Vous êtes sur la page 1sur 37

TŁUMACZENIE
POŚWIADCZONE
Status, kształcenie,
warsztat i odpowiedzialność
tłumacza przysięgłego

Artur Dariusz Kubacki

Warszawa 2012

ISBN PDF-a: 978-83-264-5150-8 .

Poświęcam Matce .

.

4.3.3. Specyfika wykonywania tłumaczeń poświadczonych / 125 3.2. Europa Zachodnia / 58 2.1. Formalne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych / 127 3. Kraje Beneluksu / 58 2.2. Europa Południowa / 93 2. Pozostałe kraje Europy Zachodniej / 62 2.1. Kraje bałtyckie / 51 2.2.1. Definicja tłumaczenia poświadczonego a przysięgłego / 110 3. Europa Północna / 42 2. Spis treści Wykaz skrótów / 9 Wstęp / 11 Rozdział I Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego / 19 Rozdział II Status prawny tłumacza przysięgłego w Europie / 41 2.2. Pozostałe kraje Europy Północnej / 55 2.3. Merytoryczne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych / 134 3.2. Europa Środkowo-Wschodnia / 88 2.2.2.2.1.2.1. Wzorce tłumaczenia poświadczonego / 136 7 .2.1.1.1.5. Polska / 99 Rozdział III Praktyczne aspekty pracy tłumacza przysięgłego / 110 3. Kraje nordyckie / 42 2.

3. Ekwiwalencja i sposoby jej uzyskiwania / 163 3.3. Organizacja warsztatu tłumacza przysięgłego / 172 Rozdział IV Egzamin państwowy na tłumacza przysięgłego / 185 4. Deontologia wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego / 147 3.1. Profil kandydata na tłumacza przysięgłego / 237 4.2.2. Analiza błędów popełnianych na egzaminie ustnym / 226 4. Profile kształcenia tłumaczy / 247 5.Spis treści 3.3. Doskonalenie zawodowe tłumacza przysięgłego / 287 Rozdział VI Odpowiedzialność prawna tłumacza przysięgłego / 293 6. Analiza błędów popełnianych na egzaminie pisemnym / 212 4. Praktyka przysięgłego tłumaczenia ustnego / 154 3. Kryteria oceny / 199 4. Państwowa Komisja Egzaminacyjna / 185 4. Kształcenie kandydatów na tłumacza przysięgłego w Polsce / 265 5.5. Rodzaje odpowiedzialności prawnej tłumacza przysięgłego / 293 6.2.5. Wzorce tłumaczenia poświadczonego / 361 8 .1.3.2.4. Odpowiedzialność zawodowa tłumacza przysięgłego / 296 Podsumowanie / 317 Uwagi końcowe / 323 Bibliografia / 329 Spis tabel / 359 Załącznik.1.6.1.4. Analiza błędów popełnianych podczas egzaminu państwowego / 206 4.3. Profil tłumacza przysięgłego / 244 Rozdział V Kwalifikacje tłumacza przysięgłego / 247 5.

zm. – Kodeks po- stępowania administracyjnego (tekst jedn.p. 1071 z późn. poz. Nr 88. Nr 43. U. U. 555 z późn. 296 z późn.) KRK Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego KTP Kodeks tłumacza przysięgłego MDÜ Mitteilungsblatt für Dolmetscher und Übersetzer MEN Ministerstwo Edukacji Narodowej MS Ministerstwo Sprawiedliwości PKE Państwowa Komisja Egzaminacyjna PT TEPIS Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Spe- cjalistycznych TEPIS RTP Rada Tłumaczy Polskich STP Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich u. Nr 89. zm.a. – Kodeks postępo- wania karnego (Dz.k. U. zm. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.t. U.) k. poz. poz. ustawa z dnia 25 listopada 2004 r.) 9 . ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. poz. Nr 273. zm. Nr 98. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz.p.) KOZ Komisja Odpowiedzialności Zawodowej Tłumaczy Przysięgłych przy Ministrze Sprawiedliwości k.k.p. – Kodeks karny (Dz.z.) k. 2702 z późn. 553 z późn. z 2000 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (Dz. Wykaz skrótów BGH Federalny Sąd Najwyższy BST Bałtyckie Stowarzyszenie Tłumaczy BVG Federalny Trybunał Konstytucyjny ETPC Europejski Trybunał Praw Człowieka k. U.c. poz. zm. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.p.: Dz. ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.

.

L. LEX. zwane- go także uwierzytelnionym. M. W pracach polskich lingwistek. Warszawa 2005. Jopek-Bosiackiej (Przekład prawny i sądowy. Adama Mickiewicza w Pozna- niu. metodyki wykonywania tłumaczenia poświadczonego. Warszawa 2006) i A. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Wpisuje się w zakres badań juryslingwistyki (znanej także pod nazwą legilingwistyka)3. Tryuk (Przekład ustny środowiskowy. dokumenty. wybrane zagadnienia dotyczące pracy tłumacza przysię- głego (sądowego) omawiane są jedynie na marginesie. przekład. Celem jej badań jest – jak podają pracownicy na stronie internetowej swojej jednostki – pogłębianie wiedzy o języku prawa (lingua legis) i wiedzy w zakresie legilingwistyki porów- nawczej (w szczególności w kwestiach związanych z przekładem prawniczym i sądowym). Kaczocha. na- 1 G. Warszawa 2011. 2 Ze względów pragmatycznych w całej monografii zastosowano wymiennie następujące terminy: tłumaczenie. nie wyczerpa- no też problematyki odpowiedzialności zawodowej wiążącej się bezpośred- nio z wykonywaniem tego zawodu2. Komentarz. mediacja. teksty egza- minacyjne. M. 11 . a na- stępnie doskonalenia adeptów zawodu. Warszawa 2010. na policji czy w urzędach lub innych instytucjach. Brakuje szerokiego omówienia kwestii kształcenia kandydatów na tłumaczy przysięgłych. translacja. Niniejsza publikacja jest pracą interdy- scyplinarną o charakterze teoretyczno-aplikatywnym. M. Cieślik. Mazuryk. Laska. Egzamin na tłumacza przysięgłego. Ustawa o zawodzie tłu- macza przysięgłego. oraz przysięgłego tłumaczenia słowa żywego w sądzie. Rojewski. Dostatni. B. procedury egzaminowania i usta- nawiania. chociaż z pewnością istnieją między nimi różnice semantyczne. np. Komentarz. Wstęp O ile zagadnienia prawne związane z tłumaczami przysięgłymi zostały dość dobrze opisane w Polsce przez prawników w trzech dotychczas wyda- nych komentarzach do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. 3 Termin ten jest kalką angielskiego wyrazu legilinguistics i został wykorzystany do ofi- cjalnego nazwania jednostki badawczo-dydaktycznej – Pracownia Legilingwistyki – utwo- rzonej w ramach Instytutu Językoznawstwa Uniwersytetu im. M. Warszawa 2006). tj. to róż- norodne aspekty pragmatyki zawodu tłumacza przysięgłego nie doczekały się jeszcze całościowego i pogłębionego opracowania1.

zmianę skomplikowanych konstrukcji zdania lub dodawanie czy opuszczanie partykuł) S. Berk-Seligson. Court Interpreters in the Judicial Process. a ich szczególna intensyfikacja przypadła na schyłek XX i początek XXI w. Introducing Interpreting Studies. ekonomisty oraz te- oretyka i dydaktyka przekładu specjalistycznego. 5 F. Przekład ustny śro- dowiskowy….F. Berk-Seligson. Pieńkosa4 – badaniem języka prawne- go i prawniczego z wykorzystaniem wiedzy i metodologii językoznawczej. Język w prawie – prawo w języku. Mikkelson6. 6 S. 4 J. jak np. jaką na sali sądo- wej odgrywa tłumacz. Vásquez. uzupełnienia. Morris. The Discourse of Court Interpreting. The Bilingual Courtroom. Amsterdam–Philadelphia 2004. Durham 1991.M. stosując opuszczenia. R. Hale. Theory and Practice. Pöchhacker. 7 S. Berk-Seligson udowodniła. iż tłumacz sądo- wy ma potencjalną władzę i może wywierać ogromny wpływ na recepcję treści wypowiadanych w sądzie przez obcojęzycznych uczestników postę- powania7. An Introduction to Court Interpreting. de Jongh. Vásquez i H. Pieńkos. Chicago–London 1990. The Bilingual Courtroom…. o dobieranie pewnych formuł grzecz- nościowych. iż tłumacz może wpływać nawet na ogólny sposób postrzegania wiarygodności osoby obcojęzycznej. Fundamentals of Court Interpretation. no 1. s. H. Morris czy H. zmieniając znaczenia pragmatyczne. E. 4. s. 96. Podstawy juryslingwistyki.D. wyjaśnienia lub przerwy. M. Kurt. Mikkelson. Norderstedt 2007. E. Mikkelson. González. Badania nad przekładem sądowym i działalnością tłumaczy przysię- głych poza granicami Polski są prowadzone od wielu lat. W obsza- rze angloamerykańskim (USA. S. R. 36. Manchester 2000. Berk-Seligson.F. S. Introduction to Court Inter- preting. reprezentowany przez takich naukowców. Na przykładzie dokonywanych przez tłumacza zmian pragmatycznych (chodzi np. Kanada. Lanham–New York–London 1992. V. a także porównawcze studia nad rzeczywistością prawną różnych obszarów języ- kowych i jej wpływem na komunikację. R. V. de Jongh. Gonzáles. 1. Australia) dominuje nurt lingwi- styczny.Wstęp uki zajmującej się – w rozumieniu J. 105–106. The Moral Dilemmas of Court Interpreting. Tryuk. The Translator 1995. London–New York 2004. Kraków 1999. s.5 W tym okresie powstało wiele prac poświęconych przede wszystkim praktyce tłumaczenia sądowego. Badacze ci wskazują na szczególną rolę. . Hale8. rozwijanie współpracy pomiędzy prawnikami a językoznawcami w zakresie językoznawstwa sądowego. prakty- kującego tłumacza przysięgłego języka niemieckiego. badanego zarówno przez prawników. Z badań interakcji zachodzących na sali sądowej wynika według S. jak i lingwistów. s.D. vol.M. 8 S. który staje się aktywną osobą we wszystkich etapach postępowania sądowego. Została przygotowana na bazie wieloletnich doświadczeń autora. Der Dolmetscher im Gerichtsverfahren. H. Mikkelson. Por. R.

