi. Omwiona
rozmieszczonych ze zostanie take technika optycznego te-
staym rastrem (rys. stowania obwodw drukowanych oraz
4b). Przed rozpocz- jej moliwoci wykry wania defektw ka-
ciem testu koniecz- tastrocznych oraz jakociowych warstw
ne jest pene przete- przewodzcych.
stowanie pojedyn- dr in. Dariusz Zaski
czego formatu pro-
b)
dukcyjnego na teste-
Rys. 4. Tester Acceler8 (a) oraz widok jednego zmoduw jego rze palcowym w celu TS PCB Techno-Service S.A.
gowicy pomiarowej uzbrojonego wsondy (b) zebrania wektora www.pcb-technoservice.eu

68 Maj 2016 Elektronik


Technika

Idealna dioda ikontroler


hot swap podstaw systemw
owysokiej dostpnoci
Wiele urzdze technicznych takich jak serwery, komputery przemysowe, pami-
ci masowe lub routery sieciowe ma konstrukcj pozwalajc na instalacj dodat-
kowych kart rozszerze lub rwnolegle pracujcych moduw zwikszajcych
wydajno caoci. Takie rozszerzenia stosuje si, aby zapewni jak najwiksz
dostpno usug, a wic innymi sowy, aby skrci do zera czas niedziaania.
Taki rezultat oznacza zdolno systemu do zmiany konfiguracji bez wyczania
zasilania, podczas normalnej pracy, co okrela si terminem hot swap.

H
ot swap dotyczy te zasilania, bo Idealna dioda Rozwizanie tradycyjne
czsto czy si kilka zasilaczy Do takich celw najlepsza jest ideal- Pewna grupa systemw wykorzystuje
rwnolegle po to, aby, gdy jeden na dioda, a wic element j emulujcy zasilacze wykonane w formie moduo-
si zepsuje, drugi przej jego funkcj. w postaci tranzystora MOSFET o bar- wej, ktre s umieszczane w obudowach
W ten sposb mona broni si te przed dzo maej R DS(ON), co zapewnia mae stra- typu rack podobnie jak inne karty syste-
awari w sieci energetycznej kilka za- ty mocy. Po dodaniu do niego kontro- mowe. Zasilacz taki poprzez poczenia
silaczy poczonych rwnolegle na wyj- lera cao jest w stanie zapewni bar- z tyu odbudowy (tzw. backplane) do-
ciach i podczonych na wejciach do dzo may spadek napicia w stanie prze- starcza energii do caej reszty systemu,
rnych sieci energetycznych lub przy- wodzenia i tym samym straty mocy. Nie zasilajc wszystkie jednostki w obudo-
najmniej faz pozwala na niezakcon bez powodu ukady takie nazywa si ide- wie (rys. 1a). Takich zasilaczy moduo-
prac systemu, gdy awaria dotknie jed- alnymi diodami. Oszczdnoci dotycz wych moe by kilka w jednej obudowie
nej sieci lub jednostki. te ukadu: wielokrotnie mniejsze radia- i do ich obsugi wymagany jest kontroler
Wyjcia zasilaczy czy si za pomoc tory i zajmowane miejsce te przekadaj hot swap, ktry zapewnia mikki start,
diod Schottkyego po to, aby zapewni si na koszty. Idealne diody s dostpne a wic to, e prd z doczonej jednost-
sumowanie prdu wyjciowego oraz aby jako kontrolery ukadu hot swap w r- ki narasta stopniowo. Dodatkowo wbu-
ograniczy do minimum spadek napi- nych konguracjach pozwalajcych do- dowana dioda idealna chroni zasilacz
cia i straty z tym zwizane. W taki sam pasowa si do rnych topologii syste- przed wysokim napiciem wstecznym,
sposb docza si do systemu zasilania mw zasilania spotykanych na rynku. ktre moe si pojawi na szynie zasi-
akumulatory rezerwowe, lajcej, gdy w systemie jest akumulator
banki superkondensato- albo generator spalinowy. Kolejna funk-
rw lub generatory spa- cja kontrolera to panowanie nad prda-
linowe. mi rozruchowymi. W takiej sytuacji ak-
Spadek napicia na dio-
dach Schottkyego to ok.
0,5 V, zatem przy 1 A pr-
du obcienia straty mocy
wynosz 0,5 W. To duo
wg dzisiejszych standar-
dw sprawnoci, a dodat-
kowo napicia 3,3 lub 5 V
s silnie obciane prda-
mi rzdu nawet 3050 A,
co straty te zwielokrot-
nia. Nie bez znaczenia
jest spadek napicia wy-
muszajcy konieczno
realizacji dodatkowej sta- Rys. 1. Schemat ukadu zasilania zhot swap wzasilaczu iLTC4229 jako kontroler diody idealnej do takiej
bilizacji. konfiguracji

Elektronik Maj 2016 69


Technika

Jest jednak te wada polegajca hardware znajdujcej si na kartach.


na tym, e dioda idealna umiesz- W takiej sytuacji rozwizanie pokaza-
czona w zasilaczu moduowym ne na rysunku 3a wydaje si najkorzyst-
jest bardziej naraona na awa- niejsze. Zapewnia ono wysok nieza-
ri, bo s chwile, kiedy musi wodno i prostot realizacji po stronie
ona przenie cay prd zasila- kart rozszerze (odbiornikw). Kada
Rys. 2. Konfiguracja zdiodami idealnymi wodbior- jcy system. Awaria diody unie- cieka zasilajca zawiera wasn diod
niku energii ikontroler podwjnej idealnej diody moliwia wykorzystanie mocy i ukad ograniczajcy prd rozruchowy,
LTC4227 z odpowiadajcego jej zasila- a poprawne przesyanie energii zapew-
cza moduowego, co moe na- nia okablowanie w czci backplane. Jak
tywnie ogranicza on prd wyjciowy za- wet zosta niezauwaone do momentu wida, przy niezmienionej niezawodno-
silacza do bezpiecznej dla niego wartoci wikszej awarii zasilania. Dlatego le- ci rozwizania komplikacja ukadowa
maksymalnej, piej skorzysta z topologii pokazanej zostaa przeniesiona z kart odbiornikw
Takim kontrolerem jest ukad LTC- na rysunku 2a o wikszej niezawod- na moduy zasilajce. Dla ukadu z ry-
4229 pracujcy w zakresie napi od 2,9 noci, gdzie sumowanie prdu odby- sunku 3a LTC4228 peni funkcj po-
do 18 V i realizujcy pojedyncz ideal- wa si na poziomie odbiornikw ener- dwjnej diody idealnej i kontrolera hot
n diod ze sterownikiem hot swap (rys. gii (kart rozszerze) i przy podwjnej swap (rys. 3b). Dziaa w zakresie na-
1b). Mona go wykorzysta do obsugi liczbie diod. pi wejciowych od 2,9 do 18 V, w tym
zasilaczy 3,3, 5 i 12 V. Ma wbudowany Ukad LTC4227 rmy Linear Tech- z 12-woltowymi systemami TCA oraz
N-kanaowy MOSFET. Wan funkcj nology peni funkcj podwjnej diody 12- i 3,3-woltowymi PCI Express.
dodatkow jest wyjcie statusu, dostar- idealnej i ma wbudowany kontroler hot
czajce informacji o stanie ukadu. swap (rys. 2b). Podwjna dioda ideal- Walka zzapadami napicia
na jest sumatorem typu OR zasilajcym Dodanie do systemu jeszcze jednej
Dioda wzasilaczu czy na kart rozszerze z zasilacza o najwy- diody idealnej zapobiega krtkim zapa-
karcie rozszerze? szym napiciu wyjciowym. Dodatkowo dom napicia na skutek krtkich przerw
Pokazana na rysunku 1a topologia kontroler realizuje zabezpieczenie zwar- w zasilaniu spowodowanych np. chwi-
sterownika ukadu hot swap charakte- ciowe i ogranicza warto prdu rozru- lowym przecieniem. Wwczas doda-
ryzuje si niskim kosztem implemen- chowego do bezpiecznych wartoci. nie ukadu jak na rysunku 4 pozwala
tacji, gdy ukad sterownika jest mon- Topologia ukadu z rysunku 2 zapew- na zasilanie odbiornika w tym czasie
towany na karcie (module) rozszerzaj- nia dobre parametry uytkowe dla sys- z energii zgromadzonej w pojemnoci.
cym, a nie w czci backplane obudowy. temu zasilania wykorzystujcego nad- Idealna dioda zapewnia, e ta funkcja
miarowo, niemniej jest te dro- nie wie si ze stratami mocy. Do tego
sza w realizacji w porwnaniu z po- celu mona si posuy LTC4229, kt-
przedni wersj. Im wicej w syste- ry umieszcza si na wejciu kadej kar-
mie jest kart odbiornikw, tym bar- ty wymagajcej takiego podtrzymania
dziej opaca si upraszczanie czci z pojemnoci.

Rys 3. Rozwizanie analogiczne do tego zrysunku2, ale zdiod przeniesiona do zasilacza

70 Maj 2016 Elektronik


Rys. 4. Ukad podtrzymania chwilowego zasilania chronicy przed zanikami

Rys. 5. Napicie z akumulatora 12 V jest blokowane dopki napicie gwne jest wysze
ni 4,75 V

Priorytety zasilania Mechanizm ten jest pokazany na ry-


Gdy zasilacze systemu s tego sa- sunku 5, gdzie pracuj ukady LTC4229
mego typu i mocy, nie ma problemu i LTC4352. M D1 pracuje jako przecz-
z priorytetem dziaania rde energii. nik, a MD2 jako dioda idealna. Napicie
Wwczas podzia prdu na poszczegl- z 12-woltowego akumulatora jest bloko-
ne jednostki dokonuje si automatycz- wane i nie dostaje si na wyjcie tak du-
nie. Ten, ktry ma wiksze napicie no- go, jak dugo napicie gwne przekracza
minalne, dostarcza wiksz moc i od- 4,7 V (ustalane dzielnikiem R6-R7-R8).
wrotnie. Jednak gdy w systemie jest Gdy napicie to spadnie poniej 4,7 V
zasilacz sieciowy, akumulator, super- LTC4229 zacza MD1 MD2 i zasilanie jest
kondensator, podzia obcienia zgod- brane z akumulatora.
ny z tym mechanizmem nie bdzie do- Pinkesh Sachdev
brze dziaa. Zasilacz sieciowy powi- Product Marketing Engineer Mixed
nien mie najwikszy priorytet (odda- Signal Products Linear Technology
wa najwicej mocy), a pozostae rda
powinny by aktywne tylko wwczas,
gdy on przestanie dziaa bez wzgldu Linear Technology
na napicia wyjciowe poszczeglnych www.linear.com
elementw. W praktyce wystarcza za- Dystrybutor Linear Technology
pewnienie, aby pki dostpne jest zasi-
lanie z sieci, napicia pomocnicze byy
zablokowane. www.arroweurope.com
Technika

STMicroelectronics
IoT Gate: caa komunikacja
bezprzewodowa wjednym
zestawie
C
zasy mamy takie, e na pyta-
nie: jak jest zbudowana typowa
platforma IoT, kady konstruk-
tor udzieli wasnej odpowiedzi, ale wspl-
n czci wszystkich bdzie zintegrowa-
nie w niej interfejsu radiowego, ktry za-
pewni dwukierunkow komunikacj
urzdzenia z chmur. W zalenoci od
wyobrae, przekona, moliwoci i po-
trzeb, komunikacja radiowa moe by re-
alizowana za pomoc ktrego z zestan-
daryzowanych interfejsw radiowych, np.
Wi-Fi, Bluetooth, NFC lub toru radiowe-
go dziaajcego w pamie radiowym ISM
868. Kade z wymienionych rozwiza
ma specyczne cechy, ktre w zale-
noci od wymogw aplikacji s zaleta-
mi lub wadami, pozwalajcymi lub unie-
moliwiajcymi ich stosowanie w prak-
tyce. Pogldowe zestawienie najwaniej-
szych rnych cech interfejsw radio-
wych pokazano na rysunku 1. Jak wida Jednym zszybko rozwijajcych si elementw oferty
i jest to zgodne z intuicj adne z nich
nie zapewnia jednoczenie: duej prd- firmy STMicroelectronics s moduy komunikacji bez-
koci transmisji danych, duego zasigu, przewodowej, z czym firma nie jest w powszech-
maego poboru mocy i efektywnego sta-
nu upienia. Dlatego, w zalenoci od po- nej wiadomoci kojarzona. Ten pogld na sytuacj
trzeb aplikacji, warto uwanie dobiera moe nieco zmieni nowy zestaw ewaluacyjny
cechy interfejsu radiowego do indywidu-
alnych potrzeb aplikacji. STEVAL-IDI004V2 ktry integruje wsobie wszystkie
Opracowany przez STMicroelectronics
zestaw STEVAL-IDI004V2 doskona-
standardowe interfejsy radiowe, tworzc wdziczn
le nadaje si do celw ewaluacyjnych platform do powanych imniej powanych ekspe-
w aplikacjach IoT, poniewa zintegro-
wano w nim 4 nowoczesne interfejsy ra- rymentw.
diowe, ktrych dziaanie mona wery-
kowa jednoczenie w ramach jednego interfejs ISM 868 MHz wykonany nych na pytkach moduw, transceiver
rozwizania sprztowego i jednej apli- na module SP1ML-868 (wbudowany NFC wsppracuje z anten o wikszych
kacji. S to: transceiver SPIRIT1), wymiarach, wykonan na pytce druko-
interfejs Wi-Fi 2,4 GHz IEEE 802.11 interfejs NFC wykonany na trans- wanej zestawu.
b/g/n wykonany na module SPW- ceiverze HFC CR95HF, dziaajcym Wszystkie moduy radiowe s obsu-
F01SA.11, wyposaony w stos TCP/IP w pamie 13,56 MHz. giwane za pomoc polece AT+, ko-
z obsug protokou bezpieczestwa Wszystkie moduy radiowe uyte munikuj si one z otoczeniem za po-
TLS/SSL i moliwo bezprzewodowej w prezentowanym zestawie wyposaono rednictwem interfejsw UART.
wymiany firmware, w zintegrowane anteny, przy czym mo- Transceiver NFC wykorzystuje do ko-
interfejs Bluetooth 4.0 (BLE) wykona- duy BT/ISM/Wi-Fi korzystaj z minia- munikacji z otoczeniem interfejs SPI.
ny na module SPBT2932DM, turowych anten ceramicznych montowa- Otoczeniem moduw radiowych

72 Maj 2016 Elektronik


Technika

Rys. 1. Zestawienie najwaniejszych cech interfejsw radiowych stosowanych m.in. waplikacjach IoT

w prezentowanym zestawie jest mikro- staw. Konstruktorzy zestawu wyprowa- cowaa i oferuje shield NFC o nazwie
kontroler STM32F103RE, ktry domyl- dzili interfejs SWD tego mikrokontrole- KAmodNFC (fot. 3), ktry poza funk-
nie spenia rol mostka komunikacyjne- ra, co pozwala uytkownikowi na zapi- cjami czysto komunikacyjnymi NFC
go, ktry wsppracuje z aplikacj kon- sanie w pamici Flash i uycie wasne- umoliwia take bezprzewodowe zasi-
guracyjn z funkcjami uytkowymi dla go rmware. Podobny zabieg zastosowa- lanie systemu cyfrowego energi pobie-
Androida/iPhone (rys. 2) oraz aplikacj no w przypadku moduw Wi-Fi i ISM ran z toru NFC (energy harvesting).
konguracyjn przygotowan dla PC, kady z nich ma wbudowany wasny Tego typu rozwizania s atrakcyjnym
ktra komunikuje si z mikrokontrole- mikrokontroler z rodziny STM32, w kt- pomysem dla aplikacji IoT, dziki kt-
rem za pomoc USB wbudowanego w ze- rym uytkownik moe wymieni rm- rym mona budowa urzdzenia zasila-
ware, dostosowujc funkcjonalno mo- ne bezprzewodowo, zasilane okazjonal-
duw do wasnych potrzeb. Ze wzgl- nie podczas komunikacji ze smartfonem
du na dobr jako lub tabletem.
stosw komunika- Piotr Zbysiski
cyjnych zaimple-
mentowanych w mo-
duach radiowych po-
trzeb ich wymiany lub
mody kacji bdzie mia-
o niewielu konstruktorw,
ale cenne jest to, e pomimo
prostoty zestawu taka moli-
wo jest dostpna.
Prezentowana platforma nie jest
jedyn w ofercie STMicroelectronics,
umoliwiajc wygodn ewaluacj inter-
fejsw radiowych m.in. dla aplikacji IoT.
Wszystkie interfejsy radiowe zastosowa-
ne w zestawie STEVAL-IDI004V2 s do-
stpne pojedynczo take w postaci shiel-
dw zgodnych z Arduino/NUCLEO, pro-
dukowanych przez STMicroelectronics.
Rys. 2. Przykadowe okna aplikacji Take polski producent zestaww ewa- Fot. 3. Wygld shielda KAmodNFC zsyste-
STSW-IDIAPK (w wersji dla Androida) luacyjnych rma KAMAMI.pl opra- mem pozyskiwania energii ztoru NFC

Elektronik Maj 2016 73


Technika

Kondensatory tantalowe
wukadach elektronicznych
Tantalowe kondensatory elektrolityczne, zelektrolitem wfazie staej, s chtnie
stosowane przez projektantw do magazynowania energii, filtracji iodsprzgania
sygnaw wukadach elektronicznych. Charakteryzuj si stabilnoci imaymi
wymiarami. Dziki postpowi technologicznemu wkondensatorach tych stosuje
si stale ulepszane katody polimerowe, obniajce skuteczn rezystancj szere-
gow (ESR), zastpcz indukcyjno szeregow (ESL) iznacznie zwikszajce
gsto upakowania. Wpyw tych udoskonale na podstawowe parametry kon-
densatorw jest istotny.

K
ondensatory tantalowe s w uy- trycznej osigaj pojemnoci do 12,2 F wa si spiekanego dwutlenku manga-
ciu od niemal 60 lat. Dziki ich przy napiciu do 50 V i charakteryzuj nu (MnO2). Ten niedrogi materia p-
niezawodnoci i gstoci pojem- si najwysz gstoci pojemnociow. przewodnikowy ma wasnoci samo-
nociowej s chtnie stosowane w woj- Przy stosowaniu wysokiej jakoci naprawcze, co zapewnia dugotrwa-
skowych i cywilnych ukadach lotni- proszkw tantalowych i opakowa kon- niezawodno. Materia ten jednak-
czych, implantach medycznych, note- densatory tantalowe znacznie przewy- e na skutek wysokiej zawartoci tle-
bookach, smartfonach oraz przemyso- szaj swoimi waciwociami kondensato- nu moe w ekstremalnych warunkach
wych systemach automatyki i kontroli. ry innych technologii. Na przykad wersje wysokiej temperatury powodowa za-
Ich gwn zalet jest dua gsto po- 22 F 4 V mieszcz si w obudowie 0402, pon. Od poowy lat 90. ubiegego wie-
jemnociowa, czyli pojemno odniesio- a 47 F 50 V i wiksze w pojedynczej obu- ku trwaj w przemyle prace nad zast-
na do jednostki objtoci. dowie do montau przewlekanego. pieniem MnO2 przewodzcymi poli-
Przy bardzo duej powierzchni, ma- W konwencjonalnych kondensato- merami. Ich znacznie wysza ni MnO2
ej gruboci oraz wysokiej staej dielek- rach tantalowych jako katody uy- przewodno skutkuje obnieniem ESR.

74 Maj 2016 Elektronik


Technika
Ta zaleta w poczeniu z wyeliminowa-
niem ryzyka zaponu przyczynia si do
wzrostu inwestowania w t technologi.

Postp wprojektowaniu
kondensatorw tantalowych
Producenci oferuj zrnicowane ro-
dzaje kondensatorw tantalowych, opty-
malizowane i nacelowane na rne apli-
kacje i segmenty rynkowe. Rozmaite se-
rie produkcyjne s w rny sposb spe-
cjalizowane, w kierunku na niski ESR,
zmniejszone wymiary, wysok nieza-
wodno (np. militarne, motoryzacyjne
czy medyczne), obniony upyw prdu
staego czy odporno na wysokie tem- Rys. 2. Zaleno ESR rnych rodzajw kondensatorw tantalowych od czstotliwoci
peratury.
Kondensatory z obnionym ESR za- ki wyprowadzeniowej ze stopw elazo-
pewniaj wysz sprawno w urzdze- niklowych na mied.
niach z napiciem impulsowym lub prze- Rysunek 2 prezentuje zalety polimero-
miennym oraz lepsz ltracj zakce wego systemu katody w kondensatorach
wysokoszumowych, z kolei kondensato- tantalowych. Bezporednie porwnanie
ry w zmniejszonych wymiarach o du- kondensatora 47 F 6,3 V w obudowie
ym CU (iloczyn pojemnoci i dopusz- A o katodzie MNO2 z takim kondensa-
czalnego napicia) z katod ze sproszko- torem o katodzie polimerowej (PEDT
wanego tantalu w maych obudowach s poli 3,4 etylenowy dioksytiofen) przy Rys. 3. Przekrj kondensatora tantalowego,
przydatne w aplikacjach o maej objto- 100 kHz wykazuje przewodno (wyra- pokazujcy ramk wyprowadzeniow
ci, jak smartfony, tablety i inne przeno- on w S/cm) o rzd wielkoci wiksz.
ne urzdzenia konsumenckie. Lepiej przewodzcy miedziany mate- wysza od przewodnoci alloy 42, co ma
ria ramki wyprowadzeniowej rwnie znaczny wpyw na zmniejszenie ESR. Na
Kondensatory tantalowe istotnie zmniejsza ESR. Rysunek 3 po- przykad ESR tantalowo-polimerowego
oniskim ESR kazuje przekrj kondensatora z widocz- kondensatora rmy Vishay 100 F 6,3 V
Obnienie wartoci ESR kondensa- n ramk wyprowadzeniow, cz- w obudowie A (EIA 3216) z tradycyjn
torw tantalowych byo celem inten- c go z zewntrznymi stykami obudo- ramk wyprowadzeniow wynosi 70 m
sywnych prac przy ich projektowaniu. wy. Tradycyjnym materiaem ramki jest przy 25C dla 100 kHz, a z ramk mie-
Podstawowym materiaem katody po- stop elazo-niklowy (alloy 42). Jego za- dzian 40 m.
cztkowo by w nich sproszkowany dwu- let jest niski wspczynnik rozszerzal-
tlenek manganu. Materia katody i pro- noci cieplnej, niski koszt i atwo ob- Miniaturowe kondensatory
ces jego formowania ma istotny wpyw rabiania. Istotny postp w wytwarzaniu tantalowe
na wielko ESR. Znaczne obnienie ESR miedzianych ramek wyprowadzenio- Bardzo wanym parametrem kon-
osignito przez zastpienie w katodzie wych uatwio ich uycie w kondensa- densatora jest rwnie jego gsto po-
MnO2 przewodzcym polimerem oraz torach tantalowych. Przewodno elek- jemnociowa, czyli stosunek jego po-
przez zmian materiau metalowej ram- tryczna miedzi jest okoo 100-krotnie jemnoci do masy. Zaley on od minia-

Rys. 1. Porwnanie przewodnoci MnO2 Rys. 4. Wzrost wspczynnika jakoci kondensatorw tantalowych zbiegiem lat wwyniku
zPEDT, od ktrych zaley ESR usprawniania technologii wytwarzania sproszkowanego MnO2

Elektronik Maj 2016 75


Technika
czystoci tego materiau i zmniejsza-
niu rozmiarw jego czstek. Jest to re-
zultat cigych bada i rozwoju. Do
zmniejszenia rozmiarw kondensato-
rw tantalowych przyczynio si tak-
e udoskonalenie powszechnie stoso-
wanej w przemyle konstrukcji ramki
wyprowadzeniowej. Jest to obecnie bar-
dzo wydajna w produkcji tania tech-
nologia. Cianiejsza obudowa pozwa-
la na zwikszenie pojemnoci i/lub do-
puszczalnego napicia kondensatora.
Rezultaty tendencji redukowania roz-
miarw wyprowadze wewntrznych
kondensatorw s przedstawione na
rysunku 5.
Firma Vishay opatentowaa techni-
Rys. 5. Wpyw wewntrznej konstrukcji kondensatorw tantalowych na ich gsto k opakowa pocze wielokrotnych
pojemnociow (MAP, multi-array packaging), polegaj-
c na metalizowaniu skrajnych krawdzi
turyzacji obudowy i od wsp- warstw kondensatora, redukujc w ten
czynnika jakoci materiau ka- sposb rozmiary ich wewntrznych wy-
tody. Wspczynnik ten jest prowadze. Zostao to uwidocznione
proporcjonalny do iloczynu na rysunku 6. Technika ta umoliwia
pojemnoci i dopuszczalnego zwikszenie sprawnoci pojemnociowej
napicia uzyskiwanego na jed- kondensatorw o ponad 60%, a take ob-
nostk jego masy (CU/m, wy- nienie upywnoci prdu staego.
raany w mFV/g). Na rysun- Dodatkow zalet konstrukcji MAP
ku 4 przedstawiono ewolucj rmy Vishay jest obnienie ESL. Elimi-
w produkcji proszku tantalo- nacja ramki wyprowadzeniowej zmniej-
wego ilustrowan wspczyn- sza bowiem w istotnym stopniu wiel-
nikiem jakoci MnO2 na prze- ko prdowej ptli wyprowadzenia.
Rys. 6. Wpyw usprawnie technologii opakowa na strzeni 20 lat. Jako ta popra- Jak pokazano na rysunku 7, zmniejsze-
gsto pojemnociow kondensatorw wiaa si dziki wzrastajcej nie to w porwnaniu do standardowej

Rys. 7. Pojemno iESL kondensatorw tantalowych rnych konstrukcji wfunkcji czstotliwoci


konstrukcji z ramk wyprowadzeniow
osiga 30%. Dziki temu czstotliwo
rezonansowa kondensatora jest wysza.

Zakoczenie
Postp technologiczny w wytwarza-
niu kondensatorw tantalowych prowa-
dzi do obnienia ESR i ESL oraz ich ze-
wntrznych rozmiarw. Dziki dopraco-
waniu procesw produkcyjnych i udo-
skonaleniu systemu katody polimerowej
kondensatory stay si bardziej stabilne,
powtarzalne i niezawodne. W rezultacie
usprawnie technologii opakowa wzro-
sa ich gsto pojemnociowa. (KKP)

76 Maj 2016 Elektronik


Technika

Filtry
przeciwzakceniowe
parametry, waciwoci
idobieranie
Urzdzenie elektroniczne lub elektryczne jest kompatybilne elektromagne-
tycznie, jeli nie emituje zaburze, ktre zakcayby prac innych urzdze
wpobliu ijednoczenie samo jest odporne na zaburzenia emitowane przez
ssiednie urzdzenia. Oglnie mwic, zaburzenia dzieli si na przewodzo-
ne, oczstotliwociach wprzedziale od 150 kHz do 30 MHz ipromieniowane,
oczstotliwociach powyej 30 MHz. Jedn zdrg, ktr te pierwsze mog
przenika zido urzdzenia, jest sie elektroenergetyczna.

