Vous êtes sur la page 1sur 629

Pierre Chrysologue, Saint. Sancti Petri Chrysologi,... Opera omnia recusa ad castigatissimam recensionem Sebastiani Pauli...

editio ante omnia completa, sermonibus tum ex


sancto Augustino, tum ex Luca Dacherio desumptis, necnon triplici vita sancti .... 1846.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGI.E

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA , OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRCM, DOCTORCM SCRIPTORUMQUE

ECCLESIASTICORUM

QUI AB ,3EVO APOSTOLICO AD USQUE INNOCENTIIIII TEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUM
EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC^ TRADITIONIS PER DUODECIM
PRIORA ECCLESLE SYEGULA,
JVXTAEDITIOHES 1NTER
ACCURATISSIMAS, SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANCSCRIPTIS
COLLATAS, PERQUAM
DILIGENTER CASTIGATA;
COMMENTARIIS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUE VARIANTIBCS CONTINENTER
ILLUSTRATA ;
OHNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMASEDITIONES QU.ETRIBUS NOVISSIMIS StfXULIS
DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUS SINGULOS
ANALY.TICIS, SIVETOMOS, SIVEAUCTORESALICUJUS MOMENTl
SUBSEQUENTIBUS, DONATA ;
CAPITULIS
INTRA IPSCM TEXTUM NECNON
BITEDISPOSITIS, ETT1TUL1S SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOKEM
DISTINGUENTIBUS
SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS,ADORNATA;
OPERIBUS CUHDUBIISTUMAPOCRYPHIS, ALIQUA VEIiOAUCTORITATE INORDINEA» TR/VDITIONEM
ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
, DUOBCSINDICIBUSGENEBALIBUSLOCCPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO , QUIDQCID
UNOSQUISQOE PATRUM 1NQUODLIBETTHEMA SCRIPSERITUNOINTOITO CONSPICIATCR; ALTERO
SCRIPTURJE SACR^l, EXQCOLECTORI COMPERIRE SITOBVIUM PATRES
QCINAM ETIN
QOIBOS OPERUM SCOROMLOCIS SINGULOS SINGCLORUM LIBBORUMSCRIPTUIU!
TEXTUS COMMENTATl SINT.
EDITIOACCURATISSIMA,C.ETERISQUEOMNIBUS
FACILEANTEPONENDA, Sl P.ERPENDANTUR
: CIIARACTERUM (IITHMS^
CHAHT.E QCALITAS, 1NTEGR1TAS TEXTOS,PERFECTIO COHRECTIONIS, OPERCM RECCSOKCM TUM VARl'£»&ys£
TUMNUMERCS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTOOPERIS DECURSC CONSTAN 5* AjJ
SWILIS,PRETIlEXIGOITAS,PR&SERTIMQUE 1STACOLLECTIO, ONA,METHODICA ET CHRONOLOGICA/ t^
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCCLORUMQCE HACTENUS HIC ILLICSFARSOIiOM, PRIMOM k—|( ^t
AUTEM 1NNOSTRA EXOPERIBCS
RIBLIOTHECA, ADOMNES jETATES,LOCOS,LINGUAS L I —'
FORMASQUEPERTINENTIBCS, COADCNATOROM. C
"£"!!
SERIES PRIMA, '^A 'x
1N QUA PUODEUNTPATRES, DOCTORESSCRIPTORESQUE^EGC&ESIJE LATIM V<\ *
'
ATERTDLLIANOAI) GUEGOIUUM MGNOr.'-'-'-'^ \
ACCURANTE J.-P. MIGNE, (Eurtuum (EompUtorum IN SINGTjlos SCIENTIih #N
ECCLESIASTICiE RAMOS EDITORE. ~|

PATROLOGIJ2 TOMUS LII.


SS. PETRI CHRYSOLOGI, VALERIANI ET NIGET/E Totfus DNICOS.

PARISHS, VENIT APUD EDITOREM,


1N VJA DICTA D'AMBOISE, PRES LA BARRIERE D'ENFER,
ou PETIT-MONTROUGE.
»
1845'.
SANCTI PETRI

CHR¥SOLOGI

ARCHIEPISCOPF RAVENN ATIS

OPEM 4 OMIVIA
--- -
RECDSA y:-' ;;-'-:.: ;, .- -;
AD CASTIGATISSIMAM JIECEI^SLONEM SEBASTIANI PAULI,
001
PRiEFATOSEST, NOTASQUEADJECITIN QDIBDSMANOSCRIPTORDM CODICDMCOLJpATIONES»
8ELECTI0RAQDiEDAMEX OBSEVATIONIBDS DOMINICIMIT.E, VARLE LECTIONESLATINI LATINil,
NECNONCASTIGATIONESMEDRSIICOMPKEHENDDNTDR.
EDITIO ANTE OMNES^OMPLETA,
$ERM0N1BCS
TUMEXSANCTO TUMEXLUCA
ABGUSTINO, DACHERIO NECNON
DESUMPTIS, TRIPLICI
VlfA.SMCTICHRYSOLOGI
ETDISSERf
ATIONE
JOS.AMADESH
DEMETROPOLI
ECCLESIASTICA LOCUPLETATA.
RAVENNATENSI,
:
SEQUUNTUR

SANCTORUM VALERIANI ET NICETiE,


CEMELIEN5ISBT AQUILEIKNSISEPISCOPOKDM

SCRIPTA UNIVERSA
JUXTA
JACOBISIRMONDI,BRAIDJEATQUEEMINENTISSIMI
CARDINALIS
MAIIELUCUBRATIONES
ACCURATIBSIME
EXPRESSA
ET EMENDATA.

TOMUS UNICUS.

1 VOL., PRIX : 7 FRANCS.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,


1N VlA DICTA D'AMBOISE, PRES LA BARRIERE
D'ENFER,
oo PETIT-MONTROUGE.

1846.
ELENCHUS OPERUM i

QUiE IN HOC TOMO CONTINENTUR.

S. PETRUS CHRYS0L0GD8. « .^ ,^ ^

Sermones 185, cum amplissimis prolegomenis. Col-183


i
S. VALERIANUS.
Homiliffi viginti. 691
Epistola ad Monachos. 755
Apologia pro S. Valeriano. W

S. NICETAS.
De Ratione fldei. &*%
De Spiritus sancti potentia. 855
Do diversis appellatlonibusD. N. Jesu Christo convenientibus. 863
Explanatio syraboli. 865
Fragmenta sex. 873
Digsertatio Braid» in S. Nicetam. 875

Parisiis.— ExcndelialBAIUT,in foroSorbonico,2.


SEB. PATJLI

PRJEFATIO
IN NOVAM HANC EDITIONEM D. PETRI CHRYSOLOGI.

Saneti Pelri Ravennatis archiepiscopi, cui ob auream dicendi facundiam Chrysologi nomen
adlisesit, Sermones, quos vocanl, duobus superioribus saeculis, ecclesiasticis traclatoribus,
verbique Dei praeconibus delieiarum loco fuisse, nemineni arbilror esse quem lateat. Fa-
lenlur hoc frequentes ediliones, quae nec vel unius anni inlercapedine prodierunt Mogun-
tiae, Coloniae, Parisiis, Venetiis, et alibi : ila ut lypographis illorum lemporuui praecipua
cura fuisse videretur, in edendis Chrysologi Sermonibus, sibi invicem manus eripere, et
lucri occasionem anleverlere. Nostia vero aetate, in qua bona despiciuntur, et quae meliora
sunt, aegre tamen probantur, minoris censeri coeperunt : causaiilibus nonnullis enerveni
in eo esse eloqurnliam : fluxam dicendi vim : orationem frigidiusculis sententiis plus aequo
conspersam, et licet brevem, diffusam lamen : et in qua, si non vividum, solidum tamen
ingenium desideres : stylum compressiorem, unde ei quandoque obscuritas emergit : et in
quo facilitas naturaiis, nec fucala puritas non semel fruslra requiralur.
Faleor omnia heec non falso, nec ingraiiis asseri. iEquioris vero animi in Chrysologum
argumentum esset, milius sccuni egisse : el horum criminum nonnulla in Ravennalum,
Greecorumque, apud eos degenlium, mores refundere : qui tum corporis, tum ingenii viri-
bus enervalis, firmiorem eloquenliam aspernali, hujusmodi tanlum verbOrum lenociniis
afficiebanlur. Sapien.lis autem sacrique oraloris praecipuum munus est, sese vulgi auribus
accommodare, ul populus veritalem audiat, nil pensi faciens, si ea aureis, vel ficlilibus,
luleisque vasculis propinetur. Quam profeclo curam, solerliamque merilo laudat in diyo
Basilio Gregorius Nyssenus sub initium suae in Hexameronem explicationis ad Pelrum Fra-
trem : eaque pra3 omnibus aliis sanclis Patribus abunde elucet in divo Chrysostomo, qui
suae orationis mensuram auditorum aures esse arbitralus, ut de eo Ferrarius de Concion.
lib. xi, pag. 244, se ad illorum captum et ulilitatcm accommodabat. Enim vero, si eorum
plerique ab puriori ac eleganliori recedenles sermone, demissipri quandoque oratioue usi
sunt, non tamen sine consiiio tolius lilteralurae eleganliaeque expertes censendi. Quadaui
enim affectatione, vulgarem sermonem saepius praeferebant culliori, ut ad eorum captum,
quos Christianae reiigionis praeceptis imbuere volebant, orationes suas componerent. Pro-
pterca non continuo abjiciendi, si qui eorum aliqua negligentiae labe apparcnt inspersi :
maxime si quid in se contineant ad noslri instiluti nostraeque religionis momenta firmanda,
sive ad mores instiiuendos : cum praeserlim illorum studium fuerit, ut iis tantummodo pla-
cerenl, quos juvare susceperant.
Ea aulem omnia, ut unde paulum recesserat, redeat oratio, quae in divo Chrysologo red-
arguunlur, non esse hujusmodi, fldenter dicam, quaealias tanlum habilum opus noslro te-
neriori palato sordescere faciant. Ponderosiora sunt quae in eo commendari queunt. In iis
merilo recensendus est frequens ille sacrarum Scripturarum usus : quo Divini oris verba
ad omnia quae vult, non violenlis inlerprelationibus exlorquet, sed veluti sponte fluenlibus
accommodat. Conlinua item sermonis eleganlia, audienlium animos dulce cadentium rer-
borum sono, venustisque dictionis flosculis permulcens et alliciens : jucunda ilem oralio,
quibusdam commaiibus, et validis affectibus, Iragicis quandoque verbis expressis ; ea de-
mum quae slyli candore, et dicendi affluentia tunc temporis auclori noslro Chrysologi
nonien obtinuit. Scilicet hac aetate, haec polissimum erant in moribus : iisque adhaeserat
audienlium genius: ut optime norunt ii quorum manibus scriplores huic nostro coaevi
teruntur. < ;
Sermones quos edimus, ut plurimum, circa sacram Scripturam versantur : cujus sensus
nescircs an majori gralia et lepore quam purilate expianaverit. Litteralem primum exhibet,
inde allegoricum : quemsaepius moralis quaedam consideralio, vel sacrae ethices praeceptum
subsequilur : nec faslidiosa sunl prolixitale graves, sed pro tcmporum usu infra, vel haud
inlegraehorae spalio coerciti, quos etiam, ne taedium auditoribus gignerent, dividebat in plu-'
res : ul evenit in sermonibus de Symbolo : et id vel in fine unius, vel in principio alterius'
prffitnonebal, ut in fine serm. 22, Differamus hodie: quod et alibi legas. Dubium si eos eodem, 1
vel in diyersis diebus pronuntiaverit. Sed licet videatur suffecisse populum semel in die
convocasse ad concionem, in serm. 22 et 23 innuere videtur id egisse eadem die : nam ho-
rum poslremum incipit: Audislis hodie, elc.; quod non semel occnrrit. Frequens etiam irt'
eis jejunii, orationis, eleemosynae, fideique symboli mentio est: quandoque etiam sanctorum
fesia, aliaeque Ecclesiae solemnitales celebrari susceptae.. Haereses ilerum, ilerumque brevi
quidem, sed vaiida robuslaque manu vellicatae : haerelicorum primipilares lacessiti: vel qui
Chrislum 5o-/)j<7£t,sive specie tantum, vel phantaslice venisse effuliebant: vel resurrectionem
nostrae caruis; vel B. Virginem, conlra Epliesini concilii statuta, ©EOTOZOV, vel Deiparam dici
posse negabant : seu ab Ecclesia Dei remiUendi ileralo peccata aucloritatem eliminabant;
PATROL.L1I. "7." 1
H jN-S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 12
seu denique alra hujnsmodi falsitatis, mendaciorumque commata propxignabant. Circum-
celliones item aggressus esl, vel Agonisticos, vel cum Romanis Montenses dicas, eo quod in
uionlibus habitarent, hominum genus ferox et audax : et prae aliis potissimum Eutychetis
hfflresim : ut nullam eam internecino bello aggrediendi occasionem praatermitteret: utpote
qure tunc primum in Ecclesiam irrepserat, virusque suum recens emovere coeperat. Conlra
eum disertissimis verbis naluras in Chrislo impermixtas praedicat, dum eumdem verum
Deum et hominem fatetur, diyina et humana operanlem : et nna cum Nestorio cuiti com-
pellat, cum serm. 84, Veniant nunc-, dicit, hceretici; unde elui polest nota Sabellianismi,
quam nonnulli falso inurunt Chrysologo; quasi loquens de Glio prodigo serm. l,P,itris et
Filii personam confundisset. Atdoctissimus praesul illis verbis, sub nomine PalrisChristum
quidem intelligit: Patris tamen nomine, non Palrem aeternum, verum eumdem Chrislum,
seu Deum incarnalum. Loquitur eriim de homine qui habuil duos filios : si habet filios, ergo
pater. Jam filios, quos habet Deus incarnatus, seu Chrislus, dicit esse humanitatem ct di-
vinitatem, distinclas naturas, sicutduo filii dislincti sunt, tanien in eodem supposito per-
mixti, id est unili, quod Eutychianismo adversalur.
Mores eliam suorum lemporum corrupti et in malum delapsi declamantcm Chrysologum
sensere : vel illorum perdilorum hominum fuerint iqui gcnesim obsetvabant : yel eorum
qui iigaminibus, veneficiis, poculisque medicatis opcram locabant suam : vel in kalendis
januarii sese fceditatibus, et circulaloriis obscenilatibus ad ravirri usque commaculabant.
Nec inemendatos reliquit optimatum fastum, veslium cultum, mensarum apparatum, para-
sitorum agmina, ingentem familiarium comilalum, aliaque id geuus : quae omnia valida
eloquentiael apostolico zelo perslringit.
Dolebant igilur cordaliores viri, Sermones hos, veluli sub infelici sidere nalos, ab typo-
graphorum praelis numquam non nisi cotruptos, innumerisque erroribus mire fcedos pro-
diisse : licet de eorum emendatione muila in mullis editionibus splendide praeiiicenlur : nec
bucusque fuisse ullum qui in eis emaculandis, pristinaeque puritali restiluendis iiisudasset.
Si duos taniuia excipias Marlinum Castillo, el Domiuicum Mila : quorum postremus ope
mss. Ca3senatensis, et Urbinatensis non paryam nec levem ad id stipeni addidit. At nescio
quo faio factum, ut hae quoque ediliones innumeris scalerent mendis, et non uno in loco
medicis manibus indigerenl. Nam nec Castillo dalum fuit omnes Chrysologi sermones recen-
scre, longissimisque, quibus illos obruere incceperal, commenlariis illustrare. Cum enim ad
yigesimum quartum pervenisset, ncc mediocris molis volumen compegisset, eum manuul
de (abula lollere, subita moleslaque oculorum lippitudo coegit.
Hanc modo sparlam ego ulcumque adornandam suscepi, et licet invitum ad sacra
haec exposlulari permisi, nonnullis molus causis, quas hic retexiere, nec lectorem inler-
est, el non nisi levioris operaB prelium esset. Potissimum mihi sludium fuit in redintcgrando
iexlu, ex cujusdepravalione non levis obscuritas quandoque legentibus creabatur. Id pro
viribus praestilurus, mss. quaelam hujus S. Patrisadivi: primumque Caesenatense, in Bi-
Lliotheca Palrum S. Francisci, quod illius Bibliolhecae inslructor, princeps Novellus Mala-
testa, circa aunum 1450 transcribendum curavit. Dubium autem, cujus noae fuerit exem-
plar illud, a quo copia haec desumpla fuit : certe nec melioris, nec emendatioris. Anliquio-
rem aetatem praese fert Romae Vallicellanum, ab Baronio laudalum ; sed et ipsum oscitanter
scriptum, et plurimis in locis hiulcum. Praemitlitur in eo Vila S. Pelri Chrysologi ab Agnello
scripta : ct.ex ejusdem Pontificali, ope codicis Estensis, publicata ab cl. yiro D. Benedicto
Bacchinio ordinis S. Benedicti. Non autem Vallicellanum in capitadispertilur, addila cujus-
que capitis synopsi, ut apud Bacchinium : sed apposilis ad oram p;iginarum Romanis nu-
meris, quibus fortasse innuitur, novem olim ex hac vita conflalas fuisse Lectiones maluli-
nales. JEgre enini cum doclissimo viro conveniam, qui in sua de Patena Forocorneliensi
dissertatione, ex illis verbis, charissimi, arbilratus est scriptioneni hanc nonnisi sermonem
esse ab Agnello, quodam presbytero Ravennali, in honorem Chrysologi pronuntiatum :
licet hoc idem suadere videatur solemnis illa absolvendarum Concionum formula : qui cum
Patre, et Filio, etSpirilu sancto,vivis etregnas, etc. Aiiud ms.,quod occurrit in bibliothcca
Vaticana sub numero 4952, quadringenlorum circiter annorum a3latis, primum exstilit
Ravennae in Monasterio S. Mariae de Portu, inde in bibliothecam cardinalis Sirleli, et ex ea
in Vaticanam commigravit: illudque plurimis in locis, in quibus de editorum fide dubitavi,
per cl. virum D. Teoli, non semel, iterumque consului. Et res pro illius comitate feliciter
ulique, et supra votum cecidisset, nisi codex et ipse depravatus, conceptam quandoque
spem fecissel irritam. Nec mihi illaudatum praelerire licet admodum Rev. P. D. Aloysium
Mignanelli, qui ab Rey. D. Francisco Maria Mancurti Imolensis Ecclesiaj canonico, el de
lilleris et amicis opliine merito, meis precibus expostulalus, nescires an majori comitate
yel diligentia sex Chrysologi Sermones recensuit, qui mss. in collegio Hispanico Bononiae
asservanlur. Inter eos unius alteriusve sermonis interrupta diclio, et interpolata occuirit.
Nam in serm. 71, posl illa verba : et altera Maria videre sepuhruni, transit amanuensis ad
lineam 19 (juxta;editionem Milae) serm. 75, ubi habenlur illa eadein yerba. In serm. autem
75, lin.29,post illa: ad vitam redderetsempiternam, revertitur idem|amanuensis ad serm.74;
et post verba lin. 6 : lapsus exslilerat et ruinm, subdit : venit Maria Magdalene pidere se-
putcrum : etquam deceperat arboris inlerdicti visus, eamdem repararet visio sepulcfi.
Secundum haec nihil non cgi, ut si qu& in aliis Bibliolhecis delitescerent, quorum ope
sartum teclum opus dare posscm, ac largiori imbre areolam meam irrigare, amicorum be-
-13 VITA S. PETRI CHRYSOLOGL H
nignitate rescirem. Sed frustra cecidisse conatus, meque hianti adhuc ore destitutum dole-
mus adhuc. Tantum editiohes nonnullae emendaliores, si qiiffl sunt, ab me cpllalae fucrunt:
et cum lypographorum sphalmatis confligens, qufflres incredibilis est molesliffl pleria, irii-
probo labore id egi, ut nPn parum in hac reslituenda et emaculanda profeceriin : nisi riiihi
plns aequo vanus adulatpr obblandiar. Si aliquid e proprio penu proluli, elsi quid aliud meo
arbilratu immulatum e>t, qUodL per.quam rarissime contigit, non tamen nisi praevia dili-
genlia el morosa considoratione faclum, lecloremque monilum yolui, ne. mea pro: alienis
oblruderem. Loca S. Scriplurae quae ab auctore Iaudanlur, quaeque in edilionibus corrupte
annolabanlur, suis quibusque locis reslitui. In iis autem exscribendis usus fuisse videlur
Chrysologns versione illa quae ex Graeco LXX Inlorpretum.in Lalinuiri versa, quariique
Italam vocat Augustinus, aiiis fere innumeris prselerebatur : codem rrionenie Auguslino in
cap. XIV et XLIX Isaiae : In ipsis aulem versionibus Ilala prwferatur : nam est verborum le~
nacior cum perspicuiiale sefUe»iJ/<5.Hujus.aulemctauclorignoratur,et tempus.Constatlanlum,
poslquam vulgata Hierosiymiana apparere cceperit,:eam vocari incceptam Antiquam: quo
nomine audil penes B. Gregorium praefat. in Iib. Jobi, Cassianum, Eucherium, aliosque.
Vide quae observata sunt in nolis ad serm. 20. Loca item quaedam S. Scripiurae meliorum.
iriterprelum fide ausus sum explanare : sed in iis lanlum reruin arliculis, quando iux eis
addita, in ea etiam quae Chrysologus scripsit, refundebalur. Notas insuper addere placuil :
non diffusas quidem, el quee faslidium molestiamque lectoribus facerenl; sed breyiores, et
qnae res observatu dignas potius innuerenl, quam longis yerborum involucris, el mullorum
locorum exscriptionibus involyerent, et libellum in ampiiorem formam adaugerent. Cum
aulein hae notulae variis temporibus, et prouf se offerubat occasio, scriplae fuerinl; inde
facfuin quod nonnulla in superioribus sermonibus annotanda, in posterioribus, et contra,
' rejccla sinl. Longior poiius in laudandis auctoribus fui: ut Iectoribus essem veluli pro in-
diculo, quo duce ipsi piffinolalos scriptores adirent et corisulerent. Ratus ilem de concio-
natoribus aliquid promereri posse, si alia sanctorum Patrum loca indicarem, ubi yel eadem
quaj Chrysoiogus, illustrarunt sacraeScripturae verba, velin non absimiles corruptos, depra-
vatosque hominum mores insurrexerunt. In omnibus editionibus varias reperies Sermonum
. inscriptiones, seu tnavis. dicer.e, ut forensi utar yocabulo, inlitulaliones : ac si in ;variis et
. sanctorum el B. Virginis festivilalibus pronuriliali fuissent. Has utpote spuriasy el adujte-
rinas, et quaeper lalus in impressionibusirrepserunt Dominicus Mita rejecit; et eorum loco
alia quaedam submisit. Ego,inss. fidem secuius, utrasque censui eradendas [a).
Caeterum sancti hujus antislilis Sermones hos, primus omniurii e privalae bibiiothecae plu-
teis eruitFelix, et ipse episcopus Ravennas XL; qtii sedem obliriuit sub inilium saeculi
oclavi, circa annum 707,usque ad annum717 (Vitam dedil Agnellusin Poritificali Bacchiriii).
Indeque anno 1534 typographicaeartis ope in vulgus prodiere Bonohiae, curante P. D. Aga-
pilo Vincenlino Lateranensis ordinis canonico. Unde apparet, quam perperam.ab nonnu.llis
edilio Parisiensis anni 1544 venditetur ul prima. Non aulem juramenlum prffislare vellem,
omnes hos genuinos Chrysplogi fetus esse : nam nonnullos reperies obscuros, intricatos
eioquio, et noslro haud dignos auctore. Etcum praeter hoc obServassem, slyjum riori uridi-
que parem sibique constantem esse; argumenta non uha, sed pluries in iisdeni festivitatibus
repetita, in eam suspicionerii facillime prolapsus sum, opus hoc fuisse compactum variis
lucubrationibus sanctorum praesulum, qui fortasse post Chrysologum in Ecclesia Ravennati
docuerunt, et ab studioso quopiam virp in hujusmodi fascem collectum, utcxemplosucces-
soribus esset. Non aulem ea, quae sublestae ess.e fidei suspicabar, _expungere ausus suni. In-
dicavi tarilum, religionis inde duceris privato judicio sacros vetuslosque codices imminuere,
et temerarias in eos manus irijicere.
Ne vero ingralissimis quibusque videar accensendus, antequam primam hujus pra3fationis
parlem expediam, illaudatum iri rion paliar cl. et doclissimum P. D. Jacobum Mariam Pailo-
num COngregationis de Somasca, virum juvandis nalum amicis, mihique prae caeteris reco-
lendum, quique nullam non adhibuit diligentiarri solerliamque, ut editio haec nitidior et
casligalior prodirel.
..«)ElsiV. C. SebastianusPauli inscriptionesa Dominico MiLasingulisSermonibiispraemissas,mss. codicumaucto-
rilalenisecuius,"rejecerit; Bibliopolae
tamen, habiia legentium et coucionatorumcommodiratione, eas denuo novissi-
niaehuicediiioniapponeudasesse censuerunt.

VITA

S. PETRI CHRYSOLOGI
RAVENNATIS ARCHIEPISCOPI
Ex Libro Ponlificali AGNELLI, qui et ANDREAS,edito ab Ci. BACCHINIOtom. I, pag. 321.
Additis nunc Variis Lectionibus ms. VALLICELLANI.
CAPUT PRIMUM.; A bus] sapientia similis illi, et post euin non surrexit.
. Petrus XXI, pulcher aspectu^ delectabilis forma; Multorum librorum et vGluminum conditor, et velut
Biite eum nullus pontifex [ Cod. Yallic. ex pontifici- irriguus ibns ila in eum diviua sapientia quotidie
13 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 16
emanabat; unde pro suis eum eloquiis Chrysologum A nium Christianorum Deo immensas gratias agentes,
vocavit [ Vallic. vocavere], id est aureus sermociua- et maximas laudes imperatoris catholicam et certam
tor [Vallic. aureum sermocinatorem]. Natus est Cor- fldem observantis [Vatlic. et maximas laudes in-
neliense territorio; nutritus et doctus f Vallic. edo- ferentes catholicam et rectam fldem observanti-
ctus ] a Cornelio illius sedis antistite, et pro sui nu- bus, etc.]; valedicentes abierunt.
tritoris amore Petrus iste beatus, qui dudum Imolas CAPUT n.
prsediclum vocabat territorium [ Vallic. quod dudum
Imolas praedictum vocabatur territorium), ab illojam Pelri Chrysologi ordinalio coelitus imperata.
tempore Corneliense nominavit. Sed aiunt alii ideo Igitur, charissimi, quodresiduum est de Chrysologi
Corneliense, quod Cornelii forum fuisset. Iste primi vita in medium proferamus, et inquiramus quomodo
Leouis sanctissimi papse Ravennatis Ecclesioe catbe- aut qualiter in tali orthodoxa sede non ex proprii3
dram regebat. In ipsis diebus saevissimus Eutycbes ovibus, sed ab subjecta Cornehense Ecclesia Raven-
presbyter maligno spiritu instigatur et circa sanctam nenses cives [ Vallic. Ravennates ] pontificem ordi-
et individuam fidem catholicam suis pessimis cogi- naverunt. Tempore nainque illo postquain defunctus
tationibus malignam ccepil hseresim excitare. Quem est beatissimus ante nominalus [ Vallic. non habet
sanctissimus Leo per suam epistolain in conspectum B ante nom. ] praesul Joannes, convenerunt universu»
sanctorummultorum Dei episcoporum admonivit [ Vat- ccetus popuU una cum sacerdotibus, sicut mos est in
lic. admonuit]. Numquam potuit [Vallic. Etnumquam Ecclesios ritu, et elegerunt sibi pastorem, cunique eo
potuit] ejus superstiliosam credulitatem ad bomun properantes Romam venerunt [ Vallic. cumque-om-
revoea*e propositum. Sanctus igitur Leo ad beatum nes cum eo... venissentj ad sanctum papam aposlo-
Petrum hujus Ravennatis urbis pontificem [ Vallic. licse sedis, ul eormn or/dinaret electum, ne talis Ec-
non habet hujus, elc. ], res notas celeriter fecit; qui clesia viduata esset pontiflce tantis diebus. Die vero
scribens epistolam ad ipsum haerelicuni direxit, per crastina erant omnes! parali ut eum [Vallic. eum
quam in Chalcedonensi synodo non consensit | Vallic. virumjquem elegerantsanctis [Deest in Vaii. sanctis]
non consentiens ]; demersus est. Sed ipse sanctissi- apostolicis proesentarent aspectibus. Igitur nocle ea-
mus Leo multas vices per stta epigrammata in Con- dem apparuit ad sanctum Sixluni urbis Romoe epi-
stantinopolitanam urbem misit non solum ad Galiani scopum [ Vallic. S. Sixto... episcopO] per visionem
Placidiam, verum etiam ad Valentinianum et Hono- B. apostolus Chrisli claviger Petrus, una cum Apol-
rium [ Vallic. add. imperatores ] et ad coeleros alios linare discipulo suo, et inter ambo stans B. Petrus
fldei rohustos, simulque ad divum Gratianum Chrysologus; et parum B. Petrus apostolus pedem
[ Vallic: Reponendum Marlianum] et Eudoxiam se- C flgens dixit ad S. papam Sixtmn : Vide hunc viruni,
questratim [ Vallic. sequestratim autem] contra prae- quem elegimus nos, qui stat in niediurn nostrorum
diCtum Eutychen presbyterum diversas, ut diximus, [Desunt in Vail. qui stat, etc.], ipsum cousecra, non
epistolas, et tanto tempore prolata fuit [Vallic. pro- alium. Idcirco expergefactus papa, jussit valde intro-
telatum fuit], usque ad lempora Martiani imperato- duci diluculo plebem universam, et virum qui ordi-
ris. Igitur, ut diximus, cum multa altercatio de san- nandus erat. Intuitus est eum diutissime S. papa et
cta intemerata Ude cathobca facta fuisset multis die- ait : Ite, tollite eum de medio, hunc non agnosco.
bus, contigit ut cum episcoporum consilio fuisset Nisi adduxeritis mihiqui ostensus est, alium non
allatus praedictus hoereticus coram omnibus sacerdo- ordinabo. At illi cceperunt inquirere inter se mutuo
tibus, Theodorus episcopus cum eo certare ccepit, quoe esset hujusmodi res, ejectisque omnibus foras
ostendens singula volumina de sanctis Scripturis, et contristati sunt. Alia vero die jussit \Vallic. add.
diversa teslimonia, quod sancta et indivisa sit Tri- papa] ut populus cum omnibus electis [ Vallic. cle-
nitas et Pater, et Filius, ct Spiritus sanclus unus ricis ] maximis, et mediocribus, et pusillis ante se
esset Deus coocqualisex duabus manens naturis [Val- introducti fuissent, et cum non vidisset formam viri
Hc. : Hcecde Christo Domino apte inteUigenda], Dei quce illi ostensa fuerat, ait : Requirite ex vobis, for-
et hominis. Non consensit. Tunc auctoritate aposto- D sitan non omnes venistis, et complures [ Valtic.
lica demonstrata non resipuit. Ostensaque est B. Pe- utrum plures] estis. At illi dixerunt: Non ex nobis
tri Chrysologi epistola in qua ex parte continebatur jr Vallic. novis ] quempiam invenies, domine papa
ita : Rumanm leges intra xxx annos inter nos [ Vallic. [Vallic. add. At ille dikit]. Ite et egredimini foras,
non habet inter nos] omnes litigiosas interimuiil quce- nondum electum videp. Tertia die [Valtic. nocte]
stiones, el lu circa quingentos annos cur lanto praisu- denique iterum apparmt ad eumdem papam, nec vi-
mis in Christo conviciare sermone? vere oportet te gilans pleniter, nec pleniter dormiens [Vall. eidem
humiliari ad sanctum Romanum pontificem, et dili- papoe... vigilanti... dormienti], apostolorum princeps
genter ejus prmcepta custodire, el non aliter exlimes cum discipulo suo sicut et prius et sanctissmius Petrus
nisi quod B. Petrus aposlolus vhms sit, et apostolatus Chrysologus[Vallic. S. PetrumChrvsplogum] interse
cathedrceRomanccsedis in carne leneat principatum. lenentes,dicenles illi: Diximus jamtiiinesuperalium
Post hoec autem ipse Eutyches saevissimus in ipso manus imponas nisi super hunc virum, quia in iliis
cecidit concilio [Vallic. consilio]. Sacerdotum vero teiuporibus Ravennse Ecclesia, ut pinguedo olei lu-
Ccetuspost solutum concilium una cum plebe om- cernte illuminans, si ab igne [Vallic. cum igni] fueri<
i. VITA S. PETRI CHRYSOLOGI U
applicata, ita illius pinguescet et uluminabitur do- A.infra episcopium [Vallic. domus in archiepiscopatu]
ctrina. Altera die introducuntur omnes, et noo inve- Ravennse [Vallic. Ravennatis] sedis, quae dicilur Tri-
nitur. Tunc sanctus papa sedis Romanae [Desunt in colis, eo quod tria cola contineat : quoc aedificia
ms. sedis Romanse] dixit ad Corneliensem episcopum, [Sic ms. Bachin, legend. putat cedes] nimis ingeniosa
qui illo tempore cum Ravennensibus civibus Romam inferius structa est. Fecitque non longe ab eadem
ierat : Introduc omnes sacerdotes et clericos tuos, domo monasterium S. Andrete apostoli, suaque ef-
forte ibi inveniam virum qui mihi ostensus est. Cui figies supra valyas ejusdem monasterii est inferius
iUe cum supplicatione respondit dicens : Non habeo tessellis depicta [Valiic. suamque efligiem.... depi-
talem virum, nisi uiram diaconura, qui praeest omiu- ctatu]: lotas vero parietes proconnissis [Vallic. per-
bus rebus meis, super cujus manus ego servus tuus commis.sis] marmoribus decoravit et in ingressu
inCumbo.Si jubes ut in medium veuiat, deferatur. januae extrinsecus super limmare versus metricos
Cuibeatissimuspapa : Veniat, non solum ille, sed et continentes ita [Vatl. fecit conlineri ita] :
caiteri onines : si videro quem cupio, gratanter susci- Aut lux hic nata est, aut capta hic libera regnat.
pio. At ubi ingressi suut orones, statim ut vidit S. Lux est anle venil.ccelidecusunde modernum.
virum sibi visioneiu oslensum Vallic. Aul'privala diem pepcreriinl.lecla niienleui,
papa quem per [ Iuclusiiinquejiibarseclusofulgel Olympo.
qui... osteusus] fuerat, conspexit eum ut gemmam B Marmoraciiniradiisvernanliacerne serenis,
ethinc Cuuctaquesereno \_Vatl.sidereo] percussa in murice
fulgentem, atqueiUinc per spiritum cognoscens (saxa
vultum B. apostoli Petri, et ApoUinaris pontiflcis, Auclorispretio splendescuntmunera.Pe!ri.
Huic houor huic merilum tribuit sic comere lYail.
Chrysologi Petri [ Deest in ms. Petri ] dextram sini-
(condere]parva;
stramque tenentes; et ut hcec omnia sanctus papa Utvaleanl spaliumamplum superare coactis-
Kil modirumChristoest. Arclasbeue possidetaades,
conspexitj statim de sede surgens, el obviaro illi quasi Cujus m humano consistunt jiectore templa [Vall.
medium atrium ivit; et libenti animo alterutrum se (consislit...tem|ilcin].
Fundamen Petrus, Petrus fundalor et Aula [Yall.
salutaveriint, usque ad getiua. At ubi subtrahere se (fundavitel auiau?].
Petrus Chrysologus papse voluit, bealissimus papa QuodDomushocDominnsquod facluuiFactor, el idem
Moiiliusaique opere. Cliristusposspssorbabetur
non sinivit [Vallic. sivit]. Statim coepit freinilum dare Quiduo cousociausmedialorreddit [Valt. reddidit]et
populus inter se et maximum clamorem ad ccelum. (unufn.
Alii dicebant quia neophylum nou recipimus, non ex Huc venienslundal pariturosgaudia Detus
Coulrilaiusolidanspercusso iii pectore mentem.
nostro fuit ovile, sed subito invadit cathedram episco- Nejaceai, se slprnathuiui, morbusquelalentes
Atile pedes Medic.icura properaulRrecludal;
palem, quasi latro. Tollite, toUite eum de medio, non Ssepemelus niortis, vitaefitcausabeatse.
recipimus, quia de subjectaEcclesianon licet iu majo- Multa condidit
rem transferre. Alii contra aiebant [ Vallic. dicebant Q volumina, et valde sapientissimus
fuit. Iste una cum Projecto a B. Cornelio hnolensis
coram] : Justus est hic homo, non recte dicitis : sus- ecclesioeunahora in
ut bene sit nostrse diaconos ambo consecrati sunt.
cipiamus eum, civitati; quia pru-
<leutissimusest, et castissimus, et doctor bonus, om- Post vero divina providentia, ambo solium.episco-
tenuerunt. Petrus Ravennse ecclesisc, Projectus
nique gloria dignus; ex nostra cognatione est, nihil in pale
eunu maU sentimus, timore Dommi plenus; sine causa servatus est Iniolensi [Vallic. Ravennatem eccle-
eum perdere vultis. Sanctus vero Xistus III [Deest in siam, Projectus sorlitus esl Imolensem]. Poslquam
m*. HI] in tali altercatione populum huc illucquedi- hic pontifex ordinatus est, postmodum ab ipso iste
visum conspiciens, palam omnibus retulit visum, ut alter episcopus ecclesioeCorneliensis consecratus est,
GallsePlacidiae Augustce, sicut scriptum
supra diximus, quomodo [Vallic. quoniam] per admo- teraporibus
riitionem apostolicam eum consecrare debuisset. Et reperimus \Vallic. scriptum est]. Corpus B. Barba-
tiani idem Petrus Chrysologus cum prsedicta Au
si istmu non vultis patrem, a me recedite, et a sancta
aromatilms condiderunt, et cum magno honore
Ecclesia calholica alienali [Vallic. Romana alienatej g«6ta
ad Poslerulam [Vallic. Puste-
vos omnes. Tunc illi, quasiuna voce, cceperunt cla- sepelierunt, nonlonge ecclesiam S. Joannis
mare : Ordinetur, ordinetur. Conscripserunt celeriter rula) OviUonis, consecravitque
decretum : et per impositionem manus recepit Spiri- JJ Baptistoe, quam Baudarius [Vallic. Baduarius] oedi-
ficavit.
tum sanctum, ordinatusque est in pontiflcem cnm CAPUT IV.
gloria, et Ravennam [ Vallic. Ravennatem ] sedem Petrus mortem suam prmvidet, prmdicitque. Forum
reversus est. Ex illo jam die coeperunt omnes [Vallic. Cornelii pergit, ibique decedit. Locus Sepulcri.
add. eum] venerari tamquam angelum Dei. Cognovit autem post hoecbeatissimus Petrus per
CAPUT m. Spiritum finem vitoe suae. Ivit ad Corneliensem ec-
AZdasPetro curanle construclm. Ejusdem cum Pro- clesiam, et ingressus infra basilicam B. Cassiani
jeclo Corneliense Synchronologia. S. Barbaliani obtulit munera : id est craterem aureum unum, et
funus. pateram argenleam alteram, et diademata aurea
jEdificavit hic Beatissimus fontem in civitate juxta magna pretiosissimis gemmis ornata. Hoecomnia ad
ecclesiam quoevocatur Petriana , quam Petrus an- S. Cassiani corpus imbuit, positaque [Vallic. po- f
tistes fimdavit. Qui fons miroe magnitudinis duplici- suitque] super aram illius ecclesiae, et stans supei-
bus mmis, et altis moenibus structus aritluneticoe, crepidinem juxta altare expansis manibus, benedixit
IValHc. archifectonicoe] artis. Iterurnque domum cunctam plebero, sacerdotes, ac populum, pt orayil
19 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMWA £0
dicens : Tu dedisti, Deus, animam in corpore islo : A est: Non repellel Domhms piebem suam in finem, et
tu iterum misericors suscipe eam, quia tua sum hmredilalem suam non derelinquel. Ille docebit vos.
crealura. Non occurrat mihi [Vallic. occurret ei] Ilie VQSper amoena pascua ducet, iUe sui verbi pa-
iniquissimus diabolus, sed angelus luus [Deeslin Vall. bulo vos reficiet : ipsum audite, non conturbemini.
tuus] sanctus snscipial [Vall. suscipiet] eam, et col- Et vos viscera mea, rion contra eum in tumorem
locare jubeas in sinibus patriarcharum, ubi lux per- cordis elevetis, non cum tumultu, et jurgio pastorem
manet,et gaudium immensum est. Et nunc, Dominc, eUgatis. Non patrein hujus patrioe pro [Vallic. cui]
te confiteor labiis corde [Vall. et cordej. Tu qui pecunia hanc obtineat sedem, sed hoc [Vallic. hunc]
cuncta patrasti ex nihilo, qui solus nosti prisca, et rliligile quem Dominus elegerit, Estote perfecti fiUi:
proeseniia, et fuiura, da populo huic cor docihile, ut ab omni hoeresi servate vos. Cavete ab Ariano do-
limeant te, et agnoscant, quia es Deus in ccelo sur- gmale. Sanctam, inccnlaminatam calholicam [Deest
sum, et in terra deorsum, qui per sanctum Filium in ms. calholicamj fidem tenete. Corporaveslra ser-
tuum tolius generis humani salulem recuperasti, in vale sine pollulione, qnia templa Dei animata sunt.
quem credimus Deum et Dominum angelorum, qui Haec cuslodile, et agile : ut mereatis vos cum vestro
es benedictus in saccula soeculorum. Mitte illis, Do- pastore in universorum placitorum [Vallic. in ovium
mine, verum pastorem, qui tuas congreget oves non B sanctarum placitaium] coelesti Domino viam parare.
disperdendo, sed ad caulas ecclesioerevocando. Non Prsecepla ejus salis custodile : obedile ei, ut ille pro
sopiat [Vallic. surripiatj ut mercenarius, non sit vobis oret: quia oinnipotens Deus non vult hilarem,
aUenac[Vallic. alienus] ovis custos, sed verus pastor, ged cor contrilum suseipil, et humiliatum spiritum.
qui oves cum agnis commissas [Vatlic. commissis] Sit benedictio Domini Dei oninipotentis super vos,
immaculatas luo aspectui reprocsenlet; ne ille ferox et super filios vestros in generatione, et progenie,
immaiiissimus lupus, qui proedam rapere quserit a nunc et semper in soeculasoeculorum. Cuinque om-
te, pasloris | Vallic. paslore] corda excila, rapida nes respondissenl Amen, conversus ad aram B. Cas-
voluptas depcllatur, vellera fldelium ovium non di- siani ait : Deprecor te, beate Cassiane, intercede
ripiat, ne sancta Ecclesia vocis balatibus gemat. Tu pr0 me. Tuse domui quasi vernaculus fui a Cornelio
honum pastorem tribue [Vallic. Tu bonus pastor istius sedis in ecclesice gremio [Vallic. Cornelio in
pastorem tribue] huic populo, mitte [Vallic. mitem] hujus Ecclesire gremio] nutritus : iterum ad te rc-
psstorem, non percussorem, sed nulritorem : non versus animam nunc Deo omnipotenti trado, corpus
nt allidat, sed defendat : non spernentem , sed autem meum tibi commendo. Hoecet his similia cttm
revocantein : non raplorem, sed largitorem. Non diceret, quasi qui eructans, ovans, et exsultans,
nt..... [Vallic. lacerel], sedcompescat;non cupidum, G flentibus cunctis qui aderant, reddidit Spiritum 111
sed tributorem: non elatum, sed bumilem: non sac- non. Decembris. Coemcntariivero post sedem ipsius
vum, sed blandum. Custodi eos : populus tuus est, ecclesiceparaveiunt ccleriter sepulcrum in loco ubi
et opus manuum tuarum qui es benedictus in ssecula. jpse praecepit: et ibidcm sanctum corpus receptum
Ad lugentem populum ait : Filii eharissimi, audile est, et permanet usque in hunc diem. Sedit autem
me. Ego vado, et ingredior viam universae carnis, annos menses...j.. dies [Pro Sedit, etc.,
ubi conslituta est domus omnis viventis. Nunc, filii, ms.,Regnante vero Domino nostro Jesu Christo, qui
confortamini, et estote viri prudentes. Dabit vobis cum Patre, Filio et Spirilu sancto vivit et regnat in
Dominus Deus pastorem et reclorem sicut scriptum saecula sseeulorum.Amen.]

