Vous êtes sur la page 1sur 17

Problemy Kolejnictwa Zeszyt 167 (czerwiec 2015) 7

Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej


Tadeusz AUGUSTOWSKI, Andrzej GOASZEWSKI

Streszczenie
W artykule przedstawiono histori CMK, poczynajc od analizy moliwych koncepcji sprawnego poczenia transportem
kolejowym lska z centralnymi i pnocno-wschodnimi regionami Polski przez poprzedzajce sprecyzowanie jej parame-
trw technicznych. Opisano studia, badania oraz wykorzystane opracowania naukowe i dowiadczenia zagraniczne.
Przedstawiono rwnie osobliwoci projektowania tej linii i zastosowane rozwizania konstrukcyjne, majce dzi znacze-
nie historyczne. Opisano technologi budowy, zastosowany sprzt, organizacj robt, sposoby koordynacji wielu zrni-
cowanych przedsibiorstw wykonawczych, jak rwnie odbiory robt i metody oceny jakoci tych robt.
Histori CMK przedua opis jej eksploatacji w nastpujcych po sobie specyficznych okresach, okresach koczcych si
wdroeniem po raz pierwszy w Polsce kursowania pocigw z prdkoci 160 km/h oraz rozpoczciem prac nad wdroe-
niem prdkoci do 250 km/h. W artykule wykazano, jak wanym poligonem dla rozwoju polskiej kolei staa si Centralna
Magistrala Kolejowa przez stworzenie warunkw do zastosowania nowoczesnego wyposaenia technicznego dla tego ro-
dzaju innych linii kolejowych i systemw ich utrzymania.
Przedstawionemu w artykule procesowi budowy i eksploatacji CMK towarzyszy proces kompletowania, szkolenia i naby-
wania dowiadcze przez personel zwizany z t lini z rnych poziomw zarzdzania. List budowniczych CMK, za-
mieszczon na kocu artykuu, przedu ich nastpcy, ktrzy swoje ycie zawodowe zwi z t nowoczesn lini. Oni
bd kontynuowa wic dalsz histori CMK.

Sowa kluczowe: Centralna Magistrala Kolejowa, parametry techniczne, projektowanie, budowa, eksploatacja, wyposae-
nie techniczne

1. Podstawowe zaoenia budowy CMK tryfikacja powstaego w ten sposb odcinka do


1976 roku;
Deficyt zdolnoci przewozowych, szczeglnie na Idzikowice Mszczonw Grodzisk Mazowiecki
kierunku lsk Porty, dokuczliwie ogranicza rozwj w latach 19741977 jako odcinek dwutorowy ze-
Polski w drugiej poowie lat pidziesitych XX w. lektryfikowany o dugoci 80 km.
W opracowanej wwczas koncepcji sprawnego po-
czenia lska z centralnymi i pnocno-wschodnimi Etapowe wykonywanie dotyczyo rwnie wyposa-
regionami Polski przeanalizowano, dwa rozwizania: ania CMK w urzdzenia srk, sie trakcyjn oraz w sprzt
zwikszenie zdolnoci przewozowej przez moder- dla jednostek utrzymania. Przedstawion koncepcj
nizacj, istniejcych na tym kierunku linii azy budowy i przyszej eksploatacji CMK zawdziczamy
Koluszki Warszawa oraz Strzemieszyce Kielce mgr Mieczysawowi Zajfrydowi, in. Kazimierzowi
Dblin; Jacukowiczowi, a take mgr in. arch. Edwardowi
budow nowej, dwutorowej, zelektryfikowanej i wy- Kopciskiemu, ktrzy j sprecyzowali korzystajc
posaonej w nowoczesne urzdzenia srk magistrali z opracowa czstkowych i analiz Centralnego Orodka
kolejowej. Bada i Rozwoju Techniki Kolejnictwa oraz Central-
nego Biura Studiw i Projektw Budownictwa Kole-
Porwnanie nakadw inwestycyjnych i corocz- jowego.
nych kosztw eksploatacji wymienionych wariantw
wskazao na celowo budowy nowej Centralnej Ma-
gistrali Kolejowej. Ch szybkiej poprawy zdolnoci 2. Prace badawczo-rozwojowe
przewozowych, wyznaczyo etapowanie budowy CMK
i sukcesywne wczanie do ruchu kolejnych odcinkw: Sprecyzowanie parametrw techniczno-eksploa-
Zawiercie Idzikowice (Radzice) o dugoci 143 km tacyjnych nowej linii, wobec nie do koca sformuo-
jako linii jednotorowej do wykonania w latach wanych wwczas dowiadcze zagranicznych, wyma-
19711974 oraz dobudowa drugiego toru i elek- gao wasnych studiw, bada i opracowa naukowych.
8 Augustowski T., Goaszewski A.

Ogromn rol w tym wzgldzie odegray prace pro- Wymienione parametry stay si podstaw projek-
wadzone w drugiej poowie lat szedziesitych XX w. towania nowej linii, a nastpnie okrelenia warunkw
Autorami byli prof. dr hab. in. Henryk Bauch, prof. wykonania i odbioru, a take zasad jej wyposaenia
dr hab. in. Tadeusz Basiewicz i dr in. Andrzej Semrau, i utrzymania.
ktrzy waciwie ocenili tendencje rozwoju kolei przez
zwikszanie prdkoci. Ich prace i prace zespow,
ktre zorganizowali i nimi kierowali, umoliwiy spre- 3. Projektowanie linii
cyzowanie podstawowych parametrw techniczno-
eksploatacyjnych (rys. 1, tabl. 1). Ustalenie przebiegu trasy CMK w planie wymagao
doboru miejsca przekroczenia Jury Krakowsko-Czsto-
Zaopiniowanie przez chowskiej, ominicia parku krajobrazowego i terenw
Ustalenie optymalnych Zesp Opiniodawczo
warunkw nawierzchni dla Koordynacyjny przebiegu lenych, miejsc zalegania gruntw lessowych i gbo-
duych prdkoci pocigw trasy kich torfowisk, terenw zurbanizowanych oraz doboru
V 1964 II 1970 II 1970 I 1971 sposobu wczenia nowej linii w Warszawski Wze
Opracowanie koncepcji Powoanie Kolejowy. Uksztatowanie profilu podunego wyma-
sprawnego poczenia Zarzdu GRI gao natomiast dogbnego przestudiowania wystpu-
lska z centralnymi
i pnocno wschodnim jcych warunkw gruntowo-wodnych, skrzyowa dwu-
regionami Polski poziomowych magistrali z istniejcymi liniami kole-
Rys. 1. Terminarz realizacji prac badawczo-rozwojowych jowymi i drogami.

Tablica 1
Podstawowe parametry techniczno-eksploatacyjne
Parametr Warto
Maksymalna prdko pocigw pasaerskich V [km/h] 200250
Masa pocigw towarowych [ton brutto] do 5000
Dugo pocigw towarowych 150 osi obliczeniowych
Ustrj toru
Minimalny promie uku Rmin [m] 4000
Maksymalna przechyka h [mm] 100
Dugo krzywych przejciowych l [m] 12 Vh
Minimalny promie uku zaokrglajcego w profilu podunym Rv [m] 15000
Maksymalne pochylenie miarodajne na szlaku [] 6,0
Maksymalne pochylenie miarodajne na stacji [] 1,0
Najmniejsza dugo wstawki prostej [m] 100
Szeroko torowiska [m] 10,9
Rozstaw torw gwnych zasadniczych na stacjach i szlaku [m] 4,5
Konstrukcja nawierzchni
Tor bezstykowy Szyny typu S60
Podkady z drewna twardego [szt./km] 1733
Uziarnienie podsypki tuczniowej [mm] 4060
Grubo warstwy podsypki pod podkadem [cm] 30
Typ S60, o skosie 1:18,5, umoliwiajce kursowanie pocigw
Rozjazdy w torach gwnych zasadniczych w kierunku zasadniczym bez ograniczenia prdkoci
Styki w rozjazdach Spawane lub klejone
Skrzyowania z drogami Dwupoziomowe
Zdalne sterowanie automatyczne prowadzenie pocigw
Urzdzenia sterowania ruchem pocigw ekspresowych
Skompensowana ze scalonym ukadem lin nonych 2xCu120
Sie trakcyjna i dwoma przewodami jezdnymi 2Djp100
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej 9

