Vous êtes sur la page 1sur 783

[Bible. A. T. (fragments). N. T. Évangiles et Épîtres (Paul), gothique-latin. 1848]Ulfilae,...

Opera omnia, sive Veteris et Novi Testamenti versionis gothicae fragmenta quae
supersunt... ex editione H. C. de Gabelentz et J.... 1848.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, MCTORH SCRIPTORCMQUE ECCLESIASTICORllM


ooi

AB MVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA


FLORDEnUNt;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQVJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLULETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESI^: S^ECULA,
HJXTA EDITIONES 1NTER
ACCURATISSIMAS, SE CUHQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTISCOLLATAS,
PERQUAM DILIGENTERCASTIGATA ;
COMMENTARIIS
DKSERTATIONIBIIS, LECTIONIBUSQUEVARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA',
OMNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMASEDITIONES QU,ETRIBUS NOVISSIMIS S/ECULISDEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS,AUCTA;
INDICHIUSPARTICULARIBUS SINGULOS
ANALYTICIS, SIVETOMOS, SIVEAUCT0RE8 ALICUJUS MOMENTJ
SUBSEQUENTIBUS,
DONATA;
CAPITULIS
INTRA IPSUM TEXTUMRITEDISPOSITIS,
NECNON ETTITULIS SINGULARUM PAGINARUH SUPERIOREM
MARGINEM
DISTINGUENTIBUS
SUBJECTAMQUE MATERIAM
SIGNIFICANTIBUS, ADORNITA ; .,
OPERIBUS C'JMDUBIIS
TUMAPOCRYPHIS,ALIQUAVEROACCTORITATE IN ORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM
POLLENTIBUS,AMPLIFICATA j^fiSfff^
; yS^P^-^M^
DUOBUS KJDICIBUS GENERALIBUSLOCUPLETATA: ALTEROSCILICET RERUM, QUOCONSULTO,
UNUSQUISQUE PATRCM INQUODLIBETTHEMA SCRIPSERIT
UNOINTUITII Qv/bffi^Z--\^'Z
CONSPICIATUR;ALTEWfir/B§fgA \
SGRIPTUR^ESACRJE, EX QCOLECTORI COMPERIRE SITOBVIUM QUINAM PATRESI . ( V^ ^\ l;
ET IN QUIBUSOPERUMSUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM V^S*V<
SCRIPTUR* TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDIT10ACCURATISSIMA, OMNIRUSFACILE ANTEPONENDA Xr&Vr—""cCvS
C^TERISQUE , SI PERPENDANTUR : CIIARACTERUM
WQgJWjSjg^
CIIARTJE QUALITAS, INTEGRITASTEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPEBUM RECUSORUM TUMVARIETAS"
TUMNUMERUS, F0RMAVOLUMINUMPERQUAM C0MM0DA SIBIQUE INTOTOOPERIS DECURSU
P
SnilLlS, RETII
EXIGCITAS, ISTACOLLECTIO,
PRjESERTIMQCE METIIODICA CONSTAN^BR^v.
ETCURONOLOGIC^T
UNA, i/A^\
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCCLORUMQUE HACTENUS HIC ILLICSPARSORUM,//^~"\>5jO\
PRIMUM AUTEM IN NOSTRA EX OPERIBUS
BIBLIOTIIECA, AD OMNES -ETATF.S, / * / tfJ \*£\
LOCOS,LINGUASFORJHASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. ,{ ^J \£>'
SERIESPRIMA, O % V
IN O.UAPRODEUNTPATRES,DOCTORES KCCLESIv*
SCRIPTORESQUE LATINiEVT\ tC- V
A TERTULLIANOAD GREGORIUM
MAGNUM. \y**\ f^
ACCDRANTEJ.-P.MI.GNE, VXrM
CURStlUM
COMPLETORUB
1NSmGULOS
SCIEKTUR
ECCLESIASTIC.U
IUM1SEDITORE. \ ^~^£

PATROLOGI^ TOMUS XVIII.


S, MARTINUS TORONENSIS,TICHONIDS, HILARIDS DIAGONUS,NOVATDS CATHOLICU*
,
ADCTOR INCERTDS, ADRELIDS SYMMACHDS, MAXIMDS GIUMMATICUS'
MAMERTINDS, PDBLIDS VICTOR, DLFILAS.
TOMDS DNICDS.

PARISIIS, VENIT APDD EDITOREM,


IN YIA DICTA D'AMBOISE,PRES LA BARRIERE DENFER,
OU PETJT-MONTROUGE.
1848
ELENCHUS OPERUM

QUJE IN HOC TOMO XVIII CONTINENTDR.

S. MARTINDS TDRONENSIS.
Confessio S. Trinitatis. col. 9
TICHONIDS.
Lttoer de septem regulis 15
HILARIDS DIACONDS.
Commentarius in duodecim epistolas B. Pauli 63
Quacsliones ulriusque Testamenli (hic memoratm, requirendce autem inter Spuria
S. Auguslini, hujus Patris Operum tom. III, part. n) 67
NOVATDS CATHOLICDS.
Scntentia de humilitate ct obedientia Ibid.
ANONYMDS.
Exhortalio ad monachos. 71
Exhortatio ad sponsam Christi 77
S. AMBROSII OPP. SDPPLEMENTDM.
Sermones ex codice Sessoriano. . 89
ADREL. SYMMACHDS.
Libri decem epistolarum ; 141-405
MAXIMDS GRAMMATICDS.
Epistola ad Auguslinum (hic tanlum memorala, requirenda autem Patrol.
lom. XXXIII, col. 81) 407
MAMERTINDS.
Pancgyricus Juliano Auguslo dictus : 429
PDBLIDS VICTOR.
Desoiptio u:!)is Romte. . , 437
DLFILAS.
Scriptura: sanclro vorsionis in Iinguam Gothicam fragmenta quse supersunt. . 497
Grammatica Gothicw linguce . 879
'
GlossariumGothiccelinguce. . . 1237

deVRATET
Paris.—TmjirimcTic DESCRCT,
rue iic Sfevrcs,57.
ULFILiE

GOTHORUM EPISCOPI

OPERA OMNIA

SIVK

VETERIS ET NOVI TESTAMENTI

VERSIONIS GOTHICI

FRAGMEHTA QUJE SUPERSUNT,


AD FIDEU CODICCMCASTIGATA,LATINITATEDONATA,PROLEGOMENIS
HISTORICIS
ET PHILOLOGICISNECNJN ANNOTATIONECRITIC1 ET PERPETUA INSTRUCTA,EX EDITiONK
DOCTISSIMORCMET ERLDITISSIMORCM
H. C. »E GABELENTZ ET J. LOERE.
ACCESSERONT

GRAMMATIGA ET GLOSSARIUM

LINGU^EGOTHICE,
ABHSDEH
ACCTORJBU3 E GERMANICO
ELUCCBRATA, SERMONEIN LATINCM KECNON
CONVERSA, NOTISniSTORICIS,
CRITICIS
GEOCRAPHICIS, ET EPEXEGETICIS
ADORNATA,
INTERPBETE F. TEMPESTINI.
PRiECEDUNT
S. MARTINI TURONENsis,TICHONH, NOVATI CATHOLICI,ANONYMI, ADRELH
SYMMACHI, MAXIMI GRAMMATICI, MAMERTINI, PDBLII VICTORIS,
SCRIPTA UNIVERSA
EXOPTIMIS
EDITIONIBUS MiRGAHlNI
GALLANDll, DELABIGNE,
JACOBI
DELACAUNE,
ED.MONDI
lUr.TENE
COLLECTA.

TOMUS UNICUS.

nux : 10 FRANCS.

PARISIIS, VENIT APDD EDITOREM,


1N VIA DICTA D'AMBOISE,PRES LA BARRIERE D'ENFER,
ov PETIT-MONTROUGE.
iis
APPENDIX AD SiEC. IV.

ADCTORES ET MONDMENTA VEL INCERT.E ^ETATIS, VEL DDBLE ADCTORITATIS,


VEL TANTDM CONNEXIONIS CADSA PATRIBDS ADJDNCTA.

ANNODOMINICCCXCIX.

SANCTUS MARTIMJS

EPISCOPUS TURONENSIS.

(Ex Galland.Vet. Patr. Bibliotb.t. VII.)

PROLEGOMENA.

I. Non tanlum vitae sanctiiate, verum etiamdoc- A De eo autem haechabel Combefisius (c): « Exscrip-
trinse laude proestanlissimumfuisse beaium MARTI- seram, inquit, sennonem de sancla Trinitate, ejus
NUM ecclesiaeTuronicae aniistitem , luculcnter saiis (Martini) praenotatum nomine, ex codice em. card.
testaiur qui eum probe noverai Sulpicius Severus. Mazarini; sed ila in eo vitiosum, ut non visum sit
Sic enim ille (a) : i Jam vero, in(|iiit, in verbis et repraesenlare : id inde facium videtur, quod anli-
confabulaiione ejus quanta gravilas, quanta dignitas quarius ex vetusiioribus niembranis aut ceiis non
eral! qunm acer, quam efficax , et quam in absol- satis feliciter potuerit exscribere. Esl lamen ille ,
vendis scripturarum quaestionibus promptus et fa- conjeclurae his qure Severus de illitterati Martiiij
cilis ! — Jesum testor spemquc communein, me ex eruditione ac facundia, lania scribit obiestaiione. .
nulliusumqiiamoreinntum so.ieniiae,lanlum ingenii, Iia Combefisius, ea respiciens qua; niodo ex Sulpi-
lam boni et tain puri sermonis audisse. Quamquam cio recitavimus. Ex priscis item membranis eamdeni
in Martini virtulibus quaniula est isla laudaiio! nisi Confessionem Trajecii evulgavit anno 1514 Tlieod.
quod mirum est, homini illiiterato ne hanc quidem Pulniannus, cnjus varias leciiones ad suae ediiionis
gratiam defnisse. i Et alibi (b); « Jam si ad lucvam, calcem quce Cygneaeprodiit 1677 rejecit Daumius.
Achaiae sinum paululum devexus inlraveris, sciat III. Veruni prae ca;ieris commendanda videlur
Corinibus, scinnt Aihenae, non sapieuiiorem in B Thomae Beauxamis solerlia ; qui tres vetustissimos
Academia Plaionem, nec Socratem in carcere for- codices nacius, eorum collationediligenter institula,
tiorcm : felicemquidem Graeciam, quae meruil au- eumdem sancti praesulisTuronensis libellum brevi
dire Apostolum prxdicamem ; sed nequaquam a commentario illuslrainm subjeclumque Vitae beati
Christo Gallias dereliclas, quibus donaverit habere Martini a Sulpicio Severoconscriptae, prelocommisit
Maninum. > Haec,Sulpicius. Parisiis anno 1571. Quandoquidem vero banc edi-
II. Porro snb tnnli Patris nomine circumfertur lionem reliquis mulio emendaiiorem secuti sumiis ,
ConfessioTrinwunitaiis el unius Triniiatis, stylo sim- quae praelerea inier rariores recensetur (d); juverit
plici et alicubi obscuriore, libratiorum forlasse in- proinde nnnnulla ex eodeni Parisiensi ediiore in me-
sciiia, conseripta; quam anno 1512 primus edidit dium prolerre, quibus dum ille sludium suum in
cum aliis veterum opusculis Jodocus Clicbtoveus. banc opellam impensum prodii, ejus pnriter sive
Deinceps vero sacpiusidem libellus, virorum erudi- intpgriiatem, sivepretium astruit. Sicigitur ille (e):
torum Petri Piilicei, Casparis B.irthii , Christiani « Tria, inquit, e diversis bibliotliecis voltimina milii
Dauniii aliorumque opera, typis denuo consignatus prolata sunt, quae manus ipsa, satis antiquissima
comperitnr. Exstai praeterea in plerisque Patrum esse coniestabalur : cbaracleres euim aliis qni anle
bibliolhecis el in collectionibusconciliorum excusus. C milleannos in usu erant, collati, persimiles omnium

(o) Sulp. Sev. de Vii. B. Mart. cap. 25. opp. not. (*).
lom. I, pag. 34, edit. Venm. 1741. (d) Daum. praefat.ad opusc.de S. Trinit. pag. 7,
(*) Id. Dial. III, cap. 17, ibid. page 146. Hist. litt. de la Franee, tom. I, part. H, pag, 417.
(c) Combef. Bibl. Conc. tom. VIII, pag. 470, (e) Beaux. pracfat. pag. 251 seq.
PATROL. XVIII. 1
i\ S. MARTINICONFESSIO TRINJE UMTATIS ET ll&JIUSTRIMITATIS. 12
testimonio habili sunt. Porro tribus bisce volumini- A edissererepergens.complures hacreseshac sna Con-
bus eimjndicaiis, triplex Severi Snlpicii historia fessione B. Martinum everlere ostcndii, Ebionis ,
contex^bolur.... Venigj cuin primp in lihri ctijtisqtie Cerinihi , Marcionis, Maneiis , Apollinarji , Aiii,
vesiigio compendiumnostroefidei a D. MARTINO con- Macedoniiac Eunomii. Qiiibus enarraiis, iia conclu-
scripium agnovisseni; obslupui sane, cur cum dit: « Vides, Chrisiiane lector , ut compendiose
lotjes Seycrus e prelis. prodiret, illius ne meiiliq nmltas haereses npsler Majiinus eneeo( ? Jllis quippo
quidem facta sit. Sed, ut arbitror, praeter charac- tcmporibus exstiiii , qiiibtis aut qui Trinilatem , aut
terum aiiiiquitatem, rei ipsius eos difficultas deter- qui unicam divinitatem evertere nilebantur, pnllula-
rebat. Nec enim suis periodis, virgulis caeterisye runt.... Expende vero quot schismala , factiones ct
notulis contexlus definiebaiur : adeo ut quibnsdam secloc, quo tempore floruit, emerscrint: lum facile
ambiguus, aliis inancus, omnibus abslrnsior appa- agnosces non abs re banc <leTrinilatis et unius tlivi-
reret. Nam ciiin sumina brevilale rem omnium nilatis lidc ediiam senientiam. i Haccille. Qnoeqni-
difficillimam complectafur; quis inier dictiones in- dem omnia si quis acctirate perpendai, arguet enim-
circumscripias adeo perplexas, o,uid eerii cliccre veiq , mea quidcm senleiitia , nonnullos viros cru-
potuisset?.. Operacpraetittm igiturduxi suis punctis, dilos ejtismodi Confessionemminus rccle suspeclam
quasi vinclis, cffltientes diciiotujs. cQhiberc, sicqne g liahiiissc ; qinp nimirum in primis vetuslissimorum
facile D. MARTINI Confessionemreddere. Et ne quid codicum fide et auetoritate mnniliir : digna plane
deesset, annotaliunculas addidi, ne cujus vocis ob- quoe cum Exposiiione fidei Gregorii Thaumaturgi
scurilas diuiius leciorem suspenderet. i Deinceps conferalur (a), si paucas dcmas duriusculas voces ,
vero noster cdilor Paiisicnsis libelli prxslanliam librariis forte viiio vertendas.
(a) Vid. nostr. Bibl. PP. tomlll, pag. 585.

SANCTI BIARTINI

TRIN^E UNITATIS ET UNIUS TRINITATIS

CONFESSIO.

Clemens Trinitas est una divinilas, ul aulem per (C gentiit: et nemo comperil secrela palris, nisi is qui
sacramentum cognoscaiur : unilas esta ab co qtii est per naltirain, nascendi initiiim amisit. Qmnis ergo
sanctus, et spiritus: a quo, qui est, et unigenitus niaiisueludo et modestia perilortim, converlatur ad
sic exsisiens divinae nattira;, lucis, spiritus , a se, prophelam : et dominica auctorilaie praesumat, di-
se per naluram , pcr subsianibm majesialis, yiOtes- ccndo : Credidi, propter qitod locutussmn (Psal. cxv,
tatis, virlutis, divinaclucis. Spirilus unus in duobus, 10). Quod aulem permystcrium simplex sii professio,
et uierque in iil ipsum : pater in filio, lilius in patre, ul fundamentum Ecelesiae, solidalae Aposiolfca atic-
in sancto Spiritu. Sic tribus personis, confilemur toriiate, praetlestinalioserjucns pransumat, dicendo.
h corpus pr.tscientiae : qtiod super omnia , cuncla De caelero ncmo mihi molesttis sit, ego cred.o in
conclttdit.Tn boc myslerium ergo credimus, esse ex Christu'11, et bunc crucifixum. Quia cum confitetur
nullis exslanlibus cuncta orla, quod myslerium mens filittm hominis, conlitelur et sancluin Spiritum :
humana concipere non potest, ncc oratnria lingua quia e sancto Spirilti, ct Maria virginc mediator
enarrare, neque diffusi sermonis bibliolhccaruin vo- iiascitur : cum confilelur primogeniium, neccsse est
lumina, si lolum tnundum libri repleant, divina de unigenito, qui lcsliiiioniuin dicat, uniun clsoliim
scientia non possit inenarrabilis enarrari : qui esl sitie origine csse : c teriiam pcrsonam patrein con-
indiciliilis, nullo modo possit describi, neque con- filctur, exsislentem divinoe naturae, lucis. Spirittis
cludi aul verbuni aut substanlia propria divinilaiis TJ tit dixi, qui secundum divinam naluram, ul supra
suae. Q,ui est fons divinae lucis, luminis, suae stib- dixi, cst iiiuis in duobus, ct titerqtie in id ipsum;
slanliae , nalttrac. Silcat lingua oialoria , quia deflcit p?ler in filio, filius in patre, in sancto Spiritu (1in
sermo de indicibili: cum consnmmaverit mens hti- sancta Ecclesia. Nunc et in imniorlalia saeculasaccu-
mana de divina majeslate dicere, lunc incipit. Quanla lorum. Amen.
sit attlem divina clementia, nemo scit, nisi qui
a Ab eo, elc. Al. ab eo qui esl Spirilus sanclus, c Tertiam personam patrem. Patcr terlia est per-
a quo, etc. sona, quia (rium uua esl. ID. — Al. unum et solum
b Cqrpjjf P!'<BS«'C!((IVC.
(d, es.t, ips.oqui RKESCit ab mne origine essein terliam personampalrem.
;«i§5fio.QJpn\a, cujus praegciemvia. esi ipsius substau- d In sancla ecclesia. Al. unum in saneta ecclesia.
tia, BEAUX.
13 PROLEGOMEKA. 14

ANNODOMINICCCXCIX.

TICHONIUS AFER,
: (Ex Galland.Vet. Patr. Pjbljoth.t. yiH.)

PROLEGOMENA.

I. < Tichonius nationc Afer, in divinis liiteris A liber ipse et legalur a sludiosis, quia plurimum ad-
ertidiltis jiixia historiarn sufficienler, el in sacpulari- juvat ad Scripluras inielligeodas, ct non de illo spe-
bus non ignarus ftiil: iu ecclesiaslicjs quoque nego- retui- tantum qtiantumnop habel. Caute sane lcgen-
tiis studiosus. i Verba sunl Gennadii (a). De eo pas- dus est, non soltim propler quoedam in quibus ut
sim sermonem babens sanclus Augiistinus, i;ui el boina erravit, sed maxime propter illa quae sicut
ipsum probe noverat, et complura ejusscripia perlc- Donatista baerelicus loquitur. i His vero ita enar-
gerat, « Hominemail (b) fuisse et acri ingenio prae- ralis, easdem Tichonii Kegulas expendil sanctus
dilum et uberi eloquio, sej lomeii Donalisiam. Qui Pater : cujus propferea recensipnem infra sub hujus
aliquando sauctarum paginarum vocibus circum- volnminisfinem excudendam euravimtis.
fusus, evigilavii; ut proplerea a.dversttsipsos suos III. Caeteruinalibj quoque pperis Tidtoniani men-
calaiuum sttinxeril. lioc ergn suscepto, snbdit sanc- lioneni injicil idem sanclus Angusiinus. Scribens
lus Doctor, Ticfeoniuscuin vehemenler copiosequc cnim ad Atirclium Carlliaginiensemepiscopum, hacc
dissereret, et ora conlradiceniium multis cl magnis habef(/i): « De Tichonii seplemregulis ve| clavibus,
ae manifeslis sanctarum scriplurarum lestimoniis sicut saepejani scripsi, cognpscere qujd libi videa-
oppilaret, non vidil quod conseqiienter videndum lur, exspeclo. i Qnanii vero feccrj.t ejusnipdi opus
fuil. Nimirum, inquit (c), conlra Donatistts invic- B sanctus ille Doclor, ex eo compcrltini fit, quod lo-
tissime scripsil, ctim fueril Dqnatista ; et iliic in- cum Paiilinum retractans de vasisqureis el argenteis
venitur absurdissimi cordis, ubi cos non omni cx in domo magna constitutis(i), cum antea in eo expo-
parle relinquere voluit. i Haecsanctus Doctor. Flo- nendo sancti Cypriani sensum luisset spcutus, mu-
ruit auclor setale qua Rulinus, leste Gennadio (d), lata deinde senlentia, in Tichonii inlerpretatipjiem
Theodosio et Filio ejns regnaiilibus. Qua de re concessit (;') : « Sed magjs approbo, inqujt, quod
aecurale, ut fere semper, erudiljssimus Tilleinon- apud Ticlionium poslea reperi vel adverti, in ulris-
lius (». que intelligendum quxdam in honorem, iion sola
1J.Ex iis quaelilteris consignavitTichqnius, quac- scilicet aurea vel argentea; et rursus in utrisque
que salis diligenter enumerat Gennadius, imuin su- quaedam in contumeliam, non ulique sola lignea et
perest opusculum de septem Regulis inscriplum; ftciilia. i Hacc ille. Neqtte aliter censuere de Ti-
i quibus, quasi clayibus, ul inquil sanclus Angns- cbonii Regularum pracstantiaCassiodorus ac sanctus
tinms(f), divinarum Scripturarum aperiren<ur oc- Isidorus Uispalensis. Et ille quidem de introducto-
culla.... Qux quidem consideraia?, sicul ab illq, ape- ribus scriplurm divina; sermonem habens (k), qui
riuutur, npn panim adjuvant ad penetrancja quae modos eloculionum exptanalionis causa formantes,
teda sunl dJYiiiorumeloquiprum : nec tamcn omnia, C per exemplorumdivevsassimilitudinesin(eliigifaciunt
quaeita scripla sunt ut n.Qnfacile in|elligantur, pos- quwprius clausa manserunt, Tichonio Donalislacpri-
supl his Fegulis invenjri, sed aliis mpdis pluribus; mtim locum tribuit, eumque cum saficfp Atigitslino,
quos lioc numero septenariq usque adep non est iste Hadriano, Eticherio el Jiinilio consppiat. Alque alibi
coi))plexi|S,ut idem ipse inulla exponal obscura, in practereampnel, eqmdetn scrip.lpremi« tibris Regu-
quibps liarum rcgtilaium adhibpl nullam; qtioniain larum laliits dfligenlerquedisseruisse. Ajler vero, id
H.ecoptis est. i Nopnullisqtte inlcrjectis, deinceps est, sanclus Isidorus, easdem seplcpi Regujas Ticho-
Jiaeq addit (g) : « Quod idep (jiceiidtiip puiavi, ut nianas tanto i(i prelio liabuissp coniperilur, ut illas

ta) Gennad. de Vir. illustr. cap. 18. sur tes Donathtes.


(6) Aug- peiltKrEpis.f.Parmen. l|b. i, cap. 1, opp. (/*)Aug- de Doclr. Cbrist. 1. c.
tom. IX, pag. II. (g) Id ibid. num. 43.
(c) bf. de Doctr. Ghrist. lib. m, cap. 30, num. 42, (/() Id epist. 41, num. % opp. tom. II, pag. 88.1
tom. III, pag. 57. (i) IITim. n, «p.
(d) Gennad. I. c. (;') Aug. Retract. lib. n, cap. 18.
(e) Tillem. Mem.Eccl. tom. Vl.pag. 718, not. 52, (k) Cassiod.de Insiit. divin. litter. eap. 10.
a.«6i.
15 ' TICIIONIIAFRI 18
in compendium redactas suis intexuerit Senlenlia- ALexactum evulgavit anno 1622 Andreas Schottus in
rum libris (a), earumque auclorem inler Sapientes Supplemento seu Auciario bibliothecaePairtim Co-
reiulerit. loniensis : atque iia recensitum Lugdtmensi postre-
IV. Quod stiperest, Tichonii liber Regnlarum pri- mtim inlexlum comparuit. Hanc aiilem Schotti edi-
muin prodiit Basileae anno 15fc9 in Orlhodoxogra- tioncm lypis expressimus; sacraescripttiraeloca dili-
phis Grynaei. Postmodiim vero iu prima Bibliolhecoc genlibus subnoiavimus; menda complura quibus
Patruui Parisiensis editione Bignoeanaanno 1575. antea scatebat exemplar, suslulimus ; nonnullisque
Practerea idem opus Tichonianum ad mss. codices observalionibus auximus.
(a) Isid. Hisp. Sentenl. lib. i, cap. 19.

TIGHONII AFRI

LIBER

DE SEPTEM REGULIS.

Necessarintn duxi ante omnia quae mihi videntur, B I corpori ejus? Qttare manifeslum est, sola ratione vi-
libellum Kegularum scribere et secretorum leges, deri posse quando a capite ad corpus transilum fa-
velttti claves et luminaria fabricare. Sttnt enim quae- ciat. Daniel quoque lapidem de monle praecisum
dam regulaemysticic, quae universae legis recessus impegisse in corpus regnorum inundi , el in pulve-
obtinent, et veritaiis thesauros aliquibus invisibilcs rem comminuisse Dominum dicit. Monlemvcro ef-
faciiini. Qiiarum si raiio regtilarum sine invidia, ut fectum, et implevisse universam lerram corpus ejus.
cotiiniunicamus, accepta fuerit, clausa qiioequepate- Non enim sicut quidam diciint, in contumeliam re-
fient, el obscttra dilucidabuntur, ut quis propheiice gni Dei, invictaequehaereditaiis Chrisii, quod non
uuiversam silvam perainbulans, his regulis qnodam- sine dolore dico. Dominus lotum mundum potestate
modo lucis tramitibtis deduclus, ab errore defenda- ( Matth. xxvtii, 18), et non sui corporis plenitu-
lur. Sunt aulem regulaeistae. dine occupavit. Dicunt enim eo monle mundum im-
I. De Domino el corpore ejus. plelum ; quod liceat Cbrisiiano in omni loco , quod
II. De Dominicorporebipartito. autea non nisi in Sion licebat, offerre. Quod si ila
III. De promisiis et lege. est, non opus erat dicere, ex lapide monieni ctfe-
IV. De specieet genere. ctum, cl incremenlis mundum coepisse. Dominus
V. De temporibus. cnim noster Chrislus, anle mundi consiiliitinnem
VI. Derecapitulatione. ( (Joan. xvn, 2), hanc habuit claritatern , et cum ho-
Q
VII. De diaboloet ejus corpore. mo illc, Dei lilius fuerit, non paulatim , ul lapis,
REGULA I. sed tino tcmpore accepit omnem " pietalem in ccelo
et in terra. Lapis autem incrementis faclus est
De Dominoet corporeejus.
mons, et crescendo terram omnem lexit. Quod si
Dominum ejusque corpus, id est, Ecclesiam, poiestatc implesset universam terram, non corpore,
Scriptura loquitur (II Tim. i, 20), sola ralio discer- lapidi non compararetur. Poleslas enim res est im-
nit : dum quid cuique conveniat, persuadet; sed palpabilis, lapis vero corpus palpabile. Nec sola ra«
quia tanta est vis veritatis , extorquet. Alias ulla lione monstralur corpus, non caput crescere : sed
persoua convenilur , quam duplicem esse, diversa eiiam Aposlolica auctoritate firmatur : Crescatis,
duorum oflicia edoceul. Sic per Isaiam : Hic, in- inquil, per omnia in eum , qui est caput Chrislus, ex
quil, peccata noslra fert, el pro nobis dolet, et ipse1 quo omne corpus constructumet connexum, per om-
vulneratus esl propter facinora nostra. Deus tradidil' nemtactum subministrationisin mensuramuniutcujus-
illum pro peccatis nosiris, clc. (Isa. LIII, 4, 6 , sec. que ptirtis, incrementumcorporis facit, in a:dificatio-
LXX ), qtiaein Dominum convenire omnis Ecclesiae ' nem sui ( Eplies. iv, 15, 16 ). Et iterum : Non tene-
ore celebraiur. Scquitur autem ct dicit de eodem :'•D (is caput, ex quo omnecorpus per tactum ei conjun-
El Deusvull eum purgare a plaga, et vull Deus a do- ctione construclumet subministralum,crescit in incre-
lore auferrc illi lucem, et formare illum prudentiai menlumDei (Coloss. n, 29). Non ergocaput quod ex
(Ibid., 10, H). Nnmquid ei, qtiem iradidit pro pec- origine idcm est, sed corpus crescit ex capite. Ad
caiis nostris, vult ostendere luccm, et eum formare3 proposilum redeamus. Scriplum est dc Domino cl
prudentia, cum ipsesit lux et sapienlia Dei? et noni ejus corpore; quid cui conveniat, ratione discer-
* Polestatem.
17 LIBER DE SEPTEMREGDLIS. 18
nendum : Angelissuis mandavil de te, ut custodianl: A niam nativitas advenlus est sicut scriptnm est: Illu-
te in omnibusviis luis : in manibusferentle, ne offen- minat omnemhominem venientem in hunc mundum
das ad lapidempedem tuum. Super aspidemel basilis- (Joan. i, 9). Et iieruni : Generatiovadil, et generatio
cum ambulabis, et conculcabisleonem, et draconem. venil (Eccle. i , 4 ). Et iterum : Sicut audistis, quia
Quoniam in me speravit, eiipiam eum, protegam Antichristusvenii (1 Joan. n, 18). Iierum de eodem
eum, quoniam cognovit nomen meum. Invocavitme , corpore : Si enim iste qui venil, alium Christumprm-
et ego exaudiam eum , cum eo sum in tribululione, dicat (II Cor. xi, 4). Unde Dominus , cum de signo
eripiam eum et glorificabo eum. Longiludine die- ailventus sui inlerrogaretur, de illo adventu suo cce-
rum adimpleboeum , el ostendamilli salutare mcum pit disputare, qui ab inimico corpore signis et pro-
( Psal. xc, 11-16). Numquid de ciijus obsequio digiis imitari potest : Cavete,inquil, ne quis vos sc-
mandavil angelis suis Deus, eidemostendit salulare ducat (Matih. xxiv, 4). Mutti venient, in nomine meo,
suum , et non corpori ejus? lierum : Sicut sponso id estin nomiue corporis mei. Novissimoautem ad-
imposuitmihi mitram, et sicut sponsam ornavit meor- ventu Domiui, id est, consummationis totius adven-
natu (Isa. LXI,10, sec. LXX). Uniiin corpus dixit tus ejus, nemo , ut aliqui putant, niorcremr. Sed
utriusque sexus sponsi et sponsae : sed quid in Do- quo plenius ista dicantur, ordini suo relinquamus.
minum, quid in Ecclesiam conveniat, ratione cogno- B Nec illttd erit absurdum, quod ex uno totum corpus
stilur. Et idcm Dominus dicil in Apocalyp-i : Ego volunius intelligi, ulFilium l.oininisEcclesiam , quo-
sum sponsus et sponsa (Apoc. xvm, 23). Et iterum : niam Ecclesia, id csi Filii Dei redacti in unum cor-
Exiemnl obviainsponso et sponsm( Matth. xxv , 1). pus, dicti sitnt Filius Dei, dictus unus homo , dicti
Eliterum, quid capiii etcorpori, ratione discernen- etiani Deus, sicut per Aposiolum : Super omne
dum sit per Isaiam declaratur : Sic dicit Dominus qiwd dicitur Deus, aut quod colitur (II Thess. n, 4).
a Christo Domino meo, cujus ego lenui dexteram, b Qui dicilur Deus, Ecclesia est. Quod autem colilur,
ut exaudiant eum gentes(ha. XLV,1-5). Sequilur et Detissummtis esl : ut in leniploDei sedeal, ostendens
dicit, quod non nisi corpori cqnveniat: Etdabo tibi se, quod ipse sil Deus, id esl, quod ipse sit Ecclesia.
tliesauros abscondilos el invisibiles aperiam tibi, ul Quasi diceret: In templo Dei sedeat, osiendens se
scias quoniam ego sum Dominus, qui voco nomen quod ipsesii Dei templtim. Anl in Deo sedeat, osten-
luum, Deus Israel, propler Jacob puerum meum, et dcns se , quod ipse sit Deus. Sed hunc intellecliim
Israel eleclummeum.Propter teslamenlum enim quod non minus, ul novimus, voluit obscurare Daniel de
disposuii Palribus, ad agnoscendum se, Deus aperil rege novissiino : ln Domiiium,inquit, locus ejus glo-
corpori Christi thesauros invisibiles, quos oculusnon rificabitur (Dun. xi, 38, sec. LXX ): id est clarilica-
vidit, nec auris audivit, nec illi in cor hominisascen- C bitttr, velut Ecclesiam in loco Ecclesioe,inloco san-
derunt (I Cor. u, 9), sed nec c obturati hominis, qui cto , abominationc vastationis, in Dcum , id est, in
non est in corpore Christi : Ecclesioe aulem rcvc- Ecclesiam sttbornavit. Et Doiniiiustoium populnm,
lavit Detis per Spiritiim sanctum ista quidem, quam- spnnsam dicit et sororem. Et Aposlolus Virginem
vis boc graliae Dei sil. Adhibita tamen ratione , ali- sanctam, et adversum corpus, liominem peccali. Et
quando facilius videntur. Suut alia in quibus bujiis- David totam , Clirislum , Ecclesiam dicit : Faciens
modi ratio minus claret; eo quod, sive in Domino, misericordiasChristo suo David, et semini ejus usque
sive in corpore ejtis recta convenial diclum. Quatn- in swculum ( Psal. xvu, 51). Et aposiolus Paulus ,
obrem sola et majore Dei graiia videri possunt. Sic corpus Christi, Christum appelial: Sicut enimunum
in Evangelio : Amodo,inqtiit, videbiiis /ilium homi- corpus esl, membraautemhabelmulla ; omnia aulem
nis sedentemad dexlrum virlulis Dei, cl venienlem membraex uno corpore, cum sint multa , unum cor-
in nubibus coili (Maiih. xxvi, 64 ). Alio loco dicit : pus sunt: sic et Christus (1 Cor. xu, 12), id estChri-
iVoiivisurosvenienlemin nubibus cceli,nisi noiissimo sti corpus , quod est Ecclesia. Itertim : Gaudeoin
tantum die plangentes omnes tribus terrm. Et tunc passionibuspro vobis: el repleo, qum desunt pressu-
videbunl filium hominis venientemin nubibus cceli rarum Christi (Coloss.l, 24 ), id esi, Ecclesiae. Nihil
(Matih. xxiv, 50).Utrumque autem lieri necesseest. I) onim defuit Cbrisli passionibus : qtioniam sufficit
Sed priino corporis est adventus, id est Eeclesiae discipulo, utsit sicut magister ejus. Sic ergo adven-
jugiter venieniis in eademclaritate invisibili; deinde ttim Chrisli pro locis accipiemus. Item in Exodo ,
capilis, id esi, Dominiin manifesia claritate. Si enim onuies filios Dei, unum filium, et omnes primogeni-
dicerel : Amodovidebitisvenientem, solius corporis los iEgyptiorum , primogeiiiinm esse , sic Deo di-
intelligendus esset advenlus. Si atitem videbitis, cente, cognoscimus : Hmc dices, inqiiit, Pharaoni:
capitis adventus. Nunc vero amodo, inquil, vide- HmcdicitDominus: Filius meus primotjeniiuslsrael.
bitis venientem, qttoniam corpore suo jugiter ve- Dixi tibi : Dimilte populum mevm, ul serviat mihi.Tu
nil nativiiaie et sitnilium passionum claritaie. Si autem noluisti dimitlereeum (Exod. iv, 22). Unde
enim renati Chrisli membra efficiuntur, et membra ergo : Ecce ego oceidam filium luum primogenilum.
quae corpus efliciunt, Christus est qui venit, quo- Et David , vineam Domini, unum filium, sic ait:

« Pro Kvpw, Cyro, legilKupiw,Domino. « Obdurati.


b llt subjiciamante faciemejus gentes, Vulg.
49 TICBUMfAFRl 20
lleus viftuiim, coitvertete: tespice de cceld,et tide, el[ A i omrie.sScripturas ante oculos habenda est. Sicut
visitd iiirieainislani, el petfice eaiti, qudtn pldhldvlt ( enim, ut stipra dicium csl,a capile ad corpus ra-
dextetdiua, et super filium hominis, queni confitmasii i tione sola videtur: ita a parte corporis ad parlem, a
tibi (Psitt. LXxix,15). Et Apostolus filinm Dei dietl,, dextra nd siiiislram, vel a siuistra ad dexlrain reditus
qui filio Dei mlxttis est : Pattlus sertus Jesu Clirisii,, in supradicio capite claret. Dum enim dieit uni cor-
voctilusApostoltis,segregalusin EvangelittmDei, quodi pori: Thesauros apeiiam tibi invisibiles,nt scias, quo-
ahte ptomisetat pet ptdphetas suos, in scriptnris san- iiiam egosum Deus, et assumam te(Ixt. *LV,5):etad-
ctis defilio stio, qtii factuSest ei, cx semineDavid se- jecil : Tit autem me non cognovislifqnoniam ego sum
cHnduth caritem. Qui prasdestinalus esl filiiis Dei iiii Deus, et non est alius absqueme Deus, et tiesciebasme
vittute , sectindumSpiritunt Sanctificationisex resur- (Ibid.j 4,5).Numtjuid, licet uiiumcorpusalloquilur,
rectione mottuorum Jesu Chrisli Domini nostri (Rom. in anam inenlem convenit, thesaurosinvisibilesupe-
i, 1-4). Si dicerel de filio suo, tit ex resiirrectione; nitm tibitul cognoscas,qnoniamego sumDeus, propter
mOrtflortrm, unurh filium ostenderet ; nunc auiem,, puerum meumJacob : El tu aulemme iioii cognovisli?
de filid, iriqttlt, suo, ex resurteetidnemortuoruniJesui In eadem :et non accepitJacob, qttod Deus promisit.
Clttisti Dontini tiostri. Sed qui factns sit filitts Dei eX: Aut in unam menteni non conventt: Tu aulem me
resurrectioriR Cbristi, aperiiiis oslefidit de filin siio,, B I noncognovisti,et nesciebasme : Nesciebascnimnondi-
quh faeriis est ei, ex semine Davidf seciiridom car- citnr, nisi ei, qiii jam scii. Non cognovistiaulem illi
nem, qtfl praedesiinatus est filius Dei. Dominus elc- dicitur, qul licct ad hoc voeaius sil ,•m eognoseeret,
iiitrr nflslef, fioilest praedestinatus'filius Dei, qniai et ejtisdem corporis sit visibilitcrj ct Deo labiis qiii-
DeuS eisf,et coaeqnalis est Patri, qui ex quocreatusi dem appropiuqiiei; corde lauien scparatus sit^ Htiie
esi, frocest. Sed ille, cui secuhdurri Lueam dicit ini dicit, tuautemmenoncognovisti.Iteruia: Dttcamcmcos
baplismo : Filius meus es lu , ego hodie,genui le', in viam, quam non noverunt, et semitas qiias non co-
(Psul, il. 7). Qtii ex sertiine D.tvid, rhixtlisest prin- gnoverUnt,calcabunl: et faciamillis tenebtasin lucemj
cipiSliSpifilifi. et factus est ipse filius Dei, ex tesur- el praiia iti directum, Hmcverbafacium,et non derelin-
rcctione Domini noslri Jesu Christi : id cst, dttm re- qiiam eos. Ipse attlemconversl sunt telro (lsa. XLII,
surgit in Christo semen Darid : non ille, de qtio aitt 16,17). Nitmquid, qnos dixit non dcteliniiiam, iidem
ipse David : Sic dicit Dominus Uomino meo ( Psat. conversi stinl retio, ct non pars cortiiii? Itefuni di»
cix, 1). llaque facti stmlduo, tina caro, Verbumcaro» cit Domjuus ad Jaeob : Noti tiihetc, quia tecinnsum.
(aclum est (Joan. I, 14), et caro Dctis : qnia non ex'. Ab Oriente adducamsemen tuutn, et ub Oceidmtecot-
sanguiue, sed ex Deo nati siitnus. Aposfolus diclt: ligam le. Dicam Aquiloni, da; et Aftico, nOti vetare,
Erunt duo in carite Una. Sacramenium Itoc magnutft iC( Adduc filios meosde terra tonginqHa, el filias meas a
est : ego ttulent dico, inCltristd el in Ecdesia (Ephes. summotetrm, et omnes in quibus vocatum esl nomen
v, 31, 32). Unum iiamqne semeti promisit Deus< meum. In gloriam enim meam paravi illumt et finxi
Abtahae; utq'iianlicuiTit|ueChristi tiiiscerentiir, unus illumj el ptoduxi plebem cmcam, el oculi eorum sunt
essel ih Chrislo, sicut Aposloltis dicit : Omnes vos, siinilitercmci, etsurdas aures habenl(Isa. XLIII,5, 8).
vnwneslis iii ChristoJesti, Si autem vos uniimeslisiit Numquid, qtios in gloriam siiain paravit, iidem sunt
Christo Jesu : ergo Abraliwseinenestis , et secundnm caeci et surdi? Iterum : Patres tui primo; principes
proinissionenthwredes (Gal. ni, 28, 29). eorum facinusadmiseruntin me, et inquinavctuntptin-
Di«iat autetn, inter unumeslis : et unus estis. Quo- cipeslui sancta mea, et dedi perite Jacob, et Israel in
licscumqiie alleralteri voluntate miscetitr uui, iiiium tm!edictum(Ibid. 25). Nunc audime,puer meusJacob,
snril. Sicril Dominusdicil : Ego el Pater , «nimi su- el Israel quemelegi(Isa. XLIV,1). Ostendit illi Jacob
mui (Jodn. x, 3). Quotiescumqite auleiiTet corpora- dedisse perire, el Israel in maledictum, qiicin non
liter miscentur, et in iinam carnem duo solidantur : elegerat. llerum : Finxi te puerwn meum, meuses tu,
tinuifi surit corpus. Itaqtfe in capite stio lilius est Istael, noli obtiviscimei. Ecce enim delevi velul HK-
Dei; el Detis in corpore suo, filius est iiomluis , qui bem facinoralua, et sicut nimbumpeccaUitud, Conver-
qtiotidie iiascendo venit, et crescil in temjilnm san- D I tere ad me, et redimamte (lbid., 21). Niiinquid, cujits
ctum Dei. Templum enim bipartiium est.CujUs pars peccata delevil, cui dicil, meus es tu : Et, ne obti-
altera , qnamvis lapidibus rriagnis exsiriiatilr, de- iiscatur sui: commemorat eidem , el dicit, conver-
struitur : neque in co lapis super lapidem reltnque- tete ad me, aut alicujus anlequam converiaiur, pec-
lur. Islius nobis jugis adventus cavendus csi, donec cala delenlur? Iterum : Scio quoniam reptobaius
de medio ejus discedal Ecclesia. reprdbaberis : propter nomen luum, ostendumtibi
REGULA II. dignitatem meant, el prmclara mea supetducam tibi
(Isa. xLvnt, 8, 9). Numquid reprobato oslendit
De Domini corpore biparlito.
dignitatem suam, etpraclara sua inducit ei? Iternm:
Regula bipartiti corporis Domini nmlto riecessa- Non " seniot, non Angelus : sed ipse considetavileos
rior et a nobis tanto diligenlius perspicienda, et per ptopler quod diligetet eos, el parcetet illis.
Ipse rede—
a LXX , ou n/JeffSu;, ouSi
«.yyskos.Non legatus , Sed ipse satvavit eos.
:
neque angelus El slaiitn : iOXaOror rVuo-ev«OTOO?.
21 LIBER DE SEPTEMREGULIS. 22
mit i//os, et assumpsilillos, el exallavilillos othnesdirss A genda esset; eodem genere locutionis dslendit,
smculi.Ipsi autem coniumacesfuerunt el exacerbave- unum corpus et bontim esse et rnaltirhi dieens:
runl Spiritvm sanctum(Isa. LXIII,9, 10*sec. LXX). SecundumEvangeliumquideminimiciproptet vos: se-
Quos omncs dies saeculiexaltavit, quo tenipnre lue- cundttmelecliunemanlem,dilectipropterpatres(/6.28).
runt contumaces, aul exacerbaverunl Spiritum sanc- Numquididem dilecti;<jniinimici,aul polest in caiisa
tiim? Itertim aperte Deus uni corpori lirmitatem,, uiriimque convenire?Iia Domiuusin omnibusScrip-
et interilum promittil, dieens : Ilierusalemcivitasdi- luris. Unum corpus seniinis Abrahae in omnibus
ves, tabernacttlaqaw noncoinmovibiintut,nequeagita- genlibus crescere et florere atque perire lestatur.
bunlut pali labernaculitui in wtetnum lempus, neque s REGULAIII.
funesejusrumpentut(Isa. XXXIII, 20, 21, sec. LXX). De promissis et Lege.
Et adjecil : nepli sunl funestui, qnia noitvaluil arbotr ExponiturPaulus ad Rom.elad Gal., etIsai. c. XLVIH.
navis tuw, inctinavetunltua vela et non totlel signum, Aucturitas divina est, ncminemaliquando ex opc-
donec itadatut in perdilionem(Ibid. 23). Iteriun os- ribuslegis justificari potuisse. Iiadeiiiauctoritaie fir-
tendit breviterbiparlitum Cliristi corpus : Fuscasumi missimum est, non defuisse, qui legem facereiit,
et decora (Cant. 1, 4). Absit enim , ut Ecclesia, quae ; et juslificarentur.
nonhabet maculam, aut rugam (Ephes. v, 27), iiunin] i B Scriptum est : Quwcumquelex loquitur, Itis dicil
Domiiiussuosangniue tnundavil,aliqiia ex p.irleliiscat qui in lege sunt: vt omne os obstruatur, et subjeclus
sil, nisiin parle sinisira, per quam nomen Dci blas- fial omnismundtis Deo. Quia non justificalur ex lege
plietnaiiir iu geiiiibus; alias, lota speciosaest, sicuti otnnis caro in conspectuejus. Per legemetiim agnitio
dicil. Tota speciosaes, proxima ntea : et reprehentio ' peccali(Rom.in , 19, 20). Iterum : Peccatum vestti
nullaest in le(Cani. iv, 7). Eienini dicit qna de eausa non duminabitut:Nonenim estissublege (Rom.vi,&).
sit fuscaet speciosa: ut tabemaculaCedat,el pellesSa- Iteruin : Et nos in Christumcredimus: tttjustificemur
lomonis.Duolabeinaculaosiendit: Kegiunielservile. ex fids, et nonex operibuslegis(Gal. n , 16). Itertim :
Utrumquetamen semenAbrahac.Cedatenimfilius cst Si enim data etset lex, quw possel vivificare; omni-
Ismael. Alio deniiiue loco , cnm islo Cedar, id est, modo ex lege esset justilia. Sed conclusit Scriptura
cum servo ex Abrabam, diiiturnani mansioiiein sic omniasub peccato:ut promissioex fideJesu Chtistida-
ingemuil Ecclesia dicens : Ileu me! quiaperegrinatio telur ctedentibus(Gal. ni,21,22). Sed dicet quis : a
mealonginqnafaclaesl: HabitavicumtabernaculisCe- Christo.etinfra non jttslilical lexj suo lainen tempo-
dar, multum peregrinala est anima mea. Cumodien- re jusiificavit. Huic occurrit aucloritas apostoliPetri,
tibus pdcem,etam pacificus: cumtoquererillis, debet- qtii j cum gentes a fratribus cogerentur sub jugo le-
labant me gtalis (Psal. cxi*, 5-7, sec. LXX). Non C gis, sic ait: Qtiid tentalisDominumimponetevolenles
posstim auletn dicerc, tabernaculumCedar, pr.eicr jugum supet cotlum discentiwn, quod nequepaltes
Ecclesiainesse. Ipse enim dicit:T.il>ernaculuniCedar nostti, neqttenos poluimusportare (Act. xv, 10). Et
et Sulomonis: Unde fusca sum, inquit, et decora. apostolus Patilus ; Cum essemus, inquit, in carne',
Nonenim Ecclesia in bis qui foris sunt; fusca est. passionespeccatorumqumpet iegemsttnt, operabantur
Hoc mjrslcrioDomiuiisin Apocalypsisepteni angelus in membrisnostris , ut ftuctum afferrenlmorti (Rom.
dicii, id esl, Ecclesiain sejitifoiiiieiii, ntine sanclos vn, 5). Et eonlra, idem Aposiolus dicit: Justitia,
et praeceptorumcnstcdes : niinc eosdentet mulio- quwex lege est, conservatussine querela(Philipp. nr,
rum criminum reos, ct loenileniia dignos ostendii. 0). Quod si tanti Apostoli attcloritas deesset : quid
Et iti Evangeliounutii prtrposiiorumcorptis, diversi dici potititconlraiestiuioniumDoininidicenlis:Ecce!
merili inanifestat, dicens:Bentus ille servus, quem rere Israehta in quo dolus non esl (Joan. i, 47).
adveniensdomii.usillius, invenetitita facienlem(Luc. Quodet si Dominushoc lesiimotiium non dignaretur
xn , 43.) Et de eodem : si auiem neqttamille servus, perliibere : quis tam. sacrilegus, qtiis tam lumore
quemDominttsdividitin duas pattes(Luc. xix, 21). stuporis elatus diceret, Moysenet Prophetas, vel
Dico:iiuinqiiidomiiemdividel,aulfindet?Deniqueto- omnes Sanctos jtisliliam non fecisse , aui juslifica-
Ititnnon totum : sed partemejus cum liypoctitisponet I) D tos non esse ? cum Scriplura dicat de Zacharia et
(ilattli. xxiv, 51). In tmo enim coipus ostendit. lloc tixore ejus : Erantjusti amboin conspecluDei, ambu-
itaque corpns accipiendninest per omnes scripturas, laniesin omnibusmandntisel justificationibusDei sine
sicubi Densdicit, ob meritum Israel periturum, aut querela(Luc. i, 6). El Dominus.non venerit vocate
liaerediiatemstiam exsccrabilein.Apostolitsenim co- justos, sed peccatores(Malth. IX, 13). Lcx autem,
piose ila dispuiat, inaxime ad KomanOs,in parte qtiomodo jtistilicari potuit a peccato, quae ad hoc
accipienditm, quidipiid^deloio corpore dicium esl. data est : Lex autem subinltavil, ul ntultiplicarelut
Ad Istael, inqiiit, dicit: Tola dieexpandi maniismeas peccalum(Rom, v, 20). Illttd autem scire debeinus
adptcbemcoiiliadicenum(ltom.x, 21). lil iitostende- el lenerc : numqiiamoniniuo iiiterceptnm csse se-
rel de parie dicluin : Dico, ini|tiit, Numquidrepulit men Abralue, ab Isaac tisque ad liodiernuni. Senien
Deus plebemsumn?Absil.Nam cl egoIsraelita sam ex aiileni Abrabaenoncarnale , sed spirituale, quod non
teinineAbtahw; tribu Benjamin.Non repulit Deusple- ex lege est, sed ex reproini-siouc est. Alterum eiiim
bemsuam, quam prmscivil(Rom. xi, 1,2). Etpost- semcn cainale esl, tjitod ex lcge csl a tnonie Sina ,
quam docuit, quemadmodum haec locutio inlelli- Quodest Agat in servitutegenerans, llle quidem, qui
25 TICHONIIAFRI 24
ex ancilla carnatiter nalus est. Qui autemex libera, A A Deum: juslus autem ex fide vivit (Gal. ni, 11). Os-
ex promissione(Gal. iv, 23, 24). Non csse atilem se- tendit praelerea, dicium esse per Prophetam, Ex
mcn Abralue, nisi quod cx (ide est, Aposlolus dicit: fide vivit: ut manifestum fieret, quemadinodum vi-
Cognoscitisetgo, quoniamqui ex fide sunt, hi sunt filii verent, qui legem facere non possent. Sed minus
Abtahm(Gal. in , 7) ? Et iterum : Vosautem, ftaltes lucet, quid sit: Justus ex ftde vivit (llabac. » , 4).
secundumIsaac , promissionisftlii eslis (Gal. iv, 28). Non enim poluit quisquamjustus in lcge posilus vi-
Semen ergo Abrahoe,non ex lege , sed ex promis- vere, nisi opera legis fecisset, et omnia opera : sin
sione esi , quod cx Isaac jugiier transit. Si atilem miniis, malcdiciusessel. DeditDeuslegem , et dixit:
constat seinen Abrahae, quod ex lide est, con- Nun concupisces(Exod. xx, 17 ; Deut. v, 21). Statim
stat, qnia niimi|uam ftiit ex lcge. Non enim potuil occasione accepta, peccalum, per mandalum opera-
ex legeesse, ct cx fide. Lex enim et fides, diversa tttm est omnem c >neiipiscenliam.Necesse estenim
res est. Qtiia lex non est fidei , sed operum. Sicul passionespeccalorum , quaeper legem sunt, operari
fcriptum esl: Lexnonesl ex fide, sed qni fecetil ea , in menibiisejus.qui in legeest. Proptereaeadataest:
vivctin eis {Gal.m, 12). Abrabam ergo fide seinper ut abundatetpeccatum(Rom.v,20), qttia virlus pecca-
filios habuit, lcge ntiiixiuaiii.Non enim ex lege pro- ti, lex. Venundatusaiitem subpcccato, jam non quod
missio est Abraliae, aut semini ejus, tit haeresessel B 1 vult operatur bonum , sed quod non vult inalum :
mundi, sed per justitiam fidei.Si enim qui per legem consentit enim legi,sccundum interiorem bnniinem.
ipsi sunt baeredes, vactta est fides, et vacua est Expugnatur autem aliter lege membrorum, irahitur-
promissio. Lex enim iram operatur. Si ergo nec ft- qtie capiivus, neque aliquando liberari pottiit, nisi
dcs, ncc promissio Abrahae desirui potest, ab ortu sola gratia per fideiri. Est atitem magnum crimcn
sui jugiter mansii. Nec, data lege, impedita est: perfidiae, non attendisse genus armorum , quibus
qiioiiiinus Abralia; filiisecuudum promissionemlidei violenlia peccali expugnarelur, ct e contra, magni-
generentnr. Dicit enim Apostoltis,po>lquadringenlos ficaefidei esl inquisisse et vidisse. Est ergo sacrilega
et triginta annos daiam legem non obfuisse, ncc mens, et male de Deo seniiens, quoe cum legem
deslruxisse promissionem : Si enim ex lege a, jam nullo modo humanitus posse fieri, et ad ulciscen-
non ex promissione.Abtahwautem , per reptomissio- dum paratam videret; non intellexerit esse aliquud
nemdonavitDeus (Ibid., 18). Etalio loco : Lex ergo remediiim vilae: nec fieri poiuisse, ut bonus Deus,
advcrsusptomissaDei? Absit (Ibid., 21). Videmusle- i|iii sciebat legem non poiuisse fieri, alterum vitac
gem ad promissa non pertinerc, nec aliquando alte- adilum non reliquisset: et adversuin bomines, quos
ram in alteram impegisse, sed utramque ordinem ad vitam fecerat, undiqueversuin vitae vias clau-
suum lennisse. Quia sicui lex numquam lidei obfuit, C I sissel. Uoc lides non tulit, non admisit. Sed cum
ita nec lideslegem destruxit. Sicut scriptutn esl:Le- infirmitale carnis , et virtuie peccati urgerelur:
gemetgo desttuimusper fidem? absit, sed legemslatui- Deus dedit clarilatem. Sciens Domintimbonum et
mus(llom. III,51), id est, firmamusMnvicemnamquei justum , et viscera suae miseralioiiis contra opera
firmant. Ergo filiiAbrahaenon ex lege sunt, sed cx. manuum suaruin non clausisse : intellexil esse iter
fide per rcpromissionem. Quaprendumautem quem- ad vitam, et faciendae legis remedium vidit. Deus
admodum hi , qui ex operibus legis neganlur enim cum diceret: Non concupisces;non denttdavil,
potuisse justificari, in lege positi, et legetn ope- quemadmodum id provenire possel, sed vere aique
rantes , justificati fuerint. Quaerentlumpraeterea ,, decise dixil : Non concupisces; quoniam id repe-
cur post proniissionem fidei, quoeniillo niodo de- riendtim reliquit. Si enim mandaret a se proventum
strui potest, data est lex, quae non est ex fide : ext postulari, legem destruxeral et (idem. Ut quid enim
cujus operibus nemo justificaretur, quia , Quolquot t legem daret, si legem in omnibus faclorutn pollicc-
ex operibuslegis sunt, sub matedicto sunl. Sctiplumt retur? Aul qttid lidei relinqueretur, si fidem, auxi-
est enim : Malediclusqui non petmansetil in omni- lium pollicendo, praevenirel? Nunc autem bono fidei
bus, quw scripta sunt in libto legis, ttt faciat eai dedit legem, ministram mortis : ut amatores vitae,
(Gal. ni, 10). Apostolus denique Imic quaesiioni i D lide vilam viderent, et jusli, fide viverent, qui opus
prospicicns, cnm asserat omnimodo lilios Abrahae ! legis non ex sua virtule, sed ex Dei dono fieri posse
dono Dei semper ftiissepeifidem, non perlegem fac- crederent. Lex enim a carne fieri non potest: qnae
tortim , ex alterius persona respondit sibi, dicens : cum facta non fuerit, pttnit. Quaeergo spes homini
Quid etgo lex fuctotum (Rom. III , 27)? Id est : Sii faciend;c legis, et fttgiendaemorlis : nisi opis et mi-
ex (ide lilii , cur data esl lex factorum , cum sufli- sericordiae Dei, quam fides invenil? Caro legi Dei
ceret proniissio generandis filiis Abrabae,et fide es- subjecia non esl; neque enim polest. Qui autem in
scnt ntilrieiidi ? Quiajustus ex fide.vivil (liom. i, 17;; catne sunt, Deo placete non possunt. Vos autemnon
Gat. lii, II; Heb. x, 50). Antequam enitn sc inter- estisin carne, sed in spitilu; siquidem Spitilus Dei
rogasset : Quid etgo lex factotum? jam dixerat, utt in vobisesl. Si quis auteiii Spititum Cltrislinon ha-
viverenl, qui ex lide jtistilicari non possent.hoc E bet, hic non esl ejus (Rom. viu, 7, 9;. Oslendil Spi-
modo : Quoniamaulemexlegenemo juslificalutapudi riium Dei et Cbristi, idem esse. Oslendit prsclerea,

» Hmteditas-
23 LIBER DE SEPTEM REGULIS. 26
qui Spirilum Dei habuerit, in carne non esse. Si.A fide. Quae nmlliplicalio, evenire non possit sine ad-
ergo unus est Spirilus Dei et Christi; prophelac et jutorio legis multiplicatae, et mnltiludo in fidem
sancti quia Spirilum Dei iiabuerunt, Spiriium Chri- necdum revelatam, sicui jam dicium esl, vel neces-
sli babiierunt. Si spiritum Dei liabueru.nt, in carne sitate dcduceretiir. Providentia itaque Dei, sanctum
non fuerunt, et legem fecerunl: quia caro est ini- ex augendo gubernandoqiie semen Abrahae, ut seve-
mica in Deum, et Iegi ejus subjecta non est. Qui ritate et melu legis, mulii compellerenltir in fidem,
ergo ad Deum coufugit, accepit Spiritum Dei, quo et semen fulcirelur usi|iie ad fidei revelationem.
accepto, mortificata est caro; qua morlificata, po- Lex autem subintravit, ut multiplkaretur peccatum.
tuit facere legcm spiritualis , liberatus a lege, quia Ubi, inqnit, miillipticaium esl peccalum, superabun-
ju>to non est posita. Ei iterum : Si Spiritu Dei agi- davit gtatia (Rom. v, 20). Non dixit, na'a, sed su-
mini, non estis sub lege (Gal. v, 18). Qua re mairKe- petabundavit. Ab initio enim dala est fugientibus
slum, qtiia palres nostri, qui Spiritum Dei babuerunt, legis moleslias atqtie dominium. Abundavit auiem
noii fuerimt sub lege. Qiiamdiu enim quis in carne mulliplicala lege, superabundavit vero in omnem
est, id est, Spirittim Dei non habei, dominatur ei carnem, revelala in Christum. Qui veniens restau-
lex. Si auteni tradiderit se gratiae, motitur legi, et rare, qtiaein ccelo, et quoein terra, evangelizavit fidem
facit in illo legem spiritus, morlua carne, quaelegi B his, qui ptoxime et qui longe (Is. LVH, 19; Epltes.
Dei subjecta esse nnn potesl. Quod enim gerebatur, II, 17), id est, peccaloribtis Israel et genlihus. Justi
id etiam nunc geritnr, non enim quia snb lege non eiiiin Israel ex fide, in eaindem fidem vocati sunt.
sumus, cessavit inlerdiclio illa conctipiscentin', et Idem namque spirilus , eadem fides, eadem gratia
non magis aucia esi; sed nos in revelatam gratiam per Chrisium semper dala est. Quorum plenitudi-
concurrimus per fidern, cdocli a Doniino, opits legis nem veniens, remoio lcgis velamine, omni genti
de ejus misericordia poslulare ci dicere : Fial vo- largitus est, quae modo, non genere a fuluris diffe-
luntas tua : El, Libera nos a mulo (Mattk. vi, 10,13). rebant. Aliter enim numquam fuit semen Abrahae.
Illi anteni in non revelatani per eamdem fidem Quod si quisquam praeter fidemjuslificatusest: lilius
coacti metutnorlis, quamminislra legeparatogladio Abrahae non fuit. Qitoniam filius Abrahae dici non
intentari videbant. Lex data esl, donec venirel se- potest, si ex lege, et non sicut Abraham, ex fide
meu, cui promissum est etevangelizare fidem. Anlea justificalus est. Ab eadem nanique itnagine gratiae
vero, lex cogebat in fide; qttasi sine lege non possit et spiritus, in eamdem transisse Ecclesiam, docet
exprimi fides, ad exqiiirendam Dei graiiam,eo quod Aposiolus, dicens : Nos aulem omnes, revelala facie
pcccatum virtulem uon baberet. Data vero lege, gloriam Dei speculantes,in eamdemimaginemcommu-
passiones quic per legem snnt, operabantur in mem- C tamur, a claritale in clatitatcm (II Cot. m, 18). Dicit
bris nostris, urgentes in peccatum, ut vel nccessi- et anle passionem Domini gloriam fuisse, et negat
lale, urgerenlnr in lide,quoe iinplorarel graliam ex lege excludi, id est, cxprimi, prodttci, effici po-
Dei in auxilio toleranliae. Cuslodiam carceris passi tuisse. Unde, manifeslum est, ex fide fuisse. Ubi
sumus, lege minante inorlem, el undiqueversttm ergo, inquit, glotiatio? Exclusa est. Per quam legem?
insuperabili muro ambieutem , cujus ambitus sola El numquid opetum? Non; sed pet legemfidei(Rom.
una jantta fuit gratia. Iluic januoecttstos, fides prae- III, 27, 28). Quid enini Sctipluta dicil? Ctedidil
sidcbal .•ut nemo illum carcerem effngerei, nisi cui Abtaham Deo, et reputatum est ei in justitiam (liom.
fides aperuisset; et qui hanc jaiiitam non pulsaret, iv, 5). Ad gloriam ex eadem gloria transivimtis:
intia sepla lcgis morerettir. Legcm paedagogumpassi quac non ftiit ex lege. Si ex operibus fuit, habet
siinius, qui nos cogeret studere fidei, qni nos coge- gloriam, sed iton ad Deum. Etenim impossibile est,
ret in Christo. Dieit enim Apostolus, proplerea da- sine gratia Dei, habere aliquam gloriam. Una est
lam legem, ut noscustodia sua coticluderet in lidem, enim gloria, et nno genere semper fuil. Nenio enim
qnanliim futurum erat revelari in Cbtisto, qui esl vicit, nisi ctii Detis vicerit, qttod non est ex lege :
linis legis.quo vixerunt omnes, qui fidem gratiac sed qui fecerit. In fidem aiitem, Deus infirmum facit
Dei ex(|uisiernnt. Prius, inqtiil, quain venirel ftdes, D adversarium noslrum. Proplerea, qui gloriatur, in
sub lege cusiodiebamur, conclusi in fidem, quam Dominoglorietur (I Cor. I, 51). Si enim quod vinei-
futurtim erat revelari. Lex iUique pwdagogus nosier mus, nostrum non est: non est ex operibus, sed ex
fuit in Cliristo (Gal. m, 24): ut ex fide justificemiir. fide. Nihil est igitur quod ex nobis gloriemur. Nihil
Lex, inquam , u fides erat deinonstralrix. Sed dicel enim habemus, quod non accepimus. Si sumus, cx
qnis : si in utililate flJei data est lex , cur non ab Deo sumus : ul magniludo virtutis sit Dci, et uon
origine seminis Abrabae, siquidem juge fuit?Re- ex nobis. Omiie opus nostrum, fides est. Qnaequanla
vera , juge fuil. Jugis et fides, ut genitrix filio- fuerit, laiilitm Deus operatur in nobis. Cum in boc
rum Abrahae. Jugis el lex, per dignoscentiam gloriatur Salomon fuisse non ex homine; sed ex
boni et mali. Scd posl promissionem filiorum Dei dono esse hominis contineiiiia : Cum scivi, itt-
Abrahse,muliiplicalis eis secundum carnem, iiiulti- quil, quia aiiter nonpossum esse continens, nisi Deus
erat et semen Abralise, quod non esl ei dederit. Et hoc ipsum erat saptentim,scire, cujus hoc
plicandum
* Fidei.
27 tlCHONH AFRi 28
donumesset. Adii Dominitm,et deptecalitssiim (Sap. jA f/nodloculus sum (II Cot. iv, 13). Eumdem spiritttm
vin, 21). Judicio Saloinonis credendtim esl, non ex lidei , dixit habiiisse cumdem , qui dixit: Ctedidi
operibtis, scd cx graiia Dei, flmneSjUslificalos,qui propterquod loculussttm (Ps. cxv, 1): el id coiifirnial,
scierunt opiis legis a Deo implendum , quo possint diccns: Etnos credimus;ideoqneel loquimur.Dicendo:
gloriari. Dicit aUlem AposloliiS: Ut omnis caro nbh Elnos, ostenditet illos eodeni spiritu fidei eredidisse.
glorietur in conspectuDei (I Cor. i, 29). Mali omni- Undc manifesiuin est, quia hacc jiMi non ex lege,
modo, qtiod Deiiin non cngnovetUnt : justi, quod sed spiritu fidci semper hatiueruiit. Quidquid per
non siium, sed Dei sint opus. Inutilia, inquit, etab- Dominum venil, plenitudo est, cujus pars fuit per
jecta elegit Deu», quw non sunt:utea, qumsunt, eumdcm. Sicut parvulus, qui cum nibil minus babcat
cvacuttrentur, ul non glotietut in conspectuDei omniS a viro, lamen vir non est, et per iticreinenta non
caro. Ex ipso autemvosestisin ChristoJesu,qui facltts iiovoriim, sed eorumdem membrorum, in cum venit
es: robls sapien!iua Deo, et jnstitia, et sanctimonid, plenitudo corporis, ul sii pcrfecius, idem tamen qui
el tedemplio : nt secuiidiimqttod scriptum est : Qui fuerat parvtiltts. Revera non erat in onmibus Spiri-
glotiaiut, in Dominogtotielut (Ibid., 28-50). El ite- lus sanctus ante passionem Domin:; sed in illis t|ui
riini : Gtatia eslis salrati per fidem, et hoc nonex vo- pcr ipsiim prxsentem credebanl, ut ipso victore, et
bis (Ephes. n, 8). Dei donum est, non ex operibus, B J cuncta perficiente, signati perficereniur. Nam justi,
ne forle qnis gloriclur ; ipstus enim sumus fignien- quos bic invenit, babiiernnl Spirituni sanctum , ut
liim, creati in Clirisio. Sic inilla caro aliquando cx Simcon et Naibanael, et Zacbarias, el Elisabetb, ct
lege, id esl cx opcribtts jttstiiicaii potesl, ut omnis Anna vidua filia Pbanuel. Promissio a legc separata
ju>tus ex Deo gloriam babcret. Esl aliud, quod est; neque cuin sit diveisa , iinmisceri polest. Non
nenio glorietur in conspeclu Dei : Deus enim sic condttio inlirmal proinissioueni; cogimur atilcm nos
suis operatur, ul sit qtiod et diiuitlat : Nemo est loqui ea, quai; sinc igne doloris audire non possu-
enim ntundusa sorde, nec si vnius diei sit vita ejus mus. Dicunt etiim quidam, qui promissiomimfnmi-
(Job. xiv, 4). Et David dicit : Non introeasin judi- laiein, ct qiuc ex lege esl, transgressionem nesciunt:
cium cum servo luo , quoniam non justificabitur in protnisissequidein DeumAbrabx, omues genlcs (sed
conspeclutuooinnis vivens(Ps. CXLII,2). ElSaloinon salvo liliero arbitrio), si legetii cnsiodisseiit. Et si
in dedicatione lempli: Non esl, inqtiit, homoqtiinon peiicula imperiliaequorumdamjusiorum salute pa-
peceuvit(111Reg. vnt, 40). Et ilerunl : Tibi solideli- tefacere prodest; sed cum de Deo omuipoteiite sermo
qui (Ps. L, 6). Qnis eiiiin gloriabiiur eastum se lla- esl, moderari dicenda dcbemus, ne silenda reputando
bere cor? Aut qttis gloriabitur, mtindnrii esse a menioremtis, et ex ore nostro, aliena licet, atidian-
peccato? Pariiin fuit de corde caslo, id est, a cogi- C ( lur. Quare ciim tremore loquentes, sua cuiqtie peri-
tationibus, nisi et a peccalo se mundum nemo glo- cula consideranda relinquamiis. Manife.<>liim est,
riarelur. Omnis victoria non ex operibus, sed Dei praseisse Deiini, fuluros de libero arbitrio, quos
miseraiione conceditur, sicut scripluiii est: Qtti te Abrahai promisit, atit rion futtin s. Aliertimest dno-
coronal in misetaiioneet miseticorilia(Ps. eiv, 4). Et rnni : si fiiiuriis , linila quaislio cst; si non fnluros,
mater mariyrum lilio stio sic dicil : Ui illa miseta- Hfidelis Deus non proinilierel. Aut si lioe est sla-
tione cnm fratribns tuis te recipiam (II Machab. vn, tuiiimapud Deum, lunc [iromissosdare, si promissi
29). Justi atilem perfecerunl voluntatem Dei volo vcllenl: prolecto dicerel, ne servus ejns ac ci edens,
atque conatn, qui nitunliir cl coiicupiscunl Deoser- quia, quod promisit, potens est et facere , ludilica-
vire, non lanien in leye. Quaesi jusiificas>et,omnes reiur Abrabam. Fromissio aiilem illa est, qiuc nihil
justi unius cssent merili, quia parem de omiiibus conditionis incurrit. Sin minus; nec promissio est
exigil observaiionem : sin minus, operaretur niale- (irma, nec fides inlcgra.Quid eiiimstabilc reiuaiicbit
diclio : si aiileni disparis erat meriti, quis quan- in Dei promissione, aut in Abrahac fide, si id, quocl
linn crcdidil silii dari, lanltiin gratiae Dei miserentis proiuissum cl creditum esl, in eoium, qili pioinissi
accepit, Iraiisfurmaiiisa gloiia in gloriatri, sicut a stint, peiidcret arbitrio? Ergo ct Deiisalienum pro-
Dei spiritti, id csl, ex eodcm in eumdem? Tale est D misil, el Abraliatn iiicante credidit. Ul ([tiid eiiani
enim , quia post Chiislnin fidcS dala cst: qualc, ipsa promissio, debiium postmoduiii facia est, di-
quia Spirilus sanctus, ciini scniper omncs piophctx cente Deo : Beiitdkentur in le omncsgcn'.eslerrw, pro
et justi eodetti spiritu vixerunt. Non eniin aliier vi- eo quod audisiivocemmeam,el non pcpcrcislifilio ttto
verc potttertint, quain spirittt fidei. Qtiotqitot enim dileclo ptopler me (Gen. xxn, 1S)? Neque autem cx
sub Iege fiteriint, occisi stuit. Qnia liltcta occidil, Itis, (juibuslacile est, ctadvcrsnm Abrahacineriltim
sp'ritns aulem viviftca!(II Cot. iu, 6). Et lamen dicil libcri atbitrii (alumnia sircpcrc; cliam post mor-
Doniinus de endctii Spirilu : Nki cgo abieto, ille non tem ijisitis Ahrahx, debilorcm se ipsius corifir-
vcniet (Joan. xvi, 7), cuin et Apostolisjani dedisset mal Detis , cl propler cum , se factuifim, quod
eumdem spiiitum. Apostolus autem dicit, eiitndcm ejus fllio proiniiteb.it, dicens : Ero tccuiii , el
spirittim aputl anliquos fnisse : Ilabcutcsaulem eum- benedicam te. Tibi enim et seinini luo dubo tet-
dem spiritum fidei, sicittscriptumest: Credidiptoptet tam hanc , el staiuam jtttationcm memri, quam ;'i(-

* Abas, fideles.
29 LIBER DE SEPTEM REGULIS. 30
ruvi Abrahwpatri luo, el muliiplicubosementuumsie-- A qu?a animam non miscuit votuniaii Dei. Displicet
ul stellas cwli, el dabotibi ct seminilito omnes genless illi, quod Deus voluit. Elenim volunlale malus esi,
lerrm, pro eo quod audivit Abrahampater tuus vocem i qui necessitate bonus est. Lex operi impedimenlum
meam(Gen, xxvt, 3-5). Ecce firmalum esl debiium1 est, non voluntali. Non est conjiinctus Deo, qui si
Abrahae.Nnn enim potuit per libcrum arbitrium,, mali poenanon esset, maliiinsequeretur. Nec votun-
post mortem amillere, quod vivus meruerat; no- tatem Dei facit , qtti gemit quod non suani faciat.
lnerunt autem genies credere. Quid facict Abraham,, Non est misericors, qui limet esse crudelis. Sub
cui debetur? qtiomodo accipict fidei ei lcntaiioniss lege esl, scrvtts esl. Non furlum odit , sed pcenam
suaedebitum, cujus debere Deo secttrus fuit? Cuii metitit. Fureiur aulem necesse est, persuastis et
si diclum est : Dabo quod ptomisi , et teddam quodl viclus, qni camalis est suli virtuie peccali, Spiri-
jutavi(Ibid., 4) : si volucrint gentes, noncrederet, , tum Dei non hubcns. Qui autem amat bonum, imago
sed exspectaret fortuilum. Si conditione opus est, , Deiest, fide Dominicavivit, ct hwtes , jam non est
cum operario esse debet, non cuni mercede. Opera- ancillw filiiis(Gal. iv , 50, 51) , qui accepit legem in
rius enim potcst velle accipere aul nolle, npn mcr- limote; sed itbetw, secundum Isaac, qui non accepil
ces reddi aul IIORrcddi. Omnes cnim genles ini Spirilum servitutis in timote: sed adoptionem filio-
mercedem fidei dataesunt Abrahae, sicut Deusdicit:: B tttm , clamantemAbbapatet (Rom. vin, 15). Qtii di-
Metceslua multa est ( Gen. xv, 1). Non enim si fu- ligit Deum, iion timet serviliter. Scriptum est, ti-
liiri essent, et non quia fuluri erant; promisit. mor enim servilis, cum odio est disciplinae. Filii
Quia non propter fideniAbrabae, placuit Deo, salvas> autem ctim bonore patris. Aliud esliimere ex lcge,
fore omncs gcntes : quas non modo anle fidemi aliud pro veneratione tremendae Dei inajpsiatis.
Abraliae,sed anie mundiconsiituiionempossedit.Sed1 Ejusmodisimilcs sunl patri suo, qni in coelis: com-
quoesivitfidelem, cui id donaret, ex quo essei, cuii memorati et docli amant bonum , nderuut malum.
id futurum staiuerat. Abrabam ergo non id meiuit, Sine lege suni, liberi stint , ipsi promissi sunt: non
iit essent, qui futuri eranl, quos Deus elegerat, et ipsi dicitur : Si me audietitis, potcst eienim andire :
conformes imaginis filii sui fttturos esse praeviderat. numquid conveniet in enm, quem Deus nnndum
In Genesi namque de pracscientia Dei omnes gentes> praevidit audiiurum? Et jusli quidem , quos Deus
Abrahoe promissas , Scriplura testalur, dicens : prwsciit(Ibid., 29), sunt in ista lcge.Dicititr et ipsis:
Abtaliumautem fiensfiet, et etil in gentemmagnamel1 si me aiidicritis; sed alia causa, non quia possunl non
mttllamet benedicenlutin eo omnesgentestertw(Gen. audire : sed ul semper sollicili sinlstui' salutis, et
xxvi, 10). Sciebat etiam quia disponcbal Abrahami cerii exitus sui. Non enim securus est umtsquisque
(iiiissuis , ct domiii suaepost se , ul custodianl viasi 'C ex numeiose esse praesnlnruni , Apostolo dicenle :
Domini, facere jusliliam el judicitim, ul superdticat Ne ipse reprobusfiam (I Cor. ix, 27). Non esl crgo
Deus in Abrabam quaxumipie loculus cst ad eum. illis , irae operalrix ista lex, sed fidei exercilitiin ,
laveninmsaiitem et eonditiones, ut: Si me audie- (|iio jugiter Deigraliam qtiaeranllaboranles , ut pcr-
ritis , cl volueritis.Ubi praescicntia Dei , ubi linniias fieiatnrqtiod in illis Deus pncvidit, ei de libero ar-
promissionis in htijtismndi condiiionibus? Dixil bilrio fuerint in vitamdesiinati. Alias impossibiicest
eliam Apostolus, propterea ex fide, et non ex tege, non audire etim, quem Deus auditnruin praevidit,
datam esse promissionem, ttt fitma essel promissio promisit *juravit. In qiiain vero partein lcx pioptie
(llom. iv, 16). Lex, inquit, iram opetatut; ubi etiam conveniat, licet uni detur corpori, Doniiniis in
nonesllex, nequettansgtessio (Ibid., 15). Propterea Evangelio declarat ,dicens Apostolis: Si hwc scitis,
ex fide ut secuiidiim graliam fitma esset ptomissio beati estis si (ecerilisea. Non de omnibusdico vobis:
omnisemini. Hecte , «l ftrma essel ptomissio.Adjecit Ego scio, quoselcgi(Joan. xin, 17, 18). Magnabre-
enim , conditionenon est firma. Satis enim stuliiim vitas ostendentis iiuum corpuset separantis. Si cnim
estcredere, in lotum corpus convenire, qttod bi- diceret : Non de omnibus vobis dico ; aut, non de
parlito corpori dicilur. Absit ut his dicat Deus : Si oranibtts dico , non ostenderet iinuin corpus. Nunc
meaudieritis, quos sciebat audiluros, quos anlequam D I autem non de omnibusdico : ostendit quia el si non
faceret, noverat in imagine Dei perseveraturos, de omnibus, de illis lamen dixil. Sicut quis dicat ,
quos et promisit. Non est data conditio, id est Icx, non de lolo te dixi, duo enini corpora mixta sunl,
nisi impiis et peccatoribus : ut atit ad gratiam con- velul unum, et in commune, iinum corptis laudatur
fugiant, atil jusiius puniantur , si irritam fecerint. atil increpatur. Sicut in Exodo, cum qnidam conlra
Ut quid lex ad justos, quibus lex non cst posita , qui vetitiiiu , Sabbaiis exisscl ui inanna colligerct, ait
propitio Deo legem sine lege faciunt, qui serviunt, Dens Moysi: Qttoitsquenon vulth attdire legemmeam
quid ad imaginem et similitudinem Dei et Christi (Exod. xvi, i0)? cum Moyses semper audierit.Qnid
vivunt, qni volentes , boni snnt ? Qni enim sub lege de illa lege dicitnus, qttaeaperie proitiissioni videtnr
esi, metu moriis, non est lalis, misericors, non est adversa?Scriplum est inlsaia: Siine audisses,Israel,
imago Dei. Displicet illi lex : sed limet ultricem, nec essetsicutarena matis nunierus tttus (Isa. XLVIII ,18).
perficere potesl; quod non voto, ged necessilale fa- Ecce increpatur Israel, quod vitio suo non fuerit
ciendum pulat. Tradatur necesse est, propriae vo- faclus sicut arena maris. Sttperesl inielligere, quiasi
luntali; ut voluntas profecto praemiumrecipiat, semper non audierit, semper e>'«uus erit. Et ubl
51 TICHONIIAFRI 32
firmitas promissionum? Sed hoc fit, qttia prius vo- ALJttdicium Domini ad Judam, ut vindicet in Jacob ,
lumus inlelligere, quam credere et fidem rationi secundumvias ejus, et secundumstudia ejus rettibuet
subjicere. Si atitem credamus omnimndoita fieri, ei(Ose. xit, 2) : quia in utero supplantavit fratrem
ul Deus juravit, dabit rationem fides. Quam pcrfi- suum , et in laboribus suis invaluit ad Dettm, et
dnm est ralione quaerere, ct iiitelligimitsfirmitalem invaluit ctini angelo , polens faclus est (Gen. xxv,
majorem 'esse promissiotiutii, quam pulainus infir- 25; Rom. ix , 10). Si autem constat, in Jacob dilec-
inilatcm. Hocenim dictum : Si audisset lsrael, com- tiim coiisummasse , non e-l idem qui in laboribus
memoratio est jusliliae Dei, et conlirmatio promis- invaluit ad Dcutn et supplantator , sed duo in tino
siontim,dispositione Deiquosdam factosad mortem, corpote. Figura est cnim duplicis seminis Abrabae,
quosdam vero ad vitam. Prnpterea, prasentibus id est duorum popnloruiiiin uno utero mairis Ec-
dixil, Si me audissetis: ul manifestum fierel, qttia clesiaeluclaniiutn. Uutts est, secundum elcctionem
quos promisit, ut arenam fuluros , ideo promisit, de pracscicuiiadilcctus : Atter electione suoe vo-
quia praevidiiaudituros. Ante DominunicnimCliris- lunlalis, iuiqtius. Jacob aulem cl Esau , in uno sunt
tum, ciim hoc dictum est,a numquam fuit semen corpore, ex uno semine. Sed quod perspicue duo
Abtuhm,siculatena maris? Quod probare facile est. procreati sunt: oslensio est ditorum populoruin. El
Primuin , quia in Christo protnisit hanc mulliludi- Ili ne quis ptitaret, ita perspictte fore separaios duos
nem : Nonin seminibusquasiin multis , sed r/uasi in populos : ostensum cst, ambos in uno corpore fu-
vno, el scmini tuo, quod esl Chtistus (Gal. 111,16). luros in Jacob , qui et dilcclus vocatus est, et fra-
Deinde , quia omnes gemes promisit, quod ante tris supplantator expressus. Ilaque in dtiobus quan-
Chtistum fieri non potuit. Et si fuit anle Doininum lilas expressa cst, non quaiitas separationis.
numeriis (ilioruiiiIsrael sicul arena inaris : sed cum C;c(cniiii, ambo qui separati sunt in uno fuluri,
falsis fratribus, quinon sunl filiiAbrahae.Nonenim, atileqnam dividunlur, oslcnsi stint. Et Isaac, venit,
qtiia omnes ex Abraham , omnes filii Abrahae; aul inquit, frater tuns cum dolo, et accepitbenedictionem
qnia Israel, omncs Israel. Sicut Apostoltts, cum se tttam (Gen. xxv», 55). Nisi ila locutio mystica sil,
Anathemaop'.atetesse ptoIstael(Rom. ix, 3), qtioruni brevilcr oslendentis duo in iino corpore : nonne
essel (iltoriimadoptio et teslainenla , osiendit, non contra rationem est, ut benedictionemin proximum
esse cujiismodi lilios Abraboc, sed de affcctu carna- dolose acceperit, Scriptura dicente : Qui non jura-
lis necessiliidiiiisdolere, qtiod e.x ipso numero non vit proximoin dolo; isle accipie!bencdictionemaDo-
essent. Non qtiodpromissio Dei excidisset, dicens : mino (Psni. xxin , 4)? Nuniquam auleni Jacob, id
Non lainenexcidit sermo Dei, non enim omnes, qtii est Ecclesia vcnit ad bsnediclionein, non comitanle
sttnl ex Istael, hi sunl Istael, neque quia sunt semenC dolo , id est, falsis frairibus. Sed non , quia inno-
Abtaltw,omnes filii sunt: sed in Isaac vocabituttibi centia et dnltissimul veniunt ad benedictionem, si-
semen: id est , non qui snnt filii catnis, hi sunt filii i>iII
1 benedicunlur : quia c;«i potesi'capete, capial
Dei : scd filii promisshnisdeputanlutin semen(Ibid., (Matth. xix , 12), elunumseinen pro qualitate terrae,
0-8). Ergo in antiqua mutlilndine non fuil Abraliae provenii. Non est autem conlraritim , quod malum
semeii : ni>i illis, r.ui sccundiim Isaac fidei et pro- fralriim videlur supplanlasse, quia non dixit : In
missionis filii eranl. Etiam boc exempliim indncit : utcto snpptantavitEsau, sed (taltemsuum. Esau au-
Si ftictil nuinerusfiliotum Israel, sicut arena matis : lem , ubique signtim est, et nomen malorum : Ja-
reliquiwliberabunlur, id esl, exiguum (Isa. x, 12: cob auicm , tilrornmque : illa ralione , qitod pars
Ose. i, 10). Et, nisi Dominussabaoth reliquissetno- mala simulet se Jacob , et sine dubio , uno nomine:
bis semen, sicut Sodoiua essemus (Isa. i, 9). Ipsac pars autem bona , non poiest se simulare Esau. Est
reliquiae fueruni semen Abrabae: ne omnis Judaa , hoc nomen malorum tanium : illud vero bipaitiinm.
ut Sodomaesset. ltcrtim ciiin assereret, nnmqiiam C:i'teruin de libero arhitrio, nec Jacob omne semen
Dcuinhaereditalemsttam retiquisse : sed sicut inad- bonum , nec Esau ornne maluni , sed cx utroque
ventti Domini, pars Israel salta facta est : ita sem- utrumque. Ex Abrahamita bipartitum semen osten-
per fuisse. Quid, inquit, dicit responsumdivinum?D sum est. Naium est unum ex ancilla in figura(Gat.
Rtiiqiti mihi septem millia vivorum,qui non cutvave- iv , 12) ': ut ostenderetur etiam servos fuluros cx
runt genu ante Bahal (111Reg. XVIII, 19 ; Rom. xi, Abrabam , etrecessil cum sua malre. Postquam vero
4). Sic ntinc reliquiac secundum eleclionem salvoe recessit, inventum est in alteritis semine , quod cst
facte sunl, diceudo : Si nunc in hoc lempore : ex libera, quod est ex Israel ,qui accepii legeni in
ostendit et ante sic factum in Israel, ut reliquiac, id nionlc Sina,quodestAgar in serviiuie generans. Illic
esl, modicumsalvum (ierel. Si autcin , nec lidcs , in eodem populo secundum Isaac ex libera promis-
neeraiio persiiadel (idei, qui proniissus fnerat, dic- sionis filii, id esi, sancti ci fideles mulii procreati
ttim esse : Si meattdisses, Istael; esset sicut atena1 sunt. Separalis itaque a credentibtis figtirisIsraelet
ntatis numetustuus (Isa. XLVIII , 18). Et Jacob , quii Esau , in uno poptilo totum postmodumprovenit.
aiilequani nascerelur , datus est : idem libero arbi- Illic ab oiigineutrumquetestamenmm Agaret Isaac;
trio postmoduin reprobatus est. Sicut Osee dicit : sed pro lemporealterum sub alterius riominedeliluit

* Numqm^
53 IJBF.R DE SEPTEM REGULIS. 34
eldeliiescit, quia neque revelalonovoquicscii veitts A nuiic est per orbem Ecclesiam assumerel, aut in
generando. Non ergo dixit, Agar, quw iit servitulem untitn membrum, totuni corpus, ut in Salomone.
generani. Oporlet auiein simtil ambos crescere us- Sed boc non minus occullum est, quam caetera, quae
que ad messem. Sicut ergo lunc sub professione ve- non solum specie verbi, sed etiam muliiformi nar-
teris Testamenti latuit novum , id est, gratia, quod raiione occultanlur. Quamobrem, Dei gratia in
secuiidum Isaac promissionis filios geueraret ex li- auxilium postulaia; claborandum nobis est, utspi-
bera, quod in Cltrislo revelaltim est : ita et nunc ritus mulliplicet ingressus legendi, cloquiunique
obtinente nova , non desunt servitutis filii generanle subiile, quod ad impedimenlum iiilellectus, speciei
Agar, quod in Chrislo revelabitur. Confirmat Apo- gentis, aul generi speciem inserit : genusspecies ite
siolus , id nunc qtioqne inler fralres geri, quod tunc sil, f.icile possit videri. Dtim enim speciem uarral,
inler illos gerebatur, dicens : Vos autem, ftattes se- ita in genus transit, ut transilus non statim liquido
cundumIsaac, ptomissionisfilii estis. Sed sicut tunc , appareat: sed talia transiens ponit verba, quoein
qui secundum catnem natus est, petsequebatut spiti- utrumque conveniant, doncc paulatim speciei modum
tttalcm, ita et nunc (Ibid. 28, 29). Et necessario1 excedal, et Iransitiis dilucidet, cum, quac a specie
addidit, sed quid dicit Sctiplura? Expelle ancillam cceperant, nonnisi in genus convenerint, et eodein
el fiitum ejus : non etiim coltmtes erit filius ancillw , B modo genus relinquit, in speciem rediens. Aliquando
filio libcrw (Ibid., 50). Quod aulem dixit, sicut tunc; autem a specie in genus non supradicto inodo re-
petsequebatut; ita et nunc , non est inane. Aposto- vertilur. Aliquando supradicto modo Iransil, el evi-
lus enim interprelatusest petsequebatur. Nam Scrip- denter revertitur simili ordinis varietale : aut a
tura dicit : LudebatIsmael cum Isaac (Gen. xxi, 9). specie in genus, aut a genere in speciem, finit narra-
Numquid fratres, qui circumcisiones Galalis praedi- tionem. Aliqtiando redit ex hoc in illud non semel:
cebat, aperte illos, et non per lusum , id est, sinei el omnis narralio nec speciem excedii, nec genus
indicio persecutionis insequebatur? Sicul ergo dei praelerit, in utrumque conveniens. Hax varielas
genere ludendi persectitoreni dixil: ita et istos , quii translaiionis etordinisexigit fidem,quaegratiam Dei
Filios Dei, veltit per communem utililatem, id esl, i quaerat. Sic Dominus per Ezechielem loquitur, et re-
disciplinam legis, a Chrislo separare, et matri snae ' gibtis eorum ,
qui ab Hierusalem capli et dispersi
Agar , filios mililanl. Alia cnim non est causa, qua1 fuerant, genlium jungit adventum, et in terra, quam
filii diaboli irrepant, ad explorandam libertatem1 Palres nosiri possederunt,exprimitmiiiidiim.Septem
noslram , et siimilent se fraires, et in Paradiso nos- enim genles Abrahae promissa1, (igura sunl omnium
tro velut Dei iilios ludere : quam de subacta liber- genlium. Faclus est, inquil, ad me setmo Domini,
taie (iliorumDei glorientur, qui portabunl judicium,, C ( dicens : Fili Iwminis, domus Istael habitaverunt in
qualescumque illi fuerinl, qui omnem sanctum per- terra, et polluerunt illam in via sua, et in idtlis sttis
secuii sunt, qui prophetas occiderunt, qui semperr el peccatis : secundumimmunditiammcnslruatmfacta
Spiritui sancto restiterunt; inimici crucis Cbristi,> esl via eorumanle faciem meam. Et effudi iram meam
negantes Christum in carne, dum ejus membra» snper eos, etdispersi illos inter nationes, qtias ingressi
oderunt, corpus peccati, filii exlerminii, ministe- sunt, et polluetunt iltic nomen meum sanctum : dum
rium facinoris, qui veniunt secundum operationemti dicunt ipsi, populus Domini hi, el de tctta tua egtessi
Satanae in omni virlule , signis et prodigiis , spiri- sunl : et peperci illis, ptopter nomen tuum sanctum,
lualia nequitiae in coeleslibus : quos Dominus Cbris- quodpollttetunt domus Istael in nationibus, in quas
lus, quem in carne persequuntur, inierficiet spiriluu ingtessi sunt illic. Ptoptet hoc, dic domuiIstael: Hmc
oris sui, et destruet manifestalione advenlus sui. dicit Dominus : Non vobis ego (acio , domus Istael :
Temptis est enim , quod haccnon a ministeriis , sedd sed ptoptet nomen sanclum quod polluistis in nalio-
aperte dicantur, imminente discessione, quod estit nibus, in medio quatum ingtessi estis. lllic incipit
revelatio hominis peccati, discedente Lot a Sodomis. >• jtingere genus: Et sanclificabonomen meum,sanclum
REGULAIV. illud magnum, quod pollulum est inter naliones, quod
De specie et genere. ] polluistis in medio earum, el scient genles, quoniam
P
Lttx allata Ezecltiel, capp. xxvri et xxxn et xxxvi ti ego sumDominus,qui sanclificaborinvobis ante oculos
et xxxvn, Isai. xm et xxiv, Hierem. xxv. eorutn, et accipiam vos de gentibus, et congtegabo vos
De specie et genere loquimur, non secundum vir- ex omnibus terris, el ir.ducainvos in terram vestram.
tulem Rhetoricam humanae sapienliae , quam qui ii Apeiteexcedit spcciem:Elaspergamvos atjitamunda,
magis omuibus poluit, locutus non est, ne crucemn el mundabiminiab omnibussimulacris vestris, el mun-
Chrisli fecisset inanein, si auxilio atque ornamento ,o dabo vos, el dabo vobiscot novum, et spititum novum
sermonis, ut falsiias, indiguisset. Sed loqtiimur se->- dabo in vos, et aufetam e.orlapideum de carne veslra:
cundum inysleria ccelestis sapientiae magisterio Spi-i- et dabo vobiscarneum, el spiritum meum dabo in vos,
ritus sancti. Qui in quod veritatis prelium fidcni n el faciam, ut in justitiis meis ambulelis, et judicia
constituerit myslerii, narravitin speciem genus abs- >- mea custodiatis , et operemini. Et habitabitis in
condens, ut in veterem llierusalem, totain, quae ae terra quam dedi patribus vesttis. Et eritis mihi in po-
a Mysteriis.
35 TICIIONIIAFRI 56
pulum, el ego eto vobis in Deum, et mundabovos ex A i Eremum figuram fuisse populi deserti, in quo
omnibus immunditiis vesltis (Ezech. xxxvi, 17, 28). Ecclesia nunc esse, manifcstalur : et quod iidem
Altingit speciem, non (amen rclinquens genus : El mati quamvis una cum populo Dei ex genlibus revo-
tocabo ttiticum, el multiplicaboiltud : et non daboin ccntur in terram Israel, tamen in terra non sint.
vos famem, et mulliplicaboftuctum ligni, et qnmna- Vivoego,dichDominus, siresponderovobis,etsiascen-
scunlut in agro : ut non accipiatis ullra opprobrium detil in cor vesttum hoc, el non eril, quemadmodum
fatnis, in nationibus, el renitniscemini vias vesltas dicitisvos. Etimtts sicut gentes, el sicitl tribus terrw,
pessintas, cogitationesvesltasnon bonas, et nonodielis ul serviamus lignis et lapidibus.Vivo ego, dicit Do-
eas ante faciem eotum in iniquitalibusvesttis, el in minus, nisiin manu forti et btachio excelso,et in ita
abominationibuseotum. Non propter vos, ego facio, effusa tegnabo supet vos, et educam vos de pqpuliset
dicil Dominus. Nolum est vobis, confundiminiel re- tecipiam vos de regionibus,in quibus dispers) estis in
vettimini de viis vesttis, domus Istael. Hwc dicit manu forti et btachio excelso,etiraeffusa, et adducqm
Adonai Dominus : In die, qua mundabovos ab omni- vosin deserlunt ponutqrum, el disputaboad vos facie
bus iniquilatibusvesttis, el inebriati faciam civitates, ad faciem : quemadmodumdisputavi ad palres veslros
in figura lertm Judw, qnw bellis vastala fuetat, cole- in deserto letrm Mggpli, sic judicabo vos, dicit Domi-
titt, ptopter quod fuit exletminata sub oculis omnis B ] nus, el redigam vos sub virga meq, et inducam yos in
prwleteuntis. Et dkenl, Terta illa, quwfttetat exletmi- a numero, et eligam impios de vobiset desertotes :
nata, facla eslsicul hottits deliciatum, et civitales de- quoniamex transinigtationeeorum educam eos, et iu
settot el exleiininalwel demolitw,munitmconsederunl. tettam Israel non inlrabunt, et cognoscejis,quia ego
Et scicnl genies, qnwcumquedetetictw fuetinl in cit- sum Dominus (Ezech. xx, 31,58).
cutlu veslto, quoniam ego sum Dominus. Mdificavi Ilem 11IIcaptivitati monlium Israel promiltit Deus
deinoiilas,el planlavi extetminatas : quia ego Domittus uherlaiem, et muliiplicalionem populorum usque in
loculus sum et feci (Ibid. 29, 38). fmem : Qttoniam, inquit, dederunt tetram tuam sibi
Apostolns quoque ingressii Jacob promissum esse in possessionemctimjucunditale inhonqrantesanimas,
inlroituin gentiiim , sic interprctalur dicens, Donec atque exterminaveruntin vastqtionem: propterea,pro-
plenitudo gentiitm inltet, el sic omnis Istael salva- phela super tertam Israel, et dic monlibuset collibus,
bilur, sicut scriplum esl: Venieta Sion, qui libetel el el rivis et nemoribus: Hwc dicit Dominus : Ecct ego
auferat impietates ab Jacob (Rom. xi, 25, 26). Et in zelo meo, el in ira mea locutus sum, propter qttod
eodem genere loculionis redit in speciem, dicens : opprobrium genlium porlatis. Ecce igo levabomanum
Seeundum Evangetittmquidem inimici propter vos. meam super nationes, qum sunt in circuitu veslro. Hi
Item in Ezechieie incipit ab specie, quae conveniat IC injuriam suam accipient : vestri auten) montes, Israel,
elin genus, et finit in solo genere, ostendens, tcr- uvam et fructum veslrum manducabil populus meus,
ram palrum mundi esse possessionem : Hwc dicil qui appropinqital venire. Quia ecceego supet vos, et
Donitnus: Ecce ego accipiam omnem doinumlstuel colemini, et seminabimini: el mulliplicabo supet vos
de medio gentium, in quas ingtessi sunl illic, el con- tolam dontum Israel usque in finem, et habitabunlur
gregabo eos ab omnibusqui sitnl in citcuitu eotum, et civitates,el quwdesolatw erant, mdificabunlur(Ezech.
inducam eos in lettam Istael, et princeps unus erit xxxvi, 5,10). Item illic velut in novissima resurrcc-
eorum. Et non erunl ullra in duas gentes, nec divi- lione, prima significalur : Loculus est, inquit, ad me,
dentiit ulltu in duo tegna : ne coiitaminentutadhuc in dicens: Fili hominis,ossahmc, omnisdomushtaelest.
simulacris suis. El liberaboeos ab omnibusiniquita- Ipsi dicunt: Arida factq sunt ossa nostra,interiit spes
libus eotunt, quibuspeccavetunt in eis, et emundabo noslra, exspiravimus.Propletea ptopheta et dic : Hmc
eos, et etunt mittiin populum, cl cgo Dominusero illis dicit Dominus: Ecce ego apetiam monumentaveslra,
in Deum (Ezech. xxxvn, 21,25). et educamvos de mbnumentisvestris , et inducam vos
Aperte transit in genns : Et servus mcns David in lertam Istael, el sciqtifi,qui$ ego Dominus, cum
princeps in medio eorum etil, Pastot unus omnium, aperiam sepulcravestra, et educam $e monumenlispo-
qui in ptwceplistnets ambulabunt, et judicia mea cu- D pulum meum, el dabo spirilum meum \n vos, el vi-
slodienl, et facientea, elinhabilabunlin letra sua, quam• vetis : et ponam vos super letram vestram, et scielis
egodedi servomeo Jacob, ubi habilavertmlpaltes eo- quia ego sum Dominus(Ezech. xxxvu, 11,14).
titm, et habitabunt in ea ipsi, et David servus meus; Numquid perspicue, cum resurrexerimus, lunc
princcps eorum in swcula, el disponam illis testa- scietnus Dominum, et non ntmc.cum per bapiismum
mentttmpttcis, el testamentummlernumerit cum illis. resurgimus? Aut mortui poterunt dicere : Arida
Et ponain sancta mea in medioeorum in smcuta, el facta sunl ossa nostra(lbid., 11), ut merito mortuis
erit habitatiomea in iltis, etero illis Deus: el ipsi etunt' id promissum esse credamus ? Quid enim est sacra-
mihi populus. Etscient genles,quia cgo sum Dominus t menli, ne in ambiguum veniret, aperuit Deus. Nam
qui sanctificoeos,dum sunl sancla in medioeoritm,di- de novissima carnis resurrectione, neminem Chri-
cit Dominus(lbid.,24,28). Item illic egressui disper- stianum credimus dubitare. Et Dominus secundum
siouis Israel, gentium inseritadventum. Joannem has resurrecliones nianifeslat, dicenss

* Invincutit fotieris Vulg. in Ezech. xx, 57.


