Vous êtes sur la page 1sur 8

E D W A R D

A B R A M O W S K I

U S T A W A S T O W A R Z Y S Z E N I A „ K O M U N A ”

26

Zielona Góra 1998

2

Ustawa Stowarzyszenia „KOMUNA”

I. Zasady ogólne

1) Komuna uwaŜa, Ŝe są trzy źródła nędzy ludzkiej, zarówno fizycznej, jak moralnej:

2)

3)

4)

5)

własność prywatna, państwo i praca przymusowa dla utrzymania Ŝycia, Ŝe zatem wszechstronne wyzwolenie człowieka wymaga przede wszystkim i jedynie zniszczenia tych źródeł, zniszczenia własności prywatnej, stawiając na jej miejscu komunistyczne współŜycie ludzi, tj. własność wspólną, zniszczenie państwa, jako zorganizowanej siły przymusu i gwałtu nad jednostką, zastępując je przez wolne stowarzyszenia, zaspakaja- jące zbiorowe potrzeby ludzi w sposób naturalny, tj. bez pomocy kodeksu karnego i siły policyjnej, zniszczenie pracy przymusowej przez przyznanie kaŜdemu człowiekowi bezwzględnego prawa do korzystania ze wspólnych bogactw według potrzeb swoich. Komuna uwaŜa, Ŝe takie przeinaczenie świata ludzkiego nie moŜe odbyć się na drodze rewolucji biurokratycznej, tj. za pomocą nowej władzy, która by, jako parlament socjali- styczny lub rząd spiskowy narzuciła ludziom nowe formy Ŝycia społecznego: nie moŜe zaś dlatego, Ŝe ani komunizm, ani bezpaństwowość nie daje się zaszczepić w duszach ludzkich środkami policyjnymi, komunizm zaś utrzymany przymusowo, wbrew natu- ralnym potrzebom mas ludowych, sam sobie zaprzecza i staje się tylko nową postacią ucisku państwowego. Komuna uwaŜa, Ŝe przeinaczenie świata ludzkiego odbyć się moŜe tylko w drodze rewolucji moralnej, tj. przez wytworzenie się w ludziach takich potrzeb i zwyczajów, które sprzeciwiają się zasadniczo panującym instytucjom społecznym i dąŜą Ŝywiołowo do stworzenia instytucji nowych, sobie odpowiednich. UwaŜa zatem, Ŝe aŜeby znisz- czyć własność prywatną, trzeba wytworzyć zwyczaje i potrzeby komunistyczne i do- prowadzić do tego, aby ludzie w swoim Ŝyciu prywatnym i codziennym zaprzeczali prawu własności, pomimo, Ŝe prawo to istnieje na zewnątrz nich, jako instytucja panu- jąca, tak samo, aby zniszczyć państwo, trzeba doprowadzić do tego, Ŝeby ludzie wyru- gowali ze swego Ŝycia osobistego wszelkie instytucje państwowe, Ŝeby nauczyli się za- spokajać swoje potrzeby wspólne drogą wolnego zrzeszania się i postępowali w swoim Ŝyciu prywatnym tak, jak gdyby Ŝadnego państwa nie było. Komuna uwaŜa, Ŝe rewolucja polityczna jest tylko Ŝywiołowym i koniecznym następ- stwem rewolucji moralnej i jako taka nie daje się nigdy przeprowadzić z góry, własność prywatna zaniknie sama przez się, gdy zwyczaje komunistyczne zastąpią w Ŝyciu ludz- kim zwyczaje własnościowe, gdy ludzie w postępowaniu swoim osobistym i codzien- nym negować będą istniejące prawo własności, i tak samo państwo zaniknie samo przez się, gdy rozerwany będzie wszelki łącznik między potrzebami Ŝycia ludzkiego a insty- tucjami państwowymi, gdy lud odmówi wszelkiego współudziału w wykonywaniu praw państwowych: jeden dzień powszechnego bojkotu, wypowiedzenia posłuszeń- stwa władzom wojskowym, sądowniczym, policyjnym i administracyjnym wystarczy do osłabienia najpotęŜniejszego państwa. Celem komuny jest przeprowadzenie rewolucji moralnej, zwyczajowej. UwaŜa ona, Ŝe stworzenie nowego Ŝycia ludzkiego, Ŝycia, z którego wykluczona jest zupełnie własność prywatna i państwo, nie jest sprawą oddalonej przyszłości po-rewolucyjnej, lecz prze- ciwnie, moŜliwe jest teraz, jako akt dobrej woli i szczerości przekonań pewnej grupy jednostek. Zadaniem jej przeto nie jest przygotowanie się do rewolucji społecznej, lecz tworzenie tej rewolucji dziś jeszcze, pomimo istnienia ustroju burŜuazyjno-policyjnego, kaŜda bowiem grupa ludzka, która w swoim postępowaniu prywatnym i codziennym przyjęła tryb Ŝycia komunistycznego i bezpaństwowego, jest nie tylko wyłomem w