W najtrudniejszych warunkach terenowych opra- lin nonych 2xCu120 i dwoma przewodami jezdnymi
cowano kilka wariantw przebiegu trasy. Do wytraso- 2xdjp100.
wania przejcia przez Jur Krakowsko-Czstochowsk Podczas projektowania pomocne okazao si wy-
opracowano i przeanalizowano 7 wariantw, w tym korzystanie fotogrametrii oraz techniki komputero-
1 wymagajcy budowy tunelu o dugoci 5,1 km i po- wej. Sprzenie tych technik umoliwio dokonanie
prowadzenia trasy z pominiciem stacji Zawiercie. w sposb szybki i precyzyjny wielowariantowej ana-
Koszt tego rozwizania, i jak wwczas oceniano, cztero- lizy przebiegu trasy w planie i w profilu. Wykorzysta-
letni okres budowy, zmusi do zrezygnowania z tego nie zdj lotniczych oraz map warstwicowych umoli-
wariantu. Przebieg trasy w rejonie Opoczna analizo- wio stworzenie modelu numerycznego rzeby terenu,
wano w 2 wariantach, z ktrych wybrano wariant a take programw sucych do obliczania wieloci
o mniejszej iloci robt ziemnych i liczbie obiektw robt ziemnych dla wybranych wariantw tras. Zoo-
inynieryjnych. no i unikalny charakter projektu wymagay wsp-
Wprowadzenie CMK do wza warszawskiego roz- dziaania wielu specjalistycznych jednostek studialno-
patrywano w 3 wariantach, z ktrych wybrano wariant projektowych i badawczych.
najkorzystniejszego poprowadzenia w przyszoci: ma- Ostatecznie zaprojektowana trasa nie wymagaa
gistrali do portw i poczenia z lini Warszawa Po- wikszych wyburze, a wspczynnik wyduenia trasy
zna. Znalezienie sposobu przekroczenia linii Skier- wynis zaledwie 1,13. Objto robt ziemnych nie-
niewice ukw wymagao opracowania 3 wariantw zbdnych do wykonania wyniosa 20 mln m3, przy
rozwizania profilu linii. Wczenie CMK do stacji wyrwnaniu mas ziemnych jedynie w 50% (przewaga
Grodzisk Mazowiecki opracowano w 2 wariantach, nasypw oraz nieprzydatno gruntw). Wywaszcze-
z ktrych wybrano wariant ograniczajcy powierzchni nie obejmowao rednio 6,2 ha na 1 km trasy. rednia
terenu zamknitego pomidzy torami, chocia powodo- czsto wystpowania obiektw inynieryjnych wyno-
wao to ograniczenie prdkoci maksymalnej z uwagi sia: mosty 0,63 szt./km, wiadukty i przepusty 1,25 szt./km.
na promie uku poziomego wynoszcy 2600 m. Generalnym Projektantem CMK by mgr in. Benon
Pomimo wielowariantowego rozwizania trasy, Matyaszczyk. Na rysunku 2 przedstawiono terminarz
nie uniknito koniecznoci przeprowadzenia trasy prac projektowych, w tablicy 2 harmonogram opraco-
przez miejsca wymagajce zastosowania specjalnych wania dokumentacji, a na rysunku 3 struktur wsp-
rozwiza konstrukcji podtorza. Takiego specjalnego dziaania jednostek badawczo-rozwojowych.
rozwizania wymagao wyprowadzenie magistrali
ze stacji Zawiercie. Wynika tam potrzeba budowy dlaOpracowanie ZTE
I etapu: Zawiercie
Rozpoczcie
nadzoru
Rozpoczcie
projektowania II etapu
wysokich nasypw przy braku miejsc na odpowiednio Idzikowice autorskiego i nadzoru autorskiego
rozlege ukopy. Wykorzystanie zalegajcych od lat bez- VI 1970 IX 1971 I 1974
I 1972 III 1973
uytecznych odkadw piaskw poformierskich zanie-
czyszczonych domieszkami bentonitu, zmusio do wy- Rozpoczcie Opracowanie ZTE
projektowania dla II etapu: Idzikowice
konania ekranu bitumicznego oddzielajcego zanie- technicznego Grodzisk Mazowiecki
czyszczone piaski od wd opadowych.
Zapewnienie statecznoci skarpy przekopu w rejo- Rys. 2. Terminarz realizacji prac projektowych
nie Gry Wodowskiej wymagao ujcia wd opado-
wych i wgbnych kolektorami oraz rowami opasko-
wymi i odprowadzenia ich poza przekop. Tablica 2
Naruszenie lelowskiej wyspy lessowej wsku- Dyrektywny harmonogram opracowania dokumentacji
tek wykonania przekopu zmusio do zasto-
sowania pochyle skarpy do gbokoci 3 m Etap Budowu 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976
1:1,75, a gbiej 1:2,25. W rejonie Siedlowa I etap: Zawiercie Idzikowice:
zasza konieczno przeprowadzenia regula- ZTE
cji rzeki Czarnej. Wszystkie te szczeglne PT
NA
rozwizania zaprojektowano na podstawie
II etap: Idzikowice Grodzisk
bada geologicznych i konsultacji z naukow-
ZTE
cami. W zdecydowanej wikszoci okazay PT
si one rozwizaniami trafionymi. Zaprojek- NA
towano nowatorskie, jak na tamte czasy, roz-
Przecitna liczba pracownikw zatrudnionych przy projekcie CMK
wizania w zakresie urzdze sterowania
ruchem systemy IZH 111 i IZB 111 na bazie w CBSiPBK 50 85 100 75 100 50
przekanika IRF, a take sieci elektrotrakcyj- w biurach podwykonawczych 10 15 50 25 30 30
nej skompensowanej ze scalonym ukadem RAZEM 60 100 150 100 130 80
10 Augustowski T., Goaszewski A.

Zesp Opiniodawczo stwo robt dotyczyo imponujcego wwczas, ale i dzi


Koordynacyjny Rady robicego wraenie zakresu do zrealizowania:
Centralne Biuro techniczno
Studiw i Projektw Ekonomicznej roboty ziemne 20 mln m3 co stanowi rwno-
Budownictwa Kolejowego CBSiPBK dla warto 322 krakowskich Kopcw Kociuszki;
(CBSiPBK) opracowa
projektowych CMK
ukadka torw: 385 km w ktre naleao wbudowa
ponad 46 tys ton szyn;
Pion projektowania Pion studialno badawczy zabudowa podsypki 1 345 000 ton, na przewz
ktrej trzeba byo uruchomi 56 pocigw o masie
Instytut Geologii
Pracownie branowe Podstawowej netto 2400 ton kady;
CBSiPBK Uniwersytetu ukadka kabla tkd: 300 km;
Warszawskiego budowa 183 przepustw o cznej dugoci 2,75 km;
Centralne Biuro
budowa linii energetycznych 15 kV o dugoci 237 km,
Studiw i Projektw co odpowiada dugoci linii do zasilenia w energi
Drg i Mostw Instytut Geodezji elektryczn 16 wsi;
i Kartografii
budownictwo kubaturowe 474 500 m3, co sta-
Gdaskie Biuro
nowi rwnowarto 58% Paacu Kultury i Nauki
Projektw Instytut Drg i Mostw
w Warszawie;
Drg i Mostw Politechniki Warszawskiej budowa 236 km drg dojazdowych do stacji i obiek-
tw;
Biuro Projektw budowa 34 mostw, 57 wiaduktw kolejowych i 75
Kolejowych w odzi Instytut Badawczy
wiaduktw drogowych;
Drg i Mostw budowa 9 stacji kolejowych i 2 posterunkw odga-
nych, zabudowa 124 rozjazdw w torach gw-
Biuro Projektw
Kolejowych w Lublinie nych zasadniczych;
Przedsibiorstwo uzyskanie ugody z 5290 wacicielami gruntw na
Hydrogeologiczne wykup lub wywaszczenia, usunicie kolizji z 87
Hydroprojekt w odzi Zakad
w Kielcach liniami telefonicznymi i 155 liniami energetycznymi.
w Warszawie
Wymieniony zakres robt realizowao 50 przedsi-
biorstw wymienionych w tablicy 3.
Biuro Projektw Przedsibiorstwo
Kolejowych Hydrogeologiczne
w Gdasku w Warszawie
Tablica 3
Wykaz przedsibiorstw wykonawczych
Biuro Studiw Lp. Nazwa przedsibiorstwa
i Projektw cznoci Geoprojekt
w Warszawie w Warszawie 1 Przedsibiorstwo Robt Kolejowych Nr 9 Krakw
2 Przedsibiorstwo Robt Kolejowych Nr 10 Pozna
Inne wsppracujce Centralny Orodek 3 Przedsibiorstwo Robt Kolejowych Nr 15 Warszawa
biura i jednostki Bada i Rozwoju 4 Przedsibiorstwo Budownictwa Kolejowego Radom
projektowania (ok. 15) Techniki Kolejnictwa
5 Przedsibiorstwo Budownictwa Kolejowego Kielce
Rys. 3. Struktura organizacyjna wspdziaajcych 6 Przedsibiorstwo Kolejowych Robt Elektryfikacyjnych
jednostek badawczo-projektowych Warszawa
Przedsibiorstwo Sprztowo Transportowe Budownictwa
7 Kolejowego Warszawa
4. Wykonawstwo robt 8 Warszawskie Przedsibiorstwo Robt Drogowych
9 Krakowskie Przedsibiorstwo Robt Drogowych
Przedstawione wykonawstwo robt na CMK, 10 Hydrobudowa 2 Krakw
gwnie w aspekcie stosowanych technologii, naley 11 Kieleckie Przedsibiorstwo Robt Mostowych
dzi traktowa jako refleksj historyczn. Dokonany
12 Pockie Przedsibiorstwo Robt Mostowych
w cigu czterdziestu lat postp w zakresie obecnie sto-
sowanego sprztu oraz znacznej jego dostpnoci, 13 KZZRi Katowice Piotrowice
stwarza zupenie odmienne warunki wykorzystywa- 14 KZZRi Lublin
nia nowych technologii. Jednak wiele informacji przy- 15 KZZRi Zielonka
pomnianych w tym artykule jest na tyle aktualnych, e 16 KZZRi Pozna
mog by pomocne dla nowego pokolenia budowni- 17 PBLK Warszawa
czych i eksploatatorw linii kolejowych. Wykonaw-
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej 11

