Vous êtes sur la page 1sur 4

subota–nedelja, 18–19. novembar 2017.

S P E C I J A L
PRILOZI Kajl Skot:
Podsetnik na

Operacija
snažne
Prijateljske
veze naše dve
zemlje

HALIJARD
Milomir Mandić:
most za novo
srPsko-
američko
savezništvo

Spasavanje
američkih pilota u
Zapadnoj Srbiji,
u jesen 1944.

Američki piloti na povratku iz Pranjana


u bazu Bari, u Južnoj Italiji

Prvi američki avion C47 koji je


17. septembra 1944. sleteo
kod Koceljeve u misiji Halijard
dočekan od pripadnika
Jugoslovenske vojske u otadžbini
 Operacija HALIJARD I subota–nedelja, 18–19. novembar 2017.

Podsetnik na
snažne prijateljske
veze naše dve zemlje
KAJL SKOT, ambasador SAD, Most za
SPECIJALNO ZA DANAS novo srpsko-
američko
savezništvo
Piše: milomir mandić
ačne su reči Džona Kenedija: „U politici nema pri-

T jatelja, postoje samo savezništva“ (Safire W,


„Safire's New Political Dictionary”, New York, 1993).
U unutrašnjoj, a tim pre spoljnoj politici, u prvom planu
su interesi i na osnovu njih utemeljena savezništva.
Međutim, pragmatične reči velikog američkog predsed-
nika ipak ne treba shvatiti na način koji potpuno
isključuje prijateljske odnose. Samo ih treba staviti u re-
alan kontekst. Oni i te kako mogu da budu katalizator
i temelj svestranog interesnog povezivanja.
A Srbi i Amerikanci su se, po pravilu, kroz istoriju
na taj način međusobno ophodili. Stvari ne treba pred-
imenzionirati i iz svetlih političkih namera i želja na
patetičan način nerealno sagledavati, ali činjenica je da
su u 19. i većem delu 20. veka SAD za srpski narod bile
saveznička zemlja pa i država prema kojoj su posto-
jale vrlo velike simpatije. O tome najlepše svedoči kn-
jiga Mihaila Pupina, Amerikanca srpskog porekla, „Sa
Ambasador Skot
prisustvovao je pašnjaka do naučenjaka“. S druge strane, u velikoj
16. septembra 2017. Americi se sigurno nije toliko znalo i mislilo o maloj
u Pranjanima Srbiji kao što je kod nas bio slučaj kada se radi o SAD,
Tokom Drugog svetskog rata, američki potom Nik Lalić – sinovi srpskih imigranata u obeležavanju ali je tamošnja politička elita i javnost ipak nesporno
vazduhoplovci koji su se borili protiv nacista u SAD, koji su se vratili kako bi pružili podršku 73. godišnjice pokazivala naklonost prema Srbima. Dovoljno je da se
ovom regionu svakodnevno su rizikovali svoje zemlji svojih predaka. Operacije Halijard
setimo činjenice da bez blagonaklonog stava i zala-
živote u zajedničkoj borbi sa svojom srpskom Foto / FoNet TV ganja Vašingtona zapadni deo Banata ne bi pripao Sr-
braćom. Mnogi se nikada nisu vratili svojim Sećajući se ovih događaja, podsećamo se i na biji posle Prvog svetskog rata.
domovima. Neki od njih, čiji su avioni snažne prijateljske veze koje su kroz istoriju Važna karika u srpsko-američkim, ne samo hladno-
pogođeni, imali su sreću da padnu na tlo interesno već i prijateljski utemeljenim saveznički
povezivale naše dve zemlje. Tokom dva svetska
Srbije. Operacija Halijard iz 1944. bila je najveća odnosima, bila je između ostalog i Operacija „Vazdušni
