Vous êtes sur la page 1sur 50

PORADNIK

dla uczniw i nauczycieli


SPIS TRECI
SOWO OD ORGANIZATORW 3
KINO WARTOCI 4
ABC OLIMPIADY 5
Kalendarium 5
REGULAMIN OLIMPIADY 6
Informacje wstpne 6
1.Prawa i obowizki Organizatora 6
2.Struktura organizacyjna Olimpiady 6
3.Uczestnicy Olimpiady 8
4.Organizacja zawodw 8
5.Przepisy szczegowe 11
6.Tryb odwoawczy 12
7.Rejestracja przebiegu zawodw 12
8.Nagrody i uprawnienia 12
9.Postanowienia kocowe 13
Wana informacja dodatkowa 13
ZAKRES TEMATYCZNY OLIMPIADY 14
BIBLIOGRAFIA 15
Obowizujce zagadnienia i filmografia oraz zalecana bibliografia I Etap Olimpiady 15
Zalecana bibliografia II Etap Olimpiady 17
Zalecana bibliografia i materiay do wywiadw III Etap Olimpiady 19
WYBRANE ZAGADNIENIA Z ZAKRESU TEMATYCZNEGO OLIMPIADY 20
Osobowoci polskiego kina 20
Wkad Polakw w rozwj kinematografii na przeomie XIX/XX w. 21
Etyka i jzyk przekazu dziennikarskiego 22
System medialny w Polsce 23
Instytucje polskiego systemu medialnego 25
KRYTERIA OCENY PRAC UCZESTNIKW OLIMPIADY 26
Kryteria oceny analizy i interpretacji plakatu 26
Kryteria oceny analizy i interpretacji sceny filmowej 26
Kryteria oceny wywiadu 27
Kryteria oceny eseju 28
Kryteria oceny fotokastu 29
Kryteria oceny wypowiedzi ustnej oraz przykadowe pytania 29
PYTANIA TESTOWE Z PIERWSZEJ EDYCJI OLIMPIADY 31
Pytania z etapu I (szkolnego) 31
Pytania z etapu II (okrgowego) 34
PRZYKADOWE PRACE UCZESTNIKW PIERWSZEJ EDYCJI OLIMPIADY WRAZ ZOMWIENIEM 38
Analiza sceny i plakatu 38
Wywiad 42
Esej 44
CZYM BY DLA MNIE UDZIA W OLIMPIADZIE? WYPOWIEDZI UCZESTNIKW 48
KLUCZ ODPOWIEDZI 49
Pytania z etapu I (szkolnego) 49
Pytania z etapu II (okrgowego) 49

2
SOWO
OD
ORGANIZATORW
Szanowni Pastwo!

Jest mi niezwykle mio, e I Edycja Olimpiady, spotkaa si z tak duym zainteresowaniem ze strony
modziey szkolnej i dydaktykw. Przede wszystkim jestem jednak bardzo szczliwa, i tematyka filmu
i komunikacji spoecznej okazaa si by bliska tak duemu gronu modych ludzi. Wierz, e dziki tej inicja-
tywie, a take staraniom naszego caego Zespou, bdzie ich przybywa z roku na rok.

Przekazuj w Pastwa rce II wydanie broszury, stanowicej rdo wiedzy na temat Olimpiady i porusza-
nych na niej zagadnie. Dzielimy si w niej dowiadczeniami z I Edycji konkursu. Znajdziecie tu zarwno wiele
interesujcych tematw, ktre mog posuy jako inspiracja do realizacji zaj z zakresu filmu i komunikacji
spoecznej, jak i przykadowe testy oraz prace uczniw z poszczeglnych Etapw Olimpiady. Mam nadziej,
e informator ten okae si pomocnym narzdziem w przygotowaniach do II Edycji naszego konkursu,
a zawarte w nim rady zachc do udziau rzesz kolejnych, spragnionych wiedzy, filmowych pasjonatw.

Chciaabym rwnie podzikowa wszystkim osobom zaangaowanym w powstanie tej publikacji,


a w szczeglnoci Centralnemu Gabinetowi Edukacji Filmowej oraz czonkom Prezydium Komitetu Gwnego
Olimpiady: prof. UG, dr. hab. Krzysztofowi Kornackiemu, dr. Maciejowi Dowgielowi i mgr Annie Rwny.

ycz powodzenia wszystkim przyszym Uczestnikom Olimpiady i ich Opiekunom!

Anna Sienkiewicz-Rogowska
Przewodniczca Komitetu Gwnego
Olimpiady Wiedzy o Filmie
i Komunikacji Spoecznej

3
KINO
WARTOCI
Czym byoby ogldanie filmw bez poszukiwania i obecne w niej dylematy, jednak staym obowiz-
w nich wartoci? Bez ledzenia na ekranie postaw lub kiem czowieka pozostaje podtrzymanie wartoci
zachowa innych ludzi, bez obserwowania, jakich moralnych.
dokonuj wyborw i jakie konsekwencje wi si W tegorocznej edycji Olimpiady odwoamy
z tymi decyzjami. Czego szukamy, obserwujc wci si do filmw, przekazw medialnych, zjawisk
na nowo w kinie zbawcw galaktyki i dzielnych z zakresu komunikacji spoecznej, ktre prowokuj
szeryfw? Dlaczego cieszy nas pokonanie kadego do tworzenia ocen i sdw moralnych, prezentuj
nikczemnika, a ubolewamy nad kadym utraconym wane problemy spoeczne, demaskuj przemoc,
happy endem? Poniewa odbir filmu to nie tylko przejawy dyskryminacji i niesprawiedliwoci.
rozrywka, to take poznawanie siebie samego, Dozagadnie, wok ktrych bd budowane tego-
swoich czasw i otoczenia kulturowego, w ktrym roczne zadania, nale m.in.:
si znajdujemy. Kino wartoci to kino, dziki ktremu problem rozrniania dobra i za oraz ich
uczymy si odrnia dobro od za, rozpoznajemy obecnoci we wspczesnej kulturze,
wartoci moralne obecne w wiecie, dokonujemy Dekalog jako podstawa ycia moralnego,
trafnej oceny podejmowanych przez bohaterw poszukiwanie autorytetw i wzorcw
dziaa. Budujemy hierarchi wartoci. Po co? By byo osobowych,
nam atwiej rozwija wasn wraliwo moraln, rozwaania o ideaach mstwa, sprawiedliwoci,
ksztatowa tosamo i doskonali umiejtno wolnoci etc.,
poznawania siebie. By y lepiej i pikniej z samym przyjmowanie odpowiedzialnoci za wasne
sob i z innymi ludmi. sowa i czyny,
Jan Pawe II w Ordziu z 1995 roku powiedzia: problem manipulacji,
Kiedy kino, speniajc jedno ze swoich zasadniczych zasady etyki w przestrzeni medialnej oraz
zada, pokazuje realistyczny wizerunek czowieka, w filmie, szczeglnie dokumentalnym,
powinno stwarza te okazj do refleksji wycho- moralne aspekty pracy oraz rnych dziedzin
dzcej od rzeczywistoci nad konkretnymi warun- ycia publicznego,
kami, w jakich czowiek ten yje. Sowa te skupiaj moralny wymiar stosunku czowieka do wiata
nasz uwag na problemach wspczesnego wiata przyrody,
i na czowieku, ktrego losy determinuj warunki, etyczny wymiar ycia spoecznego, w tym
w jakich przyszo mu y. Zmienia si rzeczywisto szkolnego.

4
ABC
OLIMPIADY
Oglnopolska Olimpiada Wiedzy o Filmie przeprowadz wywiad z wylosowanym
i Komunikacji Spoecznej to jedyny tego typu inter- gociem specjalnym, napisz esej oraz,
dyscyplinarny konkurs w kraju. Adresowany jest on w trakcie wypowiedzi ustnej, odpowiedz
do modziey ze szk ponadgimnazjalnych. na jedno pytanie wylosowane spord
Skada si z trzech etapw: kilkudziesiciu pyta (przykadowe pytania
eliminacji szkolnych (listopad 2017 r.), podcza znajduj si w kolejnych rozdziaach
s ktrych Uczestnicy rozwizuj test on-line; broszury) oraz na jedno pytanie zwizane
zawodw okrgowych (stycze 2018 r.), z opracowanym w drugim etapie fotokastem.
na ktre Uczestnicy przygotowuj prac Aby wzi udzia w Olimpiadzie Wiedzy o Filmie
domow (fotokast) oraz rozwizuj test on-line i Komunikacji Spoecznej, naley zgosi si do dyrek-
z pytaniami zamknitymi i otwartymi (analiza tora szkoy, ktry powoa Komisj Szkoln.
plakatu i analiza sceny filmowej); Szczegowe informacje dla Uczestnikw
dwudniowych zawodw centralnych i nauczycieli dostpne s na stronie Olimpiady:
odbywajcych si w Warszawie (kwiecie www.fn.org.pl/olimpiada
2018 r.), w czasie ich trwania Uczestnicy

Kalendarium1
Rejestracja Komisji Szkolnych i uczniw w systemie elektronicznym 1.09.2017-21.10.2017
I Etap

I Etap Olimpiady (test on-line) 21.11.2017

Termin dostarczenia pracy wykonywanej przez Uczestnika w domu 8.01.2018


II Etap

II Etap Olimpiady (test on-line) 11.01.2018


III Etap

III Etap Olimpiady (etap centralny w Warszawie) 7-8.04.2018

1 Terminy mog zosta nieznacznie zmienione. Ostateczny harmonogram zostanie opublikowany na stronie Olimpiady do koca
lipca 2017 r.

5
REGULAMIN
OLIMPIADY
Informacje wstpne 2.3. Przygotowanie i dystrybucja materiaw
promocyjnych.
Olimpiada Wiedzy o Filmie i Komunikacji 2.4. Dziaanie na rzecz upowszechnienia
Spoecznej, zwana dalej Olimpiad, jest organi- Olimpiady.
zowana zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z 7 wrze- 2.5. Przeprowadzanie procesu rekrutacji
nia 1991 r. o systemie owiaty (t.j. Dz. U. z 2015 r. Uczestnikw Olimpiady.
poz. 2156, z pn. zm.), art. 43, 47 i 150 ustawy z 27 2.6. Rezerwacje sal do przeprowadzenia poszcze-
sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. glnych etapw Olimpiady.
z 2013 r. poz. 885 z pn. zm.) oraz rozporzdzeniem 2.7. Zapewnienie stabilnej platformy z narz-
Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 29 stycznia dziem egzaminacyjnym.
2002 r. w sprawie organizacji oraz sposobu przepro- 2.8. Organizowanie przebiegu poszczeglnych
wadzania konkursw, turniejw i Olimpiad (Dz. U z r. etapw Olimpiady, w tym uroczystego
2002, nr 13, poz. 125, z pn. zm.) i jest finansowana zakoczenia.
z dotacji Ministerstwa Edukacji Narodowej i rodkw 2.9. Publikacja wynikw poszczeglnych etapw
wasnych Organizatora. Dopuszczalna jest rwnie Olimpiady na stronie internetowej dedyko-
moliwo czciowego finansowania zawodw wanej Olimpiadzie.
przez inne instytucje wspomagajce stosownie do 3. Organizator zastrzega sobie prawo do:
wsplnych ustale i moliwoci budetowych. 3.1. Anulowania wynikw poszczeglnych
Olimpiada suy przywracaniu nalenego miejsca etapw lub nakazywania powtrzenia
w nauczaniu szkolnym wartociom humanistycznym zawodw w razie ujawnienia istotnych
i kulturze ze szczeglnym uwzgldnieniem kultury (naruszajcych Regulamin Olimpiady)
ojczystej. Olimpiada stawia sobie za cel poszerzenie nieprawidowoci.
interdyscyplinarnych kompetencji w zakresie wiedzy 3.2. Wykluczenia z udziau w Olimpiadzie
o filmie i nauki o komunikacji spoecznej w wymiarze Uczestnikw amicych Regulamin
praktycznym. Promuje i doskonali umiejtno wia- Olimpiady, wykluczenia z udziau
domego odbioru, rozwija i pogbia aktywne wsp- w Olimpiadzie Uczestnikw etapu przepro-
uczestnictwo w kulturze. W dalszej perspektywie wadzonego przez dan Komisj niezgodnie
wspomaga rozwj cieki zawodowej modziey, z Regulaminem lub/i Harmonogramem
umoliwiajc podjcie studiw wyszych w obszarze Olimpiady.
dyscyplin zwizanych z zainteresowaniami uczniw. 3.3. Rozstrzygania sporw i prowadzenia arbi-
W trakcie Olimpiady wiedza i umiejtnoci trau w sprawach dotyczcych Olimpiady
uczniw sprawdzane s w taki sposb, aby pobu- i jej Uczestnikw.
dzi twrcze mylenie oraz ksztatowa umiejtno 3.4. Nawizywania wsppracy z Partnerami,
samodzielnej pracy, co przyczyni si do lepszego ktrymi mog zosta uczelnie wysze, orga-
przygotowania do nauki w szkoach wyszych. nizacje pozarzdowe i eksperckie oraz zrze-
szenia nauczycieli i praktykw.
W odniesieniu do punktw 3.1-3.2. Organizator
1. Prawa i obowizki Organizatora dziaa w porozumieniu z Komitetem Gwnym.
1. Organizatorem Olimpiady jest Filmoteka
Narodowa Instytut Audiowizualny z siedzib 2. Struktura organizacyjna Olimpiady
w Warszawie przy ul. Wabrzyskiej 3/5, 02-739
w Warszawie, tel. (22) 845 50 74, fax (22) 646 53 1. Organizator.
73, e-mail: olimpiada@fn.org.pl. 1.1. Sprawami organizacyjnymi Olimpiady
2. Zadaniem Organizatora jest przeprowadzanie zajmuje si we wsppracy z Prezydium
corocznych edycji Olimpiady, a w szczeglnoci: Komitetu Gwnego powoany przez
2.1. Powoanie organw koniecznych dla reali- Organizatora, Koordynator. Sprawami admi-
zacji zada zwizanych z organizacj nistracyjno-finansowymi zajmuje si ksi-
Olimpiady i udzielenie im niezbdnego gowy oraz pracownicy administracyjni.
wsparcia merytorycznego oraz finansowego. 1.2. Organizator, we wsppracy z Komitetem
2.2. Przygotowanie Harmonogramu Olimpiady. Gwnym, przed rozpoczciem kadej

6
kolejnej edycji Olimpiady, publikuje na 2.5.8. Moe przyzna dyplomy i nagrody za
stronie internetowej Olimpiady Informator zasugi dla rozwoju Olimpiad szkolnych
o Olimpiadzie Wiedzy o Filmie i Komunikacji nauczycielom, ktrzy byli opiekunami
Spoecznej zawierajcy m.in. Program, naukowymi Laureatw bd Laureatw
Harmonogram, Regulamin oraz szczeg- i Finalistw.
owe wytyczne zwizane z jej organizacj 2.5.9. Rozpatruje odwoania w kwestiach
i literatur zalecan w przygotowaniach do merytorycznych.
zawodw wszystkich stopni. 2.5.10. Na wniosek Przewodniczcego moe
2. Komitet Gwny. dokooptowa nowych czonkw
2.1. Komitet Gwny jest powoywany przez Komitetu Gwnego.
Organizatora. (Zacznik nr 1a2). 2.5.11. Powouje odpowiedni liczb
2.2. Komitet Gwny ma siedzib w siedzibie Komitetw Okrgowych, ktre prze-
Organizatora i korzysta ze wszystkich prowadzaj II Etap w poszczeglnych
adresw kontaktowych podanych w 1 pkt. wojewdztwach. W skad Komitetw
1 Regulaminu. powinny wchodzi co najmniej trzy
2.3. W skad Komitetu Gwnego Olimpiady osoby (Zacznik nr 1c). Komitet wybiera
wchodz: przedstawiciele Organizatora, spord siebie przewodniczcego.
nauczyciele akademiccy uniwersytetw, 2.5.12. Przewodniczcy odpowiada za:
nauczyciele szk ponadgimnazjalnych, zapewnienie kademu z Uczestnikw,
powoani przez Organizatora. S to wybitni na czas trwania zawodw drugiego
znawcy dziedzin objtych programem stopnia, komputera ze stabilnym,
Olimpiady. skutecznym dostpem do internetu,
2.4. Realizacj biecych prac Komitetu speniajcym wszystkie wymagania
Gwnego zajmuje si Prezydium Komitetu okrelone przez Komitet Gwny,
Gwnego, skadajce si z Przewodniczcego, stworzenie rwnych warunkw
Wiceprzewodniczcego i Sekretarza nauko- udziau dla Uczestnikw
wego. Prezydium Komitetu Gwnego z niepenosprawnoci,
powouje Komitet Gwny. (Zacznik nr 1b). zadbanie o przebieg zawodw
2.5. Komitet Gwny Olimpiady: zgodny z wytycznymi niniejszego
2.5.1. Opracowuje i przedstawia Regulaminu, w szczeglnoci nad
Organizatorowi program Olimpiady samodzieln prac Uczestnika,
oraz zmiany w tym dokumencie, jest kontakt z Komitetem Gwnym.
odpowiedzialny za poziom meryto- 2.5.13. Powouje Komisj Centraln (Zacznik
ryczny Olimpiady. nr 1d).
2.5.2. Przygotowuje i zatwierdza zestawy 2.5.14. Moe delegowa cz swoich upraw-
zada wszystkich etapw zawodw nie i obowizkw na:
wraz z zasadami ich jednolitej oceny; Komisje Szkolne w zakresie przepro-
przekazuje je Komisjom przeprowa- wadzenia I Etapu,
dzajcym zawody w sposb unie- Komitety Okrgowe w zakresie
moliwiajcy ich nieuprawnione przeprowadzenia II Etapu,
ujawnienie do chwili rozpoczcia Komisj Centraln w zakresie prze-
zawodw. prowadzenia III Etapu.
2.5.3. Opracowuje wykaz zalecanej literatury 3. Do realizacji zawodw I stopnia w szkoach
na poszczeglne etapy Olimpiady. powouje si Komisje Szkolne. Za powoanie
2.5.4. Powouje Komisje przeprowadzajce Komisji spord czonki i czonkw grona peda-
i sprawdzajce prace z zawodw II i III gogicznego oraz jej prace odpowiada dyrekcja
stopnia. szkoy zgoszonej do udziau w Olimpiadzie
2.5.5. Przyznaje tytu Laureata lub Finalisty zgodnie z 3pkt 4.1. Regulaminu. Komisja
w zalenoci od miejsca zajtego na powinna zapewni tajno zada I stopnia do
punktowej licie wynikw Etapu III na chwili rozpoczcia zawodw, przeprowadzenie
podstawie ustalonych kryteriw. zawodw zgodnie ze wskazwkami otrzymanymi
2.5.6. Wydaje Laureatom i Finalistom od Organizatora, w tym za ich Regulaminowy
zawiadczenia zgodnie z obowizu- przebieg i samodzielno pracy zawodnikw.
jcym wzorem i dyplomy oraz przy- W skad Komisji powinny wchodzi co najmniej
znaje nagrody. trzy osoby, a jedn z nich jest nauczyciel informa-
2.5.7. Moe przyzna inne wyrnienia tyki (Zacznik nr 1e). Komisja wybiera spord
Uczestnikom zawodw III stopnia. siebie przewodniczcego.

2 Zaczniki do pobrania z Regulaminu Olimpiady dostpnego na stronie:


www.fn.org.pl/olimpiada

7
3.1. Przewodniczcy odpowiada za: 5. Uczestnicy Olimpiady na I i II Etapie (test on-line)
zapewnienie kademu z Uczestnikw na bd korzystali z kont na platformie edukacyjnej
czas trwania zawodw I stopnia komputera Olimpiady wygenerowanych przez Organizatora.
ze stabilnym, skutecznym dostpem do 5.1. Organizator przele dane dostpowe
internetu, speniajcym wszystkie wyma- Uczestnikw do kont na platformie, na
gania okrelone przez Komitet Gwny adres e-mail Przewodniczcego Komisji
i przekazane Szkoom, ktrych uczniowie Szkolnej/Okrgowej, minimum 5 dni przed
zostali zakwalifikowani do zawodw, rozpoczciem kadego z Etapw. W przy-
stworzenie rwnych warunkw udziau padku problemw z otrzymaniem wiado-
dla Uczestnikw z niepenosprawnoci, moci, Przewodniczcy zobowizany jest
zadbanie o przebieg zawodw zgodny poinformowa o tym fakcie Organizatora
z wytycznymi niniejszego Regulaminu, minimum 3 dni przed rozpoczciem danego
w szczeglnoci nad samodzieln prac Etapu Olimpiady.
Uczestnika, 5.2. Uczestnicy powinni otrzyma dane dost-
kontakt z Komitetem Gwnym. powe do swojego konta na platformie
4. Kada z Komisji, o ktrych mowa w 2, jest w dniu przeprowadzenia danego Etapu
kierowana przez Przewodniczcego, ktry Olimpiady, tu przed jego rozpoczciem.
odpowiada za prawidowy przebieg zawodw, 6. Uczestnicy Olimpiady powinni zapozna si
wszczeglnoci za przestrzeganie Regulaminu z niniejszym Regulaminem i go przestrzega,
oraz za sporzdzenie kompletnej dokumentacji a take wyrazi zgod na przetwarzanie
danego Etapu Olimpiady, a nastpnie przeka- swoich danych osobowych w zakresie wyma-
zanie jej Komitetowi Gwnemu. ganym organizacj Olimpiady. Kady Uczestnik
potwierdza te fakty, podpisujc owiadczenie
3. Uczestnicy Olimpiady (Zacznik nr 2).
7. Uczestnik ma prawo do:
1. Adresatami Olimpiady s uczniowie dotychcza- 7.1. Zwolnienia na czas zawodw z zaj
sowych szk ponadgimnazjalnych znajduj- szkolnych.
cych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. 7.2. Otrzymania zwrotu kosztw zakwatero-
2. W Olimpiadzie mog rwnie uczestniczy za wania i wyywienia dla potrzeb uczestnictwa
zgod Komitetu Gwnego laureaci konkursw, w zawodach III stopnia, wedug zasad okre-
rekomendowani przez Komisje konkursowe oraz lonych przez Organizatora i opublikowa-
uczniowie szk podstawowych, gimnazjw, nych na stronie internetowej Olimpiady.
zasadniczych szk zawodowych i szk bran- 7.3. Skadania odwoa do Komitetu Gwnego
owych I stopnia, ktrzy realizuj indywidualny Olimpiady od decyzji waciwej Komisji lub
program lub tok nauki rekomendowani przez Komitetu, zgodnie z trybem odwoawczym
szko. okrelonym w 6.
3. Zawodnicy zobowizani s do przestrzegania
oglnie przyjtych norm spoecznych, w tym
uczciwej, samodzielnej pracy przy rozwizy- 4. Organizacja zawodw
waniu zada, oraz do informowania Organizatora
Olimpiady o wszelkich zastrzeeniach. 1. Zawody maj charakter indywidualny.
4. By wzi udzia w Olimpiadzie, Uczestnik powi- 1.1. Do zawodw mog przystpi tylko osoby,
nien zgosi si do powoanej w szkole Komisji ktre maj przy sobie wany dokument
Szkolnej. List zawodnikw z danej szkoy zgasza tosamoci (legitymacj szkoln, dowd
na Olimpiad Komisja Szkolna. Rejestracja osobisty lub inny dokument ze zdjciem
Uczestnikw na zawody przez Komisj Szkoln potwierdzajcy tosamo).
przebiega w nastpujcy sposb: 1.2. Podczas zawodw niedopuszczalne jest
4.1. Komisja Szkolna dokonuje elektronicznej uycie jakichkolwiek pomocy, chyba e
rejestracji szkoy poprzez stron internetow Organizator zdecyduje inaczej.
Olimpiady, wraz z podaniem skadu Komisji 1.3. Nieuregulowane przez Komitet Gwny
Szkolnej i danych zgaszanych Uczestnikw. kwestie dotyczce spraw porzdko-
4.2. Rejestracja odbywa si w ustalonych dla wych (rozsadzenie uczniw, zbieranie
danej edycji Olimpiady terminach, podanych prac, umieszczenie zegara itp.) oraz prze-
na stronie internetowej Olimpiady. biegu zawodw, rozstrzyga kadorazowo
4.3. W czasie rejestracji wygenerowane zostaje Organizator zawodw danego stopnia.
zgoszenie, ktre naley wydrukowa, 2. Zawody s trjstopniowe:
podpisa, podstemplowa pieczci szkoy Zawody I stopnia odbywaj si w szkoach,
oraz wysa do Komitetu Gwnego w usta- Zawody II stopnia odbywaj si w skali
lonym terminie (decyduje data stempla okrgw,
pocztowego) na adres Organizatora (1 pkt. Zawody III stopnia odbywaj si w skali
1 Regulaminu). oglnokrajowej.