postępowaniu prywatnym i codziennym przyjęła tryb Ŝycia komunistycznego i bezpaństwowego, jest nie tylko wyłomem w
postępowaniu prywatnym i codziennym przyjęła tryb Ŝycia komunistycznego i bezpaństwowego, jest nie tylko wyłomem w
postępowaniu prywatnym i codziennym przyjęła tryb Ŝycia komunistycznego i bezpaństwowego, jest nie tylko wyłomem w

3

ustroju, lecz przedstawia sobą takŜe urzeczywistnienie się świata przyszłości, świata człowieka nowego.

II. Praktyka

Rewolucja dziejowa, którą komuna przeprowadza, wyraŜa się w następujący sposób.

1. Podstawą istnienia komuny jest braterstwo, pomoc wzajemna, którą ona przeciwstawia dobroczynności, jałmuŜnie i opiece rządowej. Komuna bierze w obronę dobrobyt jed- nostki i stara się ją ochronić przed wszelką krzywdą. W postępowaniu zasada ta wyraŜa się tym:

a) JeŜeli komuna jest robotniczą lub chłopską i zachodzi wypadek skrzywdzenia człowie- ka przez fabrykanta, majstra, właściciela lub rządcę majątku, itp. wtedy, zamiast wzy- wania pomocy inspektora lub sądu, za pokrzywdzonym ujmuje się komuna i Ŝądaniem zbiorowym, strajkiem lub bojkotem wymaga naprawienia krzywdy;

b) JeŜeli ktoś z towarzyszy zostaje bez środków do Ŝycia z powodu utraty zarobku, kalec- twa, choroby, starości lub jakiejkolwiek innej przyczyny, wtedy, zamiast korzystać z jałmuŜny lub instytucji dobroczynnych, korzysta z pomocy i opieki komuny;

c) JeŜeli pozostają dzieci bez opieki, dzieci te nie są oddawane do domu podrzutków lecz opiekuje się nimi komuna. Sposób przeprowadzenia sprawy w kaŜdym wypadku moŜe być rozmaity i nie daje się

ująć w Ŝadne ogólne normy: w kaŜdej poszczególnej sprawie komuna decyduje, jak ma ją załatwić i wybiera z pośród siebie tych, co daną rzecz mają przeprowadzić. Albo teŜ ma

komuna pewne swoje instytucje stałe, np. londyńskie towarzystwa wzajemnej pomocy, tzw. "współsąsiedztwa", szeroko rozpowszechnione w ubogich dzielnicach miasta itp. opłacane ze składek członków.

2. Komuna przeciwstawia własności prywatnej własność wspólną. Pomimo, Ŝe Ŝyje w

ustroju, opartym na prawie własności prywatnej - neguje to prawo i postępuje tak, jak gdyby go wcale nie było.

W Ŝyciu swoim stwarza świat własności wspólnej, która wyraŜa się przede wszystkim w Ŝyciu prywatnym kaŜdego z jej członków:

a)

Komuna dba o to, aby podstawy Ŝycia, tj. odŜywianie się były jednakowe dla wszyst- kich jej członków (przeprowadzenie tego w kaŜdej komunie moŜe być inne, zaleŜnie od warunków Ŝycia. W robotniczych mogą być wspólne kuchnie, piekarnie, rzeźnie, jak np. w Belgii; w chłopskich wspólne posiadanie narzędzi, nawozu, ziarna, wspólne ko- rzystanie z łąk, bydła; w studenckich jednakowy rozdział pieniędzy, przeznaczonych na Ŝywność).