11 R. 13 . Hamburg 2004. 7. powstało wiele rozpraw przygotowanych przez prawników bądź praktykujących tłumaczy. Mitteilungsblatt des Österreichischen Übersetzer. Hönig. 27. usta- nawianie. 122. W wielu krajach Europy tłumacza przysięgłego traktuje się jak biegłego. V. 5. H. prawa i obowiązki. 12 C. Gerichtsdolmetschen (w:) M. Lankisch. 9 E. MDÜ 1978. E. tj. do których prac będziemy się odwoływać w różnych rozdziałach ni- niejszej monografii.M.F. Mor- ris11. Kadric.G. a udany proces komunikacji na sali sądowej przypisują czynnikom fizycznym i/lub psy- chicznym związanym z osobą tłumacza. 6 (24). Beurkundungs. 59 i n. Dolmetscher.und Dolmetscherverbands Universitas 1992. stawiennictwo. Mitteilungsblatt des Öster- reichischen Übersetzers.und Verwaltungsverfahren.). Beck13. wynagrodzenie.D. Wstęp Większość badaczy w swoich pracach skupia się głównie na działaniach praktycznych tłumacza z perspektywy interlingwalnej. Morris. M. odrzucają całkowicie ideę tłumaczenia dosłownego. a także uwarunkowaniom kultu- rowym. których centralnym punktem była rola i status tłumacza sądowego w świetle obwiązujących aktów prawnych (np. Jessnitzera. 5. s. Balaeia i D. a także zachowaniem przez nią w sądzie takiej samej pozycji. The Moral Dilemmas…. Überset- zer und ihrer Auftraggeber im Gerichts-.A. Vásquez i H. Ein Handbuch für die Praxis der Dolmetscher. Kußmaul. Ch. 10 R. Mikkelson. problematyka roli tłumacza sądowego podejmowana jest przede wszystkim z perspektywy prawa procesowego (nurt prawniczy). 13 K. V. Jessnitzer. B. zwłaszcza w krajach niemieckojęzycznych. Ba- laei. H. Fundamentals….M. s. a co za tym idzie i proces tłumaczenia9. Notwendigkeit der Professionalisierung von Dolmetschern im Justizwesen.F. G. Schmitt (Hrsg. jaką miałaby osoba władająca danym językiem10. Driesen. P. Ch. Mikkelson opowiadają się za forsowanym zwłaszcza przez prawników tłumaczeniem dosłownym. de Jongh opisu- je wpływ interkulturowości na język. Kabelka. W obszarze europejskim. Gonzáles. Status und Funktion des Gerichtsdolmetschers/-übersetzers in Deutschland. Dauma. Kabelkę. H. H. od którego – w odróżnieniu od systemu amerykańskiego – nie oczekuje się tłumaczenia dosłownego. uzupełnionego – jeśli trzeba – o eksplikację tła kulturowego i inne wyjaśnienia istotne dla oko- liczności sprawy12. Köln– Berlin–Bonn–München 1992. Der Dolmetscher und der Zivilprozess. eadem. Snell-Hornby. P. s.D. H. 1. Vásquez. González. G. lecz zgodnego z treścią. należy zaliczyć K. jak wspomniana wyżej R.). de Jongh. H. s. za niezmienia- niem rejestru i tonu wypowiedzi osoby tłumaczonej. R. etyka itp. U. Die Europäische Menschenrechtskonvention und ihre Auswirkungen auf die Tätigkeit des Gerichtsdolmetschers.und Dolmetscherverbandes Universitas 1992. An Introduction…. Drie- sen. Do najważniejszych badaczy niemieckojęzycznych tego nurtu. s. Na przełomie XX i XXI w. H. Schweitzer. Natomiast niektórzy z badaczy.

W rozdziale IV zapre- zentowany został profil kandydata na tłumacza przysięgłego. D. U. Tübingen 1999. Opisano w nim również sposoby kształcenia tłumaczy w ramach studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz studiów podyplomowych. Beck. Lankisch. Der Be- ruf im Europa des 21. Kadric. H. Akten des Kongresses des BDÜ-Landesverbandes Bayern. 2004. Dolmetschen bei Gericht. Oprócz przeglądu ustawowych praw i obowiązków tłumaczy przysię- głych monografia zawiera obszerne omówienie teoretycznych i praktycz- nych zasad wykonywania tego zawodu.. Kalina (Hrsg. B. Berlin 2004. takich jak definicja tłumaczenia poświadczonego oraz przysięgłego tłumaczenia ustnego.. Freiburg 2001.und Behördenterminologie. Mayer (Hrsg. Jahrhunderts..–25.). formalne reguły Handbuch Translation. Hamburg 2007. S. po które można sięgnąć po uzyskaniu prawa do wykonywania zawodu. eadem. Tübingen–Basel 2002.Wstęp W monografii zaprezentowano teoretyczne i praktyczne aspekty wy- konywania zawodu tłumacza przysięgłego. przygotowa- ny na podstawie ankiet wypełnionych przez kandydatów poddających się procedurze egzaminacyjnej oraz w oparciu o analizę dokumentów składa- nych do Ministerstwa Sprawiedliwości. Image und Status von Dolmetschern. Kompetenzen. Balaei. W książce poruszono ponadto problem odpowiedzial- ności prawnej. München 1997. Der Dolmet- scher in der Hauptverhandlung. Gerichtsdolmetschen – Praxis und Proble- matik (w:) J. niezbędnych do nabycia uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego. Wien 2001. a następnie szczegółowo omówiono jego status w wybranych krajach eu- ropejskich. Rozpoczęto od przedstawienia zarysu historycznego zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce (rozdział I). w tym przede wszystkim odpowiedzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych w kontekście działania Komisji Odpowiedzialno- ści Zawodowej przy Ministrze Sprawiedliwości.). November 2001. a także metody doskonalenia za- wodowego. 23. Übersetzen und Dolmetschen: eine Orientierungshilfe. Gerichts. Deutscher Gerichtsdolmetschertag München. Berlin 2001. Anforderungen. M. Notwendigkeit. Haftung des Übersetzers (w:) F. idem. Dolmetschen und Übersetzen. 14 . idem. Best. Rozdział V zawiera prezentację autorskiego programu kształce- nia tłumaczy przysięgłych w ramach studiów drugiego stopnia lub studiów podyplomowych. Książka zawiera także szczegółowe informacje o wymaganiach egzamina- cyjnych dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych wraz z językoznawczą analizą błędów popełnianych przez nich na egzaminie pisemnym i ustnym (na przykładzie języka niemieckiego i polskiego). Übersetzen von Rechtstexten (w:) Tagungsband 4. w tym aktualny status prawny tłumacza przysięgłego w Polsce w świetle obowiązującej od 2005 r. Erwartungen. na podstawie przeprowa- dzonej analizy spraw rozpatrywanych przez Komisję i wydawanych przez nią orzeczeń (rozdział VI). ustawy o tym zawodzie (rozdział II). Daum.

metody przysięgłego przekładu ustnego. Praca ma charakter interdyscyplinarny. Czy sposób ustanawiania tłumaczy przysięgłych w Polsce powinien zostać zmieniony (porównanie systemu polskiego z systemami obo- wiązującymi w innych krajach)? 2. które nie docze- kały się jeszcze pogłębionego opracowania. począwszy od kształcenia i usta- nawiania tłumacza. deontologia w pracy tłumacza przysięgłego oraz organizacja jego warsztatu. Za przykład posłużył tekst paralelny. Wspomniane omówienie zo- stało poparte wzorcowymi tłumaczeniami mającymi charakter tłumacze- nia poświadczonego. Prezentowana monografia obejmuje zatem kompleksowy opis zawo- du i metodologii tłumacza przysięgłego. a skoń- czywszy na jego błędach merytorycznych i/lub formalnych skutkujących ukaraniem. W jaki sposób usprawnić kształcenie kandydatów na tłumacza przy- sięgłego? 8. W jaki sposób najbardziej efektywnie zorganizować warsztat pracy tłumacza przysięgłego? 3. a nawet pozbawieniem prawa wykonywania zawodu. Jak wygląda strona praktyczna przysięgłego tłumaczenia ustnego? 6. Jakiego rodzaju błędy (na przykładzie języka niemieckiego i polskie- go) popełniają kandydaci na tłumacza przysięgłego podczas egzami- nu państwowego i jak unikać tych błędów? 9. poprzez wszelkie aspekty sporządzania tłumaczeń po- świadczonych oraz zasady deontologiczne obowiązujące tłumacza. W monografii podjęto się próby udzielenia odpowiedzi na następu- jące pytania: 1. Dlaczego zasady etyczne są istotne w tym zawodzie? 7. które opatrzono komentarzami. gdyż łączy wiedzę językoznawczą z wiedzą prawniczą w zakresie teorii i praktyki. niemieckojęzyczne zaświadczenia o niekaralności oraz polskie zapytanie o udzielenie informacji o osobie (rozdział III). sposoby uzyskiwania ekwiwalencji. W jaki sposób należy usprawnić pracę Państwowej Komisji Egzami- nacyjnej oraz jak udoskonalić sposób przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłego? 15 . tj. Zrezygnowano w niej ze szczegó- łowego omówienia prac teoretycznych na rzecz przedstawienia praktycz- nych aspektów wynikających z pragmatyki zawodowej. Jak należy poszukiwać najbardziej precyzyjnych ekwiwalentów w pro- cesie tłumaczenia poświadczonego? 5. Wstęp sporządzania tłumaczeń poświadczonych. Na czym polega specyfika wykonywania tłumaczeń poświadczo- nych? 4.