Z
aburzenia przewodzone w sieci niami ukadu. W przypadku sieci jedno- dz si natomiast we wszystkich liniach
zasilajcej ze wzgldu na charak- fazowych s to przewd fazowy L oraz ukadu w tym samym kierunku, spy-
ter oraz sposb ich rozchodzenia przewd neutralny N (rys. 1). Z kolei wajc do ziemi. Na przykad w sieciach
si dzieli si na rnicowe oraz wspl- w sieciach trjfazowych s to dwa prze- jednofazowych pyn od przewodu fa-
ne. Zaburzenia rnicowe, inaczej sy- wody fazowe, na przykad L1 i L2. zowego L i przewodu neutralnego N do
metryczne (dierential mode noise), wy- Zaburzenia wsplne, inaczej asyme- ziemi (rys. 2). Zaburzenia o czstotliwo-
stpuj pomidzy dwoma dowolnymi li- tryczne (common mode noise), rozcho- ciach mniejszych ni 500 kHz s zazwy-

Elektronik Maj 2016 77


Technika

Rys. 1. Zaburzenia rnicowe wsieci Rys. 2. Zaburzenia wsplne wsieci Rys. 3. Oglna struktura filtru
jednofazowej jednofazowej sieciowego

czaj spowodowane przez prdy rnico- skadow magnetyczn pola elektroma- prdw skadowej asymetrycznej i ska-
we. Zaburzenia o czstotliwociach po- gnetycznego. Ich obwody czsto bowiem dowej symetrycznej zaburze w typo-
wyej 500 kHz s z kolei zwykle skut- tworz ptle o duych powierzchniach. wym ltrze przeciwzakceniowym.
kiem prdw wsplnych.
Filtry sieciowe Z jakich elementw skada si
Zaburzenia rnicowe Niemoliwe jest cakowite wyelimi- filtr sieciowy?
iwsplne nowanie zaburze przewodzonych, kt- Czci ltrw przeciwzakcenio-
Na przykad w ukadach przeksztat- re rozchodz si w sieci elektroenerge- wych jest dawik skompensowany pr-
nikowych zaburzenia symetryczne mog tycznej. Powinno si je jednak ograni- dowo. Wykonuje si go, nawijajc dwa
mie znaczny poziom ju w zakresie bar- cza do wartoci dopuszczalnych, przy takie same uzwojenia na rdzeniu toro-
dzo niskich czstotliwoci, rzdu kilku ktrych dane urzdzenie moe popraw- idalnym, ktry charakteryzuje si du
kHz. Dzieje si tak wwczas, gdy spowo- nie funkcjonowa, samo nie zakcajc przenikalnoci.
dowane s nieliniowoci procesu prze- rwnoczenie pracy innych. Wartoci W zwizku z tym, e uzwojenia s na-
ksztacania energii elektrycznej (pro- graniczne okrela si we waciwych winite w przeciwnych kierunkach, za-
stowniki szczytowe). przepisach. burzenia rnicowe nawzajem si zno-
W zakresie wikszych czstotliwo- Przykadem takiej normy jest doku- sz. W rezultacie tylko indukcyjno
ci zaburzenia te s natomiast wyni- ment, w ktrym zapisano dopuszczalne rozproszenia tumi prdy rnicowe.
kiem procesu przeczania kluczy p-
przewodnikowych. Dziki temu, e pa-
rametry obwodu zaburze rnicowych Aby ograniczy zaburzenia przewodzone rnico-
s sabo zalene od specy ki danej in- we iwsplne pynce zido urzdzenia oraz zido
stalacji, do atwo mona je od ltrowa.
Z kolei zaburzenia asymetryczne roz- sieci zasilajcej, wykorzystuje si filtry sieciowe
chodz si w ukadach przeksztatniko-
wych m.in. w efekcie sprze pojemno-
(przeciwzakceniowe). Instaluje si je midzy
ciowych. Inne przyczyny to m.in. sprz- sieci elektroenergetyczn a obcieniem. S one
enia przez wspln impedancj, sprz-
enia midzy pytk a obudow i pomi- budowane zodpowiednio ze sob poczonych ele-
dzy elementami pprzewodnikowymi,
a ich radiatorami.
mentw pasywnych: cewek oraz kondensatorw
W zwizku z tym, e rozprzestrze-
niaj si one w obwodzie, ktrego cz- poziomy zaburze w przypadku urz- W przypadku zaburze asymetrycz-
ci jest uziemienie ochronne, moe to dze do komunikacji z wykorzystaniem nych prdy w dwch uzwojeniach roz-
skutkowa sprzganiem si zaburze do sieci zasilajcej niskiego napicia. Jest chodz si w tym samym kierunku.
innych urzdze przez wspln impe- to norma PN-EN 50561. Przedstawiono Strumie indukowany w rdzeniu dawi-
dancj uziemienia. Przenikanie zabu- w niej ponadto charakterystyki zabu- ka jest sum strumieni indukowanych
rze wsplnych bywa take zwizane ze rze radioelektrycznych oraz metody w obu uzwojeniach. Indukcyjno ka-
ich pomiaru. dego uzwojenia tumi wic prdy wspl-
By ograniczy zaburzenia przewodzo- ne. Pozwala to na wczenie pomidzy
ne rnicowe i wsplne pynce z i do przewodami fazowymi i neutralnym
urzdzenia oraz z i do sieci zasilajcej, a uziemieniem kondensatorw o maej
wykorzystuje si ltry sieciowe (prze- pojemnoci.
ciwzakceniowe). Instaluje si je mi- Kondensatory CY tumi zaburzenia
dzy sieci elektroenergetyczn a obcie- wsplne, nie wpywaj natomiast na za-
niem. S one budowane z odpowiednio burzenia rnicowe. Wartoci pojemno-
ze sob poczonych elementw pasyw- ci CY s tak dobrane, eby ich prd upy-
nych: cewek oraz kondensatorw. wu pyncy przez przewd ochronny nie
Niezbdne komponenty ltru siecio- by wikszy od dopuszczalnych wartoci
wego (dawik, kondensatory CX i CY) okrelonych w normach. Kondensatory
przedstawiono na rysunku 3. Na rysun- CX tumi natomiast wycznie zakce-
ku 4 natomiast zobrazowano rozpyw nia rnicowe.

78 Maj 2016 Elektronik


Technika
Filtry przeciwzakceniowe wypo- a) b)
saone s te w rezystor rozadowczy.
Wcza si go rwnolegle z kondensato-
rami ltru w celu ich rozadowania po
wyczeniu urzdzenia z sieci zasilajcej.
Filtry sieciowe mona podzieli na l-
try jednofazowe oraz trjfazowe. Filtry
przeciwzakceniowe trjfazowe dostp-
c)
ne s w wersjach bez przewodu neutral-
nego (L1, L2, L3 + PE) lub z przewodem
neutralnym (L1, L2, L3, N + PE).

Jak si definiuje
tumienno filtru?
Inny sposb klasy kacji to podzia na
ltry sieciowe w konguracji jednostop- d)
niowej oraz wielostopniowej (rys. T5).
Dalej przedstawiamy najwaniejsze pa-
rametry filtrw przeciwzakcenio-
wych. Filtry dobiera si ze wzgldu na
dopuszczalny prd i napicie znamio-
nowe urzdzenia, w ktrym bd uy-
wane. Jednym z waniejszych parame-
trw filtrw przeciwzakceniowych
jest rwnie tumienno wtrcenio-
wa. Charakteryzuje ona ich skuteczno
w zakresie tumienia zaburze elektro- Rys. 5. Przykady filtrw sieciowych ostrukturze: a) jednostopniowej, b) dwustopniowej,
energetycznych. Strat niepodanego c) trzystopniowej id) wielostopniowej
sygnau wyznacza si, odnoszc warto
sygnau w obwodzie z ltrem sieciowym tacji technicznej ltrw sieciowych, to:
(U2) do wartoci sygnau w tym samym prd upywu oraz ich obcialno pr-
obwodzie, ale bez ltru (U1). W zwizku dowa w rnych temperaturach otocze-
z tym tumienno wtrceniow opisuje nia, zwykle w +25 i +40C.
nastpujcy wzr:
Parametry filtrw sieciowych
Prd upywu powstaje na skutek ist- Rys. 6. Schemat filtru FN406
nienia pojemnoci pasoytniczych
Charakterystyki tumiennoci wtr- oraz pojemnoci C Y pomidzy prze- Natenie prdu upywu nie powinno
ceniowej przedstawiane s w kartach wodami sieciowymi a obudow (prze- przekracza poziomw, ktre okrelono
katalogowych ltrw przeciwzakce- wodem uziemiajcym PE). W prak- w odpowiednich normach. Przykadowe
niowych. Przebiegi te wyznacza si we- tyce decydujcy wpyw ma suma po- dokumenty, w ktrych ta wielko zostaa
dug wytycznych odpowiednich norm. jemnoci C Y. Prd upywu w przybli- zestandaryzowana, to PN-EN 60950 pt.
Przykadem jest dokument PN-CISPR eniu jest opisywany nastpujc za- Bezpieczestwo urzdze techniki in-
17 pt. Kompatybilno elektromagne- lenoci: formatycznej oraz PN-EN 62841 pt.
tyczna Metody pomiaru charakte- Narzdzia o napdzie elektrycznym,
IU=2f1,1UN1,2C
rystyk tumiennoci biernych ltrw rczne, przenone, do trawnikw i inne
i elementw przeciwzakceniowych. gdzie: U N napicie znamionowe, f ogrodnicze Bezpieczestwo uytkowa-
Pozostae wane parametry, na ktre czstotliwo znamionowa, a C suma nia. Wartoci natenia prdu upywu,
powinno si zwrci uwag w dokumen- pojemnoci CY. ktre zamieszcza si w kartach katalo-
gowych ltrw sieciowych, s wyznacza-
ne w najbardziej niekorzystnych warun-

Rys. 4. Rozpyw prdw skadowych asymetrycznej isymetrycznej wfiltrze sieciowym

Elektronik Maj 2016 79


Technika

Rys. 7. Charakterystyki tumiennoci wtrceniowej filtru FN406

kach (m.in. przy duej tolerancji napi- otoczenia, TZ najwiksza temperatura, Na rysunku 6 przedstawiono sche-
cia znamionowego, duej tolerancji po- przy ktrej przez ltr moe pyn prd mat ltru FN406. Jest to ltr jednofazo-
jemnoci kondensatorw i przerwanych znamionowy (przewanie +40 C). wy przeznaczony do montau na PCB,
przewodach fazowych). umieszczony w kompaktowej, aluminio-
Prd obcienia, ktry pynie przez Filtry sieciowe przykady wej obudowie, o niskim pro lu. W za-
ltr przeciwzakceniowy, jest zaleny Filtry sieciowe dostpne s w r- lenoci od modelu zakres prdowy wy-
od temperatury otoczenia. Ten znamio- nym wykonaniu. Jednym z nich s l- nosi od 0,5 do 8,4 A w temperaturze naj-
nowy moe pyn w temperaturze, kt- try gotowe do zamontowania na PCB. wyej +40 C, natomiast prd upywu
ra nie przekracza pewnej ustalonej war- Projektuje si je w taki sposb, by zaj- w normalnych warunkach pracy od 2 do
toci progowej. Zazwyczaj jako t ostat- moway moliwie najmniej miejsca. 373 A (jeli przewd neutralny zostanie
ni przyjmuje si +40 C. Filtry te, zwykle w konguracji jedno- przerwany, prd upywu moe osign
Po przekroczeniu tej wartoci gra- stopniowej, s umieszczane w kompak- podwjn warto). Na rysunku 7 przed-
nicznej prd pyncy przez ltr powi- towej obudowie, a ich maksymalna moc stawiono charakterystyki tumiennoci
nien mie natenie mniejsze ni zna- jest ograniczona. wtrceniowej tego ltru.
mionowe, a w maksymalnej temperatu- Innym przykadem s ltry przeciw-
rze, w jakiej ltr moe by uywany, po- zakceniowe zabudowane w zczu IEC. Projektowanie filtrw
winien spa do zera. Zaleno t opi- Wan zalet ltrw sieciowych zinte- sieciowych
suje nastpujcy wzr: growanych z gniazdem sieciowym jest Rysunek 8 z kolei przedstawia sche-
moliwo umieszczenia dodatkowych mat ltru FN 9222 z wtykiem IEC.
przecznikw i bezpiecznikw w jednej Jest on dostpny w rnych wersjach,
obudowie. Dostpne s oprcz tego l- w tym medycznej (typ B, zgodny z nor-
try do montau wewntrznego, zamyka- m IEC/EN 60601-1 do testw po-
gdzie: I natenie prdu dopuszczalne ne w metalowej osonie. wierzchniowej wytrzymaoci dielek-
w konkretnej temperaturze, I N nate- Dalej przedstawiamy przykady trycznej, prdw upywu i wysokopo-
nie prdu znamionowego, TMAX mak- dwch ltrw przeciwzakceniowych tencjaowych), z obudow montowan
symalna temperatura, w jakiej ltr sie- w rnym wykonaniu z oferty rmy na zatrzask (typ S i S1), ochron prze-
ciowy moe pracowa, TO temperatura Scha ner. ciwprzepiciow (typ Z) i wersj zcza
Hot Inlet (typ H1). Prd znamionowy
w zalenoci od modelu wynosi od 1
do 20 A w temperaturze maksymalnie
+50 C, a prd upywu w normalnych
warunkach pracy od 2 do 373 A. Na
rysunku 9 przedstawiono z kolei cha-
rakterystyki tumiennoci wtrcenio-
wej tego ltru.
Projektowanie skutecznych ltrw
przeciwzakceniowych nie jest atwym
zadaniem. Jednym z kluczowych zagad-
nie jest wybr materiau rdzenia da-
wika. Powinien on by tak dobrany, eby
impedancja cewek sprzonych w da-
nym przedziale czstotliwoci zaburze
wsplnych bya jak najwiksza. W tym
celu stosuje si rdzenie o duej przeni-
kalnoci, przede wszystkim ferrytowe.

80 Maj 2016 Elektronik


Technika

Pozwala to rwnie zmniejszy pojem-


noci pasoytnicze cewek sprzonych.
Cel ten mona osign przez odpo-
wiedni sposb nawinicia uzwoje. Na
przykad mniejsze pojemnoci pasoyt-
nicze charakteryzuj cewki nawijane
jednowarstwowo.
W przypadku kondensatorw celem
jest natomiast zmniejszenie indukcyj-
noci pasoytniczej. Dotyczy to in-
dukcyjnoci wewntrznej i zewntrz-
nej. W przypadku tej drugiej osiga si
to, stosujc krtkie wyprowadzenia.
Jeeli za chodzi o pasoytnicz induk- Rys. 9. Charakterystyki tumiennoci wtrceniowej filtru FN 9222
cyjno wewntrzn, wany jest rodzaj
kondensatora na przykad kondensa- sposb jego montau. Na tym etapie jest ponadto sposb prowadzenia prze-
tory ceramiczne charakteryzuje mniej- mona bowiem popeni wiele bdw, wodw wejciowych i wyjciowych l-
sza warto tego parametru ni te me- ktre skutkowa bd przenikaniem za- tru naley je ukada w przeciw-
talizowane. burze z i do sieci zasilajcej. nych kierunkach i tak, aby nie two-
Przykadowo nie powinno si umie- rzy anteny ptlowej. Podczas montau
Jak poprawnie zamontowa sz-cza innych urzdze midzy ltrem tych elementw trzeba te zadba o to,
filtr sieciowy? przeciwzakceniowym a urzdzeniem, eby poczenie do masy miao ma
O tym, czy ltr przeciwzakcenio- ktre jest rdem zaburze bd ktre impedancj.
wy bdzie skutecznie tumi zaburze- ma by przed nimi chronione. Istotny Monika Jaworowska
nia, decyduje, poza tym, czy zosta on
waciwie zaprojektowany, a nastpnie
dobrany do potrzeb aplikacji, rwnie

a)

b)

Rys. 8. Schemat filtru FN 9222

Elektronik Maj 2016 81


Technika

Materiay
magnetyczne

nanokrystaliczne

wietne parametry
przy niewielkiej
objtoci elementw

G
wne walory materiaw nano- dze prowadzc czsto do bdnego ich tromagnetyczne oddziaywania. Jedn
krystalicznych kryj si w nie- dziaania (brak kompatybilnoci EM). z drg propagacji takich zaburze jest
wielkich rozmiarach wyko- Z tego te powodu urzdzenia elektro- zasilajcy przewd sieciowy, dlatego na
nywanych z nich elementw, zdolno- niczne musz spenia ostre wymaga- wejciu wikszoci urzdze umieszcza-
ci do pracy w szerokim zakresie cz- nia standardw dopuszczalnych pozio- ne s ltry sieciowe skadajce si z po-
stotliwoci i moliwoci pracy w tem- mw emisji elektromagnetycznej, jak te jemnoci i indukcyjnoci ograniczajce
peraturze nawet do 120C. Gwnym wasnej odpornoci na zewntrzne elek- poziom zaburze przewodzonych. Ich
obszarem zastosowa s wysokosprawne gwnym elementem s dawi-
zasilacze impulsowych, gdzie mog by ki sygnaw wsplnych zawiera-
one uywane do budowy transformato- jce dwa przeciwstawnie nawi-
rw i dawikw mocy oraz take ltrw nite uzwojenia znoszce ska-
sieciowych z uzwojeniami skompenso- dow od prdu zasilajcego.
wanymi prdowo. Prawidowe dziaanie takich l-
Popularyzacja zasilaczy impulsowych trw stopie tumienia sygna-
w sprzcie elektronicznym, nieustanna w zakcajcych niesymetrycz-
miniaturyzacja pogbia problemy z nie- nych oraz take wymiary de-
korzystnymi oddziaywaniami elektro- terminowane s w duej mierze
magnetyczne pomidzy zespoami urz- Rys. 1. Pogldowy schemat filtru sieciowego poprzez wasnoci materiau ma-

82 Maj 2016 Elektronik


Technika

Rys. 2. Porwnanie pocztkowej przenikalnoci wfunkcji czsto- Rys. 3. Straty pobudzenia dawikw skompensowanych prdowo
tliwoci mikkich materiaw magnetycznych uywanych wdawi- dla rnej liczby zwojw irnych materiaw
kach skompensowanych prdowo

gnetycznego uytego do wykonania nionym, chwilowym, szczytowym). Std ciwiestwie do ferromagnetykw stopy te
rdzenia takiego dawika. Zastosowanie w konsekwencji zadaniem ltru siecio- wykazuj bardzo nisk anizotropi ma-
nanokrystalicznych materiaw ma- wego jest redukcja napicia zaburze gnetokrystaliczn i znikomy efekt ma-
gnetycznych, takich jak Vitroperm, po- poniej odpowiadajcej linii granicznej gnetostrykcji. Oba te czynniki s kluczo-
zwala osign bardzo dobre rezultaty w penym zakresie czstotliwoci od 150 we dla uzyskania doskonaych mikkich
uytkowe bez koniecznoci sigania po kHz do 30 MHz. wasnoci magnetycznych.
kompromisy. Sam ltr sieciowy (RFI) wraz z uka- Naley podkreli, e gama mik-
dem pracy przedstawia ilustracja na ry- kich materiaw magnetycznych zosta-
Poziomy okrelaj normy sunku 1 Uyteczny prd I zasilania od- a w ubiegych latach rozszerzona dzi-
Zasilacze impulsowe ze wzgldu na biornika wraz z naoonym sygnaem ki opracowaniu tzw. stopw nanokrysta-
sposb swego dziaania generuj zwykle zaburze przepywa przez ltr w obu licznych. Dziki dopracowaniu si stabil-
wskopasmowe sygnay zaburze z dys- kierunkach. W efekcie dla rwnej licz- nego i niezawodnego procesu produkcji
kretnymi czstotliwociami wynikaj- by uzwoje nawinitych w przeciwnych nanokrystalicznych materiaw ze zni-
cymi z czstotliwoci ich kluczowania, kierunkach tylko rnicowe pole ma- komym efektem magnetostrykcji, kom-
typowo mieszczcymi si w zakresie gnetyczne, a wic to tworzone przez sy- pozycja Fe73.5Cu1Nb3Si15.5B7 okazu-
20200 kHz, czasami uzupenionymi gna zaburze, tworzy resztkowy stru- je si by najdoskonalszym przedstawi-
o skadowe harmoniczne. Przykadami mie w materiale rdzenia. W efekcie cielem klasy mikkich materiaw ma-
s zasilacze komputerw PC, urzdze- uzyskuje si tumienie wsplnego sygna- gnetycznych. Materia ten jest produko-
nia spawajce, czy urzdzenia zasila- u szumu. Jeli skadowe wysokiej cz- wany w duych ilociach przez rm VAC
nia wikszych mocy. Inwertery, czyli stotliwoci s odprowadzane do masy za (Vacumschmelze) i jest dostpny pod
zasilacze impulsowe z przetwarzaniem pomoc kondensatorw Cy to generowa- handlow nazw Vitroperm. Materia
DC-AC oraz AC-DC-AC, z reguy emitu- ne przez ten prd skadowe pola HIcom ten jest dwufazow struktur skadaj-
j zaburzenia z zakresu szerszego pasma nie s kompensowane a dodatkowy efekt c si ultramaych ziaren elazo-siliko-
czstotliwoci od 10 kHz do 30 MHz. tumienia uzyskuje si dziki wielkoci nowych o rednicy 1020 nm, osadza-
Przykadami mog by przeksztatniki cakowitej impedancji ltru. nych w kocowej etapie produkcji fazy
czstotliwoci systemw sterowania sil- amorcznej.
nikami popularnie nazywane napda- Materiay nanokrystaliczne Dziki temu anizotropia magnetokry-
mi silnikw. Kluczowym czynnikiem prawidowej staliny (tak okrelany jest w literaturze
Dopuszczalne poziomy emisji zabu- pracy ltru jest to, aby wynikowe nama- producenta uzyskiwana struktura ma-
rze oraz odpornoci urzdze na zak- gnesowanie (indukcja magnesowania), teriau) uredniajca si zanika, podob-
cenia okrelane s przez szereg norm re- bya mniejsza od tej, dla ktrej rdze ule- nie nasycenie magnetostrykcji. W kon-
gionalnych jak na przykad EN-55011 czy ga nasyceniu, gdy w przeciwnym przy- sekwencji materiay te mog osign
DIN VDE 0875 lub uwarunkowa wia- padku tumienie zaburze bdzie nie- najwysz przepuszczalno przy naj-
towych jak np. norma CISPR 11. Ich za- efektywne. Najlepsze warunki tumie- niszej koercji.
pisy okrelaj zwykle np. maksymalny nia s osigalne dla materiaw rdzeni Rdzenie zwijane z tam magnetycz-
dopuszczalny poziom napicia szumw z dominujcymi wasnociami materiau nych wykonanych z tego materiau opi-
w pamie czstotliwoci od 150 kHz do mikkiego o wysokiej zdolnoci magne- suj liniowe ptle histerezy z koercj
30 MHz i np. w EN-55011 wyznaczaj ich sowania i niskich stratach w materiale. mniejsz od10 mA/cm (1000 A/m) i in-
zakres granicznymi liniami charaktery- W ubiegych latach w rdzeniach uywa- dukcj nasycenia 1,2 T. Ponadto ich
styk, przy czym wprowadzaj rwnie ne byy takie materiay jak permaloj, ma- przenikalnoci mog by regulowane od
rozrnienia w zalenoci od obszarw teriay typu Sendust (materiay tworzo- okoo 15 000 do 200 000. Te waciwoci
zastosowa (przemysowego i domowe- ne z pyw bdcych mieszaninami stali, statyczne histerezy w poczeniu osiga-
go), warunkw uytkowania (poddawa- ywic silikonowych i aluminium), ferry- n gruboci tamy 1525 m oraz sto-
nia polu zewntrznemu czy wewntrzne- ty cynkowo-magnezowe, albo amorczne sunkowo wysok rezystywnoci rz-
mu) i rnych sposobw pomiaru (ured- kompozycje oparte na kobalcie. W prze- du 120 cm 2/cm prowadz do dosko-

Elektronik Maj 2016 83


Technika

Rys. 4. Wpyw temperatury na natenie nasycenia typowych filtrw Rys. 5. Temperaturowa zaleno zdolnoci magnesowania
sieciowych, ktry w materiaach o wysokich zdolnociach magneso- stopw nanokrystalicznych iferrytw dla 150 kHz
wania jest zwykle rwny indukcji nasycenia Bs

naych parametrw dynamicznych, czy- niu do ltrw uywajcych materiaw wysokiej indukcji nasycenia na poziomie
li najniszych strat magnetycznych oraz ferrytowych. W efekcie pasoytnicza po- 1,2 T ze znaczn zdolnoci magnesowa-
wysokiej przenikalnoci pocztkowej a jemno midzyzwojowa jest znaczco nia przenikalnoci ponad 100 000.
do najwyszych czstotliwoci. zmniejszana, a pocztkowa czstotliwo
Dziki wysokiej przenikalnoci r ta- pierwszego rezonansu i pocztkowa cz- Wysza dopuszczalna
kich materiaw moliwe jest osignicie stotliwo obszaru zmniejszenia podzia- temperatura pracy
maych rozmiarw elementw. Mona u przesuwa si do zakresu megahercowe- Warto doda, e temperatury Curie
te powiedzie, e najwysze przeni- go, ktry w wielu zastosowaniach nie jest ferrytw i materiaw amorcznych na
kalnoci r materiaw s niezbdnym ju tak istotny, bo poziom zaburze w za- tumiki sieciowe s poniej 300C, a dla
warunkiem cigego postpu miniatu- kresie tych czstotliwoci jest ju zwykle nanokrystalicznego Vitroperm Tc si-
ryzacji ltrw sieciowych. Dla przyka- znacznie niszy. ga ponad 600C. W przypadku ferry-
du w urzdzeniach medycznych wyma- tw i materiaw amorcznych o wy-
ga si ltrw CMC o najwyszych impe- Unikalne waciwoci sokiej przenikalnoci obserwuje si
dancjach (najwyszej przenikalnoci), Dla przykadu w inwerterach napicie efekt starzenia obniajcy przenikal-
poniewa prdy szumw odprowadza- szumw o wysokich amplitudach po- no i pogarszajcy wikszo wasno-
ne przez pojemnoci Cy do masy mu- chodz z dugich kabli doprowadze do ci dynamicznych i ograniczajcy za-
sz by najmniejsze jak tylko moliwe silnikw. W konsekwencji asymetrycz- kres temperatur pracy poniej 80100C.
z uwagi na bezpieczestwo pacjenta. Jest na cz widma szumw wzrasta znacz- Nanokrystaliczny Vitroperm dziki wy-
to warunkiem zapewnienia dostatecznej nie, std materia rdzenia w ltrze musi sokiej stabilnoci cieplnej mikrostruktur
ochrony osoby wchodzcej w kontakt mie moliwo absorbowania w krt- nie wykazuje efektu starzenia do 120C,
elektryczny z urzdzeniem. kim czasie znacznych energii. Jednak, je- co daje moliwo projektowania dawi-
Jak pokazuje rysunek 2 pocztkowa li sygnay szumu s zbyt wielkie, jego kw i transformatorw zachowujcych
przenikalno Vitroperm jest porw- tumice wasnoci mog zanikn za parametry w wyszych temperaturach
nywalna do najwyszych przenikalno- spraw efektu nasycenia rdzenia dawi- lub miniaturowych elementw pracuj-
ci materiaw amorcznych i przewy- ka. Mona tego unikn wybierajc ma- cych przy wyszych prdach ni ich od-
sza zdecydowanie waciwoci materia- teria rdzenia czcy wasnoci wyso- powiedniki wymiarowe wykorzystujce
w konwencjonalnych. Korzystny zakres kiej indukcji nasycenia z du zdolno- klasyczne materiay magnetyczne.
charakterystyki czstotliwoci zaley od ci magnesowania. Stosownie do rysunku 5 pocztkowa
pocztkowej przenikalnoci magnetycz- W wikszoci mikkich materiaw przenikalno materiau Vitroperm dla
nej i i duej opornoci elektrycznej ma- magnetycznych, jak np. ferryty MnZn, 150 kHz pozostaje liniowa i niewiele si
teriau okoo 120 cm2/cm, w pocze- materiay permalojowe czy oparte na zmienia w zakresie od 40 do 120C.
niu z niewielk gruboci tamy nano- stopach amorcznych kobaltu, dua in- Charakterystyki te dla konwencjonal-
krystalicznego materiau na poziomie dukcja nasycenia wyklucza du magne- nych materiaw jak ferryty (rwnie
20 m lub mniej. Wysoka zdolno ma- sowalno i odwrotnie. Bazujce za na permaloj) wykazuj nieliniowoci, kt-
gnesowania materiau Vitroperm pozwa- elazie stopy nanokrystaliczne prezen- re uwzgldnione przy projektowaniu
la na mniejsz liczb zwojw w porwna- tuj akurat t unikaln kombinacj cech elementw ograniczaj zakres ich za-
stosowa.
Tabela. Porwnanie wasnoci mikkich materiaw magnetycznych do filtrw zasilajcych Krzysztof Kardach
Oparty na amorficznym
Materia bazowy NiFe permaloy Ferryt MnZn Nanokrystaliczny
kobalcie
Przenikalno r, maks. (10 kHz) > 90000 < 20000 15000 15000 ... 80000
Straty PFe
5 W/kg 14 W/kg 17 W/kg 3 W/kg
(25 kHz, 200 mT, 100C) Contrans TI Sp. z o.o.
Indukcja nasycenia Bs 0,6 T 0,8 T 0,48 T 1,2 T ul. Polanowicka 66, 51-180 Wrocaw
Temperatura Curie Tc 210C 400C 220C > 600C
Maksymalna temperatura tel. 71 325 26 21...24, faks 71 325 44 39
90C 120C <100C >120C
pracy cigej Tmax contrans@contrans.pl, www.contrans.pl

84 Maj 2016 Elektronik


Technika

Robotyzacja
produkcji
wprzemyle
elektronicznym
Mimo e technologia montau powierzchniowego ma ju kilkadziesit lat ijest
gwnym wyborem wprodukcji elektroniki, niestety wci nie da si cakowicie
wyeliminowa zpytek komponentw przewlekanych. Zcza zasilajce, due
kondensatory lub podzespoy mocy czsto nie mog by lutowane wtechnolo-
gii powierzchniowej, co zmusza do utrzymywania stanowisk montau rcznego
iurzdze do ich obsugi.