37 LIBER DE SEPTEM REGULIS. 58
Amen dico vobis : quia, qui vetbum nienm audil, et j^ A Disnimpens disrumpam regnum tuum de mann lua :
ctedil ei, qni misit me, habel vitam wlernqm. el in ju- et dabo illud servoluo. Vetum, in diebus luis non fa-
dicium noit veniel, sed transiet a morte qd vilqm. ciam liwc, propter David potrem luum. De nianu filii
Amen dico vobis, quoniam venit hora el ntpic est, Ini accipiam itlud. Verum omne regnum non accipiant,
quando mottui audient voccm fitii Dei, el qni audie- scepttqin unum dabo filio luo : propler David scrvum
rint, vivent. Sicut enim habet Pater vitain in se : sic meum, el propter Hierusalem civitalem, quam elcgi,
dedit Filio vitamhabere in semelipso. Et potestateni (III Reg. xi, 11, 14). Quid enim prodest David, si
detlil ei el judicium fucere : quia filius Itominisesl propter eum (ilius ejus regnum lerrae conseqnerc-
(Joan. v, 24,27). Jitngit novissimam rcsurrectio- lur, ppelesle perditurus? Quo manifesinm est, cttm
nem : Nolite mirari hoc : quia venit horq, in qua om- Deo esse Siijonionem : cui regnum quidem lerrae
nes, qiti in monumentissunl, audient vocemFilii Dei, ablalum npq e.st propter Pavid, quod et dixcrat :
et exient qui bona fecetunt, in resutreclionem vitm : Atguam in virga l\otninumpeccata ejus : misericor-
qui auicm mala fecerunt , in resuttectionem judicii diatp,qutem meam non auferam ab eo (II Reg.wt, 14).
(Ibid., 28,29). Primo dixit, mortiti qui audietint, vi- Quoij si nrque reprobaius est, neque idolorum cnl-
vent. Secuodo, omnes, quiin nionumenlissunl,exient. lores regniiii) Dei possident : nianifesiuum esi, (i-
Iteio qttod in ttno homine tomm corpus significetur, g]] guram fuissp Eeclesi:« biparlitx, Salomonein, cujcs
itt Regum libro promitlit Dcus David, de Silo:i qiie latitudo cordjs et sapientia, sicut arena maris, cl
dicens : Suscilabo regnum cjus: ipse wdificabil mihi ido|olafria horribilis. Disrumpens,inquit, disruinpiim
domum (II Reg. vn, 15). tegnupi tuiitn de manu tua: verumin diebus tuis non fa-
Convenitint ista : sed excedit speciem, dicens : ciam. pemqnttfiliitttiqccipiamillud. Jugisoperalionis
Et dirigam thronum ejus usque in mternum. Item in esj, disrumpens disrutnpam: sicut benedicensbenedi-
utrumque : Ego ero ei in patrem, el ipse erit mihi in cqm, (iliiiuUipticqitsmulliplkabo setnen luum. Osiendit
filium. Et si veneril injuslilia ejus , arguam eum in eijirn s^emfierfulurum Salomonem in lilio , id est,
virgn hominum, etin arlibus filiotnm liominum; mise- in postepis : ciljus posthinnis Salomonis lempuribus
ricordiam autem meam non auferam ab eo, sicul abs- non aufert Dcqs regniiin, sccundum promissa Pa-
litti, a quibus absluli a conspectu meo, el ftdeiis fiet truiq : sed pomgji jllud usque in ;uternum, ut atife-
domus ejus. Iierum excedit speciem : et regnumejus: rat jugitpr secunduiu idololatriam Salomonis, in
in mternum in conspectu meo, et fidelis fiet domus: Stio peccato pprseveranlis. Alias, quomodo de maiiu
ejus. Iterum excedit specicm : et regnum ejus in: Salomonis disriimpcnsdisrumpii aut non disrunipit,
wlernum in conspectu meo, el lltronus ejus etil con- ^i nnn nunc est Salomon in (iliis bnnus aut nialus?
firmutus usque in wlernutn (lbid., 13, 16). QuodI c( Qupd auteni dicit: Verum, non omne regnum ac-
autem videtur in excessus specie thronum Chrisiii cipip : in specjem rpdi(, incipjens aliam figtiram in
promittere in aelernum, llnonum filii hominis pro-- (ilio Salornopis et seryo. In Jesu Nave quoque sic
miliit, et ila Corpus Cliristi, id est, Ecciesiae.Noni dicit Pomiiius, manifestans in uno homine futiirum
enim propter David promisil Deus regiiaturum Cbri-- corpus osiendit: sed boc loco malum tanlummodo.
slum : cui ante constitulionein mundi promisit banc; Peccavit, inquit, popuits el trcinsgtessusteslamentum,
clariialem. Et per Isaiam sic dicit Deus Chrisio : qtfod disposui qd illas, furati sitnt de anathetnale, mi-
Magnum tibi eril istud : ut vocerispuer meus, et sta- serunt in vasa sua (Jos. VIII,11): citni solus Acliar
luas ttibus Jacob, et Istael dispersionem cometlas.. de tribti Juda id fecisset. Qttod corpqs semper fuiu-
Ecce posui le in testamentumgcneris, in lumen gen-- rum iptelligens Jesus, sic ait, cum eum occiderct :
tium, ttl sis in salutem usque iu novissimum terrwe Exletntinet te Deus skul ct hodie (Ibid., i5). Illud
(Isa. XLIX,6). Quid majus Filio Deivocari puet meus,, atilem inuHo ipagis necessarium est scire : omnes
et Israel dispersionem convertcrc, aut per euiiiii omninp ciyiiaics Israel e|. gentium, vcl provincias
factum esse ipsum Israel et ceelum et lerram, ett quas Scriplura alloquitur, aut in quibus aliquid ge-
quae in eis sunl visibilia et invisibilia? Sed ei dixitt slum refert (igitram e^se Ecclesiae. Ali<|ims quidem
magniini esse, qui Filio Dei inixlus est ex seminee D partis malap lanlutii , aljquas boiuc, aliquas vero
David. Qmnis euim promissio Abraboc et David,, iilriusquc. Et si sinl aliqua , qqac etiam in genies,
ipsa est, ut semen eorum misererelur ei, cujtjs suntt quqe forjs sttiit videantur convenire : in parte ta-
omnia, et csset cobaeres in aplcsnuin : non propterr mcq, quae jnlus est, conyenilur. Qmne corpus ad-
eos regnaret Cbristtis, qui csl omnium rex a Patree yersum, sicnt in Israel cajjijvo, promittitur geiaibus
consiitutus. Qnid diciintis de Salnmonp? cuni Deo o ad peupi rediius. ImpossjbjJe est eiiini legeni lo-
est, an post idnlolatiiain reprobatus est? Si cuin ii qui ei, qui in lege non est : de ep lpqtii, ad ipsum
Deodixerimus : imptiiiilalem sp.ondebiniusidojortjinn tamen nou : et sive alicubi sipe ista occasione non
cultoribus. N»n enim dicit ScriRtpra, pceniieniiam n in Israel specialiler aliepigenas alloquiiur, intus
egisse Salompnem, aut recepissp $apipniiaji). Si au-i- omiiiipodocredendi sqnl : quoniain, eisi eveqiebat
tem reprobaluu) djxcrimu.s : occujrit vpx Dei, quae ? specjaliler qund propliptaliim cst, Ecclesia lamen esl.
dicit, uec terroe quideqi regnum ajuferrp Salpinoni II P!'PP!''9la§dftll'(|uenon qninibusspeciebus 3 convenit.
propter David, sicut scriptum est in libro Itcgum : Nam ct Damascus et Tyrtis el Soor et alise multa
a Al. evenit.
59 TICHONIIAFRI tix
usfjue nunc exstant, quas Deus peniius tolli, nec tA Non erat, inquit, finisgenlilibusillius : cumesset civi-
resliurari dixerat. In alienigenis aiilem civitalibus tas unius gentis. Et iterum :
Multiplicasti mercatus
Ecclesiam conveniri apertum cst in Ezecliiele, cui tuos super aslra cmli, id est, Ecclesiam. Et ilcruiii :
cum Dominus dicerel, pracdicere interilum in Tbe-
Super quem non venit maliiia lua semper? Numquid
man, quae est Esau, el in Dagon, quod est idolum potuil uniuscivitatis malitia, stiper nmnem hominem,
allopbylorum, intellexit parabotam essc adversnm aut semper venisse, nisi iltius, quam Cain fratris
Hierusalem et templum. Facttis ett, inqtiit, sermo sanguine fnndavil nomine filii sui, id
esi, posieriia-
Dominiad me, dicens : Fili hominis,confinna faciem lis? Manifestius adliuc docct
Prophela, Ecclesiam
tuam super Theman, respice in Dagon, propheta in esse Ninive. Et exlendet,
inquit, manumsuamin Aqui-
silvam summamNages : Audi verbum Domini. Hmc lonem (id est, populum solis alienum adversus Mc-
dicil Dominus : Ecce, ego incendam in le ignem, el ridianum) et perdet
Assyrium(Soph. n, 13). Et illud :
comedet in le omnelignum viride, et omne lignum iVintwe,exterminiumsine aqua in dcsertum: el
pascen-
aridum. Non exstinguelurflamma incensa el cumbure- tur in medio
ejus greges, omnesbestimterrm et came-
tur in ea omnisfaciesa subsolanousqueadaquilonem,ut teonti, el hirci in
laqueatibusejus cubabunt,et bestiw
cognoscalomniscaro, quia egoDominussuccendiillud, vocemdabunt in fossis ejus, el cotvi in porlis ejus,
non exstinguelurullra. Etdixi, non, Domine.Ipsi di- B
quoniam cedtus altiludo ejus. Civilascontemnens,quw
cunl ad me: Nonne parabola est hwc, quw dicitur habitatin
spe, quwdicit in corde suo : Ego sum, el non
(Etech. xx, 45,49)? Et factusesl, inquit, sermo Do- est post me (Ibid., 13,15). Etadhuc : Quomodofacta
mini ad me, dicens: Proplerea, fili hominis, propheta estin
exterminio,pascua bestiarum? Omnis, qui trans-
el confirma faciem tuam ad Hierusalem, respiciens it
per illam, sibilabitel movebitmanussuas (lb., 15).
sancta eorum: et prophetabissuper terram Israel. Hmc 0 illusltis el
redempla civitas, columba, quw audivil
dicil Dominus: Ecce ego educam gtadium meum de
vocem, non recepit disciplinam, in Domino non est
vagina sua : et disperdam de le inimkum el injustum. confisa, et ad Dominum suum non
Sic exiet gladius meus de vagina sua super omnemcar- vil. appropinqua-
in ea, ul leone~ fremenles; ju-
nem a subsolano usque ad aquilonem, et sciet omnis dicesPrincipesulejus
ejus, lupi Arabiw, non telinquenles in
caro, quia ego sum Dominus,qui emisi gladiummeum mane.
de vagina sua, non egredielur ultra. Confirma,inquit, Ptophetmejus, spiritu elati, viti conlemptores.
Sacerdoles ejus prophetanl sacra, et a conscelerani
faciem luam, super Theman, et respice in Dagon
Et estdicens : Con- legem; Dominusautemjuslus, in templo ejus non fa-
(Ezech. xxi, 1,5). interpretaius ciet injttslum(Soph. m, 1,5). jEgyptus item bipar-
firma faciem luam ad Hierusulem, et tespice in sancta lita esl. Ecce, inqnit, Dominus sede! sttper nubent
eorum.El oslendit in omnem Hierusalem, dicens : ^
de te inimicum et Ila fulurum levem,et venit in Mgyptum (Isa. xix, 1,3). [Nubes,
Disperdam injustitm.
ait : Sic exiel meus omnem corptis est spirituale post Baptismum, el claritas filii
generaliter gladius super hominis. Primus est cnim adventus Domini jugiter
carnema subsolanousque ad aquilonem. Ostendit in
suo venientis, sicut dicit: Amodovidebitis
Hierusalem csse Theman, qttam illic Deus interficit, corporc
venientemin nubibuscxli] et comminuenlurmanufacta
ct Dagon, et omnia exsecrabilia genliutn operanlc
Mgypli a facie iltius, el cor ipsorum minorabiturin
filio David Salomone in filiis suis, quo etiam evi-
illis, el exsurgentMgyptii super Mgyptios, eth expttr-
denler dejecta lempla Dei et demoliia, alque spiri-
gubit homofralrem suum el homoproximumsuum, el
in
lu.iliter exusta, projecit torrentem, id esi, saceu-
pugnabit civitas contra civilatem, ei exsurgel gens
lum, qui nascilur filius David Josias, ut disrumpatur id sti-
allare in Bethel, sicut scriplum esl : Atlare, allate, super gentem(Matlh. xxiv, 30), est, yEgyptus
sensus scilicel
hmcdicit Dominus, Ecce filius nascetut de domo Da- per iEgyplum, et lex supra legem,
: Et Inrbabiiut spiriltts
vid : Josias nomen illi (III Reg. xm, 2). Ninive ci- diversitate sub una lege
in et eorumdispergnm.
vilas alienigenarum, bipartitae Ecclesue ligura esi. Mguptiorum ipsis, cogitaliones
nunc gentis spe-
Sed quia ordincm lectionem interpretando prosequi, Et poslquam nunc generi specicm,
convenire non ,. ciei miscuisset, adjecit, diccns : Die autem illo erit
longuin est: salis eril, quod specie
dicere. Ninive civitas magna atlate Domini in regione Mgyptiorum, et tituli ad
poiest Etat, inquit,
cuni esset adversa Deo, ut me- terminosejus Domino.Erit autem in signum in wler-
(Jonw iii, 3): adeo,
et Samariam delevit, num Domino, in regione Mgyptiorum (Isa. xix, 19).
tropolis Assyriorum, quae
: sed in (i- Non dixil : licebit esse allaread terminos .(Egypiiin
et oinnein Judaeam semper oppressit
Ecclesiae id cst, Christo, acternum : sed, erit. Ezechiel vero apertius osten-
gura praedicaute Jona,
dicens : 0 dies!
omnis omnino liberata est. Eadem Ninive om- dit totum mundum esse ./Egyptum,
nino iiiseqiicnti Propheta peritura describitur, cui quia ptope est dies Domini, dies nubis, finis genlium
Dominus : Signum est Jonw in ventre erit: et venielgladius super Mgyptios. Et jungit spe-
praedicans et cadenl vid-
celi (Matth. xn, 40; Luc. ut et ciem : Et etil lumultus in Mthiopia,
xi, 50). Aique ipsc
civitaiem netali in Mgypto, el cadent fundamenta ejus , Pet-
Propheta oslendit, non csse illam specia-
modum excedant. sm et Cteles, et Lydi, et omnes commesticii, el
lem, interponitaliqua, quaespeciei
• Gnece £«SiAoO<ri b Lege expugnabit.
pro[anant.
«t LIBER DE SEPTEM REGULIS. 44
fitii lestamenli mei, gladio cadenl in ea cum ipsis A in stupore menlis, stupebunt el timebunt in inletilu
(Ezech. xxx. 3-5), Hoc autein facium cst, cum tuo, el ingemiscenlsupet te, el accipientlamenlaiionem
post excidiuin descenderenl in ^Egypmm, et oc- et dicenltibi : Quomododesttucta ett de mari civilas
ciderentur illic a Nabuchodonosor sectindum Ilie- illa taudabilis, qum dedit timoremsuum omnibusinha-
remiae prophelationem. Fiet aulem et generaliter, bitantibus in ea ? et timebunt insulw ex die ruinw tum
novissimo die, quando cum yKgypliis iilii testa- (Ezech. xxvi, 15-18, sec. LXX ) : Ad clamoremvocis
menti ceciderint, jEgypliorum morc vivenles. Item lum, gubernalores tui tinwre timebunt, et discedentde
per Ezechielem miuatur Deus regi jEgyptiortim , et navibus omnesremigestui et vectoresel proretm matit
ejus inttltitudini, quod essenl terribiles in sanctos, super terram slabunt, ei ululabunt super te vocesua,
inter circumcisos deputati : quod non convenit, nisi et damabunt super te antarum, et imponenlsuper ca-
in eos, qui sibi circumcisione, id est, sacris blan pul suum terram, et cineremsternent, et accipient su-
diuntur. Quoniam igitur dedit timorcm suum super per te lamenlalionem filiorum, lamenlum Soor. Quan-
lerram vita- : ut dormiret in medio iiicircumciso- tuni invenisti mercedisde mari? Satiasli gentes multi-
rum vulnerattis gladio Pharao, et omnis imiltiludo tudine ttia , et a commixiionetua loctipUtasli oinnes
ejus cuin ipso , dicit Dominus. Et illic a genere ad reges lertw. Nunc autemcontristata es in mari, in pro-
speciem : Hmcdicit Dominus: Circumjaciamte supet B fundo aquw commixtio tua, el omniscongregatio lua
terram populorummullorum et exlraham te in hamo in medio tui. Ceciderunt omnes temiges tui: omnes
meo, et exteiidam te super campi lui: et conslituam qui inhabitant insulas contristati sunt super le , et re-
super te omnes avcs cwli, el salurabo omnes beslias migeseorum mentisalienalionestupuerunt, et lacryma-
universmterrm : et dabo carnes tuas super monles, et tus est vultuseorum super te. Mercatoreseorumdegenli-
saturabo sanguine luo colles, et tigabitur terra ab his, bus exsibilabunt te : perditio facta es, ultra non eris in
qum de te procedunl; a multitudine tua in montibus wtetnum, dicit Dominus (Ezech. xxvn, 28-56, sec.
vepres impleboabs te, et cooperiamcwluincumexstin- LXX). ] Numquid in unam insulam conveniunl, quac
gueris,et obscutaboastra ejus, solemin nube contetjam, dicta sunt: aul sola poluil locuplet:>reomnes reges
et lunmnon lucebit lumen ejus. Omnia quw lucent lu- lerrae? Sed aliqua relinquimus loc.is oppoi lunis :
minein cwloobscurabunlur,et dubo tenebrassuper ter- quibus etsi slrictim dicuiilur, videri possunt. Tyrus
ram tttam, dkit Dominus. Jttngit speciem : Et exa- bipartita est, sicut per Isaiam dicitur, qui posl multa
sperabocor populorummultorum: cum ducam captivi- specici el generis, hoc quoque adjecit, dicens : Erit
tatem tuam in naliones, in terram, quam non noveras post sepluaginta annos Tyrus, sicut cantkum fornica-
(Ezech. xxxn, 4-8). Excedit speciem : Et conlrista- riw. Accipe cilhutam angulatem, civitas fornicaria,
buntur supet le mullm naliones, et reges earum, C oblita bene citharizare, multa cantica canta : ul tui
mentisalienationcstupebunt, cumvolabit gladius meus commemoratio fiat. Et erit post sepluaginta annos,
super facies eorum, in medio eotum etit ad rui- respectionemfaciet Deus Tyri, et ilerum restituetiir in
nam ex die ruinm tuw. Redit ad speciem : Quo- antiquum ( Isa. xxiu, 15-17 ). | Ntimquid credibile
niant limc dicit Dominus : Gladius regis Babylonis est, universa regna terrarum, Tyrum venisse nego-
venit tibi in gladiis giganlum, et dejiciam virtutem liandi causa? Quod si veniant; quocutilitas, pradi-
tuam, pestesa nationibus omnes, et pendent contume- xisse fulura Tyro commcrcia omnibus rcgnis terra\
liam Mgypli, el conlerctur omnis virlus ejus. In ge- si non Tyrus, Ecclesia est, in qua oninc lerrarum
nus : El perdam omnia pecoraaqua mulla : el non tur- negolium est aelernaevitae? Sequitur enim et osten-
babileam pes hominisultra, el vesligiumpecotumnon dit, quod sit ejus negotinm, dicens : Et erit negotia-
calcabit eam-Tunc tequiescent aqum eotum, el flu- lio ejus el mercessancla Domino (Isa. xxni, 15-17).
mina eorum, ut oleum habebunl, dictt Dominus (Ibid. Non enim in illis colligitur: sed illis, qui babiiant
9-14). Species : Ei dabo Mgyptum in inletilum, et in conspectu Domini. Omnis negoliatio ejus, cdere et
desolabitut terra cum pleniludine sua, et dispergam bibereel repleri, in signum memorimin conspectuDo-
omnesinliabilunlesin ea (Ibid., 15). Genus : El scient, mini (Ibid. 18). Si ergo negoiiatio ejus, sancla Do-
quia ego Dominussum. Operiam, inquii, cwlum, cum D mino : quomodo potest omnibus esse regnis, nisi
exslingueris : el obscuraboastra ejus , solemin nube ubique fuerit isla Tyrus? Sequitur enim aperte,
contegamel lunw non lucebillumen ejus. Omnia, quw ostendil quid sit Tyrus, dicens : Ecce Domintiscor-
lucent luminein cwlo obscutabunlur super le : el dabo rumpel orbem lertatum, et vastabil illttm, et nudabil
tenebrassuper terram tuam ( Ezech. xxxn, 7, 8). [ln faciem ejus : disperget eos, qui inltabilant in eo, et erit
passione Domini, non in lerra ^Egypti lanlum fue- populus sicut sacerdos (Isa. xxiv, 1-C). [Num illius
runl lencbrx : sed in toto orbe. Sed nec, capta orhis, ciijits negoiiatio sancta Domino? cl famulus
iEgypto, obslnpuerunt genles, exspecianles ruinam sicut Dominusel famula sicul domina.] El erit emens
siiam ex die ruina?.ejus. Nam et de Soor sic scri- sicul et tcndens : el qui debct, sicut ille cui debetttr; et
ptum esl: llwc dicit Dominusad Soor : Nonne, a die qui fwnerat, sicut ille qui fwneratur : quia corruptiont
ruinw luw, in gemitu vulneratorum, dum interficiun- cortumpelur terra, et vaslabitur vastatione terra. Os
tur gladio, in medio lui commovebunturinsulw, et dis- enim Dominilocutumest hwc. Planxit terra, curvatus
eedent a sedibussuis omnes principes maris, el aufe- est orbis terrm, planxerunt alti terrm. Terra autem fa -
ent milras el vestemaurhtm suarum : dispoliabunt se cinus admisit, propter eos, qui inhabilant in ca : quia
PATROL.XVIII. a
4J T1CHQNUAFRI 41
tranvetunt legem, et mutavetunl jussa leslamenti.i et asinorum, et omnittmpecotum,quw sunt in caslris
rElcnii. Ptopletea etgo malediclio comedil tetram ; illis secunditmstragem islam. Et erit, quicumquere-
quia pcccavetunl, qui inhabitant in ea. Propter hoc licti fuerint ex omnibus gentibusconvenientibussttper
egetilesetunt, ciui inhabilant tetram (Isa. xxiv, 1-6). Hietusalem,et ascendentquotannisadotate regemDo-
[Niimquidilli ft gentes esse possunt, quibus in omni- mini Deumoninipolentcm,cetebrarediem (estumsce-
bus regnis terrae ncgotiaiio esl edere, et bibere, et nopegiw(Zach. xvi, 11-16). El.iinalieiiigenaium est.
rcplcri, non quodam tempore, sed in sigi.um memo- llic speciali jungit generalem, monstraique biperti-
riae in conspectu Doiiiini? Et teitnquenlut homines tam. Hwc dicit Dominus: Con(ringamNairatcus, i«
puuci. Lttgebil tilis, lugebil vinum. Gemenl omnes Elam principaluseorum. Et extedit speciem. Sttper-
quotuni jocundalur anima. Ccssabit jocundilas lym- ducatr, inquil, quatuor ventos,,a quatuot curdinibus
pano, cum cessabil impudicilia et divitiw iinpiorum. cwli, nec erit gens quw illuc non venial, quw expei.at
Numqiiid sanctoriim ccssabil vox citharae? Confusi Elain. Reditin spcciem : El tcrrcbo ilios. coramini-
sunl : nonb.berunt mcrunt, amarum factumesl vintim miciseorani, qiti quwntnl'animci"eorttm, el superdu-
illis, qui bibuntillud. Descrtaesl omniscivitas: plati- cam eos secnndumiram indignaiionis mew, el iniuam
denl omnesne introeant, ululaie divini, ubiquecessa- post eos gladium meum, donec consmnateos. Jimgit
bitomnis jocunditas terrw, et relinquentur civitatesde- 3jgeous : EL ponam sedcmmeam in Elani: et perdam
sertw, el domusdeteliclw petibunl (Ibid., 6-8).] I.lacc in.de rc.tjemel potentes.Erit in novissimis diebus in
omnia erunt terrae in medio genliuni. Si deserta wtcrnmncaplivitatem,Elam,dicilDumiuus(Jerem.xxv,
est omuis civitas; i|ti;c sunt geoies, in. qttarum me- 35-58, sec. LXX; sed juxia. Vulg. XLIX,55-59).]
dio ista faciant? Elsi aliqua horum viilenlttr im- Numqiiid credendum est noik fuisse geiilein, (|iiae
perspicuc fieri, tamen omnia spirilu.alia sunt. Om- nonvenerit ad cxpugnandam Elam^attt illic sedes
iiem civitatem desertam spiritualiier mcrtuamdicit : Domini, ciijus captiviutcm vertil,. uisi Ecclesiastica
sed Tyri illius incretiicis, non ciijus negoiiatio sancta sil figura? Que vero spccies : SinisLraetautum sunlv
tolo orbe. lliertisalcm aiilem rclinqueinur bomines u,LSodoma,.sicul scttipttim est :. Audiie verbuin I)o-
pauci, salvoutiqtic slatu eoium, qui periinuiil..Pauci miii/, principes Sodomorum(Isa. i„ 10), clqum voca-
relinquciilur ex eis, quos spirilualilcr mortuos dicit: tur spirilualilor Sodomaet Mgynltts : ubi et Dominns
qui per recordaiionem vixerunl, quos Ecclesiaslicus eortim ctucifixus.est (Appc. xi, 8). Ex bis Sodoinis
non iuterfeceiil : sicut muliis in locis legiuius. Sed exjcl Lolll, qtiod est, discessio,ul teveletur homopec-
quia propositum imbis implenduni est, dtiobttscon- cali (II Thess. n, 5). Babylon civilas adversus llie-
lenli siimus excmplis. Minalur Deus ignem ex igni rtisalem : tottis mundus cst in. parte sua, qnam in
Israel, regi Assy.riorum,id est, adverso corpori, ct Q'bae I.srael. IJax convcnieiitur.:, Visio, inqiiit, adver-
dicit ad Syrum vel ad stip'ilam, posl pauliiliim,ignem sus Bttbijtonem,,oXdicil adversus orbem teirariiin
futuros. Mittet, inqnii, Doniinus.sabaotli,in tuum ho- ventttros sanctos Deimilites : Tollile vicemet exsul-
norem, ignominiam: et.tn, clqrilaum luam, ignem ar- tqle viccm illis, notite timere, exltorlumini; manus
dentem : et ardebil Israel lunieii, et eril libi iynis, et aperite,magislralus: quia ecce etjo prwcipio.Sunciifi-
saiictifuabil illud in flamma anlente (sciliccl luinen cali sitnl cl vocali gjgantes veniunl iram meant lenire
Israel), et manducubitquasi fenttm,silvuin.In itlo die gaudeniessimul et injutiam (acienles. Voxinull.iruin
nrdebuntmontes: et per prwcipitia fttgiunl, quasi qui genlium in. moniibus similis gemium niiiliaruin, vox
ub nu- regumetgentiuntcolleclarum(lsa. xjit, l-4,sec.LXX):
fugit a flammaardente; et qui remunscrint illis,
merabuntitr, et puer scribet iltos (Esa. x,, 16-19). cuni BabyJonetngens elrex Medorumeveiterit. Se-
Qu\ remiuucrint, inquil, qb iiis. Non enim polest qtiitur enini et dicil,. qui sitit isli rcgcs, et qua:
b
ignis, qni coniburil ardere? Qni auiem ex com- Babylon. Deus sabaolhprwccpitgenii bellatrici venirc
bustis superaveriiit, ignis eflicientur. ln Zacharia de longinqtto, de summo (undamemo eceli. Deus ct
teginius, illos remeare quos Ecclesia non occidmit, beltatores ejus cortuperunl universumorbem terrw.
quod ad se convenanlur : caeieros vero spiiiiualiter Ulultiie, ptoximus esl,enim dies Oomini, el conirilio
criicialibus inteifuere. Siqtiidem staotibus octilos jya.Deo aderit. Propter hoc oinnesnianiis resolveiitur,
eruat, et carncs tabescere faciat: Hubitabil, inqnit, ehomnis animu liominis.ltepidabit.Turbnbunlnr lctjali
in Istael confidens: el limc erit sttaaes, quacwdet parturicnlii, el parieles circumitanles, alius ad aliitm
Deus populos, quotquot mililavetunt tidvctsusIsrael. expavescenl,.el facies eorum sicut fiamma commnitt-
Tabescentcarnes eoriimstanlibus eis sub pedessuos: et bttfitnr. Ecceenim dies Dominiinsanabilis vcuil indi-
oculi eutum fluenl a foraminibussuis, et lingua eorum gna.tionis.elirw ppnere orbem terrurum descrtum, et
tabescelin oreeorum. Et crit in illa diea-ienaitomagna peccatores perdere ex eo (Ibid., 4-9). [DiemDomini,
super illos, et apprehendclu/iusifuisr/ueinanumproximi ex quo passus csi, dicil : ex quo spirittialitcr inlerli-
s»i, et implebitttrmunus ejus, mann proximiejits (id ciinr muitdus, intei licienle cxercitu Dci : liiun ejus
est, cxcus caecum dueens). Et Jtidwa prwliabitur in liimen iiiii|tii nnn vidcni, sicut serventtir, .dicens :
Hieriisulcm, cl collitjet viros omniumpopuloram, et Slella enim cwli exlerioris et omnia luminaria ejus,
aurum, el argenlum,el veslem,in miitiludincm nimis. tuuien dabunt. el tenebrescel,el non permanebitlitmen
Et hwc eril strages equorum,et mulorum,cainelorum, cjus. Et infiigammortuisterrw inttla, el inju.tis pir-
* Egenles, recte. ll Fotie tardaie, vel manere, vel non ardere
*5 LIBER Dg SEHBM REGULIS. l%
eata eortm, el perdtm htjuriam teelhlotum, et inju- A i siones Essu, Serm. Yero[erreM :.bomines,dicit du-
riam superborumhumiliabo.] El eritnl qui remanse- ros et asperQS, qui secaut parturienles Ecclesias.
rint (id esl quos supradiclt milites non occidetinl), Item : omnes gentes quaesub ccelosunt, in civiialo
honoratimagisquam attrum, quod no» tetigit ianem, Dei iram Dei bibere et illic percuti, Jercmias tesla-
et homohonoratuserit magis qiiam lapis cx Saphir: tur%dicens : Sic dicil Dominus Deus lsrael: Accipe
Cte.lumenim inJignabitur, et terta commovebilura calicemvinimeride tnanu /««, et potabisomnesgenles
fitndamenlis,propter airituatimemirmDei in die, qua ad quas ego mittote ; el vomenlet insanienl a (acie
adefit indignalioejus. Jungil speciem : Et erit quire- gladii, quemegomitlo \n medioillarum. Et accepi ca-
lictusest : quasi capreolafuyiens,el sicul ovis errans, licem de manu Domini, ei potctvigenles ad quas misit
el non erit qui colligat, tit homo ad populumsutim me Duminusad ipsas Hierusalemet civitatesJudw, e.t
Convertatur,el venire in tribum suam feslinel. Qui regesejus, et principesejus : ut ponetenturin desola-
enimincidetit, supetabilur: et si qui colleclisunl, gla- lione, et in devastatione,el in sibilalione,e( Pltarao-
dio cadent, el fiiiw eorum, in conspectueorumcadenl, nem regem Mgypti, el pueros ejus, el pqienlesejus,
et domuseorum diripient, et uxoreseorum habebunt. universumpoputumejust et omnespramiscuosejus%et
Ecce, excito vobis Medos, qtti non compulant pecii' reges omnesalienigenaruni, Ascaloiiemet Gnzam et
niam, neque auro opus est iltis (ha. xm, 10-17). J$ 1 Accaron, et qumconlta faciem Azoli, e.tIdummamet
[Subtiliier inseril genus : cum enim a estis, nou Moabilem, et fitios Ammon,ct tegem Tyri, et regem
opus est auro ct argcnlo : nisi Ecclesiasticus, qui Sidonis, el reges qui truns ntare sunt, et Dedan et
fruitur spirilualiter vita. Sagittalionesjuvenum con- Themanet Bosor, et omnemcircumtuitsama facie, et
fringent, el fitiisvestrisnon miserebuntur,et super ue- omiies promiscuosqui commoranlur in deserto, et
poies vesiros non parcent oculi eorum (Ibid., 18).J omnes reges Etain, el omnesregqs Persarum, el uni-
Omniaspiritualiter, siculdeeadcm Baby!one,scripta versosreges a subsolqno,qui lonye et qul jtixla sunt,
sttnt: Fetix est, qui obtinebit,et collidetparvulossuos unumquemquead frattem suum, et omniaregna terrm
ad petram(Ptal. cxxxvi, 9). Neque eiiim regem Me- quwsuper faciem terrm sunt, el dices iltis : Hmc dkit
donim, quod obtinucrit adverstis Babylonem, dixit Dominusomnipoiens: Bibileet inebriamini,et vomile,
felicem, el non Ecclesiaslicos, qui oblinciit etcolli- et cadetiset surgetis q facie gladii, quemego milto in
dtint filios Bahylouis ad pctram scamlali. Oblinct meditimvesirum.El ad eos qui noluerunt accipere ca-
(tuiem, sictit scriptum est: Qui oblinelmodo,leneai, licem, ita ut bibant, dices : Sic dicit Douiinus: Di-
donecde medio fiat (II Thess. u, 7). Et post mulu bcntes bibetis, quia in civitale in qua invoculum est
speciei ct generis, clausura periocliiaeaperte omnes nomen meum, super ipsam incipio vexare vos: el vos
ostendit esse Babylonem, et eos in terra alque in C ^ purgalionenon eritis purguti, guia aladium egoinvoco
monlibus suis, id est in Ecclesia perdere, Hac dicit super inliabitantesterram (Jerem. xxv, 15-29).J Po-
Domimis: PonmmRubylonemdeserlum: ut inlmvi- labis, inquit, Hierusttlem,civitatesJuda, ef regesejui
tent in ea erici, Clcrit in nMlum, et pomrn Ulud luti el priucipes ejus. Deinde dicit : Et universa regna
vorttginemin perditionem.H<tcdicil Dominussubmtli, lerrw, qumsuper faciemlerrw sunt: ut o^lpudercl, ab
dicens : quomododixi, sicerit: et avemadmodumco- speciali llierusalem transiliiui fecisse ad generalem,
fitavi, sk perseverabit,ut petdam Assyrios in lerra in qua siinl oiiinesgeiues terrae, quas il/ic Dc.usper-
ntea et in monltbmmeis, et eruni in couculcittione,et cutict, sicut et ijiterpreiaius est, dicens : Qiioniam
wtftretur ab «i« jugwmeorum, et gloria ab humeris in civitatem in qua invocatumesl noiiien meum, in
eorwmauferetur. Umccogitmtio,quam cagitait Dooii- ipsa incipio vexate vos, et vos puraaticne non eritis
vus »'«eriem teme totum, 4t hwc manus ulta super puitjati. Numquid Jeremias, cum essel in corpore
wmnes•gewtesorijh lerrce.Dewsenimisanctusquod co- qui de Judaeaecarcere nuniquam, nisi tractus, isset
gimvit, quis disperget, et mtmvmillam forlain quis in iEgyplum : perspicue adjecto niero in calice id
avertel {Isa. xiv, 2i-27)]? <luoJiiescniiM|ueauleni jiotinn darel nmnlbus genlibus qtiac sub ccclo sunt,
postexcidium moiatur ruinae civiiaiis liabilaiiaaera aut ntiiic per Ecclesiam propbetat? Quod si liinc
t»estiariini, «piritus inmntndosdicii ha,bitaturos iu** qtioqtie ei nunc i,n Ecclesia locus est, ijianifesium
homnibus, quos sanctus Spu'itus*l,oseiruii.Noneniiu est, et oiiinesgenies, ad quas ille Jcreinias loquiiur,
h:mc injuriatn pessuirt -iWiorfcciiliabkatoees, aut conveiiiri in piiocipali eorum parte. Si quid enim
ramam seulire. Jiermones (iitquil Amos) quosmdit summiim Sathanas, si quid graye, si quid dexirum
mper ilierusalem, el osepit.ln ir.ibus unpietaiibut in suo corpore habet.: ccelesiibusmiscuit, ul bellan-
Damascietin qiwmor non aversaboream, eo quod se- tiuiu mos esl, fort.ibusfortes opponere. Unde Apo-
•edb*nt>serm* ifemeisinuiero habentes(Ainosi, 1-3). sltilus dicit, iioti esse sanctis papnain adversus hu-
Et iieram : 4n tribusimpialatibusIdumwwel iu,gua- manitajem, sed adversus spiritualia nequitiw in c«-
twwrnon averstibor>etim,propterea quod persecutus lcstibus (Eplies. vi, 12).
«Hwigiadiofratren isxum(l bid~,44). Ex.mu.ltasalias IIEGULAV.
civitates alienigenaruni in Ecclesiae figura convenit. De Temporibus.
iJbicumqiie:uit Jdumfcaiu,,Tlieman,^Bosot,Sehrnc- jT.emjtaKumquanlUas in frciiptm;isJtregueftternii-
itiinat, fratres malos-sjgniucal. Sunt .autem posscs- slica est tropo synecdoche;aui legklimisIH»HIOIJ>, qui
a Forte isii».
47 TTCHONIIAFRI it
niultis modis positi sunt, et pro loco inielligendi. Sy- iy-Ai est praeterila ,neque InnoctepraeSenli diescrastinns;
necdnclie vero, ant a parle to:um est, aut a tolo pars. rs. non die resurrexit Dominus, sed nocie. Quoniam dies
IIoc Iropo, 400 aniios scruwt Israel in jEgypto. Nam im ab orlu solis est, sicut scripltim est: Luminaremajus
dicit Detis Abrahae: Sciens scies,quia peregriniimerit rit iiittiunt dici (Ibid., 16). Dominusaulem anle solis or-
scmeiitutim in terra non sua, el dominabtintttrearnm et el tum resurrcxit. NamMarcus dic\l:Orientesole(Matth.
affligenteos annis 400 (Geii.xv,15). Exodi autem Scri- ri- xvi, 2), non orto, sed oriente, id esl, ad ortum
ptura dicit: 430 «imosfuisseinMgypto (Exod.xti, 40). )). eunte: Lucas aulem, dilucuto (Luc. xxiv, 1). Sed ne
An non omni lemporc servivit?Quacrendum crgo, ex ex de bac locutione ambigerelur, alii Evangelistaeaperlc
qtto lempore: quod invcuiru facile est. Dicil enim m noetem fuisse lestanlur. Nam Matthaeusnocle dicit
Scriplura non serviisse popultim , nisi post morlem m venisse mulieres ad monumenlum, eliVidisse Domi-
Josepli, et omnium fralrum cjus, et oniiiium sxcuti di ntim (Maltlt. xwin, 1). Joannes vero, cum adhuc le-
illius. Filii autem Isracl crevcrunt el inuliipiiccitisttnt,
t, nebrw essent (Joan. xx, 1). Si autem Dominus ante
et " Cethmi(uerunl el prwvtituerunl, mulliplicabal au- (- solem, id cst, anle initium diei resurrexit, nox illa,
tetn eos terra. Exsitrrexitautem rex alter supcr Mgtjp- •)- pars crat illucescenlis diei. Qnod et competit operi-
tum, qui ignorabat Joseplt, et dixit genti suw: Ecce :,> bus Dei, ut non dies obscuraremr in nociem, sed nox
gens filiorum Israel matjiia mullitudo, et valenl sttpcr cr B lucescat iu diem. Ipsa enim nox illuminatiir, et effi-
nos. Venilti ergo circuinveniamuscos (Exod. i, 7-10). ), citur dies : quod est figura eortim , quac facla eranl
Si aulem post nioriem Jnseph ccep'1servire poptiltts, s in Christo. Quonimi Deus qui dixit: De tenebris lu-
ct SZOannis, cx quihu« in jEgyplo demoralus esl, tnen (ulgere in corclibusnoslris (II Cos. iv, 0). Qui il-
dcducimus HOannos rcgni Josepb (regnavit enim a luminavii lenebras, sicut scriplum esl: Tenebrmtum
50 annis usque in 110) erunt reliqui servitiilis Israel, \ sicul meridies erunl (Isa. LVIII,10). Et: Nox transivit,
k anni 540, qtiod Dens dixit 400. Si auiem omne ie diesatttem appropinquavit; sic.ulin die decenlerambu-
tempus peregtinaiionis suaesci vivil Israel, plns cst jt lemus (liom. xm, 12). Prius est cnim qttod carnale
quam Deus dixii. Si ex morte Jo-eph secuiidtim n est, deinde qtiod spiritualc. Dies ergo primus et no-
Scriplurae sancioe (idem, niiims est. Quo manifestum n vissimus, a tolo pars cst. Solns medius plcnus fnil, a
est, 100 a toto panem essc. Nam posl 5110annos, vespera in vesperam, sccundum condilionem aique
pars aliorum, 100 anni sunt. Proptoreadixit, 400an- ]. pracecpluni. Sicul Moysi dicit: A vespera in vesperam
nos. Si bic in omui siimma lemporis, ut puia post <j 9 « obscuravidiem sabbalorum(Lev. xxm, 33). Quidam
dies est, aut post 9 menses : primus dies mensis 10Q aitlem dictiut, ex die computandtim : quoniam Do-
est, sicut scripluni: In utero ntutris fitjuratus sumcaro0 minus tres dies et noctesdixit, non tres nocles ct dies.
10 meiisiunicoagulatus in sanguine (Sup. vi, 2). Sicutt C « Sed hoc non longa ratione destruiiur. Si enim ex die
autem in prima parte lemporis cujusqnc tempus cst, initium sepullura;, in nocte linis: si autcm in die fi-
ila in novissima bora tolus dies sit; reliquiae mille e iiiia csi, a nocte ccepit. Nam si dics utrimque conclu-
annorum, mille auni sunt. Sex dies siini mundi a:tas,, ditur, pius eril unus dies. Dicunt praclcrea, non posse
id est 6000 ammrum. In rcliqoiis sexti diei, id esti in die esse noctem praeteritam, nec in nocle diem fu-
mille annorum natus est Doininus, passus ct rcsur- turnm: separaios ires dies et nocies ojiorterc assi-
rexil. Iicm reliquuc mille annoriim diciac siint millee gnari, coinptitantei priiniim diem, quo crucifixus est:
anni priinaeresiiireciionis. Sicutenim reliqniaescxl:c B altcrtim, trium borartini reparatarum, leriium sab-
feriae, id est, ireshorae, lolus dies cst, unus ev tribtiss bati, crii Doinini dies 4. Qiti autem banc circttmvcn-
scptillurae Domiiii: ita re'i'|>iiacsexli dici majoris quoi tioncm vitant, conscnliunl a nocte qiiidem compu-
surrexit Ecclosia, lotus dies e>t, mille anni. Hoc c (andum: sed noctes a diebus debere scparari, di-
enim tropo, consiant tres dies et ires noctcs. Noclis 5 cenies, in 3 lioiis toncbraruin imporiun.irum primam
atttem ct diei, 24 hora; uniun tcmpus est, nec adji- nocteui, alteram sabbati, lirii.un illucesceniis Dnini-
ciiintiii'noctes diebus, nisi ccrta rationc. AUas, diess iiicae.Nocles quidem velmi tres sttnt, sed dies duo.
solos dicimus, sicut Apostolus dicitur mansisse apud1 Primus in tribus horis post teuebras: secundus,
Peiruiu 15. Numqtiid opus erat diccre, tolidem die-. D " sabbati. Non cnim qui separatos dies promit, polest
bu; et noctibus? Sic enim scriplumest: Vespereei; dicere ' in nocte qua resurrexit, fuisse diem fuliirum.
mane die; unus (Gen. i-5). Qnod si nox et dies, uuuini 'Quod si id conscnliat, conseiilial necessc esi, in re-
tcmpus est: novissima bora diei, el diem loinm ett liqttis dici sextae feriac, fuisse noctem praeteritam.
nocieni traiisaciain retinet. Siuiililcr et novissimai 'Quaesi tenebraeimportunae fuerunt, tres lamen borse
liora nociis, lotam dicm ct noctem fultiram. Horat Ilucis, ejusdem sunt dici: nec amiserunt ordinem,
enim pars estulriusque icmporis. Ilora qtia sepulttts; iquominus pars essent diei ac noclis suae. Taceo 3
est Dominus, pars est scxlaeferiaucutn sua nocte qtiae ; boras
I tenebrarum noctem esse non potuisse, quod
transierat, el hora noctis, i[ttasurrexit, immineiitis; praelcr ] ordinem fuerinl condilionis Dei. Quidquid
est.pars diei. Cajterum, si ncque in die praesenii nox: < enim signi est, non turbat elementorum raiionabi-
a Cetliwi fuerunt. LXX, Exod. i, 7. ^vSaibi iyi- lib. ii Anliqiiilat. cap. 6.
VOVTO, effusi (acii sunt. c Obscuravi.Leg. cnm Vulg. celebrabilis,aut Ctim
1>Iinnio quadiiiigenlis et 30, ul reliqni fiant, LXX, sabbatizabitis,<7«SS«TittTt.
dcmpiis 80, aimi 550; et ila Exodi xn, 40; Joseph.
DE SEPTEM REGULIS. 80
49 LIBER
mos etiam numeros, quodcumqtte tempus in quo-
cm cursum. Non enim quia steiit sol et luna diebus 1
A
so- cumque numero frequenter breviavil scriptnra, sicut
Josue (los. x, 13) et Ezechiae (IV lieg. xx, 10),
solem et siipradictum lempus, Hora appellatum esl, dicente
lus sol reversus est: aliquid cursus inier
Aposioto: iVouissimaItora est (Uoan. li, 18). El dies:
et
lunam mulilatum cst deiraclum, veladditum diei
sicul, Ecce, utiiic tlies e salululionis (II Cor. vi, 2).
aul nocli, el nova cxinde ccepit temporum attt neo-
Et annum prwdicare: sicut per Isainm : Prwdkare
meniac suppuialio, quam slatuit Deus in solem et lu-
annuin Dominoacceplabilem (Isa. LXI,2). Qiitmiam
nam, esse in icmporum dies annos,ct sicut in Ge-
non ille, qno Dominus proedicavit, solns fuit accep-
nesi scriplum esl (Gen. i, 17). Mullo magis iu illo
tabilis : sed et iste quo praedicai, sicut dictiim est:
die, nihil turbatum est, cni non suut adjectae 5 hnrae exaudivi le (Isa. XLIX,8); el Apo-
Temporeacceplo
tenebraruin, ul cssent 15. Namque si solem obscu- stoltts
cl rursum osicnsiim diem uo- interpreialur: Ecce nunc tempus acceplabile
ratum, dicimus, quod Cor. vi, 2). Finisdeniqne liujus anni, id esl. ju-
(II
inen, quem ordinem damus ipsi diei, qui fuisse dici- dicii dicens : Prmdkare annum Domini accep-
junxit,
tur, intcr sexiam feriam et sabbatttm , nisi bis sab- tabilem, ct diem reltibutionis. El David: Benedices,
bainm fuil et hebdomadailla 8 dies habuii ? Ccrie, coronamanni benigtiitatistum(Psal. LXIV,12).
si contentio ratione minime sedari polesi, compen- . inqtiit,
B Aliqiiando hora, dies el menses, anniis est, sicut in
dio probamus, 3 horas tenebrarum non pertinere ad
Apocatypsi: Parati in horaw, el diem, et mensem, et
sepuliuram Domini, eo quod adliuc viveret. Non anniint (Apoc. IX, 15), quod est, ires anni et dimi-
enim potuit esse in corde terrac, nisi ex quo mor- dium.
Ibidem, iiieiisespro antiis: Datttmest ei delere
luus vcl sepultus esi, quod lactum esl in tribus boris
homines, mensesquinque (Ibid., 5). Aliqtiando, dies
sextae feriac, intra duodecimam. Quoniam post occa- denario numero 100 dies sunt, sicui in Apocalypsi:
sum solis, non licebal Judacis sepelire: ctim esset Dies mille ducenti sexaginta (Apoc. xi, 5); nam mil-
pura coenainitium sabbati sfcut Joannes dicit (Joan. lies ducenties sexagies centeni centiim vigenli scx
xni, 2; xix, 42). Illic ergo, proptcr ccenam purani millia dies sunt,qui sunt anni irecenti quinqua-
Judaeorum, quoniam proximum fuerat moniimentum ginta, mensibus tricenorum dier-nm. Ibidem : unus
posticrunl Jesum. Dies auiem noctibus dignitate, mensis denario numero, lOOmenses, ut: Civitalem
iion novitatis ordine praeferunlur; ut omnes mascnli sanclam calcabunt memibus quadragintaduobusflbid.,
piimogeniti sunt, sicut diclum est: Genuil filios et 2). Nam quadragies bis centeni, 4200 menses sunt,
filias, et obiit(Gen. v). Quod conira legcm naiursc fit, qni sunl anni ireccnii quinquagiiita. Temptis, aut
ut omnes illi masculus primiim genuissent. Nobis anntis csl, aul 100 anni: sicut tempus, et tempora, et
auiem totum tempus, dies est. Omnia nova siint, fC dimidium temporis (Dan. ui, 25; xn, 7), quod est,
flguraetransierunt. Ex legitimis numeris sunt, sep- aul 3 anni cl dimidius, aut 550. Item : Unus dies ali-
lenatius, denarius, duodenatius. Idem est autcm nu- quandocciilutn aniiisuiil: sicut de Ecclcsia sctiplum
inerus, et cum multiplicattir: ul septu.igima, vel esl: Jacere in civitate, ubi et Dominus ejus crucifixus
septingenti, vel toties in se: ul septies septcm, atit est, etpost tres dies et din.idium (Apoc. xi, 8, II). Et
decies deni. Sed aut pcrfeciionem significani, aul a oportet filium hominis Hierusalem ire, et multa pati a
pnrle totnm, aut simplicem summam. Perfectionem, senioribus et ptincipibus sacerdotnm, et scribis', et oc-
ut seplemspiritus, Ecclesimseptem ( Apoc, i, 4-11). cidi, el post tres dies resurgere(Multli. xx, 18; Marc.
Aut ut dicit: Septies in die laudabo te (Psal. cxvm, x, 55; Luc. xvni, 52). Ipse eniin lertio die restir-
164): aut septies tanlum recipiet in islo swculo(Matih. rexit. Generatio aliquoiies et centum anni stini: si-
xxn; Eccl. xxxv, 15). Similiter, denarius, ut alius ctit Dominus dicit Abrahae: Quurla autem generalione
Evangelista dicit: Centies tantum recipiet in isto sw- revertelur htic (Gen. xv, 16). In Exodo vero, non de
culo (Marc. x, 50). El Danicl, angelorum et ccelivel servitutis, sed de loiius peregrinaiioiiis lempore
Ecclesiaeinnumerabileiii multiiudinem denaiio nu- dicttim est: Quinla aulem geueratione,ascendit popu-
niero complexus est, dicens : Mille millia apparebant ttts ex Mgyplo (Exod. xu, 42), id cst, post 450 an-
illi, et deciesmillies denaria circumsislebani(Dan. vit, JO nos. Item generaito, aliqtmiies 10 anni suiit: sicut
10), Et David : Currus, inquil, Dei deciesmillieslan- Jereniias dieil: Eriiis in Babylonia,usque ad genera-
ttnn (Psal. LXVII,18). Et de onini lemporc, David: tiones septem (Baruch. vi, 2). Ternarium numeriini,
in ntille swcula (Psal. civ, 8). Item, per duodena- eiimdem esse, qui et deiiarius, idem plcuiiis in Evan-
rium de omni Ecclesia dictum est a 14400et duode- gelio deprehendilur. Mauhaeus eiiim dicil: tribus
cim tribtis (Apoc. vn, 4, 5), omnes genies , sicul: servis creditam Dominisubstantiam (Maltli.\\\,\o).
Judicabilis duodecimtribus Israel (Mallh. xix, 28). A Lueas vero decem(Luc. xix, 15): quos decein in tres
parle lottim: quoniam •> centmn lempus legitimis redigit, dum el ipse a tribus dicit exactom rationem.
niimeris difmilur, ut in Apocalypsi: Hnbebitis pres- Aliquoties ttilus dies mille anni sunt: sicut scriplum
suram 10 dies (Apoc. iv, 10): cum significet nsque in est: Qua die gustaveritis ex arbore, morle moriemini
finem. Sepluaginla aiitem inBabylone, idem lempus (Gen. n, 17). Et septem dics primi, 7000 anni stint.
esse, iinporiuiium est nune probare. Praeter legiti- Sex diebus operaltts cst Deus, et requievit ab omni-
* Lege 1440C0, ex ciiato locoApocal. dem II Cor. vi, 2, legimus ouTnpiu;. Sic Cl apud
h Cerium. Isaiam XLIX,8, quo respextt Apostolus.
« Salutationis.Forle salvationis, aul snluiis. Siqui-
M TlCWJNfl AFRl 52
bus operibus suis die seplimo, et benedixit et sancii- X leffls, claves Tegtti ceeloritnialto sensn abscondon-
ficavit illum (Ibid., 2, 5). Domintis autem flicil: les. Ipsi satit iporiae, qunenon viiicunl Bcclesinm,
Pater meus usqtiemodo operatur (Joan. v, 17). Sicut quaesupra pelrawiJimdala cst. Qmnram fmdamen-
enim isiiiui miindum sex diebus operatus cst: ita lum Dei stal, wcul scriptum csl: Cognovit Deus, qni
mttndum spirilualem, qni est Eccle.»ia,per 6000 an- siint e.jus (11Tim. n, 10). Si qnis aulew prr prirccpta
nos operatur, cessaliirus die septimo quem benedixil, praesideinium cathedra: Moysi uiitroi-bt,per Christurn
fecilqtie in aeternuui.Id estquod Dominusinicr c.r- intrat. Ipsiiis niioi sunlpraccepia, ipse expouit onus
lera mandata niliil aliud crebiius praecepit qttam ob- peccalorum siiormn , et sine itilonon iniral in rc-
serveinus el diliganiiis diem subbatortim.Qui attlcin qtiiein sabbati. Si <juis vero non iperfra^cepia, sed
praeeepta Dei f.icit, sabbattim Dei diiigat: id esl, pcr f»cla praesidentiunicathedrse Moysi inuai, filUis
septimum dieui quietis alernae. Propleiea Deus hor- est gcbeniiae magis qnam ipsi. Et reqoicsceiuibus
lalttr poptilum non intrare portas llierusalem cum univcrsis, qui ante sabbaium mantia colkgerunt:
onerc in die sabbati, ct minalur porlis, et intranli- ille cuiii onere suo invcniaiur ui die sahbati, in quo
bus pcr eas et exeuniibus, sictil lliercmiae mandat, noii est, inamia colligere, neque onus expnnere. Quia
diceus: Vade, sta in portis filiorumpopuli lui,inquas nolunt audire vocem tilii Dei clamantis in Ecclcsia
intjredinnturrcges Jttda el egrediunlur, et in omnibusU et dicentis : Venitead me onmcsqui luboratis el one-
porlis Hicritsalem, et dices ad eos: Audile verbttmDo- rati estis, et ego vos tequiescerc fuciam(Matth. xi,
mini, qui inlralis porlas islas. Hwc tlicit Dominns: 28). Isti sunt fures, qui non per januam verarn, sed
Cusloditeanimas vestras, et uoittc tollcre onera in die per portas stias intranl in suam ilicriisalcui. Et suc-
sabbatorum,el nolite exire porlas Ilierusulcm,el nolile cendet Deus igncm in poilis ilicrusalem, el combu-
ferre onera de domibusvestris in die sabbatorum,sicul rei iiinera ejus, et non exsiingticlur. Igi:i-,cnim qui
manduvi palribus vestris: el non obaudierunl in auti- specialis Ilierusaleni porlas cxussii, exstinctiis est.
bus suis, et indutavetunl cervkem suam super patres Aposlolus autein sabbatum , ctalia legis mandata,
sttos, ut me non audirent, neqttepereiperent discipli- liguram c^se futuri, sic ait: Nemo ergojndket vosin
uam. F.riique si me audicriiis, dicil Dominus, ttt non cibo el potn aul in parle dici fesli, iiul neomeniw,aut
infcratis onera pcr porlas civitalishujiis in die sabbato- sftbbulorum: tjuotl est umbtti [tttitri (Coloss. ll, lf>).
rum, iif non (aciatis omne opus lestrum, et sanctifi' Mullis in locis, unitis teinporis diversi cventus in
cetis diem sabbutorum,et inlrabuul per porlas civitalis sepeciein sejiaratim describi dno tempora fccernnt,
hujus reges ci principes, sedentes in sede Dtivid. Et quasi ex ordine se insequcmia. ln generc aiilem ,
ciscendtnes in citrrus et eqttos, ipsi principcs eorum iino lempore etuierque evenlus : Si 14anni sub Jo-
. iri Jnda, qui inhubitcinlHieritsalem. El htibilubilurC sepli, ubertatis et slerilitatis 7 anni snnl tantum
civitnsItwcin wttfmtm, et venienlde civitatibnsJuda, (Gen. XLI),id est omne leinpns passionis Domiui,
ct de civitutibut Hierusalcm, el de lerra B.njamin , in cujus figur.i laetus est Josepli dominus ^Egypli,
et tle lerra campestri, et tle lerra quw ad niistrtim,af- cum esset 50 annoi iini. Qtti sitiii itaque noliis 7 anni
ferenles Itolocausta el incensa, el mamia, et llttis, fe- uberlatis el salurilatis : idein caleri 7 stcrilitaiis el
rcntes laudalionemin domo Domini.El si me non au- famis. Isto eiiim (emporemicalnr Dominusdivitibus
dieritis, ul sanclificetis diem sabbatorum, ut non famem, pauperibtis vero satiiriiaicm. Proniittit haec
portelis onera, nequeinlretis per portas Ilierusalem : bona; et mala duplicis tcmporis uno tempore fu-
succendam ignem in portis ejtts, et consumet domos lura. Testattir scriptura Exodi (Exod. x), quia ma-
Hierusalem, etnon exlinguelur (Jetem. xvn, 19-27). nifestum est, oiuninm plagarttm /Egypti immunem
Snflicercl breviler mandasse nnn operaii sabbatis. csse Israel: ct per tres dies tencbrarmn lumen ba-
Ut quid : Notite infetre oneta per porlas Hierusalem? buisse. Qtiod nunc spirilualiter gerilur, sicnt Dcus
Aui, si opus crat: et operis speciem diceiet, id est, eidem Pliaraoni poslca comniinatus cst tliccns :
notite inferte pet portas. Non enim aliqni per mnros Dabo lenebrassupertetram luam (lbid.%:). Aliquoiies
et lccta inferebant onera in civiialcm. Ilierusalem iiiiuni tempus in multas dividit partes : qiiarum sin-
biperiita est, et portaeejtis bipertitae. Per portas in- ;D gulae toliim tempus sini. Sic annus quo fuil Noe in
feiorum cxiltir de Hierusalem sancta ; ct per eas • arca.dividitnriiiomnesnumeros.Quoiiestainen tem-
dem inlratur iu maledicia. Qtti autem intrant per porttm mentio est, quaternarius numertim specia-
portas, inirant itt actcmam llierusalem, tttregesin liter lempus cst a Domini passione usqne in
curtibus, et in equis, sedentesin sedeDavid, sicut per finem. Quaternaritis est autem, quoties aul plenus
lsaiam : Adducent fitii fi.iotum ex omnibus gentibus est, atit post lerlium pars quarti, ut 540aul Ires el
donumDeo cum cquis el cttrribus a in splendoremul- dimidio. Caeteri vero (nam pro locis intclligendi
torum, cumumbracutis in sanctamcivitalem(Isa. LVI, suiil), sigiia stint, non manifestaedefinitiones. Qua-
20). Porlae sanclse civitatis Jerusalem , Christus est, draginla ergo diluvii dies lotum tempiis est. Nam
et vicarii ejus, cuslodes tegis : inlerficientes vero isli snnt 40 anni in ^Egypto, et 40 anni in eremo ,
propbetas et lapidantes ad se missos. Porta (tiabo'us et 40 dies jejunii Domini et Moysi et b Ecclesix1,
est, et vicarius ejus pseudoapostoli prx'varicatores qtiibus in Ecclesia jejunai Ecclesia, id est, abstinet
a In splendore multorum. LXX. lsa. LXVI,20, b Eliaev. c. recte ul III Reg. xix.
i >«f«7r)iv«if in lamptnis mulorum.
«ifttovcov,
SS LIBER DE SEPtEM REGULIS. 54
a mortuoriiih voluptalibiis. Idehi 40 dies quibus A abscondendo quaerenlibusgratiorem facefc! verlta-
manducat el bibil Ecclesia Cum Domino posl re- tem;sed eliam, ut lottim illud lcnipus, dlem vel
surrectionem 40 anni sunt qnibus crat Ecclesia boram esse monslraret. Eadcm ilaque lmra, Id est,
manducaus etbibens sub Salomone , pace tiiidiqtie lempore, ista observanda mandavit : sed anlequam
versum prolunda , premenle tamen eos biperlilo reveletur. Eadem qtiidem Iiora : sed itt qua parte
Salomone: sicut eadem Eccle-ia dicit: Pater unus horae, rationeagnoseiiiir. Aliquoties autem non sunt
opprcssitnos(Ul Beg. xn, 50). Quadraginla dies, fuit recapitulationes hujusmodi, sed ftiturac similitudi-
aqu.i in statti sno, el loiidem defecit: ut bis et de- nes, sicut Domintisdicit : Cumvideritis, qttod dic-
fectio aqn;e 10 mense, id est, perfecto tempnre com- tum est per Danielemprophetam, lunc qui in Judma
plereltir. Sed in genere, nnn ita cst, ul qtiodamtem- sunl, fitgientinmonles (Matth. xxiv, 15; Dan. ix,27).
pore invaleseai.etdeindedeficiat. Quoniamtempore Et inducit finem. Quod autem Danieldixit: In Africa
quo valescit carnaliler, eudem deficit spiritualiter, gerilur neque eodem tempore finis. Sed qnoniam
til ipsa clalio sit delectio, usque dum perficiatur licet non in eo lameu titulo futtirum est. Propterea
lempus. Sic mundus regnans ponitur sub pedibtts tunc dixit, id est, ctim similiter faclum fuerit peror-
Eeclesia; filii hominis. Qtli sunl itaque 40 dies, ex- bem : quod esl discessio et revelatio hominis pec-
solvit peccaia Juda, et lsrael 149, quod est unum B cali. Iloc genere loculionis dicit Spiritus in Psalmis.
aique idem. Et 7 mense sedit Arca, idem tempus : CumconverterilDominuscaptivilatem Sion: facli s«-
Et deliciebat aqua usque in 10 mensein , idem tem- inus velul consolati: Tunc repletumest gattdio os tws-
pus. Exivil dc arca 12 mensc (Gen. VII, 14). Ilic est trum, et lingtta nostra exsultatione.Tunc dicent inter
anniis liberlalis Dominiacceptabilis. Quo complelo, gentes,magnificavilDominusfacere cumiltis. Magni-
manifesiabitur Ecclesia, mtiudi perlransisse diltt- ficavil Dominitsfacerenobiscum: facti sumUsImtantes
vium. Unaquacquepars luijus anui, idein annus cst. (Psal. cxxv, 1-3). Dicendo vero : Cumavettetil Do-
Quale si diceret, exiit de Arca quadragcsinio dte , minus capiivitatemSion: lunc dixerunl a in gentibus.
aul mense 7 aul 10. JVuitcavertct, inqnit. Tunc dicent in geniibiis. Nos
REGULA VI. enim gentes, quorum caplivilatem averlil. Sicut il-
De Becnpitulatione. lorum in flguram,tempus habemus dicentes : Magni-
Recapitulationes sunt istaepartes ab initio usque ficavit Dominusfasere cum eis, magnificavitDominus
in finem : sicut Adam usque Euoch, id cst, Ecclesiae [acere nobiscum. De similittidiiie itaque lemptis
(ranslaiionem, septem generaiiones, ijuod cst, omiie sutimet noslrum, unum fecit el junxit, dicehs : tunc
tempus. Rursus ab Adam usqtie ad Noe, id est, dkent in gentibus,id esi, ctimsimiliier genlibus fece-
reparationem , decem genevaiiones, quod est omne C ril. Nec illud praetereundtimputo, qtiod spirilus sine
tempus : et a Noe usque ad Abraham decem geue- mysleriis vel allegoria alittd iutclligi volnit. Super
rationes. Nam et ccniuin annl, quibus ab Arca fa- Joamiem mulii Pseudoprophelaeprodierunt in bunt
bricata esl, omne teiiipus esl qno kcclesia fabvica- mundiim.In isio CogoOscilespiritus Dei. OmnisSpi-
tur, el eo lempore, in diluvio peteuntibusuniversis, ritus qui soliiit Jesitm, et negatin carne venisse, de
gebcinaltir. Quod prudeniibus plenitts invesligan- Deo non est, sed hic de Anlichristoest. Quod audistis
dum data via reliuquimus. Quohiam ne copia Scrip- quoniamvenil, et nunc in isto ntuhdo prmsens est
turiv inierpretando foret; singula persenienda , et (I Joan. iv, 3). Numqtiidomnis qui non negat Jesnm
ea qti:elitinc intelleetuin forieimpediuiit, removenda in carne vcnisse, Spiritnm Dei babel? Sed hanc nc-
non pulavimus,alio properames. Inter regUtasquibus gationem, in opcrenon in voceesse, el unuinquem-
spirilus lege signavit: quo luminis via custodiretttr, que non ex professlone, scd ex fructibus imelligi
iionniliilcnsiodit recapiiulalione sigilttim Ca sublili- debere : iu omni Epistola qtia non nisi de fructibtis
laie, ut cotilinuatio magis narrationis, qiiam leea- bonis el milis scripsit, stiblililer admonct, enderh
piltilaiiii videatur. Aliquoties enini sic recapitulat: genere loculionis, sicut dicit: In isto cognoscitnU*
Timc illa bora. illo die, eo tenipnre : sicui Dominus eum, si prwceplaejus custodiamus(I Joan. n, 3, 4).
loi|tiiltir in Evaogelio, dicens : Die qua exivitLoth a D Qui atitem dicit : Quoniamcognovieum el mandata
Sodomis, pluit ignem de cwlo, et perdidil omnes ejus non servat, mendaxest. Numqiiidex professione
(Gen. xiv, 24). Secundiini bacc,enml dies filii hoini- dixit intelligi fratrem qui Deutn nescit, et non ex
nis (Malth. xxiv, 57), quaudo revelabiiur illa ora, operihus? Et qui dixerit, qttoniamdiligit Deum, et
qui erit in lecto, et vasa ejits in domo, non descendal fraltem suum odit : mendax est (I Joan. iv, 20). Si
lollereea, et qitiin agro similiter non revertalurrelro enitii ut dicit, diligit Dettm: doceal operibus, adlise-
(Mattli.xm, 15,16). Meminerit uxoris Lol (Ltic. reat Deo, diligat Deum in fratre. Si credit Christum
xvn, 52). Nnmqtiid illa liora, qua Doniinusrevela- iucarnatuin ; quiescat otlire membra Christi. Si cre-
ius ftierit adventit slio, non debel quis conVertiad dit Vetbtim carnem factum : qnid persequitur in
ea, quaesua sunt, et ttxoris Lol memintsse, ei non carne, Verbumcato factum(Joan. l, 14). Quid per-
anteqtinm revelelur? Doiiiinusauiem illa bora, qua sequtiur verbttm in carne? Qund dixit Dominus :
revelatus fuerit, jnssit isia observari: non solum ut Quamdiu fecistisuni ex ftatribns meis minimisin mt

" Lugentibus v. c.
55 TICIIONIIAFRI 56
crtdentibus, mihi fecistis(Matllt. xxv, 40) : non ope- A/ de rege Babylonisdicilur: QuomodoceciditLuciferde
rciur maluni in Chrisli came, id esl, in servis ejus, cwlo, mane oriens ? conlritusesl in terra qui mitleba-
quoniam Doinintisot Ecclesia, una caro esl. In qua lur ad omiies getf.es? Tu auiemdixisti in animotuo :
tarne si credit esse liominem: cur non ditigil, aut In cwlitm ascendam,sttper stellas Dci ponamsedem
quod crtidelius est, cur odit, sicut scriplum est: meam, sedeboin moiie alio sttpet montesallosin aqui-
Qui non diliqitfratrem, permanetin morte (I Joan. m, loneiii, ttscendumsupet nubes,ero similis Aliissimo.
li). Et, qui fratrcm sunm otlil, homicidaest (Ibid., Nunc aulemadinferos descendistiin fundamentalerrw.
14). Aliml majtii cvidentius signum cognosccndi el qui viderinlte, mirabitntur super ie, el dicent : litc
Anliclirisli non esse dixil, qiinmqui negat in carnc, est homo, qui concital terram, move!reges, qui ponit
idem odit fratrcm? Tale autem quod dicit: Quoniam orbemlerrw lotttm desertttm.Civitasaulem destruxit
qiti negaverit Christum in caruc, de Deo non est abduciosqucnonsolvit. Omuesreges geniium dorntic-
(II Joa». xvn): quale, Nemo poiesl tticcre Duminus ranl in honore, indomo sua. Tu autemprojeclus es in
Jesus, ni.i iit Spiritu sanclO(I Cor. xn, 3) : ciun montesvelntmorluus,abominaiitscumomnibusttui ce-
miilti dicanl D.iiiiiuiim.Icsiiin, ip-o conlcstanle : cidcrunlin deserlisgladio,e!desciitderuntad infcros.
Non omnes qui milii dkttnl, Domine,Dominc, in- Quomodo renisti: sicttt veslimentumsanguine con-
troibitnti/i tcgnumcwljftim (Mattlt. vu, 21). Sed boc B ] spersum, non eril niundum,iia nec lu eris mundus,
loco Aposlolus, neminempossedicere DominumJe- quia terrammeuinperdidisti,et plebemmeamoccidisti.
sum Chrislitm,nisi in Spiritu sanctoseciinduincon- Non eris in wlernum leivpus semen ncquam,para,
.scienliamdixit (I Cor. xn, 5), secundiini inleriorem filios tuos inlerfice,peccaiumpatris lui non resuryant
honiiiiein, non secundum solam professionem, ul (Isui. xtx, 12, 22). III icgem Babylonis, ct omnes
osteiideret illis, qtii dicuiil DoiiiinumJESUM , nihil reges, et omnis populus significatus, unum enim est
iniiius habere ab bis, qui charismatuin generibus corptts. Quomodo,inquit, cecidil de cwlo lucifcr,
exlollunlur. Sed unum atqttc eumdcm Spirilum mane oriens, confraclus in terra : qui miititurad om-
possidere oninem, qtti DominiimJesum credideril, nes gentes?Tu autem dixistiin animo tuo : In cwlttm
ideni operibus credidisse nionstraverit. Ncmo, in- ascendam,super stellttsDei ponam sedemmeam.Dia-
quil, potest dicere DominttmJesum, nisi in Spiritu bolus bocsibi promitiit. Non enim speral retinendo
sanclo: Divisioncsauiem suiit churismalum,idemvero in ccelumpossc ascendere, qui nc dejicerelur, resi-
spiritus. Et divisionts ministeriortinisunt : el idem siere nonvalttit. Mitltoniagisista bomo sperare non
DomiiMs(lbid.,i, 5). Solvere atilem Jesum, est non polest : ct lainen bominern csse sic dicit : Hic est
facere quod Jesuin fecisse coiifiletur, sicul idem Do- lioinoqui incitat terram. Sed praeter lianc ralionem,
niinus dicit: Qui solveritunuin ex mttiidulisistis mi- 'C qiiaui ncque diabolus, neque homo sperare polest,
nimis,et sic docuerit Itomines, minimus vocabiturin se posse in cceltun asccndere, et super stellas Dci
regnocwlorttm(Matth. v, 20). Et quid sit solverit, ex sedens, similem se Deo fieri, etam ipsa Scriplura
consequentibusaperit, dicens : Qui auiemfeceril, et alind inquirendiimadmonet. Namsi in ccelumel su-
tk docucrit. Ilanc ergo ncgationeui, opertim esse, pra stcllas Deidicil se sedemsuain positurum : quo-
non vocis, et Paulus apo=lolus confirmat dicens : inodo in monle alto sedebit, aut super montes in
Donitnumscire confitentiir,factisautemnegant (Tit. i, aquilonem vel in nubibiis ut similis sit Allissimo?
16). El ilcruin : habenles(ormam pietatis, virlulein non enim Altissimus in liujusmodi habet sedem.
atitemejus negantes (II Tim. HI, 5). lloc sensu dicit Coeliim.Ecclesiamdicit: sicul procedeiileScriptura
quosdam fratres, Christum non voce sancte praedi- videbimus. Dc boc ccelo cadit lucifer matuiinus.
care , sed corde. Nain voce sanele pracdicant.Con- Lucifer enim bipertitiis cst: sicul Dominusdicit in
senlit deniiiue piiedicaiioni corum , et mandal au- Apocalypsidese et de suo corpore : Eyosum radix
diii, dicens»;Quid intereslsive per occasioncm, sive' et genusDavid, e! slella sptendida niutulina, sponsus
per veritatemCliristus annuntietur (Philipp. i, 18). ci sponsa(Apoc.xxn, 16). Ilem illic :Quivicerit,dabo
Domiiiumenim Christum Anlichristus non voto, sed illistettam maiutinam (Apoc. n, 28): id esl, ul sit
occasionepraedicat.Alio lendens, per Cliristi noiiien **stella matuiina sicut Chrislus, quem accepitnus.
iiigreditiir : quo sibi viam sleruat, quo sub Clitistii Pars ergo luciler, id est, adversum corpus, quod est
nomiiie, ventii pareat, el his(quod turpe e=tdicere), diabolus, reges, et populus, cadit de coelo, et con-
sanctiiatis el siinplicitatis nomcn imponat.signisct fringitur iu terra. llis rcgulis dicil Sapienlia: Audite
prodigiis ciibiculoriiniopera Clni-tiiin esse asseve- ergoreges el inlelligite : discitejudices finium terrm,
rans.Qunssalubri cautionevitaro admoncl Apostolus< prmbeleaures, qui continetismutliludinem,et placetis
dicenv.Filiisabstinetevosasimulacris(\Joan. v, 21). vobis in turbis nationum : qitoniam dala est vobis
REGULAVII poteslas a Domino, et vittus ab Altissimo; qui in-
De diabolo et corpore ejus. tetrogabit opera vestra, cl cogilationes scrutabitur.
Loci duo illustrati, Isaim tap. xiv,£( Ezech.xxvm. Quoniam, cum esselisministri regni iltius, non recte
De diaboloet corpore^ejus hreviter videri polest, judicaslis, neque cuslodistis legem (Sap. vi, 2, 5).
si id quod de Domino et ejus corpore dictum cst,, Bex ergo Babylonis loiiim corpus esi: sed prolocis
id quoque obscrvelur. Transilns namque a capiteadI intelligimus, in qtiam partem corporis conveniat.
corpus, eadcm ratione dignoseiiur, sicui per lsaiami Cecidit de ctxio lucifcr, iu omnc coipus polcst con-
57 LIBER DE SEPTEM REGULIS. 58
venire. In cwtttmascendam, super slellas Dei ponami A id est, adversae parti non oritur: sicut iidem cum
sedemmeam,similiter, ct caput : majores, qui slel- in jiidiciumvcnerint, diceut: Justitim lumennonluxit
lai um Dei, id est, sanctoruni dominum dominan- nobis(Sap. v, 6). Timeiitibusatitem Dominum, oritur
dum putanl, cum ipsorum minores domincntur, Soljustitim:etsanitas in pennisejus, sicul scriplum est
sicnt scripium est : Major servietniinori (Gen. xxv, (Malacli. iv, 2). Malis vero meridie nox est : sicut
25). Huic Esau, id est, fratribus malis, sic dicit scriptum est: Dum sustinent ipsi lumen, faclm sunt
Dominui per Abdiam propheiain : Exallans habita- iltis tenebrw, (utgorem obscura nocte ambulaverunt,
lionetn suum, dicens in corde suo : Quis me deducet palpttbunt sicul cwcus parietem, et cui non sunt oculi,
ad lerras? Si exaltatus fueris sicul aquila, et inter palpttbuntet cadenl metidie, quasi media nocle (Isa.
sletlas ponasnidum tuum, iude le delraham, dic.itDo- LIV,9, 10, sec. LXX). Iterum : Occidetsol metidie,
ntiiius (Abd. i, 3, 4). Sedeboin monlealto super moit- et tenebticabitsupet tetta diesluminis ( Amosviu, 9).
les allos, in aquilonem, ascendam super nubes, ero Iterum : Propterea nox erit vobisde visione,el lene-
similisAltissimo(Isa. xiv, 13). Mons allus, populus brm vobis erunt ex divinatione, el occidetsot super
cst superbus. Monles alti, singuli quique, qui adtt- prophelas, el obscurabilsuper eos dies tttminis (Mich.
uati monlem facium, id esl, cotpns diaboli. Multos III, G). Iluic populo ex Austro comminatur Deus,
enim esse montes malos, dieil Scriplura : Transfe- R sieut pcr Ezechielem Soor incrcpat, dicens : Spiri-
rentur montesin corde maris (Psal. XLV,5). Itcium : tin Austri contrivit te (Ezech. xxvn, 16). Is enim
Fiiudamentamontiumconturbalasunt,el commotasuni, confringere periiiitiii, dicens : Exsurge, Ai/uilo, ct
quoniamiralus est Deus(Psal. xwi, 8). Nam el corpus vcni, Ausler: perflahottumluuni, et defluenlunguenta
Domini,id esl, Ecclesia, monsdicitur : et singuli qui niea (Cant. tv, 16). Exsurgente enim nequam spirilu,
Ecelesia, faciunl monies.sicutsciiplumcst: Egoau- resistit Spiriius sanctus, qui Domini bortum perflat,
temcunsiitiitiissttm rexab eo,superSioniuontemsanctum ei elkiuiitut uiiguenta, id est, odor suavitatis offer-
ejus, annuntiansimpena ejus(Psul. n, G).Et ileruin : tur. Et per Ezechietem, idem cx reliquiis populi
Perdam Assyriosin terra mea, et in montibttsmeis(Isa. mali sic dicit Deus, addttcere super populum suum,
xiv, 25). Et iteruni: Suscipianl montespacempoputo, pailem ejusdeiii popttli, quod esl mysterium facino-
et collesjustitiam (Psal. LXXI,3). Et itertim : Monles lis : Ecce ego super le Gog, principcm Mo.och et
exsultabunt vetul arietes, et colles velul agni ovium Tobel : et congreyabote, et adducam te, et ponam te
( Psai. cxui, 4). Deusiu nionte Sion liabet sedeni, a novissimoAquilone, et adducam sttper te montem
ei in monlibtis Israel, et in niibilnissanctis snis : lsracl: et perdam arcum tte nianu lua sinistta, et sa-
quod est Ecclesia. Scriptuui esl : Thneat a facie gitlas tuas de manu dextera, et dejiciam le supermon-
Donitni omnis lerra : qiioniam exsurgit de iiubibusiC tes hrael (Ezech. xxxix, 1-4). lloc aulem gerilur,
sanctis (Psal. xxxn, 8). Ilcriim, itttbibitsmandabo, ne a passione Domini : quoadus.jue de mcdio cjusdem
pluant super eamimbrcm(ha. v, 6). llerum : Nim- mysterii facinoris di cedat Eeclesia, qti.x'detineat,
bus el nubesin circuitu ejus ( Psal. xcvi, 2). Et quod ut iu lemporc suo detegatur impictas, sicut dicit
in monte Sion habitei, sic dicit : Cognoscetis,quia Aposloltis : Et nuiic quid delineal, scitis, ul in suo
ego stin, DomiuusDeus vesler, habitans in Sion monte temporedelegalur : Mysteriumenim jam nunc opera-
sanctomeo (Ezech. xxxv, 5). El diabolus in monte tur iniquilalis : lanluin, ul qui delinens detinet modo,
scdet, sed Seir, qui est Esau, id cst, fialrum malo- donec de medio fiat. Et tunc revelabitur ille impius
rum : quem monleni Deus increpal per Ezechielem, (HThess. lt, 6-8). El in Ilieremia le^imus, pecca-
et tlicit in Itethia univcrsa: terr* desolaturum, quod lores Israel in Aquilone couvenire, Douiinodicente :
adversiiin Israel inimicitiasexeiceat. Ipse est mons, Vade et lcge sermones istos ud Aquilonem, el dic :
ipsi monles Aquilonis. In liis diabolus sedel; ci iiu- Converletead me, domus htael, dicil Dominus(Jetem.
biuin cnelivcluli dominatur. llactenus, se similem iit, 5). Meridianuni veio pars est Domini; sicul ct
dicit altisiinto (Isa. xiv, 14). Duaesunl paries in Ec- in Jiib scriplum esl : A inetidiana parte germinabil
clesia, Attstriel Aquilonis,id est, Meridiaua et Sep- ibi vilti (Job. xi, 17). Aquilo diaboli : Ulraque au-
lentrionalis. In parte meridiaiia, Domintis manet. D ' tcm
pars, iu tolo niiindo. Ascendam, inquit, nubes :
Scriptum est : Ubi pascis, ubi manes in metidiuno ero similisAltissimo.Nunc ctutemadinferos descendes
(Canl. i, 6)? Diabolus vero, inAquilonem, sicut in fiindamenla tertw. Qui viderinl te, mirctbunlur
Deusdicit populo stto : Illum petsequat ab Aquilone super te, el dicent: Hic est honioqui concitattetram,
a vobis,et expellamitltimin terta sine aqua, id est, in coinmovelreges, qui ponit orbemlettw loiumdesertum.
suos; et extetminabo fociem ejus in mate ptimum, Numquid iu diabolum convenit, Qui videtint te,
et postetiota ejus in mare novissimum,quod est in mitabuntur super te? Aut in rcgetn novisrjmum,
populos primos et novissimos (Joel. xi, 10). lnsiar cum ad inferos descendes? Ipso enim ad iuferos
Ecclcsiac, fabricatus esl isle mundus, in quo Sol descendente, non erit qui mirelur, niundo (inito.
oriens, non nisi per Auslrum, id est, meridianum Noneiiim dicenl: Hic cst lioinoqui concitanl terram,
ilcr b.ibet; et decursa Anstrali parte, invisibilis reges, el posuil orbem tetrm lotum deserlum: sed
v.tditin locum siium redicns. Sic cl Dominus Deus incitat, et commoveiet ponit. Hoiiiincnienini lotum
noster Jesus Christus, Sol aelcrnus partcm suaiii corpus dicit tam in regibus qnam in populis : cujus
percurrit, unde et meridianumvocat. Aquiloni vero, liominis superbi parleni ctiui Deus percutit, ct ad
«9 flfJttOrit! AFI\1 60
inVi'i'osdejicit, dicimus : Hic est homo qui iticital Ji. pro locls observandum est. Iternm corptis ipsins
(eirani, fommotteireo^s, scllicet sahctos : Qiii potilt diaholl convenit dicens : Quomodovcnisti? sfcnive-
orbem tetrlt lotum deserlum : irrideiitium vox esl, stimehtum sanguineconspetsttmnon cst mundum,ita
non cnnfirmaiiiinni,sicitt ibi : Qui dissolvitlemplnm, nec lu etis mttndus: quia tettam menm perdidisti, et
et tridno illud sttscital (Marc. xv, 29). Dixit enim : plebemnteam occidisti.Non eris in mtetnumtemptts,
Fortilitdineni faciam, et saplentittmintellectus. Au- semennequam: para, fiitos luos interf.cepeccatispalns
fernm tenninos nntioniim, el fortitudineni illartim titi, iitn.-n resmgant (hni. xtv, 19-21, sec. LXX).Hic
xasiabo , cl comminuamcivitates ctimhabitantibus: ostendit non convenirein speciem. Rex enim Baby-
el tolum orbem compreliendamnianu, velttt nidum, lonis, qui terram Doinini vasiavit, et poptiliim occi-
el velnl ovn dereitcta auferam , et nort erit qui dit, idesl, Nabtichodohosormundtis obiii, iu aeier-
effug'al nk , aut conlradkal mihi (ha. *; 13, 14). num vivit: corpori dicit sui cujusqttelemporis parare
Ntltnqtiid ista qnae sibi promiltit, valet iinplere; quos gehueril, interfici pcccatis ejm quo ipse, qui
Ponit quidem orbemlettm tolinli deserlnm, sed or- convenilur genilus. Novissiinusenim rex non (ilios,
bcill stium. Civilaiesauiem desttttxit, tilique stii or- sed fralres babere pnlest. Neque velut mottuus cttm
bis. Est enim biperlitus , mobilis et immobilis : ad infcros descenderit, sed mottuus. ler Ezechie-
siclli Paralipoinennii : Cowmovealura facie Domini lem sic Deus iucrepat regcm Tyri : Quoniam exal-
otnnis terra. Etcnim fundavil orbem terrm, qvi non latum esl cot tuum , el dixisti: Deus ego tum, lia-
cominovebilttr Abdnctosqnenon sotvit (I Par. xvr, R bitatiune Dci httbitavi in ordine maris. Tu aulem
30; Ps. xcv, 9). fotcst, iliquit, in specicm coiive- honio es, et non Deus : et dedisti cor tuum tant-
nire ; quod captivis in nullo relaxnsset, sed inimtcls qiiinncot Dei. Numquidsapientiot es ttt Danielc? Sa-
rapttim aeslimans,principali tota in eos ttlercliir pn- pieiltes atyuerunl le sapienlia lua. Numquid sapien-
leslate. Qtiod objnrgat Deus, dicens : Egb quidem tia ttta aut doctrina lua fecisti iibi virttttemet aurum
irattis sum modic.e: ipsi autem adjecerunl in mala ct argentum thesautis tiits? Numquid in multa doc-
(Ziicli. i, 15). Verumtameii in ftgtiram generalitalis Itina tua , et in inetcalu tuo niuliipUcasti vitlulem
facla et dicla sunl, et spiriltialiier impleiiinr :dtim tuam? Ptopletea hwcdicit Domiuus: Quoniamdedit-
hi qui dominanltir, htimililatis stibditos aut tenla- ti cot litum, sicut cot Dei: ptopter hoc , ecce ego in-
lionis causa vel merilo sibi subditos sltie respeclli dnco sttper te alienas pestes ex gentibus, et exinanient
pielalis alqtie comtntinis cohditiortis affligillit, qui- gladiosluos snper te , et super dccorem doclrinwtum:
bus non sufficil pr.leslas, sed ea immoderatins uli et vulnerabiinldecoremttiumin perdilionem, et depo-
contemnunt, qttod ciilpat, dlcetis : PcrseqUentesre- tieni te, et morierismortevitlncrutorumincordemaris.
tributionem(hai. i, 23). Et itcrtim: Exlendil mannm Numquid dicturus es ju conspeclutnler/icienliumte :
snam ei in retribi endo (Ps. i,iv,21). Pariini est enirti Deusegosum?Tuverohonioes,e!non Deus.Inmultitn-
quod iiiiinicus esl; adlinc geslit et iti subditittn dinemincitcumcisotumperibis, in tnanibusalienorum:
vindicari', sicut scriptuni esl: Omnessubditos vobis quia ego locutus sttm, dicit Doiitinus.Tu ei tignacu-
compnngiiu. Dissiniulans odisse Dominum, inimi- Ittm mitltiiudinis el cotonu decotis: in deticiispata-
cuiii et viudiiaiorem : qund per viiitlictain qiiaitt disi Dt!i fuisii, omnemlapidemoptimum habens in le
soli sibi Deus excepiavil, ali:|iildsanctitatis ttsiirpet. alligtttuin; Stttdiitm, Topazum, Smatagdum el Car-
Scripltiui esi chim : Milti vindictam,etego retiibttatit, bttiiculum et Sapphirum , el Jaspin , et argentnm et
dicit Dominus(Rom. xn, 19). Omnesreges lerrmdor- «uriiinet Ligtjrium et Achaiimet Amehistnm, Chry-
mieruittin honote, liomo ih dotnosua (hai. xiv, 18, solitlatmet Betyllum, et Onychium: el attro replesti
19). Beges, sanctos dixit. Natvtnon oinnesreges vel thesaiifoBttws et apoilteclius luas. Cnm Cherubinpo-
privati in domo stia dormierUnl , sicut sancti in sui te in monte sanctoDci : fuisti in medio lapidum
domo (sua) qtiam dclcgcriint.ru autem projectuses igneonim,abiistisine macuta in diebusluis, ex qua die
in montesvelitt morluus ttbominatul,cum omnibusqui crealus es, doncc inveitirenluriniquittites tumin te. A
ceciderunt inserti gtadio , et descendttnlad inferoi. mitltitutliiienegotiittionlsluw implesli prompluaria tua
Diabolo dicil, Projectus es in mOhles,in quibus se- iniquitate el per.calis: el vulnerntuses a monle Dei.
det. Deuique non dixil inorliius : sed velut mottttus Abduxille Chetubinde niediolapiduminferorum,exttl-
abominalus.Adhuc eniin vivil: liccl ipse in snis gla- tatum est cor tuum in corde lno: corrupln est doctrina
dio periiiiatur, clar/ inferos desccndat. Sicut cuim citmdecote tuo. Ptoptet mutlitudinempeccnlorumct
Dominiis , qtiidqttid sni patiitnlur , se pali dixil iniquitatemnegoliationistitw, coiilaminaiasunt sancta
(ilattlt. xxv, 40): ita el diibolus ipse in stiis iticul- ttta : educam igneth de mediotui, liic ie devorabit.Et
calur, ipse aboniinaltis coufriiigtitir, Sicut scriptum dabo te cinetem in letta nia, in conspectnomnitimvi-
esl : In diminutione populi , cotnmintttio principis denliuin le, et oinnesqui te novctunl intet nationes,
(Ptov. xiv, 28). Diaholns ab bomine suo non scpa- constristabuntursuper te. Perdilio faclttses, el noneris
ratttr : licc bomo in qnodiabolusnon esl, poiesl di- in wiernnm lemptts (Ezeclt. xxvin, 2-19, sec. LXX).
ccre : ftro limi/is Aitissimo.Nec diaboltis, hic hoiilo, [Qiionmmexaltatum cst, inquit cor tuum , et dixisii.
qui ihcital terram : nisi in homine fuerit. SicUlDo- De«s egosum, habiiationeDei habilaviin corde maris:
minus, homodici non polesl, hisi in hominc ; ncc ct in honiinem convenit dicentem : Ego sum Chris-
homo, nisi in Christo. Sed quid in quem conveniat, tus; et in diabolo qui in corde ntaris, id est, poptili
61 LIBEft DE SEPTEMREGtfUS B2
lianiiaf, sicul Detis in coidc sah<(ribrumsUonirrise- A fti ferdiliottem. AliqWSeblirt iio» in jrjerdilioincMi,
ilet. Poputus, iiicotde ntarfs, id est, ih Volnplatevel scd cum spe sahilatis vulnerant. £i depohentii s i(l
allitudine stCCillibabilal, siCntin alio loco dieit Detis cst, uttmiliabunti et morieris morte vUlneratorum
eldem civitati: Satiata et konoralaes nimit in corde in cnrde maHs. Non diceret vulnernlo, itnwteri*
winris.Iti a qua mnlladeduxenwlVeremigestui: Spi- nioite i u/heititorum: ni>i qiiia non aperie vulncrft-
ritus Auslri tontrivit 1e in corde maris virlutis lum.] lur, ct moritur: sed ipse est, in quibus vulneralur.
Taautemhomoes, et mtn DeSs(t'*erA,XXVH, 25-2G). Numquidnartnns nartabisin conspettuintetficienitum
Et diabtiltisin liominc, hoiiiodicttts est: MculDo- te : Dens stim eg»? Id eslj niiniqiiid dlvihi generis
mimis dixil in Evauglio : Inimicus Itomohoc feeit titulis terribis edsj ^uibus traditus fueris, lam ?pi-
(Mmth. xm, 28). Et inlerpretalils cst, dicens : Qui rittialiter quani carnaliter? Tu veto homoetnon Deut,
ea seminat, dhtbolusest (Ibid., 59). Homo diaboli, in muhitixdineincircumcisorumperiturus es manibut
Densesse non poiesl. Propterea in utrumqnc coii- alienoium: qttia egoloculus, diciiDominns.Nuncape-
venil: Tu homo es, tt non Deus. Bedisli tor (uiiiti, ruit, qtto genere se ille dicat Deum : duhi ininalur
fdmqnnmtor Dei. Numquidsapientior et iu Daniele^. et in multiiuiliiie inclrcunicisoiuni periiiirum mani-
In Danitle, tiiium Corpus est Ecclesiae: quia non bus alienoruni: quod non convenitj nisi in cum qui
potest esse peccili sapietilior ih negotiis vitae, sicut B sihi circuhicisus videlur. Rex eniin Tyti, niortem
illesapientior eSt insuoqttam (iliilucis. Poivst eliam solam potliil timere : Nonne a circumcisis,aut Cuin
in speciem convenire : qnottiam Danhl specialiter eis ntdrefclur. Et factns est sermo Dotniniad me«
conlundit regem Babylonis, in flguram, qui Prophe- dicens: Fiti hominisaccipelamenlmntupet principeni
tico spiritu regem siiperbtim ad confcssipiiemUnius Tyris et dic Uti•:Hmcditit Doniinus: Tu et tignacu-
Dei, Ecclesiaslica niajestate pfostravil; qui confes- lum similitttdinis; et coronu deioris in paradiso Dei
sione stiaruhl virtiltulh, et cceleslisapientia, Baby- fitisti. Numqiiiddiabolo facltis es paradisnS, ul ipse
tonis stiperstitioiies evcrtit. Sapitntes teh non atgue- qtiod pnradlstim perdideril, inerepetur? linnio fuit
•niitisapienliafu«i Noii solum enim Daniel sapiens , iti deliciis paradisi, ipsCrst signaculumsimilitudinit^
sed eiiaiil tlfes pueVt, qili regem et omne regrtum qui ad slmilitiidinemDei factus cst. Siaiiacttftimau-
cjus cnm ipsis dits suis, unturiDominuiiiasseiendo, tem ad decoremdixit: sicul per Aggacumdimicanli*
eodemDeo phcsetile coiifiidormiLIideni nunc usqoe btts liiijus adversum se fratrihus promitlit Deus Ec-
generalitcr fjnsilcrti laiil exicrhns tpias inlesiinits elesien, dieens: Ego commovcbocwlumet terram,
Uabyloiiis,lutnitie verilatisdisrUiiipinit. Namquid i'« mate et aridaht; et converlamcutrtit et seisores. Et
scitutia tua, aut stipientia tua fecisti tibi vimttcm, descendenletfiti el sctsoteseornm unusqnisquein gta-
et autiiiii el argentum ihesautis iuis ? Numqtiid in C dio ad fiutremsuum. In die illodicitDontinusomnipo-
mttlta scienliii, aut hi mercitlutuo tHultipticaslilibi tens, iicelpiam te ZorobubelfiliumSalathht, servuin
virtntemluam? el exalialnln est cor ttinm in virtule meitm,etpoltnm lesignaculum,qit'oniamteelegi,dicilDo-
tiia. Pulani enim stiperbi et beliefisioritm onmipc- tniniisomnipotens.Zorobubel,omne corpusest(Ajt<fWt
leiitisDeiiiigrali, sua \iriuie aliquitlposse, ct s:i|tien- ii, 22-24; Eccl. XLtx, 13). Etenim cxinde nusquam
tia ditari, nescientes scriplum esse: iVoiitevibitscur- legintiis comn otum supla se vcnisse Zorbbabel. Hic
sus , non fotlibtis prwlium, nemie sapicnii panis cst ex lilhu Juda, qui sub Dario mfernil aedificare
{Eccl. ix, H ). Et itertim : Numqnid mttynificabitur Hierusaleih. Ipse qUbqUeitt figUia fundavii domum
securistine concisote(Isn. x, 15 ) ? El non quidcm Del, Cl perfecit sictlt idem DominUsdicit : jWnntts
prudehtibtis divitiae, et non scicniiiius gratia. Ilacc Zorobabel fundaverunt domum hanc, et manitsejiis
enim tion siint iti hostra poieslate, sed a Dco confe- perftcienteam (Zneft.iv, 9.) Qiiod est aniem sightl-
rUnlur. Quirfenim Itabes,qtiod non ttcCephli?Si au- culiim hoc et corona spCciei, sicul Dens promltiit
tem accepisti, quid gloriaris, lamqiihmlion acceperis Ecctcslte dicebs: VfdcouHigentesjitstitiam liinffl,it
(1 Cor. iv, 7)? El iterum : Non glbrietur sapicns, reges claritatein luam^et vocabuntnomentuutnj ffttod
in sapietttiasita (Jetent. ix, 23). Ptopterea ItwCditlt Domiiiusnomiltavil.Ittitd etit corottaipeciei ih Maiiu
Dontinus: Quoitiam dedisti cot ttitim, sicut cot Dii: D Domini, et diadema tegni in manu Dei lui. Tii etiain
Ptopierea, eceeego indttcosuper te alienos, pestes ex non vocaberitderelicta: et terra tua non vocabiturdC-
gentibus: et exinaitientgladiossuos super te, et sttper serta, Tibi etiam nomen vocabitur, voluntas mea, el
decoremscientiwluw. (Ezeclt. xxvm, 7, 8). Elsi po- terra lua orbis terrarum (Isa. LX:I, 2-4.) Homo est
test in speciem convenire, qtiod reges sseculi per ilaqtic signaculhm simililudinis, et cnrona speciei :
suam superbiam, dominos se appellari patitintur; cnjus pars, in ipso decore divinae similitudinis, et
tamen hoc quoque convenit in genus. Frequenter dfiliciisparadisi, id cst, Ecclesiacperseverat. Altera
enim indueit Deus in Ecclesiam alienigenas , el vero pars, ne in acternum vivai, inter ipsam aique
miilios in morte vulnerat. Sed ctiam occulta per- arborem vitie, fltimmeus ensis evolvitur (Gen. m,
8ecuiione multos inducil ex gentibus, in qnibns 2V). Adam namque, sicut ApostolUSdicit, umbra fu-
tenlel populum suum, el occidat lieqtiamper siirii- turi est (Bom, v, 14). Sic et bi fratres, divisus esl in
tes, sic Matthatiam. Et vulnerabunt deeoremtuum Cain et Abel. Omnemlapidem optimum liabensiii te

Z* Lege aqua. b Supra deest non.


