Vous êtes sur la page 1sur 4

Sterownik

P R girlandy
O J E świetlnej
K T Y

Sterownik girlandy
świetlnej
kit AVT−115
Kontynuujemy prezentacjÍ
modu³Ûw umoøliwiaj¹cych
³atwe zbudowanie nowoczesnej
rampy úwietlnej, ktÛr¹ moøna
wykorzystaÊ np. w†osiedlowej
dyskotece lub po prostu
w†domu, podczas spotkaÒ
towarzyskich.
Prezentowany w†artykule
modu³ powsta³ z†myúl¹
o†uzupe³nieniu moøliwoúci
opisanych dotychczas uk³adÛw
(EP2/96 - AVT110/111,
EP3/97 - AVT-112). Proponowany uk³ad jest kolej- runek ruchu i†liczbÍ zapalonych
nym z†cyklu urz¹dzeÒ s³uø¹cych jednoczeúnie punktÛw úwietlnych.
uzyskiwaniu ciekawych efektÛw Schemat elektryczny uk³adu
úwietlnych. Moøe wspÛ³pracowaÊ przedstawiony zosta³ na rys. 2.
z†modu³em wykonawczym AVT- £atwo zauwaøyÊ, øe ìsercemî
110, ale moøe byÊ takøe wyko- uk³adu jest pamiÍÊ EPROM 2764,
rzystywany jako oddzielne urz¹- w†ktÛrej przechowywane s¹ dane
dzenie steruj¹ce girlandami diod umoøliwiaj¹ce wyúwietlanie naj-
úwiec¹cych. rozmaitszych efektÛw úwietlnych.
Z†pewnoúci¹ wiÍkszoúÊ Czytel- Ca³y obszar pamiÍci EPROM zo-
nikÛw wie, jak wygl¹da znany od sta³ podzielony na osiem bankÛw
dawna i†popularny uk³ad wÍøa o†pojemnoúci 1024B kaødy (rys.3).
úwietlnego. Jest to po prostu ByÊ moøe niektÛrzy Czytelnicy
szereg punktÛw úwietlnych, lam- zaniepokoili siÍ z†powodu ma³ych
pek lub diod LED, sk³adaj¹cy siÍ rozmiarÛw pamiÍci, ktÛr¹ mamy
z†wielu rÛwnolegle ze sob¹ po³¹- do dyspozycji. Policzmy wiÍc tro-
czonych grup. Odpowiadaj¹ce so- chÍ: jeøeli czÍstotliwoúÊ zegara
bie punkty z†kaødej grupy moøe- w†naszym uk³adzie bÍdzie wyno-
my zapalaÊ w†odpowiedniej kolej- siÊ 1Hz, to kolejne sekwencje
noúci, uzyskuj¹c efekt ìprzesuwa- aktualnego efektu úwietlnego wy-
nia siÍî úwiate³ wÍøa úwietlnego. úwietlane bÍd¹ co jedn¹ sekundÍ.
Po co zreszt¹ pisaÊ o†czymú, co A†zatem wyúwietlenie ca³ego efek-
najlepiej pokazaÊ na rysunku? tu znajduj¹cego siÍ w†jednym ban-
Rys. 1 najlepiej ilustruje zasadÍ ku bÍdzie trwa³o nieco ponad...
dzia³ania naszego urz¹dzenia. Jest 17 min! Maksymaln¹ czÍstotliwoú-
to najprostszy z†dziesi¹tkÛw moø- ci¹ zegara, przy ktÛrej oko ludzkie
liwych uk³adÛw úwiet- bÍdzie w†stanie zarejestrowaÊ ruch
lnych, ktÛre moøemy wÍøa wydaje siÍ byÊ ok. 10Hz.
zrealizowaÊ za pomoc¹ Tak wiÍc, nawet przy maksymal-
opisanego niøej sterow- nej czÍstotliwoúci zegara, sekwen-
nika. cje zaczn¹ siÍ powtarzaÊ dopiero
W†dostarczanym po ponad 1,5 minuty. To chyba
w†kicie EPROM-ie znaj- zupe³nie wystarczy, prawda?
duje siÍ kilkanaúcie W†kaødym z†bankÛw s¹ zapisa-
rÛønych efektÛw úwiet- ne inne efekty úwietlne, a†wyboru
lnych. BÍd¹ to przesu- aktualnego banku dokonujemy
Rys. 1. Przykład sposobu działania girlandy waj¹ce siÍ grupy pun- dwoma metodami: rÍcznie i†auto-
świetlnej. ktÛw, zmieniaj¹ce kie- matycznie. Jeøeli trzy najstarsze