b)

Członek komuny nie korzysta z dochodów z kapitału lub majątku ziemskiego, jeŜeli takowe posiada.

c)

Nie poŜycza nigdy nikomu na procent i weksel.

d)

Nie upomina się nigdy u nikogo sądownie o poŜyczone pieniądze.

e)

Nie prowadzi Ŝadnego przedsiębiorstwa, opartego na wyzysku.

f)

Zwraca się swobodnie i szczerze do towarzyszy, gdy potrzebuje pomocy, nie uwaŜając tego ani za jałmuŜnę, ani za poŜyczkę.

g)

Nie procesuje się sądownie o spadki, podziały familijne itp. i nie czyni około tego Ŝad- nych zabiegów z krzywdą innych.

h)

Nie uznaje Ŝadnych praw, krzywdzących ludzi, i nigdy z nich nie korzysta, jak np. z prawa, przyznającego kobiecie tylko 14-tą część spadku, z prawa wydziedziczenia ko- goś z jego własności dla braku dowodów formalnych z prawa wydziedziczenia za dłu- gi, itp.

3.

Komuna nie uznaje Ŝadnego państwa i dąŜy do tego, aby wszystkie potrzeby ludzkie

zbiorowe, wymagające organizacji, zaspokajane były przez swobodne stowarzyszenia. Nieuznawanie państwa wyraŜa się w postępowaniu prywatnym kaŜdego z jej członków.

4

a) Członek komuny nie podaje skarg do sądu.

b) Nie bierze udziału w sądach przysięgłych.

c) Nie świadczy przed sądem, chyba Ŝe w celu ocalenia podsądnego.

d) Nie przyjmuje wezwania sądowego w sprawach cywilnych.

e) Nie wykonuje wyroków sądowych, które mu dają moc krzywdzenia kogoś.

f) Nie denuncjuje złodziei ani zbrodniarzy przed policją.

g) Nie pomaga policji w wykryciu lub schwytaniu przestępcy.

h) Nie przyjmuje Ŝadnej posady w słuŜbie policyjnej lub jakiej bądź słuŜbie rządowej.

i) Nie bierze udziału w Ŝadnych instytucjach przez rząd zakładanych lub protegowanych (jak np. kuratoria trzeźwości, czytelnie wiejskie, zakłady dobroczynności, itp.).

j) Nie bierze udziału w Ŝadnych objawach legalizmu rządowego, ani w Ŝadnych skład- kach przez rząd inicjowanych (jak np. proponowane gminom wiejskim składki na po-

mniki, szkoły, czytelnie).

k) JeŜeli nie moŜe odmówić złoŜenia przysięgi (jak np. w wojsku) to jednak nie przywiązu- je do niej Ŝadnej wartości wewnątrz sumienia swego.

l) JeŜeli nie moŜe odmówić słuŜby wojskowej, to jednak w razie wojny zachowuje się tak, by nie szkodzić ludziom, zatem zupełnie biernie.

m) Nie uznaje Ŝadnych praw cywilnych, jakie rząd daje w małŜeństwie nad Ŝoną i dziećmi.

n) Nie oddaje dzieci do szkół rządowych.

W celu wyrugowania z dusz ludzkich nałogów państwowości, jak i zaspokojenia istot-

nych potrzeb człowieka, komuna stara się jak najbardziej o rozwinięcie w ludziach potrzeby

i umiejętności swobodnego zrzeszenia się dla pewnych celów Ŝyciowych wspólnych, pro- paguje zatem tajne nauczanie, zakłada wolne szkoły i uniwersytety, aŜeby nimi zastąpić

oświatę rządową: propaguje zakładanie stowarzyszeń do walki z alkoholizmem, aŜeby i uczynić niepotrzebną działalność kuratoriów rządowych. DąŜy równieŜ do tego, aby wszel- kie zatargi i spory osobiste między ludźmi były rozstrzygane tylko przez sądy polubowne towarzyszy, jeŜeli rozstrzygnięcie sprawy jest konieczne.