8
3. Komitet Gwny sprawuje funkcj nadzorcz nad 4.6. Do II Etapu Olimpiady przechodz Uczestnicy,
organizacj i przebiegiem zawodw wszystkich ktrzy otrzymali co najmniej 65% punktw
stopni. moliwych do zdobycia, jednak nie wicej
4. I Etap Olimpiady: ni 100 osb.
4.1. I Etap przeprowadzaj Komisje Szkolne 4.7. W cigu 7 dni od otrzymania wszystkich
w szkoach zgoszonych terminowo protokow z przebiegu I Etapu, Komitet
Organizatorowi, drog przewidzian Gwny podejmuje decyzj w sprawie
w Regulaminie zgodnie z Harmonogramem zatwierdzenia wynikw I Etapu i publikuje je
Olimpiady. Wykaz zgoszonych szk umiesz- na stronie internetowej Olimpiady.
czany jest na stronie internetowej Olimpiady. 4.8. Komisje Szkolne przechowuj przez dwa lata
4.2. Eliminacje szkolne odbywaj si we wszyst- dokumentacj I Etapu, na ktr skadaj si:
kich szkoach na terenie caego kraju w trybie zgoszenia uczestnictwa,
on-line. powoanie czonkw Komisji Szkolnej
4.3. Zawody odbywaj si w formule skadajcej (Zacznik nr 1e),
si z testu udostpnionego Uczestnikom owiadczenia czonkw Komisji Szkolnej
przez Komitet Gwny w cile okrelonym o zachowaniu tajemnicy konkursowej
czasie za porednictwem platformy (Zacznik nr 4),
edukacyjnej Olimpiady, w szyfrowanym kopia protokou z przebiegu I Etapu
poczeniu. Olimpiady (Zacznik nr 3a),
4.3.1. Uczestnicy udzielaj odpowiedzi na protokoy dyskwalifikacji Uczestnikw
pytania testowe z zakresu okrelonego (Zacznik nr 5).
na stronie internetowej Olimpiady, 4.9. Komitet Gwny zastrzega sobie moliwo
w nieprzekraczalnym czasie 60 minut. delegowania do danej szkoy swojego przed-
Zakres tematyczny eliminacji szkol- stawiciela, celem stwierdzenia prawidowego
nych odpowiada znajomoci zagad- przeprowadzenia I Etapu Olimpiady.
nie z podstawy programowej IV 5. II Etap Olimpiady:
etapu edukacyjnego z przedmiotw: 5.1. Zawody II stopnia skadaj si z dwch czci.
jzyk polski, wiedza o kulturze, wiedza
5.2. Cz pierwsza zawodw II stopnia odbywa
o spoeczestwie, w stopniu wystar-
si w formule zadania wykonywanego
czajcym do uzyskania oceny bardzo
zdalnie przez Uczestnika, czego efektem
dobrej na zakoczenie nauki przed-
musi by praca dostarczona poczt na adres
miotu oraz dobrej znajomoci zagad-
Komitetu Gwnego w terminie wskazanym
nie ujtych w czci staej programu
przez Komitet Gwny.
Olimpiady. Program Olimpiady
5.2.1. Cz pierwsza zawodw II stopnia
oraz wykaz literatury obowizujcej
polega na przygotowaniu autorskiej
Uczestnikw znajduj si na stronie
pracy, podejmujcej temat przewodni
internetowej Olimpiady.
4.3.2. Pytania maj form tekstow, ale Olimpiady, zrealizowanej w formule
mog by wzbogacone o materia fotokastu.
rdowy (krtka notka, grafika, zdjcie, 5.2.2. Kada nadesana na Olimpiad praca
nagranie audio, nagranie wideo). powinna zawiera metryk pracy,
4.4. Komisja Szkolna ma prawo zdyskwalifi- owiadczenie o tym, e praca nie jest
kowa zawodnika na skutek stwierdzenia plagiatem oraz owiadczenie doty-
niesamodzielnoci odpowiedzi lub niespe- czce zgody na publikacj pracy
nienia warunkw formalnych okrelonych i przeniesienie na rzecz Organizatora
w Regulaminie. autorskich praw majtkowych z tego
4.5. W cigu 7 dni od daty I Etapu Olimpiady, tytuu (Zacznik nr 6). Brak metryki i/
Przewodniczcy Komisji Szkolnej powinien: lub podpisanych owiadcze skutkuje
wprowadzi wyniki Uczestnikw przyznaniem Uczestnikowi 0 punktw
Olimpiady do elektronicznego protokou za dan prac.
udostpnionego na stronie internetowej 5.2.3. W zwizku z kodowaniem nadesanych
Olimpiady, prac Uczestnik nie moe podawa
przesa na adres Komitetu Gwnego swojego imienia i nazwiska w treci
podpisany przez wszystkich czonkw fotokastu (np. napisach pocztko-
Komisji protok z przebiegu I Etapu wych/kocowych), a take opisywa
Olimpiady (Zacznik nr 3a), pliku audio-wideo swoimi danymi. Nie
przesa na adres Komitetu Gwnego dostosowanie si do tego wymogu
owiadczenie dyrektora szkoy o posia- skutkowa bdzie dyskwalifikacj.
daniu penej dokumentacji I Etapu Instrukcje do przesania i opisania
Olimpiady (Zacznik nr 3b). materiau organizator zamieci na

9
stronie Olimpiady z co najmniej 5.6. Autorskie prace, testy i odpowiedzi na
miesicznym wyprzedzeniem. pytania otwarte zawodw II stopnia ocenia
5.2.4. Cz pierwsza zawodw II stopnia Komisja wskazana przez Komitet Gwny.
odbywa si w przedziale czasowym Komisja ma 16 dni na ocen.
wyznaczonym przez Komitet Gwny. 5.7. W cigu 5 dni od otrzymania ocen Komisji,
5.2.5. Brak nadesanej pracy (fotokastu) Komitet Gwny podejmuje decyzj
skutkuje dyskwalifikacj Uczestnika w sprawie zatwierdzenia wynikw II
i brakiem moliwoci wzicia udziau Etapu i publikuje je na stronie interne-
w kolejnych etapach Olimpiady. towej Olimpiady. Do IIIEtapu przechodzi
5.3. Cz druga zawodw II stopnia odbywa 25 Uczestnikw z najwyszym wynikami
si w formule testu i dwch pyta otwar- w zawodach II stopnia. Jeeli wicej ni
tych udostpnionych Uczestnikom przez jedna osoba uzyskaa wynik zapewniajcy
Komitet Gwny w cile okrelonym czasie miejsce, o udziale w III Etapie decyduje
za porednictwem platformy edukacyjnej liczba punktw uzyskanych za odpowiedzi
Olimpiady, w szyfrowanym poczeniu. na pytania otwarte w zawodach II stopnia.
5.3.1. Cz druga zawodw II stopnia prze- Jeeli po przyjciu kryterium dodatkowego
prowadzana jest rwnoczenie we nie ma moliwoci wyonienia tylko 25
wszystkich okrgach. Uczestnikw, o udziale w III Etapie decyduje
5.3.2. Okrgi ustalane s co roku przez liczba punktw uzyskanych za wykonanie
Organizatora na podstawie rozkadu autorskiej pracy fotokastu.
terytorialnego Uczestnikw zakwalifi- 5.8. Komitet Gwny przechowuje przez 3 lata
kowanych do zawodw II stopnia. dokumentacj II Etapu Olimpiady, na ktr
5.3.3. W kadym z tych okrgw zawody skadaj si:
II stopnia mog by organizowane listy Uczestnikw,
przez Komitet Okrgowy lub czonkw powoania czonkw Komitetw
Komitetu Gwnego. Okrgowych (Zacznik nr 1c),
5.3.4. Uczestnicy odpowiadaj na pytania owiadczenia czonkw Komitetw
testowe i dwa pytania otwarte Okrgowych o zachowaniu tajemnicy
z zakresu okrelonego na stronie konkursowej (Zacznik nr 4),
internetowej Olimpiady, w nieprze- protokoy z przebiegu II Etapu Olimpiady
kraczalnym czasie 120 minut. Zakres (Zacznik nr 7),
tematyczny eliminacji okrgowych protokoy dyskwalifikacji Uczestnikw
odpowiada znajomoci zagadnie (Zacznik nr 5),
z podstawy programowej IV etapu autorskie prace Uczestnikw.
edukacyjnego z przedmiotw: 5.9. Komitet Gwny zastrzega sobie moli-
jzyk polski, wiedza o kulturze, wo delegowania do danego Komitetu
wiedza o spoeczestwie, w stopniu Okrgowego swojego przedstawiciela,
niezbdnym do uzyskania oceny celem stwierdzenia prawidowego przepro-
celujcej na zakoczenie nauki przed- wadzenia II Etapu Olimpiady.
miotu oraz bardzo dobrej znajomoci 6. III Etap Olimpiady:
zagadnie ujtych w czci zmiennej 6.1. Zawody III stopnia przeprowadza Komisja
programu Olimpiady. Program Olimpiady Centralna powoana przez Komitet Gwny.
oraz wykaz filmografii i literatury 6.2. Zakres tematyczny zawodw III stopnia odpo-
obowizujcych Uczestnikw znajduj wiada znajomoci zagadnie wykraczajcych
si na stronie internetowej Olimpiady. poza program szkolny wskazany w programie
5.3.5. Pytania maj form tekstow, ale Olimpiady. Program Olimpiady oraz wykaz lite-
mog by wzbogacone o materia ratury obowizujcej Uczestnikw znajduj si
rdowy (krtka notka, grafika, zdjcie, na stronie internetowej Olimpiady.
nagranie audio, nagranie wideo). 6.3. Zawody odbywaj si w jednym miejscu
5.4. Komitet Okrgowy moe zdyskwalifikowa i skadaj si z trzech czci organizowanych
Uczestnika na skutek stwierdzenia niesa- w cigu dwch dni.
modzielnoci odpowiedzi lub niespe- 6.4. I cz zawodw III stopnia polega na
nienia warunkw formalnych okrelonych napisaniu eseju. Na I cz przeznacza si
w Regulaminie. 120minut.
5.5. Komitety Okrgowe w cigu 4 dni od daty 6.5. II cz zawodw III stopnia polega na
drugiej czci zawodw II stopnia przesyaj odpowiedzi ustnej. W czci I tego zadania
na adres Komitetu Gwnego dokumenty Uczestnik losuje 1 z puli kilkudziesiciu pyta
zwizane z przeprowadzeniem II Etapu i odpowiada na nie przed Komisj ocenia-
Olimpiady. jc. Odpowied poprzedzona zostanie

10
10 minutami na przygotowanie si. W II dokumentacj dotyczc III Etapu, na ktra
czci wypowiedzi ustnej Uczestnik otrzy- skadaj si:
muje pytanie od Komisji dotyczce zreali- lista Uczestnikw,
zowanego przez niego, podczas II Etapu powoanie czonkw Komisji Centralnej
Olimpiady, fotokastu. Cao rozmowy nie (Zacznik nr 1),
moe przekroczy 10 min. owiadczenia czonkw Komisji
6.6. III cz zawodw III stopnia polega na Centralnej o zachowaniu tajemnicy
przeprowadzeniu wywiadu z wylosowanym konkursowej (Zacznik nr 4),
gociem specjalnym Olimpiady oraz zreda- protok z przebiegu III Etapu Olimpiady
gowaniu odbytej rozmowy pod ktem (Zacznik nr 9),
jej publikacji. Wywiad nie moe przekro- protokoy dyskwalifikacji Uczestnikw
czy 10 minut. Na zredagowanie wywiadu (Zacznik nr 5),
dokumentacj w sprawie powoania
przeznacza si nie wicej ni 150 minut.
Olimpiady,
W zwizku z kodowaniem prac Uczestnik nie
informatory Olimpiady, programy wszyst-
moe podawa swojego imienia i nazwiska
kich edycji Olimpiady oraz zestawy zada,
w treci wywiadu.
testw i studiw przypadku wykorzysty-
6.7. III cz zawodw III stopnia jest reje- wanych we wszystkich trzech etapach
strowana poprzez nagranie audio lub zawodw; protokoy z eliminacji okr-
wideo. Uczestnik moe zoy owiad- gowych i centralnych, listy Laureatw
czenie o zgodzie na zapis odpowiedzi i nauczycieli, ktrzy przygotowywali
ustnej (Zacznik nr 8a) lub braku zgody na Laureatw do Olimpiady, rejestr zawiad-
zapis odpowiedzi ustnej (Zacznik nr 8b). cze wydanych Laureatom i Finalistom.
Nagrania mog by wykorzystane w celu
weryfikacji odpowiedzi Uczestnikw IIIEtapu
Olimpiady w zwizku z realizacj trybu
5. Przepisy szczegowe
odwoawczego lub do publikacji w celach 1. Organizator Olimpiady na kadym szczeblu
edukacyjnych i promocyjnych, wycznie za dooy stara, aby terminy zawodw Olimpiady
zgod Uczestnika Olimpiady. Brak zgody na nie pokryway si z terminami zawodw
zapis odpowiedzi ustnej skutkuje niemoli- Olimpiad pokrewnych.
woci skorzystania z trybu odwoawczego. 2. Organizator Olimpiady na kadym szczeblu
6.8. Komisja Centralna ma prawo zdyskwalifi- dooy stara, aby uwzgldni potrzeby osb
kowa zawodnika na skutek stwierdzenia niepenosprawnych, po wczeniejszym zgo-
niesamodzielnoci odpowiedzi lub niespe- szeniu Organizatorowi udziau takich osb
nienia warunkw formalnych okrelonych w zawodach przez Komisj Szkoln. Przed
w Regulaminie. kadym z etapw Olimpiady, na ktre skada
6.9. Komisja Centralna ma 16 dni na ocen si cz pisemna (I i II Etap) Uczestnik o stwier-
poszczeglnych czci zawodw III stopnia. dzonej dysleksji lub dysgrafii moe przekaza
6.10. W cigu 2 dni od otrzymania ocen Komisji, do Komitetu Gwnego odpowiednie aktualne
Komitet Gwny podejmuje decyzj zawiadczenie o dysfunkcji z waciwej poradni.
w sprawie zatwierdzenia wynikw III Etapu Komisja oceniajca bierze pod uwag zawiad-
czenie o dysfunkcji, jeli nisza ocena pracy
i publikuje je na stronie internetowej
wynika wycznie ze stwierdzonych w nim trud-
Olimpiady.
noci w poprawnym pisaniu. Zawiadczenie
6.11. Tytu Laureata otrzymuje 12 Uczestnikw
powinno zosta przekazane listem poleconym
zawodw III stopnia, ktrzy uzyskali
na adres Organizatora, minimum tydzie przed
najwicej punktw, tytu Finalisty otrzymuj rozpoczciem danego etapu (decyduje data
pozostali Uczestnicy zawodw III stopnia. wpynicia dokumentu).
6.12. Organizator przyznaje tytuy Laureata 3. Dyskwalifikacja:
1,2,3,4,5 miejsca na podstawie punktacji 3.1. W wypadku niestawienia si na zawody
uzyskanej przez Uczestnikw w III Etapie dowolnego Etapu (w tym niewykonanie
Olimpiady. zadania domowego), Uczestnik niezalenie
6.13. Uroczyste zakoczenie danej edycji od przyczyny nieobecnoci traci prawo do
Olimpiady odbywa si podczas Festiwalu dalszego w niej udziau.
Filmoteki Szkolnej w Warszawie, na ktry 3.2. Komitet Gwny ma prawo (rwnie na
zapraszani s Uczestnicy, ktrzy uzyskali wniosek Komisji Szkolnej lub Komitetw
tytu Laureata, wraz z opiekunami. Okrgowych) wykluczy z dalszego udziau
6.14. W czasie wolnym dla Uczestnikw mog w Olimpiadzie (rwnie w nastpnych jej
by organizowane imprezy towarzyszce. edycjach) zawodnikw zachowujcych
6.15. Komitet Gwny przechowuje przez 5 lat si nieregulaminowo (np. korzystajcych

11
z pomocy, niepracujcych samodzielnie). dania weryfikacji uzyskanej oceny.
3.3. Uczestnik podlega dyskwalifikacji z dalszego 5. Prezydium Komitetu Gwnego rozpatruje
udziau w zawodach w przypadku niedope- odwoanie i udziela odpowiedzi w najkrtszym
nienia warunkw formalnych okrelonych moliwym terminie, nie duszym jednak ni 14 dni
w Regulaminie Olimpiady. od daty otrzymania odwoania. Odpowied udzie-
3.4. Komitet Gwny moe dokona dyskwalifi- lana jest na pimie i przesyana Uczestnikowi listem
kacji zawodnikw z danego Etapu w przy- poleconym.
padku, gdy Komisja Szkolna i/lub Komisja 6. Decyzje Prezydium Komitetu Gwnego doty-
Okrgowa nie dotrzymaa warunkw czce odwoa s ostateczne.
organizacji eliminacji szkolnych i/lub okr-
gowych, w szczeglnoci poprzez niedo-
trzymanie terminu organizacji zawodw, 7. Rejestracja przebiegu zawodw
niedotrzymanie terminu przesania proto- 1. Dopuszczalna jest rejestracja fotograficzna i (lub)
kou, odesanie dokumentw niepod- wideo niektrych zdarze dla celw archiwalnych
pisanych przez zobowizanych do tego
i promocyjnych np. rozdanie dyplomw, zdjcie
czonkw Komisji Szkolnej i/lub Komitetu
zbiorowe itp.
Okrgowego, jak rwnie w przypadku
2. Zawody III stopnia s w czci ustnej
negatywnej opinii co do prawidowoci
rejestrowane.
przebiegu zawodw wydanej przez wydele-
gowanego do szkoy obserwatora. 2.1. Rejestracja odbywa si poprzez nagranie
3.5. Pkt 3.2. obowizuje take w wypadku audio lub wideo.
wykrycia nieprawidowoci w postpowaniu 2.2. Zarejestrowane odpowiedzi mog by
Uczestnika ju po zakoczeniu zawodw. wykorzystane w celu weryfikacji wynikw
Dyskwalifikacja Finalisty lub Laureata uzyskanych w czasie zawodw dla potrzeb
oznacza automatycznie utrat danego przeprowadzenia postpowania odwoaw-
tytuu. czego lub w celach edukacyjnych i promo-
4. Przed wejciem na sal, w ktrej bd odbywa cyjnych wycznie za zgod Uczestnika
si zawody Uczestnicy powinni okaza doku- Olimpiady.
ment potwierdzajcy ich tosamo. Czonkowie
Komisji odnotowuj obecno Uczestnikw na
licie. Po odznaczeniu na licie Uczestnik powi- 8. Nagrody i uprawnienia
nien zaj wskazane miejsce na sali.
1. Szczegowy tryb przyznawania tytuu Finalisty
5. Niezwocznie po upywie Regulaminowego
i Laureata Olimpiady okrelono wyej w 4 pkt.
czasu przeznaczonego na rozwizanie zada
6.10 niniejszego Regulaminu.
Uczestnicy zaprzestaj udzielania odpowiedzi
2. Uprawnienia Laureatw i Finalistw okrela
i pozostaj na miejscu.
rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej
z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunkw
6. Tryb odwoawczy i sposobu oceniania, klasyfikowania i promo-
wania uczniw i suchaczy oraz przeprowadzania
1. Uczestnik, ktry uwaa, e wynik, jaki uzyska sprawdzianw i egzaminw w szkoach publicz-
w czasie zawodw nie odzwierciedla, zgodnie ze nych (Dz. U. Nr 83 poz. 562, z pn. zm.).
schematem oceniania, treci zawartych w jego 3. Potwierdzeniem uzyskania uprawnie Laureata
pracy lub e zawody byy prowadzone z narusze- i Finalisty jest zawiadczenie, ktrego wzr
niem Regulaminu, ma prawo zoenia odwoania stanowi Zacznik do Rozporzdzenia Ministra
do Komitetu Gwnego. Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 29 stycznia
2. Odwoania dotyczce wynikw zawodw skada 2002 r. w sprawie organizacji oraz sposobw
si pisemnie, listem poleconym do Prezydium przeprowadzania konkursw, turniejw
Komitetu Gwnego w terminie do 3 dni od ogo- i Olimpiad (Dz. U. z 2002 r. Nr 13 poz. 125, z pn.
szenia wynikw (decyduje data stempla poczto-
zm.).
wego) z jednoczesnym powiadomieniem poczt
4. Laureatom Olimpiady mog by przyzna-
elektroniczn (warunek konieczny) na adres
wane nagrody rzeczowe lub finansowe. Rodzaj
olimpiada@fn.org.pl lub oddajc je osobicie
i warto nagrd zaley od stanu finansw
w siedzibie Komitetu Gwnego za potwierdze-
niem zwrotnym. Olimpiady oraz pozyskanych sponsorw.
3. Odwoanie powinno zawiera moliwie szczeg- 5. Organizator moe rwnie przyzna nagrod
owy opis przyczyny odwoania, opis okolicznoci opiekunowi merytorycznemu Laureata, w przy-
istotnych dla oceny zasadnoci odwoania oraz padku, gdy jest on uprawnionym reprezen-
dane kontaktowe. tantem szkoy Laureata.
4. Uczestnik, ktry nie wyrazi zgody na zapis audio 6. Organizator Olimpiady przyznaje rwnie
lub wideo pozbawiony jest moliwoci zoenia w miar moliwoci nagrody Finalistom.

12
7. Nie obowizuj jednolite zasady przyjmowania Audiowizualny z siedzib przy ul. Wabrzyska 3/5,
Laureatw i Finalistw stopnia centralnego na 02-739 Warszawa, tel. (22) 845 50 74, fax (22) 646
studia wysze. Zgodnie z art. 169 ust. 6 ustawy 53 73, e-mail: olimpiada@fn.org.pl.
z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie Podanie danych osobowych wskazanych w zgo-
wyszym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z pn. zm.) szeniu uczestnictwa jest dobrowolne, niemniej
s one co 3 lata okrelane w uchwaach senatw jednak stanowi warunek udziau w Olimpiadzie.
uczelni i podawane do wiadomoci publicznej. Dane osobowe Uczestnikw Olimpiady s prze-
8. Zasady przyjmowania Laureatw i Finalistw twarzane zgodnie z ustaw z 29 sierpnia 1997 r.
stopnia centralnego na studia wysze okrelane o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2015
s przez uczelnie i podawane do wiadomoci r. poz. 2135, z pn. zm.), wycznie w celu prze-
publicznej w sposb zwyczajowo przyjty prowadzenia oraz zapewnienia transparent-
w danej uczelni. noci wynikw Zawodw. Uczestnicy Olimpiady
maj prawo dostpu do swoich danych oraz ich
poprawiania.
9. Postanowienia kocowe 5. Wszelkie informacje dotyczce: procesu reje-
stracji, warunkw uczestnictwa i przebiegu
1. Decyzje w sprawach nieobjtych powyszym
Olimpiady s zamieszczane na stronie inter-
Regulaminem podejmuje Komitet Gwny
netowej Olimpiady, ktra jest podstawowym
w porozumieniu z Organizatorem.
kanaem komunikacji midzy Organizatorem
2. Zgoszenie udziau w Olimpiadzie oraz wzicie
i Uczestnikami.
w niej udziau oznacza akceptacj warunkw
6. Niniejszy Regulamin obowizuje od 30 czerwca
niniejszego Regulaminu.
2017 r.
3. Komitet Gwny Olimpiady moe te organi-
zowa jednorazowe, okolicznociowe konkursy
tematyczne.
4. Komitet Gwny Olimpiady prowadzi archiwum
Wana informacja dodatkowa
akt z zawodw wszystkich stopni, w ktrym Zasady przyjmowania Laureatw i Finalistw
gromadzi w szczeglnoci: stopnia centralnego na studia wysze okrelane
dokumentacje w sprawie powoania Olimpiady, s przez uczelnie i podawane do wiadomoci
prace pisemne Uczestnikw zawodw II publicznej w sposb zwyczajowo przyjty w danej
i III stopnia, rejestr wydanych zawiadcze uczelni. Z roku na rok mog one ulega zmianie,
i dyplomw Laureatw, informatory Olimpiady dlatego Uczestnicy Olimpiady, a w szczeglnoci
i tematy zawodw, ci, ktrzy nie zdaj egzaminu maturalnego w tym
listy Laureatw i ich opiekunw, samym roku, w ktrym otrzymuj tytu Laureata lub
dokumentacj statystyczn i finansow. Finalisty, zobowizani s do samodzielnego spraw-
Administratorem danych osobowych Uczestnikw dzania informacji dotyczcych przyj olimpijczykw
Olimpiady jest Filmoteka Narodowa Instytut na studia.