rata, Amerikanci i Srbi su se borili za slobodu, most“ (Halyard). Radi se o najvećoj akciji spašavanja
operacija spasavanja američkih i savezničkih rame uz rame. Osećam se ponizno kad oborenih savezničkih, a pre svega američkih pilota, iza
vazduhoplovaca u istoriji. Spaseno je više od pomislim na žrtvu, heroizam i odlučnost Srba neprijateljskih linija u Drugom svetskom ratu. Nju su
500 vazduhoplovaca SAD, zajedno sa podnesenih u ime prijateljstva između naša požrtvovano izvele srpske antifašističke snage otpora
vazduhoplovcima iz drugih zemalja, gotovo dva naroda. pod komandom generala Dragoljuba Draže Mihailovića.
ispred nosa Nemcima, i većina akcija je Tako je zarobljeništva pa neretko i smrti spašeno skoro
sprovedena na svetlu dana. 500 pripadnika anglo-američkih vazdušnih snaga. To
se do danas pamti i poštuje u SAD.
Istorija i geopolitika nisu crno-belog karaktera. U
Hiljade hrabrih srpskih muškaraca i žena odnosima sa Amerikom krajem prošlog veka imali smo
rizikovali su svoje živote da spasu i zaštite naše težak period. I danas po nekim važnim pitanjima
vojnike. Oni su istinski heroji ove operacije. imamo koliziju interesa. Ipak, ako posmatramo širu
Lečili su vazduhoplovcima rane i delili sliku umesto da se opsesivno fokusiramo na pojedine
poslednju mrvu svoje ionako skromne hrane, njene delove, nedvosmisleno je da smo u prošlosti sa
kako bi naše letače održali u životu. Oni su SAD imali mnogo više toga što nas u pozitivnom smislu
rizikovali sve – živote svojih porodica i svoja spaja, kao što i danas preovlađuju potencijali za sarad-
Orden kojim je nju a ne osnovi za razmimoilaženja. Da sada ne nabra-
sela – zbog višeg cilja koji smo zajednički delili.
američki jam sfere od ekonomije do borbe protiv islamističkog
Za to će Amerika biti zauvek zahvalna. Golim predsednik terorizma, gde smo jedni drugima od koristi.
rukama su Amerikanci i Srbi radili rame uz Hari Truman Bez obzira na sve ono što nas tišti, u srpskom na-
rame kako bi izgradili pistu koja je u stanju da posthumno
odlikovao Dražu
cionalnom interesu je da to shvatimo i da se na promišl-
izdrži sletanje aviona koji će prevesti ove Mihailovića za jen način posvetimo razvoju partnerskih odnosa sa SAD.
vazduhoplovce na bezbednu teritoriju. zasluge u Verujem da je, u realnim okvirima, i interes te velike
Pomagalo im je nekoliko operativaca službi spasavanju zemlje da teži što boljim odnosima sa nama. Operacija
američkih i „Vazdušni most“ je sjajan podsetnik na kvalitet i opseg
SAD koji su došli na teritoriju Srbije iskakanjem savezničkih pilota naših nekadašnjih odnosa ali– ako se obostrano pre-
padobranom kako bi organizovali ovu u Drugom
pozna i na pravi način uvaži – i šansa da se ubrza kretanje
operaciju. Idejni vođa ovog hrabrog plana svetskom ratu
ka novom nivou i kvalitetu međusobne saradnje.
spasavanja bio je Džordž Vojnovič, a operaciju
u Pranjanima predvodili su Džordž Musulin, i Autor je suosnivač agencije Demostat
subota–nedelja, 18–19. novembar 2017. I Operacija HALIJARD 

