TŁUMACZENIE
POŚWIADCZONE
Status, kształcenie,
warsztat i odpowiedzialność
tłumacza przysięgłego

Artur Dariusz Kubacki

Warszawa 2012

ISBN PDF-a: 978-83-264-5150-8 .

Poświęcam Matce .

.

Merytoryczne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych / 134 3. Polska / 99 Rozdział III Praktyczne aspekty pracy tłumacza przysięgłego / 110 3.2. Europa Północna / 42 2.2. Pozostałe kraje Europy Północnej / 55 2. Europa Środkowo-Wschodnia / 88 2. Kraje Beneluksu / 58 2.1.2. Specyfika wykonywania tłumaczeń poświadczonych / 125 3.1.5.2. Kraje bałtyckie / 51 2. Europa Południowa / 93 2.2. Kraje nordyckie / 42 2. Europa Zachodnia / 58 2. Formalne zasady sporządzania tłumaczeń poświadczonych / 127 3.1.3. Wzorce tłumaczenia poświadczonego / 136 7 .2.2.2.4.1.3.1.1. Spis treści Wykaz skrótów / 9 Wstęp / 11 Rozdział I Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego / 19 Rozdział II Status prawny tłumacza przysięgłego w Europie / 41 2. Definicja tłumaczenia poświadczonego a przysięgłego / 110 3.3.1.2. Pozostałe kraje Europy Zachodniej / 62 2.2.1.

Analiza błędów popełnianych na egzaminie ustnym / 226 4.3.6.3. Ekwiwalencja i sposoby jej uzyskiwania / 163 3. Profil kandydata na tłumacza przysięgłego / 237 4. Deontologia wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego / 147 3. Analiza błędów popełnianych podczas egzaminu państwowego / 206 4. Kształcenie kandydatów na tłumacza przysięgłego w Polsce / 265 5. Organizacja warsztatu tłumacza przysięgłego / 172 Rozdział IV Egzamin państwowy na tłumacza przysięgłego / 185 4.1.2.5. Kryteria oceny / 199 4.2. Praktyka przysięgłego tłumaczenia ustnego / 154 3. Analiza błędów popełnianych na egzaminie pisemnym / 212 4. Profil tłumacza przysięgłego / 244 Rozdział V Kwalifikacje tłumacza przysięgłego / 247 5.3. Wzorce tłumaczenia poświadczonego / 361 8 .1. Doskonalenie zawodowe tłumacza przysięgłego / 287 Rozdział VI Odpowiedzialność prawna tłumacza przysięgłego / 293 6.5.2. Państwowa Komisja Egzaminacyjna / 185 4. Rodzaje odpowiedzialności prawnej tłumacza przysięgłego / 293 6.Spis treści 3.2.3.3.1.4. Profile kształcenia tłumaczy / 247 5.4.1. Odpowiedzialność zawodowa tłumacza przysięgłego / 296 Podsumowanie / 317 Uwagi końcowe / 323 Bibliografia / 329 Spis tabel / 359 Załącznik.

poz. – Kodeks postępo- wania cywilnego (Dz.p.) KRK Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego KTP Kodeks tłumacza przysięgłego MDÜ Mitteilungsblatt für Dolmetscher und Übersetzer MEN Ministerstwo Edukacji Narodowej MS Ministerstwo Sprawiedliwości PKE Państwowa Komisja Egzaminacyjna PT TEPIS Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Spe- cjalistycznych TEPIS RTP Rada Tłumaczy Polskich STP Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich u.t.) KOZ Komisja Odpowiedzialności Zawodowej Tłumaczy Przysięgłych przy Ministrze Sprawiedliwości k.p. poz. zm. poz.a. Nr 89. – Kodeks karny (Dz. Nr 273. – Kodeks postępo- wania karnego (Dz.k. Nr 88. zm.p. zm. U. zm. U. poz. poz. 555 z późn. ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. – Kodeks po- stępowania administracyjnego (tekst jedn. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz.) k.p. 553 z późn. 1071 z późn.) 9 . Nr 43. 2702 z późn. ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. U.z. Wykaz skrótów BGH Federalny Sąd Najwyższy BST Bałtyckie Stowarzyszenie Tłumaczy BVG Federalny Trybunał Konstytucyjny ETPC Europejski Trybunał Praw Człowieka k.k.c. Nr 98. z 2000 r. U. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. zm. U. ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.: Dz.) k. 296 z późn.

.

Wstęp O ile zagadnienia prawne związane z tłumaczami przysięgłymi zostały dość dobrze opisane w Polsce przez prawników w trzech dotychczas wyda- nych komentarzach do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Adama Mickiewicza w Pozna- niu. B. Cieślik. tj. Dostatni. Jopek-Bosiackiej (Przekład prawny i sądowy. Warszawa 2010. 2 Ze względów pragmatycznych w całej monografii zastosowano wymiennie następujące terminy: tłumaczenie. oraz przysięgłego tłumaczenia słowa żywego w sądzie. nie wyczerpa- no też problematyki odpowiedzialności zawodowej wiążącej się bezpośred- nio z wykonywaniem tego zawodu2. procedury egzaminowania i usta- nawiania. teksty egza- minacyjne. M. zwane- go także uwierzytelnionym. translacja. Laska. M. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Ustawa o zawodzie tłu- macza przysięgłego. Wpisuje się w zakres badań juryslingwistyki (znanej także pod nazwą legilingwistyka)3. Warszawa 2005. chociaż z pewnością istnieją między nimi różnice semantyczne. wybrane zagadnienia dotyczące pracy tłumacza przysię- głego (sądowego) omawiane są jedynie na marginesie. M. Kaczocha. Warszawa 2011. W pracach polskich lingwistek. Tryuk (Przekład ustny środowiskowy. LEX. Egzamin na tłumacza przysięgłego. Rojewski. Brakuje szerokiego omówienia kwestii kształcenia kandydatów na tłumaczy przysięgłych. Warszawa 2006) i A. Komentarz. 11 . Mazuryk. dokumenty. Niniejsza publikacja jest pracą interdy- scyplinarną o charakterze teoretyczno-aplikatywnym. na policji czy w urzędach lub innych instytucjach. Warszawa 2006). a na- stępnie doskonalenia adeptów zawodu. Komentarz. to róż- norodne aspekty pragmatyki zawodu tłumacza przysięgłego nie doczekały się jeszcze całościowego i pogłębionego opracowania1. M. np. L. metodyki wykonywania tłumaczenia poświadczonego. przekład. Celem jej badań jest – jak podają pracownicy na stronie internetowej swojej jednostki – pogłębianie wiedzy o języku prawa (lingua legis) i wiedzy w zakresie legilingwistyki porów- nawczej (w szczególności w kwestiach związanych z przekładem prawniczym i sądowym). 3 Termin ten jest kalką angielskiego wyrazu legilinguistics i został wykorzystany do ofi- cjalnego nazwania jednostki badawczo-dydaktycznej – Pracownia Legilingwistyki – utwo- rzonej w ramach Instytutu Językoznawstwa Uniwersytetu im. na- 1 G. mediacja.

Introducing Interpreting Studies. 1. H. Badania nad przekładem sądowym i działalnością tłumaczy przysię- głych poza granicami Polski są prowadzone od wielu lat. badanego zarówno przez prawników. Pieńkos. Fundamentals of Court Interpretation. iż tłumacz sądo- wy ma potencjalną władzę i może wywierać ogromny wpływ na recepcję treści wypowiadanych w sądzie przez obcojęzycznych uczestników postę- powania7. Norderstedt 2007. Podstawy juryslingwistyki. Berk-Seligson. Język w prawie – prawo w języku. S. Morris czy H. R. R. V. Mikkelson. Tryuk. Berk-Seligson. The Bilingual Courtroom. no 1. jaką na sali sądo- wej odgrywa tłumacz. The Discourse of Court Interpreting. s.5 W tym okresie powstało wiele prac poświęconych przede wszystkim praktyce tłumaczenia sądowego. uzupełnienia.Wstęp uki zajmującej się – w rozumieniu J. 7 S. który staje się aktywną osobą we wszystkich etapach postępowania sądowego. An Introduction to Court Interpreting. Pöchhacker. W obsza- rze angloamerykańskim (USA. 8 S. 105–106. Court Interpreters in the Judicial Process. . Hale8. wyjaśnienia lub przerwy. jak np. Kanada. Morris. Została przygotowana na bazie wieloletnich doświadczeń autora. Przekład ustny śro- dowiskowy….M. Manchester 2000. Kurt.D. Kraków 1999. stosując opuszczenia. ekonomisty oraz te- oretyka i dydaktyka przekładu specjalistycznego. Gonzáles. rozwijanie współpracy pomiędzy prawnikami a językoznawcami w zakresie językoznawstwa sądowego. Lanham–New York–London 1992. 4 J. E. Berk-Seligson udowodniła. 5 F. 96. Hale. R. S. Berk-Seligson. London–New York 2004. The Moral Dilemmas of Court Interpreting. Vásquez i H. o dobieranie pewnych formuł grzecz- nościowych. Chicago–London 1990. Pieńkosa4 – badaniem języka prawne- go i prawniczego z wykorzystaniem wiedzy i metodologii językoznawczej. The Translator 1995. s. prakty- kującego tłumacza przysięgłego języka niemieckiego. Der Dolmetscher im Gerichtsverfahren. 4. Theory and Practice. a także porównawcze studia nad rzeczywistością prawną różnych obszarów języ- kowych i jej wpływem na komunikację. zmieniając znaczenia pragmatyczne. Durham 1991. de Jongh. Mikkelson.M. The Bilingual Courtroom…. Mikkelson. Badacze ci wskazują na szczególną rolę. Na przykładzie dokonywanych przez tłumacza zmian pragmatycznych (chodzi np.F. Z badań interakcji zachodzących na sali sądowej wynika według S. González. M. de Jongh.D. a ich szczególna intensyfikacja przypadła na schyłek XX i początek XXI w. R. Vásquez. E. 36. Por. Australia) dominuje nurt lingwi- styczny.F. H. jak i lingwistów. 6 S. vol. s. Introduction to Court Inter- preting. iż tłumacz może wpływać nawet na ogólny sposób postrzegania wiarygodności osoby obcojęzycznej. s. Amsterdam–Philadelphia 2004. zmianę skomplikowanych konstrukcji zdania lub dodawanie czy opuszczanie partykuł) S. reprezentowany przez takich naukowców. Mikkelson6. V.