cd. Tablica 3 lono 5 kierownictw odcinkw nadzoru: w Zawierciu,


Lp. Nazwa przedsibiorstwa Woszczowie, Opocznie, Mszczonowie i Grodzisku
Mazowieckim. Zarzd Generalnego Realizatora dzia-
18 KZ Bydgoszcz
a na podstawie umw zawartych z inwestorami kole-
Zakady Wytwrcze Urzdze Sygnalizacyjnych Kato-
19
wice Wenowiec
jowymi, generalnymi wykonawcami, biurami projektw,
dostawcami materiaw i sprztu, bankiem i przedsi-
20 Elektromonta Kielce
biorstwami uczestnikami w procesie budowy. Funkcj
21 Rejon Drg Publicznych Zawiercie dyrektora ZGR przez cay okres budowy peni z do-
22 Rejon Drg Publicznych Myszkw skonaym skutkiem in. Karol Modras.
23 Rejon Drg Publicznych Koskie Do kontroli przestrzegania okrelonych wymaga
24 Rejon Drg Publicznych Opoczno technologicznych w procesie budowy ze strony przy-
25 Rejon Drg Publicznych Rawa Maz.
szego uytkownika, Centralny Zarzd Utrzymania
Kolei powoa Zesp Kontroli Technicznej. Skada si
26 Rejon Drg Publicznych yrardw
on z inynierw i technikw przewidzianych po za-
27 Rejon Drg Publicznych Sochaczew koczeniu budowy na stanowiska naczelnikw Sekcji
28 Elbud Krakw (zawiadowcw odcinkw drogowych) nowej linii.
29 SOWI Czstochowa Analiza zakresu rzeczowego oraz dysponowanej
30 SOWI Kielce liczby rodkw produkcji wykazaa, e o terminach
ukoczenia poszczeglnych odcinkw zadecyduje
31 SOWI Skarysko Kamienna
tempo robt nawierzchniowych. Przyjto, e roboty
32 SOWI Zgierz nawierzchniowe na kadym etapie bd rozpoczynane
33 SOWI Pruszkw na stacjach ograniczajcych odcinki i realizowane
34 Katowickie Przedsibiorstwo Robt Teletechnicznych do siebie. W oglnej koncepcji organizacji budowy,
35 dzkie Przedsibiorstwo Robt Teletechnicznych w pierwszej kolejnoci przewidziano budow drg
36 Rejonowy Urzd Telekomunikacyjny Zawiercie
technologicznych umoliwiajcych transport cikich
elementw prefabrykowanych do miejsc ich wbudo-
37 Rejonowy Urzd Telekomunikacyjny Koskie
wania. Roboty budowlano-montaowe byy zlecone
38 Rejonowy Urzd Telekomunikacyjny Radom przez ZGR generalnym wykonawcom na pierwszym
39 Rejonowy Urzd Telekomunikacyjny Sosnowiec etapie:
40 Rejonowy Urzd Telekomunikacyjny Rawa Maz. od km 0 do km 28,1 PRK9 w Krakowie;
41 Gazobudowa Zabrze od km 28,1 km 83,2 PRK10 w Poznaniu;
od km 83,2 do 143,0 PBK w Radomiu;
42 Rejonowe Przedsibiorstwo Wodno-Melioracyjne Skier-
niewice a na drugim etapie:
Wojewdzkie Przedsibiorstwo Robt Inynieryjnych od stacji Idzikowice do stacji Szeligi z cznic do
43 linii Skierniewice ukw PRK10 w Poznaniu;
Czstochowa
44 Rejonowe Przedsibiorstwo Wodno-Melioracyjne Kielce od stacji Szeligi do stacji Grodzisk Mazowiecki
PBK Radom.
45 Rejonowe Przedsibiorstwo Wodno-Melioracyjne Koskie

46 Wojewdzkie Przedsibiorstwo Robt Inynieryjnych Po wykonaniu poszczeglnych etapw, elektryfi-


Czstochowa
kacj linii powierzono Przedsibiorstwu Kolejowych
47 Jdrzejowskie Przedsibiorstwo Budowlane
Robt Elektryfikacyjnych w Warszawie. Instalacj
48 Przedsibiorstwo Budownictwa Rolnego Myszkw urzdze sterowania ruchem zlecono Zakadom Wy-
49 Przedsibiorstwo Budownictwa Rolnego Opoczno twrczym Urzdze Sygnalizacyjnych w Katowicach
50 Kieleckie Przedsibiorstwo Instalacji Budowlanych oraz Kolejowym Zakadom Zabezpieczenia Ruchu
i cznoci w Katowicach, Lublinie, Zielonce i Pozna-
Czas wykonania CMK wynosi 6 lat i 4 miesice. niu, a urzdze cznoci Kolejowym Zakadom cz-
Zdecydowano, e realizacja budowy bdzie prowa- noci w Bydgoszczy.
dzona przez Generalnego Realizatora Inwestycji, na Opracowanie projektw organizacji robt ziem-
ktrego wyznaczono Przedsibiorstwo Robt Kolejo- nych dla poszczeglnych odcinkw linii bazowao na
wych nr 15 w Warszawie, dziaajce w imieniu i na dokadnym rozpoznaniu budowy geologicznej, prze-
rzecz inwestorw kolejowych Dyrekcji Okrgowych prowadzonym na etapie projektowania. Wejcie w te-
Kolei Pastwowych w Warszawie i Lublinie. W PRK 15 ren ze sprztem wykrywao jednak nowe utrudnienia
powoano jednostk bdc na penym wewntrznym lub zmieniao zakres rozpoznanych robt, co skutko-
rozrachunku gospodarczym pod nazw Zarzd Gene- wao zmian ustalonej technologii, rodzaju i liczby
ralnego Realizatora Budowy Centralnej Magistrali niezbdnego sprztu.
Kolejowej lsk Warszawa. W tej jednostce wydzie-
12 Augustowski T., Goaszewski A.

Ujawnione, nieprzewidziane na etapie projektowa- pw nie uniknito opracowywania dokumentacji za-


nia odcinki nastrczajce trudnoci byy operatywnie miennej. Dotyczyo to, np. nasypu na wyjciu ze stacji
rozwizywane przez zespoy wyonione spord projek- Zawiercie.
tantw, wykonawcw, naukowcw Uniwersytetu War- Ze wzgldu na tempo budowy, obiekty inynieryjne
szawskiego, Politechnik: Warszawskiej i Gliwickiej, w znacznym stopniu zunifikowano i zaprojektowano
COBiRTK oraz Zakadu Bada i Dowiadcze Zjedno- w wersji prefabrykowanej. Prefabrykacja wywoaa
czenia PRK. Tym sposobem rozwizano (sporzdzajc konieczno rozwizania problemu transportu ci-
dokumentacj zastpcz) wykonanie przekopu o gbo- kich elementw konstrukcyjnych o duych gabarytach
koci 12,5 m w rejonie Myliborza, przekopy w rejonie oraz przystosowania do tego transportu dojazdw do
Gry Wodowskiej, Plskowic, Bukowca, jak rwnie miejsca budowy obiektw.
przekroczenie lelowskiej wyspy lessowej. Wiadukty drogowe na CMK wykonywano wedug
Wiele uwagi powicano budowie nasypw przestrze- powtarzalnego projektu typu Posk (wiadukt o ustroju
gajc przy tym opracowanej technologii i stosowanych nioscym z belek strunobetonowych wsppracuj-
materiaw. Do budowy nasypw nie uywano iw, cych z pyt elbetow) lub projektu wiaduktu o ustroju
glin zwaowych, a glin piaszczyst stosowano tylko nioscym z prefabrykowanych strunobetonowych be-
po uprzednim zbadaniu w laboratoriom oraz tylko na lek o przekroju korytkowym. Zastosowano podpory
terenach niepodmokych. W rejonie wystpowania ska elbetowe wykonane na mokro w formach stalowych
litych, do budowy nasypw uywano ska rozkruszonych, lub elbetowe pale prefabrykowane.
ukadajc warstw o gruboci 6080 cm na przemian Wykonanie robt nawierzchniowych powierzono
z warstwami piasku o gruboci 3040 cm, zagszczanych PRK10 w Poznaniu. Zapewnienie duego tempa robt
walcami wibracyjnymi. Rwnie przy budowie nasy- nawierzchniowych przesdzio o zastosowaniu zme-

Tablica 4
Dopuszczalne odchyki odbioru wstpnego (ODB1)
Odchyki dopuszczalne w zalenoci od sposobu wykonywania pomiaru

Lp. Mierzone wielkoci Pomiar rczny Pomiar drezyn Matisa

Odchyka Przyrzd i miejsce pomiaru Odchyka Wskazwki dotyczce


ustalenia wynikw
Poszerzenie toru +2 mm +2 mm Odczyty z wykresu
co 1 cm, przy przesuwie
Zwenie toru 2 mm Toromierz kontrolny; na 2 mm tamy 50 cm/1 km
1 Szeroko toru kadym podkadzie w bazie
Rnica w szerokoci i co 6 podkadw na szlaku
toru midzy ssiednimi 1 mm 1 mm
podkadami
Odchylenia od Toromierz kontrolny lub
2 mm 2 mm
Rnica w poziomie waciwego pooenia poziomica; co 6 podkadw Odczyty z tamy
2 tokw szynowych Maksymalna pomiarowej
2 mm/m Z wyliczenia 2 mm/m
wichrowato
Pooenie toru Wielko strzaki pfali Korektor krzywizny Matisa Odczyty z tamy
3 w paszczynie 2 mm 2 mm
na wykresie zapis cigy pomiarowej
poziomej
Pooenie toru Odchylenie w stosunku 30 mm Niwelator co 100 m 20 mm
4 w paszczynie do niwelety
pionowej Wielko drugich rnic 3 mm Niwelator co 4 m 2 mm Analiza wykresu
Wzajemne pooenie Wgielnica torowa i linijka
kocw szyn Rnica w pooeniu
5 10 mm z podziaem; kade przso
w przeciwlegych kocw szyn w bazie i na szlaku
tokach
Wielko luzu 4 mm
Rnica midzy Przymiar klinowy z podziak
6 Luzy najwikszym
6 mm dla kadego luzu
i najmniejszym luzem
w tym samym toku szyn
Szeroko Odchylenie od waciwej 0, +20 mm Przymiar z podziak;
7
midzytorza szerokoci co 100 m
Linijka z podziak
Odchylenie od waciwej 0,potrzeby
Wedug
Grubo warstwy milimetrow pomiar od
8
podsypki gruboci spodu podkadw pod szyn
+20 mm zewntrzn toru co 100 m
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej 13