Kubacki. Kubacki. Ustaszewski (Hrsg. Bielsko-Biała 2006. Europejskie modele ustanawiania tłu- maczy przysięgłych oraz kryteria dopuszczające do wykonywania zawodu w wybranych krajach Unii Europejskiej. Oxford. oraz praktykujący – zwłaszcza od niedawna – tłumacze przysięgli. komunikacja.). Jakie działania prewencyjne należy podjąć. Frankfurt am Main.15. M. Nowak. informacja.). Odpowiedzialność za- wodowa tłumaczy przysięgłych14. Rozwój lokalny i regionalny po wejściu Polski do Unii Europejskiej. który stał się częścią ostatniego rozdzia- łu. którzy chcieliby poszerzyć zakres swojej wiedzy na temat wykonywanego przez nich zawodu. Fehler in der Fachübersetzung der Kandidaten für einen staatlich ver- eidigten Übersetzer. 16.N. Ta- gungsband der 1.D. Wowro. Bd. 12. Język.–14. 16 A. Bruxelles. New York. Translationswissenschaft: Alte und neue Arten der Translation in Theorie und Praxis. Beurteilung der Qualität von Dolmetschleistungen der Kandidaten für einen staat- lich geprüften Dolmetscher in Polen (w:) L. wygłoszony w kwietniu 2011 r. Petrova. Mai 2011. a także ustanawiania oraz kara- nia tłumaczy przysięgłych w Polsce. Wien 2012. M. t. Nowakowski (red. Barcik (red. nr 2. Bern. Innsbruck. Zybatow. a także fragmenty artykułu pt. na bazie którego powstał rozdział II. Do pracy wprowadzono fragmenty artykułu pt. Zeszyty Naukowe Instytutu Neofilologii i Komunikacji Społecznej. Europejskie modele ustanawiania tłumaczy przysięgłych oraz kryteria dopuszczające do wykonywania zawodu w wybranych krajach Unii Europejskiej (w:) A. 3. Poznań 2008. Internationalen Konferenz TRANSLATA «Translationswissenschaft: gestern – heute – morgen». na międzynarodowej kon- ferencji naukowej TRANSLATA w Innsbrucku17. 2. Barcik. 16 . A. 17 Idem. legitymujący się wykształce- niem filologicznym i niefilologicznym. a następnie 14 A.D. Adresatami niniejszego opracowania są przede wszystkim kandydaci na tłumacza przysięgłego (specjalistycznego). Philologische Ostsee-Studien. Ponadto w monografii wykorzystano artykuł poświęcony analizie błę- dów na egzaminie pisemnym dla kandydatów na tłumacza przysięgłego16 oraz referat dotyczący analizy błędów na egzaminie ustnym na tłumacza przysięgłego. Koszalin 2009. Odpowiedzialność zawodowa tłumaczy przysięgłych (w:) P.). R. t. 15 A.Wstęp 10. Dwa ostatnie materia- ły zostały przełożone z języka niemieckiego na język polski.D. napisanego we współpracy z Iwo- ną Wowro i opublikowanego w 2006 r. Kubacki. I. Berlin. aby ustrzec tłumaczy przy- sięgłych od uchybień formalnych oraz merytorycznych? Podsumowaniem analizowanej problematyki są wnioski dotyczące najbardziej optymalnych metod kształcenia kandydatów na tłumaczy przy- sięgłych (w tym propozycja curriculum) i doskonalenia zawodowego usta- nowionych tłumaczy przysięgłych oraz sugestie i wskazówki odnoszące się do systemu egzaminowania kandydatów.

będącemu zarazem kierownikiem Zakładu Dydaktyki Języka Niemieckiego w Instytucie Filologii Germań- skiej Uniwersytetu Śląskiego. Autor dziękuje również Przewodniczącemu Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłe- go. którego jest pracownikiem. tłumaczowi przysięgłemu języka angielskiego. 17 . za rzetelną korektę językową. Na koniec autor chciałby gorąco podziękować swoje- mu przyjacielowi. Wstęp uzupełnione licznymi przykładami i opatrzone szerokimi komentarzami. a także udostępnienie wszelkich materiałów i informacji niezbędnych do opracowania statystyki zdawalności oraz profilu kandydata do zawo- du tłumacza przysięgłego. za udostępnienie mu akt spraw rozpatrywanych w latach 2005–2010 na posiedzeniach KOZ oraz konsultację rozdziału VI książki. Panu Profesorowi Edwardowi Białkowi. za wspieranie jego rozwoju naukowego i umożliwienie mu zdobycia cennych doświad- czeń podczas pracy w charakterze konsultanta PKE. za wszystkie rady i wnikliwe uwagi dotyczące kwestii merytorycznych. a także swojej drogiej koleżance. Pani Dagmarze Wach- nie. Wyrazy podziękowa- nia należą się ponadto recenzentowi pracy. co istotnie zmieniło ich treść. Słowa podziękowania autor kieruje także do Przewodniczącego Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. Panu Profesorowi Janowi Ilukowi. za życzliwe uwagi krytyczne przy opracowywaniu wersji osta- tecznej do druku. W tym miejscu autor monografii chciałby serdecznie podziękować Naczelnikowi Wydziału Tłumaczy Przysięgłych w Ministerstwie Sprawied- liwości – Panu Bolesławowi Cieślikowi oraz jego pracownikom za możli- wość przeprowadzenia ankiety podczas egzaminu na tłumacza przysięgłe- go. Panu Janowi Gościńskiemu. Pana Proku- ratora Jacka Zielińskiego.

18 .

Były to pierwsze po odzyskaniu niepodległości akty prawne dotyczące tej grupy zawodowej. zaboru austriackiego (Dz. znawców i tłuma- czów w postępowaniu karnem (Dz. według uznania sądu. o odszkodowanie za stratę czasu i wynagrodzenie za uskutecznioną pracę. Przyznania należności musiał zażądać w ciągu ośmiu dni od wykonania tłu- maczenia. 453) oraz rozporządzeniem Mi- nistra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu z dnia 7 sierp- nia 1920 r. poz. U. a jeże- li czynności tłumacza nie dało się podciągnąć pod taryfę. 515 z późn. Rozdział I Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego Historia polskich tłumaczy przysięgłych rozpoczyna się wraz z usta- wą z dnia 16 lipca 1920 r. oparto się na rozwiązaniach organizacyjnych oraz zasadach ustawodawczych obowiązujących w zaborze austriackim. Wynagrodzenie miało być wypłacane wedle możliwości zaraz po dokonaniu tłumaczenia lub przesłane tłumaczowi bezpłatnie. Oznaczenie wynagrodzenia i zarządzenie wypłaty należało do kompetencji sądu pierwszej instancji. Jeżeli jednak 19 . Powyższe akty prawne regulowały przede wszystkim sposób i wyso- kość wynagradzania tłumaczy. co wy- nikało z faktu. Zgodnie z § 384 przywołanej ustawy tłumacz mógł wystąpić o zwrot poniesionych i należycie wykazanych wydatków. zm. że spora część doskonale wykwalifikowanej kadry urzędni- czej z dawnego zaboru austriackiego przeszła do administracji państwo- wej niepodległej Polski. W sprawie wysokości wynagrodzenia tłumacz miał prawo wystąpić z zażaleniem do sądu odwoławczego. Wysokość wynagrodzenia ustalano na podstawie taryf. Nr 75. poz. Nr 67. w przedmiocie wynagrodzenia świadków. Nale- żało je wnieść w ciągu ośmiu dni w sądzie pierwszej instancji. zmieniającą ustawę o postępowaniu karnem dla b. U.). Tworząc je. przy uwzględnieniu nakładu i jakości pracy oraz wynagrodzenia ta- ryfowego za podobne czynności.

7 wiersz). otrzymywał dodatkowo jedną markę za każdą stronę. zm. należało „uwzględnić stanowisko. Tłumacze wyznający religię chrześcijańską składali przysięgę przed krzyżem. Minister sprawiedliwości ustanawiał dekretem tłumacza przysięgłego i wyznaczał mu siedzibę przy sądzie okręgowym. pobierających wy- nagrodzenie stałe. dopomóż”. korzystała w pełni z praw cywilnych i obywatelskich. stawka wynosiła pięć marek. jeżeli tłumaczenie „nie przenosiło jednej całej strony”. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego do tłumaczeń lub przesłuchań sądowych powoływano urzędników. przy czym zgodnie z art. usta- nowionych przy sądzie lub tłumaczy zaprzysiężonych. o tłumaczach przysięgłych (Dz. Dla pozostałych osób minister miał wydać rozporzą- dzenie w sprawie formy składanego zapewnienia o sumiennym wykony- waniu przez nich czynności tłumacza przysięgłego. 20 rozdział. była nieskazitelnego charakteru i wykazała się znajomością języków. któ- ra obejmowała trzydzieści dwie linijki pisma.Rozdział I. którego ogólna struk- tura została następnie odwzorowana w dotyczących tłumaczy przysięgłych rozporządzeniach z 1953 i 1968 r. 19 rozpo- rządzenia wymierzając wynagrodzenie. czego jednak nie zro- bił. która posiadała obywatel- stwo polskie. trudność tłu- maczenia i czas trwania pracy”. wykształcenie i uszczerbek w zarobku skutkiem straty czasu. Panie Boże. stawka urzędowa za każdą rozpoczętą godzinę tłumaczenia w sądzie wynosiła osiem marek. Tak mi. natomiast wyznawcy re- ligii mojżeszowej trzymali prawą rękę na Torze (Druga Księga Mojżesza. 943 z późn. W przypadku gdy tłumacz sam musiał na- pisać protokół. Zasady ustanawiania tłumaczy przysięgłych uregulowało rozporzą- dzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 grudnia 1928 r. Według taryfy określonej przez ministra sprawiedliwości w rozpo- rządzeniu z dnia 7 sierpnia 1920 r. Kontrolę nad tłumaczami sprawowali prezesi sądów okręgowych. Osoby pozostające w państwowej służbie cywilnej lub wojskowej musiały uzyskać zgodę od swoich przełożonych na wykonywanie tego zawodu. Jeśli chodzi o tłumaczenia pisemne. Nr 104. Tłumaczem przysięgłym mogła być osoba. że powierzone mi obowiązki tłumacza spełniać będę z całą su- miennością.). Do obowiązków tłumacza należało zawiadomienie ministra sprawiedliwości 20 . U. poz. Przed wykonaniem pierwszej czynności tłumacz przysięgły zobowiąza- ny był złożyć wobec prezesa sądu okręgowego rotę przysięgi o następu- jącej treści: „Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu i Wszechwie- dzącemu. dla któ- rych miała zostać ustanowiona. jednak nie więcej niż osiemdziesiąt marek za cały dzień. to wykonywali oni te czynności bezpłatnie i mogli zażą- dać wyłącznie zwrotu wydatków poniesionych w gotówce.