OBSERVATIONES
D. BENEDICTIBICCHINII abbatis, etc, ad Vitam S. PETRI CHRTSOLOGIex AGNELLIPonlificali
lom. 1, pag. 335.
Petri wtas eocpensa. Narratio de ejusdem electione divino impulsu facta contra Dupinium as-
seritur. Agnellus Raxennalem Ecclesiam Romanm subditam agnoscit. Pelri epistolaud Eu-
tychetem. An aliam scripserit. An sc.ripserit postremas illius periodos. Mdes Tricoli an ab
Chrysologo cxcitata. Pelriana ccclesia. Sacellum S. Andrece an ab Chrysologo construclum
sil. Munera Corneliensi ecclesim tributa.
I. Divi Petri Chrysologi oetatem in postrema dis- D dis annus prior erat, sed proecedenti anno 451 coe-
sertatione indicavimus, quantum quidem sufficere perat. Prior autem assertio ex Actis S. Germani,
poterat ad tollendam temporum confusionem; nunc Antisiodorensis a Constantio fideliter et accurate
. expresse, quantum Ucuerit, de ea decernendum est. descriptis evincitur, cum ex usdem certa demon-
Et pro episcopatus ejusdem initiis, in ea sententia stratione elicuerit eminentiss. card. Norisius Ger-
persevcro, ut vel anno UO, qui Sixti IUsummi pon- manum Ravennse obusse, anno eodem 448, die Sl
tiltcis postremus fuit, vel proccedenti459, ordina- Julii, Hist. Pelag. lib. n cap. 12. Constat autem Pe-
tusn credam. Annus ejusdem emortualis, nec ante trum Chrysologum ejusdem sancti funus curasse.
armum 448 collocari, nec post 431 deferri potest. Idem eminentiss. et eruditiss. cardinalis de Petri
Poslerioris asserli veritas ex eo patet,quod jEimlioe Chrysologi emortuali anno hoec habet : Eo anno
civitalibus clades, et direptio, Attila late furente, (45(5)vel superiori fnrfe decessisse2 Decembris, qua
anno 4S2 est illata; eoque Ravennam properante, die ejus memoria tscolitur, patet ex episiola Leonit
Joannes sedebat episcopus : nec fortassis is ejus se- 35, ad Leonem Ravennatem. data die 24 Octobrit,
*1 VITA S. PETRI CHRTSOLOGI. 22
Marciano cos., hoc est anno -451 : ngm anno 448, i cum eo Romam properasse ad Sixtum sanctum apo-
idem Clirysdlogus:litieras ad EtUijchetem male jam stolicoesedis papam v.1eordrh ordinarei electum; qui-
ob hmresim audienlem dedit; Eulyches vero in ltalia que in subsequeiitibus adjicit,dissidenteetturoultum
eo ipso anrio ad kal. Juniasinter catholicoshabebatuf, agente Ravennatum plebe, Sixtum visioiie harfata
ex litteris Leoiiis ud ipsnm eadem die diitis, in quibus dixisse: Et siistum noh viiltispatrem,a. me recedite,'et
Eulycheiis zelumiaudut, quo coiitra NeStorianos de- a sancta catholica Ecclesia alienati vos qmnes; quare
fugndbat : ea esf epislola sexla. Hcec inserendacircapu- cmicti una voce elamaverunl : Ordinetur; et con-
tavi, ut eos corrigerem qui Petnirh Clmjsologum Ru- scriplo celeriler decreto per imposilionem manus re-
annum lift obiisse scribunt, qum fuit Hieronymi cepit Pelrus Spiritum sanctum, ordindtusqne est in
bei et commums scriptorum Rdvennalum senlenlid : pontipcem; manifesto ostendit Valentihianum privi-
qucesi vera essei, iiihe ante annum 440 Germanus legium dedisse, si quod umquarii dedit; potuit eiiim
Antisiodorensis Ravennce Chrysologo prcesute diem nobis ignotum dedisse, quod nullo modo S. sedis
bbiissel. Rubeus Pelri Chrysologi obitum rion anno jura violaret; nec inde factum iit Ra.vennatum epi-
440, sed 450, consignat Histor. Ravenn. lib. n; un- scbpi autonomi quodammodo esserit. Hsec et similia,
de immerilo refellitur. Pofro cum ad kal. Junias quoe suis Iocis pro oppoftunitate observabimus ab
anni 448 Eutyches inlialia berie audiret, non potuit Agnello narrata, efficiunt ut satis mifari nequeam
440 arino a Petfo epistola quse exslat conscribi ; quid rei fuerit ut ipse qui alicubi Pontificale suum
cum enim conscripta est, EuCyches" in Italia male scribens erga Romanoe sedis primatum se rile re-
audiebat, lit.ex ejusdem epistolce tenore constat: cteque affectum osteridil, alibi, et hic putido com-
quafe episfola Chrysologi rion potuit ante annum r. niento prccfixo, schismaticarum parlium sectatorem
449 conscribi. Epistola S Leonis, quae Leoni, seu se prodat. At ea mendaciis et malae causse conditio
Neoni, dicitur scripla ex dictis supra indissertalione, est, ut suo se gladib perunat.
rion probat intentum, licet cum Pagio contra Ques- 4. Rcgrediendum modo ad ea quoe Agnellus de
nellum, ad arinum 451 fetrahatur,' ac propter cbn- sancto Petro priori loco riarrat, licet postremis ejus-
jecliiram quairi in dissertatiOiie exliibui de Ravennii dem annis evenerint, quseipie pcrtinent ad Eutyche-
riomine, in inscriptibnis ejus mendo forte cu])ante, tis abbalis Constantinopolitarii hccresim. Ea vero
adjicere placuit Joanni fortasse scripta fuisse, qui tanta sermonis stribiligine rerunique confusione in-
exscriptorum vitio in Leoneiri inutalus sit. Id lamen fecit Nosler, ut divinandum sit quid menle tenuerit.
si admittatur, nil argumentum juvat, cum Quesr.elli Acloium in causa Eutycheiis hic ratio habenda est,
argumenta Cogant eamdem epistolaiu ad annum 458 Ul suis aple temporibus restituantur vera, si quos ex
fcuisferre : et in primis qucestio de redeuntibus a Agnelli hisloria elici poteruut; id etiam ei quod nu-
Ttarbarorum captivitate, quae referri nequit ad ei- mero primo diximus ad postremos Chrysologi annos
Jorres ilfos qui Ob Geriserici. persecutionem solum spectanti, lucem affuridel. Damnala iiaque Nestorii
vertere coacti siir.t, quaiidbquidem illi noii redibant hseresi in Ephesina generali synodo, partium studia
"a Barbai-isj quod quoestio ipsa supponit. Quod pro- elfecere ut qui quam maxime ab ea recedere volue-
bal Joanriem anle annum 452 sedisse, est Attiloe ia- re, in opposilam atque impiam dilaberentur. Euty-
cursio, qdae ariho eodein evenit,~ cui Joarines ipse ches omnium absurdius peccavit, qui in Ckristo na-
occurrit, ut narfat Noster. His oinnibns perspectis, turarum dislinclionem pertinax negavil; et opposi-
efflcituTPetrum Chrysologum anno 450 vel 4t>l ob- tum sentientes Nestorianismi accusavit, datis Leoni
iisse, eodemque Joannem suffectum, nec Neoni inter C summo pontifici litteris, quibus Leo ipse respondit
ihos locufti esse, qiii ob multa proeclare gesta, quae in prima Julii, anno 448. Aiino eodem in coricilio Con-
ejiis Vita narfantur, pluribus auriis sederil oportet. slantinopolitano, Novembrimense habito ad Flaviano
% Ut autem ordo temporis servetur ab AgneUo ejusdem urbis episcopo, accusante Eusebio Dori-
neglectus, obseryanda est Petri electio ad episcb- leense, Eutyches ssepeciiatus, ac taiidemcomparens,
patum, Numinis nutu, et sanctorum Petri et Apolll- asserensque proterve hoeresim, damnatur. Hinc e
naris apparitione peracta. Rem bmnium primus es yestigio Leoni denuo scribit, seque per riefas dam-
Nostro in lucem prodiixit Ffeffetus : inde diserte, ut natiun lainentatur, agittme apud imperatorem ut
solet in sua Historia, narravit Rubeus, ex eo Baro- concilium generale cbgalur, qui inlerim, conventu
nius, coetefique. Veruui qiiod fluminum aquis acci- Constantinopoli triginla episcoporum habito prima
dit, quse pro soli unde fluutit natufa vario imbuun- Aprilis die anni 449, rem majoribus tricis implicuit,
tur sapore, ita quod demuiti rion sint quales a fonte Leo die 18 Febr. Flaviano scripserat, ac Theodbsio
manaTurft; id narrationi huic accidisse facile depre- inquirens causas ob quas Eutyches damnatus fuerat,
liendet, qui Agnelli fbntes gustaverit, qiianivis rei quibus ab Flaviano inlelleclis, ejusdcm zelum pieta-
substantia servata sit. Verum hiirari subit hominum lemque commendavit epislbla data die 21 Maii anrii
plures ita comparatos, utfacile iiimisomniacredant, ejusdem. Ante hanc diem non potuit ab Chrysologo
aliosTaufeme coiitra ut omnia in dubium vertant. Eulycheti epistola scribi, in qua diserlis verbis hse-
Dupmius m BibUothecaScriptorumEcclesiasticorum resim suggillat; alias quod summus ponlifex nesci-
de hacce historia, lioec ex Gapco in Latinum versa yerat, ipse agnovisset. Ephesi inde cqacia riova sy-
habet : At nequit liisiorimhiijUsmodinarralioni credi; "n nodo, Leo ipse S. sedis fegatos misit, eosdemque
etenim iilam nullus fidedignusducior exhibel. AgneUus litteris datis munivit: inter quas omnium lavjdUius
tandem in lucem prodiens, an Dupinio auctor fide communique Ecclesiseconsensu ea laudatur, quae in
dignus futurus sit ignoro. IUud aio, hinc agnosci hu- ediiione Quesrielliaria est rium. 24 data die 13 Ju-
jus historioetradilionem prout ab Agnello narralm nu, in qua Incarnationis mysterium ea elegantia,
anfiquitate exbnie commendari. puritate ac elaritate explicatm, ut vix in toia anti-
3. Notafi merentur privUegia ab Valentiniano Ra- quitate monumenlum illustrius ad reclufn dogma
vennati EcClesioetfibuta, si qua fuere, quoequidem firmandum invenire sit. Synodus Ephesi ccepta est
Joannes Petri immediatus prcedecessor nactus sit, die 8 Augusti ejusdem anni 449, quoe ob in ea per
AgneUoipso teste, Ucet abas primatus Romani im- nefas gesta prmdatoria poslmodum dicta est, catho-
patiente,'nullo niodo episcopos ipsos aRoiriani pon- licamque fldem in summum discrimen conjecit, Eu-
tificis jure exemisse: etenim si quando id exemptio- tycbete absoliito, etFlaviano damnato : qui paulo
nis efficere valuissent, tum idipsum fieri debebat, post cerumnis injurusque affectus, dum in exsilium
cum ipso Valentiniauo imperante, qui privilegiuirj ' duceretur, e vivis excessit. Ob hoec Leo pbntifex
paulo ante tribiierat, novum episcopuin ordinandum - plurlbus epistolis egit apud Theodosium, ut concilio
esse, mors ilUus cui privilegium tribulum fuerat ef- generali res catholica restitueretur. Exstant episto-
ficiebat. Qui itaque narrat populum et sacerdotes laead Augustum bince, sub die 13 et 15 Octobris, et
(quorum nomine riitelligendos etiam puto episcopos alioead alios. Egit etiam ea de recum Valentmiano,
provinciales), facto de certi viri electione decreto, Placidia, Eudoxiaque, et legatos Constantinopolini
23 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 21
misit. Nil tamen in ea re gravissima ab Theodosi0 A alias Leonis epistolas ob impetrandum Augustorum
obtinuit. At eo defuncto, substilutoqueMarliano,Pul auxilium, quo res calholica in pseudo - synodo Ni-
cheria ejus uxore agente, concilium primo Constan coenamale habila novo generaUconcilio restitueretur.
tinopoli ab Analolio habilum est, cuiinterfuere apo Focde labitur, nisi exscriptorum vitio Augustorum
stolicac sedis legati, in quo lecta Leonis epistola aii et Augustarum nomina sint mutata, Honorium me-
Flavianum, et episcoporum subscriptionibus lirmata, morans, ac Gratianum, qui e vivis dudum ante Eu-
Nestorius oeque ac Eutyches damnati sunt; deindie tychianoe hceresis tempora abierant. Honorii loco
in concilio, ccepto celebraridie octava ejusdemanni , cogitaveram an Honoria substitui posset: at cum
epistola eadem Magni Leonis regula fuit, qua fir nulla exstet Leonis epistola ad eamdem, pessima
matum esl dogma de duabus inChrislo naluris, con- etiam ob stuprum fama laborantem, emendaiio ,em
tra Eutychetis hoeresim, illique actionibus secund;i hujusmodi suslincri non posse cognosco. Martiani
et quarta lectoeconcilium suhscripsit. etiam loco facili lapsu Gratianum intrusum suspica-
5. His ex Euiychiancchocresishistoria delibatis, ac1 bar : al illud obstat, quod eadem periodo rem usque
Agnelli tricas revertamur. Prjmo itaque ait, Eutyche- ad Marlianum prolatam dicit. Theodorum insuper,
tem a sanctissimo Leone per epislolam monilum mi- quem in sacro concilio ait cum Eutychete certasse,
nime resipuisse; ait epistolam in conventu multorumi et ostensis sacrse Scripturoe voluminibus, sanclo-
episcoporum lectam. Leonis epistola nulla ad Euty- rumque Patium lestimoniis catholicam fidem de
chetem data in concilio ullo lecta est; quinimmo ini duabus naiuris stabilivisse, tota veterum aclorum
nullo ex prcecedentibus Constantinopolilamun sub concilii a Flaviano coacti (in quo tantum Eutyches
Anatolio lecta est epistola celeberrima ad Flavianum, "j, auditus est, Eusebio Dorileense, et Flaviano ipso
de qua in superioribus. Dehac igilur ut loquatur reli- hcerelicum urgente) sOries ignorat. Omnia ilaque
quum est: at illi concilio Eulyches non affuit, nec res hic apud Noslrum ab veritate abeunt.
amplius integra erat. Suhjicil paragraphum oninium ". lllud e re esse inliciabitur nemo, quod ad epi-
implicatissimum. Sanclus igiiur, inquit, Leoad bea- stolocde qua in superioribus sermo fuit integritatem
tum Petrum liujus Ravennatisurbis pontificemres no- perlinet, quam ex Aguelli loco uberrbue probatam
tas celeriter fecit; qui scribensepistolamad ipsum hm- habemus conlra iionnuilos, qui contendunt postre-
relicum direxil, per quam in Chalcedonensesynodonon ma verba ad summi pontificis in fidei dogmatfbus
consensit, demersusest. Ex his, ul puto, argumentum supremam auctoritatem spectantia Chrysologi non
Donnulli habere crediderunt, quo dicerentB. Chryso- esse, sed recentius addita a Romancesedis studioso,
logi epistolam in Chalcedonensi synodo lectam fuisse, eique addicto. Gerardi Vossii hi aucloiitate nilun-
quod tamen repugnat aclibus ejusdem concilii, in qui- tur, qui epistolam Chrj-sologi Graeco-Latinam edi-
bus nil de ea re ; nec potuit lieri, ul episcopi Raven- dit cum aliis nonnullis, subjunctis Gregorii Thauma-
natis pro regula fidei cpistola legeretur apud eos qui turgi operibus impressis Moguntiaeanno 1604, mo-
primum sentiebant solummodo insistcndum symbolis nuiique in duplici Valicano codice postrema illa
conciliorum Nicceni,Constantinopolilani et Ephesini: verba deesse. Inde Diipinius prcelaudatusin Biblio-
admissis secunda Cyrilli ad Nestorium epislola, et theca h;ec quce Latine exhU)eohahet: porro littera
altera ejusdem ad Joannem Antiochenum, et eo no- finiri videtur ante ea verba; et quodsequitur additum
mine laudatam S. Leonis epistolam ad Flavianum re- est ad sanctm sedis auctoritalem commendandum. At
cepere, quod ab dictorum sensu minime abluderet, Agnello, ut annotavimus, et suis locis constat, erga
explicaretquedilucide, quid de Eutychetis hoeresisen- C S. sedem non bene affecto, et nUulominusverba ex
tieudum. DominicusMitarem in hunc modumdirimi epistola seu sensum eorumdem referenti, nullus
posse censet, in Responsionibus ad opposila Vitoe sane crisis studiosus refragabilur. Constat profectu
Chrysologi ab se conscriptoe num. 5, 6, 7 et 8, ut S. usque ad Agnelli tempora in Ravennatis Ecclesice,
Leo intellecta a Flaviano Eutychetis haeresi,el causa, licet longo schismale afflictce, codicmus inlegram
Romam vocaverit Petrum, qui,pontificejubenle, epi- Chrysologi exslasse epistolam, quam postinodum
stolam illam omnium ccleberrimam conscripserit, decurlaverint qui S. sedis auctoritatem in rebus fidei
pontificis ipsius nomine ad Flavianum, quoe primum diffiniendis impugnavere : idque potissimum impu-
in Constanlinopolilana sub Anatolio, deinde in gene- tandum iis qui Groccafide in GrcecamUnguam Lati-
rali Chalcedonense synodo credendorum regula, con- nam epistolam transtulere. Hic operce pretium esse
tra Nestorium, seque ac Eutychetem fecta fuit. Ul au- cogitavi Lalinam ipsarii vulgatam apud Baronium
tem effugiat,quod contra regeri ex styli diversitate ab aliosque, et e regione textum ejusdem, qualem in
ahis Petri monumenlispolest, conjecluram ila cir- codice Eslensi reperi, describere, adjectis suo loco
cumscribit, ut senliat Leonem, conscriptam a Pelro periodis Agnello relatis, ut lector quid in hac re sen-
epistolam proprio transcripsisse stylo, et aliqua suo tiendum sit dijudicet.
marte ascripsisse. Id omne ex sermone 75 Chryso-
logi confirmare nilitur, ubi se ex ilinere Ravennam LATLNAEPISTOLA D. PETRI CHRYS0LOG1
quadragesimali tempore reversum, ac propterea fes- VULGATA. EXCODICE ESTENSI
sum admoduni dicit. Conjectura se veritatem asse-
cutum fortassis credidisset Mita, siNoslrui» legisset, • Dilectissimo, et merito Dileclissimo, et merito
cum ex allato loco aslrui videatur, Petrum ab Leo- D bonorabili filio EUTT- honorabiU filio EUTY-
CHETIpresbytero PE-
ne vocalum epistolam scripsisse, quce iu Chalcedo- CHETIpresbytero PE-
nensi concilio Eutychctis hceresimjugulaveril. At ex TRUS episcopus Raven- TKUS episcopus.
noe.
subsequentibus agnoscitur, Agnellum de epistola
omnibus conscntientibus scripta locutum; ail eirim Tristis lecji tristes lilte- Tristis legi tristes litte-
ostensam R. Petri Chrysologiepislolam, cujus etiam ras tuas, el scripta mcesla ras, scripta mwsiomcero-
partem exhibet, de qua statirn. Miloeitaque conje- mcerore debito percurri : re, et luctu percurri, quia
ctura hinc nullo modo fulciri potest, quoealiunde cle- quia sicut nos pax Eccle- sicut nos pax sacerdolum,
hiscit ruitque. Eteuim post Quadragesimam anni siarum, sacerdotum con- tranquillitas plebis gaude-
449 scripta est epistola Leonis, de qua fit quoestio, cordia, Iranquitlitasplebis re facit gaudio cmtesii,ila
die videlicet 15 Junii, cum prcecedens ad eumdem gauderefacit gmidiocoile- nos ajfligit et dejicit fra-
Flavianum data fuerit etiampost Quadragesimam,die sti, ita nos afjligit ci dcji- terna dissensio,prwsertim
videlicet 21 Maii. At quis de ea re dubitari possit, cit fraterna dissensio,prw- cum tulibiisoriatur ex cau-
cum slylus ac verba ipsa Leonem sonent ? terea cum talibus oriatur sis. Triginta annis huma-
G. Sequuntur apud Angclum quce spectant ad ex causis. (a) Triginta an- nce leges Immanas adi-

(a) Agnclli paraphrasis : Humanm lcges inlra xxx tu circa quingentos annos cur tanto prw-sumisin
fflnnos in nos omnetktigiosas inlerinuni! qucestiones;et Christtimconvkiare seftnone?
J5 VITA S. PETRl CHRVSOLOGI. 26
iiis iiumana) leges huma- munt qumstiones; el Chri- .\ et tirca Adventus Pomini festa arini 449, attente ta-
nas adimunt qumstiones, sti generalio qum divina men legenti apparet Neslorii hceresimibi prcecipue
et Christi generatio qum lege scribitur inenarrabilis impugnari, illosque qui Grmco turbine Latinam n«-
divina lege scribitur in- post tot smcula disputa- bilare nisi sunt puritalem: avfijo&OTOTOj-.ov.Xpto-TOTpx
narrabilis post tot swcula tione temeraria ventilalur? tit BsoToy.ov lollerent btaspliemantes.Ex quo argumen-
disputationetemerariaven- quid Origenes priucipio- tum minime leve etdesumitur productsc post annum
lilatur ? Quid Origenes rum scruiator incurrerit, prcediclum vitoe, epistolce ab Chrysologo scriptce
principiorum scrutaior in- quomodoNestorius lupsus serius quam putatur.
9. Iriter opera magnifico sumptu Chrysologo cu-
currerit, quomodoNesio- sil disputans de naluris,
rius lapsus sit disputans non latetprudentiam tuanu rante excilata secundo loco recenselur dkvmusintra
denaluris, non lalet pru- Magi Jesum in cunabulis episcopium Ravennatis ecclesioe, quam dixere Tri-
dentiamtuam. Magi Deum Deum myslicis muneribus coli, eo quod, inquit Noster, tria coia continerel, quia
in cunabulis mysticis mu- confilentur, et sacerdotes, videlicet in tria insignia membra distinguebatur :
neribus confitentur, el sa- quid sil qui virginali parlu quse GrceciT« y.Siladixere. Audiri ergo non meren-
cerdotes, quis sit qui virgi- de Spirilu sancto nalus lur qui ideo cedemillam Tricoli diclam vohint, quod
nali parlu de Spiritu san- est, dolendainlerrogatione ad speciem trium collium reprccsentandam accede-
ctonatus esidolenda inier- discurrunt? Cum vagilum ret. At Angellum Chrysologo Petro tribuisse quod
rogalione disquirunt? Cum darel Jesus in cunis, glo- Pelro ejus nominis tertio tribuendum erat, eviden-
vagilus daret Jesus in cu- ria in excelsis Deo clamat ter agnoscitur ex versibus quos Agnellus ipse lesta-
nis, gloriam in excelsis cxleslis exercitus, et modo R tur lectos in cede Tricoli, a Maximiano episcopo
"
Deo cwleslis clamal exer- quando in nomine Jesu cbnsummala, in quibus pontificum Ravennalum se-
citus, et modo quando in omne genuflectitur ceele- ries exponiluf qui Tricoli construendo operam im-
nomine Jesu omue genu- siium, terrestrium el in- penderunt, et Pelrus cognomento Junior, ut distin-
fleclilur ccelestium, terre- fernorum originisejus quce- guatur ab Seniori, et ab Chrysologo, fundator dicitur-
slrium el infernorum, ori- slio commovelur? Nos, ejus cedis, quos juvat ex parte'a suo in preesentem
ginis ejus qucesliocommo- fratres, ciim Paulo dici- locmri transferre.
veiur? Nos, fraier cliaris- mus : Et si novimus Je- HicPrlrus jnnior Christi conceptasecutus
sime , una cum Aposiolo sum secundumcarnem, sed Ut docuii, sac.rismoribusrxposuit,
dicimus:Et si novimusJe- nunc jam non novimus, Hane uuoqupfundavitmirandismolibusarcem,
sumsecundumcarnem, sed nec possumus curiose re- Korninisi|ise sui liEei:monumenladedit.
nancjamnon novimus,nec plicare, qui jubemur ho- ; HujuspnbtobitnniAurelianisgessit honores,
possumus<curioseperscru- norem dare , el timorem Post huiicAiaisiesexslilil Ecclesins.
tari, quijubemur honorem reddere,elexspectare, non Petrus itaque qui Tricoli fundamenla jecit, is fuit
dare, et limoremre.ddere, discutere quem judicem qui Aurelianum prcecessit; non Chrysologus, cui
el exspeciare, non discu- confitemur. His omnibus Joannes aller successit: ac
tere quemjudicem confile- respondi, frater, tilteris emendat, Agnellus ita Agnellum
mur. Hmc breviter respon- tuis. Ccetera desunt. qui forlassis hinc errandi ansam habuit,
di iitteris lais, plura re- et Petrum cognomento Chrysologum ponendi imme-
me et noster diate ante Aurelianum, quamvis dimidio quasi soe-
scnpturus, siad frater coepiscopus Fla- culo ille hunc proecesserit.
vianus aliqua de hac causa scripla misissel; si enim P " 10. Prmio tamen loco bene Chrysologo inter cee-
tibi displicet, quod quidem scribis , tibi ipsi eleclum teras cedes tribuitur fons baptismalis, mirce magni-
judicium, nos quomodo de his judicare poterimus , et altis muris conclusus. Cum
fidimus et intelle- tudinis, duplicibus
quos neque propler absentiam, quod Agnellus diserte tradat fontem hunc juxta
xerunt eorum taciturnitale nescimus? Juslus mediator autem ecclesiam qum vocalur Pelriana, quam Petrus An-
nen esl qui sic unani partem audii, ut nihil alteri tistes (undavil, coustructum, nec hujus operis noti-
parti reservet (a). In omnibus autem hortamur te, tiam Rubeus aliunde haurire potuerit quam ex hoc
fraier honorabilis, ul liis qum a beatissimo papa
Romanm avitatis scripla sunt, obedienter attendas: Agnelli loco, mirum est Chrysologo quidem tribuisse
B. sede et fontis strucluram pag. 103, at deleto ex Ravemiati-
quoniam Petrus, quiin propria vivit, prw- bus diptychis priori Petro, Petrianam basilicam Pe
sidcl, prmstat qumrentibus fidei verilalem. Nes enim tro illi tribuisse qui Symmachi pontificis tempore
pro studio pacis et fidei extra conseusum Romanm floruit, et Aurelianum in Ravennati sede prcccessit.
civitaiis episcopi causas audire non possumus. Inco- Ex hoc
lumemluam dilectionem Dominus tempore iongissimo itaque loco aperte constat ante Pelrum
alium Petrum sedisse, quandoquidem
conservare dignetur, icharissime, et honoratissime Chrysologum, fontem qui eidem Chrysologo trmuitur, cogimur ba-
fili. silicce Petrianoe additum agnoscere, cui primitus
8. Cum diversissbnis verbis iidem sensus expli- fonserat adjunctus cmn exiguo sacello S. Jacobi
centur in vulgatis et apud Agnellum in his quce ipsi Agnelli cetale superstite, in quo Petri episcopi cor-
referre placuit, argumento, id est iEum ex Chryso- pus repertum, quod seniofis esse idem AgneUuscen-
logi epistola sensum sumpsisse, non verba, quce rj suit. Altera cedes, Chrysologo tribula, est monaste-
etiam Agnelliana stribiligine vitiala nemo non videt. rium, sive sacellum S. Andreoeaposloli, non longe a
Quod spectat ad priora, ubi ex prcescriptione anno- domo Tricoli, in qua S. Petri effigierii et versus
runi triginta ab humana lege Lnducta argumentum conscriptos fuisse Agnellus asserit. Hcec aulem suh-
desumitur contra Eutycbetem, accepla ea sunt, vel dubito Chrysologum ne an Petro juniori sit ascfi-
ab eodem Chrysologo utrobique dicta, a sermone benda, cum videatur domus ipsius Tricoli commodo
145 : Humanm leges inlra triginta ennos litigiosas oedificata, et versus ipsi nec Chrysologi stylum ac
omnes inlerimunt yumsiiones, et Christus circa quin- ejusdem cetatem sapere videantur, sed recentius
genios annos nalivilatis sucecausas prccstat, orlus sui quid sorient. Vox postrema secundi versus T6 mo-
tites paliiur, status sui sustinet quwstiones? Hmretice, dernum Cassiodori cctatem sapit, et phrasis ipsa ab
desinejudicare judicem tuum, et adera in cmlis Deum, Cassiodori phrasi minime abludit. Rubeus loco su-
quem Deum adoravit in terris. Licet autem pracitato sacellum hoc elegans quidem dicit, sed
post legem a Valentiniano latam, Arcturo et Prolo- ligneis columnis suffultum. Versus ascripti nil lale
gene coss., xv fcal. Julii, de triginta anuorum prca- astruunt, sed breve quidem sacellum describunt ex
scriplione, sermo Ule ab Chrysologo sit recilatus, fenestris angustis diei Iumine minime pervium, scd
(a) AgneUiparapbrasis: Vere oporiel ie humiliari ipse B. Pelriis apostolus vivus sit, ac aposiolatus
ad sanctum Romanum pontificem, et diligenler cjus calhedrm Romanm sedis in carne teneat principatmn.
i?rmcej)tacustodire, et non aliter mstimes, ac si quod
27 1N S. PETRUM CHRISOLOGUM PROLEGOMENA. 28
pretipsis marmoribus murice comptis splendidum, A Chrysologi tradit Noster, nec quidquain habent quod
excluso externo lumine, suoque lucens, ut sonant legentem remorentur. Jllud addendum videtur, ex
priofes yersus: aul lux nala esl, aut capta hic libera muneribus quee Chrysotogus ad ecclesiam accedens
regnat, cum cocteris quoe sequuntur. Poslremi ver- obtulit, patenam argenteam summa veneratione sef-
sus expiaiibnem p.eccatorum per secretam exoino- vari, cujus exemplum ccre sculptum tradfdit Doirii-
logesim factam pstendunt, quod merito annbtavit riicus Mita ante SUamSermonumD. Petri editionem,
Rubeus. Cum vero scfipti sint hi versus pbst Ne- ad cujus oram versus recentioris modi surit sculpti,
ctarli patriarchae Constantinopolitani tempora, evi- quos ascribendos puto, et sunt qui sequuritur:
dens est nU a celebri controversoque in HistofUs Ouamplebstiincchara crncisaghus fixitlnara
-""
ejus patfiarchoe facta habere heterodoxos, quo sub- Hosliafit genlisprimi pro labe parentis.
latam auricularem confessionem exisliment, quin- Idem Mita veram, ut sibi suadel, Petri Chrysologi
immo praxim et post Nectarium perseverasse ma- effigiem libro pi-oefixit,e.t quam opefe musivoelabo-
nifestum h.inc efhcitur. Effigiem etiam, quam super ratam exstare ait Ravetince in testudine chbfi metro-
valyas tesseilis expressam Agnellus Chrysologi fuisse politanoe ecclesice. llla tamen, rionriisi post urideci-
credidit, existimo juniori Petro potius, sicut et sa- mum a Christo nato sccculumfieri poluit; ut et post
ceilum, attribuendam esse. illud tempus tempUpars;illa restiluta est, sedet pallii
\ 11. Quaesequuntur de sancto Projecto Corneliense forma recentior est. De palena pioedicta exspeclari
perspicua sunt, siculi et illa de ecclesia S. Joaunis, ab erudito viro D. abbate Pastrizio doctam lucu-
quam S- Barbatianus Placidice charus tenuit, et Ba- brationem audio. Eam fortassis legere dabitur, ante-
duarius cedilicaveral, ex S. Barbatiani actis lumen quam lioecmea in lucem edantur. At hcec ad Chry-
mutuantur. Clara etiam sunt, quae de obitu S. Petri B sologi vitam suiiiciarit.

VITA

S. PETRI CHRYSOLOGI
ARCHIEPISCOPI RAVENNATIS
EX CASTILLO.

a
§ I. Palria, orlus, et Chrysologi nomen proponuntur. C totiusque JJmUioe (quse jam exinde inccepit Imola
I Estinttaiia,notissimaregione Europaj, qusedam nuncupari) in sui Lucii CorneUi obsequium, oppi-
e sexdecim provinciis ejus, non minus celebris portio, dum illud Formn Syllce, commuuius autem Formn
satis juciindissuna, amcenissima, et fausta, iEmUia Cornelii, vocitaruut. Plinius autem lrb. m Histor.
riuncupata quondam, nunc vero Flaminia, sive Ro- cap. 16, postmedium, Imoloesitum Forocprneliensem
mandiola dicta , fertilis adeo, et feracissima, utpote agrum appellat. Hoecigitur Flamiiiiae provincia, hcec
qucea Vatfeno circumalluitur amne. Effugatis ab Ilio Romandioloeregio, hoec JEmUice, sive Imolco, terrae
Trbadis flammeo gladio Graecorum Trojanis, avolan- Italicoe portio, patfia communis nostri fuit prscsulis
tes hi in Italiam, oppidum in perpulchra iEmiliee Chrysologi : peculiare autem solum Forum Cornelii
regione, Ilium etiam nomine, condidere. Non semel fuit, tanto felicissrmum, quanto sanctissimi viri h ua-
repetito soeculo, cum Lucius Cornelius Sylla Roma- taU condecoratum, fauslissimimi. 6 Apollinaris
nus, nobUis ex Cornelioiumprogenie quoestor,postea- S. Petri apostoli discipulus, et primus Ravennatmii
que dictator, Telegato Mario majori Romano (jam antistes Forum Cornelu, sanctissimo exemplo et
vuconsule), tolam subegisset dilioni suee Asiam, preediealione in Christi Dominiroboravit fide.Teruni
Romanis suis Cornelianis ^Emiliam tradidit pro colo- gentium spurcissimis jcivitas maculata moribus, in
nia, Ilium designans forum, ubi jus diceretur, libe- D idololatriam lapsa, denuo indiguildCassiarii Sabionee
rceque agerentur novendinee. Hinc habitatores IUi in Germania episcopi-auxilio, qui sua doctriua et
II Quisquiliarum loco habenda sunt quoe de ejus ori- « Ejusdem vitam ex antiquo ms. erutam retulit
gine ab Trojanis fabulantm-. Neque mbs alioquin Smius; et ex eo Petfiis inCatalogo.lib. vicap. 128;
antiqua, et celebris, satisque elegantia eedificiorum, S. Gregorius in Reg. lib. v cap. 35; Reda, Usuardus,
aeris salubritate, ubertate agri, populorum frequentia Martyrologiuiri Rom. et alii. Sub Vespasiauo, anno-
coirimendata, et celebriOrum virorum mater, his que inortem ejus pnecedenti, scilicet anno oereevul-
commentitiis subtilibusque inventis indiget, ut proe garis 78, illustriori m^rlyrio, Uluslrein vitam absol-
itiultis laudetur. Scipio Claromontanus in Historia vit. Vide quee de eo disseruimus in nolis ad serm.
Ceeseiicelib. v pag. 93, Imolam diclam scribit post- Chrysologi 128. \
d
quaiii Cleophis Alboini successor Forutn Cornelimn Cujus Vitaelaciniam profert UgheUus in episco-
ab Narsete dirutum restauravit. Quod ei nomen alii pis Imolensibus, pag. 620 fecent. edit., ex chronica
efQuxisse dicunt, vel ab corrupto JEmilim vocabulo, antiqua; ejus passionis acta sincera, ex libro xispi
vel ab arce ab Antiocho Narsetis duce in ea cedi- STsyaveov Prudentii, hal)es apud Ruinartium, pag. 555.
ficata. Goeteraquse circumferunlur sublestcesunt fidei; nee
b Ericus vel Ercius monachus, qui labente seeculo melioris notee, quoe Bafonius ad Martyrologium,
ix scribebat in Galliis, in Vita S. Germani episcopi Romoese invenisse prpfessus est, et in quibus Cas-
Antisiodbrensis, Chrysologum antiquo et nobilissimo sianum Brixiensem tenuisse sedem scribilur. Sed
sanguine ortum testatur. fortasse errore scriptofis pro Brixina Brixia in Ba-
noniine ronio legebatur, ut ladvertitur in Annotationibus
PrincipisEccle.siae meritoque ac pollens
Petrus, apostolica dicta servabat in urbe Ferraru, pag. 508, et in quam, eversa Sabiona, sedes
Forte gregeui, vir prsecelsosplendorisaviti episcopalis translata fuit. Florenlinius noster m
Stemmate conspicuus,multa et probitate cotuscau» Martyrologio, ad diem 11 Augusti, pag, 747, eum
20 VITA S. PETRI CHRYSOLOGI EX CASTILLO. 50
sanctitate Forum Cornelii spirituaUter instauravit, A tensis episcopus, sermone in numero 107, sic per-
Hrmayit et stabilivit in fide; quin etiam annoDomini orat: Pelrum enim vocari in aliis appellalio nominis
trecentesimo sexagesimo secundo, idibris Augusti, sub est, in hoc (scilicet Petro Chrysologo) •prmroggtiva
Juliairi Apostatoedominatu, martyrio, suoque sacro virtutum. Sed et ipse Noster sefmone 154 ila fatur :
consecravit cruore. Nomiria ipsa smpe sanctorum inerita indicant. Sictit
2. Bellis concussa civitas, modo ab hcereticis, mo- Petrus a pelra riomeriadeptiis est, quiq primus me-
do a gentUibus occupata, fidem per tempora amisit. fuii Ecclesiam fidei firmitate fundare. Etenim cum a
At Deus eam ut plantariuui tot rosarum vfrginum, pueritia Petrus procslantia ingenu puefulos coetefos
liUorum confessorufri, inter quoe candidum prsecel- antecelleret, et adultus jam Latina Grcecaque elo-
luit Chrysologi Ulium, violaf umque martyrum tot quentia majores natu, et alios superaret doclores, a
custodiens atque resefvans, non semel reduxit ad Groecisqui e Byzanlio gratia CoesarisRaveimampe-
gremium.Postquadraginla ettres annos a D. Cassiani tebant cognominatus est Chrysologos, seii Chrysolo-
rnartyrio Eorocorneliensis Ecclesiseinstauratce sedem gus : a Chrysos, aureus,al logos, sermo; quasi aureus
obtinuit CorneUus, natione Romanus, Vila conspi- sermo, seu aureus sermocinans. ,Sic etiam ipsimet
cuus, moribus ornatissimus, utpote qui post obituin GroeciByzantini, non ante annos plurimos temporis
meruit concionatorie laudari a Chrysologo, sermone B riatalis Chrysologi, suum proesulem Joatmem Atticis
centesimo sexagesimo quinto. Vix EcclesieeForocor- facundissimum elementis, Chrysostomumappellavere,
neUensiscathedram episcopalem a occuparatCornebus nempe aureum os. Apud omries igilur tata sui tem-
annoDoininiquadringentesimo quinto, velsexlo, cum poris, lum nostri talem Chnjsologi perpetuo meruit
iam'b enobib prosapia Forocorneliensium virorum, relinere nomenelaturam Petrus, ut eliam ejus homi-
nova lux Chrysologi oriri visa est, cum Ecclesioeilli lice, sive sermones aurei a doctis communiter voci-
novoe petroe in petra fulcrum nascitur solidissimum. tentur.
Noslro enim viro in sacro baptismatis fonte, innovo § II. Clirysologi educatio, ad eptscopatum Rayenna
regenerationis lavacro, nomen imponitur Petrus, ut etectio, et ejusdem consecralio referuntur.
tanti aulislitis futurarum virtutum cumulum preesa- 3. Ab incunabilis se tolum Chrysologus orationi
giret. Hinc de nostro Chrysologo «S. Adelphus Me- primum, et bonarum sacrarumque lillerarum conse-

Forocorneliensem fuisse episcopum perperam tradit. anno 400 consecratum habes. Mirum autem quod
Ferrarius et Mita in Vita Chrysologi Sabionensem a Chrysologus in consecralione episcopi Projecti,
Fortunato Aquileiensi ordinatum; quem tamen sci- serm. 165, in ejus laudes rioii riilril excurrens, lo-
musyixrsse.tempormusConslantiiAugust.i, et Ariana quendi de hujusmodi dignitale occasionem sibi sponle
labe infectum fuisse. Sed MartyrOlogium Romanum obviam non arripuerit. Sed tantum dicil, amari ab
parvum, Riehenbviense ad diem 11 Augusti, Augusta- eo urbem quce Cornelii, a quo ipse sacris fuerat ini-
nmn ad diem 13 ejusdefn mensis, et hac ipsa die C tiatus, nomen obtinuerat. Unde Tillemontius, tom.V,
reginas Suecorum, Ottobonianum., Aritisiodorense pag. 865 Venet. edit., Cornelium, de quo Chryso-
apud Martene tom. vl Collect. Anecdot., Stabulense logus, cujusvis alterius civitalis episcepatum --
te-
Adonis FlorentinU ad diem 11 Augusti, Prudentius nuisse, opinabatur. -.=
hymno ix, libellus Bedoc,ejusdem tamquam martyris b Vide riotam2. b col. 27.
tantmn, numquam veluti episcopi meminere. Consule c Anlistitem illum a quo sermo 107 inter Chryso-
Bollandianos ad diem 13 Augusti. Anonymus Imo- logianos fuit concinnatus, Melensem fuisse episco-
lerisis, in Cbronica apud Ughellium tom. II pag. 619, pum, ex Mita in observat. adhunc sermorieiri; eruit
eum Brixiee, seu Brivince, quoc olim Sales dicla est, Castillo. Milseautem facem proebuitBaronius, qui in
in Germania, in provincia Tirolensi, ctijus episcOpa- nolis ad Maftyrolog. die 29 Augusti, hceChabet : A-
tus SaUsburgensi metropolitce subest, ehfistiana pro- delphus episcopusponitur hic decimus: in ordine in
bitate conspicuum vixisse scribit, indeque ab hoslibus serie episcoporum Metensium apud Democh. de Sa*
ejectum Imolani venisse. Sed de ejus episcopatu nec crif. Missm. Agit de translalione ejusdem hac die No-
vola quidem. Quo anno passus fuerit iiicertum. Pa- tanus in Addilion. ad Usuardum. Est sermo S. Petri
stritius, de patena S. Petri Chrysblbgi, passionem Chrysologi 136 in Natali S. Adelphi': an autem sit
ejus ad annum 362 consignat. Nam Julianus, sub quo ille de quo agilur, non audeo affirmare. Baroriio au-
Cassiamim passum dicunt, adeptus est imperium tem, opinatur Mita, aquanf heerere fecisse Paulum
anno 361, m non. Octobris, sequenti anfto tenuit, Diaconum, in Historia de episcbpis Metensis Eccle-
et anno 363, 26 Juriii ex Fastis Idacii fulmine ictus sios, in Biblibtheea Patrum, tom. Vlll-quartee.edit.,
interut. Joannes Malela notat. Julianum obiisse hora TVscribentem, Adelphum sedisse decimum in ordine,
quinta noctis die 27 Junii, id est nbctis diem hunc - at quonam anno rion indicasse. Eo magis, quod in
prcecedentis; et cum ribx illa intermedia ad utrumque tabella iiominum episcoporum ad calcem Historiee,
diem referatur, hinc factum quod aUi scriptores diem ex annorum supputalione colligitur, aetate Chryso-
ejus embrtualem die 26 statuant. De moftis genere logi Adelphum illum vivere desiisse. Sed ad Baronii
variee admodum seutentiae, ut ostendit Gothofredus sententiam firmandam, ejnsque dubietatem elimi-
in dissert. m lib. vn PhiUstorgii, cap. 15. Sed hsec nandam, tabeUeeJhujusmodifidem inanibus argumen-
extra semitam.- Addani tantum Pastritium non ex tis conatur labefactare. Chrj'sologuS laudato serm.
illiroi forite halisisse eum fulmine ictum occubuisse. 156 vocat eum loco primum. At antequam Ravenna
Constat enirii hastce mucrOne transfixmn divina metropolitico jure donaretur, nulium alium sui Su-
Numinis ultione, impios dies irhpiissima morte periorem agnovit, nisi Romanum pontfficem, et Me-
clausisse. vel fortasse Aquileiensem antistitem.
a Nec upmri quidem reperies ex Chrysologi vitae diolanensem,
NuIIus ea tempestate in his sedibus Adelphus. Ad-
" scriptpribus, qui vel minima hcesitatiOnehujusmodi hcerendum igitur Tillemontio tom. V, pag. 189.
' CorneUum Imotensem fuisse episcopum ambigat. Adelphum scilicet hunc, incertce sedis episcopum,
Omnes constantissime asserunt; emnque apud Ug- aetate tantum Chrysologum anteisse, quod et alibj
hellium primo loco positum, et ab Ccelestino papa repetendum. Vide serm. 136, not. 3,
5f 1N S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. $1
cravit studio, tedes cursabat sacras, et metropolim A Adriatici littofis fundata, et sita inter duos non admo-
invisebat, ubi ad martyris Cassiani suee patrioe pa- dum divites fluvios, nuncupatos Sabio et Roneo, mu-
troni aras provolutus diem integrum cum noctis parte ros ejus isto lambente, respicitime Imolam, Faven-
non minima transigebat. Hoecmira Petri nostri pie- tiam, Cocseuam,etForum Livii, adeo perantiqua, ut
tas, hoecdevotio S. Cornelii, tunc praefati Forocor- post confusionem linguarum sua viderit fundamenta.
neliensis oppidi proesulis, sic rapuit animum, sic at- Ex ea orli sunt Cassiodorus senator, beatus Apol-
traxit aifectum, ut advocando ad se Petrum, eum linaris primus ejus episcopus, S. Vitalis, Gervasius,
sub pastorali clientela reciperet et educaret, quem et Protasius, alque Petrus Ravennas Foricornelii
satis in Dei servitute praefatuspontifex erudivit. Do episcopus, de quo infrai Non est illa Ravenna villa
testem eumdem Chrysologum, sermone centesimo Faustince in agro Tarracinensi xx ab Urbe lapide.
sexagesimo quinto, ubi ait: Cornelius namqueme- De nostra enim vide Plinium lib. HI, n. 4-15, et
morim beatissimm vita clarus, cunclis virtulum titulis Martialem lib. IU, epigramm. 56. Obdormivit in Do-
ubique fulgens, operummagniludine nolus universis, lnino ejus anlistes Joannes hujus nominis primus, vi-
paler mihi fuil: ipse me per Evangelium genuit; ipse gesimus tamen Ravennatum prcesul, qui Grccce a
me pius piissime nulrivil; ipse sanctus sancta instiluit Graecis ob sanctitatem, puritatem, et innocentiam
servilute. Adullum jam Petrum Cornelius sanctus sibi B suam dicebalur b Angeloptos. Causa novi proesulis
creavit diaconum, quem cum agnovisset ille in pau- eligendi, ex usitato more, venerunt Ravennam, suf-
perum ardentissima dilectione flagrare, sibi dispen- fraganei, et episcopi Arimini, Coesenae,Fori Livu,
satorem, sacrumque elegit ceconomum; ei ( ut alter Faventioe,Brinlii, Bononioe,Mulinoe,Rhegii, Parmee,
Sixtus papa Laurentio) Ecclesice facullates, et opes Placentioe, et Fori CorneUi, qui tunc erat dictus
tribuens, ut e penario sacro fldelissimasua distribu- S. Cornelius. Hic venit!una simul cum suo diacono
tione suppetias ferret egenis, succenturiaretur et mi- Chrysologo,c utmelropbUtanisui Ravennatum archie^
seris. Nec minus excordabant Cornelium arguta piscopi assisteret electipni : ad quam tunc eliam ci-
Chrysologi eloquentia, philosophia, theologia, et sa- ves concurrebant per puucta, sive suflfagia. Dissen-
crarum litterarum peritia, in quibus omnibus, tan- tientibus igitur episcopis in comitiis, post varias quee-
quam lucerna ardens in teinulo Dei, mirifice reful- stiones inter eligendimi habitas; unus ex Ravenna-
gebat. tum civibus seligitur iu episcopatum. Legatos suos
4. Elapsis aliqmbus annis R Ravennoe, quoe est cives mittit Romam Ravenna, ut a summo Christi
urbs Sabinorum in octava Italiae regione, in ora Vicario Sixto ni- sui antistitis electi d obtineat be-