63 .TICHONIIAFRI LIBER DE SEPTEM REGULIS. 64
alligatum; Sardium, el Topazium, et Smaragdum, et A J liam malam , el avaritiam, qum est idolorumservilus.
Carbunculum,el Sapphirum, el Jaspin, argentum et Proplet qumvenitita Dei (Coloss.lii, 5,6). Ex qua
aurum, et Ligurittmel Achatenet Amethislumet Chry- die cteatus es lu cumClietubim, imposuile in monte
solilum el Betyllum et Onychium: et auto teplesti sancloDei (Ezcch. xxviu , 14), id est in Christo, vel
tltesautos luos, et apothecas tuas in te. Haccct in Ecclcsia. In mediotapidum igneotumfuisti, id est
diabolum coiiveuiitnt, ct in bominem. Isli enim liominumsanclorum , qui adunati, moniem Dei fa-
dnodecim lapides el aurum et argeiiium, omnesque ciiint. Angeli cnim alierius substantiae, lapides dici
tbesauri diabolo adbaerciildclegaii. Denique, habcs iioi) possunt, quia corpus non habent. Abiisti sine
in te atligattim: Et iterum : Apothecas tuas in te. muculalu, in diebus luis : ex qua die cteatus es tu,
Sicut corpus Doniiui a sanclis oruatur: promilieiile donccinvenireniuriniquitates tuw in le, a mulitludine
Dco et dicente : Extolle oculostuos in circutlu; vide negotiationisluw (Ibid., 15). Lapides, Ecclesiamcsse
otnnes fitiostuos, collectisunt, et veneruntad le. Vivo sic dicit Peltus: Ecce vos fralres , lamquam tapides
ego, dicil Dominus, quia omnibusillis indueris, et su- vivi, cowdificaminiin domosspirituales(I Pet. n, 5).
periniponesillos: sicut oriiamenlumnovwnupiat, quia Qiiam domtim, igneam esse; et banc , rr.alosfratres
desertatua et dirttta, et quw ceciderunt, nunc ancjus- ardere sic dicit Deus: Erit domus Jucob, ignis: do-
liabunlut ab inliabhantibus( ha. XLIX, 18 , 19; LX,JJ ] nutsatttem Joseph , flamma: Domus vero Esau, sli-
14). Et in Apocalypsi, eadcm civitas duodeeim lapi- pula. Exardescent in illos et comedenteos: el non
dibusfuiidala construitur (Apoc.xxi, \j, 20). Omnia, erit ignifer in domo Esuit, quoniamDominus locuttts
inquit, lapidem optimum,el enumeravit duodecim : est(Abd., 18). Cum enim peccat liomo dejicitur de
ut ostenderet in duodenario mimero perfectionem. inonle Dei, cl non erit ignifer, amisso Spiritu, et
Omnia, enim, qumfecit Deus, bona suut (Gen. i, 25). sticceudetur in cinerem. Peccasli, el vulneratus es a
Hortim diabolus usum, non naturain inulavit. Et tnonieDei: et abduxit le Cherubimde mediolupidum
otnncs boiiiinescxcellenli scnstiet potcntis itigcnii, igneorum.[Cherubim,ministerium Dei est: quod ex-
aurum sunt et argentum , et lapides pretiosi secun- clusit tmiversos malos de Ecclesia, sed spirilualiier.
dum naturam : sed ejtts erunl in cujus obscqnio , Qui cuim vcstimenltim uupliale non habet, hic in
natura, suis fruiinliir. Qitoniam, cui se signaverit sacciilocxcluditur de medio recumbentium. Deuique
quis in obedientia: servus esl ejus, ctii obaudit, sive iu tenebras, id est, in obdiiraiionem mittilur: donec
pcccali, sive justiiiae. Ita fit, ut ct diabolus babcat in ignem in aternum descendat. Fuluro enim sae-
auriim et argenlum, et lapides preiiosos. Omnia culo, neiiioinisc.ebilur cboro sanctornm, qui postea
quidem, non sua sccundum origincm: sed sua, se- excliidatur.Exallalumest cor tuumin decorettto, cor-
cunduin voluntalem. Nam et in Job scriptum est < Q rupta est scientia tua in decore tuo. ] Corrupta est
(iiiholo: Omneaurummaris sub eo cst (Job. XLI,21). scientia cjus, qui sciens prudensque crat et studio
Et Aposlolus, vtisaaurea et argentea, dicit esse qnw- affectalaesapientiaeasserit dissimulalaveritate, mcn-
dam in conlumeliam(II Tini. n, 20). Non enim, sicul dacium: sicut Spirilus dicit: Cum cognovissenlDo-
qtiidam puiant, omnia lignea et ftciilia reprobavii, minum,non ut Dominummagnifiiaverunt,aut gratias
ciini ex eis sint aliqua iu bonorem , ipso dicente : egcrunt: sed nugati sunt in cogitationibussuis, dicentes
lttti, aliud qnidem fingerein Itouorem,alittd sc essesapientes( Bom. i, 22). [Corrupta est scietttia
FI{,'U1IIIII
vero in contumelinm (Bom. ix, 21). Et ex ligno, corum, qui alios docent, se ipsos non docettt. Cor-
aliud ad praeparaiioneni esse, aliud in sacrilegium: rnptus est dccor, qtti geueri suo operum similitit-
ex attro ct argcnto, id est, ex inagnis et perspicttis dine non respondel. Ptoptet muliuudinempeccalotuin
dixil iinmundos. Nam ct in Apocalypsi: Meretrix titotum.In terram projecite: In conspecluregumdedi
(id est, corptts adversum) putputa , cocco, el auro, te dehonesiari(Ezech. xxviu, 18). El diabolus est in
el argento, lapidibusquepretiosis ornatur: habenspo- lerram, id est, in hcminem, et homo de stiblimitale
culiimautemn in manu, plenumexsectationumel im- Ecclesiae, in conciilcaiioiiem, si llieremias dicit:
mundiliutumtotius tetrm (Apoc. xvn, 4). Ista sunt Dcjeci de cwloin tettam gloriam. In conspectureguin
crgo diaboli ornamenta, lapides pretiosi : quibus D (Thren. n, 1). Chrisiianorumdixit: qtiorum pedibus
lupiaes iqneos imiiatur, el hoino in se habet lliesau- conculcaturdiaboltiset bomo ejus; Propter mullitu-
ros tam facinoriim quani perspicnos. Ipseciiim suo- clinempeccalorumluorum, el iniquitatemnegoliaiwnis
rum pnrlator est, quem facultates suaevelttt compc- tuw, contaminanlursancla tua. ] Videlur veluti prin-
des ligaverunt. Prtetcr illa, (|iite ab ntroque sexu cipalem titttlum exprobrasse, corporediaboli, nego-
corporis diaboli ornanda eduntiir: eiiam his, qux> tialionis niagis dicit, et thesauros, spirituales ne-
defossa babent, insilum est cor. Ubi enim crit the- quitiie. Sictit enim spiritualis juslttiaenegotiatio, est
stiurus, illic erit et cor hominis(Mallh. w, 21). Velnsi tbcsatirus, ul dicit Dominus: Simile est regnnm
enini homo et terra ejus, unum corpusest: quoniami cwloritmhomini negoliatoti(Malth. XHI, 4>). El ile-
ipse quoque terra est. Unde Apostolus non solumi rum : Tiiesautizutevobisthesuutosin cwlo(Mttllh.vi,
ea, qusecorpore admitti possttnl, sed el avaritiain ,, 20). Ilertim : Dedit servissuis subslanliamsuam , ut
membrum esse possidenlis, ita defmivil dicens: negotiatenlut(Luc.xtx, 15). ltertini: Negotiatotes
Mortificateitaque membravestra, qute in terra sunt,, Cartliaginensesretistentib. eie. ( Ezech. xxvn , 12 ).
foriitcOlionem, immunditiam,pnssionem,concupisceit- Iieruiii : Negotiatio ejus et tnerces sancta Domino
65 HILARIUS DIACONUS. 66
(7sac. xxiii, 18). Et Aposlolus: Esl, inquit, negolia- At circuitu, cominemoratusestDens Abrahw, etemisitLot
tio mugna, pietas (I Tim. vi, 6). Ita spirilualis nequi- e medio subversionis:cum subverleretDeus civitates,
lia, ncgoiiatio esl thesaurus peccatorum, sicut Do- in quibus inhabilabat in eis Lot (Gen. xix, 29.) Num-
minus dicit: Ilonto malus, de tlietaaro cordis emittit quid Lot non merebaiur propria justitia liberari, ut
mala (Malth. xn , 35.) El Aposloltis: Thesaurizas diceret Scriplura: Commemoratusest Deus Abrahm,
tibi iram in die irm (Bom. n, 5). etemisit Lotemedio subversionisl Aut, Incivitatibus
Propter iniquitatem, inquit, negotiationislumcon- habiiabal, el non in civitate: ut diceret, Civilates, in
taminantur sancta tua. Qtii enini non recle sanclitate quibtts habitabat? Sed prophetia esl fiiturse disces-
Dei utitur, suam efficil, sicul Deus dicit de sabbaiis sionis. Memor enim Deus promissionis ad Abraham,
suis: Sabbala vestra odit anima mea. Educam ignem ejecii Lol de omnibus civitatibus Sodoniorum, qui-
de medio tui: hic te devorabil (ha. i, 15). Ignis, Ec- bus veniet ignis ex igni Ecclesiae, quae de medio
ctesia est: quas cum discesserit e niedio myslerii eorum educetur. Et dabo le in cinerem in terra lua,
facinoris, (unc pluet ignem Dominus a Domino, de (Ezech. xxvni, 18.) ld est, in hominibus vel ipsos
E'clesia,sicut scriplumest: Sol exorlus est superler- homines in terra sua, qui in terra Dei esse nolue-
ram, et Lot intravit inSegor: et pluil Dominussuper runt. In conspectu hominumvidentiumte, id esi, in-
Sodomam et Gomorrliam, sulphur et ignem a Domino \j; telligentium. Numquid diabolus in homine videri
de cwlo (Gen. xix, 25). llic est ignis , queni supra potesi? Et omnes, qui te noveruntintet nationes, con-
dixit :Domus Jacob, ignis : doinus aitlem Esau, sti- trislabuntur super te (Ibid., 19.) Cum cnim Dominus
pula. Exardescent in eos, et comedent illos: et non pereutil aut detegit malos, conslrisiantur qtti eortim
erit igniferin domoEsau(Abd., 18). InGenesi itertim auxilio fulciri solent, corporis sui parte debilitala
scriptum cst: Cum contererelDeus omnescivitulesin Perditio facta es : et non eris in mternum.
Has RegulasTichoniiexpenditAuguslinuslom.III, lib. ni de Doctr. Christ.capp.30-57.

ANNODOMIMCCCXCVIH.

HILARIUS DIACONUS

PROLEGOMENA.
(Ex Schoenemanno,tom. I, p. 506.)

1. Hilatii Diaconivita.—Patriam iiabuit Sardiniam. ( \ cum Ecclesia fuit, quod Diaconus lantuin essetHi-
Diaconus erat Ecclesiae Bomanoe,quo nomiiie a Lu- larius, cui, quoniam nulla erat clericos ordinandi
cifero episcopo Calaritano post concilium Areta- copia, nemo fere adbaesit, adeoquc haec ejtis do-
tense ad Constantium missus, cum in concilio Me- clrina quac alioquin ingens schisma excilalura fuis-
diolani babilo strenue Aibanasiicausam defensissel, set, cum ipsoauctore an interiit.
virgis c.aesusct una cum Lnciferoct Pancralio in ex- 2. Sctipta ejus.— Scripla quce Hilario tribui so-
silium missusesl.Postea Luciferoseadjunxii.sed eo lent, snnt fidei admodum incertac et dubiae, videli-
teineraria opinione processit, ut Arianos elqui cuni cet Comntcntatiusin Epistolas Pauli cmn Ambrosio
hiscommuiiicassent, omncsque omnino aliqua hac- edi solitus, et QumstionesVet.el Nov. Test. inler Au-
resi pollutos itcrum baplizandos esse slatueret, an- gustini opera reperiundae, de quibus fusius, sed ila
tequain in sociclateni Ecclesiaecatltolicae reciperen- ut Ililario utrumque abjiidicarel, disputavil Oudinus
tur. Hinc lepide, sed parum scite ad Ilieronymo tom.IdeSS. Eccl. p. 480-491.
mundi Deucalion dictus est. Bene vero actum tunc

COMMENTARIUS

IN XII EPISTOLAS B. PAUL

HILARIO DIACONO ASCRIPTUS.

videinter spuria in Appendiceadopera S. Ambrosiiadjuncta,tom.XVIInostrsePatrol.)


(HuncCommentarium
6T NOVATICATIIOLICl 68

QUiESTlONES

VETERIS ET NOVI TESTAMENTI

HILARIO DIACOHO ATTRIBUT22

islsereperienlur in inferioriscrie nosirsePatrol., inter SpuriaS. Augustinioperibusannexa


(Qtiaesiiones
tom. III, part. n.)

ANNODOMINIINCERTO.

NOVATUS CATHOLICUS.

NOVATI SENTENTIA

1)E UDMILITATE ET OBEDIENTIA ET DE CALGANDA SEPERBIA.

Saecularibtisaliter in Ecclesia loquimur, alitervo- A qui fuerit, vel qui obedieniiam scclaiur, i.on bomi-
bis loqui ilebenius. lilh loqnlmtlr aliquahdo rCs qttse nibus nbedil, sed Deo. 8ic ehini Dominusait: Qui vos
sonum lia')ent, fetvirlutem iifin babent, deldetaniiir audil meuudil: qui me audit, OVtdilettm qui me misit
enim tamquam infirmi sonis verborum , non virtute (Luc. x,16). Abbas Paler est, sequentes fratres
Dei. Vos aniem innomineChristi, nou in boc delee- Palriarihae siint. El (|uicumqite cst alius inlcr vos ,
lamini;sed vnliis audire salutis verbum, in quovo* qtii forle bOnam babet vitam , meliorem conlincn-
catiestis; et has vestes lugubres in mundo induistis tiam , meliorcs vigilias, meliorem cusiodiam corpo-
exspeclantes meliores apud Deum. JNoslis jam et ris, el ipse propter imitaiionem Pater est. Haeccrgo
sapitis. Jam mulitim tempus hic babetis adversus agite inter vos, ttt prinium bumilitatem cuslodiaiis,
quem vobis est colhietatio, adversarius vester non non nt bomiiiibus littmilcs videamini, sed Deo, Illa
estfoiis.sed intus est in visccribtis : et in ipsis esl vera humiliias, quae Deo, non bominibiis , de-
inembris nostris babemiisobliictatorcm. Si enim cato monstratur.Nam humiliias qiiaebomiiiibus monsira-
concitpiscitadversusspiritunt, el spiritus adrersus car- tur, ficiioesl, non bumilitas, quoil a servis Dei
nem, ut non ea qttwvolumns faciamus ( Gttl. v, 17 ) ; omninoalicnuiii esse debci. Non qtiidem arbitror,
videtis quia intu» est adversaiius iste. Adversarius quia sint (ales in vobis; scd nc surrepat talis inor-
atilcm iste non vineitur nisi bumililale et cbaritale : Jj litts, admoneo. Ilomineseuim stimtts, et homioibiis
quia etipse Dominusnoster Jesus Clirislusdiabotum loquimur. Idcirco primtim bumilitatem fralribus
iion vicissct, nisi humiliattis fnisset; bumilialus au- veslris monslrare debetis propter imilaiioncni; ul
tem non necessiiaie, sed charitaie. Si enim non fuiidata sil ipsa htnniliias intusiii corde secundum
amasset, huinilis fattus nonfuisset. Amore noslri Deum. Cum fuerit enimhumilitasfitndata in cordctuo
facttis esl humilis. Si ergo qui (ecit cwlumet tettam, propter Deum,tunc dalilli Deus,id esl fralri luo, ul
mate et omnia quw in eis tunl (Psalm. CXLV,4 ), Do- intclligat et imitclur hiimilitalcm tiiam. Nam si non
ininiis angelorum omiiitim, (|ui creavit onmi.i , pro- fuerit Immililas fuudala in corde luo ; ostendit Deus
pter nos humilis facttis est; quare nos propter fralri luo, quia ficla est btimilitas lua. Prima crgo via
nosmetipsos recusanius htimiliialciti ? Via ergo snlnlis haec esl : htimilitalem teneresimplicem pro-
salntis non est uobis pervia , nisi bUntilialis. CUm pter Deum, no« propter hominem : non placere
cceperis bumilitaletn , quaere eam propter Deum et inde hoininibus, sed placere inde Deo. Ilumiliiatein
propier ipsam corijrr-egationerh sustilic. Et ih ipsa scquatur iohedieirtia, fet obtemper«li* vobis ipsis,
congregatione qnamvis xquales siti^, unnsqiiisqiie Sictit sibiobtomperant membra. Nuwquid cum con-
alteruiti stipcriorem sibi existimare debet, lamelsi silio oblcniperaiit metnbra , cl non naturali chari-
iion siiMiperior. Nnrtilliid faeit, nisi qUi bumilita- Q tate?sipes offenderil,«iaimis©ccHril, »ie*«flumcor-
tem babuerit. Nonest necessarium servis Dei aliud pus laedalur, ut cadat. Sicut ail Apostolits: Si pati-
praemium, nisi humilitas: qtiia humilitas , si fuerit tut tinummembtum, compatiuntut omnia membta ( I
1ii hoiuine, facii illtini oliedienlem. Obedtens vero Cot. xii, 26). Unde ergfi, "iiisiex charrtate 1 Si ergo
69 SENTENTIA DE HOMILITATEBT OBEDlENTLV. 19
ditexeritis vosinvicem , niillaeritconlurbatio. Scan- \t, cessitatetn. Siforte non est qttod detur, aut uon vi-
dala nemo patiatur; non propter cibtim, non pro- detur ut detur; sic habe, aul quia non est qttod tle-
pter potum, non propter vestiinenlnm, non prrtpier tur, autVisuhl bst non expedireutdelur. Isla, liaires,
vitain tcternam liabebilis.
vigilias, non propter opera , non propler coquinam, si servaveritis, prorsus
non propter ministerium. Jam cttrn vos itiviceirf di- NoliWperihittere' vos verbis malis agi. Si forle aliquis
lexeritis, si quis aliquid facial, quod non debet; infirmus cadit, ut loqualur perversa; statim cobi-
charitas illa*non pcrmiitit tft oftendatis. Ilabele beie illum : siatitti tlicite : Noli facere < uoli, dater,
in unuiii eslis,
ergo, fratres, liumililatem et obediemiam , i|uam peccas. Debeiisenim, propterquoJ
vobis abbates esse.
setptittir pax , ul sitisfilii pacis : QtiiachcitittiSislcttf et abbatem untim habelis, evos
ait Apostolns, vinculumeslper(ectionis{Col.iu t 14). Numqnid uniis, quia duos oculos et dttas auies ha-
Cum quis habueril humilitatem, Christum imitatur, bel, abbas potest omnes audire , aut onines videte ?
aut non habet necessitatem alicubi exire et aliquitl
qui humilis faclus est proptcr nos. Cum qttis ha-
biretitobedienliam , Christum imitattrf, qtri obediens providere ? Vos vobis abbates estote; et quomodo
nietuistis abbatem praesenieni, metniteet absente.n,-
(actus esl usquead mortetn ( Phil.u, 8 ). Cnm quis
liabuerit charitatem, Chrismm imitalfir: qftia Deus quit»praesertsest Dcus. Omniriohoc limete, hOCttic-
chatitas est (\ Joart. v, 16). Sed prius etaborate , ul gJJ tuite, quirt Deuj serliper pia?sens esi. Et si uiius ctt-
intus vitia vestra vincaiis. Fiatpax primo tvnimsect ram fert lanlis: quanlrj magis vbs omnes feffe de-
cordis cum prascepto Dei; ut advcrstfs' coirsftetudi- betisj ne iiiVeniStuiideirascalttr, iinde doleat, uiide
nem corpnris alque fragilitatem dtrc*sint vietores , Offendatur, tuide iilgeitiiscat, tinde"pufel rjtiia pelibit

prtceepiuni Dci, et conscnsus luus. Casus enim lalis latjcifejtts laiiti temporls? IlafecerliitittlnCitobis pote
est, medicus, aegrotuset aegritudo. Si iste aegroius fufit pfodesse, si liabtierimus litimiliiatcm, obedien-
se cum aegriindinedederit>, vinritur nvetKciJs, eflfl- tiarti ei tbafitateirl. Via alia ad Deum non esl, nisi
ciiinliir duo adversus unum , aiqtte supcratur medi- humililas, obedientia et charitas. Ipse estvia, vetiias,
cus. Si ergoacgrolus cum medico se dedcrit, vinci- el vita. Nam crticiari, jejunare bidiio,triduo, qualri-
tur inftrniiias. Medicus CVirislusest; acgroti nos su- dliO,sCptimanasfacerefrcrjuenter, indesuperbiunt fra-
mus; aegriiudinis morbus, cor.sueludb peccati est. tres, pufsnte^sqtiia /Jtiodipsi fafciunt,alius facere non
Jam qui ex parte renttnciavit saecnfo, quamvis Vivat poiest: infitiitum putaift esse (juod alius non poicst
in saecuib, attendat ubi debeat inliaerere; Uirum facefe :'autairibu(at ritiddpede, clarbitriifur quoniam
morbo an medico. Simcdico non inbaeserit, laborai ipse Solushoc polest facefe : diil fof te nec bibit nec
medicus. Ideo nobis Evangelium in saecuto ciamat ipsamai|iiaiinni>.t:rm; exefcitatlolempnfalis est,qtiia
el dieii : Esloconsenticnsadversarioluo cito , rfiiuies Q ( semper ilWd facere hon polest. Sed cogitei niagis
cumilloin via (Matth. v, 25 ). Non nos docet, ut si- bumifitateni, cogifel pieiatetu , charitatem, obcdien-
mus conseniienics advcrsario diabolo ; sed' dbcet, ut tiam.Proptcr e'n'fmfr.ingeiufasvires corporis, propter
conseiitientes simus adversario , pfxcepto divino, domandnm sanguinem ct carneni debet arripere
quod adversatur malls nostris, et adversalur consue- ista quasi bonus atlileia; sed non indc gto-
tudini noslrae, adversatur iniquitaiilius nostris. Si rietur, ne perdalquod fecit Nam Pliarisaeus ille
coiiscnlintus , facti snnitis concordes cum praccepto qui asccndii ili lempiurn orare, numiinid opera ,
Dei, etaecipitnus quasi juguinDei; piopter quod quae numerabat, modica eranf ? Imniensa cranl; je-
ail Doininiis: Venite ad me omnes qui labotatis et junare bis in Sabbato ; decimas omnium rerum sua-
oneraii estis, eiecjoreficiamvos. Tollite jugum meum, rum pauperibiis dare; iion facere liatidem; adulie-
quia leve est, et sarcina mealevisest (Matth. xi, 28). ritim non commifiere, inlinilum esl: sed quoiiiain
Eceequid tam leve ? Denique coiiMdera quemadmo- jaciaut ilfudin superbiam, loium quod fecit, super-
dtun qui aliqtiid habcm in lioc inuiido timent ne ra- bia fuit (Luc. xvm, !) etseq.) Propierea Daviddicit:
pialur. Quon;odo tinient ne qttod' acquisierunt per- Non veniat mihi pes superbiw, et manus peccatoris
dant?Quibus modis torquenlur, quasi sttb gravissi- non moveatme. Ibi ceciderunt omnes qui opetantut
mo pondere sollicitudiiiein Habendo? Vos autem iJj iniquilulem(Psalm, xxxv , 12). Ubi ceciderunt? In
non aliud' laboralis.nisi ul boc f.iciatis quod abbas lapsu superbiae.lnde enim cecidit diabolus, per su-
praecipit. Jam sttb jngo es : non cogitas ubi vivas; perbiam lapsus esl. Omiiino ergo non adiiitiatiir ad
qnia nec debes cogiiare. Est qui te regat : est qui servos Dei superbia. Qni crgo jam alitcivivii, vitiun-
tibi cnram ferat. Omnino ad vos cogitatio cibi et qtte stiam melius instiiuit, uon sit queinadniodiim
ve.slimenli nec perlinere debcl. Qttod dederit abbas, ille Pharisaeus. Publicaiius autem buiiiiliatiis non
sic puta quasi Deusdederit: ipsa est eniin vera hti- andet nec oculos ad coelum levare, et sententia Do-
mililas. Sed forle unus plus liabet, ei altor miniis ; mini collaudatus redit ad domum suam justificalus
elhoe tamquam a Deo factum babele. Sed untis se- magis quam ille Pharisa.>us. Experlum nam(|.ueba-
dei ad alleiam inensam; si sicjubel abbas , si sic liemus, et in ipsis sanctis scriptnris, et in fratribus
probaverii, sic habete qnasi Detts jusserit. No!o nostris, quia quicumqrfie viam humililalis tenuit,.
inde inlerroges, tti dieas; cras ego ibi sessurussuin. proficif, et non perit.
Nolo ulfacias con.-ueiudinem ut tibi des iliam ne-
** AUCTORlS ANONVMI Yi

AUCTOR ANONYMUS.
CUJUS OPERA PllODIERUNT

SUB NOJWINE S. ATHANASII.


Ex opp. S. Alhanasiitom.III .
ADMONITUM IN SEQUENTIA DUO OPUSCULA ASCETICA

A inultis jam swculis subsequenlesduw ascelkw exhorltiliones ad monachos et ad sponsas Christi Alhanatii
nomiiieptodiete. In collectione naniqite Begulaium, qutv oclavo smculoa Benedkto Aiiianenseconcinnalaest,
uttaque compatel Alhanasiinomine insctipia ; cum neutrtt lumen Alhanasii nihit nisi nomanadmillat. Nam ipsa
luce clarius esl, a Latino scriplore, et quidemeleganti Latineqite, ut illa wlate, peritissimo, adornatas fuisse.
Secunda porro, in Actis Concilii Aqitisgruneusisexttit integra, Athanasioque ascribitur. Unde forlasse suspkari
liceat, ftiisseillam, ptttitetqne priorem quwcodem fermeslyli genereconsctipta est, ab auctoresuo contmcndatio-
nis causa Alhanusii nonitne insignitum.Utrumque autem opusculum in Appentlice ad CoclkemBegularum, cu-
rante Luca Holstenioeditum fuit Parisiis anno 1C63.

EXHORTATIO AD MONACHOS.

Et si quid gloriari in Christo licet, bujusmodii A in holocauslum noslri, hosliam voluntariae oblalio-
principiis initiati, nt sit inchoalio vestra perfeclio,, nis aptemus, desiderantes escas et parantes, ac pri-
et ad veram vivendi trugeni gradus interposilos pra:- malibus illis ad mensuram veniie hanc sententiam
volantes, apice ipsius culminis occupato, discipli- largienies: Omniscreatura Dei bona, el nihil abjkien-
nae summam leneatis, ul in volis babere debeat, et dum, quod cum gratiarum aclione percipitur (I Tim.
imitari quisque vos potius quam posse credat insli- iv, 4). Nos ad praemium gloriae illo labore nitentes,
lui: mihi lauien liujus licenliam praerogativae pa- bonum est non manducare carnem, neque bibere
lernus ascripsit affectus, et amplecienda mibi ves- vinum. Et rursus : Omnis qui in agone conlendit, ab
trse expostnlationis exactio. Qui dum me audilis, omnibusse abslinet (l Cor. ix, 25). El illi quidem,
non solum libenler.sed eliam avide impudentem me til corruptibilem coronam accipiant, nos autem in-
veslro amore fecistis. Prsecedenles duco, et ullra corrttplam. Abstineniia enimcontinenliaenutrixcsi,
mensuram mcae possibilitaiis exlensus quos sequi qua innuptasive nupta, facilius passibilitatis frenos
cupio, ducere compellor. Pergam igitnr per trami- patiittr, si non deliciarum calcaribus incilelur, quam
lcm vitae vestrae, ut quasi qui primisliiteraram im- sic eos, qui ad siunma niiunliir, vcl cupio, vel nian-
buatur elementis depictis, adttmbratas praefigura- do colcre , ne pulent in aliis crimen csse nupsisse,
tionibus notas stylo imitatore calcabo, accedentibus B scientes scriptum csse : Bonum est nubcre, melius
ad sperata beali instittiti pracmia, qnsc sequenda esl non nubere (I Cor. vn, 57). Qui lioc enim illici-
sunt. Primmn abslinenliae cura, jejunii, paiientiae, tum credunt, ipsi pramiiuin sui laboris imniinuiiiil.
orandi assiduitas el legendi, vel Mquis adliuc litte- Iilicitis enim cavere, jugiiui necessitatis est: per-
rarum expers sit, audiendi sit desideritim ctim cu- missa vinccre, niuntis arbitrii. Malis abstinere, dis-
pidilate discendi. Ilacceniin sunt prima quasi lae- ciplinae merces esl, bona supergredi, libertas me-
lentium cunabutorum in Dei agnitione crepundia, riti est, non fiuis imperii. illud legis indultiim est
quibus homo admonitus, orlus sui divini tramitis terminis, hoc gratiae reservalum eat incrementis.
ingredi viam velle incipiat, dum posse consucscat. 2. Jejuniorum quoqtie non sit volenlibus cerla
Et quidem ista tradens, non de vulgi promiscita ftde inensura, sed in quantum possibilitas valel, nisu la-
loquor, quod omnipotenlis Dei lantum insiuuata borantis extensa , quae praeter Dominicam semper
confessio, el innocentiae singularis inslillala doc- sint solemnia, si votiva sint. His sese Moscs bea-
trina, venia sola elficit esse contenlum. Quamquam lissirnus pracparans, affulibus Dei dignus ingessit.
Dominus noster, sictil legimus (Bom. vn, 6), om- His praedictas per Jonam Ninivitaeminas, in placi-
nes velit salvos ficri et ad agnitiotiem verilalis ve- dam rursus flcxere sententiam. Uis Belhuliac popu-
nirc, tamen quia pracemineiitis graliae cuncli capaces l(] lus Assyria obsidione conclusus, et usque ad dcdi-
asse non possunt: Non enim (Genes. XM; Galat. iv) tionem sui experta plurima virlule conterritus, ab
omnes, qui ex Israel sunt, Israelitac siint (tiam et Ilolopbernis lumentibus minis conslantis manu fe-
Ismacl a consortio fralernae haereditnlis excludilur, niina: meruil vindicari. Ilis MardochaeusAmancru-
et compugnantes Jacob et Esau , unius uteri claus- delem superbia, praeparato sibimet ligno aeccptae
tra ruperunt), vel conienti puteo aquce vivae, nos pcense conversione suspendit. His Jesus Salvaior
73 EXHORTATIOAD MONACHOS. 7*
nosler in carne hominis, quem assumpserat, erudi- A in elatione superba jactetur; sed observans tempus
lus, suadelas diaboii tenlantis oblundit. Quas etsi tacendi, et tempus loquendi, omne verbum otiosum
aliier potuisset expellere, docendos tamen populos obnoxium sciat esse ralioni. Nam ideo et David bea-
voluit hac imitaiione formare. Orationibus vero ita tissimus ori suo custodiam deposcil. Et condiendum
frequenler inslandum est, ut vix eas aliquod temptis sale, benedicti Pauli pagina sacra, sermonem con-
interpolet. Scriptum est enim : Orationibus instate, stituit. Et nullum indomabile membrum esse, quam
vigilantesin illis (Matth. vn, 18). Et iterum : Qumrite, linguam, tesiificata Jacobi praecepta signarunt. Sit
et invenietis; pulsate, et aperietur vobis (Matth. vi, igitur qni hujusmodi viam scandit taciius, mitis, be-
19). Per has amicus dormiens excitatur : et quamvig nignus. Et quia charitatis insolubilishabettir affectus,
omnem familiam sopor altus obsederil, depromi ta- in studio parili semperalium judicans potiorem. Iloc
men sibi ac porrigi panes importunus expostulator enim freno adslringit invidiam, quam vicinac sibi
extorquet. Has, si fieri potest, sola legendi inierca- elationis saepius incitatam judicio, dum gratias refe-
pedo disrumpat: cujus rei cura io canonicis ponenda rendi sibi honoris appelit, notam miseri livorisin-
est monimentis : non quod apocrypha debeamus, currit. Nec primum adeo unusquisque percipit, si ab
praesertim ignorata, damnare, sed quod ad scientiam hominibus id requirit: Deus enim superbis resistit,
Dei digestam, canonis seriem putemus posse suffi- B humilibusautem dat gratiam (I Petr. v, 5). Qui cum
cere. Illa enim si consentiunl, supervacua sunt; si de hujusmodi studio discipulos erudiret, ipsum pro-
dissentiunt, vitanda sunt. Sine legendi studio nemo nuntiat maximum, qui minimus velit esse cuncto-
ad Dominum esse valebit intentus. Primum, quod rum. Esto ab aliquibus frater tuus propensius hono-
hnjusmodi opera ab aliis actibus caducae occupatio- retur, nec illos quasi minusamicos habeas, nec hunc
nis abducunt, et diversorum exemplorum insinuala quasi aemulumpraelataevenerationis attendas. Quin-
cognitio, vel bonorum appetentiam, vel malorum fa- imo judica circa te augmentum illius honoris ac-
cit esse caulelam. Neque enim alias Petrus apostolus crescere, sciens sariplum : Si enim gloriatur unum
admoneret nos, dicens : Parati semperestotead ralio- membrum, congaudentomniamembra. Vosautem estis
nemreddendam, ad omnes poscentesvos de verbospei corpus Christi, et membra (I Cor. xn, 26). Nam qui-
vestrw, et fidei (1 Petr. m, 16). Et Aposlolus: Non cunque aliquem vestrum diligit, omnetn dignitatem
cestamus pro vobis otanles, ut impleaminiagnilione Deo, in quem vos coitis, adscribit. In hoc mile si-
ejus in omni sapienlia el inlellectu spirituali (Coloss.i, lentium placct, in hoc affabilitas blanda diligilur.
9). Et rursus : Verbum Chrisli habitet in vobisabun- Hunc fudis et innata simplicitas, hunc scientia erti-
danter iii omni sapientia (Coloss.v, 16). Nam et in Ve- dita commendat. Hujus in jejunii jugitate patienlia,
teri Testamento similem hominibus curam sacrae** hujus in abstinenliac virtute conlemptus, liujus in le-
praeceptionisinculcavit eloquium. Sic enim Davidait: clionis assiduitate sedulitas, pro divinorum munerum
Bealus vir, qui non abiit in consilioImpiorum, et in via diversitate Iaudatur. Haecatilem, sicut scriptum est:
peccatorumnon stelil, et in cathedra peslilenitwnon Operalur unus atque idem spiritus, dividenssingttlis,
sedil. Sed in lege Dominivoluntasejus, et in tege ejut prout vult. Sicut enim corpus unum membra habet
meditabilur die ac nocte (Psalm. i, 1). Et ad Jesum mulla, omnia aulem membta cotpotis cum sint multa,
NaveDeus loquilur : Non recedetliberiste de manibus unum tamen cotpussunt, ita et Chtistus. Omnesenim
tuis, et meditakerisin eo die ac nocte (Jos. i, 8). His nos in uno spitilu, in unum corpus baplizali sumus
quoque negotiis malarum cogitationum lubrica fre- (Ibid., 11). Singuli vobis potesiis omnium bonorum
quenter interserunt. Et quamvis ipsa sedulitas ani- summam praestimere, si nullus se incipiat in eo quod
mum ad Deum praestel intenlum, efficittamen in scse alter praecellit efferre. Sed cum vos invicem nexu
mordax sseculicura sollicitum. astrictae charitatis arctabitis, tunc eos qui foris sunt,
3. Quod si haec frcquenter et importune palitur et in sacculari aclu adhuc mundialibusvinculis colli-
religioso labori dedilus, nunquam profeclo illis ca- gantur, nolite attentioris vitae austerilate damnare,
rebit otiosus. Nunc quoniam studiorum membra di- scientes scriptum : Nolo judicetis, ne judkemini (Luc*
I)
.gessimus, morum augmenta cumulemus. Illud autem vi, 37). Et iterum : Tu quis es, qui judicas alienuni
non extra commonitionempulo, ut sit viclus facilis, servum (Bom. xiv, 4)? Domino suo stat aut cadil.
vestitusque vilis, cum haec tcgendi corporis gratia Potens est enim slattiere illum Deus. Magisbenigni-
reperta sint, nbn ornandi: et illa sustinendaeanimae tatis adhorlalionibus et illicienleblandimento via ve-
potius quam obruendae.His ergo, quae supra osten- ritatis ostensa, nubem erroris aperite, ut non trabi
dimus, actibus mancipatus, omne odium deponat ini- incipiat unusquisquc, sed sequi praecedentem.
mici. Nec boc tantum flne conlenlus, simullates 4. Semper duriora flectenda sunt, ne virihus incli-
amore commutet, iram patientiae tcmperet freno, nata curvalio, priusquam in circulum vcniat fali-
avaritiam abstinentiaeforti vincat imperio, et praeci- scens fragmen offendat. Hic enim saepitis scandala
pue linguam custodia laciturniiatis obsepiat, ne in vulgi dicaciter gignuntur, dum ad religionis jugum,
litigium contentiosa fervescat, ne in maledictum pro- censorium arrogalur imperium. Vita nostra jubeat,
cax incurrat, ne in oblreclationem maledica serpat, lingua persuadeat, quia plus auctorilatis geslat
ne in jurationem facilis prolabatur, ue in mendaciuw exemplum, et ingerit appetentiam sui morum |enis
licla simulet, ne in circumveniioneasluta catlcat, ne formatio. In omni igtur aclu vestro, quasi speculo
PATROI, XVIU. 3
78 AUCTORISANONYMl y$
relucente, futgele. Ubique circumspecti, ubique sol-JA pradictos vtelus ab ullo quippiam pracsumalis,scien.
liciti, ne quid livor inveniat, ne quid rumor falsusi tes scriptum : Si enim voluntas prompta est, secun-
infligat. Feminas probas et religionis studio vero de-- dum id quod habet acceptum est, non secnndumid
ditas cum mensura veneralionis honorate, ut nec: quod non babet. Sic illa Evangelici sermonis divina
austeritas inhumana, nec sedulilas sit remissa. Ac- sentenlia, anum pauperem inter larga locupleium
cessus ad vos invicem vesler non ingestus sit, sed1 munera gemina tantum aera miltentem, magnifica
innatus, quem causa fecerit, non quem supervacuitass accepla largitione ditavit. Quia non potest parttm
relaxarit. Plures audite cum pluribus, aul si qtiando> esse, quod totum cst. Neque quisquam amplius de-
alterius sexus frequentia deerit, vel annorum cujus- dit, quam qui sibi nihil reservavit.
dam el probata gravitas, vel celebritas loci, vel ratio> 5. Haecsi cui praeler vos nimium videbuntur ad-
temporis id honestet, quia praecipuevobis aetas,bor.i,, stricta, qui Dei claustra pulsare (entaverit, proiit
soliludo, vitanda sunt. Non quo mihi fas sit de his> ratio sua tulerit, relaxabit : ne qttis forte aut con-
qui vere semel devota Deo pectora dicaverunt secus> nexus sit conjuge, aut liberis impeditus. Habet prac-
aestimarcaliquid, sedut ex abundanti sic omne quodI ter baec arcta substanlia plurima quae sequanlur.
fingi potest, tanquam possit et credi caveamus, nei Neque se repulsum credat, sed aditu alierius voca-
in nullo famae nostrx vulhere serpat nata ab occa-1B tionis admissum, sicut scriptum est: Unusquisquein
sione suspicio. ipsa famaesemina, priusquamlinguisi qua vocalionevocatus est, in ea permaneat (I Cor, vu,
nutrianlur, inlereant. Non tamen nobis iides facti,, 24). Non lainen ut propensiorem curam patrimonio,
sed_possibriitaseliam rcligauda.mendadL.Beataenimi quam religioni in caducis magis occupatus impendat,
vila est el praeclara, de qua nihil licet falsitati. Ne- agnoscens scriptum esse : et possidentes tanquam
que cnim ego hoc judicium meum auslerus censor ar- non possidentes-Siquem tamen posteritalis compede
ripui, sed ccelesle imperium monilor blandus as- felicior nalura, si intelligatur, absolverit, causam
sumpsi : nam el sic ait Aposlolus : Zelans vos JSiei i liaerendi inmuhdo, nisi ignarus est Dei muneruiii,
zelo, detpondi vos uni viro virginemcastam exlitbere ' non habebit. Cur enim vivendi volunlaie non solvai,
Christo (II Cor. xi, 2), seiens scriptum esse : Ne po- quod moriendi legeruriipendum est, faciens de sorle
tiatis offensionem,velscandalumfratti (Rom. xtv, 13);; mercedem, ut de necessitate virtulem augeat? Qtiin-
et iterum : Sine offensioneesloteJudmis et Gentibus,, imo, qui in sua re familiari de parvis magna, de
el EcclesiwDei (l Cor. x, 32); et iternm : Non ergo1 vilibus pretiosa , aeterna facit de caducis, solus est,
blasphemelutbonutn nostrnm (Bom. xiv, 16); et ife- postquam pervenerit ubi sempiternus patrimonii sui
rum : Ut quid enim liberlusnostra judicelur abinfidetii possit esse possessor. Si avarus non est, debet ter-.
conscientia(I Cor. x, 29); et iterum : Omnia autemi C ( miuanda contemnere; si avarus esl, debet desiderare
ueslra, honestafiant (l Cor. xiv, 40); et iteruin : Coni- perpetua, sciens scriptum esse : Nolite thesaurizare
mendantesnosmetipsosad omnem conscientiamhomi- vobis thesauros in lerra, ubi tinea et rubigo extermi-
num coramDeo (II Cor. IV, 2), et iterum : Provided- nant, et ubi fures effodiunl et furanlur. Thesaurizatc
mus bona non solumcoram Deo, sed etiam coram ho- autem vobis thesaurosin cmlo, ubi neque tinea, neque
minibus (Bom. xn, 17); et iterum: Ut is,qui adverso> mrugoexlerminant, et ubi fures non tffodiunt, nec fu-
est, confundatur, nihil habens dicere mati (Tit. n, 8). rantur (Matth. xix, 20). Hoc enim ei, qui non caret
Neque me praelerit ssecularis livoris invidiam in ob- filiis, hortamentum est: qui caret, imperium. Isla
trectationem semper religionis ardere, et mordacem vos cuncta congrua temiWibus, apta personis, re-
malignis rumoribus dentem impressum dicacitatisi ferta exemplis, condita btandiliis, alfatu illice, hor-
infigere. Utatur sua mundus natura, dum nihil ini tamenti mitis integritale, facilius potest persuadefe
nostra inveniat discipliiia. 1'alsilas ex more jacletur, qui facit. Neque enim aliquo horum omnium fructu
dum nec verisimile quidem possit esse qttod dicitur. invidi estis, cujusquam ccslimationefraudandi. Erat
Nemo ideo debet contemnere vulnus infamiae, quiai vobiscerte corpusfirmum, aetasintegra, rudes animi,
semper consueverit rumor simulare; sed eo attenlinsi quamvis angusla pro humani generis varietate pate-
prsecavere, quod soleat etiam ftcta componere. Nemo "* bant, vel negoliandi usus, veljstudium militandi, dic
ab obtrectationis metu redditur obtrectandi solemni-. versae artes, innumera in actibus mundi augendaefa-
tate securus. Neque esl negligentiaecausa sollicitudi- cultatis officia. Postremo non deerat, vel pauper
nis continuala maleria. Sit igilur pudoris acreveren- uxor, quae vivendi pararet voluptalem et insita bu-
liaevestraetula ac circumspecta custodia. Necessarius manis sensibus pignorum blandimenta. Quac vos
e domo, et rarus egressus, quem aut religionis ralioi omnia quidem corpore el castis sensibus respuentes,
extulerit, aul ad substantiam victus causa exerccndi divinaesententiaeformam religiosis actibus cusloditis,
operis ordinaril. Muneribus ctinetis, nisi quaead quo- ' dicente Scriptura : Qukunqueplus me fecerildomum,
lidianumcibum annuumquevestitum suppetant,absti- aut uxorem, aul filios, non est me dignus( Matlh. x,
ncntes. Scientes scriptum esse : Habentet autem ali- 27). Vestra igittir intuentes exempla, nec illi de me
menta et quibut tegamur, hit contenti tumus (I Tim. ritnrum summa angusla sui aestimatione desperent,
vi ^ 8); et iterum : Ul honette ambulelis ad eot qui qui substantia parili ad studium vitaehujus advene-
forissunt, et nullius aliquid desideretis(IThest. IV,12). runt. In hoc ergo fllii charissimivivendi tramite con-
N«c quidem nraebendaeeleeroosynaegratia ultra su- stituti, vacate et videte quoniam suavis est Dominus.
77 EXHORTATIO AD SPONSAMCHRISTI. 78
Dies noctesque lectionibus atque orationibus ducite, A buistis eligere, memenlote : Vigilate, state in fide,
et mei semper, quem in opere et scientia abortivum virililer agile, conforiamini, omnia veslra in charitate
omnium sacerdolum, praeceptorem vobis tanti ha- fiant, et Deus pacis eril vobiscum(1 Cor. xvi, 15).

EXHORTATIO AD SPONSAM CHRISTI.


1. Quantam in coelestibusbealitudinem virginitas divinarum mansionum habitacula reseranda. Sed ut
sancta possideat, praeier Scripturarum testimonia, illustrius virginitatis merilum clareat, et quam Deo
Ecclesiaeetiam consuetudine edocemur : quia disci- digna sit manifestius possit intelligi, illud cogiietttr,
mus peculiare illi subsistere merilum, cujus specialis quod Dominuset salvator nosler Deus, cum propter
est consecratio. Nam cum universa turba credentium humani generis salutem homiuem dignarelur assu-
pariagratise dona percipiat, et eisdem omnes Sacra- mere, non alium quam virginalem elegerii uterum.
mentorum benedictionibus glorientur, istae proprium Et iit hnjusmodi pturimum sibi placere monstraret,
aliquid prae caeterishabent, cum de illo sancto et im- et pudicitiaebonum utrique sexui intimaret, virginem
maculato Ecclesiaegrege , quasi sanctiores puriorcs- habuit malrem virgo mansurus ; in se viris , et in
que hostiaepro voluntatis suae meritis a sancto Spi- B E matre feminis praebuit virginitatis exemplum : quo
ritu eliguntur, et per summum Sacerdotem Dei offe- demonstrarelur in utroquc sexu beatam integritatem
runiur altario. Digna revera Domino hostia tam pre- divinitatis haberi, et plenitudinem meruisse ; dum
tiosi animalis oblatio , et nulla magis ei qttam totum in matre fuit, quidquid habebatur in filio. Sed
imaginis suae hostia placitura. De ejusmodi enim quid ego satago excellens ac sublimc pudicitiaeme-
Apostolum praecipue dixisse reor : Obsecro autem ritum revelare, et gloriosaevirginitatis bonum osten-
vos , fralres , per miserkordiam Dei, ul exhibealis dere; cum de hac re plerosque perorasse non ne-
corpora veslra hosliam viventem, sanctam , Deo pla- sciam, et ejus bcatitudinem manifestissimis rationi-
centem(Bom. xn, 1). Possidet ergo virginitas et quod' bus comprobasse, et nulli sapienti venirc in dubium
alii babent, el quod alii non habent : dum et com- posse , eam rem majoris esse merili qnae sit amplio-
munem et peculiarcm obtinet gratiam, et proprio, ut; ris laboris? Quisquis enim pudicitiam aut nullius
ita dixerim, consecrationis privilegio gaudet. Nam et; praemii, aut parvi existimat, certum est illum atit
Cbristi sponsas virgines dicere Ecclesiaslica nobis1 ignorare, aut non voluntarium ferre laborem. Unde-
permittil auctoritas; dum in sponsarum modum quas' illi semper castitati derogant, qni eam aut non ha-
consecrat Domino velal : oslendens eas vel maxime! bent, aut habere coguntur inviti.
babitiiras spiritale connubium, quae subterfugerintt C ( 3. Nunc itaque quoniam paucis licet, tam labo-
carnate consortium. Et digne Deo per matrimonii' rem quam meritum integriiatis ostendimus; ne res
comparationem spiritaliter copulaniur, quaeejus di^• quaegrandi virluie eonsiat, et in*gentipraemiodesti-
lectionis causa humana connubia spreverunt. In his> natur, carere fructu suo possit, diligenlius excuban-
quam maxime implelur illud Apostoli : Qui autemi dum est. Quanto enim quaecunquespecies preliosior
adhmret Dominounus spiritus est (I Cor. vi, 17). fuerit, tanto majorr sollicitudine cosioditur. Et quo-
2. Grande est et immortale, el pcne ullra natu- niam multae sunt quae bono proprio carent, nisi
ram corpoream , sopite luxuriam et concupiscentiae ' aliarum rerum juventur auxilio- ut est mellis species,
ftammam adolescentiae facibus accensam animi vir- qtiaenisi cerarum custodiaet favorumcellulis conser-
tute r^Stinguere, et spiritali conatu vim genuinae J ' vetur , et (ut verius dixerim) nutriatur , naturalem
obleclationis excludere, vivere contra humani generis3 gratiam perdit, el subsistere per se ipsam nonpotest.
monem, despicere solatia conjugum, dulcedinem con- Sicut et vini species , quod nisi boni odoris vas sit,
temnere liberorum , et quaecunque praesenlis vitse B et reparatis crebritts picibus fovealur, genuinaevim
esse commoda possunt, pro nihilo spe futuracbeati- suavitatis amiltit. Attentius ergo providendum est,
tudinis computare. Magna haec, ut dixi, el admira- ne forte et virginitati alia sint necessaria, sine qui-
bilis virlus est, et non immerito pro magnitudine eD 1 bus nequaquam fructum afferre sufficiat : et lantus
laboris sui ingenli praemio destinata. Dabo, inquitt nihil proderit labor, dum vane prodesse creditur
Dominus, spadonibusmeis in domomea , et in muro o quod absque rebus necessariis possidetur. Nisi
meo locum nominalum meliorem a filiis el filiabus s ' enim fallor , ob ccelestis regni praemium pudicitiae
hrael, nomen wternum dabo eis quod non deficiet t servatur integritas, quod sine aeternaevilaemerilo
(Isai. LVI, 4). De quibus spadonibus Dominus inn neminem consequi posse satis certum est. jEternam
Evangelio repetil, dicens : Sunt cnim spadonesqui d vero vitam non nisi per omnem divinorum praece-
seipsoscastraverunl propter regnum cwlorum (Matth. t. ptorum custodiam promcreri posse Scriptura testa-
xix, 12). Magnus quidem est pudiciliselabor, sed d tttr, dicens : Si vis ad vitam venire, serva mandata
majus prsemiuru : temporalis custodia , sed remunc- J- (Matth. xix , 17). Vilam ergo non habet nisi qui
ratio aeterna. De his enim et beatusJoannes apostolusts cuncta legis mandata servaverit: et qui vitam non
loquitur , quod sequunlur agnum qiiocnnque ierit it habuerit, coetestis regni non potest esse possessor,
{Apoc.xiv, 4). Quod ita inlelligendutn puta , nulliim
n in quo non morlui, sed vivi quique regnabunt. Nihil
eis locurain ccelestiaula claudendum , et cuncta mi» ergo virginitas sola prollciet, quaecoelestisregni glo-
79 AUCTORISANONYMI 80
riam speral; nisi et illud habuerit, c,uiperpetua vita A . est aliud quam non peccare. Non pcccare auleni, est
promitiitur , perquam coelestis regni pracmiumpos- legis praeeeplaservare. Praeceptorum amem obser-
sidetur. Ante ergo omnia pudiciliam integritatemque vatio duplici genere cusloditur: ut niltil eortim quae
scrvantibus et ejtis remunerationem a Dei aequitate prohibentur facias , et cuncla quae jubentur implere
spcranlibus niandatorum sunl custodienda praecepta, conlendas. Hoc est quod dicit: Becedea malo, el fuc
ne gloriosaecastilalis et continentiaelabor in irritum bonum (Psalm. xxxui, 15). Nojo enim putes in lioc
deducalur. Supra mandaium vel prxceplum esse vir- constare justiiiam, utmalum nonfacias; cum el bo-
ginitalem , sapiens et legens nttllus ignoral; Apo- num non facere malum sit, et in utroque legis prae-
8I0I0 diccnte : De virginibusautem prwceptumDomini varicatio commiltatur. Quoniaraqui dixit: Becedea
non habeo, consilittmautem do (I Cor. vn, 25). Cum malo; el ipse dixit, fac bonum. Si a malo recesse-
ergo oblinendae virginitatis consilium dat, non prae- ris et iion feceris bonum, transgressor es Legis; quae
ceptum statuit; supra mandalum vcl praeceptumeam non tanlum in malorum actuum abominatione, sed
csse professus est. Quicunque crgo virginilaiem et in bonorum operum perfectionecompletur. Neque
servant, magis quam praeceptumest faciunt. Tunc enim hoc solum tibi praecipitur, ut vesiitum suis non
enim proderit amplius fecisse quam jussum est, si spolies indumentis; sed et ut spolialuinoperias tuis:
quod jiissum esl facias. Cupiens divinum implere B neque ut babenli panem, non auferas suum, sed ut
consilium, ante omnia serva mandatum : volens vir- non habenti, luum libcnter imperlias: neque solum
ginilalH praemiumconsequi, vitaeamplectere merita, ut pauperemsuo non pellas hospitio; sed ut pulsuni
ul tua remunerari castitas possit. Nam ut vitam pras- et non babentem recipias luo. Praeceptumenim nobis
stat remuneratio mandatorum; ita e contrario eorum est, Flere cum flentibus(Bom. xn, 15). Quomodocum
generat praevaricaliomortem. Et qui per praevarica- illis flemus, siin nullo eorum necessitatibus participa-
lionem in mortem fuerit deputatus, virginitatis coro- mus, nec aliquod eis in his propter quas lacrymantur
nam sperare non polerit; neque pudicitiaepraemium causis praebemus auxilium ? Neque enim fletuum
exspectare constitutus in peena. nosirorum Deus infruciuosum quaerit humorem; sed
i 4. Tres enim species sunt, per quas coelestisregni quia lacrymacdoloris indicium sunt, vult te ita alle-
possessio inlroitur. Prima est pudicilia ; secunda rius angusli >ssenlire ut luas; et quomodotibi in tali
mundi contemptus; lertia vero juslitia : quae ut con- tribulationesi esses subveniri cuperes, ila alieri sub-
nexae pluriraum se possidentibus praeslant; ita di- venias propter illud : Qumcunquevultis ut facianl
visae prodesse difficile possunt : dum unaquaque vobis homines bona, ita et vot facile iliis timiliter
earum non propter se tantum , sed propler aliam ef- (Matth. vn, 11). Nam cum flenle flere, et nihil, cum
flagitalur. In primis ergo quaerilur pudicitia, ut faci- C possis, flehti conferre, subsannationis, non pietatis
lius subscquaiur mundi conlemptus : quia ab illig indicium est. Denique Salvator noster cumMaria et
mundus contemni levius potest, qui roatrimonii ne- Martha Lazari sororibus flevif; et immensaemiseri-
xibtts non tencniur. Mundivero contemptus exposci- cordiaeaffectum lacrymarum conteslatione monstra-
tur, ut juslilia conservetur; quam implere difflcile vit, ct veraepietatis indicia mox opera subsecuta sunt,
possunt, qui saeculariumbonorum el inundanarum cum suscilatus Lazarus, cttjus causa fundebantur,
voluptatum negotiis implicantur! Quisquisergo pos- sororibus redditur. Hoc fuit pie cum flentibusflere,
sidet primam speciem pudicitiac, ct secundam quae occasionemfletus auferre. Sed quasi potens, inquies,
est mundi conlemplus , non obtinet, penc sine causa fecit. Verum nec tibi impossibilealiquidiniperatur:
possidct primam, quando secundam non habct, pro- implevit omnia qui quod potuit fecit.
pler quain prima quaesitacst. El si primam el secun- 6. Sed, ut dicerecceperamus, non sufflcit Chri-
dam habeat, cui tertia, quacest juslitia, desit; fru- stiano a malis se abstinere, nisi etiam bonorum ope-
stra laborat: quoniam superiores duacpropler justi- rum officia perfecerit. Quod illo vel maxiroe testi-
liam praecipue requirunlur. Quid enim prodest monio comprobatur, quod comminatur Dominus
propter mundi contcmptum pudicitiam habere, et aelenii ignis reos fore, qui quamvis mali nihil gesse-
propler quod eam haleas non habere ; vel cur res D rint, non fecerintomne quott bonum est, dicens: Tune
mundi conteinnas, si jusiitiam, propter qtiam pudi- dicet Bex his qui ad sinistram sunt ; Discedite a me,
citiam et ninndi contcmptum habere te convenit, non maledicti, in ignemmternum, quemprwparavitPater
custodias ? Quia ut prima species proptcr secundam meus diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non
cst; iia prima et secunda propler lertiam : quaesi dedislismihi manducare, etc. (Matth. xxv, 41). Non
non fuerit, nec prima nec secunda proliciet. dixit: Discedite a me, maledicii, quia homicidium,
5. Dicis forsitan, doce ergo me quid sit juslitia ; quia adultcrium, aut quia furta fecislis : non enim
ut eam si cognoverim facilius imptere sufficiam.Di- quia malum fecissent; sed quia bonum non feceranl
cam breviter ut vaieo, et verborum utar simplicilale condemnanlur et aelernae gehennae suppliciis addi-
communium : quia causa de qua agimus talis cst, cuntur : nec qnia quae prohibita sunt admisissent;
quaedisertioribus facundise sermonibus nequaquam sed quia quacpraecepta erant imptere noluerc. Unde
debet obscurari, sed simplicioribuseloquenliaenar- advertendum est, quam spem habere possint qui
rationibtts pandi : res enim in commutte necessaria . adliuc aliquid eorum faciunt quaeprohibenlur; cum
coramunidebet sermone monstrari. Justiiia ergo non eliam rci sunt qui non feeerunt queejubentur. Nolo
81 EXHORTATIOAD SPONSAMCHRISTI. 82
enim tibi in hoc blandiaris, si aliqua non feceris, quia A in carne placendistudio compte et ornale procedant;
aliqua feceris, cuni scriptum est: Qui universamle- si aliqua quae, ut assolet, illiciia sunt faciant, quid
gem setvavetit, offendataulem in uno , faclus est om- proderil eis sprevisse quod licuit, et exercere quod
niumrens (Jac. u, 10). Adam enim semel peccavii, nort licet? Si vis prodesse libi quod liciium coniem-
et morluus esl: et lu te vivere existimas illud saepe psisli; vide ne quid eoruni quae non licent facias.
commilteos, quod aliumdum semel perpetrasset oc- Stultiim enim est timuisse quod minus est, ct non
cidit? Angrandc illumcommisissecrimen pulas, unde timere quod majus est: aut ab his non vitari qucc
merito poena damnatus sit acriori ? Videamusergo prohibenlur, si subtcrfugerint quae conccdunttir.
quid feceritcontra mandatum. De fructu arboris edit. Dicit cnitn Apostolus : Innupta cogitatquw Domii.i
Quidergo? Propter arboris fruclum Deus hominem tunt, quomodoplaceatDeo , ut sit tancla corpore et
morte mulctavit? Non propter arboris fructum, sed spirilu. Qum autem nupta ett, cogilatqumsunt hujtis
propter mandati conicmplum. Ergo non agilur de mundi, quomodoplaceatviro (I C«r. vu, 34). Nnptain
quaUlate peccati, sed de transgressione mandati. Et placere viro asserit, cogitando quse mundi sunt;
qui dixit Adae, ulde arboris fructu non ederef; ipse innuptam vero Deo, eo quod nulla cura illi sit sae-
tibi praecepitut non maledicas, uon menltaris, non culi. Dicatergo mihiquae ?irum non habel, et lamcii
delrahas, non detrahenlem ausculles, ut oinuinonon B quae sunt mundi cogilat, cui placere desiderat I
jures, ut npn concupiscas,non invideas, non sis tepi- Nonne incipiet illi nupla praeponi? qtiia illa cogi-
dus, non sis avarus; ut nulli malum pro malo reddas, tando quae mundi sunt, complacet vel marito: ist»
ut inimicosluos diligas, ut maledicentibusbenedicas, vero non marilo, quem non habet, potest placere,
ut pro calumniatoribus et pro persecutoribus tuis nec Deo.
ores, ut perculienli maxillamatteram praebeas, ut in 8. Sed nec illud silentio praeterire nos convenit,
judiciosaecularinon liliges, ut si quis tua auferre vo- quod dixit: lnnupta cogital qumDomini sunt, quo-
luerit, gratamer amittas, ut nec iracundiae,nec zeli, modo placeat Deo, ut sil sancta corpore et spiritu
nec livoris malum intra pectus admiltas, utcrimen (I Cor. vii, 34). Quaesunt ergo Domini, dicat Apo-
avaritiaefugias, ut omnis superbiaeac jacianiiaema- stolus: Qumcunquesunt sancta, qumcunquejusta,
lum caveas, el humilis ac mitis Cbristi vivas exem- qumcunqueamabilia, quwcunquebonmfumm. Si qua
plo ; malorum consonia in tantum vitans, ut cum virlus, si qua laus ditciptinm(Psal. iv, 8). Ista sunt
fornicatoribus, autavaris, aut malediceiiiibus, aut Domini, quacsanctaeet verae, et apostolicaevirgines
invidis, aut detractofibus, aut ebriosis, aut rapacibus die nociuque sine ullo temporis inlervallo medilantur
neccibum capias. Quem si in aliquoconteinpseris, si ct cogitant. Domini est regnum coelorum; Domini
pepercil Adae,parcet et tibi. lmoilli inagispafcenduin C est resurreciio mortuorum ; Domini immorlalitas;
fuerat, qui adhuc rudis «t novellus erat, et iiullius Incorruptio Domini est; splendor solis qui sanctis
ante peccanlis et propter pe*ccatumsuum morientis promiltitur Domini est, sicut in Evangelioscriptum
retrabebatur exemplo :*tibi vero post tanta docu- est: Tunc jutli fulgebunt ticut sot in regno patrit
menta, post legem, post Prophetas, post Evangelia, eorum (Matlh. xiti). Domini sunt plures sanctoruni
post Apostolos, si delinquere volueris : quomodo in ccelestibusinansiones; Domini est fructus trice-
indulgere possit ignoro. simus et sexagesimusattjue centesimus. Haec cogi-
7. An tibi de virginitatis praerogativa btandiris? tant, et quibus possirit opefihus promereri quaeDo-
mementoAdamet Evam virguies deliquisse, nec inte- mini sunt cogitant. Dominiest etiam lex Novi et
gritatem corporis profuisse peccantibus. Vifgo qu* Veteris Testamenti, ih quibus oris ejus eloquia sancta
peccat, Evae, non Mariaecomparanda est. Non nega- refulgenl; quae si quaevirgines sine intermissione
mus in praesenliteroporepcenitentiaeremedium; sed meditantur, quaeDominisunt cogitant; et completur
horiamur magis praemium sperare debere quam in eis illud propheticuin: Fundamenta mterna super
veniam. Turpe cst enini illis delicti indulgentiaoi petramsolidam: et mandata Domini in corde mulieris
postulare, quae palmam virginitalis exspectant; et sanctm(Eccles.xxvi, 24). Sequitur: Quomodoplaceai
illicitum aliquid incurrere, quaese eliam a licitis ca- D Deo. Deo, inquam, non hominibus: Ut tit sancta
stravere. Licitum quippe est malrirnonii inire con- corpore et spiritu (I Cor. vn, 34). Non dixil, ut sit
fortiom. Et ut laudandaesunt, quae propter Christi sancla membro aut corpore lantum; sed, ut sit sancla
amorem et cosleslis regni gloriam copulam contem- corpore e'l spiritu. Membrumenim una corporis pars
pserint nuptiarum; ita damnandae non sunt, quae est: corpus vero omnitimcompago membrorum est.
proptcr innoceniiaevoluntalem nondum Deo devotae Cum ergo dicit: ul sit sancta corpore, ex omnibus
remedio apostolicoabutunttir. Ergo, ut diximus, quae membris eam sanctificaridebere testatur. Quia non
connubiadeserunt, non illicita , sed licita spernunt. proderit cxterorum sanctificatiomembrorum, si in-
Ejusmodi autem si jurent, si maledicanl, si detra- veniatur vel in uno corruptio. Et jam non erit sancla
liant, si delrahentes patiantur audire, si malum pro corpore, quod ex omnibus constat membris, quaevel
malo reddant, si cupiditatis in alienis , aul avaritiae unius fueril coinquinationepollula.
in propriis crimen incurrant, si zeli aut livoris ve- 9. Sed ul quod dico manifeslius el lucidius fiat;
uena possideant, si contra legalia et aposlolica insti- esto, sit qiiaecunqtieomnium membrorum sanctifi-
ttita indecens aliquid aul loquanlur aut cogitent; si catiunc |urgata, et lingua tantummotlopccceti qua
83 AUCT0RI8ANONYMI 84
aut blasphemet,aut falsum testimoniumdicat; nun- Ai dum sint, ad dandum autem colleclae,nec ad ferien-
quid liberabunt omnia membra unum ? an propter dum paratae,sed ad omnia misericordiaeet pietatis
unumjudicabuntur et caetera? Ergo si nec aliorum opera salis promptae.Mundapedes, ne Iatamel spa-
membrorumsanciificatioproderil, cum in uno sit tiosam pergant viam, quaeducil ad splendidasaeculi
vitium; quanlo magis si diversorum flagilio pecca- et pretiosa convivia; sed arduum magis et angustum
torum omnia corrumpanlur, unius nihil proderit gradianturiler, quod tendit ad coslum,quiascriptum
integritas ? Unde quaesole, virgo, neque in sola tihi est: lter teclum facitepedibusvesttit (Isai. LVII,14).
pudicitiablandiaris, ne in unius membri integrilate Agnosce libi a Deo artifice non ad vitia, sed ad
confidas:sed secundurnApostolumsoli Deo conserva virtulem uiembra formata : et cum universos artus
corporis sanctitatem. Mutidaab omni iiiquinamento nundaveris ab oroni sorde peccati, et toto fiteris
caput: quia crimen est illud post chrismatis saticti- sanctificata corpore, tunc libi castitatem intelligas
Hcationem,aul croci, aut allerius cujuslibctpigmenti profuluram,et cum omni fiduciapalmarovirginitalis
fuco vel pulvere sordidari; aut auro vel gemmis exspecta.
ctijuscunque terrenae speciei comi: quod jatn coe- 10. Quid sit sanciaraesse corpore, breviter qui-
Jestis ornalus splendore refulget. Grandis. quippe dem, sed plene me exposuissearbitror : nunc quod
divinaegratiaecontumelia est mundani et saecularisB Bsequitur, ettpirilu, nosse debemus: hoc esl, ut
ornamenti praelalio.Mundafrontem, ut humana non quod opcre nefas est fieri, nec fas sit cogitatione
divina opera erubescat, et illaroconfusionemreci- concipere. llla enim est sancta tam corpore quafn
piat, quae non peccatum, sed Dei gloriam parit, spirilu, quaenec mente, nec corde delinquit; scicns
Scriptura diceutc: Est confusioadducens peccatum: etiain cordis esse inspeelorem Deum: et idcirco
et est confusioadducensglotiam(Eccli.IV,25). Munda salagit ut omniinodo etiam animum cutn corpore
collum, ut nnn aurea reticula capillusportet, et inuudum habeat a peccato, sciens scriptum esse:
suspensamonilia, sed illa polius ornamentacircum- Omnicuttodiaservacor tuum (Prov. iv, 23); et ile-
ferat, de quibus Scriplura dicit: Miseticotdiaet fides rum : Diligit Dominussancta corda; acceplisunl au-
non deficiunla te, suspendeaulem illa in cordevelut temeiomnesimmaculati;et alihi: Beatimundocorde,
in cotlotuo (Prov.ni, 13). Mundaoculos,dum cos ab quoniamipsi Deumvidebunt(Matllt. v, 8). Quodde
omni concupiscenliaretrahis, et ab intuitu pauperura illis dici arbitror, quos conscientia in nulla redar-
nunquam averlis, cl ab omnibus fucis liberos ea giMtculpa peccati. De quibus Joaniiem in Epistola
quae a Deo facti sunt sinceritate custodias. Munda dixissereor: Si cor nostrum nos non reprehendit,
linguama mendacio: quia, os quod menttturoccidit fiduciamhabemutad Deuni, et qumcunquepetierimut
aniiicam(Sap. i, 11). Mundaeam a dctractione, a^G accipiemusab eo (\Joan. m, 20). Noloexistimes le
jurarnento, ab adulalione, a perjurio. Nolo praepo- crimen fugissepeccali, si volunla*iemifbn sequatur
slerum ordinem pules, quod prius a juramenlo, efiectus, cum scripluni sit: Quicunquevideritmulie-
quam a perjurio liuguamdixi debere mundari: quia rem ad concupiscendameam, jam mwchatmest ih
tunc pcrjurium faciliuseffugies,si in tplo non jures. cordesuo (Matth.ii, 17). Nec dicas, cogitaviquicfem,
Impleatur in te illa scntentia : Cohibelinguamluam sed non perfeci : quia etiani concupiscerenefasest.
a malo, et labia tua ne loquanturdolum(Psal. xxxtu). UndcbeatusPetrus praecepitdicens: Atiimasvesttas
Et memor esto dicenlis Apostoli: Benedkiie, et no- castificantes(l Pelt. i, 22), qui si nullamanimaecon-
tite maledicere(Bom. xn, 14). Sed illud crebrius stiiprationemnosset, nec casliflcarieamdesiderassel.
recordare : Videtene quis malumpto bonoalicuited- Sed et locum illum quo continetur: Hi tunt qui te
dat, nequemaledktumpto maledkto; std econlrario cu.ni mulieribusnon coinquinavetunt,vitginet enim
benedkenles:quia in hoc vocaliestis,ut benedictionem petmansetunl: hi sequuntutAgnum, quocunqueietit
hwreditatepossideatis(I Pelt. m, 9); et iUud: Si quis (Apoc. xiv, 4), atientius considerare debemus et
aulemin lingua non offendit, hic perfeclusest (Jac. animadverlere, si solius integritatis pudicitiaemerito
ni, 2). Nefas est enim ut labia illa quibus Dominum ipsi divino comitatui copulentur, et per omnia coe-
confiteris, rogas, benedicis, et laudas, alicujus pol-' Iorum tabulata discurranl: an et alia sint, quibus
luanlur sorde peccati. Nescio qua conscientia et adjuncta virginitas tantae beatitudinis gloriam con-
lingua quis Deum rogai, qua aut meniitur, aut ma- sequatur. Sed unde hoc scire poterimus? De seqnen-
ledicit, Sut detrahit. Labia sancta exaudit Deus; et libus, nisi fallor, in quibus scriptumesl: Hiempti
ipsis annuit cito precibus, quas lingua iminaculala sunl ex hominibusptimiliw Deo et Agno, et in ote
pronuntiat. Mundaaures, ut non nisi sermonibus ipsorum non eit inventummendacium:sine macula
sanctis et veris auditum pracbeant; ut nunquamob- enimsunt (Ibid. lv, 5). Videsergo quod non in uno
scena, autlurpia, aut saeculariaverba suscipiant, lantum membrodominicisreferantur inhacrerevesti-
aut aliquem de aliero audiant derogantem, propter
giis; sed illi qui praetervirginiiatemaboini conla-
illud quod scriptumesl: Sepi aures luas spinis, et gione peccati iuiinaculataiiig<sserintvitam. Idcireo
noli audirelinguamnequam(Eccli.xxvin, 29); ut cum
virgo vel maxirae nuptias spernit, m dum securior
eo habere parlem possis, de quo dicilur, quoniam esi, facilius,quod etiam a nubentibus
quaeritur, ab
auditu et visu justus erat; hoc est, nec auribus, nec omni se delicto cuslodiat, el universalegis mandata
oculisdelinquebat. Manusne porrectaead accipien- perliciat. Namsi non imbat, et ea nihilominusfaciat
ftK EXHORTATIOAD SPONSAMCHRISTl. 86
a quibus et nuptae essc jubentur immunes, non A sed inlerioribus ornamentis, et spiritualiter, non
hupsisse quid proderit? Quanquam enim nulli Clir-i- carnaliter componatur : quia Deus non corporis, sed
stianorum peccare liceat, ct omnes quicunque spi- animaedecorem in illa considerat. Ergo et lu, quae-
ritalis lavacri sanctiflcationepurganlur, immaculata cunque animam luam a Deo diligi et inhabilari
decurrere conveniatvila; ut Ecclesiaequae sine roa- concupiscis, omni eam diligemiacompone, et spiri-
cula, sine ruga, sine aliquo ejusmodi esse describitur, talibus indumentis excrna. Nihil in ea dedecorum,
possinl visceribus intimari: multo magis tamen hoc nihil fcedtim appareat. Resplendeat auro juslitiae,
Virginemimplere necesse est, quam nec marili, nec gemmis refutgeat sanctitatis, ac pretiosissimo pu-
flliorum,nec alterius necessitaliscausa prohibet, quo- dicitiae margarito coruscet. Pro bysso ct serico,
miiittsdivinam Scripturam perflciat; nec aiiqua, si misericordiae et pietatis tunica vestiatur, seeundum
peccet, poterit excusalione defendi. quod scriptum est: Induite ergo vos, sicut electi Dei,
11.0 Virgo, serva propositum tibi magno praemio sancti et ditecti, viscera misericotdiw, benignitatem,
destinatum. Pracclaraest apud Deum virginitatis et humililatem, etc. (Colos. iu, 12). Et non decorem
pudiciiiaevirtus, si non aliis peccatorum et malorum cerussaeaut alterius pigraenti quaeral, sed innocentiac
lapsibus infirmetur. Agnosce statum tuttm, agnosce acsimplicitatiscandorem habeat. Roseum verecundiae
locum, agnosce proposilum. Christi sponsa diceris; B colorem el ptirpureuin ruboris pudorisque possideat.
vide ne qnid indignum eo, cui desponsata videris, Ccelestiabluatur nilro doctriuae,et lainenlis spiritua-
admittas : cito scribet repudium, si in te vel unum libus emundetur. Nulla in ea malitiae, nulla diaboli
viderit adutterium. Quaecunque enim humanorum macula relinquatur; et ne quando male redoleat
sponsaliorum pignoribus subarrhatur, statim a do- odore peccati, unguento suavissimae sapientiae et
mesticis, a familiaribus, ab amicis sponsi sollicile et scienliaeperfnndatur.
diligenicr requirit ct a servulis, quales juvenis ha- 13. Hujusmodi Deus quasrit ornatum, et animam
beat mores, quid polissimum diligat, quid accipiat, taUter composilam concupiscit. Memento te Dei
quo usu vivat, qua se consuetudine regat, quibus filiam dici secundum quod ait: Audi, filia, et vide
utatur dapibus, quibus praecipue rebus delectetur et (Psal. xuv, 11). Sed et tu ipsa qitotiescunque Deum
gaudeat. Quaecum didicerit, ila se in omnibus tem- patrem notninas, Dei le filiam esse lestaris. Ergo si
perat, ut sportsi moribus suum obsequium, sua ju- Dei filia es, vide ne quid eorum facias, quae Deo
cunditas, sua diligentia; sua vila concordet. Et tu Patri incongrua sint; sed age omnia quasi filia Dei.
quaeChristuni sponsum htibes, a domesticis et fami- Cognosce quomodo hujus saecuti nobilium se filiae
liaribus ejus, sponsi tui mores interroga, et strenue gerant, quibus assuescant moribus, quibusve se disci-
ac soteiter inquire; in quibus praecipuedelecletur, C t plinis instiiuant. Tanta quibusdam verecundia est,
qualem composilioiiemin te vestium diligai, cujus- tanla gravilas, laola niodestia, ut caelerorumhomi-
modi concupiscat ornatum. Dicat libi ejus familia- num ritum ihtuitu humanae ingenuitatis excedant:
rissiinus Pettus, qui ne nttptis quidem corporalem el ne quarii honestis parenlibus suis pcr lapsum
permillit omatum, sicut in epistota sua scripsit: suum infamiaeinurant notam, alteram sibi quodam-
Mutietes similiter subjeclw viris suis, ut si qtti non modo inter homines consuetudinis stUdeant facere
credunl vetbo, pet mulietumconvetsalionemsine verbo naturam. El tu ergo originem tuam fespice, genus
luctifiam: considetanles in timote Dei castam convet- intuere, gloriam nobilitatis adverle: agnosce le non
sationemvesltam, quatum sit non exttinsecus capilla- liominis, sed Dei flliam, el divinaenativitatis nobi-
tuta, aut circumdatioauri, aut indumenti veslimen- litate decoratam. Ita te exhiBe, ut in te ccelestis
toriim ctiltus; sed qtti absconsuscordis est homo, in nativitas pareat, et ingenuitas diviria clarescat. Sit
tncotttiplibilitateqiieti tl modeslispitilus, quod est in in te nova gravitas, honestas admirabilis, siupenda
conspectuDei locuples(1 Pett. m, 1 seqq.), Dicat et verecundia, mira patientia, virginalis incessus, et
alius apostolus bealus Paulus, qui ad Timolheum verae pudiciliaeliabitu%et serino semper modestus,
scribens episcopum, cadem de fidelium femiharum et suo in tempore proferendus; ut quisquis le vide-
disciplina testatur: Mulietessimilitet in habitu otnato ID rit, admiretur et dical: quae haec novaeinter homi-
cum vetecmdia et sobtielateotnantes te, non intortis nes gravitatis patientia est? Quaepudoris verecundia1
ctinibus, aut auro, aut margaritis, aul veste pretiosa; Quaehonestatis modestia? Quaematurilas sapientiae?
sed quod decet mulieres promittentes castilalem per Non est ita humana institutio, nec disciplina morta-
bonamconversationem(I Tim. n, 9). lis: coelesle mihi aliquid in terreno corpore redolet.
12. Sed forsitan dicis: cur haec iisdem apostoli Puto quod habitet in quibusdam hominibus Deus.
virginibus non jusserunt ? Quia non necessariuro ju- Et cum le Christi famulam esse cognoverit, majore
dicabanl: ne talis virginibus coromonitio potius in- stuporc lenebitur, et cogitabit qualis ille sil Domi-
juria quam emendatio videretur. Sed nec eas un- nus, cujus talis ancilla est.
quam laniaetemeritalisfore credidissent, ut ne ntiptis 14. Si vis ergo esse cum Christo, et partem ha-
quidem concessa carnalia ornamenta et terrena prae- bere cum Christo, Chrisli tibi exemplo vivendum
sumerent. Revera ornare se et componere Virgo est, qui ab omni malitia et neqtiitia ita fuit extra-
debet: nam quomodo sponso suo placere poterit, neus, ut nec inimicis quidem vicem redderet, quin
nisi compositael ornata processerit ? ornetur plane, potius et pro ipsis oraret. Nolo enim cas animas
87 AUCTORISANONYMIEXHORTATIQAD SPONSAMCHRISTI. 86
Chrislianas existimes, quae aul fralres aul sorores A CDliibe,et ori tuo frenum Legis impone; ut tunc, sl
non dico oderunt, sed quae proximos toto cordc et forte loquaris, quando tacere peccatum sit, cavene
conscientiacoram Dei testimonio non diligunt; cum quid quod in rcprehensionem venial dicas. Lapis
Christianis, Christi similitudine, inimicosetiamamare emissus est sermo prolatus; quapropter diu ante-
necesse sit. Si sanclorum cupis habere consorlium, quam proferatur cogitandus est. Beata quippe labia
a uialiiiaeet nequitiaecogitatu pectus emunda. Nemo sunt, quae nunquam quod revocare iterum velint,
te circumveniat, nemo le fallaci sermone seducat. emittunt. Pudicae mentis sermo etiam debet esse pu-
Non nisi sanctos el juslos et simpliceset innocentes dicus, qui cedificet semper magis, quam aliquaudo
et puros ccelestisaula suscipiet. Nullum apud Deum destruat audientes, secundum qtiod praecepit Apo-
habet malilia locum. Ab omni nequitia et dolo mun- slolus dicens : Omnissermo malus ex ore vestronon
dum csse necesse est, qui cupit regnare cum Christo. procedat: sed si quis bonusad wdificationemfidei, ul
Nihil tam conlrarium, nihil lam exsecrabile Deo, det gratiam audienlibus (Ephes. iv, 29). Preliosa Deo
quam aliquem odisse, aliquem velle lxdere: nibil lingua est, quse non sine divinis rebus novit verba
tam probabile, quam omnes amare. Quod Propheta conslruere; et sanclum os, unde ccelestia semper
sciens testalur dicens : Qui diligitis Dominum,odite eloquia proferuntur. Absentium obtrectatores quasi
malum (Psal. xcvi, 10). B malignos, Scripturae auctoritale deterre : quia hoc
15. Vide ne in aliquo humanaro gloriam diligas ; inler virtutes perfecti hominis Propheta commemo-
ne et tuainler illos portio computelur, quibus dictum rat, si ante conspectumjusti malignus ad nihilum
est: Quomodovos poteslisctedete, gloriam ab invicem deducatur, qui contra proximum non probanda pro-
quatrentes(Joan. v, 44) ? Et de quibus per Prophetam tulerit. Non licel tibi atterius vituperationem patien-
dicitur : Augeeis mala, auge mala gloriosisterrm. Et ter audire; quia nec ab aliis optas recipi luam (Psal.
alibi: Confundiminia gloriationevestra, ab opprobrio I.XXIV, 5). Injustum quippe est quidquid contraChri-
in conspectuDei (Isai. XLV).Noloenim illas respicias, sti Evangelium venil, si alteri quod tibi ab alio fieri
quaesaeculi,non Christi sunt virgines ; quaepropositi moleslumesr, patiaris inferri. Semper linguam luam
sui et professionisimmemores gaudent in deliciis,in de bonis loqui adsuesce, el auditum tuum ad bono-
opibus delectantur, et corporeae nobiiitatis origine rum magis laudem, quam ad malorum viluperationem
deleclanltir. Quaesi profecto Deifiliasse esse crede- accommoda. Vide ut omnia quaecunque benefacis,
rent, nunquaro post divinos natales nobilitatem ad- propter Deum facias; sciens ejus rei tanlum te a Do-
mirarentur humanam, necgloriarenlurin patreqno- mino fecepturam esse mercedem, quam ejus timoris
libet honorato: si Patrem Deumse habere sentirent, et dileclionis causa perfeceris. Sancta magis esie
nobilitatemcarnis bon amarent. Quid tibi iu generis " quam videri stude : quia nihil prodest acsiimariquod
nobilitateblandiris et complaces? Duoshominesfecit ' non sit : et duplicis peccati realus est, non babere
ab exordio Deus, ex quibus totius generis bumani quod creditur, et quod non habeas simulare.
silva descendit: mundanam nobililatem non naturce 17. In jejuriiis magis quam in epulis deleclaie,
aequitaspracstilit,sed cupiditatisambitio.Certe omiies illius viduse memor, quae non discedebat de templo
per divini lavacri generalionemaequalesefficimur, et jejuniis et obsecralionibus Deoserviensdie ac nocte.
nulla inter eos polest esse discretio, quos nativitas Et si vidua quidem in Judaeatalis erat; qualem nttnc
secunda generavit; pcr quam tam dives quam pau- virginem convenit esse Cliristi. Divinaemagis lectio-
per, tam liber quam servus, tam nobilis quam igno- nis conviviumdilige, et spiritalibus le salurari da-
bilis, Dei efficitur Filius; et terrena nobilitas splen- V .pibui concupisce; et illos potius quaerecibos, quibus
dore coeleslisgloriaeadumbratur, et nusquamomnino r| anima magis quam corpds reficiatur. Carnis et vini
jam comparet: dum qui retro in saecularibushono- species quasi caloris fomenta et libidinis incitamenta
ribus impares fuerant, coelestiset divinae nobililatis fuge, et tunc, si forte, vino exiguo utere, cum sto-
gloria aequaliter vestiuntur. Nullus jam ignobilitati machi dolor et nimia corporis compellat infirmitas.
locus, nec degener qtiisquam est, quem divinaonati- Iracundiam vince; animositatem cohibe; et quidquid
vitatis sublimiias ornal, nisi apud illos, qui non pu- illud est.quod post factum poenitentiamingerit, velut
tant bumanis coeleslia praeponenda : aut si putant, proximi criminis abominationem declina. Salis tran-
quam vanum est, ut se illis in minoribus praeferant. quillam et quietam convenilesse menlem, et ab omni
quos sibi in majoribus pares sciunt, et quasi infra sa periurbaiione furoris alienam, quae Deihabitaculum
positos in terra existiment, quos sibi aequalesin coe- essedesiderat; qui per Prophelam testatur et dicit:
lestibus credunt? Tu autem quxcunque Christi, non Super qtiemrequiescamalium, nisi super Itumilemet
sacculivirgo es, omnem praesenlisvilaegloriamfuge, quietum, et trementem verba mea (Isai. LXVI,3)?
ut eam quaein futuro promillitur consequaris. Oronium operttm et cogitationum tuarum specula-
16. Conlentionum verba, et animositatis causas torem Deumcrede, etcave ne quidquam quod divinis
evita; discordiarum quoque et iiliiimoccasionessub- oculis indignum sit, aut opereris, atit cogites.
terfuge. Nam si juxta Aposloli doctrinam : Servum 18. Cum oralionem celebrare desideras, talem te
Domini litigarenon oportet (II Tim. n, 24); quanlo exliibe quasi qtiaosis ctimDominolocntura. Cum psal-
magis Dci ancillam? cujus quo verecundior est sexus, mum dicis, cujus verba dicis agnosce;.ct in cum-
smimits.debct esse modestior, Linguam a maliloquio uunclione magis animi quam in tinnulx vicis dulce-
89 S. AMBROSIISERMONESTRES EX COD. SESSORIANO.- PR/EFATIO. 90
dine delectare. Lacrymasenini psallentis Deusmagis A quam mariii. UndepulchreRomanaEeclesia,Aposlo-
quam vocisgratiam comprobat, sicut Propheta dicit: lico sine dubio, cujus sedem oblinet, spiritu animata,
SetviteDominoin timote, et exsultateei cum timote tam severam nuper hujusmodi sententiam statuit, ut
(Psal. n, 11). Ubi timor et tremor est, ibi non vocis vix, vel pcenilentiadignamjudicaret, qux sancliflca-
elatio est, sed animaeflebilis et lacrymosadejectio. turo Deo corpus libidinosa coinquinationeviolasset.
Omnibusaclibus tuis diligentiam adhibe, quia scfi- 19. Esto ergo omnibusvivendi forma, esto exem-
plumest: Maledictushomoquifacit opus Dominine- plum; prsecede et in aclu quos in caslitatis sanciifl-
gligenler(Jerem. XLVI,19). Crescat iri te cum annis catione praecurris. Virginemte in omnibus exhibe;
gratia, crescat cum aetatejustitia; et fldes eo perfe- nihil corruptionis objiciatur capiti tuo, cujus corpus
ciior videalur, quo senior es : quia Dominus noster integrum est, ut et tua sit inviolabilis conversatio.
Jesus, qui nobisvivendi reliquit exemplum, proficie- Et quoniam sicut in exordio epistolaepraefatisumus,
bat non mlate tantum corporea, sed et sapientia et te Dei sacrificium factum; quod utique sanctilatem
gralia spiritali coramDeoet hominibus(Luc. n, 25). suam etiam aliis impertit; ut quisquis ex eo digno
Omne tempus in quo le non meliorem senseris, hoc sumpserit, sanctificationiset ipse sit parliceps; ila
teaeslimaperdidisse.Cceptumvirginitatis proposilum ergo et per te, quasi per divinam ltostiam sanctifi-
ad flnem usque conserva; quia non inchoasse tan- B cenlur et cxterae, cum quibus te ita in pmnibus exhi-
tum, sed perfecisse virtutis est, sicut in Evangelio beas, ut quisquis vitam tuam aut auditu contigerit
Dominusait : Qui perseveraverilusque in finem hic aut vhm, sanctiiicationis vim sentiat, et in lanlnm
salvuserit (Malih. xxu, 10). Cave ne cui vel concu- sibi intelligatgratiamex tua conversatiouetransfundi,
piscendi occasionemtribuas : quia sponsus tuus Deus ut dum le imitari «oncupiscit, Dei sacrificio et ipsc
zelans est : criminosior est enim Christi adultcra, sit dignus.

MONITDM

m S. AMBROSII SERMONES SEQUENTES.

His sane tribtis sermonibus locum inter S. Mediolanensisepiscopiopera sicut ratio, ila ordo vindicabat
chronologicus.Cur ergo in hoc toroo paulo devia editione donati sint, praeserlim in causa fuit lanla illos
expiscandidifficultasut non mimis tribus vel quatuor mensibus S. Palris operum recusio differri debuisset
ul ipsorum accessionc complerelur. Quam quidem moram non diligenliaetantum nostrae, sed etiam avidis
subscriptorumvotis intolerabilemfore senlienies, Ambrosianarumlucubrationumscriem, quippe quae locu-
plelissimajam evaderet, cito clausimus, sequcnliquetomosermonesSessonianosdestinaviuius eo magis li-
benter quod quasi appendicisvice ad quartuin saeculumtomus ilte funclurus esset.

D. LEAMMU PRiEFATIO.*

I. Sancti Ambrosiiscripta summoin honorehabiia C atienum redderent (b). Quare non defuerunl Romani
sunt, eaque in inultisolimvitiata a Maurinis prmpur- poutifices, qui cum tam veteris lamque benc meriti
gata fuere. — Sancti Ambrosii, qui sceculoquarlo de Ecclesia Patris scripta ad sanaedoctrinae laudem
cpiscopalemMediolaninobilissimamsedemtenuit, plu- cuperent elflorescere, viris doctis veliemenier essent
ritni scmpcr scripta fecisse Palres, pontificesmaxi- auctores, ul collalis curis, ad novam editionemex-
mo-, concilia ceeumenica, et ipsosmet heterodoxos cudendamoptimaenolaecodices sedulo perquirerent,
nemo eruditus ignorat («). Attamen aeque norunt simulque conferrent; ex quibus et genuinospossent
omnes , inter opera hujusce sanclissimi praesulis Ambrosianosfetus seligere, lalsos rcspuare, et ccr-
apocrypha multa fuisse relata mullisque adeo viliis tas ejusdem praesulis sententias elicere. Hiuc man-
referla, ut quiddam etiam a catholicosensu prorsus datis summorum ponlificumPii IV, et Pii V, Crego-
* Epistotam nuncupaloriam,quae huic praefationi voluntale detnonum esseab errore resilire. Explora-
praeponidebehat, errore autem typographicoomissa tum quoqueulcusett, quod marito fas usqueessecon-
est, lcgesisad calcem hujus tomi. EDIT. tendit, uxore propteradulterium repudiala, atittm du
(a) Videsis selecta veterum lestimonia, quae in cere : uxori nutemab adnlteto conjugeteparatw cum
primo volumineS. Ambrosiioper. sub praefationea alio inire conjugiumlicete negat(Hiuc Canon, Uxot a
Mauriniscollecla habentur. vito 17, caus. 52, quaest. 7, de quo Romani cor-
(6) Porro olini S. Ambrosioad Paulinas epistolas n,reclores videndi sunt). Sed nec illa etiam satis satta
iribuebantur commentaria,quorum sane auctor ali- **sunt,quod fuctam ad imaginemDei mulierem etse:
quid cum sanadoetrinahaud consonumhabet. Certe, episcopos supetiorem ptesbytetis gtadum obtinere,
scribunl Kencdiciinieditoresin admonit. praev.t. IV, aut diversainslittti otdinalione, inficiatut; et qumdam
iu append. col. 30, defendinon potesteorum(iil cst, nlia conimunicalholkotumsetisuiminus cvngttta sub-
cumOtigenesensetit,iu inde ttadil.
commeniai'ioruiii)(i((rior,7uiit
f
01 S. AMBROSHMEDIOLANENSIS EPISCOPl M
rii XIII, ac studio et labore Sixti V, Romana Ambro- A bls, accipio, et arripio ; con vero servat n anle /, m,
sii operum editio caeterarum omnium absolutissima p, r; alque in nunquamdimitlit n ante b, m, p, s, si
prodiit in lncem (a). Verum cum et in illa non pauca impleoverburaexceperis.Vocabulaautem apuf,aliut,
reperirenlur, quae, ut in ejusdemS. ductoris opera iW«i,isiui,jul)at,etc.,quorumlectioplerumquea8ensu
praefati suul Maurini (b), non modoab baerelicis, aurium scribentisdictaia verba excipientispendebal,
verum etiain ab orlbodoxis haud sine causa miniiiie fere semper recitato modoin codice scripta reperies,
probarenlur; praesto fuit ipsa Maurinoruinraanus, in quo bona reclaque scriptura habentur, caelum,
qui Herculeis,ul ila dicam, ferrne exanllatis labori- condicio,intellego,querella,uincia,atquealia plurima,
bus in rimandis biblioluecis, et codicibusconferendis quaein meis scholiispalaeograpbicistextui substratis
episcopi Mediolanensisscripla omni naevopurgaia baud inobservata rel.iqui. Nulla praeterea ia codice
suomet restituerunt honori, novam pervulgandoedi- pausa esl, nulla admiralionis vel interrogationis
lionem, quaesuperiores omnes judicii maturilale et signa, nulla verborum distinclio apparet; sed raro
mullitudineerudilionis facile superavit (c). puncta el eadem semper media, ac ila temere appo-
II. Maurinoium edilio tribus ditatur sermonibus sila, ut raagis sensus augeant ambiguilatem. Litierac
e eodice Seisonano depromptii.— Jam vero quibns in frae versuum aliquando minuuntur, vel in mono-
laudaia e litio aug ri possit, ecce, ut ego arbitror, D gramma coeunt. Librarius uonnUi parcius litleris
tres niibi sermones inedili in Sessorianis nuper plu- singularibusvel siglis utitttr.et quidemiis.quaepri cis
teis depreiiensisunt, qnos erudili viri sivefontisunde tabellariis obvia fuerunt, ut cx. gr. Incp, Dns, Ds,
manant vetustatem spectent, sive documenta utilis- ihs,xps,sps, scs, nr., pro Incipit Dominus, Deus,
sima.qux inde ad infonnandos Christianorum mores Ietut, Chrittut, Spiritut, Sanclut, noster, et in fine
redundare certum est, paulisper respiciant, dignos vocumb' et q- cum medio puncto pro but et que.
plane agnoscem, conlido, quos cupide omnes ac be- IV. Ambrotianisermonestres in hoc eodenicodke
nevole excipiant. contentiqua de re censeanturinedili. — Quod vero in
III. Sestoriani codicisvetustat, et palmographia.— boc antiquissimo codice serroones tres S. Ambrosii
Fons quidem horumsermonum pracclarissimuscodex nomine inscriptos inveniri iieditos asscram, coar-
ille Nonaniulanusest, formacfere qttadratae,et sotti- guat me nemo; nam si id minus recte, haud lamen
lissimis membranis compactus, qtti quondam nu- temere dixero ; cum adhrbilacura qua non potui u a-
meris 60, 90, aut 134 praesignatus, modo in novo jore, illos nec in Ambrosii hucusque vulgatisoperi-
catalogo a me confecto quinquagesiniumquinlura bus, nec inler SS. Augustini, Maximi et Fulgenlii
sortitus est nuroerum. Ejus scripturam, quae ita p opera, qttae vetusta aetate cum Ambrosianis scimus
evanidaest, ul plures occurrant paginaevalde lectu ivisse perraixta, nec inler aliorumSS. Patrum scri-
difflcileset obscuratae,in excuso specimine,quod iu pta repererim. Praecipueautein meum hoc praejudi-
RontanaS. Maximieditioneanni 1784, tab. 1, n. 2, cium cumulabanttria illa Isaiaelestimonia x, 33, 51,
pag. 200 visitur, cognoscenteruditi. llla quippe se- cl xi, S, quaeintegra ieguntur in tertio sermone (f);
cundae, ut dicunt, Jlomanae aHatis ad Longobardi- quia nempe Sabatierius in suis biblicis antiquae
cum (d) inclinantis, ne cum eminentissimoBesutio versionis fragmenlisvel, ut illa x, 33, 34, nonnisi
dicam vi (e), mihi sacculqvu vel ad summurain- mutilu referat, vel ulilludxi, 5, prorsus omittai.
eunte viti exarata vidclur. Ejusdem enim orthogra- Currienim auciorille in quaerendisveterum biblica-
pbia ad priscam normam reclissimc scripta esl; et rum versionum lestimoniis, maximein Patribus, di-
quidem constanliadeo veterum codicum auctoritate ligcmiamomnemadhibere solitus fuerit, hinc baud
firmala, ut plane ad rectiorem illum scribeudi ino- inconsulte conjiciendum pulavi, reapse Sabatierii
dnin reverti necessesit. Jam vero boc eodem in cn- tetaie adhue membranis hos deliluisse scrmoncs.
dice nunqua.roforma V scribitur, scd semper est U; V. EoTum sermonumtituli et analysis.—llorum
neque ulla alia quam una diphthongusae absque nexu autem primus sermo inscribitur, de Perfecto; alter
usurpatur; qui in perveiuslis codicibus perpetuus U dc eodem argumenlo, Adversuteot qui dicunl posses-
fere mos est. Constanter quoque in illo praeposilio sionemnon dislrahendam,ted frttclibusmisericotdiam
ad relinet lilteram d ante c, e, m, n, p, r, s, eaque faciendam,tertius vero, deCharilate ex lectionesancti
ad sequentemconsonamnon reformatur, nisi in ver- Pauti apostolicontra ntalos qui bonis invident, titu-

(a) Abanno 1580 ad an. 1585. (e) Em. Besulius,vir excellens omni laude virttt-
(fr) In praefai.,1.1. tis el ingenii, idemque adeo profana ct maximesa-
(c) llaeccdilio, incueplaan. 1686, absolula fuitan. cra doctus arcbeologia, ut sibi cum academici Etru-
1690Parisiis duobus in-folio voluminibus;et iterum searum antiquitatum vetuslissimac urbis Corton;c
Veneiiis qualuor in-foliovoluminibusan. 1748, qtia principem Locumoninoniine elegerint, haecde Imc
utor. Hanc etiam formis excudi curavit Franciscus codiceiii (|iiadam charlacca scbedula circa an. 1750
Pilterius in sua offlcinalibraria Veneta octo in-folio notata reliquit: Cod. 134, in pergam.in-fol., vctusiis-
voluminib.an. 1781. timi characletis,et forlassis swculisexti, el certe mea
(d) ld est, non ad eam scripluram, qua Longn- quidem senteniia plus mille abhinc annis scriplut.
bardi ulebanlur, populi qtiidem rudcs et omnium Ptuta conlinet, et primo sermonemS. Augtislinide
litterarum expertes, sed ad eam, qua Iiali usi snnt Nuptiis, etc.
quo tempore Longobardorum regum parebant im- if) § 10, pp. 27 et 28 (Infra coll. 136et 138).
pjrio.
93 SERMONESTRES EX COD. SESSORIANQ.- PR/EFATIO. 04
lum praefert. In priori sermone auclor nonnullisA stri Jesu Christi divinaelhumanaulraqueperfeclana-
Scripturarum lestimoniis recitatis ostendit, Cbri- tura, deque bypostatica unione ac de ejus baptisnio,
stianorum esse, ut pervenire valeant ad supremum passione, morte et gloriosa resurrcctione. loquilur,
gradum perlectionis, suas omnes facultates vendere, nec non quaedam de sacramenlo baptismaiis ejus-
et pretium pauperibus distribuere, seque Dei provi- demque effeclibus disseril.
denliaeadeo commiitere, ul divinaelegis semperme- VI. Quibus indieiis W ttts sermones adjudicantttr
ditatione detenli, semperque praeceptorum custodia. MedHolanensiepiseopo Ambrosio.—Quod auiem hi
occupati, uon habeanl vacuum terapus quo cogitent sermones ipai Awbrosio Mediolanensi episcopotri-
sxcularia, quo vane hujus mundi incomraodisper- buendi sint, id perfnuita et idonea indicia demon-
lurbentur, quo terrestrium divitiarum spe caduca strare videnlur. t" In itlis quippe Ambrosianselocn-
fallanlur. ln allero eadem, quae superiore sermone tiones freqnenter occtirrunt, et comptures crebro
dixerat, auctoi condrmai; atque rertim lerrenarum reperitmtur sententiae, quae prorsus Aaibrosium sa-
contemptus, etabdicatioquam gloriosa, utilis ac ne- piuol; id quod in scsoliis ideniidempatam feci.mul-
cessaria sit, Christi praecepto atque Pauli apostoli toqueplenius et uberius fieri polerat. Coi nec ob-
exemplo propositis, contra illius virlutis obtrectato- slare et officere videatur, sialiquando serroonem re-
res evincit. Denuunin lertio sermone de virtute fra- B missiorem in illis quam in aliis S. praesulistractati-
ternaecbaritatis (qui ka in longius producitur, ut mi- bus adverlere sit; nam, ut Maurinorumverbis io-
nusscrmoqwm tractatus inscriberem raoralia docu- quar, < stylum variari ab auctoribus, et pro re ac
menta dogtualiciscumulavit. IIla itaque primo apo- lempore modoaltolli, mododeprirai non ignora-
siojica verba l Corinth. xui, 1, 9, 3, auctor expen- mus (a). > Quin, ut ipsi cum Gillolio.falenttir, sci-
dens, nihil nobis omniura virtutum geoera prodesse mus, novum « non esse, iiiquiunt, si sanctus doelor
doeet absque cbaritate, utpote quae una caeleras pro re, loco, tempore, personis, stylum mutavit (b). t
omues amplectatur virtules, alque totius Cbristianaa Huc etiam addi polest, reliquis, qui modo babentur,
Ieifectionis sit comptemenlum. Secundo ad varia sermonibus Ambrosiimiilerum osielriciam, ut ila di-
cbaritatis opera descendens, dum eapreecipue btraii- cam, manum admovisse, cum illo* collectos in li-
litatis, mansueludinis,beuignilatis etsimplicitatisesse bros redegerii; (c) nostros autem, cum extra va-
declarat, eademquein Davidicaet apostolicaelectione, gareniur disjuncti, eo modo quo ex ejus ore
ae in dominico exemplo contemplanda et imitauda protapsi sunt, munere tacbygrapbi ita ad nos per-
propoiiit; in conlraria vitia, scilicet superbiam, invi- measse impolitos. Cacterum, liis in gratiam eorum,
diam, racundiam, inimiciliamcaeteraque id genwsve- qui .nimis naribus indulgent, notatis ; nibil sane
hementius insurgit. Interim e fe nata de Dominino- G oainino conlineri in iliispronuntio,quodastylo,(ri)in-