Po zakończeniu drugiej wojny światowej wykaz taki pojawił się tylko raz – w roku 1965. oraz siedzibę i adres biura tłumacza.: tłumaczenie pisemne. Ponadto repertorium tłu- macza miało być podpisane przez prezesa tego sądu i opatrzone przez se- kretarza sądowego sznurkiem oraz pieczęcią okrągłą sądu. Rozdział I.in. Do czynności tych zaliczano m. poznańskiej i toruń- skiej). U.) honorarium tłumaczy wyrażono już w złotówkach i było ono zróżnicowa- ne dla poszczególnych grup językowych. a sami tłumacze wymienieni byli w kolejności alfabetycznej. w zakresie których dana osoba była ustanowiona. Najpopularniejszymi językami były wtedy: język niemiecki – 136 osób (głównie w apelacji katowickiej. zaś w ramach apelacji według okręgów sądów okręgowych. język lub języki. gdyż przewidywało wprost diety oraz zwrot kosztów przejazdu. Lista zawierała imię i nazwisko tłumacza. tj. Pierwsza Lista ogólna tłumaczów przysięgłych została opublikowana w Ruchu Służbowym. o taksie dla tłumaczów przysięgłych (Dz. Warto tu podkreślić. język angielski 21 . a także konkretnych czynności tłumacza wykonywanych według odrębnych stawek dla urzędów i osób prywatnych. Nr 104. 944 z późn. W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 grudnia 1928 r. Na pierwszej liście było wpisanych w sumie 231 osób. zwykle z określeniem zawodu i ewentualnie tytułu naukowego. a 42 osoby do dwóch języków obcych. sprawdzanie dostarczonego przez władzę lub urząd tłumaczenia i poświadczanie jego zgodności z oryginałem. zobowiązywało władze do corocznego pub- likowania w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości ogól- nokrajowego wykazu tłumaczy przysięgłych. co miało miejsce od 1930 do 1939 r. a także – w razie nieskorzystania z usług tłumacza – stosowne wynagrodzenie za utracony czas i zarobek. któremu podlegał. dodatku do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 31 stycznia 1930 r. język francuski – 37 osób. jeśli czynność urzędowa odbywała się poza siedzibą tłumacza przysięgłego. sporządzanie i poświadczanie zgodności kopii tłumaczenia lub kopii pis- ma w języku obcym. Rozporządzenie z 1928 r. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego za pośrednictwem prezesa sądu okręgowego. prowadzenie repertorium według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia oraz złożenie – do wiadomo- ści prezesa sądu okręgowego – wzoru podpisu. język rosyjski – 35 osób. o każdej zmianie adresu swojego biura. że rozporządzenie to było niezwykle korzystne w stosunku do obecnie obo- wiązujących przepisów prawa. Lista była prowadzona z po- działem na sądy apelacyjne. Spośród nich 168 miało uprawnienia tylko do jednego języka obcego. zm. udział w czyn- ności urzędowej sądu lub innego organu władzy. poz.

Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1933 328 16 stycznia 1933 r. Główne grupy zawo- dowe. Wielu tłumaczy dwóch języków miało uprawnienia w parach język rosyj- ski i język ruski oraz język hebrajski i język żydowski. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1937 420 20 stycznia 1937 r. prywatnych i wyznaniowych) – 25 osób. język żydowski (żargon) – 20 osób (ówczesne określenie języka jidysz) oraz język ruski (rusiński) – 14 osób.1.1. Liczba tłumaczy widniejąca na listach tłumaczy przysięgłych kształto- wała się w kolejnych latach tak. W Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości ukazywały się co pewien czas obwieszczenia o wolnych stanowiskach tłumaczy przy- sięgłych. notariusze – 7 osób. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1932 308 1 stycznia 1932 r. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1934 367 15 stycznia 1934 r. aplikanci sądowi – 4 osoby oraz rabini – 2 osoby. Cieślik. I tak 8 kwietnia 1932 r. ogłoszono obwieszczenie o wolnych sta- 22 . Tłumacz w polskim systemie prawnym (w przygotowaniu). z których rekrutowali się tłumacze przysięgli. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1936 379 15 stycznia 1936 r. język hebrajski – 22 osoby. Liczba tłumaczy przysięgłych w Polsce przed drugą wojną światową według list tłumaczy zamieszczanych w promulgatorach Ministerstwa Sprawiedliwości Liczba Rok Promulgator tłumaczy Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1931 292 15 stycznia 1931 r. Tabela 1. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1938 424 20 stycznia 1938 r. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego – 31 osób. adwokaci – 25 osób. nauczyciele (szkół pań- stwowych. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1935 379 15 stycznia 1935 r. to: urzędnicy sądowi różnego szczebla (w tym emerytowani) – 86 osób. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1939 437 20 stycznia 1939 r. Źródło: B.Rozdział I. urzędnicy ministerstw – 6 osób. jak zilustrowano to w tabeli 1.

Skutkowało to tym. a następnie okręgowe- go. 244) po raz pierwszy sprecyzowano.. Natomiast w rozporządzeniu z dnia 19 sierpnia 1968 r. francu- skiego i hebrajskiego w okręgu sądu apelacyjnego w Lublinie. 5 i n. Prezesi sądów woje- wódzkich przekazywali informacje o wpisach dokonanych w wykazach tłumaczy przysięgłych prezesom sądów powiatowych. np. nie udało się – jak podaje F. (Dz. Rozdział I. Ponadto do 1953 r. Lingua Legis 1998. zaś w szczególności tłumaczenia prawniczego. W okresie PRL państwo uznawało oficjalnie jedynie doryw- czo pracujących tłumaczy przysięgłych. Z reguły niechętnie podejmowali się tego zadania ze względu na fakt. Na kartach należało na bieżąco umieszczać wszelkie informacje. U. Do 1968 r. w jaki sposób absolwenci studiów wyższych niebędący filologami mogą wykazać się wystarczającą do usta- nowienia tłumaczem przysięgłym znajomością języka obcego. tłumacza przysięgłego ustanawiał minister sprawiedliwo- ści. U.) – doprowadzić do wpisania zawodu tłumacza na państwową listę uznawanych w naszym kraju zawodów praktycz- nych. Podobne obwieszczenia zamieszczano w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości trzy lub cztery razy w roku. że niewielu z nich legitymowało się znaczącymi kwa- lifikacjami w zakresie tłumaczenia specjalistycznego. które następnie usunięto18. poz. nr 6. na środku pieczęci tłumacza przysięgłego znajdo- wało się godło. Grucza (Wyodrębnienie się. iż nikt nie był zatrudniany w zakładach pracy na stanowisku tłumacza. o których dowiedział się prezes sądu wojewódzkiego. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego nowiskach dla tłumaczy języka portugalskiego z siedzibą w okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie oraz dla tłumaczy języków rosyjskiego. s. Etatowi tłumacze byli jedynie w Mi- nisterstwie Spraw Zagranicznych. choć autor ten przez wiele lat osobiście o to zabiegał. a także formę prowadzenia wykazów tłumaczy przysięgłych poprzez wprowadzenie indywidualnych kart dla każdego tłumacza. zwłaszcza o charakterze prawnym. zaś po tym roku – prezes sądu wojewódzkiego. po- świadczanie liczby stron w repertoriach. 18 Do 1975 r. Nr 51. stosując opracowane przez siebie kryteria. dzięki staraniom Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich w Warszawie. W tym celu konieczne było zdanie egzaminu potwierdzającego umiejętność tłumacze- nia tekstów. (Dz. stan aktualny i per- spektywy świata translacji oraz translatoryki. zamawianie pieczęci. dane o uzyskanych stopniach naukowych. Egzaminy takie przepro- wadzali egzaminatorzy z lokalnych uniwersytetów. poz. Nr 35. W tym sa- mym numerze podano informację o ustanowieniu jedenastu nowych tłu- maczy i zmianie adresów przez dwóch tłumaczy. z której usunięto odwołanie do wartości religijnych. Zawód tłumacza wpisano na oficjalną listę zawodów dopiero w 1981 r. 23 . wzór podpisu i odcisku pieczęci tłumacza. Rozporządzenie z dnia 9 grudnia 1953 r. 256) zmieniło treść roty przysięgi.