V. usta- nawianie. de Jongh opisu- je wpływ interkulturowości na język. a udany proces komunikacji na sali sądowej przypisują czynnikom fizycznym i/lub psy- chicznym związanym z osobą tłumacza. 27. H. W wielu krajach Europy tłumacza przysięgłego traktuje się jak biegłego.D.F.G. Vásquez. prawa i obowiązki. Ein Handbuch für die Praxis der Dolmetscher. Dolmetscher. Driesen. H. V. Jessnitzera. Drie- sen. stawiennictwo. s. 9 E. powstało wiele rozpraw przygotowanych przez prawników bądź praktykujących tłumaczy. H. a także uwarunkowaniom kultu- rowym. Dauma.und Dolmetscherverbandes Universitas 1992. 5. wynagrodzenie. problematyka roli tłumacza sądowego podejmowana jest przede wszystkim z perspektywy prawa procesowego (nurt prawniczy). zwłaszcza w krajach niemieckojęzycznych.M. do których prac będziemy się odwoływać w różnych rozdziałach ni- niejszej monografii. H. Na przełomie XX i XXI w.A. lecz zgodnego z treścią.). Der Dolmetscher und der Zivilprozess. s. 59 i n. jak wspomniana wyżej R. Jessnitzer. Kußmaul. etyka itp. uzupełnionego – jeśli trzeba – o eksplikację tła kulturowego i inne wyjaśnienia istotne dla oko- liczności sprawy12. Beck13. Hönig. Mor- ris11. 5. Wstęp Większość badaczy w swoich pracach skupia się głównie na działaniach praktycznych tłumacza z perspektywy interlingwalnej. s. The Moral Dilemmas…. eadem. W obszarze europejskim. 13 . Status und Funktion des Gerichtsdolmetschers/-übersetzers in Deutschland. Morris.und Verwaltungsverfahren. P. Schweitzer. E. Snell-Hornby. Kabelkę. Mikkelson. H. 10 R. Beurkundungs. M. Ch. P. An Introduction…. a co za tym idzie i proces tłumaczenia9. Gonzáles. a także zachowaniem przez nią w sądzie takiej samej pozycji. Balaeia i D. Köln– Berlin–Bonn–München 1992. U. H. tj. 11 R. Kabelka. jaką miałaby osoba władająca danym językiem10. Do najważniejszych badaczy niemieckojęzycznych tego nurtu. 12 C. Gerichtsdolmetschen (w:) M.D. należy zaliczyć K. 7. za niezmienia- niem rejestru i tonu wypowiedzi osoby tłumaczonej. de Jongh. Schmitt (Hrsg. 122. których centralnym punktem była rola i status tłumacza sądowego w świetle obwiązujących aktów prawnych (np.M. 1. Die Europäische Menschenrechtskonvention und ihre Auswirkungen auf die Tätigkeit des Gerichtsdolmetschers. Ch. Mitteilungsblatt des Österreichischen Übersetzer. Ba- laei. s. 13 K. G. Kadric. G. od którego – w odróżnieniu od systemu amerykańskiego – nie oczekuje się tłumaczenia dosłownego. Mikkelson opowiadają się za forsowanym zwłaszcza przez prawników tłumaczeniem dosłownym. s. Hamburg 2004. R. Natomiast niektórzy z badaczy. González. Notwendigkeit der Professionalisierung von Dolmetschern im Justizwesen.F.). B. odrzucają całkowicie ideę tłumaczenia dosłownego. MDÜ 1978.und Dolmetscherverbands Universitas 1992. Fundamentals…. H. Vásquez i H. Überset- zer und ihrer Auftraggeber im Gerichts-. Mitteilungsblatt des Öster- reichischen Übersetzers. Lankisch. 6 (24).

W książce poruszono ponadto problem odpowiedzial- ności prawnej. München 1997. Rozpoczęto od przedstawienia zarysu historycznego zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce (rozdział I). takich jak definicja tłumaczenia poświadczonego oraz przysięgłego tłumaczenia ustnego. Image und Status von Dolmetschern. idem. Gerichts.–25. Daum. eadem. a także metody doskonalenia za- wodowego. Freiburg 2001. ustawy o tym zawodzie (rozdział II). Akten des Kongresses des BDÜ-Landesverbandes Bayern. U. Balaei. Erwartungen.). Mayer (Hrsg. Kompetenzen. Wien 2001. 2004. formalne reguły Handbuch Translation. Gerichtsdolmetschen – Praxis und Proble- matik (w:) J. Książka zawiera także szczegółowe informacje o wymaganiach egzamina- cyjnych dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych wraz z językoznawczą analizą błędów popełnianych przez nich na egzaminie pisemnym i ustnym (na przykładzie języka niemieckiego i polskiego). Der Be- ruf im Europa des 21.. Opisano w nim również sposoby kształcenia tłumaczy w ramach studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz studiów podyplomowych.). S. Haftung des Übersetzers (w:) F. idem. Anforderungen. Dolmetschen und Übersetzen.Wstęp W monografii zaprezentowano teoretyczne i praktyczne aspekty wy- konywania zawodu tłumacza przysięgłego. Hamburg 2007. H. November 2001. Übersetzen und Dolmetschen: eine Orientierungshilfe. Tübingen–Basel 2002. Berlin 2004. 23. Kalina (Hrsg. po które można sięgnąć po uzyskaniu prawa do wykonywania zawodu. Deutscher Gerichtsdolmetschertag München. Übersetzen von Rechtstexten (w:) Tagungsband 4. Oprócz przeglądu ustawowych praw i obowiązków tłumaczy przysię- głych monografia zawiera obszerne omówienie teoretycznych i praktycz- nych zasad wykonywania tego zawodu. M. B. Berlin 2001.. W rozdziale IV zapre- zentowany został profil kandydata na tłumacza przysięgłego. na podstawie przeprowa- dzonej analizy spraw rozpatrywanych przez Komisję i wydawanych przez nią orzeczeń (rozdział VI). Beck.. w tym przede wszystkim odpowiedzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych w kontekście działania Komisji Odpowiedzialno- ści Zawodowej przy Ministrze Sprawiedliwości. Jahrhunderts.und Behördenterminologie. Best. Notwendigkeit. Dolmetschen bei Gericht. Lankisch. Tübingen 1999. Der Dolmet- scher in der Hauptverhandlung. niezbędnych do nabycia uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego. Rozdział V zawiera prezentację autorskiego programu kształce- nia tłumaczy przysięgłych w ramach studiów drugiego stopnia lub studiów podyplomowych. w tym aktualny status prawny tłumacza przysięgłego w Polsce w świetle obowiązującej od 2005 r. 14 . D. a następnie szczegółowo omówiono jego status w wybranych krajach eu- ropejskich. przygotowa- ny na podstawie ankiet wypełnionych przez kandydatów poddających się procedurze egzaminacyjnej oraz w oparciu o analizę dokumentów składa- nych do Ministerstwa Sprawiedliwości. Kadric.

Jakiego rodzaju błędy (na przykładzie języka niemieckiego i polskie- go) popełniają kandydaci na tłumacza przysięgłego podczas egzami- nu państwowego i jak unikać tych błędów? 9. sposoby uzyskiwania ekwiwalencji. gdyż łączy wiedzę językoznawczą z wiedzą prawniczą w zakresie teorii i praktyki. Zrezygnowano w niej ze szczegó- łowego omówienia prac teoretycznych na rzecz przedstawienia praktycz- nych aspektów wynikających z pragmatyki zawodowej. Na czym polega specyfika wykonywania tłumaczeń poświadczo- nych? 4. które opatrzono komentarzami. deontologia w pracy tłumacza przysięgłego oraz organizacja jego warsztatu. począwszy od kształcenia i usta- nawiania tłumacza. W jaki sposób najbardziej efektywnie zorganizować warsztat pracy tłumacza przysięgłego? 3. Dlaczego zasady etyczne są istotne w tym zawodzie? 7. W monografii podjęto się próby udzielenia odpowiedzi na następu- jące pytania: 1. Za przykład posłużył tekst paralelny. poprzez wszelkie aspekty sporządzania tłumaczeń po- świadczonych oraz zasady deontologiczne obowiązujące tłumacza. metody przysięgłego przekładu ustnego. które nie docze- kały się jeszcze pogłębionego opracowania. Czy sposób ustanawiania tłumaczy przysięgłych w Polsce powinien zostać zmieniony (porównanie systemu polskiego z systemami obo- wiązującymi w innych krajach)? 2. tj. a nawet pozbawieniem prawa wykonywania zawodu. a skoń- czywszy na jego błędach merytorycznych i/lub formalnych skutkujących ukaraniem. Jak wygląda strona praktyczna przysięgłego tłumaczenia ustnego? 6. Jak należy poszukiwać najbardziej precyzyjnych ekwiwalentów w pro- cesie tłumaczenia poświadczonego? 5. Prezentowana monografia obejmuje zatem kompleksowy opis zawo- du i metodologii tłumacza przysięgłego. niemieckojęzyczne zaświadczenia o niekaralności oraz polskie zapytanie o udzielenie informacji o osobie (rozdział III). W jaki sposób usprawnić kształcenie kandydatów na tłumacza przy- sięgłego? 8. Wspomniane omówienie zo- stało poparte wzorcowymi tłumaczeniami mającymi charakter tłumacze- nia poświadczonego. W jaki sposób należy usprawnić pracę Państwowej Komisji Egzami- nacyjnej oraz jak udoskonalić sposób przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłego? 15 . Praca ma charakter interdyscyplinarny. Wstęp sporządzania tłumaczeń poświadczonych.

