TŁUMACZENIE
POŚWIADCZONE
Status, kształcenie,
warsztat i odpowiedzialność
tłumacza przysięgłego

Artur Dariusz Kubacki

Warszawa 2012

ISBN PDF-a: 978-83-264-5150-8 .

Poświęcam Matce .

.

2.1. Kraje nordyckie / 42 2.1. Specyfika wykonywania tłumaczeń poświadczonych / 125 3. Merytoryczne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych / 134 3.2.2. Europa Środkowo-Wschodnia / 88 2.2.3.3.1.1. Pozostałe kraje Europy Północnej / 55 2.2. Kraje Beneluksu / 58 2. Europa Południowa / 93 2. Polska / 99 Rozdział III Praktyczne aspekty pracy tłumacza przysięgłego / 110 3. Wzorce tłumaczenia poświadczonego / 136 7 .2.5. Europa Zachodnia / 58 2.2. Kraje bałtyckie / 51 2.1.1. Spis treści Wykaz skrótów / 9 Wstęp / 11 Rozdział I Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego / 19 Rozdział II Status prawny tłumacza przysięgłego w Europie / 41 2. Formalne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych / 127 3. Definicja tłumaczenia poświadczonego a przysięgłego / 110 3.2. Pozostałe kraje Europy Zachodniej / 62 2.3.2.1. Europa Północna / 42 2.4.2.1.

2.2.4.5. Państwowa Komisja Egzaminacyjna / 185 4.3.1.1. Profile kształcenia tłumaczy / 247 5. Odpowiedzialność zawodowa tłumacza przysięgłego / 296 Podsumowanie / 317 Uwagi końcowe / 323 Bibliografia / 329 Spis tabel / 359 Załącznik.6.Spis treści 3.3.3. Kryteria oceny / 199 4. Profil kandydata na tłumacza przysięgłego / 237 4.5.3.3. Kształcenie kandydatów na tłumacza przysięgłego w Polsce / 265 5. Wzorce tłumaczenia poświadczonego / 361 8 .2. Analiza błędów popełnianych na egzaminie ustnym / 226 4. Deontologia wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego / 147 3.1.4. Profil tłumacza przysięgłego / 244 Rozdział V Kwalifikacje tłumacza przysięgłego / 247 5. Doskonalenie zawodowe tłumacza przysięgłego / 287 Rozdział VI Odpowiedzialność prawna tłumacza przysięgłego / 293 6.1. Analiza błędów popełnianych na egzaminie pisemnym / 212 4. Analiza błędów popełnianych podczas egzaminu państwowego / 206 4. Ekwiwalencja i sposoby jej uzyskiwania / 163 3.2. Organizacja warsztatu tłumacza przysięgłego / 172 Rozdział IV Egzamin państwowy na tłumacza przysięgłego / 185 4. Rodzaje odpowiedzialności prawnej tłumacza przysięgłego / 293 6. Praktyka przysięgłego tłumaczenia ustnego / 154 3.

zm. ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.) k. ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po- stępowania administracyjnego (tekst jedn. Nr 88. poz. 2702 z późn. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. U. – Kodeks postępo- wania cywilnego (Dz. U. poz. 296 z późn. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. poz.: Dz.k. zm.p. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.z.) k.) KRK Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego KTP Kodeks tłumacza przysięgłego MDÜ Mitteilungsblatt für Dolmetscher und Übersetzer MEN Ministerstwo Edukacji Narodowej MS Ministerstwo Sprawiedliwości PKE Państwowa Komisja Egzaminacyjna PT TEPIS Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Spe- cjalistycznych TEPIS RTP Rada Tłumaczy Polskich STP Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich u.p.p.) 9 . Wykaz skrótów BGH Federalny Sąd Najwyższy BST Bałtyckie Stowarzyszenie Tłumaczy BVG Federalny Trybunał Konstytucyjny ETPC Europejski Trybunał Praw Człowieka k.) KOZ Komisja Odpowiedzialności Zawodowej Tłumaczy Przysięgłych przy Ministrze Sprawiedliwości k. Nr 273.a. zm. 555 z późn. U.k. Nr 43.c. U. – Kodeks karny (Dz.t. – Kodeks postępo- wania karnego (Dz. Nr 98. z 2000 r. poz. Nr 89. poz.p. ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. zm. 1071 z późn. U. 553 z późn. zm.

.

Wpisuje się w zakres badań juryslingwistyki (znanej także pod nazwą legilingwistyka)3. Warszawa 2005. chociaż z pewnością istnieją między nimi różnice semantyczne. W pracach polskich lingwistek. na policji czy w urzędach lub innych instytucjach. LEX. Warszawa 2011. M. np. translacja. M. Egzamin na tłumacza przysięgłego. wybrane zagadnienia dotyczące pracy tłumacza przysię- głego (sądowego) omawiane są jedynie na marginesie. Tryuk (Przekład ustny środowiskowy. Adama Mickiewicza w Pozna- niu. zwane- go także uwierzytelnionym. Kaczocha. Mazuryk. Rojewski. teksty egza- minacyjne. procedury egzaminowania i usta- nawiania. metodyki wykonywania tłumaczenia poświadczonego. Brakuje szerokiego omówienia kwestii kształcenia kandydatów na tłumaczy przysięgłych. 3 Termin ten jest kalką angielskiego wyrazu legilinguistics i został wykorzystany do ofi- cjalnego nazwania jednostki badawczo-dydaktycznej – Pracownia Legilingwistyki – utwo- rzonej w ramach Instytutu Językoznawstwa Uniwersytetu im. M. a na- stępnie doskonalenia adeptów zawodu. mediacja. na- 1 G. nie wyczerpa- no też problematyki odpowiedzialności zawodowej wiążącej się bezpośred- nio z wykonywaniem tego zawodu2. Komentarz. B. Celem jej badań jest – jak podają pracownicy na stronie internetowej swojej jednostki – pogłębianie wiedzy o języku prawa (lingua legis) i wiedzy w zakresie legilingwistyki porów- nawczej (w szczególności w kwestiach związanych z przekładem prawniczym i sądowym). Warszawa 2006). Ustawa o zawodzie tłu- macza przysięgłego. przekład. 2 Ze względów pragmatycznych w całej monografii zastosowano wymiennie następujące terminy: tłumaczenie. dokumenty. M. Laska. Warszawa 2006) i A. Wstęp O ile zagadnienia prawne związane z tłumaczami przysięgłymi zostały dość dobrze opisane w Polsce przez prawników w trzech dotychczas wyda- nych komentarzach do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Niniejsza publikacja jest pracą interdy- scyplinarną o charakterze teoretyczno-aplikatywnym. oraz przysięgłego tłumaczenia słowa żywego w sądzie. Warszawa 2010. Cieślik. Jopek-Bosiackiej (Przekład prawny i sądowy. 11 . L. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Komentarz. Dostatni. to róż- norodne aspekty pragmatyki zawodu tłumacza przysięgłego nie doczekały się jeszcze całościowego i pogłębionego opracowania1. tj.

Amsterdam–Philadelphia 2004. reprezentowany przez takich naukowców. The Translator 1995.D. jaką na sali sądo- wej odgrywa tłumacz. E.5 W tym okresie powstało wiele prac poświęconych przede wszystkim praktyce tłumaczenia sądowego. o dobieranie pewnych formuł grzecz- nościowych.Wstęp uki zajmującej się – w rozumieniu J. jak i lingwistów. Pöchhacker. Kanada. Vásquez. R. Chicago–London 1990. London–New York 2004. Introducing Interpreting Studies. s. Pieńkos. Mikkelson6. Lanham–New York–London 1992. Berk-Seligson udowodniła. Język w prawie – prawo w języku. 105–106. An Introduction to Court Interpreting. Manchester 2000. Fundamentals of Court Interpretation. M. iż tłumacz może wpływać nawet na ogólny sposób postrzegania wiarygodności osoby obcojęzycznej. Der Dolmetscher im Gerichtsverfahren. . Berk-Seligson. González. 36. 4 J. 5 F. a ich szczególna intensyfikacja przypadła na schyłek XX i początek XXI w. Durham 1991.D. The Moral Dilemmas of Court Interpreting. R. zmianę skomplikowanych konstrukcji zdania lub dodawanie czy opuszczanie partykuł) S. H. uzupełnienia. no 1. Norderstedt 2007. Na przykładzie dokonywanych przez tłumacza zmian pragmatycznych (chodzi np. rozwijanie współpracy pomiędzy prawnikami a językoznawcami w zakresie językoznawstwa sądowego. Została przygotowana na bazie wieloletnich doświadczeń autora. Court Interpreters in the Judicial Process. zmieniając znaczenia pragmatyczne. Tryuk. Hale8. Morris czy H. R. Morris. Mikkelson. jak np. 8 S.M. s. 1. Pieńkosa4 – badaniem języka prawne- go i prawniczego z wykorzystaniem wiedzy i metodologii językoznawczej. Australia) dominuje nurt lingwi- styczny. V. Berk-Seligson. Badacze ci wskazują na szczególną rolę. de Jongh. The Bilingual Courtroom. E. Theory and Practice. 96. de Jongh. Kraków 1999. vol.F. który staje się aktywną osobą we wszystkich etapach postępowania sądowego. iż tłumacz sądo- wy ma potencjalną władzę i może wywierać ogromny wpływ na recepcję treści wypowiadanych w sądzie przez obcojęzycznych uczestników postę- powania7. S. The Bilingual Courtroom…. Berk-Seligson. Gonzáles. S. 6 S. Podstawy juryslingwistyki. Hale. H. Introduction to Court Inter- preting. Mikkelson. Przekład ustny śro- dowiskowy…. ekonomisty oraz te- oretyka i dydaktyka przekładu specjalistycznego.M. Z badań interakcji zachodzących na sali sądowej wynika według S. stosując opuszczenia. R. The Discourse of Court Interpreting. prakty- kującego tłumacza przysięgłego języka niemieckiego. s. 4. Kurt. s. Por. a także porównawcze studia nad rzeczywistością prawną różnych obszarów języ- kowych i jej wpływem na komunikację. Vásquez i H. badanego zarówno przez prawników. Badania nad przekładem sądowym i działalnością tłumaczy przysię- głych poza granicami Polski są prowadzone od wielu lat. Mikkelson. wyjaśnienia lub przerwy. 7 S.F. W obsza- rze angloamerykańskim (USA. V.