vazdušni most
Piše: nemanja dević zemlje koji su donosili velike žrtve među civil- uspela i, noću, 29. maja 1944, prvi saveznički
nim stanovništvom, često i veće nego što je to avion spustio se na pranjansku „pistu“, uspešno
bio slučaj prilikom nemačkog bombardovanja evakuišući grupu od 40 američkih i 20 britan-
rkestar ratnog vazduhoplovstva SAD iz- u aprilu 1941. U kolektivnom sećanju posebno skih avijatičara. Ovakve akcije ponoviće se i na-
U brdiMa iZnad
GornjeG Milanovca,
U nepoSrednoj
O vodi himnu „Bože pravde“. Američki am- su ostala ubeležena bombardovanja Beograda
basador se na prilično dobrom srpskom („Krvavi Vaskrs“), Niša i Leskovca. Međutim,
jeziku obraća srpskim seljacima sa šajkačama, druga vrsta posledica tih akcija ticala se činje-
rednih dana, ali su tada (31. maja), skupa sa vaz-
duhoplovcima, na razočarenje oficira JVuO
prema Italiji odleteli i poslednji članovi savezni-
koji ga slušaju netremice, smešeći se. Kada im nice da je, usled oštećenja na avionima ili pri- čkih misija pri Mihailovićevom štabu.
bliZini ravne Gore, U potom bude dodeljivao plakete, sa nekima od nudnog sletanja, sve veći broj savezničkih avi- Međutim, saveznički vazduhoplovci su i nakon
njih izljubiće se po tri puta. „Amerikanci i Srbi su jatičara ostajao u neprijateljskoj pozadini. Po- ovog datuma bivali primorani da se prizemlje u
višeMeSečnoj se rame uz rame borili za slobodu“, reći će jed- kretima otpora na terenu je predstojala bitka Srbiji, pa se postavljalo pitanje njihovog daljeg
Seljačkoj noćnoj nog trenutka Kajl Skot, pa nastaviti u istom tonu: za spašavanje savezničkih pilota od nemačkih statusa. Kako je jedan Mihailovićev oficir zapisao,
„Ljudi iz ovog regiona su istinski heroji. Osećam potera, a potom i evakuacija u Južnu Italiju... uprkos osećaju da su napušteni od zapadnih sa-
Mobi čitavo jedno se ponizno kad mislim na žrtve, heroizam i U Srbiji su ovi vazduhoplovci uglavnom pa- veznika, kod komandanata JVuO nije bilo dileme
brdo je odlučnost Srba“. A Srbi su u ovom slučaju sino- dali na teritoriju pod kontrolom JVuO, budući da će saveznički piloti i nadalje biti tretirani kao i
nim za četnike – borce JVuO Draže Mihailovića da je u proleće 1944. Ravnogorski pokret u ovom do tada. Oni su i dalje sakupljani po korpusima,
poravnavano kako – kojima je u ovom delu Srbije, gde je američki delu Jugoslavije doživljavao svoj zenit. Prve ame- a potom prebacivani do Pranjana, gde je, u koor-
bi na njeMU naStala ambasador izgovorio ove reči, komandovao ka- ričke pilote „četnici“ su uspeli da spasu i izvuku dinaciji sa oficirom OSS Džordžom Musulinom i
petan Zvonko Vučković. Na prvi pogled, ovako iz nemačkog obruča u martu 1944. na Zlatiboru. savezničkom komandom u Bariju, predstojalo or-
iMproviZovana piSta složene činjenice delovaće kao nemoguća kon- Potom su se takve akcije umnožavale širom zem- ganizovanje operacije velikog stila, danas u isto-
Za evakUiSanje strukcija. Zapravo, one se iz godine u godinu lje. Naredbe koje su komandanti korpusa, prema riografiji poznatoj pod imenom „Vazdušni most“.
ponavljaju u Pranjanima, selu u neposrednoj instrukciji generala Mihailovića, prosleđivali U noći 9/10. avgusta prva grupa aviona tipa C-47