16 . Ponadto w monografii wykorzystano artykuł poświęcony analizie błę- dów na egzaminie pisemnym dla kandydatów na tłumacza przysięgłego16 oraz referat dotyczący analizy błędów na egzaminie ustnym na tłumacza przysięgłego. Innsbruck. Philologische Ostsee-Studien. 16. A. R. 2. oraz praktykujący – zwłaszcza od niedawna – tłumacze przysięgli. Barcik (red. Fehler in der Fachübersetzung der Kandidaten für einen staatlich ver- eidigten Übersetzer. 12. na międzynarodowej kon- ferencji naukowej TRANSLATA w Innsbrucku17. Bd.D. Petrova. a następnie 14 A.D. a także ustanawiania oraz kara- nia tłumaczy przysięgłych w Polsce. Język. Wien 2012. Bielsko-Biała 2006. Berlin. Nowakowski (red. Wowro. Bern. Kubacki. 3. Ustaszewski (Hrsg. Oxford. wygłoszony w kwietniu 2011 r. na bazie którego powstał rozdział II.D. M. 16 A. Ta- gungsband der 1. Rozwój lokalny i regionalny po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Translationswissenschaft: Alte und neue Arten der Translation in Theorie und Praxis. a także fragmenty artykułu pt. Zeszyty Naukowe Instytutu Neofilologii i Komunikacji Społecznej. t. Odpowiedzialność za- wodowa tłumaczy przysięgłych14. Zybatow. 15 A. Internationalen Konferenz TRANSLATA «Translationswissenschaft: gestern – heute – morgen». Europejskie modele ustanawiania tłumaczy przysięgłych oraz kryteria dopuszczające do wykonywania zawodu w wybranych krajach Unii Europejskiej (w:) A. Barcik. M. New York. nr 2. Jakie działania prewencyjne należy podjąć. 17 Idem. Mai 2011. Kubacki.Wstęp 10. Koszalin 2009. napisanego we współpracy z Iwo- ną Wowro i opublikowanego w 2006 r. Beurteilung der Qualität von Dolmetschleistungen der Kandidaten für einen staat- lich geprüften Dolmetscher in Polen (w:) L. Frankfurt am Main. którzy chcieliby poszerzyć zakres swojej wiedzy na temat wykonywanego przez nich zawodu. który stał się częścią ostatniego rozdzia- łu. Adresatami niniejszego opracowania są przede wszystkim kandydaci na tłumacza przysięgłego (specjalistycznego). informacja. Kubacki. Odpowiedzialność zawodowa tłumaczy przysięgłych (w:) P.–14. aby ustrzec tłumaczy przy- sięgłych od uchybień formalnych oraz merytorycznych? Podsumowaniem analizowanej problematyki są wnioski dotyczące najbardziej optymalnych metod kształcenia kandydatów na tłumaczy przy- sięgłych (w tym propozycja curriculum) i doskonalenia zawodowego usta- nowionych tłumaczy przysięgłych oraz sugestie i wskazówki odnoszące się do systemu egzaminowania kandydatów. Nowak. Bruxelles. I. t.). Do pracy wprowadzono fragmenty artykułu pt. Poznań 2008. komunikacja.15.).). Dwa ostatnie materia- ły zostały przełożone z języka niemieckiego na język polski. legitymujący się wykształce- niem filologicznym i niefilologicznym. Europejskie modele ustanawiania tłu- maczy przysięgłych oraz kryteria dopuszczające do wykonywania zawodu w wybranych krajach Unii Europejskiej.N.

Panu Profesorowi Janowi Ilukowi. za życzliwe uwagi krytyczne przy opracowywaniu wersji osta- tecznej do druku. Wyrazy podziękowa- nia należą się ponadto recenzentowi pracy. a także udostępnienie wszelkich materiałów i informacji niezbędnych do opracowania statystyki zdawalności oraz profilu kandydata do zawo- du tłumacza przysięgłego. za wszystkie rady i wnikliwe uwagi dotyczące kwestii merytorycznych. Autor dziękuje również Przewodniczącemu Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania egzaminu na tłumacza przysięgłe- go. którego jest pracownikiem. Pani Dagmarze Wach- nie. za rzetelną korektę językową. za wspieranie jego rozwoju naukowego i umożliwienie mu zdobycia cennych doświad- czeń podczas pracy w charakterze konsultanta PKE. Słowa podziękowania autor kieruje także do Przewodniczącego Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. W tym miejscu autor monografii chciałby serdecznie podziękować Naczelnikowi Wydziału Tłumaczy Przysięgłych w Ministerstwie Sprawied- liwości – Panu Bolesławowi Cieślikowi oraz jego pracownikom za możli- wość przeprowadzenia ankiety podczas egzaminu na tłumacza przysięgłe- go. co istotnie zmieniło ich treść. Panu Profesorowi Edwardowi Białkowi. Pana Proku- ratora Jacka Zielińskiego. tłumaczowi przysięgłemu języka angielskiego. 17 . a także swojej drogiej koleżance. za udostępnienie mu akt spraw rozpatrywanych w latach 2005–2010 na posiedzeniach KOZ oraz konsultację rozdziału VI książki. Na koniec autor chciałby gorąco podziękować swoje- mu przyjacielowi. Panu Janowi Gościńskiemu. Wstęp uzupełnione licznymi przykładami i opatrzone szerokimi komentarzami. będącemu zarazem kierownikiem Zakładu Dydaktyki Języka Niemieckiego w Instytucie Filologii Germań- skiej Uniwersytetu Śląskiego.

18 .

przy uwzględnieniu nakładu i jakości pracy oraz wynagrodzenia ta- ryfowego za podobne czynności. znawców i tłuma- czów w postępowaniu karnem (Dz. poz. Zgodnie z § 384 przywołanej ustawy tłumacz mógł wystąpić o zwrot poniesionych i należycie wykazanych wydatków. co wy- nikało z faktu. Były to pierwsze po odzyskaniu niepodległości akty prawne dotyczące tej grupy zawodowej. zm. Oznaczenie wynagrodzenia i zarządzenie wypłaty należało do kompetencji sądu pierwszej instancji. poz. w przedmiocie wynagrodzenia świadków. Powyższe akty prawne regulowały przede wszystkim sposób i wyso- kość wynagradzania tłumaczy. Rozdział I Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego Historia polskich tłumaczy przysięgłych rozpoczyna się wraz z usta- wą z dnia 16 lipca 1920 r. zmieniającą ustawę o postępowaniu karnem dla b. Wysokość wynagrodzenia ustalano na podstawie taryf. Wynagrodzenie miało być wypłacane wedle możliwości zaraz po dokonaniu tłumaczenia lub przesłane tłumaczowi bezpłatnie. a jeże- li czynności tłumacza nie dało się podciągnąć pod taryfę. 453) oraz rozporządzeniem Mi- nistra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu z dnia 7 sierp- nia 1920 r. W sprawie wysokości wynagrodzenia tłumacz miał prawo wystąpić z zażaleniem do sądu odwoławczego. Tworząc je. zaboru austriackiego (Dz. według uznania sądu. 515 z późn. Nr 67. oparto się na rozwiązaniach organizacyjnych oraz zasadach ustawodawczych obowiązujących w zaborze austriackim. że spora część doskonale wykwalifikowanej kadry urzędni- czej z dawnego zaboru austriackiego przeszła do administracji państwo- wej niepodległej Polski. Przyznania należności musiał zażądać w ciągu ośmiu dni od wykonania tłu- maczenia. o odszkodowanie za stratę czasu i wynagrodzenie za uskutecznioną pracę. U. Nr 75. U. Jeżeli jednak 19 . Nale- żało je wnieść w ciągu ośmiu dni w sądzie pierwszej instancji.).

U. Panie Boże. otrzymywał dodatkowo jedną markę za każdą stronę. czego jednak nie zro- bił. Jeśli chodzi o tłumaczenia pisemne. 20 rozdział. że powierzone mi obowiązki tłumacza spełniać będę z całą su- miennością. jednak nie więcej niż osiemdziesiąt marek za cały dzień. Nr 104. zm.Rozdział I. 943 z późn. 7 wiersz). Przed wykonaniem pierwszej czynności tłumacz przysięgły zobowiąza- ny był złożyć wobec prezesa sądu okręgowego rotę przysięgi o następu- jącej treści: „Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu i Wszechwie- dzącemu. W przypadku gdy tłumacz sam musiał na- pisać protokół. Zasady ustanawiania tłumaczy przysięgłych uregulowało rozporzą- dzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 grudnia 1928 r. należało „uwzględnić stanowisko. Tłumacze wyznający religię chrześcijańską składali przysięgę przed krzyżem. usta- nowionych przy sądzie lub tłumaczy zaprzysiężonych. to wykonywali oni te czynności bezpłatnie i mogli zażą- dać wyłącznie zwrotu wydatków poniesionych w gotówce. 19 rozpo- rządzenia wymierzając wynagrodzenie. Do obowiązków tłumacza należało zawiadomienie ministra sprawiedliwości 20 . Tłumaczem przysięgłym mogła być osoba. pobierających wy- nagrodzenie stałe. stawka urzędowa za każdą rozpoczętą godzinę tłumaczenia w sądzie wynosiła osiem marek. korzystała w pełni z praw cywilnych i obywatelskich. dla któ- rych miała zostać ustanowiona. Osoby pozostające w państwowej służbie cywilnej lub wojskowej musiały uzyskać zgodę od swoich przełożonych na wykonywanie tego zawodu. wykształcenie i uszczerbek w zarobku skutkiem straty czasu. która posiadała obywatel- stwo polskie. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego do tłumaczeń lub przesłuchań sądowych powoływano urzędników. o tłumaczach przysięgłych (Dz. Minister sprawiedliwości ustanawiał dekretem tłumacza przysięgłego i wyznaczał mu siedzibę przy sądzie okręgowym. jeżeli tłumaczenie „nie przenosiło jednej całej strony”. była nieskazitelnego charakteru i wykazała się znajomością języków. trudność tłu- maczenia i czas trwania pracy”. któ- ra obejmowała trzydzieści dwie linijki pisma. stawka wynosiła pięć marek.). Dla pozostałych osób minister miał wydać rozporzą- dzenie w sprawie formy składanego zapewnienia o sumiennym wykony- waniu przez nich czynności tłumacza przysięgłego. dopomóż”. przy czym zgodnie z art. Kontrolę nad tłumaczami sprawowali prezesi sądów okręgowych. poz. natomiast wyznawcy re- ligii mojżeszowej trzymali prawą rękę na Torze (Druga Księga Mojżesza. Tak mi. Według taryfy określonej przez ministra sprawiedliwości w rozpo- rządzeniu z dnia 7 sierpnia 1920 r. którego ogólna struk- tura została następnie odwzorowana w dotyczących tłumaczy przysięgłych rozporządzeniach z 1953 i 1968 r.