Do najważniejszych badaczy niemieckojęzycznych tego nurtu. a co za tym idzie i proces tłumaczenia9. usta- nawianie. H. U. których centralnym punktem była rola i status tłumacza sądowego w świetle obwiązujących aktów prawnych (np. H. od którego – w odróżnieniu od systemu amerykańskiego – nie oczekuje się tłumaczenia dosłownego.M. H. Ch.D. a także zachowaniem przez nią w sądzie takiej samej pozycji. 12 C. Mikkelson. 122. Snell-Hornby. jaką miałaby osoba władająca danym językiem10. de Jongh. V. Ein Handbuch für die Praxis der Dolmetscher. 9 E. González.F. Beurkundungs. 59 i n.D. Hamburg 2004. Morris. Vásquez. H. P. Kadric. Mikkelson opowiadają się za forsowanym zwłaszcza przez prawników tłumaczeniem dosłownym. eadem. Die Europäische Menschenrechtskonvention und ihre Auswirkungen auf die Tätigkeit des Gerichtsdolmetschers. 5. Notwendigkeit der Professionalisierung von Dolmetschern im Justizwesen. Kabelkę. R. 7. MDÜ 1978. za niezmienia- niem rejestru i tonu wypowiedzi osoby tłumaczonej. Gonzáles.A.). Hönig. E. 11 R. P. Beck13. stawiennictwo. Schweitzer. W wielu krajach Europy tłumacza przysięgłego traktuje się jak biegłego.F. Jessnitzer. lecz zgodnego z treścią. H. Kabelka.und Dolmetscherverbandes Universitas 1992. 13 . Balaeia i D. odrzucają całkowicie ideę tłumaczenia dosłownego. należy zaliczyć K. H. 1. 5. G. a także uwarunkowaniom kultu- rowym. 13 K. problematyka roli tłumacza sądowego podejmowana jest przede wszystkim z perspektywy prawa procesowego (nurt prawniczy). etyka itp. Na przełomie XX i XXI w. Fundamentals…. M. s. Mitteilungsblatt des Österreichischen Übersetzer. Lankisch. Jessnitzera. Schmitt (Hrsg. s. tj. Ch.und Dolmetscherverbands Universitas 1992. 10 R. Status und Funktion des Gerichtsdolmetschers/-übersetzers in Deutschland. An Introduction…. Gerichtsdolmetschen (w:) M.). de Jongh opisu- je wpływ interkulturowości na język. G. The Moral Dilemmas…. Vásquez i H. Wstęp Większość badaczy w swoich pracach skupia się głównie na działaniach praktycznych tłumacza z perspektywy interlingwalnej. Köln– Berlin–Bonn–München 1992. powstało wiele rozpraw przygotowanych przez prawników bądź praktykujących tłumaczy. W obszarze europejskim. Dauma. Mor- ris11. do których prac będziemy się odwoływać w różnych rozdziałach ni- niejszej monografii. Natomiast niektórzy z badaczy. jak wspomniana wyżej R. Kußmaul. a udany proces komunikacji na sali sądowej przypisują czynnikom fizycznym i/lub psy- chicznym związanym z osobą tłumacza. Drie- sen. 27. 6 (24).und Verwaltungsverfahren. wynagrodzenie.G. Der Dolmetscher und der Zivilprozess.M. uzupełnionego – jeśli trzeba – o eksplikację tła kulturowego i inne wyjaśnienia istotne dla oko- liczności sprawy12. Dolmetscher. V. Ba- laei. s. prawa i obowiązki. H. zwłaszcza w krajach niemieckojęzycznych. B. Driesen. s. Überset- zer und ihrer Auftraggeber im Gerichts-. Mitteilungsblatt des Öster- reichischen Übersetzers. s.

W książce poruszono ponadto problem odpowiedzial- ności prawnej. Wien 2001. Übersetzen von Rechtstexten (w:) Tagungsband 4. W rozdziale IV zapre- zentowany został profil kandydata na tłumacza przysięgłego. Balaei. Der Be- ruf im Europa des 21. niezbędnych do nabycia uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego.. Jahrhunderts. Berlin 2004. a następnie szczegółowo omówiono jego status w wybranych krajach eu- ropejskich. München 1997. Dolmetschen bei Gericht. w tym przede wszystkim odpowiedzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych w kontekście działania Komisji Odpowiedzialno- ści Zawodowej przy Ministrze Sprawiedliwości.. Erwartungen.. Deutscher Gerichtsdolmetschertag München. Notwendigkeit.). Freiburg 2001. Kadric. November 2001. ustawy o tym zawodzie (rozdział II). H. Anforderungen. idem. B. 14 .Wstęp W monografii zaprezentowano teoretyczne i praktyczne aspekty wy- konywania zawodu tłumacza przysięgłego. Książka zawiera także szczegółowe informacje o wymaganiach egzamina- cyjnych dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych wraz z językoznawczą analizą błędów popełnianych przez nich na egzaminie pisemnym i ustnym (na przykładzie języka niemieckiego i polskiego). a także metody doskonalenia za- wodowego. Mayer (Hrsg. Übersetzen und Dolmetschen: eine Orientierungshilfe. M. w tym aktualny status prawny tłumacza przysięgłego w Polsce w świetle obowiązującej od 2005 r. 2004. Tübingen–Basel 2002. Oprócz przeglądu ustawowych praw i obowiązków tłumaczy przysię- głych monografia zawiera obszerne omówienie teoretycznych i praktycz- nych zasad wykonywania tego zawodu. Daum. Tübingen 1999. przygotowa- ny na podstawie ankiet wypełnionych przez kandydatów poddających się procedurze egzaminacyjnej oraz w oparciu o analizę dokumentów składa- nych do Ministerstwa Sprawiedliwości. Akten des Kongresses des BDÜ-Landesverbandes Bayern. Rozpoczęto od przedstawienia zarysu historycznego zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce (rozdział I). Image und Status von Dolmetschern. Berlin 2001.–25. Lankisch. S. D. 23. Beck. Kalina (Hrsg. po które można sięgnąć po uzyskaniu prawa do wykonywania zawodu. Gerichts.und Behördenterminologie. Haftung des Übersetzers (w:) F. Gerichtsdolmetschen – Praxis und Proble- matik (w:) J. U. na podstawie przeprowa- dzonej analizy spraw rozpatrywanych przez Komisję i wydawanych przez nią orzeczeń (rozdział VI). Opisano w nim również sposoby kształcenia tłumaczy w ramach studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz studiów podyplomowych. Kompetenzen. Dolmetschen und Übersetzen. takich jak definicja tłumaczenia poświadczonego oraz przysięgłego tłumaczenia ustnego. Der Dolmet- scher in der Hauptverhandlung.). idem. Rozdział V zawiera prezentację autorskiego programu kształce- nia tłumaczy przysięgłych w ramach studiów drugiego stopnia lub studiów podyplomowych. eadem. Hamburg 2007. Best. formalne reguły Handbuch Translation.

Praca ma charakter interdyscyplinarny. niemieckojęzyczne zaświadczenia o niekaralności oraz polskie zapytanie o udzielenie informacji o osobie (rozdział III). Zrezygnowano w niej ze szczegó- łowego omówienia prac teoretycznych na rzecz przedstawienia praktycz- nych aspektów wynikających z pragmatyki zawodowej. Na czym polega specyfika wykonywania tłumaczeń poświadczo- nych? 4. Jak wygląda strona praktyczna przysięgłego tłumaczenia ustnego? 6. Za przykład posłużył tekst paralelny. tj. W jaki sposób należy usprawnić pracę Państwowej Komisji Egzami- nacyjnej oraz jak udoskonalić sposób przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłego? 15 . poprzez wszelkie aspekty sporządzania tłumaczeń po- świadczonych oraz zasady deontologiczne obowiązujące tłumacza. a nawet pozbawieniem prawa wykonywania zawodu. Wspomniane omówienie zo- stało poparte wzorcowymi tłumaczeniami mającymi charakter tłumacze- nia poświadczonego. Dlaczego zasady etyczne są istotne w tym zawodzie? 7. metody przysięgłego przekładu ustnego. sposoby uzyskiwania ekwiwalencji. W jaki sposób najbardziej efektywnie zorganizować warsztat pracy tłumacza przysięgłego? 3. W jaki sposób usprawnić kształcenie kandydatów na tłumacza przy- sięgłego? 8. gdyż łączy wiedzę językoznawczą z wiedzą prawniczą w zakresie teorii i praktyki. Wstęp sporządzania tłumaczeń poświadczonych. które opatrzono komentarzami. Prezentowana monografia obejmuje zatem kompleksowy opis zawo- du i metodologii tłumacza przysięgłego. począwszy od kształcenia i usta- nawiania tłumacza. a skoń- czywszy na jego błędach merytorycznych i/lub formalnych skutkujących ukaraniem. które nie docze- kały się jeszcze pogłębionego opracowania. Jakiego rodzaju błędy (na przykładzie języka niemieckiego i polskie- go) popełniają kandydaci na tłumacza przysięgłego podczas egzami- nu państwowego i jak unikać tych błędów? 9. deontologia w pracy tłumacza przysięgłego oraz organizacja jego warsztatu. W monografii podjęto się próby udzielenia odpowiedzi na następu- jące pytania: 1. Czy sposób ustanawiania tłumaczy przysięgłych w Polsce powinien zostać zmieniony (porównanie systemu polskiego z systemami obo- wiązującymi w innych krajach)? 2. Jak należy poszukiwać najbardziej precyzyjnych ekwiwalentów w pro- cesie tłumaczenia poświadczonego? 5.