Starania o wprowadzenie wzmiankowanego powyżej egzaminu za- kończyły się sukcesem. na potrzeby obszaru pod- 24 . do- puszczało do funkcji tłumacza przysięgłego tylko osoby posiadające takie wykształcenie. która we- szła w życie 27 stycznia 2005 r. a nawet nie prze- de wszystkim.). że umiejętności tej dowodzi fakt posiadania dyplomu ukończenia studiów filologicznych lub w zakresie lingwistyki stosowanej. przy którym go zatwierdzono. programy stu- diów filologicznych w owym czasie często nie zawierały teorii i praktyki tłumaczenia. 112 z późn. poz. Nr 273. konieczność zdania państwowego egzaminu na tłumacza przysięgłego przyczyniłaby się do podniesienia kwalifikacji tłumaczy. Uchwalenie tej ustawy podyktowane zostało nie tylko. musi zdać stosowny egzamin państwowy. a także ukoń- czyła wyższe studia filologiczne lub studia w zakresie lingwistyki stosowa- nej. przez co nie mogło sprostać wymogom nowej rzeczywistości kształtującej się od przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. poprzez likwidację egzaminu dla absolwen- tów studiów wyższych nieposiadających wykształcenia filologicznego. Rozporządzenie zatem. ukończyła dwadzieścia pięć lat.in. kto chce zo- stać tłumaczem przysięgłym.. Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. Jednak ustawodawca założył. Nr 18. zaś po drugie. Do zmiany tej sytuacji dążyło m. Po pierwsze. która posiadała obywatelstwo polskie. koniecznością sprawdzania kwalifikacji kandydatów do za- wodu tłumacza przysięgłego w zakresie umiejętności pisemnego i ustne- go tłumaczenia. korzystała z pełni praw cywilnych i obywatelskich. zm. 2702 z późn. zwłaszcza w odniesieniu do rosnącego zapotrzebowania na usługi ustanawianego przez państwo tłu- macza. zm. sku- piające tłumaczy przysięgłych Towarzystwo TEPIS. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. wykazała odpo- wiednią znajomość języka polskiego i języka obcego. Zgodnie z nim tłumaczem przysięgłym mogła zo- stać osoba. minister sprawiedliwości wydał kolejne rozporzą- dzenie w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. a tym samym rangi zawodu. opierając swoje stano- wisko na dwóch zasadniczych przesłankach. iż każdy. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1987 r. U. oraz umiejętność tłumaczenia. od- woływało się do zasad dawnego systemu prawnego.Rozdział I. ustanowiła zasadę. W efekcie organizo- wanie specjalnego egzaminu poświadczającego posiadanie umiejętności tłumaczenia okazało się zbędne. dawała gwa- rancję należytego wykonywania obowiązków tłumacza. poz. Rozporządzenie to nadawało tłumaczowi status pomocnika pro- cesowego sądu.). Ponadto wprowadzało ono wymóg wykazania się przez kandydata umiejętnością tłumaczenia. U. dla którego miała być ustanowiona tłumaczem. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 8 czerwca 1987 r.

Rozdział I. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza…. Wszystko to sprawiło. Prezes sądu okręgowe- go mógł zwolnić tłumacza z pełnionej funkcji z ważnych powodów. a także do tłumaczenia dokumentów z języka obcego i na język obcy. Działalność tłumaczy przysięgłych kontrolowały sądy wojewódzkie (później okręgo- we). Jednakże przypisanie tłumaczowi przysięgłemu roli pomocnika pro- cesowego jako jego podstawowej funkcji zaczęło coraz wyraźniej nie przy- stawać do gwałtownie zmieniającej się od roku 1989 rzeczywistości. w szczególności ze względu na nienależyte wykonanie czynności przez tłumacza przysięgłego. czyli uwolnić go od sądu i przekształcić w in- stytucję świadczącą usługi na rzecz wszystkich obywateli i organów pań- stwa. Prezesi sądów mogli też sprawdzać jakość tłumaczeń. 25 . Sprowadzała się ona do udzielania pomocy sądom. Kontroli podlegały prawidłowość i rzetelność prowadzenia repertoriów oraz wynagrodzenie pobierane na podstawie obowiązujących w tym za- kresie przepisów. Dostatni19 – za pomocą nowelizacji rozporządzenia stanowiącego akt wykonawczy do ustawy re- gulującej ustrój sądów powszechnych. „Nie dało się tego uczynić – jak zauważa G. Okazał się on bowiem niezbędny także poza sądem: przy tłumaczeniu dokumentów dla obywateli. s. tj. jaką można było wobec nie- go zastosować. prokuraturze i policji podczas przesłuchania podejrzanych. 7–8. korzystając z pomocy znawców danego języka. Historię prac nad ustawą reformującą status tłumaczy przysięgłych w Polsce przedstawia tabela 1. Była to jedyna kara. obwinionych lub oskarżonych oraz świadków. co odnotowywał w prowadzonych przez nich repertoriach. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego legającego jurysdykcji tegoż sądu. skutkiem czego niezbędne okazało się uchwalenie nowej ustawy”.2. Prezes sądu lub wyznaczony przez niego pracownik sądowy (prze- ważnie byli to prezesi sądów rejonowych) raz w roku sprawdzał działal- ność tłumaczy. że konieczna stała się zmiana statusu tłumacza przysięgłego. Dostatni. Rola tłumacza była zatem bardzo po- dobna do tej pełnionej przez biegłego sądowego. Za- chodzące wtedy przemiany uzmysłowiły ustawodawcy. że zadań tłumacza przysięgłego nie da się ograniczyć przede wszystkim do spraw sądowych. Należało na nowo określić jego po- zycję w systemie prawnym. 19 G. w obrocie gospodarczym oraz w kontaktach z administracją państwową.

zaś w przypadku zleceń na rzecz sądów i or- ganów ścigania według stawek określonych przez ministra sprawiedliwości21. założona 5 lipca 1996 r. Środowisko tłumaczy reprezentowała Rada Tłumaczy Polskich. Ponadto tłumacze publiczni mieli pobierać wynagrodzenie według zasad wol- norynkowych. 27 października 1999 r. OBiSP UŁ – Ośrodek Studiów i Badań Przekładowych Uniwersytetu Łódzkiego. Krytyka pierwszego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych ze strony RTP. przysięgłych zorganizowana w Zaciszu (Bory Tucholskie) z udziałem przedstawicieli tłumaczy stowarzyszonych i nie- stowarzyszonych. Ogłoszenie pierwszego projektu ustawy o tłumaczach pub- licznych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Gruszczyński w: Ustalenia dotyczące statusu tłu- maczy przysięgłych dokonane na konferencji w Zaciszu w dniach 27–29 X 1997 r. Historia prac nad ustawą o zawodzie tłumacza przysięgłego 27–29 października Konferencja na temat zmiany zasad ustanawiania tłumaczy 1997 r. 29 września 1998 r. składająca się z Rady Tłumaczy STP-TEPIS oraz przedstawicieli czterech ośrodków akademickich kształcących tłumaczy: STiJO UAM. 5 i n. s. podsekretarzem stanu w tym ministerstwie. 20 STP – Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich.Rozdział I. Do najważniejszych ustaleń na- leży zaliczyć chęć uregulowania zawodu (a nie – jak wcześ- niej – funkcji) tłumacza publicznego w akcie rangi ustawo- wej. prezesów sądów woje- wódzkich i Ministerstwa Sprawiedliwości. Biuletyn TEPIS 1997. OBiSP UŁ. ILS UW20. PST UJ. a także zaproponowała wspól- ne rozważenie projektu ustawy o tłumaczach publicznych. po zdaniu eg- zaminu przed Państwową Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. 31 stycznia 2000 r.2. Ogłoszenie drugiego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. nr 29. z udziałem przedstawicieli Rady Tłumaczy Polskich. 26 . na czele z jej inicja- torem – dr. STiJO UAM – Szkoła Tłumaczy i Języków Obcych Uniwersytetu im. ILS UW – Instytut Lingwistyki Stosowanej Uni- wersytetu Warszawskiego. Bohdanem Zdziennickim. 14 września 1998 r. Prawniczych i Sądowych TEPIS. prezesów sądów wojewódzkich oraz pra- cowników Ministerstwa Sprawiedliwości. TEPIS – Polskie Towarzystwo Tłumaczy Ekonomicznych. opublikował B. 21 Szczegółowe ustalenia dotyczące statusu tłumaczy przysięgłych poczynione na kon- ferencji w Zaciszu w 1997 r.. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Do wykonywania tego zawodu mieli być dopuszczani absolwenci dowolnych studiów magisterskich. tłumaczy niestowarzyszonych. Zaopiniowanie drugiego projektu ustawy o tłumaczach pub- licznych przez RTP. PST UJ – Podyplomowe Studia dla Tłu- maczy przy Uniwersytecie Jagiellońskim. Poparła ona utworzenie samorządowej or- ganizacji zawodowej tłumaczy. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego Tabela 1.

29 stycznia 2004 r. z powołaniem się na poglądy przedstawicieli RTP. 29 maja 2002 r. 23 grudnia 2003 r. marzec 2003 r. 21 stycznia 2004 r. 16 grudnia 2003 r. 27 . Przedstawienie opinii Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej o zgodności projektu ustawy o tłumaczach publicznych z pra- wem UE. Ministerstwa Finansów oraz Rządowego Centrum Legislacji. Wpłynięcie rządowego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych do Sejmu RP. Pierwsza i druga międzyresortowa konferencja uzgadniająca czwarty projekt ustawy o tłumaczach publicznych z udziałem przedstawicieli RTP oraz zaproszonych resortów: Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu. Rozpatrzenie projektu ustawy o tłumaczach publicznych przez Komitet Rady Ministrów oraz jego rekomendowanie Radzie Ministrów z zastrzeżeniem uzgodnienia nadzoru nad zawo- dem przez odpowiedniego ministra oraz redakcyjnego dopra- cowania aktu na posiedzeniu komisji prawniczej. czerwiec 2002 r. 22 stycznia 2004 r. Skierowanie listu otwartego prezesa PT TEPIS oraz sekretarza RTP do ministra sprawiedliwości na temat roli tłumaczy w re- alizacji prawa człowieka do sprawiedliwego procesu. 26 marca 2002 r. Przedstawienie Sejmowi RP w piśmie Rady Ministrów 10-208-03 przez Prezesa Rady Ministrów Leszka Millera projektu ustawy o tłumaczach publicznych oraz opinii UKIE dotyczącej zgod- ności proponowanych regulacji z prawem UE wraz z upoważ- nieniem ministra sprawiedliwości do prezentowania stanowiska rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Ogłoszenie trzeciego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. W jej konkluzji szefowa UKIE Danuta Hübner stwier- dziła zgodność projektu ustawy z prawem UE. Ogłoszenie czwartego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Wyrażenie opinii przez PT TEPIS na temat trzeciego projektu ustawy o tłumaczach publicznych z maja 2002 r. 15 i 25 kwietnia 2003 r. 21 lutego 2003 r. Przyjęcie czwartego projektu ustawy o tłumaczach publicznych przez Radę Ministrów. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego 23 października 2001 r. Ministerstwa Spraw Wewnętrz- nych i Administracji. Monit RTP skierowany do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie omówienia stanu prac nad projektem ustawy o tłu- maczach publicznych. Zaopiniowanie przez PT TEPIS czwartego projektu ustawy z powołaniem się na poglądy przedstawicieli RTP. Skierowanie projektu do Komisji Sprawiedliwości i Praw Czło- wieka. Rozdział I. 3 lipca 2003 r.