chanizowanej zabudowy przse torowych, uprzednio Mazowiecki pooono 14 V 1977 r. o godzinie 11:00.
zmontowanych na bazie montaowej. W tym celu zbu- Do odbioru robt nawierzchniowych i przekazania do
dowano dwie bazy montaowe na stacji Idzikowice i stacji eksploatacji wykonanych odcinkw CMK powoano ko-
elisawice. Pocigi ukadkowe o pojemnoci, najpierw misje odbiorw technicznych. Na podstawie pozytyw-
1000 m toru a nastpnie 1500 m toru, gwarantoway nych wynikw tych odbiorw, inwestor powoywa komi-
odpowiednie tempo realizacji robt. Zjednoczenie PRK sje odbioru kocowego. Ustalono 3 rodzaje odbiorw:
opracowao warunki techniczne wykonania robt na- 1. Wstpny ODB1 po zakoczeniu robt na danym
wierzchniowych, a COBiRTK warunki techniczne od- szlaku z zachowaniem wartoci odchyek dopuszczal-
bioru tych robt. Wprowadzone regulacje zmuszay nych poszczeglnych parametrw przedstawionych
do zapewnienia szerokoci toru 14352 mm, co sko- w tablicy 4.
nio do wymuszonego pytowania podkadw prze- 2. Przejciowy ODB2 po przewiezieniu 2 mln ton brutto
znaczonych do produkcji przse torowych. wartoci odchyek w tablicy 5.
Uoenie ostatniego przsa w torze gwnym zasad- 3. Ostateczny ODB3 po przewiezieniu 5 mln ton brutto
niczym w I etapie nastpio 1 IX 1974 r. o godz. 17:00. dopuszczalne odchyki przedstawia tablica 6.
Ostatnie przso torowe na odcinku Idzikowice Grodzisk
Tablica 5
Dopuszczalne odchyki odbioru przejciowego (ODB2)
Odchyki dopuszczalne w zalenoci od sposobu wykonywania pomiaru
Lp. Mierzone wielkoci Pomiar rczny Pomiar drezyn Matisa
Przyrzd Wskazwki dotyczce
Odchyka i miejsce pomiaru Odchyka ustalenia wynikw
Poszerzenie toru + 2 mm Toromierz kontrolny; +3 mm Odczyty z wykresu co 1 cm,
1 Szeroko toru przy przesuwie tamy
Zwenie toru 2 mm co 6 podkad 3 mm 50 cm/1 km
Toromierz kontrolny
Odchylenia od waciwego
Rnica 3 mm lub poziomnica; 3 mm
pooenia
2 w poziomie tokw co 6 podkadw Odczyty z tamy pomiarowej
szynowych Maksymalna 2 mm/m Z obliczenia 2 mm/m
wichrowato
Wielko strzaki pfali Korektor krzywizny
Pooenie toru 3 mm 3 mm Odczyty z tamy pomiarowej
na wykresie Matisa; zapis cigy
3 w paszczynie
poziomej Liczba przekrocze 1 raz/1 km 1 raz/1 km
strzaki dopuszczalnej
Pooenie toru Odchylenie w stosunku 30 mm Niwelator co 100 m
4 w paszczynie do niwelety
pionowej Wielko drugich rnic 4 mm Niwelator co 4 m 3 mm Analiza wykresu

Tablica 6
Dopuszczalne odchyki odbioru ostatecznego (ODB3)
Odchyki dopuszczalne w zalenoci od sposobu wykonywania pomiaru
Pomiar rczny Pomiar drezyn Matisa
Lp. Mierzone wielkoci
Przyrzd Wskazwki dotyczce
Odchyka i miejsce pomiaru Odchyka ustalenia wynikw
Poszerzenie toru +3 mm Toromierz kontrolny; +4 mm Odczyty z wykresu co 1 cm,
1 Szeroko toru przy przesuwie tamy 50
Zwenie toru 3 mm co 6 podkadw 2 mm cm/1 km
Toromierz kontrolny
Rnica Odchylenia od waciwego 4 mm lub poziomnica; 4 mm
2 w poziomie tokw pooenia Odczyty z tamy pomiarowej
co 6 podkadw
szynowych
Maksymalna wichrowato 2 mm/m Z obliczenia 2 mm/m
Wielko strzaki Korektor krzywizny
Pooenie toru 4 mm 4 mm Odczyty z tamy pomiarowej
pfali na wykresie Matisa; zapis cigy
3 w paszczynie
poziomej Liczba przekrocze 1 raz/1 km 1 raz/1 km
strzaki dopuszczalnej
Pooenie toru Odchylenie w stosunku 30 mm Niwelator; co 100 m 30 mm
4 w paszczynie do niwelety
pionowej Wielko drugich rnic 5 mm Niwelator; co 4 m 4 mm Analiza wykresu
14 Augustowski T., Goaszewski A.

Ocen wynikw uzyskanych podczas odbiorw cyjnej z zalenociami kluczowymi i sygnalizacj


ODB1 charakteryzuje procentowy udzia usterek na ksztatow; na szlakach blokada liniowa p-
odbieranym odcinku CMK o dugoci 120 km z podzia- samoczynna elektromechaniczna;
em wedug przyczyn ich powstania, co przedstawiono ruch mieszany (pocigi pasaerskie z prdkoci
w tablicy 7. maksymaln 120 km/h, pocigi towarowe 70 km/h):
Tablica 7 stacje i posterunki odgane oraz rozjazdowe
Analiza wad wykonawczych przejcia trapezowe urzdzenia przekanikowe
do sterowania zdalnego oraz wczenia do samo-
Przyczyna wady [%]
czynnej blokady liniowej i automatycznego prowa-
Wada
czowiek materia maszyna dzenia ruchu pocigw; szlaki samoczynna blo-
(sprzt) metoda
kada liniowa zapewniajca przysz automatyzacj
Niewaciwa szeroko prowadzenia ruchu pocigw na linii.
25 64 3 8
toru
Przekroczona rnica
wysokoci tokw 46 7 21 26 Pierwszy pocig towarowy na odcinku CMK wy-
szynowych budowanym w I etapie odjecha ze stacji Psary w kie-
Nierwnoci poziome 38 7 32 23 runku Radzic w dniu 3 IX 1974 roku o godzinie 7:30,
Nierwnoci podune 25 9 20 46 a wstpna eksploatacja linii Zawiercie Radzice roz-
Wichrowato 22 12 37 29 pocza si 26 IX 1974 roku. Po odcinku CMK wybu-
Niewaciwa grubo dowanym w II etapie, pierwszy elektryczny pocig
77 9 14 towarowy odjecha ze stacji Idzikowice do stacji
podsypki
Niewaciwe podbicie Mszczonw w dniu 18 VI 1977 roku o godzinie 12:00,
44 17 23 16
podkadw natomiast pierwszy pocig elektryczny, relacji War-
Niewaciwe wykonanie szawa Katowice w grudniu tego roku. Terminarz
51 27 12 10
robt rozjazdowych realizacji prac budowlanych przedstawiono na ry-
Przesunicie toru 83 6 11
sunku 4. Koordynacj caoci prac przedsibiorstw
od projektowanej osi budowlano-montaowych, opracowa dokumentacji
Niewaciwe luzy 42 19 21 18 zamiennej oraz organizacj potencjau sprztowego
w procesie budowy CMK prowadzi z wielkim zaan-
Okazao si, e do powstania usterek w 60% przy- gaowaniem mgr in. Bogdan Chudziak.
czyni si czowiek i stosowana przez niego metoda.
Warto zaznaczy, e pracochonno odbiorw bya Elektryfikacja Zakoczenie
Rozpoczcie robt Zawiercie ukadki torw na
znaczna, np. wykonanie ODB1 na dugoci 1 km toru budowlanych Woszczowa 2. odcinku
wymagao pracy 10 pracownikw przez 8 godzin.
X 1971 IX 1974 X 1974 XII 1975 V 1977 XII 1977
Zakres budownictwa kubaturowego na linii CMK
wynika z potrzeb zaplecza techniczno-eksploatacyj- Zakoczenie ukadki Elektryfikacja Elektryfikacja
torw na 1. odcinku Woszczowa Idzikowice
nego oraz budownictwa mieszkaniowego dla personelu i przejazd 1. pocigu Idzikowice Grodzisk
obsugujcego CMK. Wysokie tempo budowy CMK
skonio i w tym przypadku do stosowania przemyso- Rys. 4. Terminarz realizacji prac budowlanych
wych metod budownictwa. Wykonawcami tych robt
byy PRK9 w Krakowie, PRK10 w Poznaniu, PBK Ra-
dom, PBK Kielce i cztery przedsibiorstwa Resortu 5. Eksploatacja i techniczne doposaanie
Budownictwa. linii
Do elektryfikacji CMK przystpiono w 1974 roku.
Odcinek Zawiercie Woszczowa Pn. o dugoci 68 km Po szecioletnim okresie programowania, projek-
przekazano do eksploatacji 31 V 1975 roku. Kolejny towania i budowy trwa nieprzerwana przez 40 lat eks-
odcinek Woszczowa Pn. Idzikowice o dugoci 73 km ploatacja CMK. Ten czterdziestoletni okres eksploata-
przekazano 3 XII 1975 roku. Ostatni odcinek Idziko- cji jest jednoczenie okresem cigej modernizacji
wice Grodzisk Mazowiecki o dugoci 80 km przeka- i technicznego dozbrajania linii. W eksploatacji CMK
zano 23 XII 1977 roku. Na CMK zbudowano 12 pod- wystpiy 3 okresy:
stacji trakcyjnych i 9 kabin sekcyjnych. 1. Wstpna eksploatacja w latach 19741984 ko-
Wyposaenie linii CMK w urzdzenia sterowania czca si wdroeniem prdkoci 140 km/h.
ruchem kolejowym wynikao z potrzeb dyktowanych 2. Eksploatacja w latach 19841988 koczca si
wielkoci ruchu pocigw. Mona okreli 2 etapy wdroeniem prdkoci 160 km/h.
tego wyposaania: 3. Eksploatacja w latach 19882012, kiedy kontynuo-
ruch towarowy (z prdkoci maksymaln 70 km/h): wano prace na przygotowaniem linii do prdkoci
na posterunkach ruchu urzdzenia blokady sta- 200/250 km/h.
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej 15

5.1. Wstpna eksploatacja w latach


19741984
Rwnolegle z kontynuowaniem budowy dalszych
odcinkw i elektryfikacji magistrali, powoywano jed-
nostki liniowe sub kolejowych, intensywnie wdraano
do suby personel, szkolono na stanowiskach pracy,
zapoznawano z urzdzeniami i sposobami ich utrzy-
mania w sprawnoci. Ogromn rol w tym procesie
speniy kierownictwa Dyrekcji Okrgowych w Warsza-
wie, Lublinie i Katowicach, oddziaw sub funkcjo-
nujcych na istniejcych, a ssiadujcych z CMK liniach
oraz ich personel kontrolersko-instruktorski. Doko-
nano podziau linii pomidzy nowo utworzone jed-
nostki utrzymaniowe sub: drogowej, zabezpieczenia
ruchu, sieci i zasilania oraz cznoci (rys. 5).
Rozpocz si proces wyposaania w sprzt utwo-
rzonych jednostek wykonawczych. Obserwacje poczy-
nione podczas eksploatacji linii kolejowych w Polsce oraz
dowiadczenia kolei zagranicznych (Woch, Francji,
Niemiec i Japonii) ju na pocztku eksploatacji CMK
pozwoliy opracowa organizacj, technologi i stan-
dardy wyposaenia tych jednostek. Jako przykad w tab-
licy 8 przytoczono wykaz podstawowych maszyn i sprztu
potrzebnych do utrzymania nawierzchni na CMK. Rys. 5. Pierwotny schemat rozmieszczenia jednostek
liniowych