16 A. napisanego we współpracy z Iwo- ną Wowro i opublikowanego w 2006 r. Kubacki. M. 15 A. komunikacja. 16 . Bruxelles.–14. wygłoszony w kwietniu 2011 r. aby ustrzec tłumaczy przy- sięgłych od uchybień formalnych oraz merytorycznych? Podsumowaniem analizowanej problematyki są wnioski dotyczące najbardziej optymalnych metod kształcenia kandydatów na tłumaczy przy- sięgłych (w tym propozycja curriculum) i doskonalenia zawodowego usta- nowionych tłumaczy przysięgłych oraz sugestie i wskazówki odnoszące się do systemu egzaminowania kandydatów. Oxford. nr 2. legitymujący się wykształce- niem filologicznym i niefilologicznym. Rozwój lokalny i regionalny po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Beurteilung der Qualität von Dolmetschleistungen der Kandidaten für einen staat- lich geprüften Dolmetscher in Polen (w:) L.). I. na międzynarodowej kon- ferencji naukowej TRANSLATA w Innsbrucku17. Berlin. Zeszyty Naukowe Instytutu Neofilologii i Komunikacji Społecznej. Barcik. Philologische Ostsee-Studien. Ustaszewski (Hrsg. Mai 2011. Poznań 2008. oraz praktykujący – zwłaszcza od niedawna – tłumacze przysięgli. M. 17 Idem. Język. Zybatow.).D. 12. a następnie 14 A. New York. Dwa ostatnie materia- ły zostały przełożone z języka niemieckiego na język polski. Barcik (red. 16.15. Fehler in der Fachübersetzung der Kandidaten für einen staatlich ver- eidigten Übersetzer. a także fragmenty artykułu pt. informacja.D. Petrova. Kubacki. Ta- gungsband der 1. który stał się częścią ostatniego rozdzia- łu. Adresatami niniejszego opracowania są przede wszystkim kandydaci na tłumacza przysięgłego (specjalistycznego). Bd. Wowro. Innsbruck. Translationswissenschaft: Alte und neue Arten der Translation in Theorie und Praxis. R. 2.Wstęp 10. Koszalin 2009. Wien 2012. Ponadto w monografii wykorzystano artykuł poświęcony analizie błę- dów na egzaminie pisemnym dla kandydatów na tłumacza przysięgłego16 oraz referat dotyczący analizy błędów na egzaminie ustnym na tłumacza przysięgłego.D. na bazie którego powstał rozdział II. Jakie działania prewencyjne należy podjąć. 3. t. Frankfurt am Main. A. Europejskie modele ustanawiania tłu- maczy przysięgłych oraz kryteria dopuszczające do wykonywania zawodu w wybranych krajach Unii Europejskiej. Nowakowski (red. Odpowiedzialność za- wodowa tłumaczy przysięgłych14. Nowak. Do pracy wprowadzono fragmenty artykułu pt. t. Internationalen Konferenz TRANSLATA «Translationswissenschaft: gestern – heute – morgen». Bern. Kubacki. Odpowiedzialność zawodowa tłumaczy przysięgłych (w:) P.). a także ustanawiania oraz kara- nia tłumaczy przysięgłych w Polsce. Bielsko-Biała 2006. którzy chcieliby poszerzyć zakres swojej wiedzy na temat wykonywanego przez nich zawodu.N. Europejskie modele ustanawiania tłumaczy przysięgłych oraz kryteria dopuszczające do wykonywania zawodu w wybranych krajach Unii Europejskiej (w:) A.

Panu Janowi Gościńskiemu. a także swojej drogiej koleżance. Wstęp uzupełnione licznymi przykładami i opatrzone szerokimi komentarzami. Panu Profesorowi Edwardowi Białkowi. będącemu zarazem kierownikiem Zakładu Dydaktyki Języka Niemieckiego w Instytucie Filologii Germań- skiej Uniwersytetu Śląskiego. Pana Proku- ratora Jacka Zielińskiego. Na koniec autor chciałby gorąco podziękować swoje- mu przyjacielowi. Słowa podziękowania autor kieruje także do Przewodniczącego Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. za wspieranie jego rozwoju naukowego i umożliwienie mu zdobycia cennych doświad- czeń podczas pracy w charakterze konsultanta PKE. co istotnie zmieniło ich treść. Autor dziękuje również Przewodniczącemu Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłe- go. W tym miejscu autor monografii chciałby serdecznie podziękować Naczelnikowi Wydziału Tłumaczy Przysięgłych w Ministerstwie Sprawied- liwości – Panu Bolesławowi Cieślikowi oraz jego pracownikom za możli- wość przeprowadzenia ankiety podczas egzaminu na tłumacza przysięgłe- go. Wyrazy podziękowa- nia należą się ponadto recenzentowi pracy. Panu Profesorowi Janowi Ilukowi. za udostępnienie mu akt spraw rozpatrywanych w latach 2005–2010 na posiedzeniach KOZ oraz konsultację rozdziału VI książki. którego jest pracownikiem. Pani Dagmarze Wach- nie. 17 . za życzliwe uwagi krytyczne przy opracowywaniu wersji osta- tecznej do druku. tłumaczowi przysięgłemu języka angielskiego. a także udostępnienie wszelkich materiałów i informacji niezbędnych do opracowania statystyki zdawalności oraz profilu kandydata do zawo- du tłumacza przysięgłego. za rzetelną korektę językową. za wszystkie rady i wnikliwe uwagi dotyczące kwestii merytorycznych.

18 .

że spora część doskonale wykwalifikowanej kadry urzędni- czej z dawnego zaboru austriackiego przeszła do administracji państwo- wej niepodległej Polski. Powyższe akty prawne regulowały przede wszystkim sposób i wyso- kość wynagradzania tłumaczy. co wy- nikało z faktu. Nale- żało je wnieść w ciągu ośmiu dni w sądzie pierwszej instancji. znawców i tłuma- czów w postępowaniu karnem (Dz. Przyznania należności musiał zażądać w ciągu ośmiu dni od wykonania tłu- maczenia. Wynagrodzenie miało być wypłacane wedle możliwości zaraz po dokonaniu tłumaczenia lub przesłane tłumaczowi bezpłatnie. poz. przy uwzględnieniu nakładu i jakości pracy oraz wynagrodzenia ta- ryfowego za podobne czynności. a jeże- li czynności tłumacza nie dało się podciągnąć pod taryfę. o odszkodowanie za stratę czasu i wynagrodzenie za uskutecznioną pracę. według uznania sądu. Jeżeli jednak 19 . Wysokość wynagrodzenia ustalano na podstawie taryf. Nr 75.). U. Nr 67. Oznaczenie wynagrodzenia i zarządzenie wypłaty należało do kompetencji sądu pierwszej instancji. Były to pierwsze po odzyskaniu niepodległości akty prawne dotyczące tej grupy zawodowej. Rozdział I Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego Historia polskich tłumaczy przysięgłych rozpoczyna się wraz z usta- wą z dnia 16 lipca 1920 r. w przedmiocie wynagrodzenia świadków. oparto się na rozwiązaniach organizacyjnych oraz zasadach ustawodawczych obowiązujących w zaborze austriackim. W sprawie wysokości wynagrodzenia tłumacz miał prawo wystąpić z zażaleniem do sądu odwoławczego. Tworząc je. Zgodnie z § 384 przywołanej ustawy tłumacz mógł wystąpić o zwrot poniesionych i należycie wykazanych wydatków. U. 515 z późn. zmieniającą ustawę o postępowaniu karnem dla b. zm. 453) oraz rozporządzeniem Mi- nistra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu z dnia 7 sierp- nia 1920 r. poz. zaboru austriackiego (Dz.

zm. trudność tłu- maczenia i czas trwania pracy”. dla któ- rych miała zostać ustanowiona. Jeśli chodzi o tłumaczenia pisemne. któ- ra obejmowała trzydzieści dwie linijki pisma. Według taryfy określonej przez ministra sprawiedliwości w rozpo- rządzeniu z dnia 7 sierpnia 1920 r. należało „uwzględnić stanowisko. Kontrolę nad tłumaczami sprawowali prezesi sądów okręgowych. wykształcenie i uszczerbek w zarobku skutkiem straty czasu. była nieskazitelnego charakteru i wykazała się znajomością języków. U. jednak nie więcej niż osiemdziesiąt marek za cały dzień. czego jednak nie zro- bił. Tłumacze wyznający religię chrześcijańską składali przysięgę przed krzyżem. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego do tłumaczeń lub przesłuchań sądowych powoływano urzędników. natomiast wyznawcy re- ligii mojżeszowej trzymali prawą rękę na Torze (Druga Księga Mojżesza. Osoby pozostające w państwowej służbie cywilnej lub wojskowej musiały uzyskać zgodę od swoich przełożonych na wykonywanie tego zawodu. jeżeli tłumaczenie „nie przenosiło jednej całej strony”. że powierzone mi obowiązki tłumacza spełniać będę z całą su- miennością. 19 rozpo- rządzenia wymierzając wynagrodzenie. stawka urzędowa za każdą rozpoczętą godzinę tłumaczenia w sądzie wynosiła osiem marek. poz. Przed wykonaniem pierwszej czynności tłumacz przysięgły zobowiąza- ny był złożyć wobec prezesa sądu okręgowego rotę przysięgi o następu- jącej treści: „Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu i Wszechwie- dzącemu. którego ogólna struk- tura została następnie odwzorowana w dotyczących tłumaczy przysięgłych rozporządzeniach z 1953 i 1968 r. Minister sprawiedliwości ustanawiał dekretem tłumacza przysięgłego i wyznaczał mu siedzibę przy sądzie okręgowym. stawka wynosiła pięć marek.Rozdział I. Tłumaczem przysięgłym mogła być osoba. Tak mi. która posiadała obywatel- stwo polskie. Nr 104. 20 rozdział. otrzymywał dodatkowo jedną markę za każdą stronę. usta- nowionych przy sądzie lub tłumaczy zaprzysiężonych. korzystała w pełni z praw cywilnych i obywatelskich. przy czym zgodnie z art. Dla pozostałych osób minister miał wydać rozporzą- dzenie w sprawie formy składanego zapewnienia o sumiennym wykony- waniu przez nich czynności tłumacza przysięgłego.). W przypadku gdy tłumacz sam musiał na- pisać protokół. pobierających wy- nagrodzenie stałe. Panie Boże. 7 wiersz). dopomóż”. to wykonywali oni te czynności bezpłatnie i mogli zażą- dać wyłącznie zwrotu wydatków poniesionych w gotówce. Do obowiązków tłumacza należało zawiadomienie ministra sprawiedliwości 20 . 943 z późn. o tłumaczach przysięgłych (Dz. Zasady ustanawiania tłumaczy przysięgłych uregulowało rozporzą- dzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 grudnia 1928 r.