14 kwietnia. 30 marca 2004 r. 4) możliwość bezpośredniego tłumaczenia z języka obcego na język obcy.Rozdział I. tak by obejmowała osoby posiadające nie tylko wiedzę teore- tyczną. prezes PT TEPIS Danuty Kierz- kowskiej. a następnie skierowanie go do podko- misji nadzwyczajnej. 28 lipca. Zaproszenie przez podkomisję nadzwyczajną ds. ustawy o tłumaczach publicznych Komisji Sprawiedliwości i Praw Czło- wieka. prokuratury. policji lub organów administracji publicznej z kasy Skarbu Państwa. Wysunięto w nim dziesięć postula- tów zmian w projekcie ustawy: 1) wprowadzenie słowniczka ter- minów i definicji. Przyjęcie przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka pro- jektu ustawy z poprawkami. Wspólne stanowisko PT TEPIS i STP na temat projektu ustawy o tłumaczach publicznych. o ile tłumacz posiada uprawnienia do dwóch języków. a także zwiększenie ich liczby do sześciu. 13 maja. ustawy o tłu- 15 czerwca i 7 lipca maczach publicznych Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka 2004 r. Pierwsze czytanie projektu ustawy w Komisji Sprawiedliwo- ści i Praw Człowieka. na 2004 r. Jej przewodniczącym został Stanisław Rydzoń z SLD. 2) specjalizacja tłumaczeniowa na studiach filologicznych oraz podyplomowych studiach tłumaczeniowych z uwzględnieniem tłumaczenia pism sądowych i urzędowych oraz innych tekstów prawniczych jako warunek dopuszczenia do egzaminu państwowego. 28 . ale przede wszystkim wieloletnią praktykę i wybitne osiągnięcia zawodowe w zakresie tłumaczenia prawniczego i są- dowego. 7) przywrócenie w pieczęci tłu- macza przysięgłego godła państwowego. 6 października 2004 r. Ukonstytuowanie się podkomisji nadzwyczajnej ds. 9) ustalenie udziału tłumaczy w Komisji Odpowiedzialno- ści Zawodowej w proporcji przewidzianej dla PKE. 25 sierpnia Posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. dyrektora STiJO UAM i przedstawiciela uniwersyte- ckich jednostek kształcących tłumaczy Witolda Skowrońskiego oraz – na własny wniosek – Urszuli Dzierżawskiej-Bukowskiej z Oddziału Warszawskiego STP do prac nad projektem ustawy. 6) zobowią- zanie ministra sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w sprawie stawek wynagrodzenia w porozumieniu z Komisją Odpowiedzialności Zawodowej. 10) powo- łanie zamiast Komisji Odpowiedzialności Zawodowej Komisji Praktyki i Odpowiedzialności Zawodowej uprawnionej do two- rzenia i upowszechniania zasad praktyki zawodowej. prezesa STP Ryszarda Dulinicza. 3) zmiana definicji członków PKE. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 29 marca 2004 r. 5) zapłata wy- nagrodzenia za zlecenia sądu. 8) dodanie do innych obrońców tłumacza przysięgłego organizacji zrzeszającej tłuma- czy. których rozpatrywano poszczególne artykuły projektu ustawy o tłumaczach publicznych.

8) zapadalność decyzji w sprawach odpowiedzialności zawodowej kwalifiko- waną większością głosów. ale także państw członkowskich Europejskiego Porozumie- nia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). 60 nie głosowało. 4) możliwość bezpośredniego sporządzania tłu- maczeń z języka obcego na inny język obcy w zakresie posia- danych uprawnień. Przekazanie uchwały Senatu RP z dnia 18 listopada 2004 r. a następnie skierowanie jej przez Marszałka Sejmu do Ko- misji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w celu rozpatrzenia. w któ- rej wniósł on dziewięć poprawek. 0 przeciw. Przekazanie ustawy Marszałkowi Senatu RP oraz Prezydentowi RP. że przy od- mowie wykonania tłumaczenia na rzecz organów sądowych. ale także umiejętności ich stosowania. 15 w ten sposób. w sprawie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. posiedzeniu. 7) wprowadzenie do katalogu rozstrzyg- nięć w postępowaniu dyscyplinarnym uniewinnienia tłuma- cza przysięgłego od zarzucanych mu czynów. Wyniki głosowania elektronicz- nego: 389 za. 29 . 2) nabycie uprawnień tłu- macza przysięgłego bez względu na posiadane wykształcenie. 22 października Trzecie czytanie projektu ustawy na 87. 6) przy- znanie w przypadku wykonywania czynności przez tłuma- cza przysięgłego poza jego miejscem zamieszkania zwrotu kosztów podróży i noclegów oraz ekwiwalentu pieniężnego za utracony zarobek. 9) wskazanie. ścigania i administracji publicznej tłumacz mógłby powołać się na inne ważne przyczyny). RP. do jakiego zakresu spraw nieuregulowanych w ustawie znajdą zastosowanie prze- pisy kodeksu postępowania karnego. 3) zagwarantowanie wysokiego poziomu kwalifikacji człon- ków PKE nie tylko dzięki posiadaniu wiedzy teoretycznej w za- kresie technik tłumaczeniowych. Rozpatrzenie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przez Senat RP na 72. 2004 r. Rozdział I. podczas którego przyjęto ustawę w brzmieniu przedłożonym przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka (bez wniosku mniejszości zgłoszonego przez posłankę Katarzynę Piekarską z SLD. 19 listopada 2004 r. 18 listopada 2004 r. Marszałkowi Sejmu RP. posiedzeniu Sejmu. 5) dopuszczalność odmowy tłumaczenia na żądanie organów sprawiedliwości oraz organów ścigania w razie zaistnienia szczególnie ważnych przyczyn. posiedzeniu Sejmu 2004 r. postulującego zmianę art. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego 20 października Drugie czytanie projektu ustawy na 87. Zgłoszone przez Izbę poprawki obejmowały: 1) uwzględnie- nie w zakresie podmiotowym ustawy nie tylko obywateli UE. 11 wstrzymało się od głosu.

o zawodzie tłu- macza przysięgłego w urzędowym promulgatorze. w której skład wchodzą osoby wyróżniające się wysokim poziomem wiedzy w zakresie ję- zyków obcych i technik tłumaczeniowych. Celem ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego było uregulowanie statusu tłumaczy przysięgłych w akcie rangi ustawowej. nr 54. Ponadto wyłącza ona stosowanie zawartych w niej przepisów do tłumaczy języka migowego oraz innych systemów komunikacji niebędących językami naturalnymi. Sejm odrzucił cztery popraw- ki zgłoszone przez Senat. ustawa zakłada natomiast. że świadczą swoje usługi na rzecz całego społeczeństwa. poz. 27 grudnia 2004 r. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 23 listopada 2004 r. lecz Państwowa Komisja Egzaminacyjna. Uchwalenie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego na 90. 25 listopada 2004 r. Praca w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka nad stano- wiskiem Senatu RP zakończona sprawozdaniem tej komisji. Podpisanie ustawy przez Prezydenta RP.sejm.Rozdział I. 16 grudnia 2004 r. iż zawód tłumacza przysięgłego mogą wykonywać nie tylko obywatele polscy. Ustawa przewiduje. 7. 133). tj. U. poz. Członkowie PKE są powoływani na czteroletnią kadencję i odwoływani przez ministra sprawiedliwości. Ogłoszenie ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. posiedzeniu Sejmu IV kadencji. W odniesieniu do tej grupy tłumaczy znalazły zastosowanie regulacje rozporządzenia o bie- głych sądowych22.). 27 stycznia 2005 r. tj. 8 i 9. w sprawie biegłych sądowych (Dz. s. Wejście w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych tłumacze przysięgli mogli być powoływani jedynie na potrzeby organów sprawiedliwości i orga- nów ścigania.pl/ (dostęp: 10 maja 2012 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie Biuletynu TEPIS 2004. 2702. w którym zarekomendowano przyjęcie pięciu poprawek Se- natu. Przekazanie ustawy Prezydentowi RP do podpisu. W myśl rozpo- rządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r.gov. 3–12 oraz archiwum Sejmu RP dostępnego na stronie internetowej pod adresem http://www. ale także obywatele każdego z państw człon- 22 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. Dzienni- ku Ustaw Nr 273. 5. 30 . Nr 15. 1. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego zmieniła w stosunku do po- przednio obowiązującego rozporządzenia organ właściwy do nadawania uprawnień tłumaczom przysięgłym – nie są to już sądy okręgowe (wcześ- niej wojewódzkie).

biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. znajomość języka polskiego.) oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. dekretu z dnia 26 października 1950 r.). Podmiot. z 2007 r. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego kowskich Unii Europejskiej lub. na- ganę. poz. Jeden z rozdziałów ustawy poświęcony jest zagadnieniom odpowie- dzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych w przypadku niewypełnia- nia albo nienależytego lub nierzetelnego wypełniania przez nich zadań lub obowiązków określonych w ustawie. Oprócz naszkicowanych tu pobieżnie najistotniejszych rozwiązań me- rytorycznych ustawa zawiera również zmiany obowiązujących aktów praw- nych. udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). może zwró- cić się do ministra lub wojewody o wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania. Orzeczona kara jest odnotowywana we wpisie tłumacza na listę. Ustawa zapewnia także sądową kontrolę orzeczeń Komisji Odpowie- dzialności Zawodowej poprzez wniesienie odwołania do sądu apelacyjne- go. Prawo do wykonywania zawodu przysługuje po złożeniu ślubowania i wpisaniu na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez tego ministra. Nr 65. obywatele in- nego państwa. Postępowanie toczy się z udziałem osoby. pełna zdolność do czynności prawnych oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z umiejętności tłumaczenia z języka polskiego na język obcy i z języka obcego na język polski. jaki jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tłumacza. Katalog kar zawiera upomnienie. zm.in. U. poz. o należnościach świad- ków. Warunkiem wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego jest spełnienie określonych ustawowo wymogów. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej przepro- wadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej na wniosek ministra spra- wiedliwości lub wojewody. Są to m. 437 z późn. a wojewodowie przedkładają listę do powszechnego wglądu w miejscu do tego przeznaczonym. Nabycie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego jest potwierdzane świadectwem wydanym przez ministra sprawiedliwo- ści. w sto- sunku do której jest prowadzone. na zasadzie wzajemności. o działach administracji rządowej (tekst jedn.: Dz. Rozdział I. zawieszenie prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego na okres od trzech miesięcy do jednego roku oraz pozbawienie prawa wyko- nywania zawodu. U. który zlecił tłumaczenie. tj. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 31 . 445 z późn. Ustawa określa zasady udostępniania listy tłumaczy – do dnia 31 stycz- nia każdego roku minister sprawiedliwości ogłasza ją w swoim dzien- niku urzędowym. zm. ustawy z dnia 4 września 1997 r. Nr 49. w siedzibie i w godzinach pracy urzędu woje- wódzkiego.

z. W związku z tym.p. czyli do 27 stycznia 2007 r. Dzięki art. pod warunkiem że w terminie sześ- ciu miesięcy od dnia wejścia jej w życie wpisali się – na swój wniosek – na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez ministra sprawiedliwości.Rozdział I. jakie musiał spełniać wniosek.). 32 . 1070 z późn. usta- nowieni dotychczas tłumacze przysięgli mogli stać się tłumaczami przy- sięgłymi w rozumieniu nowej ustawy. Nr 98. przy którym tłumacz przysięgły został ustanowiony. datę i miejsce urodzenia. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego (Dz. Dostatniego23 we wniosku należało wyrazić chęć zostania tłumaczem przysięgłym w rozumieniu nowej usta- wy. Do wniosku należało załączyć jedynie – zgodnie z przywołanym powyżej art. ustawodawca przewidział możliwość wykonywa- nia czynności tłumacza przysięgłego oraz posługiwania się dotychczaso- wą pieczęcią przez osoby ustanowione na mocy przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. imię i nazwisko.z. W art. miejsce zamieszkania.t.z. weszła ona w życie – jak stanowią jej przepisy końcowe – po upływie trzydziestu dni od dnia jej ogłoszenia. obywatelstwo. 33 u. datę nabycia uprawnień zawodo- wych. tj. a osoba.t.p. utraciła ostatecznie możliwość wpisu na li- stę tłumaczy przysięgłych bez konieczności zdawania egzaminu. Zatem ostatnim dniem na złożenie wniosku do Ministerstwa Sprawiedliwości – osobiście lub za pośrednictwem poczty – był 27 lipca 2005 r. Zmiany te mają przede wszystkim charakter porządkowy. gdyż aktualizują stan prawny. W ustawie nie przewidziano żadnych wymogów formalnych. 130.p. czyli w tym wypadku datę ustanowienia tłumaczem przysięgłym przez prezesa sądu. przez okres nie dłuższy niż dwa lata od chwili wejścia w życie ustawy.t. poz. że ustawa została ogłoszona 27 grudnia 2004 r. Dostatni. Zdaniem G. Ustawodawca przewidział także na końcu ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przepisy przejściowe i końcowe. s. 33 – zaświadczenie wydane przez prezesa sądu. potwierdzają- ce fakt jego ustanowienia. oraz in- formację o uzyskanych stopniach i tytułach naukowych lub stopniach i ty- tułach w zakresie sztuki. adres do korespondencji. 27 stycznia 2005 r. a także prośbę o wpis na prowadzoną przez ministra listę tłumaczy przysięgłych. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza…. w zakresie którego lub których tłu- macz przysięgły posiada uprawnienia do wykonywania zawodu. U. Dane wymagane przy wpisie obejmowały w myśl art. która nie złożyła do tego dnia wniosku. 1 u. Termin ten – określany przez prawników jako termin zawity – był nieprzywracalny. Po tym terminie zaczęły obowiązywać nowe regulacje 23 G. zm. 33 u. język lub języki. 8 ust.

Nr 107. co niestety zakończyło się fiaskiem. o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. że proces ustanawiania tłu- maczy przysięgłych będzie przebiegał bez zakłóceń i nie dojdzie do przerw w powoływaniu kolejnych tłumaczy. Utracili oni bowiem w tym dniu swoje uprawniania do ustanawiania tłumaczy przysięgłych. Ponadto dzięki wprowadzonej przez Senat RP poprawce do ustawy no- welizującej ustawę o zawodzie tłumacza przysięgłego możliwość wpisu 33 . liczonym od 27 stycznia 2005 r. stawały się tłumaczami przysięgłymi w rozumieniu ustawy.t. tj. weszła w życie ustawa z dnia 12 maja 2006 r. siedem lat temu.. tj. a więc warunkiem dalszego wykonywania tego zawodu stał się wpis na listę tłumaczy przysięgłych oraz posługiwanie się nową pieczęcią tłumacza przysięgłego. w ten sposób. od 27 stycznia 2005 r. które uzyskały uprawnienia tłumacza przysięgłego przed wejściem w ży- cie ustawy z 2004 r. 33 ust. Obejmowała ona zaledwie trzy artykuły. nie można ograniczyć się do omówienia ustawy o tym zawodzie jedynie w wersji. Rozdział I. spowodowała – jak słusznie zauważa G. Przedstawiając rys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego. Trybu- nał Konstytucyjny wydał prawomocny wyrok. tj. iż osoby.p. U.z. jednakże nie w drodze bezpośredniej nowelizacji samej ustawy. 12 lipca 2006 r. W roku 2006 dokonano jej nowelizacji. Dostatni – bezprzedmiotowość wszystkich niezakończonych do tego dnia postępo- wań w sprawie ustanowienia tłumaczem przysięgłym przez prezesów są- dów okręgowych. tj. pod warunkiem wpisu na listę tłuma- czy przysięgłych w terminie dwuletnim. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego ustawowe. jaka obowiązywała w chwili jej wejścia w życie. Zacznijmy od pierwszej nowelizacji ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. przed 27 stycznia 2005 r. zaś w roku 2008 próbowa- no dokonać kolejnej. Ponadto w od- niesieniu do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego w 2008 r. Najważniejszy z nich przewidywał zmianę art. W latach 2010 oraz 2011 niektóre zapisy ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego uległy zmianie. Także procedura wpisu i jego warun- ki uległy całkowitej zmianie. lecz po- przez wprowadzenie nowych ustaw zmieniających ustawę o tym zawo- dzie. poz. 722). Przepis ten gwarantował... 1 u. z 2004 r. Ostatnią kwestią regulowaną przez przepisy końcowe był obowiązek powołania przez ministra sprawiedliwości Państwowej Komisji Egzami- nacyjnej w terminie trzech miesięcy o dnia wejścia w życie ustawy. Zmiana stanu prawnego od dnia wejścia w życie nowej ustawy. Wszystkie wymienione zmiany i próby zmian zasługują – naszym zdaniem – na obszerniejsze omówienie. do 27 kwietnia 2005 r.

iż w momencie wejścia w życie ustawy o zawodzie tłu- macza przysięgłego w 2005 r. W przypadku złożenia wnio- sku o wpis w styczniu 2007 r. tj.. ok. iż jedynie 23 sądy okręgowe na 43 w kraju wystąpiły same z taką inicjatywą i poin- formowały pisemnie zainteresowanych o nadchodzących zmianach. które wy- stąpiły z interpelacją do ministra sprawiedliwości w sprawie przywrócenia uprawnień tłumacza przysięgłego. ustawodawca wraz z wprowadzeniem nowych i zarazem istotnych zmian nie poparł proponowanej noweliza- cji szeroką akcją informacyjną24. Andrzeja Zolla do ministra spra- wiedliwości Zbigniewa Ziobry w sprawie wymogów dla kandydatów na tłumaczy przysię- 34 . gdyż z różnych powodów nie wiedzieli oni o zmianach prawnych. Mógł to przecież uczynić obligatoryj- nie poprzez sądy okręgowe dokonujące wówczas mianowania tłumaczy przysięgłych i sprawujące na nimi nadzór. 2100 dla języków rzadkich oraz ok. Sąd Okręgowy w Zamościu – informowały tłumaczy telefonicz- nie. Należy nadmienić. Walde- mar Szadny z PO25.in. m. 2200). które zostały ustanowione tłumaczem przy- sięgłym na mocy jeszcze obowiązującego rozporządzenia Ministra Spra- wiedliwości z 1987 r. do mi- nistra sprawiedliwości. 3500). 26 Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich prof. rosyjski (ok.. 25 Interpelacja nr 757 Waldemara Szadnego z PO do ministra sprawiedliwości z 16 marca 2006 r. Beaty Mazurek i Małgorzaty Sadurskiej. ponieważ nie złożyły przyrzeczenia wobec prezesa sądu okręgo- wego i ostatecznie nie nabyły tych uprawnień. który 9 listopa- 24 Interpelacja nr 904 posłanek PiS. osoby takie nie miałyby ważnej pieczęci i nie mogłyby wykonywać czynności. co było konsekwencją wydłużenia terminu wpisu na listę tłu- maczy przysięgłych do 27 stycznia 2007 r. Inicjatywę wydłużenia zbyt krótkiego terminu wpisu na listę tłuma- czy przysięgłych poparł Rzecznik Praw Obywatelskich26. Dodatkowo przedłużono termin posługiwania się dotychczasowymi pieczęciami tłumacza przysię- głego z dwóch do trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy. Inne – jak np. nie wpisało się na listę i utraciło uprawnienia. Przypomnijmy. czyli blisko 25%. angiel- ski (ok. jak: niemiecki (ok. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego na listę zyskały także osoby. ale nie zdążyły zakończyć procedury administra- cyjnej. było ustanowionych ok. w spra- wie przywrócenia uprawnień tłumacza przysięgłego skierowana 26 stycznia 2006 r. Jak pokazała rze- czywistość. Z podobną interpelacją wystąpili także inni posłowie. 10 800 tłumaczy przysięgłych dla 50 języków. 8700 dla języków często używanych. Jak słusznie zauważyły posłanki PiS. 1250). 1750) i francuski (ok. 2500 tłumaczy przysięgłych.Rozdział I. w tym ok. do 27 stycz- nia 2008 r.