zaś w ramach apelacji według okręgów sądów okręgowych. dodatku do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 31 stycznia 1930 r. a 42 osoby do dwóch języków obcych. któremu podlegał. Do czynności tych zaliczano m. o każdej zmianie adresu swojego biura. że rozporządzenie to było niezwykle korzystne w stosunku do obecnie obo- wiązujących przepisów prawa. a sami tłumacze wymienieni byli w kolejności alfabetycznej. co miało miejsce od 1930 do 1939 r. a także konkretnych czynności tłumacza wykonywanych według odrębnych stawek dla urzędów i osób prywatnych. U. język rosyjski – 35 osób. a także – w razie nieskorzystania z usług tłumacza – stosowne wynagrodzenie za utracony czas i zarobek. zobowiązywało władze do corocznego pub- likowania w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości ogól- nokrajowego wykazu tłumaczy przysięgłych. język angielski 21 . oraz siedzibę i adres biura tłumacza. język lub języki. Pierwsza Lista ogólna tłumaczów przysięgłych została opublikowana w Ruchu Służbowym. zwykle z określeniem zawodu i ewentualnie tytułu naukowego. język francuski – 37 osób. w zakresie których dana osoba była ustanowiona. 944 z późn. Warto tu podkreślić.) honorarium tłumaczy wyrażono już w złotówkach i było ono zróżnicowa- ne dla poszczególnych grup językowych. sprawdzanie dostarczonego przez władzę lub urząd tłumaczenia i poświadczanie jego zgodności z oryginałem.in. udział w czyn- ności urzędowej sądu lub innego organu władzy. Nr 104. Rozdział I. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego za pośrednictwem prezesa sądu okręgowego.: tłumaczenie pisemne. tj. Lista była prowadzona z po- działem na sądy apelacyjne. o taksie dla tłumaczów przysięgłych (Dz. Najpopularniejszymi językami były wtedy: język niemiecki – 136 osób (głównie w apelacji katowickiej. Lista zawierała imię i nazwisko tłumacza. Na pierwszej liście było wpisanych w sumie 231 osób. prowadzenie repertorium według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia oraz złożenie – do wiadomo- ści prezesa sądu okręgowego – wzoru podpisu. W rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 grudnia 1928 r. Po zakończeniu drugiej wojny światowej wykaz taki pojawił się tylko raz – w roku 1965. poz. jeśli czynność urzędowa odbywała się poza siedzibą tłumacza przysięgłego. gdyż przewidywało wprost diety oraz zwrot kosztów przejazdu. zm. sporządzanie i poświadczanie zgodności kopii tłumaczenia lub kopii pis- ma w języku obcym. poznańskiej i toruń- skiej). Ponadto repertorium tłu- macza miało być podpisane przez prezesa tego sądu i opatrzone przez se- kretarza sądowego sznurkiem oraz pieczęcią okrągłą sądu. Rozporządzenie z 1928 r. Spośród nich 168 miało uprawnienia tylko do jednego języka obcego.

Główne grupy zawo- dowe. I tak 8 kwietnia 1932 r. z których rekrutowali się tłumacze przysięgli. Cieślik. jak zilustrowano to w tabeli 1. Źródło: B. ogłoszono obwieszczenie o wolnych sta- 22 . Tłumacz w polskim systemie prawnym (w przygotowaniu). język hebrajski – 22 osoby. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1939 437 20 stycznia 1939 r. Liczba tłumaczy przysięgłych w Polsce przed drugą wojną światową według list tłumaczy zamieszczanych w promulgatorach Ministerstwa Sprawiedliwości Liczba Rok Promulgator tłumaczy Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1931 292 15 stycznia 1931 r.1. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1933 328 16 stycznia 1933 r. urzędnicy ministerstw – 6 osób. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1936 379 15 stycznia 1936 r. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1938 424 20 stycznia 1938 r. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1937 420 20 stycznia 1937 r.Rozdział I. Wielu tłumaczy dwóch języków miało uprawnienia w parach język rosyj- ski i język ruski oraz język hebrajski i język żydowski. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego – 31 osób. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1934 367 15 stycznia 1934 r. Tabela 1. Liczba tłumaczy widniejąca na listach tłumaczy przysięgłych kształto- wała się w kolejnych latach tak.1. adwokaci – 25 osób. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 1 z dnia 1932 308 1 stycznia 1932 r. prywatnych i wyznaniowych) – 25 osób. język żydowski (żargon) – 20 osób (ówczesne określenie języka jidysz) oraz język ruski (rusiński) – 14 osób. aplikanci sądowi – 4 osoby oraz rabini – 2 osoby. Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości nr 2 z dnia 1935 379 15 stycznia 1935 r. to: urzędnicy sądowi różnego szczebla (w tym emerytowani) – 86 osób. notariusze – 7 osób. W Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości ukazywały się co pewien czas obwieszczenia o wolnych stanowiskach tłumaczy przy- sięgłych. nauczyciele (szkół pań- stwowych.

5 i n. Egzaminy takie przepro- wadzali egzaminatorzy z lokalnych uniwersytetów. 244) po raz pierwszy sprecyzowano. W tym sa- mym numerze podano informację o ustanowieniu jedenastu nowych tłu- maczy i zmianie adresów przez dwóch tłumaczy. zaś po tym roku – prezes sądu wojewódzkiego. Na kartach należało na bieżąco umieszczać wszelkie informacje. nie udało się – jak podaje F. W tym celu konieczne było zdanie egzaminu potwierdzającego umiejętność tłumacze- nia tekstów. W okresie PRL państwo uznawało oficjalnie jedynie doryw- czo pracujących tłumaczy przysięgłych. poz. s. z której usunięto odwołanie do wartości religijnych. Nr 35. zwłaszcza o charakterze prawnym. Natomiast w rozporządzeniu z dnia 19 sierpnia 1968 r. Zawód tłumacza wpisano na oficjalną listę zawodów dopiero w 1981 r.) – doprowadzić do wpisania zawodu tłumacza na państwową listę uznawanych w naszym kraju zawodów praktycz- nych. w jaki sposób absolwenci studiów wyższych niebędący filologami mogą wykazać się wystarczającą do usta- nowienia tłumaczem przysięgłym znajomością języka obcego. na środku pieczęci tłumacza przysięgłego znajdo- wało się godło. stan aktualny i per- spektywy świata translacji oraz translatoryki. 23 . o których dowiedział się prezes sądu wojewódzkiego. że niewielu z nich legitymowało się znaczącymi kwa- lifikacjami w zakresie tłumaczenia specjalistycznego. U. a następnie okręgowe- go. dzięki staraniom Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich w Warszawie. 18 Do 1975 r. Prezesi sądów woje- wódzkich przekazywali informacje o wpisach dokonanych w wykazach tłumaczy przysięgłych prezesom sądów powiatowych. dane o uzyskanych stopniach naukowych. Nr 51. Do 1968 r. zaś w szczególności tłumaczenia prawniczego. Ponadto do 1953 r. po- świadczanie liczby stron w repertoriach. (Dz. Rozdział I. które następnie usunięto18. nr 6.. iż nikt nie był zatrudniany w zakładach pracy na stanowisku tłumacza. francu- skiego i hebrajskiego w okręgu sądu apelacyjnego w Lublinie. Podobne obwieszczenia zamieszczano w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości trzy lub cztery razy w roku. 256) zmieniło treść roty przysięgi. Skutkowało to tym. poz. (Dz. Rozporządzenie z dnia 9 grudnia 1953 r. Grucza (Wyodrębnienie się. Z reguły niechętnie podejmowali się tego zadania ze względu na fakt. U. a także formę prowadzenia wykazów tłumaczy przysięgłych poprzez wprowadzenie indywidualnych kart dla każdego tłumacza. np. zamawianie pieczęci. stosując opracowane przez siebie kryteria. choć autor ten przez wiele lat osobiście o to zabiegał. Lingua Legis 1998. tłumacza przysięgłego ustanawiał minister sprawiedliwo- ści. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego nowiskach dla tłumaczy języka portugalskiego z siedzibą w okręgu sądu apelacyjnego we Lwowie oraz dla tłumaczy języków rosyjskiego. Etatowi tłumacze byli jedynie w Mi- nisterstwie Spraw Zagranicznych. wzór podpisu i odcisku pieczęci tłumacza.