Tablica 8
Wykaz podstawowych maszyn i sprztu do utrzymania nawierzchni na CMK
Liczba uytkowana [sztuk]
Lp. Rodzaj maszyn i sprztu w trzech w Pocigu Razem
sekcjach Zmechanizowanym DPU
1 Podbijarki, np. typu MD-07 3 3
2 Podbijarki rozjazdowe typu PLM 1 1 2
3 Zagszczarki 2 2
4 Nasuwarki samobiene np. AL 1 1
5 Profilarki, np. USP-3000 1 1
6 Podbijarki spalinowe Kobra 30 10 40
7 Zakrtarki spalinowe i elektryczne (rne) 48 40 88
8 Podnoniki torowe z samoczynnym opadem nie wchodzce w skrajni 60 30 90
9 Zespoy prdotwrcze (rne) 6 4 10
10 Przyrzdy hydrauliczne (typu PWE, UHL-62, UHN-67 itp.) 54 14 68
11 Wiertarki (rne) 30 10 40
12 Komplety spawalnicze (rne termitowe, gazowe) 18 6 24
13 Zespoy owietleniowe 6 2 8
14 Pocig wahado tuczniowe 1 1 2
15 Samochd ciarowy 3 3
16 Samochd dostawczy 6 2 8
17 Ciki cignik motorowy z przyczepami 3 1 4
18 Cignik motorowy WM-5 z przyczep 6 1 7
19 Suwnice bramowe o udwigu 5 ton (na skadowiskach) 3 3
20 Lokomotywa spalinowa maej mocy z 23 platformami 3 3
21 Dwig samochodowy 3 3
22 Drezyna pomiarowa typu PV-6 1 1
23 Wagon pomiarowy i defektoskopowy 2 2
16 Augustowski T., Goaszewski A.

Opracowany standard wyposaenia jednostek utrzy- Pilno usunicia tych usterek wynikaa z ich destruk-
mania w sprzt zakada stworzenie na CMK warunkw cyjnego wpywu na stan nawierzchni w miar dalszego
jego wykorzystania polegajcych na przewidzeniu a na- obciania toru ruchem pocigw. Pracochonno
stpnie udzieleniu: robt zrealizowanych przez sub drogow od wrze-
40-minutowego okienka w trasach rozkadowych nia 1974 r. do kwietnia 1975 r. wyniosa 68 500 robo-
pocigw w celu umoliwienia przewozw gospo- czogodzin i zapobiega w znacznym stopniu trwaym
darczych oraz przejazdw pomiarowo-kontrolnych; odksztaceniom nawierzchni na CMK.
1 zamknicia przesuwajcego si w miar postpu Zdecydowan popraw uzyskano od czerwca 1977 r.
robt zalenie od rodzaju robt: 2 godz. lub 45 w wyniku zabudowy w torach CMK toru bezstyko-
godzin; wego S60. Odrbnym rodzajem usterek byy wady mon-
3 punktowych ogranicze prdkoci pocigw umo- tau i zabudowy rozjazdw o maych skosach i duych
liwiajcych wykonywanie prac torowych. promieniach ukw (S60 1:18,51200 i S60 1:12-500).
Potwierdzono wymg montau tych rozjazdw na sto-
Szczeglnie wana okazaa si staa wsppraca per- ach montaowych, ich zabudow cikim sprztem
sonelu liniowego sub automatyki i drogowej w zakresie i konieczno starannego przygotowania torowiska.
utrzymania sprawnoci zamkni nastawczych w roz- W latach 19761980 wszystkie stacje i posterunki
jazdach i dziaania odcinkw izolowanych. Najlepsze ruchu zostay wyposaone przez ZWUS Katowice
rezultaty uzyskiwano tam, gdzie zorganizowano wsplne w system zblokowanych urzdze stacyjnych blokady
pogotowie techniczne odpowiednio wyposaone i obsa- stacyjnej typu IZH 111, a rozjazdy w napdy typu JEA.
dzone pracownikami tych sub. Utrzymanie sieci trak- Zastosowana na CMK, oryginalna konstrukcja sieci
cyjnej w pocztkowym okresie eksploatacji realizowano elektrotrakcyjnej bya w toku eksploatacji badana,
powszechnie stosowanymi na PKP metodami (diagno- modernizowana i stopniowo wymieniana. Od 1980 r.
zowania i naprawy przy wyposaeniu jednostek wyko- wdroono produkcj nowych, krajowych zespow prze-
nawczych w drezyny motorowe i pocigi utrzymania kanikowych typu PD16/3,3 i PD17/3,3, co pozwolio
sieci trakcyjnej). na stopniow modernizacj podstacji trakcyjnych na
Osobnym problemem w okresie wstpnej eksploa- CMK. W omawianym okresie kontrola stanu technicz-
tacji byo usuwanie usterek po starannie wykonanych nego linii CMK polegaa na przegldach, pomiarach
odbiorach robt nawierzchniowych wykonywanych je- bezporednich i porednich (tabl. 9).
sieni 1974 roku oraz zim i wiosn 1975 roku. Z danych
zawartych w protokole z dnia 14.05.1975 r. wynika, Na podstawie wynikw wymienionych kontroli
e do tego dnia na caej linii usunito 48 609 usterek, i bada, przeprowadzano planowanie napraw gwnych,
do usunicia za pozostao 24 495 usterek, gwnie biecych cigych i czciowych oraz wymian i napraw
niewaciwych luzw szyn, braku prostopadoci sty- rozjazdw. Prognozowanie cyklu napraw gwnych
kw szynowych, ale te polegajcych na niewaciwym wykonywano na podstawie teoretycznych oblicze, biorc
pooeniu toru w paszczynie poziomej i pionowej. za podstaw obcienie toru przewozami, a planowanie

Tablica 9
Harmonogram rocznych kontroli i bada stanu nawierzchni na CMK
Miesice
Rodzaj kontroli Wykonujcy
L.p. I kwarta II kwarta III kwarta IV kwarta Uwagi
lub bada kontrol
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
1. Obchody normalne Toromistrz 1 raz w tygodniu
Naczelnik Sekcji
Objazdy w kocu pocigu Inspektor
2.
lub na lokomotywie
Toromistrz
Orodek Oceny defektoskopowe
Bezporednie badanie Stanu Torw
3. stanu toru wyniki naley uj w ksice
Toromistrz kontroli stanu torw
Naczelnik Sekcji ogldziny rozjazdw przez
Techniczne badanie Inspektor DT 1 raz w tygodniu i pomiar
4. rozjazdw w torach bezporedni 1 x w miesicu
gwnych Toromistrz wszystkich rozjazdw z zapisem
w metryce rozjazdu
x
Objazd wagonem ) jako informacyjny bez rejestracji
Orodek Oceny X
5. pomiarowym danych w orodku przetwarzania
Stanu Torw
AMSLER-MATISA i innych dokumentach
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej 17

napraw biecych na podstawie wynikw ocen synte- do 47 pocigw na dob. W tym okresie kady z torw
tycznych z wagonu pomiarowego. Naprawy biece re- gwnych zasadniczych przenis rednio 32,6 mln
alizowano zestawami cikich maszyn torowych (MD07, ton brutto/rok. Liczb pocigw kursujcych po CMK
PLM275, USP3000C). Szczegln uwag zwracano na przedstawia rysunek 7.
utrzymanie rozjazdw w torach gwnych zasadni-
czych starajc si obj te naprawy, podobnie jak tory Zabudowa blokady Roboty
Powoanie jednostek st. IZH 111, utrzymaniowe
gwne, systemem planowo-zapobiegawczym stosujc organizacyjnych napdw JEA przed wdroeniem
podbijark rozjazdow PLM275. Po dziesiciu latach
1975 1977 1977 1980 1981 1983 30.06.1984
eksploatacji CMK, w wyniku przeprowadzenia specjal-
nych bada i przegldw, z zamiarem wdroenia mak- Wymiana szyn Zabudowa zespow Wprowadzenie
na bezstykowe przekanikowych V=140 km/h
symalnej prdkoci pocigw pasaerskich 140 km/h na podstacjach
wykonano niezbdny zakres napraw:
244 km naprawy biecej cigej torw; Rys. 6. Terminarz realizacji prac przygotowawczych do
10,4 km naprawy biecej cigej z oczyszczaniem prdkoci 140 km/h
podsypki;
7,7 km regulacji napre w torze bezstykowym;
25 000 m3 uzupenienia podsypki tuczniowej;
wymiany i regeneracji czci rozjazdowych w to-
rach gwnych zasadniczych;
przegld i regulacj napdw zwrotnicowych;
regulacj sieci trakcyjnej.