Spašenih pilota blizini Ravne gore, gde se svakog septembra svom ljudstvu, bile su precizne i obavezujuće: spustila se ponovo na pranjanski aerodrom i za-
naZad, U njihove obeležava godišnjica operacije Halyard – Vaz- „Da se prilikom pada aviona englesko-ameri- počela novu fazu evakuacije avijatičara za Bari.
dušni most u kojoj su pripadnici JVuO tokom čkih, odmah po cenu žrtava posada mora spa- Operacija se, kroz saradnju Mihailovićevih i sa-
baZe U jUžnoj italiji avgusta 1944. omogućili evakuaciju više stotina sti (...) a ostatak aviona se mora spaliti da u pot- vezničkih snaga, nastavila i u narednih nekoliko
savezničkih avijatičara. punosti izgori“. Te akcije neretko su dovodile do meseci, pa je do kraja 1944, u sedam navrata, u
sukoba snaga JVuO i baze u Italiji iz Pranjana, Koceljeve i Boljanića pre-
nemačkih poternih bačeno ukupno 417 savezničkih, pretežno ame-
jedinica, pa i do me- ričkih vazduhoplovaca.
đusobnih žrtava u Tako, dolazi do uspešnog realizovanja krup-
borbama. Nešto sli- nog vojnostrateškog poduhvata kakav je pred-
čno kao što je to spa- stavljala operacija „Vazdušni most“. Memoaristi
šavanje prikazano u iz bliskog okruženja Draže Mihailovića navodili
„Otpisanima“, samo su da je do nje sa Mihailovićeve strane došlo na
što su akteri sukoba, prvom mestu „iz moralnih razloga“ budući da
nezamislivo za vreme nije želeo da savezničke avijatičare prepusti Ne-
kada je serija premi- mcima; tek posle toga je stajala nada da će to do-
jerno emitovana, bili vesti i do produbljivanja političkih veza sa SAD
„četnici“ i Nemci. u trenutku kada je Ravnogorski pokret, odlu-
Prema zapisima kom sila-saveznica, bio ostavljen na cedilu. Čitava
savremenika, prvi operacija odigravala se u završnici građanskog
kontakt između sa- rata u Srbiji, u vreme kada su savezničke snage
vezničkih avijatičara i bogato snabdevale oružjem i municijom ko-
seljačkog sastava munističke snage. Taj utisak sumirao je sa gor-
JVuO bio je neobičan: činom major JVuO Aleksandar Milošević: „Ne-
piloti bi u prvi mah čuveno u istoriji: pomagali smo onoga ko je
bili preplašeni izgle- omogućio, municijom, oružjem, opremom, i mo-
dom svojih kosmatih ralnom podrškom našem neprijatelju da nas,
i bradatih spasilaca, baš tu i tih dana, nadvlada“.
ponekad bi ih upitali Nauka još uvek nije u potpunosti rasvetlila
da li se oni bore pod još jedan događaj koji je bio u bliskoj vezi sa ope-
Titovom komandom, racijom Halyard – a to je uloga američke misije
međusobni razgovori pukovnika Roberta Mekdauela koja je stigla u
General Draža Mihailović najčešće bi im se svo- Srbiju i kod Mihailovića u isto vreme i istim avio-
sa članovima savezničke dili na mimiku... Me- nom kada ju je napustio Džordž Musulin. Teore-
vojne misije, 1944. đutim, oni su se brzo tičari zavera će reći da je taj čin zapravo pred-
privikavali na svoje stavljao i vrhunac navedene operacije. Visoko
Ova operacija, kako je Kajl Skot nedavno po- domaćine u planinskim selima, koji su zbog nji- rangirani američki obaveštajni oficir, predratni
Memoaristi iz novio zaključke istoričara, smatra se za jednu hovog čuvanja rizikovali ne samo svoje, već i ži- profesor istorije Balkana na univerzitetu u Miči-