dostęp: 12 maja 2012 r. zasłużyło nie tylko wydłużenie terminu wpisu na listę. które studiowały na innym kierun- ku. poz. aby uzyskać wpis na listę prowadzoną przez ministra sprawiedliwości. zm. 1228). 7 ust. Kolejną zmianę zapisów ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przyniosła ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. Nr 106. którego kandydat pragnął zostać tłumaczem przysięgłym. a tym samym prawo do wykonywania zawodu. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przy- sięgłego wydłużający termin na dokonanie wpisu na listę tłumaczy przy- sięgłych został poparty także przez rząd RP. Osoby. U. U. 27 Stanowisko rządu RP z dnia 31 stycznia 2006 r. iż aktualnie obowiązująca ustawa o ochronie in- formacji niejawnych wprowadziła nowe definicje informacji niejawnych. bardzo ogólnych definicji ta- jemnicy państwowej i służbowej. która zmieniła brzmienie art. 1 w ten sposób. Obowiązkiem tłumacza przysięgłego jest zatem zachowanie tajemnicy prawnie chronionej w związku z wykonywa- nymi przez niego czynnościami tłumacza przysięgłego. poz. – Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich (http://mlingua.). 622 z późn. Z podobną prośbą wystąpiło również Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS. Jednak w przypadku głych z dnia 9 listopada 2005 r. musiały uzupełnić edukację i ukończyć studia podyplomowe w zakre- sie tłumaczenia odpowiedniego dla danego języka. która weszła w życie 1 lipca 2011 r. o ochronie informacji niejaw- nych (Dz. a pozostawiono jedynie pojęcie tajemnicy prawnie chronionej. Niezwykle ważne zmiany dla kandydatów do zawodu tłumacza przy- sięgłego wprowadziła ustawa z dnia 25 marca 2011 r. Rozdział I. Zmianie uległy warunki. zwrócił się do ministra sprawiedliwości z sugestią nowelizacji ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego.pl. o ograniczaniu ba- rier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. jakie muszą spełnić kandydaci do zawodu tłumacza przysięgłe- go. iż z treści ślubowania składanego przez tłumacza przysię- głego wobec ministra sprawiedliwości usunięto pojęcie tajemnicy pań- stwowej. co znalazło wyraz w jego sta- nowisku27. Do tej pory starający się o takie uprawnienia zobowiązani byli do ukończenia magisterskich stu- diów filologicznych odpowiednich dla języka. Jest to związane z faktem.). wyrażoną we wspomnianym stanowisku. 35 . do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego (druk nr 282). a także liczni tłumacze indywidualni. Na aprobatę rządu. obowiązujące w miejsce dotychczasowych. lecz także okre- su posługiwania się dotychczasowymi pieczęciami tłumacza przysięgłego z dwóch do trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego da 2005 r. Nr 182.

W grudniu 2005 r. a nie tylko uzyskanie pozytywnego wyni- ku z egzaminu na tłumacza przysięgłego. 561) w sprawie skargi konstytucyjnej złożonej przez Bernarda Łukańkę. W rezultacie skarżący wystąpił ze skargą konstytucyjną. która nie zdała egzaminu. 4 stycznia 2005 r. 36 . W zamyśle ustawodaw- cy okres ten kandydat miał poświęcić na uzupełnianie wiedzy. warunkiem wystarczającym jest posiadanie dyplo- mu jakichkolwiek studiów magisterskich. nie muszą składać osobnego wniosku o wpis na wspomnianą listę. aby kolejne podejście zakończyło się sukcesem. poz. Od wejścia w życie ustawy o ograni- czaniu barier dla obywateli i przedsiębiorców to sami egzaminowani oce- niają. że warunkiem koniecznym jest uprzednie złożenie ślubowania. Na koniec należy jeszcze omówić jedyny – jak dotychczas – wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2008 r. obowiązujące przepisy praktycznie uniemożliwiały więc uzyskanie uprawnień do tłumaczeń z takich języków osobom niebędącym absolwentami studiów filologicznych.Rozdział I. a znajomość języka sprawdza wyłącznie egzamin organizowany przez Państwową Komisję Egzamina- cyjną. W październiku 2005 r. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego wielu języków. Od 1 lipca 2011 r. SK 91/06 (Dz. Ostatnia zmiana dotyczy samego wpisu na listę tłumaczy przysięgłych. Osoby. aby uzupełnić swoją wiedzę.. zanim mogła ponownie do niego przystąpić. Pamiętać jednak należy. W marcu 2005 r. Nr 90. Zatem nie obo- wiązuje ich żaden minimalny okres. którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w kwietniu 2006 r. decyzję ministra sprawiedliwości zaskarżono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne- go. złożono skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Admini- stracyjnego. Skarżący 2 grudnia 2004 r. ile czasu potrzebują. nie prowadzono w Polsce studiów podyplomowych. prezes wydał decyzję odmowną. które złożą ślubowanie wobec ministra sprawiedliwości. U. W lutym 2005 r. Ponadto pewne zmiany nastąpiły także w sposobie organizacji sa- mego egzaminu. lecz zostają na nią wpisane z urzędu. wystąpił do prezesa Sądu Okręgowego w Po- znaniu o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego na podstawie rozporządzenia z dnia 8 czerwca 1987 r. zwłaszcza egzotycznych. minister sprawied- liwości uchylił decyzję prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w związku z bezprzedmiotowością po- stępowania spowodowaną wejściem w życie 27 stycznia 2005 r. Skarżący odwołał się od niej i wniósł o jej uchylenie oraz prze- kazanie do ponownego rozpoznania. w sprawie biegłych są- dowych i tłumaczy przysięgłych. WSA w Warszawie oddalił skargę. musiała odczekać rok. nowej usta- wy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Dotąd osoba.

37 . naruszając tym samym wolność wykonywania zawodu”. że wobec braku odpowiednich przepisów przejściowych ustawodawca wykroczył poza zakres swobody regulacyjnej wyznaczonej przez konstytucyjne zasady ochrony interesów w toku oraz zasadę równości. na prowadzonej przez ministra sprawied- liwości liście tłumaczy przysięgłych znajdowały się 9294 osoby ustanowio- ne dla 46 języków. 16 osób doktora habilitowanego. że zaistniał element zaskoczenia. iż w ciągu ostatnich dwudziestu dwóch lat. których wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie (a więc któ- re nabyły uprawnienie)”. czyli od chwili zmiany ustroju w naszym kraju. że skarżący złożył wniosek o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym po uchwaleniu ustawy. Nie do- szło też do naruszenia zasady ochrony praw nabytych. co wiąże się z radykalnymi przemianami w polskim życiu społecznym i go- spodarczym. niezbędny w przypadku naruszenia interesów w toku. Nie dopatrzył się bowiem naruszenia interesów w toku. iż był świadom planowanej zmiany prawa i dlatego nieuprawnione jest stwierdzenie.”. że osoby. niezwykle wzrosło znaczenie tego zawodu. Spośród 9294 tłumaczy przysięgłych 132 osoby posiadają stopień naukowy doktora. 642 osoby na liście posiadają uprawnienia do dwóch lub kilku języków.. Ponadto – zdaniem Trybunału – z fak- tu. Do 9 sierpnia 2011 r. Zdaniem Trybunału nie doszło również do naruszenia zasady rów- ności. Kończąc omawianie historii zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego Jej istotą było „wskazanie. W tabeli 1. gdyż skarżący poprzez złożenie wniosku o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym nie nabył pra- wa do bycia ustanowionym ani nawet ekspektatywy tego prawa.3 umieszczono dane dotyczące aktualnej liczby tłu- maczy przysięgłych w odniesieniu do poszczególnych języków. gdyż „ustawodawca nigdy nie za- wierał gwarancji czasowych dla działalności tłumaczy przysięgłych na zasa- dach określonych w rozporządzeniu”. zwłaszcza jeśli chodzi o języki używane w krajach bał- kańskich. należy (z uwagi na wymagania Konstytucji) traktować na równi z osobami. Innymi słowy. a 9 osób tytuł naukowy profesora. Rozdział I. Jednak Trybunał Konstytu- cyjny nie podzielił rozumowania skarżącego i skargę odrzucił. można wywnioskować. „ustawodawca powinien zagwarantować. który według niektórych językoznawców jest dialek- tem języka perskiego. które złożyły wniosek na podstawie przepisów rozporządzenia.) przyjąć. a których sprawy nie zostały rozpa- trzone. gdyż „nie można (. o ile za pełnoprawny język urzędowy uznamy używany w Afganistanie dari.. że postępowania wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysię- głego będą prowadzone i zakończone na podstawie wcześniej obowiązują- cego rozporządzenia z dnia 8 czerwca 1987 r. należy podkreślić.