W
standardowym procesie pro- maszyny tworzone na zamwienie i wy- Wychodzc naprzeciw oczekiwaniom
dukcji lutowanie komponen- korzystywane w produkcji pprzewod- klientw zwizanym z cig redukcj
tw przewlekanych odby- nikw lub wywietlaczy, ale seryjne ro- kosztw produkcji oraz zwikszaniem
wa si na tzw. fali. Ze wzgldu na bar- boty typu SCARA lub jednostki 6-osio- jej jakoci i wydajnoci, rma Renex po-
dzo du wydajno tych maszyn, jest we, adaptowane do zada wczeniej wy- stanowia zbudowa maszyn do selek-
to operacja kosztowna: wymaga skom- konywanych rcznie w trakcie produk- tywnego lutowania elementw przewle-
plikowanych przenonikw (carrier) cji pakietw elektronicznych. kanych z wykorzystaniem robota typu
wykonywanych z drogich materiaw. SCARA rmy Omron. Podstawowym
Przenoniki musz te by indywidu- zaoeniem projektu byo niewykorzy-
alnie wykonywane do kadej aplikacji, stywanie drogich komponentw wyma-
ktra bdzie poddana procesowi lutowa- ganych do budowy przenonikw pakie-
nia na fali. tw (carrier) uywanych w procesie lu-
Ze wzgldu na rosnc miniaturyza- towania, uproszczenie procesu lutowa-
cj, stosowany jest rwnie proces lu- nia w stosunku do lutowania selektyw-
towania selektywnego, w ktrym wy- nego oraz moliwo wczenia urz-
prowadzenia komponentw montowa- dze do pracy w liniach produkcyjnych,
nych technologi przewlekan s usta- opartych o transport krawdziowy, bar-
wiane na wylocie wskiej dyszy ze spo- dzo popularny w produkcji SMT. Dziki
iwem, tak, aby lutowaniu zostay pod- dowiadczeniu, jakim dysponuje Renex
dane tylko interesujce nas miejsca. oraz wsppracy z rm Omron jed-
Niestety proces ten jest znacznie wol- nym z najlepszych dostawcw robotw
niejszy i duo bardziej skomplikowany typu SCARA na polskim rynku takie
ni lutowanie na fali. zadanie udao si zrealizowa.
W II kwartale 2016 Renex wczy
Odpowiedzi s roboty do oferty zrobotyzowan stacj do lu-
dolutowania towania elementw przewlekanych.
W ostatnim czasie mona zaobser- Urzdzenie bazuje na ramie konstruk-
wowa, e udzia robotw w produkcji cyjnej oraz robocie typu SCARA se-
elektroniki szybko wzrasta. To zapewne rii R6YXGL rmy Omron. Na potrze-
dlatego, e nie s to ju specjalizowane Fot. 1. Gowica lutujca by urzdzenia zostay zaprojektowane

Elektronik Maj 2016 85


Technika
generator lutownicy, podajnik drutu, stacja do czyszczenia
grotw oraz prezentuje biecy stan maszyny zarwno na
7-calowym panelu operatorskim rmy Omron z serii NB,
jak i za pomoc wiey sygnalizacyjnej Patlite LME. Za bez-
pieczestwo obsugi odpowiada przekanik programowal-
ny zgodny z dyrektyw maszynow, realizujcy niezale-
nie wszystkie funkcje bezpieczestwa wykorzystane w ma-
szynie. Do szybkiego programowania mona uy plikw
Gerber zawierajcych projekt pytki, na podstawie ktre-
go wskazuje si punkty lutownicze lub mona wykorzysta
metod wskazywania punktw na pierwszej pytce i progra-
mowanie ich pozycji w robocie. Do programowania wyko-
rzystywany jest pecet z odpowiedni dla maszyny aplikacj,
poczony z urzdzeniem przez Ethernet. Sam robot nie wy-
maga komputera PC do pracy i po zaprogramowaniu reali-
zuje proces samodzielnie.
Fot. 2. Stacja czyszczenia grotw
Rozwj produktu imoliwo testw
transport krawdziowy, gowica lutownicza, automatyczny po- Roboty bd dalej rozwijane zgodnie z sugestiami klien-
dajnik drutu lutowniczego, stacja do czyszczenia grotw oraz tw i integratorw pracujcych w przemyle elektronicznym.
generator indukcyjny do rczki lutowniczej. Projektanci zde- Partnerstwo nawizane z rm Omron, a co za tym idzie
cydowali si na lutowanie w technologii grzania indukcyjnego uzyskanie wsparcia inynierw dziau aplikacyjnego pozwo-
o mocy 150 W, a kolba ma du pojemno ciepln, co pozwala lio na szybk realizacj projektu. Sukces urzdzenia i do-
lutowa za jej pomoc nawet bardzo due pola masowe, z czym bre przyjcie przez pierwszych klientw, ktrzy brali udzia
byby problem przy uyciu klasycznych lutownic grzakowych. w testach maszyny, na pewno pocignie za sob pogbienie
Automatyczny podajnik jest w stanie pracowa z drutami wsppracy z rm Omron przy kolejnych projektach.
lutowniczymi o rednicy od 0,5 do 1,5 mm, zarwno z rdze- Powyszy opis i charakterystyka robotw pozwala jedy-
niem z topnikiem, jak i bez niego. Sam podajnik w trakcie nie pokrtce pozna moliwoci tych urzdze produkcyj-
podawania spoiwa dokonuje jego perforacji na caej dugo- nych. Porwnanie moliwoci urzdze w warunkach hali
ci, co znaczco zmniejsza zjawisko zwizane z rozpryskami produkcyjnej (demoroom) daje podstaw do podjcia rzeczo-
topnika i spoiwa w momencie kontaktu z rozgrzanym gro- wych decyzji. Moliwo przeprowadzenia testw na aplika-
tem. Urzdzenie jest wyposaone w transport krawdzio- cjach dostarczonych przez klienta na pewno dostarczy spo-
wy oraz interfejs SMEMA, zgodny z wytycznymi IPC (IPC- ro informacji. Jednoczenie zapraszamy do kontaktu z r-
SMEMA-9851). W zwizku z powyszym, mona zestawi m Renex w zakresie wsppracy przy rozwoju maszyny oraz
ze sob kilka urzdze, jeli aplikacja wymaga zastosowania projektw wdroe.
wicej ni jednego grotu lub uy stacji zaadowczych (lo-
ader) i rozadowczych (unloader) w celu zautomatyzowania
podawania detali do maszyny. Renex, 87-800 Wocawek, al. Kazimierza Wielkiego 6E
O cao procesu dba sterownik PLC, ktry steruje wszyst- tel./faks 54411 25 55, 54231 10 05
kimi urzdzeniami pomocniczymi, takimi jak transport, office@renex.com.pl, www.renex.com.pl

Fot. 3. Transport widok zgry Widok transportu z boku

86 Maj 2016 Elektronik


Technika

Nowatorska obudowa
do Raspberry Pi
przenie swoj aplikacj
na wyszy poziom
zaawansowania
Miniaturowe komputery jednopytkowe ciesz si coraz wiksz popularnoci.
Dziki nim mona tworzy ciekawe aplikacje zarwno wobszarze hobbystycz-
nym jak iprofesjonalnym. Jednak co wprzypadku, kiedy chcemy, aby np. ste-
rownik zbudowany woparciu onajbardziej popularne na rynku Raspberry Pi by
solidnie zabezpieczony lub po prostu wyglda profesjonalnie? Potrzebna jest
zpewnoci dobra obudowa speniajc podstawowe potrzeby, ktra przy okazji
bdzie wstanie uatwi ewentualne rozbudowy systemu.

R
aspberry Pi nadaje si do wie- tyki budynkowej. Dziki od-
lu ciekawych aplikacji. Najpro- powiedniemu oprogramowa-
stsze, niewymagajce dodatko- niu, takiemu jak projekt www.
wych elementw rozwizania (oparte nettemp.pl, mona stworzy
praktycznie wycznie na odpowiednim sterownik ogrzewania/wen-
soft warze) to domowe centrum rozryw- tylacji, system alarmowy, au-
ki, serwer www lub NAS. Do takich za- tomatyk bramy, system kon-
stosowa nadaj si najpowszechniej troli dostpu czy pomiar zu-
dostpne obudowy pozwalajce za- ywanych mediw. To ju
mkn sam pytk z komputerem. najczciej wymaga dodatko-
Ostatnio modne stao si wykorzystanie wych ukadw elektronicz-
komputerw jako sterownikw automa- nych, poczonych z kompu-
terem. Aplikacje
tego typu naj-
czciej zamyka Fot. 2. Obudowa mieci nie tylko same Raspberry Pi,
si w oddzielnej ale rwnie zapewnia miejsce na dodatkowe pytki uni-
szafce, wyposa- wersalne mona je wykorzysta w dowolny sposb
a w pewne za- lub przygotowa wasn. Pusta przestrze zmieci np.
silanie, dopro- ktowe wyprowadzenie zcza HDMI
wadza przewody
od czujnikw. Aby wszyst- nowego montau pytki komputera (co
ko wygldao przejrzycie, w pytszych skrzynkach byo utrudnio-
pozwalao sprawnie ca- ne) albo nie gwarantoway moliwoci
o nadzorowa oraz ua- atwej rozbudowy.
twiao dalsz rozbudow,
mona wszystko umieci Inne spojrzenie na obudow
na szynie DIN. Dostpne do Raspberry Pi
Fot. 1. atwa rozbudowa systemu o kolejne moduy BC do tej pory obudowy ska- Na rynku pojawia si ciekawa alter-
(oszerokoci od 17,8 do 161,6mm) jest prosta dzi- zy way uytkownikw natywa obudowy do Raspberry Pi, kt-
ki bezobsugowej, 16-biegunowej magistrali montowanej na sporo kompromisw. ra powstaa jako uzupenienie syste-
podobudowami Najczciej wymagay pio- mu obudw instalacyjnych BC rmy

88 Maj 2016 Elektronik


Technika

Fot. 4. Obudowa
idealnie wspgra
zszyn DIN, nie-
Fot. 3. Zcza wtykowe pozwalaj w atwy sposb wypro- mniej jednak wystar-
wadzi np. wejcia czujnikw 1-wire lub magistral I2C. czy zatrzasn za-
Dostp do karty microSD take jest atwy, bo nie potrzeba czepy wpozycji ze-
demontowa urzdzenia wntrznej imo-
na bez dodatko-
Phoenix Contact. Zachowujc identyczny pro l, a- wych elementw
two daje si zestawia z pozostaymi elementami se- przykrci j wprost
rii BC, pozwalajc tym samym na swobodne rozbu- dociany lub innej
dowywanie projektu cznik magistralny HBUS paskiej powierzchni

Fot. 6. Cay stworzony system sterowa-


nia automatyk budynku mona zamkn
wmaej szafce rozdzielczej. atwo dalszej
rozbudowy zapewni magistrala HBUS, a w-
skie zczki szynowe z przyczem
Push-In gwarantuj przejrzysto i kompak-
towo instalacji

umieszczony w dnie szyny uatwia


przesy sygnaw i zasilania do kolej-
nych moduw rozszerze. Sama obu-
dowa zapewnia dodatkowe miejsce na
pytki ze zczami i elementami elek-
tronicznymi. Ponadto, pooenie pyt-
ki wewntrz obudowy zapewnia mo-
Fot. 5. Wspomniany system Nettemp moe posuy np. do sterowania ogrzewaniem wdom- liwo efektywnej zabudowy wntrza
ku jednorodzinnym. Zaczanie poszczeglnych zaworw na rozdzielaczu CO, wzalenoci szafk i adne gniazda nie potrzebu-
od temperatury danego pomieszczenia (termometry 1-wire), a nawet zakresu godzin wdanym j dostpu z boku gotowego moduu.
dniu tygodnia to wszystko (a nawet wicej) mona programowa poprzez interfejs www Monta i demonta obudowy jest pro-
sty przeprowadza si go bez narz-
dzi i rubek, ewentualne mody ka-
cje konstrukcji nie bd nastrcza
UWAGA! Darmowe prbki do rozdania! problemu. Pasuj do niej modele A+, B+
Firma Phoenix Contact ma do rozdania kilka zestaww najnowszych obudw oraz B2.
BC RPi przez miesic od publikacji niniejszego artykuu bdzie oczekiwa na Piotr Andrzejewski
Wasze e-maile z opisem aplikacji, nad ktr pracujecie (przeznaczenie, sposb Product Manager
rozwizania, pomysy dalszej rozbudowy). Wrd autorw e-maili komisja wyo- wrmie Phoenix Contact
ni trzy najciekawsze projekty, ktre zostan nagrodzone bezpatnymi zestawa-
mi nowych obudw. Zgoszenia mona wysya na adres artykul@phoenixcon-
tact.pl. Szczegowy regulamin konkursu mona znale na stronie www.pho- Phoenix Contact
enixcontact.pl/konkurs. tel. 71398 04 10
http://www.phoenixcontact.pl

Elektronik Maj 2016 89


Technika

Nowe
analizatory
serii RSA500
iRSA600
firmy Tektronix
W poprzednim wydaniu Elektronika mona byo przeczyta artyku oodwie-
onej wersji popularnego, przenonego analizatora widma firmy Tektronix.
Wobecnym numerze przyjrzymy si dwm zupenie nowym przyrzdom, ktrych
premiera miaa miejsce wraz zpojawieniem si nastpcy RSA306. S to analiza-
tory zserii RSA500A oraz RSA600A pracujce wczasie rzeczywistym.

P
od wieloma wzgldami specy- wymiennego akumulatora. Obudowa, pozwala poprawi dokadno wewntrz-
kacja obydwu nowych modeli po- ksztatem podobna do tej znanej z RSA- nego oscylatora, a take wspomaga dzia-
krywa si. Rnice pojawiaj si 306B, wykonana jest z tworzywa odpor- anie funkcji mapping.
w konstrukcji obudowy i ukadu zasila- nego na uderzenia i wyposaona zostaa Do przyrzdu dostpny jest szereg ak-
nia, ktre warunkuj gwny obszar za- w specjalne uchwyty do przymocowania cesoriw w postaci: kabli, adapterw,
stosowania kadego z nich. W tabeli 1 naramiennego paska. Cechy te sprawiaj, tumikw, anten, ltrw oraz sond (rw-
zamieszczono zestawienie najwaniej- e urzdzenie moe by uywane w trud- nie do pomiaru pola elektromagnetycz-
szych parametrw analizatorw rmy nych warunkach terenowych w zakresie nego w polu bliskim). Dla wersji z gene-
Tektronix wykorzystujcych port USB3.0. temperatur od 10 do +45C. Producent ratorem ledzcym (tracking generator)
deklaruje przy tym do 4 godzin czasu dostpne s zestawy kalibracyjne oraz
RSA500A pracy na baterii bez koniecznoci ado- stabilne fazowo kable.
Analizator RSA500A moe by zasila- wania. Dodatkowo analizator zosta wy- Tektronix we wsppracy z firm
ny z adaptera sieciowego, ktry peni tak- posaony w odbiornik GPS/GLONASS/ Panasonic oferuje jako opcjonalne wy-
e funkcj adowarki dla wbudowanego Beidou. Podczenie zewntrznej anteny posaenie odporny tablet, ktry moe
by uytkowany na zewntrz, nawet
Tabela 1. Porwnanie podstawowych parametrw przenonych analizatorw widma firmy Tektronix w najtrudniejszych warunkach atmosfe-
Model RSA306B RSA503A i RSA507A RSA603A i RSA607A
rycznych i jest przeznaczony do wsp-
RSA503A: 9 kHz3 GHz RSA603A: 9 kHz3 GHz
Zakres czstotliwoci od 9 kHz do 6,2 GHz pracy z analizatorem. Jest on odporny na
RSA507A: 9 kHz7,5 GHz RSA607A: 9 kHz7,5 GHz
Pasmo przechwytywania py i wod (IP65), a take zosta przete-
40 MHz 40 MHz 40 MHz
(pracy w trybie real-time) stowany pod ktem zgodnoci z norm
Spurious-Free Dynamic MIL-STD-8910G. Analizator oraz tablet
60 dB 70 dB 70 dB
Range (SFDR)
Tracking generator Niedostpny Opcja Opcja mona bezpiecznie przewozi w specjal-
Wymienny akumulator Wbudowany zasilacz nej twardej walizce.
Sposb zasilania Zasilany z portu USB 3.0 bd zasilacz sieciowy sieciowy
Obszar zastosowania W terenie i laboratorium W terenie W laboratorium RSA600A
Projektowanie
Projektowanie ukadw Analizatory serii RSA600A przezna-
Zarzdzanie widmem i testowanie urzdze
Aplikacje w.cz. bezprzewodowych i IoT czone s do prac prowadzonych w labo-
Edukacja Instalacja i utrzymanie sieci EMI/EMC ratoriach. Podobnie jak w serii 500 do-

90 Maj 2016 Elektronik


Technika
stpne s tutaj wersje z pasmem pracy Podsumowanie
od 9 kHz do 3 lub 7,5 GHz. Jako opcja Nowe analizatory serii RS-
rwnie dostpny jest generator ledz- A500 i RSA600 s kontynuacj
cy. Model ten zosta zamknity w solid- nowej grupy przyrzdw za-
nej metalowej obudowie i zasilany jest pocztkowanej przez RSA306.
z gniazdka sieciowego. Na przednim pa- Jest to ciekawa alternatywa dla
nelu znajdziemy dwa zcza typu N (wej- rozbudowanych stacjonarnych
cie sygnaowe, wyjcie generatora), dwa analizatorw widma, niewie-
zcza BNC (trigger i zewntrzne rdo le ustpujca im parametrami.
odniesienia), zcze SMA dla anteny GPS Urzdzenia pozbawione wy-
i interfejs USB 3.0. Rys. 1. Przykadowe zastosowanie RSA500 przy wietlacza, przyciskw i pokr-
Wbudowany generator ledzcy jest poszukiwaniu interferencji. Na zdjciu zopisywanym te, czyli tego namacalnego in-
nowoci w analizatorach widma r- tabletem ianten kierunkow terfejsu uytkownika, okazuj
my Tektronix. Pracuje jako uzupenie- si znacznie tasze. Dostpnych
nie analizatora widma, suy do gene- kw, pomiarach VSWR, a take loka- jest szereg moduw aplikacyjnych dla
rowania sygnau o czstotliwoci cile lizowaniu uszkodze toru kablowego oprogramowania SignalVu-PC m.in. dla
zwizanej z przestrajaniem analizatora. (distance to fault). Wi-Fi, Bluetooth (rwnie w wersji LE).
Amplituda tego sygnau jest utrzymy- Dodatkow zalet niektrych urz- Obecnie obserwuje si coraz wiksze
wana na staym poziomie, dziki czemu dze wyposaonych w interfejsy komu- zainteresowanie tego rodzaju sprz-
po wczeniu badanego ukadu pomi- nikacyjne np. USB, Ethernet jest dostp- tem wykorzystujcym gwnie port
dzy wyjcie generatora i wejcie anali- no API, dla jednego z jzykw progra- USB i te przyrzdy s doskonaym tego
zatora mona zbada jego charaktery- mowania, czy te LabView. Tektronix przykadem.
styk czstotliwociow, tzn. okreli dla swoich przenonych analizatorw
tumienie poszczeglnych skadowych. za darmo udostpnia API dla C/C++.
Jest to bardzo pomocne przy prowadze- Umoliwia to tworzenie wasnych apli- Tespol Sp. zo.o.
niu pomiarw okablowania (tumien- kacji pomiarowych, cile dopasowanych ul. Kleciska 125, 54-413 Wrocaw
no przewodw), badaniu charakte- do wymaga. Ponadto daje moliwo tel. 71 783 63 60, faks 71 783 63 61
rystyk ltrw, wzmacniaczy i tumi- automatyzacji testw. www.tespol.com.pl

Nowy RSA306B
Analizator widma czasu
rzeczywistego

Pasmo pracy 9 kHz do 6,2 GHz

Wsppraca z komputerem
z zainstalowanym oprogramowaniem
SignalVu-PC poprzez port USB 3.0

W nowej odsonie z wysz


dynamik i trzyletni gwarancj

Tespol Sp. z o.o. | ul. Kleciska 125, 54-413 Wrocaw


tel. +48 71 783 63 60 fax +48 71 783 63 61
tespol@tespol.com.pl www.tespol.com.pl
Technika

Tester funkcjonalny
oparty na platformie PXI
do pompy AdBlue firmy Bosch
Artyku opisuje projekt zautomatyzowanej stacji testujcej dziaanie pompy
AdBlue przy wykorzystaniu testw hydraulicznych w zakadzie produkcyj-
nym firmy Robert Bosch. Do wykonania testera uyta zostaa platforma
sprztowa PXI ioprogramowanie firmy National Instruments, ktre razem pozwa-
laj na szybki rozwj stacji testujcej zmoliwoci akwizycji oraz przetwarzania
danych, atake komunikacji zpozostaymi komponentami wprocesie wytwa-
rzania oraz testowania.

Z
akad w Czeskich Budziejowicach
jest jednym z najnowoczeniej-
szych i najszybciej rozwijaj-
cych si oddziaw rmy Robert Bosch.
Znajdujce si tam dziay rozwoju oraz
testw dugoterminowych skupiaj swo-
j uwag gwnie na projektowaniu oraz
wytwarzaniu komponentw przeznaczo-
nych na rynek samochodw osobowych.
Jednym z produkowanych kompo-
nentw jest pompa AdBlue, ktrej na-
zwa pochodzi od pynu wykorzystywa-
nego w silnikach Diesla. Pyn ten, ustan-
daryzowany norm ISO 22241, ograni-
cza koncentracj tlenkw azotu w spali-
nach, co pozwala producentom sprosta Rys. 2. Krzywa prdowa elektromagnesu pompy ma dwa punkty przegicia. Pierwszy
wymaganiom norm EURO IV i wy- znich sygnalizuje moment, wktrym zawr zaczyna si otwiera, drugi natomiast jest skut-
szym. Zadaniem pompy jest wtryski- kiem osignicia finalnej pozycji
wanie AdBlue pod cinieniem 4,58,5
bara do rury wydechowej w pobliu ka- zapewniania jakoci tych elementw sterowniku PLC umoliwiajcym kon-
talizatora. i wydajnoci procesu testowania r- trol zaworw oraz komunikacj z sys-
Przed wysaniem do klienta kada ma zacza szuka rozwizania dla te- temem zarzdzania produkcj (MES).
wyprodukowana pompa przechodzi stw zautomatyzowanych. Pocztkowo Opierajc si na pozytywnym dowiad-
wiele testw cinieniowych. Std dla testowanie bazowao na posiadanym czeniu z poprzedniego projektu, zesp
zdecydowa si wykorzysta w nowym
systemie platform PXI wraz z oprogra-
mowaniem rmy National Instruments.
Gwnymi zaletami platformy PXI s
wytrzymaa obudowa przemysowa,
moliwo dodawania i zmiany mo-
duw, a take proste oprogramowa-
nie. Innym powodem, dla ktrego zde-
cydowalimy si wybra platform r-
my National Instruments, jest moli-
wo przeprowadzania szybkiej akwi-
zycji danych (10 kS/s lub wicej), co nie
byo osigalne w systemie opartym je-
Rys. 1. Architektura systemu testujcego dynie na sterowniku PLC.

92 Maj 2016 Elektronik


Technika
Architektura systemu
Wykorzystywany do tej pory ste-
rownik PLC sta si elementem zarz-
dzajcym systemem kontroli pomp.
Odpowiedzialny jest on za wysyanie do
systemu PXI informacji, jaki test powi-
nien zosta wykonany wraz ze szczeg-
owymi parametrami konguracyjny-
mi. W nastpnym kroku PXI dokonuje
testw oraz odsya przetworzone dane,
ktre s kolejno zapisywane w bazie da-
nych. Rysunek 1 przedstawia architek-
tur systemu.
System PXI skada si z kontrole-
ra oraz dwch dodatkowych modu-
w wielofunkcyjnych PXI-6281. Jeden
z nich odpowiada za generowanie sygna-
u PWM, drugi natomiast dokonuje po- Rys. 4. Pojedynczy tester oraz caa linia produkcyjna skadajca si z12 testerw
miaru prdu metod poredni z wy-
korzystaniem rezystora bocznikowego. wie krzywych prdowych powstao przy na podczas kadego testu dziki pa-
Podczas testu konieczny jest pomiar wykorzystaniu pakietu Matlab. Dziki kietowi TestStand mog by one szybko
cinienia na wylocie pompy AdBlue oraz strukturze MathScript Node obecnej skongurowane. Inn zalet natomiast
kontrola zaworw poprzez modulacj w LabVIEW nie byo koniecznoci re- jest ustandaryzowana architektura testu.
szerokoci impulsw (PWM). Sekwencja implementacji funkcjonalnoci wyko- Ostatni czci systemu testowe-
testowa jest uruchamiana w momencie rzystane zostay istniejce pliki .m wy- go s poszczeglne moduy napisane
otrzymania wiadomoci TCP zawieraj- woywane z poziomu LabVIEW bez po- w LabVIEW. Kady z nich jest odpowie-
cej informacje konguracyjne ze sterow- trzeby instalacji pakietu Matlab. dzialny za jeden typ pomiarw pompy.
nika PLC. W pocztkowej fazie rozwoju oprogra-
Produkowane pompy nie maj wyspe- mowania testowego wykorzystane zosta- Podsumowanie
cjalizowanego czujnika cinienia, co wy- o jedynie rodowisko LabVIEW. Przy W chwili obecnej na linii produkcyj-
maga zastosowania metody poredniej, wsparciu lokalnych przedstawicieli rmy nej dziaa 12 testerw (rys. 4). Ponadto
polegajcej na pomiarze prdu prze- National Instruments zdecydowano si planowana jest budowa zaawansowa-
pywajcego przez uzwojenie gwne- jednak wykorzysta zaawansowane ro- nego testera do pomp nowej generacji,
go elektromagnesu. Na krzywej prdo- dowisko zarzdzania testami, jakim jest w ktrym, w celu odczytu danych zbie-
wej (rys. 2) mona zidenty kowa dwa TestStand. Po odbyciu serii szkole za- ranych przez czujnik cinienia, wyko-
punkty przegicia. Pierwszy z nich sy- projektowana zostaa architektura testu rzystany zostanie powszechny w prze-
gnalizuje moment, w ktrym zawr za- wraz z interfejsem uytkownika (rys. 3) myle samochodowym protok komu-
czyna si otwiera, drugi natomiast jest oraz moduami odpowiedzialnymi za nikacji szeregowej SENT. Przy tym po-
skutkiem osignicia nalnej pozycji. kady krok testowy. Rysunek 3 przed- jawia si potrzeba testowania zarw-
Cinienie w pompie obliczane jest na stawia interfejs stworzony w LabVIEW, no przesyanych wiadomoci, jak i war-
podstawie wartoci prdw w punktach gdzie zaimplementowana zostaa tak- stwy zycznej sucej do komunikacji.
przegicia, a nastpnie porwnywane e komunikacja z silnikiem programu Do tego celu wybrana zostaa platforma
z wymaganymi wartociami. TestStand. Stwarza to moliwo odczy- PXI, ktra pracowa bdzie jako gw-
Pierwsze oprogramowanie umoliwia- tu danych z aktualnie przeprowadza- ny kontroler potracy zarwno odczy-
jce wyznaczenie cinienia na podsta- nych sekwencji, a take kontrolowania tywa dane z sensorw poprzez proto-
samego procesu te- k SENT, jak i testowa sam warstw
stowania. zyczn komunikacji. Wykorzystanie
TestStand wy- platformy PXI pozwala na zaoszczdze-
brany zosta jako nie czasu przy rozwoju aplikacji oraz
oprogramowanie umoliwia stworzenie elastycznej sta-
do przeprowadze- cji testujcej.
nia sekwencji te- Ji Kubek, Robert Bosch, spol. sr.o.
stowych ze wzgl-
du na oszczdno
czasu w fazie roz-
woju. Cz czyn- National Instruments Poland
noci, takich jak Sp. zo.o.
wykonywanie ko- ul. Grjecka 5, 02-025 Warszawa
lejnych krokw czy tel. 22 328 90 10, ni.poland@ni.com
Rys. 3. Architektura testu wraz zinterfejsem uytkownika tworzenie rapor- http://poland.ni.com
oraz moduami odpowiedzialnymi za kady krok testowy tw, jest powtarza- Infolinia: 800 889897