od najuspešnijih spasilačkih misija iza neprija- vote svojih porodica, meštana i sela. Suprotno, genu, Mekdauel je u Srbiji zvanično predvodio
bliskog okruženja teljski linija u istoriji ratova. Vratimo se sada, na narod se prema njima uprkos nemaštini odno- „nepolitičku misiju“ koja je trebalo da stupi u
izvorište ovih događaja, kako bi dali kontekst sio sa najvećim prijateljstvom i srdačnošću, kontakt sa generalom Mihailovićem i u Srbiji for-
Draže Mihailovića za njihovo savremeno tumačenje i razumeva- odano i gostoljubivo. Po rečima učitelja Živojina mira važan obaveštajni centar SAD. Zbog ove mi-
nje. Od jeseni 1943, nakon kapitulacije Italije, Kuzmanovića, „seljaci su oduševljeno primili te sije kod zapadnih saveznika oštro su protesto-
navodili su da je do američko i savezničko ratno vazduhoplovstvo pilote. Iznosili su vino, čarape iznosile žene, ve- vali i Tito i sovjeti, ali je Mekdauel uz Mihailovića
iskoristilo je aerodrome u Južnoj Italiji za otpo- zene čarape. Peškire iznosile kad su oni dolazili. ipak ostao narednih nekoliko meseci. Smatra se
akcije spasavanja sa činjanje bombarderske ofanzive protiv snaga Sve je to primljeno s oduševljenjem. Nije ih izdao da je on presudno uticao i na Mihailovićevu
Mihailovićeve Osovine u Evropi. Prema nekim podacima, u tu niko. Niko, niko, niko“. Isti utisak delili su i sa-
svrhu je od oktobra 1943. do oktobra 1944. go- veznički vazduhoplovci i oficiri. Čuvani u stro-
odluku da se povuče u Bosnu i skroji dalju stra-
tegiju svog pokreta, verujući u ofanzivu SAD na
strane došlo na dine izvedeno oko 20.000 letova, od čega je dve goj tajnosti, spašeni avijatičari su, kako ne bi
trećine, posebno od proleća 1944. bilo usme- odudarali od okoline, puštali brade, oblačili gu-
Balkanu. Takođe, Mekdauel je stupio i u posrednu
vezu sa Hitlerovim opunomoćnikom za Balkan
prvom mestu „iz reno prema ciljevima u Rumuniji, Bugarskoj i njeve i opanke, na glave stavljali šajkače i ko-
Srbiji. Američka dejstva za posebnu metu imala karde. U međuvremenu, u brdima iznad Gor-
Hermanom Nojbaherom, pokušavajući da izdej-
stvuje predaju preostalih nemačkih snaga Ame-
moralnih razloga“ su naftna polja u predelu provincije Ploešti u njeg Milanovca, u neposrednoj blizini Ravne
Rumuniji, a u tu svrhu angažovano je oko 500 gore, u višemesečnoj seljačkoj noćnoj mobi či-
rikancima. Radilo se, očigledno, o igri velikih koja
je mogla uticati na potpuno drugačiji ishod rata
budući da nije želeo teških bombardera i 100 lovačkih aviona koji su tavo jedno brdo je poravnavano kako bi na
svakodnevno preletali „vazdušni prostor“ nad njemu nastala improvizovana pista za evakui-
i podelu uloga na Balkanu. Dostupni istorijski iz-
vori, iako oskudni, ukazuju i na to da Mekdauel
da savezničke Srbijom. Tako intenzivne dovodile su do nemi- sanje spašenih pilota nazad, u njihove baze u
novnog sukoba sa nemačkim vazduhoplovnim Južnoj Italiji. „Pijuk, lopata, volovi i gole ruke“,
nije bio tek avanturista koji je blefirao u kora-
cima, već da je unekoliko i izvršavao naređenja
avijatičare prepusti i protivvazdušnim snagama, čije su se posle- bile su, kako je zapisao Zvonimir Vučković, je-
dice osetile i kod nas. Najpre, radi slabljenja ne- dini alat koji su imali na raspolaganju pri izgra-
lidera OSS, generala Donovana...