W efekcie organizo- wanie specjalnego egzaminu poświadczającego posiadanie umiejętności tłumaczenia okazało się zbędne. wykazała odpo- wiednią znajomość języka polskiego i języka obcego. opierając swoje stano- wisko na dwóch zasadniczych przesłankach. Rozporządzenie to nadawało tłumaczowi status pomocnika pro- cesowego sądu. Po pierwsze. iż każdy. od- woływało się do zasad dawnego systemu prawnego. 112 z późn. Do zmiany tej sytuacji dążyło m. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. 2702 z późn. która posiadała obywatelstwo polskie. zm. przez co nie mogło sprostać wymogom nowej rzeczywistości kształtującej się od przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. zwłaszcza w odniesieniu do rosnącego zapotrzebowania na usługi ustanawianego przez państwo tłu- macza. Starania o wprowadzenie wzmiankowanego powyżej egzaminu za- kończyły się sukcesem.). ukończyła dwadzieścia pięć lat. korzystała z pełni praw cywilnych i obywatelskich. ustanowiła zasadę. programy stu- diów filologicznych w owym czasie często nie zawierały teorii i praktyki tłumaczenia. Uchwalenie tej ustawy podyktowane zostało nie tylko. U. U. na potrzeby obszaru pod- 24 . a tym samym rangi zawodu. Nr 18. która we- szła w życie 27 stycznia 2005 r. oraz umiejętność tłumaczenia. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1987 r.in. koniecznością sprawdzania kwalifikacji kandydatów do za- wodu tłumacza przysięgłego w zakresie umiejętności pisemnego i ustne- go tłumaczenia. Nr 273. konieczność zdania państwowego egzaminu na tłumacza przysięgłego przyczyniłaby się do podniesienia kwalifikacji tłumaczy. kto chce zo- stać tłumaczem przysięgłym. poz. do- puszczało do funkcji tłumacza przysięgłego tylko osoby posiadające takie wykształcenie. dawała gwa- rancję należytego wykonywania obowiązków tłumacza. a nawet nie prze- de wszystkim. poz. Jednak ustawodawca założył. minister sprawiedliwości wydał kolejne rozporzą- dzenie w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 8 czerwca 1987 r. poprzez likwidację egzaminu dla absolwen- tów studiów wyższych nieposiadających wykształcenia filologicznego. Rozporządzenie zatem..Rozdział I. dla którego miała być ustanowiona tłumaczem.). zm. sku- piające tłumaczy przysięgłych Towarzystwo TEPIS. przy którym go zatwierdzono. Ponadto wprowadzało ono wymóg wykazania się przez kandydata umiejętnością tłumaczenia. Zgodnie z nim tłumaczem przysięgłym mogła zo- stać osoba. musi zdać stosowny egzamin państwowy. Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. że umiejętności tej dowodzi fakt posiadania dyplomu ukończenia studiów filologicznych lub w zakresie lingwistyki stosowanej. zaś po drugie. a także ukoń- czyła wyższe studia filologiczne lub studia w zakresie lingwistyki stosowa- nej.

tj. a także do tłumaczenia dokumentów z języka obcego i na język obcy.2. w szczególności ze względu na nienależyte wykonanie czynności przez tłumacza przysięgłego. co odnotowywał w prowadzonych przez nich repertoriach. „Nie dało się tego uczynić – jak zauważa G. Historię prac nad ustawą reformującą status tłumaczy przysięgłych w Polsce przedstawia tabela 1. Prezes sądu lub wyznaczony przez niego pracownik sądowy (prze- ważnie byli to prezesi sądów rejonowych) raz w roku sprawdzał działal- ność tłumaczy. Za- chodzące wtedy przemiany uzmysłowiły ustawodawcy. 25 . 19 G. Rozdział I. Sprowadzała się ona do udzielania pomocy sądom. Jednakże przypisanie tłumaczowi przysięgłemu roli pomocnika pro- cesowego jako jego podstawowej funkcji zaczęło coraz wyraźniej nie przy- stawać do gwałtownie zmieniającej się od roku 1989 rzeczywistości. prokuraturze i policji podczas przesłuchania podejrzanych. że konieczna stała się zmiana statusu tłumacza przysięgłego. 7–8. s. czyli uwolnić go od sądu i przekształcić w in- stytucję świadczącą usługi na rzecz wszystkich obywateli i organów pań- stwa. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego legającego jurysdykcji tegoż sądu. jaką można było wobec nie- go zastosować. Rola tłumacza była zatem bardzo po- dobna do tej pełnionej przez biegłego sądowego. Okazał się on bowiem niezbędny także poza sądem: przy tłumaczeniu dokumentów dla obywateli. Działalność tłumaczy przysięgłych kontrolowały sądy wojewódzkie (później okręgo- we). Prezes sądu okręgowe- go mógł zwolnić tłumacza z pełnionej funkcji z ważnych powodów. Dostatni. że zadań tłumacza przysięgłego nie da się ograniczyć przede wszystkim do spraw sądowych. korzystając z pomocy znawców danego języka. Była to jedyna kara. Wszystko to sprawiło. Prezesi sądów mogli też sprawdzać jakość tłumaczeń. Dostatni19 – za pomocą nowelizacji rozporządzenia stanowiącego akt wykonawczy do ustawy re- gulującej ustrój sądów powszechnych. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza…. skutkiem czego niezbędne okazało się uchwalenie nowej ustawy”. obwinionych lub oskarżonych oraz świadków. Należało na nowo określić jego po- zycję w systemie prawnym. Kontroli podlegały prawidłowość i rzetelność prowadzenia repertoriów oraz wynagrodzenie pobierane na podstawie obowiązujących w tym za- kresie przepisów. w obrocie gospodarczym oraz w kontaktach z administracją państwową.

na czele z jej inicja- torem – dr.2. Środowisko tłumaczy reprezentowała Rada Tłumaczy Polskich. ILS UW – Instytut Lingwistyki Stosowanej Uni- wersytetu Warszawskiego. Ogłoszenie pierwszego projektu ustawy o tłumaczach pub- licznych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. ILS UW20. Krytyka pierwszego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych ze strony RTP. Ponadto tłumacze publiczni mieli pobierać wynagrodzenie według zasad wol- norynkowych. podsekretarzem stanu w tym ministerstwie. STiJO UAM – Szkoła Tłumaczy i Języków Obcych Uniwersytetu im. Do najważniejszych ustaleń na- leży zaliczyć chęć uregulowania zawodu (a nie – jak wcześ- niej – funkcji) tłumacza publicznego w akcie rangi ustawo- wej. PST UJ – Podyplomowe Studia dla Tłu- maczy przy Uniwersytecie Jagiellońskim. 20 STP – Stowarzyszenie Tłumaczy Polskich. a także zaproponowała wspól- ne rozważenie projektu ustawy o tłumaczach publicznych. 29 września 1998 r. tłumaczy niestowarzyszonych. prezesów sądów wojewódzkich oraz pra- cowników Ministerstwa Sprawiedliwości. 27 października 1999 r. nr 29.. Zaopiniowanie drugiego projektu ustawy o tłumaczach pub- licznych przez RTP. Biuletyn TEPIS 1997. Adama Mickiewicza w Poznaniu. 31 stycznia 2000 r. PST UJ. składająca się z Rady Tłumaczy STP-TEPIS oraz przedstawicieli czterech ośrodków akademickich kształcących tłumaczy: STiJO UAM. 26 . opublikował B. TEPIS – Polskie Towarzystwo Tłumaczy Ekonomicznych. Poparła ona utworzenie samorządowej or- ganizacji zawodowej tłumaczy. s. po zdaniu eg- zaminu przed Państwową Komisją Egzaminacyjną powołaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. OBiSP UŁ – Ośrodek Studiów i Badań Przekładowych Uniwersytetu Łódzkiego. Ogłoszenie drugiego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. 21 Szczegółowe ustalenia dotyczące statusu tłumaczy przysięgłych poczynione na kon- ferencji w Zaciszu w 1997 r. 14 września 1998 r. prezesów sądów woje- wódzkich i Ministerstwa Sprawiedliwości. Prawniczych i Sądowych TEPIS. 5 i n. Historia prac nad ustawą o zawodzie tłumacza przysięgłego 27–29 października Konferencja na temat zmiany zasad ustanawiania tłumaczy 1997 r. zaś w przypadku zleceń na rzecz sądów i or- ganów ścigania według stawek określonych przez ministra sprawiedliwości21. Do wykonywania tego zawodu mieli być dopuszczani absolwenci dowolnych studiów magisterskich. Bohdanem Zdziennickim. przysięgłych zorganizowana w Zaciszu (Bory Tucholskie) z udziałem przedstawicieli tłumaczy stowarzyszonych i nie- stowarzyszonych. OBiSP UŁ.Rozdział I. z udziałem przedstawicieli Rady Tłumaczy Polskich. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego Tabela 1. Gruszczyński w: Ustalenia dotyczące statusu tłu- maczy przysięgłych dokonane na konferencji w Zaciszu w dniach 27–29 X 1997 r. założona 5 lipca 1996 r.

Przyjęcie czwartego projektu ustawy o tłumaczach publicznych przez Radę Ministrów. Ogłoszenie czwartego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zaopiniowanie przez PT TEPIS czwartego projektu ustawy z powołaniem się na poglądy przedstawicieli RTP. 21 lutego 2003 r. Wyrażenie opinii przez PT TEPIS na temat trzeciego projektu ustawy o tłumaczach publicznych z maja 2002 r. czerwiec 2002 r. Wpłynięcie rządowego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych do Sejmu RP. 21 stycznia 2004 r. Ministerstwa Finansów oraz Rządowego Centrum Legislacji. W jej konkluzji szefowa UKIE Danuta Hübner stwier- dziła zgodność projektu ustawy z prawem UE. 23 grudnia 2003 r. 26 marca 2002 r. Przedstawienie Sejmowi RP w piśmie Rady Ministrów 10-208-03 przez Prezesa Rady Ministrów Leszka Millera projektu ustawy o tłumaczach publicznych oraz opinii UKIE dotyczącej zgod- ności proponowanych regulacji z prawem UE wraz z upoważ- nieniem ministra sprawiedliwości do prezentowania stanowiska rządu w tej sprawie w toku prac parlamentarnych. Przedstawienie opinii Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej o zgodności projektu ustawy o tłumaczach publicznych z pra- wem UE. 22 stycznia 2004 r. Rozpatrzenie projektu ustawy o tłumaczach publicznych przez Komitet Rady Ministrów oraz jego rekomendowanie Radzie Ministrów z zastrzeżeniem uzgodnienia nadzoru nad zawo- dem przez odpowiedniego ministra oraz redakcyjnego dopra- cowania aktu na posiedzeniu komisji prawniczej. 29 maja 2002 r. 3 lipca 2003 r. Skierowanie projektu do Komisji Sprawiedliwości i Praw Czło- wieka. Rozdział I. marzec 2003 r. Pierwsza i druga międzyresortowa konferencja uzgadniająca czwarty projekt ustawy o tłumaczach publicznych z udziałem przedstawicieli RTP oraz zaproszonych resortów: Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu. 27 . 29 stycznia 2004 r. Skierowanie listu otwartego prezesa PT TEPIS oraz sekretarza RTP do ministra sprawiedliwości na temat roli tłumaczy w re- alizacji prawa człowieka do sprawiedliwego procesu. Ministerstwa Spraw Wewnętrz- nych i Administracji. Ogłoszenie trzeciego projektu ustawy o tłumaczach publicz- nych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. z powołaniem się na poglądy przedstawicieli RTP. 16 grudnia 2003 r. Monit RTP skierowany do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie omówienia stanu prac nad projektem ustawy o tłu- maczach publicznych. 15 i 25 kwietnia 2003 r. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego 23 października 2001 r.