a także – w razie nieskorzystania z usług tłumacza – stosowne wynagrodzenie za utracony czas i zarobek. Pierwsza Lista ogólna tłumaczów przysięgłych została opublikowana w Ruchu Służbowym. gdyż przewidywało wprost diety oraz zwrot kosztów przejazdu. poz. język rosyjski – 35 osób. Rozdział I. co miało miejsce od 1930 do 1939 r. Ponadto repertorium tłu- macza miało być podpisane przez prezesa tego sądu i opatrzone przez se- kretarza sądowego sznurkiem oraz pieczęcią okrągłą sądu. język francuski – 37 osób. o każdej zmianie adresu swojego biura.in. oraz siedzibę i adres biura tłumacza. W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 grudnia 1928 r. Do czynności tych zaliczano m. Lista była prowadzona z po- działem na sądy apelacyjne. 944 z późn. a 42 osoby do dwóch języków obcych. a także konkretnych czynności tłumacza wykonywanych według odrębnych stawek dla urzędów i osób prywatnych. w zakresie których dana osoba była ustanowiona. sporządzanie i poświadczanie zgodności kopii tłumaczenia lub kopii pis- ma w języku obcym. Spośród nich 168 miało uprawnienia tylko do jednego języka obcego. język lub języki. język angielski 21 . Nr 104. zwykle z określeniem zawodu i ewentualnie tytułu naukowego. któremu podlegał. U. a sami tłumacze wymienieni byli w kolejności alfabetycznej. udział w czyn- ności urzędowej sądu lub innego organu władzy.) honorarium tłumaczy wyrażono już w złotówkach i było ono zróżnicowa- ne dla poszczególnych grup językowych. tj. poznańskiej i toruń- skiej). zm. sprawdzanie dostarczonego przez władzę lub urząd tłumaczenia i poświadczanie jego zgodności z oryginałem. że rozporządzenie to było niezwykle korzystne w stosunku do obecnie obo- wiązujących przepisów prawa. o taksie dla tłumaczów przysięgłych (Dz. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego za pośrednictwem prezesa sądu okręgowego. Warto tu podkreślić. Na pierwszej liście było wpisanych w sumie 231 osób. Najpopularniejszymi językami były wtedy: język niemiecki – 136 osób (głównie w apelacji katowickiej. jeśli czynność urzędowa odbywała się poza siedzibą tłumacza przysięgłego. Po zakończeniu drugiej wojny światowej wykaz taki pojawił się tylko raz – w roku 1965. Rozporządzenie z 1928 r. dodatku do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 31 stycznia 1930 r. zobowiązywało władze do corocznego pub- likowania w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości ogól- nokrajowego wykazu tłumaczy przysięgłych.: tłumaczenie pisemne. prowadzenie repertorium według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia oraz złożenie – do wiadomo- ści prezesa sądu okręgowego – wzoru podpisu. Lista zawierała imię i nazwisko tłumacza. zaś w ramach apelacji według okręgów sądów okręgowych.

Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1939 437 20 stycznia 1939 r. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1935 379 15 stycznia 1935 r. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1937 420 20 stycznia 1937 r. język hebrajski – 22 osoby. język żydowski (żargon) – 20 osób (ówczesne określenie języka jidysz) oraz język ruski (rusiński) – 14 osób. Cieślik. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego – 31 osób. adwokaci – 25 osób. W Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości ukazywały się co pewien czas obwieszczenia o wolnych stanowiskach tłumaczy przy- sięgłych. I tak 8 kwietnia 1932 r. to: urzędnicy sądowi różnego szczebla (w tym emerytowani) – 86 osób. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1934 367 15 stycznia 1934 r. jak zilustrowano to w tabeli 1. prywatnych i wyznaniowych) – 25 osób. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1938 424 20 stycznia 1938 r. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1933 328 16 stycznia 1933 r. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1936 379 15 stycznia 1936 r. notariusze – 7 osób.Rozdział I. z których rekrutowali się tłumacze przysięgli. nauczyciele (szkół pań- stwowych. aplikanci sądowi – 4 osoby oraz rabini – 2 osoby. urzędnicy ministerstw – 6 osób. Liczba tłumaczy widniejąca na listach tłumaczy przysięgłych kształto- wała się w kolejnych latach tak. Tabela 1. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1932 308 1 stycznia 1932 r. Tłumacz w polskim systemie prawnym (w przygotowaniu). ogłoszono obwieszczenie o wolnych sta- 22 . Główne grupy zawo- dowe. Wielu tłumaczy dwóch języków miało uprawnienia w parach język rosyj- ski i język ruski oraz język hebrajski i język żydowski.1. Liczba tłumaczy przysięgłych w Polsce przed drugą wojną światową według list tłumaczy zamieszczanych w promulgatorach Ministerstwa Sprawiedliwości Liczba Rok Promulgator tłumaczy Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1931 292 15 stycznia 1931 r.1. Źródło: B.

Na kartach należało na bieżąco umieszczać wszelkie informacje. Skutkowało to tym. 244) po raz pierwszy sprecyzowano. Rozdział I. s. Nr 35.) – doprowadzić do wpisania zawodu tłumacza na państwową listę uznawanych w naszym kraju zawodów praktycz- nych. że niewielu z nich legitymowało się znaczącymi kwa- lifikacjami w zakresie tłumaczenia specjalistycznego. Natomiast w rozporządzeniu z dnia 19 sierpnia 1968 r. o których dowiedział się prezes sądu wojewódzkiego. Etatowi tłumacze byli jedynie w Mi- nisterstwie Spraw Zagranicznych. tłumacza przysięgłego ustanawiał minister sprawiedliwo- ści. W tym sa- mym numerze podano informację o ustanowieniu jedenastu nowych tłu- maczy i zmianie adresów przez dwóch tłumaczy. iż nikt nie był zatrudniany w zakładach pracy na stanowisku tłumacza. a także formę prowadzenia wykazów tłumaczy przysięgłych poprzez wprowadzenie indywidualnych kart dla każdego tłumacza. Lingua Legis 1998. dzięki staraniom Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich w Warszawie. z której usunięto odwołanie do wartości religijnych. np. które następnie usunięto18. zamawianie pieczęci. Prezesi sądów woje- wódzkich przekazywali informacje o wpisach dokonanych w wykazach tłumaczy przysięgłych prezesom sądów powiatowych. nie udało się – jak podaje F. U. Z reguły niechętnie podejmowali się tego zadania ze względu na fakt. choć autor ten przez wiele lat osobiście o to zabiegał. na środku pieczęci tłumacza przysięgłego znajdo- wało się godło. po- świadczanie liczby stron w repertoriach. Ponadto do 1953 r. zaś po tym roku – prezes sądu wojewódzkiego. Zawód tłumacza wpisano na oficjalną listę zawodów dopiero w 1981 r. (Dz. zwłaszcza o charakterze prawnym. Egzaminy takie przepro- wadzali egzaminatorzy z lokalnych uniwersytetów. Nr 51. zaś w szczególności tłumaczenia prawniczego. wzór podpisu i odcisku pieczęci tłumacza. w jaki sposób absolwenci studiów wyższych niebędący filologami mogą wykazać się wystarczającą do usta- nowienia tłumaczem przysięgłym znajomością języka obcego. poz.. a następnie okręgowe- go. poz. W tym celu konieczne było zdanie egzaminu potwierdzającego umiejętność tłumacze- nia tekstów. 256) zmieniło treść roty przysięgi. W okresie PRL państwo uznawało oficjalnie jedynie doryw- czo pracujących tłumaczy przysięgłych. stosując opracowane przez siebie kryteria. Grucza (Wyodrębnienie się. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego nowiskach dla tłumaczy języka portugalskiego z siedzibą w okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie oraz dla tłumaczy języków rosyjskiego. 5 i n. stan aktualny i per- spektywy świata translacji oraz translatoryki. U. 23 . 18 Do 1975 r. nr 6. Podobne obwieszczenia zamieszczano w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości trzy lub cztery razy w roku. francu- skiego i hebrajskiego w okręgu sądu apelacyjnego w Lublinie. Do 1968 r. (Dz. Rozporządzenie z dnia 9 grudnia 1953 r. dane o uzyskanych stopniach naukowych.