13
ZAKRES
TEMATYCZNY
OLIMPIADY
Rozwj rodzajw i gatunkw filmowych Wzajemne relacje popkultury i filmu.
w rnych okresach historycznych. Wpyw estetyki nowych mediw na jzyk
Kino autorskie a kino gatunkw. filmu.
Osobowoci polskiego kina. Etyka w filmie dokumentalnym.
Gwne nurty i kierunki w polskim kinie np.: Etyka i jzyk przekazu dziennikarskiego.
socrealizm, szkoa polska, kino moralnego Specyfika podstawowych rodzajw
niepokoju, nurt obrachunkw ze stalinizmem, i gatunkw dziennikarskich.
kino lektur szkolnych, trzecie kino polskie, kino System medialny w Polsce.
poprzeomowe, Pokolenie 2000. Cechy komunikacji masowej i komunikowania
rodki filmowego wyrazu. publicznego.
Wkad Polakw w rozwj kinematografii na Osobowoci polskiego dziennikarstwa.
przeomie XIX/XX w. Metody i techniki komunikacji.
Historia kina polskiego. Instytucje polskiego systemu medialnego.
Festiwale i nagrody filmowe (polskie Konwergencja mediw we wspczesnym
i wiatowe). dziennikarstwie i filmie.
Instytucje wspierajce polsk twrczo Symplifikacja przekazw medialnych.
filmow. Sztuka retoryki i rne techniki komunikacji
Audiowizualne repozytoria cyfrowe w Polsce. spoecznej.
Dokonania polskich twrcw filmowych na Perswazja i manipulacja w mediach.
arenie midzynarodowej. Reklama i PR jako procesy komunikacji.
Od pomysu do premiery. Zawody filmowe Wpyw kultury na teksty reklamowe.
i etapy powstawania filmu.

14
BIBLIOGRAFIA
Obowizujce zagadnienia i filmografia oraz zalecana bibliografia I Etap Olimpiady

Zagadnienia
1. Z zakresu wiedzy o filmie: 2. Z zakresu komunikacji spoecznej:
Historia polskiego kina. Sztuka retoryki i rne techniki komunikacji
rodki filmowego wyrazu. spoecznej.
Rozwj rodzajw i gatunkw filmowych Perswazja i manipulacja w mediach.
w rnych okresach historycznych. Specyfika podstawowych rodzajw i gatunkw
Od pomysu do premiery. Zawody filmowe dziennikarskich.
i etapy powstawania filmu. Instytucje polskiego systemu medialnego.
Osobowoci polskiego kina. Osobowoci polskiego dziennikarstwa.
Festiwale i nagrody filmowe (polskie i wiatowe).

Zalecana bibliografia
1. Z zakresu wiedzy o filmie: 2. Z zakresu komunikacji spoecznej:
Bordwell D., Thompson K., Film Art. Sztuka Bortnowski S., Warsztaty dziennikarskie,
filmowa. Wprowadzenie, Warszawa 2010. Warszawa 2013.
EKRANy 3-4(13-14)/2013 (Festiwale filmowe, Chudziski E. (red.), Sownik wiedzy o mediach,
cz: Temat numeru). Bielsko-Biaa 2009.
Hollender B., Od Wajdy do Komasy, Warszawa Kuziak M., Jak mwi, rozmawia, przemawia?,
2014. Bielsko-Biaa 2008.
Hollender B., Od Kutza do Czekaja, Warszawa Pisarek W., O mediach i jzyku, Krakw 2007.
2016. Pokorna-Ignatowicz K. (red.), Polski system
Klejsa K., Nurczyska-Fidelska E., Sitarski P., medialny 1989-2011, Krakw 2013.
KysT., Kino bez tajemnic, Warszawa 2009. https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/
Lubelski T., Historia kina polskiego, Krakw handle/11315/6423/Polski%20system%20
(dwa wyd.: 2009 lub 2015). medialny_PokornaIgnatowicz_Katarzyna_2013.
Nurczyska-Fidelska E. (red.), Kino polskie pdf?sequence=1
wtrzynastu sekwencjach, Krakw 2005. Wojtak M., Analiza gatunkw prasowych,
Przylipiak M., Kino stylu zerowego. Z zagadnie Lublin 2008.
estetyki filmu fabularnego, Gdask 1994.
Wysocki G., Epidemia chronicznej serialozy,
Dwutygodnik, wyd. 60/07-201,
http://www.dwutygodnik.com/artykul/2395-
-epidemia-chronicznej-serialozy.html
(dostp: 2017.05.30)

15
Filmy z Filmoteki Szkolnej wedug lekcji
Kino myli Kino o kinie
Krzysztof Zanussi: Struktura krysztau [74] Krzysztof Kielowski: Amator [117]
Zbigniew Rybczyski: Tango [8] Marcel oziski: wiczenia warsztatowe [12]
Sia symbolu Malarskie inspiracje
Andrzej Wajda: Popi i diament [97] Andrzej Wajda: Brzezina [99]
Feliks Falk: nowela w TVP Solidarno, Piotr Dumaa: agodna [11]
Solidarno (etiuda pt. Krtka historia jednej Esej filmowy
tablicy) [5] Krzysztof Zanussi: Iluminacja [87]
Grzegorz Skurski: Chleb [10] Grzegorz Krlikiewicz: Prekursor [18]
Rozdroa historii W krgu tradycji romantycznej
Andrzej Wajda: Czowiek z marmuru [153] Julian Antoniszczak: Pan Tadeusz. Ksiga I.
Pawe Kdzierski: Dokd? [1605] Gospodarstwo [10]
Tadeusz Konwicki: Lawa [129]
Zapisy przeszoci
Na styku kultur
Maciej Drygas: Usyszcie mj krzyk [46]
Tadeusz Konwicki: Dolina Issy [102]
Dariusz Jaboski: Fotoamator [55]
Wojciech Staro: Syberyjska lekcja [58]
Wok narodowych stereotypw
Nowe szaty mitu
Andrzej Munk: Eroica [78] Zdzisaw Kuda: Syzyf [8]
Julian Antoniszczak: Ostry film zaangaowany [7] Andrzej Wajda: Kana [91]
Gorzki miech Akcja, fabua, widowisko
Andrzej Munk: Zezowate szczcie [107] Wojciech Jerzy Has: Rkopis znaleziony w
Daniel Szczechura: Fotel [5] Saragossie [177]
W krzywym zwierciadle Zbigniew Rybczyski: Oj! Nie mog si
Andrzej Kondratiuk: Hydrozagadka [70] zatrzyma! [10]
Julian Antoniszczak: Polska kronika non-came- Czowiek religijny
rowa Nr. 1 [10] Tomasz Bagiski: Katedra [7]
Portrety zbiorowoci Krzysztof Kielowski: Dekalog, 1 [53]
Kazimierz Kutz: Sl ziemi czarnej [100] Micha Waszyski: Dybuk [100]
Grzegorz Pacek: Jestem zy [29] Moje korzenie
Midzy fikcj a rzeczywistoci Jacek Bawut: Kraj urodzenia [26]
Wojciech Marczewski: Ucieczka z kina Wolno Andrzej Wajda: Ziemia obiecana [179]
[87] Filmy wraz z opracowaniami s dostpne na stronie
Grzegorz Koncewicz: Exit [10] www.filmotekaszkolna.pl.

Polecane witryny
1. www.filmotekaszkolna.pl
2. www.akademiapolskiegofilmu.pl
3. www.edukacjafilmowa.pl
4. http://www.bbc.co.uk/polish/specials/1712_guide_festivals/index.shtml (dostp: 2017.05.30)
5. http://www.imdb.com/awards-central/ (dostp: 2017.05.30)

16
Zalecana bibliografia II Etap Olimpiady3

Zalecana bibliografia
1. Z zakresu wiedzy o filmie Leathers D. G., Komunikacja niewerbalna,
Folga-Januszewska D., (koncepcja, tekst Warszawa 2007.
iopracowanie), Ach! Plakat filmowy w Polsce, Skworz A., Nizioek A. (red.), Biblia dziennikar-
Olszanica 2000. stwa, Krakw 2010.
Koodyski A., Zarbski K.J. (red.), Historia kina. Wjcik K., Public Relations. Wiarygodny dialog
Wybrane lata, Warszawa 1998. zotoczeniem, Warszawa 2015.
Kosecka B., Piotrowska A., Kocoowski W., Wszoek M., Reklama. Operacjonalizacja pojcia,
Panorama kina najnowszego 1980-1995, Krakw 2015.
Krakw 1997. 4. W krgu kina wartoci
Lubelski T., Sowiska I., Syska R.(red.), Historia Autorzy kina europejskiego, (oprac. zbiorowe),
kina, Tom I-III, Krakw 2009-2015. t. I - VI, Krakw, Warszawa 2003-2011 (samo-
Paewski J., Historia filmu. Wyd. V poszerzone, dzielnie wybrane artykuy).
Warszawa 2001. Autorzy kina polskiego, (oprac. zbiorowe),
Sitkiewicz P., Polska szkoa animacji, Gdask t.I-III, Krakw 2003-2007 (samodzielnie
2011. wybrane artykuy).
Wojnicka J., Katafiasz O., Sownik wiedzy Helman A., Akira Kurosawa, Warszawa 1970.
ofilmie, Bielsko-Biaa 2005. * Kornacki K., Kino polskie wobec katolicyzmu,
2. Z zakresu wiedzy o mediach Gdask 2005.
Kluszczyski R.W., Estetyka sztuki nowych Kornatowska M., Federico Fellini (wyd.
mediw, medialarts.pl, dowolne).
http://www.medialarts.pl/download/skrypty/ Kulig A., Spotkanie etyki i filmu w twrczoci
Estetyka-sztuki-nowych-mediow.pdf Krzysztofa Kielowskiego,
(dostp: 2016.09.07). http://www.akademiapolskiegofilmu.pl/pl/
Lipszyc J. (red.), Cyfrowa przyszo. Edukacja historia-polskiego-filmu/artykuly/spotkanie-
medialna i informacyjna w Polsce raport etyki-i-filmu-w-tworczosci-krzysztofa-
otwarcia, Warszawa 2012,
kieslowskiego/63 (dostp: 2017.05.30).
https://nowoczesnapolska.org.pl/wp-content/
Kumierczyk S., Ksiga filmw Andrieja
uploads/2012/01/Raport-Cyfrowa-
Tarkowskiego, Warszawa 2012.
Przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87-.pdf
* Kumierczyk S., Zagubieni w drodze: film
(dostp: 2016.06.05).
fabularny jako obraz dowiadczenia wewntrz-
Macioek D., Poleszak D., Wpyw manipulacji
nego, Warszawa 1999.
medialnej na ksztatowanie si tosamoci
Kwartalnik Filmowy 2000/3-4 (etyka i estetyka).
wspczesnej modziey, Kultura Media
Teologia 2014 nr 19, s. 45-59, Kwartalnik Filmowy 2016/96 (metafizyka).
http://www.kmt.uksw.edu.pl/media/pdf/ Lubelski T. (red.), Kino Krzysztofa Kielowskiego
kmt_2014_19_maciolek_poleszak.pdf Krakw 1998.
(dostp: 2016.09.07). * Lis M., Figury Chrystusa w Dekalogu
3. Z zakresu komunikacji spoecznej Krzysztofa Kielowskiego, Opole 2007 .
Bauer Z., Chudziski E., Dziennikarstwo i wiat Mka-Malatyska K., Bl istnienia. La Strada
mediw. Nowa edycja, Krakw 2012. (1954) Federico Felliniego,
Benedikt A., Reklama jako proces komunikacji, http://edukacjafilmowa.pl/la-strada-1954/
Wrocaw 2004. (dostp 2017-05-30).
Budzyski W., Public relations strategia * Marczak M., Niepokj i tsknota, kino wobec
inowe techniki kreowania wizerunku, wartoci: o filmach Krzysztofa Zanussiego,
Warszawa 2008. Olsztyn 2011.
Dobek-Ostrowska B., Polski system medialny Rutkowski R., Stacie si jak dzieci! O twr-
na rozdrou: media w polityce, polityka w czoci filmowej Andrieja Tarkowskiego, Znak
mediach, Wrocaw 2011. 2007/luty/621,
Goban-Klas T., Media i komunikowanie http://www.miesiecznik.znak.com.pl/6212007-
masowe, Warszawa 2005. rafal-rutkowskistancie-sie-jak-dzieci-o-
Hartley P., Komunikowanie interpersonalne, tworczosci-filmowej-andrieja-tarkowskiego/
Wrocaw 2006. (dostp: 2017.05.30).
3 Na II Etapie Olimpiady obowizuje bibliografia z I Etapu, rozszerzona o wymienione pozycje.

17
* Tes U. (red.), W stron kina filozoficznego, Wspomnienie o Ingmarze Bergmanie audycja
Krakw 2011. Anna Fuksiewicz, Sezon na Dwjk, Program
Wajda: czowiek, kino, polityka Drugi PR, 03.08. 07.
https://youtu.be/qbeN-9ZnWM0 http://www2.polskieradio.pl/_files/2006122809
(dostp 2017.05.30). 4816/2007080110454395.mp3
Wajda A., O polityce, o sztuce, o sobie, wstp, (dostp 2017.05.30).
wybr i ukad tekstw M. Malatyska, Warszawa * Zaremba-Penk J., Lisiecki M. (red.),
2000. Czowieczestwo bez granic : wymiary kultury
Szczepaski T., Zwierciado Bergmana, Gdask w twrczoci Akiry Kurosawy, Bydgoszcz 2015.
2007 (lub inne wydanie). Zawiliski S. (red.), Zanussi przemiany,
* Workowski A., Refleksja filozofa o kinie wartoci, Wrocaw 2009.
http://www.opoka.org.pl/biblioteka/I/IC/
wam_2011_kino_01.html (dostp 2017.05.30). * lektury dodatkowe

18
Zalecana bibliografia i materiay do wywiadw III Etap Olimpiady4

Zalecana bibliografia
1. Z zakresu wiedzy o filmie wspczesnej, Warszawa 2015.
Adamczak M., Globalne Hollywood, filmowa Marecki P., Kino niezalene w Polsce 1989-2009
Europa i polskie kino po 1989 roku, Gdask Historia mwiona, Warszawa 2009.
2010. Talarczyk-Gubaa M., Biay mazur. Kino kobiet w
Giycki M., Zmudziski B. (red.), Polski film polskiej kinematografii, Pozna 2013.
animowany, Warszawa 2008. Winiewska A.(red.), Polskie kino dokumentalne
Gwd A. (red.), Kino po kinie, Warszawa 2010. 1989-2009 Historia polityczna, Warszawa 2011.
Hendrykowska M., Historia polskiego filmu 2. Z zakresu wiedzy o mediach
dokumentalnego t. I-II, Pozna 2015. Filiciak M., Media, wersja beta, Gdask 2013.
Kurz I., Kwiatkowska P., Zaremba . (opr.), Kopecka-Piech K. (red.), Zmiany medialne i
Antropologia kultury wizualnej. Zagadnienia komunikacyjne. T. 1-2, Gdask 2015.
iwybr tekstw, Warszawa 2012. 3. Z zakresu komunikacji spoecznej5
Majmurek J., Ronduda . (red.), Kino-Sztuka. 4. W krgu kina wartoci6
Zwrot kinematograficzny w polskiej sztuce

Materiay do wywiadw
1. Publikacje ksikowe kana kultowe rozmowy wywiad
Bielas K., Dzianina z misa, Warszawa 2009. z Magorzat Szumowsk,
Grobel L., Sztuka wywiadu. Lekcje mistrza, https://www.youtube.com/
Warszawa 2006. watch?v=WpGfNwCt-5o
Grzela R., Rozum spokornia: rozmowy z twr- kana znani.nam.nieznani wywiad
cami kultury, Warszawa 2000. z Tomaszem Saprykiem,
Wszystko jest lekko dziwne. Jerzy Radziwiowicz https://www.youtube.com/
w rozmowie z ukaszem Maciejewskim, watch?v=mtTuQ1hVtro
Warszawa 2012. Rozmowy poszczeglne: Andrzej Wajda
2. Strony internetowe (dostp 2017.05.30) (ninateka.edu),
kana kultowe rozmowy wywiad ukaszem http://ninateka.pl/film/
Barczykiem, rozmowy-poszczeg-lne-andrzej-wajda
https://www.youtube.com/
watch?v=eHMyNi2_GkQ

4 Na III Etapie Olimpiady obowizuje bibliografia z I i II Etapu, rozszerzona o wymienione pozycje


5 Na III Etapie Olimpiady obowizuje bibliografia przytoczona w czci Z zakresu komunikacji spoecznej wymagana na I i II Etapie
Olimpiady.
6 Na III Etapie Olimpiady obowizuje bibliografia przytoczona w czci W krgu kina wartoci wymagana na II Etapie Olimpiady.

19
WYBRANE ZAGADNIENIA
Z ZAKRESU TEMATYCZNEGO
OLIMPIADY

Osobowoci polskiego kina

Wybrane zagadnienia
kompozytorzy muzyki filmowej twrcy kina moralnego niepokoju
operatorzy filmowi twrcy kina czasu przeomu ustrojowego
scenografowie osobowoci w polskim kinie xxi w
scenarzyci dokumentalici
reyserzy kobiety w polskim kinie
gwiazdy kina midzywojennego polscy twrcy filmowi odnoszcy
wybitni aktorzy rnych pokole midzynarodowe sukcesy.
twrcy polskiej szkoy filmowej

Wymagania z podstawy programowej


1. Jzyk polski 2. Wiedza o kulturze
ucze poznaje wybrane filmy z twr- ucze zna dwudziestowieczne dziea reprezen-
czoci polskich reyserw (np. Krzysztofa tujce rne dziedziny sztuki (literatur, archi-
Kielowskiego, Andrzeja Munka, Andrzeja tektur, plastyk, muzyk, teatr, fotografi, film,
Wajdy, Krzysztofa Zanussiego). sztuk nowych mediw) i dostrzega zwizki
pomidzy nimi.

Warto przeczyta
Autorzy kina polskiego, (oprac. zbiorowe), Hollender B., Od Kutza do Czekaja, Warszawa
t. I-III, Krakw 2003-2007 (samodzielnie 2016.
wybrane artykuy). Klejsa K., Nurczyska-Fidelska E., Sitarski P., Kys T.,
Filmoteka Szkolna opracowania Kino bez tajemnic, Warszawa 2009.
filmoznawcze oraz komentarze filmowe na Lubelski T., Historia kina polskiego 1895-2014,
temat twrczoci wybranych autorw kina Krakw 2015.
polskiego (www.filmotekaszkolna.pl) Nurczyska-Fidelska E. (red.), Kino polskie
Hollender B., Od Wajdy do Komasy, w trzynastu sekwencjach, Krakw 2005.
Warszawa 2014.

Przykadowe sowa kluczowe


Andrzejewski Jerzy Bajon Filip Barszczewska Ryszard Cybulski Zbigniew wikliska Mieczysawa
Elbieta Bawut Jacek Bodo Eugeniusz Brandys Dylewska Jolanta Dymsza Adolf Edelman
Kazimierz Braun Ewa Braunek Magorzata Bugajski Pawe Englert Jan Falk Feliks Fertner Antoni

20
Figura Katarzyna Gajos Janusz Harasimowicz oziski Pawe Machulski Jan Machulski Juliusz
Cezary Has Wojciech Jerzy Holland Agnieszka Marczewski Wojciech Morgenstern Janusz Munk
Idziak Sawomir Janda Krystyna Jdrusik Kalina Andrzej Negri Pola Olbrychski Daniel Pawlikowski
Kaczmarek Jan A.P. Kamiski Janusz Karabasz Pawe Penderecki Krzysztof Pieprzyca Maciej
Kazimierz Kawalerowicz Jerzy Kdzierzawska Polaski Roman Preisner Zbigniew Ptak Krzysztof
Dorota Kielowski Krzysztof Kilar Wojciech Kolski Rybczyski Zbigniew Seweryn Andrzej Smarzowski
Jan Jakub Komasa Jan Komeda-Trzciski Krzysztof Wojciech Smosarska Jadwiga Sobociski Piotr
Konwicki Tadeusz Koszaka Marcin Kot Tomasz Sobociski Witold Starski Allan Starski Ludwik Stuhr
Krauze Krzysztof Kulesza Agata Kutz Kazimierz Jerzy Stuhr Maciej Szaflarska Danuta Szapoowska
Lenartowicz Stanisaw Linda Bogusaw Lorenc Grayna Szumowska Magorzata Tyszkiewicz Beata
Micha apicki Andrzej azarkiewicz Magdalena Wajda Andrzej Wars Henryk Wickiewicz Robert
epkowska Ilona omnicki Tadeusz oziski Marcel Zamachowski Zbigniew Zanussi Krzysztof

Wkad Polakw w rozwj kinematografii na przeomie XIX/XX w.

Wybrane zagadnienia
wynalazki Kazimierza Prszyskiego pionierskie animacje lalkowe Wadysawa
eseje Bolesawa Matuszewskiego pocztkiem Starewicza
naukowej refleksji nad filmem dzki Teatr ywych fotografii braci
dziaalno operatorska Bolesawa Krzemiskich pierwszym staym kinem na
Matuszewskiego ziemiach polskich
pierwsze polskie filmy dokumentalne Sfinks Aleksandra Hertza pierwsz polsk
Anto pierwszy raz w Warszawie pierwszym wytwrnia filmow.
polskim filmem fabularnym

Wymagania z podstawy programowej


1. Jzyk polski: 2. Wiedza o kulturze:
ucze szuka literatury przydatnej do opra- ucze wskazuje rne funkcje dziea sztuki (np.
cowania rnych zagadnie; selekcjonuje j estetyczn, komunikacyjn, spoeczn, uyt-
wedug wskazanych kryteriw (w zasobach kow, kultow, poznawcz, ludyczn);
bibliotecznych korzysta zarwno z tradycyj- 3. Historia (gimnazjum):
nego ksigozbioru, jak i z zapisw multimedial- ucze identyfikuje najwaniejsze wynalazki
i odkrycia XIX w. oraz wyjania nastpstwa
nych i elektronicznych, w tym Internetu);
ekonomiczne i spoeczne ich zastosowania;
ucze tworzy przedmiotowe bazy danych
ucze przedstawia skutki przewrotu technicz-
zawierajce informacje zdobywane w toku nego i postpu cywilizacyjnego, w tym dla
nauki; rodowiska naturalnego;
ucze dostrzega i nazywa zwizek midzy ucze przedstawia nowe zjawiska kulturowe,
dzieem a sytuacj spoecznohistoryczn w tym narodziny kultury masowej i przemiany
i obyczajami epoki, w ktrej powstao; obyczajowe.