Elektronik Maj 2016 93


Nowe produkty | Aparatura pomiarowa
Nowa wersja konfiguratora kabli
sygnaowych Cable Creator
firmyPasternack
Elektronik poleca

Pod adresem www.pasternack.com/t-cable-creator.aspx


rma Pasternack udostpnia now wersj swojego kreato-
ra kabli sygnaowych, umoliwiajcego szybkie zaprojekto-
wanie, uzyskanie wyceny i zamwienie kabla w.cz. o dowol-
nej konguracji, bez potrzeby kontaktowania si z dziaem
sprzeday.
Za pomoc kilku klikni myszk uytkownik w kilku kro-
kach moe dobra m.in. rodzaj zczy, rodzaj i dugo ka-
bla oraz metod montau, najlepiej odpowiadajce wymo-
gom konkretnej aplikacji. Na tej podstawie uzyskuje wycen
w zalenoci od wielkoci zamwienia i moe przesa zlece-
nie do realizacji.
Cable Creator daje moliwo wyboru spord ponad 1300
rodzajw zczy i 115 rnych rodzajw kabli wsposio-
wych. Podobnie jak w przypadku innych produktw z ofer-
ty Pasternack, zamwienie moe by zrealizowane i wysane
jeszcze tego samego dnia roboczego.
www.pasternack.com

Precyzyjne, przestrajalne ni produkty konkurencyjne, co pozwala prowa-


rdo wiata dokalibracji dzi pomiary w szerszym, liniowym zakre-
kamer isensorw optycznych sie dynamicznym i wystarcza do nawietle-
Firma Gamma Scientic oferuje precyzyj- nia praktycznie dowolnego detektora a do
ne, przestrajalne rdo wiata SpectralLED poziomu nasycenia. Poczenie sterownikw
przeznaczone do kalibracji kamer i senso- staoprdowych DC, optycznego sprzenia
rw optycznych. Przyrzd zapewnia du zwrotnego i chodzenia termoelektrycznego
dokadno i rozdzielczo widmow oraz zapewnia du dokadno kontroli owie-
szersz gam barw od wczeniej oferowa- tlenia w czasie rzeczywistym. Pozwala to
nych wersji halogenowych oraz bazujcych rwnie na regulacj jasnoci owietlenia
na diodach LED. SpectralLED zawiera ze- bezporednio nateniem prdu zamiast
sp 30 dyskretnych diod LED, z ktrych modulacj szerokoci impulsu (PWM), co
kada charakteryzuje si inn dominujc dugo- eliminuje migotanie. Pomimo zaawansowanej
ci fali. Pozwala to wytwarza wiato o charakterystyce wid- konstrukcji technicznej, SpectralLED jest rdem
mowej dobrze dopasowanej do dowolnego rda iluminacji. atwym w obsudze, poniewa jego oprogramowanie rm-
Ponadto istnieje moliwo pracy w trybie z przemiataniem ware daje dostp do penej funkcjonalnoci za pomoc ko-
widma do symulacji pracy monochromatora skanujcego, lecz mend ASCII przesyanych przez interfejsy USB lub RS-232.
przy braku czci ruchomych. Umoliwia producentom sensorw optycznych i kamer prze-
Oprcz bardzo duej rozdzielczoci i dokadnoci, prowadzenie szerokiego zakresu funkcji testowych i kalibra-
SpectralLED dodatkowo zapewnia 10-krotnie wiksz jasno cyjnych (balans bieli, wyszukiwanie defektw, badanie linio-
woci, zakresu dynamicznego i stosunku sygna/szum itp.) za
pomoc jednego urzdzenia. Zakres zastosowa obejmuje ba-
danie tabletw, smartfonw, kamer DSLR, diagnostycznej apa-
ratury medycznej i systemw widzenia maszynowego.
www.gamma-sci.com

Zaprenumeruj codzienny newsletter


z branowymi informacjami
ElektronikaB2B.pl/newsletter

94 Maj 2016 Elektronik


Aparatura pomiarowa | Nowe produkty
Oscyloskopy zchipami InP opamie Niewielkie mierniki cgowe oduej
powyej 100 GHz uniwersalnoci
Keysight Technologies prezentuje przeomow technolo- Firma RS Components wprowadzia do oferty dwa nowe
gi pozwalajc realizowa oscyloskopy o najszerszym na modele miernikw cgowych ISO-Tech ILCM03A i ICM30R.
rynku pamie w oparciu o chipsety bazujce na opracowa- Model ILCM03A jest przystosowany gwnie do wykrywa-
nej przez rm technologii produkcji podoy z fosforku nia upywu prdu w instalacjach elektrycznych, podczas gdy
indu (InP). Nowe chipsety umoliwi w 2017 roku budo- gwn funkcj modelu ICM30R jest moliwo uzyskania od-
w oscyloskopw z prbkowaniem w czasie rzeczywistym czytw pomiarw wartoci skutecznej (True RMS) prdu AC.
i w czasie ekwiwalentnym, ktrych pasmo bdzie szersze od Obydwa urzdzenia zapewniaj niezawodne i dokadne po-
100 GHz, a podoga szumowa znacznie nisza ni w obec- miary napicia i rezystancji oraz moliwo wykonania testw
nie dostpnych modelach. cigoci obwodu, aby wykry ewentualne przerwy. Miernik
Szeroko pasma nie jest jedynym parametrem wiadczcym cgowy ILCM03A ma wymiary zaledwie 2106235,6 mm
o wysokiej jakoci oscyloskopw nowej rodziny. Oscyloskopy i jest wyposaony w jeden duy przecznik obrotowy do wy-
z prbkowaniem w czasie rzeczywistym oferuj inne kluczowe boru funkcji, umoliwiajcy obsug jedn rk, oraz duy wy-
innowacje, w tym 10-bitow rozdzielczo przetwornika A/C wietlacz LCD 3,75 cyfry z podwietleniem i analogowym wy-
pozwalajc zwikszy rozdzielczo pionow sygnau wejcio- kresem supkowym. Miernik ma szeroki rozstaw szczk, dzi-
wego w ultraszerokim pamie. ki czemu mona go uywa do nieinwazyjnych pomiarw pr-
du w kablach i przewodach o rednicy do 30 mm.

Miernik cgowy ICM30R jest wyposaony w dwa czujni-


ki Halla zapewniajce niezawodne i dokadne pomiary pr-
du oraz uzyskanie wartoci skutecznej (True RMS) pomiarw
prdu AC zarwno o ksztacie idealnym, jak i przebiegw znie-
Inynierowie pracujcy z szybkimi interfejsami nowej ge- ksztaconych. Jest wyposaony w specjaln oson na rk, kt-
neracji, takimi jak IEEE P802.3bs 400G i terabitow kohe- ra chroni uytkownika przed bezporednim kontaktem z prze-
rentn modulacj optyczn, potrzebuj odpowiednich oscy- wodami elektrycznymi.
loskopw do pomiaru parametrw elektrycznych. Te i inne Przyrzdy ISO-Tech speniaj wymogi bezpieczestwa CAT
technologie odgrywaj kluczow rol w ocenie projektw II 600 V i CAT III 300 V, zgodnie z norm IEC 61010 i s objte
sieci bezprzewodowych pitej generacji (5G). Interfejsy te 3-letni gwarancj.
bd wymagay analizy sygnaw o pamie 100 GHz i szer-
http://pl.rs-online.com
szym przy prbkowaniu w czasie rzeczywistym i w czasie
ekwiwalentnym. Wraz z coraz wiksz szybkoci transmi-
sji danych, przekraczajc 56 Gb/s dla kodu NRZ i 56 GBaud
dla sygnalizacji wielopoziomowej, inynierowie potrzebu-
j oscyloskopw nie tylko o szerszym pamie, ale rwnie
o wikszej rozdzielczoci pionowej i niszej pododze szu-
mowej, pozwalajcych sprosta wymogom pomiarowym ich Faldruk s.c., 05-462 Emw, ul. Wizowska 2E
projektw. Nowe chipsety zaprojektowano wanie to tego tel. +48 22 872 43 01, 612 67 76
+48 698 468 850
typu zastosowa. biuro@faldruk.pl, www.faldruk.pl
Sze lat temu rma Keysight zaoferowaa swj pierwszy
oscyloskop z chipsetem wyprodukowanym w procesie techno- pytki jednostronne i dwustronne
logicznym InP, a dzisiaj wci pozostaje jedynym producen- pytki na podou aluminiowym
tem oscyloskopw z chipsetami InP. Inwestycje poczynione testy elektryczne pytek
w procesy InP nowej generacji pozwoliy uzyska czstot- pokrycia pytek: cyna lub cyna/ow Q&R_337

liwo przeczania tranzystorw przekraczajc 300 GHz,


umoliwiajc poszerzenie pasma zarwno samego chipu, jak
i produktu kocowego.
www.keysight.com

Elektronik Maj 2016 95


Nowe produkty | Podzespoy czynne
Dwukanaowe izolatory cyfrowe LVDS Podwjne/poczwrne wzmacniacze
oprzepustowoci 600 Mbps operacyjne ikomparatory do elektroniki
Analog Devices prezentuje seri najszybszych na rynku izo- samochodowej
latorw cyfrowych LVDS o maym poborze mocy i duej nie- Firma Diodes opracowaa cztery nowe serie wzmacniaczy
zawodnoci, przeznaczonych do zastosowa w sterownikach operacyjnych i komparatorw przeznaczonych do pracy w eks-
PLC i innych aplikacjach przemysowych. Zapewniaj one od- tremalnych temperaturach otoczenia od 40 do +125C typo-
porno na wejciowe impulsy sumacyjne o szybkoci nara- wych dla elektroniki samochodowej. Mog one znale zasto-
stania napicia do co sowanie np. w ste-
najmniej 25 kV/s. S rownikach ECU
produkowane w obu- i ukadach kondy-
dowach SOIC-W20 cjonowania sygna-
o drodze upywu i od- w. Uzyskay kwa-
stpie izolacyjnym 7,6 li kacj AEC-Q100
mm. Mog pracowa Grade 1 i s dostar-
w szerokim zakresie czane wraz z pe-
temperatur otocze- n dokumentacj
nia od 40 do +125C. PPAP. Jak podaje
Obecnie w ramach se- producent, s to ele-
rii ADN465x dostpne menty tasze i bar-
s trzy typy izolato- dziej niezawodne od podobnych wzmacniaczy i komparatorw
rw dwukanaowych: oferowanych przez rmy konkurencyjne. Wystpuj w stan-
ADN4650, ADN4651 dardowych obudowach SO-8, MSOP-8 i TSSOP-8 oraz SO-14
i ADN4651 rnice si rodzajem wej (zwyke, fail-safe), i TSSOP-14. Zarwno wzmacniacze operacyjne (LM2902Q/AQ,
kierunkiem transmisji sygnaw w kanaach (oba w tym sa- LM2904Q/AQ), jak i komparatory (LM2901Q/AQ, LM2903Q/
mym kierunku lub przeciwstawne) oraz konguracj wypro- AQ) s produkowane w wersji podwjnej i poczwrnej. Mog
wadze. Wszystkie zapewniaj maksymaln szybko transmi- by zasilane z pojedynczego rda 2...36 VDC lub symetrycz-
sji 600 Mbps w kanale, nawet czterokrotnie wiksz ni uka- nego. Charakteryzuj si wejciowym napiciem osetu ju
dy konkurencyjne oraz charakteryzuj si bardzo maym b- od 2 mV, wejciowym prdem polaryzacji rwnym 25 nA,
dem jitteru (70 ps) i krtkim czasem propagacji (maks. 4,5 ns). a w przypadku wzmacniaczy wydajnoci prdow 16 mA.
Zapewniaj bezporedni izolacj sygnaw LVDS bez ko- Komparatory zawieraj wyjcie z otwartym kolektorem.
niecznoci stosowania deserializerw, jak miao to miejsce we
www.diodes.com
wczeniejszych implementacjach.

Monofoniczny wzmacniacz audio klasy D


3,2 Wwminiaturowej obudowie
owymiarach 1,31,30,5 mm
PAM8014 to monofoniczny wzmacniacz audio klasy D, za-
mykany w miniaturowej obudowie U-WLB1313-9 o wymia-
rach 1,31,30,5 mm, mogcy odda do obcienia maksy-
maln moc wynoszc 3,2 W (THD+N=10%, f=1 kHz, R=4 ,
VDD=5 V). Nie wymaga on stosowania ltru wyjciowego, ty-
powego dla wzmac-
niaczy klasy D. Wy-
rnia si skutecz-
nym tumieniem tt-
nie napicia zasi-
lajcego (typ. PSRR
75 dB) i sprawno-
ci przekraczajc
92%. Zawiera r-
nicowy stopie wej-
ciowy zapewniajcy
skuteczn eliminacj
szumw i odbi sygnaw w.cz. Ze wzgldu na swoje parametry
Schematy funkcjonalne izolatorw ADN4650 iADN4651 i brak koniecznoci podczania ltru wyjciowego, PAM8014
jest idealnym wzmacniaczem do urzdze przenonych o du-
Ceny hurtowe izolatorw ADN465x wynosz 5,50 USD przy ym stopniu upakowania podzespow. Do jego standardowe-
zamwieniach 1000 sztuk. go wyposaenia naley zabezpieczenie zwarciowe i termiczne.
www.analog.com www.diodes.com

96 Maj 2016 Elektronik


Sterownik stabilizacji obrazu iautomatycznej
regulacji ostroci zwasn pamici Flash
ON Semiconductor rozszerza ofert sterownikw stabilizacji
obrazu i automatycznej regulacji ostroci (OIS/AF) do cyfro-
wych aparatw fotogracznych, tabletw i smartfonw o nowy
ukad oznaczony symbolem LC898123AXD. W porwnaniu
z poprzednikami wyrnia si on obnionym poborem pr-
du, wyduajcym czas
pracy na akumulato-
rze. Zawiera 32-bitowy
procesor DSP, zesp
analogowych blokw
peryferyjnych do uka-
du stabilizacji, ukad
kontroli AF, wyjcio-
wy sterownik most-
kowy wsppracuj-
cy z siownikiem VCM
oraz pami Flash
przechowujc opro-
gramowanie dla DSP
i parametry kalibra-
cyjne. Pami ta pozwala skrci nawet o 90% faz rozruchu,
eliminujc czas powicany w poprzednich wersjach na zaa-
dowanie danych z zewntrznej pamici. Dua skala integra-
cji LC898123AXD pozwala przyspieszy implementacj funk-
cji OIS/AF w moduach kamer, przy zapewnieniu kompaty-
bilnoci z rnymi typami czujnikw obrazu, a rwnoczenie
zmniejszy wymiary urzdzenia docelowego. Zintegrowany
w LC898123AXD procesor DSP realizuje funkcje m.in. stero-
wania serwomechanizmem, ltracji danych yroskopowych
i obsugi interfejsu host. Dziki wbudowanej funkcji obsugi
komend wysokiego poziomu High Level Command, ukad
moe rozpoznawa standaryzowane komendy z gwnej jed-
nostki CPU urzdzenia, co uatwia np. producentom smart-
fonw wykorzystanie standardowego zestawu komend do ste-
rowania rnymi rodzajami moduw/siownikw bez zmia-
ny oprogramowania. Producent oferuje dla producentw ka-
mer zestaw referencyjny ze sterownikiem LC898123AXD. Sam
ukad jest produkowany w obudowie QLCSP-35. Jego cena
hurtowa wynosi 2,18 USD przy zamwieniach 4000 sztuk.
www.onsemi.com
Nowe produkty | Podzespoy czynne
Transceivery RS-485 zwewntrznym Detektor wtyku audio jack iprzecznik
sterownikiem transformatora linii sygnaw analogowych wminiaturowych
iregulatorem LDO obudowach miniQFN10
Firma Maxim Integrated wprowadza do oferty seri czte- Vishay zaprojektowa nowy typ ultraminiaturowej obudowy
rech izolowanych transceiverw RS-485 przeznaczonych do miniQFN10 o powierzchni montaowej 1,81,4 mm i gruboci
pracy w rodowiskach przemysowych. MAX14853/MAX14855 wynoszcej zaledwie 0,35 m, przeznaczonej do produkcji pod-
to transceivery full-duplex do interfejsw RS-485/RS-422, zespow znajdujcych zastosowanie w urzdzeniach przeno-
a MAX14943/MAX14949 to transceivery half-duplex polecane nych o najwikszej gsto-
do interfejsw odpowiednio RS-485/PROFIBUS DP i RS-485/ ci upakowania podzespo-
RS-422. Zawieraj one zintegrowane sterowniki transforma- w. Stanowi ona mniej-
tora linii i regulatory LDO. W zalenoci od wersji mog pra- sz alternatyw do stoso-
cowa w systemach, w ktrych istnieje moliwo podcze- wanych wczeniej obudw
nia do wsplnej szyny 128 lub 256 transceiverw. Architektura miniQFN10 i WCSP o gru-
fail-safe gwarantuje wysoki poziom logiczny na wyjciu boci 0,55 mm, a ponadto
odbiornika w przypadku zwarcia lub rozwarcia wejcia. lepiej nadaje si do monta-
Zabezpieczenie podnapiciowe powoduje zablokowanie na- u na elastycznych podoach PCB. W nowej obudowie mini-
dajnika w sytuacji, gdy napicie po stronie kabla lub UART-u QFN10 produkowane s ju dwa pierwsze podzespoy: detek-
zmniejszy si poniej dopuszczalnej wartoci. tor wtyku audio jack o symbolu DG2592 i niskonapiciowy, po-
dwjny przecznik sygnaw analogowych o symbolu DG2750.
DG2592 to detektor obecnoci wtyku audio w gniedzie zinte-
growany z ukadem eliminacji trzaskw przy przeczaniu i ob-
sug przecznika sterujcego send/end. Charakteryzuje si
zakresem napi zasilania od 1,6 do 5,5 V i maym poborem
prdu w trybie standby (maks. 10 A @ 1,8 V). Jest odporny na
wyadowania ESD >8 kV (HBM). DG2750 to dwukierunkowy,
podwjny przecznik SPDT dla sygnaw analogowych, cha-
rakteryzujcy si maymi znieksztaceniami sygnau (THD+N
< 98 dB) i ma rezystancj RON nieprzekraczajc 1,3 w ca-
ym dopuszczalnym zakresie temperatur pracy. Nie wymaga
kondensatora sprzgajcego. Jest przystosowany do pracy z na-
piciem zasilania od 1,8 do 5,5 V. Zapewnia odporno na wy-
adowania ESD do 8 kV na liniach I/O.
www.vishay.com

MAX14853/MAX14855 to transceivery RS-485/RS-422 za-


pewniajce izolacj galwaniczn na poziomie 2750 VRMS (60 s) Ultraszybki tranzystor IGBT 1400 V/20 A
midzy kablem transmisyjnym i UART-em oraz zawierajce dokuchenek indukcyjnych imikrofalowych
zabezpieczenie ESD do 35 kV. Rni si przepustowoci, Firma International Rectier wprowadzia do oferty ul-
wynoszc odpowiednio 500 kbps i 25 Mbps. traszybki tranzystor IGBT zoptymalizowany do zastoso-
MAX14943 to izolowany transceiver RS-485/PROFIBUS DP wa w kuchenkach indukcyjnych i mikrofalowych oraz in-
o izolacji galwanicznej 5000 VRMS (60 s), charakteryzujcy si nych ukadach impulsowych. IRG7PK35UD1PbF to tranzy-
szybkoci transmisji do 20 Mbps. Jest zabezpieczony przed wy- stor o napiciu przebicia
adowaniami ESD do 35 kV (HBM). 1400 V i nominalnym
prdzie kolektora 20 A,
Zabezpieczenie zrealizowany w techno-
Oznaczenie Zastosowanie Izolacja Przepustowo
ESD
logii Field Stop z bram-
MAX14853 RS-485/RS-422 2750 VRMS (60 s) 35 kV 500 kbps
k typu Trench. Zawiera
MAX14855 RS-485/RS-422 2750 VRMS (60 s) 35 kV 25 Mbps wbudowan diod rw-
MAX14943 RS-485/PROFIBUS DP 5000 VRMS (60 s) 35 kV 20 Mbps noleg o niskim napi-
MAX14949 RS-485/RS-422 5000 VRMS (60 s) 30 kV 500 kbps ciu przewodzenia. Zosta
zoptymalizowany pod
MAX14949 to transceiver RS-485/RS-422 zapewniajcy izo- ktem ograniczenia do
lacj galwaniczn 5000 VRMS (60 s) i zabezpieczenie ESD do minimum strat na prze-
30 kV (HBM). Pracuje z maksymaln szybkoci transmisji wodzenie i przeczanie. Charakteryzuje si bardzo maym
500 kbps. napiciem VCE(ON) rwnym 2,0 V. Jest zamykany w obudo-
Wszystkie ukady nowej serii s produkowane w jednakowych wie TO-247 o rezystancji termicznej zcze-obudowa rwnej
obudowach W-SOIC-16 o powierzchni 1111 mm. Ich zakres 0,75C/W. Ceny hurtowe IRG7PK35UD1PbF zaczynaj si od
dopuszczalnych temperatur pracy wynosi od 40 do +105C. 3,87 USD przy zamwieniach 10 tys. sztuk.
www.maximintegrated.com www.irf.com

98 Maj 2016 Elektronik


Podzespoy czynne | Nowe produkty
Szybkie, izolowane sterowniki bramek
tranzystorw MOSFET oduej odpornoci
na przepicia
Silicon Labs wprowadza na rynek now rodzin szybkich,
izolowanych sterownikw bramek tranzystorw MOSFET
mogcych znale zastosowanie w zasilaczach, ukadach
napdowych, falownikach systemw fotowoltaicznych oraz
stacjach adowania samochodw o napdzie elektrycznym
i hybrydowym. Sterowniki Si827x ISOdriver wyrniaj si
du odpornoci na przepicia, wynikajc z zastosowa-
nej w nich technologii izolacji cyfrowej, sprawdzonej ju we
wczeniejszych ukadach. Dziki niej zapewniaj stabiln
prac w silnie zaszumionych rodowiskach przemysowych i precyzyjnej regulacji czasu martwego pomidzy wczeniem
i w ukadach impulsowych, ktre w celu zapewnieniu due- obu tranzystorw w stopniu wyjciowym. Ich typowy czas
go wspczynnika moc/objto pracuj z du czstotliwo- opnienia (30 ns) jest 10-krotnie krtszy ni w przypadku
ci przeczania. sterownikw innych producentw, a niedopasowanie faz sy-
Sterowniki serii Si827x s odporne na przepicia wejciowe gnaw wyjciowych 20-krotnie mniejsze. Producent zapew-
o szybkoci narastania do 200 kV/s (do 400 kV/s w przy- nia dugi czas bezawaryjnej pracy tych elementw, wynosz-
padku efektu zatrzanicia), dwukrotnie wikszej ni dla in- cy nawet 60 lat, 10-krotnie duszy ni w przypadku sterow-
nych podobnych ukadw, co eliminuje ryzyko utraty modu- nikw optoelektronicznych. Zakres dopuszczalnych tempe-
lacji lub nawet trwaego uszkodzenia. Wystpuj w wersjach ratur pracy rozciga si od 40 do +125C. Izolowane ste-
jedno- i dwukanaowych z pojedynczym lub podwjnym wej- rowniki Si827x s produkowane w obudowach LGA i SOIC.
ciem sterujcym. Pracuj z napiciem zasilania 2,5...5,5 V Ich ceny hurtowe zaczynaj si od 1,19 USD przy zam-
dla sekcji wejciowej i maksymalnym napiciem wyjciowym wieniach 10 tys. sztuk. W ofercie Silicon Labs dostpne s
30 V. Zawieraj wejcie Enable i zabezpieczenie podnapi- te zestawy ewaluacyjne Si8273ISO-KIT, Si8274ISO-KIT
ciowe oraz oferuj funkcje eliminacji przepi wejciowych i Si8275ISO-KIT w cenie 29 USD.
www.silabs.com

Translatory poziomw logicznych


dowsppracy zukadami onapiciu
zasilania od 0,7 V
NXP Semiconductors zaprezentowaa now rodzin trans-
latorw poziomw logicznych AXPnT, charakteryzujcych si
najniszym napiciem zasilania i najmniejszym poborem mocy
spord wszystkich dostpnych obecnie na rynku tego typu
ukadw. Umoliwiaj one komunikacj pomidzy najnowszy-
mi mikrokontrolerami, mikroprocesorami i ukadami ASIC za-
silanymi ze rde o napiciu ju od 0,7 V, a ukadami peryfe-
ryjnymi o typowych napiciach zasilania 2,5 V, 3,3 V czy na-
wet 5,5 V. W ramach serii AXPnT produkowane s bufory/in-
wertery (w tym 3-stanowe i z wyjciem z otwartym drenem),
bramki AND i bramki kongurowalne. Wystpuj one w obu-
dowach przystosowanych do montau THT i SMT, w tym rw-
nie w 5- i 6-wyprowadzeniowych wariantach obudw GX (0,8
0,80,35 mm). S to obecnie najmniejsze obudowy stosowane
przy produkcji ukadw logicznych. Ze wzgldu na mae wy-
miary i may pobr mocy, translatory serii AXPnT mog zna-
le zastosowanie w smartfonach, tabletach, cyfrowych apara-
tach fotogracznych i przenonych urzdzeniach medycznych.
Waniejsze dane techniczne:
VCCI: od 0,7 V do 2,75 V,
VCCO: od 1,2 V do 5,5 V,
wydajno prdowa wyj: 12 mA,
zakres dopuszczalnych temperatur pracy: od 40 do +125C,
bardzo may dynamiczny pobr mocy,
bramki Schmitta na wszystkich wejciach,
odporno linii I/O na przepicia.
www.nxp.com

Elektronik Maj 2016 99


Nowe produkty | Podzespoy czynne | Optoelektronika
Wzmacniacze pomiarowe zero-drift 5 V Szerokopasmowe ptle PLL na zakres do
dozastosowa wymagajcych precyzji 9,8 GHz zwbudowanym oscylatorem VCO
Intersil rozszerza ofert precyzyjnych wzmacniaczy pomia- LMX2582 i LMX2592 to monolityczne ptle PLL o sze-
rowych o 6 nowych modeli: ISL28533, ISL28534, ISL28535, rokim zakresie wytwarzanych czstotliwoci, wyposaone
ISL28633, ISL28634 i ISL28635. S to wzmacniacze z wejciem w wewntrzne oscylatory VCO. Poza szerokopasmow pra-
i wyjciem Rail-to-Rail o bardzo maym dryfcie, przystosowane c charakteryzuj si bardzo maymi szumami fazowymi