Jej przewodniczącym został Stanisław Rydzoń z SLD. Wysunięto w nim dziesięć postula- tów zmian w projekcie ustawy: 1) wprowadzenie słowniczka ter- minów i definicji.Rozdział I. 28 lipca. 4) możliwość bezpośredniego tłumaczenia z języka obcego na język obcy. 6) zobowią- zanie ministra sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w sprawie stawek wynagrodzenia w porozumieniu z Komisją Odpowiedzialności Zawodowej. 9) ustalenie udziału tłumaczy w Komisji Odpowiedzialno- ści Zawodowej w proporcji przewidzianej dla PKE. 25 sierpnia Posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. na 2004 r. a następnie skierowanie go do podko- misji nadzwyczajnej. 10) powo- łanie zamiast Komisji Odpowiedzialności Zawodowej Komisji Praktyki i Odpowiedzialności Zawodowej uprawnionej do two- rzenia i upowszechniania zasad praktyki zawodowej. a także zwiększenie ich liczby do sześciu. ustawy o tłu- 15 czerwca i 7 lipca maczach publicznych Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka 2004 r. tak by obejmowała osoby posiadające nie tylko wiedzę teore- tyczną. ale przede wszystkim wieloletnią praktykę i wybitne osiągnięcia zawodowe w zakresie tłumaczenia prawniczego i są- dowego. 7) przywrócenie w pieczęci tłu- macza przysięgłego godła państwowego. ustawy o tłumaczach publicznych Komisji Sprawiedliwości i Praw Czło- wieka. 14 kwietnia. dyrektora STiJO UAM i przedstawiciela uniwersyte- ckich jednostek kształcących tłumaczy Witolda Skowrońskiego oraz – na własny wniosek – Urszuli Dzierżawskiej-Bukowskiej z Oddziału Warszawskiego STP do prac nad projektem ustawy. których rozpatrywano poszczególne artykuły projektu ustawy o tłumaczach publicznych. Wspólne stanowisko PT TEPIS i STP na temat projektu ustawy o tłumaczach publicznych. 13 maja. 30 marca 2004 r. 2) specjalizacja tłumaczeniowa na studiach filologicznych oraz podyplomowych studiach tłumaczeniowych z uwzględnieniem tłumaczenia pism sądowych i urzędowych oraz innych tekstów prawniczych jako warunek dopuszczenia do egzaminu państwowego. prezes PT TEPIS Danuty Kierz- kowskiej. Przyjęcie przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka pro- jektu ustawy z poprawkami. 8) dodanie do innych obrońców tłumacza przysięgłego organizacji zrzeszającej tłuma- czy. Pierwsze czytanie projektu ustawy w Komisji Sprawiedliwo- ści i Praw Człowieka. 3) zmiana definicji członków PKE. o ile tłumacz posiada uprawnienia do dwóch języków. prokuratury. 5) zapłata wy- nagrodzenia za zlecenia sądu. Zaproszenie przez podkomisję nadzwyczajną ds. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 29 marca 2004 r. Ukonstytuowanie się podkomisji nadzwyczajnej ds. prezesa STP Ryszarda Dulinicza. 28 . policji lub organów administracji publicznej z kasy Skarbu Państwa. 6 października 2004 r.

posiedzeniu Sejmu 2004 r. 18 listopada 2004 r. 11 wstrzymało się od głosu. Przekazanie uchwały Senatu RP z dnia 18 listopada 2004 r. ale także umiejętności ich stosowania. Rozpatrzenie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przez Senat RP na 72. Przekazanie ustawy Marszałkowi Senatu RP oraz Prezydentowi RP. posiedzeniu Sejmu. 6) przy- znanie w przypadku wykonywania czynności przez tłuma- cza przysięgłego poza jego miejscem zamieszkania zwrotu kosztów podróży i noclegów oraz ekwiwalentu pieniężnego za utracony zarobek. a następnie skierowanie jej przez Marszałka Sejmu do Ko- misji Sprawiedliwości i Praw Człowieka w celu rozpatrzenia. 7) wprowadzenie do katalogu rozstrzyg- nięć w postępowaniu dyscyplinarnym uniewinnienia tłuma- cza przysięgłego od zarzucanych mu czynów. 60 nie głosowało. 2) nabycie uprawnień tłu- macza przysięgłego bez względu na posiadane wykształcenie. ścigania i administracji publicznej tłumacz mógłby powołać się na inne ważne przyczyny). RP. 9) wskazanie. w sprawie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Marszałkowi Sejmu RP. Zgłoszone przez Izbę poprawki obejmowały: 1) uwzględnie- nie w zakresie podmiotowym ustawy nie tylko obywateli UE. postulującego zmianę art. 15 w ten sposób. 2004 r. podczas którego przyjęto ustawę w brzmieniu przedłożonym przez Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka (bez wniosku mniejszości zgłoszonego przez posłankę Katarzynę Piekarską z SLD. Wyniki głosowania elektronicz- nego: 389 za. 22 października Trzecie czytanie projektu ustawy na 87. Rozdział I. ale także państw członkowskich Europejskiego Porozumie- nia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG). w któ- rej wniósł on dziewięć poprawek. 19 listopada 2004 r. 5) dopuszczalność odmowy tłumaczenia na żądanie organów sprawiedliwości oraz organów ścigania w razie zaistnienia szczególnie ważnych przyczyn. 3) zagwarantowanie wysokiego poziomu kwalifikacji człon- ków PKE nie tylko dzięki posiadaniu wiedzy teoretycznej w za- kresie technik tłumaczeniowych. posiedzeniu. 8) zapadalność decyzji w sprawach odpowiedzialności zawodowej kwalifiko- waną większością głosów. 4) możliwość bezpośredniego sporządzania tłu- maczeń z języka obcego na inny język obcy w zakresie posia- danych uprawnień. że przy od- mowie wykonania tłumaczenia na rzecz organów sądowych. 0 przeciw. do jakiego zakresu spraw nieuregulowanych w ustawie znajdą zastosowanie prze- pisy kodeksu postępowania karnego. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego 20 października Drugie czytanie projektu ustawy na 87. 29 .

posiedzeniu Sejmu IV kadencji. tj. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego zmieniła w stosunku do po- przednio obowiązującego rozporządzenia organ właściwy do nadawania uprawnień tłumaczom przysięgłym – nie są to już sądy okręgowe (wcześ- niej wojewódzkie). 5. 27 grudnia 2004 r. 27 stycznia 2005 r.sejm. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych tłumacze przysięgli mogli być powoływani jedynie na potrzeby organów sprawiedliwości i orga- nów ścigania. Sejm odrzucił cztery popraw- ki zgłoszone przez Senat. poz. Praca w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka nad stano- wiskiem Senatu RP zakończona sprawozdaniem tej komisji. 2702. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego 23 listopada 2004 r. U. Ponadto wyłącza ona stosowanie zawartych w niej przepisów do tłumaczy języka migowego oraz innych systemów komunikacji niebędących językami naturalnymi. W myśl rozpo- rządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. Podpisanie ustawy przez Prezydenta RP. 3–12 oraz archiwum Sejmu RP dostępnego na stronie internetowej pod adresem http://www. nr 54. lecz Państwowa Komisja Egzaminacyjna. Przekazanie ustawy Prezydentowi RP do podpisu. Dzienni- ku Ustaw Nr 273. iż zawód tłumacza przysięgłego mogą wykonywać nie tylko obywatele polscy. Ustawa przewiduje. o zawodzie tłu- macza przysięgłego w urzędowym promulgatorze. tj. Nr 15. 1.pl/ (dostęp: 10 maja 2012 r.gov. Wejście w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Uchwalenie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego na 90. w której skład wchodzą osoby wyróżniające się wysokim poziomem wiedzy w zakresie ję- zyków obcych i technik tłumaczeniowych. 30 . poz. ustawa zakłada natomiast. Członkowie PKE są powoływani na czteroletnią kadencję i odwoływani przez ministra sprawiedliwości. ale także obywatele każdego z państw człon- 22 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. że świadczą swoje usługi na rzecz całego społeczeństwa. 7. Źródło: opracowanie własne na podstawie Biuletynu TEPIS 2004. w którym zarekomendowano przyjęcie pięciu poprawek Se- natu.). W odniesieniu do tej grupy tłumaczy znalazły zastosowanie regulacje rozporządzenia o bie- głych sądowych22.Rozdział I. 25 listopada 2004 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. Ogłoszenie ustawy z dnia 25 listopada 2004 r. 16 grudnia 2004 r. Celem ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego było uregulowanie statusu tłumaczy przysięgłych w akcie rangi ustawowej. s. 8 i 9. 133).