a Celebris urbis digmtas commendatione non in- G episcoporum cogendoeiiuesynodi per Itaham, contra-
diget. Augustis in Occidenlem sedem eligenlibus, cliori acceptione sic dictam, onus incumberet. Du-
Ravennoe primum regnatum est, et exinde, tamquam bilari aulem posse arbitrantur nonnulli, Ecclesiam
a metropoli, per Africam, Hispaniam, et Germaniam Ravennatem honore metropolilico auctam fuisse
jura derivata, legesque praescriptoe. Gothorum re- postremis Joannis Ang^Iopli lemporibus, opera Va-
gum majestas ex ea refulsit; hisque per Constanti- lentiniani juuioris, et Galloe Placidiae piissimoeAu-
nopolilanos Coesaresexaclis, receplaque Italia, exar- gustoe; at Petrum Chrysologum tantum ob turbas et
chorum sedes fuit; et tantis licet sequiorum ssecu- tricas excitatas hujusmodi munus exercuisse, Vico-
lorum calamitatibus vexata, nominis celebritatem havenlinum episcopum ordinando. -Quamvis Hen-
auxit potitis quam minuit. schenius, tom. XI Maii, pag. 154, eo propendere vi-
h Id ex conlinua, vel frequenti angelorum consue- deatur, ut credat Chrysologum ipsum sub S. Leone
tudine, scribit Ferrarius pag. 721, 722, ejusque fe- Magno et Yalentinianocirca anuum Domini 450 hu-
stum ad diem 21 Novembris consignat. Eum vrinium jusmodi dignilate fuisse condecoratum, qui antea ab
Ravennatem archiepiscopnm credunl nonnulli, ve- Leonis decessore Sixto UI simplicera episcopi tilu-
teri cuidam documento innixi, cui Baronius ann. 432 lum et potestatem acceperat. Consule quoe edidi ex
falsitalis notam perquam merito inurit. An autem Paslritio in sermonum nolis. Dum aulem boecscri-
fuerit Chrysologi immediale antecessor, vide Tille- bo, audio Ravennoe doctissimos esse viros quibus,
montium pag. 181; et not. 5, pag. 866; et Ughel- expilatis archivorum forulis, id bonis avibus evenit,
lium tom. XI, pag. 551. ut in vetustiora quoedam monumenta inciderent,
c Ravenna vel ab anno 408 erat ad minus metro- ix nulli usque dum cognita, quoruiu ope ita Ravennse
polis provincieeFlaminioe, cui ascribitur. Sed hsec metropolitica dignilas yeluti antiquissima asseri po-
dignitas in ea civUiatantum jura spectabat. Verum tesl, ut in hac re omne dubium exhauriatur, et lites
ejus episcopus, una cum aliis Flaminioe, metropoli- dirimantur. Doleo ab me quamvis per litteras et of-
tano Mediolancnsisuberat. Flaminia enim GallioeCi- ficia clar. doctis. viri P. Paciaudi Cler. Reg. com-
salpinoe, quam vicariatum Italice nuncupant, tinibus pellatos nil rescripsisse. Unde mihi extero ho-
definiebalur. Ignolum hucusque cur labentibus annis mini nil aliud datum, nisi ea proferre quoe ab accu-
metropolitico jure meruerit insigniri. Fallor autem, ratioribus scriploribus tradita sunt. Serior fbrtasse
nisi hoc ascribendum sit imperialis dignitatis prce- dies meliora pariet.
senti.e, qua ab anno 402 decorabatur, cum Honorius d Quoede ordinatione Chrysologi, ex Agnelli Pon-
imperator, Mediolano digressus, Ravenueeque per lilicali, iradunt Mita, Castilio et alii subacti ingenii
aliquot menses moratus, ibidem codem anno sedem viri, ad labulas amandanda esse contendunt. At mi-
fixit, et Valentinianus 1Uab anno 426; uude in eam rari subit, inquit Bacchinius, Observat. in Agnellum
qucedameflluxit prccrogaliva, ut melropolis oeclarari supra pag. 11, n. % homines plures ita comparatos,
mereretur, decreto ponlificis et imperatoris : cui ut facile nimis omnia credant; alios autem e con-
decreto alii nisi sunt conlraire, et fortasse Mediola- tra, ut omnia in dubium verlant. At falsitatis notam
nensis, cujus jura imminuebantur. Hoc fere modo in his narratiunculis incubantem sensit etiam Til-
causa vicariorum Italice, qui Mediolani degebant, lemontius : ex eo preecipuequod Ravennatum prae-
eminere ccepit cjus urbis anlistes, cui ordinandorum sulum ordinatio Mediolanensis metropolitce, nyn
55 VITA S. PETRI CHRVSOLOGIEX CASTILLO. 34
nedictioriem. Eo tempore, fertur Cornelium episco- A gubernium suarum ovium anxie patrocimum exoptat,
pum cum Chrysologo diacono suo adventasse Ro- egenis totius domus sueetemporales distribuit opes :
mam, aut causa preedictaeelectionis episcopi Raven- et delicla Foricornelii salutata patria, cum comitatu
natis confirmandae, aut pro suoe Forocorneliensis familiari pergit, et revertitur in Ravennam.
Ecclesioeperagendis negotiis. Pontifex igitur summus 6. Credilur, simul cum Chrysologo adventasse Ra-
Sixtus III tunc temporis e ccclis visionem intuetur vennam Cornelium, quos sanclissimos viros festiva
delapsam per somnium : nempe Petrum apostolo- pompa, et hilari applausu, ad portce introitum exce-
rum ^rmcipem, et sanctum Apollinarem, ejiisdem perunt Valentinianus Ccesar, hujus nominisIII, et
D. Pelri discipulum, atque primum Ravennoeproe- aGallaPlacidia ejus mater : qui tunc clavum tenebant
sulem. Hi speciem diaconi Chrysologi reproesentant imperii et sedem Ravennoe, uti in ea urbe, qucepost
Sixto, innuentes eum (alio quem obtulerant Raven- Romam tunc primum in Italia locum sibi vindicabat.
nates reprobato) debere eligi in episcopum, eumque Populi Ravennatis concursum et occursum superest
creari Ravennatum antistitem gratius esse Deo enarrare. Anno Domini quadringentesimo trigesimo
Optimo Maximo.Ademit Ravennates pontificium tri- tertio, quadam ante consecrationem solemni die, e S.
bunal, et quem ipsi civem elegerantin episcopum, of- Cornelii manu sacerdotium recipit Chrysologus, vim
ferunt Sixto, flexo poplite deprecantes, suo vivoevo- B lacrymarum vix comprimere valens. Ad sacram igitur
cis oraculo obfirmare electionem. At EcclesioeCaput consecrationis functionem dies Dominicusdesignatur
jam salis illuminatum e superis, cceleste facessit ne- et publice evulgalur, ne humilis in conspectu Dei et
gotium, obiatum repudians, et cecteros Ravennates hominum, exaltalionem ab ipso Deo promissam, amit-
proesto esse jubens. Adest Cornelius episcopus Fo- teret apud suos. Conveniunt cceleri provinciales prce-
rocorneUensis, cui Sixtus preecipit suos comites, et sules, et in magna Ravenncebasilica, astantibus prin-
sodales ad consistorium trahere. Obtemperans tanto cipibus Chrislianis Ccesare et ejus matre cum nobili-
jussui Cornelius una cum pueris suis, atque mini- bus populi, veluslo illo more, a sancto Cornelio in
stris, diaconum adducit Chrysologum. episcopum Chrysologus consecratur. Unde ipse Chry-
5. Hunc cum vidisset Sixtus, illico didicit, ipsum sologus sermone 165 ita habet loquens de Cornelio :
esse sibiccelitus demonstratum, et a supremo numine Ipse ponlifex sacris me obtulit, el consecravitaltanbus:
episcopum jam designatum Ravennee. Unde innume- et ideomihi charum colendum, mirabile Cornelii no-
ris lum e Forocornelio, tum e Ravenna astantibus men. Creatus episcopus Chrysologus celeberrimam
et auscultantibus, vivcevocis oraculo proclamavit : brevemque habuit ad populum concionem in qua
non aUum quam virum hunc, archiepiscopum Eccle- boni praesulis dehila et munera sublimi delineavit
sice Ravennati proelicimus.Quibus perspeclis cunctiiC spiritu, gratias oblenti muneris, et feslivalis pom-
Ravennates moerore occupali, eventum veluti sibii pse egit, deditque vicinis, Ceesaris et matris ejus
ominosum deplorarunt, eo quod contra avitum mo- Gallec Placidioe assislentiam et chrislianam pieta-
rem non civis, episcopus crearetur, electus, sed ex- tem collaudans. Totum liquet ex sermone Chryso-
traneiis Forocorneliensis eligeretur ad munus. Hccc ; logi b centesimo trigesimo. Videsis ibi. Novoprcesule,
bene caUens dynasla summus, ut conturbatos civiumi novoque palre et magistro, provincia tola exsultavit
Ravenneeanimos pacaret, coram Chrysologo renuentej JSmilice, sive Imolcc,in qua erat Ravenna amplissima
archiepiscopalem infulam acceptare; ne ilU cum isto> civilas el Occidentalis imperii augusta sedes. Jam an-
divinceresislerentvolunlati, revelationem sibi ccelituss tea circa annum Doininitrecentesimum nonagesimum,
factam lali eloquentia, spirilu, et verborum aperuitt Mediolano concesserat Deus Ambrosium. Sic etiam
energia, ut non modo Ravennates evinceret, sed ett paulo ante tempora nostra, ad annum quadringenle-
cogeret Chrysologum abdicatam ut admitteret digni- simum trigesimum Hipponensi Ecclesice dederat Au-
tatem. Post pedum osculum, post invisa limina apo- guslinum : jam vero ^Emilioenon oblitus Dominus,
stolorum, novus Ravennce episcopus Chrysologus,, ad annum quadringentesimum trigesimum lertium ci
cum tutelari suo Cornelio, cumque non minimo ci- prcebuit Chrysologum, ut sanclilate sua Ravennatum
vium Ravennoecomilatu, revertitur in patriam Foro-- D obfirmaret fidem, et lacundia sua mirabilique do-
cornelium; non solum ut pia urbanitate comitareturc ctrina cunctas JEmilioehoereses exstirparet.
Cornelium Forocorneliensem episcopum; sed ut D.
§ HI. Varia Chrysologi archiepiscopi Ravennalis
Cassiani martyris salutaret aras. Ibi sancti martyris3 geslajVirlulesquerecensenlur. : \
sarcophago adheerens, magna lacrymarum copia adi 7. Non fuit noster Petrus Chrysologus ille c Pe- \
Romani pontificisjura spectabat. Et hujusmodi con- logi oetati convenire, parvo negotio crediderunt re-
suetudo praesulum, Romanum pontificem accersen- centiores scriplores.
di, ut ab eo consecrationem acciperent, jam inde ab» » Theodosii imp. filia, soror Arcadii et Honorii
Leouis pontificis temporibus antiqua dicebatur. Augg. anno 411, nupsitinvita Gothorum regi Ataul-
Hujus lemporibus, inquit Anastasius in LeoneVI, , pho. Postea in libertatem vindicata; Gothorum eiiim
restilula esl Ecclesia Ravennalensis sub ordinatione: captiva fuit, occisoque ab eis Alaulpho, Honorii fratris
tedis apostolicw,ut defunctoarchiepiscopo,qui electusi auctorilate, ad secunda vota transivit, cum Coiistantio
fuerat, juxla antiquam consueludinem, in civitatem<. Coesari: ex quo Ravennoepeperit Valentinianum III.
Romanamveniret ordinandus. Et id in pcenam for- b Vide quae annolata sunt in nolis ad ^erm. 150.
tasse tentatae olfm autocephalice.Quod autem sequio- c Celebris hic temporibus Theodorici regis, quique
ribus temporibus in usum venerat, hoc et Chryso- non leves partes perfunctus est in conciliis habitis in
3£ IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 36
trus Ravennas Ravennee natus, et Ravennae antistes, A ore, more dicebant, atquc limebant Plaiiti in Miliie
in niimero vigesimus quartus, qui etiam fuit preesul vefbis :
Forocorneliensis, et interfuit concilio Romano sub
multum nostrum Circumspicito,dum nequisnostroaucepssermoniBat.
Symmacho, vixitque post Cbrysolo-
guiu,circa annuniDomini quingeniesimunisecundum. At coelitusdatus est eis apostolicus auceps Chrysolo-
Sive enim Pelrus iste Ravennas, a palria, et a prae- gus, qui eos ut malas per aera volitantes occuparet
sulatri sic dictus, cognominatus fuerit Altinas, qui a aves, et in caveam inderet Ecclesice.
Theodorico Golhorum rege Romam missus iuil, ob 9. Nec casu ab Adelpho appellatur Chrysologus
summam, qua pollebal, theologiam (de qua multa vir beatissimuset apostolicus : sicenim apostolicam
scripsit), sive non,parum refert. Noster enim eliamsi adamabat vilam, ut alter appareret apostolus. Hinc
a mullis, et ab ordinaria Glossa Pelrus Ravenrias uun- clero suo communem, aposlolicamque vivendi in-
cupetur, hoc non est quia Ravennce nalus; cum noa duxil formam, quem assidue regularibus roiuisteriis
nisi Forum Cornelii patriam agnoveiit, sed quia Ra- inservire docebat, ut innuit citatus Adelphus eodem
vennee celeberrimus iuit anlistes et doctor. sermone, ubi ait : Quemadmodum igitur sanctitalis
8. Vix Chrysologus nosler archipraesulatum obti- regulum disciplinis monasierialibus imbutus exer-
nuerat Ravenuoe,cum illico se totum consecravit suo- ncel, etc. Quod et ipsemet salis indigilat Cbrysologus
rurit proventui, grana a paleis separando et genlili- sermone 39, per totum, ubi de canonicis horis quce
tios superslitiososque ritus radicitus evellendo. Ob- recitantur diluculo memoriam facit. Verum ut hoc
servatorts kalendarum Januarii, in graliam novi an- totum commodius sacer nancisceretur antistes, juxta
nualis gyri nimis superslitiosos aut relegavit, aut ad Ursinam, Ravenncecedem,ingens marmoratuin erexit
bonos et ortliodoxos mores convertit, uti liquet eli- opus, quod deinceps Tricolem appellavere concives,
cere ex sermone 155 aucloris. Sic eliam Ravennalum eo quod " ad specimen collium trium affabre foret
vitiosa, et nimis adullerata compescuit jejunia ; nam constructum. Hujus sacra structura cedis,vulgata voce
Quadragesimales hebdomadas, mocio valde rigidas Canonica Chrysologi dicta est; nam qui in metropo-
amplectebaiitur cives, modo nimis induigenles, et litana degebaut, et serviebaut clerici, in canonica di-
laxas diligebant. Videsis de hoc tolum sermonem sciplinceregulari invigilabant, et veliiti in communi-
166. Sed et catechumenos sacrum in longum tempus tate convenlualiter vivenles, et Deo famulabantur, et
differehteslavacrum, et reduxit, et ex toto emendavit, morabanlur sponte. Sic ante Chrysologum fccerat
ut constat ex sermonibus 10 et 59. Qui eliam elhni- meus D. Martinus, circa annum 570, de quo Brevia-
cos innumeros, causa negotiorum ad Valeniiuianum rium Romanuin die Novembris 11 refert: Factus epi-
Csesafem e variis venientes plagis, sacro lavit fonte p scopus Turonensis, monaslerium mdificavit, ubi cum
baptismatis liqubre; sacroedoctrinoepabulo imbutos, ocloginla monachis sanclissime aliquandiu vixit. Simi-
irnmo et raateriali annona satiatos dimitlebal, ut ex liler et Hipponoe fecit Aurelius Augustinus aute an-
sermone 62 catcchumenos, uon per coadjutores, seu num Domini 540, uti referunt ejus bistoriographi.
ministfos, sed per se ipsum in orationis Dominicaeet Dicavit etiam Chrysologus sacrum templmn divo An-
apostolorum Symboli instruebat fide; quod ex ser- drese apostolo, quod a fundamentis juxta prccdiclam
mouibus 40 et 56 usque ad 62 inclusive, et 67 usque cedemUrsinam erexit : in cujus fronle fofnicis deli-
ad 72 inclusive, depromere fas erit. Sed ut e morte neata Chrysologi videbatur imago, testarite Ravennce
vanitatum pueros suscilaret (ut Eliseus aller in mo- annalista Rubeo lib. H Hislorice, pro anno 449. Morte
xibus), se altemperabat juvenibus, ut eOrumsubtilis- proeoccupatusNoster, ullimam manum non dedit ba-
siina refrenaret ingenia : eofum enim noxias argutias silicocD. Petri apostolorum principis, quaui affecluose
compescebat, quoruin sublimes vanoephilosophiaeco- inchoarat, eique ex animo et voto jatti dicarat. Et as-
gitatiories ad veram semilam ortbodoxae veritatis re- sistentia, et expensis non parum contulit erectioni
duxit. Hoc in Chrysblogo resplenduit, quod S. Adel- ecclesieeSanctse Grucis, sicut et sacello sanctorum
phus Metensis episcbpus, qui causa invisendi Coesa- Nazarii et Celsi, ubi memorata Caesarispare.s et iin-
rem e Galliis perrexerat Ravennam, in quadam con- rv peralrix Augusta mausoleum sibi erexerat et sarco-
cione (quae iii ordine sermOnum Auctoris est 107) phagum. !
tangens sacros Chrysologi mores, ita publice perora- 10. Etenim qui baptismalem cistemam tot aperuit
bat: Est eliam ipse bealissimus,el aposlolicusauceps, gentilibus, qui sacri fontis aquam ita studiose, et
qrii ariimas juvenum volantes calamo divini sermonis anxie infidelibus propinabat, ipse etiam curavit, quo
altingit. Juvenes enim vane philosophantes, si non bonus pastor, non solum doctrinse lymphis suum ad-
causa Symmachi PP. anno 500 et 504. Sexaginta cir- rit Castillo, Petrum hunc Forocorneliensem sedem
citer annis Ravennee sedisse scribunl. Sed ex epi- occupasse, mihi ignotum adhuc.
slbla S. Leonis ad Neonem Ravcnnatem anlistiiem, a Nugoe. Tricoli, iriijuit A^nellus, quod tria cola
data anrib vel 451, vel 458, et ex altera Simplicii PP. contineret, quia videlicetin tria insignia membra
Joannl itidem illius se.lis antistiti, recte eruitur, Pe- dislinguebatur : quse Grceci T« »"k dixere. At hic
trum illuiri, qui annb circiter 448 vel 449 vivebat, Petro Chrysologo tribui, quod Petro hiijus nominis
jairi dierii obiisse suum. Vide S. Leonem epistol. 155 111 tribuendum est, ubservare licet ex Ba.cchiniosu-
riag. 716, et Conciliorura 1'oi.n.IV pag. 1068 el 1069. pra , quem cousulas vebm circa alia eediliciaquae
Successit Joanni II, juxta Ughellium, anno 494, vel, ut Chrysologo nostro ascribunlur.
Cbrrectiushabet BaccbMus, 496. Unde autem hause-
37 Vlf A S. PETRl CHRVSOLOGl EX CASTILLO. 38
aquare gregeni, sed et ovibus suis materialem aperiree A munere, sacris noverat addictum aris. introeuntein
fontcm. In oppidulo enim vicino Ravenncedulcissimce & Ravennatem episcopum Chrysologum excipiunt-:uia->'
aqusescaturiginem indagatus Chrysologus, fontanam n gno cum gaudio, et hilari plausu conterranei Fofb-
erexit, et duplici muro sive turri muriivit, ut non mo-i- (iofrielienses una curii suO episcbpo Pfojecto; gratu-
do Ravennaepopulo inserviret, sed etiam paleret et:t lanfiir omnes Chrysologo sria aucioritate et pfoeseritia
gregibus iri ipsa ebulliiione secufibr I Id de Ozia tam- palriam decorasse. Beiiigne exCeptis a pafre filiis al-
quam laude dlgnum divinum cbinmeridat braculunii tefa die adD. Cassiani maftyris pergil leniplum, tit
II ParaUp. cap. xxvi, vers. 10, de quo adhitc Domi- publice iriibieucbaristicurii immoletsacrificiuiri. SUUHI
num requirer.te habetur : Exsiruxit turres in sollici- devotmf. Cassianum salulat, anxieque exorat apud
tudine, et effodil cisternas plurimas, eo quod haberett Deuni hora mortis palrorium, ulpote qui jam sibi vi-
multa pecord. Sic etiam inter celebratissiriia quoe 5 tee iiiiem noverat adfuturum. Juxla sacri maftjfis
sanctissimus ponlifex Innocentius X elapsis annis5 Cassiani afas episcopo Cf Clericis, airiore Dei sepul-
opera fecit, quibus iUustravit Ufbem, fons, sive fori-- Crum expdstulat, offerendo marlyri sacro provbliitus
tana est quce dicitur Innocerilii: quani etiam lurrii in terrarri mitralam cidarim auro variegaiarii et geni-
duplici et statuis variis decofavit onychinis. Omitti- mis, cuni poculo aureo, et argeritea palella, quibus
mus permultas variasque eleembsynas, quibus aper-- £ ipse seepe fuerat risus iii sacfis. Sed inlef aha (fiiee
ta manu pauperum et egenorum sublevabat angu- alta voce direxerat ih patrbriurii Cassiauum, subdit:
stias, redimebat miseriam: quod hbn subobscure po- Deprecor te, beate Cassiane martyr, inlercede pro riie,
test colUgi ex sermone centesimo tertio Auctoris. Ini lum domus quasi vefriacuiusfui, a Cornelio hujus se-
jejunus, oraiioiiibus et cUiciis ita fuit pcenitens ett dis anXislile, in hoc ieniplo nulriius : iierurri ad tere-
austerus, ut adhuc vivens ex ore cOricioiiantis Adel- versus, dnimam nunc omnipoieritiDeo reddo; corpiis
phi episcopl mefuerit audire epitheta illa : sanctus ac: auiem meuni tibi commerido.His et aliis siiniUbuspef-
bealissimus, ut exsermone 107 liquet. Alice Chryso- ofatis , episCopaleni iri sigfio crricis benedictioriem
logi laudes desumi possunt ex Naiali, Triiheiriio ,, datpbpulo, et quiete, nimisque tranquille inibi j'uxta
Baronio tom. V Annal. aun. 455, et ex S. Felice ar- altarepfope meridiem obdbrmivit inDoihirio die se-
chiepiscopo Ravennate in procfalione ad Homilias> cunda Decenibris anrio Dbiiiirii h quadriiigeniesimo
Chrysologi, ex Mita et aliis. Quoad ponfificalia, duos; quadragesimo, siib Leorie I pohtifice maxiriio, sub
episcopos ? consecravit Chrysologus, nempe Proje- consulatu Marciani Augiisti, iiriperante in Occiderite
ctum ForocbrneUensem episcopum, saiicti Corneliii Valeutiniano 111et Tlieodosib Juniore iri Orierite,
Romani successorem, ut constat ex Sermone 165, ett setalis suce anno quadragesiriio qiiarfo, tit colligitfir
Marcellinum Vicohaventinum episcopum, quem ini £< ex epistbla"57 Leonis papoe1 sub corisulatu preedicti
die natali Domini anno 449 vel ad initimn 450 Chry- Marciani Augiisti, directa adNeonerii episcopuiri Ra-
sologus consecravit Ravennce : nam Vicohaventia vennatem successofemClifysologi. Intef vestesChfy-
( ex qua erat oriuudus llarcellinus) urbs eral jEmi- sotbgi iriveiita suiit cuculla et Ciliciuin e saiicti Gef-
lice subjacens Ravennce ditioni et archiepiscopalui, marii Antisiodorensis episcopi, qui cuni Raverihse
modo enim pagus ditionis Ferrariensis existit. mbftem", a seetiarii prcevisani, ciirii coelesti cbniitiu-
§ rV. De preliosa Chrysologi morte, ejusque sepulcroi tasSet vifa, cadaver ejus a Chrysoiogo condituin,
gtorioso. transmissum in GalUam fuit; et sanCtissimi viri san-
11. Octodecim annos sub in munere pontificio fe- ctus haefes factus cucullam atque ciliciurii induerat,
liciter jam egerat Chrysologus, dum circa ann. Do- quod post mortem Chrysologi totum revelatum fuit.
mini quadringentesimum quinquagesimurii Forocor- 12. Tertio nonas Deceriibris omni popiilo cbrive-
nelium, propriam petit patriam sucemortis prcesagus, riierite pomeridiana liora, funus Chrysologi celebfa-
ibi cupiens dissolvi, et esse cum Chfisto, ubi pfimam tur ab episcbpo Forocorneliensi Proj'ccio, et sanctV
viderat mundi lucem et ubi primmri se diaconatus DOriato ejusdem civitatis et Ecclesiee diatbno, cuift

* Adi quoe disseruimus in notis ad serm. 165 et ]D tus S. Germanus Antisiodorensis prcesul, yiee se Mr
175. dit, Ravennamque ad imperatorem pefveiiit, veniain
b Anrium emortualem Chrysologi, nec ante annum expostulaturtis. Urbem ingressus apud Chrysologum
j 448 collocafi posse, nec post annum 451 differri, hbspitatus fuit: ibique ab imperatrice Placidja mirj-
: diserte firinat Bacchinius. Pastritius de Pa.ieua, elc, neribus auctus, magnoque hoiiore habitus, nonnulla
opinalur Chrysologum se Romam conlulisse anno edidit miracula : doiiec morbq cofreptus bccubuit,
449, reversumque Ravennam anno 450 In Paschate. septimo pbst decubitum die, mensis auterii Jufii ifi-
Ex EpistOla iiem S. Leonis papae Neoni Ravennati gesimb primo ann. 448, sub qua die e plurimis„pio-
data an. 451, infert Chfysologum jam ab anno 450 viricLaruin.Galliee.kalendarUs, effluxit in Parisiense.
ad superps commigrasse. Ke eo Jlartyrologium Adonis ab cl. Georgi»
c Cum Armo,.iaci ann. 448 jam secundo ab Valeft- ediliimaguntpag. 566; Hieforiymianuiri, Geliorieiise, Rtt-
tiniano defecissent, ut se in iibertatem vindicarent, banus, et Nolkerus Rabanum exscribens. InilioMis-
Aetius, qui lunc temporis Occideutis imperium vice salis Gallicani veteris apud -Tliomasium ,.. habetur
imperatoris .moderabatur,. Eocaricum , seu quovis Missa S- Germani, sed nihil de dte in qua;,ejus fe-
yocetur nomine, principem virum religione et mori- stuiri celebrabatur. Eic nbmriiUis MarfyfcVIo^iissp-
ius barbarum, validissimis..instructuiu, copiis, con- parett, kalend. Octobfis ejusdeiri tfanslatipiiem so-
tra ebs imiriisit.Quam facem dilectissimis populis lenirifter habitarii. Certejii Galliis sceculoix kafeifd.
jmminentem ut averteret, per eoruin iegatos exora- Octobris Remigio et Gefinario efant sacr*.
29 1N S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. »0
imiverso clero, et prcetoris civitatis assistentia. Cor- A clesiae Imolensis preepositum Mattneeuma Phaello
pus sancti viri in urna conditum juxta D. Cassiani corpus D. Chrysologi denuo legimus coUocatum.
(ubi ipse selegerat) aram tumulatur. Non post mul- Diximuspost annos 1042, quia cum dicit Phaellus in
tos dies (negotio bene perspecto) universus populus sua epistola : Fide profiteor, a quatricentesimoquin-
cum Projecto episcopo conveniens in templum, ac- quagesimoqtiinto anno concivisnostri Chrysologi cor-
clamatione et communi omnium suflfagio, auctori- pus honorificesepulturri,propriis manibus attrectasse,
tate episcopi Projecti, inter divosannumeravit Chry- etc, non vult dicere, tot tantummodo intercessisse
sologuin. Olim enim canonizare servos Dei, canoni- aimos 455 a sepultura Chrysologi usque ad suum
zalione particulari, pro una scilicet provincia, na- tempus; cum ab anno 450, quo Chrysologus vita fuit
tione, vel regno, consentiente populo, ar-.episcopos functus, usque ad Phaelli tempus decurrerint mille
spectabat, uti satis clare elicitur ex verbis £>.Cypria- quadraginta duo anni: vult enim memorari annum
ni martyris et episcopi Carthaginensis, qui lib. ni ep. 455, in quo post Attilse flagellum corpus D. Chryso-
6, post medium, ita habet, loquendo de martyribus : logi fuit sepultum, et ad sublime elevatum, uti dixi-
Denique, et dies eorum quibus excedunt annotate, ut mus supra § 4, num. 12.
commemoralioneseorum inter memorias martyrum
celebrare possimus. At summi Ecclesice pastores, ut § V. De Scriplis diviPetri Chrysologi.
nonnullis occurrerent impedimentis quce ex prceci- 14. Sermones D. Petri Chrysologi, qui modo ejus
tato et usitato oriebantur more, decreverunt, hoc nomine volitant, et assidue citanlur in pergulis , in
canonizationis negolium solummodo ad supremum numero sunt CLXXVI. Iucipiunt a sermone de Filio
Ecclesioespectare caput. Ita etiam habetur ex Ale- prodigo, his verbis : Hodie nobis Dominus, etc, et fi-
xandro UI in cap. Audivimus, etlnnocentio UI cap. niunt sermone de Cmco,hisce verbis: Surgel in gloria.
Cum ex eo, de reliq. et vener. sanct. Ita Felix Conte- Sed ex his 176 homiliis , sive sermonibus, sex non
lorius de Canoniz. Sanct. n. 17, Troilus Malvetius sunt D. Chrysologi, juxta probabiliorem perilorum
dub. 2 a num 1, Augustinus Triumphus de Potest. opinionem : nain sermo 55 a S. Barbatiano, Placidiee
Ecclesioequcestione14 num. 2, et alii, communiter. imperatricis a consiliis, conscriptus creditur. Sermo
Vexabat tunc Attilas soevissimeItaliam, cum Chry- autem 107 S. Adelphi episcopi Metensis opus est, et
sologus migravil in cceluni: idcirco sumpluosa cjus ab altero illius temporis sacerdote sermo 129 et scri-
corporis elevalio, seu collocatio dilala fuit ad annum ptus et concionatus fuit. S. Germanus episcopus An-
Domini quadringentesiraum quinquagesimum quin- tisiodorensis sennonein 158 confecit : sicul etiam di-
tum, in quo sepulcrum gloriosum Chrysologi, glo- ctavit sermonem 149 D. Severianus episcopus Gaba-
riose, sumptuoseque, expensis Forocorneliensis ec- C lensis. E contra vero eidem Severiano tribuitur sermo
clesice, condecoralum fuit, et ejus corporis j'aspidea 152, cum vere Chrysologi sit, ut stylus et ipsa do-
urna in sublime erecta, magna ctmi veneratione ex- ctrina salis comprobant. Sermones 50et 127 nonnulli
ornata fuit. Successit Chrysologo in episcopatu Ra- attribuunt D. Joanni Chrysostomo , cum sint vere a
vennoe vir modestissimus et b erudilissimus Neon Chrysologo concionati. Videsis circa dicta tomum
sub eodem Leone papa I, ad quem ipse pontifex quintum Bibliotheceeveterum Patrum, quartee edilio-
quamdam scripsit epislolam, quae inter Leonis epi- nis, in principio : ubi reperies nonnullos sermones
stolas trigesimum septimum sibi vindicat locum. falso tribui Chrysologo , qui non sunt ejus; et aliqui
15. Brachium S. Petri Chrysologi, auro ornatum e contra qui simt Chrysologi, modo D. Hieronymo ,
et gemmis, integrum et illoesumusque hodie videlur, modo D. Chrysostomohvj"ungi.
et veneratur in Ursina sede Ravennse. Simililer ha- 15. Proeter supradictos sermones , multa alia scri-
betur inibi ejusargentea c patina, quocsic cunctis tam psit Chrysologus, quae temporis vetuslate pcriere.
eegris quam valetudinariis proficua est, ut aqua per Scripsit quoedamcommenlaria, et nonnullas epistolas
eam demissa et a fidelibus potata , et a pestilentiis contra Arianos, quoeuna cum sermonibus 171 a viro
preeservet, et canis rabidi morsum sanet, aliosque nobili Balthassare deiProsapiaChrysologi, Imoleeser-
varios medicetur morbos. Hinc venit, ut omnes qui vata, et ad puruui fuere redacta. At cum vir isle in
preediclis lenentur febribus , ad tumulura accurrant obsidione, et lyranni Theodorici Ostrogolhorumregis
Chrysologi, quisanilatem illico eonsequuntur. Corpus perseculione, carceri mancipatus ob defensionemfi-
S. Chrysologi post 1042 annos, iucorruplum et illec- dei, inibi inedia consumptus finiret; Opera omnia
sum inventum legitur ab episcopo et clero Forocor- Chrysologi ab eodeni viro custodila, igne combusta
neliensis ecclesice.Postea enim, anno videlicet Do- periere in conflagratione illa queescevusille tyrannus
mini 1497, die 29 Augusti, sub Alexandro papa VI, Ravennam et Forocornelium immaniler devastavit
per episcopum RavenneeSimonem et cathedralis ec- circa annum Domini 524.Sed quia alia originalia ma-

a Direptio Italiaeper Attilam incoepit anno 452, et nius expungit.


dum properabat, Ravennae sedebat Joanues episco- c De hac dissertationem adornavit abbas Joannes
pus. Ex quo ponderosius eruitur argumentum, Chry- Pastrilius, eamque edidit Romcetypis Antonii deRu-
sologi mortem post annum 451 retrahi uon posse. beis anno 1706. Ego etiara nonnihil de ea commen-
b Conjecluram ex qua desumpsere auctores, Neo- tatus sum in opusculo Pubnci Juris facto Keapoli
nera fuisse Chrysologi successorem , abunde Bacchi- anno 1746.
,, PRJEFATIO DOMINICIMITJE, 42
ille sua de- A ^ tissimefili. Habetur haecepistola in Vaticano n.2574
nuscripta, e qu'ibus forsan Balthasar
abdita in Theo- ct 2580, et tom. II Conciliorum in prccambulis ad
prompserat exemplana, nescio quo
dorici invasione, illoesa reperta sunt: postea anno Chalcedonensein principio, eximpress. Colonieean-
Domini 700, terapore Damiani episcopi Ravennatis no Domini 1644.Adducit etiam Dominicus Mita Fic-
XXXIX,flammiscasu lota archiepiscopali bibliotheca chius in priricipio Sermonum D. Petri Cbrysologi :
devorata, iterum opera Chrysologipassa sunt ignem. quam citat ex Rodulpho in Vita Chrysologi, et ex
Inventi sunt hoc anuo in domo cujusdam doclissimi archivio senatus Imolensis.
sacerdotis Sermones Cbrysologi 176, qui nunc ex- . 17. Post citatum Damiaiium Ravenneeepiscopum,
stant, cum Epistola ad Eulychen. successor ejus B. Felix quadragesimus Ravennatuai
16. AcciJit ilaque nostri Chrysologitempore, ut archiepiscopus, circa annum Domini 715, sermones
Eulyches Byzantinus abbas ponentum prcesidioadju- Chrysologi recollegit, et selecta scripsit serie : qui
Vusel suffiillusjuvamine malignantium , praetextu fi- manuscripti nunc exstant in noslra SeraphicaCccsence
dei, confidenset promillens se contra Nestorium scri- convenlus bibliotheca. Post prodierunt primo , opera
bere (qui docebat duas in Cbristo fuisse personas), per et labore Agapiti Vicentini rectoris canonicorum La-
plnne imperium hcereticam falsamque seminarel do- teranensium, anno 1534. Eos emendavit postea in
clrinam , edocens divinam Chrisli naturam cum hu- B ] multis F. Petrus Rodulphusepiscopus Senogallicnsis,
mana in idem recidisse. Hanc hocresim Flavianus anno Domini 1594. Sed opus islud hodie non exstat,
episcopusByzantinus in synodo conlra Eulychetem nec reperitur. Demum illustris dominus Dominicus
congregala damnavit: et ad Leonem pontiticem hu- Mita Ficchius a Ceronio Imolensis sacerdos, et paro -
jus nominis primum, in concilio acta remiiti jussit. cbus S. Agnelis, anno Doniini 1642, sermones Chry-
Sanctus igitur pontifex Leo, de facundia , sublilitate sologi denuo emendavit, correxit, et auxit scholiiset
el doctrina D. Chrysologibene conscius , eum ad se nolis, licet brevissimis; sed indiculis allissimis : pro-
vocavit, et post varia resoluta dubia, encyclicamepi- dierunt Rononiceanno Domini 1643, cuin exemplari
stolam (nempe circularem, eo quod ad plures eisdem palinoeargenteee D. Chrysologi(de qua dictum est
fuisset scripta verbis) dictare et scribere jussit Chry- supra § 4, n. 11) et cum effigieD. Chrysologi, cor-
sologo : quam uti dignam tanto nomine, ipse Leo poris medietate, juxla exemplar quod depictum est
pontifex proprio nomine decoratam remisit Flaviano in coronide chori ecclesicenietropolitaneeRavennce.
Conslantinopolitanoepiscopo. Incipit epistola: Lectis Nota pro scriptis Chrysologi id quod snpra prcc-
dilectionislum littcris; et finit ( sex divisa capilibus): figimus. Nam mullolies reperies ad verbum integras
As.erio et Protogene viris clarissimisconsulibus. JEvai senleniias, immo et sermones Chrysologi apud D.
486. Est epistola 10 in ordine DecrelaliumS. Leonis C Hieronymum, Chrysostomum, immo et apud Augu-
papec,recepta in concilio Chalcedonensi per sexcen- stinum; sed tunc prcediclisermones, aut falso tri-
tos et triginla Patres. Habetur in concil. Chalced. IV buuntur Chrysologo, aut perperam prcedictis Patri-
act. 2, et a Gelasio papa sub pcena analhcmatis jussa bus, ut loco supra citato annolavi. Senlenlias autem
est venerari et observari. Alqui Eulyches iniquus ab- integras Chrysologi, circa D. Malthcei Evangelium ,
bas, epistoloeChrysologi sub nominc Leonis preesen- v. g. in sermonibus de Centurione,de Socru Petri, dc
ticns efficaciamet pungentiaverba, arripiens furiosusi Ejeclione dmmonum,de Tempestatesedata, ctc, in-
calamum, denuo aliam scripsit contra Flavianum epi- venies in Paschasio Ralhberlo abbale Corbeiensi, in
stolam et ad Occidentales episcopos, ut veluti letha- libris sup. Matthceumtom. IX sccculo ix Bibliothec.
lis basiliscus balitu suo, eos ad suum attraberet erro- Veter. Patrum. Sed noster Chrysologusanliquior fuit
rem. Sed Chrysologus, amore fidei incensus, Euty- Rathberto; nam iste vixit circa ann. Domiui 900,
chetis non valens sustinere insolentiam, proprio no- temporibus Ludovici Pii imperatoris, el Caroli Calvi
mine aliam Eulycheti rescripsit epistolam, quae inci- Galliarum regis; Cbrysologusvero anno Domini 450,
pit: Tristis legi tristeslilteras luas; et finit : honora- in sseculoquinto. El hcecde Chrysologivita sufficiant.

DOMINICI MFLE PR^FATIO,


Editionibus ejusdem apposita, quam hic recudere non abs re visum est.
Aurei Sermones B. Pelri Chrysologi opera R. D. D maximo mendorumnumero sunt, ulpote qui ex prima
Agapiti Viccniini, canonicorum Laleranen. ordinis- Phaelli editione non integre, ul asseruit Agapitus,
'ectoris, e tenebrismanuscriplorumexemplariumeruti, emendala descendenies,el originulibuset subsequenli-
prodiere in vulgusprimd ex Bononiensi typographia bus quorumlibetimpressorumpeculiaribuserralis exic-
Joun. Baptistm Phaelli anno Domini 1534. Exinde re delurpati. Mira tamendehabita correctionein illorum
recusisunt ColonimAgrippinm anno 1541 et 1618; exemplaribusprmdicatalegunlur, sed, singulorum col-
Paritiis anno 1575, 1585, 1614 et 1631; Antuerp. latione facta, thypographos ac bibliopolasex propria
1577; Venet. 1588 e( 1636;Mogunt. 1607eM6I5; magis utilitaie, quam ex verilate id temere asseverasse
Lugd. 1622, 1623, 1627, 1634 et 1636, ticuli eodem deprehendi. QuemadmodumIndices sacrm Scripiurct
cnno 1656iterum Bononim.At omnes codicesnen sine rerum tiotobilium,et ad concionatorisusum novissime
PATROL.LII. 2
45 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLECOMENA. 44
appositos pro nihilo habendos esse fuit experimento 1 A quorumcumquelocuplelissiniumsyllabum tutn ex litte-
cpmpertum. Qua de re nofi semel conqueslus cmn.do- ra, tum aliquando ex \sensu deductum apposui, qui
clis probatisque viris,amice, hortalus sum ut pro geniot adhuc uberior prodiisset, nisi obslaculo fuisset iilud de
qc viribus experirer, num possem huic morbo mederi. sale ab ipso D. Chrysglogo usurpatum : Amaral ni-
Sed insitm imbecillitqtis conscius, quid valerem ego> mietas, quod poterat condire mensura (Ser. 125).
in arduo Iwc opere, ubi interdum soiius litlerulm, vel( Siquidem et sententiarum profunditas, et singularilas
inlerpunctionis mutatio totum polis esl aucloris inver- verborum doctissimi hujusce viri aptius concordaniias
tere sensum, dum lanti ordinis rcctor in multis defe- requirebanl quam elenchum. Utque facile indicata rc-
cisse noscitur, non satis percipiebam. Lmlus interim\ perias, in margine sertnonum numeros ascripsi, ui in-
qudiq eruditiss. et omtijum prmconiis celebranduman- vento sermone pars etiam ipsius, ubi sentenlia prmcise
tistitem Petrujn Rodulpkum Tussignanensem, otimi nolalur, mox queat reperiri.
Senogallimprmsiilem, hosce Sermones ex quibusdam• Tautologia indicibus v-tio esse non solet, quod varia
mqnuscriptis Romminventis emendasse, et sua marte'. cum sint leclorum ingetiia, nec idem verbum cunctis
scholiisillustratas senatui nostro transmisisse, ut ede- semper occurral, et ad diversa quilibet ex volo senteu-
rentur. Cmlerum nec edi%oprodiit, txeclanti viri la- tiasiniltis perscrutetur, idipsum pluribus in locis colto-
bgr, el sludium tola diligentia perquisilum usquam 'B candumputanlutcilius quodrequiritur, quisqueinveniat.
genlium apparuit; forte enim invida aliquorum calli- Elenchum juxla ritum Evangeliorum, qum in sacro
ditate celatur, ui privalis usibus tantummodoinserviat. pro tempore leguntur, rieotericisad conciones usurpa-
Veruiritamenquoniam ingenium hominis trahitur. iu lum, ceu supervacaneuin in hoc opere non requiras,
velitum, expetitque negata, ulterius perquirendo, didici quia ex compositisindicibus poterit oraior, qum velit,
hujus operis adhuc quatuor superesse manuscripta. sibi gratius sua disquisitioneparare.
exemplaria, nempe duo Romm parum ab impressis. Vitam iamen hujus sanctiss. viri stylo mediocrisen-
discrepantia : Urbini unum m Roveriana, Cwsenmal- tentias quam apertisshne exprhnenti uberrime descri-
terum in Franciscana bibliotheca, quw inter se cun- ptam offendes, ut purior veritas quam antea anonnul-
clis pene conveniurit,at in quumplurimisa vulgaiis dis- lis sil expticata demonstrelur, ac qualis quanlusque
cprdant. Quare qdilu. ad mcmuscriptq vix palefacto^ sit D. Pelrus noster per>eam innotescat. Opus elabo-
ea ipsa partim per amicg.s,,pqrtim per meipsum per- ratum
pellexit ad inscnbendum : Sermones maxima
volulavi, et adhibilo sodali semel ac iterum a capite ad ex parte illustrati, quod eorum codex Vitwqueindex,
calcem cum cxemplari prirnum Bononiminipresso con- tenebris erutus, et a sordibiis vindicalus, magis quam
tuli, aique errata qumcumque,ut ticuit, calqmo correxi; antea sit legenlibus enuclealus ac declaraius. Nilore
variasque nec inutiles lecliones in margine ascripsi^ (Cinsuper alque splendore longe omnibus exempiuribut
mendosis, quibus mss. exuberqnl'., rejectis, et si quid hac opera prwstet. In quo faciundo quos sumpius, la-
ex illis omni ex parte emendari nequivil, sludui id. bores et pericula subierim, quam wgra smpius valeiu-
menlis_speculatlotie supplere; tamelsi hoc rqro factum. dine prostralus jacuerim, quosque adversarios ac de-
est, quod hmc ralio maximis dilficultqlibus obstructa serlores domi forisque fuerim perpessus, scil ipse qui
lubrica sit el fallqx. Quarnobrem, B. Petro modera- tandem e ccelo protexit, Chrysologus sanctus; sciv.nt
tore, germana lectio, ni fallor, ita commode per me tnulti docli probatique Paires, qui me etiam inter sil-
restituia est operi, ut postliac ex iis qum inveniri pp- vas ad animarum curam longe a sapientum congressu
tuerunt, parum in eo sit qmplius desiderandum. Absp- residcntem, librorum el bonw vuletudinis expertem
iulis emendationibussupereyat accurqtissima okscurio- adversa prope omnia superasse, et optts propositum
rum locorum interpretqlio, atque restitiitm correctiqnis aliqua demum ex parle absolvisse, mirantur. Quod
ratio; sed nunuiuid ex penu meo opimis ppierat dqpi- adhuc in tenebris delitescerel, nisi illorum sincero ju-
bus mensq parqri, si is sum ego qui non pfius sqcras, dicio nunc edere fuissem compulsus.
attigi littetas, quam iii iegqlibus studiis, forens\busque In eo componendojuxta Senecm (Epist. 116) moni-
negoiiis dimidiam transegerim mtalcm? Fism lamen ta, magisqumsiviquid scriberem, quam qucmadmodum
B. antisiitis patrocinio cujus causa agebatur, hwc D ] scriberem; prgpterea slylus multorum, et ex mullis
qualiacumque sin( scholia meis lucubrationibusconsarr. conslans non idetn semper habelur, quia atiorutn sen-
cinata libuil apponere, saltem ineruditis non nihitpro- tentias referens propriis verbis transcribendas censui,
futura, vel litteratorum mentes sthmdalura, quo prm- ut sua auctoritate fulgerent. Faciie tamen tatn in com-
slantiora scruleniur : elenim lexlu jqm expurgato, el'.- ponendo quam in tmnscribendo excidcrinl mulla qum
\ auro a scoria vindicato, facile a docligribusvigUantiqri vel oscilanter vel minus apte posita fuerini; sed hoc
, onimo magni theologiel qurmconcionatgris,uberius,clqr. Dei permissu factum qrbilrare, ut tandem Sciant
, riusque abdili sensus enucleabuntur el explanabuntur. gentes quoniam homines sunt (Psalm. rs). Et hccc
I Cmlerumut Id Sermones tibi commodo essent, in- salis libi sinl de meo hoc opere monita, lecior amice.
dieulutn eqrum alphubetice ordine distinctum, et qd Sed quid dixi meum? Immo jure non mevm, cim, prm-
maleriqsinquolibetsermoiie primario exaratas accom- ter enata, etsi quid ineptius ac pingui Minerva dc-
modalum qdjeci. Postmodum Scripturce verbq littera- scriptum est, hic aliud de meo agmscere-nequeam.Scr~
rig ordine librqrum discreta, mihi inventu faciliora\ mones namque dwi sunt Chrysologi; Indiees ab eisdem
«Iteriim in indicem extrqxi. Ac landetn ngUibilium dcsuttuiti : Cwreetiones, Obsemiliones, et Scholia
45 VITA.S. PETRI CHRY.SOLOGIPER D. MITAM. 46
ejus patrocinio suggesta; illius Vita ipso juvantc col- A me lector, a Palre misericordim erralorum venia ett
lecta. Quamobremsi quid insit Deo dc divo gratutn, exoranda. Vctle.
vel utile Ecclesim, Altissimo tribuenda est universa
laus et gloria, B. Petro Chrysologoveneralioet honor; Datum ex mde sacra parmcim S. Agnelis Ugutior
mihl autem nil aliud, nisi pro lua pietate, humanissi- nelli v kal. Aprilis MDCXLIII.

VITA

S. PETRI CHRYSOLOGI
RAVENNATUMARCHIEPISCOPI,
Ex ipsius Homiliis,et variis Scriptorum monumentis, tum impressis, lum manuscriptis, «c-
curale conquisita, sludiose collccla, et hic ordinatim digesta,
PER DOMINICDM MITAM SACERDQTEM PAROCHUM.
ANNODOMINIMDCXLII.

Meraoriajusti cumlaudibus. B rocornelium oedificiisac populi multitudine ita celebre