Elektronika Praktyczna 9/97 41


Sterownik girlandy świetlnej

Rys. 2. Schemat elektryczny układu.

wejúcia adresowe pamiÍci do³¹- efektu od pocz¹tku. Do adresowa- zmieniania bankÛw pamiÍci, a†tak-
czymy za pomoc¹ jumperÛw JP1 nia pierwszych dziesiÍciu wejúÊ øe umoøliwia tworzenie efektÛw
do prze³¹cznika S1, to moøemy za pamiÍci wykorzystano dziesiÍcio- wymagaj¹cych wiÍcej pamiÍci niø
pomoc¹ tego prze³¹cznika rÍcznie stopniowy licznik binarny z†wbu- 1kB. Za pomoc¹ jumpera JP1
ustawiÊ stan tych wejúÊ i†tym dowanym generatorem RC - 4060. moøemy wyjúcia tego licznika do-
samym wybraÊ odpowiadaj¹cy CzÍstotliwoúÊ pracy generatora ³¹czyÊ do trzech bardziej znacz¹-
nam w†danej chwili zestaw efek- moøemy regulowaÊ w†szerokich cych wejúÊ adresowych pamiÍci,
tÛw úwietlnych. granicach za pomoc¹ potencjomet- co spowoduje kolejne uaktywnia-
Po w³¹czeniu zasilania, uk³ad ru P1. Najbardziej znacz¹ce wyj- nie bankÛw pamiÍci i†cykliczne
z†rezystorem R23 i†kondensatorem úcie licznika IC1 zosta³o po³¹czo- wyúwietlania zapisanych w†nich
C6 powoduje chwilowe wyzero- ne z†wejúciem drugiego licznika, efektÛw úwietlnych. Moøemy tak-
wanie obydwÛch (IC1 i†IC3A) licz- ktÛrym jest uk³ad 4520 - cztero- øe stosowaÊ po³¹czenia mieszane:
nikÛw, co daje gwarancjÍ rozpo- stopniowy licznik binarny. Moøe np. do³¹czyÊ do wejúÊ adreso-
czÍcia wyúwietlania pierwszego on s³uøyÊ do automatycznego wych pamiÍci tylko dwa m³odsze