Nemcima mačkih pozicija, bombardovani su ciljevi širom dnji aerodroma u Pranjanima. I ova operacija je Nastavak na 4. strani
 Operacija HALIJARD I subota–nedelja, 18–19. novembar 2017.

vazdušni most
/ nastavak sa 3. strane
Sve što se dalje dešavalo je poz-
nata istorija. General Mihailović je,
napušten od saveznika, doživeo
Pranjanska evakuacija
slom i bio prepušten kako je i sam
ocenio, „svetskom vihoru“ koji je
odneo njega i njegov rad. Ameri-
čki vazduhoplovci koji su namera-
vali da svedoče u njegovu korist na
staljinističkom procesu 1946. bili
su u tome onemogućeni. Vrhunac
ironije bio je kada mu je predsed-
nik SAD Hari Truman, pošto je ubi-
jen, 1948. dodelio Legiju za zasluge,
najviši orden kojim Amerikanci
odlikuju strance. U isto vreme, Josip
Broz Tito je, suprotstavljajući se Sta-
ljinu, postao vođa prve države u do
tada monolitnom komunističkom
bloku koja je postajala disidentska,
što je dovelo do početka stvaranja
njegovog kulta na Zapadu. Tito je
u svetu Hladnog rata postajao novi
važan saveznik zapadnih demo- sobena spasilačka akcija, u vojnoj od najuspešnijih spasilačkih misija hrabrosti srpskog naroda. „Godine 1944,
kratija na Balkanu i u Evropi, a uspo-
mena na žrtvovanog generala, Ha-
lijard i Pranjane vremenom je sve
O istoriji upamćena kao operacija
„Vazdušni most“, a šifrovana pod
imenom „Halijard“, koja je skoro 60 godina
oborenih savezničkih pilota iza
neprijateljskih linija u okupiranoj Evropi
tokom Drugog svetskog rata.
kada su saveznici napredovali u evropsku
tvrđavu, američki bombarderi sa sedištem
u južnoj Italiji počeli su napade na
više bledela... čuvana u najstrožoj tajnosti, danas se U znak zahvalnosti za napore uložene nemačke vitalne isporuke nafte u
smatra jednom od najvećih vojnih pri spasavanju savezničkih pilota, general Rumuniji. Petnaesta vazduhoplovna
Autor je istoričar operacija. Dragoljub Draža Mihailović je posthumno snaga pokrenula je skoro 20.000 aviona u
Savezničke snage su tokom Drugog odlikovan ordenom Legije zaslužnih od Istočnu Evropu kako bi degradirale
svetskog rata nebo nad Jugoslavijom strane američkog predsednika Harija Hitlerovu ratnu mašinu. Da bi to uradili,
koristile kao koridor za bombardovanje Trumana, 29. marta 1948. godine. Legija morali su da lete preko Jugoslavije koja je
strateških ciljeva, pre svega naftnih zaslužnih je najveći orden koji Sjedinjene okupirana nacistima. Srbi koji su se
postrojenja nemačkog Vermahta oko Američke Države dodeljuju strancima, a u odupirali nemačkim snagama od 1941.
mesta Ploeštija u Rumuniji. Prema obrazloženju za dodelu istog navodi se: godine, rizikovali su sopstvene živote
američkim istorijskim izvorima, do „General Dragoljub Mihailović izvanredno kako bi spasili američke avijatičare i sakrili
avgusta 1944. godine, oboreno je 350 se istakao kao glavni zapovednik ih od nacista“, rekao je Po. Govoreći o
savezničkih bombardera. Veliki broj pilota jugoslovenskih oružanih snaga i docnije evakuaciji, Ted Po je istakao: „Dana 10.
oboren od strane nacista, završava u selu kao ministar vojni, organizujući i vodeći avgusta, nenaoružani američki C-47, leteći
Pranjani, u regionu koji drže četnici pod krupne snage otpora protiv neprijatelja preko teritorije neprijatelja, sleteo je na
komandom generala Dragoljuba Draže koji je okupirao Jugoslaviju, od decembra improvizovanom aerodromu, koji su
Mihailovića. O američkim pilotima, koji su 1941. do decembra 1944. godine. sagradili i zaštitili lokalni Srbi u blizini sela
se zadesili na teritoriji koja je bila pod Zahvaljujući neustrašivim naporima Pranjani. Više od 500 savezničkih
okupacijom nacističke Nemačke, starali su njegovih trupa, mnogi američki avijatičari avijatičara je tajno spaseno i prebačeno u