Warto przeczyta
Kino klasyczne, Historia kina, T. II, red. T. Lubelski T., Historia kina polskiego 1895-2014,
Lubelski, I. Sowiska, R. Syska, Krakw 2012. Krakw 2015.
Kino nieme. Historia kina, T. I, red. T. Lubelski, I. Wojnicka J., Katafiasz O., Sownik wiedzy o
Sowiska, R. Syska, Krakw 2009. filmie, Bielsko-Biaa 2005.

21
Wykad prof. Tadeusza Lubelskiego: Pocztki http://www.akademiapolskiegofilmu.
kina na ziemiach polskichw ramach Akademii pl/pl/historia-polskiego-filmu/
Polskiego Filmu archiwum-wykladow/256/256

Przykadowe sowa kluczowe


aeroskop animacja animacja lalkowa animacja B. Matuszewskiego obturator oywione foto-
poklatkowa fotografia Aleksander Herc iluzjon grafie Pikna Lukanida pionierzy kina pleograf
kamera kinematograf kinetoskop kino jarmarczne Kazimierz Prszyski Wadysaw Starewicz
kinoteatr Krzemiscy (Wadysaw i Antoni) wytwrnia filmowa Sfinks
Bolesaw Matuszewski Nowe rdo historii

Etyka i jzyk przekazu dziennikarskiego

Wybrane zagadnienia
wartoci obiektywne i powszechne zjawisko tabloidyzacji
w odniesieniu do mediw i dziennikarzy rodzaje i funkcje komunikatw medialnych
zapisy Karty Etycznej Mediw i Kodeksu Etyki rodzaje komunikowania midzyludzkiego
Dziennikarskiej Stowarzyszenia Dziennikarzy manipulacja medialna jej formy, techniki
Polskich i wpyw na odbiorcw
dziennikarze wobec swoich rozmwcw wolno sowa a wolno mediw
i odbiorcw nieuczciwe zabiegi retoryczne
rola mediw deontologicznych nowe gatunki dziennikarskie.

Wymagania z podstawy programowej:


1. Jzyk polski: ucze wskazuje zwizki midzy rnymi
ucze dostrzega w wiecie konflikty wartoci aspektami utworu (estetycznym, etycznym
(np. rwnoci i wolnoci, sprawiedliwoci i poznawczym);
i miosierdzia) oraz rozumie rda tych ucze rozpoznaje specyfik tekstw publicy-
konfliktw; stycznych (artyku, felieton, reporta) (...); odczy-
ucze stosuje uczciwe zabiegi perswazyjne, tuje zawarte w odbieranych tekstach infor-
zdajc sobie spraw z ich wartoci i funkcji; macje zarwno jawne, jak i ukryte;
wystrzega si nieuczciwych zabiegw ucze zna pojcie aktu komunikacji jzykowej
erystycznych; i wskazuje jego skadowe (nadawca, odbiorca,
ucze dostrzega zwizek jzyka z obrazem kod, komunikat, kontekst), dostrzega i omawia
wiata; wspczesne zmiany modelu komunikacji jzy-
ucze dostrzega zwizek jzyka z wartociami, kowej (np. rnice midzy tradycyjn komu-
rozumie, e jzyk podlega wartociowaniu, nikacj ustn lub pisan a komunikacj przez
(np. jzyk jasny, prosty, zrozumiay, obrazowy, Internet);
pikny), jest narzdziem wartociowania, ucze rozpoznaje i nazywa funkcje tekstu
a take rdem poznania wartoci (utrwa- (informacyjn, poetyck, ekspresywn, impre-
lonych w znaczeniach nazw wartoci, takich sywn w tym perswazyjn);
jak: dobro, prawda, pikno; wiara, nadzieja, ucze rozpoznaje manipulacj jzykow
mio; wolno, rwno, braterstwo; Bg, w tekstach reklamowych (...);
honor, ojczyzna; solidarno, niepodlego, ucze wskazuje rne sposoby wyraania
tolerancja); wartociowa w tekstach.
ucze dostrzega obecne w utworach literac- 2. Wiedza o spoeczestwie:
kich oraz innych tekstach kultury wartoci naro- ucze wyjania, jakimi zasadami etycznymi
dowe i uniwersalne; powinny si kierowa media i ocenia przykady

22
kontrowersyjnych dziaa dziennikarzy do dobra. wiadomo moralna. Rola sumienia
i mediw; w prawidowym rozwoju wewntrznym. Sdy
ucze krytycznie analizuje przekazy medialne, i oceny moralne. Przykady patologii w zakresie
oceniajc ich wiarygodno i bezstronno oraz wiadomoci moralnej.
odrniajc informacje od komentarzy; Problem manipulacji. Obecno dobra i za we
ucze wyjania, na czym polega zasada wspczesnej kulturze.
wolnoci sowa, i wskazuje na przypadki jej Moralne aspekty pracy i rnych dziedzin
naduycia. ycia publicznego. Etyki zawodowe. Przykady
3. Etyka (zagadnienia): kodeksw etycznych. Korupcja jako negatywne
Wymiar moralny ycia czowieka. Zdolno zjawisko naruszajce kodeksy etyczne.
rozpoznawania wartoci i powszechne denie

Warto przeczyta
Bortnowski S., Warsztaty dziennikarskie, przemawia?, Bielsko-Biaa 2008.
Warszawa 2013. Macioek D., Poleszak D., Wpyw manipulacji
Chudziski E. (red.), Sownik wiedzy o mediach, medialnej na ksztatowanie si tosamoci
Bielsko-Biaa 2009. wspczesnejmodziey, Kultura Media
Moralno kamery komentarz filmoznawczy Teologia 2014 nr 19, s. 45-59
prof. T. Lubelskiego oraz opracowania (http://www.kmt.uksw.edu.pl/media/pdf/
filmoznawcze zawarte w lekcji nr 2 Filmoteki kmt_2014_19_maciolek_poleszak.pdf)
Szkolnej. Leathers D. G., Komunikacja niewerbalna,
Goban-Klas T., Media i komunikowanie Warszawa 2007.
masowe, Warszawa 2005. Pisarek W., O mediach i jzyku, Krakw 2007
Hartley P., Komunikowanie interpersonalne, Skworz A., Nizioek A. (red.), Biblia
Wrocaw 2006. dziennikarstwa, Krakw 2010.
Kuziak M., Jak mwi, rozmawia,

Przykadowe sowa kluczowe


czwarte wadza erystyka etyka dziennikarska etyka wasnoci prawo propaganda punkt widzenia
zawodowa godno czowieka Hiena Roku info- Rada Etyki Mediw redundancja retoryka stronni-
tainment informator kodeksy filmowe kodeksy czo sumienno tabloidyzacja techniki manipu-
postpowania mediw Krajowa Rada Radiofonii lacji tendencyjno wiarygodno wadza mediw
i Telewizji Laur Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich wasno intelektualna wolno mediw wolno
lojalno manipulacja media masowe netykieta sowa zasada obiektywizmu zasada oddzielania
niezaleno dziennikarska nowomowa ochrona informacji od komentarza zasada pierwszestwa
danych osobowych odbiorca masowy perswazja dobra odbiorcy zasada prawdy zasada szacunku
piramida komunikacji Denisa McQuaila plagiat i tolerancji zasada uczciwoci zasada wolnoci
pluralizm mediw prawda prawo autorskie i odpowiedzialnoci
prawo do informacji prawo do prywatnoci prawo

System medialny w Polsce

Wybrane zagadnienia:
transformacja systemu medialnego w Polsce media publiczne, spoecznociowe i prywatne
po 1989 r. media wyznaniowe
rynek prasowy, radiowy, telewizyjny i nowych media mniejszoci etnicznych
mediw media lokalne, regionalne, niszowe

23
uwarunkowania ekonomiczne funkcjonowania najpopularniejsze dzienniki, tygodniki,
mediw w Polsce finansowanie mediw, miesiczniki oraz portale internetowe
koncerny medialne, koncentracja kapitau, opiniotwrcza rola mediw
kapita zagraniczny w mediach w Polsce ustawa o radiofonii i telewizji.
agencje informacyjne rodzaje, formy dziaalnoci

Wymagania z podstawy programowej


1. Jzyk polski: media, media masowe, media interaktywne,
ucze zna pojcie znaku i systemu znakw; multimedia);
uzasadnia, e jzyk jest systemem znakw; ucze samodzielnie wyszukuje informacje na
rozrnia znaki werbalne i niewerbalne, ma temat kultury w ronych mediach, bibliotekach.
wiadomo ich rnych funkcji i sposobw 3. Wiedza o spoeczestwie:
interpretacji; ucze ocenia zasoby internetu z punktu
ucze zna pojcie aktu komunikacji jzykowej widzenia rzetelnoci i wiarygodnoci informa-
i wskazuje jego skadowe (nadawca, odbiorca, cyjnej; wiadomie i krytycznie odbiera zawarte
kod, komunikat, kontekst), dostrzega i omawia w nich treci;
wspczesne zmiany modelu komunikacji jzy- ucze charakteryzuje spoeczno-gospodarcze
kowej (np. rnice midzy tradycyjn komu- i techniczne skutki rewolucji naukowo-tech-
nikacj ustn lub pisan a komunikacj przez nicznej, rozpoznajc osignicia nauki i techniki
Internet); drugiej poowy XX w.;
ucze rozpoznaje i nazywa funkcje tekstu ucze analizuje obieg informacji w spoecze-
(informacyjn, poetyck, ekspresywn, impre- stwie XX-wiecznym; charakteryzuje znaczenie
sywn w tym perswazyjn). nowych form w komunikacji spoecznej,
2. Wiedza o kulturze: z uwzgldnieniem radia, telewizji, filmu
ucze wymienia rone formy mediw kultury i Internetu; analizuje, w jaki sposb dostpne
(sowo mwione, pismo, ksika, obraz czowiekowi formy przekazu wpywaj na tre
malarski, fotografia, film, program telewi- przekazu.
zyjny, spektakl teatralny) oraz uycia (nowe

Warto przeczyta
Bauer Z., Chudziski E., Dziennikarstwo i wiat Kopecka-Piech K. (red.), Zmiany medialne i
mediw. Nowa edycja, Krakw 2012. komunikacyjne. T. 1 2, Gdask 2015.
Dobek-Ostrowska B., Polski system medialny Pokorna-Ignatowicz K. (red.), Polski system
na rozdrou: media w polityce, polityka w medialny 1989-2011, Krakw 2013.
mediach, Wrocaw 2011. Skworz A., Nizioek A. (red.), Biblia
Goban-Klas T., Media i komunikowanie dziennikarstwa, Krakw 2010.
masowe, Warszawa 2005.

Przykadowe sowa kluczowe


anonimowo baka informacyjna blog chmura monopol wydawniczy nowy ad informacyjny
cenzura crowdfunding demokratyczny ad opinia publiczna pluralizm mediw pluralizm
medialny dziennik edutainment ekonomia daru rde informacji polityka medialna portal pozy-
Europejska Karta Mediw Europejska Konwencja cjonowanie prasa radio Robotnicza Spdzielnia
o Telewizji Ponadgranicznej formatowanie mediw Wydawnicza Prasa-Ksika-Ruch rynek czytelnika
gazeta GIODO hakowanie hipertekst infogra- rynek nadawcy rynek reklamodawcy sieciowanie
fika informacja komercjalizacja mediw koncerny mediw selekcja informacji serwis internetowy
medialne konwergencja mediw kwartalnik telewizja TIK transmedialno tygodnik wiary-
licencjonowanie media gwnego nurtu media godno informacji wolne licencje wolny dostp
komercyjne media spoeczne media spoecz- wymiana plikw wyszukiwanie informacji zagro-
nociowe media publiczne miesicznik misja enia w internecie zawd dziennikarza
mediw publicznych monopol informacyjny

24
Instytucje polskiego systemu medialnego

Wybrane zagadnienia
zadania i kompetencje Krajowej Rady najpopularniejsze kanay telewizyjne, stacje
Radiofonii i Telewizji radiowe, portale internetowe (informacyjne i
rola Rady Mediw Narodowych tematyczne)
operatorzy sieci telefonii komrkowej zadania Zwizku Autorw i Producentw
operatorzy dostpu do internetu Audiowizualnych
operatorzy telewizji kablowej i satelitarnej kompetencje Urzdu Ochrony Konkurencji i
wybrane koncerny medialne dziaajce w Konsumentw
Polsce, np.: Agora SA, Ringier Axel Springer zaoyciele i redaktorzy naczelni czoowych
Polska, Bauer Media, holding medialno- mediw w Polsce.
rozrywkowy Grupa ITI, Polsat, Eurozet
misja i oferta mediw publicznych: TVP SA
iPolskiego Radia SA

Wymagania z podstawy programowej


1. Wiedza o kulturze: ucze wymienia podstawowe zadania Krajowej
ucze charakteryzuje podstawowe media Rady Radiofonii i Telewizji (...);
kultury (sowo, obraz, dwik, widowisko); ucze przedstawia najwaniejsze media
ucze samodzielnie wyszukuje informacje na w Polsce i na wiecie (odbiorcy, zasig,
temat kultury w ronych mediach, bibliotekach. forma przekazu, orientacja ideologiczna, typ
2. Wiedza o spoeczestwie: wasnoci); charakteryzuje wybrane media
ucze opisuje funkcje mediw w pastwie lokalne;
demokratycznym i niedemokratycznym (na ucze charakteryzuje pras wielkonakadow
wybranych przykadach); i ocenia jej rol w debacie publicznej.
ucze uzasadnia znaczenie niezalenoci i plura-
lizmu mediw; ocenia skutki ich ograniczania;

Warto przeczyta
Dobek-Ostrowska B., Polski system medialny https://repozytorium.ka.edu.pl/
na rozdrou: media w polityce, polityka bitstream/handle/11315/6423/Polski%20
w mediach, Wrocaw 2011. system%20medialny_PokornaIgnatowicz_
Pokorna-Ignatowicz K. (red.), Polski system Katarzyna_2013.pdf?sequence=1
medialny 1989-2011, Krakw 2013, (dostp 4.06.2017)

Przykadowe sowa kluczowe


Agora SA Bauer Media CBOS Dworak Jan Fakt Przeboje Rada Mediw Narodowych Ringier Axel
Gazeta Polska gazeta.pl Gazeta Wyborcza Go Springer Polska RMF FM Rzeczpospolita Solorz
Niedzielny Interia.pl ITI Krajowa Rada Radiofonii ak Zygmunt Superstacja Tok FM TVN TVP SA
i Telewizji Ministerstwo Cyfryzacji nadawca TV Republika TV Trwam Tygodnik Do Rzeczy
prywatny nadawca publiczny nadawca spoeczny Tygodnik Powszechny UOKiK Walter Mariusz
Netflix Newsweek Polska Niedziela OBOP Wejchert Jan Wirtualna Polska WirtualneMedia.pl
Onet.pl Polityka Polsat Radio Zet Radio Zote Wprost W sieci

25
KRYTERIA OCENY
PRAC UCZESTNIKW
OLIMPIADY
Kryteria oceny analizy i interpretacji plakatu

ANALIZA
Plastyczne rodki wyrazu Zastosowane rodki wyrazu Funkcje zastosowanych
artystycznego artystycznego na plakacie: rodkw wyrazu artystycznego
kompozycja (0-2 pkt.) 1 punkt za nazwanie kompozycji 1 punkt za nazwanie jej funkcji
kolorystyka (0-2 pkt.) 1 punkt za nazwanie kolorystyki 1 punkt za wskazanie jej funkcji
1 punkt za wskazanie domi-
ksztaty/obiekty/postacie (0-2 pkt.) nujcych ksztatw, obiektu/ 1 punkt za okrelenie funkcji
obiektw
liternictwo (0-1) 1 punkt za nazwanie liternictwa i wskazanie jego funkcji

Zastosowane rodki wyrazu Funkcje zastosowanych


Inne rodki wyrazu artystycznego
artystycznego na plakacie rodkw wyrazu
1 punkt za wskazanie przynaj-
Symbole (0-2 pkt.) 1 punkt za nazwanie funkcji
mniej jednego symbolu
Aluzje i nawizania kulturowe (0-2 pkt.)

INTERPRETACJA
Sformuuj hipotez interpretacyjn plakatu i uzasadnij j dwoma argumentami. (0-4 pkt.)

Zasady przyznawania punktw za interpretacj:


0-1 punkt sformuowanie hipotezy interpretacyjnej
0-2 punkty sformuowanie 2 argumentw (1 punkt za kady argument)
0-1 punkt poprawno jzykowa (dopuszczalne 3 bdy bez rozrniania kategorii)

SUMA PUNKTW (0-15)

zawartym w utworze i czy jest spjna (tzn. obej-


Kryteria oceny analizy i interpretacji muje i czy w cao odszukane przez piszcego
sceny filmowej sensy utworu). Ocenie podlega, czy Uczestnik
dociera do sensw niedosownych interpretowa-
C. (0-6 pkt.) Koncepcja interpretacyjna jest pomy- nego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie
sem na odczytanie fragmentu filmu w kontek- dosownym. Koncepcja jest niespjna, gdy jest
cie caego utworu, moe by wyraona np. fragmentaryczna, gdy zawiera luno powizane,
w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej lub niepowizane lub wzajemnie wykluczajce si
moe wynika z caociowej wymowy pracy. odczytania sensu utworu. Brak koncepcji to brak
Ocenia si j ze wzgldu na to, czy koncepcja inter- ladw poszukiwania sensu utworu, praca nie
pretacyjna znajduje potwierdzenie w materiale jest analiz i interpretacj, lecz np. streszczeniem.

26
D. (0-15 pkt.) Uzasadnienie tezy interpretacyjnej
jest oceniane ze wzgldu na to, czy jest trafne Kryteria oceny wywiadu
i czy jest pogbione. Uzasadnienie trafne A. (0-10 pkt.) Ocena wywiadu w formie nagrania
zawiera wycznie powizane z utworem argu- na ywo rozmowy, ktra odbya si midzy
menty za odczytaniem sensu dziea. Argumenty Uczestnikami a zaproszonymi gomi. Naley
musz wynika ze sfunkcjonalizowanej analizy, wzi pod uwag wykorzystanie informacji
to znaczy wywodzi si z formy i treci tekstu. oraz wskazwek, ktre zostay wczeniej podane
Uczestnik wykazuje si wiedz funkcjonaln osobom Uczestniczcym w Olimpiadzie. Patrz:
z zakresu filmowych rodkw wyrazu (wskazuje Oglne wskazwki przeprowadzania wywiadu.
i nazywa filmowe rodki wyrazu oraz okrela ich Dodatkowo naley wzi pod uwag umiejtno
funkcje w analizowanym fragmencie filmu). suchania gocia i przygotowanie do przeprowa-
Uzasadnienie jest czciowo trafne, jeli w pracy dzonego wywiadu (cytowanie wczeniejszych
zosta sformuowany przynajmniej jeden argu- wypowiedzi wywiadowanej osoby lub tekstw
ment powizany z utworem i wynikajcy ze sfunk- napisanych na temat jej twrczoci, szczeglnie
cjonalizowanej analizy. ksiek i artykuw w prasie). Wan umiejt-
Uzasadnienie jest pogbione, jeli znajduje no stanowi rwnie zachcanie rozmwcy do
potwierdzenie nie tylko w analizowanym frag- mwienia, przy jednoczesnym panowaniu nad
mencie i caym filmie, ale take w kontekstach, tematem i zachowaniu dyscypliny czasowej
np. historycznym, literackim, filozoficznym, kultu- (wiadomo ram czasowych wywiadu).
rowym (np. twrczo Andrzeja Wajdy, polska
B. (0-5 pkt.). Ocena spisanego wywiadu powinna
szkoa filmowa, nurty filozoficzne, koncepcje
bra pod uwag dwa aspekty:
etyczne itp.). Uczestnik powinien cho czciowo
ocen zdolnoci do opracowania wywiadu
rozwin przywoany kontekst, aby uzasadni
na ywo w formie tekstu pisanego; unikanie
jego pojawienie si w wypowiedzi.
przepisywania sowo w sowo, umiejtno
Uzasadnienie jest niepogbione, gdy Uczestnik
celnego parafrazowania wypowiedzi, monta
koncentruje si tylko na analizowanym frag-
tekstu (np. dodania pytania, ktre w rozmowie
mencie i nie przywouje kontekstw. Zarwno
nie pado, ale rozbija zbyt dug wypowied,
liczba, jak i jako argumentw ma wpyw na
skorygowanie wasnych zbyt dugich lub trud-
ocen pracy.
nych do rozumienia pyta itd.)
E. (0-4 pkt.) Poprawno rzeczow ocenia si na
ocen tekstu wywiadu jako autonomicznej
podstawie liczby bdw rzeczowych. Pomyki
formy dziennikarskiej
(np. w nazwach wasnych lub datach) niewpy-
Wywiad powinien by oceniony przede wszystkim
wajce na koncepcj interpretacyjn uwaa si za
ze wzgldu na zachowanie cech kompozycyj-
usterki, a nie bdy rzeczowe. Usterki maj rwnie
nych (tytu, lead, tekst waciwy wymagane
wpyw na ocen zadania.
cechy formalne, patrz: Oglne zasady napisania
F. (0-3 pkt.) Kompozycja jest oceniana ze wzgldu
wywiadu [podczas Olimpiady]. Naley zwrci
na funkcjonalno segmentacji i uporzdko-
uwag na spjno wywiadu, nie powinien on
wanie wywodu. Istotne jest, czy tekst ma prze-
mylan struktur. Naley te wzi pod uwag, by seri spisanych pyta i odpowiedzi, tytu
czy w tekcie zostay wyodrbnione jzykowo i lead ustawiaj cele i tematy przewodnie caego
i graficznie czci pracy oraz akapity niezbdne tekstu. Prawidowo przeprowadzony wywiad
dla jasnego przedstawienia koncepcji interpreta- ma charakter dialogu, w ktrym osoba prowa-
cyjnej i uzasadniajcych j argumentw, a take dzca rozmow nie czyta przygotowanych wcze-
czy wyodrbnione czci i akapity s logicznie niej pyta, ale reaguje na wypowiedzi swojego
oraz konsekwentnie uporzdkowane. rozmwcy. Rzecz jasna, wywiad w formie
G. (0-3 pkt.) Styl tekstu ocenia si ze wzgldu pisanej nie przypomina naturalnie prowadzonej
na stosowno. Styl uznaje si za stosowny rozmowy, tylko, jak pisa Zygmunt Saloni, jest
jeli dobr rodkw jzykowych jest celowy zapisem na pewno nie dokadnym, ale wyranie
i adekwatny do sytuacji komunikacyjnej i koncepcji przestylizowanym.
interpretacyjnej. C. (0-3 pkt.) Poprawno rzeczow ocenia si na
H. (0-4 pkt.) Poprawno jzykowa i poprawno podstawie liczby bdw rzeczowych. Pomyki
zapisu. Poprawno jzykowa oceniana jest ze (np. w nazwach wasnych lub datach) niewpy-
wzgldu na liczb i wag bdw jzykowych wajce na koncepcj interpretacyjn uwaa si za
(bez podziau na kategorie). Poprawno zapisu usterki, a nie bdy rzeczowe. Usterki maj rwnie
ocenia si ze wzgldu na liczb bdw ortogra- wpyw na ocen zadania.
ficznych i interpunkcyjnych. W przypadku racej D. (0-3 pkt.) Kompozycja jest oceniana ze wzgldu
liczby bdw ortograficznych i interpunkcyjnych na funkcjonalno segmentacji i uporzdko-
praca moe zosta zdyskwalifikowana. wanie wywodu. Istotne jest, czy tekst ma prze-
Jeli praca jest krtsza ni zakadana liczba sw (200), mylan struktur. Naley te wzi pod uwag,
punkty przyznawane bd tylko w kryteriach A, B, C. czy w tekcie zostay wyodrbnione jzykowo