dla którego miała być ustanowiona tłumaczem. na potrzeby obszaru pod- 24 . wykazała odpo- wiednią znajomość języka polskiego i języka obcego. przez co nie mogło sprostać wymogom nowej rzeczywistości kształtującej się od przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. poprzez likwidację egzaminu dla absolwen- tów studiów wyższych nieposiadających wykształcenia filologicznego. dawała gwa- rancję należytego wykonywania obowiązków tłumacza. U. do- puszczało do funkcji tłumacza przysięgłego tylko osoby posiadające takie wykształcenie. ukończyła dwadzieścia pięć lat. która we- szła w życie 27 stycznia 2005 r. ustanowiła zasadę. konieczność zdania państwowego egzaminu na tłumacza przysięgłego przyczyniłaby się do podniesienia kwalifikacji tłumaczy. poz.). zwłaszcza w odniesieniu do rosnącego zapotrzebowania na usługi ustanawianego przez państwo tłu- macza. sku- piające tłumaczy przysięgłych Towarzystwo TEPIS. koniecznością sprawdzania kwalifikacji kandydatów do za- wodu tłumacza przysięgłego w zakresie umiejętności pisemnego i ustne- go tłumaczenia. W efekcie organizo- wanie specjalnego egzaminu poświadczającego posiadanie umiejętności tłumaczenia okazało się zbędne. 112 z późn. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 8 czerwca 1987 r. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1987 r. programy stu- diów filologicznych w owym czasie często nie zawierały teorii i praktyki tłumaczenia. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. Po pierwsze. iż każdy. zm.in. Starania o wprowadzenie wzmiankowanego powyżej egzaminu za- kończyły się sukcesem. 2702 z późn.Rozdział I. Nr 18. Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. Uchwalenie tej ustawy podyktowane zostało nie tylko. która posiadała obywatelstwo polskie. musi zdać stosowny egzamin państwowy. U. opierając swoje stano- wisko na dwóch zasadniczych przesłankach. a tym samym rangi zawodu. Do zmiany tej sytuacji dążyło m. oraz umiejętność tłumaczenia. minister sprawiedliwości wydał kolejne rozporzą- dzenie w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. Rozporządzenie zatem. poz. korzystała z pełni praw cywilnych i obywatelskich. zm. Zgodnie z nim tłumaczem przysięgłym mogła zo- stać osoba. Jednak ustawodawca założył. a także ukoń- czyła wyższe studia filologiczne lub studia w zakresie lingwistyki stosowa- nej. że umiejętności tej dowodzi fakt posiadania dyplomu ukończenia studiów filologicznych lub w zakresie lingwistyki stosowanej.). od- woływało się do zasad dawnego systemu prawnego. Rozporządzenie to nadawało tłumaczowi status pomocnika pro- cesowego sądu. przy którym go zatwierdzono. a nawet nie prze- de wszystkim. kto chce zo- stać tłumaczem przysięgłym. Nr 273.. zaś po drugie. Ponadto wprowadzało ono wymóg wykazania się przez kandydata umiejętnością tłumaczenia.

Kontroli podlegały prawidłowość i rzetelność prowadzenia repertoriów oraz wynagrodzenie pobierane na podstawie obowiązujących w tym za- kresie przepisów. prokuraturze i policji podczas przesłuchania podejrzanych. 7–8. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza…. Za- chodzące wtedy przemiany uzmysłowiły ustawodawcy. że konieczna stała się zmiana statusu tłumacza przysięgłego. 25 . Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego legającego jurysdykcji tegoż sądu. jaką można było wobec nie- go zastosować. Dostatni. korzystając z pomocy znawców danego języka. Należało na nowo określić jego po- zycję w systemie prawnym. Prezesi sądów mogli też sprawdzać jakość tłumaczeń. obwinionych lub oskarżonych oraz świadków.2. w szczególności ze względu na nienależyte wykonanie czynności przez tłumacza przysięgłego. w obrocie gospodarczym oraz w kontaktach z administracją państwową. Rozdział I. Prezes sądu okręgowe- go mógł zwolnić tłumacza z pełnionej funkcji z ważnych powodów. a także do tłumaczenia dokumentów z języka obcego i na język obcy. czyli uwolnić go od sądu i przekształcić w in- stytucję świadczącą usługi na rzecz wszystkich obywateli i organów pań- stwa. Jednakże przypisanie tłumaczowi przysięgłemu roli pomocnika pro- cesowego jako jego podstawowej funkcji zaczęło coraz wyraźniej nie przy- stawać do gwałtownie zmieniającej się od roku 1989 rzeczywistości. Rola tłumacza była zatem bardzo po- dobna do tej pełnionej przez biegłego sądowego. Była to jedyna kara. s. 19 G. tj. Sprowadzała się ona do udzielania pomocy sądom. Historię prac nad ustawą reformującą status tłumaczy przysięgłych w Polsce przedstawia tabela 1. Dostatni19 – za pomocą nowelizacji rozporządzenia stanowiącego akt wykonawczy do ustawy re- gulującej ustrój sądów powszechnych. Okazał się on bowiem niezbędny także poza sądem: przy tłumaczeniu dokumentów dla obywateli. Działalność tłumaczy przysięgłych kontrolowały sądy wojewódzkie (później okręgo- we). skutkiem czego niezbędne okazało się uchwalenie nowej ustawy”. Wszystko to sprawiło. „Nie dało się tego uczynić – jak zauważa G. Prezes sądu lub wyznaczony przez niego pracownik sądowy (prze- ważnie byli to prezesi sądów rejonowych) raz w roku sprawdzał działal- ność tłumaczy. że zadań tłumacza przysięgłego nie da się ograniczyć przede wszystkim do spraw sądowych. co odnotowywał w prowadzonych przez nich repertoriach.

Do wykonywania tego zawodu mieli być dopuszczani absolwenci dowolnych studiów magisterskich. 27 października 1999 r. prezesów sądów woje- wódzkich i Ministerstwa Sprawiedliwości. ILS UW20. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego Tabela 1. 31 stycznia 2000 r. Zaopiniowanie drugiego projektu ustawy o tłumaczach pub- licznych przez RTP. podsekretarzem stanu w tym ministerstwie. składająca się z Rady Tłumaczy STP-TEPIS oraz przedstawicieli czterech ośrodków akademickich kształcących tłumaczy: STiJO UAM. PST UJ. 21 Szczegółowe ustalenia dotyczące statusu tłumaczy przysięgłych poczynione na kon- ferencji w Zaciszu w 1997 r. po zdaniu eg- zaminu przed Państwową Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. 26 . Adama Mickiewicza w Poznaniu. tłumaczy niestowarzyszonych. Prawniczych i Sądowych TEPIS. nr 29. 5 i n. Biuletyn TEPIS 1997.. STiJO UAM – Szkoła Tłumaczy i Języków Obcych Uniwersytetu im.Rozdział I. Historia prac nad ustawą o zawodzie tłumacza przysięgłego 27–29 października Konferencja na temat zmiany zasad ustanawiania tłumaczy 1997 r. prezesów sądów wojewódzkich oraz pra- cowników Ministerstwa Sprawiedliwości. Poparła ona utworzenie samorządowej or- ganizacji zawodowej tłumaczy. Krytyka pierwszego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych ze strony RTP. OBiSP UŁ. TEPIS – Polskie Towarzystwo Tłumaczy Ekonomicznych. Ponadto tłumacze publiczni mieli pobierać wynagrodzenie według zasad wol- norynkowych. Gruszczyński w: Ustalenia dotyczące statusu tłu- maczy przysięgłych dokonane na konferencji w Zaciszu w dniach 27–29 X 1997 r. Ogłoszenie drugiego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. opublikował B. Środowisko tłumaczy reprezentowała Rada Tłumaczy Polskich. PST UJ – Podyplomowe Studia dla Tłu- maczy przy Uniwersytecie Jagiellońskim. na czele z jej inicja- torem – dr. zaś w przypadku zleceń na rzecz sądów i or- ganów ścigania według stawek określonych przez ministra sprawiedliwości21. 29 września 1998 r. z udziałem przedstawicieli Rady Tłumaczy Polskich.2. przysięgłych zorganizowana w Zaciszu (Bory Tucholskie) z udziałem przedstawicieli tłumaczy stowarzyszonych i nie- stowarzyszonych. 14 września 1998 r. 20 STP – Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich. Do najważniejszych ustaleń na- leży zaliczyć chęć uregulowania zawodu (a nie – jak wcześ- niej – funkcji) tłumacza publicznego w akcie rangi ustawo- wej. założona 5 lipca 1996 r. s. OBiSP UŁ – Ośrodek Studiów i Badań Przekładowych Uniwersytetu Łódzkiego. a także zaproponowała wspól- ne rozważenie projektu ustawy o tłumaczach publicznych. Bohdanem Zdziennickim. ILS UW – Instytut Lingwistyki Stosowanej Uni- wersytetu Warszawskiego. Ogłoszenie pierwszego projektu ustawy o tłumaczach pub- licznych przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

marzec 2003 r. Wyrażenie opinii przez PT TEPIS na temat trzeciego projektu ustawy o tłumaczach publicznych z maja 2002 r. W jej konkluzji szefowa UKIE Danuta Hübner stwier- dziła zgodność projektu ustawy z prawem UE. Skierowanie listu otwartego prezesa PT TEPIS oraz sekretarza RTP do ministra sprawiedliwości na temat roli tłumaczy w re- alizacji prawa człowieka do sprawiedliwego procesu. Przyjęcie czwartego projektu ustawy o tłumaczach publicznych przez Radę Ministrów. 29 stycznia 2004 r. 15 i 25 kwietnia 2003 r. 16 grudnia 2003 r. z powołaniem się na poglądy przedstawicieli RTP. Przedstawienie Sejmowi RP w piśmie Rady Ministrów 10-208-03 przez Prezesa Rady Ministrów Leszka Millera projektu ustawy o tłumaczach publicznych oraz opinii UKIE dotyczącej zgod- ności proponowanych regulacji z prawem UE wraz z upoważ- nieniem ministra sprawiedliwości do prezentowania stanowiska rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Zaopiniowanie przez PT TEPIS czwartego projektu ustawy z powołaniem się na poglądy przedstawicieli RTP. Ministerstwa Spraw Wewnętrz- nych i Administracji. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego 23 października 2001 r. Skierowanie projektu do Komisji Sprawiedliwości i Praw Czło- wieka. Rozdział I. Ogłoszenie czwartego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. 27 . 21 lutego 2003 r. Monit RTP skierowany do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie omówienia stanu prac nad projektem ustawy o tłu- maczach publicznych. Pierwsza i druga międzyresortowa konferencja uzgadniająca czwarty projekt ustawy o tłumaczach publicznych z udziałem przedstawicieli RTP oraz zaproszonych resortów: Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu. 21 stycznia 2004 r. 23 grudnia 2003 r. 29 maja 2002 r. 26 marca 2002 r. 3 lipca 2003 r. czerwiec 2002 r. Ogłoszenie trzeciego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Rozpatrzenie projektu ustawy o tłumaczach publicznych przez Komitet Rady Ministrów oraz jego rekomendowanie Radzie Ministrów z zastrzeżeniem uzgodnienia nadzoru nad zawo- dem przez odpowiedniego ministra oraz redakcyjnego dopra- cowania aktu na posiedzeniu komisji prawniczej. Wpłynięcie rządowego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych do Sejmu RP. 22 stycznia 2004 r. Przedstawienie opinii Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej o zgodności projektu ustawy o tłumaczach publicznych z pra- wem UE. Ministerstwa Finansów oraz Rządowego Centrum Legislacji.