se ne samo četnici već i stanovnici sela bili su spaseni i bezbedno vraćeni na Italiju“. Kongresmen Po smatra da je
Pranjani u blizini Gornjeg Milanovca. savezničku stranu. General Mihailović i neophodno istaći da savez sa Srbijom i
Pred sam kraj Drugog svetskog rata njegove snage, uprkos nedovoljnom srpskim narodom datira još iz perioda
(1944. godine), meštani takovskog kraja, u snabdevanju i boreći se u izuzetno teškim Prvog svetskog rata. „Pre sto godina,
saradnji sa snagama generala Mihailovića, uslovima, materijalno su doprineli Srbija se suprotstavila agresiji iz većeg
timom američke vojnoobaveštajne službe savezničkoj borbi i bili svedoci u austrijsko-mađarskog carstva i tome treba
i savezničkim avijatičarima, izgradili su izvojevanju konačne savezničke pobede“. da se divimo. Srpska borba protiv tiranije,
improvizovanu avionsku pistu na Orden je pod oznakom „strogo poverljivo“ stvorila je uslove da se Sjedinjene
Galovića poljani. Izgradnju piste je otkriven 1968. godine u arhivi Stejt Američke Države uključe u Prvi svetski rat
predvodio poručnik američke departmenta. u Evropi i bore se za slobodu“, rekao je Po.
obaveštajne službe Džordž Muslin, koji je Iako su Titovi partizani na jugu Srbije On je pri stavu da je zajednička
među meštanima bio poznatiji kao takođe pomagali u evakuaciji savezničkih posvećenost slobodi i duh misije Halijard i
„Đorđe Amerikanac“, a pomagao mu je pilota, zbog ideoloških motiva i nasleđa dalje živi u bliskim vezama između
kapetan Jugoslovenske vojske u Drugog svetskog rata, opterećenog Sjedinjenih Američkih Država i Srbije. „Kao
otadžbini, Zvonko Vučković. Dugačka elementima građanskog sukoba u i u oba svetska rata, Srbija i SAD se i dalje
nešto manje od kilometar i širine oko 200 posleratnoj Jugoslaviji, operacija suočavaju sa zajedničkim pretnjama. I
metra, Galovića poljana je morala biti „Vazdušni most“bila je potpuno nevidljiva danas sarađujemo kako bismo sačuvali
poravnata i produžena, kako bi služila za i decenijama čuvana od domaće javnosti zajedničku bezbednost. Srpski vojnici
sletanje transportnih aviona. u najstrožoj tajnosti. služe zajedno sa američkim snagama u
Operacija je tekla od 9. avgusta do 5. Kopredsedavajući srpskog kokusa u borbi protiv terorizma u Avganistanu, a
septembra 1944. godine, kada je u Predstavničkom domu američkog Srbija je partner u sprečavanju širenja
dnevnim i noćim letovima evakuisano više Kongresa, Ted Po, govoreći o godišnjici terorizma u Srbiji i Evropi“, navodi Po. Na
stotina savezničkih avijatičara. Sa Galovića operacije „Halijard“ istakao je: „Tokom kraju svog govora, Ted Po je naglasio: „Sa
poljane su uzletali saveznički avioni i dugih, mračnih i žalosnih dana Drugog našim zajedničkim događajima u
prevozili pilote iz Jugoslavije u italijansku svetskog rata, Srbi i Amerikanci su uspeli operaciji Halijard, našoj kombinovanoj
luku Bari. Bez podrške stanovništva, piloti, u misiji koja je u tajnosti čuvana skoro 60 istoriji i našoj borbi za slobodu, američki
među kojima je bilo Amerikanaca, godina. Operacija Halijard postala je narod je zauvek zahvalan Srbima koji su
Kanađana i Britanaca ne samo da ne bi najveća operacija spasavanja američkih pritekli u spasavanje Amerikanaca tokom
preživeli, već ne bi bili ni evakuisani. avijatičara u istoriji“. Prema njegovim mračnih dana Drugog svetskog rata“.
Operacija „Halijard“ se zato smatra jednom rečima, misija ne bi bila uspešna bez Sara Marinković

Operacija
HALIJARD
Posebno izdanje lista Danas i agencije Demostat
Priredila Sara Marinković, Demostat / Fotografije Arthur Jibilian, Debi Jibilian, George Vojnovich,
Milana Bižić / Korektura i prelom Danas