27
i graficznie pytania oraz odpowiedzi. Naley uczennice, na wiadomo warsztatu technicz-
zwrci uwag, aby pytania byy zdecydowanie nego lub konteksty historyczno-filmowe. (0-2)
krtsze od odpowiedzi, miay charakter otwarty Przywoywanie kontekstw filmowych, filozo-
(nie narzucajcy opinii osobie wywiadowanej). ficznych, literackich etc. uznaje si za konieczny
Dugo wywiadu wynosi 2400 znakw ze warunek uznania rozwinicia problematyki eseju
spacjami. W przypadku prac liczcych mniej ni za pogbion. (0-3).
2400 znakw ze spacjami za kompozycj otrzy- DYSKWALIFIKACJA PRACY ZE WZGLDU NA
muje si 0 punktw. DOBR MATERIAU I INTERPRETACJ moe
E. (0-2 pkt.) Styl tekstu ocenia si ze wzgldu nastpi, jeli wybrane przykady nie s poddane
na stosowno. Styl uznaje si za stosowny interpretacji, a np. jedynie opisano ich fabu.
jeli dobr rodkw jzykowych jest celowy Prac mona zdyskwalifikowa, jeli analizuje
i adekwatny do sytuacji komunikacyjnej i koncepcji tylko jeden film, niezalenie od trafnoci i jakoci
interpretacyjnej. wybranego przykadu.
F. (0-2 pkt.) Poprawno jzykowa i zapisu. C. (0-4 pkt.) Poprawno rzeczow ocenia si na
Poprawno jzykowa oceniana jest ze wzgldu podstawie liczby bdw rzeczowych. Pomyki
na liczb i wag bdw jzykowych (bez podziau (np. w nazwach wasnych lub datach) niewpy-
na kategorie). Poprawno zapisu ocenia si ze wajce na koncepcj interpretacyjn uwaa si
wzgldu na liczb bdw ortograficznych i inter- za usterki, a nie bdy rzeczowe. Usterki maj
punkcyjnych. W przypadku racej liczby bdw rwnie wpyw na ocen zadania. Za kade dwa
ortograficznych i interpunkcyjnych praca moe bdy rzeczowe odejmuje si jeden punkt.
zosta zdyskwalifikowana. D. (0-3 pkt.) Kompozycja jest oceniana ze wzgldu
na funkcjonalno segmentacji i uporzdko-
wanie wywodu. Istotne jest, czy tekst ma prze-
Kryteria oceny eseju mylan struktur. Naley te wzi pod uwag,
czy w tekcie zostay wyodrbnione jzykowo
A. (0-3 pkt.) Dobr odpowiedniego materiau jest i graficznie czci pracy oraz akapity niezbdne
kwesti kluczow dla rzetelnej oceny eseju. dla jasnego przedstawienia koncepcji interpreta-
Ucze/uczennica powinien/powinna wybra cyjnej i uzasadniajcych j argumentw, a take
zrnicowane produkcje: klasyk i kino wsp- czy wyodrbnione czci i akapity s logicznie
czesne, dziea wyprodukowane w Polsce oraz oraz konsekwentnie uporzdkowane. Szczegln
kino wiatowe. Szczeglnie warto zwrci uwag uwag zwracamy na zakoczenie, aby miao ono
na siganie po filmy, w ktrych problema- cechy zamknicia myli i wtkw. (0-2)
tyka wyznaczona przez esej bywa realizowana Zwracamy uwag na obecno rdtytuw (za
w sposb przeomowy lub innowacyjny. (0-1) tytu uwaany jest podany w regulaminie temat
Wysoko punktowane s teksty kultury, ktre eseju, ale jeli ucze/uczennica nada wasny
wychodz poza kinowe propozycje gwnego tytu, podkrelajcy ide jej/jego pracy, mona to
nurtu: teatr telewizji, dziea dokumentalne, etiudy dodatkowo doceni). (0-1)
studenckie itd. E. (0-3 pkt.) Styl tekstu ocenia si ze wzgldu na
Naley wzi pod uwag, czy rozwinite kwestie stosowno. Styl uznaje si za stosowny jeli dobr
cz si w logiczn cao i istniej midzy rodkw jzykowych jest celowy i adekwatny do
nimi czytelne poczenia, a nie stanowi jedynie sytuacji komunikacyjnej i koncepcji interpreta-
zestawu kontrastowo dobranych tytuw, ktre cyjnej. Pozytywnie oceniamy prac, ktra odwo-
nie prowadz ze sob adnej formy intertekstual- uje si do stylu eseju krytycznego, recenzji pog-
nego dialogu. (2-3) biajcej kontekst.
Ucze/uczennica powinien/powinna przywoa Ze wzgldu na charakter eseju, uznajemy za
minimum trzy rne teksty kultury. W wyjtko- adekwatny rwnie styl czciowo stosowny, ktry
wych wypadkach mona pozytywnie oceni prac pozwala na uywanie kolokwializmw, metafor,
niespeniajc tego kryterium, jeli omwione dwa pod warunkiem uzasadnionej funkcjonalnoci.
teksty s wyjtkowo wartociowe poznawczo. F. (0-4 pkt.) Poprawno jzykowa i zapisu.
B. (0-10 pkt.) Koncepcja interpretacyjna cile wynika Poprawno jzykowa oceniana jest ze wzgldu
ze zrozumienia kluczowych sw uytych na liczb i wag bdw jzykowych. Poprawno
w temacie. Ucze/uczennica powinien/powinna zapisu ocenia si ze wzgldu na liczb bdw
skupi si na poleceniach zawartych w obu ortograficznych i interpunkcyjnych. W przypadku
czciach tematu eseju. Naley zwrci uwag, racej (20) liczby bdw ortograficznych i inter-
na ile rnorodne teksty kultury s opisywane/ punkcyjnych praca moe zosta zdyskwalifiko-
referowane, a na ile interpretowane lub analizo- wana. Za kade 4 bdy ze wskazanych kategorii
wane, odczytywane w kontekcie symbolicznym, odejmuje si 1 punkt, za 5 bdw 2 punkty, za 7
parabolicznym, czyli niedosownym. (0-5) bdw 3 punkty, od omiu przyznawane jest
Warto zwrci uwag na uywanie poj zero punktw w tej kategorii.
z zakresu jzyka filmowego przez uczniw/

28
Kryteria oceny fotokastu
Lp. Kryteria Punktacja

1. Dobr materiaw rdowych, ich trafno, rnorodno 0-3 pkt.


Samodzielne badanie zjawiska oraz opinii innych osb w omawianej dziedzinie
2. 0-3 pkt.
(ankiety, wywiady, sonda itp.), sposb prezentacji wynikw i ich interpretacja
Poprawno merytoryczna i jzykowa
3. 4 bdy jzykowe = 0 punktw w tej kategorii 0-3 pkt.
3 bdy rzeczowe = 0 punktw w tej kategorii

4. Prezentacja wybranego rozwizania/podejcia/strategii, uzasadnienie wyboru 0-3 pkt.


Estetyka wykonania. Rnorodno, dynamika prezentacji fotokastowej,
5. adekwatnie do tematu uyte narzdzia i techniki 0-2 pkt.
Fotokast duszy ni 6 minut = 0 punktw w tej kategorii

6. Oryginalno ujcia tematu 0-6 pkt.

7. SUMA PUNKTW 0-20 pkt.

Kryteria oceny wypowiedzi ustnej oraz zdobycia za odpowied na losowane pytanie 28pkt.,
przykadowe pytania za pytanie dotyczce fotokastu 12 pkt.
Oto przykadowe pytania:
Cz I wypowiedzi ustnej polega na wylosowaniu 1. Wedug Alicji Helman adaptacja jest twrcz
przez Uczestnika 1 z puli kilkudziesiciu pyta i odpo- zdrad. Przypomnij sobie najbardziej zaskakujce
wiedzi na nie przed Komisj oceniajc (pytania nie adaptacje dzie literackich i wyjanij mechanizm
bd wczeniej publikowane). Ucze otrzyma 10min. adaptacji filmowej.
na przygotowanie si do odpowiedzi. W trakcie trwania 2. Ustal, jakie wartoci w codziennoci dostrzega
tej konkurencji, Komisja moe zadawa pytania pomoc- Pawe oziski w swoich filmach dokumental-
nicze zwizane z tematem. W II czci wypowiedzi nych. Odwoaj si przynajmniej do 2 filmw
ustnej Uczestnik otrzymuje pytanie od Komisji doty- z pakietu Filmoteka Szkolna.
czce zrealizowanego przez niego, podczas II Etapu 3. Hejt internetowy: rda i charakterystyka.
Olimpiady, fotokastu. Cao rozmowy nie moe Odwoaj si do wasnych obserwacji i przemyle
przekroczy 10 min. Maksymalna liczba punktw do na temat cyfrowej rzeczywistoci.
Punktacja odpowiedzi na wylosowane pytanie:
Lp. Kryteria oceny wypowiedzi ustnej Punktacja

Zgodno wypowiedzi z poleceniem


Odpowied zgodna z poleceniem, wszystkie elementy odpowiedzi poczone s
1. myl przewodni, czc si z treci pytania (4-6 pkt.). 0-6 pkt.
Odpowied czciowo zgodna z poleceniem (1-3 pkt.).
Odpowied niezgodna z poleceniem, nie na temat (0 pkt.).

Ocena merytoryczna wypowiedzi


Wypowied pogbiona (omawiajca konkretne elementy polecenia) (5-8 pkt.).
2. Wypowied powierzchowna (pobiene omwienie wszystkich elementw lub 0-8 pkt.
czci) (1-4 pkt.).
Wypowied nie na temat (0 pkt.).

Samodzielno wypowiedzi
Argumentacja wedug zasad logiki i retoryki (np. hipoteza, argumentowanie,
hierarchia elementw, wnioskowanie) (0-3 pkt.) .
3. Publiczne wygoszenie (ton gosu, donono, wyrazisto) (0-3 pkt.). 0-6 pkt.
Uczestnikom przysuguj cznie dwa pytania naprowadzajce po jednym do
wylosowanego pytania i fotokastu. Trzecie pytanie skutkuje obnieniem oceny o 1
punkt, czwarte o 2 pkt.

29
Kompozycja wypowiedzi
4. Logiczna segmentacja wypowiedzi (0-2 pkt.). 0-4 pkt.
Wybr i selekcja materiau (0-2 pkt.).

Poprawno merytoryczna i jzykowa


Poprawno jzykowa (0-2 pkt.).
Poprawno merytoryczna (0-2 pkt.).
5. Pomyki (np. w nazwach wasnych lub datach),niewpywajce na koncepcj 0-4 pkt.
interpretacyjn, uwaa si za usterki, a nie bdy rzeczowe. Usterki nie obniaj
punktacji (chyba, e jest ich raco duo; w takiej sytuacji Komisja oceniajca moe
podj decyzj o obnieniu oceny o 1 pkt.).

6. SUMA PUNKTW 0-28 pkt.

Punktacja odpowiedzi na pytanie dotyczce fotokastu:

Lp. Kryteria oceny wypowiedzi ustnej Punktacja

Zgodno wypowiedzi z poleceniem


Odpowied zgodna z poleceniem, wszystkie elementy odpowiedzi poczone s
1. myl przewodni, czc si z treci pytania (1-2 pkt.). 0-2 pkt.
Odpowied czciowo zgodna z poleceniem (1 pkt.).
Odpowied niezgodna z poleceniem, nie na temat (0 pkt.).

Ocena merytoryczna wypowiedzi


Wypowied pogbiona (omawiajca konkretne elementy polecenia) (2-3 pkt.).
2. Wypowied powierzchowna (pobiene omwienie wszystkich elementw lub 0-3 pkt.
czci) (1 pkt.).
Wypowied nie na temat (0 pkt.).

Samodzielno wypowiedzi
Argumentacja wedug zasad logiki i retoryki (np. hipoteza, argumentowanie,
hierarchia elementw, wnioskowanie) (1-2 pkt.).
3. Publiczne wygoszenie (ton gosu, donono, wyrazisto) (0-1 pkt.). 0-3 pkt.
Uczestnikom przysuguj cznie dwa pytania naprowadzajce po jednym do
wylosowanego pytania i fotokastu. Trzecie pytanie skutkuje obnieniem oceny o 1
punkt, czwarte o 2 pkt.

Kompozycja wypowiedzi
4. Logiczna segmentacja wypowiedzi (0-2 pkt.). 0-2 pkt.
Wybr i selekcja materiau (0-2 pkt.).

Poprawno merytoryczna i jzykowa


Poprawno jzykowa (0-2 pkt.).
Poprawno merytoryczna (0-2 pkt.).
5. Pomyki (np. w nazwach wasnych lub datach),niewpywajce na koncepcj 0-2 pkt.
interpretacyjn, uwaa si za usterki, a nie bdy rzeczowe. Usterki nie obniaj
punktacji (chyba, e jest ich raco duo; w takiej sytuacji Komisja oceniajca moe
podj decyzj o obnieniu oceny o 1 pkt.).

6. SUMA PUNKTW 0-12pkt.

30
PYTANIA TESTOWE
Z PIERWSZEJ EDYCJI
OLIMPIADY7
Pytania z etapu I (szkolnego)
Pytania jednokrotnego wyboru
1. Ktry z wymienionych festiwali filmowych c. schemat scenariusza zawierajcy wytyczne
w Polsce dedykowany jest autorom zdj edytorskie (czcionka, odstpy, forma zapisu)
filmowych? d. podkadka, do ktrej przypity jest scenariusz,
a. Animator wykorzystywana przez reysera podczas pracy
b. Mobile Nowe Horyzonty na planie
c. Camerimage 8. Szwenk to:
d. Transatlantyk a. szybka panorama kamer
2. Festiwal Modzi i Film powicony modym b. wolna panorama kamer
polskim twrcom odbywa si: c. szybka jazda kamery
a. w Zwierzycu d. cicie montaowe pomidzy ostatnim kadrem
b. w Kazimierzu Dolnym a napisami kocowymi
c. w Toruniu 9. Mastershot to:
d. w Koszalinie a. ujcie wykonywane osobicie przez operatora
3. Rozszyfruj funkcjonujcy w publicystyce filmowej filmowego
skrt DKF: b. jedno pene ujcie caej sceny, kadrowane
a. Dom Kultury Filmowej zwykle w planie penym
b. Dialog Kompozytorw Filmowych c. zabieg artystyczny zwizany z punktem
c. Dyskusyjny Klub Filmowy widzenia kamery
d. Druyna Kolorystw Filmowych d. najlepsze ujcie w filmie wskazane przez
4. Celem digitalizacji (ucyfrowienia) nie jest: widzw
a. rekonstrukcja tamy filmowej 10. Zaczone zdjcie bohatera filmu Czowiek
b. archiwizacja tamy filmowej z marmuru zostao wykonane z perspektywy:
c. udostpnienie uytkownikom w sieci a. ptasiej
d. ochrona oryginau przed zniszczeniem b. abiej
5. Co to jest postprodukcja? c. neutralnej
a. przygotowanie filmu do emisji w tv d. rozbienej
b. wykonanie kopii kinowej Fotos dostpny TUTAJ.
c. proces sprzeday nieukoczonego filmu do tv
i kina 11. Na zaczonym zdjciu Jerzy Radziwiowicz
d. etap montau, korekcji barwnej, udwikowienia zosta sfotografowany w planie:
6. Najmniejsza czstka obrazu filmowego to: a. penym
a. kadr b. amerykaskim
b. ujcie c. pzblieniu
d. zblieniu
c. scena
d. sekwencja Fotos dostpny TUTAJ.
7. Storyboard to: 12. Wedug teoretykw, tekst dziennikarski (szcze-
a. tablica, na ktrej wywieszony jest na planie glnie tekst informacyjny) powinien zawiera
filmowym fragment scenariusza, do ktrego odpowiedzi na siedem pyta. S to pytania:
realizowane s zdjcia w danym dniu a. Gdzie? Jak? Dlaczego? W jakim czasie? Po co?
zdjciowym Z kim? Kiedy?
b. scenariusz w formie przypominajcej komiks, b. Kto? Co? Gdzie? Kiedy? Jak? Dlaczego? Co
zawierajcy rozrysowane kolejne kadry filmu z tego wyniko?
7 Odpowiedzi do pyta zamieszczone s w rozdziale Klucz odpowiedzi.

31
c. Kto? Co? Kogo? Komu? Z kim? O kim? 21. Debiut dugometraowy Krzysztofa Zanussiego
Dlaczego? (1969) nosi tytu Struktura krysztau, poniewa:
d. W jakim stopniu? W jakim zakresie? W jakim a. film odnosi si do procederu przemytu
czasie? W jakim miejscu? Z jakim skutkiem? krysztaw
Z jakim wynikiem? Z jakim zamiarem? b. film opowiada o kruchoci miosnego
13. Najwybitniejszy polski reportaysta, uhonoro- zauroczenia
wany tytuem Dziennikarza Wieku miesicznika c. jeden z bohaterw jest fizykiem zajmujcym
Press: si krysztaami
a. Mariusz Szczygie d. bohaterka filmu, lubi wsuchiwa si
b. Wojciech Jagielski w dwik krysztau.
c. Ryszard Kapuciski 22. Do czyjego malarstwa odwouje si w Brzezinie
d. Artur Domosawski (1970) Andrzej Wajda?
14. Termin media masowe wszed do uycia a. Stanisawa Wyspiaskiego
w wieku: b. Jana Matejki
a. XVIII c. Jacka Malczewskiego
b. XIX d. Andrzeja Wrblewskiego
c. XX 23. Rkopis znaleziony w Saragossie (re. Wojciech
d. XXI J. Has, 1964) ma konstrukcj:
15. Technika manipulacji polegajca na codziennej a. szkatukow
selekcji wydarze, ktre z punktu widzenia b. dygresyjn
mediw s wane i godne pokazania z pomini- c. epizodyczn
ciem innych komunikatw to: d. perswazyjn
a. formatowanie mediw 24. Okrelenie filmy non-kamerowe (filmy,
b. news framing z ktrych syn Julian Antonisz) oznacza:
c. public relations a. filmy krcone na tamie 8 mm
d. ingracjacja b. inscenizacje na scenie z wykorzystaniem
16. Film Defilada Andrzeja Fidyka, pokazujcy reflektorw
totalitaryzm w stanie czystym, krcony by w: c. filmy, z treci malowan bezporednio na
a. Korei Poudniowej tamie
b. Korei Pnocnej d. filmy, z przedmiotami kadzionymi na tamie
c. Chinach i przewietlanymi w krtkim bysku wiata
d. na Kubie 25. Kiedy i gdzie dokona samospalenia bohater
17. Ktra z polskich reyserek modego pokolenia filmu Usyszcie mj krzyk (1990, re. Maciej
otrzymaa Srebrnego Niedwiedzia za reyseri Drygas)?
na Midzynarodowym Festiwalu Filmowym a. podczas obchodw 25-lecia PRL na Placu
w Berlinie: Defilad
a. Magorzata Szumowska b. podczas obchodw 25-lecia PRL na Stadionie
b. Agnieszka Smoczyska Dziesiciolecia
c. Anna Kazejak c. podczas doynek na Placu Defilad
d. Joanna Kopacz d. podczas doynek na Stadionie Dziesiciolecia
18. Ktry polski reyser nie zosta uhonorowany 26. Najwaniejsz instytucj powoan do wspie-
Nagrod Akademii Filmowej (Oscarem)? rania rozwoju oraz promocji polskiej kinemato-
a. Krzysztof Zanussi
grafii jest:
b. Pawe Pawlikowski
a. Polski Instytut Sztuki Filmowej
c. Roman Polaski
b. Stowarzyszenie Filmowcw Polskich
d. Andrzej Wajda
c. Pastwowy Instytut Sztuki Filmowej
19. Do jakiego okresu historycznego odwoywali
d. Narodowy Instytut Audiowizualny
si w pierwszej kolejnoci w tematyce swoich
filmw twrcy Polskiej Szkoy Filmowej? 27. Ktra z poniszych instytucji nie jest wytwrni
a. II wojny wiatowej filmow:
b. stalinizmu a. Studio Munka
c. II Rzeczpospolitej b. Centrum Technologii Audiowizualnych
d. Padziernika 56 c. Iluzjon Filmoteki Narodowej
20. W tle sceny z podpalanym alkoholem w filmie d. Studio Filmw Rysunkowych
Popi i diament (re. Andrzej Wajda, 1958) 28. Jedyne Muzeum Kinematografii w Polsce mieci
pojawia si piosenka: si w:
a. Deszcz, jesienny deszcz a. Warszawie
b. Warszawskie dzieci b. odzi
c. Czerwone maki na Monte Cassino c. Gdasku
d. Hej chopcy, bagnet na bro d. Katowicach

32
29. Najmniejsza dynamiczna jednostka budowy c. Sl ziemi czarnej
obrazu filmowego to: d. Na stray swej sta bd
a. Kadr 37. Dolina Issy to ekranizacja prozy:
b. ujcie a. Tadeusza Konwickiego
c. scena b. Adama Mickiewicza
d. sekwencja c. Jarosawa Iwaszkiewicza
30. Plan amerykaski to: d. Czesawa Miosza
a. sposb kadrowania, gdzie posta widoczna 38. Literackim pierwowzorem Katedry Tomasza
jest od ramion w gr Bagiskiego byo opowiadanie znanego
b. sposb kadrowania, gdzie posta widoczna polskiego pisarza. Ktrego?
jest od poowy nosa w gr a. Stanisawa Lema
c. sposb kadrowania, gdzie posta widoczna b. Jacka Dukaja
jest od okci w gr c. Andrzeja Sapkowskiego
d. sposb kadrowania, gdzie posta widoczna d. Janusza Zajdla
jest od kolan w gr 39. Iluminacj Krzysztofa Zanussiego rozpoczyna
31. Taper to: wywd znanego polskiego uczonego. O kogo
a. dawniej: osoba odpowiedzialna za odpo- chodzi?
wiedni ilo tamy w danym dniu a. Wadysawa Tatarkiewicza
zdjciowym b. Leszka Koakowskiego
b. osoba ilustrujca muzyk fortepianow lub c. Zygmunta Baumana
organow wywietlane filmy nieme d. Aleksandra Wolszczana
c. dawniej: aktor charakterystyczny, grajcy 40. Kto jest gwnym bohaterem Ucieczki z kina
zazwyczaj w westernach Wolno Wojciecha Marczewskiego?
d. dawniej: slangowe okrelenie kierownika a. aktor
planu b. cenzor
32. Arthur Reinhart to: c. sekretarz partii
a. polski scenograf pracujcy za granic d. reyser filmowy
b. autor zdj filmowych 41. Muzyk do Ziemi obiecanej skomponowa:
c. scenarzysta Idy a. Krzysztof Penderecki
d. producent filmowy b. Wojciech Kilar
33. Ktry z bohaterw filmu Krzysztofa c. Mikoaj Grecki
Kielowskiego podj decyzj o rezygnacji ze d. Zbigniew Preisner
swojej pasji filmowania z o przed wyrzdzeniem 42. Film Kana (1957) opisuje prawdziwe
komu krzywdy? dowiadczenie:
a. Jacek azar bohater filmu Krtki film a. Andrzeja Wajdy
o zabijaniu b. Jerzego Andrzejewskiego
b. Witek Dugosz bohater filmu Przypadek c. Jerzego Stefana Stawiskiego
c. Filip Mosz bohater filmu Amator d. Wadysawa Bartoszewskiego
d. Antoni Zyro bohater filmu Bez koca 43. Autorem scenariusza Czowieka z marmuru
34. Ktry z poniej wymienionych filmw Andrzeja (1976, re. Andrzeja Wajdy) by:
Wajdy z pakietu Filmoteka Szkolna by nomino- a. Zbigniew Kamiski
wany do Oscara: b. Aleksander cibor-Rylski
a. Ziemia obiecana c. Agnieszka Osiecka
b. Czowiek z marmuru d. Jerzy Radziwiowicz
c. Kana 44. Ktry reyser filmowy pojawia si w Amatorze
d. Brzezina (1979) Krzysztof Kielowskiego:
35. Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego przyznawana a. Krzysztof Kielowski
jest: b. Andrzej Wajda
a. modym aktorom i aktorkom wyrniajcym c. Krzysztof Zanussi
si wybitn indywidualnoci d. Roman Polaski
b. aktorom wcielajcym si w role teatralne 45. wiczenia warsztatowe (1986) Marcela
odgrywane w przeszoci przez oziskiego traktuj o:
c. Zbigniewa Cybulskiego a. edukacji filmowej
d. aktorom grajcym w komediach b. praktykach studentw prawa w zakadach
romantycznych karnych Dbrowy Grniczej
e. aktorom debiutujcym w filmie fabularnym c. manipulacji audiowizualnej
36. II powstanie lskie byo tematem filmu d. nauczaniu zawodu tokarza
Kazimierza Kutza. Ktrego? 46. Najczciej sprzedawany dziennik w Polsce to:
a. Pera w koronie a. Super Express
b. Paciorki jednego raca b. Gazeta Wyborcza