Wprowadzono wwczas system diagnostyki na-


wierzchni obejmujcy:
cokwartalny objazd wagonem pomiarowym z ana-
liz wynikw pomiarw i lokalizacj usterek do na-
tychmiastowego usunicia oraz usterek do usunicia Rys. 7. Liczba pocigw kursujcych po CMK
podczas napraw planowo-zapobiegawczych;
cokwartalny objazd wagonem z miernikiem przyspie- Stwierdzenie wykonania wyznaczonego zakresu na-
sze w celu okrelenia miejsc, gdzie wystpuj prze- praw oraz poprawno opanowania przez personel liniowy
kroczenia dopuszczalnych przyspiesze poprzecz- problematyki dotyczcej eksploatacyjnego stosowania
nych i pionowych wymagajcych natychmiastowej prdkoci 140 km/h pozwolio w dniu 30 VI 1984 roku
poprawy pooenia toru w paszczynie poziomej na pierwsze na sieci PKP wdroenie tej prdkoci dla
i pionowej; pocigw ekspresowych Grnik w relacji Warszawa
comiesiczne badania defektoskopowe szyn z loka- Katowice z czasem przejazdu 2 godziny 58 minuty
lizacj szyn uszkodzonych do natychmiastowej i Krakus relacji Warszawa Krakw z czasem prze-
wymiany lub obserwacji; jazdu 3 godziny 4 minuty.
cokwartalne badanie rozjazdw pooonych w to-
rach gwnych zasadniczych z udziaem naczelnika 5.2. Eksploatacja w latach 19841988
sekcji oraz dwa razy w kwartale przez kierownika
nadzoru liniowego. W latach 19841988 po linii kursowao rednio 58
pocigw w dobie (okoo 40% stanowiy pocigi towa-
Stopie wdroenia wymienionych zasad, realizacj rowe, obcienie roczne za wynosio 30,3 mln ton).
i jako wykonania ustalonego zakresu niezbdnych W kolejnych rocznych rozkadach jazdy wzrastaa liczba
robt przed wdroeniem prdkoci 140 km/h (rys. 6) par pocigw pasaerskich w ruchu midzynarodowym
oraz operatywno personelu liniowego w reagowaniu do Bukaresztu, Bratysawy, Burgas, Wiednia, Pragi,
na nieprzywidziane sytuacje wynikajce podczas eksplo- Belgradu i Monachium, a w ruchu krajowym do Bielska
atacji linii i zaburzajce rozkadowe kursowanie poci- Biaej, Zakopanego, Przemyla, Biaegostoku i Koszalina
gw po magistrali, sprawdzano podczas objazdw linii przez Gdask.
wagonem subowym, umieszczonym w kocu pocigu Wzrost obcienia pocigami pasaerskimi kursu-
jadcego z przewidzian prdkoci 140 km/h. Opera- jcymi z prdkoci 140 km/h wymaga ograniczenia
tywno reagowania personelu liniowego na nieprze- przejazdw cikich pocigw towarowych (z 37 w roku
widziane sytuacje i planowe wykonanie robt oceniano 1984 r. do 30 w 1988 roku). Tendencj t zachowano
w toku prowadzonych gier kierowniczych. Od pocztku rwnie w nastpnym okresie eksploatacji CMK jako linii
eksploatacji linii z maksymaln prdkoci pocigw przeznaczonej gwnie dla szybkiego ruchu pasaerskiego.
70 km/h, stopniowo zwikszano liczb pocigw a Jednostki wykonawcze poszczeglnych sub przecho-
18 Augustowski T., Goaszewski A.

dziy proces zmian organizacyjnych zmierzajcych do W miesicach zimowych wystpowa spadek regu-
tworzenia coraz mocniejszych i bardziej samodzielnych larnoci i dlatego nie mona byo uzna za normalne
struktur obejmujcych obsug nieco duszych od- kursowanie pocigw z podwyszon prdkoci przy
cinkw linii. niskim poziomie regularnoci. Konieczna bya syste-
Postpowa proces doposaania jednostek wyko- matyczna praca nad zapewnieniem systemu utrzyma-
nawczych sub oraz doskonalenia systemu diagnozo- nia i determinacja caego personelu obsugujcego li-
wania linii i technologii utrzymaniowych. PKP Ener- ni CMK do zapewnienia trwaoci wyniku. Do 1986 r.
getyka zostaa wyposaona w wagony diagnostyczne w trakcie doposaania CMK, przekazano do eksploa-
konstrukcji Politechniki Gdaskiej, suce do pomiaru tacji samoczynn blokad liniow typu Eac oraz jedno-
wysokoci zawieszenia i odsuwu przewodu jezdnego punktowy system samoczynnego hamowania pocigw
od konstrukcji wsporczej, czasu przerw stykowych od- SHP. Majc na uwadze powstajce moliwoci otrzyma-
bierakw, wartoci napicia w sieci trakcyjnej i lokali- nia przez PKP wymaganej liczby taboru pasaerskiego
zacji posadowienia konstrukcji wsporczych. Poredni dostosowanego do kursowania z prdkoci 160 km/h
miar poprawy utrzymania infrastruktury i osignitego oraz spoeczne zapotrzebowanie na skrcenie czasu
poziomu wsppracy sub jest regularno kursowania przejazdu w relacjach Warszawa Katowice i War-
pocigw. Obserwacje regularnoci prowadzone w po- szawa Krakw, obcionych znacznym potokiem
szczeglnych latach przed wprowadzeniem systemu za- pasaerw, przystpiono do prac zapewniajcych
pewniajcego prdko kursowania pocigw 140 km/h wdroenie tej prdkoci na CMK.
i po jego wprowadzeniu, wykazuj uzyskanie poprawy Szczegowe przegldy i badania techniczne pozwo-
(rysunek 8). liy sprecyzowa zakres prac przygotowawczych we
wszystkich subach technicznych zwizanych z utrzy-
[%] maniem CMK.
99,20
100 96,70 97,60 96,80 95,00 Wprowadzenie wikszej prdkoci byo uwarunko-
91,90 wane koniecznoci wykonania:
88,70 2 95,40
Regularno

90
100 km naprawy biecej torw;
88,30
80 85,50 87,90 42,8 km toru naprawy biecej z oczyszczaniem
1 77,30 podsypki;
74,20 75,00
Regularno rednia

70 w trakcie naprawy biecej dokonano poprawy


60 67,76 gradientu szerokoci toru na dugoci 123,7 km,
62,50 wymiany podkadek podszynowych na 103,2 km
toru, szlifowania 669 spoin termitowych, regulacji
napre termicznych wraz z likwidacj spoin ter-
mitowych w torze bezstykowym z zastosowaniem
VI VII VIII IX X XI XII Miesice zgrzewarki torowej PRSM;
Rys. 8. Regularno kursowania pocigw ekspresowych podczas naprawy biecej 88 rozjazdw z wymian
na CMK: 1) przed wprowadzeniem nowego systemu, 25 zwrotnic i 22 krzyownic;
2) po wprowadzeniu nowego systemu wymiany 13 rozjazdw po 13 latach ich pracy w torze;
wymiany lin nonych i przewodw jezdnych sieci
Kontynuowane obserwacje regularnoci w drugim trakcyjnej na 56,7 km;
i trzecim roku stosowania systemu wykazay jednak przegldw i napraw urzdze srk, np. wyelimino-
niewielk trwao tej poprawy (rys. 9). wanie zjawiska rewersu w napdach JEA.
[%]
Zaistniaa rwnie potrzeba doposaenia linii CMK:
100 94,01 95,30 97,09 95,87 94,51
na 19 przejazdach kolejowych w poziomie szyn ka-
90 tegorii A: w urzdzenia elektryczne z napdami
Regularno

90,62 89,35 85,20 89,99 85,63


85,75
80 JEGD oraz dodatkowo w urzdzenia do samoczyn-
72,47 nej sygnalizacji przejazdowej typu COB-62 A, a w ka-
70
60 tegorii B w progatki uzalenione od wskaza se-
maforw blokady samoczynnej;
50
zainstalowano 4 sztuki urzdze typu dsat do wy-
40 36,44 krywania paskich miejsc na torach i 6 sztuk urz-
VI VII VIII IX X XI XII I II III IV V VI Miesice dze do wykrywania grzejcych si czopw osi
Drugi rok Trzeci rok typu SERWO 9000 na liniach dochodzcych do
Rys. 9. Regularno kursowania pocigw ekspresowych CMK i na CMK;
na CMK w drugim i trzecim roku stosowania nowego zbudowano 50 km brakujcych drg technologicz-
systemu nych;
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej 19