Wyjcie asymetryczne ISL28533 ISL28534 ISL28535


Wyjcie rnicowe ISL28633 ISL28634 ISL28635
1, 2, 4, 5, 10, 20, 1, 2, 10, 50, 100, 200, 1, 100, 120, 150, 180,
Wzmocnienie
40, 50, 100 300, 500, 1000 200, 300, 500, 1000
Napicie zasilania 2,5...5,5 V 2,5...5,5 V 2,5...5,5 V
VOS (maks.) 5 mV 5 mV 5 mV
CMRR 138 dB 138 dB 138 dB
PSRR 140 dB 140 dB 140 dB
Bd wzmocnienia (typ.) 0,05% 0,05% 0,05%
Pasmo 2,3 MHz 2,3 MHz 2,3 MHz
Wejciowe napicie
(144,5 dBm przy osecie 1 MHz i nonej 1,8 GHz), co pozwa-
17 nV/Hz 17 nV/Hz 17 nV/Hz
szumu la zmniejszy stopie zoonoci systemu. Zawieraj wasny re-
gulator LDO eliminujcy szumy na wejciu zasilania. Rni
do pracy z napiciem zasilajcym 5 V. Zawieraj wejciowy si zakresem wytwarzanych czstotliwoci, wynoszcym od
ltr EMI. Charakteryzuj si maym osetem, maymi szuma- 20 MHz do 9,8 GHz dla LMX2592 i do 5,5 GHz dla LMX2582.
mi, maym bdem wzmocnienia i duym wspczynnikiem Ich znormalizowany poziom tzw. podogi szumowej wynosi
CMRR (138 dB, G=100). Dziki maemu dryftowi mog zna- 231 dBc/Hz, pasmo detektora fazy 400 MHz, a wprowadzany
le zastosowanie w aplikacjach naraonych na due wahania jitter to jedynie 47 fs rms. LMX2592 i LMX2582 s produko-
temperatury. Zawieraj 2-yowy 3-stanowy interfejs logiczny wane w obudowach QFN-40 (66 mm) i oferowane w cenach
umoliwiajcy programowanie 9 rnych wartoci wzmocnie- hurtowych odpowiednio 19,00 i 9,00 USD przy zamwieniach
nia od 1 do 1000. Wystpuj w wariantach z wyjciem asyme- 1000 sztuk. W ofercie TI znajduj si te zestawy ewaluacyjne
trycznym (ISL2853x) i rnicowym (ISL2863x). Ich zakres za- LMX2592EVM i LMX2582EVM w cenie 299 USD.
stosowa obejmuje medyczne przetworniki piezoelektryczne,
www.ti.com
przetworniki cinienia, przepywu, naprenia i temperatury,
czujniki optyczne, czujniki prdu i inne.
www.intersil.com
Podwjny oscylator kwarcowy TCXO 8...100
MHz oduej odpornoci na przyspieszenia
TX550 to podwjny oscylator kwarcowy TCXO z wyj-
Pierwsze dyskretne tyrystory odporne na ciem sinusoidalnym/HCMOS o duej odpornoci na przy-
impulsy przepiciowe wiksze od 1200 V spieszenia, wyrniajcy si maymi szumami fazowymi,
Firma Littelfuse opracowaa pierwsze na rynku dyskret- wynoszcymi 110 dBc/Hz przy osecie 10 Hz. Zawiera dwie
ne tyrystory odporne na impulsy przepiciowe powyej struktury, pozwalajce wyeliminowa skie-
1200 V. Dostpne w ramach czterech rowane przeciwstawnie wektory przy-
serii: SK225xD, SK255KD, SK625xD spieszenia. Jest produkowany w wer-
i SK655KD, s one zamykane w dwch sjach o czstotliwoci znamionowej
typach obudw: TO-218AC i TO-220AB. od 8 do 100 MHz. Charakteryzuje
Zapewniaj odporno na przepicia si poziomem podogi szu-
niepowtarzajce si (VDSM) do 1300 V mowej rwnym 160 dBc/Hz.
w przypadku serii SK225xD/SK255KD Akceptuje napicia zasilania 2,8,
i 1700 V w przypadku serii SK625xD/ 3,3 i 5 V. Model TX-550 jest produ-
SK655KD oraz na przepicia powtarza- kowany w obudowie SMD o wymiarach
jce si (VDRM) do odpowiednio 1200 11,49,63,8 mm, odpornej na silne udary i wi-
i 1600 V. Mog pracowa z napiciem sieciowym do odpowied- bracje. Znajduje zastosowanie w aparaturze wojskowej
nio 440 i 600 Vrms (50/60 Hz). Tyrystory z nowej oferty s po- i pomiarowej oraz telemetrii wykorzystujcej odbiorniki GPS.
lecane do zastosowa w regionach, w ktrych typowe s czste Moe pracowa w przemysowym zakresie temperatur od
zaburzenia w sieci energetycznej. Zawieraj wewntrzn barie- 40 do +85C, w ktrym stabilno czstotliwoci wyjcio-
r izolacyjn z ceramiki, zwikszajc bezpieczestwo pracy. wej wynosi 1 ppm.
www.littelfuse.com www.vectron.com

100 Maj 2016 Elektronik


Optoelektronika | Nowe produkty
4-kanaowe sprzgacze optyczne omaym Licznik fotonw do systemw zliczania
prdzie wejciowym iszerokim zakresie skorelowanych czasowo
temperatur pracy W systemach zliczania TCSPC (time correlated single pho-
TLP292-4 i TLP293-4 to 4-kanaowe sprzgacze optyczne ton counting) nastpuje nie tylko zliczanie pojedynczych foto-
wyrniajce si maym prdem wejciowym i szerokim zakre- nw, ale te wyznaczanie czasu detekcji bazujce na sygnale re-
sem dopuszczalnych temperatur pracy, wynoszcym od 40 do ferencyjnym, ktrym jest impuls lasera. Jest to metoda zliczania

statystycznego. Do tego typu zastosowa firma Laser


Components wprowadzia na rynek modu Count T wyposa-
+125C. Producent zaleca je do zastosowa w ukadach o duym ony w fotodiod pracujc w obszarze powielania lawinowego,
stopniu upakowania podzespow np. w sterownikach PLC, zasi- charakteryzujc si obszarem aktywnym wynoszcym 150 m,
laczach impulsowych i systemach transmisji danych. S one pro- sprawnoci powyej 70% i rozdzielczoci czasow do 350 ps.
dukowane w obudowach SO-16 o wymiarach 10,37,02,1 mm. Oprcz aplikacji TCSPC modu ten moe znale zastosowanie
Zawieraj fototranzystor sprzony optycznie z diod emisyj- w spektroskopii korelacji uorescencji (FCS), lidarach, przy po-
n InGaAs o dugim czasie bezawaryjnej pracy. Charakteryzuj miarze wielkoci czstek, w analizie uorescencyjnej i spektro-
si maym wejciowym prdem sterowania, wynoszcym oko- skopii korelacji fotonw. Charakteryzuje si zakresem widmo-
o 0,5 mA. TLP292-4 moe pracowa bezporednio z napi- wym 400...1000 nm. Wystpuje w trzech wersjach: Count-T-50,
ciem wejciowym AC, natomiast TLP293-4 zawiera wejcie Count-T-100 i Count-T-250 rnicych si maksymaln szybko-
staoprdowe. ci pracy wynoszc odpowiednio 50, 100 i 250 zlicze/s.
www.toshiba.semicon-storage.com www.lasercomponents.com

Moduy laserowe duej mocy 785...1064 nm Laserowe generatory linii dla aplikacji
zpoczeniem wiatowodowym przemysowych
Firma Laser Components zaprezentowaa dwa nowe modu- Semicon wdroy do produkcji now seri laserowych ge-
y laserowe SheauPac z poczeniem wiatowodowym (ber- neratorw linii ML-87 w kolorze zielonym i niebieskim.
-pigtailed), wyrniajce si du moc w stosunku do swoich S one przeznaczone do zastosowa w przemyle jako wska-
rozmiarw. Wystpuj one w wersji dla wiatowodu jednomo- niki linii cicia oraz markery uatwiajce pozycjonowanie
dowego 6/125 m i wielomodowego 200/220 m. Oba pracu- przedmiotw obrabianych. Nowe lasery umieszczone zosta-
j w zakresie dugoci y w masywnych obudowach o wielkoci 40200 mm. Maj
fali od 795 nm do 1064 one wewntrzne zasilacze sieciowe (87260 VAC) z kablem za-
nm. Zapewniaj moc koczonym tradycyjn wtyczk. Obudowa i uchwyt zapew-
sigajc 8 W w przy- niaj stabiln prac w trudnych
padku wersji dla wia- warunkach rodowiskowych
towodu wielomodo- (stopie ochrony IP67). Od
wego i 300 mW dla strony mechanicz-
jednomodowego. S nej rozwiza-
zamykane w herme- nie pozwa-
tycznych obudowach la na kilka
o wymiarach 22,1012,704,70 mm. Oba modele mog praco- wariantw
wa przy maksymalnej temperaturze otoczenia +60C. Ich za- monta u
kres zastosowa obejmuje medycyn, w tym aparatur denty- oraz pe-
styczn, systemy obrbki laserowej materiaw, lasery wiato- n regulacj
wodowe i systemy iluminacji. pozycji lasera.
www.lasercomponents.com Semicon, tel. 22 615 73 71, www.semicon.com.pl

Elektronik Maj 2016 101


Nowe produkty | Optoelektronika
Oscylatory zegarowe zkwalifikacj Optyczne kodery inkrementalne
samochodow AEC-Q200 iTS16949 orozdzielczoci do 5000 cpr
Firma IQD dodaje do oferty 15 nowych oscylatorw zega- Do oferty Avago Technologies wcho-
rowych z kwali kacj AEC-Q200 i TS16949, projektowanych dz nowe inkrementalne kodery optyczne
do zastosowa w motoryzacji. Wszystkie s produkowane AEDT-981x bazujce na wczeniejszej se-
w szczelnych obudowach ceramicznych w 5 wersjach wymia- rii HEDS-9140. S to kodery o szerokim
rowych: 2,01,6 mm, 2,52,0 mm, 3,22,5 mm, 5,03,2 mm zakresie dopuszczalnych tempera-
i 75 mm. S dostarczane wraz z pen dokumentacj PPAP tur pracy od 40 do +115C za-
obejmujc poziomy od 1 do 5. Mog pracowa w ekstremal- wierajce specjalizowany ASIC
nych warunkach rodowiskowych wystpujcych zazwyczaj z interpolatorem pozwalaj-
w podsystemach samochodowych; przykadem mog by czuj- cym uzyska szeroki zakres
niki ABS i poduszek powietrznych, sterowniki ECU czy od- rozdzielczoci od 2000 do 5000
biorniki systemu TPMS. Ich dopuszczalny zakres temperatur cpr w przypadku k kodowych
pracy rozciga si od 40 do +125C. Nowa oferta obejmuje o promieniu optycznym 11 mm. Zastosowana technika auto-
matycznej regulacji jasnoci diody LED pozwolia obniy po-
br prdu do okoo 20 mA, rwnoczenie zapewniajc opty-
malne warunki pracy kodera i wyduajc czas ycia diody.
Kodery AEDT-981x zawieraj 2-kanaowe wyjcie kwadratu-
rowe o wydajnoci prdowej 5 mA/kana z oddzieln lini in-
deksow. Nie wymagaj przeprowadzania jakichkolwiek regu-
lacji. S odporne na wyadowania ESD do 4 kV HBM.
www.avagotech.com

Chipowe diody LED owskim zakresie


tolerancji jasnoci
Do oferty rmy Rohm tra a seria miniaturowych chipo-
15 typw oscylatorw z wyjciem CMOS, produkowanych wych diod LED duej jasnoci SML-D15, wyrniajcych si
w wersjach o napiciu zasilania 1,8, 2,5 i 3,3 V oraz o toleran- wszym o 75% przedziaem tolerancji jasnoci ni poprzed-
cji 25 i 50 ppm obowizujcej w przemysowym zakresie nie modele. S to diody zamykane w obudowach SMD 1608
temperatur pracy od 40 do +85C. Pobieraj one ju od 3 mA o wymiarach 1,60,80,55 mm, dostpne w czterech warian-
prdu zasilania w przypadku wersji 1,8-woltowych IQXO-542 tach kolorystycznych: czerwonym (615, 620, 630 nm), poma-
AUTO i CFPS-53 AUTO. S produkowane na zakres czstotli- raczowym (605 nm), tym (590 nm) i zielonym (570 nm).
woci znamionowych od 1 do 135 MHz. Zapewniaj 3-krotnie wiksz jasno ni diody konwencjo-
nalne, wynoszc typowo od 70 mcd w przypadku wersji zie-
www.iqdfrequencyproducts.com
lonej do 140 mcd w przypadku wersji czerwonej 615 nm przy
prdzie polaryzacji 20 mA.

Dwukolorowy wywietlacz OLED


Firma Winstar rozszerzya rodzin produkowanych wywie-
tlaczy OLED o przektnej 0,96 cala typu COG (z kontrole-
rem umieszczonym na pytce szklanej) o nowy ciekawy model
WEO012864MX. Jest to dwu-
kolorowy wywietlacz OLED
o standardowej rozdzielczo-
ci 12864 pikseli i zakresie
temperatur pracy od 40 do
+80 C. Jedyne dostpne po-
czenie kolorw to ty z nie-
bieskim. Wywietlacz zosta
wyposaony w kontroler SSD-
1306 z 8-bitowym interfej-
sem I2C i warto doda, e ma
on niewielk grubo tyl-
ko 1,65 mm (26,719,261,65 Diody SML-D15 uzyskay kwali kacj SML-D15 pozwala-
mm). Niewielkie wymiary uatwiaj integracj w urzdzeniach jc na ich stosowanie w aplikacjach samochodowych. Mog
mobilnych. WEO012864M moe by wykorzystywany jako za- pracowa w zakresie dopuszczalnych temperatur otoczenia od
miennik wersji monochromatycznej WEO012864D. 40 do +100C.
Unisystem, tel.58 761 54 20, www.unisystem.pl www.rohm.com

102 Maj 2016 Elektronik


Optoelektronika | Nowe produkty
Szybkie fotodiody PIN obardzo dobrej
liniowoci do zastosowa welektronice
samochodowej
Najnowsze fotodiody PIN rodziny VEMDxx60X01, pocho-
dzce z oferty rmy Vishay, charakteryzuj si krtkim czasem
odpowiedzi i bardzo dobr liniowoci ju od najmniejszych
wartoci sygnau. Uzyskay kwali kacj AEC-Q101 wiadczc
o wysokiej jakoci wykonania, pozwalajcej na zastosowania
w elektronice samochodowej. S produkowane w trzech typach
obudw o powierzchni wiatoczuej wynoszcej 0,23, 0,85
i 7,5 mm oraz o duym prdzie wstecznym sigajcym 38 A.

Ira (A) @ Dominujca Powierzchnia wania IR w zakresie dugoci fali 7001070 nm. O ich
Zakres dugoci Kt Filtr wiata
Symbol =890 nm, dugo Obudowa wiatoczua
fali (nm) emisji dziennego doskonaej liniowoci wiadczy maksymalna odchyka
1 mW/cm fali (nm) (mm)
VEMD1060X01 2,6 3801070 820 70 0805 0,23 prdu wstecznego nieprzekraczajca 1%, porwnywal-
VEMD1160X01 2,6 7001070 840 70 0805 0,23 tak na z rnic natenia prdu powodowan przez pro-
VEMD5060X01 38 3801070 820 65 QFN 7,5
VEMD5160X01 38 7001070 840 65 QFN 7,5 tak
mieniowanie IR o nateniu 1 mW/cm, nawet wystpu-
VEMD6060X01 7 3801070 820 70 1206 0,85 jce przy bardzo duym owietleniu ta (100 mW/cm).
VEMD6160X01 7 7001070 840 70 1205 0,85 tak Pozwala to na realizacj niezawodnych sensorw odbi-
ciowych w przecznikach optycznych, czujnikach zbli-
Modele VEMD1060X01, VEMD5060X01 i VEMD6060X01, eniowych i samochodowych czujnikach deszczu. Diody ro-
produkowane w obudowach przezroczystych, su do pomia- dziny VEMDxx60X01 wystpuj w trzech typach obudw:
ru natenia promieniowania widzialnego i z zakresu bliskiej 0805 top-view (21,250,85 mm), QFN top-view (540,9 mm)
podczerwieni (3801070 nm). Trzy pozostae: VEMD1160X01, i 1206 (421,05 mm). Charakteryzuj si ktem emisji 65
VEMD5160X01 i VEMD6160X01, s produkowane w obudo- i 70, zakresem dopuszczalnych temperatur pracy od 40 do
wach z ltrem wiata dziennego i su do pomiaru promienio- +110C i dominujc dugoci fali 820 lub 840 nm.
www.vishay.com
Nowe produkty | Przetworniki i sensory
18-bitowy 8-kanaowy przetwornik A/C
SAR zwyjciem LVDS iSPI CMOS
Linear Technology dodaje do oferty przetwornikw
A/C SAR nowy model LTC2335-18 charakteryzujcy si
18-bitow rozdzielczoci i maksymaln czstotliwoci
prbkowania 1 MSps. Jest to przetwornik 8-kanaowy
z multipleksowanym wejciem akceptujcym 8 zakresw
napi od 0...5,12 V do 12,5 V. Zakresy te mog by kon-
gurowane dla poszczeglnych wej programowo, nie-
zalenie od pozostaych. Wbudowany sekwencer umo-
liwia zaprogramowanie przetwornika do pracy w cyklu
z sekwencyjnym skanowaniem kanaw przy rnych za-
kresach napi wejciowych, bez koniecznoci pniej-
szej interwencji ze strony uytkownika. Dopuszczalny
zakres wejciowych napi sumacyjnych rozciga si od
16,5 do 34 V, co pozwala na bezporedni digitalizacj
sygnaw z rnego rodzaju rde przy prostym projek-
cie toru sygnaowego.
LTC2335-18 charakteryzuje si bardzo dobrymi waciwocia- Waniejsze dane techniczne LTC2335-18:
mi szumowymi (SNR=96,7 dB), co w poczeniu z przepustowo- rozdzielczo: 18-bitowa bez gubienia kodw,
ci 1 MSps pozwala na stosowanie go np. w przemysowych sys- przepustowo: 1 MSps,
temach sterowania i aparaturze pomiarowej. dostpne zakresy napi wejciowych: 10,24, 0...10,24, 5,12,
Wyjcia LVDS oraz SPI CMOS o zakresie napi 1,8...5 V 0...5,12, 12,5, 0...12,5, 6,25, 0...6,25 V,
umoliwiaj jego wspprac rwnie ze starszymi typami mi- stabilno wewntrznego rda referencyjnego: 20 ppm/C,
krokontrolerw i ukadw FPGA. Wszystkie parametry prze- INL: maks. 3 LSB dla zakresu 10,24 V,
twornika s gwarantowane w szerokim zakresie temperatur oto- SNR: typ. 96,7 dB,
czenia od 40 do +125C. LTC2335-18 jest produkowany w obu- zakres zewntrznych napi referencyjnych, 2,5...5 V,
dowie LQFP-48 (77 mm). Jego ceny hurtowe zaczynaj si od interfejsy: SPI CMOS (1,8...5 V) i LVDS,
18,95 USD przy zamwieniach 1000 sztuk. pobr mocy: 180 mW.
www.linear.com

Szybki sensor zblieniowy IR ozmiennej Nowo opracowany detektor TSSP4056 rmy Vishay pracuje
czstotliwoci pracy, niewymagajcy na zasadzie zmiany czstotliwoci nonej sygnau zasilajce-
przetwornika C/A go emiter w zakresie od 30 do 54 kHz, identy kujc czsto-
Zazwyczaj detektory zblieniowe IR mierz odlego od tliwo sygnau, przy ktrej obiekt staje si widoczny. Takie
obiektu, wykorzystujc zmienne natenie prdu zasilaj- podejcie eliminuje konieczno stosowania mikrokontrole-
cego emiter IR (mierz warto progow prdu, przy ktrej ra z wbudowanym przetwornikiem C/A, co obnia cakowity
obiekt staje si widoczny). Technika ta wymaga jednak sto- koszt realizacji czujnika. TSSP4056 jest pierwszym na rynku
sowania drogich przetwornikw C/A do sterowania emitera. szybkim sensorem zblieniowym o staym wzmocnieniu, za-
wierajcym ltr pasmowo-przepustowy o czstotliwoci
rodkowej 56 kHz zapewniajcy monotoniczn charak-
terystyk czuoci w funkcji czstotliwoci w zakresie od
30 do 56 kHz. Ukad wykrywa zmodulowane impulsy
wysyane z emitera IR przy czuoci rwnej 0,4 mW/m,
zapewniajc krtki czas odczytu poniej 5 ms, wynika-
jcy z zastosowanej techniki sukcesywnej aproksyma-
cji. Zapewnia zakres pomiarowy od 10 cm do 2 m i sze-
roko zakresu dynamicznego >4 od najmniejszej do
najwikszej czuoci. Jest polecany do zastosowa m.in.
w autonomicznych robotach, dronach i zabawkach elek-
tronicznych. Moe by te stosowany jako prosty czuj-
nik odbiciowy w suszarkach, dozownikach, spuczkach,
maszynach sprzedajcych czy bramkach bezpieczestwa
i bramkach dla zwierzt. Zawiera fotodiod PIN i czuj-
nik umieszczone we wsplnej obudowie o wymiarach
6,956,05,6 mm. Pracuje z napiciem zasilania od 2,5
do 5,5 V, pobierajc typowo 0,7 mA prdu.
www.vishay.com

104 Maj 2016 Elektronik


Przetworniki i sensory | Nowe produkty
System pomiaru wilgotnoci itemperatury
pracujcy ponad 10 lat na baterii
zegarkowej CR2032
Texas Instruments dodaje do oferty platform prototypo-
wych system pomiaru wilgotnoci i temperatury TIDA-00484
wyrniajcy si bardzo maym poborem prdu, zapewnia-
jcym ponad 10 lat pracy na pojedynczej baterii zegarkowej
CR2032. Zawiera on energooszczdny timer (TPL5111), prze-
twornic DC-DC Boost (TPS61291), mikrokontroler bezprze-
wodowy serii SimpleLink (CC1310) z wbudowanym trans-
ceiverem, przecznik zasilania (TPS22860) oraz zintegrowa-
ny czujnik wilgotnoci i temperatury (HDC1000). W dostar- przeczany w stan aktywny, w ktrym pobr prdu wynosi
czanej konguracji pracuje przez 59,97 s w trybie oszczdno- 3,38 mA. Zapewnia dokadno pomiaru temperatury i wil-
ciowym, pobierajc zaledwie 270 nA prdu, a na 30 ms jest gotnoci odpowiednio 0,2C i 3% RH.
www.ti.com

Zaawansowany czujnik obrazu CMOS 1/3 wo uatwiaj przeprowadzanie diagnostyki i sterowanie syste-
global shutter orozdzielczoci mem kamery. Komunikacja moe si odbywa szeregowo lub
1,2 megapiksela rwnolegle (przez 4-ciekowe wyjcie HiSPi).
Do oferty rmy ON Semiconductor wchodzi nowy czujnik Model AR0135AT uzyska kwali kacj AEC-Q100 Grade 2
obrazu CMOS oznaczony symbolem AR0135. Jest to czujnik dla zakresu temperatur pracy od 40 do +105C, natomiast
o formacie optycznym 1/3 i rozdzielczoci 1,2 megapiksela, AR0135CS moe pracowa w zakresie od 30 do 70C. Oba s
pracujcy w trybie skanowania rwnoczenie caej matrycy produkowane w obudowach BGA-64 oraz mog by dostarcza-
(global shutter), pozwalajcym zamrozi szybko zmieniaj- ne w postaci nieobudowanych struktur krzemowych.
ce si sceny i zapewniajcym efektywn synchronizacj z pul-
www.onsemi.com
sujcymi rdami wiata. Technologia rejestracji obrazu glo-
bal shutter jest kluczowa w niektrych zastosowaniach obej-
mujcych np. systemy monitorowania kierowcy, szybkie ska-
nowanie kodw kreskowych czy kamery do wirtualnej rze-
czywistoci.
AR0135 charakteryzuje si 10-krotnie mniejszym tzw. pr-
dem ciemnym i 4-krotnie wiksz sprawnoci w porwna-
niu z poprzedni generacj czujnikw. Cechy te zapewniaj
odwzorowanie czystych, niezaszumionych obrazw rejestro-
wanych zarwno w jasnym, jak i ciemnym otoczeniu, rwnie
w zakresie wysokich temperatur. Ukad zapewnia rozdziel-
czo 1280960 pikseli przy szybkoci rejestracji 54 fps i 720p
przy szybkoci 60 fps. Zawiera linie Flash i Trigger uatwiaj-
ce kontrol zewntrznych diod LED i pozwalajce atwiej syn-
chronizowa wiele czujnikw w aplikacjach z kamerami stereo.
Wbudowany czujnik temperatury i ukad statystyki dodatko-

Elektronik Maj 2016 105


Nowe produkty | Elementy pasywne
Rezystory pomiarowe 4-zaciskowe Power Kondensatory MLCC ozakresie
Metal Strip 0,5 Wwobudowach 1206 dopuszczalnych temperatur pracy
Oferta rezystorw pomiarowych current-sense rmy Vishay od 55 do +200C
Dale powikszya si o now seri WSK120618 obejmuj- Murata wprowadza do sprzeday seri kondensatorw ce-
c rezystory typu Power Metal Strip o zgrzewanej konstruk- ramicznych (MLCC) zaprojektowanych do pracy w wysokich
cji, produkowane w obudowach SMD rozmiaru 1206. S to re- temperaturach otoczenia sigajcych +200C. S one zamyka-
zystory 4-zaciskowe o mocy znamionowej 0,5 W, dwukrot- ne w obudowach chipowych rozmiaru 0402 i 0603 z termina-
nie wikszej ni w przypadku innych rezystorw tych rozmia- lami wykonanymi z niklu i palladu, zapewniajcymi dostatecz-
n wytrzymao na wysokie temperatury przy montau z wy-
korzystaniem klejw przewodzcych, a jednoczenie charakte-
ryzujcych si du odpornoci na korozj.

rw, produkowane na zakres rezystancji od 0,01 do 0,05 . Kondensatory serii GCB s polecane do zastosowa przede
Wystpuj w trzech klasach tolerancji: 0,1%, 0,5% i 1,0%. wszystkim w elektronice samochodowej w podsystemach pra-
Zawieraj metalow warstw rezystancyjn wykonan z ni- cujcych w ekstremalnych warunkach (ukad sterowania silni-
chromu lub z miedzi manganowej, ktrej wspczynnik tem- kiem, ukad napdowy, obwody zabezpieczajce). Poza odpor-
peraturowy nie przekracza 20 ppm/C. Wspczynnik tem- noci na ekstremalne temperatury od 55 do +200C wyr-
peraturowy caoci z uwzgldnieniem terminali wynosi 35 niaj si te du niezawodnoci. S produkowane na zakres
ppm/C. Rezystory WSK120618 mog pracowa w zakre- pojemnoci od 1000 pF do 470 nF i na zakres napi znamio-
sie dopuszczalnych temperatur otoczenia od 65 do +170C. nowych od 120 do 100 V.
www.vishay.com www.murata.com

Seria ultrastabilnych rezystorw 5 ...125 k do +125C), tolerancj wynoszc ju od 0,01% w zaleno-


ostabilnoci dugoterminowej 50 ppm ci do rezystancji i stabilnoci dugoterminow 0,005%
Rezystory nowej serii FRFC z oferty rmy Vishay s, jak po- (50 ppm) okrelan dla pracy z pen moc znamionow przez
daje producent, najbardziej precyzyjnymi tego typu elementa- 2000 h w temperaturze otoczenia +70C. Ich dodatkow zalet
mi dostpnymi obecnie na rynku. Charakteryzuj si wsp- jest mniejsza o 35% powierzchnia zajmowana na pytce dru-
czynnikiem TCR wynoszcym zaledwie 0,2 ppm/C (od 55 kowanej w porwnaniu z odpowiednikami produkowanymi
w obudowach z terminalami typu wraparound.
Rezystory serii FRFC, produkowane w technologii
Z1 Foil, wystpuj w wersjach na zakres rezystancji
od 5 do 125 k, zamykanych w obudowach rozmia-
ru od 0805 do 2512 z terminalami ip chip. W porw-
naniu z wczeniejszymi seriami rezystorw foliowych
odznaczaj si wiksz odpornoci na wysokie tem-
peratury i wilgo. S odporne na wyadowania ESD
do co najmniej 25 kV. Ich moc znamionowa wynosi
750 mW w temperaturze +75C. Zakres zastosowa
obejmuje precyzyjne aplikacje medyczne, przemyso-
we i pomiarowe. Poza wartociami ze standardowego
szeregu mog by produkowane rwnie wersje na za-
mwienie o dowolnej rezystancji z zakresu 5 ...125
k okrelonej z 6-cyfrow dokadnoci, co nie wie
si z dodatkowymi kosztami ani wyduonym czasem
realizacji zamwienia.
www.vishayfoilresistors.com