33
c. Fakt Gazeta Codzienna c. Grzegorz Jarzyna i Dorota Masowska
d. Rzeczpospolita d. Magdalena Piekorz i Wojciech Kuczok
47. Jedna z najlepszych polskich dziennikarek prze-
prowadzajcych wywiady, autorka licznych Pytania wielokrotnego wyboru
ksiek w tym: My, Oni, Byli to:
a. Monika Olejnik 55. Reyser na planie filmowym zajmuje si:
b. Katarzyna Janowska a. kierowaniem prac ekipy technicznej
c. Teresa Toraska b. przygotowaniem statystw do pracy na
d. Agnieszka Kublik planie
48. Jak nazywa si jedna z technik aktywnego c. wspprac z operatorem obrazu i sceno-
suchania polegajca na ujmowaniu zasysza- grafem w zakresie realizacji koncepcji wizu-
nego komunikatu w inne sowa oraz upew- alnej filmu
nieniu si czy dobrze zostalimy zrozumiani: d. kierowaniem prac aktorw zgodnie ze
a. odzwierciedlanie swoim zamysem artystycznym
b. klaryfikacja 56. Na scenografi mog skada si:
c. parafrazowanie a. kostiumy
d. potwierdzanie b. rekwizyty
49. Do informacyjnych gatunkw prasowych nie c. dekoracja
zaliczymy: d. przestrze naturalna
a. felietonu 57. Wyznacznikami prasowoci tekstu s:
b. sprawozdania a. przekonanie, i osoby, fakty, przedmioty,
c. wzmianki opinie zawarte w tekcie odnosz si wprost
d. raportu do obiektywnej rzeczywistoci
50. W 1992 roku rozpocza nadawanie stacja tele- b. szczegowo
wizyjna naleca do Zygmunta Solorza. Jest to: c. dominujca funkcja informacyjna
a. TVN d. zwizo
b. Telewizja Puls 58. Ktrzy reyserzy tworzyli filmy w ramach
c. Polsat Polskiej Szkoy Filmowej
d. MTV Polska a. Marek Piwowski
51. Melchior Wakowicz nie by autorem ksiki: b. Andrzej Munk
a. Wojna futbolowa c. Kazimierz Kutz
b. Na tropach Smtka d. Andrzej Wajda
c. Bitwa o Monte Casino 59. Gwne funkcje artystyczne montau to midzy
d. Ziele na kraterze innymi:
52. Technika drzwiami w twarz polega na
a. wykorzystanie jak najwikszej czci mate-
zasadzie:
riau filmowego nakrconego w okresie
a. zgoda wycofanie, kiedy osoba wywiera-
zdjciowym
jca wpyw nie dokonuje ustpstwa na rzecz
b. zniwelowanie bdw operatorskich powsta-
drugiej prowokujc j, aby to ona ustpia
ych podczas pracy na planie
b. odmowa wycofanie, kiedy osoba wywie-
c. budowanie pynnoci opowiadania i cigoci
rajca wpyw dokonuje ustpstwa na rzecz
wizualnej pomidzy ujciami
drugiej prowokujc j, aby i ona ustpia
d. rytmizowanie narracji filmu i nadawanie jej
c. zgoda i aprobata, kiedy osoba wywierajca
tempa
wpyw dokonuje ustpstwa na rzecz drugiej
60. Tygodnikami s pisma:
wiedzc, e ona nie ustpi
a. Wprost
d. odmowa parcie do przodu, kiedy osoba
b. W sieci
wywierajca wpyw nie dokonuje adnego
c. Forum
ustpstwa na rzecz drugiej
d. Niedziela
53. Akcja filmu Popi i diament (re. Andrzej
Wajda, 1958) rozgrywa si:
a. w styczniu 1945 roku Pytania z etapu II (okrgowego)
b. 8/9 maja 1945 roku
c. pod koniec padziernika 1944 roku Pytania zamknite
d. podczas powstania w getcie warszawskim
54. Ktry tandem artystyczny zrealizowa swj 1. Jedyne Muzeum Plakatu w Polsce znajduje si w:
pierwszy serial telewizyjny Artyci emitowany a. w Wabrzychu
w 2016 roku w TVP2: b. we Wrocawiu
a. Krzysztof Warlikowski i Magorzata Szczniak c. we Wadysawowie
b. Monika Strzpka i Pawe Demirski d. w Warszawie

34
2. Ktry z poniej wymienionych polskich kompo- c. Zawistowskiego
zytorw muzycznych nie skomponowa muzyki d. Dzidziusia Grkiewicza
do filmu: 11. Bolesaw Matuszewski jest autorem tekstu:
a. Krzysztof Penderecki a. mier kinematografu
b. Krzysztof Komeda-Trzciski b. X Muza
c. Wojciech Blecharz c. Nowe rdo historii
d. Pawe Kukiz d. Fotografia kolorowa
3. Synny cytat Pytania s tendencyjne pochodzi 12. Dwik niediegetyczny to:
z filmu: a. kady dwik pochodzcy z przestrzeni wiata
a. Seksmisja w re. Juliusza Machulskiego przedstawionego
b. Rejs w re. Marka Piwowskiego b. kady dwik pochodzcy spoza przestrzeni
c. Przesuchanie w re. Ryszarda Bugajskiego filmowego opowiadania
d. Bezmiar sprawiedliwoci w re. Wiesawa c. tzw. brudy dwikowe, konieczne do
Saniewskiego usunicia w procesie montau
4. Wynalazc pleografu, czyli aparatu kinematogra- d. dwiki stanowice wycznie dialogi
ficznego sucego rejestracji materiau filmo- i monologi
wego i jego projekcji by: 13. W ktrym studiu filmw animowanych
a. Louis Lumire powstaa seria o przygodach Bolka i Lolka:
b. Kazimierz Prszyski a. Se-Ma-For w odzi
c. Walt Disney b. Studio Miniatur Filmowych w Warszawie
d. Bogusaw Matuszewski c. Studio Filmw Rysunkowych w Bielsku-Biaej
5. Film Kana odwouje si do: d. Studio Filmw Animowanych w Krakowie
a. Krla Leara Williama Szekspira 14. W ktrym roku nadano pierwszy polski program
b. Nie-boskiej komedii Zygmunta Krasiskiego telewizyjny?
c. Boskiej komedii Dantego Alighieri a. 1926 r.
d. powieci Rzeka podziemna, podziemne ptaki b. 1944 r.
Tadeusza Konwickiego c. 1952 r.
6. Muzyk do Noa w wodzie napisa: d. 1966 r.
a. Jerzy Matuszkiewicz 15. Wadysaw Starewicz by twrc pierwszego
b. Krzysztof Komeda-Trzciski w historii filmu:
c. Jan Ptaszyn Wrblewski a. lalkowego
d. Jan Kanty Pawlukiewicz b. bezporedniego
7. Pierwszy akapit artykuu (czsto wyrniony c. barwnego
pogrubion czcionk) to: d. muzycznego
a. korpus 16. Kody ograniczone w komunikacji definiuje si
b. nadtytu jako:
c. lid a. nietrafiajce do ogu przedstawicieli danej
d. zapowied kultury
8. Zasada odwrconej piramidy, ktr zaleca si b. niezrozumiae
stosowa w tekstach dziennikarskich, polega na c. uproszczone, o uboszym sownictwie i prost-
tym, e: szej skadni
a. najwaniejsze informacje umieszcza si na d. abstrakcyjne
kocu tekstu 17. Nauka zajmujca si komunikacj niewerbaln
b. najwaniejsze informacje umieszcza si na czowieka to:
pocztku tekstu a. onomatopeika
c. najwaniejsze informacje pojawiaj si b. dendrozyka
w tytule c. kinezyka
d. najwaniejsze informacje umieszcza si d. antropologia generyczna
w trzecim i czwartym akapicie tekstu 18. W modelu aktu perswazyjnego stworzonym
9. 16 grudnia 1948 roku wadze komunistyczne przez Harolda Lasswella pojawia si pi pyta.
powoay do ycia dziennik, ktry by najwa- Ktre to pytania?
niejsz, oficjaln gazet okresu PRL-u. Nosi on a. Kto? Co? Jakim medium? Do kogo? Z jakim
nazw: skutkiem?
a. Robotnik b. Kto? Gdzie? W jaki sposb? Po co? Kiedy?
b. Trybuna Ludu c. Kto? Co? Gdzie? Dlaczego? Z jakim skutkiem?
c. Dziennik Ludowy d. Kto? Kogo? Czym? Komu? Ile?
d. Sowo Polskie 19. Kim s kobiety w rnym wieku w znanym
10. Film Eroica atakuje: filmie Krzysztofa Kielowskiego:
a. bohaterstwo wojenne a. baletnicami
b. bohaterszczyzn b. wkniarkami

35
c. fryzjerkami c. Ministerstwo Cyfryzacji
d. urzdniczkami zakadu pogrzebowego d. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa
20. Akcja Doliny Issy dzieje si: Narodowego
a. na Litwie 28. Kto jest autorem koncepcji montau atrakcji
b. na Grnym lsku i montau intelektualnego?
c. w Bieszczadach a. Oeksandr Dowenko
d. na Kaszubach b. Wsiewood Pudowkin
21. Kto by pierwsz gwiazd komediow kina c. Dziga Wiertow
polskiego? d. Siergiej Eisenstein
a. Eugeniusz Bodo 29. Jednym z najsynniejszych japoskich rey-
b. Wodzimierz Neubelt serw filmowych by Akira Kurosawa. Prosz
c. Antoni Fertner
wskaza, ktry z podanych niej filmw nie jest
d. Adolf Dymsza
jego autorstwa.
22. Syn z filmu Takiego piknego syna urodziam
a. Rashomon
jest:
b. Tokijska opowie
a. studentem wydziau operatorskiego szkoy
filmowej c. Tron we krwi
b. studentem wydziau lekarskiego akademii d. Stra przyboczna
medycznej 30. W ktrym roku powsta napisany przez duskich
c. studentem politechniki filmowcw Manifest Dogma?
d. studentem wydziau nawigacyjnego szkoy a. 1990
morskiej b. 1995
23. Kiedy zniesiono w Polsce cenzur? c. 2000
a. 25 lutego 1989 r. d. 2010
b. 11 kwietnia 1990 r. 31. Jak ma na imi gwna bohaterka filmu Jak by
c. 29 grudnia 1992 r. kochan?
d. 4 lutego 1994 r. a. Felicja
24. Nowy system medialny po transformacji ustro- b. Pelagia
jowej w Polsce zosta ustalony w wyniku? c. Maria
a. Porozumie Okrgego Stou i pracy podsto- d. Zofia
lika medialnego 32. Nagrody francuskiej akademii filmowej to:
b. Powoania Rady Mediw Narodowych a. BAFTy
c. Powoania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji b. Felixy
d. Przyjcia nowej Ustawy Prawo Prasowe c. Cezary
25. Przedstawicielem, jakiego rodzaju sztuki jest d. Koguty
Marina Abramovi? 33. Krzysztof Kielowski w Dekalogu, 1 konfrontuje:
a. net-artu
a. religijno ze scjentyzmem
b. mail-artu
b. religijno z magi dziecistwa
c. wideoperformance
c. magi dziecistwa ze scjentyzmem
d. cyberpunku
d. dwa rodzaje scjentyzmu
26. Nadawanie rozpocza 3 padziernika 1997 r.
Telewizja ta bya wasnoci dwch spek ITI 34. Na ktrym z wymienionych festiwali filmowych
Mariusza Waltera, Bruno Valsangiacomo i Jana wrcza si Zot Muszl?
Wejcherta (67% udziaw) oraz amerykaskiego a. Rotterdam
Central European Media Enterprises (CME). b. San Sebastian
O ktrej stacji telewizyjnej mowa? c. Locarno
a. TV Wisa d. Karlowe Wary
b. TV Puls 35. W jakim kraju znajduje si synna wytwrnia
c. Polsat filmowa Barrandov?
d. TVN a. Austria
27. Ktra z polskich instytucji pastwowych ma b. Wgry
ustawowe zadanie upowszechniania umie- c. Czechy
jtnoci wiadomego korzystania z mediw d. Sowacja
(edukacji medialnej) oraz wsppracy z innymi 36. W jakim gatunku specjalizowa si Sidney
organami pastwowymi, organizacjami poza- Lumet?
rzdowymi i instytucjami w zakresie edukacji a. film kryminalny
medialnej? b. musical
a. Ministerstwo Edukacji Medialnej c. melodramat
b. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji d. film przygodowy

36
37. W jakim gatunku perfekcj osign Jacques b. dzie zdjciowy, kiedy w jednym plenerze
Tati? krci si zdjcia do dwch rnych scen lub
a. melodramat odcinkw serialu (na zakadk)
b. komedia c. wykorzystanie zdj archiwalnych w filmie
c. krymina d. zdjcia mieszane, czce w sobie elementy
d. musical animacji, fotografii i obrazu malarskiego
38. Autorem pojcia multimedia by w latach XX w.?
a. Bobb Goldsteinn Pytania otwarte
b. Marshall McLuhan
c. Dick Higgins 1. Analiza plakatu filmowego z wykorzystaniem
d. Andy Warhol znajomoci filmu i jego kontekstw interpreta-
39. Skrt POV w jzyku filmowcw oznacza: cyjnych Plakat Andrzeja Pgowskiego do filmu
a. punkt widzenia Andrzeja Wajdy Czowiek z elaza (Polska, 1981)
b. przeciwujcie 2. Dokonaj analizy i interpretacji fragmentu Popiou
c. przestrze pozakadrow i diamentu Andrzeja Wajdy w kontekcie caego
d. punkt wyjcia filmu. Szczegln uwag zwr na rodki filmo-
40. Zdjcia nakadane to: wego wyrazu i ich funkcje.
a. nawietlenie wicej ni jednego obrazu na
tym samym fragmencie tamy filmowej

37
PRZYKADOWE PRACE
UCZESTNIKW PIERWSZEJ
EDYCJI OLIMPIADY WRAZ
ZOMWIENIEM
Poniej zamieszczamy przykadowe prace Wyranie wskazana i nazwana kompozycja. Jest to
pisemne finalistw i laureatw Olimpiady. Kada jedna z moliwoci okrelenia tej kompozycji, inne to
z prac opatrzona jest komentarzem na temat np. zamknita, statyczna, symetryczna. W przypadku
sposobu i stopnia realizacji tematu oraz uwagami innego nazwania kompozycji w punkcie 1B naleao
dotyczcymi sposobu oceniania wypowiedzi. okreli jej inn funkcj.
Ponisze prace zostay przygotowane do publi-
kacji pod wzgldem redakcyjnym. 1B. Dziki kompozycji centralnej uwaga odbiorcy
nie jest rozproszona, tylko cakowicie skupia si na
Analiza sceny i plakatu tym, co na plakacie istotne.
Przedstawiamy dwie wybrane prace laureatek
Jasno, waciwie okrelona funkcja kompozycji centralnej.
I Edycji Olimpiady Wiedzy o Filmie i Komunikacji
Spoecznej. S to napisane przez Paulin Zdebik
i Maj Grczak analizy plakatu do filmu Czowiek 2. Kolorystyka (0-2)
z elaza Andrzeja Wajdy oraz analizy i interpretacje Przyznawano po 1 punkcie za wskazanie kolory-
sceny filmowej (bya to kocowa scena z filmu styki (2A) i podanie jej funkcji (2B).
Andrzeja Wajdy Popi i diament). Analizy zostay 2A. Plakat ogranicza si do trzech barw: kremowej
rozbite na poszczeglne kategorie, a przy kadym bieli, intensywnej czerwieni oraz czerni (wykorzy-
z nich uwzgldnione s sposoby oceny. Natomiast stanej tylko w napisach). Dominuje biel, jednak
w dymkach podajemy dodatkowe informacje, czerwie szczeglnie przykuwa uwag.
zwracajce uwag na treci o kluczowym znaczeniu Rzetelna i wyczerpujca informacja na temat kolorystyki
dla oceny prac. plakatu.

2B. Czerwie na plakacie plami biel, wprowadza


nastrj powagi i grozy. Przywodzi na myl silne
skojarzenie z krwi, ktra sugeruje cierpienie
i powicenie.
Waciwe odczytanie funkcji barw.

3. Ksztaty/obiekty/postacie (0-2)
Przyznawano po 1 punkt za wskazanie dominuj-
cych ksztatw, obiektu/obiektw, postaci (3A) i za
okrelenie ich funkcji (3B).
3A. Pgowski postawi na minimalizm - zrezy-
gnowa z postaci i dodatkowych obiektw.
Jedyne, co wida na plakacie, to zarys robotni-
plakat do filmu Czowiek z elaza autorstwa Andrzeja Pgowskiego,
czej kurtki splamionej krwi, ktra jest uoona
rdo Filmoteka Narodowa Instytut Audiowizualny w ksztat krzya oraz skromny napis znajdujcy si
na samej grze plakatu, ktry przekazuje podsta-
Paulina Zdebik, III Liceum Oglnoksztacce wowe informacje na temat filmu (tytu, reyser,
gwni aktorzy).
w Gdasku, kl. 2
Robotnicza kurtka splamiona krwi, jej uoenie w ksztat
Analiza plakatu filmowego z wykorzystaniem znajo- krzya s to okrelenia, ktre wskazuj na waciwe
odczytanie i nazwanie obiektw znajdujcych si na
moci filmu i jego kontekstw interpretacyjnych
plakacie. To wystarczy, by przyzna 1 punkt.
1. Kompozycja (0-2) Autorka nie mwi wprost o tabliczce nagrobnej (pisze:
1A. Zastosowana kompozycja jest kompozycj skromny napis znajdujcy si na samej grze plakatu),
centraln, poniewa przedstawiony obiekt ktra czsto znajduje si na krzyach. Tabliczka taka odsya
znajduje si na rodku plakatu. do figury Chrystusa ukrzyowanego, poniewa napis INRI

38
(Jezus Nazarejczyk Krl ydw) umieszczono nad gow Interpretacja
Jezusa w celu wyjanienia powodu, dla ktrego Piat Plakat Pgowskiego bardzo dobrze odzwier-
skaza go na mier. ciedla tre filmu. Minimalizm, na ktry postawi

3B. Zastosowane rodki maj na celu przykucie Ta hipoteza jest w pracy dobrze uzasadniona. Interpretacja
uwagi odbiorcy plakatu. Sugeruj istot i powag jest spjna, waciwie wszystkie argumenty odnosz si
tematyki poruszanej w filmie. do hipotezy.
4. Liternictwo (0-1) twrca, podkrela powag tematyki dziea. Tytu
Czowiek z elaza napisany jest tzw. solidaryc,
Waciwe okrelenie funkcji. czyli czcionk Solidarnoci, co wskazuje na poli-
tyczne zabarwienie filmu. Biao-czerwona kolory-
Przyznawano 1 punkt za okrelenie rodzaju liter- styka stanowi nawizanie do narodowych barw
nictwa i nazwanie jego funkcji. Polski. Uwiadamia nam to, e wydarzenia ze
Tytu filmu zapisany jest tzw. solidaryc, czyli Stoczni Gdaskiej w 1980 roku byy istotne dla
oficjaln czcionk Solidarnoci. Takie liternictwo caego kraju. Czerwie, ktra plami biel, krew,
otwarcie wskazuje na fakt, e film skupia si na
problematyce zwizanej z okresem Solidarnoci. Trafny argument odnoszcy si do postawionej wyej
hipotezy.
Trafnie i precyzyjne okrelone liternictwo. ktra okrywa kurtk robotnicz jest symbolem
buntu stoczniowcw. Fakt, e ukada si w znak
5. Symbole (0-2) krzya wskazuje na to, e ich bunt wiza si
Przyznawano po 1 punkcie za wskazanie przynaj- z cierpieniem i powiceniem. Nazwiska reysera
mniej jednego symbolu (5A) i za nazwanie jego
Kolejny trafny argument.
funkcji (5B).
5A. Symbole, ktre mona odnale na plakacie oraz aktorw nie s istotne wobec powagi wyda-
to: biao-czerwona kolorystka, krew ukadajca si rzenia, o ktrym mwi Czowiek z elaza, dlatego
w ksztat krzya, kurtka robotnicza, solidaryca. s zapisane ma czcionk, ktra nie odwraca
5B. Dziki takiej symbolice zastosowanej na uwagi od gwnego motywu plakatu.
plakacie atwo jest odczyta, o czym mwi film.
Analiza i interpretacja fragmentu filmowego.
Nie nazwano funkcji wskazanych symboli, np. kurtka Dokonaj analizy i interpretacji fragmentu Popiou
robotnicza (zakrwawiona) jako znak mczestwa poje- i diamentu Andrzeja Wajdy w kontekcie caego
dynczego robotnika, a take wszystkich walczcych ludzi filmu. Szczegln uwag zwr na rodki filmo-
pracy. Symbol siy, mstwa, jednoci, determinacji wego wyrazu i ich funkcje (min. 200 sw).

6. Aluzje i nawizania kulturowe (0-2) Kryteria oceny:


Przyznawano po 1 punkcie za wskazanie przy- Koncepcja interpretacyjna (0-6)
najmniej jednej aluzji lub nawizania (6A) i za Uzasadnienie tezy interpretacyjnej (0-15)
nazwanie jego funkcji (6B). Poprawno rzeczowa (0-4)
6A. Przedstawiony na plakacie krzy oraz solida- Kompozycja (0-3)
ryca stanowi aluzje i nawizania kulturowe. Styl (0-3)
6B. Nawizania kulturowe podkrelaj znaczenie Nie ma bdw rzeczowych. Do takich mog nalee np.:
dziea. przypisanie danego filmu innemu autorowi, ze nazwanie
nurtu filmowego, podanie niewaciwego znaczenia
Funkcja nie jest donazwana. Krzy jako aluzja kulturowa symbolu, nieadekwatne nazwanie filmowego rodka
moe odsya do wielu wydarze, dzie i tekstw kultury, wyrazu itp.
np. do drogi krzyowej i mierci Chrystusa na krzyu dla
zbawienia ludzi. Solidaryca za do strajkw w Stoczni Poprawno jzykowa i zapisu (0-4)
Gdaskiej w roku 1980, do powstania NSZZ Solidarno.
Poprawna. Ze wstpem (na temat tego, z jak scen
i z jakiego filmu mamy do czynienia), rozwiniciem
7. Sformuuj hipotez interpretacyjn plakatu i celowym podsumowaniem. Waciwa segmentacja
i uzasadnij j dwoma argumentami (0-4) tekstu, ktra zachowuje proporcje pomidzy jego
Zasady przyznawania punktw za interpretacj: czciami.
0-1 punkt sformuowanie hipotezy interpretacyjnej
0-2 punkty sformuowanie 2 argumentw
Powysza scena jest scen finaow filmu Andrzeja
(1punkt za kady argument)
Wajdy pt. Popi i diament. Przedstawia mier
0-1 poprawno jzykowa (dopuszczalne 3bdy
Maka Chemickiego (w tej roli Zbigniew Cybulski),
bez rozrniania kategorii)
gwnego bohatera dziea.