Prou.,x, 7. roddiderunt, ut brevi iu amplam atque munitissi-
1. Vitam scripturus viri sanctimonia ceque ac eru- mam coaluerit urbem, queenon solum OctavianiCcc-
ditione clarissimi, Pelri Ravennalis Eccleslmarcliie- saris lirmos exercitus capere ac retincre potis es-
piscopi, cui cognomen postea, Chrysologi^ ex elo- set (c), verum etiam post aliqua soecula Athaulpho
quentia fuit; priusrjuam hujusce rei initium expe- maxmio Gothorum regi, ex celeberrima Ballhorum
diam, res ipsa hortari videtur, pauca de Forocornelio, gente orto, (d) sic probaretur, ut nuptias cum Galla
ejuspatria, supra repetere, quo dicenda omnia il- Placidia, patre ac fratribus Augustis clarissima,
lustriamagis, magisque in aperto sint. Ilioigitur a summo apparatu ibidem concelebrare , et ullra an-
Grrecis capto, ferro flammaquc everso, multi nobiles num cum proceribus, et inaximo exercitu considere
ex Trojanis (sicuti nostri putanl) (a) qui Anlenore ex cunctis hanc unam deligeret.
duce profugi in Italiam venerunt, cum aliquando per- 2. Hoecinitio, sicuti finitimce gentilium civitates
venissent in ^Emiliam, quoeproeclaraest ejusdem Ita- cum semper idola coluissent, tandem Evangelicam
liaefegio, apud Vatrennum amnem, ac secus viain fidem a divo (e) Apollinare primo Ravennatum an-
Flaminiam considentes, ibi Ioci pulchritudine ac soli tistite per universam iEmiliani prcedicatam susce-
fVrtilitatecapti, oppidumllium nuncupatumcondidere C pisse. et paucis post annis episcopo donatam fuisse,
atque habuere. Sed posleaquam Lucius Sylla e Cor- traditum est. Verum labentibus annis, cum sccpius
nelia gente, maxima omnium quceRomasfuerint opu- fuerit hostilia passa, el a barbaris nationibus , quce
lenta atque patricia, oriundus, de Africa atque Asia diis gentium litabant, promiscue eum nostris habi-
subactis et domilis triumphavit, devictoque Maiio ad tata, dum alius alio more viveret, et vires preevale-
imperii summum pervenit; oppidum hujusmodi (si- rent gentilium, facile et animarum pastore caruisse,
cuti ex multis ego percepi) (b) emeritis mUilibussuis et Ghristi nomen diuturnitate temporis apud nostra-
unacumincobs habitandumconcessit; ihique forum, tes pene oblitteratum remansisse , majorum semper
ubi j'us diceretur nundineeque agerentur, instituit. fuit gravis opinio. Cceterum Deus omnipotens ubi
Utque posteri hane Romanorum coloniam, et a quo Forocorneliemium misertus, Cassianum, virum do-
institutam scirent, oppidum posthac a proprio suae ctrina et sanctitate illustrem, (f) qui Sabione in Ger-
gentis cognomineForum Cornelii cunclis nuncupan- mania episcopus erat, tamquam novum apostolum e
dum proescripsisse ferunt. Hi milites postquam pau- parlibus illis ad urbem nostram transmisit, qui do-
latim per connubia nostras sibi miscuere gentes, Fo- cendo et proedicando incolas in fide Chrisliana diu
(a) Annales Imol. ms. Joan. Baptistcc Florji, alias D (d) Hieronym. Rubeus in secunda editione Hist.
Florentmi, penes nobilem familiam de Quanis, seu Ravennee lib. n sub ann. Dom. 412Chorum ad. Peu-
magis AnnaUum ffagmenta. Cbronicon Iniol, quod tinger, in Epitom. de I: clinatione iinp. Rom.; Vola-
circumfertur sub nomine Philippi Saxi M. S. Jacobi. tera:!. lib. n Geogr.; Baron. in Annal. Eccl. tom. v,
Philippus Bergom. iu supplem. Chron. ann, 411; Jordanus Ravennas in Chron. Gothorum;
(b) Annales Imol. qui super Praderit. poeta in D. Florius et Saxus, qui sup. ms.
Cass. Hymn. Sigonius de Anliquo jure Italice lib. n, (e) Annal, Im, qui sup. illustriss. D. meus D. Fer-
Joannes Andr. Palatius in Oratione de Foro Cornelii diuandusMillinus in Calalogo episcoporum Eccl. Imo-
edita Bononiaeamio 1575. Aliorum est opinio boc len. in ejus prima synodo dicccesanaperscripto. Rub.
ifcnnenForo Cornelium ab ipsis accolis spoute su- lib. i Hist. et Ub.v au. Domini 1040,
scepfum, quo_gratiam dictatoris inirent. (f) Florius , Saxus et reliqui scriptores VitaeS.
(c) Cic. lfb. xii, ad Caium Cassium epist. 5. Cassiani vel impressi vel manuscripli.
47 IN S. PETRUM CHRtSOLOGUM PROLEGOMENA. 48
instruxit, ac proprio demum cofroboravit marty- A^ 6. Erat func temporis diaconorum munus mensis
rio (a), universi Cornelienses Evarigelicamfidem toto minislrare, hoc est (g) sacerdoti sacra facienti astare :
animo suscepere; et ut perennem haberent, a bea- eo impedimentis detento sanctorum Palrum homilias
tissimo Chrisli vicario in teiris firmissimoanimarum populo recitare : Ecclesiarum bona (li) penes ipsos
pastore sunl fulti. conservata in pauperes erogare : ac quibuscumque
3. Atque inler alios proesules, quorum memoria perluslralis, oinnia qu» opus essent, episcopo re-
temporum injuriis apud nos delata non fuit, eminens ferre, ut stantes confirmaret, sustineret collabentes,
erat Cornelius natioi;e Roinanus, (b) vitee saficlilale lapsos erigeret. Quod munus uon nisi probitate (i) et
conspicuus, cunctisque virtulum lilulis ubique ful- doctrina pollenles obibant, qui episcoporum quasi
gens. Per cujus tempora, antequam B. Joannes Chry- oculi (j) ac labellarii, bno verius angeli (k) et prc-
sostomus Byzantii episcopus migravit ad Deum, a phetae vocitabantur.
Virgineo parluquadibgentesimo sexto, ex honesta et 7. Petrus itaque in hoc levitarum numero consti-
Chriitiani nominis rcligiosa Forocorneliensium fami- tutus, ut erat idea virtutum, et summus theologus,
lia natus est infans, (c) cui parentes in sacro rege- ila prudentia, castimonia, et insigni erga Deum et
neralionis lavacro ob liouorem principis apostolo- proximum charitate eminens, se verum seclatorcm,
rum Petri nomen imponi jusserunt, quasi jam futura B quinimmo fiUumne in minimo quidem a sacro prce-
pueri merita pramoscenles, divino judicio cunctis ceptore degenerem civibus juxta et exleris demon-
prcejicerent, Petrum vocaii in eo nedum nominis ap- strabat. (l) Verumtainen quii prccclarumhoc luiuen
pellationem fore, sed et pracrogativam virtutis. virtutum non patriae tantum urbi, sed universo orbi
4. Hic igitur puer pulchcr aspectu et delectahilis ut relluceret, divinitus slatutuin erat, quod tunc
forma cum (d) mirificam virtutis indolem procsc lerre temporis quasi sub moclio absconditum existiinaba-
videretur; ut primum per ipsius oelatemlicuit, opera tur, inde ex obscura latebra in emineus ectlesiasticec
geniiorum scholce ascribitur, ubi in primis liltera- dignilatis fastigium atlolli debebat, velut jubar Ec-
rum rudimenlis Christianisque moribus ac divino tl- clesioein domo Dei effulgens, ut sua claritate erro-
more ita sane proficiebat, ut cooctaneos longe supe- rum caliginem longe laleque profligaret : eflerato-
raret, et virilem in puerili corpore animum gerens rum bominum vitia, quae tempora iUa tristia mise-
levia qncecumque ac infirma aspernarelur; quare vel raque reddideranl, e medio tolleret ac deleret.
ipsa relaxationis tempora ad sancti Cassiani marty- 8. Accidit propterea, ut, elato ad Crealorem Joanne
ris ac patroni aram (e) humili ad Deum oralione hujus nomiuis primo , quem graeca voce A.yycli>irzr»
frequentissime transigebat; seque ipsius B. Cassiani appellabant, (m) el vigesimo eorum qui Ravennalis
vor;iulam insigiiquadam diiectione et esse, et ab iC Ecclesiee gubeinacula te;iuerant, vitoe sanctimonia
aliis libcre vocari piissime gloriabalur. claro, proTinciales episcopi pro consueta lemporum
.5. Quod cum crebro vencrabili pastori sancto illorum melropolitani aniistilis electione Ravennain
Cornelio admirabundo conspicere contigisset, cx diverterent, quos inler affueril et sanctus Cornelius
prcesentibus futura proenoscensB. anlistes, humUem cum suo diacono Pclro, ubi ]>ost varias frequen-
scilicel adolescentem magnum in Ecclesia Dei ali- tesque popuU ac cleri in comiliis dissensiones, unus
quando futurum, si magis studiose institutus divino tandcm ex Ravennalibus deligilor, qui properauter
cultui consecraretur, illura tandem hoc ipsum per- ad Urbem cum legatis Ravennatibus^ et sancto Cor-
optanlem suorum Ecclesice familiarium numero nelio episcopo, divino afflatu comilem ilineris S. le-
ascripsit, (f) exindeque humanas et divbias lilteras vitam Pelrum ducente, ad canonicam summi pon-
ipsum adeo scite perdocuit, ut, qua erat ingenii do- tificis confirmalionein obtinendam contendit.
cilitate et linguce celeritate, celeriler omni prccclaro 9. Clavum ecclesiaslicccnavis tenebat tunc san-
eruditionis genere imbutus sit, ac cam vitcc sancli- ctus Sixlus bujus nominis III, cui per quietem aposto-
moniam adeptus, ut a prudentissimo episcopo sacro lus Pelrus et marlyr Apollinaris medium inter seseve-
etiam levilarum ordine rite initiatus, el Cornelien- nerabilem adolcscenleni habentcs oblati sunt, (u)quem
sis Ecclesioe, quasi Slephanus alter Jerosolymitanoe,D ut in archiepiscopum Ravennalem , quocumque
seu Laurentius Romanx Ecclesioeprimarius diaconus postposito, crearet, ponlifici edixeruni. Sixlus divina
iuerit constitutus. revelatione commonefaclus cum postera die Raven-
(a) An. Dom. 562, idibus Aug. D. Cassian. martyrio tom. I Annal. Eccles. an. 34.
coroiiatiir. YiJ. noslras not. in serm. 165 Auctoiis. (/<) Baron. t. V aii402innuit Chrysol. serm. 155.
{b) D. Chrysol. in d. serm. 165. Pctr. Rodulphus (i) Acl. vi, c 5; Baron. VIII.
Tussigiia:iensis in Vita S. Chrysologi penes me ms. (j) 95 dist. ca. Diaconi quasi oculi.
ac in archivo senatus Iniolicin finecod. Coinmenlar. (k) Clemens Const. Apostol. lih. n, c. 50. \
ipsius senalus aimi 1595 relata. (l) Rodulph. ubi. sup. etChrysoI. ipseserm. 165.
(c) Annal. Imol., Baron., Natalis, Rodulph. et in (m) Rub. sup. lib. n an:i. 455", Rodulph., Florins,
mss. omnia , Adelphus episcopus serm. 107 inler etalii; licel Baron. tom. V, eod. ann. 455, dicat
serm. Aucloris, et noslrce in eum observat. sanct. Cornelium casu affiiisse Rnmoecum S. Petro
(d) Florius ac Rodulphus qui supra. Chrvs., nihilominus Rubeo seremiliit.
(e) Rodulphus mss. multade a me visa. (tl) Pctrus de Nalalibus in Vita Chrys. Rodulp.
(/') Chrysol. serra. 865, S. Projecto episcopo Rub. Annal. Im. et Breviar. S. Pelri Chrys. de quo
Corneliano, et nostrcc ibi nolat. infr. in observ. In Vitam Chrys. n. 9, et Baron. An.
(g) Aci. vi, 2; concil. Vascnle n cap. 2; Baron. Domini. 455.
49 VITA S. PETRI CHRYSOLOGIPER D. MITAM. 50
nates pro confirmatione pontificiam aulam ingressos A vennam profecturus iter arripiens, ubi ad Forum
sibi astare videret, rejecto primum ab eis electo, Corneiii pervenit, singulari devotione divi Cassiani
indc ad se omnes qui illic essent accedere jussit, martyris dileclum templum ingressus, fusis lacrymis
Coeterumcum inler Ravennates prccmonstratam Ju- ac humili oratione sanctum patronum ileratis vieibus
i venis speciem animo alte impressam nondum csset precatus est, ut in tanta necessilale sese desefere
conspicatus, Cornclio episcopo jussit, uti et suos in nollet, quinimmo perdivinam illuminalionem faveie,
conspectum proferrel; quod ubi faclum est, vix dum qualenus suscepto ponlificatus muneri digne valeret
ponlifexmax. venerabilem Petrum Cofnelii diaconum inservire per Deum. Moxque re familiari sanele. dis-
intuitus est, eum ipsum essc qui ccclitus sibi demon- posila Ravennam a proefatis deductus est, ubi a Va-
stratus fuerat, agnovit, el leeto animo cunclis au- lentiniano Coesareel Galla Placidia ejus malre, Au-
dicntibus dixit: Hnnc quidem divina providentia guslis (d) primum, inde ab Ravennatibus omnibus
electum Ravennalensi Ecclesiae archiepiscopum prcc- summo desiderio ac leelitia exceptus fuit, quibus id
ficiraus, non alium. unum ab eis petere se dixit, ut quoniam tahtum one-
10. Ceelerum ponlificis inopinata sententia non ris pro salute ipsorum subire non renuit, sluderent
leviter et animos Ravennatum perculit, quod cive et ipsi monitis suis obtemperare, divinisque proeceptis
ipsorum rejecto contra avitum morem exterus elige- B non obsislere. ~
retur, et mentem Petri gravi po.dere concnssit, 15. Demum proximo die dominico, preesentibus
visceraque turbavit, quod onus angelicis humeris for- Christianis principibus, et populo universo incredi-
midandum exemplo summa auctoritale sibi imponi bili apparalu et exsultalione inenarrabili summo in
conspiceret. Quare ab Ravennatum querelis mutuata .^templo a sancto Comelio, ut credimus, et aliis co-
exeu_-alionis opportunitate, cum alioquin ex reve- episcopis vetusto more (e) archiepiscopus consecra-
renlia et humilitale sibi jus magriee contradictionis tus est Ravennalis Ecclesioepost Romanam secundo
'
non esset, ad pedes pontificis roax. provolutus sup- loco tunc in Italia (() habiioc, quod ipse Petrus aureo
plex precabatur, maximum hujusmodi raunus, valde sermone mox babito in quadam parle lestatur dicens :
a sua menie et conditione alienum ut averteret. Hodie Ecclesim Ravennati pro patre natus est filius,
11. Quapropter beatiss. Sixtus ad pacandos Ra- qui eam non pondere inclinel, non auciorilate deter-
vennatum animos, et vires humilis Petri sublevandas, reat, tion commotiotiesollicitet, non asperitate con-
rem omnem coelitus prccmonstratam salis Iuculenter turbet; sed fideli suslentet obsequio; cura pervigili
aperit, validisque rationibus utrisque suadet, divincc faciat persecuram ; familiam blqnda instilutione cotn-
ut acquiescanl voluntati : tantumque pontificis vel ponat; liospitibus occurrat; parentibus servial; regi-
auctoritas, vel sacra eloquentia poluil, ut Petrus C bus obtemperet; potestatibus collaboret; Dei senibus
licet invitus et tremelactus pontilicium Ravennalis reverentiam, pueris gratiam,'fralribus amorem, parvu-
Ecclesioemunus divinae volunlatis significalione et lis impendal affectum, liberam per Christum cuncth
apostoUca inslitutione delatum ulterius respuere non exhibeat servilulem. Quoe omnia, hisque majora ex-
sit ausus; ilaque imposito oneri humeros submiltens, ricte, ut pollicitus est, ab eodem observata fuissererum
ne munus a Deo assignatum refugisse diceretur, raox quam optime probavit eventus.
se totum divinoe voluntali addictum consecravit. 14. Siquidem, ut salutari remedio paulo anle in
Ravennates vero Pelrum,licet a Columba , ut alii Liguria MediolanensisEcclesioelanguoribus subvene-
mulli proecedentes antistiles (a) haud praemonstra- rat melliflua divi Ambrosii eloquentla el Hipponensis
tum, coelilustamen miro modo indicalum , et eorum Ecclesiaenecessilatibus in Africa doctissimum sancli
Ecclesiaeopere tot Dei electormn prccpositum novum Augustini eloquium; sic ut Ravennatis Ecclesioe pri-
antislitem venerabundisusceperunt, et consalutatum mogeniloe Romancein jEmilia, ubi tunc proprie Oc-
summoinhonorequasi angelmn Dei jugiterhabue- cidentalis imperii sedes Augusta fulgebat, cegriludo
runt. preeclare repelleretur, donavit Omnipolens auream
12. Petrus itaque archiepiscopus vigesimus primus beato Chrysologo noslro eloquentiam, et summum
Ravennatis Ecclesice designatus anno a Dominica D magisterium, ut principes et populum ipsius imperii
Nalivitaie trigesimo tertio supra quadringentesimum, sibi cceiitus concredilum, quce salutis essent, lingua
(b) postquam sacerdos ordinatus Iimina apostolorum manibusque perdocere valeret. Quare Petrus anlistes
veteri ritu invisit, el reliqua Urbis loca summa reli- immobile salulis fundamenlum, intrepidus ad peri-
gione referta pie demisseque perlustravit, (c) Altissi- cula, et ad laborem indefessus, qui unam commissi
"mum sanctis intercedeutibus exorans, ut quemadmo- gregis salutem sibi propositam habebat, nec verbo,
dum Moisi olim fecit, ita sibi nunc vires ad tanti nec opcre pastorali munere fugandis viliis , virtuli-
muneris onus apte suslincndum impertiri dignaretur; busque inserendis, vcl ad horam defuisse visus est.
tandem cum sancto Cornelio, ct Ravennalibus Ra- 15. Quod prceserlim clare enituit, dum kalendis
(«) Horum poslremus fuil S. Severus XU in ordine (e) Idem Chrysol. serm. 130. Rodulph. Rub. sub
archiepis. Raven. i
Rub. Hist. ann. 449, etplurima vetustis mss. vitam ipsius descri-
(b) Rub. Roduiph. Raron. bentia.
(t) Rub. Rodulph. qui supra. (f) Luitprand. Ecclesice Ticinen. Diacon. Rub.
(d) Rub. Breviarium antedicturo. An. Imolens. lib. v ann. 923. Idem Chrysol. serm. 130.
Rodulph. et alii.
-El IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 52
Januariis homines nou tantum paganica supersti- A 18. Sed adhuc iii paucis moramuf ; majora stirit
tione obvolutos, sedetiam Christianos ipsos paganis quce noster antistes per ea tcmpora gessil, cum
adhcerenles vidit, qui gentUitio more sese idolorum mare sceculi, ut ipsemet inquit, (e) erat tumetis
simulacra effingebant (a) et per Augustam urbem pompa, elatum vorlice, undosum sectis, inscitia flu-
vitia et crimina, quoe oUm ipsos commisisse ferunt, ctuans, clamosum litibus, furens ba, sxvum perfidia,
reprcesentantes, cunctis fceda specula prccbebant, peccatis nauffagum, impictate demersum ; unde Do-
seseq.ue et proxfmos misera peccatorum mancipia miiiica navis extrinsecus ab undis gentium, intriu-
,reddentes, hoecvota esse jocorum, novitatis leeli- secus a tuuiidis hacreticorum fluclibus j'ugiter qua-
tiam, anni principium proedicare non verebantur. tiebatur. (() At Petrus|navigationis peritus clavum
Quod B. Petrus pro munere pastorali ferre non va- secundum tenens, multo acrius vigilare ad salutem
lensvirtuteplusquam humana inconcionem ascendit, quam tota inferni caterva ad animarum perniciem
et diaboli poftenta cum primum damnare ccepisset, co;:spiciebatur. Propterea navem, nc scevientibus
plebcmque aversam et infensam mira dexteritate procellis mer.geretur, tutans, meruit, etnautccChrisli,
placare, adeo sacrilegium Ulud fugiendum acerrima et apostoUcipiscatoris privilegium, quemadmodum
suasione demonstravit, ut post allatis excusationibus infans sortilus fuerat et vocabulum : cumque turbas
populus resipuerit, et a talUms de coetero libentes g errorum fluctmus mersas ad semet hamo sanctitalis
propter Deum abstinere non recusaverit. suaviter traheret, doclrincc succ retmus Cbristianam
16. Novitates praeterea circa quadi'agesimale je- concludebat ad fidem hominum mullitudinem co-
junium contra divinum mandatum superstitiose qui- piosam.
deiri (b) induclas, quod ex hebdomadibus i:i sacra 19. Etenim placuit Deo, ut innumaros tum ex ip-
inedia alioe cssent immoderate rigidce, alicc nimium sis Ravennaiibus, tum ex diversis Italice urbibus,
remisscc, et separatim callida a frigidis , separatim mulloque magis ex barbaris nationibus orbe jam lere
salita ab insipidis propriis usibus jejunanles clepu- tolo diffusis qua vi, qua sponte Ravennce habitanti-
tarent, et totum vitce negligerent conditorem, cohi- bus , seu ad Valenlianium III, tunc Occidcnlis impe-
buit et abolevit, utque jejuriium ccquale , sicut tra- rat. Aug. confugientibus, aut bello caplis ibidem ser-
ditum est a Deo et ab Ecclesia, servaretur ad cor- vientibus, vel alio quovis titulo apud Ravenuates di-
poris et animee discipUnam, indixit et obtinuit. versanlibus, Petrus custos fidei ex baibarico cceiioet
17. Morem ea tempestate apud plerosque intro- paganica iufidelitate ad fidein et vilam christianam
ductum maxime perniciosum, (c) Deo odibilem, ac evaugelica docfrina evocatos sacri unda baplismatis
minime fere;idum, ut, qui catechumeni essent, expurgaret. Quod tanta animi propensione peragebnt,
sacrum regenerationis lavacrum ad longum tempus, Q ut uiaiicipiis et simplicitate pueris, noii quadrarc,
decluiautemque vitam differre consuescerent, iutc- (g) sed liquare sennones, et leneris faucibus in modum
rimque spe venice peccata peccatis cumularent, sce- lactis infundere videretur : seque totum imbuendis
pius summa animi pietate vitari monuit, et Christi parvulorum mentibus imbccillcm occiipari, venia iu^
fideles per Deum oblestatus est, ut Christo ipsi terim s prudentibus impetrata, prcfiterelur.
baptizandos afferrent, et eos quos sponte accedere 20. Quare ex i[.sa Cbrisli docliina, et Domuiica
aut necessilas vetaret, vel cctas impediret, retardaret oralione quid credere ac sperare calecbumenos, qua-
ignorantia, tenerent vitia, spectatio deciperet, aut iilerque vivere deberent, et per fidem gralice, quce
falleret confusione paupertas, altraherent, et oppor- per dilectionem operatur, ad vilam perpctcm assuriii
tuno tempore sabbati sancti, et Paschcc, quando posse arbitrarentur, tanta divini Spiritus et cloquen-
divfnum hoc episcoporum manibus conferebalur tiaeubertatc janitor hic cceli pcrdocebat, ut cum il-
sacramenlum, diligenter invitando adducercnt, ut, lum alto silentio audissent, vel anle absoluluni catc-
quoniam de vita semper sunt homines incerti, agen- cbismum (/;)baptismate expiari postularent; et jure
dum curaret dicebat, ne servi, ne filii, ne conjuges, oplimo, ac celeri etiam per aliquot dies ab ipso in
ne parentes nondum baptizati proeventi morte , et quadragesimali absiineiilia ob id pradicationis mu-
prcesenti vita carerent, et ad futuram haud pervenire D jiere dimisso, et maximis labOribusgravato consOque-
possent; sed potius in vinea Domini sedulo labo- 1'Gnlur.Quafe vitam, salulem, ac gloriam suam nun-
rantes et vitce mercedem, et summam gloricccoro-
haud patiebatur nescire, quod
nara percipere mererentur. Qua vero doclrina et cupabat eos, quos
charitate Pelrus noster, <rui sapieutioe ornamentis Beus sibi donaverat scire (i). Etenim qucea Deo ac-
non minus quam pontificio fulgebat, perditos ac de- ceperat, libere in Dei gratiam erogabat, ul homines
pravatos procerum, (d) heroum, et aulicorum mores captifos mortis, mancipia dccmonum, idolofum ver-
corripuerit, nemo bene novit, nisi qui attentissime nulas, criminibus compeditos lumine veritatis illustra-
aureas illius concioces meditatus. ret, el a malis dominis lroeralos, sacraque unda ablu-
(a) Rub. Rodulph. Sur. ms. et alii. Idem Chrysol. (f)Serm, 21. -
serm. 155. (§) Serm. 62.
Lege serm. 166 Auctoris, una cum not. (h) Lege serm. 40, et omnes serm. in symbolum el
c) Serm. 10, per lot., et serm. 59. erationem Dombricam.
d) Lege serm. 20, 21 et 127 Auctoris. (i) Serm. 147.
!b)e) Serm. 46.
B5 VITA S. PETRI CHRYSOLOGIPER D. MITAM. iif
tos, et ad obsequium Altissimi revocatos, Chrislo A nos, Pelagiarios, Doiiatistas, Nesteriarios, aliosqtte
Reg. soeculorumluefaretur. Tartari non tam arbores quam ministfos, catholicco
21. Exiuiii decof ingenii tafilus ift boc sacro prce- fidei maxime infensos, verbo scriptoque quasi falce
sule fiiit, et fara eloqueritia ipsiiis irigenii luirteh, ad fadicem posito assidue percussos, (d) perfidos, ac
summaque refum omnium sapientia, ut homines delifos esse manifesta Scripturce luce deniotislrabat :
quoscuiriqiiemente acerrimos et erudilione prcestaii- veraanque orthodoxam fidem ac feligioneni strenite
tiores.sive genliles, sive hebrceos, aul Christi fideles, . tutans, miserrimani illorum perditiohem qiii hiale de
qui ex cunclis orbis terrarum partibiis tiiric ad Au- Deo, et prceter unanimem sensurii catholicccEcclesiee
gustam urbein Ravennam converiisserit, et de diviriis sentirent, apefte proedicabat, et ccelesti efuditione
Scripturis subtiUssimealiquando dispulassent, erudi- lingua calamoque scepissimepersuadefe (e) nitebalur.,
tissima interpretatione convinceret,. ac Spiritu eodem 24. Nbn tanien passus est Dominus Petrum Chry-
quo beatissimi oUmin primifiva Ecclesia apostoli, ad sologum ab irisidiis haereticoruni immunem, quo ma-'
Cbrisli fidem, et morum conversionem, ni exlreiria gis in corispectu hominum firma ejus fides appaferet.'
tenerehlur pervicacia, doctos quoScumque captivato Cum enim Eutyches abbas Byzantinus (f) jam senecta 1
eorum inteUectu, attraherel, ut vere dixerit S. Adel- gravis iu caifhedrapeslilenticesedeiis, riiellito sermone
phus (a) Chrysologum nostrum beatissimum, et apo- B sub specie fidei scindere et distrahere fidei nitere-
stolicum aucupem esse, qui jiiverium ingenia per aera tur unitatem; Nestorio docenti inCbristo duas essfe'
subtilium speculationum volantia suavi suceeloquen- personas ut firmiter adversari videretur, asserere non
tiaecalanio ad se alliceret, et solidoevefilali tamquam erubuit in Verbi divini facta Incarnatione divinam na-
viscoiuhocfescere propria doctrina compelleret. luram cum humana in idein recidisse, ac si alteri al-i
22. Agri Domini Sabaoth cultor maxime strenuus tera esset commiscibilis, et ex utraque commixta tef-
cum esset noster antistes, in eo aliquaridoreperiit pa- lia composita, seu vefius confusa cOnsurgeret, ad
rabolicam ficum, hoc est homines suoesolertieecoiri- quod impiissimum dogma factiosorum ope saeculafes
missos, qui nullum fructum ferreiit; at ipse artis pe- non paucos attraxerat, et ecclesiasticos proceres."-:
ritus circa arborem fodere, et omnem operam adhi- Quare Flaviamis Byzantii episcbpiis virus doctfinoe ;
befe, ut fructum daret, semper in votis babuit; et si lethalis perimere conatus synodo coacta (g) hesresim
quern non Ulico ad bonam frugem revocare valebat, cum suo auctof6 damnavit, simulque gesta ad beatis-
Donfnum interim rogare, ut alterum etiam annum simum Leonem primum sum. pontif. per ceftos nuri-
patienter exspectaret; necarborem exscindi, etope- tios transmitti curavit; (li) qui iporitifex aureafri
fain suam perdefe permitteret, soepissimeobteslaba- quamdam ingeriii et eloquentioeitbertatem Petfi Ra-.
tur. Dominum non ad justitioe severitatem, sed riiagis C venii. archiepiscopi pemoscens, et de veritate fideii
ad benignilatem et palientiam provocando, et infru- ab hcereticisin contfovefsiarii vbcatce illani ex mofe,;
gifera arboris Ciilpamin se potius quam in ipsam co»- institutoque majofum consuleiis, taridem magrii Petfi;
jiciendo, impOsterum se diligenlius culturum pollice- doctfina (i) et littefis magnris Leo aujutiis, encycii-|
batur : et irriguos lacrymarum fluclus ex intbno cor- cam epistolam a Chrysologo, ut egO ex multis pfo-
dis affeclu pef lumimini canales (b) Identidem pro- babUiter existbrio, dictatam, suo tairien riomine coh-;
fundens, et licus sordes abstergere, et radicibus fru- scriptam, hceresimEutychetis dOctririisrationibusque:
ctuum ubertatem ccelitus impetrare vehementius apertissbne convincentem, et pJeriissimamfidei Ca-
elaborabat. tholicae rationem continentem (j) Flaviano episcopo
23. Veruiritamenquoniam in agro Domiiiinon tan- dedit, omnibus lamen commuriefriqiia quidem post-
lum vigebat arbof quoeriullum omnino fructum prae- modum in Chalcedonensi concilio sexcentorum tri-
beret; sed etiSm (prob sufnmum delrimentum!) quoe genta Patrum approbata, taiidCmGelashis papa ana-'
lethali umbfa cceleras inficeret, et noxiis radicibus thema esse qui ad unum iota Ulamuon reciperet,-
no.xiaipsis gerrainafet pullulamenla; ifa ut ex his in- declai-avit. Quam suffl. pontU".epistolam segre ferens
felicissimelot surgerent in agro Domini perniciosoe perditissimus Eutyches, aUam fraudem aggressus
hoereses, quot ipsa divinee legis dogmata profilere-; p litteris suis ad Occidentales,qui magni nominis erant^'
lur, (c) Petrus noster, qui pelra fundamentalis ca- episcopos adversus Flavianum conscriptiSj eosdem iu
tholicoeEcclesiae,et fidei non tam propagator q;uam illum concitare conabatur ut sensim m suam haeresim
verus propugnalor a Deo datus erat, perpetuus hoere- induceret: inter quos praecipuus fuit Petrus noster ,
ticorum gladius, quo tales e medio tolleret, num- cujus studium sancto Leoni praestitum haud haereticus
quam non fuit. Unde Arianos, Manichceos, Novatia- compertum habebat : sed fidelis antistes (k) neduni
i
(a) Lege tot. serm. 107. «149.
(b) Serm. 107, qui supra. («) Rodulph. sup. ait S, Leonem consilio Chrysol.
(c Serm. 21. ;n re gravissima usum fuisse. Vide infra Ad opp."Re-
Lege indicem notab. Chrysol. v. Hmrelicns. '
(d) Serm. sponsionem num. 5.
(e) 44. (j) Coricil.Ohalced.act. 4 et 6, actimi ahnOChristi
({) Rub. Rodulph. Baroii. tom. VI, anno 448, et 451, mense Decemb. Concil. Rom. de libris authent.
omnes, qui de Chrysol. scripsere. cap. Sancta Roman. BafOri.tom. VI, anno 449.
(g) Quae habita est anno Dom. 448. Bar., ibid. (k) Baron. sup. Rod. et mss. omnia.
(h) Flavian, hac de ce.usa niartfrio cor. Baron. an
55 IN S. PETRUM CiiRVSOLOGUMPROLEGOMENA. 56
Eutycheti auscultavit, verum eliara auream proprio A / viris jugiter intentus aderat, ubi Deum opt. max. na-
nomine rescribens epistolam mira charitate ad obe- cturnis (f) vigiUiset horis precabatur; hymnisquc ac
diendum sum. pont. litteris hortatus est, (a) et ut a canticis divinas concelebrabat laudes; itaque lantam
sua coecaet temeraria disputalione et contradietione in Demn charitatem in dies fuerat asseculus, ut ali-
'
resipisceret adeo angelice suasit, ut, ni diabolica quando sacratissimam Donibii passionem populo ex-
pertinacia senex delirus imbulus esset, facili negotio planaturus, verba proferre nequierit pra5,teneriludine
corrigi et ad catholicam lidem reduci poluerit, amoris in ipsum Deum, qua lacrymce et gemitus ex
25. In tanta rerum ac temporum pertuibatone intimis prcccordiiserumpentes verba cohibuere : qua-
principes ac populos Christianos coneionibus instrue- propler ipsemet silentii causam in lcclitiis paschalibus
bat assiduis, (6) quomodo catholicam fidem tueri ac afferens dixisse fatetur: (g) Nostra occubuerelunc vi-
lenere deberent in summis gentium et hoercticorum scera; sensus est commortuus; sermo noster suo esi
procellis, in occisione gladii, in corporum et ani- consepuliusAuctori, ut ejns tolam suscitarelur ad glo-
morum naufragiis , in tyrannicis potestatibus regna riam; ista exslitit silcntii mei causa; ista debiti mei
invadenlibus, in multiplici animautium pestilenlia devotadilalio fuil, cum sermo noster toto affeclionit
ubique gentium grassante, in slerilitate terraj, acaliis obsequio ad inferos eiiam suum secutus est largi-
Dei plagis; et cum ipso ad Deum accedere, Deo vero B toretn.
confidcre, et fortes in fide permanere, et diu noctu- 27. Qualem vero charitalis affectionemin pauperes
que cum lacrymis et pceniteniia Altissimum pro haberet. faciU negotio quisque sibi persuadere pote-
tranquillilate exorare commonebat : cumque semet- rit, qui miseras illorum temporum historias evolvens,
ipsum pro peccatis populi Hostiam Deo placentem maximam, ne dicam innuraerabilem fuisse pauperum
offerret, quo divinam indignationem avertens pecca- ct captivorum multitudinem ex crebris hostium po-
toribus veniam impetraret et gratiam, quis dixerit pulationibus lere ubiquq genlium factam agnoscet;
ut Christiana pielas aleret redimeretque, scepis-
quam in conspectu coeli gratam aromatum fragran- quos
tiam redoleret (c) ? sime concionibus'apte (li) persuasit, etproprio exem-
26. Vix dum Ravennati Ecclesiaeprcefectuserat B. plo auditores bortatus est : cura omnia prcelerquam
antistes, cum ad instituendam vel restituendam in inopi suce sustentationi ct ministrorum necessaria,
ejus clero apostolicam vivendirationem anbnum inten- (i) dandis eleemosynis, captivis redimendis, cccteris-
dit; et regularihus ministeriis, communique vita in que misericordiceet pietatis operibus praestandis cro-
Dei sortem eleclos instruerc ac detinere cogitavit. gare consuesset.
Propterca jtixta Ursianam cedem amplissimum ccdifi- 28. Ulteriusque progredier.s in via DominiB. an-
cium, quod (d) Tricollim appeflabant, quia esset ad C * tisles carnem despiciens; et lerram; itaque (j) fre-
trium collium similitudinem exstructum (vulgo Cano- quentibus jejuniis, noclurnis vigiliis, asperrbno cili-
nicam dicunus), pro tuta assiduaque statione sacerdo- cio, flagellis assiduis, et lacrymis uberriine fusis, ila
tum, et universi cleri, qui in ipsa metropolilana cede corpus in servitutem animce redegerat, ut ora palle-
Omnipotenti inservire deberent, ingenti struclura rent, et macie amplum vividumque corpus, justam
fundavit; idque a successoribusmira eedificalioneab- non excedens staturam, attenualum essel. Quare vi-
solutum etiam vetustissima carmina a Rubeo relata vens, ac procsens, et fere in principio sui pontificalus
testantur his verbis (e): a S. Adelpho, qui fuit, ul reor, Metensium episcopus,
sanctus ac bealissimus fuil in concione appellalus :
HicPetrus j'uniorChrisliprteccptasecutus
Utdecuil, sacrismoribiisexsiliit. (k) adeoque fama sanclitatis et doctrincc Petri Ra-
Hic quoquefuiidavilniirandismolibusarcem. vennalum archiprcesulis totum repleverat orbem, ut
Nominisipsesui haccnioniiinentadeilit. ad eura undique ex diversis regioiiibus visendi sludio
iiuius post obituuiAurelianusgPSMthouores,
Post huncaniistesexstilit Ecclesius. turba convolaret hominum; quique invias solitudines,
Hincfuit Ursicinus,sequilur post ordine Victor, aut ccecaseremi latebras incolebant mirabilem Pe-
TemporibusjuniorMaxiiuianusadesl.
trum magis ibant speclattiri, quam sccculum: qui
Quod cum temporuminjuriishuj'usraodiccdificiummo-D ] cum hoc mundo gioriose luctans adversus iustructas
do non exstet, ejus tamen viceinreddunlhorli qui circa delinquentium turbas aciem quamdam
disponebat
eamdem Ursianam oedeinconspiciuntur. Hancque mo- sanctitatis; quoniam in eo viro,
qui mundo sibique
nasticam vivendi normam cum cceteris perscripsisset crucifixus erat, (/) vivebat, regnabat, et
imperabat
beatus Petrus, ipse sroi prius strictiorem delegerat; et; Christus.
quamquam erat invitamaxime activaob munusantisti- 29. Yiva Dei templa construens sanctissimus pa-
tis assumptum, nihilominus divino chorocum sacralis; stor, nec inanimala, ulii Deus
peculiari modo inha-
(a) Epist. Chrysol. incip. : Tristis legi tristes. de! (g) Serm. 77.
relata in Annal. a Baron. anno 449. (/() Serm. 105, num. 12. Legeindicem serm. auct.
(b) Serm. 20, 21 et 45. v. Eleemos. et v. Paup.
(c) Rodulph., qui supra. (i) Rodulph. et mss. quoevitam illius describunt,
(d) Rubeus, sub aimo 458; Chrysol. serm. 39 ett ccelumtantum suspiciebat.
serm. 107. (i) Serm. 107, Rodulpb. et mss. multa.
(e) Rub., lib. ni. Hist. procdictcc,pag. 162. (k) Serm. 107, sup.
(f) Serm. 39 et 107. sup. (I) Serm. 116.
57 VITA S. PETRl CHRYSOLOGIPER D. MITAM. 58
bitare credimus, deserebat; quinimmo Ravennrc A evaugelistam ratus, moxPlacidiam somno oppressam
juxta memoratam Ursianam cedem divo Andreoeapo- monuit ut et ipsa conspiceret; quce illico surgens,
stolo (a) a fundamenlis Ecclesiam construxit, ubi ubi sacros evangelistocpergtt, et molitur amplecti ac
ipsiusB. Petri imago visebatur in fornice ipsius tem- deosculari pedes, simulacrum e conspectu delabitur,
pli vermiculato intexlo opere, taxilisque depicta, cum et in manibus Augustee sandalium pedis ab eodem
piissimo epigrammate ab eo editum ferunt, et quod evangelista dimittitur, quod leetabunda recipiens pie,
Petrum nostrum ejusdem basUicoe luisse condilorem sancteque deosculans, Valentiniano Coesari filio ac
clare demonstrat, cujus exemplum hoc esl (b) : universo populo mira exsultalione commonstravit,
et ila solemni ritu ac celeri pompa dedicationem
Aut lux hicnata est, aut capta hic libpra regnat:
Lnx est, anteveuilccelidecus unde inodPNinm; templi cum ccelesti reliquia consequi merita est;
Aut privaladiem peprreiunt tecla niteiittm, hancque oedem cum regio cultu sacris imaginibus
Inclusumquejubarsecluso fulgelolympo.
Hannoracuinradiisveruantia ccrnisserenis, Augusla ipsa ornari curasset; effigiemD. Petri nostri
Ciiuitaquesidereo peicussaiu ininice saxa. easdem quoque apponi voluit, in forma sancti epi-
Aucioris|.retiosj.lend scunt muneraPETRI
Huichonor, huic mtrilo trihuii siccomlere parva, scopi sacrum facientis, et slupentis ob ccelitis prce-
Ut \aleat spaliisamplumsuperare coaclis. scnliam, qrii preces de ore ipsius suscipere conspi-
KilmodicumChristoest, arr.tasbene possidettedes,
Cujusin humanoconsi^titpectoretemplum. B ciebatur.
FuniainenPETRus,PETRCS fundalor, elaula, 31. Sic eodem ritu B. antistes cedem S. Joannis
Quoddomus,hocDominus,tiuodlactnm, lactoret ideni
Moribus,alque opere Christus possessorhabetur, Baplistec (f) reddidit sacram, ubi prccfatus Barbalia-
Qui duoccnsociansmedialorreddit ct iiniiin. ' nus verus Dei famulus morabatur, cujus obitum ex
Hucvenieiisfundatparilurosgaiitliafl<jliis
CoiiUiismsoiiiianspercussoin ppctoremenlem. levi quidem, sed pertinaci infirmitate divino, ut par
Ke jaceat, se sternai humo,morhosqtielai.cnles est credere, afflalu Petrus prccnoscens, Placidiam
Anle pedesmedin, rura properante, recludat.
Saepemetusmoriis viueOlcausa beatse. turic temporis Arimini commorantem admonuit; qure
e vestigio Ravennam advolaris, Barbatianum ante-
Neque hoc contentus, abam basilicam in honorem quam animam exhalaret invisit; atque illius cadaver
S. Petri (c) apostolorum principis, cujus nomen et ablutum, unguentisque pretiosis linitum Chrysologus
ipse ccelitus adeptus (rf) fuerat, inchoavit, quam ipse in cede preedicta sepelivit.
raorte proeventusabsolvere nequivit; in oedificatione- 52. Sicuti etiam sancti Germani Antisiodorensis
que lenipU sanctce Crucis, et sacelli sanctorum Na- episcopi (g) Brilanniai apostoli nuncupati, qui Ra-
zarii et Celsi, ubi Placidia imperatrix Augusta se- vennce ad Creatorem evocatus fuit anno Christi 435.
pulerum sUii delegerat, plurimum laboris et indu- Corpus unguentis arabica suavitate conditis oblilum
strice adhibuit. C ligneo loculo commisit, quo posset in Galliam ex-
50. Et quoniam memorata Placidia ex voto quod . porlari, ut ipse moribundus poposcerat : cujus
in maxima maris tempeslale emiserat, augustissimum cucullum cum interiori cilicio Petrus ipse sibi in
D. Joanni evangelistsetemplum Ravennae construxe- hcereditalem vindicavit, et Antonius alter Pauli ere-
rat, et anxio solliciloque nimis erat animo, quod de- mitarum principis hceres, annos ct ipse quindecim
dicationem ejusdem j'uxta ritum tunc temporis in supervivens, in summa veneralione habuit. .
Ecclesia cathoUca observatum a sacro antislite no- 55. Et quoniam non tantum in propriam, quam
stro consequi nequiverat, eo quod nihil reliquiarum in aliorum ecclesias erant admodum impensa B. Chry-
tanli viri Dei esset, quo posset dedicalio canonice sologi studia, propterea sanctum Projectum (h)
concelebrari, (e) divum Barbatianum presbyterum, Forocornelianum episcopum, S. Cornelii Romani in
sibi pro capellano inservientem, miraculis in vita Corneliensi Ecclesia successorem consecravit. Et (i)
clarum consulere decrevit, quanam ratione huic rei Marcellinum olim piscatorem piscium Vicohaventinae
succurri posse suaderet : extemploque viro Dei Ecclesicc antistitem pari consecratione ordinavit
fuisse consilium tradunt, ut una sacras in ipsa anno Domini circiter 449, quem appendix ad Usuardi
_aede agerent excubias, Deumque in hac re sibi Martyrologium catalogo sauctorum ascriptum af-
fore propitium ex animo orarent; cumque ter- D firmat.
tia vigiliarum nocte ambo ante Altissimum in 54. Ne vero quid officii, quod a se proficisci posse
templo astarent, ecce Barbatianus virum eonspexit arbitraretur erga populum Ravennatem sibi ccelitus
venerabilem pontificus amictum, ambulantem, ac concreditum, proetermilteret, in classe oppido Ra-
thure basilicam sufficientem. Quem B. Joannem venncc contermino aquis potabilibus experte cister-

(«) Rub. Ub. n, anno 455 et seq.; Rodulph. et (e) Rub., anno 435,
abi. est serm. S.
(f) Rub., ainio 438, Rod. et alii; die
(b) Leguntm' hoec carmuia in Rub., sub an. 449, Petri Damiani in Nat. S. Barbatiani ultim. De-
et m Rodulph. in Vita D. Chrysol. Exstat templum cembr. Vid. not. Baron. in Marlyr. Rom. hac die.
adhuc, sed imago et carmina non cernuntur; asse- (g) Natalis Rub. et Bar. t. V, ann. 431 et 435,
runt tam Rub. et Rodulph. Floriusque non ea oinnia et Antonin. n p. Hist. tit. 11. c. 17, § 6. Constat.
sua tempestate conspexisse. Nunc templum e recen- presbyt. de Vita S. Germani: Rodulph. et Rabada-
tioribus instauratum ac dealbatmn est; ideo preedicta nor. tam in vita D. Chrys. quam in Vita sanct. Ger-
non exstant. mani die 51 Jul.
(c) Rub., sub an. 458. Serm. 165, cum not.
(li) Serm.
14) Serra. 107. (j) 175, cum nol.
E9 IN S. PE IRUM CHRVSOLUGUMPROLEGOMENA. 60
nairi, quahi alii forilem appeUant, mircemagnitudfnis A possessione apud quoscumqrie singulariter retmere (g)
totius poptili usibiis duplici alto inuro coiistrtixit et "mefuit; qUod sermones Ulius, quos ore protubt,
Iiabuit, aurei ctiam in libfo exarati, veluli ex auro puris-
33. Nec in taata rerum soUicitudine, vel tempo- siino cotiflati, ac nervosiris conscripti a doctis ubi-
rum varietate divirii verbi praedicalionem (a) vel e qiie gentium pfcedicentur. Tametsi Chrysologus ipse
gradu, sive suggesto, vel e sede sacerdotali, seti iiumUitatis ergo se pauperem spifilu (h), exiguum
sacra exedra dominicis pracsertim, et aliis festis die- ingenU, et eloquii mediociem falebatm; et quam
bus oinisit. (b) Verum manifesta luce sacrorum vo- divince Scripturee intelbgenliam haberet, (i) sibi a
luminum myslicas reserans qucestfones, et preecepta Deo optimo maximo ad salutem animarum emana-
justitice ferebat in populos, et qtiee divinie virlu- tam proOtebatur, ul plmimis concionibus id ab eo
tis eraht pfo captu auditortim atirea prccdicalioriis testatum fuisse perlegimus. Tantusque erat iri hoc
suce eloquentia atque vitce saiiclimoriia docere non viro Dei omnis humance glorice contemptus, ut
desistebat; Deumque oblestabatur et exorabat (c) vel majorum gentihlia dimitlens, se tantunimodo
ut totam doctrince pletiitudinem in auditofum meri- Petrum episcopum| Ravennatem appellaret atque
tis infundere dignaretur arcanum : adeoque vehe- subscrmeret. Genitorumque noiriine oblitefato (j)
mens erat illius interdum concionis ardor, ut raptus B j fiUum evangelicuml sancti Cornelii episcopi Foro-
divino quodam furore videretur, (d) ex quo timnium corneliani, a quo fuerat, ut supra memoravknua,
ora animOsque ad se convertebat, verbaque flUus sacris oblatus altaribus, se nuncupari magnopere
sic populos loetificabant, ut vel in eestu magno sese lcetaretur. Erat denique vir iste Dei ea sanclimonia
comprimerent audientes (e) : sicque aroabilis erat, atque doctrina prceditus, ut ni temporum injuiiis
ut voce semel in cohcione amissa, (f) ab omnibus ac bellorum incendiis, ea quoescripsit ac gessit nobis
commiserantfbus et collacrymanlUms effusa oratione miserrmie sublata fuissent, in ulroque homine M-
Deo fuerit commendatus.. raculum magnum exslilisse cunctis perspicue p:*te-
56. Vigebat adhuc ea tempestate inter ltalos La- ret. Sed quis scit an Omnipotens sunimoesapieritiee
tini sermonis communis et vulgata prolatio : attamen consilio hcec paucula tantum sciri permiserit, quo
cum a diebusCiceronisjugiteradinteritumdeclinasset ex bis longe majora cuiquepro studio speculari da-
Romana facundia, lemporfbus Ghrjrsologi prae con- retuf, et ita Deum ipsum in sanctis colere, atque
fusione et commixtione Barbarorum cum Italis gen- laudare ?
tibus adeo cOnstrala j'acebat, ut pene mortua dice- 37. Petrus igitur 'ClinjsologusRavennatis Ecclesice
retur. Nihilominus ne ab Ecclesia Dei penilus exsul prcefulgidirm decus,| in vita miraculis et sanctitate
Romana eloquentia foret, ccelitus concessum, ut C I clarissimus (k) maxime eruditionis et eloquentice
iiiter sacratos viros ssepe floreret, sicuti et id an- tneologus, nec non! sacroa Scripluroe sincerissimvis
tistiti nostro ad fructum aniiriafum singulari quodam faterpres, Magnus ab Emin. Baronio in Annal. Ec-
privilegio doriatum conspicimus; dum ex eleganti clesiasticis appellatus, post multos pro Ecclesia Dei
atque diserta latini eloquii, interdumque Grceci, ingenfi animarum fructu exantlatos labores, omni-
sermonis pfolatione, ex acumine et gravitate irigenii, busque officn sui partibus, ac pontificio munere
et omriium scienliarum copia eximium Chrysologi annis duodeviginli sanctissime perfunclus, meritis
cognomen adeptum experimur. Plurimi namque ex cumulatus, et Spirilu sancto plenus, diem repositee
Graecis, aliquorum sensu, qui paucis arile annis suo sibi cofonae divina significatione prcenoscens, spi-
Joanni cognomen Ghrysostorni indiderant Ob Attlcce fitum reddilurus ibi ubi ab Aitissimo per creatio-
eloquentiac facundiam, Byzantio Ravennam ad Cce- nem ipsiim receperat, et renovationem (/) et Corne-
sarem profecti, ejusdemque Ccesaris Aulici inajori liensem Ecclesiam (dicam ego) sacris reliquus, et
ex parte natione Greeci, Petri concionantis arireoim 3ui depositione corporis decoralurus, gradu concito
orationis flumen audientes, simulque in eo mgenU natale solum repetUt. Cumque a beato antistite
permaturi, et sincerce doctrince Umpidissimam uber- Projecto sacralisque viris, ac civibus universis lce-
tatem et suavitatem admirali, aureum serniocinato- • D tissbne obviam egrjessis summo bonore in patriam
rem, seu aureum Petri Ravennatis archiepiscopi essei grate admodum pieque fuissel exceptus; postera die
sermonem pfopria lingua conclamare volentes Chry- hofa legitima in D. [Cassiani ad aram ipsius B. mar-
sologum vocitabant : quod nomen exinde perpetuai tyris sacrosanclum Misscesacrificium pro vivis atque
'-

(a) Rodulph. etRub., an. 449. Capuc. Bon. existi, ubi de S. Petro Chrys. agit, ?
(b) Rodulph. multa mss. Vid. serm. 118 et serm. quod sccpiusme audiente viva voce confirmavit. )
"
137. ." Natalis, Rub., Rod., et quotquot de eo scrips.
(h) Vid.
_(c) Serm. 107 sic agebat Ambros. ut auct. est. 156.
(i) Serm.serra.senri.
Aug. Ub. v Confess. c. 13, in fin. y) serra. 5, 59, serm. 94, serm. 95, serm.
(d) Serm.43,num. 1, et 126, etl59, l.Rub.lib. n,, 109, 156, per tot.
sub anno 451. (k) Nalalis, Tritbem., Baron. t. I, an. 455, et B.
(e) Serm. 51. Felix arch. Ravenn. in prcef. inf. relata ante serm.
(f) Serm. 35 et 86. Chrysol. Flor. et alii.
(g) P. Chfistopb. Ventcchinus in opere inscr. (/) Nat., Rub., Baron., Rod., Flor., et Breviar,
Porta aurea sacrce Th. aoerta uis. ih Archivo PP. sup. memoraUim ac ms.
6! VfTA S. PETRI CtlRYSOLOGIPER P. MITAM. 62
deflmctis Deo sancfissmie obtulit. (a) Tuin astantes,», A Dohalo COrneUeiisidiacono primafio, pfope <:6rpus
qui frequentissimi cdnvenerant, allocuttis de iih- et afarri sancti Cassiani juxta electionem ejus, verie-
minente sui obitus hora Commoiiefacefe placuit.t. fahiU sepulcro sequenti die post sedem ipsius ec-
Turmiiumque sibi jiixta arafti S. Cassiani eligens,>, clesicecoaditum fuit; cui omnium ccrnsensu inter
sacram infulam aiiro gemmisque pfetiosissiftiis dis-- ibvos felato anniversarii honores in lestimonitim
tinctam, craterem aufeuai, et patinam afgeri- vitce pie sancteqiie transactce eadem depositioriis die
team mysticis figuris et eliaractefibus exsculptam,, fiiefe decfeti; et post quinquennium, exstiricto jam
quibus in sacro fuerat lisus", aree B. Cassiarii hccre-- 3)ei gratia Atbdamo furore, qui diu vastaverat Ita-
ditario suce evangelicce pauperlatis jtire reliquit.. - Uam, tumulus sumptuose magis codem m -locofuit
(b) Ravenriates vero, qiii illum secuti fuerant ttt inI condecoratus.
deUgendo optimO pastore invigilafent; cives auteinl 59. Mirabilis sane vlrtus argentece patbice calici
suos D. Cassianum snmmis honoribtis rit proseque- ab eoclem relictce, cum aqua per eam demissa, etpie
rentur, Cunctunique popuhim, ut iidem CatboUcamI a fidelibus tlegustata soepissimeTabidicariis morsum
adversus quascumque Tartari insnrfecturas legioness saaaf e, (f) et lebres pestileutes tpllere expertum sit;
retineret, nec ullo tenipdre a divinis mahdaiis abs-- ad quce mala nullum naturale remedium sufficefe
cederet, pacem vefam diligeret, pastores coleret,, B : COnstat,{g) quo fit ut multi canino rabidoque morsu
VerbaDei de ore ipsorum libentef audiret, et mo- lcesi uhdiqiie ad tumulum B. Petri Chrysologi ossa
nita salutis qucccumquestferiue custodiref, (c) diviriai cjus venefabuiidi, aquam potaturi ct asportaturi
propemodum facundia et intimis preeeordiishorta- converiiant. Ubi ex tot tantisque hujus saueti viri
tus est. externis reliquiis paterr.o ailectu traditis, liccc *ola
58. Cceterum curictis vel ad prima collacryman- patina ihter alias pretiosiores memoratce reliquias
tibus quis plene commemorare valeat, quam paternei vecefabiliter asservatur, cum ccetera ab eo iionata
omnes in Domino fuerit consolatus? quam sanctisi aut bellorum inceridiis perierint, vel fuerint liostili
monitis et divinis coUoquus ariimorum mceroresi populalione direpta. .___
sublevare lentaverit? Tandem pontificio ritu bene- 40. Verum mirabiliora profectoillius scripturarum
dictione omnipotentis Dei super Ulos et eorum filiosi monimenta relicta, in quibus vcre acumen ingenii,
in generatione et progenie per ccvum, ccelitus exo- tloctrince sanctitatelh, verborum atque sententiarum
rata, et signo sanctce crucis super cunctos effusa, gravitatem et sinceritatem, structurccque^legantiam,
mox ad B. Cassiani avam conversus est, demptamque ac pene divinam dicendi vim non jam Greeci solum,
suo capiti mitram ad pedes Agni Dei pro nobis in sed idocti omues admirantur ct obstupescunt-; (h) et
ara crucis oblati super altare deponens, Deum et C I sicuti aurum omni metallorurn genere pretiosius ac
sanclum palronum genibus flexis devotissime preca- j'uCuridius ejse solet, (i) sic Chrysologi scripta iu
tus est, ut migraniem animam suam fn ccelumre- paucis quamplurima eruditissime atque. clegantis-
ciperent, basque prce cceteris ferunt obtulisse pre- sirae complectentia omnium gravissima et j"ucuudis-
ces : (d) Deprecor te, beate Cassiane marlyr, intercede sima existere fateiitur; idque roajori acknh-atione,
pro me; lum iomus qua-sivernaculus fui a Cornelio quod non ex omnibus quoescripsit, et quemadmodum
Inijus s.rifs dniisiite in hoc ipso iempio nuiritus : ite- scripsit ( comiaentaria enim , eaistolas, et alia prcc-
rum ad te reversus aniinam nunc omnipolenii Deo clari sui irigcnii volumina et erudilionis Jocuraenta
reddo, corpus auiem meum tibi commendo. Dumque edidit), (j) sed ex paucis fragnicntis homiliarum,
prolixius hcec et siriiilia oraret, hominem exutus, quce temporuin injuriis, seu bellorum incendiis ac
"tranquilla et serena frorite spiriium Deo rcddidit, populationibus, tainquam ex busto perpaucce reliquicc
infulas ceternas hic a se paratas in gloria recepturus superfuerunt, in multisque alteratcc, mutilce, et con-
quarto nonas Decembris, sedenle Leone primo taminatce Petfum Chrysologum in suis lucubrationi-
pontif. max (e) et Valentiriiano UI in Occidente, ac bus qriaeexstant, divinarum huroananimque scien-
TheodosioJunioreisiOrieiite imperatoribus Augustis, tiarum bibliothecam, cherubicum sacrce Scripturae
anno vero Domini quadririgenlesimo quinquagesimo, D I interpretem, et absolutuin, nervosum sunul, et bre-
celatis sucecirciter 44, et sacrum illius corpus incre- viloquentem oratorem exstitisse prcedicant. Unde
dibili omnium dolore, ac pietate maxima a S. Pro- apud Catholicos concionalores accuratus senno non
jecfo ipsius Foro Cornelu episcopo, ut aiunt, et habetur, ubi saepius rutilum Chrysologi eloquium
coepiscopis provincialibus de more, atque sancto non effulgeat. Quod si videre onmia ab eo laconice