13 maja. 28 lipca. ale przede wszystkim wieloletnią praktykę i wybitne osiągnięcia zawodowe w zakresie tłumaczenia prawniczego i są- dowego. Zaproszenie przez podkomisję nadzwyczajną ds. 2) specjalizacja tłumaczeniowa na studiach filologicznych oraz podyplomowych studiach tłumaczeniowych z uwzględnieniem tłumaczenia pism sądowych i urzędowych oraz innych tekstów prawniczych jako warunek dopuszczenia do egzaminu państwowego. Przyjęcie przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka pro- jektu ustawy z poprawkami. policji lub organów administracji publicznej z kasy Skarbu Państwa. 5) zapłata wy- nagrodzenia za zlecenia sądu. 6 października 2004 r. prezesa STP Ryszarda Dulinicza. których rozpatrywano poszczególne artykuły projektu ustawy o tłumaczach publicznych. 9) ustalenie udziału tłumaczy w Komisji Odpowiedzialno- ści Zawodowej w proporcji przewidzianej dla PKE. 4) możliwość bezpośredniego tłumaczenia z języka obcego na język obcy. na 2004 r. 3) zmiana definicji członków PKE. 30 marca 2004 r. ustawy o tłumaczach publicznych Komisji Sprawiedliwości i Praw Czło- wieka. prezes PT TEPIS Danuty Kierz- kowskiej. 8) dodanie do innych obrońców tłumacza przysięgłego organizacji zrzeszającej tłuma- czy. 28 . 25 sierpnia Posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. o ile tłumacz posiada uprawnienia do dwóch języków. dyrektora STiJO UAM i przedstawiciela uniwersyte- ckich jednostek kształcących tłumaczy Witolda Skowrońskiego oraz – na własny wniosek – Urszuli Dzierżawskiej-Bukowskiej z Oddziału Warszawskiego STP do prac nad projektem ustawy. Ukonstytuowanie się podkomisji nadzwyczajnej ds. 14 kwietnia. ustawy o tłu- 15 czerwca i 7 lipca maczach publicznych Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka 2004 r. 6) zobowią- zanie ministra sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w sprawie stawek wynagrodzenia w porozumieniu z Komisją Odpowiedzialności Zawodowej. 10) powo- łanie zamiast Komisji Odpowiedzialności Zawodowej Komisji Praktyki i Odpowiedzialności Zawodowej uprawnionej do two- rzenia i upowszechniania zasad praktyki zawodowej. a następnie skierowanie go do podko- misji nadzwyczajnej. a także zwiększenie ich liczby do sześciu. Jej przewodniczącym został Stanisław Rydzoń z SLD.Rozdział I. tak by obejmowała osoby posiadające nie tylko wiedzę teore- tyczną. prokuratury. Pierwsze czytanie projektu ustawy w Komisji Sprawiedliwo- ści i Praw Człowieka. 7) przywrócenie w pieczęci tłu- macza przysięgłego godła państwowego. Wspólne stanowisko PT TEPIS i STP na temat projektu ustawy o tłumaczach publicznych. Wysunięto w nim dziesięć postula- tów zmian w projekcie ustawy: 1) wprowadzenie słowniczka ter- minów i definicji. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 29 marca 2004 r.

Zgłoszone przez Izbę poprawki obejmowały: 1) uwzględnie- nie w zakresie podmiotowym ustawy nie tylko obywateli UE. 29 . 6) przy- znanie w przypadku wykonywania czynności przez tłuma- cza przysięgłego poza jego miejscem zamieszkania zwrotu kosztów podróży i noclegów oraz ekwiwalentu pieniężnego za utracony zarobek. Przekazanie uchwały Senatu RP z dnia 18 listopada 2004 r. posiedzeniu Sejmu 2004 r. że przy od- mowie wykonania tłumaczenia na rzecz organów sądowych. ale także państw członkowskich Europejskiego Porozumie- nia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). 2) nabycie uprawnień tłu- macza przysięgłego bez względu na posiadane wykształcenie. w sprawie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. 15 w ten sposób. postulującego zmianę art. 0 przeciw. 2004 r. RP. Rozpatrzenie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przez Senat RP na 72. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego 20 października Drugie czytanie projektu ustawy na 87. 22 października Trzecie czytanie projektu ustawy na 87. ścigania i administracji publicznej tłumacz mógłby powołać się na inne ważne przyczyny). Rozdział I. podczas którego przyjęto ustawę w brzmieniu przedłożonym przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka (bez wniosku mniejszości zgłoszonego przez posłankę Katarzynę Piekarską z SLD. 9) wskazanie. Wyniki głosowania elektronicz- nego: 389 za. 7) wprowadzenie do katalogu rozstrzyg- nięć w postępowaniu dyscyplinarnym uniewinnienia tłuma- cza przysięgłego od zarzucanych mu czynów. posiedzeniu. 5) dopuszczalność odmowy tłumaczenia na żądanie organów sprawiedliwości oraz organów ścigania w razie zaistnienia szczególnie ważnych przyczyn. ale także umiejętności ich stosowania. a następnie skierowanie jej przez Marszałka Sejmu do Ko- misji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w celu rozpatrzenia. 19 listopada 2004 r. do jakiego zakresu spraw nieuregulowanych w ustawie znajdą zastosowanie prze- pisy kodeksu postępowania karnego. 3) zagwarantowanie wysokiego poziomu kwalifikacji człon- ków PKE nie tylko dzięki posiadaniu wiedzy teoretycznej w za- kresie technik tłumaczeniowych. 18 listopada 2004 r. posiedzeniu Sejmu. Marszałkowi Sejmu RP. Przekazanie ustawy Marszałkowi Senatu RP oraz Prezydentowi RP. 11 wstrzymało się od głosu. 60 nie głosowało. 8) zapadalność decyzji w sprawach odpowiedzialności zawodowej kwalifiko- waną większością głosów. w któ- rej wniósł on dziewięć poprawek. 4) możliwość bezpośredniego sporządzania tłu- maczeń z języka obcego na inny język obcy w zakresie posia- danych uprawnień.

Źródło: opracowanie własne na podstawie Biuletynu TEPIS 2004. tj. w którym zarekomendowano przyjęcie pięciu poprawek Se- natu. 7. Praca w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka nad stano- wiskiem Senatu RP zakończona sprawozdaniem tej komisji. Uchwalenie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego na 90. 1. tj. Ustawa przewiduje. 8 i 9. Sejm odrzucił cztery popraw- ki zgłoszone przez Senat. Podpisanie ustawy przez Prezydenta RP. W odniesieniu do tej grupy tłumaczy znalazły zastosowanie regulacje rozporządzenia o bie- głych sądowych22. ustawa zakłada natomiast. posiedzeniu Sejmu IV kadencji.sejm. ale także obywatele każdego z państw człon- 22 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. że świadczą swoje usługi na rzecz całego społeczeństwa. Ogłoszenie ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. 133). 27 grudnia 2004 r. s. nr 54. U. Wejście w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Przekazanie ustawy Prezydentowi RP do podpisu. Dzienni- ku Ustaw Nr 273. poz. lecz Państwowa Komisja Egzaminacyjna.Rozdział I. 16 grudnia 2004 r. 27 stycznia 2005 r.). w której skład wchodzą osoby wyróżniające się wysokim poziomem wiedzy w zakresie ję- zyków obcych i technik tłumaczeniowych. 25 listopada 2004 r. poz. Celem ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego było uregulowanie statusu tłumaczy przysięgłych w akcie rangi ustawowej. 3–12 oraz archiwum Sejmu RP dostępnego na stronie internetowej pod adresem http://www. Nr 15. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych tłumacze przysięgli mogli być powoływani jedynie na potrzeby organów sprawiedliwości i orga- nów ścigania.pl/ (dostęp: 10 maja 2012 r.gov. 2702. Ponadto wyłącza ona stosowanie zawartych w niej przepisów do tłumaczy języka migowego oraz innych systemów komunikacji niebędących językami naturalnymi. 5. iż zawód tłumacza przysięgłego mogą wykonywać nie tylko obywatele polscy. W myśl rozpo- rządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 23 listopada 2004 r. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego zmieniła w stosunku do po- przednio obowiązującego rozporządzenia organ właściwy do nadawania uprawnień tłumaczom przysięgłym – nie są to już sądy okręgowe (wcześ- niej wojewódzkie). 30 . Członkowie PKE są powoływani na czteroletnią kadencję i odwoływani przez ministra sprawiedliwości. o zawodzie tłu- macza przysięgłego w urzędowym promulgatorze.