uzupeniono sie dalekopisw na stacjach dyspo- pocigw towarowych, a wic i tendencja ogranicza-
nujcych dla pocigw kursujcych po CMK; nia obciania torw CMK ruchem towarowym. Eks-
poprawiono niezawodno sieci radiocznoci ploatacj prowadzono jednoczenie z realizacj prb
pocigowej i subowej. i bada oraz modernizacj niektrych elementw in-
frastruktury, majcych na celu osignicie docelowych
W procesie doskonalenia organizacji prowadzenia parametrw eksploatacyjnych gownie prdkoci
ruchu pocigw wprowadzono system obserwacji prze- 200/250 km/h.
biegu i regulacji nieprawidowoci powstajcych podczas W latach 19932000 po przeniesieniu obcienia
jazdy. Opracowano tablice odbiegw i znowelizowano kadego z torw po okoo 590 mln ton, wymieniono
regulaminy techniczne stacji, stosownie do wprowadzo- nawierzchni na szyny UIC60 na podkadach struno-
nych dla tych pocigw zmian przepisw R1 (np. radio- betonowych PS 93 i PS 94 z przytwierdzeniem spry-
telefoniczne przekazywanie rozkazw szczeglnych). stym SB3, cznie ze szlifowaniem szyn pocigiem
Opracowano te nowe zasady regulujce sposoby wyko- Speno na szlakach i stacjach. W latach 20002001 zli-
rzystywania danych z automatycznych pomiarw do or- kwidowano osuwiska skarp podtorza na szlaku Psary
ganizacji napraw nawierzchni zsynchronizowanej z na- Gra Wodowska (km 176,500 do 183,400). Raport
prawami sieci elektrotrakcyjnej, szlakowych urzdze stanu technicznego obiektw inynieryjnych opraco-
sterowania i obiektw inynieryjnych. wany przez KOLPROJEKT wykaza, e 28 z nich
Przyjcie zmian w zasadach prowadzenia ruchu, (zwaszcza obiekty wykonywane na mokro) wymaga
organizacji i technologii napraw oraz przegldw bie- napraw i przebudowy podczas dostosowywania linii
cych, zwikszyo wymagania w zakresie kwalifikacji do prdkoci 250 km/h. Podobnie stan techniczny
i dyscypliny personelu wykonawczego. Od pocztku prac kabla teletechnicznego wymaga cakowitej wymiany.
nad podwyszeniem prdkoci na CMK, dokonywano Supy trakcyjne PATINAX, w ktrych wystpiy
comiesicznych objazdw kontrolnych, w ktrych przy- uszkodzenia na styku sup fundament naprawiono
jto zasad uczestniczenia personelu wykonawczego. przez naspawanie nakadek stalowych i nadbudow
Dziki temu personel wykonawczy by w peni zorien- gowic fundamentw.
towany we wzajemnych zalenociach wystpujcych Stopie przestrzegania zasad pozwalajcych na
we wdraaniu systemu oraz wpywie poszczeglnych utrzymanie przystosowania linii do kursowania po-
stanowisk pracy na wynik kocowy. Nie zrezygnowano cigw z prdkoci 160 km/h w duszym przedziale
te z tradycyjnych metod szkolenia oraz sprawdzianw czasu, mona syntetycznie ocenia, np. przez wielko
stopnia przyswojenia elementw systemu i praktycz- nakadw na utrzymanie linii, ksztatowanie si synte-
nych zastosowa przez organizacj gier kierowniczych. tycznego wskanika stanu torw J oraz usterkowo
Jednoczenie z prowadzeniem eksperymentu oraz szko- linii. W toku opracowa systemw utrzymania oraz
leniem personelu dokonywano weryfikacji i zmian na standardw wyposaenia jednostek wykonawczych
poszczeglnych stanowiskach pracy w celu waciwego suby drogowej na CMK, wymagane zatrudnienie do
skompletowania personelu. Wykonanie i sprawdzenie utrzymania tej linii szacowano na okoo 0,45 pracow-
jakoci wykonanych prac stworzyo warunki do wdroenia nika na 1 km toru, uwzgldniajc czynnoci kontrolne
na CMK od 29 maja 1988 r. prdkoci 160 km/h w kilku i naprawcze bez napraw gwnych. Wedug dokumen-
relacjach, z czasem jazdy midzy Warszaw i Katowicami tacji pracy prowadzonej przez jednostki wykonawcze
2 godz. 42 minut i Warszaw a Krakowem 2 godz. 45 min. suby drogowej, w latach 20072008 wydatkowano
(rys. 10). Liczba relacji bya zalena od posiadanego taboru. przecitnie zatrudnienie 0,23 pracownika na 1 km li-
nii z tendencj malejc w kolejnych latach. Wskazuje
Zwikszanie relacji Samoczynna blokada Wprowadzenie to na potrzeb zwikszenia zatrudnienia bd zlecania
pocze pasaerskich liniowa Eac V = 160 km/h
robt na zewntrz wyspecjalizowanym firmom. Stan
1985 1986 1986 1987 29.05.1988 utrzymania linii w latach 2004 i 2012 okrela wska-
Ograniczenie ruchu Wdroenie napraw nik J przedstawiony w tablicy 10. Dziki wykonywanej
pocigw towarowych dla przygotowania infrastruktury modernizacji, stan techniczny linii ulega poprawie, co
do V = 160 km/h
jednak nie znaczy, e mona zaniedbywa utrzymanie.
Rys. 10. Terminarz realizacji prac przygotowawczych do
prdkoci 160 km/h Tablica 10
Struktura syntetycznego wskanika stanu torw J
5.3. Eksploatacja w latach 19882012
Wskanik J
Rok
rednioroczna liczba pocigw kursujcych po 0 < J 1,3 1,3 < J 2,1 J > 2,1
CMK wynosia 59 w dobie, za rednioroczne obci- 2004 88,18% 10,6% 1,2%
enie brutto wynioso 16,6 mln brutto ton. Na CMK
2012 90,9% 7,0% 2,1%
utrzymaa si w zasadzie tendencja ograniczania liczby
20 Augustowski T., Goaszewski A.

Opnienia pocigw pasaerskich zaewidencjo- podkadw strunobetonowych konstrukcji Politech-


nowane w Systemie Ewidencji Pracy Eksploatacyjnej niki Krakowskiej.
w latach 20072008 wskazuj, i przyczynami op- Na podstacji trakcyjnej Huta Zawadzkie, jako pierw-
nie s usterki w dziaaniu urzdze srk wraz z uster- szej na sieci PKP, zastosowano jednostopniow trans-
kami na rozjazdach, ktre wynosz 24% oraz op- formacj napicia do zasilania trakcji elektrycznej (zasi-
nienia wynikajce z prowadzonych robt modernizacyj- lanie podstacji bezporednio napiciem 120 kV z ener-
nych (rys. 11) stanowice 19% opnie. Nie napawa getyki zawodowej), co uznaje si za jedno z najwikszych
to optymizmem i wymaga podjcia konsekwentnych osigni w zakresie modernizacji podstacji. Obecnie
dziaa, aby stan ten nie przenis si na okres po pod- na CMK pracuje ju 19 zmodernizowanych w tym sy-
wyszeniu prdkoci do 200/250 km/h. stemie podstacji i kabin sekcyjnych.
Przeprowadzone na CMK badania caego typosze-
Rozpoczcie Rozpoczcie Rozpoczcie regu nowoczesnych sieci trakcyjnych typu 2Cu 120-2c
kompleksowej modernizacji obiektw modernizacji
wymiany nawierzchni inynieryjnych urzdze srk pozwoliy na konstrukcj sieci duych prdkoci. Pro-
wadzone w maju 1994 r. prby wsppracy odbieraka
1993 2000 2001 2004 2008
prdu typu SBD 89 (zastosowanego na pocigu ETR
Zakoczenie kompleksowej Rozpoczcie Pendolino) z t sieci, day zadawalajce wyniki przy re-
wymiany nawierzchni modernizacji sieci
trakcyjnej kordowej prdkoci 250,1 km/h. Rezultaty te osignito
w wyniku zwikszenia nacigu w przewodzie jezdnym,
Rys. 11. Terminarz realizacji prac modernizacyjnych zmiany systemu wieszakw, zmniejszenia rozpitoci
przsa i obnienia wysokoci zawieszenia przewodu
5.4. CMK poligonem dowiadczalnym jezdnego. W latach dziewidziesitych ubiegego wieku
dla nowych rozwiza technicznych zainstalowano na CMK komputerowy system zdalnego
i technologicznych sterowania urzdzeniami zasilania trakcji elektrycznej
typu BUSZ-UM z centrum sterowania na stacji Idzi-
Parametry techniczno-eksploatacyjne CMK i jej do- kowice.
posaanie w urzdzenia stacjonarne oraz sprzt, a nadto W zakresie urzdze zabezpieczenia ruchu pocigw,
kwalifikacje personelu, od lat sprzyjaj traktowaniu tej w latach dziewidziesitych podjto w ZWUS Katowice
linii jako poligonu dowiadczalnego, umoliwiajcego intensywne prace badawczo-rozwojowe nad wprowa-
eksploatacyjne wdroenie na PKP duych prdkoci dzeniem do tych urzdze technologii komputerowej
200/250 km/h. Trwa kontynuowanie tego procesu. mikroprocesorowej. W efekcie tego rozpoczto produk-
Szanse jakie wi si z kilkakrotnym zmniejszeniem cj systemu przekanikowo-komputerowego hybrydo-
nakadw na utrzymanie rozjazdw legy u podstaw pod- wych urzdze stacyjnych typu SUP-1, SUP-2 i SUP-3.
jcia na CMK prb i bada nowych konstrukcji rozjaz- W latach 19921998 urzdzenia IZH 111 na stacjach
dw UIC60-1:9-300, 1:12-500, 1:18,5-1200, 1:24-2600 CMK zastpiono hybrydowym systemem SUP, a na-
na podrozjazdnicach strunobetonowych. Rozjazdy te stpnie do 2008 r. w duym stopniu zastpiono kom-
wyposaone w nowe rozwizania konstrukcyjne, takie puterowymi urzdzeniami EBI LOCK 850/950. Cige
jak: stabilizatory iglic, spryste przytwierdzenia elemen- doposaanie CMK oraz prowadzone modernizacje
tw rozjazdu, nowe konstrukcje zamkni nastawczych, obiektw inynieryjnych, rozjazdw, sieci trakcyjnej
ruby spryste w krzyownicach, podkadki poliutera- i urzdze srk pozwalay na organizowanie odcinkw
nowe profilowane, krzyownice ze staym lub rucho- dowiadczalnych umoliwiajcych bicie rekordw prd-
mym dziobem, kontrolery iglic, urzdzenia hydrostar koci przy okazji jazd nowoczesnego taboru.
znanych producentw KOLTRAM, KZN Bieanw,
COGIFER Bydgoszcz, VAE i WEG zabudowano na 6. Budowniczowie Centralnej Magistrali
stacjach Psary, Gra Wodowska, Woszczowa Pn., Kolejowej
Knapwka i Korytw. Zbir ten stanowi pokan i re-
prezentatywn baz badawcz pod warunkiem, e zo- W minionych czterdziestu latach przy projektowaniu,
stanie objty obiektywnym metodycznym badaniem budowie i eksploatacji Centralnej Magistrali Kolejowej
zachowania si tych konstrukcji w miar przenoszonego byli zatrudnieni liczni specjalici z rnych dziedzin.
przez nie obcienia oraz ponoszonych nakadw na Autorom artykuu udao si odszuka w dokumentach
utrzymanie. cz nazwisk (rysunek 12), maj jednak wiadomo,
W poszukiwaniu nowych rozwiza konstrukcyjnych e nie jest to kompletna lista budowniczych CMK.
nawierzchni zabudowano na CMK odcinki dowiad-
czalne w torze nr 1 w km 170,850175,050 do bada
nawierzchni z podsypk kompozytow wedug propo-
zycji Politechniki Warszawskiej oraz w torze nr 1 w km
175,075180,000 do bada nowego typu cikich
Rysunek 12
Osoby zwizane z projektowaniem, budow i eksploatacj Centralnej Magistrali Kolejowej