. (a) In praefat.ad librosde Sacramentis, tom. 111. loco et tempore juridiea verba usurpavit; ut saltem
(b) Yideadmonit. praefixamopusculodeApolog.al- videre est, ex. gr., tom. II, pag. 338, et lom. III, pag.
tera David, et illam quae praemittilur lib. de Tob. 918, ctc. Juriscortsultofum vero vox est distraltere
tom. I. pro vendere, qua saepe nsus est Ulpianus in 1T.,«qui
(c) Auctorisquidem, ail cl. Majus in praef. ad lib. etiara vocabuta distractio pro venditioff. 14, 5, 5, a
de Re pub. xiiij.pag. 56 edit. 1828, autographum med. el2,15,8, cir. med., etprrerogare proanre ero-
plerumqueetant liberioreicriplura schedw, quas hi- gare IT.loc. et cond. ). sed addes trita habuit, atque
dorus Ofig. Vt, 14, definit esse «'quod adhuc emen- usitata. In simili signiflcalione verburn dittrahere
dainr, et necdum in libris redactum est. > Nemo id apudTacil. vi Ann., 17, Just. IX,1>,et apud SuetO'
potissimuin moris Ambrosiifuisse negavit, utad pte- nium in Vesp. xvi, occurrit, apud quefiiet prerogare
bem jam sine magna prmparalione(Praef. ad lib. de invenitur in Aug. 55, et illud oblinet demandare pro
tacr., col. 432, tofn. III) habitas conciones, postea valdemandarein Ncron. 35, in Aug. 10, et in Csesar.
emendatas in libros distribneret. 83. Vox quidem prwtogatio a l.atinis lexigrapliis
(d) In bis sermonibus sunt quaedam, fateor, pau- primum adhibita dicitura Fulgentioi Mythol.2, imi.:
caedictiones quae nonnullis nasntis pbilologis for- al ut antiquius a disttahere distmelio, ila a prmrogare
siiau stoinachum facient, eo quod illasaul non refe- prwroqatio faeitereddi potuil. Verbumautem timitare
ranl hucusque edita scripta Ambrosiana, aut bonae pro similem facere, seu assimilare, ei quidem cum
Latinilatis pro eorum sententia, notam non praefe- daiivo construrtiim, usttrpat antiquissimus Esdraein-
ranl. Talia sunt verba, demandareprovaldemandare, I» u lerpres \i\ iv, c. 8, pag. 44, quo idem S. Ambrosius
dislraltere pro vendere,distractio pro venditio, prceto- non seinct in suis operibus usus est. His igitur ex
gate ptetium vel quantitatemvel odia, pro ante ero- verbis, ui dixi, Ambrosii aetateusitatis vel juridicts
gtre pretmm vel quantitateiii, vel ante odium in nihil conira yvwtfairra.horum sermonum potestevinei.
aliquemhabere, a quo prmrogatio; et similare pro si- Quod enim illanon reperianlurin hucusqueAmbrosio
mitem facere seu ossimilarecuni dativo constructum, scriplis assertis, vel inter vocabutarectae Latinitalis
Verum quamvis baevoces , ea significationequa in non sint allata, id quidem non officit; nam pleraeque
his sermonibus ponuntur aut perbene Latine non so- dictiones et in scriptis Ambrosii vulgatis habentur,
nent, aut Ambrosii bactenus auctoritate careant, quae in uno vel altero libro, el nullo alio in loco le-
lamen haud ab Ambrosiano stylo recedunt. Eadem guntur, pleraequequae a Latinis lexigraphis omiuun-
enim vocabulavel jam in auctorum scriptis Ambrosii tur, seu diversa signiflcationenolantur. ita, ex. gr.,
Medinlanensisaetate superiorum exstabant, vel apud lib. iv Hexaem., m, 10, petfunctiopro ftuitio, lib. n
vetcres jurisconsultosreperiebantur. Minimeproinde de Cain el Abel conspetsioproconfusio,inpsal. cxvui,
mirum si Ambrosiusverba adhibutt, quae jam ejus serm. 1, pag. 13, cotludiumpro collusio, atifuo ne
tempore inusu eraut; mininie suis moribus alienum, fongius sim lentandum, pro lente motandum, etc. Ut
si jundicis verbis locutus est. lpse enim, ut pote vir igitur insani hominisesset assereresingptos iaiidatos
(orensi arle exercitatus, passim in suis operibus pro libros haud Ambrosii opus essc, quia vocabula nullo
9S S. AMBROSHMEDIOLANENSIS EPISCOPl 96
genio, ct cbaractere Ambrosiano dissideat. 2° Et A A tiata jam tempora imperalricis Jusiinae inciderat,
re quidcm vera quod Ambrosius in priori ser- eo praecipuenervos inlendit', ut advcrsus venenum
mone auditoribus suis bona omnia temporalia Arianorum, qui Mediolaniea tcmpesiale plurimum
relinquere et pauperibus distribuere valde commen- poterant, populum suum communiret atque desue-
det, id apprime ipsiraet convenit, quem omnes suas scentem scbisinate fraternaecharitalis morem redu-
facultaies reliquisse, et Ecclesiaevel pauperibus tri- ceret. Profecto illic AmbrosiuspraecipuasArianorum
buisse ex historia cognoscimus(a); quem hujusmodi hxreses, queis Christi divinitas impelebatur, oppu-
rigidis elbices Cbristianae dogmatibuspassim suam gnans, dogmatica,utsupra innuimus, documentafir-
plebem quam diligentissime imbuere solitum fuisse mandx Verbi divinitali peridonea tradit; simulque
ex ejusdemvulgatisscripliscerlocertius habemus(i). auditores suos impensius bortalur, ne persequantur
3" Ambrosiumetiam in suis concionibushabuisse so- in fralrem gratiam vel divina ope collatam, velTa-
lemne illud praccipuaquadam cura inculcare, quan- boiibus jejuniorum, vel assiduitate orationum , vel
topere Christiani homines ad fugiendas saeeulivani- vigiliarum instanlia omnibusque virtutum generibus
tates et anxietates obstringerentur, ul sacraeleclioni conquisitam (e), nevc ullis invidorum perturbentur
el Deo ipsi possent die ac nocte liberius vacare tum insidiis, ullis concilenlur offensis (f); sed dominico
ex libris de Isaac et Anima, de Bono mortis, et maxi- B] exemplo odia mundi non pertimescant (g): atque iia
me de Fuga swculi,tumque ex Enarrationein psal. patienti animo convicia, proba et maledictaa fralri-
cxviu (c) nianifestum esl; et id hoc nostro sermone bus flctis, hujusque sseculiprincipibus (Justina vide-
confirmatur. 4° Alterius vero sermonis tanla est cum licet, et ejus Aulicisr caeterisque Arianis) sibi susti-
superiore colligatio, ul horum unius cognito, utrius- nerent illata, ut bumilitatis, et mansuetudinisom-
que qui fueril auctor cognoscatur. 5° Qui nexus si nium sint exemplar ac norma (li); qui quidem omnes
quoque deesset, senlenliarum natura ct color, atque sensus in Ambrosiioperibus frequenler occurrunt (i),
lempori convenientia dictata salis illum demonsira- et illis temporibus apprime respondent (j). 7° Nec
rcnt, acceplum Ambrosio referri oportere. Etenira roinus Ambrosium redolet mentio, quaein eo lit de
procul dubio non solum suarum facultalum abdica- gestis Eliae; quorum passim in suis scriptis memi-
lionem ac in pauperes dispersionem in suis scriptis nissese narrat Ambrosius. Plurima enim, inquit lib.
suadet Atnbrosius,sed ctiam bujusceevangeliciper- de Eiia et Jejun. m, 5, de Elim gettis[requentidiver-
fcclionisconsilii non semel utililatem defendil, et in sortim librorumsermonedigestimus(k). 8° Quin etiam
illud oblrectanles perslriclo calamo insurgit; cujus- neophytos per se Ambrosium consuevissedocere,
modi exempla in psalrais,et praeseriimin psal. cxvm, eisque ut a rcdeundo in saeculum, cui per baplisma
ac in epistola quinquagesima octava reliquit (d). C nunlium rcmiserant, utilius deterreret, frequeniius
6* Necaliter de lerlio sermone, qui eumdem ac aliii instasse, ut (i&dtcaliscorporit delectationibus,cupidi-
duo sibi auclorem vindicat, ut ex consecutionepatet,, tatibus omnibus mundiqueillecebris (l) in perpeluum
dicenduni est. In illo quippe Ambrosius, qui in vi-- saeculomorerentur, et coeloeum Chrisloresurgerent,
alio ih ldco usurpala, et non bene Latine sonantia testanlur.
exbibeaiil; ita non integri esset jtidicii hos nostros (b) Confersaltem Iibros, quibus titulosttefecit de
scrnioues Me'diolanensianlistiti abjudicare, quod Abraham, de Nabulhe Jezraelita, lom. I. Officiis
pauca vocabula pfacferant,*qua;bucusque Ambrosio ministrorum sparsim tom. III, atque in Enarralion.
auctore careant, et haitd in lexica aureaeLatinitatis in psal. cxvni, pracserlimserm. 12, pag. 37 et seqq.,
inserta sint. Hac quidem lcge mulia suis auclorihus tom. 11.
deneganda forenl, necopus utlum, vixdicerem, ex- (e) Tom. I, a pp.418, 458,491,ettom.H, a p.330.
staret, cujus de yvriTtoTKiTt haud dubitare liceret. (d) Tom. III, col. 1098.
Porro et illud praeclarissirauinopus poliiicum Cice- (elSerm. 3, § 1.
ronis a cl. Maionuper vulgatum, Ciceroni prorsus (fjlbid., §§4,5,11.
essel abjudicandum, eo quod vocabula plus viginti (9) Ibid., § 7.
prae se ferat, quaevel nec alia Ciceronis scripia, vcl (h) lbid., §§ 7,10. •
nec lexica exbibeant. I
J) (i) Conlra Arianos praecipue decertat Ambrostus
Verum etiam obiter adverto, dictionum varielales, in libris de Interpell. Job et David,lib, i, 9, et n, 4
quibus nimiiimquatitum nescio, veterum scripla la- et 6, tom. I; in Enattat. in psal. XLIII,XLV,XLVII,
borant, frequenler amanuensium perplexitati et au- XLVinet LXI; iu Expotit. in Luc, lom. II; in lib. de
daciacdeberi. Ipsi enim aut verba concionantis aut Mysteriis,de Fide, lom. III, et de Spir. Sanct., de
dictanlis Patris cxcipiebant, aut o codice exscribe- Incarnat., tom. IV, atqtie alibi sparsim. Quod vero
banl, ct si aliquos ob tomporis angusliam vel codicis attinet ad fraternam charitatem scrvandam sensus
difficiiliaiem, vel eorura ignorantiam hiatus relin- non absimilcsscripla Ambrosiana abunde suppedi-
quere cogebanturin labulis, eosdem propriis verbis lant, utex.gr., in psal. xxxvu. 45, xxxvm, 10 et
cxplebant, cl sic inde inlerpolatascripta vulgabant. seq., et cxvin serm. 10, pag. 3, 10, 41, 50; scrm.
Siquidcm de hoc cxceplortim, tachygraphorum, et 12, pag. 49, et serm. 15, pag. 15 et seqq.; in Lucam
librariorumarbitrio nousemcl aniiqui Patres, el eru- vn, 28, 59, et VIII.24, tom. II, lib. u de Offic, a cap.
diti omnes conqnesli sunt. Argumentiim itaque in- 15, ati|ue epist. 41, pag. 9, et G5. pag. 83, lom. III,
ternum ab elocutione desumptum plurimum quidemi quaeinter lauta bic citassesufliciat.
valel ad dignoscendosgenuinos fetus aiiclorum; noui (;') Cnnsule Paulinum iu Vila S. Amb., n. ei12et
ila tamen, ut cuni caeteranon desinl indicia, fas siti seqq., nec non ejusd. Ambros:i cpistolas 20 21,
cx una vel altera inusitata voce penilus operura -p-n- toin. V, acibid. serm. de Basilicisnoit tradendis, fol.
(7I6T)JT«negare. 914.
(«) Paulinus in Vite S. Amorosii, n. 38, et idemi (k) Tom. I, col. 015.
A?nbrosiusin eiitsi. 20. u c 8. t m. 111,id ulane; (0 Lib. de Uoiwmoiiisui, 9, tom. I, col. 4G1.
97 SERMONESTRES EX COD. SESSORIANO.— PR^EFATIO. 98
res notissima est (a). En atilem similia leguntur in A polius excludant; quaequidem oniniamaxime liquent
bis Sessorianis scrmonibus, quos pariter quoquc ex variis lectionibus codicis noslri textiii subjectis,
habuit ad illos, qui jam divina professione deputati ut in re oculis ipsis inspicienda diutius itnmorari su-
sunt ccelo (b), quique jam mortui per baplismum pervacaneum omnino sit, ac inutile. 12"et 15°Prae-
nalalibus mundi, nobilitati per graliam nali sunt terea certe praelerire non possum, hisce in sermoni-
ccelo (c). 9° Nec ut hos sermones tribuamus Am- bus pro Ambrosiano more nunquam auditores allici,
brosio, inde nihil videtur accedere confirmationis, neque accuratum ordinem, neque artiflciosam parti-
quod in illis ad vigilias traducendas, hymnosque et tionem servari; siraulque animadverti, auclorem non
psalraoscanendos fidelesinvitet (d); nam hoc niltil in semel respicere ad S. Basilii opera, quem fontem
suisscriptisfamiliarius Ambrosio (e); quem primum, Ambrosiumin suis pangendislibris praeguslassecer-
Justinae persecutione fervente, vigilias, ac ut bymni tissimum est. Exstant quidem prac aliis S. Basiliiho-
et psalmi in ecclesia canerentur seeundum morem miliae,quae inter editas sunt 7,8, 20 et 21 (j), cujus
Orienlaliumparliuminstituisse.tum S. Augustinus(f), sane materia cum istis Ambrosii concionibus haud
tum Paulinus in Ambrosii Vita (g) (estantur. 10° et parum habet affinitatis. 14° Quis demum ignorat
11* Verum ut argumenta alia non essent, duo, scili- multos Ambrosianos excidisse sermones? Profecto
cet tam surama eorum, quae in his sermonibusdi- B Maurini multos Ambrosiideperditos memorant (k),
cunlur contraclius cum eis , quae in enarralionibus pluresque vel inde conjicerc est, cum niliil ceriius
in psalmis, praesertimpsalmi cxvm fusius legunlur, sit, Amhrosiumnon modo singulis diebus dominicis
consensio; quam eadem , :qua in illis ulitur, ut in concionatumfuisse, verumetiam quotidiano sermone
hucusqueadmissis Ambrosiioperihus reperitur, Vul- stalo anni tempore catechumeiios, competentes, et
gala, vel sola sufficerentut Ambrosianoshos nostros recens baptizatos (/) instruxisse, ut ex ejusdem
sermones esse, nemini certum non fleret et explora- scriptis (m), vel et ex loculentissimis Augustini et
lum. Ingenue tamen fateor illic quandoque aliis ali- Pautini testimoniis comperlum habemus (n): anec-
quod sacraeScripturaelocos verbis citari; at id nihil dolos ergo Ambrosianosinvenissesermones mihi in-
prorsus meacsententiaeofficere assero : lum quia«ex videat nemo, neque confideniiaeme insimulet. 15*
operum S. Ambrosiilectione (ut Natalis Alex. verbis Et re quidem vera nonne horiim sermonum Ambro-
uiar(n), quaeBenedictiniediloresconflrmant (i) )con- sium auclorem facit Sessorianus oplimaenotaecodex
stat, eum non iisdem semper verbiseosdem Scripturae miscellus(o), qui invidus millc et plus annis has Am-
sacraelocos laudasse ; >tum quia in Sessorianis scr- brosianas gemmas obvolvit? In eo quippe, manu co-
monibushaecnon confirmaturdissensio, nisi raro, et dicis anliquiiale piri, S. Ambrosii nomine hi tres
in iis tantum locis citandis, quos diversis semper " inscribunlur scrmones. Cui ergo hujus nominis viro,
verbis usus est Ambrosiuscilare; tum quia varietates ne codicis praetergrediamuraeiatem,illos, praeterMc*
iTactales sutit, ut quin duplicem arguant versionem, diolanensem, tribuemus? Non certe Ambrosio Ori-

(a) Videsishac de re AugustiniConfessionum.lib. (k) InPracfat. ad tom. III et IV,oper. S. Ambrosii.


vi, cap. 3 et 4, nec non Ambrosiiopera, de Fuga sw- Videetiam sis Cefilielum, Hist. genirale des Auteuts
culi, de Jacob el Vila beata, el de Mystetiis. sactes, el eccldsiastiques,toin. VII, pag. 574 et seqq.
(b) Serm. 1, § 1, p. 12 (Infta coll. 109-1121 (I) Trina haeopervetusta distinctio cum codicibus
(c) Serm. 3, § 10, p. 26 (Infta col. 135). Vaticanis explicatur a cl. Maio in nola 1 ad Expla-
(d) Serm. 1, § 5, etserm. 3, § 11, pp. 6el 30 (Ihfta uat. symboli B. NicetaeAquilein. episcopi, pag. 55
coll. 116el 140). IlomaitaRedit. an. 1827.
(e) lta in lib. iu Hexaem. 1 el 5; lib. n de Intet- (m) Lib. de Mysteriisi, tom. 111,col. 408.
pell. David., 6, tom. I, in ptwfal. ad psal. i, et in (n) Reapse Anibrosimn singulis diebus dominicis
psalmis XLVIII, 23, cxvni; serm. 7, pag. 25, tom. II, concionatum esse tesiis est Augustinus lib. vi Con-
atque alibi. fess., cap. 3, scribens : Eum quidem in populumvcr-
(f) Augustinusde sua malre jam Mediolanicom- T»bum vetitalistecle ttaclantemomnidie dominkoaudic-
moranii ita loquitur lib. ix Confess.,c. 12 : Ibi matet bam. De assiduitate vero , qna baptizandos docebal
mea, ancilla tua (scilicet Ambrosii) solliciludiitis,et Ambrosius , sic Pautinus in ejus Vita, n. 38 , loqui-
vigiliatumprimas tenens, orationibus vivebal; et post tur : In tebusetiam divinisimplendis fottissimtis, in
paucaprosequitur: Tunc hymni el psalmi ut caneren- tantumut quod soliluseral circa baptizandossolusim-
tur secundummorem Orientaliumpartium inslilutum plere, quinqueposteaepiscopilemporequo decessit,vix
.est, et ex illo in hodietnumtelenlum, mullisjam et pene implerent.
omnibusgregibustuis, el per cwlera orbis imitantibus. (o) In codice post noraen Ambrosilitulus episcopi
Consuleetiam lih. ix de Civit. Dei, 12, col. 162. omillitur; atlamen non liinc aliquis bos sermoncsal-
(g) lbid., n. 15, ait Paulinus : Hoc tempore,nempe teri Ambrosio a Mediolanensi episcopo distinclo
quo Ariani basiticam Portianam invadere niteban- acccptos referat: nam si codicis aetati, si sermonum
tur, primumanliphonm, hymni, ac vigilimin Ecclesia stylo, et sentenliis, eorumque auctoris moribus, ct
Mediolanensicelebtati cwperunt.Cujus celebritatisde- institnto ratio habeatur, nulli ejttsnominis, nisi Me-
volio usque in hodiernumdiem non soltim in eadem diolanensi episcopo tribuendos esse, fateatur oportel.
Ecclesia, vetum per omnes pene Occidentisptovincias Cacierumtum sanctitatis, cum digniiatis titulos pas-
manel. sim in antiquis codicibus vel consuetudine, vel po-
(h) Hist. Eccles., saec. IV,part. i, p. 508, col. 2.. lins socordia praelermiltunt librarii; el quidem in
(i) In prasfal. ad libros deSacramentis, tom. III. hoc ipsocodice,ex.g., nonnulla opuscula sirapliciter
(j) Torn. II, operum S. Basilii edtl. Paris., an. S. Auguslino constanler inscribuntur, quae taraen ad
1721,pag. 51,6:', 156etseaq. Ilippoiiac ejdscopUmcerlissime pertinent
99 S. AHBROSIl MEDIOLANENSISEPISGOPl 100
genis discipulo , et Ecclesiae Alexandrinae diaco- ,A floruere saeculo ix exeunte, tamen baud revocanda
no (a); non ei, qui S. Didymi ejusdem Alexandrinae ciira an. circiter 760, nec uttra an. 778 producenda
Ecclesiae docloris, floruit aetale (b). Horum enim est. Pono anno circiter 760 cqmmentariis in Apo-
uterque nec episcopali dignitate praefulsit, nec ad calypsim clarere coepit, et anno 778, ut esl erudito-
populum sermones habuit : qui mnc temporis a solis rura probabilior senlentia, dum Romam pergeret,
episcopis ut plurimum habebantur; utcrque Graece diem vidit extremum, post quam duobus duntaxat
scripsit, et scrmones nostri quin Lalinam e Graeco mensibus, et diebus 25, iisdemqtie non pacifice, in
intcrpretationem redoleant, eam prorsus excludunt. monasterio S. Vincentii ad Vulturnum prope Bene-
Necsit qui illos AmbrosioCarducensi in Galiia epi- ventum abbatis munere perfunctus essel. Reliquum
scopo ascribat; nam quamvis Sessoriannm ms. qnis est igiiur, ut vel distinetum a laudatis in primis sep-
archetypum fuisse diceret, lamen hos sermones vix lem Ecclcsiaesaeculisakerum excogitemus Ambro-
et ne vix quidem Carducensi Ambrosio acceptos siom, vel codicis auctoritalera, et vetustatem in du-
refcrri poterit. Elenim Ambrosius ilte tantum post bium vocemus.Neutrum quidem. Uno ergo Arnbro-
medium saec vni ad episcopatum evectus est (c), sio Mediolanensi Sessoriani codicis auctoritate bi
et bas conciones, quas nonnisi episcopi felus esse sermones adjudicandi snnt. Quanla vero hujus codi-
clarissime patet, codex exbibet laudati episcopi B cis sit auctoritas, ceitatini docenl summi auctores,
aetate major, scilicet, ut dixi, saeculo vn, vei qui vel illum summo in pretio habuisse tcstantur,
adsummum saeculo vni ineunle conscriptus. Hinc vel ex eo tum S. Augustini, cum S. Maximi Tawi-
prorsus flocci facienda esset et eorurn opinio, qui nensis episcopi Hovascripta eraerunt.
hos sermones Ambrosii Autperti monachi (d) opus VII. Aiicleresqui usi sunt codke Sessoriano,ae de
essecontenderent;nam, praeterquamquod illius non eo sunt locuti. — Porro de hoc codice, qui, ut supra
essatumex moribusetinstiiuto, lum exstyloelforma dixi, olirnexslilit in monasterio Nonantiilano,ex qno
soribendi auctoris, tum ex diversa biblica versione, Romam delulit de suo ordine, nec non de Ecclesia
qua ille utitur, satis commode probari queat (e), universa optime meritus Hilarion Rancalus, qui Ses-
eliam ut illi abjudicaremus , una prae caeteris sorianaeBibliothecaeauctor fuit (f), sic in suo Museo
ratio sufficeret, qua Carducensi episcopo abjudican- Italico loquilur inclytus Mabiilonins(g) : < In codica
dos putavimus. Siquldem et Ambrosiimonacbi aeias, Romano Sanctae Crucis, qui fuit olim monasterii
ne cum Trithemio inter scriptores eum referam, qui Nonantulensis, antc annum octingentesimum acqui-

(a) Vide Etisebium, lib. vi, 18 ; Epiphanium, haer. sonanae bibliothecae specimintt exbibet, fol. 593
64, et S. Hieronymum, de Scrip. Eccles.. cap. 56. verso, his verbis loquitur; «In venerah. monasterio
(6) Confcr. du Pin et Moreri. S. Crucis in Jerusalein insignis exstat biblioiheca
(c) Plura de hoc Ambrosio leguntur Hist. litt. de mss. codicibus referta, opera cl. viri Bilarionis Ran-
la France, tom. IV, pag. 137et seq., ac apud Gelle- cati Mcdiolanensis,monachi Cisterciensis, sui ordi-
rium lib. sup. cit., tom. VIII, pag. 486. nis, dum viveret, procuratoris ac prxsidis in Ilalia
(d) Hujus Ambrosii gesta refert MabiHoniusAct. C generalts, in rccognitione librornm Syriacfmios ver-
Sacrorum ord. S. Bened., vol. IV, ssecut. m, part. n, sione Arabica Bibiiorum, expticatione conlroversia-
a pag. 259. Vide etiamAnasiasium.pag. 1711et seqq. rum fidei quinque summis pontilicibus Paulo V et
(e) Ut rursus demonstrem Irossermones solo epi- subsequentibtis eximie probati, qui vixit annos 69,
scopo convenire, prout ad solos olim pertinebat epi- obiitjuedie 12 Aprihs an. 1663, ul scribit Mabillo-
scopos catechumenos et neophytos instruere, diulius nius (ln Itiner. Itatic, p. 90). Id vero (laudali Ma-
non immorabor; nec aeque operosius conabor osten- billonii fcre sunt verba I. c. lom. II) praecipue in
dere quantum sermones nostri a moribus et instituto, ejus laudem vertii, quod varios codices ex Italiae
a stvlo et forma scribendi Autperti dissi- monasteriis conquisiiosstudiose collegit,quibus dicia
eant. Pauca "lamen properans percurram. Quippe bibliotbecacelehris evasit. Ex ea eruta est praeclara
Suantum
Autpertus nullibi fere in suisscriptis monasticam re- illa S.ediiione
Augu-tini epistola ad Alypium, qtire est in
gulam non laudat, vcl se monachum ad monachos nova 29, et aliquot novi sermoties. De tanto
alloquentem non prodit. Praeterea Autperti scripia viro etiam videri potest Fumagallius, qui ejns Vilam
qui attente perlegerit, in ipsis saepius S. Augustihi diligenter scripsit, et Brixiaevulgavit an. 1762.
eloeutiones, anliiheses, ct fere aliquandointegras in- Ilic modo, ut ingrati animi crimen horreo, haud
venieipefiodos, nec non saepius blandas voces, ut silentio practereamsupra laudaimn eminenlissimtim
Fratres ditectissimi, etc, atque hissimilia, et alia card. Joachimum Besutium, virum utiqne, ul ait
nonnulla eidem familiaria verba reperiet, a quibus Blanchinius1. c, modestiaac pielate non niinusquam
omnibus sermones noslri ita prorsus alieni sunl, ut singulari doclrina commendandum,quippe qui et ipse
ne syllabam, vix dicerem, cum Auiperti scriplis com- j\ non solum Sessorianam bibliotbecamrarissiuiorum
munem habeant. lnsuper Autpertus biblica versione, librorum copia, et iioniitillispretinsissimis codicibus
quae novam vix Vulgatam reddit ad verbum, ideoque auxit ditavitque, verum etiam coenobiumhaeiedem
diversi prorsus ab ea, qtise in his sermonibus rene- cx asse dixil, et bibTothecariuminstittii curavit.
ritur versio, usus est, nl ex ejusdem et nostraerolla- Blanchiniusscribens supra relata verba, addidit:
tione nullo negotio deprehendes, saltem si consulas Cistercienseshodieincolunt hmc Utcttmmunere Sixti
apud Martenem, lom. IX Ampliss. Collect., pag. 222, papm V, qnod prorsusa veritate absonumest: nawi
227, 229, etc, ac in Bibtioth. Patrum, Colon. edit. niuiiacbi Benedictino-Cisterciensesab anno 1663,
lom. XIII, pag. 480 el 492, ubi Autperli scripta quot- . P o IV pontificemaximo, jam Sessorianum ceeno-
quot exstant vugata invenies. bium inhabitasse conslat ex serie abbalumad ealcem
-
([) De boc cl. viro et summa omnium laude co- Historiaeejusdem monasterii posita, quam Kaimun-
lendo Joseplius Rlanchiniusin parl. u sui Evangelia- dus Besuimsan. 1750 Romanis lypis vulgavit.
riit dum inter alia plura, quorumdam codicum Ses- (g) Tom. 1, part. n, p. 4, §4.
m SERMONESTRES EX COD. SESSORIANO.- PRjEFATW. 102
situs ab Anselmo abbate, continentur homiliae73 : AVrissimis verbis, et quidem priraa manu S. Ambrosio
ex quibus pleraeque in Sancli Galli exemplari ha- inscribuntur. Alque hoc loco rem eruditis, ul spero,
bentur. Inscriptum erat in fronte codicis nomen au- jucundam non relicebo; nempe quod ex hoc ipso co-
cloris; sed eo abraso sancti Ambrnsii nomen substi- dice plane evincilur, Mabillonium et laudatum S.
lutum. Maximapars tamen harura homiliarum sunt Maxirai editorem in numerandis sermonibus, qui a
Maximi, lametsi quaedam aliae Hieronymi et Augu- cit. pag. 129 in hoc codice continentur, haud accu-
siini sub eorttm nomine insertae sunt. > Nec aliis rate ipsum codicem consuluisse , cum primus cos
verbis hunc codicem celebrat Blanchinius, simutque omnes 73 numeraverit.alter quamvisulS.Maximi 60
novissimus editor Romanus opcrum S. Maximi,qui recognoverit, taraen in notitiis praoviis( c) duos et
in praefatione(«) ita illtimaccurate describit:« Aller sexaginla exscripserit. Ulerque enim salis habuit ad-
est praccipuorum,quos dixi, codex Nonantulani olim verlere indicem, qui hisce sermonibus fol. cit. recto
monasteiii in agro Mutinensi, nunc Romanae biblio- praemittitur, cl utrumque idem index (cfellit; nam
thecaeCisterciensiummonachorum SanctaeCrucis in in eo gcminato num. 13 numeranluf Ires et septua-
Jerusalem.Esi is codex membranaceus in-fol., nota- ginta sermones, quamvisreapse sinl tituli 74; simul-
tus numero XC, ut fronSexterior voluminis exhibet, quc Maximo62 tribuanlur, etsi eorum posiremus
quanquam intus pag. 1 prae se numerum CXXXIVB ] numero 61 notetur. Neque vero in numero solum ,
ferat; caeterisquchujus biblioltiecaecodicibusut an- sed etiam in tiiuiis S. Maximiedilor cuui indice er-
tiquiiate, ita accuratiore Scripturaelectione inlcgrita- ravit; quod ut clarius appareat, hic operac pretium
teque praecellit, spectatque ad vn vel summum ad duxi omnia per singula recensere, auaein hoc eodein
vin Ecclesiaesaeculum. Ducfus litterarum in eo Ro- codice conlinentur.
tnanus est, aclatis, ut aiunt, secttndae,paululum vcr- VIII. Qumin Sessorianocodiceconlinenlur. — Et
gens ad Longobardicmn. A pag. 129 ad 169 sexa- quidcm habetur in eo fol. 1 recto S. Augustini ser-
ginia partim homilias,partim sermones complectiiur, mo de Nuptiis, qui absque titulo inc. < Nuptiae in
de quibus eminenlissimuscardinalisBesuliusin indice quibus Christus et munerator, et conviva decubuil,
bibliolhccaeSanctaeCrucis (6) sic statuit : auctorem etc. » Des. « Itaque itli desiccati sunt et aruerunt;
eosdemhaberetanctumMaximummihicertumest.)Quoc\ nos vero comcdimus, et bibimus, et refecli sumus
autem hi laudatissimi viri in Sessoriano codice nul- per ipsum Jesum Christum, qui vivit cum Patre, et
lum Ambrosii genuinum sermonem memorent inve- cum Spiritu sancto in saecula saeculorum.Amen. >
niri, quin omnej quamvis recenliori manti Ambrosio Hunc sermonem, in quo Augustinus tuetur adversus
tributos, SS. Augustino,Hieronymoet Maximoascribi Manichaeos,vere Christum iustiluisse conjugia , in-
* ter editos reperire non potui. Porro de bono Nuptia-
velint, id ueminem movebit, qui attente consi- C
de.ret, illos de iis lanlum sermonibus loqui, quos co- rum sermonem habuisse Augustinum conslat ex ejus-
dex a pag. 129 coinplectitur, non vero de nostris, dero fragmento, qttod ex Beda et Floro afferunt
quos superiores exbibent pagellae,quique in illiscla- Maurini t. V oper., part. n, col. 1519; at nulla cum

(a) Part. i, § 5, pag. 16 et seq. (Nostrm Patrol. t. 9 f. 170, S. August.sermoad Competentesel Ca-
LVII, col. 17-18 sq.) thecumenos, et usq. ad [. 175, sequunlur alii
(b) Ulinam modo index ille exstaret! nos enim sermones,qui tribuunlur in hoc codiceS. Augu-
accurateet erudite doccret quaeqiianlaque preiiosis- ttino.
sima in ea oliin bibliotliecafuissent; sed exteroisar- 10, f. 175, S. Hierony. sermode Exodo in Vig.
mis Italiam invadenlibus, bibliolheca anno 1809 ex- Paschw.
pilata, una cum variis mss. codicibus, multisque ra- .11, f. 177, S. Basilii lnstttula monachorum,Bufino
rissimis libris, et hic index pessum ivit non sine inlerprete.
magno lillerariae reipublicae detrimenlo. His quidem 12, f. 200, S. August. sermode Resurrectione.
mss. codicum in bibliothecisdelitescentiumcatalogis Codexmihi videtur anliquissimus,et conferenditunt
nihil essc ulitius ad exornandam, amplilicandam, et sermoneshorum Patrum cum editit eorumdem.
aliius provehendam rem litterariam apud doctos ex- _. Ex his verbis Iria pro noslra senlentia colligimtis:
ploratum confessumque est. Verum, prx-ter ea quaeu primtim, Besutinm S. Ambrosii nomine unum Me-
supra retulimus, haec etiam pracnolata exstant dc diolanensem Ambrosium intellexisse; eo enim rto-
hoccodice ab erainentissimo viro in chartae plagula, mine simplicitcr utitur etiam num. 6, ubi certe ad
quaeest ipsi codici in fronte assuta. Mediolanensem respexit; deinde, sermones hos no-
stros ut S. doctoris germanos fetus Imbuisse, alias
COD.154. notassel; nam quod spurium ac subdililium opus ei
Conlinel,pag. \,sermonem S. Auguslinide Nupliis; visura est, constanter notavit, ut num. 6et9; po-
a pag. 2, librosConfessionumS. Augttstini. stremo, sermones omnes quos liic codex exhibet SS.
f.
2, 80, S. Ambrosiisermo de Carilate. Patribus tribuisse, el inler illos nonnultos pulasse
5, [. 81, S. Hieron. Epitaphium S. Paulm. ineditos inveniri; etenim postremis verbis, ut eos
4, f. 88, S. Ambtosiisetmo dc Perfecto. scrmoncs conferant, ad edita SS. Patrum, et non ad
5, /. 89, Cassianicollationesseplem, quwsunt abba- aliorum scripta lectores amandat. In hoc syllabo is
tis Chwremoniset ab. Joseph, el in editissunl quidem scrmo desii, qui secundoloco hic typis vut-
ab \\ ad 17. gaiur. Ille cum brevissimus sit, et in calce paginae
6, f. 129, S. Maximisermones61, aui tamen in hoc posilus viri emincnlissinii diligentiam fugit; potius
codicetribuunlurS. Ambrosio. enim continuatio primi, quam alter sermo primo in-
S. de
7, f. 169, August.sermo eo quodscriplumest: tuito videlur.
Hic est dies, quemfecit Dominns. (>;)Pag. 174 et seqq.
8, f. 169, S. Hierony. sermodeExodo in Quadraq.
103 . S. AMBROSHMEDIOLANENSIS EPISCOPI 104
ilioTest noslri conserisio.Hic sermo aegre legitur in A Bapiistac. > Edit, ubi sttp., in append. col. 41. Fol.
codice tum evanidis vetuslate, et sorde obductis cha- 132 rccto, vi: «Incp. alium (sic) de natale ejnsdem.>
racteribus, cum in oris circumquaque carie delrita Edit. Jipud S. Ambrosiuminter spuria col. 570. Fol.
pagella. Fol. 2 recto, sequunlur cjusdem S. Augusti- cit. verso, vu : < Incp. de Nalale SS. Petri ct Pauli
ni libri 13 Confessionum,quorum tilulus ita est ad apostolorum. > Edit. apud S. Maximum, col. 577.
calcem folii 1 versi : «Incp. libri Confessionum Fol. 133recto, vm: «Incp. de nalaleS. Cypriani epi-
ejusdemS. Augustini. i Hoc opus non est distin- scopi. > Edil. ubi sup., col. 255. Fol. cii. in calce,
ctum in capita, et uberem a Maurinorum editione ix : <Item sequentia de eodem sermone. > Edit. ubi
praesiat variantium segetem pro nova excudenda. supra, col. 595. Fol. cit. verso, x : < Incp. de pas-
Fol. 79 verso: INCP.S. AMBROSI SERMO DE CARI- sione vel natali sanciorum, id est, Octavi, Adventiet
TATEEXLECTIONE SCIPAULIAPOSTOLI CONTRA MALOS, Soluioris Taurinis. > Edit. ubi sup., col. 261. Fol.
QUIBONIS INVIDENT, qui sermo hic terlio loco vulga- 134 recto, xi: < lncp. de gratia Baptismi. > Edit.ubi
tur. Fol. 81 recto, S. Hieronymi epitaphium sanctae sup. col. 617. Fol. cit. verso, xu : < Item de nalali
Paulae cum epigraphe : < Incp. cpitafium (sic) san- martyrum. > Edit. ubi sup., col. 617.Fol. 135 recto,
ctce Paulaca bealo Hieronymo prFo faclum. > Ejos- XIII: < Incp. de natali SS. Canti, Cantiani el Cantia-
dem in fine litulus seputcri legitur litteris unciali- B nlllac. > Edit. ubi sup., col. 615. Fol. cit. verso,
biis, et ad illam formam elaboratis, quam vulgo la- xiin : « Itcm de natati sanctorum. > Edit. ubi sup.,
pides retinent, conscriptus, in quo mortua dicitur col. 621. Fol. 136 recto, xv : < Incp. de eo quod scri-
Paula, Honorio Augusto vt et Arislhenito contulib., pium est in Aclibus apostolorum : Eranl eit omnia
non Areitenio, ut in edit. oper. S. Hieronymi llabe- conmunia (sic), et de Cain, et de Annania (sic). >
lurMariani Vicloris, nec Athlmnelo, v\ Parisiensis Edit. ubi sup., col. 429. Fol. cit. verso.xvi: < Incp.
editio tom. IV, col. 669, et Veronensis tom. I, col. sequentia de avaritia.et de Anania.> Edit. ubi sup.,
6S9, retinenl. Fol. 88 reclo : INCP.SERHO S. AMBRO- col. 323. Fol. 137 recto, xvn: «Incp. exliortatio ad
st DEPERFECTO, qui primus in ordine nunc prodiit in plebem, ct de eo quod scriplum est in Evangelio :
lucem. Fol. cit. verso : INCP.EJUSDEM ADVERSUS EOS Sicut fulgur de sub cwlo; ita erit adventus filii homi-
QUIDICUNT, POSSESSIONEM NON DISTRAHENDAM, SEDFRU- nis; et de duobus in lecto uno. > Edit. ubi stip., col.
CTIBUSMISERICORDIAM FACIENDAM, qui sermo sccun- 5. Fol. 138 reclo, xviit : < Incp. desequentia.) Edit.
dum in his foliis sibi vindicat locum. Fol.89 recto : ubi sup., col. 9. Fol. cit. verso, XIIII: < Incp. debo-
Joannis Cassiani collationes 7 Patrum Thebaidis, spilalitate. > Edil. ubi sttp., col. 645. Fol. 139 rect»,
quarum in fronte legitur: < Haecinsunt in hoc codice xx:«1ncp.de eleemosynis, ctubi sedit DominusJesus
collationes seplem, id est, abbalis Chaeremonisde G super puieum Samariae. > Edit. ubi sup., col. 325.
perfectione, ejusdem de castitate, ejusdem de pro- Fol. cit. verso, xxt: « Praefatio vel incrcpalio ad
tectione Dei; abbatis Nestoritis de spiritali scientia, plebem. > Edit. in apperid., tom. V oper. S. Atigu-
cjusdem de charismatibusdivinis; abbatis Joseph de slini , nuin. 87. Fol. 140 recto, xxii : « lncp. de
amicilia, ejusdem de definiendo. > Singulis collatio- grano synapis, et de S. Laurentio marlyre. > Edit.
nibtis capimlorum tituli sunt inscripii, et primo loco apud S. MaXimum, col. 56. Fol. cit. vcrso ,
ponitur pracfatioad Honoratum et Eucherium , qui XXIII: < Sequenlia de grano sinapis superiore. >
lamen non nominantur in codice. Exstant vulgataea Edit. ubi sup., col. 365. Fol. 141 reclo, xxun:
num. 11 ad 17 in cdit. Romana anni 1611formisex- < incp. dc id (sic) quod scriptum esl: Beddite qum
cusa cameraeaposlolicae. Fol. 129 recto, incipiunt Dei sunt Deo, ct de militantibus. > Edit. ubi sup.,
sermones prima manu S. Maximo Taurinensi, se- col. 375. Fol. 142 recto, xxv :« Incp. de eodem se-
cunda manu S. Ambrosiotribuli, et denuo recentiori qttentia. > Edit. ubi sup., col. 347. Fol. cit. vcrso,
scriptura S. Maximo restituti, quos index titulorum xxvi: «Incp. de eo (deest) quod propheta ait ad ii-
praccedit, in quo, ut jam notavimus,. septuaginta lios, scilicet : Cauponesuestri miscuntaquam uino. >
quatuor lituli recensentur, el ileralo num. 13, tres " Edit. ubi sup., col. 339. Fol. 143 recto, xxvn:
et septuaginta nuroerantur. Ex eo tres et sexaginta < Incp. dc psalmo xxi, et de passione Domini. >
priores litulos excerpsit P. Rrunus S. Maximi cdi- Edit. ubi sup., col. 137. Fo). 144 recto, xxvm:
tor, el, ut supra innui, pag. 174 in noliliis praeviis < lncp. de defectione lunac. > Edit. ubi sup., col.
vulgavil, dum de codicibus agit, quibus in sua edi- 333. Fol. cit. verso , xxviiu : < Item de sequentia
tione adornanda usus est. Hocvero ordine, et hisce ejusdem. > Edit. ubi sup.,col. 337. Fol. 145 recto,
titulis in corpore codicisii sermones habenlur. Fol. xxx : « Incp. de eo quod scriptum est in Evangelio,
129 verso, 1: < Incp. sermo de natale ssrum Petri et dicente Domino: Facilius est camelum per (otamcn
Pauli apostolorum. > Editus esl apud S. Maximum acus transire, quam diuilemintrate in regno cwtorunt.>
Roinaeexcusum an. 1784, cot. 229. Fol. ISOrecto, Edit. ubi sup., col. 585. Fol. cit. verso, xxxi :
u : «Incp. de eorum nalale. > Edil. ubi supra, col. « Incp. de eo quod scriplum est: Simile estregnun
573. Fol. cit. yerso, m : < Incp. de margarita Ev..n- Dei fetmento. > Edil. ubi sup., col. 369. Fol. 146
gelii. >Edit. ubi supra, col. 389. Fol. 131 recto, iv : rccto,xxxti : < Incp. de hospilaliiale in Euiangelio.>
< Incp. de natale S. Laurenti. i Edit. ubi sup., col. Edit. ubi sup., col. 351. Fol. 147recto,xxxin. <Incp.
o79, Fol. cit. verso. v : « Inep. de nalalc S. Joannts de jejunis fsic solita crasii in initio Quadragesimae.>
105 SERMONESTRES EX COD SLS50RIAN0. — PR/EFATIO. 106
F.dit. ubi siv., coi. 467. Fol. 148. reclo, xxxitlt : A 167 recto,L\ : < Incp. posl Ephyfaniadictum (sic). >
< Item sequeutia , ct tempore ieiuniorum iton luxu- Edil. inter S. Amhrosii scrmmies inappend. rejectos
riandum. > Edit. ubi sup., col. 457. Fol. cit. verso, serm. 11, col. 502. Fol. cit. verso, LXI: « Incp. dn
xxxv : < Incp. de die sancin Pascbae, et de cruce sancta Qnadragesima. > Edit. apud S. Maximum,
Domini. > Edit. ubi sup., c I. 151. Fol. 149 verso, eol. 109. Fol. 168 verso, I.XII: < Incp. sermo S.
xxxvi: <Item de cruce et de resnrrectione Domini.> Aiigtistinidc id (sic) quod scriptum csi: Hic est diet,
Edii. ubi sup., col. 153. Fnl. 150 reclo , xxxvn : qucm fecit Dominut, exsitltemut, et ittcundemut in
<•Incp. sequeniia de sepulcbro DominiSaluaioris. > eo, > Edit. aptid l.nvanienses tom. X oper. S. An-
Edil. apud S. Ambrosiumsub num. 55Rom. edilio- gustiiji, serm. 89 , col. 560. Fol. 169 reclo, i.uii :
nis. Fol. cii. verso, xxxvin : « Incp. de Pentecosien < Incp. sermo S. llieronymi de Exod. in Quadrage-
>
(sic), et de psalmo ceniesimo nono, > Edit. inlcr S. sima ante Pascha. Edit. a Vallarsio in append.
Maximiopera. co'. 197. Fol. 151 lecto, xxxvim : tom. XI,col. 210, editionis Vcronensis. Siiliboc ser-
« Incp.de eoquod sctipttiin esl in Euangelio : V«.'pes mnne aliisque infra notaudis usque ad fol. 176 latet
foueas habettt, et reliqna. > Edit. Iibi stip., cnl. 379. Pliniantim Historiae naturalis fragmentum, iisdem
Fol. 152 recio, XL: < lnerepatio ad p'ebeiii, ctde eo spatiosis litleris exaratum , qtiibus in Valicano pa-
quod scripluin est in Euangelio : Qui habet, dabitut 8 limsesto poliiicnm opus M. Tulli scriplum fiiissecnn-
ei; et cantauimusuobis, et non sattastit. > Edit. ubi spicimus (a).Fol. sup. cit. 169 verso, LXI.II: < Incp.
sup., col. 681. Fol. cit. vcrso, XLI: « Incp. ubi Deus sermo S. Augustiui ad compelenles et catechiime-
sabbaio manum aridam curauit. > Edit. ubi sup., nns, > qtii 'neipit : « Audiant calechumcni, audiant
col. 385. Fol. 133 verso, XLII: < Inrp. de Penteco- omnes, omnes timeant, nenio contemnat; sit mihi in
sten (sic). > Edil. ubi sup., col. 191. F<d.154 recio, consolatione uesler autliltis , > ete. An hic sermn
ILIII : < Incp. de die sanclae Ephyfaniae (sic). > anecdotus sit, pronuntiare non audeo; idem dic dfl
Edil. nbi sup., col. 413. Fol. cit. verso, XLUII : « llem illis, qtiorum infra initia referam. Fol. 170 verso,
de die Epbyfaniorum(sic), ct de Euang^bo, ubi Do- LXV: « llem eiusdem scrmo de remissione peccalo-
minus bapiizatus est, et de psalmo xxvm. > Edit. rum; > qtiem primoex boccodice eruerunt Maurini.
ubi sup., col. 241. Fol. 155 recto , XLV: « lncp. de et fide eidem codici prorsus adhibita, inter genuina
co quod scriptum rst in Euangelio : Hominis cuius- opera S. Augtistini edidertint lom. V, part. i, col.
damdiuilis ftuctus uberet ager adtulil. > Edit. inter S. 572. Fol. 171 verso, LXVI: « Incp. alius eiusdem de
Basilii opera hom. 6, lom. II, pag. 45, a qua lame missascotidianas (sic), > qui incipil: < Congregatio
mnltas hic nosfri cndicissermo varianles habel. Fol. heatiludinis ueslrae FF. KK. facil nos nimio gaudio
15Sreclo, XLVI: « lncp. de eo quod scriplnm e.-t : C csse repletos, sed qtiia pauet pectus cateiis corporis
Quis major etl in regno caelorum? > Edit apud S. obligattim, nnn po-sttm dicere, qnanlum splendor
Maximum, col. 285. Fol. cit. verso, XLVII: « Inrp. animi uestri delectat audire; tamen adgredior, >etc
de duabus nauiculis in E angelio. > Edtt. ulii sup., Fol. 172 recto, i.xvn : < Incp. de decimis sernio
col. 639. Fol. 159 verso, xi.vm. < lucp. de ieiuniis eiusdem. > Edit in append. tom. V, col. 460, a qu >
vel sancla Qnadragesima. > Edii. ubi sup., cot. 461. lamen differt in nomtullis. Fol. 173 rccto, LXVIII :
Fol. 160 fecto, xLvmi; « Incp. de ieiunio Dominiin < ltem alinm (sic) de sancto Helisseo (sic); > cujus
dSsef10, et quod nonin solo pane uiuit homo. > Ed.t. initinm esi : < Dulcis insonuit auriliui nosiris nupcr
ubi sup., eol. 433. Fol. 161 recto, L: <Item sequen- reciiata libertas, dum saeuil inter nos amera raptiui-
tia de ieiimiis Quadragesimae. > Edit. ubi sup., col. tas, > etc Fol. 174 reclo, LXVIIII : < lncp. alium (sic)
465. Fol. Cit. verso, ti. < lncp.de Pascha. > Edit. de loco (deesl), ubi beatus Petrus iri mari tempcsia-
ubi sup., col. 179. Fol. 162 Verso, LII : < ltem se- tem sustinuit in naui. > En prima verba : < Ntttritos
quentia desanttum (sic) Paschae. > Edit. ubi sup., byrundopullos suos, cum uolandi arle disponii, pau-
col. 181. Fol. cit. LUI: Item seqnenlia. > Edil. ubi Inliim qttidem in aere dimittit, quibus lamen ips i
sup., col. 185. Fol. 165feclo, Liv: < lncp. de Pen- nicinaest, ne forte decidant Irepidando adhuc in-
lecosten (sic). > Edil. ubi sup., col. 187. Fol. 164 D firmi uolando, > etc. FoK.cit. verso, LXX: t lncp.
recto, LV: < Incp. de accusalo Domino apud Pila- sermo S. Hieronymi de Exodo in nigilia Paschae. >
lum, et de Snsanna. > Edit. nbi sup., col. 141. Fol. Kdit. inter suppositTia S. Atiguslini scripta in
cit. verso, I.VI: < Item seqtientia. > Edii. ubi sup., append. tom. V, ei apud Vallarsium inter spnrii
(ol. 143. Fol. 165 verso, LVII: « Incp. dc natale lom. XI oper. S. Ilieronyiiii, col. 212. Fol. 175
Domini. > Edit. ubi sup., col. 403. Fol. 166 recio, verso, LXXI:« Incp. eitisdem in die dominica Pas-
LVIII: « Incp. de kalendis Januariis. > Ed't. ubi chae. > Edil. ubi sup., col. 200. Fol. 176 verso,
sup., col. 409. FoLcit. verso, LVIIII: «Incp. tracla- I.XXII:< Incp.eiusdem S. Hieronymi in die Dominica
iiis de Ephyfania (sic). >Edit. nbi sup., col. 425. Fol. Pascbae. > Edit. ubi siipra, col. 215. Fol. 177

(n) Plinii bne fragmenMnnin Scssoriaito oiiater. qnepraeslanlissimorum viroriimcona:ns, qui p'eraqii(!
nione integio scriptuin ad libl). xxiv, el xxvHist. na- inendiiab hoc Plmiano opere ex vitio-issimis codiri.
tttraHt p rtiiiel. Iliud . uamvis eililuiii, tamcn in Ses- huseriilo longa op rosaqne cura stislnlermil, ct milii
sorinnisanecdoiis abq iiiiidoproeram. Non eniin de- litijtisvelustissinii palim esli auc oriiate alia uonnulla
spero fore piwt ilermolai llatbari, Ardnini, alioiuii- extiiingere lorla<se licere.
P/.TnaL. XVIII. 4
107 S. AMRROSIMEDIOLANENSISEPISCOPI 10«
-rerlo, ncciuiiinl S. Basilii Magni lnstituta monacbo- A lest, eosdem Ambrosium habuisse feriis Pascliali-
ntni, quaein lom. II oper. edit. Parisien. an. 1730 bus. Eniiii vero quod dicit primo sermone, eos atln-
n col. 327 edita sunt, quaeque hoc titulo praesignan- qni, qui Deo ipsa devotionis professione jain pro^
lur in codice : < Instiiiita monacliorum sancti Uasi- ximi depuiati sunl coelo(b); d clarius in lerlio, qui
lici(sic)episcopiCaesarieiisjsCappadnciaein Cliiisto. pompisei mnndi voltintaiibus abjectis, meliori con-
Prologus sancli Rulini praesbyieri. > Miror cl. Fon- cursu ad coeliimtransilum leceranl, quique ab omni
laniriium, quimvis hunc codiceni vidisset, haiid la- facie contagionis aniiquae per regeneralionem salu-
mcii aniiiiadverlisse Rufinum sauciiiin appellari; laris lavacri purgati, el per baptismum mortui nata-
qiiod quidcin ali s notnssct in iine snae llislnriae libus minidi, nobilitati per graliam nati sunt coalo(c);
Aquilcieiisis, cujus iu postrcmo parngraplio Rufiui id quidem signilicare vidciiir, verba ad plebein ficri,
laudcs recensuit, et dc illo ut de sancto monuit quae jam baptisma , ad quod nonnisi in pcrvi-
s-ei-iplurumfore Rollandum. Dciiitimfol. 200 recio, gilio Pascbc admillebaliir, rccepcrat. Iluc eliain
I.XXIII,est sermo, qui inscribitur : « Incp. sermo addi poiest, illic S. docloreui dc inelfabili lncavna-
sancti Augustinide resurreelione. > lltinc sermonem, lioiits myslerio clafissime loqui (d), qurfd studiosis-
qni olim inler S. Fnlgentii scripia recensebatur, Be- sime lunc teinporis nonduiii baplizatis celabant an-
nediclini cditorcs oper. S. Aiigiistini hujiis nostri B! tistiles; simulque csplieari accepti jam sacramenli
et allerius codicis auctoritale imiixi Fiilgentio abju- liaptismaliscffeclus (e); alquc auditores hortari, ue
dicarunt, cl inler genuinos felns Auguslini vulga- cmn sacculo",cni iu dic ledeinptionis, id est baptis-
rimt toni. V. part. >, col. 1024. Hic scrmo inanciis maiis, quo consignali fueranl Spirilui sancto, vale
est in codice, qui dtiabus iutcgris pagcllis imitiliis dixcrant, ullain in pnsicrtim societatcm inirent.
est, quibus uon modo liujus scrmonis amisit pn- iMtiavelcrem hominem spoliati el Christo commor-
slrema vcrba, verum etiam allcrius cjusdem S. Au- lui, eo sciiicel die novnm hominem induti, rum
giistini sentionis, qui noslri codicis rsset LXXIIII, ipso revixeranl (f). Verum si quis id non satis clare
prorsus fecit jacturam, ctijus tiitilus adhue in indice ex prioris sermonis contcxlu evinci putat, eo quod
-fol. 129 rcelo, sic legilur: < licm ciusdcm in capile relaia verba ad caiechurncnoset competenies com-
libri scrmo de uersictilo psalmi undecimi: Tu, Do- mode referri queanl.ei non obsistam ; et si in hac
mine, tetuabis nos, el cuslodiesnos a genetationeisla senlcntia pfimnm 'eruionem ac nlteruin ad praece-
usque in aetetnum. > deiitem Quadragesimam; qtia i|tiolidiano sermouc
IX. Conjeclurwde Ambrositmorumsermonummtate, calecbiimenos et competentes dorebat Aiulirnsitis,
el temporequo habi.i sun'. — Sed misso codice ad remitleie malii, non repugnabo. Ilaud ine latci S.
Ambrosianos sermones rcdeuudum esl. Fieri enim 'C Anibrnsium baptizandos ad lerreslrimn rerum -coii-
iioi) potesl ul ab illis rcccdam, priusquam de tem- lcmpitim praecipue adbortatum fuisse : sed aeqtie
|ore, quo babiti sunt, quaestionemsaltem attingam. scio, illos post susceptum baptisma in iisdem mora-
Porro jam auclore cognito, sermom m quoque aeias libuS praeceptis,qnnese docenie jam didiccrant, novis
comperla est. Nihilomiiiiisde auno quo habiti suul, coucionibus cotilirmasse. Profecto sermones, qui-
niliil cefii babeo: el si qttid conjecluris, qiiarum luis conslant bbri de Fitga swculi. et de Jacob ct
lainen judicium integrum volo essc penes lectorein, Vita b,ata, ub\ potissinmm de btijiis mundi rehus
liceat indttlgere, illos anuo 589 baud miilio anii- abdicandis agittir, nd rccens baptizatos habtiit Am-
rpiiores arbiiror. Cum enim in cisdein mentio lum brosius, ut scile erndiii Maurinidemonstrant (g).
ecdesiastici cautus, ctim psalmortiiii, hymriorum X. De horum sermonttmdoctrina. — Non esl vero
et vigiliartmi, quam dUciplinam Mcdiolani S. Am- cur, qni tiunc prodeunl, sermones laiidem; nam ipsi
iirosius auno 58o circiier instituerat, nec semel nec se, nt auguror, eruditis piisque lectoribus conimeu-
obscure liat (a); aute illud lempus lios sermpnes dabunt. Quod aulem in cnniin praeserlim primo ac
scriptos fuisse, dicenduni uon est. Et haccconjeclura scciindo Ambrosius evangelicis verbis doceat, Chri- .
itide fortassis conlirmari potest, quod in teitio ser- . stianoriim esse omnia sna bnna relinquere, el pro
nioiie mulia habeaniur, quac ut alibi pncnotasse me- Chrsto pauperibus distribnere, alque sese prorsus
miiii, dilTnillimis Jusiinac persecutionis lemporibus divinae providcntiae rommittcre; non ita stricte in-
appr.mc convcuirc videntur; qua».quidem Ariano- telligendtimesl, ac si praeceptum illud absque dis-
-IIOI impunita vexatio comprcssa est ame annuin pendio auernac salutis a quovis praeteriri non possil;
5S9 quo Valenliiiianus Junior una cum Tbeodosio, sed ab eo observari el adimpleri illud quidem opor-
CA-stiucloMaximotyraimo, Mediolanuinrevcrsus esl. tere, qui ad supremum gradum evangelicaeperfec-
Quod aiitem lii trcs serinoiies coifem anuo habiii tionis perveiiireeontend.il. Profeclo nullus, quidquid
sint, ev eortnn nexti colbgaiioueque patet. Qooto heterodoxi neoierici blalerent, hanc dislinctionem
vero auni icmpori iidem illi assignandi sni, inu lo antiquisiiiiam,eiinAinbrosianisscripiisreperiri, ibit
miitoris diffienltaiis res ost. Dubitari eoitn v x po- inficias, qui saltem legeril cap. 11 , lib.i de Officiis,

(n)Serm. 1. § 5, et Serm. 3, § I!. (e) Ibid.. S§0 el 10.


(b) Ibid. § I. (/1 Ibid., §§ ttiodociial.
(c: Serm. 3, §§ 4, 6 et 10. ((/) 1ii ailuionilioiidi. pncviis.
((/) ibid. §§ 5, 4et 10.
109 SERilONES TRES EX COD. SESSORIA.NO.— SERilO I. 110
ubi aperlissime ait (a) : i 01'ficiumautem omne aul: A est qtiod pancis verbis allingam, nimirum qtiotl in
mediuin,aut per[eclumesl, quod fcque Scriplm.inimi hisviilgandis sermoiiibuspras'iti. Eoruincnim textiiis
auctoriiaie probare possumus. Habemtis etcnim itii iu codice continuaiaoratione ad finem usigucperve-
Evangelindixisse Dominum: Si vis in vilam wlernam nit, ct niillam idcirco paragraphorum distinciionciii
venire, serva mandata. Dixit ille: Quw? Jesns auiem exhihet; quam tamen, cum ego a majoribus noslris,
dixit itli: Non homicidiumfacies.non adttlleiabis, invitis etiam codicibus, freiineniaiam viderhn, bii-
non faciesfurtum, non (alstimtestimoniumdices: ho- jusmodi morem reiinendiim esse censui, |ii-acsertiui
nora palrem el malrem: el diliges prorimum luum iu legentiiimcommoditatem.Reficilurqttippe lecloris
i.ieut le ipsum (Mallh. xix, 17, 18, 19). Ilarc sunl .animns, ut sicubi Aiigusliiiiisail, tle via fcssus novo
media officia, quilius aliquid deest. Deiiique dicit tilulo, sicut animits vinioris bospilio. Recte igitnr
illi adolesccns: Omniahwccuttodiviajuvenlute nteas Ruiilins C. Novaliamiscecinit, ad VeneriiimRufum
quUiadhuc mihi deesl? Aitilli Jesus : Si vis perfeclus sciibe ",s,iu sno ltincr.(d).
esse, vade, vende omnia bona tua, et da paupetibus:
e.lhabebisihesautumin cwlo,et veni sequereme (Ibid., Intervallaviaefessis prseslarevidetur
20 et 21).... lloc est igilur petfectumofiieium.i Media Qui notal inscriptusmiiliacrebra lapis.
igiinr praccepiachrisiicolis omnibus ut adimpleant, g Sermonum anlein texttii nonmillascholia subjicio,
perfeciionis tantum studiosioribus praecepta per- quae prima ad codicis varietatem, ad ejusdem emen-
fecia ut amplectantur, madet Ambrosius. Quae ut daiionem, nd graminaticftmet palaeographiampcrti-
itasint, idemAmbrosiusiu primo sermone declarat, nenl; aliaque deinde ptopono, ui quaeloca parallela
dicens (piod <Dominusin Euangelioperfeciis et con- in Ambrosianisscriplis reperiantur fere inlenlo digiio
stimiiiatisuolens esse coiisiiltum, omnia qnae pos- inonsirem ; nec postremo not.tsbiblicas coinp.iialivas
sideient uendi censuit el inpendi (b). >Non ergo cum iisdcin sacne Scriplurae locis omitlo, quibus
oinnibiis, sed perfeclisduntaxat ei consumiuatisUo- Ambrosius in sttis biicusqtievtilg.ilisopcribus ttliuir,
ininus suas oiiineslacultates vendere et in paupcres aut, si illis careant Ambrosiana scripia, caneri usi
erogarc mandavit. Et luec saiis diela ad obstruendum simt Patres, qui vcl Ambrosio suppares, vel h.iiid
liaereiicunim, increduloium ac pseudo polilicorum prucul ab Ambrosiana x-tate floriierunl; adeo ul cx
os, qui eliam hac noslra miserrima aeiate, ob rUida bis omnibus tam iotrinsecis argumentis, nimiruiiiex
cthices Chrislianacdogmaia a Panibus siimiiiocon- siimmocum Ambrosianisscri|itisconsensu, quam ex-
sensu iradila, quae -.tulla adbiliita dislinclione ad trinsecis, ex aucloritale scilicet el praeslantiacodici.-,
ctmctosfidelesnecessario extemli diclitani, tam false bos seintoncs Ambrosii Metliolanensisepiscopi fetus
quain impie iiostiam sanciissimam religionem anli- esse gcnuinos, quisqiie compertnm habeat, alqtie ex-
iocialemesse pronuntiant (c). ploratum. Sed iis praclibalis, candidns et ernditus
XI. De pattitione, et notis editotis. — Umimadhuc 'C lector judicet; nam ecce scrmones.
(a) Serni. 1 , § 4. orcheviquede Malines,Troiat. Edil. Puris, 1828. Vt-
;fc)Tom. III, c. I. 15, ntiiu. 56 et 57. de, si liceat, caput 5, De la modificationde laction
(c) Ita Uarbeyracus ct Gibboniusdoclrinacm irali du cliristiunismepar la civilisaiion,pag. 48 et seipi.
SS. Patriim iusiilianl , qm rum ini|ierrimo iiislau- Ilic liber niullis sacrilegis fuiilibtisquesenteiitiis re-
ravii ctrores opus cui liiutiis : Du jauiiisme aniien lcrtns cst, quas hic operosius confutare non esl.
ci moderne.OEuvrespoliliquesde M. de Pradl, ancien (d)Lib. II, dist. 4.

SANGTI AMBROSI
EPISCOPI
MEDIOLANENSIS

TRES SERMONES.

SERMOPRIMUS. I) est sacratissimis euangelicis npicibns c adnolaium :


DEPERFECTO. «Vendite omir.a quae' possidetis, ei date elemosy-
i. Domininoslri JESCCIIRISTI caelesteb praeceptnm nam d (Luc. xn, 55). > Praesrns sermo earet ani-
a Notandiimesl Ambrosivocabiilnm constauter in c Hujiisinodiintelleciio baud infrequen^est in Am-
cod. cinii una i scrlptum velu^la ortliograpbia. brosianis scriplis. Legaiur, ex. g>.. I b. in Ilexaem.,
* Unataiitum diphlhongoae utitur librarius nosler, cap. 15, pag. 55. Venetae edit., qua utor, an. 1 48.
qtiam absque nexu teribit more velerum. De linjus d Cod. elemosyna;lortassesuperaddita lii.t ulliinai
diphihongi aniiquiiate late agmil Salmasius episi. a I a lineola pro m, nt frequeiiler veleres amaniienses
Snrrav., Couriiigiiijceos. dipl. Lindav. p. olli, et usi Mint, sed rnodo noti apparct : seu mavis pror-us
Casleiusliib. Briiaiin.l. V, p. 5-25.— llauc oilliogra- m est omissaveterum mnre, t|iii m finalem clidibanl;
pbiani in edendo lextu seqticimtr, ne manuscriptiiiii cujiismodiexempla m amiquis mss. non desunt, inc
propriasperie fratidemns; mimioevero in notis, nisi in boc ipso codtce desiileraniur. lnfra taiiicn recto
ciimSessurianusille cilabitur codex. EDIT. scribitnr eteinostjiiam;at constauier ciun una c.
ln novaLatina Vnlgatanmiliiiur omnia post Fen- mcnii rcrsionem ti-nrpai, ijuana nostra haud pniibim
dite; sed Ambrosiiistnm Veieris, ciim Novi Testa- recedit. 1'orro Ainlirosm- diim locitm parallelutn
1U S. AMBROSIMEDIOLANENSI . F.PISCOPI 112
'liagibus, et nihil reliiiquit incerlum atil obscuriiaie A edemns k, aut qnid uestiemiir (Mutlh. vi, 31)? s Ei
icrplcxiim : nli aperta uerilate di trartio possessio- nolitc cogiiare de craslino * (Ibid., 34). > Ut ea qnae
nis indicilur , ei prciii a prarri'gatio t>non lacptur '. detnandaiieral, remntis omoihtis cogilationis angori-
< Vendile, iiiqitit. omnia quae pos idctis, d dntcele- bns , impleri ' fac.Ie poliiisscnl : < Vendite , inquil,
mosynam\ >Occupaloscnelrslihiis officiismnndanae nmnia qnae possidetis, et daie elemosynam. > Ampu-
possessionis cma c mo!csli.ii|iie n n patitiir inpli- tiiiit omnem callidae cupi litalis exeusationeni, qui
cari d; cl Den ip?a denoiionis professione iam proxi- n.bil relinqui c giiare inbcl in crastimim, qni prae-
mos, uel polins mentis sinccrilaic f Cbristo coiiinn- cepil pracrogari momncm snlislantiae qtianlilalem *.
ctos ' curn solliciMnliiie|ih' s sarcnlaris pnssessions II. Sed praemissa repclaniiis disputatione n con-
absolnit;-0111110111operis tui cnrsnm omnemqiie cogi- lusirnnda ° « Nolite, inquii, cogitare. dieeites : Q tiil
lalionis luac motuni cripil mundo, queni deptitare cdemtis, aut quid iteslietmir? Ila c rnim nationes P
ilignalus rsl caclo '•. Inde namque est et ilut qnod quaerunt. Scit antem P;iier uc ter caelrstis. rjttii
aperte ileinandal i : < NolTe cogitare, dicemes : Quid lioriimotnniuinindigeiis e (llid. 5-2).> Cogitntiodiffi-
n Codex praelii rnm diphthongo, qnam expungere B cnram solliciiudineinqiie saecularis possessionisabsotit
mallcm , ciim graiuinatiei in hae vocc illam pror>u, (sitbintelligevir perfcctus),id est evinctt, sen tuperut;
evclndaiii. qoo sensti hoc verbnin absohit isurpiit Anibrnsiusiu
* Prtierogatio,scn a pine el etogatio, id e.«ldiligens p.sal.xxxvn, 21, i. II : vernm cx leclioue qiiani reti-
conlatifl.sen |oiiiis a vribo praerognre pro ante tli- nui magis sentenlia flnere viilrb.itiir, iia ut nbsolvit
quid (acerc, jnva illnd Stictoni in Aii-'. c. 55, prtie- (iro liberat (scilicrt Deut) pusrloin sil, qiioiriodoillml
rogtiitisenleiilias,clUlpianii. setlailtlesIX.loc. el contl., olilinel
''
eiiam in psal. xi.v, 17.
•iibiptfrtogttre pen ionem. Reapse Llpiani aliotiiiiiqni: llic ct infra \inl>rnsiiis, quamvis »d plures verbi
jiiiisconsiilloriim Irruiinnihiis non seiuel Amhrositis laciat, siugtilariter pro sno more loqiti nr. IIiijiismo.lt
uliliir, lll sarpeipsi nos nioiiiirrni t Maiirini,rl snllem exempla baiidraro in Aiiibrosianissctiptis occiiiriini.
videicesl in noiis l. II, p. 580ctt. III, p. 917. Kadem Vnl. Iili. de Fuga saecniiw, 55, t. I, elc.
ilic de voce supra rcciiala diitriciio, IIU:H.-i-ifiie jnri- ' Ita codex consiaiitrr pro illud.
' ilic.iest pro vendiiio.Ulpiau. II. 14,5, 5, a mcd., et 2, i Siibinlelligc perfectis, id est perfectis injungit.
15, 8, cir. ined. Vcrbtimqniileni demnndopro injungo usiirpat Liv us
" Cod. citrniii, manif slo u>etdo. l. V, 27 el VIII, 56. Verum in boe serinone, iu qim
J Ita codex scrvaia pncpnsiiintie in. De bis aliis- Itaecvox infra recurrit el |ir<>valdemando videtnr
que similihtis p xpositiotiilni-, quas sen p r, si pauca ndlnbia, qtto sensti ea usns est Snelon u.s iu Ncron.
vcrba excipias, re>inet codex uosler, videsis apcd c. 55, in Ang. r. 10, et i i C;«s. c. 83.
Pliischiunt otlliograpbos vcteres. 1 Cod. edumtis; scrip i tainen edemus, cinn rt in-
• In rod. tinceritatem. Sane liliera m abnmlat. ., feritts banc leclionemcodex retinenl.
' Cod. coniunclut; sed conittnctosscribete tnalui ; ' ' lia codex per m, quam scmper iu boc vocabulo
ila rnim aul''cedcnlia vocabularasu acctisandi oectt- scribil.
,n Vide supra not. f, p. 1 (llujus pag. not. h).
palot... proximosprorsiis posiularc videniur. Littetas " Vox dispittutiofrequ -iler apud Aoibiosiuio idem
o et n pas-im in anlii|uis c- dd. iimmital:is, et cou-
versas inviniiniis. siguilical, (|iiod traclalio , seti prwdicatioevangelica:
s Cnd. eurnm sollkilud.nemqiie,In ntra ,ue voce m It.i cditores ISoneil'ciini,I. II, p. 1040, nol. d.
0 lla codex vciust.i ct ipiiilem reeta scriptura pio
expungere censui; nain plura immiitnnda forcnt, si
illa reiinerentur, pmtit jnci-nl in codire. Ktenim si rollustranda; XaSSaxtcrfu;enim propriuin Afroriim
quis codicis leclionein fnitc probare maviilt, 1,'gal fuii, lesie lsidoro Orig. I. 32.
opottel : el Deoipsa devntitmisprofessione;am proxi- p Natio viliori sen u e Gr.rc.i consucludine. Vid.
mus , vel potius mentit sinceritate Christo coniunctus Suidam ad vocem ihcf.

allegat Mattli. xix, 21, ronstanlcr post v nde addil t. III, ubi, Scriptum es', nit Mnllh. \ix , 21,esse non ni
omnia, et-i eiiam ibidem hac voce careat nostra did acimi dimidium, »i tamen vts y,ejeclui De <
Vnlgata. Ita snne legere esl lih. i de Abrab., cap. 3, offcras : sed ut omniul"ti vendns, el des pauperibut.
pag. 12; de Nabttih. Jezrtel. cip. 14, pag. 58; in Pari t leges lib. i de Offie. rap. 50, 6; lib. de V.d. v,
ps. f.xvinpcrm. 7,9; lib. vtt iu Lucnm, 106, el alibi. 27 -el seqq., ac e, isi. 26,'p'g. 6, l. III.
Quoii allinet ad illud Lucaemodo cil., ohscivandiim Eleemosynampassim comintndai ni suis conciA-
est quod III Aiuhrosianis operibus bacteniis editis uibtis Mediolan»rsis nnlislcs, el prarserlim in psal.
minimo occurrit; quare eo lesiimonio, nliisquc infra [ I cxvin serm. 8,22; senn. 12, 24; lib. VIIIin Ltic, 243
laudandis, Ambrosii versio ditari potest, quam una ei 3seq.. l. II; alque epist.2, '20, t. III.
ruin caeleris SS. Pairum vcrsionibus cobegil cl. S.i- II. L., qtii baud legilur in Atnbrosin scriptis as-
lutier, et in scholiis sux veterum biblicorutnColle- scris, ila habel S. Cyprianus lib. de Orat. Dom.,
ciionis summa ulililate ac labore cnngessii. Proferio col. 210; de Oper. et Eleem., cul. 240; rt lib. ni.
banc preliosissimamcollcclioncm plus qnadringenlis Testfmonior., col. 507, additis lamen cum Vulgata ,
versiculis supplet, ct auget Sessorianus codex aiui- aut qtiid bibetnut, qun? nuctor. reg. cleric. apud Att-
quissimus, qiiem Dco f.ivente quanloc'.us vulgainri gustinum omitiii. I. I, col. 50.
siimus. " S. Augtistimis Ambrosii no-lri discipntiis, qneiri
1 En Ainlirosii dc perleciione seiiieniiain, qu.im ad sui magislri scripla s;epe resoexisse notanl Mau-
ita h. I. albgat
ifise seciitus leinpornlia bona sua oioni.i abdicavit, ct riui I. III oper. S. Aiubr., col. 995, tol.
vel egenis disiribuit, \el triiuiit Ecclosi.e; itt ex cjns- lib. u de Serm. Hom.in ni., I. III, 222, et ii!>.
dem Vita exploratiiin esl, ac undii|iieex cjus scnpiis de Mend., col. +37, nec non lib. conl. Adim., 1. VIII,
promicat. Siquidem hwc eiiim est, srribil lib. i de col. •
115.
excessu Satyr., n. 60, summajustitia, venderequmha- Recolcannnlata snpra pag. 1, not. 2 (Hujutpag.
beas,et conferre pauperibus. Qui enimdispersit, dedil not. '), et siimlia fere legcsis iu psal. cxvm serm.
l>niipeiibus,justiiia cjus innnct in a'leroiim (l's. cx', 8, 69, etseim. 21, 18, l. II.carenl
9) : ergo dispensatoresuot, t.on hwredesreliquil; nani lloc testimoniiim, quo scrifita Anibrosin-
Itwreduiissuccessori qiimritur, dispensatio ptiiip.ribns nn, im rcpeiitur r.itatum apud S. Cyprianum lib. de
cb.igaur. Con*oiiatsibi S. doc Of cpisi. 7, pag. 15. Or. D.im., col. 210 et lib. de Oper. et Eleem., col.
•« SKRMONESTRES EX COD. SESSORIANO.- SEItMO li *!*-
solliciludo coupun-
denliae diiiinae professionisin le periinit lide.n : ct 1A nulla aerumiiarum praesentium et
dum nieluis », ue quit b desil in alteruin diem, nc- gat i \ dicens : « (luaerile primum regnum •Dei,
cesse esl dubiles de promissis; mamis deinde retrabis iustitiam eius; et omnia adpoiientur uobis (Ibid.
et caele-
ab oprribus iuslis : alque ita fit, ut itifirma cogita- 53). > Deditos iuslitiae ac pietatis officiis,
lacil de om-
lione deten.us, a bono opere desistas, et desistensa siibus excrcitaiiouibus occupalos tmos
liono oper -, religionis ac diuiimin noinen amittas, et nibus, et securos : ut non auoceris a nolilia genito-
' nec a dono-
ipsa inbecillilaiis« luae perfidia aethnicis incredulis ris, non a cognilione uuigeniii disiraharis,
incrcdulilatis deteslabile nomen, et sancii Spirilus piofessioneque desisias; iioiiaberres si
conparatus <>,
stuliitiae iiocabulum geniiliiaiis incurras*. Chrisiia- niedilaiionepraecepti, nonabspeproinissi, nonalide
uoruin est enim spe fidissima futura cogilare\ et creditijioiiadilcciioneproxinii.oonaperfectioiieman-
ul cordi
genlilium desperaia, perfidia piaeseiuia quaerere *, dati 6,de quo Moyses(Deut. vi, 0, 8) inonei,
diccnie Christo : « Nolite cogilare, dicenles : Quid uoslio semper in.-idal,semper conspecluiadsislat, mu-
*
edeinus, aul quid uesiiemur? llaec enim gentes quae- diialione mcmbris nmnibus uinculatum sensibus no-
rtinl. > Et adtecit: « Scit aiilein Paler uester caele- slris sempcr inhacreat'. De hocDauid : « Cantabiles
slis, quia liorum oiiiniiimindigelis. > inibi crnnl semperiusliliealiones luae Domine8 iPsal.
lll. Condiciuiis f nostrae necessitatis « caelesti B cxvm, 54). >Et iterum :« ln lege Doininifuit uoluntas
Patri h noliliain laterc non posse diuiuus sermo com- cius,et in lege eius meditabitur die ac uocie * (Psal. u
monuit, ct eius prouideniia procuralioneque nobis 2). > El alibi scribtuni est: « Non recedat liber
nmiiia adponi ' dcmandat; si nos iustiliae operibus lcgis huius de manu lua; el medilaberis in eo die ac
iiiliacieoles, et ivgni caelrslis iuquisilione detentos norie " (Jos. i,8). > Similiter Apostolusbortnlur et
° Cod., mcluit, sed melttis legendnni vrrba sei|iisn- b Cod. calcstis Palris, sed eiuendaftiliHiiprorsus
lii in seciuiili piTsoua dubttes... rettahis ... desittas fttit cneles'iPatri.
faciuiit. ' Ita rod. seniper retiin l pra^posiiinnematf.
plantiui
'' llarod., fnrlassis qiiia scqniltir d. Nimiruin( ante 1 Cod. conpugiiat,t\\\:\;prorsus inaiiilcslamela liests
d uno eudemqiie sono apud velercs elfcrebaltir. videhalur pn> conpungat.
c-Ita per n. k ln cod. uincultitiis, se.l uinculalum seribeudiim
J Cod. bic etalibi in lnijusmodivocibusscrvat eon. pulavi, ul nentio miuidutoconcordet. •
" Codex iivnrrat, srd qiiidcm mendose. 1 Ita cotl. per b iit infra iccnrsitai. et in aiitiquis
1 lia cod. ci pro li, ciijosniodi exempli cl inlra codd. frequeirer occnrrit. Vide apud MaiumCicer.
lecurrunt, ct antiqiii codd. passiin siippctiinl. antiqu. inierpreleui xv, 2, in Yatiiiium t. II, p. 185
u ln roil. uecessituinn; sed correxi necessiluiis: ita cdit. Itom. 1828.
en-m seii-us postulare videlur.
210, omissa lanicn voce caelesit, quain re inet apml C t/uwilti ex lempore sutjqcssit memoriu,vertiis ci avit.
S.ili.ilier m-. Claromotil. NoLandiimrsl iiilra in h. Iluic contiariain liaud me lalet Ansildiuiii lciitiissc
<odem I. Irgi ijetles loco naiiones, proul liabet eiiam sentenliam in opere, riii litulum feiit: De aulhenticis
auct. Oper. Imp. itt Mattb. Iionnl. 16. sacrarumScriptiirarnmapud SS. Patres leclionibus,et
1 Fri quenier bac vocemitiir S. Ainbrositts, ut ciil- Veioiiaevulgavit an. 1747. Verum, n'si plnres aiithen-
fiam notet inlidelitalis. Vide infra, et t. 1, col. 650, liras versioncs biblicas ennidem P.itrrin codcm iem-
it. 41, ar tom. III, col. iOC, et 9iil, iin. 82 el 110. |i re ba! uisse probelnr, procul dubio si Ausaldiauo
1 Ihiudabsimiliasancius aniislcs babetlib. de Isaac
piirjtidicio pcr omnia Patrum scripta a capiie ail
ctAniina i, 1; dc iuterpcll. Davidlib. u, c. 5, 12, I. I; cilcem rrisis exereeattir, vix miiiin repereiur, quod
in ps. xxxw, 70, et xxxvu, 2, I. II: ac episl. 55 ejtisdein Palris gcntiiniim fetiiui dicamns, cum vix
14,3 I. 111. nnum reperiamus, i|uod constanler eisdem vcrbis
Coulcr in psalmis rit. alleset eosdein sacra; locos.
4 Viros pcrfertos iiullis iinqtiam saeruli perturba- 6 ln simili sentenliaScripiur.c
dicit Ambrosiuslih. i de Abrar-
tioidbuscoinpuiigi, iiullis muiidi cupidit uihus exagi- bam 2, 9, l. I, scribens: 7s <7'(iDcttm sequitur lulns.
lari motiet cliain Ambrosius bb. i de Jacob. 8, 3o; semperesl. Et ideo Deumprmfene debemusomnihus;
bb. II, c. 0, -28; bb. n de Cain rt Abel 2, 8; lib. i!c nccpatriw contuilus, nec parentttmfiliorumqueqratiti,
Fiiga s:cc. iv, 17, t. I, alque lib. i de Olliciis,58, 200, nec uxorisconteniplationosrevocaredebctabexetuione
t. II. prwceptornmcwleslium; quia Deus nobis omitini'lu
6 lla Aiigiisiinu.sserm. 57, i. V, col. 557, et tracl.
Ittryilur. et potensest seivare, qttatdonal. Couf.etiam
122 iu Jo.iti. XXII,col. 811, t. III, atque apud eiimd. Ith. ii, r. 5, 21, I. r.
auctor. oper. Reg. Clerie. I. I, col. c\), addito lameii "n ' llac eadem Irre orcurrtint in
psal. i, 50, et;
Itaec ante omnia. Aiubrosius vero lib. i de Cain ei cxvni; "setni.19, 51 el seq., (piibus.eliam iu locis
Abel, 4, 12, I. I, habel: Qitwtie tetjnnmDei: el ecce luin iili)Deii!.suf.ra cil., cinn Moysisaurtorilale usus
o.nnia praslo siinl vobis; lib. vu iu Ltie., 150, t. II : e-lS. lioeior. Conscle et in psal."xxxvi, 65, l. II.
tjuwriie regnum Dei: el hwc omtiiaadjictentitrvobis; * Ita li. I. rcfrrt Amhrosius in
>ediu lib. de Exbnii. virginit. 9, 56, l. III : et ecce ps. cxvnt serm. ~t
25, ouiissis lamen verbis sciupcr-in niedio, cl Uuiuine
omniusuppetcnivobis.Ilae diversilate lec ioiium, de in line, quae notvul ad Scripturai lcxiiiin .speclantia,
ipia iinn abs re fuerit bic i|ua<lam notasse, nullus sed til nrgiimeulo serviat suo, hic.inibi adjeris^e vi-
iiOblnscrHiomsAnibrosiani tidcin labcfactare con- detur; vult etiiin sanctus anl slcs nos sempcrDei legis
irndat; i|iiia ul scile scribil Nat. Alexander (llisl. iiir.ditationi vacare sempcrqtie iu jnstilicaiioiiibns
Kceles. sa;c. iv, p. i, § 2, pag. 505) ex operumS. delectaii, qux cnjus sinl, cum ex deiiuucnio psalini
Ambrosiilectioneconstal,eumnoniisdemsemperverbii versiculo noii.apparcal, addidil ulique Domine.
cosdemScripturwsacrw locot lattdasse.El re qtiideiti 9 Ad vcrl b.l. c
v.-ra, aimit Mauriniin pr;tf. ad lib. deSacram., col. 10llaaniiqua lersio talAmbrosiiisiii psa!.i,50, t. II.
432, 1. III, cum sine mayna prwparatione uuclorem apud Sabat., prxler exo c ttio
luco tte miinulua. At de manu /uuthahglCassiodwiiis
liuncitoslrumdixisse -ioiistt dubium, netttiquamsane iu psalni. vi, col. 29 quocum Ainbiosiuiii legisse hic
tnirumvideri, si Scrip'uram nou semper suis,.sed iis, seinio suadet.
415 S. AMimOSI MEDIOLANENSIS EPISCOPI iltf
monet, ad Timotlieum scribcns : « llaec me litare, A bus, ut ralionnm saecularium scribta accipias perjc-
in his c-to : nt profeclus tuus adpareat omnibtis ' genda; atque ita li', ul diitinis libris mundanas prac-
(I Timoth. iv, 15). > ferens ratinnes, praccepli conteinptor existas, quo
IV. Volnnlas religiosi hominis caeleslibus legibtis crebris admoniiionibus inlimalur, ne liber manibus
dclenta, rl diuinae iiisiificalionisineditationibnsdie- desii, ne corde eius medilatio conquiescat'. Kt ideo
bus ac noctibus occupata non habet uacuum tempus, Dominus in Euangelio perfeciis, et consummatis
igiiosaecttltimcogitet, quo possessionemcuret, exor- uolens esse consultum, omnia qnae posi-iderent
net urbana praedia, rusticaliniiisdisciplinamexcolal, uendi censuit, el inpendi': nulla ut ratione ab eitis
redditus suppiilet, inpensa discutiat'. Si enim istut possint dilectu d dinelli, ucl meditaiinne auocari *.
arripueiit, illut deseril, secundum quod Dominieiis lnde est quod necessitatem ipsam mortalium, id esl
sermo promisit : < Nemoponens manum in arairum uestitum, uictum el potum cogitari pruhibuit : et a
(ho' est raelesti operalioni, et Dominicae cruris se omnia perficientibus promisit adponi 9; ut nulla
sijino " a) retro respiciens, aptns est in reguo Dei v necessitate, sicuti saepe iara diclum est, a conmercin
(Lucm ix, t>2). > Noncnim potest ulrumqueperagrre ditiini opeiis reiarderis; nulla ul le anni sterilita.s
quod sibi inimiciimest ratione, uerilale diuersuin, el turbet; nulla frugum inopia nridiiasque campormn,
aemulum uoluntate. Iloc enim saeculumcngitnt, illnt B nec olearuni ninearumque fallenles frttctiis excru-
caelum exopiat; hoc rationibus mundanis insislil, cienl; non pecorummorienliiimdamnaconcutianl'".
illttt diuinis orationibus, et mediiationibusuacat. I)e- V. Maneat libera inconcussaque deuotio, ut Oei
iiique ut dicta rebus adprobem, ct sermonis mei ad- sui et DominiCbristi ditectione possessahymnis re-
sertionem operibus firmeni, utar exemplo \ Si tibi sonet, oralionibtis uncet, ieittniisnc uigiliisinsistat",
gestanti diuinumlibrum in manibtts, et oculis apices et in piopheliciim illtit canlictim cnngriie et conpe-
carpenti parinc legenti.diuinaqua praeceptasensibus lenlei' abrurnpat : « Ficits non alferet frnclus, nnu
contncndaini >>ralionuin libri, uel conparalae pos- erunt imsceniia in uineis. Mentbiur opns oliuae :
sessionis tabulae forle Iradantur, necesseest, uiabi- campi non praestabunt escam. Delicient a pabii'n
cias c lilirum diuiuae legis, quem gestabas in maiii- oues :elnon erunt in praesepibus bones1'. Ego au-
* Parenihesim hic suis signis ansus sum desi- tintti,ntpote quacsapit aniiqtiitaiem, et ila acquerecle
gnare, ut leciores de parenthesi c<rtiores farerem, script.i in nntiquis ac nptimae nolaecodd. irejii-ii-
ne Ambrosiana cxplicatio citni sacro texlu confnu- lissime occnrrit. Profeclo illam in palimsesto Tul-
dereiur. liann de Re publ. i, 55, p. 94, el in var. lect. Cicer.
b Itn in cnd. pro commendanti: etenim n ante m leg. 1, 6, legehat cl. Maius,qui eliam hac de rr oper.
vetetcs sonabatul m. cil. II, 5-2,n. u, p. 206, sapienter notaliat: Jam ne
apndc Ita codexurtliograplios
IUIIIuna i mamfcsia crasi, ct in anti- scripiurasejnsmodiamnnuensiumarbitrio temper tri-
quis codd. frei|ueulaia. buamus, legendnsest Aegroetius,qni differenliasverbo-
a lta cod. pro delectu,quani leciionem idcirco re- IKIIIa de ct di incipientiumtradit p. 2267.-
1 Vu'gata manifesHi*sit pro adtmreat, et VulgataeC videre esl, si lubeat, in psal. cxvm, serm. 8, 26, I.
conciiinnl nutiqiia versio apnd Sabat., ntque Ain- II; bh.de Myster. ix, 50, t. III.
brosiastes. Gr;i'Ciisvero lexlus f«v-pa rt ev KO.II-J, sed * Sanctumiiosirumantistiiemfrequenlerinsiiiscnii-
plnrrs mss. delenl h. cionibusassiduamsacriKScripiuraelcclionemfidelibiis
1 Similia leguntnr in psal. cxvm, serni. 13, 7, ubi commendasserrcte ooiant Uenedictiniedilores col.
Daviiticaeperfeclionis praeposiloexemplo, s>cde illo 474, l. II oper. Id qnippe rt ons supra auimadverli-
ail : Non swcularibus animitstraducebaiur illecebris; IIIIIS,ac vix volventiI h. n de Abrnh.,5,22,1.1, et in
iioti pecuniariacoacervandipalrimonii cupiditate flu- psal. praesertimi et cxvm. perspectuni erit omninn.
grabat; uoti profetendi limitis excludendiquefinitimi I Vendidtjustus, sciibit Ambrosiusiu psal.c-.vni,
tinxittscuruttimwtlus tlndio mediialionisintenlumre- senn. 21,18, facullutit iunt, dispcnsavilpauperibus,
(leciebat alfeclitm : quidquid pnterat lemporis dies mliit libi reliquit. Recole dicta pag. l,nol. 2 (Col.
habere, hoc lolumstilasibiin mediiatiovindicabw. Hl,n. *).
' ld est vel proprir crucislecjesigno, queni initio <>p-- 8 Paremsenientiamin boc argumcnto vcrsanslialx-l
ra'iouis ctijusque familiarissimiiinfuisse priscis Cbri- S. dnclor in ci'. psal. srrm. 10, 29. Ditcttmiis,iuquil,
slianis passim SS. Pntres lesianiur, vel forie bapti- ergoelnosin legemedilari,nonarocemurtwcularitiusil-
iiiu.ti. quo plebs Ambrosii nuper fueral iniliata, seu lecebris,non occupemurimpedimeittis;sedtemper ad le-
iniliaiida mox eral. Sane baptismnmnomiiie sacra- geinDeisimusadtenli.Couf.annntaia supra pag. 4, not.
mento rrucit Ambrosiimi appellasse in psal. cxviti, 2, el pag. 5, not. 3 (Col. 114, «. \ et linj. paq.n. *).
serm. 15, 6, I. II, pulant Manrini. Vide ibid. nolani 9 Ainbinsitis illud Maltb. vt, 33, expeiidens haud
r.nl. 546, cl infra. Anibrosius cjus veiba boc loco cl i absimilia habet lib. vu in Luc, n. 150, t. II, ubi Do-
alilii sacr.e Scri|ilurac verbis jiixtn suiini morein in- minus, ail, nec ad prmsens, nec in reliquiunfidelibitt
icxit. Vid. sallem sup. cil. serm. de Basilicis n u ostendit graliam defuluram; si modo'qui litviniidett-
ir.iileiid., el sparsim.
4 Amiirosiusiu deranl, lerrena uon qumranl. Indecoruni quippe.esl
psal. xi.tii,52, I. II, babel : iieino hominescurare de cibo, qui mtitlanl de regno. Novit
miltensntaniimin aralrum respkiens relro, Itabilise t rex qtiemadmodum(amiliamsuam pascal, alal, vesliat.
reqno Dei, et lib. vni iu Ltic n. 45, sic : nemomi:- "Cmif. lib. ide JacobelVil. Beata,yn,52,t.I,n in
tens tnannin in aratrtun, el respkiens relro, aplus esl ps.il. cxvm, serm. 8, 7, alque serm.2l, 18,.iom. II.
ivf/HOcwlorum. Si ergo primo loco pro liabilis, ul in II Legalur in psnl. xi.iii, 23, et cxvin, senn. 7,
secundo aptus legatur, ndditn ei post aratrum, xel si 25-37, ubi sirniles dicliones, et sentenliacsiinl.
secundi loci in line nltima vcrba prinii reano Dei pio " Itidem Cyprianns rpisl.ad Demetriad.,col. 232,
regno caelorum ponanlnr, terlia tioslri codicis ad excrptis fruclum loco frnctus, et cioHiiipro escum,
verbum Ambrosianaleclio consurget. bis addilo el, seilirel post fritctttm el anu:
* Passim ulitur exemplis Ambrosiiis, qneis vrl aiipie campi.Ambrosiouostro favet AtiJiistiuuslib. XMIIde
suam explanei, vcl conlirmcl scnieniiam, ut salteiu Civ. Dei, col. 515
117 SERMONESTRES EX COD. SESSORIANO.— SERMO I. ItS
tem in Domino exultabo, et gaudebo in Deo salulari. \ fures effodiunt, et furantur ".' Thesaurizate luiem
meo * (Hab. m, 17,18). >GauJet semper ellaetalur uobis in caelo, ubi neque linea, neque aerugo exier-
in Dimioo, qui mundanae possessionis oneribus ab- minat : el ubi fures non efibdiimt et furantur*. Ubi'
cor tuum
ieciis, uel potius in frattum iuopia praerogaiis, nrc enim fuerit lliesaiirus luus, ibi eril et
ininiiientibus, nee praeseniibus plagis praestriiigiliir. (Matlh. vi, 19, 20, 21). > lluius praecepti exemplo
Non eum exaclio tributnria necessitalis inpulsai \ apostolus PatilusTiinoiheum bentissimutnmouei, !o-
non possessionisarua squalentia » non arbusta culttw ctiplrtibus liiiius saeculi prarcipiendum : ut non ex-
rini de.-ertionedeformia : non eum sollicilat saeua tolbnitur ponipn mtindana, sed christianae humililatis
saerularium dioi iarum
grandinis caedes •>,non ubirtas imbrium lon^a sere- celsitudine potiaiiiur: ueque
nitale suspensa, non tempestaium uastitas crebfa s: spe caducn fallantnr, sed diiiiuarum A promissiomitu
non riiina lectorum, non condicio lampieiHiumacmo- perpeluitatibus iiiuilenttira. « Diuitibus,inquit, huius
rientium proximorum solliciludo discrucial, non ser- saeculi praecipe non superbe sapere, ncque speraie '
uorum fuga, non furlum. in incerlo tliuiliarum su rnm, sed in Deo uiuo, qtti
VI. In iuto sunt, omnia quae ad caeliim translata praestat nobis omuia abundnre ad fruendum \ benc-
sunt *; nulla calumnia inqiiieiantur, nulla lite pulsan-. faciaui, diuites sint in operibus bonis, facile tribuatit,
tur, nullo detrimemo saeculari depereunt, quaecaelo B communicent10,ibesautizent sibi futidametiiiim bo- " (I
praemissa sunt, quac Deo custode seruantur, dicente niim in ftiturum, ut adprcliendant•uerani uitam
DoniinoIESUCIIRISTO : < Nolile uobis condere tbesau- . Tim. vi, 17-19) (a). >
ros in tirra, ubi linea et aerugo exicrminat «; et iibi
» lla cod. cum unica /, quam lectionem relinendam quod in ecclesiasticisscripturis viliointerprelnm tritum
es-e putavi, (|tiia hnjusmodi milii alix- se obtulerii.it esl, aliud multo siqnificare, qunm vttlgi inletligitur :
in antiquis, el optnnie notaicodd. exterminantiir quippe exsules, qiti mittumur extra ler-
bCod. caedis, quod prorsus memlmnvidettir; nani minos. Pro hoc ergo sermonedeiiiorunilur semper ac-
caeies casu recto scribendutn esse sensus doc.el.Vi- cipere debemus.De h.ic voce ili Miliiusin piolegoni;
liosaefortasse litijtis scriplurae catisa fuit, quod vele- p. LI: Sed el Latinit idonei*vocabulis anttumeramus
ics amantieiises litteras e et i indiscriminatiin ustir- ob-olcla, quw vulgo audiunt. Qttw enim hcc nomine
pabant. Sic obtinuil sicel pro secet, Menervapro Mi- jam vilescuntvocabuta,ea, cum Iwc conscripltt e senl,
nerva, et Mugesterpro Magister, etc, ut monel Fu- erant apud Clirislianosusus quotidituti. Tttlia sunt, \.
iii gallius lnslit. Diplom. l. I,c. 6, 9, pag. 109et Si'i|. gr. exieiininaiil vi, 16, 19, qubd in ecclesuniicisscri-
Cousnle laud. Ciceronis anliipiiiin interpretem apud plttrit trilum agnoscitIlieronymus, uteunqueillud im-
Maium pp. 107, 125, 134, 144, 147, etc. probel, ejusque tuco reponal uliud ntulto hortidius dc-
c llic et infra altente notaudum verbum exter- moliiiiiitir.
ntino, quo scraper usus esl S. Ambrosius in hoc p*-* d* Cod. diuinotum, sed eniendnndtimfuit diuinarum.
sacr.c Scriplurae loco pro demolior, ut in Vulgata: In cod. adptaehendaiitbona qnidem s>riptura cinn
itl hinc conjicias serinonein htinc vel AmbriMi ad, sed memlosa ciiiiidipliiliongo. Krrorvero lluxisso
feuiine-se genuinum, vel saltem Ambrosian ni re- viilelur rx male inlellecla iiotnrioruiii sigla; nam n
dolrre actaiem. Siipiidetn verbuin illud saernlo V e stiperducla lineola tatn ptae qiiam pte apud illos si-
sacro texlu expunxit S. Hieronymus, cttjus baecsiint gnificat.
verba ad illud Matlli. vi, 16 : Verbum exlermiiiaut,
1 Ita Cyprianus loc. cil., quocum loc. pariter c.t. omissoflMlem,etadditol/iesrt«iMsp'ist«o,'/is,qiirc tamen
Acgu-iinus, omisso tamen et post exultabo. vox omittil in cit. psal. serm. 12, 2, ubi: sedthesauri-
1 Virttiiiperreciumniillismundaiiispertiirbatinnibtis satevobis in cmlo.Sibi discrepat aiitem>erm.8, 8, eii.
exagitiri,praeterloca supra annot. pag.5, noi.5(C'o/. psil., seribens : sed lliesanrtimvobiscondilein cwlu.
115, n. 4)passim docei Ambrosius,et pr.csettun I b. n 7 Adaintissim legil. lib. n de Jacob et Vit. beata,
de Caiuet Abel, 2,8; lib. i deJacobet Vita beala, 7,5:\ 5, 825, t. I, el lib. i de Spir. sanc, I. snp. cil.
et 8, 35,:iclib.n,c. 6,28,1.1, inpsal. i,54, et cxv.u, Mtmdaii<s pompas, et supeibiam liujns muiufi
serm.8, 7, I. II, nec non l. III, I b. i de Oflic, 38, freqiienter in suis scriptis deteslattir Ambio-ius, iu
200. Sic vero loquilur Anibrosins in psal. xxxvm, quibus eliam saepedivitibus liuniililaeio c inendai,
27, ubi int.r s:ecu!i incommodi ctiam tiibtuariam el praecoslesiibusterreslria qiiam pro nihik) habeiuh
exactonem enunierat: Noli propter diviiiasvane con- sint ob ocnb-s ponil, v. gr. lib. de Abr.ih., de Isa ic,
turbari, excitaii de somno,cogilare qnemadmodum\,e- de Bono moriis, pracsertiincapp.. 5„ li et 7, de Fuga
cuiitum tiittm serves, opes tuas augeas, de nocte pro- p. Sitculi maxime cap. 1 el 4, I. I, mc non in psaliuis,
cedere,excubareud judicit dontuni; ul aliena diripias, rl piacripiie in xxxviu, 56, cl cxvm sc. m. 4, 25; 5,
tilemmovetispauperi, vereaiis exacloremtributi: vuua 27 et 56, t. H.
est ista conturbatto. 9 lia lul. ailegat auct. episi. ad Deiretriad., cd.
3 Ambrosiiis evangelicam perfectioiicin sc tantes 41, Aiigusiiiuis epist. 30, i.. II, col. 385, ac alibi
sir a luquiliir in persona aposloli Pelri in psal. cxvi.i, sparsim, Cbrouiat. Aquii. in Matib. rol. 988, Sedu-
serm. c, 7: Portiv ttta nonariditate siccatur, non imbre lius Hib. in I Timoth. vi, aliique, uiai excipias abun-
diluilur, tion
* I auperes [rigore uriiur, non tem^estalequas alur. dauler 10
loco abundare.
essr per quos omiie nnsirum ccelesii- Iiidem Aiigiistinusepist. 157, i. II, rol. 554, lilu
bus inferliir thesnuns, sni in ccelo collocatur, s.i pe i iio Civ. Dei, r. 10, col. II, t. VII, et lib. conl.
in suis scriptis doret Atnbrosius, et snltem con-n- Adiin., t. VIII,cnl. 143, et alibi.
lendi siini lib. de Nabut. Jezruel. xiv, 58, t. I, lib. n 11Anibrosionosno consonat Augiistiiiosepist. 150,
»le Uffie.; xxvm, 140, serm. de Dasilit. uon iraden., eol. 382, t. II, et tracl. 22 iu Joaii., l. III, col. 466.,
n.33, 38, 7,-t. III. aliisque mullis in locis.
" liaaeepist.
ad veibum Ambrosius lib. i'de Spir. sanc, (a) Ita bic sermo dcsit in codice, qui an mntilns
16, 182, t. IV. Iu p-al. vero cxvm serm. 8, 8, t. II: siljudiceut erttditi. Potro Sessor.anus codex quin
Nolile thtsaurum vob.s conderein lerra, et serm. 12, ulluiii praebeat indicium, quo sermo niuliliis rcnsea-
t: iVa/iletliesaurizarevobisin terta, ubi wtugo, el li- lur, id potius videuir excludere; nam nullo spaiio
uea extermiiiant. ineinbranaevacuo relicto statim exhihet sermoucm
* iiimililer AmbrosiiisI. c, de Spir. s nc, n. 183., altcrum, ad qucni exscribendum festino.
119 S. AMRROSIMEDIOLANENSIS EPISCOPI m
SEIUIO II. A ardoremcupiditateuiquebabendaeretinendaeque•pos-
sessionis Quid inpietatis tuae flagitiumsub
Adversuseos, qui diciml possetsionemuon ditlrahen- uelamineoblegis?obumbras?
dam, sed (ruclibus misericordiam(acieudam. pietatis Quid Dominicuraprae-
ceptum, et ipsasua puritate praeclarum.credentibus
\. letu Christi sa/utare * praeceplum est: « Veu- - subiili eripis perstiasione? Quid ficto simulatoque
dite omnia quae possidelis, el date elemosynam ' conloquio ' religiosis denegas caeleste mandalum?
(Luc. xn, 33). >Domimciniaginlrib fidesin promptu Quid Dei seruulis « serpeniino consilio paradisum
ril, quae nou sotum distrahi c iussit > ueruni etiam, intercludis, qni non inlroieiis ipse , uerum etiam in-
quid de distrnclofieret, demandauil'. Sed hancfidem troire cupientibus legnorum laelcsliuin claues ab-
praui doelores friuolis ac fuiilibtts nerbs infuscant; scondis? ' Nnn es sapienlior Christo nec raaior, qui
quosapoitolus Paulus iam non caruis, sed quodpeius fieri iussit; non tnelior Paulo apostolo, qui perfecit.
d esl, diuinis sermonibus adultcros * praedamnauil, "Qui inox inluininatus h esl
gratia, non adquienit
*
dicendo: < Adulteraoies uerbtira Dei (II Cot. n, carni et sanguini » in pa-sionil us irepidis; non Hic-
17). > Et iteruui : < Nescitis quia qtii tenipliiin Dri rosolymam conscendit, ul a praccedenlilnisAposlo-
coiirunipil, disperdel illuui Ueus? 8 (I Cor.m, 17). > lis consilium sortiretur 10, quem de oinnibus fidri
Et illtil quod iu euangelio Chiistus Pharisaeos incro B praeconiis insiructum fecerat diuiiiinn et caeieste
pans iiieinorauit, dicens : <Reieciiismandala Dei, ul conloquium"; non Ciliciam petil ' propriam ciuita-
traditiones ticstras statuatis 6 (Matc. vn. 9). > tem '», hereditatem accipere i paternam , quam pro
II. Non est, inquiuut, distrabeoda , sed retiiiend.i Christo pauperibus deseruerat; qui nec nobilita-
possessio; eldeeius redilibus misericordiae opera tem ipsam romani generis, de quo originem sangni-
celebranda. Qnid sub uestiiu operis uiisericordiae iiisduxerai '\ defensauit,l ouam pas ione Dominica

» Rtibrus sticcus, quo hacc prima verba in c.>d. e I.ocntio famifiaris Ambrosio. Vid. saltem Ser.
seripla sunt, vetusiaie evanuit, et nonnisi ex litteris de fiasil e. unii iradeud., 11. 50, p. 924, t. III, et
postre ni vocabnli late, atque cieierortim ex vesti- passim.
giis, habita spatormn raliooe, sic polui supnlere. 11llaiicod., bonacl vetiista lectionr, iniuminalus.
b Cariosa iiienibr.ini hujus vocabuli litteras ma I Ita cud. pro peliil, apud veteres librarios soliia
taiilum servnt ilbcsas, et uonnullos supernos lantuui crnsi.
cxhibet ap ces, cx ipiibus ego magitlrt inlerprrtabar. i Iloc vocibiilimiin line versiculiin monogramma
c Cf. Ulpian.deTransaction., Apul. lib. i; Suetou. coit, el 1x evanidisclnracieribns vix expiscaripoles'.
in Vespas.xvi; Jiislin. IX,1; Tacit. vi Ann. ,17,rt k Defewavitfreqtirht. a defendo, juxta illud S-dl.
recole superiiis dictaitol. f,, pag. 1 (Col. 111, b). t)4; Plnili Baccli.3, 3, 59, el (Jvid. Melam.374.
d llaccqtioque vox ;egre in codice legitur, el p r- Jug.
Recte qUidembic Ambrosiusverbum defentavitusur-
plexe peiut scribo, qnainvislianc eloculionem com- pal : Panlns ciiini nou s;epe suani Roinani uenens
pirativatn Ambrosio fainiliaremesse i-ciam. nobilitafm drfendit; sed semel prn guocivis IVniiiaiii
» Codcx habendetetinendequesine dipbibongo. Q jure conteudit (Actoc. xxn, 25 ei seqq.); quare pro-
' lia c«d., ut supra cl infra, conlcquiumcum t.nica prieveeque dixtt noti defensavit, tcilicet non fre-
l more velcrum. queiiter defeudit.