zawieszenie prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego na okres od trzech miesięcy do jednego roku oraz pozbawienie prawa wyko- nywania zawodu. Nabycie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego jest potwierdzane świadectwem wydanym przez ministra sprawiedliwo- ści. pełna zdolność do czynności prawnych oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z umiejętności tłumaczenia z języka polskiego na język obcy i z języka obcego na język polski.: Dz. zm. Postępowanie toczy się z udziałem osoby. Oprócz naszkicowanych tu pobieżnie najistotniejszych rozwiązań me- rytorycznych ustawa zawiera również zmiany obowiązujących aktów praw- nych. biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz.).in. dekretu z dnia 26 października 1950 r. ustawy z dnia 4 września 1997 r. 437 z późn. w sto- sunku do której jest prowadzone. U. poz. Orzeczona kara jest odnotowywana we wpisie tłumacza na listę. Jeden z rozdziałów ustawy poświęcony jest zagadnieniom odpowie- dzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych w przypadku niewypełnia- nia albo nienależytego lub nierzetelnego wypełniania przez nich zadań lub obowiązków określonych w ustawie. może zwró- cić się do ministra lub wojewody o wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania. który zlecił tłumaczenie. o należnościach świad- ków. Katalog kar zawiera upomnienie. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego kowskich Unii Europejskiej lub. U. 445 z późn. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej przepro- wadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej na wniosek ministra spra- wiedliwości lub wojewody. Warunkiem wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego jest spełnienie określonych ustawowo wymogów. Ustawa określa zasady udostępniania listy tłumaczy – do dnia 31 stycz- nia każdego roku minister sprawiedliwości ogłasza ją w swoim dzien- niku urzędowym. zm. jaki jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tłumacza. na zasadzie wzajemności. z 2007 r. Są to m. tj. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 31 . Podmiot. Rozdział I. Nr 49. na- ganę. poz. udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Nr 65. Ustawa zapewnia także sądową kontrolę orzeczeń Komisji Odpowie- dzialności Zawodowej poprzez wniesienie odwołania do sądu apelacyjne- go. znajomość języka polskiego.) oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo do wykonywania zawodu przysługuje po złożeniu ślubowania i wpisaniu na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez tego ministra. o działach administracji rządowej (tekst jedn. obywatele in- nego państwa. w siedzibie i w godzinach pracy urzędu woje- wódzkiego. a wojewodowie przedkładają listę do powszechnego wglądu w miejscu do tego przeznaczonym.

przy którym tłumacz przysięgły został ustanowiony. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza…. Zmiany te mają przede wszystkim charakter porządkowy. ustawodawca przewidział możliwość wykonywa- nia czynności tłumacza przysięgłego oraz posługiwania się dotychczaso- wą pieczęcią przez osoby ustanowione na mocy przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r.t. gdyż aktualizują stan prawny. s. miejsce zamieszkania.t. W ustawie nie przewidziano żadnych wymogów formalnych.z. Nr 98. język lub języki. 33 – zaświadczenie wydane przez prezesa sądu. W art.p.z. a także prośbę o wpis na prowadzoną przez ministra listę tłumaczy przysięgłych.p. 27 stycznia 2005 r. W związku z tym.Rozdział I. 8 ust. potwierdzają- ce fakt jego ustanowienia. usta- nowieni dotychczas tłumacze przysięgli mogli stać się tłumaczami przy- sięgłymi w rozumieniu nowej ustawy. czyli w tym wypadku datę ustanowienia tłumaczem przysięgłym przez prezesa sądu. 33 u. Dostatni. Dzięki art. 33 u.z. obywatelstwo. poz. 130.t. Ustawodawca przewidział także na końcu ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przepisy przejściowe i końcowe. przez okres nie dłuższy niż dwa lata od chwili wejścia w życie ustawy. adres do korespondencji. utraciła ostatecznie możliwość wpisu na li- stę tłumaczy przysięgłych bez konieczności zdawania egzaminu. datę nabycia uprawnień zawodo- wych. jakie musiał spełniać wniosek. Zdaniem G. 1 u. 32 . Termin ten – określany przez prawników jako termin zawity – był nieprzywracalny. Do wniosku należało załączyć jedynie – zgodnie z przywołanym powyżej art. Dostatniego23 we wniosku należało wyrazić chęć zostania tłumaczem przysięgłym w rozumieniu nowej usta- wy. oraz in- formację o uzyskanych stopniach i tytułach naukowych lub stopniach i ty- tułach w zakresie sztuki. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego (Dz.p. a osoba. w zakresie którego lub których tłu- macz przysięgły posiada uprawnienia do wykonywania zawodu. Dane wymagane przy wpisie obejmowały w myśl art. pod warunkiem że w terminie sześ- ciu miesięcy od dnia wejścia jej w życie wpisali się – na swój wniosek – na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez ministra sprawiedliwości.). 1070 z późn. weszła ona w życie – jak stanowią jej przepisy końcowe – po upływie trzydziestu dni od dnia jej ogłoszenia. U. Po tym terminie zaczęły obowiązywać nowe regulacje 23 G. imię i nazwisko. tj. datę i miejsce urodzenia. zm. że ustawa została ogłoszona 27 grudnia 2004 r. która nie złożyła do tego dnia wniosku. Zatem ostatnim dniem na złożenie wniosku do Ministerstwa Sprawiedliwości – osobiście lub za pośrednictwem poczty – był 27 lipca 2005 r. czyli do 27 stycznia 2007 r.

w ten sposób. Utracili oni bowiem w tym dniu swoje uprawniania do ustanawiania tłumaczy przysięgłych. Dostatni – bezprzedmiotowość wszystkich niezakończonych do tego dnia postępo- wań w sprawie ustanowienia tłumaczem przysięgłym przez prezesów są- dów okręgowych. Nr 107. tj. od 27 stycznia 2005 r. Zacznijmy od pierwszej nowelizacji ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego ustawowe. W roku 2006 dokonano jej nowelizacji. lecz po- przez wprowadzenie nowych ustaw zmieniających ustawę o tym zawo- dzie. o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz.. nie można ograniczyć się do omówienia ustawy o tym zawodzie jedynie w wersji. Przedstawiając rys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego. co niestety zakończyło się fiaskiem. jednakże nie w drodze bezpośredniej nowelizacji samej ustawy. 33 ust. iż osoby. Najważniejszy z nich przewidywał zmianę art. Ostatnią kwestią regulowaną przez przepisy końcowe był obowiązek powołania przez ministra sprawiedliwości Państwowej Komisji Egzami- nacyjnej w terminie trzech miesięcy o dnia wejścia w życie ustawy.z. U. tj. tj.p.t. poz. z 2004 r. Zmiana stanu prawnego od dnia wejścia w życie nowej ustawy. które uzyskały uprawnienia tłumacza przysięgłego przed wejściem w ży- cie ustawy z 2004 r. Także procedura wpisu i jego warun- ki uległy całkowitej zmianie. że proces ustanawiania tłu- maczy przysięgłych będzie przebiegał bez zakłóceń i nie dojdzie do przerw w powoływaniu kolejnych tłumaczy. liczonym od 27 stycznia 2005 r. siedem lat temu. zaś w roku 2008 próbowa- no dokonać kolejnej. Trybu- nał Konstytucyjny wydał prawomocny wyrok.. weszła w życie ustawa z dnia 12 maja 2006 r. 722). spowodowała – jak słusznie zauważa G. tj. pod warunkiem wpisu na listę tłuma- czy przysięgłych w terminie dwuletnim. Rozdział I. jaka obowiązywała w chwili jej wejścia w życie. stawały się tłumaczami przysięgłymi w rozumieniu ustawy. 12 lipca 2006 r. Ponadto w od- niesieniu do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego w 2008 r. przed 27 stycznia 2005 r. do 27 kwietnia 2005 r.. W latach 2010 oraz 2011 niektóre zapisy ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego uległy zmianie. Obejmowała ona zaledwie trzy artykuły. Przepis ten gwarantował. Wszystkie wymienione zmiany i próby zmian zasługują – naszym zdaniem – na obszerniejsze omówienie. Ponadto dzięki wprowadzonej przez Senat RP poprawce do ustawy no- welizującej ustawę o zawodzie tłumacza przysięgłego możliwość wpisu 33 . a więc warunkiem dalszego wykonywania tego zawodu stał się wpis na listę tłumaczy przysięgłych oraz posługiwanie się nową pieczęcią tłumacza przysięgłego. 1 u.

W przypadku złożenia wnio- sku o wpis w styczniu 2007 r. w spra- wie przywrócenia uprawnień tłumacza przysięgłego skierowana 26 stycznia 2006 r. 1250). Przypomnijmy. 3500). Beaty Mazurek i Małgorzaty Sadurskiej. iż jedynie 23 sądy okręgowe na 43 w kraju wystąpiły same z taką inicjatywą i poin- formowały pisemnie zainteresowanych o nadchodzących zmianach. Jak pokazała rze- czywistość. do 27 stycz- nia 2008 r. m. nie wpisało się na listę i utraciło uprawnienia. 2200). które zostały ustanowione tłumaczem przy- sięgłym na mocy jeszcze obowiązującego rozporządzenia Ministra Spra- wiedliwości z 1987 r. ponieważ nie złożyły przyrzeczenia wobec prezesa sądu okręgo- wego i ostatecznie nie nabyły tych uprawnień. jak: niemiecki (ok. iż w momencie wejścia w życie ustawy o zawodzie tłu- macza przysięgłego w 2005 r. 10 800 tłumaczy przysięgłych dla 50 języków. ale nie zdążyły zakończyć procedury administra- cyjnej. gdyż z różnych powodów nie wiedzieli oni o zmianach prawnych. co było konsekwencją wydłużenia terminu wpisu na listę tłu- maczy przysięgłych do 27 stycznia 2007 r. rosyjski (ok. 1750) i francuski (ok. osoby takie nie miałyby ważnej pieczęci i nie mogłyby wykonywać czynności. które wy- stąpiły z interpelacją do ministra sprawiedliwości w sprawie przywrócenia uprawnień tłumacza przysięgłego.. do mi- nistra sprawiedliwości. Dodatkowo przedłużono termin posługiwania się dotychczasowymi pieczęciami tłumacza przysię- głego z dwóch do trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy. Z podobną interpelacją wystąpili także inni posłowie. 2500 tłumaczy przysięgłych. w tym ok. Należy nadmienić. ok. 2100 dla języków rzadkich oraz ok. tj. czyli blisko 25%. 26 Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich prof. Mógł to przecież uczynić obligatoryj- nie poprzez sądy okręgowe dokonujące wówczas mianowania tłumaczy przysięgłych i sprawujące na nimi nadzór.in. Jak słusznie zauważyły posłanki PiS. Walde- mar Szadny z PO25. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego na listę zyskały także osoby. Inicjatywę wydłużenia zbyt krótkiego terminu wpisu na listę tłuma- czy przysięgłych poparł Rzecznik Praw Obywatelskich26. Andrzeja Zolla do ministra spra- wiedliwości Zbigniewa Ziobry w sprawie wymogów dla kandydatów na tłumaczy przysię- 34 . 8700 dla języków często używanych. który 9 listopa- 24 Interpelacja nr 904 posłanek PiS. angiel- ski (ok. Sąd Okręgowy w Zamościu – informowały tłumaczy telefonicz- nie. ustawodawca wraz z wprowadzeniem nowych i zarazem istotnych zmian nie poparł proponowanej noweliza- cji szeroką akcją informacyjną24. 25 Interpelacja nr 757 Waldemara Szadnego z PO do ministra sprawiedliwości z 16 marca 2006 r.. było ustanowionych ok.Rozdział I. Inne – jak np.