OSOBY ZWIZANE Z PROJEKTOWANIEM, BUDOW I EKSPLOATACJ CENTRALNEJ MAGISTRALI KOLEJOWEJ


Pracownicy Pracownicy
Projektanci Pracownicy
Pracownicy Zakadw Kolejowych Pracownicy DOKP
Pracownicy z CBSiPBK
Ministerstwa Budownictwa Zakadw ZWUS i jednostek
COBiRTK KOLPROJEKT
Komunikacji i Przedsibiorstw Automatyki Katowice wykonawczych
w Warszawie Robt Kolejowych (KZZRi)
Janusz Gowacki Zdzisaw Wrblewski Stanisaw Wieczorek Stanisaw Makowski Suba inwestycyjna
Zakad Drogowy Generalny Projektant Zdzisaw Sobierajski Franciszek Smolicki Jerzy Jakimowicz
Andrzej Goaszewski Janusz Herszweld Ryszard Mazurek Stanisaw Wjcik Stefan Stachurski
Kazimierz Gawe Benon Matyaszczyk Jan Ziembla Stanisaw widerek Henryk Ptak Jerzy Brych
Marian Fijaek Antoni Czekaj Jan awida Irena Wierchua Jerzy Dbkowski
Suba drogowa Andrzej Oczykowski Jan Pieprzycki Stanisaw Winciorek Wodzimierz Korczyski Waldemar Wilim
Jerzy Grka Jzef Czubaczyski Nawierzchnia i podtorze Kazimierz Czy Stanisaw Jwik Sawomir Nalewajka
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej

mgr in. Jerzy Zalewski Kazimierz Towpik Witt Kaat Aleksander Kur Andrzej Kosiski
Stanisaw Sancewicz Henryk Kaczmara
in. Jerzy Zalewski Bogumi Mdry Zdzisaw Marciszak Stefan Majewski Andrzej Tomasik Suba ruchu
Piotr Wnorowski Wodzimierz Tomaszewski Jan Detyna Krzysztof Mczkowski
Zbigniew Kiela Edward Kos
Stefan Zalewski Czesaw Frajs Krzysztof Cholewa Mieczysaw Malec
Kazimiera Zieliska Bronisaw Gralski Marian Drodziel
Eugeniusz Skrzyski Olgierd Kubalczak
Suba inwestycyjna Jerzy Lewandowski Tadeusz Cigo Anastazy Stpie
Bolesaw Kowalski Grzegorz Parczuch Roman Ciecierski
Tadeusz Daszkiewicz Zdzisaw Pawela Suba drogowa Zenon Wieczorek
Ryszard Sikorski Obiekty inynieryjne Jerzy Kujawa
Marian Pochodya
Zakad Automatyki Waldemar Pietura Tadeusz Augustowski
Zbigniew Mocicki Zbigniew odziowski Stanisaw Rozin Suba automatyki
Suba automatyki Janusz Dyduch Eugeniusz Rutkowski Stefan Skrzyski
Jerzy Zboromirski Zbigniew Gaka Mirosaw epak
Tadeusz Szyszkowski Jan Suchodolski Trakcja elektryczna Marek Zieliski
Henryk Izdebski Zdzisaw Bays
Norbert Gruchaa Andrzej Radzik Wojciech Rybak
Kazimierz Makowski Andrzej Gd
Tadeusz Szmith Marek Boguciski
Zakad Trakcji Jan Hurkaa Bogdan Zalewski
Zenon Chruciski Wadysaw Dziuba
Suba trakcji elektrycznej Henryk Kapaski
Zofia Roman Stanisaw Wojciechowski Jerzy Mayska
Ryszard Grzybowski Wiesaw Seruga Andrzej Janasz Roman Malara
Henryk Jakszuk Zasilanie podstacji trakcyjnych Adam Romsicki Jacek Zatorski
Andrzej Wsiski Janusz Zielony
Ireneusz Powiaski Janusz aszcz
Edward Winiewski Jerzy Jarszak
Zbigniew Ciosek Ryszard Ryszewski
Sterowanie Ruchem Kolejowym Sawomir Pietraszek Krzysztof Wardawy
Roman Zawada Andrzej Baraski
Janusz Bernacki Edmund Zych
Jerzy Kurowski Stefan Grabowski
Henryk Michalczewski Stefan Kwiatkowski
Architektura Wodzimierz Olendrzyski Jerzy Kownacki
Zygmunt Polatyski Anatol Zubkow Wodzimierz Karczmarski Suba elektroenergetyczna
Barbara Matarewicz Jerzy Markowski Anna Michalska
Wiesaw Pko Stanisaw Wilewski Stanisaw Taczykowski Jerzy Zagozdon
Rudolf Lachert Jan Kwaniewski Tadeusz Szparug Tadeusz Skobel
Edward Miksza Zygmunt Szparug Tadeusz Oleksiewicz
Jan Walaszkowski Mirosaw Kowalczyk Stanisaw Janicki
Eugeniusz Wsik
Linie energetyczne potrzeb nietrakcyjnych Andrzej Jasik
Lech Sok
Franciszek Hofman Wodzimierz Jaboski
Zygmunt Nowak Jerzy Mocko
Technologia budowy linii Stanisaw Wjcik
Aleksander Janiszewski
21
22 Augustowski T., Goaszewski A.

7. Zakoczenie Literatura
Przedstawiony artyku wskazuje na wielkie zmiany 1. Centralna Magistrala Kolejowa lsk Warszawa,
w technice, technologii i wyposaeniu kolei w czasie Wydawnictwa Komunikacji i cznoci, Warszawa
budowy CMK. Nie przeszkadza to refleksji o imponu- 1977.
jcym zarwno wwczas, jak i dzi zakresie prac wy- 2. Jakszuk H.: Modernizacja sieci trakcyjnej i sieci za-
konanych przez 6 lat i 4 miesice przy budowie CMK. silania na CMK, (rkopis), Warszawa 2014.
Ocen wykonania tych prac jest pomylna czterdzie- 3. Krlikowski K.: Nowoczesne rozjazdy kolejowe na
stoletnia eksploatacja CMK. Przypomniane tu infor- CMK, (rkopis), Warszawa 2014.
macje s na tyle aktualne, e mog by pomocne no- 4. Makowski S.: Urzdzenia srk na CMK (rkopis),
wemu pokoleniu budowniczych, eksploatatorw Warszawa 2014.
i utrzymaniowcw linii kolejowych w Polsce. Dotycz 5. Materiay konferencji nt. Linie duych prdkoci
one nastpujcych zagadnie: na PKP Centralna Magistrala Kolejowa, SITK
1. Nadal jest aktualna dawno sprecyzowana zasada PLK SA Psary, Ostaniec 2004.
koniecznoci gbokiego rozeznania budowy geo- 6. Materiay konferencji nt. Linie o duych prdko-
logicznej na trasie budowanej lub modernizowanej ciach na przykadzie realizowanej Centralnej Ma-
linii. Rozpoznania kosztownego, ale oszczdzaj- gistrali Kolejowej lsk, SITK, Kielce 1975.
cego pniejszych niespodzianek, utrudnie eks- 7. Materiay konferencji nt. Modernizacja Central-
ploatacyjnych i kosztw. W przypadku CMK za- nej Magistrali Kolejowej wdroenie prdkoci
sad t uszanowano z bardzo dobrym rezultatem. pocigw 200/250 km/h, SITK, Naczw 2011.
2. Stosowane technologie wykonania obiektw iny- 8. Materiay konferencji nt. Projektowanie, budowa
nieryjnych i kubaturowych zostay przez lata eks- i utrzymanie infrastruktury w transporcie szyno-
ploatacji zweryfikowane w zakresie ich trwaoci, wym INFRASZYN SITK, Zakopane 2009.
a wynikajce wnioski pomogy w opracowaniu no- 9. Materiay rdowe Centrali PKP PLK SA, Cen-
wych technologii. trum Diagnostyki i Geodezji PLK SA, Zakadw
3. Okazao si, e zaostrzanie kryteriw i nawet jak Linii Kolejowych w Kielcach i Skarysku Kamien-
najstaranniejsze odbiory robt s mao skuteczne nej, Zakadu witokrzyskiego PKP Energetyka.
wobec saboci kontroli midzyoperacyjnych w pro- 10. Nowa jako w dalekobienej komunikacji pasa-
cesie technologicznym. erskiej PKP, Przegld Komunikacyjny, Warszawa
4. Oprcz wykonywanych przewozw CMK spenia listopad 1987.
rol poligonu dowiadczalnego dla nowych rozwi- 11. Specyfika utrzymania nawierzchni na liniach o duym
za technicznych, technologicznych i zwikszania nateniu przewozw, COBiRTK, Warszawa 1969.
prdkoci pocigw. Przeprowadzono na niej udane 12. Ustalanie optymalnych warunkw nawierzchni przy
eksperymenty z nawierzchni kolejow, urzdzeniami szybkociach do 160 km/h, COBiRTK, Warszawa 1964.
srk, sieci trakcyjn i zasilaniem energetycznym.
5. Prowadzone obecnie prace modernizacyjne spowo-
duj popraw stanu technicznego linii i umoliwi
wprowadzenie prdkoci 250 km/h. Konieczne jest
w tym celu pene wdroenie systemu utrzymania
i zwikszenie nakadw na utrzymanie. W przeciw-
nym razie czasy jazdy nie bd stabilne, a regular-
no kursowania pocigw bdzie niska.
6. Zatrudniony na CMK personel liniowy zdoby
w toku eksploatacji linii dowiadczenie, co bdzie
procentowa przy wdraaniu systemu utrzymania
linii z prdkoci pocigw 200/250 km/h.
Czterdzieci lat Centralnej Magistrali Kolejowej 23

40 years of Central Main Line


Summary
In the article a history of Central Main Line (CMK) was presented, starting from the analysis of possible concepts of effi-
cient connection by railway transport of Silesia with Central and North-Eastern regions of Poland, throughout preceding
clarification of its technical parameters. The studies, research, scientific works used and foreign experience were described.
Moreover, peculiarities of designing this line were presented as well as chosen construction solutions, which have histori-
cal value nowadays. In the further part a construction technology, equipment used, works organization, coordination
means of many different executing enterprises, as well as work acceptance and methods of evaluation of those works were
described. The CMK line history is extended by its operation in the subsequent specific periods, which ended by imple-
mentation for the first time in Poland of trains with speed of 160 km/h and the beginning of works on the implementation
of speed of 250 km/h. In the article there was presented how the CMK line became an important training ground for Polish
railways throughout creation of conditions for using modern technical equipment for this type of lines and their mainte-
nance systems. The process of construction and operations on the CMK line, presented in the article, was accompanied by
the process of completion, training and gaining of experiences by the personnel related to this line from different levels of
management, the list of which was placed in the final part. This list will be prolonged by their successors, who will connect
their professional life with this modern line. They will be continuing the CMK story.

Keywords: Central Main Line, technical parameters, design, construction, operation, technical equipment


P
(MK), -
-
, . , ,
. -
, -
. , , -
, ,
. MK -
, 160 /
250 /. ,
MK -
.
,
,
. , -
. MK.

: , , , ,
,