(a) Nat., Rod.,Flor., F. Jac. Januens. in legenda Florii nostri; et Baron. vel anno 449, ve!450. Sic
S. Cass. mart. in s. an. Domini 1582. Traditio pe- etiam Rubeus.
rennis, et vetustiss. bnagbies in ccde S. Cassiani Natalis, Rod. etExperimentum.
(f) Plin.
Imolae. \g) lib. xxv, cap. 5.
el Rub., an. 450. (h) Sixt. Senens.libt IV, Biblioth. sanctoe; S.Ant.,
(b) Rodulph.
(c) Acta Vallicelloe et Rod., iri. quibus plurima ubi sup., § 7; D. Agap. Vicent. in prcef. ad serm.
verba et orationes ab eodem sanctiss. prolalce ha- Chrys. inf. relata.
bentur. li) Serm. 29.
(d) Acta VallicelleeRodulph. et mss. multa. (i) Rub., Trit., Rod. et mss. omnia quoe vitara
(e) In Brev. prccdicto pro veriori tempore obusse ej'usdem perscrUmnt.
scribitur ann. 430, concordat originale Annalium
83 IN S. PETRLM CHRYSOLOGUM PROLEGOMENA. 84
et perpolite conscripta digni fuissemns, divinum ma-.A positce ad unam in cineres sunt redactcc. Qure vero
gis quam humanum habuisse ingenium, sumraamque ex omnibus quoe Chrysologus scripsit remanserunt
illius vim in Dei gloria et salule animarum impen- perpauecehoinilioe,breves quidem nuraero verborum,
disse nostra omniumque actas hominum aperte co- sed graves pondere sentenliarum, a B. Felice, qua-
gnoscerct. Sed Deus mirabilis in sanctis suis fortasse dragesimo Raven. afchiepiscopo, concionatore diser-
voluit sic ex ungue cognosci leonem." tissimo, ex proccipuis diversisque locis ac personis
41. Nam ( proh dolor ! ) periere ab ipso exarata maxinio labore et induslria hiiic inde conquisitoe,al-
cxemplaria, aut Ravennoe, aut Foro Cornelii; et que divina volunlate exemplis quibusdam inventis,
utrobique vel Theodorici Ostrogotliorum regis Ra- in unum , licet confuse ac indislincte nullo temporis
vennam oecupanlis perfidia, (a) qui cum Ariana labe ordine servalo coactoe "sunt,tamquam post uberera
lactus inlrinsecus, et obvolutus extrinsecus esset, in viudemiam penpauci recollecli racemi, circa annum
calholicos desoevienseos , et omnia ipsorum templa, Doinini decimum tertium supra seplingenlesimura.
omnemque regionem illorum perdere et gladio ac Quamquam, quoc modo exslanl D. Petri honiilicc,
igne consumere minabatur, tandemque Boelium et non esse easdem numero, ordine et perfectionc, quce
Symmacum, clarissima Italioelumina , quod contra a B. Felice editecfuerunt (g) liquido constat; verum
Arianos essent,interemit; immo Joannem ipsumhu- ]B poslmodum currentium negligentia temporum, vel
jus nominis primum pontiiicein max. vitocsanctimo- librariorum incuria, seu aliquorum invidenlia quam-
nia clarissimum (proh nefas!) carceri Ravennoe plurimas ex ipsis esse deperditas; et ex iis qucere-
raancipatura, pedore, situ ac incdia corisumptuni, manscrunt partim obscuralas et contaminatas, et
vitam ob id terminare coegit; nec non Ballhasarem partim adco mutilas atque perplexas, (h) ut ne vix
ex familia sancti Petri Chrysologi, (b) virum onini quidem a doctis inlelligi queant. Hcelamen quales-
sacrarum litterarum erudilione sapientem, quod tan- cumque existant, usque eo sapientibus probatcesunt,
tummodo illis tempOribusurbemRavennam inviserit, ut unico sceculispalio duodeviginti vicibus , quod vi-
pontif. max. in morlis genere consiinilem reddidit. derim, lypis fuerint demandatoe.
Quare non levis conj'ectura surgit pcrfidum regein 45. Vel forsan anliquius Foro Cornelii circa an-
Chrysologi scripta quoecumqueomni diligentia con- num Domini quingentesimum quinquagcsimumquar-
quisisse, et Ravennce,et Foro Cornelii,et apud ipsum tum, (i) cum Narses eunuchus, Justiniani Ceesaris
Balthasarem, qui probabiliter ea possidere crcdeba- proefectus, et suo Dominotandem servus infidelis,ut
tur, et ea oirinia una cum aclis, et processu sancii- Ostrogothorum reliquias, quae ad Foium Cornelii
tatis, et miraculorum sancli Pelri Chrysologi igni et confugerant, seque ibidemnecessariis munierant, ra-
consumptioni tradidisse; ne quis ipsius doctrina, C fj dicitus cxstirparet, ipsura Forum, urbeni florentissi-
concionibus, et conime:tariis contra Arianos, quibus mam el amplissimam, post longain obsidionem ade-
fuerat lingua calamoque omni tempore infensus, uti plum, ac dira populatione direptuiu temere el cru-
valeret; sanctimoniam, auctoritalem et doctrinam deliler igni ferroque funditus evertere ausus est; eo-
cjusdem Herodcs alter adversus suam perfidiam et que poslinodum Ccesari indig.iato Longobardos in
hceresimpertimescens, Dioclelianmn seculus, (c) qui Ilalicum regnum e Pannoniis evocante, (j) Clephis
omnes Christiance religionis codices jussit comburi, illorum rex crudelissimus post sexdecira annorum
seu Julianum Apostatam , (d) qui studia bonarura intervallum juxla veferis Foro Cornelii relicta vesti-
artium ethnicis Chrislianisque magisiris ademptis gia, loco tamen ad: multos passus inutato, et satis
Chrisliancejuventuti improbe eripere conatus est : anguste rele :lo, urbem eversara Vatrenuin amnem
cum non sit tyrannis depopulaloribus regionum inlra se continenlem firmissimo ponte super aquas
(e) seu religionum eflficaciusmachinamentum quain construclo utrinque citissinie recedilicavit. Cujus ca-
ut libris tamquam firmissimis propugnaculis ipsas slruni ad altcram fluniinis ripam a parie austri super
exuant. At brevi, Deo vindice, impius hic periif,mox- adhccrenteni eollem ambitu rotundum munitissiraa
que in sui facinoris poenam cruciatus gehennce ignis ingentique fulluiu arce, (k) ut Ravennatibus fiuili-
una cum Herode Joannis Baptislce necalore merilo I) misque civitatibus quasi perpeluum stimuluin oppo-
percepit ceternos. ., •nerel; cuin ab ej'us duritie et firmitale sermone la-
42. Aut pariter Ravenncc circa annum Domini tino Caslrum Immolle, hoc est castrum durum et
septingentesimmn, (f) tempore Damiani, trigesimi quasi ferreum, arcemque hostibus nalura et situ ob-
noni Ravennatum archiepiscopi, dum absumpla in- sistentem, tametsi secus molles aquas exslruclam, et
cendio episcopi bibliolheca, scriplurcc omnes illicre- ipsis undique vallatam appellare jussisset, brevi urbs

(a) Rub.hcecde Theodorico circa an. Doraini524. opus adhuc exslare in magna parte.
Co.ilirmat. Raron. in Aunal. Dolionus in Compend. (h) Rod. elmss.
hist., etpleriq. alii. (i) Pvaphacl.Vollateran. lib. iv Geogr. Tarcagnot.
(b) Ann. Im. Florii Saxi, et aliorum mss. 1. vu Histor. niundi. DolionusinCompeiid.Hist.Ann.
(c) Eus. 1. viu, cap. 2 et 5. Imol. mss.
(d) Historici omnes in Vita Jul. (;') Ann. Imol. Blond. Forolivian. 1.vm. Hist. Rub.
(e) Joan. Gers. de Laud. Scriptor. c. 9. 1. iii, an. 577, et alii hist.
If) Rub. 1. iv, sub dd. annis. Kod. et mss. (k) Rub., Tarcagnot., Dolion., Blond. et plerique
(_/)Rub. sup. asserit homil. a Felice recollectar. alii.
65 VITA S. PETRl CHRYSOLOGIPER D. MlTAM. bt
ipsa, arcis, Castrique nomen vulgo adepta, et conti- A locaturo, (c) quod anlea a Troilo Nordilio cive Imo-
nua possessione roborala novissime a reeenlioribus lensi tunc primario inventum in eadem ubi morlem
quasi per syncopen, si non corruptovocabulo, Imola obieral ccclesia tumulo honorilicentiori anno Chrisli
appeliari, nec non scriptione nolari consuevit. Quam- 946 circiler fueratcondilum; dum templum ipsuma
quam D. Cassiano dicalum lemplum in occidenlali Barbaris fccdissime conspurcatum instaurandum cu-
parte autiquae urbis Cornelieeconslructum, ubi cor- ravit, el munera non paucaabAgapitoH pontif. max.
pus B. Chrysologi quiescebat, au fuerit ab eversione propler hccc consequi meritus fuit.
et incendio exemptum, non satis nostro terapore 44. In nova aulem et nunc exstante divi Cassiani
constat. Hoc lauien pro cerlo scimns, post urbis ex- in ipsa urbe ecclesia, (d) MallhoeusPhaellus cathe-
cidium ibiJem oppidum sanctum Cassianum nuncu- dralis cjusdem praeposilus, ex mandato Reverendiss.
patum exoedificalumfuisse, ubi et cathedralis eccle- D. Simonis episcopi sub anno Christi 1497, idem
sia ct episcopale proetoriuropermanserunt, (a) quoad corpus B. Chrysologi sub ara propria conquisitum
^Emiliani et Bononienses invicem sese bello pre- inve.-.it, attrectavit, recognovit, marmoreoque sar-
mentes oppidum illud postremo a Bononiensibus in- cophago fldelitai' supra ipsum allare, quod est itidem
censura fusiditus everlerunt, procfatamquearcem, seu ad dexteram arce sancti Cassiani pridie kal. Seplem-
castellum IintnoUea fundamentis iu perpeluum sunt n.bris collocavit; cum ad lcevam lapideo loculo supra
demoliti. Unde postmodum ecclesia D. Cassiano di- altare B. Projecti civis Corneliensis ct cpiscopi ossa
cala, (b) sedes episcopalis, cX sanciorum corpora pariter quiescanl; ubi hac sanclorum triade vene-
multorum illic lumulo tradita in renovatam Imolen- rato Deo, eorum jugiler patrocinium a civibus im-
sium urbem in lacunam translata fuere; inler quoe ploratur, el exteris non absque ingenli Christiano-
fuit ct corpus B. Pelri Chrysologi ad dexieram sepul- rum fruclu et spiriluali Icclilia ad Altissimi laudem
a\ D. Cassiani sub ara propria anno Dom. 1200col- et eius beatorum vencralionem.

AD OPPOSITA RESPONSIO.
Et quamquam ea quce a nobis de Vita et Actis B. sologi babelur, eumdcm consecratum episcopum an-
Petri Chrysologi sincere scripta sunt, ex auctorilati- no Domini 450, et post decennium abiisse. At venia
bus in margine relatis salis probala videnlur, nibi- impeitienda esl scriptoribus islis, cum bccc apud
lominus, quia nonnuUa eorum opposilione non ca- Hieronymum Rubeum in prima HislorieeRaven. edi-
rent, propterea contrariispro virili satisfacere fuit lione legenles erraverint in verba magistri. Porro
consilium, quatenus relata veritas clarius elucere, Rubeus ipse i:i altera ejusdem bistorioe edilione er-
et in ea lectoris animus placide conquiescere queal. rata corrigens electionein anno 433, et ohitum an-
1. Primo igitur Pelrum Chrysologum patria Ra- no 450, cautius verilale perquisita asseverasse le-
vennatem, el Ecclesiee Cornelice episcopum fuisse, gitur.
et Blondus Forolivianus, et qui illum transcripsit, < C 5. Anlequaiu Rubeus suam ederet Historiam, ple-
(e) Jacobus Philippus Bergom. eremitanus, et alii rique homines vitam B. Petri Chrysol. ad Simma-
perpauci islorum sectatorcs aflirmant. Sed ni Blon- chi papce tempora producere non dubilartmt; cum
dus consueta librariorum incuria male transcriptus scriptionera Petri episcopi Ravennatis duobus in con-
habetur, illum toto coelo errasse aliorum attestatio- ciliis sub eodem pontifice actis inspexissent, (g) quae
nes indicant, qui e patria Corneliensi in archiepisco- etiam Petro noslro in more posita erat: nihilomi-
pum Raveimatem Petrum nostrum electum fuisse nus Rubeus multum multaque legens, ut asserult,
tradunt : ipseque Petrus sui ipsius testis omni ex- veritatem nactus, non illum qui conciliis subscripsit
ceptione maj'or Foro Cornelii educatum, (/') sancte Chrysologum, sed alium ab ipso Petrum fuisse de-
institutum, et sacris initiatmn a sanclo Cornelio monstrat; et seriem antistitum Raven. Ecclesice te-
illius sedis antistite constanler affirmat, sanctumque xens, Chrysologo decedenti anno Chrisli 450, Neo-
Projeclura ob proecipuumsui evangelici patris amo- nem suffcctum usque ad an. 455 affirmat; Neoni
rem in episcopum ej'usdem Fori Cornelii amabilius Joannem usque ad annum 495, et Joanni Pelrum II
consecrat: quod utique facere nequivisset, si Chry- antistitem natione Raven., qui fuit vigesimus quar-
sologusipse CornelianoeEccleske procsul exstitisset. tus archiproesul illius Ecclesice, atquc illis conciliis
ut cuicumque Uquido constabit, qui sermonem illius D ] interfuit et subscripsit. (h) Id convincitur eliam
in ordine 165, una cum nostris in eum observatio- sensu Baronii ex epistola in ordine 37 S. Leonis
nibus, legere non dedignabitur. papoesub anno Domini 451, ad Neonem episcopum
2. Apud Surium, Rabadan, et alios in Vita Chry- Raven. data, quad si tunc vixisset Chrysologus, non

(a) Habentur hcecpluribus in act. Adm. RR. cano- (e) Blond. 1.de Italia Illustrata, reg. 6, ubi agit
nic. in archivo cathedralis ecclesicc Imolen. deBergom. in suppI.Chron. lib. vi, ubide Ravenna.
(b) tTunc appellabatur Ecclesia Corneliensis, ut (f) Serm. 165.
legi pluribus in actis, ut supra traditi eliam Glos. et (g) Nolai., in c. Concilia sacerdotum, 17, dist., et
Archid. in can. 12, disl. 65. dst. 96, c. Rene, § eumqueleeta esset.
(c) Flor. Rodulphusque in Vita Chrysologi, in iine. (h) Non Pelrus Allinas, ut aliqui aflirmant, licel
(d) Phaelli attestatio, quam infra retuli. Flor. in et ipse concilio inlerfuerit.
Ann. Im. ms.
67 IN .S, PETRUM CHRVSOLOGUMPROLEGOMENA ""^ 68
utique fuisset episcopns Neon. Ex aliis quoque non A contraque perfidum ac contumacem abbatem, et
spernendis rationibus et conjecturis non paucis pro- ejus hceresim eanonice fuisse pronuntiatum. Quod
batRubeus supra vera fuisse, quae de lenipore obi- pertinax Eutyches gravissiaie ferens ope Chrysaphi
tus B. Chrysologi narravimus, cui assenlit Baronius, eunuchi, iroperatoris cubiculo prcefecti, ob peculiare
ad quos lectores remisisse sufliciat. odium Flaviano infeasi, confictis rationibus apud S.
4. At quoe diximus prima facie nimis impugnare Leonem poat. max. per Iiiteras de eodem Flaviano
videntur ipsius Chrysologi verba dicentis sermone conquestus obtinuit, ut sum. poutif. suis scriptis
145 : Christus circa quingentos qnnos nativilaiis sum Flaviaamn corriperet, Cceterum poatifex brevi re-
causas prmstat; ortus sui liies patitur. Ex quibus ia ceptis a Flaviano epistoUs, et totius causce legitimo
margine ab eo qui primuni sermoaem edidit, fuit processu habito, ipsum abbatem falsa scripsisse, et
notatum, Chrysologi wtas. Nam si, dum haec ipse tamquam bcereticum rite declaratum recteque dam-
protulit verba, amii fore quingenti erant a virgineo aatmri exstitisse cognpvit. Verumtamen quia de ma-
partu, quis B. Chrysologum. ad Ulud usque tempus xiroa fidei qucestione agebatur, et decretoria respon-
vitam produxisse negaverit ? Verumtamensiprudens sio sanctissimi in terris Christi vicarii a fidelibus
lector advertat verba illa fuisse contra Eutychcn exspectabatur, doctisTatrUius de usu Ecclesice ca-
et ejus haeresim ab Auctore nostro prolata, nou alio B tholicce deferentem beatissimum Leonem, ut quce
opportuuiori tempore quara dum virus id lelhale per seQtirent audiret, Petrum Cbrysologum vel Romam
Dei Ecclesias serpere cceperat, hoc ipsum actum evocasse, quod credibiUus est, (b) vel saltem pro-
fuisse fatebitur : sed supra osteasum est hujusaiodi cessum et acta ad illum, tamquam ad sanctissimum
hoeresimortam aiino Cbristi 448, a concUio generali et Laline omnium tunc temporis Palrum doctissi-
Chalcedon. sexcealorum triginta Palrum anno Cbri- mum Grceccequelinguee peritum, transmisisse, ut
sti 451 damnatam, et catholicam fidem robo. atam discusso processu, et jtota queestionis veritate inda-
exstilisse : unde quod anno 449 B. Petrus Eulycheli gata, quce sfbi viderentur pro fidei comprobatione
litteris rescripsit, eodem tempore populum concio- scriberet; idque Petriun prcccipuum calholicce veri-
nfbus instruxit. (o) Quod utique post annos quadra- tatis magistrum libentissime pro Ecclesia Dei fecis-
ginta et ultra a dicto concUio Chalcedon. facere se, nenio mentis compos negabit.
non distulisset, Circa quingentos annos merito dixit, 7. His tamen studiosus lcctor id opponat, quod
ut de sojculo quingentesimianniccepto ac dimidiato, in concU. Chalced. uusquamapparetepistolamChry-
quamquam necdumcompleto, loqui videretur; prout solog., sedtaEtum saiLCliLeomspapcefuisse lectam,
ad ipsum Eutychelem rescribens simili verborum quin el ipse libenter subscribens dicam epist. illam
phrase usus videtur, cum dixit : Christi generalio Z sancti Leonis papcc iii| ordine 10 incipier.tem Lectis
post tot smcula disputalione temerqria ventUatur. Ita dilectionis tum tilteris; etc, ab ipsomet Chrysologo
ut ad refellendum Eutychea loagissimam ceateaarii fuisse in substanlia compositam, ac djvo Leoni obla-
nuroeri praescriptioiiem adliibens, locum amplifican- tam : et ae pecuUarislEcclesiee prccsul, sed univer-
do, moreni optimi oratoris usurpasse nemo non saUs pastor, et qui B. Petri apostoli sedem tenebat
videat. in terris, ul congruum erat, veritatem fidei quceren-
5. Jussu S. Leoais papae ad Chalcedonense con- tibus declararet, atque e via veritatis errantem cor-
cilimn adversus Eutychetis hesresfm, praeler infra riperet, proprio sancliLconisnomiite fuisse scriplam,
scriptam responsoriam, S. Chrysologum scripsisse, Flaviauo episcopo transmissam, omnibus vero catbo-
et manuscripta, et iiapressa multormn documeuta licis communem. Hiac forsaa aUqui negarunt (c) ab
testantur, ipsamque epistolam exstare, et ante acla ipso sancto Leone coiripositam, cuin maxime stylo
illius concUii descriptam haberi plerique asseverant. et doctriaa a reliquis jipsius litteris distare videatur.
Verum bujusce rei veritatem satis curiose perscru- Verumtamea ia ea aoa aaimadverteates acumen in-
t^tus solam ad Eutycheteai Chrysologi respousoriam genu, senteatiarum doctrinam et eloqueatiam, sine
epistolam, de qua etiam onines meminere historici, ulla, ut arbitror, ratione non Chfysologo nostro, sed
incipieatem : Trislis legi tristes litteras, etc, repe- 3 albs ascribere non dubitarunt.
rire potui. Nec tamen tot scriptores aUoqui veridi- 8, Non tamen iniicior beaium Leonem doctorem
cos in boc omnmo conjunctun errasse, sed vera licet maximum et elegaulissimum acceptam a D. Petro
involuta dixisse sum jugiter ratus. Quainobrem, hoec Raveuaate epistolam proprio transcripsisse stylo, et
quae saepius legens meditatus sum, quaeso, prudens aUqua suo marle ascripsisse; niliilominus ia ea non
lector attendat. potuit divinum Chrysbiogi ingenium et ejus acunien
6. CQnstei apud omnes Eutychetem abbatemCon- omniao celari. Et hcccest illa circularis epistola Fla-
stantinop. suara disseminasse hoeresim circa an. viano data, et tolius quasstioais veatilatee decretoria
Dom- W8, eoque tempore a Flaviano illius Augustoe a concilio Chalced. 630, Patrum magna veneratione
urbis episcopo synodum muitoruni Patrum fuisse receptfl, quam Petrum Chrysologtuuseripsissetradunt
coactam, ut pestifero pro viribus occurreret igni, auctores, (d) licet non bene se explicent, vel eorum
(a) Serm. 145, etserm. 175. Prosp. dictatas sancte Leoni papae, Id ipsum putavit
(b) Leg. serm. 75, cum notat. Geunad. de-Viris Illuslr. cap. 84-
(c) Marcell. Comes in Chron, ait has litteras a S. (d) Est iu coneil. Chalced. aclio % paij. 204, in
69 tVITA S, PETRl CHRYSOLOGlPER P. MitAM. 70
scripta ad nostra tempora corrupta pervenerint. \ ajteram probandam, improbandam alteram esse dici-
Hcecqueex iUis ingenii mei diulurna observatio, si mus : primamque esse qucc subjeclis rebus propor-r
adhuc sanam baud est nacta veritatem, fortasse ali- tione respondet, (a) ubi lantum verborum est qnan=
quibus argumentum esse poterit, quo saniori judicio tum ad subjectam'senteiitiam necesse est exprimen-
illam uivestigare aveant. dam; hanc cerle aliquam apud eruditos obsGuritateai
9. Ex dictis de cetateD. Petri satis constat efligiem parere negamus. (b) Secundam vero incequalemesse,
ipsius nostro tempore ex vero ab aliquibus non fnisse et aliquo ad subjectoerei expressionem (c) carentem,
cxpressam, dum illam noa virum quadragenarium, illamque unam tenebras habere non duliitamus, de
scd senem grandeevuia reprceseatare conspicimus; qua D. Aug. tract, 67 in Joan. inquit: Est ipsa brevi-
verumenimveropictores errore eodem quo scriptores tas altera obscuriiqs. At quis non videat brevitatem
decepti, qui D. Petrum jam ferme centenarium deces- a Chrysologo in sermonibus adhUiitam, ubi textus al-
sisse Ulieris maudarunt, possent in aliqua parte ex- terati corruptive non babentur, non solum subjectis
cusari, si se virum nondum certe quinquagenarimn rebus propo.rtioneadeequalam,.(d) verum etiam dilu-
pinxisse dicerent, sed jejuniis, oratione, vigilns, stii- cidam, acumine ornatam, et ingeaiis eruditis tauto-
dio, verberatione, ciliciis, laboribus et lacrymis us- pere aptam, ut eam improbare fatuuai, si nou im-
que eo extenuatum, ut septuagenarii potius imagmem B pium, quisque sapiens judicare queat? Hocque genere
preese ferre videretur. Vera igitur et probata ipsius dicendi grandiioqup cum ampla et seiitenliarum gra-
Cbrysologi effigies opere vermiculato elaborata visi- vitatc, et majestate verbofum apte usum fuisse reor,
lur Ravenneein testudine cbori metropolitance eccle- quia Nazianzeni sensu, (e) Quidquid facile percipitur,
sicc, queevirum venerabilem annorum 44 ad summum facile quoquehi contemplmnvenil; atque in omne quod
exprimere videtur. vivida facie, barba subrufa, et li- desideriumnostrum fugil, cupiditatemexercet.Nal quia
belluni prcc manibus in siguum singularis ejus doctri- hoc genus virtute coeleris prcestet, quemadmodum ea
ncc tenentem- queede Phocionis brevitate a Plularcho in Politices
10. Mirum, si vel dies obitus sanctissimi hujusce scripta ferunlur, id apta suat indicare, dum ait (f):
vifi aoa esset m quecstione posilus : alii enim, ut Phocionis in dicendo brevitatem omnes admirabanlur,
Petrus de Natalibus, et Baroaius in Marlyrologiq quippe Polyeuctus Demosthenem aiebat esse oraiorem
Rom. ac Annal. Eccles., nT nonas Deeembris obiisse amplissimum, Pliocionem.vero persuadendo gramssi-
edixerunt; abi vero, ut Rubeus, et mss. niulta, iu tnum : brevissimaenimejus dictioneuberrimgs senten-
nonas ejusdem mensis decessisse scfipserunt, At si tias contineri. Quamobrem Demosthenescwleros non
fcedere distbictionis procedamus, nullam prorsus magnifaciens,solitusdicere traditur ulPhocionem sur-
contrarietatem lector offeiidet. Obiit siquidem D. P. C gere conspexisset: Verborummeorutn gladiusjam sur-
Chrysologus iv nonas Decembris, prope meridiem, git. Hcccpaucula si antea scioli libero meditati fuis-
anle ariim D. Cassiani in templo, ut hahent moni- sent intuilu, forsitan in ferendis judiciis cautiores
nienlanosira; at sacrum ejus cadaver iionnisi postera ex.stitissent,nec in.sua reprehensione reprehensibiles
die vesperi fuit sepulturce mandatum ; curoque vctus forent,
ecclesiccaostrce consueludo perennis cxsliier-itan- 12. Sermones D. Chrysologi numero centum- vi-
iiuumconceIebrandiGeposilioiiisdiem,quemadmoduro giuti duo fuisse-Sixtus. Senensis, (g) et ejus i:i hac
et Ecclesia Ravemias, tunc nobiscum conveniens ad parlc transcriptor Bellarmir.us tradideruut (h) : e.t-.ni
Rubei usque tempora id ipsum precstilisse Uquet, fa- crror in transcribendo fuil, codex Sencnsis tr-uncus
cili negolio decipipotuere scriptor.es qui IV nonas omnino fuerit opprtet, cum in exemplaribus iinpres-
litleris decessisse manda.yunt, videules cadem die ab sis etmullis mss, centum septuagii.tci scx videantui';
bis ecclesiis anniver-sarips lionpres D. Petro iiostro (i) quamquam ex illis quinque suat, nempe 'serni.
deferri. Porro Ferrettus ei Carrarius bistorici Raven- 53, 107, 128, 129 158 ct 149, quos Cbrysologumiro-
nates, Floriusque noster, et pervetustum ecclesicc struai haud dictasse conjicimus, ut etiam ia eos no-
Imolen, ejusdem sancli Petri officium, diemobitusiv strce observationes demonstrant.
nonas, deposilipnis autem m, ut diximus, fuisse de- D 13. Et bcec pauca sunt, candide lectoy, cpicc in
monslrant; unde a nostris in, ab aliis IVnonas.Decem- tanta vetustissiaiorum teaiporurii, et variantiiim scri-
bris annua hujus sacri pontificU recolitur festivilas ptorum obscuritate diutmnis investigata labpribus
sancla. - scrutalor verilatis, non temerarius asseverator, divmo
11. Quibusdamsciolis laconismum el breviloquium afllante Spiritu egp, qui lynceus non sum, vix repe
sanctissimi doctoris nos.tri li.a.ud iutegre probatmn rire potui; queeip uiium simpliciter collata, utyides,
alioquiacomperimus, quibusbrevitatem distiagueates, ad Omnipotenlis gloriam, B. Chrysologi veneratior

edit. Rom- an. 1609. GrceceLatineque relulit Baron. epist. 76.


in. Amial. tom- VI, an. 449, et nos infra perscri- (/') Apud Graaat. in Collect. moralis philosophice
tQin. H, Eio.q, ;
psimus,
(a) Arist. de Arte RJiet, lib. in. (g) Lil), IV, Bihl sanctcc,
(b) Cic. 1. ii ad Quint, fratrem, (/() Descr. Ecclesiast., ubi de Petro Chrysol.
(c) Horat. ad Pison, de Arte poetica. (i) LnBibl, Patiiimquafta ed.il;tpm. V, in princ,
(d) Flor. in Ann., ubide Chrysol. agit. ubi de Pel. Cbrysol. meniin.il Aucl., dixif aliquos
ic) Naziaaz. orat. 163clePauperum Amore; Seneca scrm. non ftiisse ab eodem dictatos.
71 IN S. PETRUM CHRYSOLOGU.UPROLEGOMENA. 72
nem, ac civiutn nostrorum spirilalem tetiliam, vel, ^ prceclara piaque eruditione prceditis perpetuo iiikce-
catervas, si quae futurce sint, contradicentium ccquo rere valeam, et ob id ceternae immeaseequeVeritati
animo exspectant, ut multiplicata disquisilione raagis juges persolvam aeterna per saecula grates.
magisque summa veritas innotescat, cui una cum viris

TESTIMONTA.
Pro majori (eslificatione aliquorum , qum supra in Vita Auctoris memoravimus ,.accipe, can*
dide tector, litteras D. Cnrysologi ad Eutychen, epistolam S. Leonis papce, Jjom. Maithcei
Phaelli attestalionem, aliqaa de D. Petro clogia Scriplorum. B. Feiicis in aliquol Chrysol.
Sermones ptcefationetn, ac Rev. P. Petri Rodulphi episcopi Senogal. epislolam ad senatores-
Imotenses, ut infra.
1. fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine
Epistola S. PETUICHRVSOLOGI ad Eutychen hxre- recensito, landem, quid apud vos scandali conlige-
licum. rit atque contra integritalera fidei exortum fuisset,
agnovimus : et quaeprius videbanlur occulta, nunc
Dilectissirao et merito honorabili filio Eutycbeli pre- p nobis reserala esse poluerunt. Quibus Eutyches, qui
sbylero Petrus episcopus Ravemiee. presbyterii nomine jhonorabilis videbatur, mullum
Tristis legi tristes litteras tuas, et scripta mcesta imprudeas et niniis |imperilus oslendilur, ul eliam
mcerore debito percurri; quia sicul nos pax Eccle- de ipso dictum sit a Propbeta : Noluit intelligere, ut
siarum, sacerdotum concordia, tranquillitas plebis bene agerel, iniquitqtem medilalus est in cubili suo
gaudere facit gaudio ccelesti; ita nos afiligit et de- (Ps. xxxv, 54). Quid aulem iniquius quam irapia
jicit fralcrna dissensio, praeserlim cum talUius oria- sapere, et sapienlioribus doctioribusque non cre-
tur ex causis. Trigiata anuis humanee Ieges huiaanas dere ? Sed in hanc insipientiam cadunt qui cum ad
adimunt quaestiones; et Christi generalio, quoe di- cognoscendam vcritatem aliquo impediuntur obscu-
vina lege scribitur inenarrabilis, po;t tots.rcula dis- ro, non ad propheticas voces, non ad Aposlolicas
putalione iemeraria venlilatur? Q.iid Origenes prin- Iitteris, non ad Evangelicas auctoritates, sed ad se-
cipiorum scrulator incurrerit, quomo.io Neslorius metipsos recurrunt. Sed ideo non magistri erroris exi-
lapsus sit disputans de naturis nori latel prudenliam stunt, quia veritalis discipuli fuere. Qiiam enim
tuam. Magi Jesum in eunabiriis Deuni mysticis mu- eruditionem de sacris novi et veteris Testamenti pa-
neribus confitentur, et sacerdotes, quis sit, qui vir- ginis acquisivit, qui nec ipsius quidem Symboli ini-
ginalipartu de Spiritu sanclo natus est, dolenda in- lia comprehendit? Et quod per totum miiiidum om-
terrogatione disquirunt? Cuai vagitus daret Jesus in nium rege.neratorum voce depromitur, istius adhuc
cunis, gloriam in excelsis Deo clainat ccelestis exer- senis corde non capitur.
citus; et modo, quando in nomine Jesu omne genu 2. Nesciens igitur auid deberet de Verbi Dei in-
flectitur ccelestium, terrestriura, el infernorum; ori- carnalione senlire, nec volens ad promereiidum ia-
ginis ejas qucestio commovelur? Nos, fraler cliaris- lC telligenticc lumen inisanctarum Scripturarum latitu-
sime, una cum Aposlolo dicimus : Etsi novimus Je- dine laborare, illarn saltem communem et indiscre-
sum secundum carnem, sed nunc jam non novhnus (U tam coafessionem solUciloapprehendisset audilu, qua
Cor. v, 16) : nec possumus curiose perscrulari, qui fidelium uaiversitas profitetur credere se in Deum
jubemur honorem dare, et timorem reddere, et ex- Patrem omaipotentem, et in Jesum Christum filium
spectare, non discutere, quem judicem confitemur. ejus unicum, Doininum nostrum, qui nalus est de
Hoec breviter respondi, frater lilteris tuis plura re- Spiritu saacto ex Maria Virgine. Quibtis tribus sea-
scripturus, si ad me frater, et coepiscopos aoster tenliis omnium fere haereticorum machince deslruun-
Flavianus aliqua de hac causa seripta misisset : si tur. Cum enim Deus;, el omnipotens, etoaternus cre-
enira tiibi displicet, quod quidem scribis, tibi ipsi ditur Pater, consempiternus eidem Filius demonslra-
electum judicium; nos quomodo de his judicare po- tur, et in nullo a Palre differens, quia de Deo Deus,
terimus, quos neque vidbnus, propter absentiam, et de omnipolente ouinipotens, de oeterno nalus est coee-
quod inlellexerunt eorum taciturnitale nescimus? Ju- ternus :noa non posterior tempore, non inferior pote-
stus raediator non est, qui sic unain parlem audit, state, dissimilis gloria, non divisus essenlia;
ut nihil alteri parti reservet. In omnibus autem hor- idem vero sempiterni geuitoris nnigeiiitus sempiter-
tamur te, fraler hoaorabilis, ut his quss a beatissimo nus natus est de Spiritu sancto ex Maria Virgine.
papa Rouianeecivitatis scripta suntinobedientersede allen- Quoe nativitas temporalis UU nativitati divince et
das; quoniam beatus Petrus, qui propria vi- sempiterncc nihil minuit, nihil contulit, sed totam se
vit, et prcesidet, prcestat qucerentibus fideiveritatem. reparando homini, qui erat deceptus, impeadit: ut et
Nos emm pro studio pacis et Ddei extra consensum j. mortem vinceret, et diabolum, qui raortis habebat
Romaaoe civilalis episcopi causas audire non possu- imperium, sua virtute destrueret, Non enim superare
mus. Incolumem luam dilectionem Dominus tetapore nos possemus peccati et mortis auctorem, nisi natu-
longissimo conservare digaetur, charissiaie, et ho- ram nostram ille sasciperet et suam faceret : quem
noratissime fili. nec peccalum conlaminare, nec mors potuit delinere.
Exstat hmc Epistola in fine Sermonum D. Pelri Conceptus quippe est de Spiritu sanclo intra uterum
Chrysologiiu BibliothecaPairum 4 edit. tom. V, parl. matris virginis, quecjitaUlumsalva virginilate edidit,
H, cum nolis et variis lectionibus Gerlt. Vossii. Est quemadinodum salva virginitate concepit. Sed si hunc
etiam anle acla concil. Chalcedon. IV Grmce Latine- de Cbristiance fidei fonle purissimo sincerura intel-
in Annal. Baron. lom.Vl,etin leclum haurire non poteral, quia splendorem perspi-
qiie conscripta, et veritalis obcoecalione sihi propria tenebrarat,
Vita Chrysologi a Petro Rodulpho conscripta, etjn CUOB
archivo senatus Imolm relaia. doctriiieese Evangelicocsubdidisset, dicenteMatlhceo:
n. Liber generalionis Jesu Chrisli filii David, filii Abra-
ham (Matlh. l). Aposlolicce qu»que proedicationis
Epistola S. LEOMS papm primi ad Flavianum Con- expelisset instrumenlum, et legens in Epislola ad
ttanttnopolitanum episcopum conlra Eutychelisper- Romanos, Paulus servus Jesu Christi, vacatus aposto-
fidiam et hmresim. lus, segregatus in Evangelium Del, quod ante promi-
Leo episcopus dilectissimo fratri Flaviano Con- serat per prophetas suos in scripturis sstictis de Filio
stant. episcopo. suo, qui factus est ei ex, semine David secundum car-
1. Lectis dilectionis tus litteris, quas miraraur nem (Rom. i); ad prophelicas quoque paginas piam
1S VITA S. PETRI CIIRVSOLOGIPER D. MITAM. 74
soUicitudinemcontulisset,et invenissetpromissionem Ai nostris; incomprehensibilisvomit comprehendi. Anto
Dei ad Abraham dicentis : In semine tuo benedicenlur tempora manens esse ccepit ex tempore. Universila-
omnes gentes (Gen. xxu). Et ne de hujus seminis tis Dominus servilem formam obumbrata majestatis
proprietate dubitarel, seculus fuisset Apostolum di- suce immensitate suscepit. Impassibilis Deus non de-
centem : Abrahm dictm sunt promissiones, el semini dignatus est esse homo passibilis, el immortalis mor-
ejus. Nondicit el seminibusquasi in multis; sed, qua- tis legibus subjacere. Nova autem nativitale genera-
si in uno, et semini tuo, quod esl Christus (Galat. m). tus, quia inviolata virginitas concupiseentiam ue- '
Isaice quoque preedicationem interiore apprehendis- - sciens carais materiam ministravit. Assumpta est
set auditu dicenlis : Ecce virgo in utero concipiet, et igitur de matre Domiai aalura, aoa culpa : nec in
patiet filium, elvocabitur nomenejus Emmanuel, quod Domiao Jesu Chrislo ex utero virginis genito, quia
est interpretalumNobiscumDeus (Isai. vn). Ejusdem- nalivitas est mirabilis, ideo noslree estnaturce dissi-
que prophetoefideUter verba legisset : Puer nalusIm- est milis. Qui enim verus est Deus, ideni verus est lio-
nobis, filius datus est nobis, cujus potestas super mo, et nullum est in bac uiiitale mendacium, dum
merum ejus, et vocabilur nomen ejus magni consilii invicem stint et humilitas hominis, et allitudo deita-
Angelus,Admirabilis,Consitiarius,Deus, Forlk, Prin- tis. Sicut enim Deus non mulatur miseralione, ita
ceps pacis, Pater futuri smcuti (Isai. vn). Hoecfru- homo non consumilur dignitale. Agit enim ulraqua
slratorie loquens ita Verbum diceret carnem factum, forma cum alterius communione quod proprium est
utediius utero Virginis Christus haberet formam ho- Verbo scilicet operante, quod Verbi est, et carae ex'
minis, et non haberet materni corporis veritatem. sequente, quod carnis est. Unum horum coruscat
An forte ideo putavit Dominmn nostrum Jesum Chri- miraculis, aliud succumbit injuriis. Et sicut Verbum
stmn nou nostroe esse naturae, quia missus ad bea- B ab cequalitate paternee glorioenoa recessit, ita caro
tam Mariam seraper yirginem angelus ait : Spiritus naturam nostri generis non reUquit. Unus enim idem-
sanclus supeneniet in te, et virtus Altissimiobumbra- que est, quo.dsoepedicenduro est, vere Dei Filius, ei
bit tibi, ideoque, et quod nascetur ex le sanctum, vo- verehominisfilius : Deusper id, quod In principio erat
cabitur Filius Dei (Lucwu); ut quia conceptus Vir- Verbum, elVerbumeralapudDeum, etDeus erat Fer-
ginis divini fuit operis, non de natura concipientis bum; homo per id, quod Verbumcaro factum esl, et
fuerit caro concepti? Sed non ita nobis inlelligenda habitavit in nobis: Deus per id, quod Omnia per ipsum
est iUa generatio singulariter mirabilis, et mirabili- facta sunt, el sine ipso factum esl tiihil; homo per id,
ter singularis, ut per uovitatem creationis proprietas quod Faclum est ex mulierc, factus sub lege.Nativitas
remota sit generis. Fecunditatem enim Maricevir- carnis manifeslalio est humanoenaiuroe:Partus Virgi-
gini Spiritus sanctus dedit . veritas autem corporis nis divineeestvfrtutis indicium.Infantia paivuli osten-
sumpta de corpore est, et JEdificunle sibi sapientia dilur humilitate venarum. Magaitudo Altissiaii de-
domum(Prov. lx), Verbum caro faclum est, el habi- claralur vocibus angelorum. Similis est rudimentis
tavit in nobis (Joan. i), hoc est fn ea carne quam hominmn, quem Herodes impius molitur occidere.
assumpsit ex hontiae, et quam spfritus vitse raltoaa- Sed Dominus est omnium, quem Magi gaudent sup^
lis aaimavit. pliciter adorare. Jam cum ad preecursoris sui Toan-
5. Salva igitur proprietate utriusque naturse, et bi nis baptismum veniret, ne lateret quod carnis vela-
unam coeunte persouam, suscepta est a majestate mine tegeretur, vox Palris de ccelo intonans dixit :
humiUtas, a virtute uifirmitas, ab eeteraitate morta- Hic est Filius meus dilectus, in quo milii bene com-
Utas; et ad resolvendum conditionis nosirec debitum rC placui (Matth. iv). Quem itaque sicut hominem dia-
aalura iaviolabilisaaturce est uaita passibili, ut, quod bolica lentat astutia, eidem sicut Deo angelica famu-
aostris remediis congruebat, unus atque idem me- lantur oflicia. Esurire, silire, lassescere, alque dor-
diator Dei et hominum homo Jesus Christus, et niori mire evidenter humanum est : sed et de quinque pa-
posset exuno, etmorinonpossetexallero. Inintegra nibus quinque millia bominum saliare, et largiri
ergoveri hominis perfectaquenaturaestDeus totus in Saniaritanee aquam vivam, cujus hauslus bibentj
suis, totusin oostris. Nostra autem dicimus, qucem no- proestat ne ullra jain sitiat; et su;:ra dorsum maris
bis ab initio Creator condidit, et queereparanda susce- planlis non subsidentibus ambulare, et elationes
pit. Nam Ula,quoedeceptor iutulit, et bomo deceplus fluciuum increpata tempestate consteraere, sine am-
admittit, nullum habuere in Salvatore vesiigium. Nec biguitate divinum est. Sicut ergo, ut multa prceter-
quia Gommunionemhumanarum subiit mfirmitatum, eam, nou ejusdeai naturae esl flere miserationis af-
ideo nostrorum fuit particeps deliclorum. Assumpsit. fectu amicura mortuum, et eumdem remoto quatri-
formam servi sine sorde peccali, humana augens, di- duanoeaggere sepulturee ad vocis imperium excilare
Vinanon minuens : quia exiaaaitio illa, qua se invi- redivivum; aut in ligno pendere, et in noctem luce
sibiUsvisibUempreebuit, et Creator ac Dominus om-• coaversa omnia elementa tremefacere; aut clavis
nium rerum unus voluit esse mortalium, inclinatioi iransfixum esse, et paradisi portas fidei lalronis apc-
fuit miserationis, non defectio potestatis. Proinde quii rire : ita non ejusdero naluroeestdicere : Ego elPa-
manens in forma Dei fecit hominem, idem in forniat ter unum sutnus (Joan. x); et dicere : Pater tnti-
servi factus est homo. Tenet enim siae defectu pro-• jor me esl (Joan. xiv). Quamvis enim in Domino
prietateai suam utraque uatura. Et sicut formami Jesu Cbristo Dei et homiiiis una persona sil; aliud
servi Dei forma non adimit : ita formam Dei servii ti tamen est, unde contumeUa in ulroque communis,
forma non minuit. Nam qui gloriabatur diabolus ho- aliud, unde communisest gloria. De nostro enim illl
miaem sua fraude deceptum divinis caruisse mune- est minor Patre humanitas, de Palre illi est ccqualis
ribus, et fmmortalitatis dote nudatum duram mortisi cum Palre divinitas.
subiisse sentenliam, seque in malis suis quoddami 5. Propter hanc ergo unitatem personae in utraquc
de preevaricatiouisconsorlio invenisse solatium, Deumi natura intelligendam, et Filius Hominis legitur descen-
quoque juslitiee exigente ratioae erga hominem,, disse de ccelo, cum FiUus Dei carnem de ea Virgine,
quem in lanto honore condiderat, propriam mutasse! de qua est nalus, assumpserit. Et rursus Filius Dei
senteatiam; opus fuit secreti dispensatione consilii,, crucifixus dicitur, ac sepultus cum hcec non in divi-
ut incommutabilis Deus (cujus voluntas non potestt nitate ipsa, qua unigenilus consempiiernus, et con-
sua benignitate privari) primam erga nos rietatis; substantialis esl Palri, sed in naturce hiiraaneesit in-
suce dispensalioaem sacramento occultiore comple-- firmitate perpessus. Unde unigenitum Filium Dei cru-
ret, et homo diabolicce iniquitatis versutia actus inl cifixum et sepullum omnes etiam :in symbolo confi-
culpam contra Dei propositum non periret. temur secundum illud Apostoli, Si enim cognovissent,
4. Ingreditur ergo hcec mundi inlima Filius Dei de; numquam Dominum majestatis crucifixissent (l Cor.
ccelestisede descendens, et a paterna gloria nonre- n). Cum aulem ipse Dominusnosler, atqae Salvaior
eedens novo ordine, nova nativitate generatus. Novo) fidem discipulorum suorum su-is interrogationibus
Drdine, quia invisibUisin suis visibilis factus est inl erudiret, Quem,inquit, dkunt ItomittesesseFiliutn Ho-
PATROI,. LII. 3
78 1N S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA, Tb
tniriif (ifqttii. xvi) ? Cumque illi diversas aliorum opi- A vera divinilale humanitas, nec sine vera credatur hu-
niones retexisseitt, Vos autem, ait, quem me esse di- manitate divinilas.
citis ? Me utique, qui sum Filius Hominis, et quem in 6. Cum aulem ad inteiTogationem examinis vestri
forma servi, atque in veriia.le carnis aspicitis, quera Eutyches responderit diceus : Confiteor ex duabus
meessedicilis? Ubi B. Petrus divinilus inspiratus, et naturis fuisse Doininum nostrum ante aduaationeai,
confessione sua omnibus gentUmsprofuturus, Tu es, post adunationem vero unam naturam confileor;
iiiquit, Christus Fitius Dei vivi. Ncc imaierito beatus miror lam absurdam taraque perversam ejus profes-
est proauatialus a Domino, et a principali petra soli- sionem nuUa indieantium increpatione reprehensaro,
ditatem et virtulis traxit, ctnominis, qui perrevela- et sermonem nimis insipienlem niinisque blasphe-
lionem Patris eumdem et Filium Dei est confessus, et mum ita omissum, quasi nihil quod offeaderet esset
Christum : quia unum horum sine alio receplum noii auditum; cum tam irapie duarum naturarum ante iii-
salulem: Sedeequaliscrat periculi Domi- carnationemunigenitils DeiFiUus fuissedicalur,quam
proderat ad Christum
num Jesuni aul Deum lantummodo siae ho- nefarie, postquam Verbum caro facluai est, uatura
mine, aut sine Deo solum hominem credidisse. Post bi eo siiigularis asseritur. Quod nc Eutyches idco vel
resurrectionem vero Domini, quceutique veri bominis recte, vel tolerabiliter ««tunet diclum, quia nulla
fuit, quia aller non est resuscitalus quam qui fuerat veslra esl senteutia confuiatum, sollicitudiiiis tucedi-
crucifixus, et morluus, quid aliud quadraginla dierum ligentiam commoaemus, frater cjiarissbne, ut, si per
mora gestum est, quam ut fidei noslrce iniegriias ab inspiralior.em misericordiccDeiad satisfactionem cau-
onmi caligine mundaretur? Colloquens enim cum dis- sa peixlucitur, impriidentia hominis imperiti etiam
cipulis suis, et cohabitans, atque convesceiis, et per- hac sensus sui niacula per te purgelur. Qui quidem
tfaclari se diligenti curiosoque conlaclu ab eis quos " sicut gestorum o.rdo patcfecit, pene cceperat a sua
dubietas perstringebat admittens, ideo et clausis ad persuasione discedere, cum veslra seatentia coarcius
discipulos jaiiiuis introibat, et flalu suo dabat Spiri- proliteretur se dicere quod a»te non cUxeral, et ei
tum sanctum, et donato intelligentiee lumine sancta- fidei acquiescerc cujus prius fuisset alienus. Sed cmu
rum Seripturarum ooculta paadebat : et rursus idem anathematizaado bapio dogmati noluisset prcebere
yulnus lateris, fixuras clavorum, et oinnia recentissi- conseasum, iatellexit eum fralernilas vestra in sua
ma passionis signa monstrabat dicens : Videte manus permanere perfidia, ,digaumque esse qui judicium
meas et pedes, quia ego sum : paipate et videte, quia condemnationis exciperet, De quo si ficieliler atque
spirilus carnem et ossa non habet, skut me videlis utUiter doleat, et quam reclc mola sit episcopalis
habere (Luc. xxiv). Ut agnoscerelur in eo proprielas auctoritas vel sero cognoscit; vel si, ad salisfactionis
divincebumanaeque naturce individua perraanere; et plenitudinera, orania quce ab eo roale sunt sensa viva
ita sciremus Verbum hoc non esse quod carnem, et voce et preescnti subscriptione damnaverit, non erit
ut unum Dei Filium et Verbum conflteremur, et car- reprehensibilis erga correclum quantacumque mise-
nera. Quoiidei sacramento Eutycbes iste niniium ccsti- ralio : quia Dominus noster verus et bonus Pastor,
mandus est vacuus, qai naturam nostram in Uni- qui animam suam posuit pro ovibus suis {Joan. x), ct
genito Dei nec per humilitatem mortalitalis nec per qui venil aniroas hominum salvare, noa perdere
gloriam resurrectionis agnovil. Nec sententiam B. (Luc. ix), imitatores nos vult csse succ pietalis; ut
Joau. x pavit dicentis : Omnis peccaates quidem justitia coerceat, conversos autem
apostoli et evangelistccJesum
spiritus qui confitelur Cltristum in carne ve- misericordia noa repellat. Tunc enim demum fru-
nisse, ex Deo est: Et omnis spirittts qui solvit Je- n ctuosissime fides vera defenditur, quaado eliam a
sum, ex Dco non est, et hic esl Antichristus (I Joan. sectatoribus suis opinio ialsa damaatur. Ad oinncm
iv). Quid autem est solvnre Jesum, nisi humanam ab vero causam pie ac fideliter exsequendam fratres no-
eo separare uaturam, et sacramentum ftdei, per quod stros Julianum qiisoppum et Renalum presbyterum
salvati sumus, impudentissimis cvacuare figmentis? tit. S. Clementis, secl et filium meum Hilariiun dia-
Caligans vero circa naturam corporis Christi, neccsse conum vice nostra dneximus, quibus Dulcilium no-
est ut ptiam in passione ejus eadem obccecatioaede- tarium nostrum, cujus fides aobis est soepeprobata,
cipiat. Nam si crucem Domuii aoa putatverum falsaai, et sociavimus, confidentes ad iuturum Divinitalis auxi-
susceptam pro mundi salute, supplicium fuisse lium, ut is qui erraverat, daronata sensris sui pravi-
iion dubitat, cujus credit roortem agaoscat et carnem. tate, salvetur. Deus te incolumem custodiat, frater
Nec diffiteatur nostri corporis hominem, quem co- cbaiissime. Data idUius Juaii, Asterio et Proiogcne
gnoscit fuisse passibilem : quoniam negatio verce car- viris clarissimis consulibus, cera 486.
nis negatio est eliam corporeee passionis. Si enim III.
Christianam suscepit fidem, et a prccdicatione Evan-
auditum , videat quce aatura Epislola MATTU.EI PaAELti caihedralis ecclesiwImo-
gelii suum uoa avertit lensis prmposili, transumpta ex tabclta ipsius tua-
transfixa clarius pependerit in crucis ligno, et aperlo
crucifixi intelligat, unde nuscriplq qua testatur se corpus B. Petri Chrysoiqgi
per militis lanceam latere ut attrectasse.
Ecclesia Dei et lavacro
sanguis et aqua cffluxerrat,transilorie
rigarelur, et poculo. Nec legat ej'usdem MalthceusPhaellus preeposilus Corneliceurbisalulem.
Apostoli verba dicentis : Scienlesestis quod non corrupti- Tibi gratulor, et mUii gaudeo, Cornelia parens,
bilibus argcnto et auro redempti de vana vestra ]0 lanUim me pignns hic fodiendo comperisse, Cbryso-
conversalionepaternmIraditionis, sed pretiososanguine logi scilicet concivis nosiri corpus, quod lu forsitan
et immaculati Jesu Chrisli dubitans quandoque biclatere litubasti. Id igitur ego
quasi Agni contaminali,
(I Petr. i). B. quoque: Joannis Apostoli teslimonio MalthceusPbaellus hujus cedis prcepositus licet indi-
uon resistat dicentis Et sanguis Jesu Christi Dei guus plena fidoconfifeor a quatriccutesano quiuqua-
emmidat nos ab omni peccato (1 Joan. i). Et iterum : gesimo quinto aano, efce.,honoriuce sepulium proprUs
Hmc est vicloria, qute vincit mundum, fides noslra; et manibus attrectasse, juxtaque reyerendi Patris ct
quis est qui vincit mitndum, nisi qui credit quoniam D. DomiriiSimonis Imoleasi3 episcopi islhoc saroo-
jjesus est FUius Dei? Hic est qui venit per aquam et phago iideliter collocasse aaao Domiai nostri Jesa
] sanguinetn, Jesus Christus : non in aqua solum; sed Christi 1497, die vero vigesima nona Augusti, sea
J in aqua et sanguine. Et spiritus est, qui testificatur, sextilis, sedente clemeiitLss, Patre Pomjno Alexan-
] quoniam Chrisius est veritas. Quia ires siint qui testi- droVIpontif. max. et prcesiden. illuslriss, D. Catba-
monium dant, spiritus, aqua, etsanguis; el hi tres rina Sfortia, et prceclarissuno prbnogenito D, Octa-
~unumsunt(Uoan. v). Spiritus alique saaetificatioais, viano vicecomite de Riario bnolcc, ForoUvUqucc pro
et saaguis redemptiouis, et aqua baptismatis : qucc S. Rom, Eccl. vicar. Rogitemusitaque, Cornelienses,
tria uauin suut, et individua mancnt, nihilque eorum pientissime suinrou.inillum, maximum, cwiclipotcn
a sui coanexioae sejuugitur, quia cathoUca Ecclesia tem Deuai, ut gregem;smjm baotensera Pastor veru.i
hac fide vivit, ac proficit, ut in Christo Jesu nec sine non deserat; sed per merita sanctorum omniums
« 1TA S. PF.TRI CHRYSOLOGtPER D. MITAM. 78
ipios nostrcc urbis civitas bumilissime colit, nos a A } lala dum largis virtutum mysteriis religiosa cofda
bellorum turbme protcgat, vesana fame tuealur, et a uberrinie replevere, ita suavitatem saacti Spiritus
dira peste incolumes conscrvare dignetur, qui vivit odorificanarratione distribuunt, ut etmahifestis pan-
ct regnat in sccculasccculorum.Amen. -4aiitur elogiis, el oiaamenta salutis existant, juxta
Ergoprecor,prasul, qui nunc tua templa recondo. Domiai vocem in sacris Evaagelii paginis ialonan-
Sis mihi, sisque luo propitiuspopulo. tem : Qui credil in me, fiiimina de ventre ejus fluent
IV. aqum vivm(Joan. vn, 58). Et iteruai: Aperi os tuum,
et implebo illud (Psal. LXXX).Et Salomoa: Spiritus
Eximii Doctoris PETMCHRYSOLOGI Vitw Elogium ex dabit sapientiam quwrentibus se: Et docenlium Ihi-
JOANSE T MTEJUO retigiosissimo viro abbate Spanhe- guas fectt disertas (Prov. n; Sap. xi). Quamobiem
mensi de Ecclesiasticis Scriptoribus. vcnerabilis beatusque pontifex Petrus Ravennatis
Petrus archiepiscopus Raverinas vir eruditus alque Ecclesioe preefulgiduai decus, et catbolicee veritatis
sanctissimus, ia vita multis coruscans niiraculis in preecipuusdoctor, calore superai amoris accensus, et
declamandishomilfis ad popuhim excellentis ingenii rigatione perenais gratieeirroratus, digno eloqufi sui
fuit; multosque tam verbo quam exemplo ad verita- ornanienlo vernantium lectionum opuscula de sin-
tis tramitem convertit. Multa scripsit pro cedificatione gulis Evangeliorum parabolis polito sermone coafi-
iideUum, de quibus feruntur : Sermones, el.Homiiim cieas delectabili dulcediue aures oamiuai replevit,
plures lib. I; Ad Eutychen Epistola, qum incipil : et corda. Proiade, dilectissimi, pastoris tanti ialenla
Trisiis legi tristes litieras. Scripsit eliam Epistolas ^t anxia mente seripta legamus, et ardenti desiderio
alias. Claruit sub Marl. Aug. uluis spiritalibus amplectamur; quatenus fructum
V. B laboris in riOstroementis cellario recondentes simiil
curo eo magnificoelaudis gloria perfruanmr, et prcc-
Epislola nuncupatoriaK. P. AGAPITI VICENTINI Canon. eeterni muneris capiamus.
Lateran. Ordin. Rectoris. Ad Em. Card- Herculem miaHoc humilis
prwsul Felix de pauperculocordis cel-
Gonzagam,anie scrtnonesipshts Chrysologiejus stu- iario sermone exiguO legenlibus obtulit munus, finis.
dioprinmmBononimwipressosan. Dom. 1554relata.
Com mibi sanclissinii pariter ac eloquenlissimi viri VH.
Pefri Chrysologi Ravemiatis archiepiseopi seraiones Epistola R. P. F, PETEI RoDrjLPinTCSSIGNANENSIS
quampluriim, orani certe auro gemmisque pretiosis- ad senalores Imolm relala in Commentariisipsius
simis longe pretiosiores, in manus veaerint, noa in- Senalus anno Dotnini 1595.
juria in avaritiee crimeu vocandus judicarer, si aut lllustribus et nobUibus viris DD. confalonerio, con-
diutius clarissimis rebus tenebras obduci permitte- servatorUms, ac senatui Iinol. F. Petrus Rodul-
rem, aut nostros bomines tam excelleatis ingenii mo- phus Tussignanensis, episcopu» Seaogalliensis et
nbnentis noa sine magno eorum iacommodo detri- comes, salutem atque felicitatem,
mentoque spoliatos alque orbatos oequo animo susli-
:
nerem cum prcesertbn, ut quidam inquit sapiens, Piam sane et salutarem personaque yestra dignis-
non plus utilitatis afferat hommma generi abscondita simam cogitationem audivi nunc vobis in anlirio
sapientia, quam aut gemmcereconditoe, aut invitus versari de beatiss. Pelri Chrysologi, civis olim no-
clerosstrsquetbesaurus. Proplerea ut, quantuin in me slri, clarissimis ingCniimonumentis in luceiti revocan-
est, non solum mihi, sed aliis etiani prosira, eqs nuac ,C dis Quod quidem non roodo summopere mihi pro-
demum Cbrysologi sermoaes ia publicum pfoferre batur, qui video vos tum civi de patria vel potius
statui: quandoquidcm iu bis nihil aon eruditam, uon de tota Christiana repablica benemerito parem pro
exceUens, non absoiutum offendas. Tanta est enim viribus gratiam repeadere, tum vero universis sa-
bujuscc viri diviuarnm omaium humanarumque re- crartmi litlerarum sludiosis boc pacto prodesse; ve-
rum cognitio, tamquc incredibilis ac propeaiodum di- ruro etiam ut ad sanctum propositum urgendum et
vina diceudi vis, taataque copia, ut neminem satis celeritcr absolvendum vos adbortor, eo magis im-
aduiiraturum pul.era, cum eum viderit aureum illud pelbir, quod inter omnes constat, vel imperitorum
cloquentieeflumen effundentem. Nam sive occulta at- riegligeutia temporum, vel librariorum injuria, seu
quc abdita divmorum oraciflorumseasa conetur ex- forsan nonnallorum iavidentia factum esse ut ejus
plicare, quis boc homine subtUior? sive ccelestis ac doctissima atque saactissima scripta partim obscu-
salutaris disciplincc vclit ratioaes reddere, quis illo] fata, partim sint deperdita ; quocvero sunt relicta,
scicntior? aui ad virtutem cobortari cupiat, quis ar- quasi naufragio tam corrupta, et coataminata, ut
jlentior? aut a vitiis revocare studeat, quis acrior? vix legi, qacedaai etiam adeo perplexa, et involuta,
Denique vel claros viros coatendat iu ccelum laudi- ut vix intelligi queaut. Prceterea ut ego comaiunis
bus efTerre,quis gravior? vel in bnprobos iavehi, patrice nostrcc beneiicenticcque vestrce debita veluti
quis vehementior? Uade non immerito Chrysologus a graliarum mmiera persolverem, ipsius vero Cbryso-
nostris et babilus est, et nominatus. Cujus tamen in| Iogi manibus gratum officiumprcestarem, non ab re
perpurgandis ac polius iaslauraadis bisce seraioni- faeturuni me putavi, si vestrum istud coasilima ali-
meo labore et industria adjuvarem. Adjumen-
bus, mcredibUedictu est, quantum laboris suscepe- quo
rim : propterea quod is eoclex,quem principio nacti[ j) tum autem nullum afferri posse majus a me compe-
fuiiaus,proximorum sceculormninscitta quadam quasi ri, quam auctoris hujus homiliis, quoad fieri possit,
et emendaadis, ut ab omni, quaai adhuc
rubigine ita cum fuedatus erat, tum mancus, ut nulla corrigeadis
inter sordes et tineas passcesunt, iujuria vindicen-
ferrae ro eo pars integra, atque iacorrupta reperire-
tur. Verumnos quantum ex autiquorum exemplarium tur: sicque ab earum lectioae, qua, propter aureaai
collatione assequi potuimus, opera auxiliumque af- scriptoris eloquentiam, unde cognomeDoderitus est,
ferre conati sumus. Quare effectum est, nisi mea me sumrni et egregii viri antea sunt delectan, nullus
faUit opinio, ut disertissimi hujusce viri scripta in posthac refugiat. Vitam quoque hujus sanctiss. viri
pristinum jam bene nitorem, nonnuUis tamen exce- tavi qua potui brevitate ac diligentia descripsi. Pervolu-
piis, restituta suit. hac de causa anliqua veteraque tabularia, quce
Cmteraomittunlur, qum ad rem non faciunt. vel ex Vaticana, vel ex ampliss. Serletaua bibliothe-
ta babere potui; sicque fideliss. vetustisshaoruin
VI. todicum coUatione adhibita, hunc B. Petri Cbryso-
B. FELICIS, XL Raveniialum archiepiscopi, in Sermo- logi sermoaum Ubrum quam diligentlssiroe eiaeada-
nes aliquot S. Petri ClmjsologiPrmfatio. re, sanareque laboravi, et proprio nitori prope
Ex mss. codkibus Serm. Chrysol. Valkellm, Cate- restituere. Denique nullo officii pietatisque genere
omisso, non antea conquievi, quam scholia quaedam
, nmque et alibi.
Divina charismatum dor.a de ccelesti tbesauro pro" adjecerim, observationesque plurimas , quibus , et
emendationum nostrarum ratio affertur, et diffici-
7» IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA 80
liora loca quam facillime explicantur. Hoc autem A tum, volo, alacri vultu accipite, ac si probatur,
quidquid laboris est, quod lUientissune vobis claris- edite, meique memores valete.
simis viris dedicatum, et grati animi ergo consecra- Senogallicepridie idus Martii 1594.