Ustawa zapewnia także sądową kontrolę orzeczeń Komisji Odpowie- dzialności Zawodowej poprzez wniesienie odwołania do sądu apelacyjne- go. 437 z późn. znajomość języka polskiego. tj. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego kowskich Unii Europejskiej lub. poz.in.). biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. a wojewodowie przedkładają listę do powszechnego wglądu w miejscu do tego przeznaczonym. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej przepro- wadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej na wniosek ministra spra- wiedliwości lub wojewody. Ustawa określa zasady udostępniania listy tłumaczy – do dnia 31 stycz- nia każdego roku minister sprawiedliwości ogłasza ją w swoim dzien- niku urzędowym. Podmiot. Rozdział I. o należnościach świad- ków. Nr 49. na zasadzie wzajemności. Katalog kar zawiera upomnienie. Prawo do wykonywania zawodu przysługuje po złożeniu ślubowania i wpisaniu na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez tego ministra.: Dz. na- ganę. udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Nr 65. Oprócz naszkicowanych tu pobieżnie najistotniejszych rozwiązań me- rytorycznych ustawa zawiera również zmiany obowiązujących aktów praw- nych. który zlecił tłumaczenie. zawieszenie prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego na okres od trzech miesięcy do jednego roku oraz pozbawienie prawa wyko- nywania zawodu. U.) oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. zm. w siedzibie i w godzinach pracy urzędu woje- wódzkiego. jaki jest właściwy ze względu na miejsce zamieszkania tłumacza. zm. Nabycie uprawnień do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego jest potwierdzane świadectwem wydanym przez ministra sprawiedliwo- ści. poz. Warunkiem wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego jest spełnienie określonych ustawowo wymogów. o działach administracji rządowej (tekst jedn. dekretu z dnia 26 października 1950 r. pełna zdolność do czynności prawnych oraz złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu z umiejętności tłumaczenia z języka polskiego na język obcy i z języka obcego na język polski. Są to m. Postępowanie toczy się z udziałem osoby. ustawy z dnia 4 września 1997 r. U. z 2007 r. Jeden z rozdziałów ustawy poświęcony jest zagadnieniom odpowie- dzialności zawodowej tłumaczy przysięgłych w przypadku niewypełnia- nia albo nienależytego lub nierzetelnego wypełniania przez nich zadań lub obowiązków określonych w ustawie. w sto- sunku do której jest prowadzone. obywatele in- nego państwa. może zwró- cić się do ministra lub wojewody o wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania. Orzeczona kara jest odnotowywana we wpisie tłumacza na listę. 445 z późn. – Prawo o ustroju sądów powszechnych 31 .

tj. Do wniosku należało załączyć jedynie – zgodnie z przywołanym powyżej art.t. W związku z tym. Dostatniego23 we wniosku należało wyrazić chęć zostania tłumaczem przysięgłym w rozumieniu nowej usta- wy. Dane wymagane przy wpisie obejmowały w myśl art. język lub języki. W art. która nie złożyła do tego dnia wniosku. a osoba. 33 u. s. imię i nazwisko. oraz in- formację o uzyskanych stopniach i tytułach naukowych lub stopniach i ty- tułach w zakresie sztuki. 8 ust. Zmiany te mają przede wszystkim charakter porządkowy. 33 – zaświadczenie wydane przez prezesa sądu. datę i miejsce urodzenia. datę nabycia uprawnień zawodo- wych. Komentarz do ustawy o zawodzie tłumacza…. przez okres nie dłuższy niż dwa lata od chwili wejścia w życie ustawy. gdyż aktualizują stan prawny.t.t. miejsce zamieszkania. ustawodawca przewidział możliwość wykonywa- nia czynności tłumacza przysięgłego oraz posługiwania się dotychczaso- wą pieczęcią przez osoby ustanowione na mocy przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 r. czyli do 27 stycznia 2007 r. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego (Dz. jakie musiał spełniać wniosek. Termin ten – określany przez prawników jako termin zawity – był nieprzywracalny. poz. w zakresie którego lub których tłu- macz przysięgły posiada uprawnienia do wykonywania zawodu.p. Po tym terminie zaczęły obowiązywać nowe regulacje 23 G. obywatelstwo. 33 u. pod warunkiem że w terminie sześ- ciu miesięcy od dnia wejścia jej w życie wpisali się – na swój wniosek – na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez ministra sprawiedliwości.p. weszła ona w życie – jak stanowią jej przepisy końcowe – po upływie trzydziestu dni od dnia jej ogłoszenia.Rozdział I.z. 130. 1070 z późn. adres do korespondencji. 32 . Nr 98. a także prośbę o wpis na prowadzoną przez ministra listę tłumaczy przysięgłych. 27 stycznia 2005 r. Ustawodawca przewidział także na końcu ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przepisy przejściowe i końcowe. Dostatni. utraciła ostatecznie możliwość wpisu na li- stę tłumaczy przysięgłych bez konieczności zdawania egzaminu. potwierdzają- ce fakt jego ustanowienia. że ustawa została ogłoszona 27 grudnia 2004 r.). 1 u. zm. przy którym tłumacz przysięgły został ustanowiony. Dzięki art.z. Zatem ostatnim dniem na złożenie wniosku do Ministerstwa Sprawiedliwości – osobiście lub za pośrednictwem poczty – był 27 lipca 2005 r. U. W ustawie nie przewidziano żadnych wymogów formalnych.p.z. usta- nowieni dotychczas tłumacze przysięgli mogli stać się tłumaczami przy- sięgłymi w rozumieniu nowej ustawy. Zdaniem G. czyli w tym wypadku datę ustanowienia tłumaczem przysięgłym przez prezesa sądu.

Trybu- nał Konstytucyjny wydał prawomocny wyrok. nie można ograniczyć się do omówienia ustawy o tym zawodzie jedynie w wersji. weszła w życie ustawa z dnia 12 maja 2006 r. poz. o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz. przed 27 stycznia 2005 r. Ponadto dzięki wprowadzonej przez Senat RP poprawce do ustawy no- welizującej ustawę o zawodzie tłumacza przysięgłego możliwość wpisu 33 . Także procedura wpisu i jego warun- ki uległy całkowitej zmianie. Dostatni – bezprzedmiotowość wszystkich niezakończonych do tego dnia postępo- wań w sprawie ustanowienia tłumaczem przysięgłym przez prezesów są- dów okręgowych. 33 ust. Rozdział I.p. lecz po- przez wprowadzenie nowych ustaw zmieniających ustawę o tym zawo- dzie. W roku 2006 dokonano jej nowelizacji. W latach 2010 oraz 2011 niektóre zapisy ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego uległy zmianie. tj. zaś w roku 2008 próbowa- no dokonać kolejnej. pod warunkiem wpisu na listę tłuma- czy przysięgłych w terminie dwuletnim. a więc warunkiem dalszego wykonywania tego zawodu stał się wpis na listę tłumaczy przysięgłych oraz posługiwanie się nową pieczęcią tłumacza przysięgłego.. że proces ustanawiania tłu- maczy przysięgłych będzie przebiegał bez zakłóceń i nie dojdzie do przerw w powoływaniu kolejnych tłumaczy. 12 lipca 2006 r. Przedstawiając rys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego. które uzyskały uprawnienia tłumacza przysięgłego przed wejściem w ży- cie ustawy z 2004 r.t. Ostatnią kwestią regulowaną przez przepisy końcowe był obowiązek powołania przez ministra sprawiedliwości Państwowej Komisji Egzami- nacyjnej w terminie trzech miesięcy o dnia wejścia w życie ustawy. spowodowała – jak słusznie zauważa G. Przepis ten gwarantował. w ten sposób. od 27 stycznia 2005 r. Ponadto w od- niesieniu do ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego w 2008 r.z. jaka obowiązywała w chwili jej wejścia w życie. Najważniejszy z nich przewidywał zmianę art. siedem lat temu. tj. Utracili oni bowiem w tym dniu swoje uprawniania do ustanawiania tłumaczy przysięgłych. liczonym od 27 stycznia 2005 r. Zmiana stanu prawnego od dnia wejścia w życie nowej ustawy. Nr 107. stawały się tłumaczami przysięgłymi w rozumieniu ustawy. do 27 kwietnia 2005 r. Wszystkie wymienione zmiany i próby zmian zasługują – naszym zdaniem – na obszerniejsze omówienie. z 2004 r. iż osoby. tj. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego ustawowe. 722).. 1 u. co niestety zakończyło się fiaskiem. Obejmowała ona zaledwie trzy artykuły. jednakże nie w drodze bezpośredniej nowelizacji samej ustawy. U. tj. Zacznijmy od pierwszej nowelizacji ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego..

do mi- nistra sprawiedliwości. czyli blisko 25%. 1750) i francuski (ok. które zostały ustanowione tłumaczem przy- sięgłym na mocy jeszcze obowiązującego rozporządzenia Ministra Spra- wiedliwości z 1987 r. w tym ok.. Beaty Mazurek i Małgorzaty Sadurskiej. 3500). iż jedynie 23 sądy okręgowe na 43 w kraju wystąpiły same z taką inicjatywą i poin- formowały pisemnie zainteresowanych o nadchodzących zmianach. iż w momencie wejścia w życie ustawy o zawodzie tłu- macza przysięgłego w 2005 r. 26 Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich prof. Przypomnijmy. tj. ale nie zdążyły zakończyć procedury administra- cyjnej. Jak pokazała rze- czywistość. 8700 dla języków często używanych. Inne – jak np. Z podobną interpelacją wystąpili także inni posłowie. 2200). 25 Interpelacja nr 757 Waldemara Szadnego z PO do ministra sprawiedliwości z 16 marca 2006 r.in. rosyjski (ok. 10 800 tłumaczy przysięgłych dla 50 języków. było ustanowionych ok. nie wpisało się na listę i utraciło uprawnienia. gdyż z różnych powodów nie wiedzieli oni o zmianach prawnych. ponieważ nie złożyły przyrzeczenia wobec prezesa sądu okręgo- wego i ostatecznie nie nabyły tych uprawnień. do 27 stycz- nia 2008 r. ustawodawca wraz z wprowadzeniem nowych i zarazem istotnych zmian nie poparł proponowanej noweliza- cji szeroką akcją informacyjną24. 2100 dla języków rzadkich oraz ok. Dodatkowo przedłużono termin posługiwania się dotychczasowymi pieczęciami tłumacza przysię- głego z dwóch do trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy. jak: niemiecki (ok. 1250). ok. Mógł to przecież uczynić obligatoryj- nie poprzez sądy okręgowe dokonujące wówczas mianowania tłumaczy przysięgłych i sprawujące na nimi nadzór. m. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego na listę zyskały także osoby. co było konsekwencją wydłużenia terminu wpisu na listę tłu- maczy przysięgłych do 27 stycznia 2007 r. 2500 tłumaczy przysięgłych. osoby takie nie miałyby ważnej pieczęci i nie mogłyby wykonywać czynności. W przypadku złożenia wnio- sku o wpis w styczniu 2007 r. Należy nadmienić. Jak słusznie zauważyły posłanki PiS.Rozdział I. Walde- mar Szadny z PO25. w spra- wie przywrócenia uprawnień tłumacza przysięgłego skierowana 26 stycznia 2006 r. angiel- ski (ok. Andrzeja Zolla do ministra spra- wiedliwości Zbigniewa Ziobry w sprawie wymogów dla kandydatów na tłumaczy przysię- 34 . Sąd Okręgowy w Zamościu – informowały tłumaczy telefonicz- nie. które wy- stąpiły z interpelacją do ministra sprawiedliwości w sprawie przywrócenia uprawnień tłumacza przysięgłego. który 9 listopa- 24 Interpelacja nr 904 posłanek PiS. Inicjatywę wydłużenia zbyt krótkiego terminu wpisu na listę tłuma- czy przysięgłych poparł Rzecznik Praw Obywatelskich26..