• Vtd.-annnlata in prin.o scrmonc pag. 1, nol. 1 evangetiraepaupertntis consilium vehementer insur-


(Col. 109, n. ').
• Iticole gerenl, et illud prolitent s vable contemnerrnl, mul-
dirta I. c, not. 2 frVooiscol. III, n. '). lis e.x locis hujiis S. praesulis operum clarissime
3 Ktiam in Luc. vin,9, t. II, apng:olic:t.lictione evincilu>-.Consule sallem in psnl. cxvm serm. 21,
adulteri, ait Ainbrosiiis, sunt tmnes, qui adullerure 11.18, ulii b:ce memoratidasmit verba : Quotie*ipsa
1 lia fi
cupiunl ei, el saninthte verilatem. benefucta rrimini dantut ? Quoliet vitlus opptobrio
Iremeiis.lib. iv, r. 20 , col. 265, coi ronci- ttuciliit? Qiiolies ipsa ingtala esl gralia? Vendidit
nunl llieronyuiits, et lieda iu b. I. Gneciis vero •/«- jusus (acultaln snas, ditpensmt paupetibus, nibil sibi
mAiUOVTSf TOV Xo'/OVTOU6«0. reliqnit : cantemniturplerumquein ipsa Eccletia, quia
8 Prima verbn Nescitisquia ex snperiore versiculo divesessedesivit, sicut scriptwn est; Si dederit v r
I Cor. 111,16, hic tianslala suiil; reliqu.-iaitleni Au- oiniies laciiltaies snns in caritate, cniitemptti con-
LMislinns lib. cont. Mtuicliaios,t. VIII, c»l. 179, sir. ti'inptiis erit. Cani. vui, 7. Amhrosii etinm epistnla
I git : Quisqu»lemplum Dei corruperit, ctittumpel 58 iu bnc argumento versalur. In ea sane S. doctor
ttlum Deut; ubi adiiit: Quodvttbum metuentesmtilli 11arr.1i. Panliniiitiet Tberasiam snas nmnes lacultat.s
Lniini inletpretet, noluerunt dictte crrumpet; ted pro Clirisln ahdicassr, ntqtie iu panperes erogasse;
dixerur.t: Uisperdetillum Detis; et non deviantesa ri idqiiequod liirpe hominibus videbatur profanis, et
ipsa, offemionemvocabnli devilatunt.... Sed Gtmci* fiiiiiruniin conlumeliam, beuc recleque laciuin pa-
*
exemplaributconvincuntut(subiutellige Manichm) in triarchartiin
s exemplis deinonsirat.
auibtis apettissime scriplum est : Qnisquistrniplnio i) Pnssimin stiis srriplis AmbrosiusS. Pauli apo-
Dei corruperit, coriunipel illum Deus.> Gnerns stoli .-xeioplaplebi suae iinilanda proponil; quippe
C;elerum nuliis S. Paier Lnii- qui (S. Paiilus), ut ait lib. de Virginit. 2% 130,
texliis <pflitjnsi..y9e/!2t.
iuis, pr.io.r Aiigusliiuimel II lariiiin, verbitm co - honore provocat,magistetio docei, inviiat exemplo.
9 llie illud ad Galat. 1, 16, spectat Ambrosius.
rumpel geniinal ; sed eormn pleiiipie cum Ainbroso 10 U cit. 1. 17 Ambrositn respicii.
nnstro disperdelsecundo loco relineiil. II Cuiisule lor. cil. vrrs. 12.
• ltidemS. Cypriaiiusin epistobs40, 63. 68et 71,
roll. 54,108, 10M,118el 159; sed singulari numer « " S. Paulum Thirso iu Cilicia oriundiim, ex liisto-
•t praemissoBeiicitisloeo Beiecitis.Similiier etiani ria13res iiotissima esl.
ZeiioVeron.lib. 1,ir. I, col. 12, cinn Siricio epis'. 4, Clvitaiis Komanae privilcgio frubitur Paiilns,
cxceplis Beiicilis mandalum pro Beiecitismandala. quo 'rinrsciises Atigusli pntibus laventr.s a<leodcm
1 S. Ambrosiiaetatetiomincsnon dcfuisse, qui in iuiperatore doaati suir. .>c|or. xxu, 27 cl 28.
121 SERMJNES IRES EX COD. SESSOItlANO.SERMM.II, III. 112
nouecat deturp.itam ' : scd per Arabiaeregiouein *, A fcmbustionemaeicrnam ; iusti autcin in u lam aeier-
ut noinen illut uenerabile, qttod fnerat perseculus iiam 8 (Matlh. xxv, 46).>
iniuria, quodeloqucuiiaopptignauer t et Pharisaeo- SERMOIII.
rum inuidia, salutare esse ac diuiinmifido praeconio DE C.VIWTATE.
morialibuscunclis inferret. Quis igilur Paulo Irium- Ex lcciioneS. Pauli apostoli contta malos, qui bonis
pbis multiplicibus praedito similis adprobalur in invident.
gestis; qui se oinnibus e.xierit saeculi uinclis a et I. Peractis perfectionis inspectisquemuneribus *,
poiupis, elriteDei (amiiliisiiunciipabiiur;qui obtre- ad.potiora eminentioraqueApostolipraeconia, sicut
ctaniibusinuidis perseuerantcr insistil Donrni Christi promisimus "\ procedamus "; qui nec myster i no-
praeceptis implends, qui dixit : < Vendite oninia liliam, nec elnqiienliae crlsitudinem, nec miseri-
quae possidetis,et date eleiiin-yuam (Luc. xu, 55); cordiae largam pietalem '», nec fidei sublime meri-
et ecce uobismundasunt omnia ' (Ibid. xi, 41). > tum, nec martyrii fortem inirepidamquecoiistaniiaiii
'•prodesse posse niemorauit c; si caritas fraterna
III. ln praecepto indicia distraclio est, et dedi- eademque sincera defuerit. Quid enim prodesld
Slraelo dispensatiob exacta est. Deuotis purificaiio sumptu * nulrias, quein perimas ferro? aut quid
mentis promittitur, sordium mundatis caeleste re- B itibat ' eum quibuscuinqtie foueas alimentis, qiiem
gniimesl praeparatum. Rogo, quid quaer.s ainp'ius, latronis odio prosequaris? Carel nmnibus pietatis
ant quid relictutn est, ni-i, non facieutibus famulis officiis, qui odiorum flammis accen-us, persequilur
quod praecipilur, ut Deusfaciat quod minalur? Qui in fralrem gratiam, nel diuina.ope conlatam s, uel
ei dix.il: < Si in iuiusto v iiiammnnafideles non ftii- laboribus ieiuniorum, uel adsiduitale orationum, uel
stis, ijuod est iieriim, quis dabit uobiss?Et si in nigiliaruininstantia omnibusqueuirluium generibus
alieno 6 fideles non luistis, quotl est uestriim, quis conquisiiaml\Cariias euim sine misericordiaimper-
credel uobis ' (Ibid. xvi, 11, 12)? Et abibunt isti in feeta est " : quia misericordia caritaiis corporis
» Itacodex bona,vetustaque orihograpbia pro uiu- lcciioncm retinui.
cutit; eujusmodi -yncopas rtiaui usus est Tulbus, e An particula si addenda est.
ut adverlit Cornulus p. 2288. f lla codex pro iuval scrib l b Inro «, quae scri-
b Vid sup. iin'. 2, pag. I (Col.III, n. ') et seq., ptura fre.|ueniaia esl apinl ve errs ortliographos: De
ubi similis tliclio est in Ainbrosianoloco lecilato de linrtim liilerariini promiscun IISII cousolesis Put-
Excess.Satyr. i, 60. schium. pag. 2295, TurrassoniiimHist. de la Jurispr.
« Cod. meiuotatit; fortasse Archaicuinest pro me- ronu, pp. 66 el seq., ac indicciii orihographicuiii
motaverit; al memotavitexsenlenlia legendummaliii. Fronloins cl. Mnii.
d Cod. prodeest geiuinata e, ciijusmodi exempla s Cod. recta et anliqua lectione non geminat /,
passim occurrunt iu anliqiiiscodd.; at cuminfra hoc sed mendosa scr bit lonlata pro conlatam.
verbum per nnicanie scribalur in cod., et b c illam
1 Niiniruin, quin Je-us Cbrislus praesids Romaui C ' Solemne niorem suum hic servat Amhrosius, ut
iiuctoritale, ac Romanaecohortis miliiibus cruci at- de quibusjamdisseruerat sttperiori concione, eadeiu
fiziisesl. cura primiim dixisset,memoraret, et qtiidein ple-
» Arabi* regionem veibum Dei praedicandoPau- rumque initio sermonis; rnjusmodi exemplaabiimle
liim excursisse, ex Gal.u. i, 17, con-iiai. Ambrosianascripta suppeditant. Sufficialtaiuen lau-
a II. I. Et eccevobismundasunt omnia, iisdrmver- dare bbb. deCain et Abel, de Donotnortis, de Fugu
bis, s«'d noii eodem modo legit Ambrnsiiis in.Lue. saeculi,de Joseph Patriarch., de Viduis.de Mysler..
vn,4 100. Sic eniin : et ecceontnia munda sunl vobis. de10 Incarnat., el de Excessu Saiyri.
e, ait Amlio-iiis I. c. iu Ltic, n. 221,
M.iiiiiniiii Noumodo quaejam edisscruerat citare cousuevit
noiijusla joleslas; sed injusia est leriitus. S. Anlistes, verum etiam quae pericxere cogitabat
' Siinililer S. Cyprianns lib. (ie Oper. et Eleem., quandoque promisil. Confersaltem serm.de Basili.-.
rol. 240, et S. AugiiMiiiuslib. v Confess., t. I, Col. noii tradeud., n. 24, p. 922, et ibid., n. c, t, III ae
127, si id exceperis iu line quis dabilvobis, rujus loco Prolog. "
in lib. n de Spir. Sancto, n. 12, t. IV.
quit credct vobis.Legit ciiio codice Irenieus lib. n, . llaud absimilem iransiiioiiem in suis scripiis
c 24, col. 169. interdum usurpat Ambrosius.Vid. lib. i de Inler-
GS. Aiiibrosittsio h. I. lib. vn in Luc, n. 2i6, pell. David, 1, 5, lom. I.
scnbil : Atienw nobistlivitiw sunt, quia priiler na- " I'j similiseiiteniiadicit Ambrosiuslib. n de Pce-
luram sunl; nequenobisciimiiuscunlur, neque nobis- t it., 9, 83, l. III : Quid enim ptodest collalio patti-
cuni transeitnl. Ibid. I«c teslinioiiiuiii expendens, moniisine gtatia carilatis?
iliud eo explicat-ensn, qun inodo ulitur in sernoiiL'. " Conferepi>l. 78, 6 et 10, t. III.
Sic cnim ail n. 247 : Argni igilur vitlenturJudwi cl D >l Sic ctiam lib. IVin Luc, n. 46, t. II, scril ebat
fiandis et avariliw.En ideo qui in (acultutibusfideles Ambrosius: Frustra opem misencordimcwlesii*ex-
no'i fuetunl, quas cum nlienas screut (tomn.unem spectes,si alienm fruclibusvirtulisinvideas : aspetna-
enimud usumfruclusterraruma DomiitoDeodatus est lor enim Dominusinvidotum est, et ab iit, qui divina.
omnibus) dibuerunt patiicipute pattperibus. beneficiain aliis petsequunlnt,mitacula sum poleHa-
7 Ita Ambrosius,I.utiqtte
c. u. 255, praeter iu line quis lit avetlit.
dubit vtibs, loco quit ciedei vobis.Lllriiindiceiiiliiin 19Perfeciam cariialem haud unquam a misericnr-
sil, bac le limoiiiaS. Aiiibrosnminiemoriter reci- dia esse disjunctam rnrsus docel Ambrosiuslib. i
lasse el poslreina iitiiusque versiculi vrrba iiniiiu- de Poenit., 11, b>, t. 111,ubi: Proximut, inquit, ets*
lasse, au poiius eadeui imeisio librarii oscitaiuix no:t poles, nili fttcias miserkordiam. llanc aiilem
ihbuenda sil, judi.et lecior. viriutem valde commendatsanctus doct. in cxvnt
8 ltaad veibuiii b. I. reciiatS. Cypiiiiius lib. sup. serm. 8, 22 elseq.; lib. u in Lttc, u. ps. 27, l. II
cil., et lib. ii acinTrsiimonior., .oll. 290, 5)5. Ki- lib. i ile Oflir., 11, 58 ei teq.; ct l.b. 3, 19, ne.
drm coneiiiilS. Aiigustimisin Joa . v, l. III, eol. iion epist. 7, 5, t. III.
443, uno cxcrpto ibiint pro abibunl.
123 S. AMBROSlMEDIOLANENSIS EPISCOPI fU
membrutn esl; contra misericordia sine ciritale A J capul d iustitiae 8, legis ;,;'imptetio,perfectioprae,-
iiihil est': quia emoritur omne membrum, quod ex ceptorum '. Sine hac una omnia aul debilitala con-
solido corpore uel diuulsum fuerit uel abscissum. ruuiii ', aut regno carent. Nam et propbelicunisen-
Esl eoim carilas apex quidam membrorum omnium lire nihil cst; et leue nosse mysteria; paruum csl
retinens arcem *, cui adcorporata » cotmexaqueper- fugare daemones {; omniaqueuirtutum genera con-
durant officia cuncla uirtutum '; sine qua omnium summare, si caritas desit, inaneesi. Unde Dominus
bonorum b merces aul languescil, aut deperit, di- Chrislus sic ait : « Mullimilii diciiulin illa die : Do-
cenle Apostolo: « Si linguis bominum loquaret An- mine, Domines, nonne in luo nomine prophetaiti-
gelorum, caritatem antem non habeam, unum sum inus, et in nomiite luo daemoniaexcliisiinus, ei in
uelut aerainentura, aul cymbalum tinniens \ El si noiuine tuo uirlutes magnas fecimus? 10Tuncdicam
babeam prophetiam e, et nouerim inysteria omnia, illis: Disreditea me, non uos noui, qui operamini
et oranem scientiam : et si habeam omnem lidem, iniquitatem11(Matlh. vn,22, 25). > Iniquitalis opera
ita ut montes iransferam, cariiatem autem non ha- est, hominem hominiuelle praeferri, fralrem inui-
beam, nibil sum °. Et si donauero oinnes facultaies dere fratri, alterum alleri non id uelle quod sibi: et
meas, ct dislribuero omnia mea pauperibus, et si cumhsitnobis una condicionaturalis'\condicioneiii
tradidero corpus nieiiin urendum, ita ut glorier, B condieioniuelle praeponi ".
caritatem aiiicm non babeain, nihil mibi prodest ' III. Cumauctnr nostrae salutis, naturae propriai
(I Cor. XIII,1-5). > diuinitatis conscius, monalibus se cunctis mona-
II. Caritasomuiumbonorum maier est, misericor- lem exhihuit, et hominibusomnibushominemprae-
diae principium,origo pielatis, fons benignitatis', buit, et quod maius est, coudicionem ' coudieioi.i

IJ cst adjuncla , ul legilur in Ammian. xvi, 8, dis; nam daemonesscribendum est, ut infra in hoc
rt in Solin. xxxvn. Vocem cotpotalus pro junclus eodem cod. scribitnr.
vel in unum corpus cooptatus usiirpat eliain Ambro- s Cod. Dominesemel habei, sed cum in sacris lit-
sius lib. ni de Oltic. 7, 50, t. 111. ieris, qnacunque versioue ulalur, bic Domine gcmi- .
b lii cod. post bonorum repeiilur omnium,deinde netur; hauc vocem mallem proinde credere librarii
punctis superne noiatum expungitur. oscitanlia omissam fuisse iu cod., et addendam
c Cod. prophetia,nisi fortasse fueiil a lineola su- ccnstii.
h Ita constanler codcxcuthper c, et non per q scri-
peraddila pro m, quae vetustale jam evanida aciem
urTugiat. bit, lamsi lempiis significel, ituani si romitem vel
* In cod. capudloco caput, cum contra alibi vidi- causnm. Vid. hac de reQuintilianus Instit. i, 7.
iitlisillul, istul, pro illud, istud. ' Cod. condicione,at inibi condkionemlegenduut
* lla codex pro corruuntveiusta scripmra. videbatur.
' Codexdemonasquaevox prorsus cubai in men-

I Reroledicta snpra pag. 15, not.4 Col.122,n "). iC vero S. Ilieronyniiis bb. m in Ep;st. ad Gnlal., l. IV,
' Confer lib. n de Ollic, 14, 66, l. III, ubi similis col. 507, expiincloK(ardeam, legil ut glorier;quo in-
dirlio <st. Incoid ob similitudinemverbi ardtamet f;/«n'erapn.l
* Ambrosiiislih. cii. de Offic, 7, 59 : Prima ergo, GraeCOS xavfliia-iw/nai,et r.«.\iyn<r<ouut.
factuili pulal.
inqiiil, ad commeitduiionem nostri est caritas. Bonttm At re qiiidcm vera liac duoverba siiniil in perveiu-
est ergo teslimoniumliabetede dilectione.Hinc na- stis Graecis exemplaribus olim legi, idem ohservat
tcitutfides ..Similiter perfidemetcaritulemperveniiur. Hieronyniusio IsaiaeLVIU,t. III, col. 428, ubi scri-
Klepist. 41, 17 : Ubi non estamor, ait, nouest ficles, plum reliquil: Apostolussi etiatn corpus suuin tradat
(inlellige vita) non esl adectio. Ilauc senteiuiaiu marltjrio ut ardenl, sive glorietur (ulrumque enini
pergil S. doctor explieare in ep. 78, 9. scribens : fertur in exemptaribus)absqueDeicaritute... ftuslta te
Ubipeifecta caritas,ibi omnis fides: sicul u'.>iper- dicil ' sanguinemfundete.
ibi
fecta caritas, spes omnis... Iileo majot, quia ipem Confer episl. 41, 17, I. III.
iiieminil cliain 8
fidemtjuelompleciilut. Uei lib. wir. Ulique si:nb t Atnbrosiii»in psal. cxvm serm.16,
in Lnc, n. 50. I. II. l. II, f/»i prwceplajustiiiw diligil, faCil il.a quw
' H. I., quo carent Ambrosianascripla, ncc Vulg. 45, diligil.
ner. Graero respon.lel; nani Graecns babet yjtti,-/.'.; 9 Ilaud absimilia habet Amlrosins in psal. CXVIII
si/wv, cl Vttlg. legil ws sonans. Veriimid conliruial, seriu. 10 5, 20, el 16, 44, nec iidu iu episl. 78, 7.
quud jaui alibi aiiiiolaviniiis,Anibrositiiiiiisiiuicsse Ambrosiiish. I. simibier legit iu sup. cit. psalm.
dixerso codice a Vulgala; rt illnd demonslrai, qtn.d serm. 20, 47, prailer ejecimusIoco ejclusimus.Ver-
pr;rnoiarunt Mauriniin psal. cxviu serin. 8, 15, u. n, 1n biiin aiiteiu excliisimusrelinrl S. Cyprianus lib. de
col. 449, t. II, et alibt, Anibro«ianam scilicet GriK- Unit. Ercl., p. 199, etlib. m TestiiiiOtiior.,co'. 514.
eam edilionein, ab iis quas nmic Iiabeiiius,in miiltis 11 In cit. isal. serm. 15, 25, h. I. Ambrosius sic
*
discrepare. Sane est ap d Sahat. ms. iiuidamGr.c- recilil Discedilea me, qui opetamini iiiquilalcm,
cus,(|iii illuil IJ^VVoiniilil. oinissisnounovivos.Itidem senn. 20, 47, et in psal.
II lla Aiiibrosifus in ps. XLV,9, el lib. vu in Luc, xxxvi, 31, sed additis in lioe nescio vos. Ilabel
it. 176, l. II, pr.i ter in fine nik I nitlit ptodtst pro autrm cum codlce nonnovi vos Atigustiiius in psul.
nihit sttm, i|ii;e f.irsan verba littce sei|Uemi veisi- xxxtv, col. 258, t. IV; at eadeinverba inilio versi-
cul >in codicelianslat.i sitni. Siiniltier in episi. 78, culi ponil. Nobiscumlcgii ad veibum S. ilieronyiiitis
6, scd ibi pro si habeam ligit si habtteto cutn Vul- iu 11 episl. ad Damas., col. \bz, t. IV.
galii. lluic similem senteiiliam s;cpe in Ambresianis
* Atuhrosiof.reconcinit cjus discipuliis Augusti- scriptis rrperies; ct couler saliein iu psal. cxvin
niis scrm. 150, t. V, col. 1549, exceptis ul ardeam serm. 8, 14, I. II.
pro urendum,el omissis ita ultjlorier. Ilabei adcoin- 13Paria legesnpudS. Ambrosiiunlib. x in Luram,
burendnmS. Pacianus cp. 2, p. 5'J8 et te-j. Solus n. 50 et scq., alipiv'lib. n de Oflir. 2", 151, t. III.
liS SERMONESTRES EX COD. SESSOMANO.— SERMOIII. 126
gubiecit, sui corporis formamin forma noslri corpo- A sumus, nisi quae sit ipsa uoluuias, ante noscaiiins.
ris coaptauit'; ut lioc sacramento ' celsitudinem Voluntas ergo Dei est, auclore apostolo Paulo <San-
humihtati, et humiliiatem celsitudini coaequarel»; <clificalio nostra " (Thes. iv, 3); >quos ab omni facie
et ut in hoc consummaret patriam iiolunlatein\ q-ui coniagionis aniiquae per regeneralionem salutaris
dixil: <Nondescendi de caelo. ut faciaiuuoliintateni lauacri " hacnostra professionepurgauii, qua ir. car-
meam; sed iioltintalem eius, qui me misit 3 (Joan. nis infirmitale iienissecredimus Deum", qna natum
vi, 38). > Et ilerum : <Filitis bominis, inquit non ex uirgine conlilemur,qua nnn negamuscondicioni"
uenil ininistrari, sed ininistrare " (Matih. xx, 28). > fuisse subiectum , qua Cbrisiurncritcifixumexlolli-
Et lacile qui maiestalis celsilndiiie sequestrata " for- nius , praediramus sepultum , et Dei gloria su-cita-
iiiaIIIservitulis accepit, dicenie Apostnlo .-< Qui ctim tmn '\ Unde cum lantum nobis sola ex professione
in forma Deiesset nou rapinam b arbilralus esl esse eius sanctificationisuideamusesse conlaium; ex hoe.
sc aequalem Deo \ sed semeiipsum exinaniuit lor- intellegere d possumus, quamum ex eius imitaiiono
mam serui accipiens ' (Philip. n, 6, 7). > Et illnl: uoluntatisque pernclae uel cognilae cnnferri potcrit
< Nin onuiis quiJiiibi dicit: Domine, Domini °, in- praemiorum : de qua nos sic docet Apostoltis : < ut
trabil i»iregiiuni caelorutn, sed qui facit vnlunlatem sciatis quae est uoliinlas Dei, quod bonum, et quod
Patris mei, qui in caelis esl 9 (Matlh. vn, 21). > B placitum, et perfeciuin " (Bom. xn. 2).> Volunins
IV. Sed IIOIIprius uoluntaleui Patris facere pos- Dei est dilcciio proximi frater, ut congaudeas fratri,
* Ma3Cvox familiarissima fuit Ambrosin, eamqiie c Codex h. I. verbum Domine emittit, ut suprn.
legesislib. de Jacb. vn, 52, in psal. cxvni serm. 7, qnod nos cougeiuinare ausi sumus. Vid. p. 15, n. d
29. et in Luc vi, 52, ac x, f,6. 124, «.
0 Cod. rapina, at ra/.inamprorsus scribendumrst. d Ila codex «).
(Col.
intellegere pro intelligere recla bonique
inim fneril - i.ltiinae u lineola pro m superadita, leciione scribit ad priscaeortliographiacnormam.
suspicor.
1 i\mlirosius, ut adversus vrneniimArianoriun.qui 10Vnlgata et Patres vestra legunt loco nostta; sed
sun lempeslate Medioianipluriiiiini:poteianl, plebeni bic Ambrosiussacris verbis loquilur, non illa reciiat.
suam cmmiiiiiret, p;is-iinin suis roiicinnibus dng- 11Apostolicusdicendi modiis pro baplismo(adTi-
inalicadorumenla lirniandj; Verbi divinilati, et lnt- tiim ni, 5) qui familiarissimusfuit anlistiti noslro.
iiianiiali peridoora iradidil. Pnrro biijusce ineHabils Consule lib. u de Intcrpell. David, 4, 14, 9, 65, t.
inysterii doctrinis sua oinnia oprra n^persil, el laie I;in psnl. cxvni serm. 22, 5,'t. II, ac libros de My-
rgit de illo bb. ile Incarnat. et de Fide, mulla.pi.: ster. et de Spir. Sanc, 10, 64, t. III et IV.
dixit in psal. LXI,5; cxvin, serm. 14, 4b; iu Luc. x, 18 Confer iu psal. LXI,5, i. II, et recole dicta
13.7,t. II, ei episl, 46, 6, l. III, quibiis in locis, itt stipra (Huj. pag. n. ).
hic lacii, pro sua seitleiiiiatuenda illud ad Philip. n, " Subinlellige humanae, qno quidem sensu banc
6, 'usuipni. „ vocein s|iarsim tisurpat Ambrosiiis, tu , ex. gr., in
^1
11est mysterio,quo ensii bac diclinne familin- Luc. x, 129, t. II, et in seim. cont. Auxenl., n. 8,
riler usi snnl SS. Patris, iiuibiisciim nosler Ambro- p. 916, t. III.
sius, iit sn'tc'ii videre esl lib. de lienedict. p triarch. 14Lege lnc.cii. snprapag.16, not.l (Hnj.pag. i>.*),
xi,348, I. I, rt iu Luc. vu, 28, l. II. rt rinm.5, ubisiinilesseiilenii.T'snnt,«tdicliones.Ilaec
Conf., pratter I. sup. rii. in psal. LXI, 4, cxvni siintaltentenoIaiida,qiiomagis mag squeauclorcm ad
sejiii. 14, 211,l. II, r.iiamlib. u de Fide, 7, 56, liti. neopliytos bnnc sermonemhabuisse noscaiur. Siqui-
v, k109, i. 111,ct orat. de Obilti Tbeod., n. 27, t. IV. dem i aec eadem aul nou absiuiil a verba olim ad
llaec eadem I. c. reperies, et insuper in ps. neopliylos iu Iradiiione symbo i liabuisse poniilices,
xxxvn, 5; ac cxwn, srrtn. 18, 52; in Luc. x, 00, I. Itoinaniordinis libelli,quos Caroli M.jussii de liapti-
II, rl in lib. n de Fidc, 7, 52, ntque alibi passim. Al- smo scripseniiii episcopi Odilbcrus Mediolan., Lei-
leule siint liaecnolanda, qoo hnnc rernuineniAmbro- dradus Lugduneu., Amalarius Treviren. et Theo-
sianuni probe exploratinn babtmns. Nempe Anibrn- dulplitisAtirrlianeii.,clarissimedocetii.Quibus inodo
sins-liic de Glirisli divinilnle, perfccla hiiinaniia e, accedil iiller libellusde Uaplismo,(|iiem codex mem-
corporis mnrlalilnle, ejusipie liumililale, el Patri brancns, s.xc. ul videtur ix, SessorianiH'biblioth.
•'bedientia t-iiniildirit, al<|tie in iis versans illn ad e.hibet, qneinqne ioeiliuim cense.i, el Alcuitio .:-
Plulipp. it, 6, iiliinr, prorsus ul in feie oinnibiislau- ferre non dttbiio. Sic eniin ille fol. 165 rerlo: Hwc
daiis locis oper. solemoe babuit. summa est fidei noslriv dilectissiniinobis, hwc verba
1 lla Ambrositislib. n de Fide, l. III, uno exceplo ntnl sijmbnli non stipienlimItumtinmsermonefactu,
inilioAd hoc pro Non, et posilo non posr cwlo. ud verw divinitalistwione tisposila; quibusconpre-
6 Simililer srrihit S. Aiilistrslih. i de Spir. Stnc, I) liendendisalqne servandisnemonon idoneits,nemonon
in prologo n. II, I. IV, sed nonverbovenitpostponit. aptus Hic Dei Paitis el Fitii una et wqnalis ptonun-
* ' Adamussinib. I. lecilalS. Anibiosins liii. de tiiitnr polestas; hic unigenitusDei de Maria virgine,et
losrpb palriarcb., 5, li; lib. dc Apobg. ali. David. de Spiritu Sancto secuntiumcarnemnalus ostendilnr;
7, 859, I. I; el ti p.-,al.xxxv, 5, l. II, aique alibi. liic ijnsdem crucifixio,ac sepullura,el tertia die resur-
Ita :id verbtini loc. cit. reclto prmdkatur, elc.
9 NuiiipianiS. doclnr sibi coiisonat, dutii in snis 15Augiisiinusbb. xuiConfess.,l.l,c(ill.229et23(i,
scriptis b.l. nlegnt. Sane iu psal. cxvni serm. II, ei alibi, ronslaiiier h. I. sic nllejjat : ad probandum
40, I. II, legil : Non qukunque dicit mihi : Domine, vos qi w sit rotuntasDei,quod bonum,et beneplncittim,
Demine,imrabit in regnnm cmlorum: et sup. ibid. : el perfecliun. Ambrosiasler iil h. I., ut probetis quw
A'o«eiiim quknnque dixerit: Domine, Dontine,ipse sil voluntat Dei, quod bonum, tt placitum, el perfe-
inlrabit in regnutncwlorum;sed qui voluntaiemDei fe- cltnnesl. Iluir nrcimt Iliernnyiiiiislib. i ronl. Jovin ,
cerit; al lib. i ile Olfic. 26. Ii5, I. III : Non eitimqui I. IV, (ol. 179. Vulgalaelavel Uyprianus cpist. 77,
dixerit mihi: Domine,Domine,intrabttin r<gnnnicw- col. 159, ei inin Vulgaia ad verbum legunl Seduliits
lorum, sed qui fercrit ea, qnw dico. Deintimin I b. ni ei )!cdain b. I. Oiniiesvero pro ul scialis legitnl ul
de Spir. Sanc., 17, 150, sic : iVon imiies qui dicut.t probetis. Gr.vc. Ei; TOSozeaatstvvp.v.;Tt TObthr.pn
m lit: Dominc,Domine,inlrabuntin tcgnitm cwlorum. T»V0soCr i u.-ju.CJvt, Y.ai.vjvpivtw, z«tT£.'etov
127 S. AMiSROSlMEDIOLANENSIS EriSCOPI, 128
ut nnn inuideas melioti, ii.fcrioreni ul praef ras A \ diciIIS : « Nescilis cttiiis spiritiis eslis? • (Lue. ix,
libi \ ut non admitlas olfensam, nt rcmittas admis- 55.) > uliqiie ' iiiansiiciiidiiiis: qui ub omuibuscum-
sam , ut honorificeniiapraecedas honorantes, ul di- motionibusalienus sil, qui ntilla conculialur iniiiria.
leclu * anicueiiias diligenles, ul pro inimicis ores, ut qui ab omnibuspcrlurbatioiiibusuacet,'qui iraiiquil-
cilies b aduersarios , ul non oderis perseqeenies * lilate subnixiis, mitis, henigmis, lenis, et blan.liis
(llom. XII,9 seqq.). Sic et omnis uirlus decus effi- cst 8; quem tertio uidil f llclias B», dicenie Scri-
ciiur, ornamentum, fides, perfectio, niisericordia, blura '>:« Exiescraslina die, et stabis ante conspe-
iiiartyriiiiu, fiammis corpus exustum; sic lilii Dei cliiin Domini ' : et ecce Dominustransict, ct ecce
eflicimur, cum Patri caelesti operibus siinilamus spiritus niagiitis.polens,coinmimiensinonles, et con-
c (Bom. VIII.16, 17); sic Christo hereditario d iure lerens pclras in conspectu Doniini : et iion in eo
roniiingimur\ cum bonis, ac malis bona largininr, spirilu Domintis, et post spirilum i lennuoius : et
cuin aut obliuiscimuriniuriae eaul cotde dimiliiiniis non in lerremolu Dominus 10,et p.ost lerrrmntuni
rcientataiii \ cum eminemiore dilectu pro amicis k ignis : el non in igne ' Dnmiiius, el post igncm tiox
non soliim nostra , sed et nosmetipsos inpendimns; aurae teuuis : el in eo Domimis" (III lleq. xix, 11,
sic sancto Spiritu abundabimus, cuius el sumus, 12). > Sed hoc quod per .sacranieiilumIlrlias uidere
si oiniii inaiisueludiue,quae benignita is siint, im- I) j meruit, aperte prophcta Eseias '" Dominoreiielanie
pleamus. cognouit. « Super qiteni, inquil, rcquicscain,tiisisu-
V. Inde Domiuus Christus Apnstolos ad uliioiicm per bumileni, et niansueiiim, et irciiicuiem ucrba
inbospiliim° Samaritanorum properanles inotiu t, niea 1J? (Isai. LXVI , 2) > Sic el Samuhcl " ille, ille
a Conlerannolati supra pag. 6, nol. b (Col. 1l,"i, r In cod. videt; al bic magis sentcitiiaeconsnniiiii
ii, d), et hic nl infia observa ditectu pro delectnscri- videliatnrleclio , qtiani aiisussiim ciilierr; nain ea-
piinn bona ei vrlusta lectione, ulad hauc vocemad- dem sane melinr, ipiainvisilla haiid prorsus absmda
verlil Furcrlliniiis. sit. De promiscuo usti i pro e el vice vrrsa recolit
b Ita codex cum aspirala duabus vocalibus inter- dicta supra pag. 6, not. 6, et 18, not. a (Col. 115,n. J
posiia , qnam le liotiem, ciiui in pnscis co.ld. oc- et liui. pag. n. ") el infra.
luriat, sollicitaii.lamhacd arblror. De hac varielate B Ita cum aspirain in principio, nt constantcr in
r.xeinpa pra:lict Ciceionis inleipres aiilitpiiis apud antiqnis rodd. reperilur.
Maiuiu, l. II, pp. 52, 54, 82, 84, 90, 102. b lia cod. scribtura per bloco p, iu suj>rascribtum
* Similamusprn simitts facimus scu adsimilanius, vidinins pag. 4, nol. b (Col.114, n. '•).
subiiilcllige nos. Qttodverbiim ciim plerumquecon- • Cod. posl tinte conspeclumDnminiaddit : el noit
siruatur cinii casu acciisandi, maebain , invito co- in eo sp rilu Dnminus;qun-qiiidem verha abiiiiil.ini;
dice , scribcrc vcl adsimilamus, vel caelestisPalris el bic fortasseinlerSeruitlibinrius no^irr, eo dcce-
opera similiiiniis; al inspeitn atitiquissimo Esdrae plusquodpostsiniiliaverbain coiispectuDominieadeni
inlcrprelr, qui IV, vin, 44, babet : sintilastisemini inlr.i r.ciirranl.
agricolw, ile dilecta einendalioiie h&rebaiu, rt i Cod., spiritu, eiisa m in fntr.
codicis lcctionem reliu<ndani pulabam. k lo cod. /erreiiioiuomissa m ut snpra.
4 Cod. herediiariosiue d pblhongo, (|tiam ctiam in I Cod. irini.
nntiipiis codd , invita prosodia et ipsa elyumlogiap. ' Ita constairer rodex scribit pro Esaiasvel Isaius
iiouiinis, hatc vox freqtienter rcmitlil. vrl potius lesaias , qund facltiinvix diceieina Gr;crn
* In cod. iniuria omis-a e; nisi legendumsit iniu- 'Hmii;; nani priscaorihograpliia«i |ierei legidialur,nt
litnn , ab ainaniiense elisa m in fine, vel pro ea lil- in iiielFiimagalliiisInsl. Dipt. 1.1, p. 1; vi, §9, p. 105.
teraeu lioeola superaddila, quactaiucn vix inodoao- " lla c dex Samuhcl cmii h dii.bns vocalibttsi;i-
parct, cl ue vix (|uidein. lerposiia.
1 Frequenlcr in suis scriptis advrrsus boc THoc affirmanlisadverbium familiarissimumAm-
pestife-
ium viiium, qund etiam in rrligiosiora ronla perva- brosio fuisse, qui ejiisderavel levilerscripta volverit,
dit, declaniatS. Ainbrosius, ci praisetiiin bb. tv in inficias ibit neino.
Luc, n. 46, et vii, 25, t. II; ae lib. II de 0 lic, 50, " Iteapseinqnil Amhrosiusin psal. xxxvi,22, l. II,
152, l. III; nec non episl. 21), 17. qui sunt mansneti, nisi qnos nullus stimulus tlisseii-
1Similiahabentiiriu psal. xxxviu, 10; cxviu,senn. tionis exagital, non ird perlurbal, non swviliaexatpe-
10, 5 el 41; serm. 15, 15 rt seqi|.; iu Luc. VIII," rtil, non rtibiesctntleiuaitsinfl,tinmtit.
v\,3 I. II; cl lib. i de Olfic. 48, 244 et sei|(|., I. III. * Pnssimiu suis scnptis Anibr.isiuiiide Eliaegestis
QuippeAntbrosiiisait episl. 75, 5. tnm. 111:6'«- rsse Inciitiiinidein ipse falelur lib <let.lia el Jejnn.,
rilas acqutrit adoptioncm,adoplio liwretlitaiem. 5. Pluriina enim, iniuit, de Elite qestisfrequenti
* Ambrosiiislib. i de Offic, II, 37, l. II, illinl 5, divetsotumsetmonedigessiinus.Adqiiein locum rrspi-
expendens Mallh. xix , 21, lursus ail : El snpra itti cienles licnediclini nliioies in pracfat. ad III ei IV
csl scriplum, ubi dilitjendosinimicos,ct oranditnidicit tom. scite aniiotarunl : Si quidem enim nilitl atiud
pro calumnianlibuset perstqucnlbus nos,el benedicete vir sanclushis (cil. verbis) significat, nisi ftcquenlem
maledicenles: hoc nos /a. ete debemus, si vulumus in libris su.s qeslornmElia: fieri mentionem,vixquid-m
perfecti esse, sicul Palcr nosler qui in rwlo ett, qni quam erit, qiiod iu hac purle videtilr amissitm.
supcr bonosel mulos solemjubel radiossnos fitndere, I) 10Addilis pnsl ron pectitmDominivcrbis in monle
tt pluva et rorclerras uiiiversorum tine ulla discrelione C.riccnstexttis Ainbrosianailectioui lavet.
pingiiescere.Iisin ulia in lib. de Joscpb. pair., I, 3, II Similter l.git \cl.lien. inlcrp. iv, 20, col. 255,
i. I; iu p^al. xxxvn, 45, l. II; atque itt ep. 63, 85, (iiiocumGracns , pneler el postignis; ai tain in cii.
l. III, el alibi bu c loco valde siniil a sunl. Iuc, iguninin anlii|. el nova Vulg. omittiiiiiiiruliiina
* Qui Cbrisliim
ntique iu bospitiiimrrciperc no- verbu ct in eo lioniinis : qnaefoisau-hie noii veluti
liirrniit. l.nc. ix, 55. rx sacru fouie maii.uilia, sed ul stiai mngisscnteniite
* Ita ad verbumb.l. recitat Amhrosius in Ltie. wt, iuscrvial, Anibiosins addidissevide ur.
60, tom II, rtlib. i de Pojnil, 16, 88, lom. i\. Ilu- 11 Itidem AmbrositisItb. iv llcxacin.,8, 49 ei 75,
jnsce cvaiigi-lieitesliinoniispeetaljiliaitcloiilale pl.bi lom. I, uno rxccplo qtitctitmloco mansuctum; srd
siiaj niniisiieitidnemcoininendalAinbrosiusctiam iu babetcuui cod. munsitetumiu orat. de Obtu. Thcod ,
ib. cil. in Liicaiii. n. 55, loai. IV
129 SERMONESTRES EX COD. SESSOR1ANO.— SEHMOIII. 1*0
Samuhel a snccrdos inlustris,praeclaris«imos frntres A VI. Itaque glorienlur in mtindo qui gtoriantur in
specie consimiles, pares proceritate, uirliite non in- carne, glorientur in carne qui glorianlur in homine,
paresDomini praeceptoreprobatetdepellit, et Dauid qui exlollunliir honoribus mundi, qui diuitiis inflan-
eorum fratrem humilitaie subiectum, mansuetudine tur, qui nobiliiate superhiunt 10.< Nobisautem absit
infirmum , et tramjiiillitalis spiritt: leniorem Dnmini gtoriari, nisi in cruce Domininoslri Iesu Christi : per
praecepto unxit in regeni !; unde ipse praeeatns quem ipsi crucifixi siimus mnndo, et mundutscrnci-
b ait: < Mcmeuto, Domine c Dauid, totius lenitatis fixtisest nobis " (Gal. vi, 14); >cuius pnmpas el no-
eius » (Ptal. cxxxt, 1). > llaec eleclio Dei mansit luntates iam lunc nos amisinius el abiecimtis, cuni
semper et manet, ut superbos obpugnel d et depri- meliore concursuad caeltimtransilum fecimus " ; si-
mat, et hiiiniles fotie.itet extollat. Exaltaiio haec ctit lobannis h admonitio caelesiis uilae inagstra
sine humiliatione c non polestessr, nec electin siue formarauiuendi imagineniqucnobis expressit : < No-
reprobationc f, n>c uocaiiosine discreiione. Et idco lite diligere mundiun, neque ea quae in mundn sunt
cum inlinna el despecta el ultiina diligunttir *, qu e Si qtiis 'dilexcrit mundum , noo est carilas Palrls in
summa et magna stint reprobantur 4; Deoenim ma- illo ": quiaomne qund in munilo cst.conciipisceniia
gna inlir.Via,ei irifirmastiiilmagna 3.Docuitlioc apo- carnis esl, et concupiscentia oculortim, ei nmbitio
siolus Paulns, qui uocationem crcdcnlitim demou- B sacculi: quae non est a Pairc, sed cx concnpiscentia
sirauit ex hac elec ione descendere. < Videtc, aii, saeculi 14(I Joan. n, 15, 16). >
nocalionem uestram, fralres;quia nnn mulli sapien- VII.Qui miindum odit, ndiainiindinon pertimesrit:
les secundiim carnem, non multi forlcs, uon muiti ipse enim suo odio mundum ad sui odium prouo-
tobiles •: sed quae stulla sunl inundi elegit Dcus, cauit; et ideo fas non est oitia cins nel pcrtimrscrre
ul conliindatsapienlcs ; cl inlirma miindi elrgit Drus. ticl hnrrere, si lihi niiatttr adpendcre qtiae te sibi
ut confundat fortia '; et igoobilia huius mundi et ' probauerii praerogasse i ". Ilaiguoistnt odium sar-
contempiibiliaelrgil Deus, qoaenon siml (iiiiquecon- ctilare, cnins obircctaiionibus laccramur, cuiits ba-
lemptiMlias), ut ea qiiacsiinl (coutempiibitia scili- sphemiis deridemur, non est iioutim ncqtie rrpeiil -
rct) deslrnerct * : Ul non gfnrietur oinnis caro in nnni; qnod iam pridem DomiuoChrisio ", ei aposlo-
conspcctu eius 9 (1 Cor. I , 26-29). > lis eius non ignoramus inlalum, diccnte Euangclista :
" Ita rodex cum empbasi. exemplis non careat, eam censui retinendain. Itecolo
!>Ita codr.xciim diphlhongo, quam invitus retinui. qtiaesupra de vocahulo rfi/erfndixi pag. 6, nol. b'cl
qtiamvisin hac voce eiiam iu aliis vetustis codd. inilii pag. 18, not. a (Col. 115 n. d, et 127, n. «>.
sc passim ohiulerit. s Has parentheses cl iu boc loco suis si„'iiis desi-
c Atisus smn addere Domine; ita enini scntentia gnandas pulavi, ne quae sunl Ambrosii verba cmii
postulare videttir. Qnippe librarii perplexitate ob se- illissacri
h
texlns leclnrconfimderei.
qiienlem vocem litiera d iiicipiciiiein hic DomineQ lla cmn aspirata, qna in boc nomine firqiicnirr
oinissuin putabam. veteres ct nonnnlb eliam reeenlinrcs scriptores
J lia cod. pro oppugne'.. iitnnliir.
' Civ\.Iiumiltttione,ineiuloseqnidem, iiisi stiprrnd- I Cod. se tibi. Mihi vero visa est scriplurn
prjrcare
dita furrit i , qtiae modo reprrialur prrmixla Ciim metnthcsi te
pro sibi, quae est lectto pro anda, siseit-
a
apicc liltera; p, quae c super..a linea sttper linjii.s teniinm sprcies.
verbi dcsrcndit. ) Recoled''hoc verboannointa supra pag- 1, noi. /
f Mallcm legere deliguntur, sed cum leclio codicis (Col. 111, «.bl.
1 Lo uliis est Ambrosius de Davidiea liiimitilnie alque serm. 20, 5 ei 7, lom. II.
" II. I., qtniii
frequenteriii lih. de lnierpell.. el iniitraque eju-dem lnc Amlno-ius oralorio mndo plu-
Apologia, necnnn lih. i .!< Offic, 6, 21, et 48,215 raliter recital, baliel eiiam, sed singtilari nurnero ttt
et seq., ac epist. ftl, 7 et seqq. in sacro textn, libb. de Uonomort. 3. 9;dcFug;i
• Grarc, v.uir:i.an; zf.; Kf.a.oznro;txuToO , at in 6 s;cc 9, 56.1.1; in psal. cxvui, scrin.8, 5, el in Ltir.
Vcnct. edit. tuTifjinzu;. vi, 54, I. II; in epist. 78, It), i. Ill, et lib. in de
3 Cnnfer. in psal. xxxvn, 47, tom. II. Spir. Snnct., 8, 50, I. IV. His tamen in b.cis nun-
4 Videsis in psal. cxvin serm. 18, 34, eic. quam iisdem verbis h. I. allegat.
" Sic AmbrositisI. c, serrn. 5, 41, dicil: quod au- II Confersallein lib. d- Myster., 2, 5.
lemin hocmundocontemplibilejtocpreliottimesl apud 13Adamiissimb. I. rccitai
Augiistimis episl. 290,
Deum. col.814, l. II. Iia Cyirianus lib. de llnb. virg., rnl!
6 lia antiqua ver^io apud Sabnl., praelrr quoniam I
175; b. dc Orat. Dom., rol. 208: lib. de Moiinl..
n
I ro quia , rt poleniespro f rles. Iluic leciioni fnvet " rol. 23H; cl lib. iu Teslimoninr., rol. 508. Simi iler
Augii>tiniisin Jonu., cl 549, p. n, lom. III, ct nlibi. Zeno Veron. lili. i, irad. 2, 7 et 1->, pp. 21, C7<l
Ireiiaetisvero cum Ambrosio uoslro legit fnrtes lib. 90; cl Collat. Carlhng., p. 491, qtiilms mo lo nos rr
It, 7cnp.19, rol. 144. acrcdit Ambrosiiis.
ttursus Ambrosiusin psnl. xxxvi, 7, tom. II, hn- 1v lla, exceplo quontnmlo o quhi, legnnt
het: quoniamstulta inundi eiegil Deus , ut confundal lib. l de Nupi. et t;.iiicitp., t. X, col. 290,Angiistiniis
et lib. v i
tapientes. cont. Juli ii., cnl. 665; IWpranns loc. cil.; Zeno Ve-
" Prima hujiis versicnli verba, scilicel: rontempti- ron. I. pari er rit. Ambrosiusvero n n sibi consonat
bilia hiijns muttdielegitDeits,ita Ainbrosiitssrribit m in psal. CXVIIIserm. 15, 27, I. II, obi legit : Quia
psal. cxvni serm. 3, 41; rrliqua vrrn : quii elegit omne quod in swculoesl, concupiscenliaest carnit, et
Deusquwnon sunt, H(quw sttnt desruerel bis recitai concupiscenitaocutorum, el lantitt vilw.
in Luc. vn, 234, lom. II. 18Advertis velim iu psal.jaicxvi:i scrm.
9 Ambrosioconrinit Graecusicxlns. 22, 21 et
seqq., I. II.
10Siinilemseiiicntiainrrpelit Amhrosiiisin psnl. i, '« Videsisde Fide II. 9i, t. Ll.
15; XLVIII, 2S; rt r.xviu serm. 8, 8: serm. 14, 55,
131 S. AMRUOSIMEDIOLANENSIS EPISCOPI 132
< Si parrm f.imilias Retzeebu uocaiieriint, qtianto A cutionem paiimur, et snstinemiis': blasphematidc-
*
inagis dumesiicos eus (Matth.x, 25)? > El < Si praecamiir ": tamquam purgamenta buitis mnndi
inundus uos odil, scilote quoniam me prius odio ha- facti sumus, oninium perispsema * (Ibid., 10,11,12,
btiil' (Joan. xv, 18). > Sic et Apostoltisail: < Spe- 13). >Haec apostolieadoctrina esl, hoc Deicl Cbristi
ctaculumfacli sumus huic mundo, et nngclis, et bo- myslerinm, baec connersalio carleslis, liaee profes-
minibus' (I Cor. iv, 9); >idcsi geiiiibus, et fratribus sio spiritalis; hoc mundusnnn rrcipii; boc ypocrisisf
Aciis, qui sub nomine religiouis trasligurant b se ui respuit, dicentc Apostolo : < Animalis bomo no'i
angelos lucis. Deniqueaperte hoc supra infraqiiecnn- percipii, quae sunt Spiritus Dei: stultitia enim est
plexus est. < Jam, inquit, sntttraii estis, diuiie- facti illi 9 (I Ccr. n, 14). >
esiis: sine nobis regnatis: et iiliuam rcgnetis, ul et VIII. Fructus aulem sunt Spiiilus, quos Apistnlus
*
nos uobiscumcoiiregneinns (Ibid., 8). > Et infra : enumeral, dicens : «Carilas,gandiuni,pax.palieolia,
< Nos slnlii propter Christum, uos autem prndtntcs bonitas, manstieti:dn,fides,letiiinss.tontinentia, ca-
in Cbristi: nos inlirmi, uos aulem forles". lisquc iti slilas 10(G'a/.v,22, 25). >Et illudde quob lilleris suis
hanc horam et esurimus, et nudi sumus, et culaliza- EpliesioriiniEcclesinm < idem Apaslolus monuit»' :
mur c, et instabiles snmus * (idest n n resistimus, <Nolileconirisijre Spiriium sanclumDei,in quosisnati
uel non defendimus d), ct laborantiis operautes ma- R cstis in die redemptionis" (Ephes. iv, 39). > Contri-
nib.is noiliis : inaledicimur, el bcnedieimus: perse- stalur aulem Spirilus a contrariis desideriis, ideslab
" Ita cod., quam leciioncm idcirco reiiimi. qtiia praphico nd Ciceronem ejnsque interprelem, tom. II
iion satis cxploraiitm tnilii csi, ntruiii b vel / sit ad- Classicor.Aticior., p. 388, col. 2: F pro pb nasstin;
dendimi inlior. iipiidcuivcteres niss. ouincs aptnl ei recte, ul pulo. Cntenim semperLntinipro sita unica
Sabat. in h. I. legnni Beelzebulper / ruin Graeco lillera f duas incommodiusscripsissenlpli ? Cntenini
KCI^ESOUX. Al llieioiiymus lib. de Noin. Ilebr. vull co.lex nosier nlibi, riim i.l tisns rcclamat, ronsian'ci'
in line lnijusvocabnlio litieiain essc lrgeiidain non /; uiiltir ph. De liitera z vide lsidorum i, 4; ()•ig., ct de
muscaenim, inlit, zebubvocuttir. pjus iisti veteres orthogrnphos npnd Pulschiiim.
h Ita iu cod. trans in verho traiisfigurovilnbjicit 11llie et infra pnrenihesini, tit supra, designare au-
liltciain n, rujusiiioiliin bac cl similibusvocibus ve- sns stun.
tusln exeiupla non desunt. " Cid. constnnter cnm di, btbongo , et vide stip.
c Ita cndex pro cotaphisamur.Liitcrns « el o apte pa;.1 20, iiot. a (col. 129, n. >•).
monet Longus,pp. 2216 et 2222, fnisse iiilerdum Ita sciibitnr in cod., oinissa aspirata in prin-
apud Latinos confusas. ita ul legerent u etiam cum cipio.
scrihereiil o. Id coiilirniant Valerianu- pp. 2289 et 6 Cod. laenitasciimdiplnhongo.srd a n expunxi-
2290, Papirianus pag. 2292, aique cl. Mains, qui in mtis rum ipsc cod. hand illain relineat iu vocibusle-
liaecme annolanda pracivil in sun indice Fronlonis nis, lenior, lenitat, ele.
ortliograpliico. Quod vero aliinet ad lilerani f sane h In cod. qnod, sed d prorsus abundat. Observat
illam siinplioiler non per ph scrihebant Lntini. Sic Fnmiigallius/nsf. Dipf.I,c.6, 9,p. A02,veleresbaiid
cnim diligenlissiiiiiis Maius mox lainlatus, el imn- p raro in fine vocabuli addidWselilier.un (/. idipie in
qunm sntis latidandiis balirl de Re pub. i, 2, p. 7, iis verbis praesertim,i|ticis liitera o essei finnlis. lia,
n. (u). Littetam ph olima Latinis non fuitte atlliibiiam ex gr., srribeb nl ettod, malod, cedilod, etc. , prn
monelnosCketo, or. 48. Tum Maiiianuslih. m, cap. eslo, tnalo, cedilo,eic.
de Conjug. ail: nec (excliidenl, cumdicamusIriumfo, Cod. Ecitesia, bneola tnmen litterae a superpo-
quanquama Gtwcisvenial, et pet p cl h poiiut sctiba- sila fuil pro m, qu;e acgic vix legilur.
tnt. IdeinveroMaiusila ctiam inonel in indice palaeo-
1Ita in antiq. et nova Vulg. cum Graeco. t. II; lib. i de Orfic, 48, 244, t. III; el lib. n,de
" Anliq. versio apml Sab.: Si munlus....... quia cit., Poenil., 1, 5, ejusd. vol.
8
ftiotem me, elc. Vu'g., quia meptiorcm vobis.Cypria- Consonalversio anliq. apud Sabal., prrcer obte.
IIIISepist. ad Forlunat., p. 268, quonium me primo cramusloco deptecamut, necd ffert Gra:rus. At Am-
odiil. Grierus vero: Et 6 xioptj;... '/tvwcrxsri,OTIlu.k lnpsins in psal. cxviu, I. c, bnbet: Blasplicmamitt,
7T^WTQV O.u&ivp.zu.iw/.iv. el obsecramus:lanquamlusltamentaliujtts mundi facit
3 Ambrosiuslih. dc Elia rt Jejun., 21, 79, I. I : sumnsonmiumpurgammla usqneadliuc.
Factisiimi", nit, speclaculnmhujtis mundi, cl in psal. 9 .la h. I. ad verhnm reciiat S. Ambrosiiisin Lnc.
XI.III.55, t. U : ul speclacnlum simiis liuic muntlo et vu, 148, t. II, el bb. in de Spir. sauci., 17, 121, I.
angeir el hominibus.Legit rttm codicead verlmiii, IV,10prieter Uitcst loco esl illi.
tiiio omisso hominibusio epist. 63, 71. Sic cnim, S. doctor. lib. de Parad., 15, 64 : Ftuctus, in-
Spettaculumfnclisunius huic mundo, el anqeii*. No- D quit, Spirilus est caritat, gaudium,pax, pitienlia, be-
sirac lectioni concinunt antiqua versio cl Graecus,a nignilat, modestia,conlincnlia, ditectin. Iloc in loco
ipio lamen abest liuic. Rom. edit. castitas pro dileclio legit. Lib. vero ileNon
* Ita nntiqua versio apud Sabat., nnn cxcepto ron- et Arca, 29. 108, sic : Fruclus autentspir.ltis.carilas,
regnemus, pro quo hnbet regiiemus. Veruni verbo gaudium, pax, ptiiienlia, bonilas.At in psal. xxxvi,
conregnemiisulitiii'S. Ililmiiis ui psal. n, 42, col. i;l, 12, t. II : Fruclus autemspititus estcarilas, g udiitm,
el i.x.aci.xv, coll. 144cl 197. pax, palientia,benignvat, bonilas, fnles, modestia,
8 lla in
uiraq. Vulg.riim Giaccn,sed addunt in (i- contineniia.Dcmumlib. de Spir. snncl. 6, 69, ul
ne : vosnobilesnos aulem ignobiles. in lib. de Noe mp. rit. praeieri|unmquod tax criiiio
' Dilfer. Aiiibrnsitisin p al. cxvlit serm.8, 7, l. II, loco pouit, qtiam inmen voccui post gaudium scribit
legens; usque ad littnclioram et esurtmns,et silimus, in 11 eod. bbro xn, 126, t. IV.
rl itittiisiimns,el colapliisv.ti.n/aintci,ei instubitessu- Conf. epist. 71,1. III, in qna hujitsceapnstnlicae
tniis. Ilahet colaphisamurciiin antiq. Vnlg. apud Sa- epistobu smnmamAmbrositisa lrcn;eo rogntuscxpo-
l.at. Ainbrosiaslciin h. 1., quibnsciiiiiGnecus xti.uyt- nit. col. 1186et sep|.
i; /.:')'/.. 14Siinilier Ambrnsus, omissisin fineind.e t.dem.
' Ita Anibrosiusin psal. >.xxvit, 10; cxvtn, I. mo !o plionis, babet lib IIIde Spir. Sancl., 8, 48, t. IV.
113 SERMONESTRES EX COD. SESSORIANO.— SERMOIII. 134
'
upcribus carnis, quae inter cetera latenlia liaec A cramenlis omnibus constimmamtir".dicertte Euange-
sunl: < Inimicitiae, contentiones, aemulafiones, in- lista: <Et baptiznlo lesu uonfestimascendit de aqua :
digiiaiiones,prouocationes, irae, rixae.dissenciones, el ecce aperli sunt caeli, et nidit Spirilum Dei de-
seetae », inuidiae, ebrieiates, comisationes " (idest scendentem de caelo sicut cdlumhain c, uenientemin
comeslores)' (Gal. v, 20, 21). > His enim operibus ipsiun s(Matth. m, 16).>Columba iiinoeenliasimplex
conlrislalur Spirilus, «ffendiiur; deserit et abscedit 10uel simplicitate imiocens,nonciamore uiolenla, nou
Solomoneb dicenlei: < Sanctus enini Spiritus disci- furoresaeua^.iionmoribiisiraciinda^nonamaritudi-
plinae effugiel lictum " (Sap. i, 5). > ne fellis infesta 13:et ideoendein Spiritu, qui in modum
IX. < Nnlile, inquit apostolos Paulus, oonlrtstare cius descendii, accepio subiunxit Aposlolus, utdice-
Spiritum sanclum I>ei,in quo signali estis in die re- ret. < Oinnis, in<|iiit,amaritudo, et ira, et indignatio,
u
deinptionis (Ephet. iv, 50). > Dies redempiionis est, elclamor, et bla^pliemiaauferantur a uobis (Ephet.
in quo salutans indulgentiae dono redempli, a mor- iv, 31). Amaritiido cst inimicitias coneipere, ructari
lis scntentia Iiberauiur; in qun ueterem hominemcum odia, enomere iienena, obtrectare proximis, dissemi-
actibusrius exponimus, el induimus noiium, qui se- nare laetalia d, sicut in Deiilberonomioc scriblum
cundtim Deum creatus est in operibus bonis *. Eo est: >lnimicinnsliiinsensalilB. De uinea Sodomoruin
cnim die el s.tncto Spiriiui cotisignamiir 7, cum sa- fi uitis eoiuui, et palmiles eoruin de Gomorra : utia
a Ita cod. pro comcssa/iones consona s baud dnpli- Sabaiier, veleres codices Laciantii et Cypriaiii Soto-
caia, ei posilo t pro e post coni., ul apuil Sab. tns. tnotem legisse. P..no sic habenl inss. pluie.-,Sesso-
Rrg. De hariim litlerariim i et e promtscuo usu vide liaiii, "
e quibus IIIIIISanliipiissiinus.
sitpra pag. 6, "nol. b; 18, not. a; 19, no . a (Col. 115, Cod. columbaomissa m solito mendo.
d Cod. ciiin ilipbihoiign laelulia, qioe qtioqtie le-
n. d; 127, n. ; 128, n. f). Codicis lecttonein reiinui,
qiiin ejnsmodi exempla iu anliquis codd. haud semel ciio• exemplis aiiiiquor. codd. c nlirmaiur.
«ccitrrunt. lta codex ctim h.
b Ita in codice. Sane ad i, 1, Proverbior. observat
1 Sutnnio conseusu Patres, quihtiscum anliq. et initio boc ord nelegas : Spiritus enim Sanciu*.
nova vnlg. opera carnis, quaemox eiiuiiieraiiliir,citm 6 Apostolicam lianc senteriliam cxpemiit Ainbro-
Apostolo manifestadicunt, et non lalentia, eisdemqtte sius etiam in psalm. xjtxvm, 22, I. II; iu lib. de lnst.
stiflingntiirGraccustextus «.«vs/salegeus. Ilic fortasse Virg.,2,13,
1
l. Ill;etlib. n deSp;r.Sancl., 7,65, l. IV.
rrcensiia opera carnis aut latenlia inendose pro nm-* UaptizalumSpiritui Sanciocoiisignnriiioccl eliam
nifesta, anl dici-ndiisAmbrosius, quae commeinorai atictor lib. de Sncram. apud Anibrosiutii, t. III. col.
ipsa esse manifesla, caeteravero lateutia , ut senstis 457* et seq.
s t : ab operibuscatnis, quae manifesta inter ceierala- ld est, riim per baptismmii cutirta Christinn;e
tentiahaec sunt. Ilinc dixrns fortassc vocem tnani- religionis nobis resernniiir arcana, a qiiibtts olim :ir-
(esta excidisse; nisi malis Ainbrosiinn, qu.t reronset cebanlur profant, el lides ac.|uiritur, (|iia omnia cre-
opera rarnis, ra latenlia vocare romparatione coriini, dtiniis divina myster.a : vel poiiu-j,cum caeieris om-
quaein catalogo omitiit, ul adulterium, impudiciliam, nibus sacr.niienlis suscipiendis idonei prr i.lein
el homkidia, qux sese su.i magis titrpiludine pro- G sacranienlum rfliciumr; quod qiiideni es janiiasacra-
diinl. inentorum. Verum h. I. ad Lticliarisiiam qiioque rr-
" Irenaeuslib. v, c. 11, col. 505 : inimkitiw, ait, spicere potuit Ambrosiiis, ipiajjuxti veterem Eccle-
conlenliones,zeli, irw, mmulationes,aitnnositaes, ir- siaeconsuetudinem conferebaiur nna ciini liaplismo,
ritatwnes, dissensiones, hwreses. Cyprianns lib. de eicoiilirniaiione; qui mos etiam niinr in hapii^aiidis'
Ont. Doin.col. 209 : inimkiiiw, conienliones, wmu- adullis oblinetiii ecclestastica(ffsciplina.
lationes,animositntes, provocutiones,simu/taies, dis- 9 Concinit llilarius in psal. cxxxvui.col. 507. Gr.r-
sensiones,hwreses.Aiigusliiinsvero epist. 29 , i. II, ctis texttts et antiq. vers. apu.l Sabat. adduul ei ame
col. 50 .' intmicilia;,contenliones,wmulutiones,animo- cmli, etomitluiil Dei post Spiritum.
litates, dissensiones,hwrescs. Sicque idem S. P.tler 10Siniplicitatem|ier
columbainde-ignari passim in
sparsiui tn sitis operibus, pratierifiiam qtiod lib u suis scripiis nionet Ambrosius. Clarius lib. de lsa-'c,
deSerm. Dom. in mon., tibi ad voeeni hwresesillam 7, 59, t. I,'el in Luc. u, 92, ttbi : Aperlum est, in-
addit seela?.Deinuni Lticiler. Cnlar. lib. n.proS. q iil, cwltiniel descendil Spirilus Sunctus cptprali
Alban. , col.282, et S. Ilicronyiniis iu h. l.,omis- speciesictttcolumba... Adverlamus mysler.um: quare
sis indignationes,provoculiones,si iu line hwreseslocu sicut colnniba?Simpkitalem enim luvacrirequirit gra-
tectm legas, nustro curn Amlirosio c.etcra habent. ta : ul simus timptices sicut columbw.Ita eliam scri-
Vnlg. nnbisciimreiinet sectwe Graeeo Int lib. de Myster.,4, 25, I. III -.Mctilosicut columba
3 Ita Palres laudati in cit. 1. habeiil «tpsusi?.
a.l verbiim , descendil, ut admonetet nos simplicituLm cotumbu
praeier Lncif. Cal., qni po.<>t invidiwa.hlit homkidiu. habcte debete.
In liunc 1.haecnn;at llieronymtis I. c. : /n Latinis p " P.icem eliam per columbae
mysteriinii intelligi
codicibusadtilierium quoqtteet inipiidiciLia,et booii- debere est Ambrosii scnleutia lib. "ile Isanc , ct in
ridia in hoc calalogo vitiorumscripla referuntttr. Sed Luc. loc. cil., ac in lib. dj Myster., 5, 11, t. III, nec
sciendumnon plus quam quinde im carnis opera no- noii epist. 41, 21.
minaia. Dnodeciniin lioc seriiione nriiiiiiiintur; si 18Confer sallcin in psaloi. cxvm serm. 12, 18,1. II.
rrgo tria modi)a llirroiiymo relala adlis, ipiindena 13Lncnli» familiaris Ambrosio,
qii.e rtirsus iegilur
ciim eodem operacarnis el ttitts cita o.^us reddei.
' Ambrosianislocis, ex. gr., de Parad. i, 6, et lib.14rte Parad., 2, 8, 1.1, et alibt.
Itaadamussim S. Cyprianuslib. iiiTcstimonior.,
XIII.quibus liberSapienliac, jtixta sui lemporis opi- col. 506.
iiionem, Salomoni tribniiui-,1 i.- ino.lo accensendos 13Favet bnic lectioni antif. ver. Sibat. ciun
apnd
rst. De hac re vide Manrinosannolantes ad I. cit. de Vigil. Taps. lib. v de Trint., col. 2-iS, addit» aw.em
Par.idiso, nec non AckermanmiiiiIntroduct. in lih. post inimici. Graec. «VODTOJ.
" Phrasis
sac. V. F. part. n, c. 7, 2*5 , cdii. Viodobon. an. prorsus insolita. Sensits cst: Aui tli-
1825 p. 367. ct.ndum, quw coininemotatAmbrutiui, ipsa etse ina-
5 lia Vulg. CIIIII.
Augiisiini pluribus in locis , si nifesla, etc. EDIT.
155 S. AMRROSIMEDIOLANENSIS EPISCOPl 1',«
eorum uua fellis, el botrus amariludin.s ipsorum '. A uificnia simt moriiia. Sic aptid Eseiam (Ita. xi., 4)
lra dracbonum » uinuin eoruin, et furor aspidum nallium-fossnreplrntiir ', mnniium ardua biiniilian-
insanabilis *. (Dettt. xxxn, 31, 52, 55). Ei David : tur; sie praua dirigtintur, et aspera deplanantur: sic
< Sepulcliruin patens est gullur eoriim, linguis suis colliu n nninium proni in acqualilnte librata in pla-
iloloseagebanl.qiiorumosmalediclioneetamariiiidine nilie suiit dedncta camporum; sic caedri « Libani
plenum esl' (Psal. xm, 3). Ira inqu t, irabest inni- leniiali snnl, uirgnlta h uitiilaminuiii ' roborata pin-
dere meliori,' felici detrahere, getuere profectibus guescunt; sic leonum faerilas i inansuefacta botii
proximi; unde Prnpbeta sic dicit : « Peccator uide- coniungitur, cl carnium pinguitudine faslidita ciini
bit, el irascelur, dentibus suis frendet, ct tabcscel* bone paleis uescitur: sic lupus rabie d;posita ciiin
(Psal. cxi, 10). Indiguatio, inqnii, indignnlioc e l agnis i amporiim prata drpascilur: sic ursus cum
indigne frrre inferiirem supcrinri donn gratiae coac- tiilulo, et haedus cum pardo concordit (Ibid. xi,
quari, aut gradu (liaiisinalis anteferri °; ctim Apo- 6, 7): sic infantes cavernis aspidum iuaniis jnge-
s olus Galatisd dical: «Non est seruus neque liber : ruot, nec nocent * : sic humnni generis uarietas
non inest masculus, nei|iie femina; sed omnes uos quia de bnue ad Deninnnn perlinet,0)k in iiniimredi-
tinum eslis in Chrislo lesti• (Gal. iu, 28). getur: sie diuers tas naialium unilale concordat: MO
X. Docet bcatissimiisPaulus in omnibus ferme li conditionesaemulae pares cfliciuntur; dum moriun-
epistulis e suis 7, ex oiimi nal one, dignitate, nobili- tur per bapiisiniim natalilms mtindi, ct nobililali prr
tate, aelate, uel scxu coiuocalos nd lidem untim ef- graliam caelo nascuntur ", d cente Eseia propheta :
fectnS in Christo; ruiiis passioais sarramenlo 8 de- < Erce nunc dominalor DomiuusSabaoth conlurbabit
boiieslaiiis est mumli principaiti*, deturpata nobili- gloriosos cum uirtute, rl qui snperbi sunt contumc-
las, celsiludo deiecta, cxaltala humilitas, eleua a lia coiilerenltir, ct humilialiunlur, el cadent excelsi
depraessa, purificaia sordida, iacentia erecta, elni- glmlio. Libamis nero cum allis cadet •* (Ibid. x, 33,
* llaec voxita ctini aspirala etintnin amiquis cotld. ' Ab antiipiissitnisiisqne (emporihus hoc vnrabi;-
rcperitur. lum vilulamenprn plantatioolitninit apud sacros et
b Cod. ira cum emplmsirepetit. ecclesiasiicossciipiores; de cojiisorigine sic loqiiiiiir
c En altera repeiitio per emphasini fncia. Quottau- S. Aiigiisiinns,lib. u de Dorlr. rbr.. t. III, p. i, col.
tem, inquit Maius de Ite pnb. i, 47, p. Is3, negit 26. Quoniamu.brtyn;GrwcevittiliisdtVi/Hr, potrye\ip.uta
Moser.s repetitionevocabulipotsesignificarlempliusm, qnidam non tntetlcxetunletse plaotaliones, el"vitnl;i-
mirum mihi esl; el certe refutari videtur a'oipso Cice- uiina inlerpretali tunt; qui error tani inultot codicei
rone, p. 105. prwoccnpavil, nt vix inveniaturaliler scriptum: et la-
d Codex mendosc Corinl/iiis bahet. menfntentia manifestissimaest, qnia clarescilconse-
c lla cod. prujeptslo/is. Vide sup., pag. 22. ii"i b qnenlibusverbit: namqueadullprinaeplnnlaliones non
(Col. 151, c)n. iibi observatum reliqui, liii.-ias o et dabiint ra.licesallas (Sap. iv, 5), convewenlitt* tlicitur,
u aputl velerrs inter se muiiiisvicibns fungi. quam vitilaioinn, quw pedibut m terra gradiunlur, el
' ln codice repletur manifesio inendo. non hmrenlradicibus.
i lin codex ruin ilipbtlmngo caedri, qu r leetio an- r- I lta codex cum dipbtbongo[aeritat, qnam leciio-
tiqunriiin codd. aucloritaie noncaret. nein liaud raro prisci exbibent codd.
h In cod. vtrgullae... tobotalae, quod qiiidem repe- ^Hanc parenlliesiin designaudainjiidicavi, ut cla-
liliiin est in.iniiini; nain virgulta neiiira vox est, rior hic locus evadcret.
ideoi|iieiniilra(|iic voce eahundaiin line.
1 Non iisdem verbish. I. usuipit Ambrnsius; nam 6 Ainlirosiuslib. u de Spir. Sancl., 8, 79, ita : om-
lib. de Klia el ..ejiin., 14, 52, t. I, sie : De vinetiSo- net vot unumeslit in ChrisloJesu.
dom.evinuin eorum, el vilis eorum riiis Comotthw: 7 AdRom. x,12;ladt;or. x,17; adGal.l. c. clad
uvueorumuva [ellis, butrvs amarilndiithin ipsis. Col. iii, 11.
* Ita Ambrosius I. c, si ponas ira ubi fnror, et vice 8 Conf.saltem in psal.cxvm serm. 12, 5, t. II., ubi
versa. simiiis elocu io lecnrrit.
* Itn nd verbiim Vulg. nntiq. et novncuin Augu- 9 Haeeeadein Isiiui'vrrba usnrpat ipioque Ambro-
stino, etCassiodorio, quihiis inudoAmhrosius nosi.i' sitis lib. v llrxaciiien., 2, 6; lili. udelnierpell. David,
adjitngiwr. In Ambrosiaiis scriptis liiicusqiieeditis 1 4,1.1; in psal. cxvm senn. 6, 17; et iu Luc vu,
prima l.intiiiu veiba reperiebantur, scilicet : S<pul- 45 el 2t)2, l. II; atque lib. i de Pcenit., 15, 63 el t>7.
chtum palens esl guttut eorum, in psal. cxvin senn. t. III, ei infra.
16, 28, t. II. 10RespirilS. doctorad illud Apostnli I Cor. ix, 9 :
•4 S. Aiigiisliiinsfrendel et lubescelconslanler scri- Nitnqiiidde bobtit cnra est Deo?
bit, qtiocuni lirev. Mozaiab.GraccusDp-JZzi, v.uizuxi- 11Lcgantur lib. de Myster. 5, 11, el 4, 21, et lib. i
aiTut. de Sancl., 6,76 et scqq., ubi similrs dicljoiii-s
5 lluc respicere videtur iila di-lincli" inler impro- ct Spir. seniiiiliac sniil. Iia vero dh. de Fnga sa'c, II,
buni et invidum, qtta iitittir S. dnctor lib. n de Oflic, D 51, l. I : Mortuut qnidemsemelest: sed morittiruni-
30, 152 , l. III. Filii, inquil, ftigite improbox,cuvele cuique q»i baiiizttlur in m r e Chrisli; ut cnnsepelia-
invidot. lnter improbum et invidum hoc tnterett, im- mur cum eo, et resurgamus cum eo, ei in novitale v\ W
probut suo delectafurbono, invitlus lorquetnr atieno : illius ambulemus.ViJe riiain sis lib. HIde Sacram.,
ille diligilmala; hic bonaodil; ut p.vbe lolerubiliorsit 1 rt seq., apud AmbrosiiimI. Ill oprr.
qni tibi vuti beue, quamqut muleomnibus.Elsanein- '' Favel liuic leclioni Gr.icus, qni quidem lncn Do-
videoliani ut qiiaiinl.iniprobe insanabilbmacgriludi- miiiitsvirtulum,uliiiaiiliq. Vulg. jrgniir npud Sahat.,
nein batid t ilerandam, sed fugieudam siia lct Am- ei |iro Doninut exercitiiumveluli nova Vnlg. referl,
brosius. Sie eniinrpisi. 29, 17. t. III : Tettas fugito, uobiscum habel, bSieKit-n; RvptofO-«?KW8; itein pio
in qiiibut invidia est, ubi a.nbitio,ubicontentio.Porro elali comminuentur,vel excelHttaluru mccideniu-, o'.
bis t.un dcleslab.li peste le ris corruptis nulla pax -j}>)5io( T.)v6pei irovrpiSiQTovTat, excelti superbiaculile-
esi, iinlli car tas, itullus ordo; quia res null.i jure rentur; reliqua ver», v.uioi v^inJoiT«7rtivw9riTovT«e, i.l
couipoiiiliir. est, e: exceltihumiiiabunlur.Caeiertunciiin Itos lsai;c
B7 SERMONESTRES EX COD. SESSORIANO.--SERMOIII. * 158
34),» Frequenter Libanum montem et caedrorum A mili iudicio, et redarguet gloriosos terrae, et per-
eius cacttminaregno mundano conparat eiusque prin- cutiet terram b uerbq c oris sui, et spirilu per labia
T > eo scilicet uerbo,
cipibus sermo diuinus*; quod regnum eiusque mi- interficiel inpium (lbid.,i);
nislros DominusChristus sua passione deiecitet pres- ct labiorum adspiratione, qua d dkit: < Principatus
sit. Et ne nos tractorum diuersitas perturbaret, ipsius huius mundi (id est dominalus c) mittetur foris *
Domini Christi personam, qui baec omnia essetcon- (Joan. xn, 31). > De quo iterum : Venit principatus
summaturus, deSignans idem propheta subiunxit, ut mundi, et non inueniet in me nibil' • ( Joan. xiv,
diceret: « Exiet uirga de radice lesse, et flos de ra- 30). > Et ut sacramentiim crucis 10ostenderei, adie-
dice eius*ascendet' (Jbid. xi, 1). > Radix utique cit, dicens: < Et erit iustitia praecinctus lurabos, et
Dauid ' significauit personam, ex cuius semine Chri- ueritateinuolati]s(sic)lalera 11(Isai. xi, 5). > < Tunc,
stus est natus in carne, qui ex patris sui Iesse lura- ait, (id est ex eo tempore) pascetlupuscum agno, et
bis erumpens usque ad floremDominicae natiuitatis pardusrequiescetcum aedo",etuitulus, ettaurus, et
carnalis porrexit originem. Denique sic adiecit, ut leo simul pascentur; et puer paruulus ducet eo>1S>
diceret: < Requiescet in eo Spiritus Dei, spiritus sa- (hoc est sacerdos, uel aetatis paruitate innocus h, ticl
pienliae et intelleclus, spiritus consilii et uirtulis, innocentiaepuritatesubnixusgubernabiteos). Et bos,
spiriius cognitioniset pietatis *, rcplebit eum spiritus B et ursus simul pascentur " (et natio eorum una eril),
"
sancti timoris Dei" (Ibid., 2,3). >Et utapertiusChri- ctleo, etbos manducabunt pateas (id est aridas
stum intellegi a oportere monstraret, prosequilur, escas) (Ibid., 6, 7). > Ac ne mea interpreia-
dicens: < Nbnsecuudum gloriam iudicabit, neque se- tio * praesumpta uel temeraria a sollicitis audito-
cundum eloquentiam redarguet 6; sed iudicabit hu- ribus " iudicelur, apostoli Pauli disputationem meis

a Ita codex, bona et velusla s lta codex sine /i, eum paulo supra illam reti-
scriptura, ut supra ,
p. b17, n. a(Col.,m,n. "). nuisse vidimus. Non lamen aspiratam addendam
Irycod. terra. censui, quia hujusmodi lectioni veterum codd. au-
c Cod., uerba, mendose tamen. ctoritas non repugnat.
<>Cod.,q«od.Videannot.p.23,n. b (Col.132, n.b). u Ita codex cum uno u; qttod, quanquam videatur
* Recole de parenthesi, qusesuperius diximusn.a librarii mendum, attamen rctinendura putavi specta-
(Cot. 115, n. «) et alibi. bili veterum cotld. atictoritate motus, qui frequcttter
f Hellenismus, quo etiam, ut infra vides n. 41 ubi duo uu siraul doncurrunt, alterum omitiuul.
(Huj. pag. nol.8), Ambrosius utitur, dum b. I. allegat I Codex constanter cum diphthongo, quam ex-
lib. de Tobia ix, 33, et lib. de Fuga saee. iv, 24. pungerecensui.Recoledictap. 8,n.6.(Co/.118,n.e).
versiculos x, 33, 34, mancos proferat Sa"batier,qui IC legit: spirilus sancli limoris, qtiae verba S. docior.
in expiscandis a Patrum scriptis antiquae bibticaever- superiori versiculo conjtmgere videtur.
sionis fragmenlis diligemissimus fuii, inde hunc ser- * LXX legisse, secundumsermonemarguel, monet
inohem id temporis adhuc in membranis delitescere Hieronym. in h. 1.col. 100.
probe exploratum habeo. Quod sane praejtidiciumcu- 7 Favet AmbrosiaiiaeIectioni Irenaeus lib. m, c. 9,
mtilat illud lsaiaexi, 5, infra legendum, quod Saba- col. 185, quocum Hieronym. in h. 1., et Graecuslex-
tierii curas effugit omnino. tus.
* Haecquoque monet Ambrosius in 8 Graecus lexlus, et Patres qui h. 1.
psal. xxxvi, 77 inilio
et 80, t. II, et in lib. de Myster., 7, 39, ac in epist. princeps legunt pro principalus. ln line allegant
vero Augusli-
70,' 7, t. III. nus quaest. 72 in Levit., t. III, p. 1, col. 521, missus
Ita Ambrosius, uno excepto de pro ex ante ra- est foras. Auct. lib. de Promiss. c. 2 col. 190, missus
dice, lib. de Benedict. pairiarch., 4, 19, t. 1, et in est deorsum. Sanctusvero Hieronym. cum Graecoet
Luc. li, 24, et in, 8, t. II. Habet a loco ex lib. de Vulg., ejkietur foras. Unus codex Cantabr. apud Sab.
lnst. Virg., 9, 59, t. III. At ex ul in cod. reiinet lib. nobiscum habet, mittetur [oris.
II de Spirii. Sanct., 5, 38, t. IV. Consule etiam, si 9 Ambrosius non semper iisdem verbis hoc uliltir
3 ln lib.
vacai, de Apolog. alt. David., 8 43, i. I. . testimonio. Siquidera lib. u de Abrah., 9, 62 ; lib .de
Ambrosianis scriptis frequentata est haecelo- Isaac, 6, 55; lib. de Jacob., 5, 24, t. 1; et lib. de
cutio. Illam quidem in modb citatis omnibus ferc Yirginit. 17, 108, t. III. Venit hujus mundi princeps,
locis reperies, et alibi passim. Nec quisquam sit, qui et in me invenietnihil. Lib. de Tobia, 9, 35,1.1: Ecce
Ambrosium sibi dissenlire putet eo quod ibi legat: _" venit hujus mundi princeps, el in me suum non invenit
Badixulique familia Iudaeorum, et bic : fiadia; uliqtte ' niliil. At lib. de Fuga saeculi,4, 23, t. I, et in psal.
David; nam exploratum est S. doctorem utraque cxvin serm. 8, 6, et in Lue. iv, 29 : Venitenim ptin-
eloculionead Davidemrespexisse. Liquet, inquit Am- cepsmundi hujus, et in meinvenit nihil; lib. i deOfiic,
brqsius in Apolog. alt. Djvid, 7, 58, I. I, per David 49, 249 : Veniet Itujus mundi ptinceps, et in me invc-
inlelligiprophetam, per prophetampopulum propheti- niet nihil. Demumad verbumul in cod., non inveniet
cum, scilicet Judaeorum. In lib. de Spir. Sanct., 1. tn me nihil, legit lib. de Fuga saec, 1. c, n. 24.
sup. cil., Badix, ait, Iesse patriarchae familiaeludaeo- .- '"Locutio familiaris Ambrosio. Confer psal. cxvm
rum; utiqne David.Conf. cit. Apolog. 4,27, in Luc. serm. 15, t. II, et ibi Maurinorum notam, nec non
iii,48, l. II, atque lib. v de Fide, 8,105, t. III. Jib. i de Spir. Sanct., 9, 108, t. IV.
Ambrosiusin Luc. m, 8 : Et requiescetsuper eum II Hoc versiculo augeiur biblica Sabatierii colleetio.
spirilus Domini; Spiritus sapientiaeet intetlectus.Grae- Recole diclan. 1, p. 27/Co/. 136, n. ").
cus vero loco Domini cum Ambrosio nostro ®soule- 11 Lib. I de Pcenii., 13, 67, t. III, presseb. I. sic
git: cui concinunt Lactanlius lib. iv Inst., 15, col. recilat: Tunc lupi et agni simul pascentut.
577; IrenaetisJib. m, c. 9, col. 184, et 17, col. 208; 13 In Graecoad verbum.
et Tertull. lib. adv. Jud., 9, col. 143. Reliquum hu- 11 Ambrosius 1.c. de Pcenit. habet: leoet bos
pa>
jus versiculi ad verbum Ambrosius recitat in psal. leam manducabunt.
«xviii serm. 5, 38; lib. de Myster., 7, 42, el alibi. 18Hic Ambrosii iuorem
' In cil. omnibus loc. adverle,qui nunquam suos
Ambrosius, caueris omissis, auditores blandiri consuevit
PATROt. XVIII. g
159 S. AMBROSIHEDIOLAN.EPiSC. SF.RM. TRES EX COD. SfggQWANO. -SERMO III. 140
intcrpreiationibus interseram ', dicenlis : < Expo, A offeosft?: gi c^ritstti»uinculi» inseparabili nexu iun-
liate uos ueterem horainem cum actihus eius *, et gamu,r (JMtl,, 14 seq.) : gj paels rounere, aljerno
induite nouum qui renouamr in agnitione Dei ae- amore laetemur 8: ai diuinis nos aedificemus elo-
cundum imaginem eius, qui ereaqit eum K Ubi non quiis; si psalmis ad. caelestia prouocem,u,s: si ad
est masculus el femina, Graecuset ludaeus, circtiiri- guperna canticis inuitemug": si omnia quae facimtts
cisio et praeputium, barbarus et Scyta, sernus et opere, quae serqione loquimjir, quae cogitatione
liber : sed omnia et in omnibusGlurislus*(Colass.m, compleclimur, in De>timore perficirriui; grafias re-
9, 10, 11). > Veteris » actibus spoliatos conuersa- fereptes Palri peij Filium, laudantes Deuiii in,Cb.ci-
tionc noui hominis, qui Chrislus, esl, uestit; nec sto, et C(iris|ume praefereines. Ui p.eo, ut ca,ele-tes
passus est relinquere exutos, sed tegmipe lioqeslae caelestibus cqnnarati, spiritates spiriui.libus siniile-
b conuersationis, et bonorum operaec claritate con- mns r. Quod ppus ali\it nullum est, nist Dci gloriam
lexit. < Induite tios, inquit, sicut elecli Dei et sai\cli dipina uoce conlaudcnt, dicente lobapne,l0: « Vidi et
uiscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, anJiui uocem multorimi in circuitq tbrflni, et anima-
patientiam, modesiiam ", stifferenlei innicem, etdo- liuiii, et seniorum : et erat numeri(S decies ceniena
nantes uobismelipsis, si quis aduersnm aliquetfl lia- n\illium u, dicentes uoce magna,: Dignus.est Agnns,
bel querellam 4, sicut et Dominusdonauit irabis, ita U ; qui occi.susest, accipere pol.esta,tem,ei uTintem, et
et uos facite • (Ibid., 12,13). > diu tias, et pati^ntiam, el hon,Qrem,ct (9,rti^u(ii,p,ei;n,
XI. Deo donante remissa sunt nobis, omqla; per- et,gloriam,et benedictionem". Et omnenftcreatm;aui,
manebimus indemnes si et nos fralrum renaitlamus quae est in caelo, et super terram» et rnare, et, quae
a Subintellige hominis. Scaurut, pp. 2241, 2249, quotumgtammaticotuni
b Cod., honestesine diphlhongo,quam hujus vocis ptwceptum ptm tol conltatiis exemplisvix audiendum
sccundus casus reclamat. videlut; cum ptmsettim Papitianus, p. 2290, paulo
c Cod., opete. Diphthcngum addidi, et operae recentioremconsuetudinemscriben,diid vocabulumper
scripsi, ne nimis codicis lectionem sollicitarem; nam duas I lestelur. Sctiptutam qtierelta retine! lingua
operum milii legendum esse yidebatur. Hispanka, ttl alias benemullas vetustwLatintlalisre-
d Cod. quaerellamcum diphlbongo,quam codicum liquias.
auctoritate et grammalicorum praecepto expungen- * Cod. ilerum, in Christo, quac tectio senlenfiam
dam censui; sed litteram / geminatam retinui. Porro iraprobabilemfaceret, aut saltem obscuram ; ideoquc
hujusmodi lectio haud infrcquens est in antiquis locus aliqua corruplela laborarc videlur : forta.ssead
codd. El qutdem ad Cicerbnem de Hepub."n, 25, ei, quaemoxscripserai, respexit librarius, el inCliri-
p. 194, sic de bujus vocis orthpgraphia ct. Maius sto itcriim posuit pro Chtisttim, ut miiii scribere nta-
notabaf : Querella' cum duplici II constanter prope cuit, et sen-us posmlai.
scribitur in antiquis seu codkibus teu eliam lapidibus. f Vide quae jam ad hoc verbum notavi p. 18,
Attamen geminati tn hoc voeabvtlo1 velant Caper et n. c (Co/.4-y«. c).
1 (fj' nos Deo acceptiotesfore, quo etiam plura donamus;
Frequenter insuis srriptis, prscserlimin>psa>lmis
suam sententiam apostolicis verbis explanat atque quia hoc graliores Deo sumus, qiio nobisplura dimissa
confirraat S. doctor. sunt. Videsis epist. 63, 83.
' In Apol. alt. David legitur, 9, 46, t. I: Exspo- 9 Conf. in psal. cxvin serm. 21, 17, t. II.
liantesvosveteremhominemcum aclibus ejus, et simi- 9 Frequenler in stiis conctombus ad psalmos ca-
Iiter in psal. cxviu serm. 3, 22, uno excepto in fine nendos suam plebem invilal Ambrosius.ul praescrtim
ejus pro snis. Ser. vero 10,17,1. c, omittit MJ, quam legere cst lib. v Hexaein., 12, 56, t. i, et ih praef. in
vocem relinet in Luc. 4, 58, quam rursus I. c. dcpo- psal. i, 9, l. II, quo in loco pium in nniim fidelium
nil. 8, 44, scribens : Ut exspotiantesveteremhominem psalmos cancndi morem, pignus pacis et concordim,
eum actibussuis, ciijusrpodilectinni, demplo ut, con- atque magnumplane unitalis vinculumesse dicii. ld
sonat lib. iti de Fide ; at lib. v, c. 16, 176: Exspo- idipsnm repeiii in psal. XLIII,25, et cxyiu serm. 7,
liantes nos veteretiihominemcum aclibussuis. atque alibi passim. C;cterum hic ad itla.aposto-
' Ila Ambrositis h. I. afTcrtin Apolog. alt. David. 25, lica verba ad Colos. ni, 14,15,16, 1T, respicere vi-
1. sup. cit., et iu psal. cxviu serm. 3,1. c.; at infra detur 10 Ambrpsius.
serm. 10 ejusd. psalmi I. c. habct : et induimusno- Ambrosius in psal. i, 54; XL,26; lib. de Virgi-
vum, qui renovaiutin agniiionem, etc. Similiter Itb. v nit. 14, 86, et de Iticarnat. 10,114, atque alibi Apo-
de Fide, L.e.; Si tamen inttio legas induamus ioco calypsim S. Joanni Evangeltslaetuelur. Efsdem rocis
iitduimus. Inlib". autem nt de Fide : el induentesno- quodammodohic modo videlur accedere. Nec pror-
vum secundumimagihem,e:c. In Lue. IV,i. c, induite sus est aitendendus M. Dionysius Atex. episcopus,
novum,qtti secundumChristum cteatus est, ct vm, 1. 'nqui w
Joanni presbytero distincto ab EvangeftstaApo-
c, *•induli notiumduntaxat scribii. calypsim tribuit, nam eum satis refhtavrt Milliusin
Omissis circumcisioel praeputium, quac hic cum prolegom. in hunc librum.ad quem erudrloslictores
Graeco Ambrosius retinet, caetera ila in lib. v de amando. Conf. Eusebium Hist. ecci. lih. vn, cap.23,
Fide, 14, 177, ad verbum refert. Consule etiam in p. 309 et seqq., edit. Valesii, Aug. Taurin. 1746,
psal. cxvitt serm. 10, 17, in Luc. 1, 5, et 2, 47, et vol. I, et pag. 749 cjusd. volum., inter annotationes
in epist. 62, 85-. variorum.
" In Graeco ut in Vulg., post sancli addilur y.ai 11 Htiic leetioni favet Graecustextus, et illi conci-
ijyowrnftivoi. nit Cassiodoriusin psal. i, col. 14, addito uno verbo
' Itidem S. Augustinus tract.58 in Joan., col.662, magnampost vocem.
t. III, praeter adversusloco adversum. " Ambrosiana scripta el hoc biblco lesiimonio
1 Haudabsimiliasunt quaeleguntur ih psal. xxxvn, carent. Patres vero qui illud allegant, nunqu un iis-
45, t. II, et in epist. 61, 9, t. III, quo in loco en ejus dem verbis referunt; sed saepe imniutatis, inscrtis
verba : Caveamusergo ne nobit hoc accidal, ul non etiam aliis, vel ejectis, ac turbato rerum ordine. Sibi
remittendo qwe nobis debentut, incipiamui etilla sol- nec concinunt diversae anliquaeversiones : nec Vul-
vere, qum remissa sunt nobis... Dimittamm ergo gata nostra cum Grxco eoncordat.
pauca, quibut piura donata tunt, et inteltigamui to
Ul Q. A. STMMACHIIS.PROLRGOMENA, Uf
in eis sunl omnia• (Apoc. v, 11-13). > Et iterum A, nedictio, el glorta, et sapientia, et gmiwum aciio,
nionet: < Angelistabant circa tbronum, et lenieres, el bouor, ci potestas, et uirtus Deo nostro in saecula
et qualiior animalia: et procideruntante tbronum in saeculorum.Amen ' (Ibid. vn, 11, 12). >
faciem suani, et adoraueruntDeum,* dicentes : Be- EXPLICITa SKRMO SANCTI AHBROSI.
• In cod.... (terma sci Amb. Ilujus forwulae,qua manel; eam lamen formulam, babita spatioram-ra-
ccrmo concluditur, in priraa voce litterao prorsus tione, supplere haud diffioilefuit; verbn.enii» easp/i-
cblitleralae sunl, et ultimae dunlaxat lilterae/ quae cit fuit solemnisanlh)w$,ratiA«.laudeadi,libros.
"cta forma cxcudi curavi, nonnisi breve vesiigium
1 Amiquaversio apudSabat. addit, subtusterratn; » fn anliq. et nova ve»s., ctaritat loco gloria; sed
i;iiiaccinit nova Vulg., quamvis non eisdem verbis nobiscumgloria relinet S. Fulgenlius in fragm. 34'
legat. cont. Fabian., eol. 646, et Graccustextus qui tn llnev
* GraecusAmbrosiinostri lectioni favel, si initio ut in codice, addil 'Apiv.
tcribas, Et omnesante angeli.

ANNODOMINl
"CCCLX»XIT.

AURELIUS SYMRIACHUS,
Q.
V. C. COS.GRDIN.PRMF.URMS.

PROLEGOMENA.

GUILIELMI CAVE NOHTIA HJSTORICA 1N AUft. SSMMACffllflL


Q. AureliusSyminaclms,Hoinaoriundus, ejiisdem ]B maclms,sed et paulopost tanquam reus «ajestatis1,
urbis senalor et praefcctas, claruit praecipue amio vili rhcdaeimposilusceniesimum.ab urbe lapidem in
S84. Coiisolatmn gessit anno 391. liifeusum.Cbri- cxsilium missus cst, rnox licel a Tbeodosioin gra-
uiaiiaereligiotti,awmum,ubique prodit, imprimis in tiam receptus. Exstat haec Symrnacbi Belatio tum
Belationepro ara Viclotimqu&mimperatori Valenti- inter Ambrosiiopera, tuminter Syuiraachiepistolas,
niaoo oblulit, in qua gentilium causamslrenue el ex quaecum Fr. Jureti et Joan. Lectii nolis prodierunt
professo agit, advcrsarium. naclus D. Ambrosium Genevae,1598,in,-8", addilisqnedecemmiscellaneo-
M*>diolani episcopum,qui Symmachi opus eleganter rum libris, Paris. WQA,io-4°, cum notis Paraei,
i Btierefcllit. Neccausn sua modo exciditSym- Neap. Nemet.,t628, rn-&°.

VITA SYMMACHI EX. ANTIQDISSIMA EDITIONE.