4. Komuna uwaŜa, Ŝe wyswobodzenie się człowieka z pracy przymusowej jest pierwszym

warunkiem jego rozwoju duchowego i jego uzdolnień do walki z instytucjami ucisku, przeciwdziała zatem wszystkiemu, co dąŜy do obarczania ludzi pracą, i domaga się zdoby-

cia godzin swobodnych, organizując w tym celu strajki, bojkoty i inne protesty zbiorowe. W postępowaniu prywatnym dąŜenie to wyraŜa się w następujący sposób:

a)

Członek komuny nie wyzyskuje niczyjej pracy; jeŜeli np. ma do czynienia ze słuŜbą domową, to moŜe korzystać z takowej nie inaczej, jak na zasadzie zupełnej równości pracy i wygód Ŝyciowych.

b)

Nie korzysta z pracy uczniów lub terminatorów, jeŜeli jest rzemieślnikiem, będąc maj- strem lub brygadzistą w fabryce, nie obciąŜa robotą zaleŜnych od siebie robotników i nie stara się wyciągnąć dla siebie jakichkolwiek korzyści z ich pracy: jeŜeli jest chłopem, posiadającym ziemię, i musi przyjąć najmitę do pomocy w gospodarstwie, wówczas

dzieli się z nim zarówno pracą, jak i dochodem.

5.

Komuna uwaŜa, Ŝe jedynym grzechem jest krzywda ludzka, a jedyną cnotą braterstwo,

poza tym kaŜdy moŜe robić, co mu się podoba.

W postępowaniu wyraŜa się to tak:

a) Członek komuny traktuje z jednakowym poszanowaniem wszelkie stosunki miłości między kobietą a męŜczyzną: uwaŜa, Ŝe jest nietykalna to dziedzina indywidualnej swobody, do której Ŝadna etyka wtrącać się nie powinna: zło zaczyna się wtedy, gdy wynika krzywda ludzka.

b) Członek komuny bierze w obronę poŜycie nieślubne i przeciwdziała opinii, krzywdzą- cej kobietę pod tym względem, opinii, której skutkiem jest nie tylko moralne zgnębienie kobiety, utrudnienie jej Ŝycia, lecz takŜe ukrywanie dzieci w domach podrzutków, zabi- janie i róŜna przedsiębiorstwa pienięŜne, których celem jest potajemne tracenie dzieci

5

nieprawych, a których podstawą jest właśnie wstyd matki i zgnębienie jej przez społe- czeństwo "moralne".

c)

Członek komuny bierze w obronę prostytutki, domaga się postępowania z nimi takiego samego, jak z kaŜdą tak zwaną "uczciwą kobietą", poszanowania ich godności ludzkiej, występuje przeciwko tym przepisom policyjnym, które krępują ich swobodę i upoka- rzają je; nie uczęszcza do domów tolerancji, poniewaŜ są one instytucją wyzysku i przemocy nad kobietą.

d)

Członek komuny potępia etykę "honoru", nie przyjmuje pojedynków i nie wyzywa; nie czuje się obraŜonym Ŝadną obelgą, uwaŜa, Ŝe obelga plami tylko tego, kto ją popełnia.

e)

Nie uznaje obowiązku prawdomóstwa ani przysięgi, jeŜeli powiedzenie prawdy lub dotrzymanie przysięgi moŜe przynieść krzywdę człowiekowi.

f)

Potępia wszelkie objawy szowinizmu narodowego, poniewaŜ ten przeszkadza brater- stwu ludzi.

6.

Komuna uwaŜa braterstwo ludzi za podstawę wszystkich ideałów, za najwaŜniejszy

czynnik rewolucyjny w sprawie obalenia własności, państwa i całej dzisiejszej etyki policyj- no-burŜuazyjnej, stara się wszystkimi sposobami rozwinąć w ludziach zdolność do przyjaź- ni bezinteresownej, potrzebę wspólnych przyjemności, pojmowanie Ŝycia, jako poszukiwa-

nia zbiorowego szczęścia. Dlatego znosi wewnątrz siebie wszelkie formy konwencjonalne, wszystko, co rozdziela ludzi i czyni ich bardziej obcymi sobie, wszystko, co budzi pomiędzy nimi nieśmiałość, nieufność wzajemną, skrytość.

a) Do takich rzeczy naleŜy przede wszystkim nałóg potępiania i wytykania wad. W ko- munie nikt nikogo nie potępia, nie uznaje się wyŜszości moralnej: kaŜdą wadę lub wy- stępek uwaŜa się za zjawisko naturalne, dające się zupełnie usprawiedliwić. UwaŜa się, Ŝe w kaŜdym człowieku są zaczątki zarówno wszystkich złych jak i wszystkich dobrych rzeczy, przewaga zaś jednych lub drugich zaleŜy tylko od warunków Ŝycia.

b) Do rzeczy rozdzielających ludzi naleŜą takŜe wszelkie formy konwencjonalnego obco- wania ze sobą i jako takie są bezwarunkowo potępione w komunie.