39
Mody AK-owiec konwulsyjnie zwija si z blu po
Waciwe uzasadnienie, ktre moe odnosi si do obu
postrzeleniu, dzieje si to na mietnisku. Miejsce, okrele kompozycji.
w ktrym przyszo mu umrze jest symboliczne
przywouje stwierdzenie na temat pokolenia 2. Kolorystyka (0-2)
AK-owcw porzuconych na mietniku historii. Przyznawano po 1 punkcie za wskazanie kolory-
styki (2A) i podanie jej funkcji (2B).
To koncepcja interpretacyjna, ktr rozwijaj i uzasad-
2A. Kolor biay oraz czerwony.
niaj kolejne zdania.
Okrelenia najprostsze, ale trafne.
Wszystkie ideay Maka, jego plany, marzenia, zostay
spisane na straty przez wojn. Biel wok Maka suge- 2B. Nawizanie do barw flagi Polski. Czerwie
ruje jego niewinno. Widz zaczyna si zastanawia, silnie kontrastuje z biel. Ponadto czerwona
jak mogoby si potoczy ycie chopaka, gdyby plama przypomina odcinit na koszuli zakrwa-
nie wojna, czy mogoby by czyste i niesplamione wion ran.
mordem. Zadajemy sobie pytanie, kim waciwie
Waciwe sfunkcjonalizowanie wymienionych wczeniej
by Chemicki i czy faktycznie zasuy sobie na taki
barw.
koniec. Konwulsje modego AK-owca pokazuj jego
cierpienia i wahania nie tylko w danej chwili, lecz 3. Ksztaty/obiekty/postacie (0-2)
take przez cay jego ywot. Przyznawano po 1 punkt za wskazanie dominuj-
Pokazani chwil wczeniej taczcy ludzie przy- cych ksztatw, obiektu/obiektw, postaci (3A) i za
wodz na myli taniec chocholi z Wesela Stanisawa okrelenie ich funkcji (3B).
Wyspiaskiego. Jednoczenie ukazuj, e mimo 3A. Rozoona pomarszczona, biaa koszula, popla-
miona krwi w miejscu plecw i ramion.
Bardzo udane i celowe dopenienie interpretacji, posze-
rzenie o kolejny kontekst. Nazwanie ksztatu bia koszul jest oczywicie
tego, i mody AK-owiec wanie umiera, wszystko poprawne, jednak nazwanie go robotnicz kurtk, co
miao miejsce w poprzedniej pracy, dawao wicej bli-
inne toczy si dalej. Sugeruj, e nikt nie zwraca
szych moliwoci interpretacyjnych.
uwagi na mier Maka. Chemicki wic odchodzi
w zapomnieniu. Podkrela to jeszcze dodatkowo fakt 3B. Odniesienie do rozoonych ramion Chrystusa
naznaczenia jego losu przez wojn. na krzyu.
Scena ta jest kluczowa dla zrozumienia sensu
Funkcja dobrze dopasowana do okrelenia.
filmu. Widz, patrzc na umierajcego Maka, przypo-
4. Liternictwo (0-1)
Autorka pracy koncentruje si przede wszystkim na inter- Przyznawano 1 punkt za okrelenie rodzaju liter-
pretacji sceny, sygnaowo tylko podejmuje si analizy.
nictwa i nazwanie jego funkcji.
Brak tu informacji na temat kompozycji sceny, zastosowa-
nych rodkw wyrazu i ich funkcji, kreacji aktorskich itp.
Czerwone litery z charakterystyczn flag
Solidarnoci przy literce W. Czcionka
mina sobie wiersz C.K. Norwida ze sceny w zdewa- Solidarnoci wskazuje na spoeczne zamwienie
stowanym kociele i zadaje sobie pytanie: Kim jest filmu, poruszon w nim tematyk. Widzc taki
Maciek? Popioem czy diamentem? napis, od razu wiemy, e Czowiek z elaza bdzie
opowiada o strajkach robotnikw, wydarzeniach
Maja Grczak, V Liceum Oglnoksztacce im. Klaudyny na Wybrzeu w latach 80. XX w.

Potockiej w Poznaniu, kl. 3 Mimo e autorka nie podaa nazwy czcionki, solidarycy,
dokadnie dookrelia rodzaj liternictwa i bardzo dobrze
Analiza plakatu filmowego z wykorzysta- nazwaa jego funkcj.
niem znajomoci filmu i jego kontekstw
5. Symbole (0-2)
interpretacyjnych
Przyznawano po 1 punkcie za wskazanie przynaj-
mniej jednego symbolu (5A) i za nazwanie jego
1. Kompozycja (0-2) funkcji (5B).
Przyznawano po 1 punkcie za okrelenie kompo- 5A. Polskie barwy narodowe.
zycji (1A) i jej funkcji (1B). 5B. Barwy narodowe maj wskazywa na zaan-
1A. Kompozycja zamknita, centralna. gaowanie polityczne bohaterw filmu oraz jego
antykomunistyczn wymow. Takie niedosowne
Pojawiaj si 2 waciwe okrelenia kompozycji, co nie ma
znaczenia dla oceny (max 1 punkt za 1 okrelenie kompo- zaprezentowanie flagi Polski mogo zachci
zycji), za to z pewnoci dobrze wiadczy o wiedzy autorki wielu widzw do udziau w seansie.
pracy.
Polskie barwy narodowe staj si symbolem walki
1B. Skupienie uwagi odbiorcy tylko na najwaniej- o wolno w ogle, ale take z komunistyczn, narzucon
narodowi wadz.
szych elementach.

40
6. Aluzje i nawizania kulturowe (0-2) odizolowano od wiata, nie moga si spotyka
Przyznawano po 1 punkcie za wskazanie przy- ze swoj rodzin, poniewa bya zaangaowana
najmniej jednej aluzji lub nawizania (6A) i za w polityk. Andrzej Pgowski sugeruje heroiczn
nazwanie funkcji (6B). walk bohaterw, przypominajc mesjani-
6A. Czcionka Solidarnoci, zakrwawiona koszula styczn koncepcj Mickiewicza. Plakacista zrobi
uoona jak gdyby w gecie rozwartych ramion. Kolejny bardzo trafny argument, wiadczcy o zrozu-
6B. Czcionka Solidarnoci nawizuje do miejsca mieniu treci filmu w przywoanym kontekcie.
akcji, sugeruje pojawienie si czoowych przed-
stawicieli tego ruchu takich jak np. Lech Wasa take ukon w stron czonkw Solidarnoci,
czy Anna Walentynowicz. Zakrwawiona koszula wykorzystujc ich charakterystyczne liternictwo
przywodzi na myl ubranie Janka Winiewskiego, przy projektowaniu tytuu filmu.
o ktrym ballada, zapiewana przez Krystyn
Jand, pojawia si w Czowieku z elaza. Analiza i interpretacja fragmentu filmowego
Ksztat koszuli, jej rozoone rkawy przypominaj Dokonaj analizy i interpretacji fragmentu Popiou
ramiona ukrzyowanego Chrystusa, ktry cierpia i diamentu Andrzeja Wajdy w kontekcie caego
dla zbawienia ludzkoci. Jest to porwnanie boha- filmu. Szczegln uwag zwr na rodki filmo-
terw filmu, szczeglnie modego Birkuta, ktrzy wego wyrazu i ich funkcje (min. 200 sw).
walcz o wolno i godno, nie tylko robotnikw
Kryteria oceny:
stoczni, ale take wszystkich Polakw wanie do
Koncepcja interpretacyjna (0-6)
ukrzyowanego Chrystusa.
Uzasadnienie tezy interpretacyjnej (0-15)
Autorka pracy bardzo trafnie odwouje si do konkret- Poprawno rzeczowa (0-4)
nych osb zwizanych z ruchem Solidarnoci (i jedno- Kompozycja (0-3)
czenie jego ikon). Poszerza odczytanie o ballad o Janku Styl (0-3)
Winiewskim i jego histori.
Andrzej Wajda finaow scen Popiou i diamentu
7. Sformuuj hipotez interpretacyjn plakatu
wzbudzi ogromne kontrowersje. Gwny bohater,
i uzasadnij j dwoma argumentami (0-4)
grany przez Zbigniewa Cybulskiego, jest onie-
Zasady przyznawania punktw za interpretacj:
rzem AK. Przez cay film Maciek Chemicki rozwaa
0-1 punkt sformuowanie hipotezy interpretacyjnej
zasadno swojej walki, wspomina polegych
0-2 punkty sformuowanie 2 argumentw (1punkt
kolegw, rozmyla nad przyszym yciem oraz nad
za kady argument)
tym, czy powinien wykona wyrok na komunicie
0-1 poprawno jzykowa (dopuszczalne 3bdy
mieszkajcym w tym samym hotelu. W finale ginie
bez rozrniania kategorii)
w strasznych mczarniach, w samotnoci, na wysy-
pisku mieci. Sugeruje to upadek wartoci oraz
Interpretacja
zepchnicie byych onierzy Armii Krajowej na
Andrzej Pgowski swoim plakatem porwnuje
bohatera Czowieka z elaza do Chrystusa. Hipoteza/teza interpretacyjna nie musi by zaprezento-
wana na pocztku pracy. Wane, aby si pojawia i zostaa
Wprost sformuowana hipoteza. Argumenty podane, aby
konsekwentnie uzasadniona.
j potwierdzi: podobiestwo cierpienia Jezusa do cier-
pienia Birkuta czy Agnieszki; cierpienie, ktre prowadzi do mietnik historii, a take odosobnienie ludzi
zbawienia/wybawienia szerszej rzeszy ludzi; nawizanie
do idei mickiewiczowskiego mesjanizmu. mietnik historii i chocholi taniec z Wesela to dwa
gwne konteksty interpretacji tego fragmentu filmo-
Plakacista zauwaa podobiestwo cierpienia wego. Pojawiy si w wielu pracach, ale tutaj autorka
Jezusa i Birkuta. Zaangaowanie stoczniowca opisuje je szczeglnie trafnie i wnikliwie, odnoszc je
ma doprowadzi od wybawienia narodu spod do sytuacji politycznej i spoecznej, jaka miaa miejsce
rzdw komunistycznych. Porwnanie to w powojennej Polsce.
moe dotyczy take tych robotnikw stoczni,
o takich pogldach.
ktrzy zginli podczas protestw. Std koszula
W tym samym czasie gocie hotelu zaczynaj
z odbiciem zakrwawionych ramion i plecw.
taczy poloneza. Nikt nie przejmuje si losem
Trafny argument odnoszcy si do powyszej hipotezy. ojczyzny, yjc chwil. Polonez jest odwoaniem do
Wesela Stanisawa Wyspiaskiego. W dramacie tym,
Sugeruje to katowanie ofiary w sposb fizyczny,
rozwaajcym podziay obecne w polskim spoe-
jednak warto pamita, e czstym sposobem
czestwie, finalnie bohaterowie tacz w otpieniu,
byo take psychiczne przeladowanie, pozba-
jak zaczarowani. Tutaj mamy podobn sytuacj.
wianie poczucia bezpieczestwa, odizolowanie
Bohaterowie Popiou i diamentu wydaj si by
od swojej rodziny, ograniczenie wolnoci. on
zadowoleni z zaistniaej w Polsce sytuacji. Nie chc
Birkuta, Agnieszk (gran przez Krystyn Jand),
ju powica si, zaley im na spokoju i stabilizacji.

41
Hotelowy portier wynosi rozoon flag Polski kompozycja (0-3 punkty), ze wzgldu na
na zewntrz. Scena jest niezwykle wymowna, logiczne uporzdkowanie wywodu, a take
umiejtne wyodrbnienie jzykowe
Autorka prbuje odnie si do sposobu, w jaki scena
i graficznie pyta oraz odpowiedzi;
zostaa zrealizowana, co jest bardzo cenne i znajduje
swoje odzwierciedlenie w przyznanej punktacji.
styl tekstu i jego stosowno (0-2 punkty),
czyli celowy dobr rodkw jzykowych i ich
mimo braku jakichkolwiek dialogw. Wszystko jest adekwatno do sytuacji komunikacyjnej. Tak
opowiedziane kompozycj kadru, choreografi wic, kady z Uczestnikw mg otrzyma
taca, otpiaym wzrokiem bohaterw oraz muzyk. maksymalnie 12 punktw za opracowanie
Kontrast stanowi scena mierci Maka. Sycha jego przeprowadzonego wczeniej wywiadu.
jki oraz przeraliwy kaszel, ktre podkrelaj jego
bl. Na samym kocu sycha odjedajcy pocig, Wywiady przeprowadzone przez Uczestnikw
niczym transport do innego wiata. Olimpiady byy rne. Sporo zaleao take od
rozmwcy i jego temperamentu. Im bardziej ekspre-
syjny go, tym wicej trudnoci byo z uporzdko-
Wywiad waniem jego wypowiedzi, a czasem take zapisa-
niem treci niedopowiedzianych. Najlepsze byy te
W III etapie Uczestnicy mieli okazj sprawdzi
rozmowy, ktre miay swj temat przewodni i nie
swoje kompetencje (merytoryczne i interperso-
byy o wszystkim. Na sam tok wywiadu i jego ocen
nalne) podczas wywiadu na ywo z gomi specjal-
mocno wpyway umiejtnoci prowadzcego
nymi Olimpiady, ktrymi byli aktorzy Agnieszka
w zakresie nawizania kontaktu z gociem, pod-
Grochowska i Filip Pawiak oraz krytyk filmowy
ania za ciekawym i/lub zaskakujcym wtkiem jego
Micha Oleszczyk. O tym, z ktrym z goci bdzie
wypowiedzi i otwarcie si na improwizacj.
prowadzona rozmowa, decydowao losowanie.
Jako przykad wywiadu do analizy wybralimy
Uczestnicy mieli moliwo przygotowania si do
tekst Jestem krytykiem z powoania, czyli rozmow
wywiadu i proszeni byli o zapoznanie si z wczeniej-
Karola Urbasia, finalisty Olimpiady, ze znakomitym
szymi wypowiedziami gocia/tekstami na temat jego
krytykiem filmowym Michaem Oleszczykiem.
twrczoci. Dysponowali take pomoc w postaci
Poniej prezentujemy wypowied tego ostatniego
Oglnych wskazwek przeprowadzenia wywiadu.
na temat olimpijskich dowiadcze:
Zarejestrowana rozmowa moga trwa nie duej ni
Rozmowa z Uczestnikami Olimpiady bya dla
15 minut. Na zapisanie i redakcj wywiadu przewi-
mnie bardzo miym dowiadczeniem, ale take
dziano 150 minut (to sporo, ale zadanie jest trudne,
wyzwaniem: od pierwszej modej osoby, ktra usiada
poniewa naley selekcjonowa nagrany mate-
przede mn z dyktafonem, miaem pen wiado-
ria, unika przepisywania sowo w sowo, celnie
mo, jak wietnie kady z zawodnikw przygotowa
parafrazowa wypowiedzi, poda za wybranym
si do wywiadu i ile serca wkada w zadanie. Pytania
tematem, a eliminowa treci marginalne czy niepo-
byy dociekliwe, przenikliwe, czsto zaskakujce.
trzebne wtrcenia).
Mam duy szacunek dla tych modych ludzi za ich
Uczestnicy proszeni byli o zachowanie anonimo-
pasj i za profesjonalizm, do ktrego ju teraz aspi-
woci, jeli chodzi o Komisj konkursow (przed-
ruj ogromnie si ciesz, e mogem ich pozna
stawiali si gociowi, ale nie powinni podawa do
i jestem pewien, e nasze cieki bd si take prze-
wiadomoci Komisji swojego imienia i nazwiska
cinay w przyszoci.
zarwno podczas wywiadu live, jaki i w wersji
Wersja audio wywiadu dostpna jest na stronie:
zapisanej).
https://youtu.be/51ttJov0IKI
Ocena caoci zadania bya zoona z dwch czci,
podobnie jak sam wywiad, i obejmowaa ocen
nagrania na ywo oraz ocen redakcji wywiadu.
Obowizywaa nastpujca punktacja:
za przeprowadzenie wywiadu na ywo
Uczestnik mg otrzyma 0-6 punktw.
Sprawdzano umiejtno suchania
gocia i przygotowanie merytoryczne do
przeprowadzanego wywiadu;
w ocenie redakcji wywiadu byy (0-5 punktw)
brane pod uwag dwa aspekty: umiejtno
opracowania wywiadu live w formie tekstu
pisanego oraz wiadomo funkcjonowania
wywiadu jako autonomicznej formy
dziennikarskiej;
oceniana bya take poprawno Micha Oleszczyk, fot. Sawomir Pultyn, Gdyska Szkoa Filmowa
merytoryczna (0-2 punkty);

42
pytaniu i odpowiedzi (w przypadku wywiadw konkur-
sowych mona poda pseudonim). Mona je zapisa
Karol Urba, VI Liceum Oglnoksztacce pismem pogrubionym, wersalikami lub kapitalikami.
Karol Urba: Zosta pan krytykiem filmowym z powo-
im. Wacawa Sierpiskiego w Gdyni, kl. 3 ania czy z przypadku?
Micha Oleszczyk: Nie by to przypadek ().
W kolejnych wypowiedziach mona imiona i nazwiska
Jestem krytykiem z powoania rozmwcw pomin zupenie lub zapisa inicjaami.
K.U.: Zosta pan krytykiem filmowym z powoania czy
Tytu wywiadu, ktry powinien by syntetycznym z przypadku?
ujciem myli przewodniej, zosta raczej dobrany do treci M.O.: Nie by to przypadek ().
rozmowy live ni do jej zapisu. Zapis wywiadu (prawdo-
podobnie ze wzgldw czasowych) nie uwzgldnia wielu Nie by to przypadek. Marzyem o tym, aby by
bardzo interesujcych treci, ktre rozwijaj myl z tytuu,
a pojawiy si w rozmowie na ywo. W niniejszym wywiadzie poprawnie zostay wyodrb-
Ten tytu to tytu-cytat. nione caostki treciowe. Nie s one zbyt dugie, zapisane
Tytu powinien zosta zapisany czcionk wiksz ni tekst prostymi, treciwymi zdaniami, z pominiciem natural-
wywiadu. nych w wywiadzie live zanieczyszcze.

Wywiad z Michaem Oleszczykiem do niedawna krytykiem od bardzo wczesnych lat. Mio do filmu
dyrektorem artystycznym Festiwalu Filmowego pojawia si, gdy miaem moe sze lat. Rodzice
w Gdyni o tym, jak z t polsk sztuk jest. czsto zabierali mnie do kina. By to jeszcze ten czas,
kiedy filmy przede wszystkim ogldao si w kinie.
Lead, czyli pierwszy akapit, wprowadza bohatera Byem nimi zafascynowany i miaem to szczcie, e
rozmowy i przedstawia kluczowy problem. Powinien da rodzice wspierali mnie w mojej pasji. Mama kupo-
czytelnikowi poczucie zrozumienia tematu tekstu. W tym waa mi pisma filmowe, a ja chciaem potem oglda
przypadku lead nieco kci si z tytuem. Tytu zapowiada
coraz to nowe filmy. W telewizji wyszukiwaem
bowiem rozmow na temat znakomitego krytyka, nato-
miast lead raczej rozmow na temat kondycji polskiej
bardziej ambitne pozycje i marzyem o tym, eby
sztuki. Nie mona jednak nie doceni autora wywiadu za pisa o filmie.
wprowadzenie kolejnego sowa-klucza do dekodowania Jak zareagowa Pan na propozycj objcia
treci caego wywiadu. posady dyrektora artystycznego Festiwalu
Filmowego w Gdyni?
Lead zosta prawidowo wyodrbniony graficznie Zostaem zaproszony na rozmow jako jeden
i zoony mniejsz czcionk ni sam wywiad. W prasie z kandydatw, zaprezentowaem swoj wizj festi-
czsto stosuje si w jego zapisie bold, kursyw, nowy krj walu i zostaa mi zaproponowana ta funkcja. Byem
pisma lub inny wyrnik.
bardzo ucieszony, cho, przyznaj, baem si. Byem
Zosta pan krytykiem filmowym z powoania czy najmodszym dyrektorem w historii festiwalu i prze-
z przypadku? konaem si o tym, e czym innym jest snu plany,
a czym innym faktycznie zosta dyrektorem. Dzisiaj
W tym miejscu rozpoczyna si tekst wywiadu. Naley uwaam, e bya to przygoda mojego ycia. Trzy lata
podkreli, e mimo pewnych mankamentw zapisu miny jak jeden dzie, cho praca bya bardzo cika
niniejszego wywiadu, autor zadba o to, co najwaniejsze i emocjonujca zarazem. By to burzliwy, intensywny
jego czytelno i komunikatywno.
i ciekawy okres mojego ycia.
Istniej rne sposoby wyodrbnienia wypowiedzi gocia
Czym si pan kierowa, wybierajc filmy, ktre
i prowadzcego. Pytania i komentarze osoby przeprowa- miay zosta pokazane na najwaniejszym polskim
dzajcej wywiad skada si zazwyczaj pismem pogru- festiwalu filmowym?
bionym (jak ma to miejsce w niniejszym wywiadzie), Na pocztku chciabym zaznaczy, e nie dobie-
a poszczeglne wypowiedzi rozpoczyna si od mylnika raem ich sam pomaga mi komitet organizacyjny,
Zosta pan krytykiem filmowym z powoania czy ale zawsze kierowaem si jakoci i rnorodno-
z przypadku? ci. Dbaem o to, by sycha byo gos modych
Nie by to przypadek (). twrcw. Staraem si poszerza horyzonty festi-
walu, stworzyem now sekcj kina eksperymen-
Mona take cakiem zrezygnowa ze stosowania myl-
nikw (jak to ma miejsce w analizowanym wywiadzie),
talnego, przeniosem konkurs Modego Kina oraz
natomiast nie wyodrbnia si poszczeglnych wypo- konkurs Krtkometraowych Filmw Fabularnych
wiedzi za pomoc punktorw. A zatem poprawnie
byoby: Warto sprawdza nazwy wydarze, instytucji itp., aby
Zosta pan krytykiem filmowym z powoania czy dostarcza czytelnikowi prawdziwych i kompletnych
z przypadku? informacji.
Nie by to przypadek ().
do Teatru Muzycznego. Chciaem pokaza mode,
Warto zidentyfikowa rozmwcw przy pierwszym
jakociowo dobre polskie kino.