Q. Aurclius Symmachus, vir consularis, iisdem nonnujli, qui se omrrior» historiannn conseiostpt#<
fere-temporibusvixit, quibus divi doclores Hierony- fessi, ignavissimo vaframento non in aulas modo,
HIUS et AmbrosioS',Ausonius, Prudcntius et Claudia- sed in ipsos,etiamanimosprincipales(lieu temporaf)
nus poctas.Ejus consuiatum eollegamque T.cianum sur.repserunt; nonferendamexistimavi procacemil-
refert Prosper dc Temporibu»in aHmuinDomini394, lor,uraignoraiitiam: sed liberali judicio prolenr pa-
EUJIfuit annus imperatoris ValentinianiJunioris ex- renti suam restituens, osteodi quam vana sit eornm
tremtis : ad quem sane habetur epistola Syinmaclii conunentatio, qui historiam afbitratii suo commiiti-
proprio*tiiulo inseripta, cum atioqui desidereiuc id scuntur : et. (qpod ne Deusquidem possii) in praeler-
genus parergi. Nec igivor.mtiirejus.adAusniuujiiepi- ituin,disponunt, vel r.efraganletemporum flde; ut in
stolae: quem nemo nescit iisdcm lemporibus vixisse ltoc quoqueloco videre licet. Nequeenim Symmacbus
primi nominisvirum. £t hic est Symmachus, qui ille Boetiisncer (qui anno Doinini52t, a Tlieodorico
causam gentilium deorutn oratioue luciileniissiraa occitus esl) ullam Valenliniano epistolara, nisi vel
dcfendit apud divos Tlieodosiuin imperatorem >et iii cunis scrjpsisse potuit: vel (si Palingenesiamcon-
Arcadium, lionoriumqueCxsares. Contra quem ple- cedimns) ex campo Elysio priusquam denuo nasce-
rique alii, ncrvosius laiiien scripserc sanctqs Am- retnr. Sed quo milii circulatores islos? cujus hoc in-
brosius et Aurclius Prudentius libris duobus: hic siilutnm impraesenliarum fuerat, epislolas Symma-
versu hexametro, prosa alius. Est videre ex illa.ipsa chicommendare antiquilatis et litteratwaj Cttllioris
oralione, quauta ille, quamque exquisita fuerit di- amatoribus : quas etsi non tam emeudatas legerinl,
cendi fucultate : tanla nempe, ul honio exquisilissi- quam ille scripsit elegantes, scio tamen bis gratias
. mi judicii Angelus Polilianus eum, ncc immerito, habebunt, qui eas iia prodire maluerint quam pror-
in veternm oratorum Alboreluterit. Licet quoqucex sus inlerire. Neque enim tanlum depravaloribusces-
hoc epistolarum familiariumIibellonoiuiibilcogno- sit ut non bona pars integra resliterit , quae nasu-
scere : qui cum vulgo in auctorem Boclii socerura tis eliara lecloribusfactura sit stomachum.
transferretur, esfcenlquehiijus erroris asiertorei
1*3 Q. AURELH SVMMACHI m

ELOGIA SYMMACHIANA.
MACROBIUS, lib. v Salurnal., cap. 1. A CAIUSSOL.APOLLINARIS SIDONIUS, lib. i, epist. 1.
Qualuor sunt, inquit Eusebius, gcnera dicendi: : Quinti Symraachi rotunditatem, Caii Plinii disci-
-
copiosum, in quo Cicero dominalur 'breve, in quoi plinam, raaturitatemque vestigiis praesumptuosis in-
Salluslius regnat; siccum, quod Frontoni ascribi- secuturus.
, Idem lib. viu, epist. 10.
tur; pingue et floridum, in quo Plinius Secundus
quondam, et nunc nullo veterum minor noster Sym- Ingentes praeconiorum litulos moribus meis appli-
machus luxuriatur. cas. Sed si pudoris noslri fecisses utcunque ratin-
AURELIUS PfiUDENTlUS, nem, Symmachianum illud te cogitare par fuit : Ul
Lib. 1contra Symmachum. veta laus ornat, ila fatsa casligat.
0 tinguammiro verborumfontefluenlem, Idem SIDONIUS ad Felicem consulem.
Romani decus tloqtiii, cui cedal et ipse . m
Tullius! has fundit dives facundia gemmas. Sed ne lu mihi eompararetentes,
Os dignum wterno tinctum quod fulgeal auro, Quos mutto minor ipse plus adoro,
Si mallct laudare Deum, ctti tordida monstra Paulinum, Ampeliumque,Symmachumque.
Prmlulit, et liquidam temeravitcriminevocem. ANONYMUS.
Haud aliter quam si rostris quis tenteteburnis
Cwnosumversare sotum, limoquemadentes _ Symmacltusin vetbispatcus, sed menle ptof.undus:
"
Excolereauteotis si fotte ligonius utnas. Ptodigus in sensti, vetbisangttstus: abundans
Non vereorne me nimium confiderequisquam Mente, sed ote minot: fruclu non ftonde beatus:
Atguat, ingeniiqueputet luclamen inite. Sensus divilias vetbi btevitatecoatctat.
Sum memor ipse mei, satis et mea frivolanovi. MAGNUS AURELIUS lib. Variar. n, epist 1.
Non ausitn conferre pedem, nec spiculalantm CASSIODORUS,
Indocilis fandi conjecta lacesserelingum. Deinde retinetis facundistimi Symmachi eximium
Illwsus maneat liber, excellensquevolumen diclum. Speclo felicilcr virtutis ejus augmenta, qui
Obtineat parlam dkendi fulmine famam. differo laudare principia.
Idem in praefatione lib. n.
Sum plane temerarius, CASSIODORUS, Hislot. Ttipatt. tib. IX, cap. 23.
Qui nocti mihi conscius, Dum in Roraana urbe Valentinianus et Theodosius
Quamvilmin lenebris ago, morarentur, festivitaies pro Victoria cetebrantes,
1'uppim crederefluctibtis tunc suam bonitalem circa Symmacbum exconsulem
Tanti non timeam viri,
Quo nunc nemodisertior. Theodosius imperalor ostendit. Is enim Symmachus
Exsullal, ftemit, intonal, inler scnatores praecipuus habebaiur, eratque Ro-
Ventisquealloquii tumet,
(iui mersare facillimumest maiif eloquii eruditione mirabilis, cujus multi quoque
Tractandmindocilem ralis. r reperiuntnr libri. Scripsit aulem Maximi laudem,
Et alio loco. camque reciiavit: unde poslea reus esse majestatis
videbalur. Quamobrem morlem metuens, confugit in
Talia principibusdicla inlerfanlibus, ille
Prosequitur, magnisquetubamconceniibusinflal. ecclesiam. Verum imperator, cum esset perfeclis-
Allegat moremvelerum. simaeChristianitatis, et nnn solum suaefidei sacerdo-
, AMMUNUS MARCELLINUS, lib. xxvn. tcs bonoraret, scd eliam Novatianos, qui proxima
i Synimachus Aproniano successit, inter praecipua ejus fidei decreta servarent, Leontio lunc episcopo
norainandus exempla doctrinarum, atque modjstiae, Romano EcclesiaeNovatianorum rogante beneficium
quo inslante Urbs sacratissima otio copiisque abun- conferens, Symmachum absolvit a crimine. Cumque
dantius solito fruebatur, et ambitioso ponte exsultat veniam Symmachus meruissei, Apologelicum,id est,
alque firmissimo, quem condidit ipse, et magna ci- satisfactionalem librum ad Theodosium cbnscripsit
vium taetitia dedicavit, ingratorum , ul res docuit imperaiorem. Hmc ille. Qumetiam exslanl apud Sozo-
aperlissima : qui consumplis aliquot annis domum menumHist.Eccles. lib.v, cap. \i;e'.Nicephor. tib.xn,
ejus in Transtiberino traclu pulcberrimam incende- cap. 21. •
runt, ea re perciti, quod vilis quidam ptebeius finxe- Vertus Ennodi Ticinensis,de Epislola Ambrosiiconlra
ral illum dixisse sine indicio utlo, vel teste : Lrben- TJ ' Symmachum,super ara Vktoriw, quandopetens cul-
lius se vino proprio calcarias exstincturum, qtiam id tum ipsius, victus ett Symmachus.
venditurum preliis quibus sperabalur. Dicendi palmam Victoria tollil amico.
Divus PROSPER de Promissionibus Transit ad Ambtosium,plus favel ita Dew.
AQUITANICUS,
Dei, parle m. SICEBERTUS GEMBLACENSIS in Chronko sub anno
Cui Symmachus ille, mirabili eloqtiio el sciemia Domini 407.
ptwdilus, lamen pagatius, ptwconiolaudum in consi- Bhadagaisus Scylha, cum ducenlis millibut Golho-
storio recitato, subtili arte, qua valuit, aram Vktorim rttm a Sctjthiaveniens,Ilaliam invadit. Ex hocmttrmur
in senalureslitui, Chrisliano, ut novetat, ptincipi inti- multorumblasphemanliuminfremit in Christum.Chri-
mavil. Quem statim a suis affeclibuspulsum in cente- slianitatis tempotaculpanles,felkilalemattollttnt: inler
timo lapide thedmnon ttratw imposilum,ea die manere quos prwcipueSymmacltus oralor (urebut, qui etiam
prmcepit. tctiptis et epistolis tuit agebat de idololdttia, et de r«-
145 EPlSTOLAnUMLIBER 1 146

pelcnda ara Victoriw.Quorum lalrantium -ora injecto A respickts,brevilasgrata : sin alttitt sensummvestiges,
eis vetitatisosieobsttuxetuntAugustinttsitbto de Civi- prolixa >et multiplex erudilio. Adde sapientim civilis
tate Dei, el Orosius Historia ,sua. Prudenlius quoque tolidam atque abslrusamcognitionem.Adderaram sub
poeta tuculenlometricioperis libelloblasphemiasSym- imperatoribussanclimoniammorum, el Bomanam in
machirefellit. jure suggerendotibertatem.Non ille rerumpublicarum
JOANNES CUSHNIANUS, in Commentarioconsulum. moderatoribus,aut jureconsultis, imprimis magnorum
vir «t Urbi principum consiliariis aut secretariis, traclandus levi
Q. Symmacbus, consularis, praefectus
manu.
eloquenlissimuset doctissimus, Ausonii frater; qui
causam gentilium deorum luculentissima oratione JOAN.JACOMOTTUS.
defendit apud Theodosium et Vatentinianum irape- Cui tbymus eloqttii, brevitas cui docia, gravis cui
ratores : quaeoratio libro qninlo (in hac edit. decirao) Senlentiarum dignitas,
Principibus cui digna virisiprudentia rerum,
epistotarum inserilur.' Contra quam ardenlissime Et felle non tincti sales,
scripsit D. Ambrosius, et Aurelius Prudentius, qui Cui Themidos Latiaedecreta verenda placebunt,
circa baec lempora floruit, duobus eleganlissimis Vigorque sollers: Hucades.
Iibris, versu heroico. Scripsit autem Epistolasquoque
familiares eleganlissimas, mirae brevitatis ac rolun- B CASPAR BARTHICS. Ableg. lib. u, cap. 8.
dilatis, CiceronisAcademiaepriraus accola: quaepro Dici non polest, quanti merilo suo attlimandmsinl
Caroli et Casparini epistolis certe sunt junioribus Symmachiepistolm.Non sane obaccuratam illam, ei
legendae,et quas nostri saeculiduo clarissiraalumina maxime ei generi scriptionisaplam brevitatem tolum,
PomponiusLaHusct Angelus Politianus raire lauda- sed propter sententias politkas tales atque ea copia,
runt. Habent enim elcgantiam concinnamcum bre- ut velinde prudens aliquis reipublkw cum gloria et
vitate amabili, et bujus temporis gesta nonnullai emolumenloadminislrandmusum discerepostit. Nulla
explicant. Lege, lector, et laeiaberis. ex iis est quw non spirel genium quempiam viri in
JACOBUS LECTIUS. rebus egregii publici procurandis exetcilati .*nulla
Fuit Symmachovera [acundia, sotets ingenium ett epittola est, qumnon integrumdogma polilici aticujut
ttcutum-:par senlenliarumgravitas et venuslas,si verbat syntagmatispropagarequeat.

Q. AURELII SYftMIACHI
V. C. COS. ORDIN. PBJEF. URBIS

EPISTOLARUM

LIBRI DECEM,

LIBER PRIMUS.
: EPISTOLAPRIMA. C Acyndinocondilori, ejusquemajoribus emmetraverba
SYHMACHUS PATRlSUO. libavi,. et picturae licentiam, quae vestilum disparem
singulis tribtiit, in rationem roegi. Protelarem tt
Ne mihi viiio verlatur inlermissio litlerarum, malo paululum, lii vererer ne dilatione exspectatio mi-
esse promptus offlcii quam longa exspeclatione vi- nuatur. Quare elaboratam soloci filo accipe cantile-
cissiludinis desidere : tum quod parentibus, non ad nam.
lancem, neque ad dimensum verba tribuenda sunt.
Injurius videar, si sumrao vobiscumjure contendam. Allica palla tegitsocerum,toga picta parentem.
Nam praeter aequttmcenset, qui inler dispares obse- Prwfuit ille sacris : hic dixil jura Quiriti.
At mihi castrensemquod mordelfibula vestem;
quiiim par requirit. Itaque sermo vester ex beneficio Aurorm in populisregumprwtoria rexi.
proficiscitur, noster ex debito. Haecme, atque alia Sed fascespiclura lacet; tu, respice fastos.
hujusmodi oppido perpulerunt, scribendi munus in-
super non habere. Nunc vobis actuum noslrorum Scio te simul alque haec legeris, aclulum pottica
ordo pandendus esl; libel enim non ininus otii, quam plectra moturum. Nullus feceris, n« mei periculo
negolii praestare rationem. Baulos Lucrina sede mu- gloriere. Ego le nostri vajis exemplo quasi quadam
taviraus: non quod ejus diversorii salietas ceperit lege convenio. Liceat in.ler olores canoros anserem
])
nos, quod, cum diutius visilur, plus amatur : s«d L strepere. Silenlium mibi, nisi praestileris. imperabis.
quod raetus fuit ne si Baulorum mihi inolevisset 1Quam nibil aos te meluam, vis probare? En libi atiud
affectio, caeKira,quaevisonda sunt, displicerent. Ibi allucinationis iuex prodo sccrctuin, adliuc sollieilui
'/ .
117 Q. AURELIISYMMACHl
de priorc. Attdiversus ad Baulorurahistoriam perli- JL J ^falis, Bufine,tuw, eui prospera, cuique
neiites. Trislitiam iumidismquabat gioria rebui.
Huc deut Alcidetstabutandaarmenta coegit, Unus amor cunctit, et prwtidium trepidotum.
Eruta lergeminide lare Gerionis. Principibttsquotumviguislitempore, doctus
Aut calcaria ferte bonit, aut frena iyrannis.
lnde recensmtas corrupla Boalia Baulos
Nuncupat, occuttonominitindicio. Valerius Proenliis.
Ab divoad proceret dominotForluna cucurtit; Cumprimis quos non oneravitglotia patrnm
Fanta loci cbscuto$ne paterelur herot. Ponemus Proculum, titm motumquedetore,
Hanc celebravilOpumfelix Honensius aulam, Haud unquam indignummagnorumPoplkolarum.
Conlra Arpinalemqui ttelit eloqnio. Olli tempet amot veti, et eonttanili, simptix
Ilic consul clarum produxitAcyndinuswvum, Cwlicolumcultut, nonillum ipernere poues :
Quiquededil legesOrfitut /Eneadts. El quanquamtevetendut erit, non deindetimebis.*
Hos inter juvenate tlecut, sed honore senili, AniciusJulianus.
Bk seno celsus, Symmache,fatce ctuit.
Sed te Baulorum necdumlenia olia quwrunt, Cujus opes}aul nobilitat, aut tanta potestat,
Cuta habealjuvenempublicaperiigilem. Cedenticut non prwluxitAniciusunus?
Acerab ingenio,cunctitqueaccommodttsidem.
N.mpe,derides, quoddeme aliquajnstoindulgentius Hicelcatusetat conferre;juvare paratut:
Nam divet, tum celsushonotibut, attamen illit
i radicavi? Est haecvcraeldignn repreliensii. Omnis
Q Grandior, wtetnameomplcbalnomineBomam,
quippe osientatio non caret suspicionc mendacii: Petronius Probianus.
quia quidjuid nsumitnr, proprium non puiattir. Dc- Jactet se Forluna aliit, quosjudice nullo
hinc qno.ljacuntia avara taudis miiltnm decoquit de Lucemad Bomuteamsua tola llcentiavexil.
pudore. Posscm dicere (si quis irrefserit externus Te, Probiane, pudor, te felix gtatia, teque
Itala timpticitasmorutn, et tolerlia juvit.
audi or) mcos esse versiculos : efflcereniutique, ut QuocitcaassiduusAugustit notusel hotpes
si
veiccuiidiacignoscat, essel ab altero profecia lau- Prmmia magnorumretulitli dignushonorum.
ilatio. Sed video opusculuro non csse poanilendum. Verinus.
Iia rcs crepera ulque anccps dubium me babet, Virtutem, Vertne,iuarn plus mirerin armis,
verecundiacprxmeiuendum sit discrimen, an gloriae. Eoos dux Armenioscuni cwdedomates?
An magis eloquium, morumvilmqueleporem?
Tibi igilur, qui prudcntia cseleris anlislas, oplalionis Et (nisi in officiis, quotieslibi publicacura)
liujui delego provinciam. Quid faclo usus fiet ipse Quodtitam innocuistenuislitwtusiu artit.
videris. Ego et infantiaeet iraprudenliaj mesepalretn Nullumuttra estvirtutisoput: nam si etset, hateres.
conscium non itnpudenler elegi. Vale.
Octogirrta personls neseio an solus occurram. El
EPIST. II. ideo in socerum atque avunculum nostros libi dele-
1'ATE*SYMIUCUO. ( gamus (pigrammata. Nam et Vaironis libri diversis
C
lloc est mtinus, qoo se noti sola possit jactare notantur auctoribus.
Campania; sed praelerea Romaeattt Atbenis iw Grae- EPIST. III.
ciim loquendi lionorcm hujusmodi lingua vertatur. SYHMACHUS PATRI.
Qtiid eniin concinnius epislola liMt,qnara fiuper ac- Surnmaafficior gratia, quod aniraadverlo litteras
eepi? Quid versuum admixlione juciindiits? Vere meas libi insttbidas non videri: et in gravi dono
dicam tibi, plura legere volentibus ccleriler lermi- habeo hanc apud vos esse de nostris epistolis cen-
itata cst. Quod utinam sensus aliquis eorum super- sionem. Laudari
quippe ab laudato viro rara est
sit I quorum imaginibus praescripla videmus epi- merces
ingenii. Verura ut hoc raihi laciitiacfuit, ita
giammala. Facilelaudabunllalcs successoreslaborura illud ludlficandi gratia opinor adjectum, si quid in
suorum, qui picltiracnitorcm pulcliriorlbns versibns' tuis versibus sordoisset, id ul mei styli cura liraaret.
illuininaiint. Et ego igiturgralulor non magis ostreis, Nae
ego Sumslultos acnibill, si os sublinitum mibi
et peloridibus abdomen, quatn pectus cloquio tibi csse non senlio,
Quid enim corrigi vel a me potest,
esse satialum. Et quoitiam pudurem mcum ipse or-
vel in te fas esl? Unus aetaie nosira monetara La-
diendo solvisli, a nobis quoque accipe bonorum aeta-
tialis cloquii Tulliana incude finxisti. Quidquid in
lis meae exarala nuper elogia. Nam quia nihil cst.1
poetis lepidura, apud oralores grave, in annalibus
(|Uod agam, et, si nibil agam, snbil me majorum1 inter grammalicos erudilum fuit, solus hati-
: illis iidele,
incoiinn misera recordatio inveni quod libeTts,' sisti, jusiiis hacresvelerum tilterarum. Ne mibi verba
quosnuper dictaveram, possimus adjicere. Scis Te- dederis. Noviego quid valeat adagio : sus MINERVAM.
reiitiuin, non (lomicum,sed Realinum illnm Romanac '
Apprimc caltes epicam disciplinam, hon minus pe-
criidliionis parcnteui, hebdomadon libros epigram-
destrem litudm doclus inflare. Ain' tandem? orandi
niatiim adjeclione condiisse. Illudnos, si fbrs tulerit,
mignus et canendi, mcaen' te opis indignnm
conamur imitari. Sed ipiae prima compegi, interim1 aeque mentiare ? Iland aequumfacis : neque me juvat falsa
pauca misi, obtestatus te per Dcura, uisi quid in bis5 Interea si nobis vacuas aures utendas datis,
jactatio.
displicebit, emendes. Quod mihi pudendum non est. dicam quid diebus superioribus egerimus. Baiisre-
Nain si quid ex te plaeuerit, mca lans est, nec vito* moris arbitris otiabar. Eo
poslquam rumor allaius est
consorlium, in quo talem non erubesco censorem. terrrc fltiosconvcnire ; oppido cavimus, ne sobriam
Aradius Rulinus. sotttudinem noslram sorfaliias plebeta fuscaret. Ac
Ptincept iiigenio,fottunw munete ptincept, primo Neapolrm, debinc brcvi intervallo Beneven-
14» EPISTOLARUMLIBER I. 4M
tum rae recepi. Ibi summocultu omnlum plausuque A el splraculis regionls illius costivamfragrantiam tem-
susceptus, tanto honore celcbrabar, ut jam gravarer perare. Sed res famitlarisinclinat. Ea nobis usque-
officiis.Sedulitas enim, quae non compensatur,one- quaque visenda esf, non ut quaestuumsumma dite-
rosa esl. Et urbs cnm maxima sit, singuli ejus opti- scat, sed ut spes agri voluntariis dispendiisfulciatur.
mates visi sunt mihi urbe majores , amantes littera- Namque hic usus vehit in nostram setatem, ut rus,
rum, merumque mrrabiles. Deum magna pars vene- quod solebat alere, nunc alatur. Verum haecmissa
ralur. Privatam pecuniam pro civitalis ornalu certa- facio, ne calutatio in querelam versa, minuat officii
tim fatigant. Nam postquam terra movit, nihil pene voluptatem. Date operam bonac valeiudini, «t allo-
illis reiiqui factum est, sed fractaeopes iufraclos aui- quio crebriori: quod cum petimus,sedulo pollicemur.
mos repererunt. Pro se quisque operam boni civis Vale.
affeclal. Nox diei jungitur ad laborem. Unde nobis EPIST. VI.
surama cura fuit abire ocius quam volebam : ne aut SVHMACHUS PATRI.
mihi dia dedili ab opere desiderent, auteos occupa- Solent impaiientes dilationis esse, qui sperant in
tio geminata distendsret. Itaque Baianura sinum se aliquid muneris cohferendum. Hoc vero a vobis
rursus accessi. Nam Baiaeid temporis jam silebanl. recens ortum videmus, ut suarura rerum munifici
Ilinc vos munere salutationis impertio, doque nun- B moram non ferant largiendi. Nunc nupcr ad vos prae-
tium, propere nos, Deo volente, esse redituros. Fors dium lege venit, cujus me jure donastis. Cucurrit
fuat hujuscepromissi. Vestra tameh indulgentia affa- quaestusvester in meum commodum,et oieliore voto
tum saepetribuat, quasi diutius abfuturis. Vale. fortunam estis imitati.Nam quod ex propinquaebonis
EMST. IV. cum moestitia sumpseratis, cum laetitia tradidistis.
SYMMACHUS PATRI. Quid, quod hanc liberalitatem cumulastisamplissimo
teslimonio ? Cujus ego honestamentum praeopto
Studium quidem MenippeiVarronis imitaris, sed muneribus. Nam qui opibus illaudatus juvalur, ne-
vincis ingenium. Nam quacin noslrates viros nunc cessarium magis donum, quam juslum praemiumvi-
nuper condis epigrammata, pulo bebdomadonelogiis delur adipisci. Igiliir judicio vestro ago, atque habeo
praenitere; quod baec aeque sobria, nec taraen casca gralias, qUahlai suht rhaxirhae,quod mihi honorem
sunt. llla bono metallo cusa, torno exigi nescierunt. uiriimque feCislis; et deos pt^ecor, ut dalis in com-
Et*durioremmateriem, nisi fallor, adniteris. Ille Py- mune bmhes lOngum fruamur, sintque ex nobis qui-
thagoram,quianimas in aeternitalemprimusasseruit; bUsOstteiisepraediumnoslro judicio, vestro tradamus
ille Platonem, qui deos esse persuasil; ille Aristole- exempto. Vate.
lein, qui naturain bene loquendi in artera redegit; C EPIST. VII.
ille pauperem Curium, sed divitibus imperanletn; STMHACHUS PATR
ille severos Catones, genlem Fabiara, decora Scipio- ISonoanimo surnus, curii viam, promissi memores,
niiin, lolumque illum iriunipbalein scnalum parca inchoastts. Nuhc properato opus est, Ut dutn anni
laude persirinxit. Tu ruinam proximae aeialis illu- tenlpus calet, autufnni bona raptifn fruamur. His
minas. Diffieilefaclu est ul honor angustis rebus ad- quippe mebsibus Campania nitei agri tibere et ar-
datur. Me quoque jubes versibus tuis nonnulla sub- busli hchore. Baiafcirnbre i-aro, sole modico tempe-
nectere. Haud ita Flaccus luus praecepitin illis poe- raiilur- rhensaeab editibils copiosae sunt, quibus tu
licaeanis edictis, quorum bocmeminiesse principium, ainicorum calervas miirariS.Sed niibi honestaemul-
ne humanocapiti cervixequinajungatur. Male iiaqtte titudinis ntilla vitatio est. Et si bis lanto plures,
libi conlumacianegali officii,quam mihi imprudenlia quam scribis, adfueiinl, bonam frugem feceris. Non
promissi opcris displicere. Plura de boc coram lo- deerit, quo famein pellaht. Nam comitibusvestris ut-
quemur, quando banc epislolam sequi paramus aut pole sobriis, caedundaesaginae cura posterior est.
consequi. Tu ccepta perage, et tam solertis eloquii Qitousquelongum Ioquor? Mitlo verba, rera flagito.
esto muniflcus. Ego tibi ut linguaeobscquianego, ita Oceasionemarripere prudenlis est. Si quid dilalione
aurium commodabo.Vale. Ditineris adimitur, mora otii rependetur. Vale.
EPIST. V.
EPIST.VIII.
SYMMACHUS PATRI.
SYMMACUUS PATRI.
Ne quidquam taciturnitatis incessimttr, quibus
stmvmacaulio cst oflicii prosequendi, fere ut nulla Jamdudum vesiri cupiunt Lucrina taciia, et liquida
fuerit stalio lot locorum, in qua hujus muneiis lerias Baiana, et Putcoli adhuc celebres, et Gauli magnum
egerimus. Sed sane juvat animum pia serraonis exa- sileutes. Vos apud Coram rusticam, vel apud steriles
ctio. Dutcisest enim querela, quaenascitur ex indul- Formias desidelis. Tandem si operaeest, contendiie
gentia. Vosmodo lacile noverilis hanc expostulatio- viam, et meliora terrarum animadvertite, ubi alte
nem magis csse religiosaniquamjustam. Inlerca loci lurbis quiescitur, ubi fruendis feriis nullus cst modus.
de Praenestinaseccssione siluisti, cujus mibi fama
fecit indieiuin. Quam vellem delioiis vestris impro- Ubi corniger Lywut
visus obrepere ! Licet Campaniaeamoenapraeniteam, Operit tuperha tire,
Vulcanusmsluosis
uiibi tanren esse accenimodatius agitare vobiscum, 3^ Mediumcoquit cavernis.
181 Q. AURELil SYMMACHI JS2
Tenetjam pisce multo k EPIST. XII.
Thetiset Baia torores: SYMMACHUS PATRI.
Calelunda, ftiget wlhra,
Simul innatat choreis Censorumnotio fuit spectare opera, quaelocassent.
Amathusiumrenidens, Hocme negoiium curare voluisii. Mos geslus impe-
Salis arbitra, et vaporii
Flos siderum Dione. ratis; vel quod tibi dicto audiens esse dehui, vel
quod studio meo congruere mandatum munus agno-
Num vobis vidcor quasi mullaeluxuriaeebrius, men- vi. Habe igitur quanttim in aedibusnostra cura pro-
tis insipere, atque adco in poetas nomen dedissc? moverii. Scalis suppaclus est honor marmoris : su-
Nibil moror hanc litteraturara : Ioci potius, quam periora conclavia crustis teguntur.ea operis levitate,
ingetiii mei munus exercui. Sed si invilanlia lo- ul cnmpagosolidura mentiatur. Columnasnihilo am-
quor, gradum lollile, ut et vos sitis laeli praescu- plius mercatus es, quam si tibi muneri conligissenl.
tium, et nobis potiundi, quaevolumus, fortuna succe- Eas biihyno lapide caesas,si bene oculis utor, existi-
dat. Vale. mo. Hactenus est, quod scire debueris. Deinceps
EPIST. IX. tantum adjiciemus cognitioni tuae, quanlum aedilica-
SYMUACHUS PATRl. lioni viderimus aceederc. Vale.
In metu fuimus, ne vos imber inhiberet. Sed ve- B EPIST. XIII
rum est illud, quod poeta noster scriptum reliquit;
SYMMACHUS AUSONIO.
iter durum vicisse pietatem. Quare adventura vestri
in diem placitam praestolamur. Dii modo auctores Solet facunda esse laetitia, et angustias clausi pe-
sint, ut quac anirao destinalis, nullis causationibus cloris aspemata geslire. Tibi,araice, scribendioblivio-
nem peperit res secunda. Id mihi imilalioni esse nou
obstrepanlur. Vale.
EPIST. X. potuil, quem domini nostri Cratiani ccelestis oratio
SYMJIACIIUS PATKI. bonaVspeiel hilaritatis itnplevit. Ullro igitur alloqui
desidem non peperci, officii, vel gaudii mei gratia :
Hanccine raibi esse fortunara, ut quoquo versum
quorum allerum familiarilas noslra, allerum felicitas
pcdein gradum jue contulero, exaedificandumaliquid
offeratur ? veltit mc nunc Capuani praetorii inslau- publica suggerebat. Nunc si operac est, ulendum
mihi taniisper animum fac remitias. Primores ca-
ratio in graves cogit expensas : cujus pars fatiscit
lendx Januariis appetebant. Frequens senatus ma-
incuria, pars negligenli dudum celerilate reparata, turrime in curiam veneramus, priusquam manifestus
indecorum ct imbecitlum praeslat babitaculum. His
dies creperum nociis absolveret: forte rumor allatus
nisi pruperala cura subvenerit, aul pecuniaepostea 6
est sermonem desiderati principis multa nocte ve-
dispendium cuinulabitur, aut ruinae. Nam quisquis nisse, et eral verum. Nam tabellarius vigiliarum
haec opera intermitlit, amittil. Quare animus est fessus adstabat. Noiidum ccelo albente concurritur
amoliri aediumsencctulcm. lla desiderato et expelilo luminibus acccnsis, novi saeculifata recipiantur. Quid
oiio ad negolium coneessimus sumptuosum. Quid multa? lucem, quam adbuc opperiebamur, accipimu'.-.
rerum geramus, audistis. Facite vicisim vestrae sa- Dtc mibi, inquies (nam id praeslataudire), quid nostri
lulis atque actuum prospcra noverimus: ul hocpauxil-
palres super ea orationescnserunt? Reruin tibi iiatura
lum tcinpus, quod in Campania paranius absuraere,
respondeal, quibus sutTragiisexoptata pieias audia-
siue offensavesiri silenlii transigamus. Vale. tur. Novimusbona nostra complecti.Si credis, etiam-
EPIST. XI. num illius gaudii niei quaradam patior cruditatem.
Bonus Nerva, Trajanus strenuus, Antonius pius, in-
SYMMACHUS PATRI.
nocens Marcus plenis officii temporibus adjuti sunl,
Cum jam hliachostraedies nataiis appeteret, com- quac tunc morcs alios nesciebant. Hic in laude est
niodiim aderant, (]uae muneri misoratis. Ea nobis in natura principis; ibi priscaemunus aeiaiis.Cur verso
commune quam cara et gravia fuere. Namsi quid in ordine ista optimarum ariium putemus exempla, et
absentes bene consulas, impensu majore gaudetur D illa de saeculopriore vesiigia? Vetus officium suum
lllico amplexi litteras, quae prosequebantur oblata, forluna tuealur, et has saltim Romano nomiui velit
in exspcclatione esse ccepinms, quam mox vobis ca- servare delicias. Nullo fascino felicitas publica mor-
pessendum iter Appiacscriberelis. Nihil horum pa- dealur. Audisti omnia, sed summolenus ore libata.
gina nunliabat. Percontor labellarium, num conslan- Monumenlacuriae nostrae plenius lecuni loquentur.
tiam decreli reriim subiia turbassent. Ait senlentiani Ubi cum plura rescripta repereris; aestiraa, quanto
nibil claudicare, sed placita differri, donec cunctatio uberiora unius mens optaverit, quam plausus efftide-
Formiana multa fruge, et aliis lioc genus in usum rit. Vale.
nccessariis instruatur. Tunc mibi animus ab acgritu- EPIST. XIV.
dine remigravit. Do fidem, niliil humili mcnsae,nihil SYMMACHUS AUSOMO.
servitiis, aut pecori defuturum. Ne mihi sit dicti hu- Petis a me litteraS longiores. Esl hoc in nos veri
jus poslhac negaiio, cn vobis chirographi insiar ltt- araoris indicium. Sed ego qui sum pauperlini inge-
teras. Sponsionem stipulat affectio. Nequc cnim pa- nii mci mihi conscius, Laconicaemalostudere brcvi-
ttar decipi, quos oplo complecli. Vale. tali, quaat multijugispaginis infamiaemacierapubli
455 EPISTOLARUMLIBER I. i5*
care. Nec mirura si eloquii noslri vena tenuata est;; A.apud te, mi domine, silenda non credidi, et quod prae
quam dudum neque ullius poematis tui, neque pede- tui amore nihil habeo pensi; el quod vicissim, quantt
strium voluminumlectione juvisti. Unde igitur ser- a le flam, nunquam me poenitet. Quod Palladio fa-
mouis mei largam poscis usuram, qui nihil litterati ctum volo, ne lateant bonesta prolatu. Cura ut va-
fenoris credidisti? Volitat tuus Mosella per manus Ieas; et quoniam tibi facultas scribendi praesto est,
sinusque multorum,divinis a te versibus consecralus: adbibe voluntatem. Vale.
sed lantum nostra ora praelabilur. Cur me istius li- EPIST. XVI. .,
belli, quaeso,exsoriem esse voluisti? aut amuios tibi SYMMACHUS AUSONIO. '
videbar, qui dijudicare non possem; aut ccrtema-
laudare nescirem. vel meo Saepeunanimitatis tuae sermone convenior, ut do
lignus,qui Itaque ingenio
vel tamen contra acceplis litteris, quas ad mecura propensiore mi-
plurimum, moribus, derogasti. Ego vel scribam ; quibus ego, ut quaeque reddilae
interdictum luum mox ad illius operis arcana per- sisii,
actutum pari religione respondi : quia neque
veni. Velim reticere, quid sentiam : velim de tejusto sunt,
rescriptorum ralio, neque amoris vicissitudo sinebat
silenlio vindicari, sed admiratio scriptorum sensum
diutius desidere. Nunc quoque agere me atque habere
frangit injuriae. Novi enim istum fluvium, cum aeter-
norum principumjam pridem signa comitarer, pa- ]T>gratias protestor, quodet prospera nuntiorum clam me
esse non paieris. Haec alia prioribus quoque litle-
rem multis, imparem maximis. Nunc improviso cla-
ris tecum fueram collocutus. Sed si te tabellarii ser-
rorum ver=uumdignitate jEgyptio Melone majorem,
monis mei compotera reddiderunt, congesta non
frigidiorem Scythico Tanai, clarioremque hoc nostro
onerant. Maloquippe aures luas iterando obtundere,
populari Fucino reddidisli. Nequaquam tibi crede-
quam fraudare reticendo. Fratris mei Hesperii ho-
rem, de Mosellaeortu ac meatu magna narranti, nisi nore
cerlo scirem quod nec in poemale menliaris. Unde exsulto, taciturnilate convulneror. Nam si me
sui amantem usu rerum probavit, scriptis famam de-
illa amnicorum piscium examina reperisti? quam no-
cuit praevenire, quac diu incerla fluxam fidemgaudiis
minibus varia, tam coloribus, ut magnitudine dislan-
exhibebat. Ipse igitur nunlius communis boni esse
lia, sic sapore; quaepigmentis istius carminis supra ut assertio nihil relinqueret opi-
naturae dona fucasti. Alqui in tuis mensis saepever- debUerat, epistolae
tunc in •ionis ambiguo. Sed dicis, eum pudore praestrictum,
satus, cum pleraque alia, quae praelorioerant, successuum suorum vitasse
esui objecta mirarer ; nunquam boc genus piscium jactantiam. Quisquamne,
hi in libro tibi nati cum de se apud seipsum Ioquitur, erubescit? Quid
deprebendi. Quando pisces sunt,
quod eam rem mihi supersedit ingerere, quam jusle
qui in ferculis non fuerunt? Jocari me puias, atque ad
rI ulrumque noverat pertinere? Verum ego, ut re-
agere nugas? Ila me diis probabilem praeslem! ut
tuum carraen libris Maronis Sed ligiose ista conqueror, ila libenter omilto : quia nec
ego adjungo. jam amori in vos meo convenit'
desinam mei oblilus doloris, inhaererelaudibus tuis, silere, quod doleam,
doloris transire mensuram.
ne hoc quoque ad gloriam tuam accedat, quod te mi- nec amicitiae incussi
ramur offensi. Spargas licetvoluihina,et me semper Vale.
EPIST. XVII.
excipias: fruemur lamen tuo opere, sed aliorum be-
nignilate. Vale. SYUMACHUS AVSONIO.
EPIST. XV. Ambrosium de summatibus provincialis fori ad
SYUMACHUS AUSONIO. dominos et principes nostros Siciliae commune le-
Pene evencrat, ut lecum succincta brevitate lo- gavit, variis instructum mandalis, quac spectare visa
queremur, quoniam deerant digna memoralu : ct in sunt bonum publicum. Huic si fauior accesseris fu-
defectu rerum nihit opus est indulgere verbis. Sed turum reor, ut illi pro laborc fructus accomraodei.
lempeslive Palladii, rhetoris noslri declamatio auxit Quacsoigilur vel legationis merito, vel meo nomine
paginam. Ea complacita summatibus litterarum, in oplimum virura bene consulas, qui satis anirai
clam le esse non debuit. Itaque cum el meo officio, confirmatusesi, suffragioluo successurara faciliiatem
et luo studio lalis relatio conveniret, vix soluto coetu, D petitionibus proraovendis. Vale.
necdum eventilaiam audilionis mese fidem judicio
EPIST. XVIIL
calente dictavi. Movit novus Albenaei hospes Latiare
concilium, divisionis arle, inventionum copia, gr.ivi- SYMHACHUS AUSONIO.
tate sensuum, luce verborum. Opinione roea dico: Ego ctsi conlinuis litteris honorem tuum celebrare
lam probus est oralione quam moribus. Tunc noslra- possem; non satis mihi viderer proquam res postu-
tes viri, qui inter se aliarum rerum saepe dissentiuni, lat, fungi debitum meum : tanlum abest, ut operam
concordem senlentram super hujus laude tenuertini. assiduitatis exprobrem. Sed ut hoc meaeverecundiae
Credo plane, nec fidescassa est, rhelorum hancesse competil; ita luae bumanitatis est, studinm nostrum
prosapiam. Nam plenum ingenio pectus noscitur. pari gratia suslinere. Animadvertequo lendat summa
Nec solus vultus, aut colos, asserit posteros in hono- verborum. Jamdudum nihil tribuis, quod legamus.
rem parentum. Certiores habet natura vindiciasbene Totum me, inquies, emancipavil sibi cura praetorii.
senliendi, ac bene loquendi. Gignuntur, non scribun- Verum csi. Potiris raerilo summa judicia. Sed maxi-
lur haeredes.Quod alii docentur, hic natus est. IIxc mas ingenii tui vires foriuna niagna non onerat.
m Q. AURELHSYMMACrll 156
Proinde his ettam rebus intende, qu» lia occupaiisA morbus exhausit, itiones longAset mftnsionesaspe-
nihil molestiae«fferunt, ut ipsas molestiasplerumque ras, tuni accessionesfrigotHm,et (tecessionesdierum,
soleniur. Vale. qunque atia strrit noxaeopportnna vitavi. Si sutn tibi
EPIST. XIX. spectatns ex animo, quaesout aequitssis rtibi, atque
SYMMACHUS AUSONIO. bas airegationesboni consulas.Fors fuat, an obli-
Qni sua fiduciadeseruntur, epistolasmeas in usutri noamusapud te veteremgratiam: hunc qtfodsatis est,
commendationisaccipiunt. Id nunc aliter est. Nam elttciemurofferrsam.
fralri ineoPotito hac conditionelitleras dedi, ul eas EPIST. XXII.
ipse commendet.£st enlm niiiilo secius atque ego SYMMACRUS AU50NI0.
sum de sWnWStlbusamicorum tuorum: qui ubi te
Gaudeome libi plurisesse, quam caeteros: quanflo
compotem fecerii prteseritiaesusr, vereor ne excu-
satio mca ignosferWanon sit. Sed si mihi placabili- iia animalus es,ul sponte in rem meam consulas,
tas toa experiimdoprobe «ognita est, fiminrmreor, nec opperiaris petitiones, sed solam voluntatis meae
non ut ine^ qui regedi, coilationealterius venientis famam sequaris. Accepi evectiones quatuor, im-
incessat, eed ut iiltmi magispro mroque suscipias. niane quanlum commodasin excursus et recursus
Vale. £ mearum. Dii te pro lanta gralia munerenlur : et quia
JJ
EPIST. XX. perfectis atque elatis in ctimutnm bonis nihil adjici
SYMMACHUS AUSONIO. potest, velinl luta manere, et propria, quae dedc-
Abundogattdio,cum te consulerrinoros annusex- runt. Vale.
EPlST. XXIII.
cipiat. Sed nutic transcursoest opus. Pleniusenim
secundis iitteris contestabor hojnsmodide te gralO- SYHMACHUS AUSONIO.
htionem. Alius in praesentiamihi sermo sumendus Post longum silentium tuum non minus desidera-
est. Palroinusc. v. accitu tuo iter «dornans, in rem bam quam sperabam litteras longiores.Namqueliis
suam fore existimavit, si meo testimonio niterelur. vicibnshumanavariantur, ut defectuiSiiccedatuber-
Huic ego nihil per rrreaccessurum putavi: ct tamen tas. Ea me opiniofrustra habuit: siquidem brevis in
deesse nolui, scieiisjudicioerga illumtuo iiibiladjrci manus meas pagina recens a te profecta pervenit.
posse fii scribercm; decessurutn tamcn aliquid meo Erat quidem illa Atticis satibus aspersa et tbymo
ofOcio,si lacerem. Llnumest igitur, qttod oratum te odora; sed parcior, qu» magis fastidiumdetergerel,
atque exoratumvolo»M ineatgratiam suscepti labo- quam famem frangeret. Quid? si ego coenasdapsiles,
ris, praeter eum fructum, qui ilii ex tuo conspeclu, etsaliare convivium, tom viscerationes,atqne epu-
tuo congressu ttto honore, proveniet. Vale. €^ ium posiulassem; tu mihi mehsas secundas, et sci-
EPIST. XXI. tamenta exiguaelancis appeneres? Fac veniatin men-
tem, quid Graeca smper hoc dicat «ratio. Parvit
SYMMACUUS AUSONIO.
nutrimentis, inquit, quanqttama motte defcndimw,
Bene ac sapicnter majores nostri, ut sunt afia nihil lamenad robutlamvaletudinempromovemur.Po-
xlalis illius, acdesIlonOrialque Virluti gemclla facie tasne me de occupatiohibus tuis esse taciturum?
junclim locarunt; commenli,quod in te videmus,ibi Quaestores, memini: consiliiregalisparticeps, scio :
esse pracmiahonoris, ubi sunt merita virtulis. Sed adde huc alia mille rerum. Nuhquamevenit, ut in-
enim propter eas Camoenarumreligio sacro fontiad- genium luum labnr deterat, beiiignilatem cura fle-
verlilur; quia iterad cape.-sendosmagisiralus saepe clat, facuitdiamusus exhauriat, Si diurna negolia
litieris promovctur. Haccparenium inslilutaconsula- nunquamdislinguesquiele; certe antelucauosotnno
tus tui argumenla sunt: cui morumgravitas ct disci- nullus indnlseris, ut detur aliquod lempus officiis.
plinanim vetustas, curulis sellacinsigne pepererunt. An tibi parum exerapli videtur in coraico, cumait:
Multi poslhac adnitenlur aries bonas , et laudesger- Quamvellem, etiam noclu amtcis operam mos esset
nianas ct meras litteras. Sin ignorainus Magnuniil- datil Sed cur ego diutiussermonis pauperobgannio?
luni, cujiissttpra votumfortuna (ltixit, Slagiritx suoi D
' Imitanda cst mihi cpislola recens, ul caeterarao-
niliilnmcommo.'asse, nisi Qtiinto Ennio ex iElolicis-, rum tttorum : forte occupalus recusas litteras lon-
nianubiiscaptiva clitainySlairtmn muneri data Ful- giotes. Iditaesse recte conjecto. Videoenim,quani
vium decolor.it.linimvcro neque PanaetioAfricano- nolis mu la legcre, cui vix est olium pauca dictarc.
rum secundiis, ncqiie Opillo Rulilius, vel Cyneae ; Vale.
EPIST. XXIV.
Pyrrhus, ant Mettodorosuo MithridatesPonlrcusli-
bciaium d scipli-iarnm prelia solverunl. Al nnnc; SYMMACHUS AUS0N10.
erudilissimtisimperalor, el opum largus et bonorum,. Si te amor habet naturalis historiae quam Piinius
quasi pro usura libi pr.imiiadetuleiit, ita >upersor- elaboravil, en libi iibellos, quorum praesentancaco-
tem fenorVsreddit. In hac tanta laiiitia mea , quibuss pia fuil: in quis, ut arbitror opulentaeerudilioniluae
VCrbiS diltiain, qtiod adesse non possum?Nimisve- negligens veritatis librarius displicebit. Sed mihi
renr, ne httlK;interpretaius cxciisalionem menm,, fraudinon erit emendationisincuria. Malui•nim tibi
quantuni tibi graluler parum credas. Oplavi ad ocu- i- probari mci muneris celeritale, quani alieni operis
los luos raptim venire : sed fessus virium, qtias diu
u examinc. Vale.
167 EPISTOLARUMLIBER I. 158
EPIST. XXV. A vergeret. Tunc, inquies, audeasde pliilosophisjudi-
JYMMACntlS AUS0NIO. care? Licet alienas spectare virtules. Namet Phidiae
• et Mironis buculam, et Polycleti
Ivsi pterumqueveriaest apiid parenles praedicatio OlympiumJovem,
Canepboras, rudis ejus artis hominum pars magna
liliorum, nescio quo tamen pacto delrimcntum me-
mirata est. Intelligendi natura indulgentius patet.
riti sui patitur, dum pcrsonarum spectare gratiam
Alioquipraeclara rerum paucis probarenlur, si boni
judicatur. Qusero igitur incerlus animi, quae rnilii
cujusque sensus, etiahi ad impares non vcnirei.
nitlic poiissiinumsuper vii-ohonorabiliThalassiO ge- Concede
nero tuo verba sumenda sinl. Si parce morutri ejus igitur mihi de Baracho testis ofiicium, et
amiciliam viri prudentis amplectere : cujus explora-
decora atiingam, livcnti similisaesiimabor: si jiiste tio brevi
faciet, ut mihi de omnibus, quaescio, aeqtie
prosequar, ero proximus blahdienii. Imitabor igitur facile
credas; cum videas, nec in his falsum esse,
Satlhsliaiii teslimonii castigationem. Habes virutn
familia consularl; for- quoenescio. Vale.
tlignum te, etperte tfuem EPIST. XXX.
tuua honori patris majorem beftefloiis suis reperit, SYMMACHUS AUSONIO.
emendatio animi et sanctitas heneribus aequipara-
En tibi rusticum vix urbanis negetiis absolulum:
vit. Vale.
B Cuivolo pro nostra amicitia morarum culpam remit-
BPiST. XXVI.
tas. Neque enim laboris ftiga indulsit quieti. Diflicilc
SYMMACHDS AUSONIO. est hinc abire, cum veneiis : adeo si contemplari
Uler apud te ilducia, quara dedisti. Duduraparcus majestalem urbis nostraavelis, justo cilius videbilur
cs lilterarum, sed non irailabor exemplum: ul qui revertisse. Sed de hoc non laboro, quando ila es in-
novcrim, viro in ipecula honorum locato, el ideo va- genio placabil! inier reliqua virtulum, ut boni con-
i ;a el magna curanti, non tam studiumdeesse quam sulas errata leviora. Illud orare impensius convenit,
copiara. Ea quippe nalura csl rerum, utquaepraeter tanta ul animo tuo scribendi cura sit, quanto ma
induslriam negliguntur, ignoscendadicantur. Ego ta- amore dignaris. Yale.
mcn sectirus, ut soleo, ameris tni, soleraneofficium EPIST. XXXI.
non reuue: in summa gratia el honore posilurus , si SYMMACHUS AUSONIO.
familiari mee, qui has tibi litteras dabit, fructus ali- Merum gaudium mthi erudilionis tuae scripta tri-
quis pro tanta in nos sedutilateresponderii. Vale. buerunt, quseCapuaelocatus accepi. Erat quippe in
EPIST. XXVH. bis oblita Tulliano melle fesiivitaS, el sermonis mei
8YHMACBUS AUSONIO. non tam vera quam blanda laudalio. Quid igitur oia-
u gis mirer, sententiaeincertus addubllo, ornaraenta
Quid agamscire postulas.Opperior in dies litteras, oris an tui. Quippe ila facundia antisias cae-
pectoris
quales niincmihi facullastua promittil, amor semper leris, ut sil formiderescribere : iia benigne nostra
exhibuit. Sura vcro praesenliumlaetus, ut qui sciam
comprobas, ut libeatnon tacere. Si plura de te prae-
insidiatori meo nihil loci relictum, atque insuper
dicem, videbor mntuum scabere, et magis imitator
libi, cui factum semper volo, merilam polliceri for- tui alloquii, quam probator. Simul quod ipse nihil
ttinam. Ergo quando res ita tutit, ut sollicita muta- ostcntandi verendumt:Sl,genuina in le
: gratia faeis,
rcnlur optali sermnnis tui fructttm feramus qui
bona affeciala laudare. Unum hoc taracn a
animum mibi exaugeat, atque indicei, pro lanta nobislanqtiam indubitata veritate cognosce, neminem esse
retro fadiiliarilate, mei te oppido esse cupienlem.
morlalium, quem prae te diligani : sic vadatum me
Vale. honorabili araore tenuisti. Sed in eo mibi verecundus
EPIST. XXVIII. nimio plus videris, quod libelli tui arguis prodito-
SYKMACHUS AUSONIO. rem. Nam facilius est ardentes favillasore compri-
Fdcts pro fflutliaditigeniia et atitiquitate amiciiiac mere, quam lucutenli operis servare secrelum. Cura
nosirce,quod honorem tuum vires meas esse confir- semcl a te carmen profectum est, jus omne posuisti.
nias. Coivenit dictum cum fide morum luorum, nec Oratio publicata, res liberaest. An vereris aernulive-
iini|iiam le dissimilerh scriptis talibus dies argue- nena lecioris, ne libellus tuus admorsu duri dentis
rit : lantum fortuna munifica prosperorumsecundet uratur? Tibi uni nibil ad hoc locorum gratia praesti-
optato. Longuin de his loqui cauiio esl, ne blan- til, aut dempsit invidia. tngralis scaevocuiquepro-
diliie longiores corrtimpant veri dignitatem. Si boque laudabilis es. Proinde cassas deliinc seclude
quid de me scito opus fuerit, frater meus Claudius', formidines, et indulgestylo, ut saepeprodaris. Certe
ct cultui tuo dedKus, et studii mei gnarus expe- aliquod didascalicuraseu protrepticum nostro quo-
diei. Vate. que nomini carmen adjudica. Fac periculum silentii
EPIST. XXIX. mei, quod etsi tibi exhibere opto, lamen spondere
SYMMACHUS AUSONIO. non audeo. Novi ego quae Mt prurigo emitiendi op<;~
Nibiinvror caeteros, vulgus ignobile, qui philo- ris, quod probaris. Nam quodam paclo socielaiem
so|hiam fastu et habitu meiitiunlur. Paucos (etin laudis affectat, qui aliena bene dicta primus enuntiat.
liis praccipuefainiliarcm meuin Barachum) nostra Ea propter in comccdiissummatem quidem gtoriam
ielas tul t, quorum gcrmana sopienlia ad vetustatcm scriptores lulerunt: Roscio tamen atque Ambivio
1B9 Q AURELIISYMMACHl 160
caeterisqueactoribusfama non defuit. Ergo tali ne- A tmoneo, ut cum causamejus adventutagnoveris,juves
golio expende otium tuum, et nuvis voluminibus studium,quodex parte (ovisti. Vale.
jejunia nostra sustenta. Quod si jactantiae fugax EPIST. XXXHI.
garrulum indicem pertimescis, praesta etiam silen-
lium mihi, ut luto simulemesse nostra, quaescripse- SYUMACHUS AUSONIO.
ris. Vale. Aiunt cochleas, cum sitiunt aeris, atque itlis de
EPIST. XXXU. cceloniliil liquilur, succo proprio victitare. Ea res
AUSONIUS SYMMACHO. mibi usu venil, qui desertus eloquii tui paslu, meo
Modo inteltigo, quam metleares sil oratio, quam adhuc rore sustentor. Diu scribendi operam protuli-
delenifica,et quam suada facundia.Persuasistimihi, sti, et vereor ne forte in nos parentis claudat affe-
quodepistolmmemapud Capuamlibi redditmconcin- ctio. Si falsum me opinio babet, facilocaeterisnego-
natio inhumananon esset.Sed hocnon diutius, quam tiis tuis respondendicura praeverlat.Vale.
dum paginamtuam legi, qum me blanditiisinhiantem EPIST. XXXIV.
suit, veluli tucconectarisdelibuta perducit. Ubienim SYMMACHUS AUSONIO.
chartulam pono et meipium inlerrogo, lum absyn-
thiummerumresipit, el circumlitamellepoculadepre- B B Plenum laboris negotiumgero, qui compeltareto-
hendo.Si vero,id quodsmpefacio, ad epistolamtuam ties tacitum persevero. Conlra nisi instare pergo,
redii, rursus illicior; et retrorsumille luavittimut, ilte atque exsculperea le atiquidlilterarum, gliscet obli-
[loridustui sermonisafflalus,depositalectionevanescit, vio. Sive igitur hoc ofGciurameum sedulum judicas,
et testimoniipondusprohibetinessedulcedini.Hoc me seu molestum; stat sententia, honoremsuum cele-
velutaeriut btactemfucus, aul picta nebula, nonton- brem praestarecolloquiis: adeo raihi veteris in tn
giut, quam dum videtur, oblectat; chammleontitbe- amoris nulla discessioest. Et merito : natn aniiciliae
stiotwvice,qumde subjectissumitcototem.Aliudsen- operam nusquam locaviaequebene. Propterea silen <
tioex epistolatua, aliud ex conscientiamea. Et iis me tium tuum conqueror. Facit enim tenerior affectio,
audes facundistimotumhominumlaude dignari?tu, ut sit querela proclivior. Mollisest animus diligen-
inquam,mihi itta, qui le ultra emendationemomnium lis; et ad omnem sensuradoloris argutus. Si negli-
protulisli.Haud quisquamita nitet, ul comparalutlibi gentius tractes, cito marcet, ut rosa : si duritis te-
non sordeat. Quit ita JEtopi venuttalem,quit tophitti- neas, livet ut lilia. Legisse memini, vultu etiam saepe
cat Socratit conclusiones,enthymemataDemosthenis, lacdipielatera. Quidille tam serius arbiter super con-
aut opulentiamTullianam, aul proprietatemnostri tinuo sileniioac dissimulatoscribendt munere cen-
Maronisaccedat? Quisita affectetsingula, ut tu im- C t suissef?Tecum haec pensius aesliinabis.Mihi religio
ptes omnia? Quid enimaliud es quam ex omnibona- fuit, tegere, quaedolebant. Nam ut in te animi usque
rum artium ingenio cotlecta perfectio?Hmc, domine pendeo; ila opere maxirao usurain luaeunanimiiatis
mi, filiSymmache, non vereorne in te blandiusdicla exspccto. Vale.
videanturette quam verius.Et expertuses fidemmem EPIST. XXXV.
mentisatquedktorum, cumin comitatudegimusambo, SYMMACHUS AUSOMO.
tevo dispari : ubi tu velerismitiliw prwmialiro me- Diu in Campaniaesecessibus otiatus, occasioneca-
ruisli, ego tirociniumjam veteranusexercui./n comi- rui scriplionum. Ideo
talu tibi verus fui: nedumme peregreexistimescom- te munus paulisper sermonis mei circa
/n intepuit. Sed ubi in patriam pedcfn retuli,
posita fabulari. comilatu, inquam, qui fronles ho- mihi fuit instaurandi officiidiligentia. Ergo
minumaperit, mentestegit, me tibiet patenle, et amico, anliqua
debito honore salutationisle impertio, utrumque de-
el si quid utroque carius etl, cariorem fuissesensisli.
Sed abeamutab his; ne itlhmccommemoratio poscens; ut et silentio superiori venia justa praeste-
ad iltam et pracsenliobsequio vicissitudo respondeat.
Sosimformidinemvideaturaccedere.Itlud quodpene tur, Vale.
prmterit,qua affeclioneaddidisli, ut didascalicumali- EPIST. XXXVI.
quodopusculum,aul termonemprotreplicummittetem? D
SYMMACHUS AUSONIO.
Ego te docebodocendusadhuc, ti ettetn id ataits, ut
rfiscerem?aut ego te vegetumet alacrem commovebo? Inlerpcllooccupalionesassiduitaie colloquii. Nam
Eademoperaet Musashortaborut canant; et mariaut et ipse bujusmodipascor officio,et peregrinationem
effluant;et auras ut vegeani;et ignesut caleantadmo- tu.amtalibus solatiis credo recrcari. Tuas autem lit-
nebo: et si quid invitisquoquenobisnatura fit, super- teras vicissimexspecto; non exigo.Injurium quippe
fluus instigaloragitabo.Salis est unius ertoris, quod' est, magncperc flagitarequod speres; ne quod est
aliquodmeorumme renilentevulgalumest, quod bonai volunlarium,videatur extorlum. Sane fralri meo In-
fortunain manusamkotumincidit.Nani si contraeve- necentio gralulor , amicitias tuas, priusquam scri-
nissel, nec tu mihipersuaderes,placeremeposse.Hmc berem, contigisse : qtiia facilior mihi coepit esse
ad lilterastuas responsasint. Cmteraqumnoscereaves,,
cjus commendatio,qucm probasti, quam fuisset in-
compendifaciam : sic jam quoque longa est epistola. cogniii. Itaque boc iinum beneficiiexpostulo, ut qui
Julianum lamen familiaremdomus nostrmsi quid dc: sui emendalione
jara nililur; lcsliinoniinostri gralia,
nobit pereontattdumarbittaris, tibi allego : timul ad- cumulatiusdiligalur. Vale.
161 . EPISTOLARUMLIBER I. »61
EPIST. XXXVII. A fide et sedulitale militiae,sanctum VStorem amicum
SYMMACHUS AUSONIO. meum promptus comroendalorinsinuo, quem ad hoc'
Non frustra praedicanl: Mentes hominum .nitere revi nulla actuum culpa fuscavit; sed fortunaclicen-
liquido die, coacta nube flaccessere. Meus animus tia (interdum oplimosdecolorans) spes ejus paulisper
fidemfacitexemplo. Nam qtioties tibi scribo, exsen- infregit, quas in integrum saeculibeatitudo restituet,
tentia usus verborum suppetit, quorum alias suppel- si innocentiam supplicis secundo favore respexeris,
lex mihi desii. Quippe laeiilia loquax res est, atque Vale.
ostentatrix sui : adeo magnaeparti hominura ab hoc . EPIST. XLI.
morbo nulla caulio est. Patere igitur.quae ad laudes SYMMACHUS AUS0NI0.
luas perlinent, obloquentem, vir quanium est homi- Facio rem, cum tuis moribus, tum meo sludio
num in lerris spectatissime; qui ex summis copiis congruentem, ut praestantissimoviro amicitias optimi
vigiliam pro meis rebus anniteris, et amicitiam sta- ciijusqtie conciliem : velut nunc tibi a me tradilur
bili diligentia perseveras. Si fides seria cuiquamfuit, philosophiaecandidatus; cujus pudorem, vel prima
libi.puto esse: quam pterique verbo oslentant, opere facies; caeierabona longus usus expediet. Hunc ego
deserunt: quod genus nulli rei est, nisi ad loqueu- abs te nollem diligi, ni mererelur probari. Sed si
dum. Meritoprocessus luos in meo acreduco: quando B bene aestimo,actutum merebitur, atque ideo diligen-
juxta magnaecuraesum tibi, atque cum maximc fui. ter de hoc nibil amplius oro. Neque enim praejudicio
Superest tamen aliquid, quod huic in me studio ad- mco debet astringi, cujus exspecto judicium. Hlud te
jici velim. Nolo memineris, quod aliquando animo potius oratum volo, ut nostri diligentiaraperseveres.
tuo succensui. Amor fiduciam nutrit. Quid tam libe- Quod cum efflagito, vereor ne me injurium putes,
rum, quam amicitia? Negoliis plerumque apposila qui a (epostulem, quod sponte praeslaturus es. Vale.
est cxpostulalio sine labe concordiae.Ila verum est, EPIST. XLII.
quod hodie tibi gratias ago, ut illud non poluerim SYMMACHUS AUSONIO.
ilissimularc, quod dolui. Cassa fide sunt, qui jugiter
blandiunlur. Sed quiddiulius ea retexo, quorumte Compensasti longum silentium gemina scriptione.
Pariter cnim binas lilteras praebuisti, desiderium
obliviscivolo? Esto, ul es, benigna in me voluniate:
a le sentio meutn officio largiore complexus. Ex quo adverti,
quod ego sperandum magis quam pcten-
dum. Vale. non voluntatem tibi hactenus, sed bajulum defuisse.
EPIST. XXXVIII. Neque enim aliter potuisset accidere, ut me tandiu
SYMHACHUS AUSONIO. sermonis tui honore fraudares. Merilo apud nos in
* dies
Falso creditur judicii nesciam esse fortunam. Illa ( singulos tui cultus augescit, ct justo cumulo cre-
vero et praHeritorum memor, et praesenlium dili- scit affeclio. Namque ila usu comparatum Videmus,
et futuri, libi cae- ut artiicitia bene locata, experiundo quotldie prove-
gens, prudens rependit, quidquid
leris pracslitit. Non ergo vana, neque erratica est: a hatur. Sed dc ista parte verbiS supeisedendum est.
enim me opbrtet dicere, quaete malo sentire.
qua scimus alios domum ccepisse, le praemium.Quis Neque
libi honoris nostri (inquies) fecit indicium? Celebri- Comperi sane ex.Iitlefis luis, quaiiloper'e pitblici
tas famae,cui justa narranli stalim credilur. An oppe- muneris absolutionemrequiras, et stupere rae fatcor,
rirer super hoc tuas litleras, quas verecttndia differe- tantwn libi adminislralionis ejus esse fasiidium, cui
bat? Minirae; siquidem difficilisest palieniia gaudio- frueliis optabilcs omnium amor spondet. An est ali-
rum. Fungor igitur, ut vides, partibus tuis, et quae quid tenacius gloria, quaelaudem adjicit voluptali ?
debui cognosccre malui quodammodo nuntiarc. Sed sed tamen cura non deefit, ut potiaris: lu lantum
noto isia properatio litlerarum mearum luum munus peregrinationem solarc justo araore proviiiciae.Vale.
impediat. Scire me, quod nunc scribo, dissimula, et EPIST. XLIII.
tribue quasi novum nuntium, quem ego gratulabor SYHMACHUS AUSONIO.
iteratum. Vale. Vetus sentenlia est: Arles honore nulriri. Eam
EPIST. XXXIX. D nostraeaeiatis usus confirmavit. Nemo cnim belli no-
SYMMACIIUS AUSONIO.
tus, aut domi clarus exsorlem praemii sensit indu-
Sco quidem litterasmeas tibi sero reddendas, vel striam. Ila cum dignis fruclus tribuilur, eamdem
propter occttpaliones,quae te in procinctu aliquan- viam capessentibusspes paratur. Glisco igiturgaudio,
lisper tenebunt; vel quod frater meus Gorgonius, cum propter alios, quibus forlunam solers vila con-
admiralor virtutum tuarum, diulinae apud Picentes ciliat; tum maxime Juliani fratris mei gratia, quem
indutgebilquieli. Ut ut est tamen ista cnndilio, su- sic a te diligi volo, probari posse confido.Scis nenipe,
persedendum ofdcio non pulavi. Fors fual, an bacc in illo forensi pulvere quam rara cognatio sit facun-
mature in manus tuas scripla sint ventura. Ego ta- dioris et boni pecloris : dum aut modestum inge-
men quantum per commeantes licebit, justi muneris nium verecundia contrahitur; aut successu eloquens
operam non reparcam. Vale. insolescit. Haecin meo familiari ac necessario ea so-
EPIST. XL. cieiale viguerunt, ul neque objectu pudoris arcret,
SYMMACIIUS AUSONIO. nec cttm detrimento fronlis afflueret. Nunquam in
Nonnovura aut incogniijj.ni, sed comperlum jam mercedemornamenla linguaecorrupit. Merito ac for-
163 Q. AURELII SYMMACHI 16»
tunis tcnuis, optilenliam'fldc, quaeslum laude muta- A \ tacitoopusest,ulhonor cmiciliaemihiferaturaccepio;
vit. Htinctibi in m mum, vet magis in animum libens neque omnia mandata sunt litteris, ttl illi aliquid ad
trado. Nam mibi summa cttratio cst ut amicitiam narrandum relinquatur. Accipe tamen reram capila,
tuam boni uberent. Te quoquc idem vclle, habeo et summas negotiorum, quibus frater admonitus,
compertum. Semper enim natura gaudel aequalibus; quaesitalatius exseqttaiur. Convenit intersacerdotes,
et familiare sibi est omne quod simile est. Sed ne ut in custodiam civium publico obsequio traderemus
prolixo tcslimonio suspicioneralaudatoris incurrara ; curam deorum. Benignitas cnim superioris , nisi
quxso ipse de eo judices examine pensiore. Ita cum cultu tenealur, amittitur. Ergo mulio tanto ornatior,
illius institulum probaveris, periculum judicii mei quam sotebat, cceleslis facttisest honor. Exspectare
feccris. Vale. mihi videris omnia, quaesupersunt. Titianus meus
EPIST. XLIV. fungetur indicinm, cui indulgeniius narrandi quod
SYMMACHUS AG0RIO PR.€TEXT. velis, opera legala esi. Edictum principum, rtisi jam
Merelur indutgcnlia in me tua, ut ea, quae notum est, idem tibi assertor expediet. Staluas etiara
proxime laudi mihi fuerunt, clam te esse non pa- recepistis iisdem pene poputi aoetamationibus, qui-
tiar. Crcdo indiciumfccisse tibi famara, quod paren- bus amiseratis. Rides?et libel rideas affatim : phira
tem meum rtiri atquc in secessu amissaedomus inju- S ] desino, ne qui strictim meliora detexui, in niiuori-
riara decoquentem, frcquenlibus suffragiis; denique btis videar immorari. Vale.
oraloribus missis, novo honore senatus acciverit. EPIST. XLVH.
Qua causa ubi primum facultatem loquendi apud col- SYMMACIIUS AGORIO PH/ETEXT.
legas attutil dies, egil ille senatui gratias, ea facun- Silentii nostri ralio diversa est, sed unus eftectos.
diae gravilate, qua notus est. Calendaetunc erant, Meimpedit pontificiatisolflciicura, te Baiani otii ne-
quibus annus apcritur. Brevi inlervallo cum fanii- gtigenlia. Neque enim rainus residem facit remissio
liaris mei Trigeti fiiio practorio candidaio aclionis animi, quam occupatio. Nec mirum , si te illa ora
operam spopondissem, animum religio convenit ut totum sibi vindicat; cumipsura Annibalemfidesccnta
occasione destinati officii obirem munus adhuc a me sit, bello invictum raanus dedisse Campaniae. Non
patri debitum; sed, ut dixi, ab ilto senatui jam so- illius crjeli aul soli itlecebram retinax adventonim
lutum. Ergo ad quinluin idus Januarii verba feci ih lotos aequaveril, et suada Circe pocuta, el tricinium
amplissimo ordine : quaeubi in manus tuas venerint, semivolucrumpuellarura, Nequeego te pingues ferias
ex luo animo conjicies judicia caclerorum. Ego sub agere contendo, ant virtutera puto fregisse deliciis.
incerlo examinis tui, aliorum sententias occulendas •. Sed dum libi legis, tibi scribis, et urbanarum reruin
putavi, ne te praejudicio tanti ordinis viderer ur- "C fessus ingentem animum solilttdine domas, amicilia-
gere. Vale. rum munianullus exsequeris. Quin arripis stylum, no«
EPIST. XLV.
slracque in te affectionihonorem mutuum facis? Nisi
SYMMACHUS AGORIO PR^TEXT. mavis auctoritatem ponlificisexperiri. Multa nobis
AuClussum gaudio, quod valetudo tectim reverlit in collegio deliberanda sunt. Quis tibi has mducias
in gratiam. Nam semper incolumitas tua voti mei publici muneris dedit? Sentres jus sacerdotis , nisi
summaest. Nunc si diis volentibus reconciliataevircs impleveris jus amici. Vale.
animi tui integraverunt vigorem, facito epislolae tuae EPIST. XLVIH.
mullijtigis paginis augeantur. Odi parcimoniam ver- SYMHACHUS AGORIO PRiETEXT.
borum bonorum. Scribendi quippe brevitas, magis Dii boni, quam nihil horaini ttitum atque explora-
fastidio, quam officio proxima est. Nolo litteras de
esl! Certe levandi animi causa Baias concesse-
summo ore stillantes. Illas peto , quae arescere lum
ratis. Qttis oculus fascinavit dcstinatam quietem?
nesciunl; quae ex intimo pecloris fonte promuntur. Paulina
Meminibrevitatem Spartanam laudi quondam fuisse. ergo cura communis extrerauin salulis ac-
cesserat. An vesler pro illa tanlus esL melus, ut
Sed ego lecuni Romanis legibus ago, et si ita vis,
m.omnc ejus incomniodum pericuti instar habeaiur?
Atticis : quibus lautumdecus a facundia fuit, ut tnib. 1
horum est, spcctari animo licet, quas
videantur Lacones inetu collationis in diversum stu- Quidquid
noctium vigilias duxeritis.
dia destiuasse. Vellera plura; sed luo modo compun- aerumnas dierum, quas
Sic nati sumus, ut saepiusadversa fiingamur.Fiigiunt
gendus es. Simul cautioest, ne te sermo muittis et bonae cujusque rei tam brevis usus,
offendat. Instilulo igitur meo calcem pono, dum tuo voluptalcs,
ex re eo te invidiaeet qtiain levis sensus est. Verumbaccphilosopboriimdi-
pareo. Qua intelligis, condi-
lionis adduclum, quasi a me pauca scribi vclis, nisi sputationihus relinquantur. Ntinc habilumlaetiorem
menlibus suadeamus, quando Paulinae noslrae vale-
niulia rescripseris. Vale. tudinem rursus locavil in solido pax deorum. Vale.
EPIST. XLVI.
SYMMACHUS AGORIO PR/ETEXT. EPIST. XLIX.
Potui facere scripta compendii, cum tibi germanus SYMMACHUS AGORIO PR£TEXT.
meus verbis suis uberius satisfacturus viderelur, Quxris tit civis ad bonum commune genitus, quid'
quam ego meis litieris. Sed in raajore lucro olficia sttper rebus anxiis vero proximum nunlietur. Certis
honesta, qunm otia multa ponenda sunl. Ergo IICQUO indiclbus secunda coqnovimus. Dehincmulfi silenlii
;nn EPISTOLARUMLIBER 1. 166
ttuspiciosollicitis rumoribus tocum fecit. Sed mihi jA.praesentiae tuae copia. Nunc testimoftioepistolaetuae
opinionum taliura, quaesine auctore produnt, nulla fruimur : tunc adjumento favoris utwwr, Vale.
;ui'atio est. Irapandio angor aniuii quod sacrificiis EPIST. LIH.
muliiplicibus, et per singulas potestates saeperepe- SYHMACHUS AGORIO I>It/ETEXT.
Mtis, uec dum publico nomine Spoletinura piatur Otio et venaiibus gloriare. Esthaecquidemjucunda
osteatum. Nam cl Jovem vix propitiavit oclava ma-
jactatio, sed ludo magis a te prolata , quam serio.
ctatio, el FortunaePublicaemultijugis bostiis nequid- Nam remissa tempora et ab negotiis publicis feriata,
quam undecimus honor facttis est. Quo loci siuius, libris veterum ruminandis libenler expendis. Aliis
inlelligis. Nunc senlentia est, in ccelura vocare col- igitur dabis verba, qui te congressu primore non no-
legas. CuraJioscias, si quid reniedia divina.promo- verunt. Ego actus, quos pernox et perdius libi curae
verinl. Vale. habes, tum quotidiana ing;eniitui pabula de littera-
EPIST. L.
SYMMACHUS PR^ETEXT. rum, quas mihi tribuis, sapore conjecto. Nisi focle in
AGORlO
sylvis Apollinemcontinuaris, ut ille pastor Uesiodius,
Ego quidcra securus amicitiaeaeqtribonique facio, quera poetica lauro Camcenalis familia corooavit.
si qitid in me ab amanle peccatur. Sed luos mores, Naraunde esl haccin epistojis tuis sensuum novitas,
quibus nihil desit ad laudem, decet officii negligen-1 verborum velustas, si tantum nodosa retia, vel pen-
tia. Queri nie opinaris,qtiod nihil scribas: cl refellcre narum formidines, et sagaces canes, omn,eraquerem
mendaciuniparas, qtiia te aliquid scripsissc memi- venaticam meliorum obUlus,affectas? Quare cum
nisli. Ego vcro mininium anirai angerer, si laceres, scribis, mcmento facundiae tuaemodum poneife. Ru<
prout boc est, quod mihi et patri unas alque eas stica sint el inculla, quae loqueris, ut ve,nator essa
oppidobreves litteras detulisti. Ita tibi arabo digni credaris. Vale.
singulis paginis non videmur? Tui, inquies, honoris EPIST. LIV.
interfuit, ul jungeris parenli. Aliasunt, quae cum SYHMACHUS AGORIO PR^TKXT.
itlo nobis vel communia opto, vel paria. Amor mihi Mocstitiaemeac solatium grandc tribuisti. Nflm ut
i»eo nomine deferalur. Abstine igitur epistolis , quae duduin tibi fama fecit indicium, Iralris obilu vu'ne-
sunt insiar edicli. Facessat omne fastidiura, ex quo ratus, continuo animi dolore discrucior. Non me-
nascitur cttra compendii. Sed longum dc his loqui diocrc tamcn inter pracsentes curas levamcn accepi,
cautio cst, ne tibi molestior sit prolixilas querelae quod te compcri secundum communiaoptala salvere.
nostrae, quam mihi brevitas cpistolae tuae. Quod su- Superest, ut isliusmodi officiis Irequeiitem opcram
perest, deos quacso, ut nos plenus gaudii quam pri- digneris impendere; quaeperspicis medic'ra.amquani-
mum revisas. Facile crit, angustiam scriptorum luo- (p dam infortunii et moeroris afferre. Vale.
rum multiloquio repensare. Vale.
EPIST. LV.
EPIST. LI. SYMMACnUS AGORIO Pa,fiTEX;T
SYMMACHUS AGORIO PRJETEXT. Scio germani amoris osse quod suades. Sed reeon-
Statueramus in externis adhuc morari; sed la- ciliatio cum requirit auctorem, quem habuit injusra
bantis patriae nuntius destinata mutavil; cum raihi in dissensio principem : ne noxam mer-uissevideaiur,
omnibus roalis decolor videretur securitas mea. Ad qui abjuratas amicitias, quasi nibit passus, affectat.
hoc sacri pontificalisadministratio curam de me ct Quare oblatam concordiam non refuto. Seqtieslraia
officiumstati mensts exigil. Neque enim fert animus consideraiioiie forlunae,redeat in gratiam, qui movit
in tanla sacerdotum pegligentia sufficerc collegam. offensam. Tibi pro noslra. amicitia salis gratutor,
Fuerit baeeolira siroplex divinaerei delegalio. Nunc cujus labor saluii publicaccommndabit: de quo in-
aris deesse Romanos genus csl ambiendi. Vos Etrn- terim pareius loquar. Res enim, quaead omues perli-
ria quousque retinebil? Jaro querimur essealiquid, net, nunquam uho tesle conlcnla est : et mihi ma-
ila raerainisse gloriae tuac, ne ve-
quod tandiu civibus praeferalur. Sit iicet ruris sta- gnopereconvenit,
tus mitior, non potest bene defrui olio, qui suis ab-1D recundiaeoblitus existimer. Vale.
s ntibus limet. Vale. EPIST. LVI.
EPIST. LII. SVMMACIILS PROBO.
SYMMACHUS AGOIilO PRATEXT. El libi publicisnegotiis occupalo, breveslillcracde-
Orationem meam tibi esse complaciiam, nibilo se- muntfastidium lectioiiis.etmeiofficiia-siduitas, quid-
qtiittsgaudeo, quam quod eam secundaexistimatione qiiidscribendumvideaiiir,exhaiisit.MerjlosaIutatione
parsmeliorhumanigenerisseriatus audivit. Adjccisti libala, frugi epistolamuecessario stringo compendio.
sacramenti pondus; et in bona verba jurasti : ut qui Alia cst enim proteslatio amoris, alia linguaeoslen-
scires in suspicionemgraliae venire amanlium judi- tatio : atqneideoanliquior mibi fuitobsequcndiopera,
caia. Namubi certa estamicilia, ibi fides laudis in- quam loquendi. Copiosividebimur, si abunde seduii
cerlior. Eigo securus exaministui nibil moror sen- iudicemur. Vale.
lentias caelerorum. Quid si adfuisses tam bonae EPIST. LVII.
volunlatis auditor, nae ego dfgito, ut aiunl, supera SYMMACHUS PROGO.
convexateiigissem. Erit alias fortasse nobis optatior In pratisenliaqiiantumsaiUvistim est amiclticerriti-
187 Q. AURELIISYMMACHI 168
nerandae, cum tuas occupationes, tum festinationcmAi^. EPIST. LXI.
tabellarii contemplatus, exhibeo. Aliasmibi et usus SYMHACHUS PROBO.
veniac,et cura non deerit epistolaelongioris. Diimodo Ais le multijugis necessitatibus impediri, quqrai-
optata fortunent,salulem Reip. in solidolocent! Tum nus gnaviter amicorum carissimos alloquaris. Notae
voluntas promptior erit, et ad scribenda, quaeliben- rei cesset asserlio. Nara et qui procul absumus, curas
ler accipias; et ad legenda, quaeanimo vacante re- ac vigilias tuas communis patriae copiis et satietate
scripseris. Vale. sentimus. Mutasti igitur officium, non negasti. Anti-
EPIST. LVIH. quior enim tibi fuit, ut esse debuit, satus civium,
SYMMACHUS PROBO. quara salutatio. Nunc sane et desideramus et expo-
scimus luas litteras, largiter congesta Truge in pro-
et
Sit tibi animus aequus, patiens muneris imperati. ximae hiemis irapendium:
ut in secundos labores virtus quanquam scio necdum
Saepeusu venit, pro- tibi hanc
partem nimis tutam videri. Nunquamenim
bata reparetur. Quid? tui? libenter C. Aliiiofactum est securus amor el quamvis magna remedia
pairiae:
putas? quod fascibus aratra mutavit.et in medio conquirat, semper illud pulat imminere quod timuit.
sementis opere anhelos boves statuit rusticus? Quis- Vale.
quis bonaefrugis est, in publicum commodumvindi- B EPIST. LXII.
catur. Pone illas interim cogitationesfelicis oiii tui. SYHMACUUS CELSINO TICIANO FRATRI.
Quam bene urbana opera novis fastigiis excitabam ! Bonae poslquam mihi adventusveslri
Ubi ager noster? vel ille aulumnoomnis copiaeferax, fecistis spei plenus,
indicium, calcar quoddam suppingo prope-
vel ille hieme apricus? Aut qui vere anni primas et in eam rem luum munus imploro, ut
aesiivosole de nemore ranlibus;
rosas humo exuit, aut qui sub studia hortator acceleres. Stahit apud me
et fontc frigescit? Sed quid a proposiloexcidi ? Dum parentum
memoria beneflcii tui, nec unquam tacita erit; si
medicinam facio querelis tuis, ullro desideranda fralrum
dt curarum omnium et delegaia curaveris. Vate.
suggessi. Esto, es, tolerans,
debflam operam solve principibus, qui rationem ma- EPIST. LXIH.
SYMMACUUS CELSINO TICIANO FRATRI.
gis meriti tui, quam voluntatis babuerunt. Vale.
Longumloquanlur pro incognilis aut alienis verba
EPIST. LIX. facturi. Mihi liaecopera desinenda est, cum litteras
SYHMACUUS PROBO. nostras Saturus fraler communis accipiat, quas non
Monesamiciliaebonum scriptis frequenlibusexco- commendaiioni ejus praesliti, sed nostra circa vos
lamus. Placet hortatio invilatrix religiouis. El, ut /r amore factas emisi. Vale.
L
verum fatear, decus niihi est hacc tua voluntas; EPIST. LXIV.
amor enim maximi plus requirit. Sed quod ais, me SYMMACUUS CELSINO TICIANO FRATRI.
polius, qui sim vacuus publieaerei, istiusmodi vigi- Comraendaria me episcopumforte mireris. Causa
liam debere sortiri, aequumesse dissenlio. Jam pri- islud, non secta persuasit. Nam Clemens boni viri
mum quod homo licentis otii scrutari vices com- funclus offlcium,Cacsareum,quaeilli patria est, con-
meanliuhi non laboro : tuus honor vecturara litteris ciliata maximorum principum pace, tulattis est.
nisi invenit, facit. Dehincquod mihi iners desuetudo Fando acceperas, rebellione barbarica quot auri,
oblimat ingenium. Tibi impigrojamdiu negotii Ieva- quot argenti privali aut publici sacri et prolani, Mau-
tur usus loquendi. Ergo quo lu ad scribendum major ritaniaefuit direplioue hostiumlancinatum. Evenitea
copia, hoc ego dignior venia raritatis. Satisne videor lempestate, ut etiam fisci depositum belli jure rape-
bis causis munitus in posterum? Merainerisvolo, retur : quod a summatibus civitatis , quos reliquos
quidquid a me scrmonis acceperis , obsequii esse, ftiga fecerat, jus aerarii reposcebat. Miserael acerba
non otii. Vale. condilio , nisi tristiiia temporum Clementiscuram
EPIST. LX. movisset; quem ego non minus famaesaeculi,quam
SYMMACHUS TROBO. 1 civiufn securitati commodasse dixerim. Quid enim
D
Scio te non fortunarum habere dileclum, sed me- praeter invidiam referret aerarium, si opes ab inopi
riiorum. Romanusfarailiarismeus aulicisetiam nunc curia poscerentur? Habes ordinem rci. Quod restat
vela faciat impelralis. Vale.
paret olficiis, utpole sacri administer acrarii. Sed in- enilere, ut lui aspiralio
slriimenla probilatis sub u>u honoris excoluit. Quare EPIST. LXV.
digniias illa. est promiscua cum plurimis, honestas SYMMACHUS CELSINO TICIANO FRATRI.
sequacum paucis. Quod co memorandumputavi, ut Scire postulas , quid de lacessentibus sentiainus.
a te quoque pro ratione vitae, non pro gradu militiae Noloconsiliumsuccensentisexspectes. Neqtie in ejus
censeaiur. Fac periciiliun iiuximis in negotiis; fac noxam labores, quera vides abundare peccatis. Ipse
in seriis remissisve. Reperies bomiiiis tectam fidem, causas dabit, quas non videaris optasse. Sed dc illo
patenlem religionem, prudenliam liheram, verecun- satis habeo dictum. Yeniam quo me ducit affeclio.
diam liberalem. Cui ego propterea faclum volo, ut Immane quanlum a litleris desidetis, neque metuilis,
mei icslimonii fides clareat, el libi amicuslimalae ne vos ralione silentii mordeamus. Quid liiems fa-
probitatis accedat. Vale. ciet, qttaelerra ct mari niorabilur commealus? Cogi-
EPISTOLARUMLIBER I. i70
tate vesln offlcii necessitatem , noslrae sollicitudinis A i minaejudicum praesidio fulcianlur. Intelligis eas esss
vicein , eamque arripile diligentiam , quam de nobis personas, quibus haec gratia magis ex suo merito,
mutuo flagitatis. Vale. . quam ex meis litteris debeatur. Nec mireris , ipsos
EPIST. LXVI. super ea rescribere noluisse, cum reverentia mei fe-
SYMMACHIS CELSINO TICIANO FRATRI. cerit, ut nostro suffragiopotius uterentur. Vale.
Gelasius, cni facttim volo, imperialis domus curam EPIST. LXXI.
ei
recepit, quod negolium aliquid dignitatis attulit, SYMMACHUS CELSINO TICIANO FRATRI.
eisi plus babet houoris in moribus. Medicinamcum
primis noslraeaetatis exercuit. Inde est illi via facta Caeciliannmvirum honestum , Laurentium Lavi-
meritorum. Nam summates aulae, quibus juvanda narium defensorem susceptum commendat officium.
salute profuerat, testes potius habuit, quam patronos. Cui si nihil concilialioniscaeteravitae honestaraenta
Absit, ut tibi veniat usus artis ejus, cum caeieraho- praestarent, intervenlus meus gratiara tuam deberet
nestamenta sanctissimi viri possint pro illo ferre suf- acquirere. Ama ergo homineni placitum mihi, et re-
fragium. Ergo ama Gclasium , mihi jamdudum pla- ligiose civitatis commodis obsequentem. Amoris au-
cilum, tibi me spondente placiturum. Vale. tem tui sumemus indicium , si eos quibus negotium
1 familiare mandavit, adjuveris. Vale.
B
EPIST. LXVH.
SVMMACHUS CELSINO TICIANO FRATRI. EPIST. LXXII.
SYMMACHUS CELSINO TICIANO FRATRI.
Commendareni tibi Anysium , laudabilem virum,
nisi iu meam araiciliam te auctore venisset. Quando Amicorum desideriis operam non negamus, dum
igitur nihil cst, quod illi meus serrao conciliet, be- justa credimus , quaepetunlur : ut nunc mihi usu
neficii loco habeo , si in eum sancti animi tui gliscat venit, qui Bassum optimis viris romplacilum , non
affectio. Nam ubi amoris rudimenta praeventa sunt; putavi suffragio deserendum. Salva igitur mea exi-
secundae gratiae locus est, ut augmenta poscanlnr. stimatione, qui bonis credidi , meritum tibi hominis
Vale. dies longior indicabit. Mihi satis est, si illi primus
EPIST. LXVIIL adilus spem dederit pleniorem. Vale.
SYMHACHUS CELSINO TICIANO FRATRI.
EPIST. LXXIII.
Rufus pontificalis Arcarius prosequitur apud te SYMMACHUS CELSINO TlCIANO FRATRI.
mandata collegii, cui prae caeterisretinendi Vaganen-
sis saltus cura legala est. Effice, oro te, ut divinitus Quando eam dii potestatem tihi dederunt, ut ami-
videatur oblalum tui honoris auxilium , et utriusque Q < cis ac necessariis meis usui csse possis ; confido
sacerdotii te antislitein recordare. Quidquidpublicus Romano optimo viro, quo cum mihi jam diu familia-
vigor, aul privata poscit indttstria, oratus exsequere. ritas est, in tuo pracsidioparatam bonaespei copiam.
Mullumin gratiam tuam publica utililas promovebit. Duabusenim commendationibus,quartim tibi antiqua
Habes summam petitionis meae. Singuta aulem tibi cura est, adjuvalur, mei testimonii praerogaliva, ef-
vel commonitorii serics indicabit, vel Rufus espe- sui meriti conscientia. Nam sedulo audeo judicare,
diet; cui maturum pracstabiseffectoni, ut seqttestra- dignumesse, quem pensi habeas, et, ne longum lo-
tum paulisper officiumregressus arripiat. Vate. quar, cujus amicitia non graveris. Spectata mihi est
in eo quies animi, officii diligentia. Nemo in amicos
EPIST. LXIX.
fide utitur promptiore. Haec ita esse , si quid inilii
SYHMACUUS CELSINO TICIANO FRATRI.
tribuis, velim credas. Si haeret animus, hortor exa-
Potuit fiater mens Acutiantis suo nomine, quod mincs. Vale.
poscil, adipisci, ut qui sit non minus libi, quam mihi EPIST. LXXIV.
familiavis.Sed interfuil ofliciimei, ut ei voluntariam SYMMACHUS AGORIO PR^TEXTATO.
operam comniodarem. Juvat auiem desiderium illius Est aliquid in querelis FasgamiaeDliaemeae, quod
justitia poslulali. Nam germanos suos , Nichasiumet "j mihi ex voto faleor
accidisse. Nam nisi futuras sibi
Rogatianum, negotium cnminiine curantes , vel ad usui litteras
Numidici consularis remitti poposcisset, ad scribendum defuisset
diseeptalionem postulat, occasio. Praelibo igitur saluialionem , quae mettni
vel, quod ei autiquius est, tc poiissimuni cognitore
mavull quam primura molestia lilis absolvi. Quaresi rissimac spcclat officium. licliqua pars paginaead causam cla-
feminae pertinebit, quae sibi ab hominibus
el illius apud le grande nioraeulum est, el a legibus
tuis nescio quid agrorum creptum deflet. Id ego loci
causa non discrepat, et interventus rneus libram tui • et meriti tui
conscius , servili ausu clam le opinor
favoris inclinat; anniti acquumest, ut optimo viro ex
admissum; atque ideo filiaemeaecorrectionis faicili-
sententia procedat optaium. Vale. taiem spopondi, si ad te familiaris conquesiio genus
EPIST. LXX. injuriaepertutissel. Quaeso igitur temeratre posses-
SYMMACHUS CELSINO TICIANO FRATRI. sionis slatum jubeas reformari. Si quid autem con-
Fralruni nosirorum Romani atque Magn.llipetitio troversiaeest, in pignoris nostri differatur praesen-
jusla est, quam prosequendamrecepi; quibus im- ti;m , quaesecura juslitiae tiiae recusat alios cognito-
pendio curac est, ut bominosEuticiaeclarissimae fe- res. Vale.
PATROL. XVIII. 6
»71 Q. AIREL1U3 SVMMACHUS m
EPIST. LXXV. A EPIST. LXXIX.
SYMMACHUS MSPERI0. SYMMACHUS HE9rERI0.
Quoties viris militiae notis testimonia deferuntur, Praesumplumaut compertumtenes, quanta sil mihi
decet operam verborum facere compendii, quia ni- luae laudis antiquitas. Ea propter uihil fieri paiior,
hil negoiium est rebus cognitis immorari. Pro Cae- quod acluum tuorum gratiara devenustet. Priscianus
sario nosti omnia faccre, quae probantur. Hunc ut frater meus, cum primis philosopborumlitteratura
pensi babeas, spcrare magis debeo, quam rogare. Si et honestaie censendus, senatu auetore salarji emo-
quid ullra expetis, in alias litteras conferemus. Nunc luraenta consequitur. Super ejus a>nonis dicitur
mihi mulliloquiotemperandura est, cum salisfaclum orta dubitatio. Cui si nihil compendii opiimatium VQ-
esse videalur, ct illius voluniati, et tuo honori, et luntas ante tribuisset; eruditio tua fructum ferredc-
meo muncri. Vale. beret. Scis enim bonas artcs honore nutriri, atquc
EPIST. LXXVl. hoc specimen esse florentis reipublicae,ut discipli-
SYUMACUUS UESPERIO. narum profcssoribus praemia opulenta pendantur.
Natura rerum est, ul qui balbutiunt, plus loquan- Quaesd igitur, ne hac inquieludine, aut illius minua-
lur; affeciant enim copiam pudore defectus. Hoc lur utilitas, aut amplissimo ordini censendi auctori-
exemplum in me expetit, cui magna seribendi im- B las derogelur. Interest faraaeet gloriaetuae, ut confir'
patientia est, cum desit oratib. Duobus igilur pari- mandi magis quam negandi commodicauga, de phi-
ter corameanlibus, non putavi officio convenire, ut -. losophi salario dubilassevidearis. Vale.
unis lilleris gemina expcdirelur occasio. Erit super EPIST. LXXX.
hoc judicalio lua, garrulusne justius dicar, an sedu- SYHHACHUS HESPEBIO.
lus. Vale. En tibi secundas littcras meas, et adhuc vicissi-
EPIST. LXXVII. tudo prioribus debetur. Dices viandi negotio irnpe-
SYMMACHUS UESPERIO. ditam diu operam scriptionis, et alia forsan multa
Amicoruraorata curare bonae frugis oflicium est, causaberc. Ego pro lui amore banc veniam non gra-
praecipuesi non refragelur aequitaspostulatis. Quor- vabor. Sed eodem amore poslulo, ut cum erit otium,
sum spectet hoc anteloquium breviter explicabo. mora necessarii sileniii officiovoluntario suppleatur.
Sabinianum clarissiinum virum ita magnilico, ut Vale.
quos maxime colo. Huic per irapressionem nequa- EPIST. LXXXI.
quain palior fratris sui liberis tutelacmnnus iinponi. SYMMACHUS HESPERIO.
Duobusenira privilegiis amolitur injuriam, maturi- Vitalianum clarissiinim virura mei potius oflicii
taie aevi, et numero fiiiorum.Ea res publicis siguata C gralia, quam in adjitmenlum suum crcdo litleras
monumentis, necdura a proposita obstinatione dedu- poposcisse. Nam cum ipsi ad promerendum luum
cil pervicacem petitionem. Nunc quia secundante araorem nihil ultra possit accedere; id lantuin vide-
iortuna in re hujus negotii spes recumbit; quaesout ei tur egisse, ut mibi ex munere conciliatio tui uberior
virtute, qua celsus es, lactutn velis; cui vel in iueam proveniret. Cape igilur delibatam cursim salutatio-
gratiara praeslandus est favor, vel ad luam gloriam nem: cui si facundia largiore responderis, in exera-
juris praerogalivaservanda cst. Vale. plum copiaeingenii mei maciem provocabis. Vale.
EPIST. LXXVUI. EPIST. LXXXH.
SYMHACUUS UESPERIO. SYMMACUUS HESPERIO.
Sum quidem silenlii tui vehementer iinpatieiis,
Unus adhuc superas ex summatibus litlerarum,
cui probari orationem meam laudis avarus optarim. quod genus querelae araantibtis familiare est. Sed
Res cecidit ex voto : utor tesie, quo volo. Jam nubi proximis litleris luis desiderium meuni expletum esse
coniici adolescentis voce clamandum est: Quis me confiteor. Itaque habeo gratiara, multoque opere te
hodie (ottunatiot, vetiutlalitque adeo plenior? Nisi obsecro, scriptioni frequenter indulgeas. Haecenim
forte amor mei stylum tuum coegit in gratiam. Fit jj E sola officia nullum faciunt de assiduitaie fastidiura.
enifu saepe, ul judicii sevcritatem frangat aifeclio, et Vaie. EPIST. LXXXIII.
araicorum facla diclaque ea indulgentia censeamus, SYMMACHUS HESPERIO.
qua plerumque singuli eliam vitia nostra diligimus. Religionis indicium est, quod me taciturnitatis in-
Sed haecmeriio dicerentur, ni tecum faceret existi- cessis. Sed velim infortunii fuisse, non vo-
matio optiraatium, quibus sermo noster auditus est: credas,
luutalis, quod diu officio scriptionis abstinui. Nec
non quo sententiaetuaecx aliorum consensu quaera-
puto ignorare te, quatenus in uos fortuna saevierit, -
tur auctoritas; scd quia non patet suspicionibusjudi
quae me araantissimo atque optimo fratre privavil.
catum, a quo nerao dissentit. Videro tamen, utrum Proinde, si dies longior sensuin lanti dolorisexeme-
fides tua, an amor illas litteras scripserit. Mibi in
rit, familiaribus lilteris solemnis cura praestauilur.
alterutra condilione sequesummus honor :• sive ita Vale.
magnificede me judicas, ut gratiflcatus videaris: scu EPIST. LXXXIV.
ita es mei diligens, ut sequius judicare non possis. SYMHACHUS HESPERIO.
Vale. Qnolics tua sumo colloquia, quacdauiante oculof :
175 EPISTOLARUMLIBER I. 174
praesenttaetuae imago versatur : atque-ideo uberio- A i bi, quorum Minervarancidior est, non negant, fa-
rem capio voluplatcm, quod et tui officii, et mei cundiam tuam curiae magis quam caveaeconvenire
meriti sentio vigere monunienluin.Sed ut promplior Atilli, quos cothurnus altior vehit, et structurarum
circa me hujus muneris difigentiaperseveret, etiam pegmala deleclant, neque tristem soliditatem, neque
ipsc curam deferendi sermonis arripui, frequenter lascivum leporem consona laude celebrarunt. Haec
cxperlus, dileclum religiosi animi incentivo vicissi- sunt enim condimetita oris et pectoris tui, quod ncc
tudinis provocari. Vale. gravitate horres, nec venustate luxurias; sed ratione
EPIST. LXXXV. fixus nc stabilis germanos colores rebus obducis.
SYMMACHUS HESPERIO. Noloigitur exspectesjudicium meum, ne amore dc-
Tandembonaevaleludiniscompos, quaea me huc- linquam. Quid varia ingeniasenserint, res intimavit.
usque dissenserat, nunc te societate commodttalis Fuit;enim in illa ratione, quod unusquisquediligeret,
iinperlio, qucm praeterilae sollicitudinis participem et pro ingenii sui qualitate laudaret. Quare sequere
habere vitavi: etsi scio ne illo quidem lempore, quo coeplafelicia, et le in omnibus aemulare. Nobis ad
officium meum morbus inttibebat, ab hujusmodi testimonium religionis salis est non siluisse senten-
munere lemperatum. Restat, ut observantiam vi- tiara caeierorum.Vate.
cissitudine munereris. Ea namque res et tuam cu- B J EPIST. XC.
ram probabit, et refeclioni meaeadjumenta sufliciet. SYMMACHUS ANTO.MO.
Vale. Etsi amore praevenior, ne sim circa te avarus of-
EPIST. LXXXVl. ficii; nunc (amen libentius, quam sacpealias, scri-
SYMHACHUS HESPERIO. bendi munus insisto. Priino, quod abilio fralris
Ulrura Mediolani etiara nunc tibi posito pagina nostri Marii, quodam viatico carere non debuil. De-
ista reddenda sit, in ambiguo colloco. Peccari ta- hinc, quod litteras meas putavi plusculutn com
inen in amicitiaefidem credidi, si litleris tuis mu- mendalionis habituras, si libi per eum, queni sancta
tuum honorem destitissem. Nihil ergo cunctatus atque efflicte diligis, redderentur. Fit enim plcrum-
commisieveutui solcmnemhanc et simplicem dictio- que, ut Ievia rerum portilor festivus exornet. Alia
nem saiutis; quae si in manus venerit, fac, oro, ut quoque de causa studii mei ardor incanduit; quod
pervenisse litteras meas sermonis lui recursus os- lecuin super talis viri laudc putavi gratulandum, qui
tendat. Vale. e provincia suburbana lantum reportat publici desi-
EPIST. LXXXVII.
• derii, quantum reliquit excmpli. Non dicam dolo,
SYMMACnUS HESPERIO. ut pole subpalpandi nescius. Viget in eo vena fra-
Si facultas ad scribenduin saepe suppeleret, vo- /C terna.
luntas nunquam deesset oflicio. Hujus rei evidens Eoque magis factumest, ut discessum cjus
docuinenlum ubi araici impalienter lcraraus, qui in uno frui videbamur am-
cerlumque est, quod primum bobus. Vercor protelare testimonium meum, ne nia-
communisfida aiTutsitoccasio, libens scribendi mu-
gis laudi ejus obsecutus judicer, quam pudcri. Nain
nus arripui. Inlellexi enira jucundiores tibi forelitte-
quorum mens honesta esl, eorum imbecilla frons
si
ras, has tibi familiariortabellarius reddidisset; qui esl. Tu de paucisconjice plura, quaenunc insinuare
non solum epistolam, sed insinuationem quoque ac- non
decuit, sed per alium scribere non pigebit. Vale.
tuuin meorumfideliterexhibebil. Vale. EPIST. XCI.
EPIST. LXXXVIIl. SYMMACHUS ANTONIO.
SYMM.VCHUS HESPERIO, Dudum te, mi fratcr, silentio indulgcre mirabar.
INunquamin me parcam, quin tuo anirao obse- Ea res impcndioatigebatdolorera, quod ipse minime
quar. Novi quam sis sermonis mei exoptans. Pro- scribendi observantiam negligebam. Simul alque ac-
pterea decrevi cum animo nihil supersedere litteris _ cepi titteras tuas, animum subiit laetitia,querelade-
porrigendis, nec exspectare vicissitudinem,"ne scri- seruit. Amicitiaenim cito sanatur officio.Tu quoqua
bendi lardior fiam. Sed ut ipse metui, ne mihi foret ita paginam melleeruditissimiorisobleveras, utquae-
flagitio,si tacerem; sic veliin lu caveas, culpam dis- D ' libct offensa tanquam Lethaeo poculo mergerelur.
simulataefamiliaritatisaccendere. Quodte curaturum Versoigilur slylo graliatn fateor, qui expostulare me-
liquidohabeo compertum; quia non minus ingenium ditabar, adjiciens postulatum, ne unquam supersc-
tuura quam merilum meum cogitans, nequeo luiamo- dere litteris perseveres. Quod si scribenda defuerint,
risesse diftidens. mihi satis erit, ut libi graiuler sospilalis.' Vale.
EPIST. LXXXIX. EPIST. XCII.
SYMMACHUS ANTONIO. SYMMACHUS ANTONIO.
Non incogniloquidem nobis eloqttii splendore ni- Dulcecertamen est officii:et ideo jure ambo cavi-
tuisti; sed magnis rebus accommodata, et majestate mus, ne alternis vinceremur. Gralulor igilur pares
scripti aplata, gloriam, quam magisterio ante quae- nos esse, non solum affectione mentium, sed etiara
sisli, recens auxit oralio. Nam prceter loquendipha- viclssitudine lilterarum. Curabo tamen posthac, ut
leras, quibus te naturaditavit, simile quiddam, pla- obsequii mei trutina, et libra prceponderet,nc videa-
ueque conveniens auribus patrum, gravitate sen- lur inertiae quoddam esse colludium, semper aequa
fiuum, verborum proprietate sonuisti. Deniquoetiam lancecenseri. Itaque scribatu saepius, modo faculia»
175 Q. AURELIUSSfMMACHUS. 176
coinmeantiiimnon desit optanli. Ila fiet, ut et ipse i Lveris, caeteris ornamcntis anitni lui adjicietur decus
laudcm sedulitatis affectem,el te curis publicis occu- praesenlis oflicii.Vale.
palum, ad rependenda colloquia assiduitate sollici- EPIST. XCVI.
tem. Vale. SYMMACHUS SYAGRIO.
EPIST. XCIII. Studium quod scribendis orationibus exhibeam, .
SYMMACHUS ANTONIO pracmiolaudis auxisli. Velus quippe sentenlia est,
Sanctum Zenoneracommendare non debeo, quem Arles honore nulriri. Quis atttem tam cumulalus bo-
scio ad clientelam tuam elamicitias pertinere. Sed in nor, quam palma dicendi? Ergo elsi intelligo, qtiod
eo tanta morum probilas est, ul laudes silere non nostri amorc fallaris; tamen lilulum praeclari testi-
possim. Itaque virum bonis omnibus merito suae se- monii albo calculo veierum raore signabo. Non enim
dulitatis aceeptum, quaeso etiatn me precante pro- mibi ex ore jejuno tributa laudaiio, sed de facundiae
pensins foverc digneris; praestaturus et tuae famae, pcnu boni judicii fructus arrisit. Vereor indulgere
quaedebel onmiuni ore celebrari, etintervenlui meo, verbis praeconiitni, ne gratificandi operam ttiutuain
ut has litteras sibi profuisse subintelligat. Vale. credamur adniii. Vale, et ut es nostri diligens, reli-
giosam observantiam persevera. Vale.
EPIST. XCIV.
B EPIST. XCVII.
SYMMACUUS SVAGRIO. SYMMACHUS SYAGRIO.
Lauaenlur ittcogniti, ut eorum merila in occulto Meaelitlerae, quoniam acceptae sunt tibi, crebrius
sita lestioionii splendor irradiet. Mibi impraesentia- commeabunt. Nam ut respondeas, nonlaboro, s:qii-
ruro superscdendum est hujusniodi scriptione, ne dem videlur injuriumflagitare officia, quaesponle re-
incepli fruslra sim, si fralrem ineum Palladium spe- ligiosus animus pollicetiir. Vale.
clatum bonis omnibus, facundiaealque eruditionis EPIST. XCVIII.
astipuler. Dcliinc cauto opus esl, ne impar tanto SYMMACHUS SYAGRIO.
viro precatio, neque eum cui deferiur, aequiparel,et Dudummihi nullus litteris .tuis honor factus est.
mcam operam devenustet. Quiescoigitur has parles, Qnererer de silentio ttio, si de religione dubitarem.
ct hoc unum libi persuasum volo; mereri facundiam Sed quia amicitia usu credita, et expensa documen-
Palladii, ut doleamus, quod urbi negatus est: racreri tis; periculo suspicionis aliena est. Inteltigo quideni
amabililatem ejus, ttt quod accitus est, gaudeamus. per occupationespublicas inhibitam diligenliaroscri-
Vale. plionum luarum : verum, quaeso.interniissumintinus
EPIST. XCV. instaures. Stabit apud me graiia tribuli oflicii, quasi
SVMMACIIUS SYAGRIO. (Z nuHanegali culpa prsecesserit. Vale.
Quod nullas sumpsi litleras luas, cum miliia prin- EPIST. XCIX.
cipibus aelernis legenda in concilio pntrum delegare- SYMMACRUS SYAGRIO.
tur oratio; scio non fuisse faslidii tui. Nam bonaeet Si quando mihi apud amicumlestimoniidictio cst,
explorataeamicitiae,vel si cesset officium,satis (uiae eoh.ttieooperam plus loquendi. Nam quid rcligio ubi
aestiraationessunt. Proplerea talionem referre vilavi, agit, deslderatur oratio? Fero igitur ad te nudumde
veritus, ne quod ttt invitus feceras, ego offensuscre- familiari meo Ponligano, sed fidele judicium; quem
dercr reddidisse. Longe enim diversa conditio est nisi amorc nostro dignuni ;robassem, minime tuo
fortuiti, quam affectati silenlii. Res quidi m una ne- iraderem. Mens ejus in aperlo est, vita speclat ad
gligitur : plurimum lamen refert, quis eam quasi oc- laudem. Scis ccrle, nunquam me faciliorera favoris
cupatus, quis quasi oratus omiserit. Sed de hoc satis esse, quam veri.llorum omnium fidem confirmabis,
habeo dictuin. Nunc, si me amas, vcl quia me amas, cum in illo pltira rcpcreris. Vale.
(nam referri conlido, qttoddefero) conslare apud in- EPIST. C.
viclos principes gaudium mcum, qui bumanae voci SYMMACHUS SVAGRIO.
divinaslilteas crediderunt; quorum victoriasex mei Instauraiit dolorem sera solatia, cl idco mutuum
oris promptuario senatus audivit. Fac veniat in men- D silcntiuin calamitalibusnoslris praestaredcbemns,ne
tem, quis ille dics illuxerit, quo quasi cx media pro- fortunaevulncra, quae cicatricem processu lemporis
fecltisacic auribns el aniniis omniumsalularemnun- ducunt, intempestive conlrectala crudescant. ln alia
lium primus infndi. Olim cum res Romana adoreae poiius sermo vertendus est, quaetead curam sanilatis
mililaris potila est, Polluccs geirtini apud Juturnae hortenlur. Oranis quippeinternus dolor corporis liie-
lacum praelii secuuda vulgaruiit. Eos quippe prisco- mali crescit injuria : ac nisi iler apricis dicbtis et
rum voluminura fides tradit, anhelis equis, ptcnos auris salubribus egeris, 'male metuo, ne vitium con
sudoris et pulvcris, fama belli post tergum relicta, lemptusexaggeret. Nunc ea, quaeremedio nccommo-
indieiumaffeclassevictonae. Idem nnne mihi sacro dare credidisli, vel quae nobis commendavitutendt
judicio factus est honor. Ita qtuntum gratiaeCastores exploralio, ad te misi; inter volorum siimmaconsli
adepti sunl, lautuni principespraesiiterunt. Haecpro tuens, ui remediorum talium necessitatemspontanea
me copiosiusct ornaiius, qiiantum es linguaemelior, iiicolnmitaie praevenias: aul si quae morbi rcliquiae
apud auctorem benclicii prosequcris. llabes summam fuerinl, his orationib s lergeantur. Satis autein rnu-
voliinlulismctc; cui si t]ttidcotiimcndationisinspira- i.eris communiamicitiaedabis, si sotlicitudineui.uuae
177 EPISTOLARUMLIBER II. 178
mibi ex aegritudinetua oborla est, prosperiore nuntio A j videtur esse de'atum. Nos qui consulatui luo varia
niliil moratus exemeris. Vate. oceupatione defuimus, amicitiaehonore affecti sttmur,
EPIST. CI. non mercede praesentiae. Ago igitur libi oblaliono
SYHMACHUS SSAGRIO. consulari gralias uberes, sed bona menle majores.
Video, consul amplissime, quantum mihi amor Et nisi verecundia tua verbis meis poneret nioduni,
tuus honoris imponat. Jubes te adeam, et coram de- lalius evagarer. Atque ideo sermo interim parcus
fruar magistralus lui gaudio. Quo pacto istud possirn erit, memoria vero prolixior. Vale.
negare, nisi ea religione ignoveris, quavoeasti?Nam EPIST. CIV.
quidagam fortunaedubius, cum hincinveteialo obse- SYMIIACHIlS SYAGRIO.
quio honoris, liinc luctu amissi fratris impediar? Duae Tuae qtiidem virtutis est, omnes qui Palalinis sti-
niihi simtit dispares personae otferuninr. Qui fieri pendiis enitescunt, juvare praesidio. Sed speeialis a
pnlcst, ut os unum conlrariis affeclionibusinduamus? me viro oplimo Romano cura debetur, amicitiaegra-
Proinde animi requus hujus oneris facilo milii gra- tia, quae inter nos longa adolevit aelate. Quare si
tfam. Forlnnati sellam luam laetoagmine prosequan- quid tesiimonio meo tribuis, nolo dubites, dignum
tur. Auspiciis tuis quivis fali integer amicus intersif. esse, qiiem diligas, et quem maximis officiis mune-
Mesinito inierim tempore aut ratione decoquere cru- B ] res. Ccrle si exanien de eo habere digneris; pronun-
duiii dolorem. Quid, quod etiam parentes mihi in tiabis meis lilieris defuisse, quaein illius meritisin-
communi mccrore solandi sunt? quorum acrmnnage- venies redundare. Vale.
minabitur, si illis tam immaturae peregrinationis meae EPIST. CV.
cura jungatur. Estoigilur promptusad veniam.Certe SYMMACHUS SYAGRIO.
si putas arguendum, quod desimus, forlunae meae Ne otiosum penitus arbitreris, commitlo erudilioni
polius irascere. llla injecit maniim, illa invitum re- tuaevigiliarum mearum testem libellum, quo nupcr
iraxit. lia tibi non persuadeat, ul est eadem dea im- in senalu sustuli civiumsecunda suffragia. Vides quo
polens, me noluisse prolicisci. Vale. praejudicioantevertam gravissimi examinis tui seve-
EPIST. Cfl. ritalem. Non styli mei rncritum praetendo, sed ordi-
SYMMACHUS SYAGRIO. nis judicaiiim. Communis mihi et auctoribus meis
Mediolanile agere ante litleras luas fatna pertule- cansa est. Scient omnes, atit consensum tuae de no-
lai, quae nihil ignorari de conspicuis viris palitur. bis scnleniiae, aui contnmeliani stiae.Vale.
Sed quid juval desiderantes, quod | ervectus in pro- F.PIST. CVI.
xiina' nobis negaris? ^Equius ferebaiu longinquain.ttii SYMMACIIUS SVAGRIO.
separe.tionem.Spes enim praesentiaetuae magiio in- C ' Posse aliqttid amicitiis aeslimor. Hint»spes orilur,
lervallo negata cessabat. Nunc exspectationem no- qu:c Theophilo clarissimo viro tuam opem de meo
stram viciniaefacilitalesollicitas. Nec teexcusarecol- sermone promittit. Quid igitur ejyis commodo veli-
legis inlerventus Alpium polesl; eo qnod juslior no- miis, in aperto est. Effice, oro te, ut cum fiducia
l.is ad querelam facla est via, qtio tibi ad veniam mei non videatur esse frustrata. Vale.
causa de.terior. Sed dolori meo facicndus n.odus. •EPIST. CVII.
Saltem poslhac epistolae tuae Romam frequentenl, SYMMACHUS SYAGRIO.
Hyblaeaut Hymetli favis jucundiores; quarum me iu Alexander vir ornalissimus sortitus provinciam
inssximofenore perceptio juvat, solutio defatigat. praesidialem, pulal honorisuo incrementa praestari,
Vale. si tno amore potiatur. Quare desiderii sui rae ascivit
EPIST. CIII. inlerpretem, sciens apud te taninm loci esse litteris
SYMMACHUS SYAGRIO. meis, ut baeccommendatio maximi testimonii instar
Quidqihd muneris in praesentes contttlisti, officio habeatur. Vale.