Recenzje

6

wybranych

bro-

szur

Murray Bookchin “Anarchizm ery dobrobytu” - pozycja nr 46.

Murray Bookchin to najbardziej znany współczesny propagator anarchizmu, który po- kładał szerokie nadzieje w rewolcie w końcu lat 60-tych. I to wyraźnie jest odczuwalne w tym krótkim, dobrze przetłumaczonym eseju. Autor bardzo celnie i trafnie łączy zagadnie- nia związane z ochroną środowiska a anarchizmem. Udowadnia, Ŝe te dwa elementy sta- nowią układankę tworzącą jednolitą całość. Postuluje zlikwidowanie hierarchii jako struktu- ry, która “stanowi zagroŜenie dla przetrwania ludzkości”.

Albert Memmi “Poznajemy rasizm na własnej skórze” - pozycja nr 8.

Głęboka analiza rasizmu dokonana przez Tunezyjczyka urodzonego w społeczności Ŝydowskiej a mieszkającego w ParyŜu. Autor miał więc przypuszczalnie wiele doświadczeń związanych z powyŜszym tematem. Jego rozwaŜania są czasami bardzo zaskakujące, moŜe kontrowersyjne. Momentami moŜna odnieść wraŜenie, Ŝe Memmi szuka problemu tam, gdzie go nie ma. Szybko okazuje się jednak, dzięki dowodom podanym jak na tacy, Ŝe rasizm jest głęboko osadzony w kaŜdym społeczeństwie. W tekście jest wiele odwołań do psychologii, relacji między katem a ofiarą, systemów kolonizacyjnych, itd.

Piotr Frankowski “Działalność Warszawskiej Federacyjnej Grupy Anarchi- stów-Komunistów “Internacjonał” w latach 1905-1908” - pozycja nr 11.

Krótki, ale zdecydowanie docierający do sedna szkic poświęcony działalności jednej z najbardziej pręŜnych organizacji anarchistycznych funkcjonujących na terenie Królestwa Polskiego w okresie I rewolucji rosyjskiej (1905-1907). Autor umiejętnie wychodzi od wyja- śnienia ogólnie idei skrajnej wolności, aby następnie konkretnie przejść do szczegółów związanych z “Internacjonałem”. Wylicza akcje przeprowadzone przez członków grupy, przedstawia cele, zakres i skutki dokonań anarchistów.

Bertrand Russell “Bakunin i anarchizm” - pozycja nr 57.

II rozdział ksiąŜki “Drogi do wolności”. KsiąŜka ta była pisana w okresie najpełniejszej identyfikacji z socjalizmem gildyjnym. Socjalizm gildyjny moŜna traktować jako odmianę anarchizmu. Dla Russella władza była przede wszystkim złem. Powtarzał wielokrotnie z naciskiem, Ŝe “istota rządu i prawa polega na ograniczeniu wolności”. W niniejszej broszu- rze autor ukazuje co to jest anarchizm oraz rolę jaką odegrał Bakunin w ruchu anarchistycz- nym.

“BOLO’BOLO” - pozycja nr 59.

Broszura w stylu bardzo współczesnym - po odkryciach mechaniki kwantowej, gdy stary, lecz wciąŜ lansowany światopogląd traci rację bytu. Pornografia społeczna w wyda- niu hard. Uderza w najbardziej zagorzałych zwolenników tzw. “systemu”. “Czym jest ekonomia? Bezosobową, pośrednią wymianą utowarowanego czasu (“sprzedajesz swój czas, aby kupić czas, który sprzedali inni”). A co z Twoim Ŝyciem ? Co to jest Planetarna Maszyna Pracy? “śywi się w Afryce, trawi w Azji i defekuje w Europie. Strategia Maszyny to rozbicie społeczeństwa na wyalienowane jednostki, szanta- Ŝowanie ich płacą i przemocą”.