1 w ten sposób. Na aprobatę rządu. zasłużyło nie tylko wydłużenie terminu wpisu na listę. bardzo ogólnych definicji ta- jemnicy państwowej i służbowej. Nr 106. o ograniczaniu ba- rier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. zm. obowiązujące w miejsce dotychczasowych. jakie muszą spełnić kandydaci do zawodu tłumacza przysięgłe- go. zwrócił się do ministra sprawiedliwości z sugestią nowelizacji ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. U. Obowiązkiem tłumacza przysięgłego jest zatem zachowanie tajemnicy prawnie chronionej w związku z wykonywa- nymi przez niego czynnościami tłumacza przysięgłego. Osoby.pl. a tym samym prawo do wykonywania zawodu. – Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich (http://mlingua. 27 Stanowisko rządu RP z dnia 31 stycznia 2006 r. lecz także okre- su posługiwania się dotychczasowymi pieczęciami tłumacza przysięgłego z dwóch do trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy. 622 z późn. Jednak w przypadku głych z dnia 9 listopada 2005 r. dostęp: 12 maja 2012 r. 7 ust. Jest to związane z faktem. którego kandydat pragnął zostać tłumaczem przysięgłym. które studiowały na innym kierun- ku. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przy- sięgłego wydłużający termin na dokonanie wpisu na listę tłumaczy przy- sięgłych został poparty także przez rząd RP. Niezwykle ważne zmiany dla kandydatów do zawodu tłumacza przy- sięgłego wprowadziła ustawa z dnia 25 marca 2011 r.). a pozostawiono jedynie pojęcie tajemnicy prawnie chronionej. 35 . Zmianie uległy warunki. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego da 2005 r. aby uzyskać wpis na listę prowadzoną przez ministra sprawiedliwości. Do tej pory starający się o takie uprawnienia zobowiązani byli do ukończenia magisterskich stu- diów filologicznych odpowiednich dla języka. poz. Nr 182. Rozdział I. co znalazło wyraz w jego sta- nowisku27. która weszła w życie 1 lipca 2011 r. Kolejną zmianę zapisów ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przyniosła ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. musiały uzupełnić edukację i ukończyć studia podyplomowe w zakre- sie tłumaczenia odpowiedniego dla danego języka.). poz. która zmieniła brzmienie art. iż z treści ślubowania składanego przez tłumacza przysię- głego wobec ministra sprawiedliwości usunięto pojęcie tajemnicy pań- stwowej. iż aktualnie obowiązująca ustawa o ochronie in- formacji niejawnych wprowadziła nowe definicje informacji niejawnych. Z podobną prośbą wystąpiło również Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS. do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego (druk nr 282). wyrażoną we wspomnianym stanowisku. 1228). U. a także liczni tłumacze indywidualni. o ochronie informacji niejaw- nych (Dz.

musiała odczekać rok. zwłaszcza egzotycznych. Ponadto pewne zmiany nastąpiły także w sposobie organizacji sa- mego egzaminu. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego wielu języków. W grudniu 2005 r. U. które złożą ślubowanie wobec ministra sprawiedliwości. Od wejścia w życie ustawy o ograni- czaniu barier dla obywateli i przedsiębiorców to sami egzaminowani oce- niają. W marcu 2005 r. Od 1 lipca 2011 r. Skarżący odwołał się od niej i wniósł o jej uchylenie oraz prze- kazanie do ponownego rozpoznania. W rezultacie skarżący wystąpił ze skargą konstytucyjną. SK 91/06 (Dz. Skarżący 2 grudnia 2004 r. obowiązujące przepisy praktycznie uniemożliwiały więc uzyskanie uprawnień do tłumaczeń z takich języków osobom niebędącym absolwentami studiów filologicznych. Pamiętać jednak należy. prezes wydał decyzję odmowną. Osoby. Nr 90. decyzję ministra sprawiedliwości zaskarżono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne- go. ile czasu potrzebują. Ostatnia zmiana dotyczy samego wpisu na listę tłumaczy przysięgłych. aby uzupełnić swoją wiedzę. złożono skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Admini- stracyjnego. WSA w Warszawie oddalił skargę. 36 . Zatem nie obo- wiązuje ich żaden minimalny okres.Rozdział I. że warunkiem koniecznym jest uprzednie złożenie ślubowania. 4 stycznia 2005 r. W lutym 2005 r.. W zamyśle ustawodaw- cy okres ten kandydat miał poświęcić na uzupełnianie wiedzy. Na koniec należy jeszcze omówić jedyny – jak dotychczas – wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2008 r. warunkiem wystarczającym jest posiadanie dyplo- mu jakichkolwiek studiów magisterskich. która nie zdała egzaminu. W październiku 2005 r. nie muszą składać osobnego wniosku o wpis na wspomnianą listę. 561) w sprawie skargi konstytucyjnej złożonej przez Bernarda Łukańkę. a znajomość języka sprawdza wyłącznie egzamin organizowany przez Państwową Komisję Egzamina- cyjną. aby kolejne podejście zakończyło się sukcesem. minister sprawied- liwości uchylił decyzję prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w związku z bezprzedmiotowością po- stępowania spowodowaną wejściem w życie 27 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych są- dowych i tłumaczy przysięgłych. lecz zostają na nią wpisane z urzędu. nowej usta- wy o zawodzie tłumacza przysięgłego. poz. zanim mogła ponownie do niego przystąpić. a nie tylko uzyskanie pozytywnego wyni- ku z egzaminu na tłumacza przysięgłego. którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w kwietniu 2006 r. wystąpił do prezesa Sądu Okręgowego w Po- znaniu o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego na podstawie rozporządzenia z dnia 8 czerwca 1987 r. nie prowadzono w Polsce studiów podyplomowych. Dotąd osoba.

że postępowania wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysię- głego będą prowadzone i zakończone na podstawie wcześniej obowiązują- cego rozporządzenia z dnia 8 czerwca 1987 r.) przyjąć.. Nie do- szło też do naruszenia zasady ochrony praw nabytych. gdyż skarżący poprzez złożenie wniosku o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym nie nabył pra- wa do bycia ustanowionym ani nawet ekspektatywy tego prawa. Do 9 sierpnia 2011 r. na prowadzonej przez ministra sprawied- liwości liście tłumaczy przysięgłych znajdowały się 9294 osoby ustanowio- ne dla 46 języków. niezwykle wzrosło znaczenie tego zawodu. W tabeli 1. Nie dopatrzył się bowiem naruszenia interesów w toku. naruszając tym samym wolność wykonywania zawodu”. których wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie (a więc któ- re nabyły uprawnienie)”. że osoby. co wiąże się z radykalnymi przemianami w polskim życiu społecznym i go- spodarczym. Innymi słowy. Spośród 9294 tłumaczy przysięgłych 132 osoby posiadają stopień naukowy doktora. zwłaszcza jeśli chodzi o języki używane w krajach bał- kańskich.”. 37 . niezbędny w przypadku naruszenia interesów w toku. że zaistniał element zaskoczenia. Ponadto – zdaniem Trybunału – z fak- tu. który według niektórych językoznawców jest dialek- tem języka perskiego. o ile za pełnoprawny język urzędowy uznamy używany w Afganistanie dari. należy (z uwagi na wymagania Konstytucji) traktować na równi z osobami. a których sprawy nie zostały rozpa- trzone. iż w ciągu ostatnich dwudziestu dwóch lat. 642 osoby na liście posiadają uprawnienia do dwóch lub kilku języków. gdyż „nie można (. Zdaniem Trybunału nie doszło również do naruszenia zasady rów- ności. Kończąc omawianie historii zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce. Jednak Trybunał Konstytu- cyjny nie podzielił rozumowania skarżącego i skargę odrzucił. a 9 osób tytuł naukowy profesora. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego Jej istotą było „wskazanie. czyli od chwili zmiany ustroju w naszym kraju. 16 osób doktora habilitowanego. które złożyły wniosek na podstawie przepisów rozporządzenia. „ustawodawca powinien zagwarantować. należy podkreślić. można wywnioskować..3 umieszczono dane dotyczące aktualnej liczby tłu- maczy przysięgłych w odniesieniu do poszczególnych języków. gdyż „ustawodawca nigdy nie za- wierał gwarancji czasowych dla działalności tłumaczy przysięgłych na zasa- dach określonych w rozporządzeniu”. Rozdział I. że wobec braku odpowiednich przepisów przejściowych ustawodawca wykroczył poza zakres swobody regulacyjnej wyznaczonej przez konstytucyjne zasady ochrony interesów w toku oraz zasadę równości. że skarżący złożył wniosek o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym po uchwaleniu ustawy. iż był świadom planowanej zmiany prawa i dlatego nieuprawnione jest stwierdzenie.