42 Elektronika Praktyczna 9/97


Sterownik girlandy świetlnej

na sterowanie girlandami øarÛwek odpowiednim dla liczby zastoso-


o†mocy zaleønej tylko od dopusz- wanych diod LED.
czalnego pr¹du triakÛw zastoso- W†uk³adzie modelowym zasto-
wanych w†module AVT-110. sowano pamiÍÊ EPROM typu 2764
W†wersji podstawowej tego uk³a- i†taka bÍdzie dostarczana w†kicie.
du stosowane s¹ triaki o†dopusz- Istnieje moøliwoúÊ zastosowania
czalnym pr¹dzie 6A, co daje pamiÍci o†dwukrotnie wiÍkszej po-
maksymaln¹ moc do ok. 1200W jemnoúci, np. 27128. Nie potrzeba
na kana³! Modu³ AVT-110 posiada w†tym celu dokonywaÊ øadnych
wbudowany zasilacz przeznaczo- przerÛbek w†uk³adzie, poniewaø
ny takøe do zasilania uk³adÛw zastosowano w†nim ìna zapasî
steruj¹cych. Jeøeli wiÍc bÍdziemy poczwÛrny prze³¹cznik S1, ktÛre-
wykorzystywaÊ ten uk³ad, to mon- go jedna sekcja nie by³a w†uk³a-
towanie stabilizatora napiÍcia IC5 dzie modelowym wykorzystywa-
i†kondensatorÛw C2 i†C3 w†uk³a- na.
dzie sterownika nie jest potrzeb- Dostarczana w†zestawie pamiÍÊ
Rys. 3. Podział pamięci na banki. ne. Przy zasilaniu uk³adu z†mo- bÍdzie zaprogramowana efektami
du³u AVT-110 jumper JP2 musi úwietlnymi takimi, jakie podoba³y
wyjúcia licznika IC3A, a†na we- byÊ ustawiony w†pozycji odwrot- siÍ autorowi. Nie ma jednak øad-
júciu A12 ustawiaÊ za pomoc¹ nej niø na schemacie. Po³¹czenie nego powodu, aby posiadacze pro-
prze³¹cznika S1 stan wysoki lub obydwÛch uk³adÛw wykonujemy gramatorÛw EPROM musieli ko-
niski. Takie skonfigurowanie uk³a- za pomoc¹ 14-øy³owego przewodu niecznie podzielaÊ gust niøej pod-
du pozwoli na utworzenie dwÛch taúmowego zakoÒczonego dwoma pisanego. Tym Czytelnikom autor
efektÛw zajmuj¹cych po 4kB kaø- wtykami, wykorzystuj¹c z³¹cze Z1. pragnie poleciÊ w³asn¹, sprawdzo-
dy. Jeøeli jednak zadowolimy siÍ n¹ metodÍ obliczania liczb, ktÛre
Wyjúcia danych pamiÍci EP- mniejsz¹ moc¹ úwiat³a emitowa- naleøy umieúciÊ w†kolejnych ko-
ROM do³¹czone s¹ do wejúÊ uk³a- nego przez naszego wÍøa, to mo- mÛrkach pamiÍci, polegaj¹c¹ na
du IC2, ktÛry zawiera osiem tran- øemy wykorzystaÊ drugie z³¹cze wykorzystaniu jakiegokolwiek ar-
zystorÛw Darlingtona, wraz z†re- Z3. Moøemy do niego do³¹czyÊ kusza kalkulacyjnego. Autor po-
zystorami ograniczaj¹cymi pr¹d np. girlandy zbudowane z†diod s³ugiwa³ siÍ arkuszem MS EX-
bazy. Tranzystory te wysterowuj¹ LED. Diody moøemy ³¹czyÊ ze CELL, ale moøna zastosowaÊ do-
bezpoúrednio osiem diod kontrol- sob¹ rÛwnolegle i†szeregowo-rÛw- wolny inny arkusz kalkulacyjny,
nych LED, ktÛre pozwalaj¹ na nolegle. Przyk³ad: do³¹czenie do np. LOTUS.
obserwacjÍ aktualnie realizowane- naszego uk³adu girlandy z†LED- KolejnoúÊ postÍpowania jest na-
go efektu úwietlnego. Moøe to byÊ Ûw pokazany jest na rys. 4. stÍpuj¹ca:
uøyteczne w†przypadku, gdy ram- Musimy pamiÍtaÊ, aby maksymal- 1. W†pierwsz¹ kolumnÍ arkusza
pa úwietlna nie jest widoczna ny pr¹d przypadaj¹cy na jeden wpisujemy formu³Í przeliczaj¹-
z†miejsca zainstalowania sterow- kana³ nie przekroczy³ 500mA. c¹ zapis binarny na dziesiÍtny,
nika. W†przypadku rezygnacji ze stoso- tak jak pokazano na rys. 5.
Do naszego uk³adu moøemy wania modu³u AVT-110, do na- KomÛrkÍ z†formu³¹ musimy na-
do³¹czyÊ rÛøne uk³ady wykonaw- szego sterownika musimy do³¹- stÍpnie przekopiowaÊ w†dÛ³, do
cze. Podstawowym jest modu³ czyÊ zasilacz pr¹du sta³ego (nie- kolejnych 8191 komÛrek.
wykonawczy AVT-110 zawieraj¹- koniecznie stabilizowany) o†na- 2. Ca³y obszar roboczy: kolumny
cy dziesiÍÊ triakÛw, co pozwala piÍciu maksymalnie 18V i†pr¹dzie B, C, D, E, F, G, H†i†I†zape³-

Rys. 4. Sposób podłączenia diod LED do sterownika.