LIBER SECUNDUS.
riPISTOLA PRIMA. D Zenxim, vel horum similes, ut quemque aetas tutit,
SYMMACnUS FLAVIANO FRATRI SALUTEM. ' voluminum honore dignata est. Mihierga Lucilli prae-
Ilic ille est Paralius, cui accusator paler quaittum dicationem sermo parcior, fides niajor est. Quid enim
discriniinis movit, tantum laudis paravit. Mutlis enim juvat indulgere verbis, cum rem liceat experiri? Sit
quacslionibus, et quod est potissimum, principis ore igiiur de hoc tua exisiimatio, qui bonarum artium
purgatus senator, arguere non potest parentis im- spectator semper fuisii. Ego Lucillum modestiaemerae
piam volunlatem, quae illi praeslitit innocentiam cla- atque honestatis astipulor. Videturne tibi dignus
iorem. Hunc si ainare posiuias, imperatoris nostri esse, quem diligas, cujus gravitas sponsore me niti-
.estuiionitimlege, ut advertas feliciler factum reum, tur, ars et eruditio te ipsum judiccm meretur? Vale
uera sic videas absolutum. Vale. EPIST. III.
EPIST. II. SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
SYMMACHUS FLAVIANOFRATRI. Fratrum negotia velle cognoscere pia et lu nesln
Taceat prodiga laudis vetustas, qnae Apellem, curatio e^t. Lubens igitur rcspondebo qttaesiiis. Ca»
179 Q. AURELIUS SYMMACHUS. 180
puain multo imbre pervenimus. Hic triduum comrao- Amajus habeatur. Adde quod integer aniraus putat
rali ad levandtim laborem, Terracinam prius, ct post- innocenliam suam minui, si periculis suorum desit.
ridie Forniias continuato petivimus excursu. Fors Haecego, non ut celerem reditum tibi suadeam, sed
fuat, an possit biduo teuus ejusdem nos praedii an- ut noveris in communibus matis nibil esse, quod
nona relinere. Vos interea, peracto quod Romaeagere praeferas.Quid e-nimjuvares rempublicam, quanquam '
destinatis, Appiam diis auspicibus inchoate, ea di- omniura prudentissimus , si redires? Jam primum
mensione, utiler nostrum proximisvesligiis urgeatis. consilio locus nullus esl, dum in deliberando per-
Vale. sona censentium pondus sententiis facit. Quando re-
EPIST. IV. sistitur potiori, quando cedilur pari ? Dehinc praesens
SYMHACHUS FLAVIANO FRATRI. status non sapienliam, sed fortunam requiril. Defe
Volo quiescas, et curarum vacuus otieris. Nam clum timemus annonae, pulsis omnibus, quos exerto
niihi vir honestus Antonius fecit indicium, legationis et
pleno ubere Roraa susceperat, Fors fuat, ut his
Africanaeconsilium torpuisse. Accessit ad fidem nun- remediis convalescamus. Quanlo nobis odio provin-
lii, quod similia super hoc negotio recentes amico- ciarumconstatillasecurilas? Dii patrii, facite gratiam
rum liiierao pertulerunt. Num est aliud, quod scire
negtectorum sanctorura! Miseram famem pellite.
poslules ? Imo vero, ut mea fert opinio, vel priraum B Quamprimura revocet urbs nostra, quos invita dimi-
boc tibi debuit indicari. Ubi e Cumano navem sol- sit. Plura tecum
loqui, quam necesse est, de adversis
vimus, pene albente ccelomajore ope reraigum, quam coramunibus non libet. Cura ul valeas, et quidquid
ventorum favore, Formianum littus accessi. Jam humana ope majus est, diis permitte curandum.
sol meridiem fregerat: amicorum, quos minor navis Vale.
accepit, tardior navigatio fuit; incertum vento ob- EPIST. VIII.
stanie, an per negligentiam ministrorum. Hsecinterim SYMMACHUS FLAVIANO FRATRl.
ralio scribenda suggessit. Curabo ut frequentibus Redditae sunt mihi primaelitterae tuae tam breves,
litieris merear de te similis officii diiigenliam. Vale. tara festinatae, ut iter tuum viderentur imitari. Scd
EPIST. V. si raihi credis, non est in illis desiderata prolixilas.
- SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. Omnia enim, quse de amplitudinis tuae prosperia
Delati Formias post multam partem diei, cum vos nosse cupiebam, succincia enumeratione complexus
ejus rei sollicitos crederemus, percontationem ve- es, quanta valetudine vigeres, qua celeritate perve-
slram scriptione praevertimus. Nec magis de naviga- ctus sis, quid in aeterno principe serenitatis invene-
tione fuistis anxii, quam trepidabamus,ne diu essetis ris. Ausim dicere, uberiorem rebus, quam verbs
< fuisse illius epistolae paginam. Nam mulla erant
incerti. Quod igitur responderi posset lilteris vestris, C
prior sermo constlmpsit. Nunc acstimate quanto no- quae gaudere deberem, cum essent pauca quaelege-
slra de vobis melior fuerit judicatio, quam vestra de rem. Tu tamen post haecmemento, etiara familiares
nobis. Contemptati enim sttmus magnitudinem solli- ohartas rigare facundiaetuae copiis. Neqne enini te
citudinis vestrae, priusquam litteras milteretis : cum exhaurit, quod adeuntium preces indefesso absolvis
ideo mitteretis, quia nos scripturos, nisi admonilos affatu, quod venerandi principis mentem loqueris et
non putastis. Vale. oracula. Sint ista prima; nec tamen sola. Tantum
EPIST. VI. namqiie publico usui a te patior impendi, ul nihil
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRl. solaliis meis detrahas. Vale.
Eraensi haec quoque litlora, quae post Formias in EPIST. IX.
Anxurim porriguntur, navem ac remiges non mora- SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
mur. Sed diis opus est, ut hic reditus noster nibil Et tui cullus, et mei officiigralia quaelibetad scri-
reperiat poenilendum. Frequens enim sermo est , bendum amplectenda esset occasio, tanlum abest,
tenui victu in turbas plebem moveri. Nec ulla spes ut eam praeterire debuerim, quam civis ingessit.
datiir, praesentibusangustiis copiam posse succedere. Agnoscis enim de seplem montibus virum; et domi
Annus ubique ad famem proxiraus. Classis in alios ** '
cognitum bonitate generis, et foris aetate militise :
conversa cursus. ^Estas prope decessit autumno. pro quo mihi apud te loqui longum non est necesse.
Diis, me bercule! nti praefatus sura, deleganda est Commendatio enim proestari debet incognilis. Huic
feujusincerti administratio. Hominum aulem remedia, vero ad conciliationem gratiae tuae sufficit, quod v
diu dissimulata, jam sera sunt. Vos valete, et litleras Romanus et amicus est. Vale.
spcrate meliores, si fortuna urbis noslra».secundis EPIST. X.
amara rnutaverit. Vate. SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
EPIST. VII. Justitia quidem suffragium non requirit; sed ami
8YMMACHUS FLAVIANO FRATRI. citiarum plerumque respeclu causarum celeritas ad
>.Fortunalum te cumprimis hoc in tempore judica- juvalur. Quorsum islud, inquies? Ut noverit eximia
rem, quod exemptus patriae incommodis otiaris : dignatio tua, sperare quidem virum laudabilem (Ca-
nisi scirem bonos cives et lui similes gravius feire rissimum ex comitibus), de negotii qualitate, quod
adversa, quae non vident. Ea quippe rerum naltira optatum exitum possit adipisci: sed intelligere, ces-
est, ut quidquid ab altero cognoscitur, asperius et surum sibi aliquid ad promerendum sludium cogni-
m EPISTOLARUMLI8ER H. , m
toris, si meis litteris fulcialur. Quaesoigitur, utejus, A i aslrinxit, qui scmper bonus et integer moribus fuit.'
quem fraterna affectione complector, orata promo- Vale. EPIST. XIV.
veas. Quae ideo commendanda suscepi, quia mores
netentis expendens, aequaesse praesumpsi.Vale. SYMMACIIUS SYAGRIO.

EPIST. XI. Aurelianum fllium meum, qui nunc cohortes ur-


banas gubernat, in amicitiam te jubente suscepi.
Ad idus Novembres Romam regressus (nam te
adventum tuttm Undefacium est, ut ei commendationem, quam prius
quoque idem esse facturum putavi),
meas tibi de te meruit, non negarem. Neque enim tibi videtur
impalienler opperior. Et sane scio lilteras
Nam sanctus Patri- oneri fore, quod ipse fecisti. Petitio autem pudentis-
haud longe ab urbe reddcndas.
itineris tui esse brevi simi jnvenis de infortunio soceri sui nala est, cujus
cius, quem praesulem votuisti,
factum non tuetur , sed lapsum desiderat suble-
te affore nuntiavit. Dii vertant bene! Pro tempore iste
sed fabulis servamus. Vale. vari. Facito quod soles roganlis intuitu : et si quid
pauca libavimus; plura
negotio justitire deest, remitte pietati. Vale.
EPIST. XII.
SYMMACHUS FLAVIANO FBATRI. EPIST. XV.
, Spatiari in foro Urbis aeternaepost acceptas ame' B SYMHACHUS SYAGRIO.
litteras plerosque cognovi, etsi nimis vereor, ne quid Modestissirais et tui amanlibus viris Marcello et
fraudis admiserit simulata properalio. Merito apo-
Romano, magis ex usu amicitiae, quam in effectum
grapha epistolarum mearum, simulque hominum no- commendationislitteras dedi, nequid apud leadjice-
mina relegenda tibi subjeci. Tu vicissim mihi de rem jam probatis. Nosti hominum verecundiam, di-
singulis aul impleti oflicii fidem nuntia, aut violati ligens studium, de officiorumvarietate non dubiias.
prode perfidiam. Non minore sane cura cupio cogno» Quis ergo locus teslimonio meo superest, cum tuo
scere, an omnes obsignatas sumpseris eo annulo, quo de illis judicio nihil possit accedere? Et tamen , si
nomen meum magis intelligi, quam legi promptum cumulum sibi addi plena patiuntur, quaesosubinlel-
est. Nihi autem fuisse, quod meluam publicari, de- meis precibus auctam circa se tuam gratiam.
ligant
cursis excraplaribusjudicabis. Nec est ulla inter nos Ita fiet, ut mihi quoque acceptum referant, quod ipsi
causa secreti. Aperto pectore officia pura miscemiis. a te sine astipulatore meruissent. Vale.
Nihil in conscientia latet, quod scriptorum cuniculis
occulatur. Sed aeqttumnon est tit simplicitati nnstrae EPIST. XVI.
sinamus illudi. Neque enim diligentia mea debet ad- SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
mittere proditorem, quia cautio proestilii ne timerem. c* Si necdum filii mel Nicasii laudabiles mores et ho-
Vale. nestum institutum didicisti; accipe locupletissimum
EPIST. XIII.
SYMMAGHUS FLAVIANO FRATRI. vadimonium, meum Promotura, virtute et humani-
cui jamdiu natalis familiaritate otia-
Cum civileset bellicas laudes domini nostri Theo- tate conspicuum:
dosii styti honore percurrerem (raagis enim conti- tur, et bona optimi juvenis de illius expende judicio.
Justa enim conjectura est, quaede amicorura pondere
gisse me omnia, quam satis fecisse singulis fateor),
eliam leges ejus bonis pacis admiscui; quas ut nove- et aestimatione cotligitur. Nam meae astipulalionis
rara priscis aderaisse adrairationem, ita rescrvasse minor causa est, cum superioris persona praeponde-
novis pafem gloriam non putabam. Verum haecre- ret. Cujus honori tribuendum est, ut a tc, non ut no-
cens sahctio de fideicommissis, et codicillorum vus subdendus examini, sed ut jam probatus habea-
commodis ab optimo principe in aeternum repudia- lur. Vale. EPIST. XVII.
iis, tantum claritudine egreditur lucem superiorum,
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
. quantum augustius est regenti sibi, quam subditis
modum ponere. Alque ulinam privata avarilia men- Solet generalem satutationem familiaris sermoprae-
tem latoris intelligat, et mores de legibus trabatj "] mittere. Hancergo impensius tibi voto optare studeo,
Neque enim Iatet, quid sponte caeterosvelit facere, quam slylo dicere. Ergo ad vicem verborum solem-
qui suscepta compendia primus exhorruit. Ego certe niura scitu digna compleclar. Filii nostri in sinu aviae
vereor, ne improborum sitis ad rera existimet perti- eliara nunc morantur. Da veniam, si annis gravis, et
riere quaesturacaducum; fialque innocentium causa interim solatio tuo carens femina, tenaciler retinet
delerior, si ad cos tantura falsi redeat occasio, qui secundum levamenaevi ac solitudinissuae.Nostamen
neque lege, neque pudore cohibentur. Ergo qtiia alteri eorum viae instrumenta, alteri in societatem
dominorum conditio reslrictior est, privatis cupidi- consilii comitem praeparamus, TiW peregrinationem
tatibtis niedicina juris occurrat. Frigent jamdiu apud senio esse, invitus audivi, vel quod est dictu dignius,
homines criminosos velera decreta, quorum vigor parum credidi; cum patriae bona et pignorum gaudia
cum latoribus suis occidil. Tantum denuo legibus in optimi principis dignationepossideas. Quareabjice
severitalis addendum est, quantura flagitia creverint. Baianas cogitationes, ct virluti infructuosam quie-
Alioquin, si majoris partis deseritur emendatio ; tem. Omni otiolabor hic tuus laetiorest. Ampleclahnur
frustra se asperis sanclionibus solus imperator moneo amabilem sub amantemililiam. Vale.
183 Q. AURELIUS SYMMACHUS. 184
EPIST. XVIII. / quibus beneficia domini nostri Theodosii frequenter
A
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRl. enumeras, et augeri merita tua magtiis pramiis asse-
(Conjungecum hac epiit. 54 el 55 lib. v.) veras. Et iIII quidem ad agendas gratias lingua tua
Ita volis in te meis felix eventusarrideat, ut ego sufficiet. Ego pro mediocriiate' ingenii mei viro
graviter fero, fratrem Hepbaestionernper te mihi eo- excellentissimo, nostrique in Flavianum voti socio,
gnitum , per se probatum, nescio quid amariludinis vicem laudis exsolvi. Sed etiam tempus est, ut ipsum
incidisse. Etquia virluturatuarum conlemptatio facit, illutn redire patiaris pro quoobligalisuraus. Quousque
ut illius forlunaeapplicem, quod apud te minore mo- magislralum longinquseprovinciaesolatio tuo vindi-
mentoest; ad preces versus, ut tibi respondeas, fa- cas? Nulla de uxoris utero causalio est, cojus ex-
mamque cogiles.rogo. Praestabocconlubernio,praesia spectationem maturus partus absolvit. Vale.
judicio luo , ut libi non desit paiientia, si illi modus EPIST. XXIII.
defuit. Nolo videaris despeclu amici satisfacere cui- SYMMACHUS FLAVIANO FftATRI.
dam nuper Romam regresso, cujus apud nos querela Putabam tot monitis atque exhorlationibus meis
auxit gloriam tuam. Ccrle Eusebius medicorum po- aliqnid animo tuoaccessisse tolerantiae. Enimverolu
tissimus obsequio luo a me traditus, et ad leniendas etiam reverendas necessitudines nostras peregrina-
opportunus offensas,jam poterit amara eondire : de »I tionis sollicitas. Sed quid promovet isla conquestio?
cujus faceliis duo spondeo, nec Hephaestionitempe- Non ferunt impatientiam tuam,quibus redilus in voto
ramentum, nec tibi defuturum esse solatium. Vale. est. Vident enim sub quibusdam aemuliscivibus ex-
EPIST. XIX. cessum celerem nihil laudis habilurum. Quin assume
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. consiantiam, etquid deceat magis, quam quid libeat,
En tibi filium nostrura , quem solatio decerpsimus expende : praecipuecumipse fatearis, in amore do-
nostro, dum desiderio luo cedimus. Tandem fultus mini nostri Theodosii venerabilis principis , omnium
caro levamine redi in gratiam prioris laetitise.Sed si te carissimorum pignorum gratiam reperisse.Vale.
accedis sententiae meae; ubi primura paternum ani- EPIST. XXIV.
roum visu pignoris foveris, ulilia antepone jucundis, SYMMACHUS FLAV1ANO FRATRI.
juvenemque ad civiles fasces contende dimitlere. Quo Simplicium agentem in rebus pene in porta Fla-
tibi in caslris coram dttobus? Haecconsilii mei forma minia retentavi, ul ad te pauca , et non omittenda
est. Facies ipse, quod prudentia majore delegeris. dictarem. Filius noster Flavianus Romampridie ca-
Plura enim videt, qui coram de rerum conditionibus lendas Martias venit, etbrevi in Asiamsecundis au-
judicai. Ego quod loquor, volum est: tude appositis spiciis ordietur, quod ideo par fuit rndicari, ut solli-
assume judicium. Vale. ( citudiiiein , quam de mora ejus hucusque tolerasli,
C
EPIST. XX. spes promissa detergat. Vale.
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. EPIST. XXV.
Succurre fidei, qttae officiis amicorum debitorem SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
nie diutius non patitur. Fratres mei, Romanus atque Abundas quidem consitiis : in omnem rei usum
Magnillus, clarissimi viri, jam dudum me religionis paratus, et sapientiaeculius ariibus, monitore non
meritis nexuerunt. Etquamvispraemianonreposcani, indiges. Sed fas est, ut meas quoque vigilias aliquid
quae solet minor exspectare fortuna , acrius tamen privatis negotiis tuisconferre paliaris. Q.tare si quid
animum meum saepiushonestate conveniunt. Men- pracmeditatum ulrique noslrum stylus fraternus in-
tiar, si mihi ad praestandumdeesse tempus allegem, gesserit, constantius exsequere , lanquam duobus
quia potentia mea de tui honoris viribus aestimatur. probalum. Si quid ibi adhuc novumlegeris, a le in-
Fac oro, ut effectu honoris sui sentiant, pro concor- venium puta, quod ab araante suggeritur. Subjeci
dia, quae mibi lecum est, quidquid defertur uni, ab capit-ircrum, quia complecti litteris fastidii fugano-
utroqud deberi. Vale. lui. Tuum erit insinuala irutinare. Ila enim meo of-
EPIST. XXI. ficio functus sum, ul tibi judicium reservarera. Vale.
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. D EPIST. XXVI.
Officii mci ratio suasit, ul scriberem, quando ea SYMMACHUS FLAVIANO.
est persona litleras reddimra, ut plus de tuo judicio, Baiarum solitudine vehemenler offensus, Puteolis
quam de mco speret auxilio. Itaque omnia, quaemos malui commorari. Jttvatenim nos istius locisalubris
est litteris explicare, ipsi potius narranda delego: a habitatio. Dehinc si adjulu Dei optata processerint,
quo ampliludo lua, et quae de me cognitu digna cre- Capuam paramus excurrere, totumque huhc mensem
diderit, et quaeipsius fortuna poscit, accipiet. Vale. Novembremdiversis Campaiiiae locis atque urbibits
EPIST. XXII. deputamus. Haecest nostri sumraa propositi. Sed ui
SYMMACHUS FLAV1ANO. animus alacrior desttnata promoveat, vestris allo-
Reparassem jamdiu corpusculi mei valetudinem, quiis erigendus est : quandoquidem sanitatis vestra;
si frui agrorum salubritatem potuissem. Sed nunc in- ct felicitatis indicio nihil antiquius aestimamus.Vc-
tuta est talrociniis suburbanitas : atque ideo praestat; rum hoc pro insigni religbme sponte facieiis..Aiqt:e
macerari olio civilatis, quam pericttla ruris incidere. ideo iion est necesse voluntariis olficiis aculeos ex-
Tuis lamen litteris proficere sanitatem meam sentio. borlationisadhibere. Interea quod lc, mi frater, afib-
185 EPISTOLARUMLIBER II. 186
re polliceris, vehementer amplector. Atque utinam A cium vel invidiam possessionis meae parvi agelluli
te domus lota comitetur! ut et nobis lactitiamplenio- retentionem cessit, cum illi lola mulierculaepromit-
rem tribuat adventus omnium, et tibi causa non sit leretur haerediias?Namreferendi haecsota praefecto
citius patriam recurrendi, desiderio et amore rema- Brbis ratio fttit; non ut receptarum appeltationum
neniiuni. Vale. poenamSiciliae rector exsotveret, sed ut injuriam
EPIST. XXVII. siiam sacri auditorii cognitor vindicaret. Nuncrescri-
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. beretur in causam, post victoriam meam, contra sen-
Quamvislitteras meas fama praevenerit, qttae ex- tenliam praefecturae, cui pars adversa consenlit. Si
oncralum te publicis necessitatibusnuntiavit: tauien relatio ad fortunam ncgotii pertineret, et suppte-
quo fidelior essct assertio , scriptis confirmorumo- menta, vel refutatorios jurgantes dedissent; rogo,
rem. Sed licet puhlicaerei absolutione laeteris, volo dequibus actionibus judicabitur, quas in Sicilia post
te adversum incerta muniri : videlicet ut sub Aclo- appellalionem nieam pars una dt-prompsit, quibus
rum coiifectionetuorum.si adhuc retines potestatem, "lyrannicorumlemporum gesia sociaiasunt? Tanti est
vel vicari;e praefecturae,quaetibi poscenti aequanoii invidia mei, et grata aliquibus reprehensio. Cedc
deeril, diligentiae luae ratio dige-atur : quaepossit adversantiumvoluntati, el dominonoslro invictissimo
osiendere, quot numero animalia coltocaris, et quo B principi Theodosio setnper augusto dignare sugge-
apparatu instruxeris mansiones, etquantum in litu- rere, non pluris apud me divilias valere, quam fa-
lis fisealibusekigendistua cura proraoverit. Hocenira T\am. Bonum de me
judicium parentis publici, con-
testimonio adversum omnes vel fortuitas querelas servatoris niei, cuiv.isanieponopatrimonio. Si placet,
vel aflectalas insidias protegeris. Vale. ut omni mea haereditaria possessione decodam, lex
EPIST. XXVIII. mihi erit, qnidquid omnium dominus placata aucto-
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. ritate censuerit. Vale.
Argue, ut vis, rerum consilia post exitum, el mihi EPIST. XXXI.
vitio verte , quod contemptum sui praefectura con-
desertus auxilio. SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
questa esl. Facile accusatur Atque
ideo in me recipere malo erroris confessionem, ne Scio teamicum justitiae, et amantem mei, et ve-
aut amicos negligentiae, aut adversarios asperitatis reor ne suscipias utlum pro absentis existimatione
incessam. Fueril fortunae, non conscientiaemeae, ut certamen, alque in te aliqua odia detorqueas. Peto
victns viderer, qui necdum coeperam liligare. At igitur quiescas. Erit fortasse copia inilii afferendae
etiam scribis , causis similibus abstinendum. Vides quandoque veritatis apud aeternum principern domi-
quantum liceal eventui. Obliiuses inornm meorum. " num noslrum Theodosium, cujus erga me favor
Ego vrr.i solitaeverecundiacignavumquoqtiejungam fecit, ut aliquid interim motiretur invidia. Non puto
timorcm, et litteris tuis agam gratias, quaeme de- bonis temporibns eain causae meaeconditioneui futu-
posita jttris et amicorum fiducia, ad omnium inju- ram; quaesub lyranno fuit, cujus lilteris ad Marcel-
riarum silentium cohortaniur. Vale. lini suggestioneradatis homines meos scis esse mtil-
EPIST. XXIX. talos. Quod in panegyricidefensione nonlacui.Va)e.
SYMMACHUS FLAVIANIJ FRATRI. EPIST. XXXII.
Pro opliuiis viris quisqttis intervenit, non magis
SYBMACHUS FLAVIANO FRATKI.
illorumvideturjuvare commodum, quam suiimcom-
mendare jmlicium. Quare in eo, quod fratris mei Reddet tibi tiiteras meas, qui tnas milii debuit
Alaximidesideria lillerisprosequor, non lam illi usui, exhibere. Neque enim eadem nobis silentiiexcusatio,
quam mibi laudi est. Est enim vita eteruditionelibe- quae tibi suppetit. Te muliiplex aclutim publicoruin
raliuui disciplinartimpariterinsignis, ncquc ulli prae- turba circumsonat; ego abomnibus negotiis feriatus,
stantium philosophorum secundus, ac propterea tua trisle otium tero. Et quod tui bonoris gratia ante
familiaritate dignissimus. Cujus libi negotiacum in faciebam, nunc meo assumo solatio. Levaturquippe
rem missus absnlveril, quacso ut humanitale, qua aegritudineanimus, quoties in officiaamica dirigitur.
clarus es, justas petitiones ingravalo auxilio prose- Meex vero, non ad gloriamloqui, secessio mea le-
quaris. Vale. stis est. Nam cum dolore saucius acsluarem, sedem
EPIST. XXX. dominaecommunis parentis quasi fanum aliquod Dei
SYMMACHUS FLAVIAHO FRATRI. salularis accessi. Nurrc ejus consilio vulnus meum
Quoanimo acccpcrim Siciliense ncgotium vulne- in cicalricem convenit. Illius acquiescomnnitis, illitts
ratum, facile conjccias, qui rae noveiis in alienis ope respiro. Adstintetiam crcteraevenerabiles neces-
qttoquejudicatorum iniquilate morderi. Quin eliam situdincs luae: et quod me prae caeteris jttvat, tui
consilii imprudentis a te arguor ob amissa. Recte quolidie blandam commeiiioralionemsermo nosler
agis. Cur.enim speravi contumeliam sacri audiidrii cxercet. Qua de re inter Campaniaelerminos major
vindicandam? Cur de amicis legitima et justa prae- pars aestatisagilabatur; quando et pracsentia placet,
sumpsi ? Et quo redacti suinus? Juslitiam peididi, et ea conditioest patriae, ut qui excludi per improbos
durn exspeclo vindictam. Jam illud, quo pacto di possumus, abesse interim velut ex nostro arbilrio
luam, quodProbus mitior judicatur, qui in praejudi- debeamus. Vale.
187 Q. AURELIUS SYMMACHUS. IgQ
EPIST. XXXHI. A roeam pia causatione frustreris ? Et revera mihi bic
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. agitur, aut dicilur, quod bonus animus, et sincera
Relatio viri spectabilis fratris nostri vicarii indi- natura possit amplecti. Sed ulcunque ista sunt, si
gnitatem deprehensi sceleris eloquetur. Atque idej» Romaeageres, aditu inter nps mutuo foriasse mite-
non est necesse, ut dictu et auditu nefaria noster scerent. Nunc graviores rerum omnium offensiones,
sermo recenseat.Unum est quod mea petitio, et cae- ut pote solus, experior. Exemplicausa unum accipe,
lerorum vota desiderant, ut pro justilia tua jinultum de quo reliqua conjectes. Praetextatonostro monu-
esse non sinas, quod exemplo gravissiraumerit, nisi menlumslatuaedicare destinant virgines sacri Vesta-'
ausus aliorum vehemens poena compresserit. Fama lis antistites. Consulti pontifices, priusquam reve-
est, Ampeliumet quosdam alios de Sardinia , ut as- rentiam sublimis sacerdotii, aut longaeaetaiis usutn,
seritur, senatores in crimen adduclos, forum compe-. vel conditionem temporis praesentis expenderent;
lens observare praeceperis. Hos nunc audio ad aliud absque paucis, qui me secuti sunt, ut ejus officium
judicium esse translatos. Quare si ipse ita a te remi- statuerent, annuerunt. Ego, qtti adverterem, neque
nisceris judicalum; aequumesse arbilror, ul statutis henestati virginum talia in virosobsequiaconvenire,
tuis adesse digneris. Vale. neque morefieri, quodNuma auctor, Metelluscon-
EPIST. XXXIV ' servator religionum, omnesque pontifices inaxiini
B
SYUMACHUS FLAVIANO FRATRI. nunquam ante meruerunt: haec quidem silui, ne
Adomare te reditiim, quod sacra Deura matris ap- sacrorum aemulisenuntiata noxam crearent, inutita-
petercnt, arbitrabar. Tu in diei unius iter promoves, tum censentibus.Exemplum modovitandum esse rc-
nosque et patriam post lergum relinquis. Illude, ut scripsi, ne res justo orta principio, brevi ad indignos,
vis, amicorum facilitati: quns si haccmorderet inju- per ambitumdeveniret. Ne longum loquar, ipsaverba
ria, in vicemmalaegraliae saliem litterisabslinerent. ad le misi bonis probata, sed numero fortasse vin-
Nunc vero officiis mutceraus abeuntem, et blanda cenda; licet in decretis pontificum non sit eadem
animo tuo fomcnia suggerimus, cum tu omnibus forma, quae curiaeest. Sed hoc quoque parvi faciet
curam rei familiaris anteferas. Nam recordaris boc inscienlia. Quod si tu adesses, mullum duorum sa-
te praefamineepislolam texuisse : Niliil hacwlate nitas promoveret. Quare ubi primum ex incerto
traclandumpensiusdomeslicurebus. Quod ego, dum morbi parens communis emerserit, redde le mihi,
contemplor venam morum tuorura, scio ludo esse ut nobis aequiorem vitae cursum faciant participala
conceptura. Quando enim sublimitas ingenii tui solatia. Vale.
curis viliorihus flecteretur? Censen igitur aliis dare EPIST. XXXVII.
SYMHACHUS FLAVIANO FRATKi.
verba medileris, qui sanctum penelrale aninii tui'Q
ncsciunt. Mihi uno genere satisfacies, si retnolis Nequeo definire, quaepotissimummibi describcndi
Vale. forma convenial. Ea quippe jam diu intemperantia
epistolaruni defensionibus ipse reraeaveris.
variorum rumorum; ut neque decipere falsis, neque
EPIST. XXXV. solliciiare veris amantissimos mei debeam. Spes
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. tamen, quae rerum semper adversarum patientiam
in scribendo forraam vetustatis am- suadet, in tuto est. Et si aliquid commodilatisattu-
Ego quoque morabor indexessemeliorum.Vale.
pleclor, nimisque miror, quod mihi Iibrarii error lerit, nequaquam
obrepserit; qui solitus epistolis meis nomina sola EPIST. XXXVIII.
praeponere, ustim simplicemnovella adjectionc mu- SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
tavit. Sed id pntius casu, quam consulto facltim li- Filii mei Parthenii advcntus nullis postulat com-
quebit, si recorderis, supeiioresnunquam istius modi nicndationiim lenociniis adjuvari. Sed accessurum
littilo sorduisse. Et tamen iitcunque res accidit, gra- graliae existirao, quod ejus praesentiae etiam meus
tulnr novi aliquidoblatum, quod me a solito respon- sermo conjungitur. Ex ipso Romae gesta noscelis,
dendi gencre vindicarct. Qttousque enim dandaeac licet
y. scriptum fama praeveneril. Neque enim rcs
reddendac salulationiverba blaterabimus, cum alia et insperatae in secrelo se esse paiiunlur.
magnae
stylo materia non suppelat? At olim parenles ciiam In bonam partem plebs noslra mulat : ade > ut jngi-
patriae negoiia, qut' nunc angusta, vet nulla sunt, in ter seditiosorumpcenaposcatur, et jam lerga dede-
familiarcspaginasconferebant.Id quia versi ad otiuin rint insolentes. Multis non
opuS est. Neque enim
rehus omisimus, caplanda sunt nobis plcrumqucin-
quidquam narrandis diebeo derogare, qui rerura
leniala «cribendi semina, quae faslidium tergeant
plenitudinemvcnturo ad vos indici rescrvavi. Vale.
getieraliuin litterarum. Juvit igitur me ctilpa, quam
delui, et si non fallor, tibi quoque viam dedit inusi- EPIST. XXXIX,
tata referendi. Vale. SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
EPIST. XXXVI. Horus philosophus, vila atque erudilione pracci-
SYMHACHUS FLAVIANO FRATRI. puus, jam diu mihi carus et amicus est; et inter
Ergo adeo complacitumest communi parenti, ut priraa numerat doua fortunae, si optimis quibusque
te longius, quam vellem , necesse sit detiucri ? An jungatur. Studens igilur ad effectumdesideriumejus
tibi urbanorum tanta vitalio est, ut exapeclationein adducere, quatso te, ut et sui merili (fralia, et in
489 EPISTOLARUM LIBER II, 40f>
bonorem commendationismeae, inter familiariumA , ipsos coram datores bonorum, gratiae instar existi-
luorum praecipuosatque honorabilescenseatur. Vale. manl, ut nunc fraier meus Paeoniusvndatus opimo
EPIST. XL; testimonii tui mtinere audire properavitparti honoris
auctorem. Commendaremlibi oplimum civcm; si
SYMMACIIUS FLAVIANO FRATRI.
dudum aliius prolulisti.
Ignatio meo gratutor quod noslra in etim diligea- posses parvi facere, quem
tia tuo amore vincatur. Faclum est, quod volebam: Supersedenduniest igitur bis verbis, qnaesuffragari
nam parciorem de illo tcstimonii cautionem praemi- proficiscentibussolent. Neque enim vana spes esl
seram, quam sentire ccepisti. Nunc si qua meorura validiorafore apud to merila prresenlis, cura absen-
actuumscire poslulas,expticabit. Tanta illi est vir- tem favorerespexeris. Vale.
tus, et utriusque nostrum ex familiaritate flducia; EPIST. XLVI.
ut et de me nihil possit ignorare, et apud te nihil SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
occulere.Vale. Ferunt Socratem, si quando excidit cupitis, aut
EPIST. XLI. destinatis, id sibi utile, quod evenerat, eestiuiasse.
SYMMACIIUS FLAVIANO FRATRl. Nil meriti sui securus interpres, ea conjectabat esse
Volunlaria beneficia tua pelitione praevenio, ut " meliora quaecasus dabat, quam quseaiiimus appete-
qtiae tua sponle tribuis, ego videar impetrare, el bat. Sequorsapientis exemplum,et in bouain partem
bonumnaturretuaein gratiam meam transeat. Nica- traho, quod Saxonum numerus morle contractus,
goram clarissimuinvirum Siciliaefascibus funclum, intra summam dccretam populi voluptatibus sielii,
stib custodiamadesse jussi. Hunc tibi et stiae vilae ne noslraeeditioni, si quid redundasset, abscederel.
inlcgrilas, et merita fraterna commendant. Accedit Nam quando prohibuissetprivata custodiadesperaiac
illi ad praerogativamprecatio mea : qui elsi spcro genlis impiasmanus, cum viginti novemfractassine
probitaliejusresponsurambeneflcentiam luam; se- laqueo fauces primus ludi gladiatorii dies viderit?
dulo lamen posiulo, ut sanclissimo juveni in bonum Nihil igitur moror familiam Spartaco nequiorem;
vertat exhibitionisoccasio. Vale. velimque si tam facilefactu est, hanc munilicentiam
EPIST. XLII. principis, Libycarumlargilionemutari. Namgladia-
turae idoneos communi cura prospiciel; quae pars
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
in apparatu quacstorioprior est, ut auctoramento
Commendaveramtibi dudum Macedoniiviri cla-
lectos longus usus instituat. Nostros, quibus urso-
rissimi filium, cum foro tuo noinen dedisset. Credo
rum lectio et comparatio jam pridem credita est,
eam rem pro studio meo juveni commodasse. Sed
nihil satis et efficacior perveclos ad le temporis aestimationenon ambigo.
quia parentibus est, quibus- C
" Sed si cursualiiini
damvideturpetitionisiteratio : rogatus denuo postu- praeposiiorumavaritia relardanlur,
erit benefirentiaeluaemoras, quibustenentur, absol-
lalum retexo, non ut novam causidico benevolen- .
vere. Vale.
tiam pracsles, sed ul jam tributam digneris augere. EPIST. XLVH.
Meoautemnominequaesole, ne sic desideriumrepe- SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI
litnra esse conjicias, tanquam me prius impelrasse Ope deum secunda navigatione et facili itinere
ilifftdam.Vale. ad deslinala pervenimus.Appetebatcommodtimtem-
EPIST. XLIII.
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. pestivabora convivii.Ubi curare corpora cibo coepi-
mibi amabiles litleras tuas, simul-
Merita Sexionis, qui antchac Calabnam rexit, mus; accurrit qui
multi in bonam partem loquunlur; eaque propler, que a te captas e mari copiascxbiberet, quaenobis
esui mox fuere. Nam libuit indulgere genio, post-
ut suffragio luo a me comraitteretur, orarunt. Est
nostrum pericuto exemptum spes
liumanitaiis et consueludinistuae, aliis quoque pla- quam parvulum
: ut
cilos amore dignari. Ergo si nihil est, quod resistat optata respexit. Ilabes omnem rem cura, valeas,
et patriam tui amantcm quamprimumrevisas, bona
precantium voluntati, effice, oro te,- ut Sexioni ut spcro, venia, cui inox peracta lustrali
le et mca ct vota mullorum. pareniis,
aputl prosint verba, j,D soleinnitateredderis. Vale.
Vale.
EPIST. XLIV. EPIST. XLVIII.
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
Patatinos injuriaereos, quos Bruliis celsitudotua Ad tcrtium nonas Octobres primo lucis respondi
praecepitexciri, milesde praetoriomissus, exliibuit. litteris tuis , quas pro interjectu ilineris, quo nunc
Sed cum sacro auditorio eadem causa competeret, dislinemiir, ante mcridiemsumere debuisti. Sed ut
dominusmeus, parcns noster, praefecttisUrbi, aucto- scripta ad vesperam mibi rcddita prodiderunt, meum
ritate juris et fiduciatui, personas sibi ac negotium officiiini,meamquecuram tabellariilentitudosuspen-
vindicavit. Quod eo scribo, ut noveris apparilori dit. Ego tamen huic moraesuccensere non possum.
justam subesserationem, qui et parenti luo cessit, et Hefuissetenim tibi cansa sermonisiterandi, si ma- .
legibus. Va'e. ture responsa noslra legisses; quaeconfido jam ira-
EPIST. XLV. dita : nisi forle denuo aliquis ex urbanis divitibtis
SYMMACHUS FI.AVIANO FRATRI. insessor viarum scrijita nostra furetur. Dii illos
Qui deum beneficio potiuntur optatis, venerari menlibussuis puniant I Nunc ac quaesitaredeanius.
191 Q. AURELIUSsiMMACHUS. 192
Humor, qui parvuli nostri peclus obsederat atque A i mandari; railii tuum munus injungis. Fruere deliciis
importunamtussimciebat, magna parte tenuatus est: copiosis.Nosmandata curaluri sumus. Sed ineniciito
itaquespiramenta faucittmlibera nihil jara siridulum exaclis feriis parlicipes faeereluxuriaetuae,quos lan-
sonant. Deum benigniias velit processum sanitatis topere laborasli consortes habere jejunii. Vale.
ejus in solido collocare. Nos ut a ineiu praesentium EPIST. LIV.
respiravimus,ila voto futura munimus. SYHMACIIUSFLAVIANO FRATRl.
EPIST. XLIX. Gratiosa est expostutatio quae requirit officium.
SYMMACHUS SYAGRIO. Sed cum in scribendo nunquam residem gesserim
Scribere bucusque non libuit, obslrepentibusim- voluntatem, frusira neglectaefamiliaritatis accusor.
becillitatum querelis, quas indicare vitamus. Hinc Ulor in ea re testimonio hominum tuorum, qui du-
factum est, ul officiumnostrum lua alloquiaprae- dum sibi epislolam traditam labellarii vilio distule-
venirenl. Poslquam divina ope sanitatis bono frui runt. Voto igitur apud te scrvalae amicitiac mihi
coepimus,redit cura sermonis. Sume igiltir litteras, constare rationem. Nam vehementer injurium est,
seras quidem, sed voto luo et propositocongruentes: ex alieno peccato, naevumviolatac religionis atlra-
quaeul diu dilataesunt, ita desiderium sui indicio „ here. Vale. -
meliore pensabunt. Vale. B EPIST. LV.
EPIST. L. SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
SYMMACIIUS FLAVIANO FRATRI. Spe bonaevaletudinismari vicina detegimus. Sed
Iter in patriam .diis auspicibus ordiemur, quod nec dtim auras salubres ventis obluctanlibusexperi-
tibi et ante compertum est. Sed religio monuit, mur. Hincpigriorest matronaead sanilatemrecursus:
ut diei quoque certior reddereris. Cras igitur viain cui si quid refectionis dies melior adjecerit, opiatum
nobis disce relegendain. Et quia promissi servantis- de ea indicium non morabor. Urbanis negotiis, ut
siintis es, fac meminerisad publicumsolerane con- insintiaredignatuscs,inquies,moniiorsecurusilludit.
tendere. Vale. Alieno enim periculo res inefficaxet copiaenocitur.t
EPIST. Ll. tentatur; ut cum vilitaiis metus in angustias co-
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRl. egcrit civitaiem, luhc opura validis quscstnmaugeal
Emiseram prior scriptum,quod in manustuas du- avara venditio. Hoscinehomines arbitreris, qui plus
dIImpracsiimovenisse. Il.iud multum processilhorx, amicis consilio nncent', quam inimicis odio obesse
cum adcrat, qui a te mihi lilteras exhiberet. Decursa pottiissent? Sed nos publicodudtimopere perfuncti,
oculis pagina requiri a rne comperi diem coeptando atiena sileamus. Diitneliora procureni! neque enim
iiineri destinatum. Sed banc cttram spontaneo ser-' C gauderedignum est, si qna mibi laus ex allerius er-
monepra:veneram.Ergo respondendaconsumpsimus. rore proveniat. Vale.
Quid superest, nisi ut gratuler nobis aniinos esse co- EPIST. LVI.
gna>os?Nam qurc te scire velle praesumpsi,prius- SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
quam quaereresindicavi. Vale. In maximis quidem rebus, quid niihi studii alque
EPIST. LH. amoris impendas, frequenter adverti. Sed quoque
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. crebri sermonis officia, ul pote ex inlimo affectu
Redilusac rectirsus in patriam, qui scmper omni- dcprompta complcclor: quorura assiduilas cultum
biisgratus est, festinationinostraenequaquampro ex- circa te mctim pari lance compensat. Jucundit.is
spectationerespondit. Causassidesideraiis, accipite. vero tanta est, ttt falear nie alloquio tuo potius inci-
Jam primum ut communia domesticis prxfcramus, tari ad desiderium, quam repleri. Ea quippe remni
rem frtimentariamnostraetirbis nulla atiget invectio. omniura ratio atque natura est, ut quae hurnanis
sensibus blandiuntur, nequeant offerre fastidiurn.
Spes ipsa, quacin adversis alere animos solet, recu-
sat effugittmpolliceri, cum sterilis annns ne semina Ilaque cum solvendisatque agendis graiiis par csse
qiiideniteiris commissa reddiderit. Dehinctit apud v non possim;' facio quod solenl improbi debitores,
vos familiaremciiram loquamur, urgel Ostiense prae- qui adhuc alieno aeredepressi cnpinnl verundo nexu
dium nnsirutn militaris impressio. Nos legum inane fenoris obligari. Quarc elsi numerosaesint littcrae
nomen vocamus.D i viderint exittimcausae. Interea tuae; non ut ingratus, sed ut munciis lui cupidtis
mordemur non mettt damni, sed civitatis injuria. poslulo crebriorcs. Facilc aulem conjici polesi ,
Collegarumtraclaltis qui me cxciverat, acternisprin- qnaiiivicetn colloquii otiosus ipse pnllicear, cum ab
cipibus legandorum in Africam virorum reddidit orcupato htijusmodioflicium impatienter exposcam.
optionein. Cessanie ergo palrum dcliberatioue noni Vale.
vocamur. Vale. EPIST. LVII.
EPIST. LIII. SYMMACHUS FI.AMANO FRATRI.
SYMMACHUS FI.AVIANO FRATRI. Dindomoabcssc decrevetam, jucundumquentium
Fungeris boni fiatris officio.Sed desine memoremi cum familiaribusnosiris in suburbanoArabianaeexi-
cominonere. Notaenobis sunt caeremoniaedeorum,, gebam. Sed qnia Fors versat humana, nec semper
el fesladivinitatisimperata. Nisi forle me solum ex- ex v. lo destinata succedunt: Praefecti lilterae rtipe-
segttivicem luam postulas, et ut assotet res divinai riinlotiuni meum,qttaebonaespei 'ooilicilamiscebant.
i95 EPISTOLARUMLIBER 11. 1*5
Specialim praesentiammeam per ambiguumpoposce A cxsoriem , nunquam philosophis congruentem sum-
runl. Non differo exspectationem tuam. Collegarum psisset ornatiim. Sed de hoc vestra exislimatio sit,
tractatu senatum commoveri, sed et oblationem fa- qui talium rerum profitemini notinnem. Mihi religio
ciendam scriplis secreiioribus indicavit. Nitiil publi- fuii, negare verba poscenli. Facies itaque rem mo-
catum, nihil lectum est. Quantitas postulataerei ex- rinn tuorum, si ope atque humanitate forlunam per-
cessit opulenliam recogniiam. Vastum silentium egrinantis adjuveris. Vale.
cunctis stupor subilus imperavit. Quo longius prod- EPIST. LXII.
eunte placuit in lemptis aliud deliberanda produci, SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
ne omiiterentur absentes : quamvis ipse dixerim, Postquam Gaudentioapparilori luo indicem peracti
Romac,aut in proximisposilos, vel evocari debere, a me ilineris epistolam dedi, agens in rebus inihi
vel consuli, reiiquorum nomine, de oblatione ftitura, apportavit sacras lilteras spei et desiderio congruen-
ut slatulis ordinis polliceantur assensttm. Ilabes les, quibus cognoscerem clare in aures publicas de-
omnem rem, de qua quid sentiam satis nosli. Tibi signationem consulatus mei debere proferri. Quid
etiamsi causa communis esl, procul tamen abesse, ad igniir eximio animo luo laeliliaeplenus exoptem, nisi
solatium proficit. Vate. ut simili inox fruamuretiamde tegaudio; quod spero
EPIST. LVIII. B dominum nostrtijn Theodosium, venerabilem cunclis
SYMMACHIISFLAVIANO. et praecipuebnnis, solida in amicos dignalione factu-
Panlo ante litteras dedi. Nunc reddo responsa, rum: siquidem dignumest, ulaugustissimis honorum
quia illis necessaria continentui : his salulalio sola nosirorum patronus arquet dignilaiibus, quos scit
pratstringitur. Valemus, ut verum est. Si tibi omnia mentibus convenire. Va!e.
prosperefluunt,scriptionis fide commune bonumme- EPIST. LXIII.
cum parlicipa. Vale. SVMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
EPIST. LIX. Cresconioamico meo amorem luum multa conci-
SYMMACUUS FLAVIANO. liant. Primoquod sacras litleras, quibus consulalus
Suburbanum praedium, quod viae Appiaeadjacet, mei designatio lenelur, exhibuil; dehinc quod eum
incolebam, cum mihi litleras tuas in hoc missus patria Africa non minus tibi, quam mihi cara com-
exhibuit. Nosti rura quaeloquirour, ubi magnas aedes mendat. Cujus mores cum primore loco ccnsere
in angustis finibuscollocavi. Hic dulce otium (si qnid debuerim, inalui luo examini reservarc. Suscipeigi-
absque te dulce esl) paulisper exegimus. Nunc Ve- tur, oro te, notum militiaevirum, qui se apicem feli-
stalis fesligralia, domum repeto, incertus maneamne citatiscredit habiturum, si eum patrocinii tui splen-
cum civibus, an rursus in vicina concedam. Tu quid C dor illtiminct. Vale.
agere decernas (nara certe justo diutius abfuisti) EPIST. LXIV.
debeo cognoscere. Vocat enim te in curiam nostram SVMMACHUS FLAVIANO FRATRI.
diis auctoribus quampriraum candidati mei desigua- Exercet me quidem volivis ac felieibtis negoliis
lio; cui supra omnes ornamento eris, qui nos vel praeparatio consulalus. Sed ut litterae lucefrequenter
affinitatisvel amicitiaeofficiisprosequentur. Vale. indicio sunt, tua pro me cura praeponderat. Hnrtaris,
EPIST.LX. mone^. cogis, nt quidquid potissimi magistratus fun-
SYMMACIIUS FLAV1ANO FRATRI. eiio quxrii, accelerem ; et cum sis meaeexactor in-
VacuiapudNeapolim soli, quod mihi ex tuo adja- duslriae, niliilominusomniasollicitudiniluacvindicas.
cel, ut aedes novas niolirer, optaveram, tu mecuni Eriine tempus optatum, quo istam inenleni paribus
opera Lucellana partiris. El ne verecundia retfuet pro te oflieiis dislriettis ccquiparem?Spero aclulum
oblatum, negas tui juris videri, quod ego meum fa- florenle republ. et propagato in aevumdomini noslri
teor noli fuisse. Patere, ut saltim gratiam tibi de- Theodosii principatu, virtules tuas fascibtismune-
beam. Neque enim fas est, mala lide me recuperare, randas. Tunc epistolarum stimulos non requiram,
quod possum bona sumere. Adjicis praeterea lenoci- nec exspectabo monitorem. A te cnim didici sponte
nia,quibus morbum fabricaloris irriles : geininam V ' suscipere quidquid pro fratre curanduni est. Vale.
poilicum.solido et incorruploopere curvatam, multis EPIST. LXV.
in longitudinempassibus explicari; vicina esse qtiae
5YUMACHUS FLAVIANO.
construo, et parvo aedificationisnegotio quod inler-
venit posse miscerj. Qoid laboras adversus verecun- Asiipulatioiiem pracclara merita non requirunl :
diam meam? Egoquoque facio, quod recusas. Gralus siquidem virtus sua luce conspicua aversatur auxi-
suin muneri tuo : sed vereor ne, accedente sumptu, lium comiiiendationis alienre. Ergo cum doniinum
diim vetera noyis nitimur aeraulari, intelligam te et frairem meum Licinium celebrem feceritad nor-
niajora velle concedere, quam me posse reparare. mam veteris disciplinacgubernata iesp., quid polesi
Vate. ei dignitatis adjicere piivata laudalio? Hac igittir
EPIST. LXI. praemissaparle, optimacin amicosfideiac diligcniia!
SYMMACHUS FLAVIANO FHATRI. virura, praccelsoanimo luo opfo sociare : non quod
Ut babitus et crinis imlicio est, Serapam non lit- jitdicium luum seriim ac diflicile sit ad colligctiili
terarum periliam pollicetur: cojus si se ineminissci ingenia cl explorandasvoluntates boiioruin, scd m
19$ Q. AURELIUSSYMMACHUS. Iftf
hrevis inter vos usus et feslinata discessio ncgct ii EPIST. LXXII.
justum lempus cxaraini. Vale. SYMHACHUS FLAVIANO.
EPIST. LXVI. Vir clarissimus Honoratus cumprirais mihi vitae
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI hotiestaiisque complacitusest. Credo judicium metim
Si amicitiaesemper ratio deposcit, cur mutua ne- tibi aspernabile non videri. Id si ita est, neque me
gotia alterius juvemus officiis, quanto impensior opinio frustra tui babet, futurum reor, ut ex praero-
uiilitatibus propinquorum cura debetur, quorum no- galiva istius (estimonii ad familiarilaiem praeclarae
bis bona et adversa communia sunt ? Quidquod saepe unanimitalis tuae, quasi libi etiam sedulo spectatus
bonitas causaecohorlalur, ut quod dcbemus generi, accedat. Vale.
tribuamus promplius aequitali?Quacmenon minuspro EPIST. LXXUL
illo, quam necessitudocommovit, ut ipse etiam com- SYHHACHUS FLAVIANO.
perto ex relatione Victoris spectabilis viri negotio Delectat eos frequenter affari, quorum animum
judicabis. Namquo res notior fieret, publicaeepistolae mei amanlem documentis habeo comprobatum. Cape
malui exempla sociare, ne quid fiduciadicere per igitur lilteras meas, quas ideo libenter emitto, quia
gratiam judicarcr. Nunc, si libi volunlas mea cordi religionis tuae vicissim pascor alloquiis. Quae res
cst, praesta htiic quaestioni maturam securilalem, " acuere nos debet ad officia promptiora, cum libi
qiiam projusiiiia etiam me silente dcferres. hinc commodi fenoris largior usura respoudcat.
EPIST. LXVII. Vale.
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRI. EPIST. LXXIV.
Parva est commendatio scriptorum meorurd, si SYMMACHUS FLAVIANO.
Leontium familiarem innocens vila bonis quibusque Valenlinianusprotector dudum palrocinio culminis
conciliat. Suo igitur praeditus nierilo, astipulationis tui per me tradilus atque commissus, domesticisoc-
adminicula non requirit; ct lamen abslincre 11011 de- cupationlbus altinetur : alque ideo magnopere po-
beo lali geuere lilterarum, magis ut amicitiac satis- poscit ob euradem sibi aliquod negoiiura per subur-
faciam, quam ei aliquid opis conferam. Tu lanlum banas provincias impetrari. Quare decus nostrum
pro dignatione, qua clarus es, facito noverit graliam familiari meo desideratura munus exclude , aut im-.
sui meo quoque nomine esse geminatara. Vale. pelra comineatum, quo possit a militari nota sub
EPIST. LXVIU. hac impetratione defendi. Vale.
SYHHACHUS FLAVIANO FttATItl. EPIST.LXXV.
Brevem necesse est esse sermonem, qui properanti
£ SYMMACHUS FLAVIANO.
repente commiltilur. Quare et officio satis est et
brevitati temporis congruit, ul circa te salutationis Cum in judicio praefeciuraefamosacausa penderet,
Iionore perfungar. Vicissitudinem vero effiagitare Discolius, qui furti detulerat aclionem, multosque
non debeo, quam mihi arbilror a viro amicitiae noslri ordinis viros criminalione perstrinxerat, oc-
servantissimo etiam sine admonitione rcferendam. culte cum reis inita paclione, non sine disceptatoris
Vale. invidia elusit examen. Ad hujtis investigationeminis-
EPIST. LXIX. sus apparitor, si praetorianorumadminiculumsortia-
SYMMACHUS FLAVIANO. tur , proclivior facultas relrahendi accusaloris eve-
Ul silere uon possum, quotics slylum invilai oc- niet. lulerest publicacdisciptinae,simulqueadfamara
casio; ita si desit causa longioris alloquii, seriem pertinet cognitoris, ut eura sumino studio conqui-
paginae slringo compendio. Loquax enim copia est, siiura reduci in judicium sub custode praecipias, ne
quae in re usitala atque solemni verborum redundat innocentiam senatorum obnoxia rumoribus suspicio
eluvie. Have igitur dico, et vicissimpeto, ut me pro- decoloret. Vale.
sperorum luoruin indicio raunereris. Vale. EPIST. LXXVI.
EPIST. LXX. SVMHACHUS FLAVIANO.
SYHMACHUS FLAVIANO FRATRI. u Araor tuus in Domitiuranotus et validus ademit
Huinanilatis interest commendationemdefcrre po- mibi coininendandiejus laborem:pro quolioclantuni
scentibus. In Zenobio aulem talis officiicausa pro- dixisse suffecerit, mibi quoque eumdem prisca faini-
pensior esl, cum sit farailiaris meus, atqueadeo illi liarilate conjungi. Quaeres illi incremenlum patroci-
debeatur potius quara praestelur affectio. Hinc patro- nii tui, ut spero, praestabit: probabilioremquippe
ciniumlui cupio provenire. Namprimum est, ut meo eum tibi faciet communis similitudo judicii. Inlere»
suffragio diligatur ; secundum erii, ul sui boneslate nos ursis saepe promissis, et diu speralis, sub ipso
complaceat. Vale. arliculo muneris indigemus. Vix enim paucoscatulos
EPIST. LXXi. maceratos inediaet lahore suscipimus. Et de leonibus
SYMMACUUS FLAV1AN0. fama conlictiil : quorum adventus posset efficerc, ul
Considerans,quidmihi araoris dignerisirapendcre, ursorum defectum congressio Libyca repensaret.
arbitror Cyriaco domcsticomeo has litteras profutu- Unciam panis maliiiose et temcre restitulam spon-
ras, quibus quaeso ut cojiimodilalem ejus promplo lanca voluntas popuii rcdcgit in copi.i conditorum,
favore respiclas. Vule. Tnla igitui omnia aiquc scctira suitt, qux aniiiiuiii
497 EPISTOLARUMLIBER li. i$8
tuuni jure mordebant. Aique utinam sollicitudiiies A i mini, qui apparatui ejus plura et praeclara tribuistis.
quaestoriasparsuccessuum felicitas mitigasset! Vale. Praeterea domino et principi nostro ad referanaam
EPIST. LXXVH. largiiati ejus sedulam raagis, quam parem gratiam,
FRATRI. auro circumdatum dypticum misi. Caeteros quoque
SYMMACHUS FLAVIAN0
eburneis pugillaribus el canisletlis argenteis
Editioni muneris nostri et ttsitaia et insolila a le amicos
nd- honoravi. Tuae igitur potestati, tuo quoque arbitrio
conferunlur; ita omnia ad conciliandum quaeslOri sunt olTe-
slro plebis favorem et solcniiiiuin rerum largtts et comrailto, utopportune singulis, quaemissa
novarura reperlor excogilas: ut nunc seplera Scoli- rantur. Vale.
EPIST. LXXXII
corum canura probavit oblatio; quos praelusionis die
SYJIMACHUS FLAVIANO.
ila Roma mirata est, ut ferreis caveis pularet adve-
ctos. Ergo et hujus rei causa et praelerea liiuneruin Mulli a tne conciliaiionein litterariam poposce-
sed quorumdam meritis, aliorum precibus pa-
caeterorum, quantas possutn, maximas gratias tibi runt;
rem gratiara dedi: nec tamen vereor, ne tibi civium
ago : licet in his, quae sludiose fratribus pro inagiii-
ludine auimi tui tribuis, beneficiumte non putes pric- ignola dislinctio sit , judicium de liis communc re-
culenti. Dabis igitur in quibusdam verecundiae meau
stare, scd sumere. Vale.
EPIST. LXXVIII. B veniam, qnse cessit oranlibus. Sequeris autera, quod
scis de singulis utrumque sentire. Puto ex his ver-
SYMHAGHUS FLAVIANO.
Pars hominum compendiis et quaestibus gaudent; bis, quo in numero filium nostrum Attalum specla- .
liilem virum censeam facile dignosci. Namque ista
ine votiva delectat expensio. Itaque avidus civicae
libera et aperta discreiio ei tuto credita est, qui non
graliae,jquaesloris lilii mei suniptibus studco alitid ge- fuit
in partem cogentum. Quare tuo ac mco nomine
nus largitatis adjicere , ut curulibus stabulis Urbis
amicilias accurreniis amplectere; ulhuic infriiclusit
aeternaeeliam quina mancipia largiamur.Etquoniara
cultus bonorum, pravis dolori, quod similiter non di-
servorum per limitem facilis inventio, et pretiura so-
Iet esse lolerabile; quam maxime le deprecor, ul liguntur. Vale.
EPIST. LXXXIIl.
per homines strennos vigintijuvenes praedicto nego- SYMMACUUS
tio congruentes jubeas comparari. In quam rem sq- FLAVIANO.
Jam pridem doininoet fratri meo Alipio comitatum
lidos ad te inisi, habita aestimalione hominum, quo-
sacrnm visere atque adire cupienli, sera qtiidem oc-
rum non forma, sed aelas et sanilas deligenda est.
Vale. casio, sed laeta successit, ut eum consul accires, ideo
EPIST. LXXIX. in conspectum tuum alacer occurrit, ul beneficiis vo-
SYMMACHUS FLAVIANO. C tiva rcddat oflicia et sancti animi lui fretu nubcin
Fralri nostro Andromachoomnes bonacartes fami- invidiae superioris abstergcat. Quod illi arbitror cx
liarcs sunt, sed prac caeteris fides, qua exspectalus voto esse cessurum. Neque enim famaeejus deesse
mihi luum quoque judiciuin optat demereri. Itaque aliquod patieris, qui securilatis cuncta tribuisti.
dum te expelit, iler imbecillis grave, gracilitatis Vale.
suaeoblitus inlravit. Haecitli raaxime causa fuit pro EPIST. LXXXIV.
viribus, ul solct plerumque animus spe et gaudioi SYMMACUUS FLAVIANO.
morbuin levare. Advertis igitur quam prompto et Recle et probabiliter judicasti, fratrem nostrum
patulo araicitiaesinu receptandus sit, qui tui deside- Titianum speclabilem virum consulatui tuo interesse
rium suaevaletudini praetulit. Quid ptura? appeten- debere : siquidein aequitaspostulabai, ut voti sui vo-
dus libi foret, nisi le sponte sequeretur. Ergoaccur- luptate frueretur. Nulli unqttam nostrum tui amore
renli religiosam manum porrige; ut qui te novit vir- cessit; quinimo semper primas sibi erga te partes
tutibus superiorem, commuuitate parem sentiat. observantiae vindicavit. Itaque teslem alium non re-
Vale. quirit. Scit enim sibi plus esse loci apud luuin ani-,
EPIST. LXXX. mum, quam posset meo sermone conquirere. Relin-
SYMMACHUS FLAVIANO FRATRl. " quo igitur eum fiduciaesuae
, quia nihil potest esse
Coininendattim inihi a fratre meo Hilario virumi cumulatius. Hoc tantum subjicere coiitentus, me quo-
devotissimum Titianum; quo alio possum benelicio' que libi ejus nomine, si quid gratiae
ceperit, obligan-
utunerari, quam ut eum sancto pectori tuo non as- dura. Vale.
pernandus precalor insinuem? Et jam spero peti- EPIST. LXXXV.
tioni meaecessuram felicilalem, quando eo'sludio 1 SYMMACHUS FLAVIANO FRATRi.
a tquc ptoposito es, ut instar gratiae habeas, si libii Facile fratrem nostrum Elpidium ad proficiscen-
ptobabilis aniicus accedat. Vale. dum traxisset affectio, nisi eum unici cura relineret.
EPIST. LXXXI. Tantum quippe est in eo sinceritatis atque dulcedi-
SVMMACHUS FLAVIANO. nis, ut illi soli necessitudines praeferantur. Ilunc ita
- Filius noster Symmachus.peractomunere candida- Spectatum inilii atque conjtinctum,jussis tuis uegare
ti, offerl tibi dona quaestoria, et eaeteras necessitudi- non polui: quia in lalibus causis major apud me ce-
nes noslras pari honore participat. Quaeso igitur ut dendi voluplasest quam fruendi. Suscipejgitur antan-
ejus nomiue dyptica et apophoreta suscipere digne- ti-simum noslri eo animo quo roeaati : aestima de
199 Q. AURELIUS SYMMACHUS. «^-
non piguit. Namque amor offi. ,
gandio adventorum, negart a le non [oportere resi- JA lulalionem.geminare
deniibus, quod praestatur accitis. Yale. ciorura modum non tenet. Praelerea jiotitia coin-
EPIST. LXXXVI. meantium poslulavit, ut comraendationeeoriim ad-
SYHMACHUS FLAVIANO jecta pagina proficiat. Responsa non postulo securus
animi tui, qui mihi sine admonitione serrao-
Peregrinari mihi tecum vidcor, si quando cursus praeclari
recursus luos luculentus narralor insinuas. Ita nem voluntarium polliceatur. Vale.
atque
cognilionesnostras religione allicis, ct nitore sermo- EPIST. XC.
nis illuminas,ut quidquid explical affalus tuus, id
SYMMACIIUS FLAVIANO.
no^ter quodammodovisat affeclus.Quare firmam va-
letudinem luam lenemus, reditumque felicera volis Semper mihi auctor es ingentium gaudiorum. At
jugiter comprecamur. Nara qui amorein in uos luum nunc supra vota processit, quod me expetendi plane
aequiparare non possumus, solvinius votis, quod ne- et ambiendi viri familiaritate decorasti. Neque hoc
quimtts plficiis. Salve igitur, iiii domine inimitabilis, suspicione conjeclo. Nam patricii sermo fecit indi-
nosque et generaliler cum cacteris, ut nunc facis, et cium, diligentiam in me suam le praesule provoca-
speciatim cum clarissimis, ut solebas, his muneribus tam; qua recte raeteris benefactis ttiis etiam hic ti-
oris ac pecloris lui benignos illustra. Vale. r tulus
procedet in numerum, qui solus qttainlibel voti
EPIST. LXXXVll. avaritiam possit explere. Vale.
SYHHACHUS FLAVIANO.
EPIST. XCI.
Voxjuris ac legum esubonaefidei conlracltim non
posse rescindi. Ilujus seulenliae exsecutionein fraler • SYMMACHUS FLAVIANO.
nosler Elpidiusoplat adipisci; cui post veiidilioncm Quolies parenlum beneficiis obligamur, necesse
Ilispaniensis praediisui partein cmptor adjural; ctim est ad haeredes nexum debili pervenire. Ad lilium
ad solidilatem iranscriptac in novum dominuni pos- meum senalorem praeclarumatque ornatissimum vi-
sessionis cuncta ex niore celebrata sint. Haecsumma rum praefatapertinet generalilas : cujus pater omni-
est poslulati, quac meis quidera verbis, sed illius btis rebus illuslris et mihi eximia veneratione reco-
raerilis adjuvatur. Quaeso,ut aequitate, qua praccla- lendus, plurimum domui meaehonorificenliaeet re-
rus cs, ut pudorem refraganlis privata objurgatioue ligionis exhibuit. Cujus ego devinclus officiis, fllio
confundas, aul contumaciam frangas publica aucto- oplo persolvere, quod de parenic contraxi. Sola au-
rilate judicii. Vale. tem magniflcentia tua potest ine conttaclu gratiae li-
EPIST. LXXXVIII. .Q berare, si posleritatem ejus adjuverit, praecipue in
SYMMACHUS FLAVIANO. iis rebus, quaejustitiaepatrocinio fulciuntur : siqui-
Et lionoris lui, quo nunc auctus es , et continui in dem queritur, agros suos contra judicalura veslrum
me amoris delector. Voloigitur, utcommunia pignora magnam parlem mutilari. Grave hoc ct impelibile
curae uiihi esse non dubites, quae magis merita tua videri, riisi eliam consensus partium fruslrationibus
quam scripta commendant. Supcrcrat, ut assidutun luderetur. Minuscst cnim alienam senlemiam sper-
styli tui munus exposcercm. Sed redundantis est nere, quam a propria discrepire. Est igitur in manu
opcra:, bona spontanea poslulare, nc meus slylus ex- tua, in tam absoltilo atqnc probabili pelilionis ge-
torquere videatur, quod tui animi spondet liuinani- nere, servatis legibus, el rcqtiitatis intiiiiu, aliquid
las. Vale. etiam meaedeferre personae ; cujus interventum fa-
EPIST. LXXXIX. stidio longaelilis, non diffidentia negotii poslulavit.
SYMMACHUS FLAVIANO Vale.
Paulo antc lilteras dederara, sed debitam tibi sa-