Do tej pory starający się o takie uprawnienia zobowiązani byli do ukończenia magisterskich stu- diów filologicznych odpowiednich dla języka. poz. Jest to związane z faktem. Jednak w przypadku głych z dnia 9 listopada 2005 r. 7 ust. a tym samym prawo do wykonywania zawodu. Z podobną prośbą wystąpiło również Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS. która weszła w życie 1 lipca 2011 r.). Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przy- sięgłego wydłużający termin na dokonanie wpisu na listę tłumaczy przy- sięgłych został poparty także przez rząd RP. U. bardzo ogólnych definicji ta- jemnicy państwowej i służbowej. aby uzyskać wpis na listę prowadzoną przez ministra sprawiedliwości. jakie muszą spełnić kandydaci do zawodu tłumacza przysięgłe- go. które studiowały na innym kierun- ku. Kolejną zmianę zapisów ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego przyniosła ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. a także liczni tłumacze indywidualni. zasłużyło nie tylko wydłużenie terminu wpisu na listę.pl. o ograniczaniu ba- rier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. 622 z późn. 35 . Na aprobatę rządu. iż z treści ślubowania składanego przez tłumacza przysię- głego wobec ministra sprawiedliwości usunięto pojęcie tajemnicy pań- stwowej. obowiązujące w miejsce dotychczasowych.). którego kandydat pragnął zostać tłumaczem przysięgłym. Obowiązkiem tłumacza przysięgłego jest zatem zachowanie tajemnicy prawnie chronionej w związku z wykonywa- nymi przez niego czynnościami tłumacza przysięgłego. co znalazło wyraz w jego sta- nowisku27. 27 Stanowisko rządu RP z dnia 31 stycznia 2006 r. Nr 182. U. Nr 106. do poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego (druk nr 282). poz. która zmieniła brzmienie art. a pozostawiono jedynie pojęcie tajemnicy prawnie chronionej. lecz także okre- su posługiwania się dotychczasowymi pieczęciami tłumacza przysięgłego z dwóch do trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy. 1 w ten sposób. Rozdział I. iż aktualnie obowiązująca ustawa o ochronie in- formacji niejawnych wprowadziła nowe definicje informacji niejawnych. o ochronie informacji niejaw- nych (Dz. zm. Osoby. musiały uzupełnić edukację i ukończyć studia podyplomowe w zakre- sie tłumaczenia odpowiedniego dla danego języka. Niezwykle ważne zmiany dla kandydatów do zawodu tłumacza przy- sięgłego wprowadziła ustawa z dnia 25 marca 2011 r. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego da 2005 r. 1228). – Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich (http://mlingua. dostęp: 12 maja 2012 r. Zmianie uległy warunki. wyrażoną we wspomnianym stanowisku. zwrócił się do ministra sprawiedliwości z sugestią nowelizacji ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego.

SK 91/06 (Dz. Na koniec należy jeszcze omówić jedyny – jak dotychczas – wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego z dnia 13 maja 2008 r. W marcu 2005 r. Skarżący 2 grudnia 2004 r. Pamiętać jednak należy. lecz zostają na nią wpisane z urzędu. W grudniu 2005 r. złożono skargę kasacyjną na wyrok Wojewódzkiego Sądu Admini- stracyjnego. nie prowadzono w Polsce studiów podyplomowych. którą Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w kwietniu 2006 r. 561) w sprawie skargi konstytucyjnej złożonej przez Bernarda Łukańkę. nie muszą składać osobnego wniosku o wpis na wspomnianą listę. Od wejścia w życie ustawy o ograni- czaniu barier dla obywateli i przedsiębiorców to sami egzaminowani oce- niają. aby kolejne podejście zakończyło się sukcesem. W październiku 2005 r. 36 . aby uzupełnić swoją wiedzę. a nie tylko uzyskanie pozytywnego wyni- ku z egzaminu na tłumacza przysięgłego. a znajomość języka sprawdza wyłącznie egzamin organizowany przez Państwową Komisję Egzamina- cyjną. Ostatnia zmiana dotyczy samego wpisu na listę tłumaczy przysięgłych. WSA w Warszawie oddalił skargę. Dotąd osoba.. ile czasu potrzebują. Osoby. że warunkiem koniecznym jest uprzednie złożenie ślubowania.Rozdział I. warunkiem wystarczającym jest posiadanie dyplo- mu jakichkolwiek studiów magisterskich. które złożą ślubowanie wobec ministra sprawiedliwości. prezes wydał decyzję odmowną. która nie zdała egzaminu. W rezultacie skarżący wystąpił ze skargą konstytucyjną. zanim mogła ponownie do niego przystąpić. Zarys historyczny rozwoju zawodu tłumacza przysięgłego wielu języków. Ponadto pewne zmiany nastąpiły także w sposobie organizacji sa- mego egzaminu. musiała odczekać rok. U. wystąpił do prezesa Sądu Okręgowego w Po- znaniu o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym języka niemieckiego na podstawie rozporządzenia z dnia 8 czerwca 1987 r. minister sprawied- liwości uchylił decyzję prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w związku z bezprzedmiotowością po- stępowania spowodowaną wejściem w życie 27 stycznia 2005 r. 4 stycznia 2005 r. Od 1 lipca 2011 r. nowej usta- wy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Skarżący odwołał się od niej i wniósł o jej uchylenie oraz prze- kazanie do ponownego rozpoznania. Nr 90. zwłaszcza egzotycznych. decyzję ministra sprawiedliwości zaskarżono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne- go. W zamyśle ustawodaw- cy okres ten kandydat miał poświęcić na uzupełnianie wiedzy. poz. obowiązujące przepisy praktycznie uniemożliwiały więc uzyskanie uprawnień do tłumaczeń z takich języków osobom niebędącym absolwentami studiów filologicznych. w sprawie biegłych są- dowych i tłumaczy przysięgłych. Zatem nie obo- wiązuje ich żaden minimalny okres. W lutym 2005 r.

gdyż „nie można (. Jednak Trybunał Konstytu- cyjny nie podzielił rozumowania skarżącego i skargę odrzucił. że wobec braku odpowiednich przepisów przejściowych ustawodawca wykroczył poza zakres swobody regulacyjnej wyznaczonej przez konstytucyjne zasady ochrony interesów w toku oraz zasadę równości.) przyjąć. niezbędny w przypadku naruszenia interesów w toku. Spośród 9294 tłumaczy przysięgłych 132 osoby posiadają stopień naukowy doktora. o ile za pełnoprawny język urzędowy uznamy używany w Afganistanie dari. że osoby. 16 osób doktora habilitowanego. niezwykle wzrosło znaczenie tego zawodu. a 9 osób tytuł naukowy profesora. należy podkreślić. Nie do- szło też do naruszenia zasady ochrony praw nabytych. naruszając tym samym wolność wykonywania zawodu”..”. na prowadzonej przez ministra sprawied- liwości liście tłumaczy przysięgłych znajdowały się 9294 osoby ustanowio- ne dla 46 języków. których wnioski zostały rozpatrzone pozytywnie (a więc któ- re nabyły uprawnienie)”. należy (z uwagi na wymagania Konstytucji) traktować na równi z osobami. 642 osoby na liście posiadają uprawnienia do dwóch lub kilku języków. Zdaniem Trybunału nie doszło również do naruszenia zasady rów- ności. a których sprawy nie zostały rozpa- trzone. Kończąc omawianie historii zawodu tłumacza przysięgłego w Polsce. 37 . że postępowania wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy o zawodzie tłumacza przysię- głego będą prowadzone i zakończone na podstawie wcześniej obowiązują- cego rozporządzenia z dnia 8 czerwca 1987 r.. gdyż „ustawodawca nigdy nie za- wierał gwarancji czasowych dla działalności tłumaczy przysięgłych na zasa- dach określonych w rozporządzeniu”. „ustawodawca powinien zagwarantować. że zaistniał element zaskoczenia. Rozdział I. Nie dopatrzył się bowiem naruszenia interesów w toku.3 umieszczono dane dotyczące aktualnej liczby tłu- maczy przysięgłych w odniesieniu do poszczególnych języków. gdyż skarżący poprzez złożenie wniosku o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym nie nabył pra- wa do bycia ustanowionym ani nawet ekspektatywy tego prawa. który według niektórych językoznawców jest dialek- tem języka perskiego. iż był świadom planowanej zmiany prawa i dlatego nieuprawnione jest stwierdzenie. zwłaszcza jeśli chodzi o języki używane w krajach bał- kańskich. można wywnioskować. Innymi słowy. czyli od chwili zmiany ustroju w naszym kraju. Zarys historyczny zawodu tłumacza przysięgłego Jej istotą było „wskazanie. które złożyły wniosek na podstawie przepisów rozporządzenia. Ponadto – zdaniem Trybunału – z fak- tu. iż w ciągu ostatnich dwudziestu dwóch lat. W tabeli 1. że skarżący złożył wniosek o ustanowienie go tłumaczem przysięgłym po uchwaleniu ustawy. Do 9 sierpnia 2011 r. co wiąże się z radykalnymi przemianami w polskim życiu społecznym i go- spodarczym.