Elektronika Praktyczna 9/97 43


Sterownik girlandy świetlnej

WYKAZ ELEMENTÓW
Rezystory
P1: potencjometr obrotowy
100kΩ/B
R1..R8, R15..R22: 560Ω
R9, R10, R11, R12, R14: 10kΩ
R13: 33kΩ
Kondensatory
C1: 22nF
C2: 470µF/16V
C5, C3: 100nF
Rys. 5. Zapis formuły konwersji BIN −> DEC w arkuszu Excel. C4: 220µF/6,3V
Półprzewodniki
rownik! Na rys. 6 podano naj- D1, D2, D3, D4, D5, D6, D7, D8:
prostszy przyk³ad: przesuniÍcie LED φ5 w dowolnym kolorze
zapalonego punktu w†prawo, IC1: 4060
a†potem w†lewo oraz wyniki IC2: ULN2803
konwersji kodu binarnego na IC3: 4520
dziesiÍtny w†kolumnie A. Oczy- IC4: 2764 zaprogramowany
wiúcie, podczas tworzenia pro- EPROM
gramu moøna, a†nawet naleøy IC5: 7805
pos³ugiwaÊ siÍ metod¹ kopiowa- Różne
nia blokÛw obszaru roboczego. JP1: 3x4 goldpin + 4 jumpery
4. Pozostaje juø tylko zapisaÊ licz- JP2: 3 goldpin + jumper
by znajduj¹ce siÍ w†kolumnie
S1: SWDIP−4
A†w†postaci pliku ASCII. Naj-
Z1: 2x7 goldpin
wygodniej jest zaznaczyÊ po-
Z2: ARK2
trzebny obszar, skopiowaÊ go
Z3: 2x5 goldpin
i†nastÍpnie ìwkleiÊ jakoî w†in-
ne miejsce arkusza, zaznacza- Przewód taśmowy 14−żyłowy +
2 wtyki zaciskane FC−14
j¹c, øe kopiujemy wartoúci,
a†nie formu³y. Skopiowany ob-
szar z†danymi zapisujemy w†pli- oczywiúcie øadnego uruchamia-
ku ASCII i†pozostaje tylko do- nia. Zmontowan¹ p³ytkÍ ³¹czymy
konaÊ konwersji tego pliku do z†modu³em AVT-110 za pomoc¹
postaci binarnej, czytelnej dla dostarczonego w†kicie odcinka
programatora EPROM. przewodu taúmowego.
Zbigniew Raabe, AVT
Montaø
i†uruchomienie
Na rys. 7 przed-
stawiono rozmiesz-
Rys. 6. Przykładowy wzór działania czenie elementÛw na
sterownika ("1" oznacza zapaloną p³ytce drukowanej,
diodę). ktÛrej widok przed-
niamy zerami. Przy odrobinie stawiono na wk³adce
wprawy w†pos³ugiwaniu siÍ ar- wewn¹trz numeru.
kuszem kalkulacyjnym opisane Montaø wykonujemy
czynnoúci nie zajm¹ nam wiÍ- w†s p os Ûb ty po wy ,
cej niø minutÍ. Uwaga: wpisy- rozpoczynaj¹c od
wanie zer w†przypadku korzys- wlutowania rezysto-
tania z†EXCEL-a nie jest ko- rÛw, a†koÒcz¹c na
nieczne, moøna pozostawiÊ pus- elementach o†naj-
te komÛrki. wiÍkszych gabarytach.
3. W†kolumnach obszaru robocze- Pod uk³ady scalone
go 1 reprezentuje zapalon¹ dio- warto zastosowaÊ
dÍ, a†0 zgaszon¹. Chyba teraz podstawki (podstaw-
kaødy moøe oceniÊ, jak wygod- ka pod pamiÍÊ EP-
na jest proponowana metoda ROM jest absolutnie
tworzenia programu do EPROM- niezbÍdna).
u: po prostu graficznie przed- Uk³ad zmontowa-
stawiamy w†arkuszu to, co zo- ny ze sprawnych ele- Rys. 7. Rozmieszczenie elementów na płytce
stanie wyúwietlone przez ste- mentÛw nie wymaga sterownika girlandy.

44 Elektronika Praktyczna 9/97