SCHOENEMANNI NOTITIA
IN QUA
LOCUS.TEMPUSETFORMA.OMNIUM EDITIONUM S. PETRI CHRYSOLOGIINDICANTUR.

Multis jam edissertis de vita et operibus R. Petri qui meliora optarent. Erant enim, quos Chrysologi
Chrysologi, non eril forte ingrata lectori de scripto- diciio delectaret, et qui acumea quoddam seatentia-
rum S. Palris editionibus notitia sequens : quatn no- rum ia eo admiraretitur. Ferlur quoque doctus aU-
men et mtas Auctoris eximiam et universam sat polli- quis Suecus Zacharias Lundius commentarios varia-
centur. EDIT. . rum lectionum et animadversionum in Chrysologum
Dictum est, sermonum Petri Chrysologi collectio- condidisse, qui lucem quidem non viderunt, sed Jo.
nem, qualem modo indicavimus, esse antiquissbnam, Alb. Fabricii tempore mss. servabantur Hafniecapud
upote quoe a FeUce Ravennatensi et ipso episcopo Rostgaardum (c). Enimvero in ItaUa ipsa Mitoeedi-
numero XLI, ineunte saeculo octavo (tenuit enim tio nonnisi post integrum fere socculum, ilerum
sedeni episcopalem ab anno circiter 707 usque ad a. typis Yenetis anno 1740 exscripta est. Novoe postea
717) instituta et prologo ornata est, qui non solum editioais adoraandee1consUium invasit Sebastiamim
iii codicibus mss. sermoaibus praefixus coaspicitur, Pauli sacerdotem congregationis Matris Dei Lucen-
sed exinde etiam exseriptus et ViteePetri a Domini- sis, qui quidem non vulgares res a multifaria sua
co Mita conscriptoe adjectus est (o). Eam octiagentis doclrina exspectari jussit. Prodiit opus Venetiis a.
et quod excurrit soeculispost a situ primus vindica- 1750 collaudatum a Mansio, quem nemo juslum hac
vit Agapilus Vicentinus et Bgnonim typis Jo. Bapt. in re arbitrum reputari oportereiaficiabitur; tametsi
Phaelliex unico codice imprimendam dedit. Inde justam editoris diligentiam in auibusdam, quce idem
recusa est ColonimAgrippinma. 1541 et 1618; Pari- de eo retulit, desideres.
tiis, "1574, 1585, 1612, 1614, 1618, 1631, 1655; An- Epislolm ad Eutychetem duplicem valgo tradunt
tuerpim, 1577; Venetiis, 1588 et 1656; Moguntim, p exstare editioaem, unam ia S. Leonis M. editionibus
1607et 1613; Lugduni, 1622,1625,1627,1634,1656; Quesnelliana anteridribus, in qua totum caput se-
sed plures undique ab officinarum negligentia ma- cundum post verba, Hmc breviter respondi, fraler,
culas vitiaque contraxit. Novarorecensionem ad ma- litteris tuis, desit; alteram integram, quam primus
nuscriptos quosdam codicesRomocinveatos exactam ediderit Gerardus Vossius a. 1604. Qua bi re tanlo
paraverat Petrus Rodulphius, Tussignanensis, olim magis fides habenda esse videtur QuesneUo, cum
Senogalliaepraesul, eamque scholiis suis Ulustralam addit priorem descriptam esse ex codice ms. Biblio-
a. 1594 edilionis causa obtulerat senatui Imolensi. tbecce Thuanece; quem etiam bona fide secuti sunt
Ac litteroe ejus quidem in Commentaria senatus re- BaUerinu.':
latce sunt, sed quid codici isti acciderit, ignora- Nihilomiaus hcec falsa suut. Quippe nulla est Leo-
tur (b). Perfecit lamen noveeedilionis consiUumDomi- nis M. ante Quesnellum cditio, ia qua bcec epistola
nicus Mita, textumque ad vetustos codices recogni- occurrat. Experieatia hoc edocti sumus, el ue nos
tura et scholiis suis non admodum doctis enuclea- ipsi fefeliisse credamus faciuat iadices ordir.em Epi-
tum proposuit Bononim a. 1645 in-4°. Sed bujus stolarum in editionibus superioribus reprcesenlanles,
edilionis fructus ad Gallos quidem et Germanos non in QuesneUiana juxta quam Balleriniorum edilione
pervenerunt, quippe qui uoii cessarunt antiquiora jj -i obvii (ci). Sed nec magis verum est alterum, quod
exemplaria iterato describere, licet non deessent, idem Quesaellus scripsit, iategram epistolam a Ge-

(a) Eumdem quoque Casim. Oudinus inseruit Com- potui; skque fidelissimavetustorumcodicumcollatione
mentariis T. I, p. 1251. adhibita, hunc Petri Chrysologi Sermonum librum
(4) Exhibet epistolam istam Dominicus Mita in quam diligentissime emendare sanareque taboravi, el
appendice documentorum ad Vilam Pelri Chrysologi. proprio nitori prope restiluere. Denique nuilo officii
Audivisse se significat Rodulphius, senatura lmolea- pietatisque genere omisso, non antea conquievi, quam
sera consilimn cepisse civis sui preeclarissima inge- scholia quwdam adjecerim, quibus et emendalionum
xiiimonumenta in lucem revocandi. Se pro viribus noslrarum ratio afferlur et difficiliora loca quam fa-
labore suo et industria id adjuvare velle, Adjumen- cillime explicantur. Hoc autem quidquid laboris esl,
tum autem, inquit, nullum afferri posse majus a me quod libentissimevobis dedicatumet grati animi ergo
comperi, quam auctoris hujus homiliis, quoad fieri consecratum volo, alacri vultu accipite, dc si probdiur,
possil, corrigendis et emendandis, ut ab omui, quam edile, meique memoresvalete.
adhuc inter sordes et tineas passm sunt, injuria vin- (c) Fabricius ia Btbl. M. et Inf. Lat.
aicenlur; sicque ab earum iectione... nuilus posthac (d) Neve aliquis putet Quesaellum editiones Leo-
refugiat. Vitam quoque hujus sanctissimi viri, qua ais operuui cum eJitionibus Petri Chrysologi una
potui brevitate ac diligentia, descripsi.Pervolutavi hac cum Leone M. evulgatis confudisse; eliam i i his,
de cauta antiqua veteraquetabularia, qum vel ex Va- quotquot eam reprcesentarent, integrum epistoks
litana vel ex ampliss. Scrletana bibliotheca habere exemolum non deesse monemus.
61 SCHOENEMANNINOTITIA 1N OMNES EDlTIONES S. PETRl CHRYSOLOGI. 82
rardi Vossiieditione demurii esse profectam. Etenfm A. 1579. Coloniw Agrippinm,apud Jo. Carolum Mun-
dudum ante integra Latfne legebatur in Actis conci- nich; in-4°. Editio Sermonum Petri Chrysologi et
lii Cbalcedonensis, quce ipse Vossius laudat. Dicen- MaximiTaurinensis quce hunc annmn operaruro vitio
dum potius, in quibusdam mss. codicibus, quorum in titulo gerit, ad sequens sceculmnreferri debet.
fontes monstraruntBallerinii, inveniri hanc episto- 1585. Parisiis, apud Hieron. de Marnef; in-8°. D.
lam diraidio breviorem et capite secuado a laudatis Petri Chrysologi arChiepiscopi Ravenhalis opus Ho-
verbis carentem; sed editorum textus sanior ex actis miliarum nunc primum ediium (sic).
concilii Chalcedonensis profluxit. 1588. Venetiis. Petri Chrysologi Sermones. Teste
Mita 1.1.
S.ECULOXVI. S.ECULO XVII.
1534. Bononim, ex typographia Jo. Bapt. Phaelli; 1604. Moguntim,apud Ballhas. Lippiumsumpt.Ant.
in-i". S. Petri Chrysologi Sermones Hierat; in-i°. Petri Ravennatis seu Chrysologi epi-
Editor P. Agapitus Vicentinus Canon. Lateran. siola contra Eutychen, Grcece et Latine cum nolis
ordin. rector inscripsit hosce sermones eardinali Gerardi Vossii D. et prcepositi Tungrensis; in'Mt-
Herculi Gonzagee, deque sua in edendo opera heec scellaneis SS. aliquol Palrum Grmcorumet Latinorum
prccfalus est: Cum tnihi sanctissimi pariter ac elo- " antehac non editis; adjectis Operibus Gregorii Thau-
quentissimi viri Petri Chrysologi Ravennatis episcopi maturgi, pagg. 205-8. Grccca adcod. ms. card. Sir-
Sermones quam plurimi, omni certe auro, gemmisque leti, Latina ex codd. Yaticanis uum. 2574, 2576 et
pretiosiores in manus venerint, non injuria in avaritim 2580, edita sunt. Ac in priorfbus duobus non nisi
crimen vocandus judicarer, si aul diutius clarissimis prior pars Epistolae exstabat.
rebus tenebras obducipermitterem: autnostroshomines 1606. Colonim, Agr. sumptib. Jo. Gymnici et Ant.
tam excellentis ingenii monimentis non sine magno Hierat; in-fol. PelriRavenhatisEpistola adEutychen
eorum incommododetrimentoquespoliaios atque orba- Lat. in Sev. Binii Conciliis, t. II, ab initio, inter Epi-
tos mquo animo sustinerem:.... cujus tameninperpur- stolas praeambulares ia Conc. Chalced. cec.
gandis ac polius instaurandis hisce sermonibus, incre- 1607. Moguntim; in-8°. S. Petri Chrysologi Ser-
dibiledktus est, quantutnlaboris susceperim: propterea, moaes. Laudat hanc editionem usu sibi cogaitam
quod is codex, quem principio nacli fuimus, proximo- Christianus Daumius.
rum swculoniminscitia quadam quasi rubigine ita cum 1609. Romw, ex typogr. Vatic.; in-fol. Petri Ra-
fcedaluserat, tum mancus, ut nulla ferme in eo pars vennatis Epistola ad Eutychen, Gr. Lat.; in Concil.
integra atque incorrupta reperirelur. Verum nos quan- gen. Eccl. Cathol. t. II, p. 22. Grcecaad codices mss.
tum ex antiquorum exemplarium collatione assequi po- " Bttd. Vaticancc, Sfortiance, Columnensis, olim card.
luimus, opem auxiliumque afferre conati sumus. Quare Sirleti et Ant. Augustiai archiep. Tarracoaensis de-
effeclum est, nisi mea me fallit opinio, ut diserlissi- scripta sunt.
tni hujus viri scripta in prislinum jam bene nitorem, 1612. Parisiis, apud Hieron. deMarnef; tn-8°. D.
tionnullis tamen exceptis, restituta sint. Notatur hcec Petri Chrysologi opus Homiliarum sive Serroones
editio oppido rarissbna, ia Catalogo Bibl. Barberi- CLXXVI. Accessit ejusdera Epistola ad Eutychen
nianceet Pinellianee. presbyterum Groeceet Latine, cum notis et variis le-
1558, Colonim,apud Pelrum Quentel; in-fol. Epi- ctionUras ex mss. Vatic. et cardin. Sirleti edita. Cat.
stola integra Petri Ravennatis episcopi ad Eutychem Bibl. Reg.Paris., cujus exemplari passim additae sunt
abbatem; mPrmambulisConc. Chalcedonensis; in ed. emendationes ex ms. codice studio T. Maiitelli.
ConciliorumPetri Crabbetom. I, fol. cccxcrv. 1615. Jlfoguntim Petri Cbrysologi Sermones.
1541. Colonim Agrippinm; in-fol. S. Petri Chryso- Dom. Mila iu Proef.
logi... Sermones. Laudat hanc ut superiorem quo- 1614. Parisiis, apud Claudium Morellutn; in-fol.
que Dominicus Mita, et ex eo Jo. Alb. Fabricius in S. Petii Chrysologi archiepiscopi Raveimatis erudi-
Bibl. M. et Inf. Lat. qui voluminis formam ascripsit. lissimi et sanctissimi Sermones; cum Leone Magno
Notatur in Cat. Bibl. Bodl. abs volumiais forma. ^ et Maximn Taurinensi.
1544. Parisiis; ire-8°. S. Pelri Chrysologi.... Ser- 1618. Parisiis, sumpt. Sebasl. Cramoisy; in-fol.
moaes. Commemorat hanc descriptioaem Fabricius S. Petri Chrysologi... Sermones; cum iisdem repe-
1.1,additque in AutographisRudoIphinis, tom.I, p.467, titse edilionis.
eam prceter rem pro prima venditari. At in Cod. Bibl. 1618. Colonim, apud Attt. Hierat; in-fol. Petri
Bodleianmexstat editio ParisUs 1545, in-8°, quce ea- Chrysologi episcopi Ravennatis homUioede Domini-
demne sit, an diversa, nescio. cis et Festis aUquot solemnioribus tolius anni, ex im-
1574. Parisiis, apud Hieronym. de Marnef; tn-8°. pressione Parisiensi; ejusdem Epistola ad Eutychen
S. Petri Chrysologi Sermones. cum Notis Gerardi Vossii; in Bibl. PP. t. V, p. 11.
Imhanc editionem emendationes suas scripsit La- 1625. Lugduni, sumpl. ClaudiiLandry; in-fol. Petrj
tinus Latinius. Fabricius oclonisfactam esse prodidit. Chrysologi.... Sermones; cum Leone M. et aliis ho-
ApudDom.Mitanilaudalur editio Parisiensis a. 1575. miliarum auctoribus. Dominicus Mita Lugdunensei
1577. Antuerpim Petri Chrysologi Sermones. editiones preeter hanc enumerat annorum 1622,1627»
Laudat Mita in praefatione. 1654 et 1636.
n* IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. Ri,
ifiiihParisiis'..:.. Petri Chrysologi Sermones.Ne- A A. diose colleclam et ordinatim digestam addidit, eique
scio an cum iisdem auctoribus, an seorsim. Laudat pro majori, ut ait, aliquorum quaein ea memorasset
Dom, Mita. testificatione sequentia subjunxit documenta: 1° Epi-
1655. Lugduni..,..in-fol.S. Petri Chrysologi Ser- stolam S. Petri Chrysologi ad Eutychem Itwreticum;
mones; in Heptade prwsulum Chrisliana sapientia et 2° Epistolam Leonis papm I ad Flavianum Constunti-
•facundia ciarissimorum THEOFU. RAVNAUDI. nopolitanum episcopumcontra Eutychetis perfidiatn et
Accessit Epistola ad Eutychem; item Vita Chryso- Itmresim; 5° Epistolam Matthwi cathedraiis ecciesim
logi, testimonium Trithemii et mdex duplex. Imolensis prmpositi, transsumptam ex labella ipsius
1656. Veneiiis Petri Chrysologi Sermones. manuscripta, qua testatur se corpus B. Petri Chryso-
TesteMita. logi attrectasse; 4° Elogium ex Tritltemio; 5° Agapiti
1656. Bononim.,... Iidem. Eodem sponsore. Vicenlini prmfalionem ad editionem Rononiensem;
1645. Bononim, per Nicolaum du Solie; in-4°. 6° prwfalionem R. Feticis, XL Ravennatum archiepi-
D. Pelri Chrysologi Forocorneliensis, Ravennatmn scopi in Sermones aliquot S. Petri Chrysologiex mss.
archiepiscopi, Homiliae sacrae, sive Sermones aurei, codd. Valicellw, Cesenmqueet alibi; 7° Epistolam F.
recogniti, emendati, ac maxima parte [variis lectio- Petri Rodulphii Tussignanensis, episcopi Senogallien-
nibus, scboliis et observationibus] illustrati; opera B 3 sis ad senalores Itnolm, qua Sermones Petri Clmjso-
et studio Dominici Mitm. Cat. Bibl. Reg. Paris. logi a se recogniios ipsis edendos offerebat, ex Com-
Nobis ad manum est exemplar Veaetum ad Bono- menlariis ipsius Senaius a. 1595 desumptam.
nicnse, ut videtur, satis accurate expressum. Inde Sic claboratum Opus pellexit, inquit, ad inscriben-
discimus Dominkum Miiam sacerdotem parochum dum : Sermones maxima ex parte iUustrati, quod eo-
UgutioneUi, aatea legum studio et forensibus nego- rum codex, Vitmque index e tenebris erutus, et a sor-
tiis vacaatem, hominem mediocriter doctuai longo dibus vindkatus magis quatn antea sit legentibus enu-
correclioris Chrysologi textus desiderio exercitum, cleatus BCdeclaratus; nitore insuper atque splendore
landem cum mss. aliquot codicum copiam nactus es- longe omnibus exemplaribus hac opera prwstet. ln qtto
set, adductum esse, ut ipse operam suam ei perpur- faciundo, pergit, quos sumptus, laboreset perkula su-
gaado illustrandoque commodaret : Ulterius perqui- bieritn, quam mgrasmpius valeludine prgstratus jacue-
rendo, inquit, didki hujus operis adhuc quaiuor su- rim; quosque adversarios ac desertores domi ]orisque
peresse manuscripta exemplaria, nempe duo Romw'. fuerim perpessus, scil ipse qui tandem e cmloprotexit,
parum ab impressis discrepanlia : sed Urbini unumini Chrysotogus sanclus; sciunt mulli docti probatique Pa-
Roveriana, Cesenm allerum in Franciscana biblio- tres, qui me etiam inter silvas ad animarum curam
theca, qum inler se cunclis pene conveniuni, at m(\ C lottge a sapientum congressu residentem, librorum et
quamplurimis a vulgaiis discordant. Quare aditu ad! bonm valetudinis experlem adversa prope omnia supe-
manuscripta vix patefacto, ea ipsa partim per amicos, rasse, et opus proposilum aliqua demum ex parle ab-
partim per me ipsum pervolulavi et adhibiio sodali se- solvisse tnirantur; quod adhuc in tenebris delitesce-
mel ac a capite usque ad calcem cum exempiari pri- ret, nisi illorum sincero judicio nunc edere fuissem
tnum Bononiw impresso conluli, atque errata quwcum- compulsus. Postremo 1de stylo suo excusationem ad-
que, ut licuit, caianw correxi; variasque nec inutiles! dit uecessariam utique el vere faceiam. Ait enun juxta
lectiones in tnargine ascripsi, mendosis, quibus mss. Senecoe monita in boc opere componendo magis se
exuberant, rejectis, et si quid ex illis omni ex parte> quaesivisse quid scriberel; mde, et quia aliorum
emendari nequivit, studui id mentis speculatione sup- sententias referens proprUs verbis transcribendas cen-
plere; lametsi hoc raro facttim est, qiwd hwc ratio) suisset, necesse fuisse ut stylus multorum et ex mul-
maximis difficuttatibusobstructa lubrica sit et fallax. tis constans non idem semper haberetur. Quod si ta-
Addidit scholia inerudilis saltem profuiura, aut littera- men tam in componendo quam in transcribendo mul-
torummentes stimulalura, quoprmstantiora scrutentur. ta excidissent, quae vel oscitanter, vel mfnus apte
Sunt partim moralia, partim seasam fasius qttample- posita essent, hoc Dei permissu factum lectores ar-
rumque opus erat, illustrant, raro ad dogmata aut] t D bitrari jubet, ut tandem Sciant gentes quonidmhomi-
historias desceadit, et tum fere Scholia et Notatio- nes sunt (secundum psabn. ix). Nuncupavit edilionem
nes, vel Observationes iascripsit; rarissime de varie-- suam Ferdinando Millino S. Imolensis Ecclesiae epi-
tate aut emendalione lectionis dispulat. Confecitprce- scopo et Balnearioe comiti, ep. d. ex mde sucra
terea indices duos, alterum alphabelkum Senngnum,, Parcecim S. Agnetis Ugutiorietli : v. Kal. Aprilis
in quo tamen non tam singuli sermones, quam mate- h. a.
riw in quolibet sernione primario exaratec reeensen- 1644. Parisiis, ex Typogr. Regia; in-fol. Petri Ra-
lur, alterum rerum ei verborum notaWimi. Hmcvero) vennatis Epistola ad Eutychem, Gr. Lat.; in Concil.
elenchum juxta ritum Evangeliorum, quae iri sacro> Coll. Regia. Tomo VIH, p. 41.
pro tempore leguntur, in superioribus ad conciona- 1661. Parisiis, apud Simeonem Piget, in-fol.S.
-.torum usum plerumque addi solituro velut superva- Petri Chrysologi.... opera; in Theoph. Raynaudi
caneum omisit. Tandemet Vitam PelriChrysotogiexc Heptade h. a. etl. recusa.
ipsius homiliis, el variis scriplorum monumenlis, tumi 1662. Parisiis, surript. Ant. Berlier; in-fol. S. Pelri
imvressis, tum manuscriplis accurate conquisitam,stu- Chrysologi Sermones|varii juxla anai totins Evange-
85 SCHOENEMANRINOTITIA 1N OMNES EDITIONES S. PETRl CHRYSOLOGI €6
Iia. festa Domiaica et Sanctonun digesti; in Fratlc. A hendisset, sed caruisset etiam mullis quas ibidem pro-
CotnbefitiiBiblioiltecaPP. Concionaloridi taUt, hon ineptis saiie sed mihus neeessariis emenda-
Seqniiur Combefisius Dommicum Mitaffi» cui in tionibus, quippe quce plefumque omnes jam iu anti-
plerisque etiam de vita Petri astipulafhr» Sed ipsi quioribus editionUiusChrysologidistincte leguntur (n).
baud displicet sententia, tiOnomnes hujus coUectiotiis Ejus vero et Dacherii exemplum fraudi fuit aliis, ve-
sermohes unius ej'usdemque esse auctoris, quam- luti Fabricio et Mansio, nnmo et novissnno editori in
quam non ab argmnentis ex singuUs sermoiiibus du- lantmn, nt quinque istos Sermones cerJterissuperad-
Jctis siccoUigit, sed eo potius, quod iri aliis veluti dendos curaret. ,
Chrysostomo, Bernardo et aliis homUiaruni scriptofi- 1670. Cygnem,typis et sumpt. Satri. Ebelii; in-8*.
bus fieri consuevit. D. Petri Ghrysologi de Inoarnatione Ghristi Sermo
- 1666. Pafisiiii apud Carolutti Savfeux; in*i': S* CXLI et CXLIX, et de Infantum Nece GLII et CLHI;
Petri Cbrysologi Sermones quinque de Oratioue Do- in Div. Patrum Hbiniliis in Festum Ntttivitatis Jesu
. minica, stib titulo : S. Petri Dainiani S, R.E. Car- Christi editis a C/irisiiono Daumio, pagg. 81-91.
dinalis; iuLucE DACHERH Spicilegio vet. aliquot scri- Expressi surit ex edd. Mogtinliria 1607, Lugdunensi
ptorum, qui in Galliw bibliothecis niaxime Benedicli- 1625,etquee in GoloniensiPP. BUiliotheca est. At
norum latuerant tomo VII, pagg. 120-137. B Miteeeditio Daumio non innoiuisse videtur, siquidem
Quod saepiusaccidit taUum Collectionum auctofi- iri pfeefatione scripsit, Ulas editiones novam recensio-
bus,.uon excepto Baluzio, litteratissimo viro, ut^dum nem desiderare, eamdemque ilagitare lectionum va-
sua unius opera tantam curam sustinere aggfessi es- rietatenij quce ex iis quceThomas Hiberuicus ct hine
sent, aut merrioria aut dUigentia friterdum deficerent AUegoriafuiii Collector in Gollectanea sua transtule*
et dudura edita pro inedilis venditarent, id Dacherio rihtaromadverlipossit. IdemCasparisBarthii inChry-
etiam fn his.sermonibus accidit, qui iu FeUciana col- sblogum laudes ibidem profert.
lectiorte nuin. 67, 68, 70, 71, 72, et quidem eirienda- 1671; Lutelim Parisiorum, impensis Sod Typogr.;
tiores legimtuf, quam bic ex codice quodam Cor- in-fol. Petri Ravennatis Epistpla ad Eutychen, Gr.
beiensi reprcesentanturi Monitus hac de re^ tomo VII, Lat.; mConciliis Labbei et Cossartii tomo IV. p. 35.
post indicem coiltehtof tim hcecascripsit:«Ut in tomo 1671» Parisiis, sumpt. Petri Yafiquel; in-fol, Pe-
VII Spicilegij. Petro Damiano serffiones 5 jnOratio- tri Ghrysologi,... Sermories CLXXVI,cum Leonis M.
nem Doroinicam tribuerem; suasit codex ante anrios et uliofum Opp. collectis a Raynaudo.
scriptus quadrifigfeiitos,qui Pelri Pamiani nonien di- 1672. Parisiis , apud viduatri Garoli Savreux;
stincte prceferebat. Atpostquarii Jn.publicuin prodiit in-i'. Petri Chrysologi Sefmo de Natali Domihi contra
tomus Ule, inoriuit riie suis litteris doetissimus theo- ifj Nestdritim; edidit ex cbdicevelusto tamquam auctoris
logus noster Steph, de Mafces, Sermon&s liosee Pe- incerti fetuffi Lucas Ddcherius in torfio XI,pagg.
tri Ravennatis sive Chfysologi esse genuiiios, ob va- 279-281. -
rias el minime spernendas rationes; queis luberis cal- Acceperat a Cliiffletio. In vulgatis editionibus au-
culum adjicio ffieuin. ErtidiUs tahien reliiiqub judi- ctior etemendaiiof exstat nutn. CXLV,quod primus
cium. J Sic ille; non allatistjuas Ipsri docfus ille stip- monuit Paiiliis Colotnesiusin Pardlipotn. de SS. Ec-
peditaverat fationibus, quaftim gf&viofriullei taffieh -cles::p. 263, et Obss. Sacris p. 153. Cf. Fabfkius
essepoterat, quaffi qriod jaffi duduia in aritiqtiissima, in Bibl. M. ct Infi Lat. Minime igltur latere debuis-
certe Petro Damiano antiquiore Sefmoffllrri Ghryso- set editorerii novlssmium.
logi collectione exstarent ef eum ea exensi esseflt. 1675. LuirPdris.; sumptib. Jo. Bapl. Coignard;
Sed hoecfateri illum forfasse puduit. Aitaffien et in wi-40. Petfi Chfysologi episcopi Raveiinensis adEu-
Indice generali torao XIH Spicilegb subjeeto Petfi lychen presbyterum Epistola; Laliae cum notis Pa-
Chrysologi esse notavit, ejusque noriieri etiam praefe- schasii Quesnelli; cuih Leonis M. Operibus, post epi-
runtin secunda hujus operis editione, licet curiitor stolam22, t, I,- pagg. 477. Nolcc exstant tomo II,
ejus LudovicusFraneiscus Josepk de IdBafre pfdfsus pagg. 859-41 (in ed; Lugdunensi 1700, tn-/b^ t. I,
- nesciret quo jnre posterius pfiori esset proefereudiim.:
bpagg, 241, 42. Tomo II, pagg. 456-58);
Reprehendit potius Dacherium quod rationes, quce « Triplieem, itiquit Quesnellus; huj'iis epistolce edi-
ipsum, ut suo codici mintrs fideret impulissent, non tioneiri iflvehio : linam, quamhabent posteriores san-
ediderit, additque, si quis malo exemplo ab eo fticlam cti Leoriis editiones, tibi ex ms. God^ Thuanece Bi-
esse contehderet, se miniirie advefsoEturnhi. Qui si bliolheeaedescriplai legitur Epistola ; alteram, qTiam
editum aliquem Chrysologi Serffibnuffi eodiceni in- ex mss. codicibus Valicariis iranii. 2574 et 2580 et
spexisset, nori ffiodoratiories Ulas facilg ipse depre- cardinalis Sifleti pfocnravit Gerardtis Vossius doctOf |

(a) Tot mendiSi inquit La Barre in arinotatione quw nisi ope ms. codicis emendari non possunt. In-
prnna ad Serro. tt, lot mendis scatent lim HomUim, terdum tamen cofrectiories ejiis ift locis cbffuptissi-
qitot rie pefspkacisshnuS quidem unus e~xconjectura ffiis adeo cum Irriirfessis Chrysblogi codicibus con-
tollere potest; qitatnobremriihil hic tiisi omtiino easti- cofdsiit, ut dubitare possis, an tantiim sola conje-
gatum lector exspectet, nolim; haud pauia quidem clura bominis assequi valeat. Scilicet non semel, sed
loca fmde corrupta restituitniis, sed de omnibus resti- ubique ierme veram lectionem deprehendit,
tuendis ne cogildvimus quiderri; sttni erxith twnttitliq
87 :: IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 85
catholicus : tertia denique ea est, quce in prima parle .Vlatiori sermone (nec enim pertculosutn est, ne sit m-
Actorum Chalcedonensis concilii legitur cum Graeca mium, quod esse maximutn debel, junior aiebat PH-
versione. Prima editio primum tantummodo caput nius) inchoavi et viginli duos sermones, una cum ejus
continet, alterum iiitegrum desiderat : reliquae duce epistola ad Eutychetemhmreticum, quos complevi, ex-
utrumque caput complectuntur (a). Unde ista diver- hibeo. Sed proh dolorl ophthalmia prolixe admodum
sitas fluxerit, certo asserere non ausim : verisimile lumina torsit; et quod magis esl, novem et plus an-
tamen est, vel editorem illum incidisse in mutilum nis, lippientem me limis oculis fortuna prospexit, re-
codicem, vcl ipsum codicem ab editore fuisse muti- trahens invida, qua laboriosa a penso, laborare cu-
latum. » Inquirit porro queemutilationis islius causae pientem. Pluries repelii cum Diogene Cxjnico:Euge,
esse potuerint, et an integra etiam pro genuino epi- o fortuna, quod viriliter me Iractasti! Me peccatoretn,
scopi Ravennensis felu haberi possit. Quod quidem me scelestum, flagellis felicem Deus Op. Ma. fccit, te-
asserit, et deinde sic pergit: « Unde quo facto de- nuit me semper idiographum, cum amanuense nus-
curtata habeatur in vulgatis sancti Leonis editioni- quam, bibliotheca orbatum et cella fere exsulem. Idem
bus, non assequor. Codicem quidem Thuaneumcom- quoque testatur, se quwsisse magis quid scriberet,
memorant, ex quo deprompta fuerit ab editore. An quam quemadmodum,iion curasse se sollkitam, cotnp-
hoc ita sit, nescio. Hoc scio, unicum in Catalogo B tam perpolitamque orationem, sed remissius loqui vo-
Tuaneorum mss. codicem a me repertum, qui Epi- luisse, ut loqueretur securius. Unum quod in toto
stolam sancti Petri Chrysologi contineat, cum aliis opere non prorsus bJeptum j'udices, est Vita Petri
nonnullis ad synodum Chalcedoneiiseni pertinenti- Clmjsologi, in qua Scripta etiam editionesque eoriun
bus : in hoc vero codice integram haberi Epistolam. attingit. Nuncupalum est Petro Principi Portocarero
Cui si mss. Vaticanos et card. Sirleti codices, anti- Folch de Arragon el Corduba, etc., epistola qucc
quasque ac recentiores Baronii et Conciliorum edi- onmibus ingenu auctoris sui luminibus radiat.
tiones adjunxeris, vix restat dubitandi locus, quin vel 1677. Romm, sumplib. Pontii Bernardon; in-foi.
in editoris illius, si non malam fidem, saltem osci- Latini Latinii Viterbiensis VarioeLectiones et Obser-
taatiam, vel in Codicisvitium refuadeada sitEpislo- vationes in Petrum Chrysologum ; fa Bibliothecaej'us
lcediminutio. » Utinamvero Quesnello indicare pla- Sacra et Profana, t. il pagg. 98 - 105.
cuisset editionum Leonis M. folium paginamve, in Pertinent hoa observaliones, quoe commeadatione
qua Pctri heec epistola exstet, quam a se lectam aUa preeter auctoris riomen non egent, ad soeculum
fuisse tam diserte sigaificat. superius. Obiit eaim Latinius a. 1^95. Usus est edi-
1676. Lugduni,sumptib. FFr. Anissoniorumet Joan. tione Parisiensi a. 1574.
Poijsnel; in-fol. Divi Petri Chrysologi archiepiscopi C 1677. Lugduni, apud Anissonios; in-fol. S. Pctri
Raveanatis Sermones Aurei adExemplar Seraphicee Cbrysologi Sermones (CLXXYI) et Epistola ad Eu-
Cesencebibliotheccecorrecti, scholUsac locupletissimis tycben cum aotis Ger. Vossii; ia Max. Bibl. PP,
moraUum conceptuum varietate Conimeatariis Ulu- tomo VII, pagg. 805-979.
strali. Nuuc recens in gratiam divini verbi concio- 1679. ColonimAgrippinm, apud Jo. Carolttm Mu*
natorum, addita Sanctissiaii Doctoris Vita, nec non nich etPetrum Ketteler; m-4°; D. Pelri Chrysologi
et ejusdem ad Eutychetem Epistola Notis pariter elu- archiepiscopi Ravenaatis viri erudilissimi atque saa-
cidata, prodeunt in lucem opera et labore R. P. Fr. ctissimi Seraiones inEvangelia de Dominicis et fe-
MARTINI DELCASTILLO Burgensis Minoritw de Obser- stis aliquoUsolernniofibus totius amii insignes cum
'vantia: in S. Evangelii Mexicana Provincia Lecloris triplici iadice, Evangeliorma et Epistolarum, Loco-
Jubilati, Theologiw honor. Alex. VII. Rescriplo de- rtmi S. Scripturoe rerumque et verborum in lucem
corati Magistri. Olim in eadetn Provincia Ministri edili. (Accesserunt Sermones Maximi Taurinensis.)
Provincialis: et in magno S. Bonavent. Collegio Re- Editio prima in Germania (sic).
ctoris, dlque sludiorum Regentis. Accessit bis Index Typothetce incuria anaus fa tittilo exscriptus est
quadruplex : I. scilicet Sermonum; U. Locorum MDLXXIX. Etiamsi vero salis typis et tota descrip-
Scripturae sacroe; IU. EvangeUorum ad Coacioaes D tione seeculum se prpderet, non tamen meo unius
per Aaaum; IV. Rerum denique notabilium. arbitrio statuere ausus sum, antequain aliunde mUii
Bellus hic artifex novem et quod excurrit alpha- hac de re constaret. Sed iam eertus sum et lectores
beta commentariis suis in XXII ChrysologiSermones monitos volo, ut Maxiriii Taurinensis editionem a.
et Epistolam dd Eutychetem implevit. Illud cum su- 1579, ad sequeas sccculum traascrmaat. In Cat. Ribl.
periori editore Domfaico Mita commune habet, quod Reg. Paris. laudatur liccc editio anni 1678.
licet ingens tilulorum syrma post nomen trahat, ia- 1684. Pansijs, apud Franc. Muguet; in-fol. Petri
men de iniquitate fortunee conqueritur, nec propitio- Ghrysologi Sermones duo : unus de pace in iUud
rem hahuit Facundiam deam. « Apposui t» corde Matthceiv, Felices pacifici, etc. (LDl); alter de Natali
meo, hiquit, universos CLXXVI Sermones D. Petri Joannis Baptistce; inter Augustfnianos, quos Be-
Chrysologi tneis illuslrare commentis: idcirco brevi nedicliiii secreveruut per Appendkem tomi V, classe
onmiumcompleto marginaU scholio ad depromendum 1, num. 61, et classe 5, num. CXCIX.
rimandumque sensum ejus subtilissimum me contuli, Prior olbn inter Sermones de Tetnpore erat num.
(a) Adeoque non tres sed dum tantum numerandce fiiissent, ut rectius a Fabricio et BaUeriniis factum esl.
89 SCHOENEMANNINOTITIA 1N OMNES EDITIONES S. PETRI CHRYSOLOGI. 90
CLXIX, postea in App. LVH; posterior inter Sermo- A Oratione Domini desumptos ex Dacherii Spicilegio
nes de Sanctis XXH, post in App. LXXVII. Sed ille tom VII, pag. 120, veteris editionis; geminos etiam
passbn interpolatus est et multis sententiis auctior, alios ex appendice Sermonum S. Augustini edilionis
quas probide Maurini ansulis commonstrarunt; hic Maurinianorum. Recensuit lotum opus ad veteres
ab iuitio decurtalus. Erat ergo ratio, cur novissi- mss. codices; notas a Dominico Mita olim adorna-
mus edilor eosdem editioni suce insuper adjiceret, tas retinuit, quibus ef suas adjecit, nec paucas, nec,
ut a Mansio discimus. AIUduo insuper inter Augu- ut vera fatear, indoctas. Quamquam vero laborem
stinianos Serraones occurrunt, nempe num. CXXI, de hunc viri eximii probo, multum tamen abesse cre-
Nalaii Domini V, quem in quibusdara mss. Petri Ra- do, ut editio Operum Chrysologi sic tandem omni-
vennatis nomen prceferre notant, et Sermo XCVH bus numeris absoluta reputetur. Admonet vir exi-
de verbis Evang. Joan. xiv, Pacem mcam do vobis, mius ex orationfbus hisce nonnullas Severiano cui-
etc. quem cum LXI Chrysologi stylo convenire mo- dam in vetustis codicibus ascribi, qua ego proemoni-
nent ndem. tionc edoctus nactusque inveteri homUiariocodice, re-
SSCULOxvm perto in bibliotheca canonicorum Majoris EcclesieeLu-
censis, necmeo judicio saeculoxn receutiore, bomilias
1714. Parisiis, ex Typogr. Reg.; in-fol. Petri Ra- B qiiasdam Severiani nomine praefixas, unam aliquam
VennatisEpistola ad Eutychen; in ConciliisHarduini, ex illis conferendam assumpsi cum homilia Chryso -
tomo H, pagg. 22. logi, quoe ihter editas est CII. Utramque consen-
1723. Parisiis, apud Montalant; in-fol. Petri Chry- tieatem reperi: siniul tamen agnovi, hiulca queedam
sologi Sermo de Natali Domini et Serniones V in esse in edito, quoe egregie supplebantur a codice
Orationem Dominicam; in nova editione Spicilegii illo. » Profert ibidem variantis lectionis aliquot
Lucm D'Achery, quam curavit Ludovkus Franc. Jo- exempla. Sed non hujus demum editoris fuit iUa ad-
sephdeLa Barre tomo I, pagg. 41, 215-221. monitio, nonnullas homilias Severiano in codicibus
Vide quae dicta sunt occasione editionis primae a. vetustis ascribi, sed dudum in Bononiensi prima ab
1666 et 1672. Agapito illud observatum est. Nec admodum dili-
1742. Veneliis, apud Augustinum Savioli; in-fol. gentiam ejus commendat, qnod bis eosdem Sermo-
Sancti Petri Chrysologi Forocorneliensis Ravenna- nes V in Orationem Dominicam exscribendos de-
tum archiepiscopi Opera omnia cum observationibus derit.
et indice rerum locupletissimo Dominki Mitm. Ac- 1753. Venetiis, apud Simonem Occhi; in-fot. Petri
cessere preeterea in hac nostra edilione S. Valeriani Cbrysologi episcopi Ravennatis ad Eulychem pres-
CemeUensisepiscopi Honuliee quotquot exstant. C byterum Epistola, Gr. Lat. cum admonitione et no-
BfbUopolaeinstituto Bononiensis a. 1643 editio tis Balleriniorum; in Operibus Leoriis M. T. I, epi-
accuraterecusa et cultu non honesto modo, sed etiam stola XXV, pagg. 775 - 78.
magnifico dotata est. Ballerinii docent decurtatam epistolam, de qua
1750. Venetiis tn-fof. Sancti Petri Chryso- Quesnellus primuin monuit, proficisci ex collectione
logi Opera omnia ad codices mss. recensita a P. Se- Canonum Hispana, ex eaque in Isidorianam, indeque
basliano Pauli Clerico Reg. Congregationis Matris in reliquas Collectiones fluxisse. Simul tamen osten-
Dei Lucensis. duut integrm originem potioris esse ct antiquilatis
De hac edilione non nisi ex iis constat, quee cl. et auctoritafis, quippe quoe inveniatur in collectione
Mansius in Bibliotbeca Fabriciaaa mediee et infimoe epistolarum in causa Eutycbetis, queeactionibus con-
Latinitatis T. V, pag. 253, ad supplendam de Chry- cilii Chalcedonensis proemitti solet, aate medium
sologo notitiam fecitavit. « Non est, cur hic prae- sextum sceculnmLatiae compacta. Suspicantur au-
teream, inquit, quaia sub ipso anno suo eraortuali tem priorem partem epistolce quam eliam Hispaniea
| evulgavit vir cl. P. Sebastianus Pauli congregat. colleclio profert prigiaaleai csse posteriorcm ex
^Malris Dei Lucensis, sodalis meus dilectissimus et Grcccousam.
amieus dum viveret ia primis charissimus. Prodiil D 1761. Florentim, expensis Ant. Zattm Veneti; in-
illa typis Venetis a. 1750, T. I (quod interpretoi fol. Pelri Raveniiatis Epistola ad Eutychen Gr. Lat.,
volutnineuno) in-fol. Praeter ea quaein proecedenlibus cum preemomlione et notis Balteriniorum; in Col-
editioaibus patueruat, adjecit sermones septem de leciione mnpliss. Concilior.tom. V, pagg. 1547-1550.
IN S. PETilUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 93

JOS. A. AMADESH DISSERTATIO


DE

METROPOIIECCLESIASTICA RAVEMATENSI,
AD CL. VIRUM

PAULUM PACIAUDUItl.