106 Maj 2016 Elektronik


Elementy pasywne | Nowe produkty
Kondensatory tantalowe 10...330 F oduej Samoistnie bezpieczne warystory Thermo-
pojemnoci imaych wymiarach Fuse odporne na due prdy udarowe
Vishay uzupenia ofert kondensatorw tantalowych vPoly- Firma TDK uzupenia ofert warystorw linii ThermoFuse
Tan o nowe wersje charakteryzujce si du pojemnoci uzy- o now seri samoistnie bezpiecznych warystorw T14 i T20
skan przy maych wymiarach obudw. Pod tym wzgldem s charakteryzujcych si odpornoci na due prdy udarowe.
to najbardziej obecnie zaawansowane kondensatory dostp- S to elementy realizujce zabezpieczenie przepiciowe w urz-
ne na rynku, wystpujce m.in. w wersji 47 F/6,3 V w obu- dzeniach AGD, zasilaczach, falownikach, systemach owie-
dowie M0 (1608-10) oraz 220 F/10 V i 330 F/6,3 V w obudo- tleniowych i wszel-
wie BB (3528-20). Zastosowano w ich przypadku opatentowa- kiego typu mierni-
kach elektronicz-
nych. Bazuj na wa-
rystorach dysko-
wych rednicy 14
mm (seria T14) i 20
mm (seria T20) po-
czonych szerego-
wo i zespolonych
termicznie z bez-
piecznikiem zapew-
niajcym ochro-
n przed przegrza-
niem. Zawieraj 3
w y prow ad z en i a :
dwa dla linii za-
n metod montau MAP (multi-array packaging) pozwalaj- silajcej oraz trzecie do monitorowania, mogce sygnalizo-
c poprawi o 10% wykorzystanie dostpnej przestrzeni w po- wa biecy status komponentu np. za pomoc diody LED.
rwnaniu z produktami konkurencyjnymi. Nowa seria T58 Warystory T14 (ozn. B72214Tx) s produkowane na zakres na-
obejmuje kondensatory produkowane na zakres pojemnoci pi od 130 do 420 V rms. Wytrzymuj prdy udarowe o nat-
od 10 do 330 F (20%) i napi znamionowych od 4 do 25 V. eniu do 6000 A w impulsie 8/20 s, zgodnie z IEC-61000-4-5
Wystpuj one w obudowach typu MM (1608-09), M0 (1608- przy dopuszczalnej mocy rozpraszanej 0,6 W. Ich wymiary
-10), W9 (2012-09), A0 (3216-18), AA (3216-18), B0 (3528-10) wynosz 21,61713 mm.
i BB (3528-20). Charakteryzuj si maym wspczynnikiem Warystory T20 s produkowane na szerszy zakres napi
ESR, wynoszcym od 50 m do 500 m @ +25C, 100 kHz od 130 do 1000 V rms. Wytrzymuj prdy udarowe o nate-
i dopuszczalnym prdem udarowym od 0,224 do 1,3 A @ 100 niu do 10 tys. A (8/20 s) przy dopuszczalnej mocy rozprasza-
kHz. S przystosowane do pracy w zakresie temperatur otocze- nej 0,6 W. S one produkowane w obudowach o wymiarach od
nia od 55 do +105C. 262212 mm do 27,527,518,5 mm.
www.vishay.com www.epcos.com

Kondensatory ceramiczne MLCC


180 pF15 nF onapiciu znamiono-
wym do 5 kV
Firma Vishay opracowaa seri wysokonapi-
ciowych kondensatorw ceramicznych HV (High
Voltage) zamykanych w czterech rozmiarach chipo-
wych obudw od EIA 1812 do 2225. S to kondensa-
tory specjalizowane o duej niezawodnoci, przezna-
czone do zastosowa w aplikacjach przemysowych
i telekomunikacyjnych. Charakteryzuj si konstruk-
cj z tzw. szeregow (pywajc) elektrod, eliminu-
jc ryzyko zwarcia wyprowadze w przypadku pk-
nicia kondensatora. Kondensatory HV s produko-
wane na bazie dielektryka X7R w wersjach na zakres
pojemnoci od 180 pF do 15 nF oraz na zakres na-
pi znamionowych od 3000 do 5000 V. Ich wsp-
czynnik temperaturowy TCC wynosi 15% w zakre-
sie temperatur otoczenia od 55 do +125C, a wsp-
czynnik starzenia maks. 1% na dekad.
www.vishay.com

Elektronik Maj 2016 107


Nowe produkty | Elementy pasywne
Transformatory SMD oizolacji 5000 Vrms Transformatory pomiarowe SMT
idrodze upywu 12 mm do systemw oprdzie wyjciowym do 30 A
Firma Pulse Electronics poszerzya ofert transformato- Firma TDK wprowadza na rynek transformatory SMT se-
rw izolacyjnych o now seri transformatorw PH9400 cha- rii B78417Ax i B78419Ax z rdzeniami ferrytowymi EP7/EP10,
rakteryzujcych si napiciem izolacji rwnym 5000 Vrms przeznaczone do pomiaru duych prdw wystpujcych
oraz odstpem izolacyjnym i drog upywu wynoszcymi w ukadach zasilania.
po 12 mm. S one produkowane w opatentowanych obudo- Uzyskay one kwali-
wach Sidecar przystosowanych do montau powierzchniowe- kacj AEC-Q200 po-
go. Producent poleca je do sterowania bramek tranzystorw zwalajc na zasto-
MOSFET i IGBT w ukadach napdowych i falownikach sto- sowania w elektro-
sowanych w instalacjach fotowoltaicznych. Transformatory nice samochodowej.
PH9400 stanowi alternatyw SMT dla transformatorw Mog mierzy pr-
wczeniejszej serii P058xx, produkowanych w obudowach dy o nateniu do od-
z wyprowadzeniami THT. powiednio 20 i 30 A.
Charakteryzuj si
ma rezystancj DC
wynoszc od 0,5 m,
izolacj 2400 VAC i maksymaln czstotliwoci pracy 250 kHz.
S produkowane w obudowach o wymiarach 12,211,010,6
mm (seria B78417Ax) i 14,413,612,8 mm (seria B78419Ax).
Ich zakres dopuszczalnych temperatur pracy rozciga si
od 40 do +150C.

Maks. Maks. prd


Oznaczenie Wymiary [mm] Przekadnia
rezystancja DC [A]
B78417A2285A003 10,612,211,0 1,9 m 20 1:50
B78417A2286A003 10,612,211,0 1,9 m 20 1:70
B78417A2185A003 10,612,211,0 1,9 m 20 1:100
B78417A2287A003 10,612,211,0 1,9 m 20 1:125
B78419A2288A003 12,813,614,4 0,5 m 30 1:50
B78419A2289A003 12,813,614,4 0,5 m 30 1:70
B78419A2251A003 12,813,614,4 0,5 m 30 1:100
Opatentowana przez rm Pulse obudowa Sidecar zawie- B78419A2290A003 12,813,614,4 0,5 m 30 1:125
ra cewk umieszczon na jednym z jej bokw oraz wyprowa- B78419A2271A003 12,813,614,4 0,5 m 30 1:180

dzenia znajdujce si na przeciwlegym boku. Taka konstruk-


www.epcos.com
cja zapewnia lepsz izolacj pomidzy cewk i wyprowadze-
niami oraz zwiksza drog upywu o 50% w stosunku do od-
powiednikw THT.
Transformatory PH9400 s produkowane w wersjach z trze- Wysokonapiciowe rezystory SMD
ma uzwojeniami o przekadni 1:1:1, 5:6:6, 1:2:2, 6:5:5, 2:1:1 10k...5 G otolerancji od 0,1%
i 2:3:3 oraz o indukcyjnoci uzwojenia pierwotnego wynosz- Wysokonapiciowe, wysokorezystancyjne rezystory chipo-
cej od 0,72 do 6,48 mH. Mog pracowa z napiciem 6 Vrms we nowej serii HVC rmy Stackpole cechuje dua precyzja wy-
i wikszym. Ich ceny hurtowe wynosz od 1,25 do 1,49 USD. konania, o ktrej wiadczy wspczynnik TCR wynoszcy od
25 ppm/C i tole-
www.power.pulseelectronics.com
rancja od 0,1%.
S to rezysto-
ry wykonywane
technik grubo-
warstwow i za-
mykane w sze-
ciu rozmiarach
obudw od 0603
do 3512, ktrym
odpowiada za-
kres napi pracy
od 400 do 3500 V
i moc znamiono-
wa od 60 mW do 3 W. Rezystory HVC znajduj zastosowa-
nie m.in. w aparaturze medycznej, przyrzdach pomiarowych
i systemach akwizycji danych. Wystpuj w wersjach o rezy-
stancji z zakresu od 10 k do 50 G.
www.seielect.com

108 Maj 2016 Elektronik


Elementy elektromechaniczne | Nowe produkty
Zcza kabel-kabel oduej odpornoci Nowe przekaniki zwydmuchem magne-
mechanicznej irodowiskowej tycznym do obwodw staoprdowych
Okrge zcza typu kabel-kabel z serii TeePlug TH405/406 Finder wprowadzi na rynek specjalne wersje przekanikw
rmy Techno zapewniaj moliwo przenoszenia sygnaw z serii 62 (62.31 typu SPST i 62.32 typu SPDT) przeznaczone do
duej mocy (do maksymalnie 25 A i 400 V) przy niewielkich komutacji sygnaw staoprdowych o duej mocy. W takim
wymiarach i kompaktowej budowie. Zcza te s cakowicie przypadku najwikszym problemem technicznym wpywaj-
szczelne (IP68), maj wewntrzne dwie uszczelki wsplnie for- cym silnie na trwao prze-
mowane z korpusem gniazda, co gwarantuje zawsze popraw- kanika jest trudno
no przylegania uszczelnie i zabezpiecza przed pominiciem w wygaszeniu uku
ich w trakcie samego procesu montau zcza przez uytkow- elektrycznego po-
nika. Pracuj w zakresie temperatur od 50 do +110C i po- wstajcego na sty-
zwalaj na monta przewodu o przekroju do 6 mm2. kach. W obwodach
Atutem zczy jest te wysoka odpor- prdu staego nie
no na naprenia rozcigajce, co jest on likwidowa-
w przypadku pocze kabel- ny automatycznie,
-kabel jest istotnym wy- jak w obwodach
rnikiem. W nieko- napicia przemien-
rzystnych warunkach nego w czasie, gdy
instalacyjnych w nie- sinusoida prze-
ktrych aplikacjach (np. chodzi przez zero.
dla cikich gumowych Nowe komponen-
przewodw, przy silnych wi- ty z serii 62.3x za-
bracjach lub szarpniciach wieraj wbudowa-
przewodw specjalna kon- ny magnes neody-
strukcja dawnic wejciowych zapewnia wysok odporno mowy, ktrego pole
mechaniczn poczenia. oddziauje na obszar,
TH405/406 maj dodatkowo nowy mechanizm blokowania gdzie tworzy si uk elektrycz-
zcza, gwarantujcy wiksz odporno na drgania i napre- ny. Po zapaleniu uku pole magnetyczne magnesu wydmu-
nia mechaniczne oraz dajcy gwarancj pewnego poczenia chuje zjonizowan plazm poza obszar stykw i bierze czyn-
elektrycznego. Rozczenie dodatkowej blokady jest moliwe ny udzia w minimalizacji wypalania materiau z powierzch-
tylko przy uyciu wkrtaka. Dziki kompaktowym wymiarom ni kontaktowej.
mog by z powodzeniem stosowane jako alternatywa dla du- Przekaniki mog przecza prdy stae o nateniu do
ych i cikich zczy przemysowych przy zachowaniu takich 12 A i napiciu do 250 VDC w systemach fotowoltaiki, zasilania
samych parametrw elektrycznych. Dostpne wersje obejmuj akumulatorowego itp. Pracuj w zakresie temperatur od 40
gniazda i wtyki zawierajce 2, 3, 4 i 6 pinw. do +70C i s dostpne z cewkami dla 6...24 V.
Astat, tel. 61 848 88 71, www.astat.com.pl Astat, tel. 61 848 88 71, www.astat.com.pl
Nowe produkty | Elementy elektromechaniczne
Zcza ktowe do aplikacji profesjonalnych Najmniejszy na rynku przekanik
Firma Lemo wprowadza na rynek nowe wersje popularnych elektromechaniczny 5 A/250 VAC
zczy koncentrycznych i wielostykowych z serii FLC, FLM opoborze mocy 110 mW
i FPG w wersjach ktowych. Elementy te maj wytrzyma Omron Electronic Components wprowadza na rynek kolej-
obudow metalow z mosidzu pokrytego niklem i chromem. ny przekanik elektromechaniczny o maych wymiarach i ma-
Ich konstrukcja mechaniczna typu push-pull zapewnia prosto- ym poborze mocy, przeznaczony do przemysowych systemw
t montau i demontau pocze. Dodatkowo cz mocujca sterowania i automatyki budynkw. Model G6DN moe prze-
kabel obraca si do-
okoa (IP50), co ua-
twia ukadanie ka-
bla i ogranicza mo-
liwo jego spltania.
Kontakty zczy po-
krywane s zotem,
a przewd jest trwa-
le zaciskany w obu-
dowie, co zapewnia
odporno pocze-
nia na rozerwanie
z moliwoci pozo-
stawienia przewodu
luno zwisajcego.
Wszystkie nowe wty-
ki s w peni kompa- cza prdy do 5 A/250 VAC. Jest nie tylko najmniejszym tego
tybilne z gniazdami typu elementem dostpnym obecnie na rynku, ale rwnie po-
z danej serii i rozmiaru (cz eska poczenia). Poczenie bierajcym najmniejsz moc, wynoszc jedynie 110 mW. Jest
tworzone przez par gniazdo-wtyk moe by kodowane, dziki produkowany w obudowie SIL o wymiarach 2012,55 mm,
czemu niemoliwa jest pomyka polegajca na woeniu wtyku ktrej uszczelniona konstrukcja zapobiega przedostawaniu si
do innego gniazda. Obcialno stykw dla wersji FLM i FPG do wntrza zanieczyszcze. Wytrzymuje przepicia do 6 kV.
wynosi 2,53 A na pin w zalenoci od wersji. Zcza pracuj Producent deklaruje jego niezawodno na poziomie 80 tys.
w zakresie temperatur od 55 do +250 C. cykli przy znamionowym obcieniu.
Semicon, tel. 22 615 73 71, www.semicon.com.pl www.components.omron.eu

Nowa wersja zczy zserii AK4091 Zcza niskoprofilowe pytka-pytka


do montau SMT 1 A/150 VAC do systemw owietleniowych
Firma PTR wprowadzia na rynek odwieon seri popu- zdiodami LED
larnych zczy PTR AK4091 z zaciskiem sprynowym. Ich Do oferty rmy Wrth Elektronik eiSos doczya kolejna
konstrukcja zostaa ulepszona pod ktem funkcjonalnym oraz seria specjalizowanych zczy pytka-pytka zaprojektowanych
wizualnym. Nowe wersje s lejsze i maj solidniejsze zaci- do czenia moduw diod LED w systemach owietleniowych.
ski. Terminal blok zawiera teraz czyteln li- Zcza WR-LECO wystpuj w wersjach 2-, 3-, 4- i 5-biegu-
ni podziau oddzielajc obszar pod ru- nowych. Zawieraj zatrzask gwa-
bokrt oraz ma zwikszony obszar nadru- rantujcy mocne trzymanie wty-
ku, ktry jednoczenie jest obszarem su- ku w gniedzie. Charakteryzuj
cym do utrzymania elementu podczas si napiciem
automatycznego procesu produkcyjnego. pracy do
Przycisk zwalniajcy przewd zosta tak za- 150 VAC ,
projekto- wany, e jest teraz bardziej elastyczny, przez co dopusz-
atwiejsze jest operowanie rubokrtem paskim. Wysoko czalnym
zcza wynosi 4,4 mm, a nowe zaciski pozwalaj na bezpiecz- prdem
ne i mocne dociskanie przewodw o rednicy od 0,75 mm 2 . przewodze-
Dziki obnieniu masy, zcza serii AK4091 s jednymi z naj- nia 1 A, rozsta-
mniejszych dostpnych na rynku terminal-blockw. Dziki wem wyprowadze
temu nadaj si bardzo dobrze do zastosowania w aplika- 1,5 mm i pask kon-
cjach, gdzie wana s mae gabaryty, a wic gwnie w roz- strukcj ich wysoko nie przekracza
wizaniach dedykowanych pod owietlenie LED. Zcza do- 2,45 mm ponad powierzchni pytki dru-
starczane s na rolkach, nawinite na tamach i mog by kowanej. Producent przewidzia je do pracy
montowane rwnoczenie z innymi elementami SMD. w zakresie temperatur otoczenia od 25 do +85C.
Elhurt, tel. 58 554 08 00, www.elhurt.com.pl www.we-online.com

110 Maj 2016 Elektronik


Elementy elektromechaniczne | Nowe produkty
10-pozycyjne przeczniki Nowa obudowa plastikowa firmy Kradex
obrotowe Kradex, krajowy producent obudw z tworzyw sztucznych,
Przecznik obrotowy z se- wprowadzi do oferty now obudow o oznaczeniu Z120. Jest
rii M rmy C&K Components ona wykonana z jasnego ABS-u i przeznaczona do montau
to konstrukcja uniwersal- urzdze elektronicznych z zakresu automatyki domowej (pro-
na przeznaczona do gramatory, czasomierze, termostaty, mierniki zuycia energii).
montau na
pycie czoo-
wej urzdze-
nia i podcza-
na za pomoc przewodw. Moe by te zamontowany na pyt-
ce drukowanej w pozycji pionowej. Przecznik ma 10 pozycji
stabilnych rozmieszczonych co 36 i charakteryzuje si du
trwaoci elementy przeczajce wykonane s z mosidzu
i stali a, cao ma stopie odpornoci rodowiskowej IP67,
a trwao elektryczna wynosi 10000 cykli przy obcieniu 150
mA/125 V. Element moe pracowa w zakresie temperatur od
30 do 85 C. Styki przecznika maj ma rezystancj, typo-
wo poniej 20 m, obcialno 0,15 A/125 VAC lub 0,15 A/28 Cech obudowy jest konstrukcja przypominajca ksztatem
VDC. Przecznik moe by wykorzystywany w wielu wymaga- wtyczk i gniazdko sieciowe. Pozwala to na zasilanie ukadu
jcych aplikacjach, m.in. przemysowych, medycznych i w apa- i sterowanie odbiornikiem bez koniecznoci ingerencji w in-
raturze pomiarowej. stalacj elektryczn. W obudowie jest miejsce na ukad elek-
troniczny i wydzielone pole na wywietlacz i ma klawiatur,
TME, tel. 42645 55 55, www.tme.pl
a wybrane tworzywo i konstrukcja gwarantuj bezpieczestwo
uytkowania urzdzenia.
www.kradex.com.pl
Zcza do instalacji fotowoltaicznych
W ofercie rmy Semicon pojawiy si specjalizowane zcza
rmy Multi-Contact typu kabel-kabel MC4-EVO2 przeznaczo-
ne do instalacji fotowoltaicznych. S one rozwiniciem istnie- Nowa seria zczy typu pin blok
jcej wczeniej serii MC4 i w porwnaniu do poprzednikw dla interfejsw iadowarek
umoliwiaj przesyanie prdw o wikszym nateniu, okoo Nowa rodzina zczy PTR 5322 dostpna jest w dwch wer-
1,5-2 razy dla tego samego przekroju przewodu. Nowe zcza sjach: z pinami sprynowymi oraz padami kontaktowymi
MC4-EVO2 pracuj w zakresie temperatur od 40 do +85C, i przeznaczona jest do realizacji kontaktu stykowego w inter-
maj liczne aprobaty dla napicia 1500 VDC (IEC, TV) i 1000 fejsach cyfrowych lub portach adowania. Dziki
VDC (UL), dziki czemu mog by uywane na caym wiecie. specjalnej konstrukcji podoa stykowego
Zapewniaj wysoki stopie ochrony rodowiskowej IP65/IP68. poczenie idealnie dopasowuje si do sie-
Ich obudowa jest wykonana z poliamidu, co zapewnia du od- bie i tworzy niezawodny kontakt elektrycz-
porno na naraenia mechaniczne, promieniowanie UV oraz ny. Zastosowane piny zapewniaj pewny
na czynniki chemiczne, takie jak sl i amoniak. styk take w trudnych warunkach otocze-
nia, take przy drganiach i wibracjach, kt-
re mogyby wpyn negatywnie na miej-
sca styku. Nowa seria pinw spry-
nowych PTR niweluje te czsto wy-
stpujcy problem rnic wysokoci
pomidzy stykajcymi si powierzch-
niami w tego typu elementach.
W rozwizaniu PTR spe-
cjalna konstrukcja
sprynowa po-
zwala na dopaso-
wanie si styku
pomimo wystpu-
jcych rnic wy-
sokoci powierzchni
Zcze zapewnia bardzo nisk rezystancj kontaktu stykw, pinw. Piny zaprojektowane zostay w taki sposb, aby zapew-
rzdu 0,35 m, co pozwala na obcianie tych elementw pr- ni pewne poczenie do 1 miliona cykli. Typowe aplikacje to
dem do 45 A przy poczeniu przewodem o przekroju 4 mm2 urzdzenia medyczne i wojskowe, urzdzenia mobilne suce
oraz odpowiednio prdami 53 A dla 6 mm2 i 69 A dla 10 mm2. do zbierania danych oraz czenie pytek PCB.
Semicon, tel. 22615 73 71, www.semicon.com.pl Elhurt, tel. 58 554 08 00, www.elhurt.com.pl

Elektronik Maj 2016 111


Nowe produkty | Moduy i komputery
Przemysowy komputer IPC zmoliwoci Mikrosilniki DC firmy Pololu
rozszerzenia funkcjonalnoci W ofercie TME dostpna jest szeroka gama mikrosilnikw
Advantech wypuci na rynek moduow przemysow plat- z przekadniami znanego, amerykaskiego producenta rmy
form komputerow MIC-7500 wyposaon w port pozwa- Pololu. Jednostki te wystpuj w 3 gwnych wersjach, r-
lajcy na rozszerzanie funkcjonalnoci urzdzenia za pomo- nicych si prdkoci oraz momentem obrotowym: LP (low
c blokw i-modules. Konstrukcja urzdzenia bazuje na no- power), MP (medium power), HP (high power). W sprzeda-
woczesnych procesorach Intel Core 6. generacji i7/i5/i3 z chip- y dostpne s rwnie napdy wyposaone w dwustronn,
setem QM170 PCH, co pozwala na pasywne chodzenie i pra- przeduon o, dziki cze- mu moliwy jest
c sprztu w zakresie temperatur atwy monta na niej, np. enkode-
20 do +60C. Komputer rw. Silniki s
umieszczono w nie- kompat y bi-
wielkiej aluminio- lne z szero-
wej obudowie o wy- k gam ak-
miarach 74192230 cesoriw, ta-
mm przystosowanej kich jak koa
do montau na cia- oraz mocowa-
nie lub w szae instala- nia. Przykadowy sil-
cyjnej. MIC-7500 wyposaono nik z serii HP pokazany
w bogaty zestaw portw I/O: VGA na zdjciu moe by dost-
i DVI, 12,5 HDD/1CFast, 2 Giga pny z przekadni o przeoeniu
LAN i 8x USB 3.0/1x mSATA, 2RS-232/422/485 i 4RS232. od 5:1 przez standardowe 30:1, 50:1 i 100:1, a po 298:1
Jest te izolowany galwanicznie modu COM oraz 32-bito- i ma na wyjciu standardow o o przekroju w kszta-
wy port GPIO. Wejcia i wyjcia s zabezpieczone przed ESD cie litery D o dugoci 3 mm i rednicy 0,365 (9,2 mm).
(2 kV) i EMI. Dodatkowo moliwe jest poszerzanie funkcjo- Wymiary silnika wynosz 24112 mm. Duga o z tyu
nalnoci za pomoc moduw i-modules, m.in. MIC-75M13/ silnika pozwala na monta enkodera. Przy zasilaniu napi-
MIC-75M40/MIC-75M20/MIC-75S20/MIC-75M11. Urzdzenie ciem 6 V silnik osiga 320 obr./min i pobiera bez obcienia
jest zasilanie napiciem staym 9...36 V. Komputer pracuje pod 80 mA. Przy zatrzymaniu osi prd ten ronie a do 1,6 A.
kontrol rnych systemw operacyjnych i wspiera oprogra- Jednostka moe by zasilana napiciem z zakresu 39 V, a ca-
mowanie m.in. Advantech SUSIAccess. o way 10 g.
Advantech Poland, tel. 22 315 11 25, www.advantech.com TME, tel. 42645 55 55, www.tme.pl

Switche przemysowe zarzdzalne grupowo cj i rekonguracj sieci w postaci piercienia w czasie 20 ms.
Advantech Connectivity Group (ICG) wprowadzi na ry- Dodatkowo, przecznik jest obsugiwany przez systemy NMS
nek seri zarzdzalnych switchy ethernetowych z rodziny pomagajce w diagnozie i utrzymaniu sieci. Aluminiowa obu-
EKI-7710 wyposaonych w funkcj IXM, pozwalajc na gru- dowa switcha ma IP30 i pozwala na monta nacienny lub na
pow obsug grupy urzdze i kopiowanie konguracji do standardowej szynie DIN. Konstrukcja pozwala ponadto na
wielu jednostek z urzdzenia typu master do pozostaych. redundantne zasilanie napiciem 2448 VDC.
Nie tylko przyspiesza to znaczco kon-
guracj sieci, ale take ogranicza moli-
wo pomyki.
Seria EKI-7710 obejmuje 8 modeli,
z czego 4 jednostki wyposaone s w za-
silanie PoE. Modele z PoE maj 8 portw
PoE+ zdolnych do dostarczenia do obci-
enia a 30 W i gigabitowe porty com-
bo, kongurowalne jako SFP lub RJ-45.
W zalenoci od dobranej wkadki SFP
mog wykorzystywa poczenia wiato-
wodowe na dystansie do kilkudziesiciu
kilometrw.
Urzdzenia zostay przystosowane do
pracy w trudnych warunkach przemy-
sowych przy temperaturze od 10...
40C do 60...75C (w zalenoci od wer-
sji). Switch wspiera szereg funkcji i pro-
tokow warstwy drugiej, takich jak
X-Ring Pro, ktry zapewnia redundan-
Advantech Poland, tel. 22 315 11 25, www.advantech.com

112 Maj 2016 Elektronik


Mikrokontrolery | Nowe produkty
Mikrokontrolery ARM Cortex-M3 zujc wskanik ULPBench rwny 245,5. Oferuj sprzto-
opoborze prdu 38 A/MHz wstanie we i programowe funkcje szyfrowania (AES-128, AES-256
aktywnym i<750 nA wtrybie hibernacji z trybami ECB/CBC/CTR/CBC-MAC/CCM/CCM, SHA-256,
Analog Devices po raz kolejny podnosi poprzeczk w dzie- generator TRNG), nie tylko uniemoliwiajce odczyt zawar-
dzinie ultraenergooszczdnych mikrokontrolerw opar- toci wewntrznej pamici przez nieautoryzowanych uyt-
tych na rdzeniu ARM Cortex-M3. Ukady najnowszej se- kownikw, ale te uniemoliwiajce wgranie nieautoryzowa-
rii ADuCM302x pobieraj prd wynoszcy zaledwie 38 A/ nego oprogramowania. Monitorowanie napicia zasilajcego
MHz w stanie aktywnym i mniejszy od 750 nA w trybie hi- w trybie standby i korekcja bdw pamici Flash zwiksza-
bernacji. Oznacza to duszy czas pracy na baterii, niszy j niezawodno pracy, eliminujc sytuacje mogce doprowa-
koszt realizacji urzdze wynikajcy z mniejszej liczby za- dzi do zawieszenia systemu.
stosowanych baterii, jak rwnie pozwala na realizacj ca- Pozostae cechy:
kiem nowych aplikacji, w ktrych wymiana baterii jest nie- praca z pojedynczym napiciem zasilania 1,8...3,6 V,
praktyczna. Podczas gdy wielu producentw oferuje energo- jednostka obliczeniowa ARM Cortex-M3 taktowana
oszczdne mikrokontrolery, ktrych pobr mocy zmniejszo- zegarem do 26 MHz,
no kosztem ograniczenia funkcjonalnoci i/lub mocy oblicze- 4 KB pamici Cache,
niowej, seria ADuCM302x oferuje peny zakres funkcji decy- 64 KB pamici SRAM z kontrol parzystoci,
dujcych o niezawodnoci i bezpieczestwie. interfejsy 3SPI, I2C, UART, programowalne
linie GPIO,
zegar RTC,
25-kanaowy kontroler DMA,
wbudowane oscylatory zegarowe 26 MHz i 32 kHz,
8-kanaowy 12-bitowy przetwornik A/C SAR
o szybkoci prbkowania do 1,8 MSps,
zakres dopuszczalnych temperatur pracy od 40 do +85C.
W ofercie Analog Devices dostpny jest zestaw ewaluacyjny
ADuCM3029 EZ-KIT w cenie 199 USD.
www.analog.com