7

A konsumpcja. “Tak naprawdę kaŜdy towar jest wymierzoną w nas bronią, kaŜdy super-

market - arsenałem, a kaŜda fabryka - polem bitwy”. Czy uda się obrona

?

Józef Zieliński “Czy anarchizm ma raję bytu” - pozycja nr 7.

Klasyczna juŜ dziś - dzięki wielu przedrukom - broszura zawierająca tytułową pracę - wykład dr Józefa Zielińskiego (ParyŜ, 1906), będąca najprostszym wykładem róŜnych kie- runków anarchizmu. Zieliński był raczej populatoryzatorem ruchu anarchistycznego niŜ teoretykiem w stylu Edwarda Abramowskiego, na agitkę nadaje się jednak wybornie choć

to juŜ raczej historia.

Aleksander Berkman “Bolszewicki mit” - pozycja nr 45.

Aleksander Berkman to postać bardzo tragiczna. Człowiek bez wątpienia bardzo zasłu- Ŝony dla anarchizmu, szczególnie amerykańskiego. Bliski przyjaciel Emmy Goldman. W 1892 dokonał nieudanego zamachu, za co skazano go na 14 lat więzienia. Był gorącym zwolennikiem Rewolucji Październikowej, aŜ do czasu powstania w Kronsztadzie. Wtedy ostatecznie zrozumiał jak chorzy są bolszewicy i jak mocno zaprzepaścili stojącą przed nimi szansę. Właśnie o tej przemianie mówi zawarty w broszurze ostatni rozdział pamiętnika Berkmana. Autor, trochę jakby patrząc z boku, opisuje swój dramat, swoją wielką pomyłkę i rozczarowanie. Jednocześnie wnikliwym okiem człowieka znającego się na sprawie, przed- stawia obłudę i dwulicowość Lenina i spółki. Chwilami stosuje wręcz psychologiczną anali- zę przejmowania władzy. Bardzo pouczająca lektura. Podobnie jak radziecki komunizm, tragicznie skończył Berkman, który w 1936 roku popełnił samobójstwo.

Daniel Grinberg “Anarchizm w XX wieku - zarys historii” - pozycja nr 41.

Daniel Grinberg to człowiek, który najprawdopodobniej jest najlepszym w Polsce znawcą historii ruchu anarchistycznego. Daje tego dowód choćby w tym krótkim szkicu. W sposób przejrzysty, przystępny i ciekawy opisuje pokrótce losy anarchizmu w XX wieku. Nie omieszkał wspomnieć o rewolucji w Rosji, a właściwie o rewolucjach, w których anarchiści mieli swój pokaźny udział. Sporo miejsca poświęcił Nestorowi Machno, działaczowi o którym warto napisać duŜo więcej. Nie brakuje takŜe rysu rewolucji w Hiszpanii oraz wydarzeń w Kronsztadzie (o tych wydarzeniach pisze najwięcej, gdyŜ bez wątpienia były to najwaŜniejsze zrywy zwolenników wolności w tym stuleciu). Znajdujemy tu równieŜ wia- domości o przewodnich propagatorach idei po 1945 roku.

Tytuł "Ustawa Stowarzyszenia KOMUNA" połoŜył w 1917 roku Abramowski na bezi- miennym druczku 8 str., zawierającym "Zasady i praktykę Komuny", załoŜonej w roku 1901 przez Abramowskiego wśród kolonii studenckiej w Genewie. Druk ten przez zwolenników dość intensywnie kolportowany, dyskutowany był wielokrotnie na róŜnych posiedzeniach młodzieŜy. Czynione były próby, aby go uŜyć za podstawę do reformy instytucji "Bratnich Pomocy", wśród młodzieŜy akademickiej.

RED RAT http://red-rat.w.interia.pl e-mail: red_rat@interia.pl Artur Wyrwa, skr. poczt. 39, 65-182 Zielona Góra 5
RED RAT
http://red-rat.w.interia.pl
e-mail: red_rat@interia.pl
Artur Wyrwa, skr. poczt. 39, 65-182 Zielona Góra 5
koperta + znaczek za 1,20zł = katalog Red Rat