TYPOGRAPHUS VENETUS LECTORI.

Ad umbilicxim pervenerat Edilio , curri diligentia et cura cl. v. PauK Marice Paciaudi clerici
i;e£idaris DmeMapo hmc Ravenna Venetiag missa ad meas manus peftienit. Hcinc hic addere
pro coronide horum Prolegomenorum , nec editofi ingralum , nec lectoribus injucundum
fore, arbilratus sum. Vale.
IROOEMIUM. A CAPUT I.
Utruni Medielaitensi Ecclesim subjecta ftierit Ecclesia
Gogitaatem ea, quoc de Ravennatis Ecclesieedi- Ravennus qualuor prioribus wrw Chrislianceseeculis.
gnitate superiorUms diebus disseruerain, tenebris et
oblivioni demandare, me ex hujusiriodi sententia re- § I. Exponunlurrationes aucloruniaffiimantium.
vocavefunt persuasiones tuec, opliroe Paciaude. Et 4. Eustachius a S. Ubaldo Atiguslinianus Excal-
qualnvis diu, multumque dubitaverim, utrum tucc ceatus satis prolixani dissertatioaeia iatexuit po-
voltintati resisterc, an obtemperare magis expedi- stremo exelirile saeCulode Metropoli Mediolanensi,
ret; illud enim obedientice periculuni, alterum ob- in qua omni rationum ac moaumentorum geaere,
scrvantia alque amor in te mcus insinuabat: atta- si Superis placet, conattis est demonslfare, iater
men malui huic qualicumque periculo me totum iilustriores Ecclesias, quce Mediolanerisi episcopo
committere, ut observantioe et amori obsequerer, subjiciuiitiir velul sufffaganeoe, Raveniiatem qtioque
quam istheoc officia, quibus tibi obstringor, ne tan- et Aquileiensem fttisste. Yerum Augiistiiiiaiii iipslfi
tillum quidem violare, ut periculum devitarem. Im- uaa fuit cura in hac firmanda seatentia, Sinrioiidi,
becillitatcm ingenii mei scribendique in re critica Schelstratii, Norisii, et aliorum aliquot vesiigiis
imperitiam, tum rci ipsius de qua actura est diffi- -j, atque auctoritali solmnmodo insisfere. Ctitri enira
cultatem et celeberrimorum contra nos opinantium nuUum de subj'ectione bafiim Ecclesiartim antiquum,
virorum auctorilatem, tum extremam documento- posilivum, el inalterabile sibi superesse dociimentum
riim, rationum, scriptorum iitopiani, cui obnoxii su- faterelur, et Nicoeniconeibi atque Antiocbeni decreta
mus, tibi pluries instanti, pluries quoque objeee- non leviter contrarium\urgere putaret,' aucioriias ta-
raro, qtiibus rebus ab hac ratione scribendi deterre- meit tantortim virorum..... antiquilatum ecclesiasti-
rer. Sed quoniam hisce posthabitis in proposito cartitn peritissimorutn homiiiumpro emni antiquo illt
perseverasli, nieque nulantem velis remisque in satisfuit monuntento. Et optime quidem; si magria
hoc velut mare impulisti, mos est tihi gerendus auctorum nomina, non autem ratioaes et fundamenta
omriino, alque specimen aliqttod opusculorum no- quibus eofuin placila innitttntur nostra hcec cetas in
strorum, qualiacumque demum illa sint, publico ju- pretio haberet.
dicio permittendum. 2. Porro ccleberrimis etiam hisce criticis ceque
Tria igituf in coetu nostro litlerario de hac Ra- ac Mediolauensi corum SymffiystccdefueTe omiiiiio
vennati Ecclesia tractavimus. Primum enim quoesivi- antiqua omnia positiva , et inallerabilid documenta,
mus, utrum Mediolanensis episcopi sufTraganeailla quibus Ravennati, et Aquileiensi Ecclesiis jugtmi
fuerit quatuor prioribus oeree Chrjstianoe seecuUs.p subjectiohis certtssime asserefenl. Nain concilia
Deinde litteras Glementis II Romani pontificis, qui- nulla primorum Sceculorum, nullce consecraliones
bus Ravennatensi super Mediolaneasem aatislitem episcoporum, visitationes Ecclesiarum nullee, san-
sedeadi in coneiliis prarogativa restituitm1, a falsi- ctioaes, appellationes, consultationes, quoevel suf-
tatis nota vindicavimus. Tum quid opinandum sit de fraganeitatis, ut ita loquar, in minorUms, vel prce-
origiae metropoliticoe digaitatis in Ecclesia Ravea- emlaentieein principibusEcclesiisindiciaessesolent,
natensi perpensis saniorum auctorum senlenliis con- multomiaus, vcl bistoricoruai, vel Patrum testimo-
quisivimus. Porro ea omnia argitmeiita, quce fusiori nia, aliquod ejusmodi documentuai eis suppedita-
calamo, ac vernaculo sermone, plnribusque disser- ruat. Uaa igitur coajccturarum atque argumento-
tationfbus scripseramus, ad tria capita modo contra- ram neganlium via processere omaes, salebrosa
henda, breviorique oratione exponenda censemus. eabnvero et diflicultaiis plenissiina. In bierarchia
&3 JOS. AMADESIIDISSERTATIO I)E METROPOLIECCLESIASTICARAVENNATENSI 94
impern hanc sibi viam excogitarunt ad Ecclesiasli- A litanus episcopusSardinim, Eusebius Vercelliscivita-
cauf hierarchiam stabUiendam. Singulis fere provin- lis Italiw , Dknysius Mediolani, quod ei ipsutn esi
ciis, in quas longe, lateque Imperium dividebatui melropolis Itaiiw. Accedit testfmonium divi Ambro-
per Asiam, Africam atque Europam singulos metro- sii, qui tum ad VerceUenses, tum ad episcopum Vi-
politanos episcopos tribuere non renuunt prhnis, cohabentinum scribens Venetias, et jEmiliam ad Se
quce dixhnus, Ecclesice temporubus, eos nempe epi- pertinere confirmat, ut interpretatur Sirffiondug
scopos, qiii in prcccipua cjijuslibet provinciae civi- (Lib. 1). In epistola enim ad Vercellenses queritur
tate constituti, aUos pnftesiminorum civitatum com- S. Doctor, eorum Ecclesiam squalere adhuc Pastora
proviaciales moderareritm: attanien ordinem hunc viduatam, dum reliquoefinitimarumcivitatum ecclesioo,
hierarchicum soli Italice.'<uen|gant,cui licet in XVTI, ej'usmodi solatio loetarentur. Confligordolore, quia Ec-
ut aiunt, provincias distribu%, duOs tanlum metro- clesia Domini, qum est in vobis, sacerdotem adhitc
politanos episcopos per ea fempora assignatos vo- non habel, ac sola nnnc ex omnibus Ligurim, atque
lunt, Romauum sciUcet, et Mediolanensem, ad quar- Mmilim, Venetiarumque, vel cmteris finitimis Italita
tum sceculumAquileieusis exordia protrahenles, ad partibus hujusmodi eget officio (Ambros. epist. 82).
quintum usque Raveanatensis. In altera vero ad Yicohabentinum illius cureeenixa
3. Si vero ab iisdem auctoribus petas qua ratione B commendat Imolensem Ecclesiam, donec novus ibi
factutn, ut in reliquis orbis Romani provinciis meiro- constituatur episcopus. Commendo tibi, fili, Eccle-
politani apostolicoinstituto ordinati sint,in Italiavero, siam, qum est ad forum Cornelii, quo eamde proximo
ubi Paulus prwdkavit, ubi Petrus Ecclesias instiiuil, intervisas frequeniius, donec ei ordinelur episcopus:
ubi sedes apostolica primis Ecclesim lemporibuserat, occupalus diebusingruentibusQuadragesimwtam longe
instituium illud slalim non oblinuit? quemadmodum non possum excurrere (Ambros.epist. 2). Forum Cor-<
a semetipso quccsierat Emanuel Schelstratius (Totn. nelii, seu Imola urbs est JEmiliaeproviaciee, seu
I dissert. cap. 5): primo responsiones illorum au- Flamiaioe, cuj'us etiam caput Ravenna: in jEniilia
ctores isti non approbant, qui rationem et causam pariter sita erat Vicohabentia, modo Ferraria. Ex
tanti discriminis in apostolorum vel successorum allatis ergo Ambrosii verbis constat Foruni Cornelii
instiluentitim voluntatem rejiciunt. Secundo autem sub ejus cura, et visitaiione, et ordinatione fuisse:
respoadeat ipsi, regimeii quoque ecclesiasticum Ita- Vicohabentiam pariter ad eum spectasse, lum quia
licead exemplar scccularis apostolos vel successores ejus episcopo, quem subjectkmis nomine filiutn ap
eorum composuisse; cum enim a duobus vieariis pellat, alterius Ecclesice visitationem mandat; lum
prcefccti prcelorio Italice omnis hcec regio admini- quia ex homilia 175 S. Petri Cbrysologi infcrius af-
strafetur, Romano scUicet, cui decem provincice C ferenda subjectioriem istam Vicohabenticc arguera
suberant, et Mediolanensi, cui septem; eadem pari- posse creduat critici noslri. Venetias igitur et Mmi-
ter metbodo dtto fuerant ecclesiastici metropoUtani liam coatiaebat proviacia Ecclesiastica Mediolaaen-
ia ItaUa constituendi, tit queroadmodum in reliqtio sis, consequenter Ravennam et AquUeiam.
orbe, ita ibi quoque ecclesiasticce hierarchice ordo 5. Schelstratius vero ad efiereadaai magis niagis-
saecularishierarchicc ordini resporideret. Quapropter que iu has provincias auctoritatem Mediolauensis
decem suburbaaarum proviaciaram episcopis fmme- Ecclesiee, aliud mutuatur arguroentuni ab epislola
diate prceeiat, ut roetropoUtanus, ipsemet summus synodica quam Eusebius fllius episcopus Leoni Ma-
pontifex; in septem vero cceteris, quceItalicc CognO- gno conscripsit in celeberrimee S. iilius pontificis ad
miue distingaebaatur, metropolitaai vices gerebat Flavianum epistolee approbationem. Cum eniia ali-
Mediolaaeasis episcopus. Hinc distinctio episCopo- quorum JEmUice,Rbetiaruai, Alpium Cottiarum epi
rum Romanoeproviacicc ab episcopis quos proviti- scoporum subscriptiones in calce Eusebianoe episto-
cioe Italiee appeUabant; atque hiuc orla est peiies leeobservasset Scbelstratius, arbitratus est in omnem
auctores ipsos de subjeclione Raveaaalis ecclesice fere Iialiam,- et ultra jurisdietionis snaelimites dila-
et Aquileieasis coajectura; riairi jEmUiceprima erat lasse episcopmn iUum. En verba Schelstralii. «Quam
civitas Raveaaa, Veaetiarum Aquileia, qtias provih' ^ diffuse aulem Mediolauensis Ecclesia per Italiam
cias vicariatus Italice comprehendebat, ideoque ea- jus meiropoUticum ohtinuerit ante iristitutos Ruven-
rum episcopi metropolitano Italiceobedientiam prce- nensis, et AquileiensisEcclesioemetropolitas, colligi
stasse dicendi erant. potest ex Eusebii Mediolanensis epistola, quae ad
4. Yicafiatus Ilalici urbes fuisse Raveanam, et Leonem Magnuni missa est supef fide qriam ad
AqtiUeiammiUus itificiatm; illartiro quoque episco- OrientCm direxerat. Illi enim non soluiti subscribunt
I pos abltaUa appellatos testaritur subscriptiones coii- Liguriee episcopi Crispinus Ticineasis, Cyriactis Lati-
; ciUi Sardicensis. Forlundtianus ab Italia de Aqiii- densis, Abundantius Comensis et reliqui, sed eliam
Itia, Severus ab Iialia de Ravenna, Protasius ab Itatia Faventius Regiensis, Maj'oranuS Placentiaiis et Cy-
de Mediolano, aC tandem MedioiatmmItaliae fuisse prianus BrixeUensis deprovincia iEffiiUee: Abundan-
melropoUm assefit Atbanashis in epistola adSoli- tius Comensis pro Agimone Cufiensi, Gradus pro
tarios. Ex quorum nuntero clarissinlw sutil confesito- Euslasio Augustano ex Rhetia, MaxiffiuSTatirinatis
nis vifi religiosl, et episcopi botti, Paulimis Ttevifo- et Quiatus Deraeasis Cx Alpibtis Cotliis : quos coh-
tum, qitm Galiiarum tnettopotis est, Lucifer Metfopo- sequenter spectasse corislat ad syrioduni Eusebii,..
93 - IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 96
His autem si addas episcopos Flaminiae, cujus epi- A mini speciosa dictu gratificari et venditare fuerit cura.
EcopumForocorneliensem ad suam obedientiam spe- Irridet enim iis verbis, ex lib. rv deeadis primee Titi
ctasse indicat divus Ambrosius habebis omnes Livu desumptis, Ripamoalius Galvaaei Flammsacon-
fere regiones, quae ecclesiasticam Italiae provinciam civis sui simplicitalem, qui fabeUasomnes hinc iade
constituebaat, Liguriaai aimirmn, ^Emiliam, Flaaii- captatas suum iu Chroaicoa congesserat, et preccipue
niam, Alpes Cottias, Rhetiam Hisque Histriac ubi ingentem provinciarum numerum imperile asci-
et Venetiae provincia dumtaxat deesse cognoscilur verat Mediolanensis civitatis imperio, prout in iis
quibus exceptis, in reUquas Italice regiones Mediola- versibus :
neasis episcopus, tamquam ItaUae Metropohtanus, UrbssecundaKomse,infulislaureata supremis,
oblinebat. » Imperii,sedesque Jovis, mirisexarata slructuris,
jus Prima meiropolisurbes Liguriaeregis,
6. Hisce argumentis in sola prorsus coajectura Kheliasutrasque : Bavaria,Coria,Cuinas,
Corsica,Sardinia,Rayenua,Jnnua, Pisa,
positis, suat qui pondus adduat argumenti aegativi. Gradus,Aquileia,Ticiiium,Placenlia,Sena
Illud vero est, de solo Romano poatiiice, tamquani Auguslacuin Secuudiasubsunt; lu Subria Romoe;
decem suburbanarum provinciarum metropolitano, Queeforsitan de civili, non de ecclesiastica j'urisdi-
et de solo Mediolanensi episcopo tamquam sepiem ctione accipi possent, nisi alibi, scilicet in Cbronicis
Italiee provinciarura, locutos esse veteres Scriptores, B suis bonus iste auctor temporaU Mediolanensiumdo-
et vetera, quae supersunt antiquitatis monumenta : minatui ecclesiasticum ccquaret iUisverbis : Ecdesiw
de quibuscumque abisMetropoUtanisaltissiniuni apud Aquileiensis, et Ravennas, Januensis, Gradensis, Cu-
omaes sileatium. mana, Augustana, Coloniensis, Basiliensis, Coriensis
7. Haectamen omnia, quee critici pene uoiversi Papiensis, Placeniina, cl omnes alii episcopiItalias
de hierarchia ecclesiastica tractantes singulis fere fuerunt suffraganei episcopi Mediolanensis. POrrohis
pagellis regerunt, atque infinita propemodum erudi- oraissis,adargumehtacrilicorumquosjamlaudavimus,
tione ad satietatem usque amplificant, facili negotio, aiiimadversioue et responsione propius accedamus.
ut arbitror, diluere, et levitatis arguere poterit, qui §11. Exponunuirrationesauctorum negantium.
doctissimam legerit abbatis Bacchinii de origine ec- 8. In negativam sententiam aliquot prceclaiissimi
clesiasticaehierarchioe dissertationem. Celebris enbr auclores abieruat, inler quos eminent Pelrus de
Cassinensis totus ibi est in suffodiendo allatarun Marca, Benedictus Bacchinius, Hieronymus Rubeus
coiyecturarum, atque argumeatorum fundameato. ex catbolicis, Salmasius iater heterodoxos, licet aoii
quod egregia, eaque iaconcussa doctriaa onininc omnes ob easdem raiioncs, neque eodera, ut aiunt,
contrivit. Quare cum omnium probationum vis d< spiritu ducti. Alii enini jugum Mediolaaease ab Ra-
Ravennatis et Aquileiensis Ecclesiee subjectione : « vennate Ecclesia excusseruat, eam putantes metro-
civilis regiminis Italioesystemate promanet, cui Ec- politanam fuisse usque ab ejus fuadatione. Alii vero,
clesiasticam ipsius Italicc bierarchiam auctores ips quamvis hujus dignitalis iuitia ad quinlum usque sce-
accommodatam volunt; nos cum Bacchinio systcm; culum distraxerfat , negaruat tamen probari ullo
illud commentitiuni demonslrabimus, atque iode fir- modo posse Ravennates Mediolanensi Ecclesice pa-
miori gressu ad reliquas Mediolauensium rationei ruisse umquam : immo Mediolanensi ipsi quarlum
enervandas procedemus. Quamvis autem ahqua d( Chrislianorum soeculunivix atque cegre concedera'
patriarchatu Aquileiensi hic obiter miscere sobii videntur ejus metropoliticce jurisdictioais exordiis.
continget; protestamur tamen de illius preerogativii Nos vero utriusque opinionis examen de origine hu-
nullum prorsus judicium nos esse laturos, maximt jus prcerogalivce in Ecclesia Ravennate ad caput
si quee P. Bernardus Rubeus in suo eruditissron tertium defereates, qucestionem autem de origiae
opere, et quae cl. Joseph Motta in dissertatioae di clarissimceAmbrosiaucemetropolis fategraia doctio-
jure metropolitico uum. 31 et seqq. super Aqui ribus criticis relir.quentes, satis nunc habemus au-
leiensis Ecclesiee origine, amplitudiue, jurisdictioni ctorum aegaatium respoasioaes in medium produ-
nuperrime scripserunt, non omaibas eeqae placue- cere, quibus allatas ia superiori articulo contra liber-
rint. Mediolanenses solummodo petimus ad eosqui " tatem nostrec Ecclesioerationes releUuntur.
coavertimur. Verum proestantissbacBMediolaaeasi 9. Harum igitur prima, quoa caeterarum origo et
Ecclesice amplitudini nUiil ideo per nos detractun iundameiitum est, petitur ex forma regiminis Italiee,
volumus, satis superque contenti, si Ravenaateasea 1 cui contendunt aptari jdebere formam regiminis ec-
ab ej'usdominatu vindicaverimus, rationesque, quibu : clesiastici. Quia ergo in duplicem vicariatum Italia
hcec hnpetitur inter mere supposititias rejecerimus omnis partiebalur, Romanum et Italicum, duplex
Nos autem non latet ingenuis Mediolanensibus e:; tanlum dicendus est fuisse ea in regione metropolita-
vano nihil hauriri, ut verba Ripamontii usurpem con nus, nempe sumiaus poalifex, ut Roiuooepiscopus, et
tra nimiospatriaeEcclesiaemagnificalores apte loquer Mediolanensis antistes, ut episcopus civilalis quec
tis (Tom. I Hist. Eccles. Med. lib. i) : Nec eo sumus, caput erat Italici vicariatus; et quemadmodum epi-
ait, ingenio, ut dum miscendo falsa veris, primordi » scopi decem provinciarum suburbanarum papae, ut
noslrarum rerum angustiora facimus, velimus mereii eorum metropolitano, parebant, ita episcopi sep-
probra et cavillos, et in omne deinceps mvumire cut i tem provinciarum Italicarum episcopo Mediolanensi,
Ula morum exislimationeac fatna, lumauam patrie nc quos inler procul dubio Ravennas erat.
97 JOS. AMADESHDiSSERTATlO DE METROPOLI ECCLESlAStlCA RAVENNATENSI. 98
10. Qui sic argumentantur, ait Bacchinius, vel /^ licce Ecclesiceturbatce, confusoe, atque eversaefue-
admittant necesse est ecclesiasticam Italiae hierar- runt: adeo ut a veritate, ut ego quidem opiner,
chiam quarti et quinti seeculi ab ea quam apostoli aberraret, qui ejusmodi eetate turbulentissima tribu-
} ibi stabiliverant longe dissbnilem, vel fateantur eam tas a ponlificibus summis fuisse assereret Mediola-
non fuisse aptatam civilis imperii systemati (Dis- nensi episcopo septem Italice stricte sumptceprovfn-
sert. de Orig. hier. eccl. part. n), si illius auclores ciarum Ecclesias, maxime quia hceresi in Italia eo
apostolos arbitrantur. Tempore enim apostolorum, ipso sceculo adhuc debacchante, jam roetropolitica
mimo neque per iategra tria priora seeculaItalicum infuia preefulgebat Aquileiensisantistes, ut apud om-
regiaiea formam assumpserat duorum vicariatuum, nes in comperto est. Quceergo conj'ectura, quee ratio
super quibus eedificiumomne suum scriptores ceete- superest pro Ravennatis Ecclesiee subj'eclione?
roquin peritissimi construxerunt. Ilaliam a Sicilia ad 12. Subscripliones autem concilii Sardicensis in-
Alpes Cottias diviserat Augustus, lestibus Plmio (Lib. nuere quidem aliquo modo possunt, inductam j'am
m cap. 5) et Tacito (An. lib. v cap. 11), ia undecim et firmatam Italicarum provinciarum distinctionem,
regiones sub unico proefecto : singulis tamen suum quo tempore idem concilium celebrabatur, scilicet
tribuisse prcetorem credidit Pancirolus (Ad.Not. Imp. circa medium sceculi quarti, pluresque annos, post-
Occid. c. 49), procter decurioaes, qni ia civitatibus " quam Constantinus vicariaium Urbanum ab Italico
Italicis Romani senatus imagiaem prceseferebant, et distinxerat; ac propterea ad eam distinctionem for-
duumviros, qui consules reprcesentabaat. Forma tasse indicandam addi potuit ab episcopis septem
islhcecreganmis Italici ab Adriano Ccesareimmutata provinciarum, qui concilio interfuerunt TOab Italia.
est in quatuor preefecturas, atque earum quoelibet Verum frustra ab hocaddito emendicarunt doctissimi
siagalis consularibus attributa. Rursus aovum indu- viri indicium vel prcctextum effingendi Ecclesiam
xit guCeraatioais systCma in Italiam Aurelianus, si Mediolanenseai omnium Italici vicariatus Ecclesia-
Pancirolo fides (Ubi supra), qui argui posse ex Spar- rum metropolilanam non soluni ipso sceculo quarto,
tianb arbitratus est, sub uno correctore omnem hanc verum etiam, et multo magis sceculisprcecedentibus.
regionem tiinc revocatam. Ex YTopiscoautem (In Primo in dubium revocare jure possemus, utrum TO
Tacil. ap. Bacch. ubi supra) conjicit Bacchinius, iadi- ab Italia ad Mediolanensis vicariatus provincias de-
cia quatuor consularium non obscure apparuisse sub signandas additum fuerit : primo quia eam denomi-
Tacito Augusto. Quoe omnes variorum regiminum nationem ab Augusti oevo obtinuerat, ut pro Italia
species cum longissime distent a specie vicariaiuum toto terrarum orbe cognoscebatur omnis ea regio
Roiaani atque ItaUci, illoeque ab apostolorum oovo quce, ut supra innuimus, hinc ab Alpibus Coltiis, il-
tria integra seecula, et amplius occupent, repetere linc a Siculo mari circumscribitur, cum ante Augu-
liceat, vel Apostolos non efformasse ad normam im- stum GallieeCisalpince nomine tractus, qui ab Alpi-
perii bierarchiam ecclesiasticam ia Italia, vel eam bus ad Rubiconem fluvium, Italicc vero, qui a Rubi-
quee vigebat quarto et quiato sceculo toto ccelo di- cone ad Siciliam pertingebat, ubique appellaretur
stasse ab apostolica institutione. Nutante igitur opi- (Strab., Polyb. Cluver., ap. Bacch. ubisupra). Secundo
nionis de Ravennalis Ecclesiee suffraganeitate proeci- quia ab ipso Sardicensi concilio non obscure decla-
puo fundamento, corruat opus est opinio ipsa, quee ratum est quid ipsum intelligeret nomine Italim,
nuUa aUa enimvero solida ratione falcitar. nempe non vicariatum tantummodo Mediolanensem,
11. Quarto solummodo iaeunte seecalo bnperium sed universam Italiara, et prcecipue provincias su-
uuiversum divisit Conslaatinus Magnus ia quatuor burbicarias; epistola enim ad Julium R. P. ita eum
preefectosprcetorio, quorum proefectus proctorio Ita- hortatur : Tua autem excellens prudenlia disponere
liae Africam, Sardiaiam, Corsicam, et Siciliam cum debet ut per tua scripta, qtti in Sicilia, qui in Sardi-
insulis adjacentibus nioderabatur procter Italiam nia, qui in Italiu snnt fratres nostri qum acta sunt,
ipsam, quam per laudatos vicarios regebat, alterum et qum definila, cognoscant (.Intcr Hilarii fragm.).
Romoe,Mediolanialterum residentem, cum ea Itali- Nam si ad fralres, qui in Italia erant, id est ad epi-
carum provinciaruar partilione superius a aobis in- scopos tanlum vicariatus Mediolanensisanimum tunc
dicata (.Zosim.Hist. lib. n. ap. Baccli.). Kcecautem intendisset concilium, onmes alios exclusisset a scien-
ipsa Constautini Magai partitio Romani domiaatus tia actorum, et decretorum suorum, qui in Cam-
quot ab Augustis successoribus passa est vicissiludi- pania, Brutiis, Uinbria, ccetcrisqueRomani vicariatus
nes! Quot proviaciarmu ItaUcecommutationes, com- provinciis residebaat episcopi; immo eos ipsos so-
mixtiones, variasque distributiones! Consulat qui su- lummodo pontifici suggessisset, qui Synodo interfue-
-perhac re plura cupit, qucc Baccbinius ( hbi supra), rant cum imaginario ItaUce metropolilano, tacuisset
quce auctores centum veteres ceque ac recentiores vero eos qui abfuerant provinciarum vicariatus Ro-
fusius scripserunt. Ne quarto igitur quidem sceculo mani, quorum vix unum aut alterum inter Patres
ordinem hierarchicum Ecclesiarum Italicarum apta- Sardicenses reperbnus.
tum fuisse imperii systemati suspicari licet inter tot 13. Tertio quia neque Athanasius, et quod magis
humanarum rerum perturbationes. His accesserunt ad rem facit, neque ipse Constantmus Magnus ratio-
Ariance hceresis tempora, quibus et preecipue Con- uem semper habuerunt Iffijusstrictioris Italiw deno-
Etantio Constantini filio imperante, omnes pene Ila- minationis, qua solum Mediolanensem vicariatuiu
99 1N S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 100
respiciebat. Alter eaiai in libro de Synodis Picenum A j pellat Dioni/siuni, ipsum nominat, tit simplicem epi-
annonarium, quod inter Romani vicariatus provin- seopum, Mediolaaum autem, ut ItaUce meiropolhn,
cias certissbne numerabatur, tamen Italim voeabulo Dionysius episcopus Mediolani, quod et ipsum est
appellat, curn ait : Afiminutn urbs Italiw; in Piceno melropolis Itatiw. Et id forte addidit Athanasius, ut
enbn haiic sitam fuisse urbem, eaque ratione ad Ro- sicuti urbem Trevirim dixerat Galliarum metropolbn,
marice pfoviacice metropolitanum pertinuisse ejus ita et Mediolanum metropolis Italicc solitariis suis
episcopum, non autem ad Ravennatensem, omni co- agnosceretur, cum jam eo quo ad Ulos scribebat
natu probare uisus est cardinalis Norisius (Dissert. tempore et locmn babuisset divisio Italice in dnos
de v syn.). Constantinus vero Augustus scribens apud vicarios prccfecli prcetorio, atque apud multos iava-
Eusebium super celebratione Paschatis : idcirco, in- luisset stricta deaombiatio ItaUae respeetu ad pro-
quit, id wquum omnes rectumque judicaverunt, quod vincias Mediolanensisvicariatas. Si autem de metro-
ct vobis placilurum esse spopondi, ut scitket quod in pohbus ecclesiasticis ibi loqui velis Athanasium,
urbe Roma, perque omnem ltaliam, Africam, JEgyp- videas opus est, utrum T6 Italim metropolisest, iutel-
tum, etc., concordi senlenlia observatur, id vestra ligeadum sit de omnibus Italice sMcte sumptce pro-
quoc/ue.prudentia tibentibus animis amplectalur. Ex vinciis, an de aliqua tantum ejus parte; verba enim
qtiibus cerbis luce meridiana clarius colligitur, TOII ] quod et ipsum est metropolis Italim cequemterpretari
per omnemItaliam in seasu Constaatiai extendeiidum possumus bi pruno ac hi secundo sensu. In primo
esse tam ad septem vicariatus Mediolanensis quam sensu explicata complecterentur, ut dixhnus, septem
ad decero Romani provincias, prout mehercle ab ItaUci vicariatus provincias; in secundo seasu expU-
omnibus extenditur. cata sigaificarent, Mediolanum unaro esse ex eccle-
14. Quarto deniuin quia longe etiam post ad sci- siasticis Italice metropolibus : qua ratione alias me-
tum Italioe duorum vicariorum magistratum, Italim tropoles non excluderet Athanasius, immo potius
vocabulum pro integra regione quam uterque vica- admitteret in ipso yicariatu Mediolanensi. Quod
riatus complectebalur usurpalum fuit. Sic leg. 13 auteni fortasse verius in hoc secundo sensu acci-
Codicis Theodosiani, quee est de Accusationibus, et pienda sint allata verba, quod et ipsum esl melropolis
1. 2, de mtegri Restitutione, omnem simul Italiam a Iialim, patet cx comparatioae, qua Mediolaaum cum
reliquis imperii regioaibus distinetam legimus; 1. 1, Treviri confert Alhanasius : dixerat enmi Paulinus
de Desertoribus, et 1. 9, de Extraordinariis, integer Trevirofum ac Galliarum tnelropolis est, et fade Dio-
traclas ab Alpibus ad mare Sicnlmn nomine Italiee nysius episcopus Mediolani, quod et ipsutn est metro-
iadiealur. Pariter Caaipania, Tuscia, Picenuai, Sam- polis Italim. Sicuti ergo Treviris unica tuac non erat
nites, Apulia, Lucania, Brutii, Galabria, velut Italiee iC GaUiarum metropolis ecclesiastica; vigebant enim
proviaciee 1. 7, de Indulgentia debitorum, immo ur- primis etiam Christianprum sccculisArelatensis, Lug-
bicariae et suburbicarice Italiceprovineiee appellantur. dunensis, Viennensis metropoles; ita neque Mediola-
Leg. 9 et 15, et judices, consulares, correctores, vi- num imiea erat, aut ab Athanasio inteHigebatur
carii ipsarum provinciarum, judices intra Italiam in- uniea Italicc metropolis ecclesiastica. Parum ergo
distincte dicuntur. Quare cum prorsus aut eequivoca proficiunt laudati Scriptores tanti Patris testimonio
foret, et Constantino imperante, et post Coastanti- abutentes, tum quia ejus verba nullo modo probant,
num, Italim denomiaatio, vel potius pro universa tribus superioribus sceculis Mediolaaensem episco-
Italiee regione acciperetur; frustra ab hujusmodi de- pum fuisse septem provinciarum metropolitam, quod
nominatione sufffagiiim petieruut eritici doctissimi, praccipue erat ex eorum sentealia demonstraiidum;
ut distinctionem regiminis provinciarumque distri- lum quia ipsa Athaaasii verba, vel interpretari non
butionem firmarent, multo minus ut formaai ecele- possunt de Mediolano, ut ecclesiastica metropoli, vel
siastici regiminis ante et post Constantinum ad duos intelligenda sunt de Mediolano non tamquam lolius
Italiee metropolitanos contraherent. Italice metropoli, sed ^amquam una ex metropolibus
15. At enim, aiunt, litem dirbait Athaaasii epistola ItaUee. j
ad Solitarios, quce et Ilaliw denomhiatione iadigitat'.D 16. Non majoris deinde sunt momenli ad subji-
proviiicias Mediolaneasis vicariatus, et Mediolanum ciendam Mediolanensi episcopo Ecclesiam Ravenna-
ipsuin Italice metropolim. Esto. Sed quid inde pro tem, quce desiinffinlur arguraenta ab epistoUs divi
ecclesiastica episcopi iUiusjurisdictioae super septem AmbrosU,ita ut mireamr valde, emuactce naris viros
provineias, preesertbn yero trmus cercenostrse supe- hujusmodi docmueatis plus ecquo fidisse. Nam q>jod
rioribus soeculis?Sane qui diligentius Atbanasii verba attinet ad Ambrosii epistolam, quce est ad Vercel-
attenderit, alterum ex his sensum illa prceseferre lenses, verba illa : Confligor dolore, quia Ecclesia
inveaiet; aut enim nullo modo Mediolaneiisera epi- Domini, qum esl in vobis, sacerdotem adhuc non habet,
scopum ibi mclropolitaiium intelligit S. doetor, aut ac sola nunc ex omnibus Ligurim, atque JEmiiim,
noii omnfbus vicariatus provineiis eum prcesidere Venetiarumque, vel cmteris finitimis Italim partibus
existimat. Et revera uon ait Athanasius Bionqsiut hujusmodi eget officio; ea, inquam, verba Sirmondus
Mediolani tnelropolitanus Italiw, quemadrmoduin de triumphantis in morem opinioai sucede Mediolaneasi
Lucifero Calaritano, Lucifer melropoHtanus episcopus per Italiam metropolitano, nimia sane confidentia
gardinie:. Verum cum immediate post Lucifcntm ap- aptaverat. Annon, ait, abunde confirmat (Ambrosius)
101 JOS. AMADESHDISSERTATIODE METROPQLI ECCLESlASTlCA RAVENNATENSf. liill
omnes Ligurix, aique JEmitiw, Venctiarumque; vel A t, 19. Responderi vero criticorum nostrorum argu-
cccierarmn finilimarutn ltalim partium Eedesias ad mentationi posse crediderim, quod etiamsi admilt&p
Mediolanensis Ecclesiw sollicitudinem perlinuisse retur Imolensem et Vicohabentinam Ecelesias ali-
(Sirm. (ib. i Prop. cap. 8)? Sensit iainen futUitatem quando subditas fuisse Mediolanensi; negari tamen
Sirmondianae interpretationis cardinalis Norisius, qui posse quod inde inferatur Ravennatis quoque sub-
verbofnm Ambrosii intelligeistiam scite conseculus, jectio. Leve enim et futile argumentum est in sen-
Ambrosius, inquit, in epktoia ad Vercellensesillarum tenlia Jlacchmii (Ubi supra) exvforma et regimiize
proiiticigrum meminit, non quod omnes sibi subjectw civiii particularium provinciarum consequentiain tra-
vant, sed quod uti vkiniores, ac sibi notiores in here ad formam et regimen ecclesiasticum ipsarum.
xempium facilius adducere poierat (Nor, Diis. dcv Longum esset doeumenta omaia proferre quibus
syn. cap_.10). probatissbnam lapti viri senleatiam firmari animad-
17. Qua una doctisslmi cardinalis responsioite ab vertimus, quorum tamen snmma est: primo hnp'o-
epistola ad Vercellenses expediti, ad alleram Vico- babile prorsus esse sanclissimam, ct apostolicam
habentino episcopo inscriptam procedamus. Com- Ecclesiee hierarcbiam coarcialam fuisse ad civilium
mendo tibi, fili, ait S. doctor, EccLesiamqum est ad -provinciarum limites, qui modo contrahebantu;',
Forum Cornelii, quo eam, de proximo intervisas fre- JIJ modo protendebantur, el juxia earum regiminis
quentius, donec ei ordinetur episcopus: occupatusdie- speciem, quam variatam niillies fuisse iudubiuui est,
bus ingruenlibus Quadrdgesimmtam ionge non possum cum duas in unain provincias unitas legamus, tuin
. excurrere, Eu tibi Ecelesia Imolensis dubjo procul unam in duas- divisam, modo alteram, quoe suum
Mediolanensi suffragaiiea, cum pro ordinatione epi- preesidem habuerat, alterius provincice prcesidi ob-
scopi ab Ambrosio pend.eat, et ejys visitationi sub- temperasse, modo aUis, Usqueffequentibus, obnoxias
j'aceat; immo VicohaJjentina quoque ipsa, turo quia fuisse variationibus. Secundo, cum apostoli aon ex
fili titnlo episcopum iuterpellat Ambrosius, qui sub- divisioae proviaciarum iaiperii, sed ex genliuro coa-
jectionis tilulus est, tum quia qtiinquaginta fere post -versioiie et Ecclesiarmn fundatione earmn hierar-
annos D. Petrus Chrysolpgus in cpnsecratione Mai'- ehiam metiti fueriut, ut ipse Bacchinius niira erudi-
ceUini Vicchabentini fassus est, se contradicente tioneftisius probavit (I et n part.ubi supra), nosque
Mediobmensi episcopo (ita enbn interpretantur) pri- -in 3 cap. bfeviter innuemus; idcirco non ex lfmiti-
mum iUud jurisdictionis metropoliticae actum excr- bus, non ex gubernio, non ex materiali.tractu pro-
cuisse. Cmn autem Ecclesioe istec?Fori Coraelii et vinciarum, ideoque non ex una, vel ahera civiUs
Vicohabeatieein provinciis ^miliae et Flaroiniae con- provfncice civitate, deduci potest, vel debet illius,
stitutce fuerint, consequens est has provincias, ideo- C
f vel alterius Ecclesieesubordiaalio ad aliquam meiro-
que Ravennam eliam, earum caput, Mediolanensis poUtanam, praesertim primis ccraenoslroe periodis,
episcopi jurisdictionem sensisse. qiiibus non omnescivitates Cbristi fidei stalbn adhcc-
18. Si Ludovici Antonii Muratorii sententiara de serunt, non omnes, licet ad Christum conversoc,
hac Ambrosii epistola consuleremns, fprte illam du- episcopatum obtiniierunt, non integris civilUiuspro-
bice fidei atque, ut aiunt, apocrypliam celeberrimus vineiis, sed muItiplicUiuspopulis in circuitu ad Chri-
auctor arbitraretur, ea ductus ralione, quod ibi Am- stum lucratis, Ecclesiisque a se ftindatis apostoli, et
brosius filium appellat episcppum \7icohabentinum; discipuli Chrislianas provincias metiebantm',
titulmn enim istum vitio vertit Muratprius (Tpm. U 2Q. Verum ad horoineffi magis respondeiidum est
Rer. Ital. pag. 15) diplomatiD. GTegoriiMagni dato iuterpretationi contra Raveiaiates allatee vcrborufti
ad Alariaiaaum archiepiscopum Raveaaee, quem D. Anibrosii; et prhiio diceudum, nullum oninino
S. ille ponlifex confratrem, filiurnque charissimum iadfcijnn, quod aut certum, aut probabtie sit, Ain-
dieit; atque ob id etiaro crfminis inter apocrypha brosianis yerbis subesse, episcppi Irooleasis ordi-
diplomaiUud amandavit, Hieronymum vero Rubeum, nationem seu consecratioaem a Mediolanensi pen-
et Ferdinandum UgbeUumle.yitatis insimulavit, qui flere; neque eaira ait S. doctor, donecx MEordinelur,
docnmentum ejusmodi suis inscrueriat historiis. D 1 vel probelur episcgpus, sed simpliciter Ecclesiara
Quod igitur Gregorio Mag-no summo pontifici non illam Vicobabentino commendat, donec ei ordinetur
licuisse putat Muratorius erga Marinianuni, quem episcopus,queecoimnendatio ex charitate prornanaas,
ipse inter claustra nionachum instruxerat, excolue- cuicuroque episcopo, ut statim observabimus, con-
rat, dilexerat; licuisse d'icemus Ambrosio erga Con- venket. Secundo, quod vero attiaet ad visitationis
I stantiiium, in quem nv.iUa, quam sciamas^ ei erat; muaus quod sibi iis verbis vindicare videtur Ambro-
paternitafis ratio, nisi forte Metropolitani, si adver- sius in Ecclesia Imolensi: Qccupatus diebus ingruen-
sarus credimus (Joqn. Diac. Vit. S. Greg. lib.mc. 7; libus Quadragesimwtam tonge non possum excurrere;
D. Greg, lib. rv epist. ~5)1Ubi vero legimus metro- facile patebit Ambrosii tempora consideranti, visita-
politanum comprovic.ciales epiiscopos fihi hominei tionem iUam non metropoliticae jurisdictionis, sed
appeUasse?Sed ista ?mittamns, quae ad rem nostram apostolicce prccdicationis, et legatiouis signurn, et
minime coaducere videa.tur. Hiisce antem ac simili- opus in eo fuisse. Meminisse hic autem pportet, quce
bus in D. Gregorii lftteras cl. Muratorii objectioni- de hcereseos Arianee cladibus superius leviter attigi-
ius alibi a nobis satis, ut put.jimus, factum est. mus, Italicc fidem corruptam, disciplinam sursum
103 IN S. PETRUM CHRtSOLOGUM PROLEGOMENA. 104
versum turbataro, plurimas Ecclesias catholicis epi- . klanensi Ecclesice, Auxentio pulso, non consuleret,
Damdso episcopomagnm Rotnte
scopis spoUatas, ab lupis Arianis invasas. Est qui scripsimus dilecto
credat, Auxentii Mediolanensis usurpatione, tmic contra Auxentium invasoremMediolanensisEcclesim.
primum provinciam Ecclesiasticam Mediolanensem .... miramurque, cur nondum depositusejectusque
coaluisse, 11011 paucis Italiae circumquaque episcopis sit ex Ecclesia (Atlian. epist. synod. ad Afric). Cy-
in sensum, et in concUiabula haeretici Ulius conve- riUum vero Alexandrinum, cui damnati Nestorii'
nientUms, ut Augustorum Auxentu et hceresis fauto- causa Orientales universos, ipsumque juniorem
rum mbiis se eriperent, exsilia et mortes evitarent Theodosium infensos reddiderat, nihilominus centies
(Baccldn. ubi supra). Hanc miserce Italioefaciem non protestantem audfmus, sibi omniuin Ecclesiarum,
paucis annis coiifirmarunt, etiam post Constantii non suce tantum, curam habendam esse. Hauserat
imperatoris obitum, tum Juliani Apostatae infeliciora Ule fortasse zelum istum apostoUeum ex Cypriano,
tempora, tum Arianorum prccpoUens tyrannis, tum qui ad Slephauum Romanum pohtilicem scribens de
Justince Ariance imperatricis favor, Damaso pontifice Ecclesia ArelatensU quam Martiamis ex Novatiani
cum secunda ab eo Romcecelebrata synodo, anathe- secta episcopus inficiebat, asserere noa dubitavit,
matis et depositionis fulmina contra Auxentium ne- Cui rei nostrum est consulere, et subvenire, frater
quidquam intorquente. B charissime, qui divinam clementiam cogitantes, et gu-
21. Porro post Auxentii seram mortem Mediolani bernandm Ecclesim tibram tenetites, etc. Nempe sua'
Ambrosio episcopo constiluto omnis dd fidem rectatn quoque iateresse debere EcclesiceArelateasisboaum,
Italia convertitur, ut testatur D. Hieroaymus (In zeli et charitatis causa judicabat sanctissimus an-
Chron. ad an. 11 Gratiani), et de semetipso Ambro- tistes, ponlifici autem Stephano id incumbere, supre-
sius loquens : Dissensionum omnium procella defer- mce jurisdiclioais ia uaiversam Ecclesiam potesiate
buit : cuncti smcularis cupiditatis ardores, mstusque et anctoritate.
omnes, quibus Italim populus per Judaicm olimArianm 23. Apostolum igitur, et pontificium legatum agens
proximw levitatis incendia coquebatur, sereno jam spi- Ambrosius, inter tbt Ecclesias, quas vel ad fidem
ramine temperatur (Atnbros. Comment. in Luc. lib. ix reyocaverat, vel episcopis donaverat, hisce benefi-
cap. 20). Nam cum episcopali infula apostolatum et ciis cumulare facile potuit Imolensem quoque et
sanctce sedis legationem assumpsit Ambrosius, per- Vicohabenlinam, fortasse Arianorum labe prius in-
versasque circumiens Italicarum provinciarumEccle- fectas, vel praepotentia episcopis spohatas, quamvis
sias, prcedicatione, disputatione, doctriua, labore, ad suceditionis jura minime spectarent. Porro du-
contentione omni catholicam fidem resliluit, Eccle- bium omne tollit quorumdam scriptorum asserlio de
sias reparavit, Arianos lupos qua ej'ecit, qua in legi- *• Ambrosii pontiftciaj legatione, qua Damasi et Siricii
timos pastores coavertit, qua novos episcopos coasli- summorum pontiflcum vices gerens, ea omnia per-
tuit. Ex quo facturo conjeceruat aliqui ut qucejuris- agere licite et valide potuit in hisce Ecclesiis, quoe
dictio metropolitica sub invasore Auxeatio illegitime coeteroquin non potuisset. De hac legatione dubitare
irrepserat, sub vero apostolo ac patre sanctificata haud licet, si Ecclesioc eliam primorum soeculorum
confirmaretur super Ecclesias variarum provinciarum disciplinam, si sacros canones iaspiciamus : prceci-
ab eo ad lidem restitutas. Cui opinioai aeque repu- pue vero id dubitare non licet auctoribus illis, inter
gnamus, neque annuimus. quos Bacchinius, Thomassinus et alii, quinuUumin
22. Nos autem Ambrosii apostolatum prosequimur, Italia metropolitanum fuisse, praeter Romanum an-
illique, et pontificicc, qua fungebatur legationi, non tistitem, oninibusque illum huj'us regionis Ecclesiis
metropoliticce dignitati acta ejus in Ecclesia Imo- prceiuisse, non tamquam primatem soluaimodo, sed
lensi, atque etiara, si placet, in Vicohabentina tribui- etiam tamquam immediatum archiepiscopum, per
mus. Ambrosius vero in alienis provinciis, et in alie- tria vel quatuor priora seecula mordicus senserunt
nis Ecclesiis prcedicatiouis, visitationis et ordfaatio- et docuerunt; omnium euim prudentiorum critico-
nis munera exercuisse, mfrabitur nemo, qui eccle- rum opinio est, si quando vel aUeuse provincicc Sy-
siasticam bistoriam taulisper calluerit. Centum hecc " nodo praeesse episcopum aliquem, vel alienoeEccle-
historia suppeditat episcoporum exempla, quibus siee novos episcopos ordbiare, aut quemcumque
populorum, et Ecclesiarum etiam proprice curce non aUum jurisdiclioiiis actum emittere legimus, nouaisi
comraissarum cura alte inerat animo, ac propterea poatificia auctoritate id factum, vel apostolica Iega-
sive apostolica legatione fungentes, vel alio quovis tione, esse credendnm. Quapropter cum Paulino
legitimo titulo illas visitabant, synodos ibi celebra- " Ahtiochice episcopo consecrationis benedictionem
bant, episcopos ordinabaht, viciniorUras, seu princi- impertilus fuerit Lucifer Calaritanus, illum legatione
palioribus commendabant. Quis est autem qui nesciai Romaaa muaitum asseruit Christianus Lupus; eoque
Eusebii Vercellensis, Osii Cordubensis, Pictavieasis ministerio insigniti etiam creduntur Eusebius Ver-
Hilaru et Luciferi Galaritani, per Orientem itinera, ceUensis et Hilarius Pictavieusis.
labores, celebrata concUia, episcopos consecralos' 24. Verum de D. Ambrosio diserte id asserit Fran-
Quis Cypriaiii epistolas pro Galliarum Ecclesiis. ciscus Ballarinus ex antiquo Breviario Patiiarcbico,
Theodoreti pro Afficanis ignorat? Athanasium legi- quod Comensi Ecclesioeusque ad Clementis VUItem-
mus Damaso pontifici veluti succensere, qui Medio- pora in usu fuit : Beatus Ambrotius temporibus Da-
105 JOS. AMADESII DISSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTlCA RAVENNATENSI. 106
mati papm et Theodosii imperatoris Ecclesiam Me- A quidem Petro Ghrysologo eam moderanle, ut omnes
diolanensem regebat, aposloika fungens legalione, qui ad unum convenhmt. Qlii S. doctor cum ad superos
et vkinarum regionum Ligurim , JEmiiim, Venetim, evolasset anno 451, et cum episcopum Yicohabea-
Rhetiarumque,etAlpiumCottiarum Christianisprwerat, tinum in preecedentibus D. N. J. C. Natalitiis con-
quo per superiorum temporutn calamitates episcopis secrasset, immo anno 446, sanctum quoque Projec-
destituti fuerant. ldem Benedictus Jovius, idem Chri- tum Imolensem episcopum (de quibus rebus omni-
stianus Lupus nuper citatus crediderunt. Cui asser- bus in tertio capite fusius dicemus), evidens est eum
tioni vim quidem maximam addit res Syrmii gesta, jam metropoUtanum induisse ante synodi Mediola-
atque a Baronio ad ann. 350 relata, multoque prius nensis celebrationem. Ubi igitur amplitudo illa, a
a Paulino in Vita Ambrosii. Defuncto Syrmii episco- Schelstralio jactata, ex hujusmodi synodo ante msti-
po, orta est coateatio inter calholicos et Arianos su- tutos Aquileiensem et Ravennatensem metropo-
per novo eligendo pastore. Catholicum illi, Arianum litas?
isti petebant, et his quidem adheerebat Justina hce- 26. Fatendum est ergo ne per synodum quidem
retica imperatrix. Re ad Ambrosiumdelata, accurrit Eusebianam, aut per epistolam ej'us synodicam con-
S. doctor, et catholicum episcopum eligi curat, ele- tra libertatem Ravennatensium quidquam probari
ctum Anemium consecrat. Syrmium dubio procul; B posse. Quod si eam ab episcopis Placentino, Brixil-
caput erat Illyrici, atque etiam ecclesiastica metro- liensi, et Rhegiano subscriptam quis objfciat, atque
polis : igitur in UUusEcclesiam nullum jus acquisi- mde argumentum instauret, jEmiliam provinciam,
tum fuerat episcopis Medfolanensibus. Quapropter cujus civitates erant Placentia, BrixUlum , et Rhe-
acta electionis et ordinationis AnemU nonaisi lega- gium, Mediolanensi episcopo paruisse, atque adeo
tioni apostoUcae,cujus facultatibus utebatur Ambro- Ravennam jEmilicc caput, saltem ante accejitum
sius, veniunt tribuenda. Concludendum igituv ex pallium archiepiscopale, eadem subjectionis nota