Pojemno Cena hurtowa


Symbol Obudowa
pamici Flash (>1000 sztuk)
ADuCM3027 128 KB 3,00 USD LFCSP-64
ADuCM3027 128 KB 3,00 USD WLCSP-54
ADuCM3029 256 KB 3,50 USD LFCSP-64
ADuCM3029 256 KB 3,50 USD WLCSP-54

Pierwszymi mikrokontrolerami nowej serii s ADuCM3027


i ADuCM3029 rnice si jedynie pojemnoci wewntrz-
nej pamici Flash, wynoszc odpowiednio 128 i 256 KB.
Dystansuj one inne mikrokontrolery uniwersalne, wyka-

Zaprenumeruj codzienny newsletter


z branowymi informacjami
AutomatykaB2B.pl/newsletter

Elektronik Maj 2016 113


Nowe produkty | Komunikacja
Transceiver ISM 779...965 MHz wchipowej
obudowie owymiarach 32 mm
ZL70550 to najnowszy miniaturowy transceiver z ofer-
ty rmy Microsemi, przystosowany do pracy w pamie ISM
779...965 MHz. Wyrnia si maymi wymiarami obudowy
(32 mm), pozwalajcymi na stosowanie go w wielu aplika-
cjach z sektora przemysu, medycyny czy systemw alarmo-
wych. Ponadto pobiera zaledwie 10 nA prdu w stanie upie-
nia, co zapewnia bardzo dugi czas pracy na baterii. ZL70550
idealnie nadaje si do realizacji wszelkiego typu urzdze
z bezprzewodow transmisj
danych, zasilanych z baterii
zegarkowej lub z prze-
twornika energy- Zestaw ewaluacyjny dla ZL70550
-harvest pobie-
rajcego ener- mocy wyjciowej nadajnika i czuoci odbiornika kosztem nie-
gi z otoczenia. wielkiego zwikszenia redniego poboru mocy.
Przykadem mog Poza zewntrzn anten i w niektrych przypadkach sieci
tu by etykiety sklepo- dopasowujc, ukad wymaga doczenia jedynie zewntrz-
we, mierniki parametrw ro- nego oscylatora kwarcowego, rezystora i dwch kondensa-
dowiskowych czy zminiaturyzo- torw sprzgajcych. Zawiera kontroler MAC wykonujcy
wane akcesoria do diagnostyki medycz- wikszo funkcji zwizanych z obsug cza, jak wyznacza-
nej. ZL70550 pracuje z napiciem zasilania z zakresu od 1,7 do nie mocy sygnau odbieranego (RSSI), przydzielanie wolne-
3,6 V, pobierajc 2,5 mA prdu w trybie odbioru oraz 2,8 mA go kanau transmisji, nasuch, synchronizacja, pakietyzacja
w trybie nadawania z moc wyjciow 10 dBm. Minimalny i korekcja bdw (FEC). Opcjonalny protok Z-Star opra-
pobr prdu w stanie upienia czyni go idealnym do aplika- cowany przez Microsemi pozwala skrci czas projektowa-
cji przebywajcych przez wikszo czasu w trybie nieaktyw- nia urzdzenia docelowego i daje moliwo pracy w kon-
nym i wybudzanych jedynie na krtki czas potrzebny na prze- guracji gwiazdy.
sanie danych. Jego maksymalna szybko transmisji wynosi ZL70550 jest produkowany w obudowach QFN (55 mm)
200 kbps. W przypadku zastosowa wymagajcych zapewnie- i CSP (32 mm). Producent dostarcza do tego ukadu zestaw
nia duego zasigu transmisji istnieje moliwo zwikszenia ewaluacyjny ZLE70550BADB w cenie 200 USD.
www.microsemi.com

Cyfrowy tumik sygnaw w.cz. cy odpowiednikiem wczeniejszych wersji PE43711, PE43712


1 MHz...2,5 GHz/75 omaej energii i PE43713 przeznaczonych do wsppracy z liniami o impe-
przepi przy przeczaniu dancji charakterystycznej 50 . Podobnie jak one charaktery-
Peregrine Semiconductor dodaje do oferty ukadw w.cz. zuje si ma energi przepi przy przeczaniu (<0,5 dB), mo-
75-omowy cyfrowy tumik sygnaw w.cz. PE4314 bd- gcych powodowa degradacj parametrw sygnau w.cz. lub
nawet uszkodzenie wzmacniacza mocy.
PE4314 jest przeznaczony do przeczania
sygnaw o czstotliwoci z zakresu od 1 MHz
do 2,5 GHz. Charakteryzuje si zakresem re-
gulacji tumienia rwnym 31,5 dB i 6-bito-
w rozdzielczoci odpowiadajc wartoci
LSB wynoszcej 0,5 dB. Zapewnia monoto-
niczn charakterystyk w caym pamie pra-
cy do 2,4 GHz. Zawiera kongurowalny inter-
fejs umoliwiajcy programowanie tumienia
szeregowo lub rwnolegle. Jest zabezpieczony
przed wyadowaniami ESD do 1,5 kV (HBM).
Moe pracowa w zakresie temperatur otocze-
nia od 40 do +105C.
PE4314 jest zamykany w obudowie QFN-20
(440,85 mm) o identycznym rozkadzie wy-
prowadze jak wczeniejsze wersje PE4304,
PE4307, PE4308 i PE43404. Producent oferu-
je do niego zestaw ewaluacyjny.
www.psemi.com

114 Maj 2016 Elektronik


Komunikacja | Nowe produkty
Mieszacz obardzo dobrej liniowoci 75-omowe tumiki sygnaw w.cz. na pasmo
na zakres czstotliwoci wejcia w.cz. 5 MHz3 GHz
100...1000 MHz Tumiki sygnaw w.cz. programowane cyfrowo, F1975
UltraCMOS PE4152 to mieszacz o bardzo dobrej liniowo- i F1977, zostay zaprojektowane na rynek telewizji przemyso-
ci na zakres sygnaw wejciowych od 100 do 1000 MHz, wej i kablowej. S przystosowane do pracy z liniami o impedan-
charakteryzujcy si moliwoci pracy w dwch trybach: cji falowej 75 . Cechuj si bardzo dobr liniowoci i brakiem
LO enable i LO bypass z wczonym lub z wyczonym przepi przy przeczaniu,
a take moliwoci prze-
czania sygnaw o znacznie
wikszej mocy ni w przy-
padku ukadw konkuren-
cyjnych. Rni si rozdziel-
czoci, wynoszc odpo-
wiednio 6 i 7 bitw. Oba ak-
ceptuj sygnay wejciowe

Parametr F1975 (44 mm) F1977 (55 mm)


Czstotliwo pracy 5 MHz3 GHz 5 MHz3 GHz
Rozdzielczo/LSB 6-bit. / 0,5 dB 7-bit. / 0,25 dB
Maks. moc sygnau Do 28 dBm Do 28 dBm
P0.1dB (1 GHz) 31 dBm 32 dBm
Straty wtrcone (1 GHz) 1,2 dB 1,4 dB
Straty powrotne 18 dB 18 dB
Maks. bd nastawy (1 GHz) 0,1 dB 0,1 dB
IIP3 (1 GHz) 64 dBm 64 dBm

z pasma 53000 MHz. F1975 i F1977 s produkowane w obu-


dowach odpowiednio TFFN-20 i QFN-32. Ich ceny hurtowe
wynosz 1,16 i 1,45 USD przy zamwieniach 10 tys. sztuk.
www.idt.com
wewntrznym wzmacniaczem buforujcym w torze LO.
Zosta on zaprojektowany na potrzeby naziemnych mobil-
nych systemw komunikacyjnych (LMR), aparatury woj-
skowej i infrastruktury sieci telefonii komrkowej. Pracuje Nowe moduy LTE firmy Quectel
z czstotliwoci sygnau w torze LO wynoszc od 200 do W trzecim kwartale 2016 r. na rynku pojawi si nowa rodzi-
900 MHz. na moduw komunikacyjnych rmy Quectel. Noe opracowa-
Zapewnia liniowo wynoszc odpowiednio 25 i 24 dBm nia bd zgodne mechanicznie
IIP3 dla trybw LO enable i LO bypass oraz izolacj od por- i pinowo z dotychczasowymi
tu LO do portw w.cz./p.cz. odpowiednio 30/30 dB i 60/58 jednostkami jak EC20 i UC20,
dB. Straty przemiany nie przekraczaj 6,6 dB w obu trybach. niemniej bd pracowa w sieci
PE4152 jest zamykany w obudowie QFN-20 (440,85 mm). LTE 4G i nosi oznaczenia EC21
Jego cena hurtowa wynosi 7,40 USD przy zamwieniach 1000
sztuk i 6,00 USD przy zamwieniach 5000 sztuk.
www.psemi.com

i EC25. Obydwa moduy o-


parte bd na najnowszym
chipsecie Qualcomm Snap-
dragon X5 LTE (907) i bd
Monta SMT i THT. wspiera bd technolo-
Gwarancja jakoci, gi wieloantenow MIMO.
EC21 i EC25 bd oferowane w obudowie LCC o wymiarach:
skutecznoci,
29322,4 mm, co uatwi ich monta.
terminowoci EC25 dziaajcy w kategorii Cat. 4 (150/50 Mbps) charakte-
ryzuje si wysok maksymaln prdkoci poczenia, ktra
wyniesie a 150/50 Mbps. Modu bdzie bazowa na techno-
logii 3GPP Rel.10 LTE.
EC21 dziaajcy w kategorii Cat. 1 (10/5 Mbps) zapewni
Microtronic, ul. Dzieci Warszawy 31/17,
mniejsze osigi pod ktem prdkoci, ale bdzie znacznie
02-495 Warszawa taszy. Opiera si na technologii 3GPP E-UTRA Rel. 11 LTE.
Produkcja: ul. Regulska 66, Obydwa moduy bd kompatybilne wstecz z sieciami 2/3G.
02-495 Warszawa, tel. +48 602 738 856
microtronic@grabarczyk.pl
Elhurt, tel. 58 554 08 00, www.elhurt.com.pl

Elektronik Maj 2016 115


Nowe produkty | Komunikacja
Autonomiczny modu Wi-Fi plug-and-play
zobsug jzyka skryptowego
Silicon Labs dodaje do oferty modu Wi-Fi plug-and-play za-
projektowany do aplikacji, w ktrych kluczowymi wymogami
s mae wymiary podzespow i atwo integracji pozwalajca
na szybkie wprowadzenie produktu na rynek. WGM110 obej-
muje wszystkie niezbdne elementy do zapewnienia cznoci
bezprzewodowej, w tym ukad radiowy 2,4 GHz 802.11b/g/n,
zintegrowan anten, energooszczdny mikrokontroler EFM32
Gecko, stos protokow Wi-Fi i stosy protokow interneto-
wych, w tym TCP/UDP i TLS. Moe znale zastosowanie
w aplikacjach przemysowych M2M, czujnikach bezprzewo-
dowych, pilotach zdalnego sterowania, termostatach, samo-
chodowych systemach informacyjnych/multimedialnych, ter-
minalach POS i aparaturze medycznej. Nie wymaga projekto-
wania sekcji w.cz., podczania anteny, testowania ani stroje-
nia w produkcji docelowym. Uzyska certy katy CE, FCC, IC obsuga jzyka skryptowego BGScript pozwalajcego na pra-
i inne pozwalajce zaoferowa go na rynku globalnym. Moe c autonomiczn bez zewntrznego mikrokontrolera.
pracowa jako klient Wi-Fi lub punkt dostpowy. Oferowany przez producenta zestaw projektowy WGM110
Waniejsze cechy moduu WGM110: wireless soft ware development kit (SDK) obejmuje wszelkie
czuo odbiornika 98 dBm i moc odbiornika +16 dBm po- niezbdne narzdzia pozwalajce na tworzenie aplikacji IoT,
zwalajce na zapewnienie zasigu do 500 m, w tym jzyk skryptowy umoliwiajcy prac jako host lub
wymiary 2114,42 mm, w trybie autonomicznym oraz interfejs API dla trybu koproce-
wbudowany mikrokontroler EFM32 Gecko z rdzeniem ARM sora sieciowego. WGM110 jest jedynym moduem Wi-Fi z ob-
Cortex-M3 48 MHz, sug jzyka skryptowego. Korzystajc z polece podobnych
transceiver 2,4 GHz IEEE 802.11 b/g/n, do tych z jzyka Basic, projektanci mog za pomoc BGScript
zintegrowana antena chipowa, atwo tworzy aplikacje Wi-Fi bez zewntrznego mikrokon-
interfejsy UART, I2C, SPI i USB, trolera. Kod jest wtedy wykonywany bezporednio w module
wbudowane stosy protokow m.in. HTTP/TLS/TCP/IP, WGM110, co redukuje potrzebn przestrze pytki drukowa-
interfejs programowy API kompatybilny z wczeniejszym nej, ogranicza koszt i pozwala przyspieszy wprowadzanie no-
moduem WF121 z oferty Silicon Labs, wych produktw na rynek.
rodowisko projektowe SLWSTK6120A pozwalajce na szyb- Cena moduu WGM110 wynosi 8,93 USD przy zamwie-
kie rozpoczcie projektowania, niach 10 tys. sztuk.
www.silabs.com

Najmniejszy na rynku trans-


ceiver IO-Link wobudowie
WLP 2,52,5 mm
Firma Maxim opracowaa najmniej-
szy na rynku transceiver IO-Link produ-
kowany w obudowie o powierzchni za-
ledwie 2,52,5 mm. Charakteryzuje si
on dodatkowo bardzo ma rezystan-
cj wewntrzn (typ. RON=2,3 ) i bar-
dzo maym poborem mocy, mniejszym
o ponad poow ni wczeniejsze wersje.
MAX14827 zawiera dwa sterowniki linii
z zabezpieczeniem przed odwrceniem
polaryzacji, zapewniajce maksymalny
prd wyjciowy 250 mA. Moe praco-
wa w szerokim zakresie napi zasilania
od 9 do 60 V, co uatwia realizacj zabez-
piecze przed wyadowaniami z wykorzystaniem miniaturo- jcych z mikrokontrolerem i 3-yowy UART. MAX14827 wy-
wych transili. Zawiera regulatory napicia 3,3 i 5 V do zasila- stpuje w dwch wersjach obudw: WLP (2,52,5 mm) i TQFN
nia ukadw wsppracujcych. Udostpnia elastyczny inter- (44 mm). Jest zdatny do pracy w szerokim zakresie tempera-
fejs kontrolny: linie I/O dla czujnikw niewsppracujcych tur otoczenia od 40 do +125 C. Jego ceny hurtowe zaczynaj
z mikrokontrolerem, interfejs SPI dla czujnikw wsppracu- si od 3,35 USD przy zamwieniach 1000 sztuk.
www.maximintegrated.com

116 Maj 2016 Elektronik


Ukady cyfrowe | Nowe produkty
Interfejs USB HID class zportami
I2C iUART
Najnowszym produktem z oferty rmy FTDI
Chip jest interfejs HID (human interface device)
o symbolu FT260, zgodny ze specy kacj USB 2.0
Full Speed (12 Mbps). Umoliwia on atwe pod-
czanie do portu USB np. ekranw dotykowych czy
peryferii komputerowych przez standardowy in-
terfejs USB HID class. Moe znale zastosowanie
w konwerterach USB RS232/RS422/RS485, mo-
stach USB HID-over-I2C, kontrolerach USB I2C
master, kontrolerach HID class Device i innych.
Jest zamykany w 28-wyprowadzeniowych obudo-
wach SSOP i QFN. FT260 zapewnia obsug caego protoko- bilnym z protokoem HID-over-I2C, specy kowanym w wer-
u USB, dziki czemu moe by atwo integrowany w aplika- sji 8 systemu Windows. Moe korzysta z 4 trybw o r-
cjach embedded. Poniewa korzysta ze standardowych klas nej szybkoci transmisji: standard (SM), fast (FM), fast plus
sterownikw, nie ma koniecznoci instalowania dodatko- (FM+) i high speed (HS) z 7-bitowym adresowaniem. Zawiera
wych sterownikw poszczeglnych producentw. Elastyczne zintegrowan pami umoliwiajc przechowywanie wa-
linie I/O wsppracuj z ukadami zewntrznymi zasilany- snych deskryptorw USB uytkownika. Wbudowany oscyla-
mi napiciem z zakresu od 1,8 do 3,3 V. Pobr prdu wyno- tor z ptl PLL eliminuje potrzeb doczania zewntrznego
si typowo 24 mA w stanie aktywnym i 385 A w trybie su- rezonatora, co oznacza mniejsz potrzebn przestrze mon-
spend. FT260 jest pierwszym tego typu ukadem kompaty- taow i nisz cen podzespow.
www.ftdichip.com

Pierwsza na rynku pami Universal Flash od pamici UFS poprzedniej generacji. Przy odczycie sekwen-
Storage (UFS) 2.0 opojemnoci 256 MB cyjnym ukad oferuje przepustowo 850 MB/s, niemal dwu-
Samsung Electronics zaprezentowa pierwsz 256-megabaj- krotnie wiksz ni napdy SATA SSD, a przy zapisie sekwen-
tow pami bazujc na nowym standardzie Universal Flash cyjnym 260 MB/s, niemal trzykrotnie wiksz ni wysokiej
Storage (UFS) 2.0, adresowan do urzdze mobilnych kla- jakoci karty micro SD. Pozwala to np. na pynne odtwarza-
sy high-end. Jest to pami szybsza od popularnych napdw nie lmw Ultra HD 4K na dzielonym ekranie, rwnoczenie
SATA SSD dla komputerw stacjonarnych. Zostaa zrealizo- z przeszukiwaniem czy pobieraniem klipw wideo. Pojemno
wana w technologii V-NAND zapewniajcej szybko operacji 256 GB wystarcza na zapis niemal 50 lmw w rozdzielczoci
wejcia/wyjcia wynoszc odpowiednio 45 i 40 tys. IOPS dla Full HD. Jeli chodzi o wymiary ukadu, oferuje on wikszy
odczytu i zapisu w trybie random, niemal dwukrotnie wiksz wspczynnik pojemno/objto ni karty micro SD.
www.samsung.com

Kontrolery I/O do systemw embedded 32-bajtowy rejestr klucza do autoryzacji,


ikomputerw przemysowych funkcje monitorowania sprztowego,
Microchip wprowadza na rynek seri 6 kontrolerw I/O do port rwnolegy IEEE 1284 EPP/ECP,
systemw embedded i komputerw przemysowych o archi- 4 porty szeregowe 8-pinowe z ukadem UART NS16550 o prze-
tekturze x86, czcych szerok gam wej/wyj z funkcjami pustowoci 1,5 Mbps (opcjonalnie kolejne dwa 4-yowe),
monitorowania sprztowego napicia zasilania, temperatury 3 wejcia tachometryczne i 3 wyjcia PWM do automatycznego
i prdkoci obrotowej wentylatora. S one produkowane w wer- sterowania wentylatorem,
sjach na komercyjny (0...+70C) 40 linii GPIO,
i przemysowy (40...+85C) zakres 2 wyjcia sterujce diodami LED,
temperatur pracy. Rni si mi- port IrDA 1.0,
dzy sob zestawem wbudowanych zgodno z ACPI 2.0.
peryferii, do ktrych nale midzy Rodzina kontrolerw Super I/O
innymi porty szeregowe, rwnole- SCH322X obejmuje obecnie 6 wer-
ge i PS/2, zestaw linii GPIO, opcjo- sji produkowanych w obudowach
nalny kontroler klawiatury itp. WFBGA-64 (66 mm), WFBGA-84
Waniejsze cechy modelu (77 mm), WFBGA-100 (88 mm)
SCH3227: i WFBGA-144 (99 mm).
napicie zasilania 3,3 V, Ich ceny hurtowe zaczynaj si
interfejs LPC, od 1,50 USD przy zamwieniach
kontroler klawiatury 8042, 10 tys. sztuk.
www.microchip.com

Elektronik Maj 2016 117


Nowe produkty | Ukady zasilania
Impulsowy regulator napicia
step-down 65 V/3,5 A obardzo maym
poziomie generowanych zaburze EMI
Jedn z nowoci w ofercie rmy Linear Technology
jest impulsowy regulator napicia DC-DC o symbo-
lu LT8641, wyrniajcy si bardzo maym poziomem
generowanych zaburze EMI. Dziki zastosowaniu ar-
chitektury Silent Switcher i modulacji z rozpraszaniem
widma (spread spectrum) obniono w nim emisj EMI
o ponad 25% w porwnaniu z innymi podobnymi uka-
dami, nawet przy czstotliwoci taktowania przekracza-
jcej 2 MHz. Zapewnia to zgodno z wymogami nor-
my samochodowej CISPR25 class 5 w zakresie rednie-
go i maksymalnego poziomu emisji.
LT8641 moe pracowa z napiciem wejciowym z sze-
rokiego zakresu od 3 do 65 V, umoliwiajc stabilizacj
napicia wyjciowego ju od 0,81 V. Zapewnia maksy-
malny cigy prd wyjciowy wynoszcy 3,5 A (szczyto-
wy do 5 A) i sprawno sigajc 95%. Dua dopuszczalna cz- Technology, do standardowego wyposaenia naley wewntrz-
stotliwo taktowania (>2 MHz) pozwala na stosowanie minia- na ptla kompensacji, wyjcie sygnalizacyjne Power Good i za-
turowych elementw wsppracujcych. LT8641 pobiera mniej bezpieczenie termiczne.
ni 2,5 A w stanie spoczynkowym dziki wprowadzonemu LT8641EUDC jest produkowany w obudowie QFN o po-
trybowi pracy Burst. Jego napicie dropout nie przekracza 130 wierzchni 43 mm. Dostpna jest te wersja LT8641IUDC na
mV @ 1 A we wszystkich warunkach pracy. Wyjciowe napi- rozszerzony zakres dopuszczalnych temperatur pracy od 40
cie zaburze nie przekracza 10 mVP-P. Podobnie jak w przy- do +125C. Ceny hurtowe zaczynaj si od 4,35 USD przy za-
padku wikszoci regulatorw impulsowych z oferty Linear mwieniach 1000 sztuk.
www.linear.com

Tanie nieizolowane regulatory POL 500 mA


osprawnoci sigajcej 95%
Tanie nieizolowane regulatory impulsowe POL serii MSR-
7805WUP mog by stosowane jako zamienniki dla popu-
larnej serii regulatorw liniowych LM78xx. S produkowane
w obudowach o identycznych wymiarach i identycznym roz-
kadzie wyprowadze. Charakteryzuj si wydajnoci prdo-
w wynoszc w zalenoci od wersji od 150 do do 500 mA,

precyzyjn stabilizacj napicia wyjciowego (line regulation


typ. 0,2%, load regulation typ. 0,4%) oraz du sprawnoci
sigajc 95%, eliminujc konieczno montau radiatorw.
Zakres dopuszczalnych temperatur pracy wynosi dla nich od
40 do +85C, a redni czas bezawaryjnej pracy to 2 mln go-
dzin. Regulatory MSR7805WUP wystpuj w wersjach o no-
minalnym napiciu wejciowym 12 i 24 VDC oraz o napiciach
wyjciowych 3,3, 5, 12 i 15 VDC. W zalenoci od konguracji
wyprowadze mog pracowa z dodatnim lub ujemnym napi-
ciem wyjciowym. Zawieraj zabezpieczenie przed zwarciem
wyjcia. Przy braku obcienia ich pobr prdu ze rda wej-
ciowego wynosi okoo 200 mA.
www.micropowerdirect.com

118 Maj 2016 Elektronik


Ukady zasilania | Nowe produkty
adowarka buck-boost do 1...3 ogniw
litowo-jonowych wsppracujca
zportem USB-C
ISL9237 to pierwsza z oferty Intersil adowarka akumula-
torw litowo-jonowych pracujca w trybie buck-boost, kt-
rej zakres dopuszczalnych napi wejciowych rozciga si od
3,2 do 23,4 V. Umoliwia adowanie jednego, dwch lub trzech
poczonych szeregowo ogniw, generujc napicie wyjcio-
we z przedziau od 2,4 do 13,8 V. Moe wsppracowa z r-
nymi rodzajami rde wejciowych, w tym z zasilaczem sie-
ciowym i portem USB-C. Oferuje funkcj OTG dla aplika-
cji 2- i 3-ogniwowych, umoliwiajc przeczenie adowarki
do trybu reverse buck, w ktrym generowane jest napicie 5 V
dla portu USB. Ukad jest produkowany w obudowie QFN-32.
Pozostae cechy ISL9237: interfejs I2C/SMBus,
czstotliwo pracy do 1 MHz, zgodno ze specyfikacj Intel IMVP-8,
tryb doadowywania i adowania akumulatorw gboko wyjcie PSYS do monitorowania pracy adowarki,
rozadowanych, ogranicznik prdu wejciowego i wyjciowego.
www.intersil.com

Izolowane przetwornice DC-DC Module wiera dodatkowy, liniowy regulator napicia o wydajnoci pr-
ozakresie napi wejciowych dowej 300 mA i maych szumach wyjciowych (20 VRMS). Jego
od 2,8 do 40 V zakres napi wyjciowych wynosi od 1,2 do 18 V.
Do oferty Linear Technology tra y dwie kolejne prze- Ceny hurtowe przetwornic LTM8067 i LTM8068 zaczynaj
twornice DC-DC rodziny Module oznaczone symbolami si od 10,90 USD przy zamwieniach 1000 sztuk.
LTM8067 i LTM8068. S to przetwornice izolowane zawieraj-
www.linear.com
ce transformator, ukad sterowania, tranzystory przeczajce
i inne niezbdne komponenty zamknite w miniaturowej obu-
dowie BGA o wymiarach 11,39,04,9 mm. Mog pracowa
w szerokim zakresie temperatur zcza od 40 do +125C. Do
realizacji kompletnego obwodu wymagaj jedynie zewntrz-
nego rezystora i dwch kondensatorw. Pod wzgldem drogi
upywu, odstpu izolacyjnego i innych parametrw oba uka-
dy speniaj wymogi normy bezpieczestwa UL60950 dla sys-
temw IT. Zapewniaj izolacj galwaniczn midzy wejciem
i wyjciem na poziomie 2 kVAC.