43
Cae polskie rodowisko artystyczne yo pana zachowa wierno swojej wizji pomimo tych naci-
konfliktem z prof. Piotrem Gliskim (Ministrem skw, o ktrych teraz mwi.
Kultury). Std pytanie, czy na dyrektora artystycz- Czyli mona powiedzie, e dyrektor artystyczny
nego Festiwalu Filmowego w Gdyni czsto byy festiwalu spenia te funkcj jego reysera?
wywierane naciski? Dokadnie tak.
Powiedziabym raczej o sporze ni konflikcie, ale Spektakl Kltwa wywoa w Polsce dyskusj
tak, przy festiwalu w Gdyni element napicia jest wanie o wolnoci twrcw. Pojawiy si gosy, e
czym normalnym. Ten festiwal wsporganizuje jest ona za dua. Czy faktycznie wolno tworzenia
kilka duych instytucji. Kady dobr filmw do festi- w Polsce jest problemem?
walu to wypadkowa si tych instytucji, a rol dyrek- Z przekonania jestem zwolennikiem artystycznej
tora artystycznego jest wanie wzbi si ponad to wolnoci. Nie widz granic, ktre powinno si
i pokaza, ktry film jest dobry i e z tego powodu narzuca artystom i dobrze jest, kiedy sztuka jest
trzeba go wesprze. Jestem pewien, e przez trzy lata rnorodna. W przypadku Kltwy doszy do gosu
speniaem tak rol i wiem o tym, e dziki moim
Warto pamita o zapisywaniu tytuw dzie sztuki
interwencjom kilka filmw dostao si do konkursu
kursyw.
gwnego. Mam z tego powodu du satysfakcj.
emocje i uwaam, e poziom narodowej dyskusji na
Warto podkreli, e prezentowany wywiad charaktery- ten temat jest dosy niski. Z powodu bardzo gbo-
zuje si konsekwencj w prowadzeniu rozmowy wok kich podziaw w naszym spoeczestwie wyglda to
gwnego tematu. Wywiadujcy sprawnie poda za bardziej jak napad kiboli na miecie, ktrzy pytaj:
wywodem rozmwcy, reaguje na wypowiedzi gocia A ty, za kim jeste?. Debata na temat kultury nie
i nadaje rozmowie podany (zaoony wczeniej)
powinna tak wyglda. Dyskutujc na temat kultury,
kierunek.
nie powinnimy reprezentowa klubw, ale rozma-
Satysfakcj, ale praca, jak pan wykona, wydaje wia o wartoci dziea.
si by ogromna. Czyli mamy w kocu problem z wolnoci arty-
Tak. To bya cika praca w trudnych warunkach: styczn, czy nie mamy?
cige zwarcie z opini publiczn, organizatorami. Uwaam, e w Polsce mamy dosy dobr sytuacj.
Bdc dyrektorem artystycznym takiego festiwalu, Kino i teatr, mimo wielu problemw, s hojnie dofi-
wiesz, e kady patrzy ci na rce, a twoje decyzje s nansowywane ze rodkw pastwowych, powstaj
bezustannie komentowane. Jest to naprawd due niesychanie rne filmy i spektakle. Uwaam, e
wyzwanie. obecnie sytuacja wolnoci twrcw nie jest za. Dzi
A czy kino moe by wolne od naciskw? w Polsce problem stanowi to, e poziom debaty
publicznej jest stanowczo za niski, a poziom emocji
Wiele pyta zadanych przez przeprowadzajcego wska- stanowczo za wysoki.
zuje na jego dojrzao, dobre rozeznanie w aktualnej
sytuacji polskiej kultury, wnikliwe przygotowanie si do Wywiad powinien zakoczy si podsumowaniem,
rozmowy i prawdziwy zmys dziennikarski. konkluzj, pytaniem otwartym etc. Powinno pojawi si
podzikowanie gociowi za rozmow.
Nie ma takiej moliwoci. Kiedy chcemy zrobi
film, potrzebujemy pienidzy. Te pienidze musi kto
da, a instytucja, ktra daje, potem wymaga. Mona Powysza praca zostaa przygotowana do publi-
jednak dy do duego stopnia niezalenoci. kacji pod wzgldem redakcyjnym.
wietnie jest, kiedy jest on osignity. Talent reysera
to midzy innymi to, e te ze uwarunkowania przy
tworzeniu dziea jest w stanie przekuwa na swoj Esej
korzy.
Esej jest jedn z trudniejszych form stylistycznych,
Jaki przykad?
gdy wymaga od autora zarwno pewnej erudycji,
Prowadzcy wywiad poda za swoim gociem, reaguje pozwalajcej na refleksj wok zadanego tematu,
na tok rozmowy, zadajc dodatkowe, nieplanowane jak rwnie swobody i sprawnoci jzykowej. Esej,
pytania. jako konkurencja Olimpiady, pojawi si w finaowym
jej etapie. Uczestnicy pisali go drugiego dnia finau,
Kiedy producent powie ci, e ta aktorka ma zagra
a na prac mieli 60 minut. Poniej przedstawiamy
w twoim filmie, a nie ta, ktr ty wybrae i pomimo
esej Patryka wierlikowskiego, laureata Olimpiady,
stara nie przekonae producenta do zmiany
wraz z uwagami dotyczcymi sposobu realizacji
decyzji, to musisz robi film z aktork, ktrej nie
tematu przez autora oraz oceny pracy z uwzgld-
lubisz. Co zrobisz? Obrazisz si i nie nakrcisz filmu?
nieniem kryteriw oceny eseju udostpnionych
Nie! Pjdziesz na kompromis i bdziesz pracowa
Uczestnikom przed III Etapem Olimpiady.
z nielubiana aktork. Bdziesz tez stara si wydoby
Kryteria oceny eseju:
z niej to, co najlepsze. I to s sytuacje, przed ktrymi
1. Dobr materiau filmowego i jego uzasadnienie
stoi reyser przy realizacji kadego filmu. Sztuk jest
(0-3 punkty).

44
2. Analiza i interpretacja (0-10 punktw).
Bd rzeczowy nie doszo do ekranizacji tego utworu,
3. Poprawno rzeczowa (0-4 punkty). gdy autor nie wyrazi na to zgody.
4. Kompozycja (0-3 punkty). Naley przytacza tylko informacje sprawdzone i pewne.
5. Styl (0-3 punkty). Jeli takiej pewnoci nie ma lepiej zrezygnowa
6. Poprawno jzykowa i zapisu (0-4 punkty). z danego przykadu.

Gdy mwimy o problemach modziey ukaza-


Patryk wierlikowski, Zesp Szk Licealnych nych w kinie lat 50. i 60., naley przede wszystkim
iTechnicznych nr 1 w Warszawie
Dla zachowania spjnoci wywodu i lepszego uporzd-
Temat: Przedstaw odmienne sposoby, w jakie kowania tekstu warto w eseju stosowa rdtytuy, na
kino portretuje modzie szkoln w okresie dojrze- ktre autor tej pracy si nie zdecydowa, lecz zastosowa
wania. Rozwa, na ile rne obrazy dorastania wyran segmentacj tekstu.
wynikaj z przyjtych przez artystw konwencji wskaza ekranizacj Szatana z sidmej klasy ksiki
i gatunkw filmowych. Kornela Makuszyskiego, ktra staa si obowiz-
Temat dojrzewania i przemiany wewntrznej kow lektur dla ostatnich klas szkoy podstawowej.
bohatera w pierwszych latach ycia jest obecny W niesychanie interesujcy sposb przedstawia ona
w sztuce od wielu lat. Poczwszy od osiemnasto- histori Adama detektywa amatora. Jego zdolno
wiecznych powieci Bildungsroman, a po popu- do analitycznego mylenia, wycigania wnioskw
larne ksiki wydawane wspczenie, widoczny i czenia faktw pomaga profesorowi rozwika
jest znaczcy trend w kulturze, by odkrywa to, co niejedn zagadk dotyczc rodzinnego dworku.
jest bliskie modziey. Problematyka ta obecna jest W filmie twrcy wykreowali nastolatka na spon-
take w wielu produkcjach filmowych. Cz z nich tanicznego modzieca, ktry zdaje si z kadym
stanowi ekranizacje lektur szkolnych, w ktrych dniem coraz bardziej by gotowym do rozpoczcia
obecny jest temat dojrzewania. Duym zaintereso- dorosego ycia. Z drugiej strony widz poznaje
waniem ze strony widzw cieszyy si fabuy, ktre rwnie jego wewntrzne rozterki. Na dodatek
bazoway na autentycznych przeyciach reysera lub
scenarzysty. W jaki sposb kino portretuje uczniw Autor prezentuje tu elementy interpretacji postaci,
w okresie dojrzewania? Czy istotny wpyw na co jest niezbdne w tym eseju. Warto byoby t inter-
przedstawienie ich historii miay rne konwencje pretacj pogbi i odnie do strony formalnej filmu
scenariuszowe? Ktry gatunek jest najczciej wybie- (zgodnie z sugesti w temacie) oraz szerszych kontek-
stw kulturowych.
Autor we wstpie ju nawizuje do obu istotnych kwestii nie podlega dyskusji, e tytuowy szatan staje si
zawartych w temacie, czyli problemu dojrzewania oraz dla odbiorcy niezwykle bliski za spraw pierwszej
wpywu konwencji filmowych na sposb ukazania tego
mioci, ktra w cigu wakacji zblia do siebie dwoje
problemu.
bohaterw.
Realia szkolne niejednokrotnie czone s
rany przez twrcw filmowych, aby jak najwnikliwiej z nastrojami spoecznymi i atmosfer po zako-
pokaza dylematy moralne osb dopiero wchodz- czeniu wanych wydarze. Ciekawy obraz Krakowa
cych w dorose ycie? Tym kwestiom przyjrz si po II wojnie wiatowej przedstawi Janusz Majewski
w poniszej pracy.
W literaturze i filozofii znaczc cezur zdaje si by Odwoanie do kontekstu historycznego.
II poowa XVIII wieku. To wanie wtedy synny fran- w swoim filmie obyczajowym Maa matura 1947.
cuski myliciel Jean Jacques Rousseau pisze traktat
Emil, czyli rzecz o wychowaniu. Powstaj rwnie Autor przytacza kolejny przykad filmowy (adekwatny
do tematu), jednak nie czy go w aden sposb
Autor odwouje si do szerszego kontekstu kulturowego, z poprzednim.
jednak poprzestaje tylko na przywoaniu tytuw.
Modzie pokazana jest tutaj nie tylko w czasie lekcji
ogromn uwag przywizano do pokazania rodz-
romanse cieszce si ogromnym zainteresowa- cego si terroru stalinowskiego, aresztowa, strachu
niem, szczeglnie wrd dam dworu przykadem przed aparatem represji i bezpieczestwa. Przy
moe by midzy innymi powie epistologra- okazji twrcy filmu zdecydowali si na pokazanie
ficzna J.J. Rousseau Julia, Nowa Heloiza, listy dwojga sporu midzy nowymi wadzami a rodowiskiem
kochankw, mieszkacw maego miasteczka u stp profesorskim, pamitajcym jeszcze czasy przedwo-
Alp. W przypadku kina wanym przeomem okazuje jenne. Dziki temu kontrastowi moemy zrozumie,
si czas po II wojnie wiatowej. Twrcy coraz czciej jak bardzo modzie miaa prawo czu si zagu-
dotykaj spraw, ktre s bliskie modziey. Powstaj
biona. Tytuowa matura zdaje by si egzaminem
ekranizacje powieci wiatowej klasy warto tu
dojrzaoci w dosownym znaczeniu potrzebna
wymieni Buszujcego w zbou Jeromea Dawida
jest nie tylko wiedza wyniesiona z lektur i zaj, ale
Salingera.

45
najwaniejsza okazuje si wierno wyznawanym im tylko na wiedzy, ktra pozwoli im w przyszoci
wartociom, asertywno, honor czy zdolno do osiga wysokie dochody. W pewnych momentach
przezwyciania trudnych chwil. W jednej ze scen dostrzegamy wyran niech nauczyciela do prze-
widzimy przecie, jak szybko niewinny bohater, kazywania wiedzy tej konkretnej grupie modych
ktry przyczy si do strajku, zosta aresztowany, ludzi. On si jednak nie poddaje i prbuje odnie
a nastpnie przesuchiwany na komendzie milicji. To wiedz teoretyczn do praktyki i codziennego ycia.
byo straszne przeycie zarwno dla niego, jak i ojca, Wraz z upywem czasu i z kolejnymi wykadami
martwicego si, co si dzieje z jego synem. Naley powstaje interesujca relacja midzy wykadowc
take pamita, jak wielk rol w procesie ksztato- a uczniami. Naley zaznaczy, e konwencja historii
wania odpowiedzialnoci odegrali wtedy nauczy- miosnej wcale nie ograniczya scenarzysty, ktry
ciele, ktrzy nie poddali si ideologii. Podczas lekcji sprawnie wplt w gwny, rozrywkowy wtek
matematyki profesor nie stroni od sugestywnych take wane problemy maych francuskich miej-
komentarzy wobec ucznia, ktry nie by zaintereso- scowoci (w tym przypadku Arras) i ukazaa je obok
wany nauk. Odbiera trzeba to nie jako zoliwo, wydarze z gwnego nurtu fabuy.
a ch zmotywowania do pracy i wysiku.
Bardzo ciekawa i celna uwaga odnoszca si bezpo-
Praca z tak zwan trudn modzie nie naley
rednio do obu czci tematu.
do najatwiejszych zada, jakie stoj przed peda-
gogiem. Przychodz chwile zwtpienia, poniewa Idealn formu dla reysera zdaje si te by film
ani wychowankowie, ani wsppracownicy nie dokumentalny. O tym, jak wraz z wiekiem zmienia
chc zrozumie, e trzeba dziaa razem, aby osi- si filozofia ycia i zaangaowanie w wykonywan
gn cel. O tych trudnych, a zarazem poruszajcych prac, traktuje Siedem kobiet w rnym wieku.
momentach, traktuje dramat obyczajowy Pan od
Warto doceni, e autor pracy siga take po przykady
muzyki. Zmiana nastawienia modych osb do ycia
z kina dokumentalnego.
Ucze przytoczy kolejny adekwatny i ciekawy przykad.
W kilkunastominutowej produkcji widz poznaje
Szkoda, e zabrako bezporedniego nawizania do
poprzednich (uzasadnienie logiki wywodu). tancerki baletowe w rnych momentach kariery.
Kiedy rozpoczynaj nauk, s niezwykle zafascy-
i odbudowanie autorytetu profesora na pocztku nowane figurami i krokami, poniewa instruk-
nie przychodzi atwo. Dopiero pniej uczniowie torka pokazuje im to w sposb bajkowy i przy-
zauwaaj, e nowy nauczyciel nie jest zwyczajnym jazny. Natomiast nastoletnie dziewczyny ju musz
belfrem, ktry nie angauje si w swoj prac, ale zmaga si z tward i bezlitosn rzeczywistoci.
karci, ponia i bije. Odmienna postawa gwnego Pojawia si rywalizacja, nauczycielki poniaj uczen-
bohatera jest czym, co przyciga i budzi szacunek. nice, wyzywaj, nie chwal ich i staraj si skonfron-
Historia ta bezsprzecznie przekonuje, jak ciekawe towa je z trudnociami. Wwczas entuzjazm zanika,
moe by dla widza obserwowanie zmieniajcej a to, co sprawiao niegdy wielk frajd, zamienia
si psychiki modych osb. Tragizm sytuacji akcen- si w udrk. Zestawione sceny niezwykle kontra-
tuj dramatyczne przeycia, budzce wspczucie stuj ze sob, wskutek czego uwidacznia si proces
i poczucie jednoci z bohaterami. Wskutek obranej dojrzewania oraz budzenia wiadomoci, e wiat
przez reysera konwencji gatunkowej opisana rzdzi si bezwzgldnymi prawami i dla sabszych
powyej produkcja jest przyczynkiem do prze- psychicznie nie ma miejsca na szczycie.
myle i debaty na temat roli dorosych osb jako
Ciekawa teza interpretacyjna.
Ucze przytoczy kolejny adekwatny i ciekawy przykad. Odwaga poczona z chciami zmiany na lepsze
Szkoda, e zabrako bezporedniego nawizania do
jest jednym z gwnych motyww dramatu obycza-
poprzednich (uzasadnienie logiki wywodu).
jowego 300 mil do nieba. Jego akcja dzieje si
przewodnikw modego pokolenia.
Ciekawa teza inte Kolejny celny przykad tym razem
Nie zawsze problematyka szkolna jest gwnym
z klasyki polskiego kina. rpretacyjna.
motywem historii. W niektrych filmach przejawia si
ona jako epizodyczne, ale niezbdne to gwnych w Polsce Ludowej w latach 80., kiedy warunki ycia
wydarze. Tak jest w przypadku komedii roman- pogarszaj si z roku na rok. Brakuje nadziei na
zmian, a codzienno staje si uciliwa. Trzech
Bd rzeczowy, reyser nazywa si Lucas Belvaux tego
modych chopakw decyduje si na odwany krok
rodzaju bd w zapisie nazwiska traktowany by jak
usterka wpywajca na ocen. chc opuci pastwo, ktre oddzielone jest elazn
kurtyn i przedosta si do wiata zachodniego. Na
tycznej Lucasa Brescaux zatytuowanej Niedobrani. pocztku filmu mamy niezwykle wany zarys sytu-
Widzimy w niej modzie w zaledwie kilku scenach. acji, ktry pomaga nam zrozumie przyczyny ich
Na pocztku nastolatkowie s kompletnie niezain- decyzji. Konflikty w szkole, za atmosfera w domu
teresowani wykadanym przez cenionego filozofa to wszystko sprawia, e chc uciec jak najdalej
przedmiotem, poniewa, jak sami przyznaj, zaley z rodzinnej miejscowoci. Moemy wic powiedzie,

46
e fabua ta dotyka nie tylko wanych problemw w latach 80. nie byby tak wielkim wydarzeniem,
spoecznych zwizanych z brakiem szansy na jakim si sta wwczas.
lepsz przyszo. Przez cay film obserwujemy Analizujc powysze przykady, dostrzegamy
proces dojrzewania modych osb, ktre nie boj
si stawi czoa opresyjnemu systemowi. Staj si Warto pamita, e cech waciw eseju jest subiek-
coraz bardziej odpowiedzialni, wytrwali i niezomni. tywny wywd, dlatego powinna w nim by silnie zaak-
Tragiczne zdarzenia, ktre przeyli, w znacznym centowana pozycja autowa.
stopniu uksztatoway ich doros psychik.
Na koniec warto wspomnie o filmie dokumen- wielo gatunkw filmowych, ktre posuyy do
talnym, ktry jest opowieci nie tylko o muzyce, ukazywania tematu dojrzewania modziey. Kady
undegroundowych zespoach i buncie wobec z filmw dotyka w inny sposb istoty tej sprawy.
propagandowej kultury masowej. Leszek Gnoiski Wynika to zarwno z wybranej przez twrcw formy
gatunkowej, jak i konwencji scenariuszowej. W czci
Reyserami filmu s Leszek Gnoiski i Marek Gajczak fabu dorastanie przebiega szybciej ni si spodzie-
wamy, z kolei w niektrych ze wspomnianych historii
w swoim najnowszym dokumencie Jarocin. Po co zmiana nastpuje pod wpywem konkretnych wyda-
wolno koncentruje si przecie przede wszystkim rze. Porwnujc te filmy, przychodzi mi si na myl,
na fenomenie modziey, ktra chce razem e dokument pozwala pokaza przemian boha-
tera niezwykle kontrastowo. Wynika to z moliwoci
Reyserami filmu s Leszek G Duym atutem pracy jest atwego przeamania narracji linearnej. Z drugiej
spora swoboda autora w siganiu po rne, ciekawe,
a zarazem adekwatne przykady filmowe. Jednak liczba
W pracach powiconych filmowi niezbdne jest posugi-
przytoczonych przykadw spowodowaa by moe, e
wanie si pojciami z zakresu jzyka filmu. T prac warto
autor nie zdy pogbi analizy przywoanych filmw
byoby jeszcze wzbogaci o tego rodzaju pojcia wiad-
w odwoaniu do tematu. noiski i Marek Gajczak
czce o rozumieniu warsztatu twrcy filmowego.
poznawa muzyk nigdzie niedostpn. Co prawda
s to osoby na przeomie pnego dziecistwa strony, z bada ogldalnoci wynika, e filmy fabu-
i dorosoci, ale mimo wszystko zauwaalna staje si larne ciesz si zwykle wiksz popularnoci
rola wsplnego spdzania czasu, szukania prawdy u masowego odbiorcy. Ktr form powinni zatem
o wiecie i stawiania czoa wyzwaniom, jakie niesie wybra twrcy? To pytanie pozostawiam otwarte,
przyszo. Jestem skonny pokusi si o stwier- jednake jedno jest pewne dojrzewanie modziey
dzenie, e bez nastolatkw festiwal w Jarocinie jest wdzicznym tematem dla reysera.

47
CZYM BY DLA MNIE
UDZIA
W OLIMPIADZIE?
WYPOWIEDZI UCZESTNIKW
Udzia w Olimpiadzie okaza si dla Uczestnikw Udzia w Olimpiadzie na pewno zmotywowa
sporym wyzwaniem oraz ciekawym dowiadcze- mnie do obejrzenia wielu filmw, o ktrych
niem. Zapytalimy laureatw i finalistw o rady dla wiedziaam, e powinnam obejrze, ale nie mogam
Uczestnikw kolejnych edycji. Wikszo z nich prze- znale czasu, zawsze byo co innego do obejrzenia.
konywaa, e nie warto przeraa si list zagadnie Dziki Olimpiadzie na pewno zapoznaam si z klasy-
do Olimpiady. Naley natomiast rozwija swoje zain- kami polskiego kina, czego pewnie sama z siebie a
teresowanie filmem, a Olimpiada da tropy, ktrymi w takim stopniu bym nie zrobia.
warto pody, by dowiedzie si jeszcze wicej. Paulina Zdebik
III Liceum Oglnoksztacce
Uczestnicy wypowiadali si take, co da im udzia im. Bohaterw Westerplatte w Gdasku

w Olimpiadzie. Oto wybrane wypowiedzi:


Czuj, e mam o wiele wiksz wiedz, ale nie
Dziki udziaowi w Olimpiadzie odkryam wiele
tylko z dziedziny filmw, bo to przeoyo si rwnie
swoich moliwoci i powanie zainteresowaam si
na zupenie inne przedmioty. Jednym sowem
filmem jako sztuk. Wszystkie etapy, a w szczegl-
nauczyam si analizowa teksty kultury w nowy
noci finaowy, pomogy mi si sprawdzi w trudnych
sposb.
sytuacjach. Podczas przygotowa dowiedziaam
Aleksandra Soko
si wielu interesujcych faktw na temat filmw
IX Liceum Oglnoksztacce
i zdobyam nowe umiejtnoci, jak przygotowy-
im. Klementyny Hoffmanowej w Warszawie
wanie prelekcji czy przeprowadzanie wywiadu.
Wiele z tego, czego si dowiedziaam i nauczyam,
mog wykorzysta podczas egzaminu maturalnego
Dziki Olimpiadzie usystematyzowaam i pog-
z jzyka polskiego.
biam swoj wiedz o filmie. Olimpiada bya moj
Gabriela Mynarska
dodatkow motywacj i czasami pretekstem do
Liceum Oglnoksztacce
nauki innych rzeczy, ni tych wymaganych w szkole.
im. K.K. Baczyskiego w Kozach
Agata lzak
III Liceum Oglnoksztacce
Dziki Olimpiadzie nabraam pewnoci, e wiat
im. Bohaterw Westerplatte w Gdasku
filmu to mj wiat i e zamierzam tu zosta.
Magorzata Mijewska
III Liceum Oglnoksztacce
im. Bohaterw Westerplatte w Gdasku

48
KLUCZ
ODPOWIEDZI
Pytania z etapu I (szkolnego)

Pytania jednokrotnego wyboru


1. c 15. b 29. b 43. b
2. d 16. b 30. d 44. c
3. c 17. a 31. b 45. c
4. a 18. a 32. b 46. c
5. d 19. a 33. c 47. c
6. a 20. c 34. a 48. c
7. b 21. c 35. a 49. a
8. a 22. c 36. c 50. c
9. b 23. a 37. d 51. a
10. b 24. c 38. b 52. b
11. d 25. b 39. a 53. b
12. b 26. a 40. b 54. b
13. c 27. c 41. b
14. b 28. b 42. c

Pytania wielokrotnego wyboru


55. c, d 57. a, b, c, d 59. c, d
56. a, b, c, d 58. b, c, d 60. a, b, d

Pytania z etapu II (okrgowego)

Pytania zamknite
1. d 11. c 21. c 31. a
2. c 12. b 22. a 32. c
3. b 13. c 23. b 33. a
4. a 14. c 24. a 34. b
5. c 15. a 25. c 35. c
6. b 16. c 26. d 36. a
7. c 17. c 27. b 37. b
8. b 18. a 28. b 38. a
9. b 19. a 29. b 39. a
10. b 20. a 30. b 40. a

49
Organizator

Partnerzy

Wspfinansowanie

www.fn.org.pl/olimpiada

Koordynacja Olimpiady
Julia Radziszewska
Robert Jaczewski
olimpiada@fn.org.pl
Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny

Redakcja
Centralny Gabinet Edukacji Filmowej
(Dorota Gobiowska, Ewa Kanownik, Anna Koodziejczak, Jadwiga Mostowska)

Wsppraca redakcyjna
dr hab. prof. UG Krzysztof Kornacki
dr Maciej Dowgiel
dr Robert Pruszczyski
mgr Anna Rwny

Korekta
Katarzyna Sosnowska

Projekt graficzny i skad:


Pawe Zakrzewski, evision.pl

50