LIBER TERTIUS.
EPISTOLA PRIMA. D epistolas sunio, tantum tribuam beneficii, cura pauca
SYMMACHUS
JULIANORUSTICO. respondeo. Vale.
EPIST. II.
Ruri hucusque observalus, poslquam me ad urba-
nam scdem recepi; repcrimus optabilem litterarum SYMMACIIUS IULIANO RUSTICO.
luariim salulem. Quae post diutinum silenlium, tam Ruri positusvectigal solemne tibidependo. Nullum
mullum apud nos gratiac et bonoris habuerunt, ul in enim tempus patior ab hoc muiiere leriatum'; neque
bis sola brevitas displiccrel. Nam jejunas aures meas locorum inlercedente divortio in oblivionemfamilia-
et praeclarictoquii tui satissuperque sitienles, affatus ritatis adducor. Qui, si me vicissiiudinisstiraulo fa-
largior debuii uberare. Mibiquoque curaefuit arctare ceres promptiorem; nunquam profecto linguam de-
paginam limiie parciorc, ut te, rai frater, scribendi sidem continerera. Et tamen enixe nieum fungor offi-
laliooe morderem. Quamvis ita consciussim arentis ciuiii, nec cessationis traducor exeraplo. Atque lioc
iafantiae; utquantuin doloris accipio, cutn brcves silenlium tuum difficullatibus publicte occupaiionis
n *Ji
SM
Stil F.PtSTCLARUM<LIBERIII.
ascribo, quia satis est niilii ad amieitiae fiduclam, A delictum. ViSero quactua futura sit in referendo ser-
truod ine credo redamari. V.ile. inone curatio. Ego in viam reduxi amicitiac noslrae
EPIST. III. fortuiiuni sluporem ; neqtie cx ca re affectogratiam.
SYMHACHUS JULIANO RUSTICO. Satis niihi laudis esi, invidiam sileniii diluisse. Vale.
Huncscribendt inorem supcrstitio vetusta consti- EPIST. VI.
luit, ut ad peregrina digressi prioreni sibi locumvin- SY.MHACHI1S JCL'AS"0RUSTICO.
dicent cumabsenlibus colloquendi. Sed affectus morae Solet quidem aegriludinesanimi ralio miligare, sed
iinpaliens, scribendi vices religione mutavil. Itaque fnrtunac nostraetantum vulnus est, ul ei ne tua qui-
rupta lege reticeudi, sermouem tnuin lestinatione dem delenifici et suada facundia cicairiccin possit
praevenio; adjiciens sedulae salulaiionisofficiis com- obducere. Fors fuit an dies longa quandoquc bebetet
inendalionem viri inter opiimos quosque numerandi, laxatum dolorem : siquidem malis omnibus finis de
ipiem dudum a parentibus clarum, ci aulicaedignit >- tempure venit. Inlerim frigcnl verba solantiiini, ne-
lis splendor excoluil, et amplissima curia non acce- queaures npplicat consiliis bonis surdus ex mjuria
pit ul noviim, sed reccpit ut dcbilum. Quac tamen in animiis. Teilius bic mihi de oplimis fratribus luclus
fratre nosiro Pltitippo, secundOloco et honore cen- est. Posl lot miserias uuis non pulet me dedidicissu
semla sunl: quia plus babet laudis in moribus, ma- I3 patienliam ? At quando inibecilliores nos ipse casus
gisque probiiatc conspicuus est, qu.im fiirtiinaemu- iovcnerit, tanto magis doleo. Nunc etilla crudescunt,
neribiis glutiatur. Plura dicerein , si aul pudor ejus qu bus stuporem diuturiiilas feceral. Icttts eniin no-
siuerel, aut prolixa laudalio epistofi; coiivenirel. vissinuis ctiam veteres plagas dolore resciodil. Ncc
Certe illud sponden, titaincximielaiem in coram re- ignoro mullu invicti aiiimi exetnpla posse referri.
perre posse nitilla, qu.e lacui; nulla dcsiderare, Pericles amissis recens liberis venil in curiam : sed
quaeseripsi. Vale. patiiaccausacogebal. Anaxagoram pbilosopbunigra-
EPIST. IV. vis de lilio nunlius a disputatioiiibus non relraxii.
SYHMACHUS JULIANO RUSTICO. sed philosophiaedeferebat calaraitalis suaenegligen-
Decet tii litteras meas freqtienicr clilagites, nec liam. M. Iloratios rnorte pignoris cognila cadavcr
tamen convenit ut de silenlio grave quippiara suspi- effcrri jussit; scd bac constaiilia esseilebuit, qtii Ca-
ceris. Oblilum me (ui, quoJ in hanc diem siluerim, pitolium dedicabat. Vides quis niibi sit aninius : et
censuisti. An ita vel mei animi fides inclara est, vel lameii vita duccnda est. Ainor eniin Imis a natura
tui nicriti augusia momenta, ut huic dc me opinioni daluj fiilcitinfiniiilalemdolotis. Peue praclerii,quod
locus esse debtieril? Quare amicitia cominuiiis plus fuerat inter prima collocandum. Cuinulatis.iiuias
acccpit injur aeex tua suspic.one, quam ex meo si- gratias ago, qund Projectum fainiliareiii nostruin
lenlio. Minusest cniin, necessiiaieofficiiiiiide-ercre, avulsum contubernio luo, meo solatio deputasli. Ex
quam vnlunlate pra-propcra judicare. Putas solemni hoc inlelligo, quanta necessitas feceril ne venircs.
genere defensionis levare peccalum? Diu aflui, longa Egotimeiiquilcipsum non polui, vidi aniinuro luutii;
utia in secessu ruris excgi, labellarii defueruut. Ilaec cui satis non fuit niedicinamforlmiaenostracper epi -
cisi vera pleriimquesunt, lainen assiduitate detriia stolam facere. Addidisti enim quamdain lcgitioneni,
in invidiain mendacii recideruot. Meacoccupationes qnac sui assidoitate vim nitli frangerel, quia noveras
ab usu remotae, nihil mediccre proteridunl, cnjus solatia litterariim cura leciione liuiri. Progressi iu
rem fainiliarem nov.i iucessit aflinitas, contra ratin- laude- tuas concludimus, cum ipse religiouem magis
nein legum, felicilateiu teinporum, consensiim t)a- ad conscie itiara quam ad gloriam rcferas. Eig >
rciitiim, pacla majorum. Sed reprimani me, neque babcat modmn sermo, quem nuuquain circa te babc-
bis querelis ullerius immorabor, qtias labef aiius, si bit alTectio.Vale.
veritau amicus esi, explicabit. Ita lict ul el libi co- EPIST. VII.
guiliogealorum plenaproveniat.ei ego excusatiouetn SYMMACllUS JULIANO RUSTICO.
meam polius indicasse videar qu.im dolorem. V.le. j. Arbitrum le «ssumo epistolarum niearuin. Cape
EPIST. V. si quid ab rcpnbl. vacas, oialiunciilam nostram, cujus
SYMMACHUS JULIANO RUST1C0- edeiuke fidiiciam favor civiuni dedit. Nam spes saepe
aliiur cxemplis, ct placituriiin esse praesuinimns,
Aiunt qui callent rlicioricam ilisciplinam, niliil aliis jam ptacuisse gaudemus. Nunc luarimi
e-so controversiae, ubi eadem pa' tiiiiu jnra stint. quod
iei Mitlo dccanlal.is parlium cril, respondere, cum legeris, an ilebucrit
Iiiiagineinproposiae poslitlasi nie ^enalusaniniare. Cerle inibiduci vilio non potesi,
jnilicialiuin mcditalionuin fictiones, ct inania simii-
tod lain bene de luis atiribns speravi, qiiam siinpli-
lacra caiisariiin. Vcl hjrc silenlii noslri diutttrnilas qcilcr
inibi dissiinu- prioruin siiffragiiscredidi. Vale.
malerix' talis exemplum e»l. Objicies
laii officii ncgligentiam : in te haecreferelur oratio. EPIST. VIII.
SYMMACIIUS JULIANO RUSTICO.
Ergo quia pares sumu*, dulce colludium est, utcmn
allero neulcr exposttilet. Veuiam, quam dederis, iui- Nuntiumredi us mei, cum primuin lida patuil oc-
petrabis. Sed cur acquistecum conditionibus ago ? c.isio, exhibere non dilTcro. Scio coini le prospera
Jam inea causa uielior, qui prior euicndo titriusque qu;cqne de nobis velle cognoscere. Mibi qtioque p.tr
TATROL.XVIII. 7
203 Q. AURELIUS STMMACHUS. 204
cura cst de salute atque actibus tuts laeta et oplatai .A descripsi, simul misi: ul correctio utrique a le prav
noscendi. Alque ideo dignaberis, quoties fors dedc- stetur, et aliorum, quacnttnc pangis, adjectio. Vale.
rit f.iculiatem, officia circa nos ntutuac affectionis '
EPIST. XII.
implerc. Vale. '
EPIST. IX. SVMMACHJS NAUCELLIO.
SYMMACHUS JULIANO HUSTICO. Si tibi haec una, ut ais, frequentandi slyli causa
Tanla animi \oIuptaie sumpsi litteras luas, quas5 est, iit a me vicem sermonis exeludas, magnum si-
mibl post longum silenliuin detulisti, ut me fatearr lentii nostri in litteris luis pretium esi. Vide igiiur.
quereiac prioris oblitum : quia memoriam praeteritae > ne me validius a scribendo revocel fructus tncendi;
intermissionis anliquavit gralia reeentts nfficii. Dein- quia si saeperespondeam, foitassis curani reinittes,
ceps si tibi cordisum, freqiiemer operam scriptionis5 ui jam vicior optati. Mane ergo in proposito as>iduae
admitte, vicissiludine remunerandus et sermonis ctl s riptioirs, eliam post epistolam meam; quarnvis
arnoris. Vale. nialini credilum luum quim paginas impetrare. Sunt
EPIST. X. quidem illaeTulliano segmenlatae'auro: sed de prae-
SYMMACIIUS NAUCF.LLIO. senlibus araicis bnna plura sumunlnr. Ipsa eliam
Exspecias a me lilleras largiores : delccior judicioi B verba melius ex oris fontibtts fluunt, quam inandan-
luo. Laus esl enim ingeoii cum desideratur uberlas. tur texlis papyri. Quin crgo, eluctattis longi olii ca-
Sed velim libi verbnrutn copiam displicere. Nam quidI riem, Coelitim nostrum revisas. Sat lemporis Spnle-
agal, quo se veriat, ubi immorelur cassa rebus; tiodaliim, bonae urbi et optimorum civimn matri,
oralio? Odi in parvo corpore Itmga velamina. Illa ve- intelligenli lamen, quod nostrae curiae viroi u>uca-
stis deceniei mdultii est, quae nontrahit pulverem, pere non possit. Vale.
nec in btiinumdemissa calcatur. Scribe crgo aliqnidi EPIST. XIII
quod respondendo producam : quanquani religione! SYMMACIIUS NAUCELLIO
decipior, qui tibi uberps epistolas audeo polliceri. Binasad me litteras pedisseqnus tniisdetiilil.Fiaii-
Videro quis sit futurus evenlus seiitentiaetu;c. Tamen, dis arguerer, nisi tmidem reddidissem. Ulrisque la
memento non elcctionem me tibi spopondisse, sed redilurnnilt.nni.im, si per annos liceat, spopondi-
-copiani. Vale. sti : saepennmero idem scripseras. Nibil jam moror
EPIST. XI. syngraphas tuas. hcr.ire | romissum, fallaciae medi-
SYMHACHUS NAUCELLIO. latio esl. Scio lentos ad capessendum laborem senes
Sumpsi parilergeminas lilteras luas, Nesiorea, ut fieri. Sed qnia crescunl vilia cum tempnre, ingratus
ita dixerim, manu scriplas, qiiaiiiui sequi gravitalem C <- mibi atlrabcndiis es , priusquam jiisliorein veniam
laboro. Trahit cnim n»s usus temporis iu argulias faciat longior dies. Nullain Nestor lertio aevisui sae-
plausibilis sermonis. Quareaequius admilie lingtiam culo militiae vacationem poposcit; iiec Achilli exeu-
stculi nostri, et deessc huic epistolx Aiticam sani- sivit tctaiis sua: frigus Phisnix monilor. Et cerle
tatem boni consule. Dignum est ut hrec ipsa apud te haud mulium itineris interjacet. Spoleliuin sttbur-
culpae confessio prosit ad veniic faciliiatem. Quod si banitas nnslra est. Dum carmina tua rimi nas, dum
novilatis iinpaliens cs, sumc de foro arbitros: mibi cpigrammata oblatis Iucis , aut amnibus cnmponis
'
an tibi styli venia poscenda sit. Crede, calculos plu- fallitur doctis cogiialionibus senstts laboris. Va!e.
res merebor, non *quo el bnno, sed quia plures vi- EPIST. XIV.
liis communibus favent. Itaquc ul ipsc nonnunquam SYMMACIIUS NAUCELI.IO.
praedicas, spectalor vcteris monetaesolus superstim; 1« aere meo duco, quod le adornare optatum re-
caclerosdelinimenia aurium capiunt. Slet igitur intcr uitttin iiuiitiasli. Scd male metuo , ne hoc sludii.ir.
iifis isla pactio: ut me quideni jovetvetuslalis exem-
tuo te aulem non uii, negatio habiiaiionis impediat, qiiam peto, ul.in
de
plar autograpbo stimere, prcni- bonaui
. teat scriptorum mcorum fcrre riovitatem. Nonsilebo " pariem voli erga te mei certus accipias. Deos
enim facio testes, bas domus , quarum alteram po-
alterum muuus opusculi uii, quo piisca ciijiisque I)
ex libro Grxco in Lalinum Iranslulisli. slulasii, jamdiutum a me liospitibus esse decrelas.
reipublicx igiiur, ul sacraiiicnto commodes fidem, qui
Arma a Samnitibus, insignia a Tuscis, legcs de lare Quacso vel animo lantum meo credere debuisses, ct in irdes
Lycurgi et Snlonis siimpseramus. Tuus nobis po>t luas fcslinus reeurras :
siqu<demdomiis , qu;e lilii
haecaddidit labor peregrina monumenla, quae jain ambitiose per :ctalein viventi et babilanii cum
sui nesciuiil. Nunc vcre civilas nostra populorum prius
liberis scnilein inoderaiioiicm dislriliutis
oinniumparens factaest, docere poteslsingulos anli- in alias salisfecit, domus filiis inui deliet offendere. Vale.
quiiatessuorum. Ipsa veroparsmaleriae digna laudari,
EPIST. XV.
quanto verborutn sie latur auro? Nescias cultu an
rebus magis voluminishonor gattdeal. Dc mea acgri- SYMMACIIUS NAUCELLlO.
ludine nequaqtiam te ruinor fefellif; sed j.im raihi Pelis ut respondeam lilleris tu s. llaecdenunli.itio
(inodo vcnia dicti sil) convalcscentiae pnrius aperi- certainitiis esl. Sed unde niilii quanquam procedenii
ttir. Carniinum itiortim codicein reiiortandum puero iu annos gravcs, senile illud et c 'iiiictiin? Quo jam
raddi, ct qnia cclogarum ordy confusus est; q»cm lu velcres acmubris?.Ncc tamen defendet volunla-
105 EPISTOLARUMLIBER III. *»f.
tem luam slyli mei desperatto. Qms enira pudoi »si, A t Et certe iiiterfiiit soHicitudinistua<exercere aliquid
viiiciposlcoiifessionem?llltidquoquemead rescribeu- verborwn famitiarium, cmn mihi de scriniis tuis
dum coegit.quod tiinni cessalionisexemplo qtiamdam profecia delegaretur oratio : de qiia inlerim le siis-
libi silenlii formulamdare : plusque fraudis in me pensinn lenebo; ttun demum lilii judicii publici
ledilurum advcrti, si lua offensio imilareltir lacen- facliirus indicium , cum exoraveris , cum itierueris ,
lem, quam si ausns meiis superiniem. jEstiinabis ct quia tanti duco litleras luas, cum scripseris. Vale.
ipse, quanto hoc tui amore adversus verccundiaih -EPIST. XIX.
ineain fecerim. Imerea quod vales, dulce est: quara- SYMHACRUS
no- GRECORIO
vis adjeceris, cauto esse opus , ne forte reditum
strum aevitui subiia praevortant.Nolo aniios ad cal- Diuturniiatem silentii rupisti, sed, meliercule!
culum voees. Fiducia salulis in viribus est. Quas freqiieutibiis impiilsus olficiis. Ego lainen nort mi-
cum videt expendere tutela morum tuorum; spera iore afficior gratulalione, qtiatn si lilteras Sponle
confecturos deos, ut maneas vilaeinteger in metas, tribuisses. Germani mei vicaria )xilestaie gaudeo,
veterum deflnitiodedit saeculo. Vale. tanquam mihi decus boiinris acccsserit. Vestrh quo-
quas
que iu eum favure delector lanqUam aliqiiid ipse
EPIST. XVI. : ciiin quo illtistrem virnnl Syagrium lides
jj praesiiteris
SYMUACHUS NAUCELUO. cerla est oueiam bonse frngis adnisum. Qi.od eo ad
Fonasse arguas dititiniiiii silentium meuni. Nnlo te scribendum putavi, iil graliam noslram assertor
applices lianc moram negligeiiliae.Continuaiio enim sedulus exsequaris. Vale.
longi itineris srylo obslitil. Talidein Formiauum lit- EPIST. XX.
luS accessimu-, quod Hiihiesset acceplius , si una
SYMMACHIS GREGORIO.
toci istius volnptate frueremur. Sed quia hoc per
Elegisti materiam proniurem : accommodatiorest
annnsel valeludincmluaiii 11011 licet; edoceri saltem enim oratio huinaiia , quain gratiae. Qua
imiliiislitteris peio , quaniumcorpuscnloVigorisa«l- causa querelae faclum puto, ut me taciturnitaiis incesseris,
jeceris. Inesse enim libi leiiiperantiam caeieraque cum perpetem curain dandaeet reddendaesaluiis ad-
tuendacSeuectulisprasidia, non ambign. Vate.
nitar. Quodquidem me libente fecisti. Namqui alteri
EPIST. XVII. culpaeducit officiinegligentiain,polliceturde se ope-
SYMHACIIUS «REGOIUO. ram prompliorem. Expustulatio tua instar est spon-
Habeo expostulaiuli leciim probabiles causas; sionis. Non meditabor lua verba , non excogitabo
quandoquidemponliliciolitteraii honoris auctus liul- senteniias. Sipeccattim silendocnuraxeris, tuis tan-
lum mihi indiciuincnmniiiiiisgaudii praistiiisli. Sed C ( tum liiteris argueris. Vale.
iioloprinias litleras meas felleobjnrgalionisimbiierc, EPIST. XXI.
ne animum tuiiiii conlralianl amara serinoiiuiii.
SVMMACHUS GIIECORIO.
Quare decedp queriinoniis, ct leciim bauc veniam
sic padscor, in reliquniiipensi habeas amiiiae dili- Vellem le legato w\ apud optimum consuleni
abscntiaenieae,Si Scirem,
gentiam. Sit inter nos frequens Ironor i-jus officii, pnrgaiida!aiqueexcusatidae
sint assiduae scripioruni faiiiiliariiini vices. Quippe qund iii mihi in ca ro prios ignosceres. Nam cnni
lacila concordia inslar ndiornin esl. Ideo liileras af- vesirum anioremcogito, vereor i c ut me aeqUeambo
fabra rerrim vel naiura, vel industria pepcrit, ut diligitis, ita similiier arguatis. Quis igitur mibi liii-
causaedefensor adhibendiiscst? fonun.t scilicet
nunquam inula esset affeetio: et si qnando absitmns, jus mea : ut misera, ii# justa purgalio esl. Neque
linguaeut operam fungerenuir signa verborom. Ha-e enim cujus
in pracsentia satis dieta siut. Opt» deinceps mate- f.ts sinit, laetaofficiaobire lugenies; fortasse
riam inibi ad respoiidendiim dari, gratia muneris etiam vestram hilaritateiii mea iristitudo coirtralie-
ret: siquidemsemper fieri anial, ut h.ibituui inentis
tui, iion dolorc fastidii. Vale.
de amicorum ore ducamn*. Quare ignosce, qnod
EPiST. XYHl. ,v desumus , el apud egregium virum consulem fave
oYSIMAtHUS GftEGORIO. *
absentiae meae : cujus honore gloriari nosirum est,
Abundas quidem nalurae donis et ingenii faculia- interesse felicium. Vale.
auspiciis
tihus; sed cnnlinui sileutii culpam tibi qnoque pur-
EPIST. XXII.
gare difficile esl. Quid enim ex vero, vet eXcom-
nieiitalodici poiest? Itinera me, inquies, longa te- SYHHACHUS GREGORIO.
nuerunt : sed sxpe cessatum, et aliquando perven- Tantum tibi suppefit uberis eloquii, ut prioris si-
tum est. Vigilem operam publicis rcbus impendo; lenlii veniam cum praesentis facundiaeIatide roerea-
sed vicibusotii omne negotium dislinguitur. Restal, ris. Quaeenim pars litterarum tiiarum vel invciitio-
quod minimevolo, ut falearis ainicilia!negligentiain. num prudeniia caruit, vel novitate sensuiun, vel
Nam officiasi plerumque deseras, occupnio est; »i aniiquiiate verborum? Cum igitur tibi supellexlarga
temper, oblivionis*crimenputes. Hoc, si fieri possei, nnn desit, inniiere, quacsote, ut, sicuti oraiione irii-
Ineerem. Hludis crgo paiientiae meac. Atqui intelli- rabilis es, ila religionCproberis. Faciel hoc crebri-
ges, aequum animuai inajore prelio mu erandiuii. tas epistolariim tuarum, qtia! non sotum libr parabit
iildigniuslaeditur,quera rcligio non perm til offendi. qrati im. vcrum cliam me faciet promptiorein. Vale.
*07 Q. AURELIIS SYMMACHUS. s08
rfPIST. XXIII. Ai videris , qui hiemi magis, quam cuitut apla indu
STMMACIKIS MARIMANO. menta voluisti. Vale.
Noshic ln otio rusticamur, et inultimouis aiitum- KPIST. XXVI.
nitate defrniniur. Nam postquam doliis nova vina SYMMACHUS MARINIANO.
comniisimus,qna?.calce et prelo subacta lluxcriini; Secnrus, utvideo, scribendi ad nic vices negligis
trapctis teritur bacca Sycionia, ut praecoxole.t in Scis cnim istiusmodi culpam sine talione cessiiram.
usum olivi viridis mutceatur. Interca loci feraruni Quoties minatus sum par silentium, si a lilteris tem-
duinos indagosollicitat, et incertus agricola in ollicia perasses? Vincar tamen affeclione, et delector tali
diversa discurrit. Alii scalis ad aibormn summa per- mendaciomeo. Ex quo intelligere poles, quam con-
reptint; pleriquc condita musla dcfaecant.Nctinulli slanter diligam,qui tam inconsiamer irascor. Vale.
aprorum odora vcstigia canum sagacitate disqnirunt. EPIST. XXVII.
Se.d baecomnia, si nobiscum ageres, plus placetent. SYMMACHUS MARIMANO.
Tcuel le erudilio Scacvolarum.dumforenses labulas Desideratasmihi litieras sero hominis mei adven-
pcrvigil doctor instiiuis. Quarc accurre pernicilcr, tus exhibuit, qtircnobis graium admodumsalutis tu;c '
ul fcriarumrequie laboris fastidiumtergeatur. Certe , indicium pracsiiteritnt.Atnue utinam facililas com-
si tibi ergasluli islius amor tanlus est, adesto impi- B meatus copiam
darel.frequentioris officii!Vale.
gi r, ut ad dicendum promptior reverlaris. Vale.
EPIST. XXVIII.
EP.ST. XXIV. SIMMACHUS MARINIANO.
SYMMACIIUS MARINIANO.
Exspeclatacmihi tuae litiera) coniigerunt, quibus
Quod forlunaetux pollucibiliter floruerunt, n.cum prompior ad vicissiiudinemredtlar officii. Nec mi-
diico coinpendium : quando ila animiius stim, ut reris qund libi sermo noster sero tradetur, cum ali-
anicorum prospera meis cominodatibuscxierna non quid sibi nccupationesvindiceni, nonnunquam desil
arbitrei. Elrevera qnotus quisque bomini dies laelus facultas, tabellarioruniquoquenegligentiasu ceptam
cst, sua tatitum secunda numeranti? Latius gaudel operam pterumque frusttetur. Desihe igitur animum
qui el alterius bonis pa-citur. Qua me igitur gratu- nnstrum epislolarum seritalc metiri, cuin rebus po-
latione affectutii putas, cum tibi comperi jugales lius quara verbis specletur affeclio. Vale
deos matrcmfamilias copulasse, atque cx ea filiuin EPIST. XXIX.
jam tempestivo dedisse provenlu? Nam ut siis, in- SYMHACHUS MARINIANO.
tcrvallo maris atqtie terraru n quo detinemur, non
-, Factum nunlias, quodspe et opinione ante pr.T-
prius conjugem tibi, quam soholem accessisse cng C
cepi, ut tibi amicitiambonorum primus congressus
novi. Quippe unis lilteris et nuntinm liliolaerecens
et delulisti. aperiret. Namque hoc nobis el tui mores, ct ill ruiii
ediae, nuptialem sportulam Quaequidcm- promiserant. Facile enim probiias del ta ad
julicia
bona tibi disperlita temporibusacciderunt, sed meum virtultim arbilros
sunt. Cedant divisa placei. Verum ista pars gaudettda
•pcctus pariler ingressa gaudia mihi polnts, quam producendaest. lllud iiiallem la-
-conjunctis.Uberiorem fructum mihi praestitit miira. lins prJedicarc, si aequaretoratio rei magniludinein,
Jsm non queror quod epislnlaeluae seraesunt. Ju- veslimentade nobisnsui luo apta vindicas.Nihil
cunda dil.itio cst, quac simul bona pluria restititit. quod hoc amore sincerius. Scias fiduciamdc simplici affe-
-Vale. clinne surgenlem, gcnusessc virtuiis. Sed quid ego
EPIST. XXV.
MARINIANO. littic purilali dignum repcndo? Stetimus officiisreli-
SYMMACHUS
ginnis hactemis pares. Nunc libi sine cunctat one ce-
Plenaealque invetcratac inter nos amiciliae nihil diraus. Puio li>isulficere ad virciii tanlaegratiaevieti
adjici posse crcdideram. Invenisti tamen, quo per- confessiinem. Vale.
feclam diligeniiani ttti tn fastigiumtollereinus. Atna- EPIST. XXX.
bili enim fiducia Ausionittiae prrebcnda mandasti, rv SYMUACHUS AMBROSIO
'
-qtiaeperegrinalio hiberna poscebat. Tu vero abun- Sa'lus io amico mco mutta spontc tiibuisti. Nunc
dans oranibus, sttidiodandi beneficiiexcogiiasticau- adjicequaesupersunt, ut ego quoque paileni beneficii
sam petendi. Sed dedisse le ex hoc gratiam, satis adeptus exislimer. Supplemenia anlein desideriiejus
constal : quia plus accepit, de qno sibi aliquid al e- a labellario epistolaesuggerentur, qnacstyln persequi
rius annT vindicat. Uno lanlum lapsn(fas sil diccre) stipervacaneuniduxi. Aptius esl enim negotiis mutiio
amica vitidicatio claudicavit, quod remunerandiim iiitimandisvivaevocis indicium. Vale
me de Gallatia poll ceris, ubi ad palriiim Iarem ve-
ueris. Noluissemconstanliam boni facti in h:rc tre- EPIST. XXXI.
SYMMACUUS AMBROSIO
pidac vcrccundiae vcrba descenderc. Sed praelereo
laudatac epistolae leve fiscinum. Neque enim me Itero postnlatunipro Salluslio amico meo, ct ut
tantae gratiiR obligaiio scrmoiium interpreiem esso ipse asscverasti, a le quoque in curam dtidum rece-
sinii. Cur aiitem mulla loquimur, parva missuri? p o : non quod meluamne forte liitetamejus oblivione
de-criptio tradetidarumtibi vcslium secundam pagi- destiiuas, cum familiaresit conslantiae luae (ideliter
iiam leuct. Qud de mcdiocriiateearum seniias, ipse exsequireccpta mandata; scd quia diligentiainmeam
li.vo F.PISTOLARUMLIBER III. 210
foriuna araici saepe sollicit.it, et laborantiou» com- A t lere te recif erc in lunm curam pecnniarias actiones.
mendatio una m n sufficit, licet lenaciter memorem, Ille tamen, ut csl hominum plerumque supervacua
rursusadmoneo. Praeslabit beneficiitui celeritas, ne irepidatio, conscnianeas sanctis raoribus tuis de me
sil mibi necesse idem saepiusfacere. Vale. litteras posiulavit. Non abnui operam facilia ct justa
EPIST. XXXII. poscenli. Sumina est igitur iinposiii railii muneris ,
SYMMACIIUS AMBROSIO. contra absentem civem, simnlque dislricttim publici*
Fratres mei Dorotheus et Septimus, spectabiles curis, non sinas quidquam de justitia lua sperare
viri, unam luam epistolam praelulerunt.Sed inihi re- praesidium. Sunl fora, sunt leges, sunt tribuualia,
ligio fuit istinsmodi captare compendium, ut et tibi sunt inagislratus, quibus litigaior ulatur salva con-
geminata responderet oflicii usura, et singulis honor scienlia lua. Vale.
debiii teslimoniiprovenireUNam eisi Oorotbeus pro- EPIST. XXXVII.
baius est, cupio taraen, ut cum majorcm in modiim SYMMACIIUS AMBR0SI0.
judicii mei praerogativaconciliel, quod futurum non Diariiisclarissiniusvir, qui inler professoresmeden-
ambign, ciiin affeclio bonianimi capax sitaugraenti, di summaiemlocumjure oblinet, affinem suum.cum-
quotiens merit s provocatur. Valc. demque cngnorainem luo patrocinio tradi meo opla-
EPIST. XXXIII. " vit oraiu. Libens amicissimi viri desiderio satisfcci,
k
SYMHACHUS AMBROSIO. l una via et te excolerem salute dicenda, ei illius
Licet arbitrer, stiperiores litteras meas, qtiibusut usui cominodarem. Fac igituroro, cointneudaluui
fralrem meum Marcianumab injuriis.vindices postti- luearis auxilio, me sermone vicario munereris. Vale.
lavi, in manus luas delatas: absiinere laiuen eliain EPIST. XXXVIII.
secunda pelitione non debui, ut necessitaiem viri SYMMACHUS HILARJO.
opiimi, sed invidia tyrannici lempor.s involuli, pre- Cum has ad le lilteras darem, leciuto. aeger,lcne-
c >tiogeminata testelur. Quare rursus le ad amici de- bar; jam quidem a pericnlo vindicalus, sed adhuc
fcnsioneni exborlor; cujus lenuitas orta ex integii- incps virium, quacsubinde incertis febribus delerun-
late, non patitur, utannorum pretia possit exsolvere, lur. Inter harc tamen mala valetudinis meae amicis
quaejam ntultis ejusdemlemporis judicibiisimperiatis negoiium dedi, ut pignus commune cnnsulta patrum
clementia relaxavit. Erit ig tur tibi facilior ad impe- viris consutatibus jungeretur. Ilabila est ratio msri-
(randum via, cuiii meritorum luorum opitulatio alio- torwn tuorum. Nibileuiiii gratiae m'eaeduco delatum.
ruro excntpiisjuvetur. Vale. Acla amplissimi ordinis Ticiano honesto viro tradidi:
EPIST. XXXIV. quaeubi in manus tuas veneriht, amiciliacme saiis-
SYMMACIIUS AMBR0SI0. " fecisse pronuntia. Nihil enim malo
qtiara hnncsli of-
Naeaeviinstar csl, ut fraler roeiis Magnillusvicaria ficiidiligensjudicari. Vale.
polestate pcr Africam funclus, lestimonio omnium EPIST. XXXIX.
publice privatimque (onspicuus, variis in ea provin- SYMMACHUS HILARIO
cia relardeturob-taculis. Nostri optimi viri maluriia- Valeliidinis merc vigor ccepit assurgere. Fas est,
lem, caeterasque artes bonas, quibus etiam lunm ut de me scribendi assiduitas exigatur: maneat lau-
ainorcm, cum Liguriam gnberuaret, atlraxil. Ei ideo, tum snniiatis fides, quam plerumque sollicitat hiemis
apnd te redundaiiiis est Oierae laudare comperinm. injuria. Nimis enim lenera atque imbecilla est raiio
Quare iiiipendiopeto, ut ciiin a bajulo lilterartim cau- convalescendi, et ante medicas manus opcm cceli
sas morarura acceperis, religiosum pro ejus reditui clemeniinris exspectat sanitas; ne tibi videar me-
interventntn digneris adhibere, quo tandcm patrirei dendi arie morbo diuturnitalem dedisse. Volo enim
reslilulus, longaeperegrinationis injuriain desiderala memoriam raalorum joci venuslale frangamus. Sed
quiete commutet. Valc. jam etiam aliquid dc Repentino jnvene optimn dicen-
EPIST. XXXV. doiii esi, cujus ego assiduitatem desideravi: quara
SVUMACIIUS AMBROSIO. rnihi IIt arbitror, verecundia ejus negavit, cum lidu-
F.xnsti venit ut opem dcsideranlcs ad sulfragiai ** cia ex le sumpta pracstare debuerit. Erit tamen copia
probata confugiani. Ilorutn unus Enscbius est, qttii melior. cuin intelliget non se debuisVe dcserere,
adolescenlia?prolapsus errore, notatusquc jitdicio,, qtiem freqtienii teslimonio tuo de se noverat credi-
exploraiissimum rcmedium veniae iinperi bs implo- disse. Vale.
ral. Sed ul ei celeriier arrideat effeclus; deferri in, EPIST. XL.
curani liiam spem pelilionis optavit: cujus harcsuni- SVMMACIIUS IIILARIO.
ma est, ut judicati remissione, fmnaesuaevulnus cx- / Rccie valeo. Hoc enim scribendi debet esse prin-
cltidal. Vale. cipium, quod maxime expelunt vola lecturi. JEqwe
EPIST. XXXVI. libi oblalum vigorem nimis gattdeo : nam mc indicio
SYMMACHUS AMBROSlO. lali nuper hilarasti. Illud quoque in summam pono
Filius meus Cacciliantisvir cliirissimus, qtii nunc: laetitiae,quod le memoremmei hnnorificenlia proxi-
cnmmunis patriaegtibernat annonam, certo cognoviti raae scriptionis ostendit. Cujus rci graliam silerc noiv
indicio, advcrsarium siium Pyraiam noniinc, vel ejusi debco, tit hoc invitamento nd perseverantiam litte.*-
procuratorem, spem tui favoris hausisse. Ncgavi so- rarii mtineris provoceris. Vale
«I Q. AURELIUSSTMMACIIUS. *|»
EPIST. XLL A viri tabulas coiididertinl. Jamdudum bis reiiuiiliaiuui,
SYMMACIIUS IIILARIO. esi, ut^iiccess'0 temporum placita priora mutavit.i
Menlis luaccst pia et jusia mandarc. Quod icfeo Ai» si nobis seribenda sit forensis oratio, Jovem,
praeloqunr,ut ct implesse ine noveris, qnaepro filio deesque exteros Catonis iege praefabimur, ne nobis;
llabemaniviri clarissiini jusseras, el probasse. Sti- vitio detitr, vel negligentia antiqiiilatis, vel inscien-
pervacua igitur fnit postulatio lilleraruin itiarum. lia? Atqui praestatTullimn sequi, qui ignnrata majo-
Moneri enim ine oporiuil, non rogari. Qiiid quod ribtis usurpai exnnlia. Sed qnid ego de hoc plura,
eiiam mihi cnm illo siiniiiia familiaritas fuit? Unde cum sim rihi dicio andretis, atque herbam dederim
laclum esi, ut acquitalipctitionis favor amicitiaejun- viViinlaiiIIKB? Ut saepe soribas, iiequaquam mihi
gcretur. Quid multa ? Venient in inanus luas com- orandus es. Eflicietassiditiiaslitterarmn inearum, ut
menta curiaenostracsuper ejusabsolutione confecla; mutui admonearis officii.Vale.
qu.e indicenltuaevoluntati, et Bebiani reverentiacde- EPIST. XLV.
lartam ciipitoriim celeritatem. At hujiis nper.o peto SYHMAGHUS SIBURH).
lilteras crehriores; quaniin lihi pto facundiaeluaeopi-
bus faeilis liberalilas crii, milii pro culiu miiiuoprae Vera re; est, fainam esse veloccm. Sed dissentio
tiosa percepiio. Vale. hi Mantuano, qui eam pulat in malis debere munerari.
EPIST. XLII. Nam quid hac pr.eclarius, cum laelisnnntiis rigat au-
SYMMACHUS HILARIO. rcs et meiites bonorum? Mihtccrte oppidograta estr
tuas prima vexit indicium.Ittiri
Dcntto litlerarum fenore obfigo bonap lidei debi- postquam purgationis
mossiusanimi ob amissam parentem. Eo me
lorcro. Recepta enim salulaiKinis vke, qtiam mihi cram,
secura fama, curis quas de te gerebara absolvil. Nee
proxime reddidisti, nexu istius imiBcriste vrrcarenon lides defuit. Illico eoim credeham verum
esse, quoif
patior. lloc anlem mihi solum prrestabil iste conlra- noveram el lu;c
innorentiae, ct requilaii lemporonr
ctus, iil indicia prosperorum, quae de me accipis , coovenire.Accesserunt etiam lilleroetuaelam
tnortim bonorum voluptate compenscs. Vale. lepidae
ac venuslae,ut in re jam cognita novum mihi de tc
KPIST. XLIII. gaudiiim nnntiari pularem. Erat in illis fiduciacon-
SYHMACHUS SIDIRIO. scientiaebonae,sed ctim laude justiliaepubliiae. Nam
Fortnuaeinaegaudia in meo acre duco, atque hujus el principibus maximis gratias ut absolutus egisii, et
scnteuttaele nobis judicemcapio, qui animum meiim de sola forluna nt innoecns conquestus es. Verum
spertaium habes, cum tiitiinconsulis. Debebaturhoc quid ultra? Qnando Romam? quando ad lirbaniiin
teiieiis lemporum bonis, ut ronsilio ptiblicovir lau- IQ otium? quando ad lcgendi el scribendi sotatia rever-
ilalus acccderes. Ergo quia res sese cx voto omnium leris ? Spcro velociter : siquidem rcs postulat, ut tibi
dcdil, pcrage npetam judicio lanti principis con- pcregrinaiionisinjuria desiderium quietis cominen-
gruentcni. Urgel te exspeclalio bon s seniper onero- det. Vale. EPIST. XLVI.
6».Nam ctsi dignos respicil, periculo lamen proxima
SYMMACHUS EUTROPIO.
cst, dum amplius sibi poll ceiur. Habessaeculumvir-
tuii amtcuin, quo nisi opiiitiu« qnrsquegloriam pa- Ex seiilentiamibi copita snccedunl, si qnaudo per-
ral, boiuinis est culpa, nnn temporis. Videscerte; ul frui datur salutis tuae cognitione alloquii inunerc.
ille ipse qu> Romanis rebns aniistal, ad bonum pu- Iloc ego liquere apud tc satis habeo conipertimi.
blicumnatiis est. Secninlo,nt iia dicam, cursu probae Quid euim mibi amoris impenderes, si dc nie incer-
arles et virlutes feruutur. Sed haectibi plenius luus IIKesses? Atque utiuam scripla haectua , quam stint
animus qiiam slylus noster expediet. Ego amici fiin- bonoiis plena, lain crebra sint! Gravis est enim sitis
cltts oflicitun, admonentis potius quam docenlis per- bonarum rerum, cui sola frueudi assiduiias medici-
sonain recepi. Et speroaciutum fore, ut exspectatio- iiain facit. Ergo indulgeuiius abuiere liiiinificenii.i
ne, quae de te magna est, majer babearis. Nee ego scriptinnum. Namqoo pltis est in litteris luis quod
istiusmodi scripttim recepissem, nisi apud me lique- D gattdeam, hoc magis superest quod reouirnm. Valc.
r.et, quod emendato pectori bona verba mandarem. EPIST. XLVll.
Qiiod;restat, mcmenlosalute referenda, cl tiiuin mu- .•YMMACHUS F.UTROPIO
nus exseipii, el mei officii diligeuliam provocate. Noxaevacuusoii.ire, et libris remissius invigiia,
VaJe. quando ita volvenda dies attulii, ut domini nostii
EPJST. XLIV. Gratiani fortissima simul ac feiicissimaiiiaiiunutan-
SVMMACilUS SIBURIO. 'ia reiptiblicae pondera fuletantur. Videorne tibi
Conccdoiu,leges tuas, el upyuio-wnscrihendi noni jraiDjyu/itxwTEf ovtocuius , quam inos epislolaesit ? Sic
invilus atlecio. Tu-laroen fac meiiiineris,illud pnlius> sehabet ratio, ul rcs maxiinx'inagnoshiatusoris requi-
simplex nnnnullis videri, qnud-seqiteitlisnetatis nstis> rant. Scd haecslylo etsequenda libi ante alios, cui
rccepil. Vis epislolis noslris more majoriiin nnda» pollet Minerva,coocediinus.Nosad funiliaria rever-
iiomina p:aferanliir? Si tibi vctiislalis lanltis eslI lamur. Diu a roe bona valcltidodisscnsit. Inhnrrui li
anior, pari studio in.verba prisca redeainus, quibus s paultiluin, scio ; pono snHicitudinem: jam valemu».
ca.liicaniint. cl aiisurcs avcm consulunt, et dcccm- Nunc rcfeclioneopus-csl, cnjus mihi cnuia scriuonii
5213 EPISTOLARU.MLIBER III. 214
tui ptbulo, fi annueus istiusmodi operam, polcrit.A religionera ficqiicnti usu vicissilndinis repcnsabis.
provenire. Vale. Vale.
EPIST. XLVIII. EPIST. Llll.
SYHHACHUS EUTROPIO. SYMMACIIUS EUTROPIO.
MusonianusV. C. admirator liius, scriplo ex Asia
Superforanei laboris est cotnmendare conspicuos,
ut si in snle positis facem praeferas, el acccnsu lumi- nuper allalo, mutilari agros suos, qui luis conjun-
uura claritudinem diei geslias adjuvare. Idcirco im- gtintur, accepil.Eam rem, cum mibi amiciliaenosirae
familiariler indicasset; principio suasi, ne ad
praesenliaruinnihil moratus testisofficium,salutatio- gnarns
fidemlanti mendacii hominum suorum levitatc ira-
niluaeslyli operam dcdicavi. Tu lamen Poslhumia-
num frairem nostrum, juvenem de summalibus meo heretur. Deliincposcenli liiteras, olficiihujus operam.
noh sciens mutnaediligentiaeconvenire, CUIIK
quoquenoiniiievelim diligas : ut intelligal, justam inlcrnegavi, ad
veluii omissionem laudis suaeplus honoris habuisse. nos, quae integritaiem famx nostracatliuent, ,
Vale. conferimus. Quacsoigitur, in bonam pariem, qux a
EPIST. XLIX. me scr biiniur, accipias; et aut fatlaciam temeratt
SYMMACHUS EUTROPIO. juris alieni dleriler expurges; aut si quid tc igno-
ln gravi dono babeo, quod araicitiae meae viros JJ rante lurbatum esi, jubeas reformari. Vale.
edecimalaehonesialis adjungis. Facis Iioc procactera EPIST. LIV.
erga me diligenliatua, nec uiiquam desistis operam , SYHMACHUS RICOMERI.
quod mihi ex usu accidat, consulendi. Quid si tibi Meusmos est semper alloqui praestaniiam tuam.
eiiam fratris mei Sabini nomine gratias agam ? Qui Qiii tutis? lilleris abslinere. Facimus quod solemus.
alein bonam partem crediius tantum pracrogativae Ego scribo, •tu reiices. Sed scio in amandis amicit
altulit, ut si foret jam omnibus probatus. Dignus raajorem virtuiibus tuis inesse constanliaro, quam in
plane talis viri testimonio : quod cum illi ad com- negligendis epislolis voluntatem. Atque ideo animi
mendationemsui tribueris, exbtimaris hoc aliis, qui- tui securus, cullum libi debitum mente et sermona
btis commendatuscst, praestitisse. Vale. non desero, nequaquam reposcens, ul scfiptorum
EPIST. L. uiibi vicissitudorespondeat, cum in amore reddatur.
SYMHACHUS EUTROPIO. Vale.
EPIST. LV.
Cum tu Romamcommodum repetis, ego me n» SYHHACUUS RICOUrRI.
secessu suburbano asserui lectioni. Diu quippe ab
In submbano praediofnvens olium sumpsi litteras
boc negotio cura obstrepente desidimus. Nuiic ubi "
lu abes pars antiquior amicofum meorum, vicem mas. Cur cnimRonuele decedente remanerem? Ager
sermonis lui veternm scripta fttnguntiir. Aut olim aaieriiqui me interim lenet, Tiberiui noslrum juncto
tamen urbem rure mulavcram, ut aeslasmifii Prae- aquis latere prospeclal. Ilinc libeiisvidi o, quid frugis
nestino algido frangeretur ; sed interventus faiiiilia- aeternre nrlii in dies accedat, quid Romanishorreis
ris negotli rupitoiinm meum. Ergo jara via'm lego, Macedonicusadjiciat commeatits. Nam pene, utrc-
cordaris, cessante Africa fames in limine erai, quam
depositisquaelegebam. Si quid praeterea scitu opus el ad saluiem piiblicaragenitus im-
est, metis Paltadius indicabit, quem ego non minus clementissimus,
doleo abductum a jtivcnlute Romana, quam gratulor perator praevenitingestis alieni soli copiis. Jam por-
lum noslrum, coni|iIuriimiprima classis salutat. Jam
iu spetn sui honoris accitum. Vale.
secnritate satiiraumr. Jam dicimus noslrum esse,
EPIST. LI.
qmdqttidubique bono priucipi nasci ur. Ilaecco scri-
SYMMACHIS EUTROPIO.
bo, tit domino orbis effecliun beneficii sui nunties,
Agoquioem studin tno uberes gratias, quod mihi et ipse frucium gaudii cotnmunis iisurpes. Ego paulo
faiailiarilaiem probaii-simicujusque concilias : sed post abire longius paro, ncc taracn lantis ad lc litteris
fralcr raeus (lyperecius, jamdudum instiiutione Ro- abstinebo. Erit curae nostris in Urbe remaneniibiis,
manus est. Cur igitur mihi bona noslra comraendas? et rneumsetinonem lihi pcr idoneos mitlerc, ct mihi
Cedas alios tisti incngnitos,emendatione consimiles; pari lide, quaescripseris, cxhibcre. Vale.
»i lainen rariias virlulum admiserit, ul untiin aut
EPIST. LVI.
alterum aeque cdecimataehoncstatis invcnias. Illos
SVMHACIIUS RICOSIERI.
cgo amieos bencficio luo acqiihitos putabo, quos
nescio. Islum mihi redd disii potius quam dedisti. Possem silentium tuum ferre patienter, niorem
Vale. liiuni cogilans, nisi me acgritudiuis,qua laboras, du-
EPIST. Lll. dttm nunlius perctilissel. Metuo igilur ne sollicila
SYMMACHUS EUTROPIO. magis, quam consueta cessatio sermonis lui munns
Mediolaniinterira dego ad obseqttiaau-picii ron- impediai. Atque ideo qnaeso, utcuras meas fraternn
snlaris"D. Valentinianievocilus. Accito mibi fors amorc susceplas, scripiis, aut mandatis digncris ab-
dedit cxercendi circa te styli copiatn. Eam libenter, solvcre.Nam cum simcupidus litierarum, in secundii.
ut hnnor amiciliae poslnlabat , amplcxus , salule.n liimen pono solaiiis, ut aniraus nieus pro te anxius,.
tibi dc"ero: quam si beue coniemplor, familiarium si nondumepistolis, saliim nuntiis erigalur. Vale.
£15 Q. AURKLIUSSYMMACIIUS. 516
EPIST. LVII. A pcr lamen ut raia, el diu desidcrata snmuntur. Huic
SYHMACIILS IIICOHERI. opiuioni mesefidemfacietassiduitas epistolarumtua-
Ultroin rae arguo culpain silentii, si quando usum rnm. lnsitum quippe est bonis meiiiibns, ut quaeco-
ollicii mei quaetibet dierum iniervalla remorantur. piose ex aliis optamtisadipisci, ea ipsi lar^iler dcfe-
Nulla enim pttrgaiio stippelil qtiin culiiim familiari- ramus. Vale.
latis publico aclui frequenier interseram. Sed idem EPIST. LXII.
qui peccalumvito desidiic, aeque in scribendo longus SYMMACHUS RICOMERI.
essc uesino. Nam licet sciam, animuin tuum nequa- Mandatis perfunctus apparitor, ubi ad destinala
quani obnoxtuin essc faslidio, adverto taraen, pro perveninms, testiraonii nostri vacuus abire non de-
condiiione curarum poiiendiimverbis raodum: quia bnit : precipue ue studiura circa me tuum niale lo-
ut desideranti prolixilas grala est; iia displicere non catum putares, si gratiam dilatus sermo solvissei.
Ave :gitur dico et praemittojam pelitionem: ut cum
poterit bievitas oecupato. Vale. ier in pairiam relegere cceperimus, eluctandis difft-
EPIST. LVIll. cutiatibus adminiculattbenora decernas. Vale.
SYHMACHUS RICOHERI.
Amo et euspicio virtutes luas. Sed accidit, quod EPIST. LXIH.
tibietiam amieus invideam.Ftaviano meo aliquandiu B SYMMACIIUS RICOMERI.
solus frueris. Accipe planius, quid velim dicere. Ad Oliitm patriae laeia peregrinatione muiavi. Nam
te migravit quidquid Romacoptinium fuit. Et vobis jussu domini Valentiniani, cum multis amplissimro
quidem societas vestra dabit mutuum gaudium. Mihi curiaeproceribus accitus, ad vicem quietis domesti-
quid solatii erit? quem et ille deseruil, et tu minus cac, fruor publicis gaudiis. Quod cum ad le posset
desiderabis, quia unus libi pro utroques.ufliciet.Vale. fama perferre, dignius visum est rae indicenuniiari.
EPIST. LIX. Ipse ad respondendambenignitatemttiam raoreraque
SYMMACIIUS RICOMF.RI. servabis : siquidem litteras luas non minus quam
Alius f irlassis cxistimct serum essc mumis, quod ineorum conspectus el verba desidero. Vale.
anni snperioris consulexsolvit. Ego sentio, me atqne EPIST. LXIV.
alios, qui proculdcgiinus amiciliaefiduciaad hnc lo- SYMMACHUS RIC0MFRI.
coruin essc di aios. Illis vcro coiitinuo satisfaclum, Quid mihi jucunditalis litlerae tuae atmlerint, tibi
quorum tandiu inemor esse non posses. >'am qui acstirnandumrelinquo; cui, si bene arbilror, vicissim
staiim muiitficusest, ipsis quodammodoiiiagislratus meus sermo tribuit voluptalem. Perge igiiur, ul jaiu
sui fascibusadmonelur. Qui ex intervallo reddit offi-(Q facere dignalus es, et amiciliam munerare affeclu
cia, tcstaiur eos se maluisse differre, quorum obli- religionis, et assiduilate colloquii. Ego in ferend.i
vioncmdies longior non posset obducere. Viderit igi- vicissiludine par esse curabo. Nam qui ab alio poscit
tur, au se quispiam credal ordine aliis, aul honore officia, sui quoque studii frequentemoperam pollice-
posipositum. Ego me intelligo pura affeciionepraela- lur. Vale.
tum. Net|ue eniin satis amicus est, cui sotemne ali- EPIST. LXV.
qnid statim redditur. Honesliorest ilia securitas, qure SYMMAClIUS RICOHI RI.
puiat sibi deformenon esse, si quid diu lamiliaribus Scio prartslantemanihium tuum salutis meaeet re-
debeatur. Qnare veliin credas, moram quoque ipsam ver ionis indicia cupide, ut amiciiia postulat, oppe-
uiibi jiicundam fuisse.Sic judico, sic inlerpretor, quae riri: et ideo cxspectalionituae, revectus in patriam,
dttdumaliis ex inore delata sunt, nobis araore ser- sal.i-.feci;mcqtie agere ex sentemia, alque esse me*
vala. Vate. morem tux>circa nos humanilatisinsinuo : simulqtie
EPIST. LX. deprecor, ut affectionem, quam mihi et praesentide-
SYMMACUUS R1C0MER1. pcndcre, et absenti dignaius es polliceri, liiterarum
Optatus eventus fidissimaraoblulit inihi facultatem munere, quotiens usus lulerit, non graveris augerc.
officiideferendi. Nam dnminus et frater meus Euge- "D Vale.
njus, cum mihi sui copiam pracslilisset, sumendae EPIST. LXVI.
epislohc beneficiuin rogalus adjecit; qua tibi hono- SYMMACIIUS RlCOHERI.
rificeniiam salutationis exhibeo, et ohiiixcdeprecor, Si nosse dignaris quanta sit in dominoFlaviano
ne me diutius silentio tuo suspensiiin esse paliaris. pectoris mei portio, amicitiam adventantisamplecle-
V.ale. re, ut duos obliges.Amboidem sumns.Namhoc dici
EPIST. LXI. a me patitur illc, qui melior est. Plura seriberem, sl
SYMMACllCS RICOUERI. aut diu velles rogari, nl tanti viri meritacommenda-
Dudiimresponsa tradideram, quaeteslarentur gr.ita lionem desidcrarent. Ergo sst est, quodaccepisti vnti
mihi amplissimi consulalus tui mtinera. Sed denuo mei indicia. Aiiibitnet labore non est opus, cum ex
nactus F.ugeniiviri clarissimi frairis mei copiam, nalura veniat, ut a lc moribus tuis proxirausdiliga-
scripla duplicavi, baud verilus ne faslidinm crearet lur. Vale.
sermo geiniuatus. Ex meo quippe animo metior, EPIST. LXVII.
ainicitiani non pnsse scntire ofliciorum satielatem : SVMMACHUS niCOMERI.
«inl.quannjiamillu crcbra. e; coniinuis similia: scm- Finnuni doraesiicunimcuiii. mililaae>lipciidnscum
217 EPISTOLARUMLIBF.RIII. 518
honestate perftinctum, lestimomo meo decnit adju- i- A EPIST. LXXII.
vari, ut facilioriadiiu ad luam notiliam pervenirel. I. SYMHACIIfS TYHASIO.
Porrige igilur, oro te, adjulriceni manum legitima a Urgeo te frequentibusscripiis, et animi affectiune
praemiaex more captanti. Hiijnsmodiquippe vetera- non desero. Esl anlem sequester sermonismei Felix,
nis praerogativadebetor ut illis prolectorum dignilass probabiliset honeslale vitae,et exercitatiune militiac;
laiiqiiaiii prelium longi laboris accedat. Quod Firmo0 cnjtis considerationem ut habeas, commonerenon
iiiciiiiciaii^ereveniet, si tuus favor vota hominisadil audeo, cum lua requitas tantum pro eo possit effl-
consiielanitentis aunuerit. Vale.' cere, quantum favor meus optare. Vale.
EPIST. LXVIII. EPIST.LXXIII.
SYMMACHUS TYMASIO.
SYMMACUUS RICOMERI.
Petitio domini et fratris mei Stemmatii, monito-
Meritorumtuorum justa ralio deposcit ut familia-
rem magis apud te quam peccatorem requiril. Nam
ribus lillcris operamfrequenterimpendam : experlus
ctini lama sit tibi ejus antiquitas, ut votuin nnstrum
quippe non perire offlciadelata sapienlibus. Fungor favore
praecurras; laborem rogandi in lucro habere
igitur salutatione, qnae snla curam testatur absen- debemns.Breviler
lium: luainqueoro praestanliam,ut amicitiaebonuni, ]R igiiur, quid poscai, adverte. Sub-
sicuti faceresoles, et sermoncexcolas, et mente cu- sidia viiae,qnae bona dici solent, ubi census uberior
stodias. Vale. est, inforiunio proscriplionis amisii. Haccin iiiagno
EPIST. LXIX. reipubl. gaudio tuis polissimum meritis rcpensanda
commiltit. Suscipe, oro le, plenum bonitatis nego-
SYMMACHUS RICOHERI.
tium; etamici innpiam, cui miseraevalcludiniscasus
Dominumet fratrem meum Flavianum, ccKnm1 accessii, rei familiarisinlegratione solare. Vale.
virlulibuset honoribus virum, juslitiaetuaeexsortem
EPIST. LXXIV.
csse nun palior. Merito pro honoribus ejus, qtie|
SYMMACUUS PR0M0TO.
causa poscit, allego: scienssine tua atictorilatecom-
missa, qiiaesub oblenlutuo a qtiibusdamscaevisdesi- Mnltain te virtuluin natnra congessil. Qtisesi quis
gnata dicuntur. Unde mihi major fiduciaesl, posse: triitiiicl pensiorejudicio, nesciat ulrum bona foriitu-
rem graviter vindicaricum lua quoque farna pulsalai diiiis magisan mentis excellant. Sed alleriits laudis
sit. Querelaeautem geiuts bnminum ejus suggestio, asiipulator est princeps bumani geueris, officiorum
si jusseris, melius prosequelur, quiamulliplexinjiiria vero familiarium nos testes esse debemus; qui libi
moduinepistolaefamiliarisexeedil.Nonminoraetiam religioso sludio ncquimus acquare. Mirortamen in
filiosillustris viri, et ipse jam honoris emeriti, iu C hoc le raei amore progressnm,ut mihifalsis laudibus
sua proconsutaripossessionetoleravil; quaead uniusj blandiaris, cum ais aliqnid le ex nosiri oris deside-
quidempertinent noxam, sed ad utriusque contem- rare prompluario. Quo libi inler rauca cornua meo-
ptum. Ergo ut mosest tibi, auditiseorum allegationi- rum aiTatutimstrepitus? Est quiderafamiliarevirtmi,
bus, qui luentur absenlium facullates.primo famam, delinimenta exercitii sensibus admovere. Nam et
qtireoplimo cuique prctiosa esl, tum amicitiam fidei Acbillem valum maximus refert, regri animi curas
iudicem, postreraoleges, proquibus excubas.dignare fidibus resolvisse. Scd nos el musicaefacundiaeino-
defendere : ut ad illustrcm virum, qui per absen- piam confiiemur, et nuirimenlum loquendi eorum
liam suorum uescit incoiiiuioda,prius gratia benefici litteris aucupamur, quos baerere cotnitatui luo et
tui, quam suprum dolor et qaerela perveniat. Vale. fama loquitur et lua scripta leslantur. Vale.
EPiST. LXX. EPIST. LXXV.
SYMMACHUS PROMOTO.
SYMMACHUS TYMASIO. Satisfaciet quidem tibi ad omne gaudiumcnnspe-
Saepealloqui praestanliamtuam non piget, quamvis clus tnorum. Scd ego hanc hilariliidineni cmnulari
niliil invicemsermonis accepi. Ipse Cnim inihi pro T posse conjecto, si noster sermo (proquejungalur.
U
te sponte respnndeo, quod inter caslrenses curas Nam cnm prse cacterislibi domeslicaboua cara sint,
locumofliciaotiosanou habeant. Atqtie ulinain tibi proxiinumsibi gaudiumjure amicorumcura defendit.
assiduitasaffjtiiummeoruinnon videaiur obsirepcre. Ergo ubi desiderio tuo piaenecessiludines satisfece
Piopeesi, ut referri mihi litterarum gratiam pulem, rint, ad nostras quoqite litteras oculi coiiferanlur:
si sciamqu e scribo uon afferre fastidiutn.Vale. quariiin hacc summa esl, ut me valere cognoscas.
EPIST. LXXI. Noloeuim tc a colluquiisluorum paginalongiorepro.-
duccre. Vale.
SYMUACHUS TYMASIO. EPIST. LXXVI.
Adscribendumme relatu vicissiludiuisincitasti.Ea SYMMACUUS PROMOTO.
quippc rerum nalura est.iil olficioruni diligentia Duo milii grata proveniunl, quoties a me litlcrac
fructti vicissitudinis incalescat. Sume igitur saluta- postulanliir: el qtiod le bonoresalulationisimpcriio,
lioiiem,simulque indicitimsospitaiismeaclaeltisam- et qnocloperam coinmendaiionispraesioposcemiluis.
pleclere, reddiiurus voto alque animo meo reciproca Cum igitnr ad Africam reditura Parcgoriuscl ens
gaudia similiumde tuis aclibus nuntiorum. V.tle. nostcr inslrucr.cl,el bujusmodilitlcras iuifcndio fU,-
219 Q. AURELIUSSYMMACIIUS. MD
gitaret; desiderio ejus effectnm libenter impendi, A , immenstim requirit venas bonorum, nullosque avi-
«ciens apttd amantem mei nec illius petilionem bene- dius Irahit quam niliil desideranles ? Ul Flavianum
llcio <:ariluram,nec meum inefficacemfuturnm ser- meuin, atque adeo lutim, nuper excivil; quein adbuc
«nouem. Valc. verecundia legerei, nisi clara merita prodidissem.
EPIST. LXXVII. Ilacc sunt quae milii pro tempore lcetitiadiclitavil.
SVMMACHUS PROMOTO. Nuncut amantissimumfratrem, vcl, quud est verins,
Nec qitidem prioribus litteris meis vicissitudinem partem mei diligas, rogo sponte faclurura. Araa in
reddidisti. Sed mei ofitciifuit scripta geminare, ne eo sludia sua, et quidquid agnoveris virtutibus luis
lam lida occasione fraudarer. Maxime ctnn amicus proxinium. Mibiut esi curac.quod a fratrc discernor;
communis Auxenlius accessurum sibi aliquid gratiae ila snlatio erit, si eum sciam vere in te
Symraachuni
ex meis litteris judicaret. Quein tibi prupterea com- rcperisse. Vale.
mendare non debeo, quia illi apud te potius quani EPIST. LXXXII.
alios lestis esse consuesti. Vate. SYMMACHUS RUFINO.
Adbuc siles. Sed loquacitas mea non cobibetnr
EPIST. LXXVIII.
SYMMACIIUS PROMOTO. exemplo, et est otium roihi ad verborum copiam
coiniiioduui.Namruri sum, nec lamen rusticor.Tan-
Haerentem me litteris impulisti, ut amicitiam, TJ
liiui de ripa Tiberis (nam per fines meos fluviusela-
quam dudum lacilus optabam, nuuc provocatus ex-
onusta specto navigia; non jam sollicitus, ut
colcrem. Ampteclor futurae iuter nos familiaritatis bilur)
antc, de fame civiura. Versus est namque ex iuopia
auspicem voluntatem. Et qiiainvis pracventu? volo in
gaudiuni publicus metus, postquam venerabilis
tuo, enilar, ut poiero, ne vincar officiis.Has enim
pater palriaeMacedoniciscommealibusAfricaedamna
parles video mihi rescrvatas, ut religio, quaete bor-
tante suinpsit exordium, me annitente augmentum peusavit: quem nunc onmes allorem geueris huniani
Deum diligunt. Nibil enim passus est Auslris coniu-
sumat. Vale.
EPIST. LXXIX. macibus adversus Romam licere. Ergo dc mei ajri
SYMMACHUS PROMOTO. specula peregrinarum navium niimero transcnrsus,
Primisquidem litteris tuis vicissitudinemraox re- et gaudeo victuinpopuli Rom. non fata provinciarnin,
pendi. Sed quia novaefamiliaritatis anspicibtis plus devotione, qua solcs uoii occutere bonum publicum.
debelur officii, excolere amicitiam litterario munerc Merito parcius loquor, luaefacundiaerelinquens, ut
persevero, ul perspicias bene cnm bis misceri foedus harc ornalius.si ilaplacebit,insinucs,quae nos inculla
animorum.quieumulaiioremgraiiamreligioni referre veritale narravimus. Vale.
iiQveruii!.Vale. C EPIST. LXXXIH.
EPIST.LXXX. SYMMACHUS RUFINO.
SYMMACIIUS PROMOTO. Iter, ut opinione melior, expedisti: quod solum
Beari me raultis bonis judico, quoties sermonis lui tibi ad silenlium stiffragabatur.Nunc stativa requies,
bonorificentiaet splendorc deleclor. Idque ut merear, stylo ei aniiiioscribendi ad nos usum reformet: licet
eliam ijise non dcsero diligenliam freijuehtis officii. oris lui facultas, et cum viam carpcres, luculenlo
Siet igilur inter nos, iitanimorum fida siucetiias, ila potuerit affatti sitim nostrain rigare. Sed fueril libi
hujus munerisamica cerlati". Vale. adversum culpam tacittirnilalis de labore purgalio.
EPIST. LXXXI. Niliiljam suffragii reslat, cum et f.icundia, quaenec
SYMMACIIUS RUFINO. ante impediebatur, supersit, et otium, quod deside-
Sticcensebamsilcntio ttio. Sed posiquam roihi in- rabatur, accesscrit. Vale.
dicium de fratris honore fecisti, vicit oHensioneni EPIST. LXXXIV.
voluptas. Et in cam conditionem res rediit, ut ei SYMMACIlUS RUFINO.
agam gralias, quempie objurgare raedilabar.Tu vero Sequor te litteris, qnia mente et affectione nnti
sub hac pelilione dura voles retice, modo poslea desero. Nec videor mihi cilo haec arripere solalia,
bonis epistolis redimas styli lui ferias. 0 nunlium D cum adlmc apud nos recens jucunditas tua vigeal.
voio tuo similem! Nullum decuit hxc scribere, nisi Senlioenim bonorumscparationein statim diuturiiani
quera conslal oplasse. Naclamen, praclergaudium, videri. Quod si, ul praesumo,etiam tuus aniinus ex-
quodde proccssufcatrisacquiro,etiam judicium tuum pertus est, fac noverim festinata scriptnruni vice, te
- admodum decoloras. Solui enim tibi
visussum, re- quoque hnc inlervallumdierum longumputare.Vale.
paratis virtutum pracmiis, posse gattdere. Sed rjuod EPIST.LXXXV.
ais exclusis improbis, spcm bonis redditam ; non ut SYMMACIIUS RUFINO.
iiisoliluni, vel iiicboaluin recens gialulor. Nam so- Moset raiio flagitavit, ut mansurus domi, veniam
lemneest Jomino noslro Theodosioin stios exercere de augiistissimo principe imperati mihi ilineris po-
censuram, niorumqueagere delectum, et singulos,et siularem. Excusationis causam lilteris indicavi, qnas
uovos semper expendere, nec consueludini condo- f.ivor itius molli adiln, ct blanda reciialione com-
nare judicium, lnde est, quod sincerissitnos moresi nicndel. Nihilenim ineurtim sine boni cujusqueauxi -
luos benigniusrecipit, quos sevcre cl diligenier in- lio placeret. Rcm loquor omnibiis nolam, uiihi nuu-
sjjcxii. Qnid quod cliam longe inlcndil oculos, ct per (juamtaccndam: liocamici.hocrcmulisciuiil.Qiioruni
«21 EPlSTOLARfJMLIBER1V. j4!
atii gaudent esse apua te toctim meritis, alu dolcntt A bus, ad vicem doloris, qucm mors inculcre solel, ro
IIOHesse diviliis. Vale. verentiam sattim silentii deferamus. Quare parct
EPIST. LXXXVI oblique s^ylo cardere, quod displicere auribus tuii
SYMMACIIUS RUFINO. timui. Quinimo age circumspectioni mea> gratias.
Intelligebamnon esse de nibilo.qitod diu a litteris) qtiaeluis salibus locumfacit. Atque utiiiam srcpeepi-
leniperabas. Tandem paluil, impediloper acgriludi- slolas joco scrihas, qnas negasserio! Quid avare ule-
nem visu, officioruriistetisse solertiam. Iiaque ego1 ris ingenii tni cnpiis? Vereor ne milii posthac utilius
illo de silenlio sollicitus probare ine fateor, quodI sil mittendis litleris abstinere. Nam proxiniam de te
asperae rei nunlium usque ad sanilatis tuae gaudia1 paginam offensionelaciturnitalis eticui. El ideo prro-
disiulisti; ne de te ante caperem exorti incommodi ' stabis forsitan culpae meae, quod non reddis ofliciis.
sollicitudinein,quam securilalem remoti. Nunc quia' Vale.
valetudo lecum in gratiam redii, indulgeniioribus1 EPIST. LXXXIX
paginis amiciiiam munerare : alioquin cessantibus SYMMACHUS RUFINO.
simile aliquid rursiis timebo. Sed de hoc satis ver- Commendaremtibi Flaviauum filium meum, nii«
borum esl. Flavianum pectoris mci dominum, tui volente esset accitus. Nihil igiiur tuo bcneficiodero-
socium, baerereaniino tuo usque ad improhorum do- B gabo. Satis est jttveni uieoad arguraentumgrati circa
lorcm, nimis gratulor. Nam srepe apud ine de tali le animi, quod de litteris parentis non requiril auxi-
amicifia glorialtir : hoc ego futurum ante prospcxc- lium. Puto lamen convenire pietati, ut me quoque
ram, virlutes uiriusque considerans, qnarum simili- ejus nomine ti.bi fatcar (Jbligaiuin. Ex quo fiel,
tudo concordiam facil. Et ideo plus gaudii quam roi- plura in eum coiigeras sludii ttii munera, pro qito tibi
raculi, capto, leque oro, ne qtiid in lales ainicos fa- non unus obnotius cst. Vale. .
scino liceat. Ille enim mibi non est rogandus, cui EPIST. XC.
aliud vclle non expedit. Vale. SYMMACHUS RUFINO.
EPIST. LXXXVTI.
Saepemibi auctnr laetitiac,aul primus, aut solus
SYMMACIIUS RUFI.NO. antehac frairem, nunc rcciorem prae-
es; quaestorem
Longo oralionis ambitu cominendenlur incognili. loriaiium lilteris nuntiasli. In omnibns ergo litleris
Severianiauiem C. V. incriia,annos;n militiaeprobata luis
elaboratum lestimoniiim non magna aliqua mei gaudii causa csi. Quid, quod
doctiinentis, requirunt. ct verba luxtiriant, et animi sui alacriialcni slyli
ipsa
Principem Incuinregendispraefecluraeurbanre cobor- nitore testanlnr? Haecctitn paiibus rcquarc non pns-
libns obliiinil; in ordinem senatoritim lege Iranscri- _
sim, voto diviua convenio, ut lnrtuna optimorum vi-
ptus esi. Reslal, ut postdignitatem curiae,quaehono- rorum semper tuae felicitali graia sit. Vale.
ribu< major est, ciiam reip. provincialispecimensui
praebeat: qnod foturnni aiblratur, si domiiii mei EPIST. XCI.
|ir;pfectiUrbi super hoc littcras prompttissliputator SYMMACHUS RUFI>0.
adjtiveris. Vale. Probitate et honore pollcntibus viris niltil addit
EPIST. LXXXVIII. aliena oraiio. Sua enim luce conspicui precariis le-
SYMMACHUS RUFINO. stimoniis non juvantur. Qualis igilur quantusque sit-
Silentiummcum de excessu civis Etneriii tepdis- domntis et fraler meus, in aperto est. Mcrilo ejua
simo argumenlo epislolaeniomordisti. Nam quid ex- laudibiis nostrum cedii ingenium. IIoc unnm lamen
eogitari facetiuspolnii, »d c.istigationem snppiessi a pr.Tiereiindumnon puto, snmmammihi cum illo essc
inentintii, quam tilCceliimonlis habilaloradvciititiis olficiorutri familiarium societaiCm : quae res eliani
rillerisRomrccognoscerem? Scd inihi judicii lui spe- tibi minora merita plerumquc commendat. Undear-
ctata gravitas induxit religionem. Metui quippe tibi bitrorcx abuudanii promptnm fore in cum praeclaray
hnjti-inodiindiciobctusvideri. Scis hiimaniiaiis banc tuaemcntis affectionem,quam illi et decns propriuio,
esse rationem, ut parum probatis, et ante discordi- ct meseamicitiaepracrogativaconciliat. Vale.

LIBER QITARTUS.
EPISTOLAPIIIMA. D ne diitu meritis illius nihil tleessc cnntemplor, olfr-
SYMMACHUS STILICONI. citini parentis oinitlam. Facio igit.ur, quod rediindet.
Diu siluisse me fateor, ut liduciam scribendi liius et ciimiiluiiiimpono pcrfeciis. F.t boc ad conjiingcn-
sertno praestarct. Sed CIIIIIpcrspicerem, ncc dmn diim Flaviano meo pncslaotie lue animtim iniilium
iillo invitamentpoflieii provocari; prior in verbasa- eredo valiliirum : quia mihi pro beneficio iotidligis
luialioniserupi, plttrimum rogans, ul exempli istius imputandum, quod illi solo judicio delulisses. Vale.
iniitator esse digneris. Vale. EPIST. III. CS. CS.
EPIST. II. CS. CS. Vir spcclabilis Rulinus, cl in ordinis noslri leclis-
Abundal Flavianus lilins meus, ml protneicnd.ini siina parle cc.n-endti-, ciiin in obsequia tibi dibil,»
conciliationetribonorum, suis palernis jue suffragis. pergerei, invidcrc sc milii credidit, uisi nostra stisri-
Sed inlerest amoris, quem vcre pigii"ri meo dcbco; pcret. Igilur a mc icddcndaiu defert saluia ioiicm.
S~5 Q. AURELIUSSYMMACHIS. ¥H
quam tibi sacpedeferrcm, si essct facilcsimiles inve- A qtiod cum illo honor an.issus revcrtit in gratiam.
mre. Rarus igilur est sermo, quia rara esl lalis oc- Senatiis bonique omnes, hanc inter se pariiuntur.
casio. De ipso nibil dicimus. Meriiienim proprii con- Quocirca ardtium est, ui unius sermo compenset,
scius, suspicionesgratire fugit, el in exameii tuum quod tantorumaffeclioconlraxit. Dabisigiiur veniain
veniens nun vult sui commeiidaiionem testi raagis pro te patica dicenti. Majusquiddam est hnnorem
debere quainjudici. Vale. restituere quam dedisse. Haecenim fierifortuuacon-
EPIST. IV. sentil: illud conlra ipsain praestatlitnnanitas.Praemi-
SYMMACHUS STILICONl. serat alia exetnpla clemenliaereceplus coelo princi-
Quid de Afrorura dolore et mililarium virorum pum parens, et Flaviano meo mulla casibus deiracla
querelis consultus praecepiosacro atnplissimusordo reddalerat. Reservatusest uniis et potissimns boni-
censuerit, plane atqueaperte gestoruni curialium in- tatis tilulus baeredi,ipiem magnitiidinistuae monilu
spectionecognosces.Sed quia meqtioque familiariter paternis beneliciisdominus Honoriiis adjecit, inter-
inJicem geslac rei esse jussisli, suuimatim qurc de- pretalus seilicel divo priucipi tempus, non animum
crela sunt non tacebo. Leclis dnmini noslri Honnrii defuisse. Nunc perfecta sunt a successore consimili
Aug. liiteris alqne scnienliis, dccursisqne omnibns interrupta fato opera clemenliae.Fasligiumquoddani
paginis, qure Gildoniscrimina continebaut, par bo- B I- lenissimusel auguslissiiniisprincepscocptisgenil«ris
fioriimmolus erupit. Consulti igittir in lenatu more imposuit; cui ad vicem gratiae te ac tui similesopto
majorum (neipie enim legitimoordine judicii aucto- monitores. Nam siimmis imperii moileratoribuspia
ritas siare potuissel), ingcnti causaedevotis senten- et decora suadentes, insTiiuienlasunt boni saeculi.
liis satisfecimns. Adjecla esl post rei damnationem Est quidem rectori noslro divini fnntis ingenium, et
pro alinientis populi Rom. supplicalio. In melu cnini ad omniumvirlutum cursum prompia naiura. Sed ,
sumus, ne obsit commeatibusannonariis medii tem- ut imagiue milii uti liceat, optimos gubernatores
poris niora, ct perlurbaiio plebi3 oriaiur. Venietini haud mediocriler etiam rcmigum manus juvat. Te
manus luas, quid pronuntiaverim. Reperies el fjclii vero famaeejns amicitiorenicutn fides mililiae, lum
liujtis mc asscruisse jusliliam, et apud D. nostrumi necessitudinisaffeclioreddit. Hincest, quod i.li pro-
Arcadiumcattsam publicaeegisse concordiae.Vale. merendi undique amoris vias invcnis; et majoribus
EPIST. V. occupatum mones privaia faia respicere. Humani
SYMMACIIUS STII.ICONI. casusin fugam versi siini, nihilquein senatu moeslum
Colmmciidalinnemnon desider.it, qui a I agendas; rcseilit. Aliis Iribulus, aliis integralus est lionor. Uni
graiias pcgii. Et ideo Flavianus filius metis frelus; familiae debelur, quidqiiid singuli sumus. Sed jam
ciilministili benelieiis levat istiusmodilabore curawi ^* * servabo epislolaeterminos: vcreor eaim ne hrcc
ipsa
parentis. Restat. ut scriliam, quod illius coram gra- alferant fastidium praeclaraeverecundie luac, cum
tulatio sequeiur, nihil essc ad integrandas forlunass aequarenbn possinl viccm gratiac. Illa potius gaudia
hominumvirtutibustuis promptius. Reddiderasincli- le munercnlur, quaemeritnrtimsccuritas parit. Nolo
nalum pristinum statum , et putabaris consumpsisse e ex verhis cujusquam speres lanti beneficii snlutio-
praestanda.Nunc adjecla est ei honorabilis evocatio. nem. Prre caeteris nosti, solum conscienti^ebon:c
quam tesiimonii lui juvil auctorilas. Novos benefi- pnemium salisfaccre posse magna praesianlibiis.
ciorum gradus iuvenis, et inconslantem putas amo- Unumtamen lanquamiinmoderalosadjicio, ttl jugiler
rem, qui incrementanon accepit. 0 fclicis ingenii ii in Flavianomeo beneficiatua diligas. Vale.
benignitatem! Quid Flaviano meo amplius velim ne- EPIST. VIII.
scio, cum tu sponte praecurreus impudenies nos fa- SYMMACHUS STILICOM.
cias aeslimari,si adhucaliquid optamus. Vale. Intelligo ex mora et cunctatione resctipii divini,
EPIST. VI. aliquidin his, quaepr.itoria filiimei supplicaliocom-
SYMMACIIUS STlLICONl. prehendii, incongruumvel duhium judicari. Alque,
Evcctioncsimpetrasse me gaudeo, quibus praelu- t- p. ideo denuo libi petitionum mearmn riebeo prresiare
rain filii inei, virtute qua polles, juvare dignatus cs.
! rationem. De equis obnatalemdomini noslri Honorii
Restat ut cumulesquremagnificianimiconsuetudine e et invictissimi principis largiendis, licel hoc anno
prrcslilisli, el familiaresmcos in Hispania, missosohb obsequiiistius terapus effluxcrit,opinOrvotummeum
equorum curulium coemptioncm, transcurrere pro- i- non pottiissereprehendi. Aquaevero theatraliset ho-
tinus jubeas, qtiia tempore futurreeditionisurgcmur. r. losericarum vestium impetraiio, ctiam aliis ante nie
Illud autem dc te petere non audeo, sed tuo relin- i- plermnqiiedelaia est: et ideo juvattir exemplis. Am-
quo judicio, an effectumdesiderii raei datis ad aini- i- phitheatrictim spectaciilum, quod edi;ioni filii mei
cus litteris praccipiasadjuvari. Vale. propter capacilatem loci opto conccdi; eliam ludi-
EPIST. VII. cris quacstoruinpraelusionibusnon negaium, testi-
SYMMACIIUS STILICONI. moniosunt rescripia; neque privilegiosolis non pa-
Agendistibi gratiis pro Flaviano (ilio meo, usquc- e- tere consulibtis.Sciasa me dudura rei islius proces-
quaqueimparemme sentio. El cum sint verba rebus is sisse principium : non ut lasligio consttlari, quod
faciliora, beneficii tui magniludinemdiclis requare re proximelui culminis felix, etolitn debitus magistra-
non possum. Neque enim mea lantttm gratuIa'io cst, t, tus ornavit, ex hoc aliquid adderetur (neqtie eniin
2*5 EPISTOLARUMLIBER IV. S2f>
praccipuushonor rerum tauum requirit augmenta), A i omnium potes, qui ante oeneftcuauctor fuistt. Ego
sed ne populus Romanusappelentior istiusmodi volu- in filii inei editione testabor, cum Romanam caveam
ptaiis, minoris loct urgealur angustiis. Caeterum i leopardorum cursus impleverit, cui justior plausus,
quid praerogativae'habeat non video, cura etiam cen- et laelavocumsnffragiadebeantur. Longiuspergerem,
suales absenliummuncra illic soleant exhibere; quo- nisi tuus nobilis pudor par virtutibus crrleris, lau-
rura mediocriialemvolumusaemulari.Haeceo scribo,, dis onera vitarei. Ero igitur verborum modicus,
ne videar iniqttitaiis,aut insolentiaeargtii, si aliquidI dutn singulari verecundiaeluae ohsequor. Sed prx-
denegetur. Sed eminenlissimac,et semper mihi reve-- celsa sublimitas tua teneat definitum, meain gra-
reiidaesublimitati luae expendendum relinquo, quidI tiam, quaeparca sermonis est, in animo reduudare.
merito existimesconvenire. Temere enim opinio bo- Vale.
ininuin judicabit, si jusla non impetrem, cum tuaei EPIST. XIH.
ceusuraeanimus soleat magna prreslare. Vule. SYMMACHUS ST1LICONI.
EPIST. IX. Ad patriam rediisse me nuntio, necdtim compoiem
SYHMACHUS STILICONI. sanitalis. Sed si tuus adventus arriserit, spero in
Cumsublimi exccllentia lua legationem mihi am- gratiam mecum bonam valetudinem mox esse redi-
B
plissiinus ordo mandavii, quam suscipiendam, eti luram. Vale.
necessiias impulit patriae, el lui culminis provocaviti EPIST. XIV.
auxilium. Perveclus igitur ad comitaluin dominiet> SYMMACHUS STILICONI.
principis nostri Honorii notitiam, magnificentiaelu;c' Cum filios nostros jugali fuederesociare vellemus,
deferre non distuli adventus mei causam. Dc censu- primam super hoc magnificenliam luani meditatio
raecnim tnae pendel arbilrio spes communis oflicii. nostra consuluii, ut coeptifelicis auspiciuma parenie
.Quresoigitur, ul leciis amplissimi ordinis pelilioni- publico sumeretur. Effectum nuptialibus votis Deus
bus, quarum exempla conjunxi; inler felices ma- prrestiiii. Nunchonor sportuhe suscipiendae culinini
gnitudinis lure actus, super hac quoque parte exspe- tito et more, et amore solvendus cst. Qusesunmsrc-
ctationemmeam litieris digneris instruere. Vale. cipiendo obsequio manum atqtie animum benignirs
EPIST. X. CS. CS. admoveas. Hunc enim laeiiliaeadhuc apicem festa
Itane sublimem aiiimum tuum mei cepit oblivio, nnstra desiderant; ut is, qui nobis auctor ante om-
ut landiu exsortem colloquii tui me esse paliaris? An nes esse dignat*s esjungendae perfilios necessitudi-
existimas neglectum familiaris officii aequanimiter a nis, acquemaneas approbator. Vale.
nie posse tolerari ? Quin age, ut mos est virtutibus /C EPIST. XV.
tuis, et amicitiam scriplorum celebra , simulque SYHMACHUS BATHONI.
aeslima,quam uberic? ae promptior litleris luis a rae
cura refercnda sil, quoeetiam tacenli jugiter exhi- Non cadit in te ista suspicio, ut cnnsullo amicitias
betur. Vale. « negligcnsfuisse credaris. Est tibi animus lenax fidei,
EPiST. XI. et ut in recipiendis familiarilatibus circumspecta
SYMMA:IIUS STILICONI. cautela, iia in retinendis firmaconstantia. Quapropier
Saepead te litteras dedi, quas quidem credo sup- uec ante opinaius suin exemplum me numero caete-
pressas. Quando enim vir servantissinius amicitire, rorum, qtiibus principio anni munus consulare tri-
multisque animi bonis praeditus, dignationem mihii buisli; et nunc amplius quam reliquis inihi credo de-
olficiilui denegasses? Fuerit hoc eorum, quibus in, lalnm. Nam quod illis generalis oblatio dcdil, nobis
reddendis paginis lidcsdefuit. Nunc eventus optabilis specialis cura restiluit. Qua in re his quoque succeu-
vclernm inorum sequestrem scripiis meis pracstitit. sere nnn debeo, qui me exsortem prioris honorifi-
Igitur diligentia, quam proficiscenlislidelitas poltice- cenlircesse voluerunt. Neque enim aliler evenire po-
tur, erga tc culiuin salutationis instauro. Responsat luissel, ut quod fraus aliena subtraxeral, bis mererer.
tua facienl, ut usum styli per verecundiam scro re- . Stabit igitur apud aniniiira meumjugis tua gratia, et
petitum, vicissiludine provocatus frequenter exer-. memoria const.mtisofficiinulla oblivionetenuabitur,
ceam. Vale. sive error isttid, seu dolus (eccril. Docuisti omncs
EPIST. XII. nihil ulierius ad desiruendas amiciiias callidum co-
SYMMACIIUS STILICONI. gitare, quas vidcnt insidiis suis crescere. Vale.
Consulalum meum liberalitate conlinuas, el, ut
EPIST. XVI.
publicus parens, in futuros e iam magistratus impe-\
rialera provocasIargitaiein. Quo ergo mihi ore cele- SYHMACHUS BATHOM.
brandus es, qui fastigio honorum jure conspicuus, Inter praecipua gaudiorum numero litteras tuas
praetorios quoqne insiruis apparalus? cogilas enim, scilicel fratemi animi lesies et verrc religionis inter-
ca-teris saeculiseliam privatorum munia debere con- pretes. Eas quanto saepius sunio, tanto impensius
gruere. Itaque domino nostro Honoriodivinaestirpisi uberiusque desidero. Difficilisest enim salietas bona-
augnslo benefaciendiseniper addis catorem, doces- rum rerum : et tunc maximeanimosjucunda qnaeque
qtte inviclum principem senaioriam inediocritatein sollicitant, cum videutur explere. Scribe igilur, ut
u.uucribusincitare. Cui pro me agere gratias solus facis, sacpius, nec nietuas ue experisrts ingralum
227 Q. AURELIUS SYMMACHUS. m
quem vides et amoris et sermonis tui esse tain cu- A } quam petendum. Nibi!enim bonaerei inter vos dividi
pidum. Yale. amor aequusmutuus sinit. Vale.
EPIST. XVII. EPIST. XIX.
SYMHACUUS PROTADIO. SYMMACHUS PROTAMO.
Snm qiiidcm nimis aeger animi, et prac tanto liiciu A prosperis ordiendum est, quapropier in prologo,
obeundis impar olficiis.Scd ntinquam forlunaein me ut ita dixerim, litterarum salutem valetudinemqne
taiitum licebit, ut honorem tuum viclus inoeroredis- dico. Dehinc meorum subjiciopostulalum. Flavianus
siniiilcin. Quinimo litterariis deliniincnlis remedia vir illustris noslruni commune pigiius, diu eluctains
vulneri nico facin. Quaeelsi pro magniiudinedoloris fnrtuitaeaspera, sed divi principis beneficio in tran-
invalida sint; mcdicinam tamen milii eflicacissimam quillum rediiciiis, solvere solarium patris Jussus est
lui sermonis alferunt. Quidexspeclem vide? Operain, taxatione pretiorum graviter aggerata. Nequc census
si videbiiur, amicitiaedebitam, aegroanimo profutu- ex illis lanto oneri conveiiit. Facigitur, si quid in le
ram. Vale. opis est, nt afflictaedomui pia lemporum parcat bu-
EPIST. XVIII maniias : alioquin integrala per indulgenliara bona
SYMMACHUS PROTADIO. vel auctione fenoris detrahenltir. Sequelur, ut spes
B
Fa',so apud iiie venandi studio gloriaris, ciini lliy- est, paterua henefacu juvenis Augusius; ad quem
iiiiini facuudiie spirent litlerae luae.Nc mihi os suli- sicuii successio iinpcrii V. C. a patre pervenit, itu
bonitalis imitatio. Vale.
levcris, alia otii, alia negolii signa sunt. Teiras lier- EPIST. XX.
bas olet rusticus : vinuiii anhelus ruclat ganeo : nan-
SYMMACHUS PROTADIO.
tem sequiliir gravedo : vos amici camcenaiuinfiorem
Hilarasti mihi diem litteris, quae testalac suntvi-
ructatis Ileliconis. Quas tu nohis indagines leporuin,
natales canuiii venatica fesla menti- gerc apnd te nostrae amicitiae diligenliam. Miiltum
quos dies, quae meo voluptatis illapsum est. Et sane stalue-
ris? Censcn' posse me relrahi a voltuiiinuin studio pectori
libi Ne ram scriplis anlevertcre ofliciumtuum, si te Medio-
in eas artcs, quas arrogas? primrcvusquidem, lannm venisse didicissem. Dederam
ciim ferrcl aclas,AmyclacosautMolossosalere curavi. quippe hanc
amore libi non cs-
Taniuni abest, ut haecannis in senectam vergentibus provinciam germano tuo, cujus
serim, ut adventum propere nuntiaret. Sed colludm
vefm,
Candidiorpostquamtondenlibarba cadcbat. qtiodam moratus indicium, tibi ordieiid;0sabnalinnis
primorein locum prresiitii. Neque molesle fefn, quod
Sed fac velle mc obire noniiunquamrusticas volu- apud te graiia fratris anti-tal. Iuierea respoiidenduiii
ptates. Cui tandeni priinormn senatus lanta vacatio- ^* est inqiiisilioni,qua scire pnstulas, quibus actibus vi-
nis felicilas suppetii, ut inter patrire cttras respirel lain colainus. Dum filiusmeus Grrccislitteris initia-
opere silvcslri? Comperisli haud duduin frumenta- tur, ego mc deiiuo studiis ejus veltttacqualisadjunxi.
rias magnae.urbis querelas. Successit huic olei penu- Uepuerascere eniin nos pietas jubet, ul lilierarum
ria; et adhuc manet dc fruge causatio : hinc rerum dulcedinemliberis noslris labor pariicipatus insiimel.
fessi viros curiaeoraium remedia legavimus: et spcs Tu;r res non in germine, sed fruge sunt; cujus elo-
cst, clemcniissiniuin, divinumqiic priiicipem salulari quemissinius jnvenis, ut fando comperi, proximis fa*
ope coiisiilturuin petiiis. Interca laboiantinm rnur- cmidiaccalcibus urget pareniem. 0 te beat.im, amice,
niiirc strepil civilas. Tu ntine, amice, venaris, et ni- si vinceris1 Nostra adhuc institulio tnolitur florem
mis anxios deliciarnm tuariim jaclatione sollicitas. creare, nec imperari poleslunico labor. Iiaque inter
Sed qui fieri potcst, ul lalem taiilumqiie te perscru- merum melum, et dibgentiam lentus pignoris nostri
landis cubilibus leporinn credam vacare? Undeergo profcetus adolescit. Plaiie, ut arbitror, quacsiiis sa-
cst, quod iisdein litleris a me poscis historiam , qui- tisfecimits. Nunc vicissim rernm luarum ordinemcu-
lius canura tuorum festos ac profeslos dies praedi- pio cognoscere. Facilis auicm, si rae dignunvpntes
cas? Dissimutarisludia vera non possunt. Nam fate- litteris, commeaniium copia est, cnm labellari.s in
ris inviius inlcr figmenta ludicra morbura legendi. au!a positi fralris ularis. Vale.
Non ibo longius. Priscas Gallorum memorias deferri EPIST. XXI.
i i manus tuas postulas. Revolve Patavini scriptoris' SYMMACHUS PROTADIO
extri-ma, quibus res Cacsaris cxpl cantur, aul si ini- Post urbis nosirac exitiabilem faniem, re frun en-
p.ir est desiderio tuo Livius, sume EpbemeridemC. taria in iranqiiillum leducta, oram Campanircarces-
Caesaris,decerptam biblioiheculacmeae, ut libi mu- seram. Cominoduin adfuit Marlianus intimus vesler,
neri mitteretur. Haec te origines, situs, pugnas, ctI et mibi per vos amicus apportans litteras tuas : quas
quidquid fuit in moribus alit legibus Galliarum do- ubi lreiis oculis percurri, aucta esl apud me celebra-
cebit. Enitar, sifors votum jnvet, et am Plinii Secundii torum liilorum gralia. Fil cnini plerimiqiie, u( cx
Germanica bella conquirere. Tanttsper esto conten- bonis accidentibus, bonor ct voluptas locorum cre-
lus fide operis oblali; el frairem nostrum Mincrvium> scat, et amoiis signa praefer.it.Nam nemo fiagrantius
scriptorum meorum doctissimum, et bcnignissimum i aniciliam colii, quim qui irascilur uegligentiae.Quod
judicem (cur dicam jtidicem.qtiera malo plausurem?), ita accipias volo, ut causa officiimei salva sit: nul-
ac sociumlectionis : quanquam lioc a lc scio ncqua- lum quippc dclictum curac erga le frigentis asnosco.
229 EPISTOLARUMLIBER IV. 330
Quid quod proxime, tesle fratre cominuni quem ma- A De me, si quid pro amicitia postulas edoceri, erit
gistralus urbis amplectitur, geminain tilii salutein quaesitnrum index, qui rerum mearum arbiter iuit.
per «pislolas dixi? Num etiam lomiiieanlitim fidein Tantum epistolac meae crede, quod valeam, tuiqtie
debeo?Cogita in longinqiia raras aut occulias homi- diligentiam colam, quam mibi de le invicem fides
num profectiones; adde perfidiam mandata frustran- aemulapollicetur. Vale.
tium. Non arcusabis absenlis, ut spero, desidiatn,
EPIST. XXV.
si consideres, et in eniillenriis paginis alienam re-
SYMMACHUS PROTADIO.
quiri occasiouem, el in reddendis alieoani fidelita- Desidcravi lilleras tuas advenlantibus multis, quos
tetti. Sed quid his tcstimoniis diligenliain in le meain
mihi sermonem iiium prrcsumpseram traditurns.Sed
nilor assererc? Ipsuni nostrum Martianum credo
libi sedulo prodidisse, quauta memoria et praedica- ubi exspectationetn meam spes ista fruslrata est,
ultro cliain alloqui sludiii, ul le exemplo officii ad
tio lui in ore ac pectnre meo vigeal. Jam vero quid
similem provocarem. Quaesoigilur ne amici-
de scriptis meis vel silentio sentias, non requiro : caraui
li e vigorcm langnere, ct mtinia frigere patiaris, quae
siquidem mintts est, te frequenler ulloqui, quam do
tc jugiler loqui. Quid ergo scripta postulas, quibus impatienter requiro; licel noverim diligentiam circa
nie tuam.etiam cum scripti abstinens sis, lido animo
saepe inalc credilur? hoc liberius, boc verius esl, conlineri. Vale.
quod defertur absenti. Itaque, ut vis, gloriare slyli EPIST. XXVI.
frcquentia, ego ofliciinntiiuoi vinco judicio. Vale. SYMMACIIUS PROTADIO.
EPIST. XXII. Amptissimaredundo lactiiia, cmn video lillcrariis
SYMHACIIUS PROTAMO. officiis meis honorein parilem non negari; alque
Gcminus parilcr in manus meas n te sermo per- iden exercendi . slyli amore destimnlor. Neqtte
venit, dum muliijiigis officiis ainiciliani nostram enim fas est torperc studium, quod acqua benigni-
pergis excolere. Quo cxemplo, licet oinnis aflectio las compensatione graliaemiineraliir. Plura vellem ;
niodo non initnere censeatur, reddo libi binas lille- sed verecundiam tuam nimio laudis excursu non
ras, quaruin alias frater nnst r Eusebius pars pe- oporlet nnerari. Vale, cl amiciliam, sicuii facis, in
ctoris mei, lias vero frugis optimaejuvenisMartyrius exemplum luere.Nos elsi eleganlia sennonis impares
exhibebit. Simulque convenio, ut fidem solutionis sumus, conslanlia religionis pares esse nilemnr.
isiius memineris semulari, cum le coeperitfrequen- Ilerura vale.
l um paginarum vicissim fenos urgcre. Vale. EPIST. XXVII.
EPIST. XXIII. SYHUACHUS PROTADIO.
SYMHACHUS PROTADIO. C Ut desidem scribemli saipe accusas. Quid doleam -
Observalio quaedam mc hucusque cobibebat, ne ctagis, nescio. Sermo omissus amicilire negligenliani
litleras primus emilterem. Huiic enira morem quae- videtur arguere, parcus infantiam. Malo lamen in-
dam inslitntio velnsia constiinil; ut eorum ante re- genio meo convicium,quam moribus facias : qttibns,
currat affatiis, quos a proprio lare pcregrinatio tpiandiu ipse mei sum inemor, objicere lui obti-
longa disterminat. Ago itaque atqtie babeo uberes vionem non poles. Castigasti item, quod te fralrihus
graiias praevenlus oflicio, quo (e languore discusso tuis dicenda salule consncicm.Sum quidem loquendi
rcctius valere cognovi, et miiii ad scribendum ma- pauper et lenax cartulae. Sed le mihi dare vilio non
num quodammorio esse reseralam. Pro qua re rae- oportel, quod illos constal amplecti. Facil autem lex
liores tibi oplo processns. Nam eisi secundum mo- curiaenostrae, ut majoris apud me numeri anlislel
res ac natales tin>s lionoriiin culmeu indeptns cs; auctoiiias. Qtiid si vos una ad ntensaegenialitatem
necduin lamen perfeclumprremiumdehitamqucmer- vocareni? Nolles eodem cum frairibus thoro accipi?
cedera lihiforiuna rcsiituil. Quaeelsi in le rnagnacon- Nec invideris, si miius epistolac crediior, quacsium
lnleril, nunqtiain tuiimrcqiiabitinerilum. Ntincrerien quodaminodode vobis u.-urretriplicis exerceo. Nihil
nil verbi soleninia, qiiibus salulationis oflicitim de eniin mibi a singulispro altern solvitur. Aut cur mea
inore persolvens, mutuura muiiiis expcfseo.Inlclligis D oflicia dividi postttlati-,qui ad exprubrandum vestra
eniin vicissiludtne scribenliiinianimos incilari. Valc. conjuiigi is? Vale.
EPIST. XXIV. EPIST. XXVIH.
SYMMACUUS PROTADIP. SYMMACIIUS PROTADIO.
Exslant in mnnumeiiiis Sallustianis Alricanl lit- Ingenia bumana prmnpta adarguendum es-e om-
lcrre quas Jiigurtha post excidium Niiinanlimiin atl nibus liquet. Sed tu qui inter bona rara numeraris,
Micypsam testes decoris sui periulit. Has ego in oinitte sectari per naturam faciliora; et defensionem
pracsentia fratris nostri Florenliui nomine ad ver- longi silentii mei suscipe, qtiae abundat plurimis ju».
lnimmandandas paginU pulo : quia ambo in nego- titiae patrociniis; si contempleris adviciniam Rheni,
tiis suis pari gloria splcnduerunt, ila utriusque vir- a qua nunc et optimus princeps, et polissimus ina-
tuli idem lestimonii honor congruit. Et i lura qui- gistraius abest, nullum nostrarura partium interta
riem Scipioregi Numidacvolens redilidil : nos inviii loci comracare. Fors fuat, an quis tanlum viae ob
tauto ornameuto lihi cedimus. Fatendum quippe est, reui privalam mihi ignoratus arripiat. Tibi proGci-
in sraliam tuam facltim, ul liuuc abire patercmur. scciiiium Romam major facullas. Primo, uuia in
531 Q. AURELIUSSYMMACIIUS. 558
communeimperilcapul undiqucgeiitiumconvenitur: A S. nem diligentiaoin nie tu:c factam pulavi. Tauta est
tmn quod clementissimum principein in hac parte enim securitas verac amicili;c, ut de sua fide asti-
degentem, varia omnium desideria, vel necessiiatcs malioneni mutui amoris assuinal. Plura iu liui.c
sequttntiir. Et [lamen cum tabellarios tibi plures modunidicere piget.Quare transeo ad eam cermonis
causaeoflerant, acquea slylo lemperas, nec ulla a tui parlcin quae oratiouum inearuin desiderium vi-
nobis exposlulalione perstringers. Facit enim se- detur attingere. Ais in uianus tuas scripta noslra
curitas raea, ut diligi me etiam a tacente non ambi- venisse, fratre nostro Minervioproditore, qui frivolii
gain. Ergo amiciliac nostrae liducia non ex litteris meis litterata polius curiosilaie, quam jusla de'ecta-
pendeat. llbirum inlervalla frs facil. Fides autem tione non abstinet. Si tibi tanltim otii est, ut ad
inulurediligenliaeindignatnr lingnaeassertionem. Ad faslidiuni detergendum nontiiilla eliam insulsa con-
hoc etiam prolixas epistolas petis, lanquam facturus qtiiras, qnidquid slylo elaboravimus, exbibebo; se-
periculum, quantum in scribendo cana aelate profe- curus veniae,quam mihi spondel animi tui caritas.
cctim. Semper qnidem similis arentibus rivulis, Pene pra'tcrii, qund loco principe accusare de-
laxiores ripas refugi, ut inopiam brevilas affecta ce- bueram. liane opistolarnni nnsirarum simplex usus
laret. Nunc graves quoque anui, si quid de pectnre inleriil, ul paginis ttiis leuociniaa?vipraesentisantc-
inco siillabat, ebiberunl. Praelerea nihil argumenti R ] feras? ftedeaiiius quin ergo ad infucat"S nominum
suppeiil ud propaganda quu scribimus. Nosti iiiu'os; et emii dicilur aut rcddiiur salus, nibil ipsis
otium meuni, de qtio apud te largiier loquiulriusque vocabulis nostris hotioratius ac blandiits esse duca-
faslidium est. Magnis negoliis plura verba conve- mus. Exemplo cerle libi s 1 episiola mea : qnam
niunt. Nobisidem sit lingnacmodus,qui forttimcest. si aemularispreveris, et arrnganliac notatus videbor,
Mallem, Ahoriginummore, dictionein salutisaeiernae et c;rteris aggregattis,qnoruni inagnus suspectus in
iigno aut corticibusscribere. ^Egyptus papyri volu- verbis est, nullus cullus in sensibus. Vale.
mina bibliolhecis foroque lexucrit. Suflicial ali- EPIST. XXXI.
quando celebrandrc amicitiae; si vales, bene est. SYMMACHUS PROTADIO.
Opto has ipsas, quas lu breves quereris, salutalio- Mcdiolanum te idein qui me consul acciverat.
uum vices, dum absumus, inter nos longum ma- Speravi quod nos in nniiio votiva causa conduceret.
nere. Vale. Sca ubi per valeiudinem defuisli, a'gerrime cxspe-
EPIST. XXIX. ctiii gaudii dispendimn tuli. Nunc peraclis supra
SYMMACUUS PROTAPIO. otnniuni magnaniinitateinconsulariliusfestis, Rnmam
Spero te, ul fando didici, ad vicina venturimi. reverlor; quo se ainplissimnsmagistraius venttiruin
Fors fuat, an vera compererim. Ego tamen, vel iC protinus genero astipulanti;i romisit. Qu.imvellem,
tradendas coram libi a fr.itre nostro Minervioduas si eliam in solidum redil sanitas, Cimpensares ad-
oratiunculas meas, vel mittendas in patriam (ideliiati vemu veniuii superiorem, alqne una Viaet senatui
ejus ingessi. Parcus esse in bac epistola debco. Illis deft-rres oflicmin volunlaritim, et consuli debilum
'
euim, quaelcgenda stiscipies, amor avarus explebitur. sulvrres. Sed unde mihi oplare tanlum, cum frustra
Commoneolamen, ne oralionis unius titulo mutelur fueril speras-e leviora ? Quandiu venatui togain
de me exisiimatio tua. Nam rcpudiata censura gravat praeferes? Vale.
nos principio, sola argumenti iuspectione. Sed ubi EPIST. XXXII.
dicta legeris, cumsenteniia mca in gratiam reverte- SYMUACHUS PROTADIO.
ris. Hanc partem, quaetvmpesiate rejccta cst, tolins Crescere inter nos quotidie amoris debitum volo.
ordinis nostri antetulit aucloritas; nc sub specioso Sed cpistolis ttiis nihil oplo debere, quae mihi ple-
nomine fores impotenliaeainbire solitis paiidercntur. rumque exprobanlnr, ut desidi. Ergo geminis litleris
Plures titililalis et honestatis asserlioncs in ipso1 tuis non simul mihi redriitis, pari numero, sed con-
corpore orationisinvenius. De utroque opere judicium1 juncla emissionerespontleo. Valeiuus,quantum aelas
tuuin cura nostra desiderat. Vale. ariaiitlil declivisin seniiun. Raro nobis ager visilur,
EPIST. XXX. D sed ntulto rtiorest ustts tegcndi. Tibi el rtisticaro
SYMMACIIUS PROTADIO. et erudiri plnrimuin licet. Inde est, quod nos fre-
Silentii intcr nos simile scis essc dcliclum : atquet qttenter alloqueris : quia omne tempus, ut qureratur
ideo injuste mibi culpaedatur, qtiodutriqne cotnmune! ingenio, oiio vindicaltir. Sed liduciac luae audacia
est. El tamcn defensiomibi suppetit : quia nec pro- noslra non ccsserit. Ilaurias licel monumenta pri-
fcclionesconimeanlium iiolescimt; et tu non iisdemt scorum, et ipse paginis eriiseendacommilias. Solli-
sedibus immoratis : dum atit Treviros civica reli- citabo tamen arcmibiis verbis scripta islius, quem
gione, aut quinqtieprovincias otii vohiplatc commu- amore et judicio me legcre necesse esi, ut compen-
tas. Mihie-l Roniaejttgis statio; et ma^oriuiiiccausai seni illorum damni qo:e negligo. Vale.
residendi, ex quo me viri cxcelsi germanittii pra scn- EPIST. XXXIII.
tis et cura retinel, et juval gloria. Una igitur viaI SYUMACnUS PR0TADI0.
sociare scripta potuisli, quac frater et fratri aequan- Deleclaris epistnlis meis. Credo. Hinc esl, quod
dus accipcrent. Quod a te gaudeo vel sero curatimi. eas saepe et nrdcnicr eTlagilas. Sed non staiim
Nectamen cum a liltcris lemperares, uPam dcccssio mercor desidis uot un, si ncqueo tui amoris in ine
i53 EPISTOLARUMLIBER IV. 231
avaiiiiae salisfacere. An interlabi amiciliacmemoriam A A eliara pro parte legiiiiua paternre in me familiarilalis
per silentium putas ? Cave taiia de auimis opinari, successionem, licet singulis vobis solidilas raei
animi etsi spargi in
quorum aeterna judicia sunt. Habct enim pluriinum amoris acces^erit : qnia bona
ponderis lidcs, et alligata voluiitario sacramento siyli pltires putarflur, iinicitiquc tamen pleua et indivisa
adtnonilione non indiget. Haec a me libi au nun proliciunt. Pra;tcrea ctim Palaiiuac eloquenliae mili-
semper scripia sunt? Nec tamen deseris invet ratam lares, porrexi amicitiae tuae dexteram. Quare lot
querelam. Quid si pracstatlongum tacere? Non vides tantisque pi^noribus annexi, non aestiinemusde epi-
oracula olim locuta desiisse, nec ullas in antro Cu- siolari tirocinio caritatis atiiem, Nam ut animus
mano litteras legi, Dodonam loqui frondibus, nec celcrior -est lilteris, ita prius fuit amare quam scri-
de spiraculis Delphicis ullum carnien aurliri? Patere bere. Vale.
igitur, ut hoinullus Promeihei manu fictus raandare EPIST. XXXVI.
cessem papyro, qtiae dudura in vatuin foliis non le- SYMMACHU5 MINERVIO.
guntiir. Nolo tamen deuuntiatum libi a ine silen;ium Postquam le Mediolanuin venisse asseveratio
suspiccris. Tcnebo in scribendo taniaiu mensuram cenMneaniiuiiipalam fecit, speravi de proximo litte-
temporis, qnantum inter nos locis absumus. Tu quu- ras luas; sed ubi elusa cst exspec:atio n:ei, nec
ijue impalienliam vince ratioue qure non sinit ut B I successit ulfuni spei pretium, praesumpium de le
tibi quolid e iitlerae meac itt vicintaRliem posito a olficium operi meo vindicavi. Atixit praeterca scri-
uostro Albula deferantur. Valc. * bendi causam vir speciabltis fraler nieus Bassus, qui
EPIST. XXXIV. paulispcr avulsus a nobis, transponi a me in pectus
SYMMACBUS PROTADIO. luum debuit. Adjeci alteram paginam reddendam
Magni stint quidem fructtts quos de l.lteris tuts germano luo, cum libi fors in patriani redilum se-
capio. Sed fiunt uberiores, dum pcr communium cundavcrit. Asperserat nos ille jam dudum facuuuiae
fratrtim manus transcunt. Singili enim scriptis luis su« floribus, et Galliarum prisca moniimenla jti-
de ?uo aliquid apponuut. Tibi igilur acceplum fero cundo otio exscribenda maridaverat. Oplato accidit
quidquid ex omniuin ore conqiiiro. S d rursus ex- ut ei per te ulriimque reddatur, honor epislolae
pendc quanto labore respondenn tot ingeniorum meoc, el cxpelilac fruclus historiae. Vale.
bublimiumvarieiati. Nam pares estis, iuc tamen si-
miles. Ergo non minorem milii tependenda aflerunt EPIST. XXXVII.
dilficultalem.quani acccpta dulcedinem. Hanc oiniii- SYMMACIIUS MINIiRVIO.
bus liumanis gaudiis legem natura dixit, ut curae Paulus amiciis meus jamdiu aerarlo sacro militat,
voluptatem sequantur. Nataesubolis primus parentes C * sed non pro- gradu m liiire spectandus libi. Nam
dies hilarat; mox pii mctus brevem gratiam fugant. probitate morum suorum mediocritatem vincit oflicii.
Honoi*in exordiis laelus esl, dehinc animos laborum Nec despexeris liomincm, si numerum ejus slipen-
aestus ingreditur. Longura lial, si pergam simi ia diprum examines. Tardiores babet processus vete-
contexere. Etiam ca niilii advertendura est quae fas.. cundia, quacfacil ut intra merila sui honoris ltrereat.
sit de tamo viro diccre. Temere jurasli. Maudari Nee tamen pceniict longum sl.lisse. Tuo enim judi-
enim perilurae charlre epistolas qttereris, alligasli cio reservaius esl, sub quo emergere maximum moraa
sacraniento enorrae jud cium. llane me ludos facis, pretium. Cum igitur illi vitae inlegritas, militiaeaelas
ut quaeapud le iucuriosius loquor, in styJi caudices, sulfragium firat, dignum est ul ad debilos fruclus
aul liliae pugillares censeas transferenda, ne facilis me precatore, te auctore perveniat. Vale.
senectus papyri scripta corrumpat? Et Martiorum
EPIST. XXXVIII.
quidcm vatum divinatio caducis curticibus inculcata
est. Monitus Cumanos lintea texta sumpserunt. Tu SYMMACHUS MI.NERVIO.
eli iiii sericis voltiiniiiibus Acbemenio inore inliindi Gaudcnlius amicus meus in gremium patrocinii
lilieras meas prrecipis. Magna sunt auctoritatis tua: lui confugit, vir ojnnibus rebus amari dignus. Genus
D
pondera, nec possum gratiosura putare quod lu ei senaiorium est, mens et modestia origine sua ac
juratus allegas : sed dum me rur-us inspicio, labascil siirpe nobilior. Si fuco gratiae infectum testiinonium
fides, et refragatur leslimonio conscientia. Ila quod meuin non putas, suscipe diligcndum. Longa obse-
credibile persona judicis facit, diffidenlia respuit quiorum ejus inspectio faciet ut me judiccs minora
audientis. Igitur solus ambigua submovebis, si amo- dixsse. Vale.
rera fiium posthac parcius loqui de laudibus nieis EPIST. XXXIX.
jusseris. Vale. SYMMACHUS MINERVIO.
EPIST. XXXV. Ama Flaviannm dominum et filium ineum quan-
SYMMACHUS MINERVIO. tum me velle interpretaris : ct si fieri pntest, certa-
Obrepsisti verecundiae raeae ut prior scriberes : men mecum de amore ejus ingredere. Gaudebo si
vadalum me tibi hoc inunere velim credas. Sed noni viceris. Sed hoc mihi tunc probeiur, cum et
ipse te
fero ut aedes quodammodo araicitiae novus salulalor colere supra mensurain diligenliaeineaecoepirit. Nam
adesse videaris. Jamdudum virlutes luas pares fra- si amici^a de rauluis constat olfieiis, facile erit ut
ternis in pectoris mei possessionem recepi. Crcvisti ex illius animo tuum metiar. Vale.
PATROL.XVIII. Q
25S Q. AURELIUS SYMMACHUS. 356
F.PiST. XI* iK de otio meo, quae velis nosse narrabit, nam me in
SYUUACIIUS MINERVIO. silvis Laurentibus conlinuatus est rurali qirieli in-
Si considcres quanta sit iniiocentium raritas, ama- haereutein. Quid enim magis assectandum est inihi,
his Desideriumfilium mcum , in paucorum electione collapsamvaletttdinemnnnnunqtiam sarcienli, lurbas
iiuraerandum. I)e quo non falli judicitun meum sta- srnpedeclinanli, lilieraruni innucentiam semper di-
lues, ctim in examen tuum venerit. Inlerim quaeso ligeuti. Vale.
nt illi pcr me amicilbc iiiaesacrarinm rccludalur, et EPIST. XLV.
praeslesaiirem benignam causaruin s arurn justa nar- SYMMACHUS HINLRVIO.
ranli. Si qitid in etim bene consulueris, nbsolvemr Fiducia mibi styli alqne ingenii nulla est. Sd lua
fides mea, qux apud illuin spem beneficeuliaetuae bcnignitas ausus meos provocat. Misi igitur ad cru-
fideliler persolvil. Vale. dbionem ttiam duas oratiuiiculas nostras : qtiaruin
EPIST. XLI. ima ad Pulybii lilinm pertinens , ex recenli negotii
SYMUACHUS MINERYIO. nala esl, allera diidtim, cum res in curia agitareiur,
In absolvcndo Rustico noslro votum tibi deluli : a me parata , nuuc op*erelargiore aticta processit :
opcm lilius meus Cif.cilianusexltibuil. Non est igittir buic argnmentum est repudiala ccnsura, quam tttne
nieaeverecundire rapere gratiam laboris alieni. Am- B toliussetiaius ftigavilaticlorilas. Nolo tnireris gravis-
bo ipsi acceptutn feramus,qnod agi cura tua praecepit, simum ordincm magisierium respuisse. In orationu
exsequi mea valeludo non potuit. Vale. noslra non lev^escausas evitalrc liujus potestatis in-
EPI3T. XLII. \enics. Vale.
SYMMACHUS MlNERVtO. EPIST. XLVI.
Scio quid dc me senti.is : sed ccrtus judicii lui SYMMACHUS HI.NERVIO.
ntinc rccuso laudari. /Emulnre certe quod te tacitos Speclatae frugis viros apud le debeo cnmmend.ire,
munus est tit tuis amiciliis insprau-
admiror, quia plus habct ponderis recta veneratio. quia prxcipuum
tur. Suscipe igiiur, quaeso, de otlii ei moribusfacile
Relinquamusverborum blandiliis novis inter se ami-
cis. lllos juvent alterna praeconiausque ad fidem fee- summates, eosque in priniore congressu penetrali
deris. Nostra carilas adyto peclorum recnndatur. lpsa familiarilatc dignare. Legalionem illis Campaiioriini
habitalio cordis in operto est. Inde me tua cura re-- provincialium comtiiune mandavit. Abundat justitia
Sed non est meum forraam scribendis epislo- negotium ; personas mea cura commendat. Advertis
(ipiciat.
lis dure, illtid tanlum cogites volo :cum sis adpraedi- duas esse causas exercendrc in cos benignitalis, pro
candum liberalissimus, parum mihi videri posse quibus pilil ce aeqtiitaspetitinnum, privatim non gra-
nisi Praclerea scire C liosus laud iior interven.t. Vale.
quod atelatidor, araplius obliger.
postulo cur scrvata in praemissis nominibus nostris EPIST. XLVII.
vetustas defuerit litterarum conlextioni. Juvet alios SYMMACIIUS MlNl.RVIO
lilulo sublimitalisaltolli. Ego magnificentix appella- Vidi RomaePiolad um ftliumnoslrum, cujus com-
'
lionem rccuso, nisi forte me improbum putas, quod mcndaiiniiinbil es.lamilircvestrre oinamenlis praeter
honoriluo eademdelinimenta non defero. A'tiiorficttis littcras tuas defuit. Quas cumdeiiderassem, citeriore
in illaverba sitbmittitur. Amicitiaccultusingenuusesl. Gallia iinperaiuui Sibia socero iter, (u procul agenio
Alba velamina, tion segmenlati amiclus fidemvestiani. respondil. Exctisalionemjuvcnis nonlilienier accepi;
Quo mihi altns revereniiae gradus? Amari a fratre crclera morum probavi. Satis est bocauribiis pairis,
malo quam suspici. Vale. cui nolo in me graliosum videri teslimonium brevis
EPIST. XLIII. experimenii. Simul vereor ne quid amori tuo in li-
SVMMACIIUS MINF.RVIO. lium derogeni; quem non decet juvari a,.ud le per
Eusebius fainitiarissimns meus, idem vetus milcs suffragium conciliaiionis alienae. Vaie.
privali aTarii diu morbo obstante obsequio tuo de-
fuil. Orandus cs mihi ne inter rcsides anunietur. Sed EPIST. XLVIII.'
D SYMMACIIUS MINF.RVI0.
impetralio veiiirc nou manebit, nisi illi aliqtiid benc
ficii propitiatusadjeceris.Quaesoigitur flagilandis per Liileras nonnullis humanitate prarstamus. Has nu-
Etruriam ptiblicisdebiiissolliciiudiuemnavare jubea- lem domino ei fralri mco Basso, qui sororis aequitate
tur, ut longaeabseniiae culpam commeiidalioticali- iion diserepat; quin potius juris auxiliis initnitur.
qua laboris amove it. Valc. Natn rebellem serviim silii poscit addnci, ad cujtis
EPIST. XLIV. iiives.igationemncc praccepticrjelestisauctoritas, nec
SYMMACUUS MINLRVIO. Africani comitis vigor poiuil pervenire : s:quidem
Seinper quidem mihi saluiatio a te profecta gau- facinoris audacis conscittsimininenlem pcenam lale-
dium creat, sedea praccipuequae familiaribusapppr- brarum vitavil effugin. (^um igiiur super ejus facto
lauda commiltitnr. Adjicil enini scriplis digna quae- aiqttc ncquitia ad le vir laudabilis Africae comes
situ, et de le tradit auditui, si qniri defuit lectioni. scriptiiinpublicttmdedissedicaiur, erit jiisii.iaeet be-
Velut nunc Sebastius vcsier, post epistolam tuam nignitatis tuae in noslrum favorcm divinum provo-
redditam.quatndam raihisaiin'ex voto agerc^, scisci- care judicium, ne ulterius innoccns domuscoinmentis
lauti, iniaginempracsentiae_luae exliibuii. Idem nunc fcrialibus vilis mancipii terreatur. Vale.
257 EtlSTOTARUM LIBER IV. 238
EPIST. XLIX. J adjnvel destinala, recurrere ad conspecium vestruin
A
SYMMACUUS Ml.NF.RVIO. paiamus. Si promissi dies serus videtur, legatio-
Et quum Mediolanidegerem cultiim circa te salu- nein senatns per me nolo differri quaedtidiim viris
tationis exercui; et nunc remcnso itincre opemni se- illusiribns credila et i.islrucla mandatis, neque per-
dulam lillerario niuneri non ncgavi. Exspeclas crerio sonarum , neqtie pelitionum rcquiril a.ljeciioneui.
ut graliam repetam scriptionis. lllam plane n»n Decet igilur stire disposilis, ncc fas est exeinplo
mca efflagilati", sed tua affcclio pollicetur. Exigaul proximaedissensionis per novos tractalus cnnlirmata
slyli vicem, qui animi non merentur. Vale. subverti. Haecantc me, ut scribis, eliaui ipsevidisti,
EPIST. L. quo majis placitis inbaercndumest, qure inilii com-
SYMMACHUS FLnRENTINO. inendat atictoritas tua, et tibi nosler assensus. Vale.
Diu super adventu fratris posltilaiuni a me itirii- EPJST. LIII.
cium distuli-ti; credo, ut salutalinnis Itonirificenlia SYMUACHUS FL0RENT1N0
praeveniiet. Agnosco religiosa collttdia , nec lanien In eum militiacgradnm labore venisli, ut Benedicti
credo , et ullro in certamen scriptonini familiarium
solus duos advoco. Otum libi, inquies, banc olficie- amici mei fortunam debeas adjuvare, qiieni nulli
_ obnoxium crimini forliinaeiniquilas loco dcpulit, et
rum fiduciam praestat.Quid, quod temagis qu.rsturac I
lionos , el condendarum sanctonum usus excoluit ? bonore privavit. Huicad promeremlnm favoremliium
non solum ipsius probitas, sed etiam commendatio
Cum illo auiem milii privaiae vitae conditio commu-
nis est. Aique utinam boni principis circumspectio, mea aditum debet aperire. Credo enmi tanti apnd te
lilleras meas esse moinenti, ut effectum sperare fas
ipsius quoqie operam sibi vindicei. Ferendum: aoibo
devotioiie placeatis, sicircame litleris ambocessetis. fuerit, eliamsi ardtia poslularem. Qund ideo commc-
morandum putavi, ul iutelligas, quid de animo luo
Valc.
EPIST. Ll. atqttc amicjtia scnliamus, vel quantum prodesse bu c
SYMMA UUSFLORENTl.NO. debeatvel adessejustilia. Vale.
Omnia le faeere ad salulem Flaviani, viri ornatis- EPIST. LIV.
simi. pignoris mei, rebus experior. fliitc mibi spes SYHMACHUS FL0RENT1N0.
orilur, aque anmus assurgit, posse ejus cacterain- Purgas quod adhuc usquc siluisti. Communis hrcc
coinmoda le medico sanari. Adeptus enim divi prin- culpa cst. Nam me quoque a littcrali commercio diu
cipis leniLile , quae magna suni; tmoadliuc, ut ita infirma valetudo revocavit. Inborruisse te puto, post-
dixerim, infortiinii nodo strangulatur; quod homo quam de me cognitu amara lcgisti. Redi in habitum
leiuiis, et nunc labe patrimonii graviter exbaustus, C ( animi laetiorem : Deo quippe audorc sauitatem re-
paterni solati aestimaiionemjubeliir exsolvcre. Lrgo fovi.Facilis igitur litterariac cessationis utrique vcn a
pcr te ac lui similesamoliri oportct imminentem rui- sil. Ambo nobis invicem remittamus, quod ambo de-
nani. Nec res impelratione diflieilis est. Nam quoriI liquimus. Sed ijuid tnibi insusurras Atiicanre lcnues
plerisqtie sua invidia laboranlibus imperialis remisit; commcatus? Absil ut praesens annus imitettir fortti-
huroani[as;id p;>trisiioiiiineposliilalum,mulio aequior nam superiorum. Interdudet, ut spero, providentia
venia relaxabit. Profieiet ista concessio eliain tent- trisles casuum vias, sacris auribus edocendis, et ca-
pnrtim gloriae, si quod beneficiis"principis deepat, siigatione judicum, quosalimentaria speclat invectio.
pius successor acljccerit. Vale. Nec spem diesobsiruit. Nam mare adlittc justis cur-
EP.ST. LII. sibns patet, et nondum in hyemem praecipitataulum-
SYMMACHUS FLORENTINO. nus. Placel lamen inter hacc, quod inacstuas, et pio
Verbis nequeo complecti quot gaudia mihi pariler mein antcveiiis necessi aiem. Remuncrabiiur curam
dies un s invexeril. Agnoscis credo cansam, cujns; melior eventtts, et l.mdis ture fructus eftlciet ui libi
auctor fuisti. Nam gcm nas fratrum coiiimuniumln- sil dulce postea timuisse. Vale.
teras in cuiiiuliim exiulit lertins bonor scriptorumi EIMST. LV.
tuorum. Ilaque ui rerutii bonarum diflicilis esi ele-• " SYMMAr.HUS FLOItEATINO.
ctio, paulispei haesi quain primam paginam recense- Dictam mihi a te salutem pari honore compcnso.
rem; lantiirn apud nie crat dcsidcrium singularuin. Vellem ntrique nostrum saepe alternandi styli usus
Mox oin.es argtilo Icgendi transitu percurri, ne in- veniret. Sed quia Itoc longin |iia non simint cadere
spcctionem residenlis morarer. Nec semel legisse! pro votocommuni, patientiic ralio satisfacial. Debet
sulfecit, ut si quid aviditas prima persirinxerat, in- certe prompla esse iniernos inorae muture vcni i. Non
culcarct iteraiio. Erat in verbis iiniusctijusquevariust eadem ficililale purgabis; quod lilii mstri Minervii
cloculionum lepos, quo solo lilterre discrcpabant. nuptias aliorum polius relatu qtiam lilteris tnis
JNatnomnes inens una dictaverat. Possem bona fide! comperi. An veritus cs ne a te numisma auro custim
adjicer