LTM8067 i LTM8068 to przetwornice o topologii yback,


co oznacza, e mog pracowa z napiciem wyjciowym wy-
szym, rwnym lub niszym od wejciowego. Charakteryzuj
si szerokim zakresem napi wejciowych od 2,8 do 40 V.
LTM8067 wytwarza napicia wyjciowe z zakresu od 2,5 do
24 V, zapewniajc wydajno prdow 450 mA. LTM8068 za-

Elektronik Maj 2016 119


Nowe produkty | Ukady zasilania
Dwufazowe kontrolery DC-DC Boost 5...55 V
do elektroniki samochodowej
ISL78227 i ISL78229 to dwufazowe kontrolery DC-DC
Boost do elektroniki samochodowej, wyposaone w sterow-
niki zewntrznych tranzystorw MOSFET high-side i low-si-
de. Wsppracujc z 12-woltowym akumulatorem, umoliwia-
j zwikszenie napicia wyjciowego do 24, 36 lub 48 V, wy-
maganych w przypadku samochodowych wzmacniaczy audio
o mocy 200...800 W montowanych w baganikach, acuchw
diod LED stosowanych w reektorach czy systemw start-stop.
Oba ukady speniaj te rygorystyczne normy obowizujce
w przemyle i telekomunikacji.
ISL78227 i ISL78229 charakteryzuj si szerokim zakresem
napi wejciowych/wyjciowych wynoszcym od 5 do 55 V
i sprawnoci powyej 95%. Mog by czone w kongura-
cji dwufazowej pozwalajcej zwikszy moc wyjciow oraz
zredukowa poziom zakce na wejciu i wyjciu, co wie nych ukadw telemetrycznych wymaganych do konguracji
si z moliwoci stosowania mniejszych i taszych konden- rodzajw bdw, przywracania systemu i monitorowania.
satorw. Zawieraj komplet obwodw zabezpieczajcych, po- ISL78227 i ISL78229 zawieraj zabezpieczenie przepiciowe do
zwalajcych na prac w praktycznie dowolnych warunkach. 60 V. Mog pracowa z czstotliwoci taktowania od 50 MHz
Unikalna funkcja soft-on zapewnia agodne przechodzenie po- do 1,1 MHz, rwnie przy synchronizacji sygnaem zewntrz-
midzy trybami pracy DCM i CCM, zapewniajc bezpieczn nym. Uzyskay kwali kacj AEC-Q100. Charakteryzuj si
prac zasilacza w rnych warunkach rozruchu. Funkcja enve- szerokim zakresem dopuszczalnych temperatur pracy od 40
lope-tracking zapewnia dynamiczn regulacj napicia wyj- do +125C. Synchroniczny kontroler boost ISL78227 jest pro-
ciowego, aby speni wymogi energetyczne wszystkich ob- dukowany w obudowie WFQFN-32 o powierzchni 55 mm.
cie systemowych. Przykadowo, przy niskim napiciu aku- Jego cena hurtowa wynosi 3,45 USD przy zamwieniach 1000
mulatora musi by ograniczona moc niektrych komponen- sztuk. Producent oferuje dla tego ukadu pytk ewaluacyjn
tw, w tym m.in. wzmacniacza audio, zwaszcza pracujce- ISL78227EV1Z w cenie 127 USD.
go przy wyczonym silniku. Aby zapewni zgodno z wy- Synchroniczny kontroler boost ISL78229 z wbudowanym in-
mogami samochodowej normy nienaruszalnoci bezpiecze- terfejsem PMBus jest zamykany w obudowie WFQFN-40 (66
stwa (ASIL) ISO 26262, ISL78229 wyposaono w interfejs mm) i oferowany w cenie hurtowej 3,95 USD. Rwnie do nie-
PMBus do zaawansowanych funkcji sterowania, telemetrii go dostpna jest pytka ewaluacyjna ISL78229EV1Z w cenie
i diagnostyki. Eliminuje on konieczno stosowania oddziel- 172 USD.
www.intersil.com

Impulsowy regulator napicia 50 A Pracuje w zakresie napi wejciowych od 4,5 do 15 V i umo-


wobudowie BGA owymiarach 16165 mm liwia programowanie napicia wyjciowego od 0,6 do 1,8 V.
LTM4650 to impulsowy regulator napicia nalecy do Maksymalna odchyka napicia wyjciowego wynosi 1,5%
rodziny ukadw Module, zawierajcy wbudowane cew- w caym zakresie dopuszczalnych napi wejciowych, prdw
ki ekranowane, tranzystory MOSFET i ukad sterowania. wyjciowych i temperatur.
Pomimo maych gabarytw (16165 mm), LTM4650 jest
w stanie dostarczy do obcienia maksymalny prd 50 A
lub 225 A w konguracji dwuwyjciowej. W przykadowej
konguracji V IN=12 V, VOUT=0,9 V mona to zapewni nawet
bez doczonego radiatora przy wymuszonym obiegu powie-
trza 200 lfm w temperaturze otoczenia do +71C (lub 400 lfm
do +77C). W zastosowaniach wymagajcych duej wydaj-
noci prdowej istnieje moliwo czenia rwnolegego kil-
ku regulatorw pracujcych z przesuniciem fazowym, do-
starczajcych do obcienia sumaryczny prd wyjciowy na-
wet do 300 A.
LTM4650 zapewnia sprawno sigajc 92% przy maksy-
malnym obcieniu w konguracji VIN=5 V, VOUT=1,8 V oraz
86% w konguracji V IN=12 V, VOUT=1,0 V. Moe pracowa
w szerokim zakresie temperatur otoczenia od 40 do +125C.
Jego ceny hurtowe zaczynaj si od 46,75 USD przy zamwie-
niach 1000 sztuk.
www.linear.com

120 Maj 2016 Elektronik


Ukady zasilania | Nowe produkty
Miniaturowe zasilacze impulsowe Sieciowe zasilacze medyczne 40 i65 W
do owietlenia LED-owego onapiciach wyjciowych 5, 12,15, 24 i48 V
TME oferuje nowe zasilacze im- Zasilacze medyczne nowych serii RACM40 i RACM65 r-
pulsowe rmy Aimtec do my Recom s produkowane w wersjach open-frame i obudo-
diod LED duej mocy: wanych. S to zasilacze o mocy odpowiednio 40 W i 65 W,
AMEPR5 oraz AMEPR8. akceptujce napicie wejciowe z uniwersalnego zakresu od
Zostay one umiesz- 85 do 264 VAC i dostarczajce do wyjcia napicie wynoszce
czone w cylindrycznych
obudowach o wymiarach
2926,5 mm z tworzywa
sztucznego i maj wypro-
wadzenia w postaci ela-
stycznych przewodw.
Jednostki te zostay wy-
konane w klasie szczel-
noci IP67 i ich wymiary
s dopasowane do tego,
aby mogy one zosta
umieszczone w odbudowie
klasycznej wietlwki TL-D. Zasilacze s
dostpne w wykonaniach o mocy wyjciowej 5 oraz 8 W i na w zalenoci od wersji 5, 12, 15, 24 lub 48 VDC. Zawieraj dwa
wyjciu dostarczaj prd o staej wartoci. S w peni zabez- niezalene obwody izolujce pacjenta od rda wysokonapi-
pieczone przed przepiciami oraz zwarciem. Mog by zasila- ciowego (2xMOOP), wymagane w stosowanej obecnie apara-
turze medycznej. Charakteryzuj si bardzo maym prdem
Moc Prd Napicie Napicie upywu, nieprzekraczajcym 75 A. Ich napicie wyjciowe
Symbol
[W] wyjciowy [A] wejciowe wyjciowe [V]
AMEPR5-1630AZ 4,8 0,3 816 moe by dostrajane w zakresie 10% wartoci nominalnej, co
AMEPR5-1435AZ 4,9 0,35 614 pozwala np. kompensowa straty na kablach. Napicie wyjcio-
90264 VAC
AMEPR5-1236AZ 4,32 0,36 512 we jest stabilizowane z dokadnoci lepsz ni 0,2% w do-
130370 VDC
AMEPR5-0670AZ 4,2 0,7 26
puszczalnym zakresie zmian napicia wejciowego i 0,5%
AMEPR5-05100AZ 5,0 1,0 35
AMEPR8D-2435AZ 8,4 0,35 1224 w dopuszczalnym zakresie zmian prdu obcienia.
AMEPR8D-1840AZ 7,2 0,4 90264 VAC 918 Pozostae cechy:
AMEPR8D-1270AZ 8,4 0,7 612 brak wymogu minimalnego obcienia,
zakres dopuszczalnych temperatur pracy od 40 do +85C,
ne napiciem z przedziau 90264 VAC lub 130370 V DC (tylko wzmocniona izolacja 4 kV AC midzy wejciem i wyjciem
seria AMEPR5). Dodatkowo seria AMEPR8 wyposao- (2,5 kV AC midzy wyjciem i obudow),
na zostaa w aktywny ukad korekcji wspczynnika mocy. droga upywu i odstp izolacyjny po 8 mm,
Zasilacze pracuj w zakresie temperatur od 0 do 80C i maj zgodno z wymogami medycznych norm bezpieczestwa
sprawno sigajc 79%. Ich pobr mocy w stanie bez ob- IEC/ES/EN-60601-1 3rd Edition,
cienia (standby) wynosi poniej 300 mW. Parametry po- wbudowany filtr EMI Class B,
szczeglnych wykona spord wymienionych dwch grup sprawno do 93,5%,
pokazano w tabeli. 5-letnia gwarancja.
TME, tel. 42645 55 55, www.tme.pl Radiotechnika, tel. 71 327 07 00, www.recom-electronic.com

Standardowe i
modykowane
obudowy plastikowe i
metalowe z aluminium
oraz stali
sales@hammondmfg.eu

www.hammondmfg.com
Elektronik Maj 2016 121
Nowe produkty | Ukady zasilania
90-watowe sterowniki LED do komercyjnych oczu, wan zwaszcza przy dugim czasie przebywania uyt-
systemw owietleniowych, eliminujce kownika w pobliu rda wiata.
zjawisko migotania Oba ukady mog wsppracowa z maymi kondensatorami
Dialog Semiconductor dodaje do oferty dwa sterowniki LED w obwodzie wejciowym i wyjciowym oraz z maymi trans-
o mocy wyjciowej 90 W przeznaczone do zastosowa w ko- formatorami, co skraca list podzespow, redukujc wymia-
mercyjnych systemach owietleniowych: iW3629 (bez regulacji ry i koszt zasilacza. Zapewniaj wspczynnik mocy wikszy
jasnoci) i iW3631 (z regulacj jasnoci). Ukady te pozwalaj od 0,95, mniejsz od 15% zawarto harmonicznych i spraw-
zastpi nawet do 45 podzespow pasywnych. Dziki opaten- no powyej 85% w szerokim zakresie obcie, pozwala-
towanej technologii Flickerless wyeliminowano w nich zjawi- jc atwo uzyska kompatybilno z wymogami Design Lights
sko migotania. Jest to kluczow cech eliminujc zmczenie Consortium (DLC). Ich dwustopniowa struktura wewntrz-
na obejmuje stopie prostownika AC pracujcego z napi-
ciem wejciowym od 90 do 277 VAC, aktywny ukad mikkie-
go startu i stopie boost zasilajcy przetwornic DC-DC y-
back. iW3629 zasila diody LED staym prdem. Dziki zastoso-
waniu opracowanej przez rm Dialog techniki pomiaru pr-
du w obwodzie pierwotnym, zapewnia mae wspczynniki
line- i load-regulation bez koniecznoci stosowania elementw
sprzenia zwrotnego po stronie wtrnej transformatora. Jest
gotowy do pracy w czasie okoo 0,5 s po wczeniu zasilania.
iW3631 umoliwia dodatkowo regulacj jasnoci w zakresie od
1 do 100% wartoci maksymalnej. Zawiera interfejs do wsp-
pracy ze standardowymi regulatorami analogowymi 010 V,
co eliminuje konieczno stosowania zewntrznego rda na-
piciowego czy mikrokontrolera. Moe by te skongurowa-
ny do wsppracy z regulatorami bezprzewodowymi PWM.
www.dialog-semiconductor.com
Ukady zasilania | Nowe produkty
Impulsowe regulatory napicia
owydajnoci prdowej do 35 A
wobudowach owymiarach 75 mm
Inneon wprowadza na rynek seri impulsowych regulato-
rw napicia SupIRBuck o rekordowym wspczynniku mocy
do objtoci obudowy, wyposaonych w cyfrowy interfejs I2C/
PMBus. Zawieraj one m.in. kontroler PWM, wysokoprdowe
tranzystory MOSFET i diod Bootstrap zamknite wewntrz
miniaturowej obudowy PQFN. Nadaj si do wykorzystania
wszdzie tam, gdzie stosowane s niskie napicia i due pr-
dy zasilajce. Mog by kongurowane zdalnie przez interfejs
PMBus, a ich parametry s przechowywane w wewntrznej pa-
mici. Za pomoc 66 komend PMBus uytkownik moe pre-
cyzyjnie kongurowa i mierzy parametry pracy regulato-
ra, m.in. napicie wejciowe oraz napicie, prd i moc wyjcio-
w, co przekada si na znaczne skrcenie czasu projektowa-
nia i wprowadzania nowych produktw na rynek. Co wicej,
regulatory SupIRBuck daj rwnie moliwo pracy w stan- Waniejsze parametry:
dardowej konguracji analogowej niewymagajcej programo- napicie wejciowe: do 21 V,
wania, gdzie wyniki pomiaru prdu wyjciowego i temperatu- napicie wyjciowe: od 0,5 V do 0,875 VIN,
ry s wyprowadzane w postaci analogowej. czstotliwo pracy: do 1,5 MHz,
Nowa oferta obejmuje 4 typy regulatorw: 6-amperowy dokadno pomiaru prdu wyjciowego: 5%,
IR38060 produkowany w obudowie PQFN5x6 oraz 15-, 25- dokadno wbudowanego rda napiciowego: 0,5%,
i 35-amperowe IR38062, IR38063 i IR38064 produkowane zakres temperatur pracy zcza: od 40 do +125C,
w obudowach PQFN5x7. wbudowany ogranicznik prdowy.
www.infineon.com

Elektronik Maj 2016 123


Nowe produkty | Ukady zasilania
Aktywny synchroniczny prostownik
AR30N60PPA do zasilaczy impulsowych
AR30N60PPA to aktywny synchroniczny prostownik do ob-
wodw wtrnych zasilaczy impulsowych, wytwarzajcy napi-
cie wyjciowe z zakresu od 3,5 do 6 V. Zawiera kontroler i tran-
zystor MOSFET emulujce charakterystyk diody idealnej, co
pozwala ograniczy straty mocy w zasilaczu. Wyprowadzenie
SYNC po podczeniu do sekcji sterujcej w obwodzie pierwot-
nym zapewnia zsynchronizowan prac wewntrznego tran-
zystora MOSFET z przecznikiem w obwodzie pierwotnym
zasilacza, pozwalajc unikn odwrcenia polaryzacji tran-
zystora. AR30N60PPA moe pracowa w topologii zaporowej
i LLC w trzech trybach: DC (Discontinuous Conduction), CC
(Continuous Conduction) i QR (Quasi-Resonant). Oferuje ze-
sp obwodw pozwalajcych poprawi sprawno i integral-
no systemu (m.in. ukad wykrywajcy mae obcienie wyj-
cia, zabezpieczenie termiczne i zabezpieczenie podnapiciowe).
Jest zamykany w obudowie DFN6040.
www.diodes.com

Maogabarytowe 5-watowe ciem. Pomimo maych gabarytw ofe-


przetwornice DC-DC do pracy ruj pen funkcjonalno wczeniej-
wtemperaturze do +75C szych wersji. Zawieraj wejcie On/O
Do oferty rmy Traco Power tra a seria i zabezpieczenie zwarciowe. Speniaj
maogabarytowych przetwornic DC-DC wymogi normy EMC EN55022 class A.
TDN 5WI o mocy znamionowej 5 W, za- Nie wymagaj minimalnego obcienia.
mykanych w obudowach o objtoci 1,23 S objte 3-letni gwarancj.
cm3 (13,210,169,14 mm). Przetwornice Seria TDN 5WI obejmuje przetwor-
TDN 5WI mog pracowa w zakresie tem- nice o napiciu wyjciowym pojedyn-
peratur otoczenia do +50C z pen wy- czym 3,3, 5, 12, 15 i 24 VDC i podwjnym
dajnoci oraz do +75C z moc wyjcio- 5, 12, 15 VDC. S one produkowane
w ograniczon o poow. Zapewniaj izo- na zakresy napi wejciowych 4,5...12,
lacj do 1500 VDC midzy wejciem i wyj- 9...36 i 18...75 VDC.
www.tracopower.com

Miniaturowe zasilacze AC-DC 5 W wartoci napi od 3,3 do 48 V DC. Zasilacze serii EME05 s
do montau PCB zgodne zwymogami chodzone przez naturaln konwekcj. Mog by bezpiecznie
standardw medycznych przeciane do 130% mocy znamionowej przez 30 sekund bez
Ultraminiaturowe zasilacze AC-DC nowej serii EME05 s ryzyka uszkodzenia, co pozwala na ich stosowanie w aplika-
najmniejszymi tego typu komponentami dostpnymi obec- cjach, w ktrych konieczne jest oddanie do obcienia wik-
nie w sprzeday. S to zasilacze o mocy znamionowej 5 W, szej mocy w fazie rozruchowej przez stosunkowo krtki czas.
dostarczane w wersjach obudowanych i open-frame. Dziki Pracuj w uniwersalnym zakresie napi wejciowych od 90
bardzo maym wymiarom, wynosz- do 264 VAC. Pod wzgldem poziomu pro-
cym 35,623,717,6 mm zajmuj mini- mieniowanych i przewodzonych zabu-
maln przestrze w urzdzeniach doce- rze elektromagnetycznych zapewnia-
lowych. Zapewniaj zgodno z wymo- j zgodno z wymogami normy EMI
gami 3. edycji midzynarodowych norm EN55011 w klasie B bez zewntrznych
bezpieczestwa dla medycyny, EN60601- ltrw. Ich dopuszczalny zakres tempe-
-1:2006 i ANSI/AAMI ES60601-1:2005. ratur pracy rozciga si od 25 do +75C
Charakteryzuj si wzmocnion (podwj- (do +50C z pen moc wyjciow).
n) izolacj do 4000 VAC midzy wejciem Zasilacze serii EME05 s obecnie do-
i wyjciem oraz zapewniaj ochron pa- stpne w ofercie Farnell element14 i Digi-
cjenta zgodnie z 2MOPP. Wystpuj w 8 Key oraz mog by zamawiane bezpo-
wariantach jednowyjciowych pokrywa- rednio od XP Power. S objte 3-letni
jcych wszystkie najczciej wystpujce gwarancj.
www.xppower.com

124 Maj 2016 Elektronik


Dlaczego warto czyta Elektronik
Magazyn Elektroniki Profesjonalnej

Elektronika? Numer 5 (228) maj 2016 r.

Redakcja magazynu
Redaktor naczelny
Robert Magdziak
tel. 22 257 84 96
r.magdziak@elektronik.com.pl
Co miesic publikujemy ponad sto stron z nowociami z brany, wywiadami,

Zastpcy red. nacz.
analizami rynku i artykuami technicznymi Zbigniew Pitek
Piszemy dla konstruktorw elektronikw, projektantw, pracownikw
z.piatek@elektronik.com.pl
dziaw zaopatrzenia zainteresowanych pogbianiem kompetencji Tomasz Daniluk
t.daniluk@elektronik.com.pl
zawodowych oraz zdobywaniem informacji o nowych technologiach
Wsppracownicy:
Zajmujemy si tematyk projektowania i produkcji elektroniki,
Monika Jaworowska, Krzysztof Pochwalski,
oprogramowaniem, narzdziami i technologiami Jarosaw Doliski, Piotr Zbysiski,
Marcin Tronowicz, Agnieszka Grabowska
Wsppracuj z nami czoowe wiatowe firmy krajowe izagraniczne

oraz instytucje zwizane zbran elektroniczn Redakcja techniczna
Beata Gowacka-Woniak
Wszystkie artykuy redaguj inynierowie elektronicy otrzymujesz dziki

temu sprawdzone, merytoryczne informacje Adres redakcji
Publikujemy unikalne wywiady z ludmi odnoszcymi sukcesy
Redakcja magazynu Elektronik,
ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa
w naszej brany
Co miesic opracowujemy analizy rynku w formie raportw zawsze
Dzia marketingu i reklamy
bdziesz na bieco z ofert dostawcw Meneder magazynu
Boena Krzykawska
Tylko u nas znajdziesz opisy nowych produktw, zanim pojawi si one
tel. 22 257 84 42, faks 22 257 84 67
u polskich dystrybutorw tel. kom. 501 047 583
b.krzykawska@elektronikaB2B.pl
Co roku wydajemy darmowy Informator Rynkowy Elektroniki kompleksowe

opracowanie zawierajce analizy rynku i przedstawiajce najwaniejszych Zesp marketingu i reklamy
dostawcw dziaajcych w brany Katarzyna Gugaa
tel. 22 257 84 64
Gwarantujemy codzienny dostp do nowoci poprzez stron ElektronikaB2B.pl
k.gugala@elektronikaB2B.pl
oraz newsletter Magdalena Korgul
tel. 22 275 84 69
Jak by na bieco z bran? m.korgul@elektronikaB2B.pl
Grzegorz Krzykawski
Dajemy Ci moliwo czytania nowoci z brany i merytorycznych artykuw tel. 22 257 84 60
wsposb, jaki lubisz. Magazyn Elektronik to kilka form publikacji: g.krzykawski@elektronikaB2B.pl
Andrzej Tumaski
tel. 22 257 84 63
a.tumanski@elektronikaB2B.pl
Katarzyna Winiewska
tel. 22 257 84 65
k.wisniewska@elektronikaB2B.pl

Serwis internetowy
http://www.elektronikaB2B.pl
Redaktor prowadzcy
Mateusz Woniak
Wydanie

Wydanie Portal oraz

Wydanie

mateusz.wozniak@avt.pl
papierowe elektroniczne newsletter tabletowe
Co miesic na Twoim Darmowe wydanie cyfrowe Znajdziesz nas Czytaj take Elektronika Wydawnictwo
biurku. Prenumerat regularnie wTwojej w Internecie na bieco korzystajc z iPada AVT-Korporacja spka z o.o.
ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa
zamwisz tutaj: skrzynce e-mailowej. aktualizowany portal Wpisz w kiosku Apple tel. 22 257 84 99, faks 22 257 84 00
www.elektronikab2b.pl/ Zamwisz je tutaj: www.elektronikaB2B.pl Store haso Elektronik
Dyrektor wydawnictwa
prenumerata www.elektronikab2b.pl/ Moesz rwnie zamwi AVT-Korporacja lub link:
prof. Wiesaw Marciniak
eprenumerata codzienny newsletter https://itunes.apple.
com/us/app/elektronik/ Dzia prenumeraty
id581347005?mt=8 ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa
tel. 22 257 84 22, faks 22 257 84 67
prenumerata@avt.pl

Wydanie papierowe, elektroniczne, tabletowe i strona


Wszystkie wymienione produkty i nazwy podajemy wycz-
internetowa wraz znewsletterem czytaj nas tak, jak lubisz! nie w celach identyfikacyjnych i mog one by zastrze-
onymi znakami odpowiednich wacicieli. Redakcja nie
zwraca materiaw niezamwionych oraz zastrzega sobie
prawo do adiustacji, doboru tytuw i dokonywania skrtw
Magazyn Elektronik to gos inyniera elektronika w Polsce! w nadsyanych materiaach. Redakcja nie ponosi odpowie-
dzialnoci za tre reklam.

Docz do elitarnej spoecznoci najlepiej


poinformowanych specjalistw! AVT-Korporacja
jest czonkiem
Elektronik to gwarancja zawsze aktualnych i merytorycznych Izby Wydawcw Prasy

artykuw oraz newsw branowych


Indeks reklam
EL 5/2016 Chcesz by
Advantech ..................................37, 52
najlepiej poinformowanym
AET ...................................................34
Alfine.................................................99
elektronikiem wPolsce?
App Studio .....................................113
Astat .........................................1, 5, 44
Bornico .............................................97
Computer Controls ........................123 Drogi Czytelniku!
Conrad Electronic ......................1, 127
Ambicj wydawcy miesicznika Elektronik jest realizacja hasa
Contrans TI.................................30, 82
Elektronik na biurku kadego elektronika, dlatego wprenumeracie brano-
Dacpol ..............................................55 wej nasz magazyn dostpny jest ze znik a 50%.
Delta Energy Systems................50, 51 Jeeli jeste elektronikiem, zamw roczn prenumerat za poow
Digi-Key ..............................................1 ceny, tj. tylko 60 z.
Elhurt ..................................................3
Elmark Automatyka ....................64, 65 Nie ma znaczenia, wjakiej firmie ina jakim stanowisku pracujesz
Elmax..............................................108 wystarczy, e zamawiajc prenumerat, wypenisz iwylesz
Elpin .................................................61 do nas krtk ankiet, ktr zamieszczamy na stronie
Eltron ........................................1, 7, 40 www.elektronikaB2B.pl/prenumerata.
Faldruk .............................................95 Standardowa cena prenumeraty 12-miesicznej wofercie publicznej
Farnell element14...........................128 wynosi 110 z, za prenumeraty 24-miesicznej 160 z.
Future Electronics ........................2, 42
Hammond Manufacturing ..............121
Nie zwlekaj!
Horizon Technologies ....................109
Prenumerat moesz zamwi wsposb, ktry Tobie najbardziej
igus .............................................56, 57
odpowiada:
Impol-1 .............................................46
InterPhone Service .........................105 poprzez dokonanie wpaty na konto: AVT-Korporacja sp. z o.o.

Koma Laser ......................................61
ul. Leszczynowa 11, 03-197 Warszawa, BNP Paribas Bank Polska SA
97 1600 1068 0003 0103 0305 5153
Lastenic ............................................36
LC Elektronik ..................................119 poprzez stron www.elektronikab2b.pl/prenumerata

Linear Technologies ...................17, 69 lub www.avt.pl, dokonujc transakcji kart patnicz
Magazyn Centralny Centrum ...........41 poprzez wysanie wiadomoci SMS otreci PREN na numer

Microchip .........................................19 663 889 884 my oddzwonimy do Ciebie iprzyjmiemy
Micros...........................................9, 62 Twoje zamwienie
Microtronic .....................................115 kontaktujc si wdowolny sposb bezporednio zDziaem Prenumeraty

National Instruments ........................92 Wydawnictwa AVT, ul. Leszczynowa 11
Neopta Electronics...........................61 03-197 Warszawa, tel. 22 257 84 22, faks 22 257 84 00
Nowimex ..........................................33 e-mail prenumerata@avt.pl
OSRAM.............................................39
PB Technik .................................21, 97 Jeeli jeste elektronikiem, zamw
Phoenix Contact ...................31, 48, 88
Printor ...............................................94
roczn prenumerat za poow ceny,
Qwerty ............................................118 tj. za jedyne 60 z.
Relpol ...............................................38

k
i
sk

i
rczy
f To tr. 22

n
yszto
Renex .........................................85, 87
s
d : Krz intor 4030
ia Pr 8-

o
-124 0 731
Wywz rmy ISSN S 34
EK

r
IND

SCHURTER ......................................13

k t
Semicon .....................................35, 58

e
maj % VA
T)
EJ

l
(w ty
m5
LN
NA
16
0 z
10,0

STMicroelectronics ................1, 11, 61 5/20


O

E
E SJ
raz e
OF
Techno-Service...........................66, 67 PR co , al
lna iznesu lityczn
I
.pl

IK a
B2B

ON i
aw dla b ia po
TR
nika

Tespol .........................................90, 91 EK odn n


gia niejsza irowa
ktro

EL e r
.ele

UEI ....................................................15 ZY
N En kcyj a zawener-
www

MA
GA atra atna nawialne rzwdijaajc.ycIchh
Velcom .............................................61 pod tpienia oadjpn rnieijnroa wieciesekto- -
w zn rk yw u
Bez jeden spoda w zrost rcie, b ii
o o rg
gii to rw g je te tra nsp e n e a-
WG Electronics ..............................103 ro z
k to
a r
u lu
a g
ch:
a n o
n iu
si se j st y m ysz c y y now a acji. O rz y-
w z z w ie j
dn
p
s
tow , m lu in a lek r y z y
Prenumerata? sat o ry d a ch
rach n ic tw ie m w ie w nied y k bec-
dow rd e energ e z w yc c y, a
ii i o
jest
ka je st d a p r z p ra w
e n u i e r mog miejsca odbiorc e st ra-
Naprawd warto! d w ln
Kon alowe znych elektrolia- szocidadz norde blisk
126
ia o
Elektronik
- w p we o du asze
Maj 2016 t
tan tronic densator w fazie jek- oraz takich acznie osportem p biznesuatyka
y st g ra n
icz y du. N d la
r
k
ele lowe koktroliteme przez prgii, l- no stanie zane z tranpodwali, a pragamtrz str. 26
n ro n n
rze
ry p
ta le n e - w z
Ta n e, z e osowa nia en w u k a w i ia s ekaj P

Filt rame
n st a ty z w i za n tre cz tyk .
tycz htnie azy now gna w r yzuj o k li
zob rm, nad po
pa bier
s c ag sy kte mi.
ej, w do m gania h. Chara miara u w ielu ie gr
ta n t
o d sprz
cz nyc
m i w y
cz n e m
w e m
do
ne

we
nio i
ce c
iw zak ciwo
ec
, wa
etry p
o-
r z ew ce
ie
ran en ia n
u rz lne p y si la-
z ab zai
icz y i wsp siec In-
ZAMIE PROJEKT
W RZECZYWISTO
Design Center
bezpatne zasoby
projektowe online
Wyjtkowe i dostpne tylko
u nas zestawy rozwojowe
Indywidualne wsparcie od
projektu a po produkcj

pl.farnell.com