epistola S. doctoris ad Vicohabeatinum falso erui laborasse; multiplices occurrunt seque magni ponde-
Imolensis episcopi vel ordinatioaem, vel approba- ris responsiones. >
tioneni, ejusque Ecclesise, itemque Yicohabentinae 27. Et prhno quidem dubitatum est a quibusdam,
subjectioiieiii, eoque minus Ravemiatensis. an synodus bcec Eusebii provincialis fuerit, sciUcet
25. De tumido Schelslratii argumento, quo Medio- solius proviacice Mediolaaeasis synodus. Baronius,
lanensis jmisdictioaem amplificare conatur ex con- Ugbellus, aliique Ulam proviacialem arbitrali sttnt,
cUio et epistola synodica Eusebii ad Leonem Ma- oaiaesque sulfraganeos episcopos ad eam. coavenis-
gnum, pauca adhuc supersunt hic delibauda. Quam- se, litterasque synodicas proprio nomine signasse.
quam ubi dixerimus Schelstralium hoc concilio, hisce (C Exslat quidem, ait Baronius, de his epistola synodalis
litteris gloriari, ut ostendat quce fuerit amplitudo omnium comprovincialiumepiscoporum subscriptioni-
Mediolaneasis metropolis ante institutos Ravennensis bus consignata. Negant tamen Ticinenses scriptores,
et AquileiensisEcclesim metropolitas; gloriosum istud qui patriam Ecclesiam speciali liberlatis privjlegio a
argumentum per se statim evanescet oninino, tum primis usque sceculis dpnatam volunt; negant, m-
quia synodo hTivix unus, et forte ne vix quidem ex quani, Crispinum Papiensem episcopum, eujus sub-
tot Aquileiensis provinciee episcopis interfuft, adeo scriptio legitur ad epistolae calcem, conGiho inter-
ut ex Ulorum proesentianequiverit ad suffragaaei- fuisse, ut Mediolaneusis suifraganeum, multasque
tatem illius proviaciee coasequenliam trahere; et rationes in medium afferunt, quas criticis exami-
quod mirabilius est, id notavit, et fassus est loco nandas reliuqubnus. Idem sentiunt Comensis Eccle-
citato ipse Schelstratius iis verbis: Hisque Histrim sice hislorici atque patriarchatus Aquileiensis am-;
et Venetim provincia dumlaxat deesse dignoscilur, plificatores, quibus persuasum fuit Coinensem epi-'
quibus exceplis in reliquas Italiw regiones Mediola- scopum, alterum ex prcesentibus Eusebiancc synodo, <
nensis episcopus tamquam Ilalim metropolilanusjus numquam Mediolanensem, semper vero Aquileien- 1
obtinebat. Unde ergo jactatae amplitudinis argumeri- sem in archiepiscopum suum agnovisse. Accedunt
tum habet synodus Eusebiana ante institutum Aqts'- ][) Ravennatenses ad negativam sentenliam, asserentes
leiensem metropohtam ? Tum etiam quia synodus Brixilliensem, Rhegiensem et Placentinum episco-
isthaecMediolanensis habita fuit medio seeculo quin- pos jEmilice, synodo Mediolanensi interesse nullo
to, anno scUicet 451, ut in Baroaio, Binio, aliisqoe modo potuisse, ut suffraganeos; vel enim a primor-
scriptoribus videri potest. Aquileiensis autem Eocle- diis rei Christiance ^EmUia omnis episcopo Raven-
sia, testante ipso Scbelstratio, sub Damaso papa ad nati addicta fuit, vel quinto tantum sceculo nostra
metropoliticam dignitatem evecta creditur (de q.ia heecmetropolilica hi iEmiliaffi dignitas emersit. Evi-
opinioae legeadus Bernardus Rubeus, qui Aquileieo- dens est numquam tres illos episcopos inter Medio-
sis Ecclesioe jura, doctissimo edito opere, nupei' lanenses suffraganeos numerari posse, cum ab om-
viudicare couteadit), nempe fere ialegro soeculo nibus utriusque sententiee de initiis hujus dignitatis
aate celebratam syuodum Eusebianam. Ravenaatea- auctoribus admitii nequeat, neque admittatur, dimi-
sis vero vigiati saltem j'am annos eadem praefulgebat diata ^EmUia, aliquas ex ejus Ecclesiis Mediolancn-'
prcerogativa, scilicet ab aaao 431, ut Tillemontius, si datas, alias Rayennati, contra universalisshnam
et forte multo ante, ut alu arbitrantur, sed indubie omnium hvnothesbn, scilicet hierarchiam ecclesia^1.
PATROL.LII.
107 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 108
sticam ubique aptatam fuisse hierarchiee civili, quod A maadato Leoais, et nuntiorum apostoUcorum aue-
toritate fecit.
preesertim quarto et quinto sceculoin parlicularibus
Italiccprovinciis fieri ccepisseexistbnat, cum plerisquc 50. Neque nobis stomachum moveat Euslacbius a
criticis abbas Baccbinius. Si igitur nostri illi JErai- S. Ubaldo inani illa nominis coepiscoporuminlerpre-
lice episcopi synodum Eusebianam petierunt, litle- tatione, qua sub hujusmodi appellatione cadcre di-
rasque ad Lepnem Magaum consignarunt, non ideo ctitat episcopos tantum suffraganeos, ideoque cum
de Mediolanensi provincia credendi sunt, neque per iu laudata syaodica coepiscopos appellat Eusebius,
consequeas illa syaodus habeada est niere provin- quos ibi subscriptos videmus, hos ejus suffraganeos
cialis. fuisse omnes. Nam in meridiana luce taba objeclan-
28. Urget sccaado noa levis etiam ponderis ani- tem coecutire arbitramur, quando plena omaia sunl
madversio. Si enim dicamus ad hanc synodum otnnes vetera Patrum monumenta isto coepiscopivocabulo,
convenisse provinciales, nullos autem alterius pro- vel cmn de alterius provincioe, vel cum de ccquali,
vincice Ecclesiasticcc episcopos, adinittendum neces- vel cum de iaferiori, aut superiori episcopo loquuii-
sario erit in regiminis ecclesiastici ordine absurdum tur. Cor.sulatur pro onmibus D. Cypriaims, qui epi-
non exiguum, truncatas scilicet non paucas Italicc stola ad Stepbanum Romanum antistitem, Gallicaaos
provincias, confusamque ut cum ffiaxime quce pul- B j diserte vocat coepiscopos noslros. Verum in re adeo
cberrima erat in aliis Ecclesioepartibus hierarchiam; evidenti grave est diutius immorari. Qaare argu-
provincia enim ecelesiastiea Mediolanensis pri- mealum absolvimus, et quia Eusebii coacilium pro-
morum sceculorum composita dici deberet ex trfbus bari non potest provinciale, concludendum est fru-
jEmilice episcopis, ex duobus Rheliee, ex totidem stra proesentia episcoporum iEmiliee, illorum suffra-
Alpiuai Cottiarum, ex uao Veaetiarum precler Ligu- ganeitatem conjcctari.
riae episcopos: quod apud criticos omnes absurdis- 31. Cccterum duo adhuc consideranda super hce
shpuai esset, juxta nuper allatam eorum de hierar- ipsa prcesentia nobis supersunt, alterum quod primis
chia ecclesiastica sententiam. Ecclesice sceculis, et fortasse etiam aliquot poslerio-
29. Advertendum tertio ad hanc ipsam Eusebii rUius proeseatia islhccc cpiscoporum alicui synodo
synodum missos fuisse a Leone Magno legatos Abun- certamiadiciuaisubjectionis nonerat; alterum, quod
dantium et Senatorem. Cui quidem apostolicoe le- etiamsi vere tres illi jEmiliae episcopi tunc fuissent
gationi, quatcnus vera fuerit, tribui commode potest Eusebio suffraganei, non ideo posset idem argui de
convocatio ad Eusebii conventum aliquot episcopo- Ravennate Ecclesia ante acquisitam dignitatem ar-
ruiii alienoe provincioc, quemadmodum non paucis cbiepiscopalem. Primum quod spectat satis habemus
exemplis probari potest, id aec liovtim, nec insue- C ( ad coacilia prioris illius et poslerioris etiamoetatis
tum fuisse. Eustachius ipse a S. Ubaldo, propugnans octilos convertere, ut de propositionis nostroe veri-
coiilra cl. Muralorium diploma Attonis episcopi Ver- tate certiores fiamus.1 In concilio Arelatensi primo
ceUcnsis, lectum in synodo Mediolaai habita an. contra Donatistas, Constaalinimagni cura celebrato,
945, sub Olrico arcbiepiscopo, animadversioncm hu- notum esl, quol ab diversis toiius Occidenlis pro-
jusmodi nobis supp.edilavil; cum eniai inter suspi- vinciis adfuerunt episcopi, quos certo certius Arela-
cionis noias, quas Muralorius in boc diploma coa- tensi noa dixeris saffraganeos. Sub Liberio papa
gesserat, illam dilueret de prscsentia isti synodo ali- aliud in eadem civitatc babitum est concilium, aec
quot episcoporum qui noa erant de provincia tamen omaes qui illuc coafltixeraat Ecclesiee paslo-
Mediolanensi, heec babet Eustachius : Legatum pon- res, atque iater eos Paulious Trevirorum, Saturni-
tificium concilio, de quo loquhmtr, prmsedisse velim aum Arelatensem metropolitanum habuere. Scbmis
anhnadverti; inleliigere hinc enitn est sub meiropoli- Osium Cordubensem, Eusebium \Tercellensem, Hila-
tani jurisdictione non comprehensosantistiles potuisse rium Pictaviensem, Jigyptiacis atque OrientalUms
ab eodem (legato) ad illud convocari. Advertendum concilUs astitisse ; ideone vel Alexandriai, vel An-
quoque ceasemus, eam ipsam ob causam, damnan- tiocheni episcopi comprovinciales vocabuntur?Tan-
doe scilicet Eutycbiaaec bceresis, et epistolee magai U] dem Aquileiensera synodum in causa PaUadii sub
Leonis ad Flaviaaum approbaadee, alias in Occidcn- Yaleriano episcopo composuerunt tum Itali, tum
te synodos coactas fuisse, et preccipue in Gallus, in Africani, lum Gallicaui proesules, peaitus ab Aqui-
Hispania et in Illyrico , omnesque istas non provin- leieasi jarisdictione exempti: secus Mediolaaensis
ciales, sed plurium proviaciarum aatioaalcs, a qai- ipse pastor Ambrosius, qui et ipse intererat, Vale-
bus similes huic nostree Eusebianoe fucru;it ad S. riano subditus foret censendus.
pontificem scriptce episloice synodales. Quare nihil 52. Neque objicias cum Baronio (ad an. 581) Aqui-
prohibet, immo ratio suadet, Eusebianam quoque leiensi co::cilio precfuisse Ambrosium, et quamvis
non provincialem, sed natioaalem fore appellandam, Valerianus primus sederet, primus subscriberet, id
opinandumque aliquot ex aliis ItaUoeprovinciis epi- cetatis et ordinationis proerogativoeconcessum, qui
scopos ad eam vocatos fuisse fortasse a Leoais Ma- primorum coBciliorum mos fuerat. Nam etsi morem
gni legatis. Et revera Natalis Alexandcr buic opi- istum facile concedamus, licet non semper et ubi-
nioni sufftagari videtur, cmn ait convocatum ab> que observatum : tamea eadem facilitate negamus
Eusebio diceceseos Italiae conventmn, quod eerte ett morem istum spectasse metropolikmos, apud quos
109 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLl EGCLESIASTlCA RAVENNATENSI. 110
synodi habebantur, yel earumdem proesides, quem- A sia nuffi. 19 et seqq. superius conjecbnus cum Bac-
admodum cum Leone Allatio sentit Petrus de Marca, cbinio, ad examen revocemus, nempe fum quia prio-
osteadeas, citatis canonibus Apostohco 55, Antio- rhbus soeculisregimen provinciarum ecclesiaslicarum
cheno 9 et Bracarense 24, si quando in coneiliis non potuerit fmibus eivilium r.rovinciarum semper
episcopi confuso ordine sederent et subscriberent, circumscribi, adeo ut limites earum civiles iidem
metropohtanis tamen In eorum provinciis, el prccsi- essent ac limites ecclesiastici; tum quia Arianum
dibus concUiorum, priorem sessionis et subscriplio- scbisma ecclesiasticos Italise ordines perturbaverit et
nis ordinem servatum esse : ait enim Bracarensis civitates iUeea Raveimatis episcopi subjectioae ad
canon: Conservatometropolitcmiepiscopi primatu, cm- Auxentii Mediolanensis sequelam facile deficere po-
teri episcoporutn secundum suw ordinationis tempns tuerint in ea rerum omaium perturbatione, queepost-
alius c/ii sedendi deferat honorem. Videanl autem niodum ab Ambrosio iu drihodoxa fide redintegratee
Mediolanenses, ne dum Ambrosium Aquileiensi sy- beaefaclricera Mediolaai Ecclesiam adhuc sub Euse-
nodo prcefuissepertinaciter contendunt, quamvis se- bio prosecutce sinl, licet proprio metropolitaiio jam
cundus a Valeriano et sederet, et subscriberet; in restitutce ex pontificis decreto et imperatoria san-
dubium et ipsi inducant, cum Eusebius synodi Me- clione.
diolanensis, dcqua modo agimus, preeses fuerit, licet B 34. Expensis hactenus criticorum conjecluris quce
prior sua subscriptione epistolam ad Leonem Ma- ex regiminis Ilalici forma, ex Alhanasii et Ambrosii
gnum consignaverit; et nobis arma preestent contra epistolis atque ex synodica Eusebii Mediolanensis
jactatam ab eis sessionem in concilUs Mediolanensis derivarunt, eas in praesens examiuaadas assumimus
antistitis supra Ravennatensem. Quoad exempla con- quas illis suppeditat arguraentum negalivum. De
cUiorum post eam eetatem habitorum , sufflcial pro nullo alio, iaquiutit, Italicc roetropolitano mentionem
omnibus synodus Ticinensis celebrata an. 876, et faciuat vetera monumenta, nisi de Romano ac de
quce deinde confirmata fuit ab alia synodo apud Pon- Mediolaaeasi ia primis cereeChrisliance temporibus ;
tigoaem ejusdem auni (tpni. XI Concil. pag. 279). Ecclesice igilur omnes Italice eoruin alterutri fuerhit
Illi autem Ticinensi syaodo subscripserunt inter mul- subjectcc necesse est. Notissima autem est suburbi-
tos alios Mutinensis, Placentinus et Florentinus epi- cariarum provinciarum pervetusta descriptio, quee
scopi, qui certissiffie ep temppre non erant provin- ~Romano pontifici, ut metropolitanp, parebant, et
ciceMediolanensis. Prcelerimus superius memoratain quarum episcopos consecrabat. Has inter nequo
Olrici synodum an. 945, ubi Boso Placentinus, Sigi- ./Emiliam, neque Flaminiam, neqae Venelias habet
fridus Parmensis, Wido Mutinensis, et alii alienaram notula illa suburbicariartim provinciarum : quapro-
provinciarum episcopi interfuerunt et subscripserant. G pter cum neque AquUeiam, neqiie Ravennam adbuc
Prceterimus alteram synodum, quam Ticini celebra- fuisse metropoles per ea tempora inveniamus, nu-
vit Ansperlus arcbiepiscopus Mediolanensis an. 876, merandce profecto smit mter Mediolaiiensis archiepi-
ubi, nuUo proesidente nec praesente apostolico nun- scopatus suflfagaaeas.
tio, adfuerunt Mutinensis, Comensis, atque Aretinus, 55. Coalra hujusraodi negativuai arguaieatum,
certissime non subjecti melropolitano Liguriac. Tici- quo oaines prceler Romanam et Mediolaaenseai, alioe
nensem pariter alteram lion adducimus an. 966 a melropoles excluduatm primis Ecclesiae saeculis,dis-
Walperto archiepiscopo couvocalam, quam praesea- scrcndum erit constilto in cap. 3. Iaterea breviter
tia et subscriptioae sua firmaruat episcopi Parmce, respondemus cum Baccbiaip, idem negativum argu-
Placentiec et Novicomii.Satis enim superque ex dic- mentmn retorqueri ppsse coatra Mediolanenses, cum
tis innotescit, subscriptiones el precsenliam episco- aeque de metropolitica eorum jurisdictione innega-
porum alicui synodo non semper arguere eorum sub- bile aliquod documeatum proferant illa ipsa priora
jectionem. Solummodo pro coronide istius aniniad- tempora. Melropolitanum in Italia ante Ambrosium
versionis addere liceat, in more fuisse apud antiquos nullus certis asserqt documenlis, ait Bacchinius, at-
prbnorum sceculorum archiepiscopos seu metropoli- que allata in medium antiquiora quee pro Mediola-
tanos, alience etiam provincicc episcopos in causis D nensi metropoli facere videntur, omnia gravissime
gravioribus ad proprias synodos voftare, ut ex cano- distringit, explicat, rejicit. Praesertim vero in apo-
nibus Anliocbenis atque ex notis Zonaree et Balsa- crypharmn numeruin amandare aoa dubitat, narra-
monis conjicit cl. Josepb Motta in aurea disserta- tiuaculas quasdam de S. Barnaba apostolo, quem
tione de Jurc Melropolitico num. 112 et seqq. Mediolaaeasis' Ecclesioeinstitulerem primuin, atque
55. Alierum quod nobis erat propositum, postrcmo ItaUoe metropolitanum eflingunt. Nos autem in
loco aaimadvertendum illud est, quod, licet Medio- eam queestioncm sensuin nostrmn non immiscemus,
lanensibus coacederemus suffragancos eos ^Emiliae neque pfeestanlissimae Ambrosianae Ecclesioe j'ura,
episeopos quos in Eusebii synodica scriptos rcperi- praeeminentias, ornamenta iavidemus, praesertim
mus , nulla tameu inde promanaret consequentia ad postquam cl. Joseph Antonius Saxius traditionem
probandmn, tam ipsam yEmiliam, quam Flaminiam, patriee Ecclesia? de adventu Mediolanum S. Barna-
el cum eis Ravennateni urbem ante Eusebiana tem- boe erudjlissimis vindiciis iHiistravit. Ravennatensis
pora nielropolitano Ligurice obedientiam praestitisse, scque illustris, ccque celebrjs Ecclesioj!libertatem pro-
si quae de Foro Cofneliensi et Vicohabentina Eccle- pugnamus tantummodo; el satis pro nune, superque
411 W S, PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 113
habemus, nullum profecto , vel minbnum documen- A conciliari sessione Ravennatensi archiepiscopo con
lum antiquum, positivum, et inallerabile, ut ipsi fa- firmavit Clemens II, absente bnperatore, sinistram
Jeatur, immo nullum veteris scriptoris testimonium, vero Ulo praesente, vetuitque Mediolanensi et Aqui-
flullum probabile indicium, ut jam ostendimus, Me- leiensi, ne in posterum super hujusmodi proerogativa
diolanensibussuperesse, quibus de subjecta sibi Ra- quocstioiiem moverent. Clementis diploma retulii
vennate Ecclesia vel minimum glorientur. Ughellus ii» archiepiscopis Ravennatensibus, ubi de
56. Quapropter omittirous ad trutinam vocare, Humfrido archiepiscopp verba facit. i
quee de consecratione aliquorum ./EmUioeepiscopo- Ea res Mediolanensiumanimos adeo stimulavit, ut:
rum , ac de nonnullis aliis jurisdictionis actibus illi fabuleeaoroiiie synodi, et Clementis judicimn, falsi-
. magaificant, ncque examiuandum censemus, qufbus tatis vero nola ejus ponlificis Utteras comraaculare
auctoribus fidunt, quoraodo vetusta aUquot verba non dubitaverint. PuriceUius inter hosce obtrectato-
intcrpretantur; longius enim ac proposueramus no- res eminet in Vita quam descripsit Laurentii Litloe.
stra protraheretur oratio. Unum est, in quo insisti- Hujus autem secutus est vestigia Eustachius a S.
mus, nullum omiiino vel tenuissimum probationis Ubaldo (Sect. 4, c. 11, n. 589), quem ab iuitio usque
genus contra Ravennatem episcopum pro Mediola- memoravimus. Quod spectat ad Aquileienses, hi Me-
nense militare. E contrario autem aliquot positiva B diolanensium argumentorum viribus confisi, illis ac-
noslrce exemptionis ab jaclaloe servitutis jugo nos qmeverunt omnino, neque ulterius queestionempro-
utique proferre possemus indicia , inter quce prceci- scculi, proul videri polest apud P. Bernardum Ru-
puum illud esset, Ravennates antistites ab Romauo beum (Cap. 56), nibil pro suorum patriarcharuni
pontitice consecrari consuevisse, quos metropolitani proeemineiilia vindicaada sunt conali. Retulit quidem
Mediolaneases passi non essent, si jus metropoliti- cl. Muratorius (Tont. VI, ad ann. 1047) nescio cuj'us
cum supra Ravennatem Ecclesiam obtinuissent, juxta Dominici patriarchoe testimoaiuai, scribeaiis se in
antiquissimam et inconcussam Ecclesiee disciplbiam. possessione esse ad dexteram papae sedeadi, atque
Id probant S. Severi acta, qui ante Ambrosium; id idem repelit ia relata dissertatione de jure melropo-
acta S. Peiri Chrysologi, qui annos fere quinquagmta litico laudatus Motta n. 51. Verum pneterquam quod
post Ambrosium, a Romauis poiitificibus consecrati ne verbum quidem iste Dominicusfecerit, an ea prce-
fuerunt : Petri Chrysologi, inquam, dummodo in- rogativa potirelurin concursu Ravsnnatensis archi-
coeptoe ab S. hoc episcopo dignitatis metropoliticoe episcopi; nulla omnino , ni fallor, de isto Dominico
sententia, licet communissima, errori noii sit obnoxia, mentio apud Rubeum, neque invenitur in ullo ex ca-
de qua inferius. Altertun exemptionis istius nostroe talogis Aquileieiisium patriarcharum ad calccni ejus
positivum indicium exhibeat subscriptiones , de qui- C opcris recensitis. Quare Mediolanensiuin scriptorum,
bus in sequeati cap. 2 concUiorum Romaai i, sub qualiscumque auctorilatis ii sint, ratioiies ac lesti-
Julio I, et Sardicensis, inter quas prior omnino oc- monia, cum nusquam, quod ego sciam, a Ravennati-
currit subscriptio episcopi Ravennatis ante Mediola- busperpensa fuerint, forsitan pro eoruni levitate; id
nensem : quod nequaquam fieri potttisset, si Ravenna- mihi consilium in anhnum venit, ut in synopsim re-
tensis tunc suffraganeusepiscopiMediolanensisfuisset: dacta hic repeterem, excuteremque.
qneraadinodum argumentatur Schelstratius ex sub- § I. Quoefaciunlcontraverilatem diplomaiisClementisII.
scriptione Valeriani ante D. Ambrosium in praenar- 57. Aiunt igitur PuriceUius et Euslacbius a S.
rata synodo Aquileieusi ad vindicandam per ea tem- Ubaldo, Clementinas litteras ab aliquo bnpostore in
pora hujus Ecclesiee liberlatem ab jugo Mediolanen- gratiam Ravennatis archiepiscopi concinnatas, quse
se. (Schelst. tom. II Antiq. Eccl. Dissert. 4, cap. 3, dcinde, sicut Ravennae in S. Vilalis bibliotheca, sic
n. 8 et seqq.) «tiam Romeeia archivo Vatioaao, unde illas hausit
CAPUT II. Ughellus, reconditee fueriat. Baroniusnulluiaverbum
De litteris ClementisII Romani pontificis prmeminen- habet quo se eas probare iasinuet, nullum pariter
tiam in conciliis Ravennali episcopo super Medio- babet Norisius ubi illarum meuiinil. Hieroiiymus
lanensem asserentis. D Rubeus RaveHiiatium historicus, qui primus haruin
Non exiguum propugnatae liberlatis itidicium est Utterarum tenorera narravit, auclorest iiihujusinodi
prcerogativa sessionis quam in conciUis super Medio- diplomalUms suspectus, cum ad aaa. 426 aliud pro
Iancnsem et Aquileiensem Ravennati archiepisco Ravennati cpiscopo produxerit Valentiniani III im-
confinnavit Cleraens H summus ponthex in synodo peratoris, contra quod veluliuiidequaquesupposilum
Romaehabita an. 1047,universa ipsa synodo anliquo debacchati sunt post Baronium pene omncs scri-
Ravennalium j'uri suffragante. Nam si quando Eccle- ptores.
sia nostra Mediolanense jugum subiisset, illud in fer- 38. Plura autem Clementinee confirmatioiiis vcri-
vore queestionis, toties, ut aiunt, Romee excitatoe tatein infirmant; et primo esse illam incredibilem
pleno ore jactassent archiepiscopi Mediolanenses, demonstrat contrarium decretum, paucos anle Ro-
quod numquam Deo favente factum legimus, neque manam Clemcntis II synodum in consimUi concilio
pontifices summi celeberrimo Ambrosii successori emanaium. In corenaiione eaim Coaradi Salici, quee
antistites nostros prceposuissent,qui taUsubjectionnis an. 1027 a Joanne XIX papa celebrata fuit in Vati-
signo notati fuissent. Dexterara ergo pontificis in cano, Heribertus Ravennce archiepiscopus dexteram
**3 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. (14
Augusti apprehendens, eum" pontifici ad altare se-. i- A II anno 1059 sedit Wido, a dextris Calixti H anno
dentipraesentare prcesuinpserat. Reclamantibus antemi 1122 sedit Olricus, archiepiscopi Mediolanenses ?
Mediolanensibus, tumultuque exorto, Conradus ipsee Gratianum adde, qui dist. 17 loquens de synodis a
publice pronuntiaverat archiepiscopo Mediolanensii Symmacho papa celebratis, Hoc quoque, ait, notan-
officiumillud praesentandi regis ex cequo etbono de- dum est, quod in Itoc concilio, et inulia synodo Sym-
beri, utpote qui ipsius regis Italiam adeuntis conse- tnachi papm ante Ravennalem epitcopum Mediolanen-
crationera coronationemque inchoaverat. Cujus dictoj sis subscripsisse, et respondisse legitur, ex quo et te-
audiens pontifex praerogativam offerendi regem Me- dis prwrogativam ante eum habere colligitur. Gratia-
diolanensi adj'udicaverat, coactaque synodo vm idus3 nus autem, qui suum decretumjuxtaTriteniiunicon-
Aprilis ejnsdem anni confirmaverat, lege lata, ne» fecerat ab anno 1127 ad ann. 1151, apprime edoctus
in posterum archiepiscopus Ravennas se in negotiiss erat qui tunc temporis foret utrorumque archiepisco-
pontificalibus preeferre auderet Mediolanensi. Hanc; porum in synodis sessionis medus, quapropter lo-
autem narralionem derivarnnt nostri auctores ab) quendo de tempore proesenti habere, non de preete-
Arnulpbo Mediolanensi scriptore, tunc nianuscripto,, rito itabuisse, satis indicat eo vivente proecessisse
modo typis edito doctissimpfumLeibniliiprimo, deiiif Ravennati Mediolanensem, nullamque habitam de
Muratorii opera, et notis aucio tomo IV Scriptorumi B J Clementis bulla rationem, quoeideo si exstasset, non
Italioe. Ergo non pro Ravennate, sed pro Mediola-- fugisset Gratianum. In synodis vero sublbniori loco
nense conlroversiam resolvit concilium. Idem scri- sedere, ac priorem loqui, prout de Mediolanensi
bunt Galvaneus Flamma, qui citat Heuricum Barba- scriptum reperinms in conciliis Symmachi, preero-
ffiigram; Tristanus Calchus, Sigonius, Albei 'cus de> gativae dignitatis indicium sapit, ut ex ipso Gratia-
Rosate. Quam cOncilii legem credibiliorem redditt lio, Glessa, Tiraquellio, Barbosa aliisque probare
possessio proesentationis novorum imperatorum , nituntur.
qnce certe stabat pro Mediolanense; nam Othonem{ 41. Videmus autem in tribus Symroachi concUiis,
Magnum, tesle ipso Sigonio, ia cede prius divi Am-. ann. 501, 502 et 505, habilis, duplici illo proece-
hrosii consecralum, et coronaferrea redimitum, Ro- dentiae honore insignitumLaurentium Mediolani proe
Biam associavit iste archiepiscopus, illumque ponti- Raveance episcopo Petro : immo illce ipsee synodi,
fici oblulit inungendum et coronandum. Eodem mu- immo Enaodius ia earmn defensione, Theodoricus
nere functum etiam dicunt ipsum Mediolaneasem, rex ad easdem scribens , Baronius et Sigonius in
anno 972, ex lestimonio pariter Sigonii de Othone! ipsarum synodorum relalione, cum utrumque prce-
D scribentis: Conventuperacte Romam ad tertiam im- latum memorant, primo Laurentium, tum Petrum:
perii Romdtti coronamaccipiendam, ipso archiepiscopo C *• nominant. Concilio etiam sub Agathone anno 680^
deducenie, pergebat. Qui ergo fieri potest, aliter sub Romee celebrato prior subscripsit Mansuetus Medio-
Clemeate H, anno 1047, sancitum fuisse, et Raven- lanensis, deinde episcopus Aquileiensis, tertio Theo-
nati collalam prceeminentiam, jam viginti retro an- dorus Ravennas : quem fuisse verum subscrfbendi
nis pro Mediolanense decisam, hunc vero fuisse suo ordinem laudat cardinalis Norisius dissert. de y sy-
jure queesitospoUatum ? Hoc certe fidemelevat Cle- nodo cap. 10. Tum iu alio coiiventu anno 963, prce-^
mentinarum Utterarum. sidente Joanne XU, et astante Othone I, Romce ha-.
39. Porro Ai'nulphus prcelaudatus, quem auctorem bito, ante episcopum Ravennae sedit et subscripsit
oculatum volunt praenarratcc historice de Clementis; Walbertus Mediolaneusis, referentUms Luitprando i
II electione, immo de Leonis IX ejus successoris et Binio. Sedisse autem a dextris Nicolai II, et pri-
pontificatu scripsit, neque ullum de Clementmis lit- mo loco subscripsisse Widonem an. 1059, ut dicturo.
teris verbum addit; facturus, si verce fuissent, nam est, affirmat citatus Arnulphus, Galvaneus Flamma,
scriptor iUe neque ipsis Mediolanensibus archiepi- Ughellus. Item in concilio Lateranensi sub Calixto
scopis pepercit. Quod maj'ori nota dignum est, ex II Olricus Mediolanensis dextram apostolici occupa-
quo Arhulphus ipse narret a Nicolao H summo pon- vit, ut ex eorum temporum scriptore Laiidulpho de
tifiCeconcessum subinde fuisse Widoni archiepisco- D I S. Paulo eruitur, qui deGrosulanoetiamanno 1103,
po Mediolanensi primo loco ad sui dexteram sedere et de Jordano anno 1116,archiepiscopisMediolanen-
in concilio Roinano. Accedit quod idem auctor ita sibus idem scribit, et ex eo Puricellius in Vita Lau-
composilam asserit qucestionem in Conradi Salici rentii Littae cap. 23, n. 42. Verum quia non appa-
inaugtiratione j"actatam, ut postea omnis illa quie- reat synodo Nicolai H Ravennatem archiepiscopum
verit controversia. Verum igitur esse non potest simul cuffi Mediolanense interfuisse, neque a rela-
illani exarsisse iterum post Gonradi inaugurationera tione Landulphi prcecise argui possit an in conven- ~
usque ad tempora Arnulphi. tu Calixti affuerit Ravennas, eum Olricus a dextris
40. Quia vero in Clementino diplomate reoensen- papae sedere dicitur : ante occupat difficultatem Eu- v-
tur litteroe qucedam Joannis papoeSymmachi succes- stachius a S. Ubaldo, atque opinatur in iis conciliis,
300 et amplius^
soris, quUras praecedentia in conciliis dabatur Ra- quia eorum primo 113 Patres, alteri
creden-
vennatensi; urgent argumentum Mediolanenses : si et forsitan usque ad 426 interfuerunt, ideo
Ravenuatem etiam interfuisse atque adeo sub
ergo litterce istius Joannis, si diploma ipsum Cle- dum esse
jnentis II genuiuum est, quomodo a dextris JSicolai Mediolanense, qui primus a dextris papac eral, sedisse.
115 1N S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 11«
42. Altefum suspicionis argumenlum contra ve- A Hoe? Quorsum omissa obtenlai in BUbsequentlbus
ritatem Clementinarum litlerarum ipse earum tenor conciliis prcecedentiae exempla, de quibus non du-
:.Mediolanensibus praestat. Inscriptio enbn Clemens bitatur, sub Agathone aiino 680, sub Joanne XII,
episcopusomhibusS. Ecclesimfitiis, pariterque con- anno 963? Cur sola Laurentii sessio in Symmachi
clusio benevalete, non eis arridet. Non agebatur, in- conciliis addticitur in exemplum in re tanti momen-
quiunt, ih ea coiitroversia de aliquo fidei artieulo, ti ? nulla certe in ejusmodi bffiissione credibilitatis
cujus explicatio omnes Ecclesioe filios, quibtis haec species. Litterce insuper Joannis I, fidera facientes
bulla iascribebatur taageret, et impropria erat, si de cessiotie loci facta &Petro Ravennatensi huraili-
recle pcrpeiidalur conclusionis formula, benevalele. talis gratia in Symmachianis synodis, privilegium
Aperitur etiam in littefis Clementiais Petrum Ra- vocantur in eodem Clementis II diplomate; etenim
vennatem primani sedem inSymhiachipapcc synodis Mediolanensibus exemplum illud jactantibus oppo-
cessisse Laureatio Mcdiolanensi,non aliquojure, sed suerunt statim Ravennates meffioratas Joannis priini
humilitaiis gratia; cumcertumsitpreelatos, quosanc- surami pontificis litteras: Quo corilra ostensum etl
tiores, eo firmiorcs pro suarum Ecclesiarum juribus privilegiutnRavennatisEcclesim,qualiter illu intcriptio
stetisse; ct locum sustinere sibi debitum non cedere, nominum non aliquo juref sed potius gratia humilita-
virtutis esse parles. Sed estocesseritprcehumilitate; B tis evenerit; et iterum placuissepapw Joanni succes-
num etiara humilitati tribueadum erit Ennodio, sori itlius Symmachi ipsufri privilegium fieri; quae
Theodorico regi, aliisque auctorbbus, qui priorem cum solam allestationem contineaat, a ratione pri-
Petro Laureafiuia aomiaarunt ? Ad quid autem in vilegii prorsus abhorreiit. Tandem quomodoverificari
synodis illis ejusmodi humililas ? Quinam vero iste possunt postrema illa vefba Glementincebullae: Se-
titulus humilitalis, si LaurentiO debebatur prinia se- dem enim Ravennatis archiepiscopi jubemus semper
des ante Raveimatcm Petrum tum consecratione an- esse adexlris nostris, nostrorumque successorum se-
tiquiori, lum proprise dignitalis praeeminehlia ? Os- cundum antiqum constitutionisauctoritatem ? Et qua-
tendalur salleraaliquodmonumentum, quoante Lau- lis hcecantiqua pro Ravennate constitutio ? Ea vero
rentii episcopatum probetur Ravennatensi primum etiam prceexistente, qua fronte paulo anteverbanu-
locnm fuisse attributum. per allala dixerat ponlifex, Quisguis enim sibi juxla
43. Ccclerum ait in supposilitia bulla Cleraens II nos dexleri lateris locum vindkabat, el cui jure debe-
Petrum Ravennatem Laurentio cessisse in conciUis retur^ nobis iitcertumerat. Si Clementi nota erat an-
Syramachi illo tantummodocasit.At cur illo, non aliis tiqua pro Ravennate constitutio, quomodo illi incer-
aulem casibus liumilitatis actus ? Atque ecce contra- lum Cuinam ejus dextera deberelur ? Item e contra
dictio: nonuno tanlum casu, sedtribusdiversis tem- J si id erat iUi incertuffi, quoraodo nota antiqua illa
poribus anle RavennatemPetrumsubscripsit Medio- constitutio ? Quare concludunt Puricellius et Eusta-
lanensis et sedit, scilicet ia syaodis m, iv et y Sym- Chius : Non aliis opus esl ut emlitlerm rejkiantur ar-
machi. Item st multoties ventilatum a retro pontifici- gumenlis. Efficteeergo fuerunt ab aliquo Ravenna-
bus prmdecessoribusnoslris, aut vix, aut nullo fine so- tensium privilegiorum amplificatore post annum
pitum est synodi sedendijurgium, quemadffiodumlo- 1027, quo ea qucestio excitata fuerat in corona-
quuntur litterce istaeClementinoe: qtiare uuUibi le- tione Conradi, et decisa secundum Mediolanen-
gitur super jure preccedendiinter hos archiepiscopos ses.
fuisse altercatum ? Et revera non alitid bidicium is- 45. Quia tamen a Ravehnatibus opporii facillima
tiusmodi altercationis apparet, nisi ex felata Con- potefat eormn episcopum tum in concilio l Romano
radi Salici coronatione^ubisecundumMediolanensem sub Julio I ante Mediolanensem nominari, ttira ih
est pronuntiatum. Quare cum a Symmachi eetate ad Honnullisscfipturis, scilicet iti distfibutione largitic^
annum 1027, nulla suppositae queestionis memoria htnu Caroli Magni ex Eginardo aptid Baluzium, tum
resultet, dicendum in possessioae proccedentieeper- in gestls Friderici iffipefatoris ab Othone Frisigensi
severasse Mediolancasem, et litteras Clementinas, scriptis, tum in gestis Othonis I imperatoris, per
quce multoties altercatum fuisse mentiuutur, ex hoc ] ) Luifprandmn collectia, qui secundum a papa archi-
ctiaffi capite lidem non mereri. prccsulem vocat Ravennateusem; idchco respondent
44. Sed ex duplici ulterius alio capite claudicat Mediolanenses, auno 357, quo Julius I conciliiun
diploma istud; cum enim legatur quod orta in con- celebravit, Ravennatem episcopuffi nondum metro-
cilio Clemcnlis II controversia de preccedcntia ses- politam fuisse, quare a denominatione simplicis epi-
sionis intor utruraque archiepiscopum, Mediolanen- scopi ante archlepiscopum nOh potest argui Raven-
ses propria juru et mouumenta protulisse, statim natis prcecedentia; quoestio enira est, quisnara post
prolatut quidam catatogus nominum eorum qrchiepi- papam primus archiepiscopus : prseterquam quod in
scoporum qui interfuerunt synodo Symmachi papm, primis illis concilus hon servabatnr prceemihenlia-
ubi prmscriptus erat Mediolanensis archicpiscopus, fiim ordo, ut videri potest in Arelatense, ubi ante
nullumque aliud allegntumfuissejus aut privilogium; papce legatos aliaruhi provinciarum episcopi sub-
id eitimvcro invcrisimile prorsus videtur. Ubi enim scribunttif; et in Romano l antedicto, ubi ante pri-
metropolis anterioritas ? Ubi antiqua Raveunatum iriatem AfrlcoeRufum Carthaghienseffiponitur Aqui-
subjectio ? Ubi jus eligendi, coronandique reges Ita- leiensis; et fn Sardicense, ubi alphabeticus ordo ia
117 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLl-ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 118
nominandis episcopis adhibitus creditur, teste Binio ^ 48. Al eiiim quas notas in iis deprebendere non
(Toml, pag. 459, col. 1). valuerunt Baronius, Norisius, Muralorius, aliique
46. Qubd vero ad disiributionem largitionum Ca- sagaces viri, deprebenderunt fertassis Puricellius et
roli Magm, non conslat iitrum ab ipso Carolo, an ab Eustachius a S. Ubaldo, quibus miramur suffraga-
ejus vitre scfiplore praenoininata fuerit Ecclesia Ra- tum quoque fuisse cl. Joseph Aatonium Saxium in
vennas; quod si ab ipso Carolo, id speeiali forsan nolis ad Araulphum cap. 35, et ia notis ad Sigo-
benevolentiee tribuenduffi. Otho Frisingeasis ultra niuia. Igiiuf apud istos auctores hisloria coronatio-
inontes degeris priorem aominavit, quem viciniorem tiis Coaradi Salici, quce incidit anno 1027, alteram
sibi puiavit, nenipe AquileiensCra,tum Ravenhatem, falsitatis notaffi Sa Cletoeiitina bulla ihdigitat; tunc
tertio Mediolaneasem. Luitprandus autem non dixit enim indicatum est, ad Mediolanensem spectare prce
episcopum Ravennee secundum a Roffiano seniper Raverinate, dextera regis apprehensa, illum pontifici
fuisse archiprcesulera, sed per idem tempus , scilicet suinmo offerre Coroaaaduai. Heus boni! quid islud
quando Theodorce prccpoteatis femincc factioaibus argumeati esl? Quoestioilla posLtane erat in eo, cui-
Joairaes X Ravennas episcopus ad pontificatus api- nam deberetur regum praesentandorum prcerogativa;
cem ascenderat : hoc enim observato, non mirum an potius in eo, cuinam in coiiCiliissedeadi ad pon-
quod tunc temporis Ravennalensis ea de causa plu- B iificis dexlefaai j'us esset? Iilud cequum fortasso
ris quam par erat, et prce aliis metropolitis apud ali- erat tribui Mediolanensibus archiepiscopis, qui re-
quos, atque etiam apud sedem apostolicarii valeret. gem primo Italiam adeuateia ferrea coroiia rediffii-
OmittOcenties jactatum regum Italiee coroaandorum rent. Ast ab hac qucestione nrilla erat consequeatia
jus, quinimmo eiiam eligeadorum, cui Ecclesieepari- ad aliam de sessiorie in conciliis. Conclusnm ea oc-
ter iaaixam volunt auctores nosiri Mediolanensem casione est pro Mediolanensi, eique datum prcesen-
episcopum proerogativam prcccedeadi ia ecclesiasticis tare Conradum, atque id juris illi est perpetub quoe-<
functipnibus, ne legeniibus. ansara praebeam Gelasii situm ex decreto poatificis; non tamen actum, non
papceverba repelendi, quce ille de Constantiaopoh- tamen decretum de sessione ja synodis, quod erat
taao Acacip : Risimus, quodprmrogativam volunt Me- quidem probanduia, Muratorius supra laudatus alte-
diglunensi cgtnparari, quia episcopus fuerit regice ii- raai ab altera quoestioae et ipse discerait; qui eaim
-vitatis (Epist. ad episcop. Dard.). ad aaaum 1027 ex Araulpho altercatioaeai propter
§ II. Mediolanensiumiu litteras ClemenlisII animadver- Coaradi inaugurationeni exoftara, et synodi subse-
sionibus respondetur. cutee definitioaeffi narraverat, recensens postea ad
47. Apimadversiones istas eo animo in preeceden- annum 1047 secundam de sessioae in conciliis , HO-
tem paragraphtim contraximus, atque iisdemmet fere a vqm eam vocat prmcedentimcoiiivQy&c&i&m, inquiens,
. verbis et sensibus patris Eustachii exposuimus, ut ittsgrse ngva lite di precedenza fra gli qrchivescovidi
earuni futilitatem uno intuitu et absque nimio studio . Rqvenna e di MUano, e it patriarca di Aquileia, e la
per semetipsum unusquisque ilhco sentiat. Et reve- senten-za fu datq q favore del Ravennate (Mur. tom.
ra qnod primam animadversionem respicit, si eardi- . IV Ann. Ital.).
nales doclissimi Baronius et Norisius bullam Clemen- 49, Synodus tamen, reponunt Medielanenses, a
tinam non expresse apocrypham dixerunt, sed ejus Jeanne XIX eam ob causam congregata vm idtts
iidera rejecerunt in Hierony amm Rttbeum Ravenaalem Aprilis ejusdem anni 1027, decrevit ut in omnibus
histori:uro,!ioaneevidensindiCium est.nihil in ealan- negoiiis pgnlificqiibus Ravennas nullo tnodo in mier-
tosviros iavenisse, quoddeveritatebullee dubiialiquid num se Mediolanensi qrchiepiscgpo prwferat. Papce
moveret?Nonaeiieranlviriquiab autbenticisapocry- decrelum! Rixabatur super regis proesentatioae, sea-
pha discernere, quiapocrypha aperte rejicere, aulhen- teaiia antem synodi defiait de cujuscmnque generis
tica aperle scireat probare?Rubeus autem, etsi in non- prcecedentia. Noyus sane ordp judiciorum! Sed esto,
nullis veterum monumenlis referendis parum fortasse id totum factum sit; et fortassis in poenam perlur-
criterii prccse tulit, quemadmodum in Valentiniani HI batce solemnitatis judices, qui cutn imperatpre atgue
diplomate, crilicis omnibus nihilihabito, de qup nos in D cum Mediolanensi Eriberlo Romain yenerant, istius
sequenti capite 3, optime taaien audit apud omnes.in consequenter fautores, decretum ediderint, in mter-
centum et millUmsaUis, quce narfat et producit. Im- num contra Ravennatiiirii qucccuffiquejura duratu-
mo vero quando Rubeus ob Yalentiniani diploma red- rum. Esto, inquam; ergone igitur falsa erit negotii
arguitur tam aperte, hullo autem modo improba istius retractatio in posteriori synodo Clementis II?
lur propter Clementis II litteras a doctissimis viris Ergone, quia prce se ferunt pristini Jjjdicii revocatio-
qui adunco naso, acerrimis oculis anliquas hujusmodi nem, apocryphce erunt Clementinoe litteree? Nugan-
merces scrutari consueverunt; nonne dicendtim in- lur eaimyero Puricellius el pater Eustachius hoc ar-
dubioepotius fidei ab illis fuisse reputatas ejusmodi gumenli geiiere. Quis nesciat, seclusis fidei arliculis,
litteras? Tales reipsa eas censet cl. Muratorius, qui easdem numero qucesiLones,quamvis sentehliis eliam
de iis loquens : La bolla, ait, di ClemenleII accen- conciliaribiis urmalas, ad examen revocari iterum
nula dat Rossi, e pubblkata daW Ughelli, veratnente ac terlio posse et consueyisse? Quis neget concilia
lialutta Vapparenza di tion esser finta (Mur. ?om.*IV. ipsa conciliis emendari, et p.osteriora pfioribus sem-
Annal. Ilal. ad an. 1047). per anteponii' Nemo profecto id inficiabitur, qui sui
119 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 140
compos videri velit. Quotiesretractatam legimus ce- A tistitesque tumullu, tum Conradus audientibus om-
lebrem qucestionemiat.er metropoles Arelatensem ac nibus : Non est dubium, inquit, reverendi patres ,
Viennensem, licet toties pontificiis et conciliaribus quin quemadmodum imperatoris inunctio ad Rotna-
decretis, modo Arelatensi, modo pro Viennensi ro- num pontificem pertinet, sic regis Italim consecratio
boratam? Verum rei evidentissimee exempla omitta- tota sit Mediolanensis anlistitis. Quare es: cequumut
mus. Quare non solum litterae Clementis II apocry- Medlolanensis aniistes, cujus manu futurus imperator
phce esse non possunt, quia Joannis xix synodo po- in regem Ilalim jungitur, st adsit, regem ponlifici of
steriores, quin potius maj'oris habendce sutit aucto- ferat, quem ad imperium provehal, ut ex ejus uctori-
ritatis, quee post iteratam controversice discussio- tate possit imperare qui ejusdem ordinalione didicit
nem pontificio et synodali judicio prodiere. Cerle et cmpit regnare. Annjuente vero pontific , Mediola-
enim, inquit Cicero, recentissima qumquesunt correcta, nensis ad id muneris est vocatus. Cum autemjusta
et emendata maxime (Cic. Acdd. quwstion. I. 1). de causa abesse. diceretur, jussit ponlifexut Arderi-
50. Porro hucusque processimus, quasi vera, in- cus VerceUensis episcopus servatas metropolitaao
concussa, atque indubitata forent ea quce Arnulphus suo vices impleret; atque ita ab Arderico Conradus
omniran primus de controversia coronationis Con- oblatus aureuin diadema suscepil. > HcecSigonii nar-
radi Salici scripserat, et desynodo posterius habita. g ratio, quam si quis cum Armilphi narratione compa-
Verum non adeo autbenticum est Arnulphi testimo- raverit, fraudem schisriiaticiauctoris facile perspiciet.
nimn, ut nullus supersit dubitandi locus. Solus ipse, Omittimus vero in ea facli serie animadvertere, nul-
octoginta si Pagio, sexaginta si Muratorio credimus, lam Mediolanensis EcclesioeproeRavennatoeexceUen-
annos posterior auctor Mediolanensis historiolam il- tiam, jus nullum nietropoliticum, uullam roetropolis
lam lepide mstruxit. Glaber Rodulphus, Volpherus, preeexisteutiam , et, quod caput est, nullam in supe-
atque, ut alios taceam, Wippo cocevi scriptores, in- rioribus couciliis seSsionis prcerogativam tunc j"a-
ter quos oculatus Wippo, aulicus et capellanus ctasse Conradum, atit Mediolanenses legatos, sed
Conradi Salici, qui ejus omuia gesta collegit, prce- unurn tantuamiodo regis Italiee coronandi munus.
sertim ej'us atque uxoris coronatioaem Roince a Omittimus pariter ex tumultu inter principes et
Joanae XIX peractam, ne unum quidem verbum astantes preesules ea occasione commoto argumen-
laussitant de tanto per Ravennatem excitato scan- tum non leve deducere amplitudinis Ravennatis ec-
dalo, de sententia regis tam magnificata, de pugna clesiae, quce Mediolanensi Ecclesia, vel exceUenlior,
inter Mediolanenses ac Raveanates, quam ea de vel certe non inlerior] haberetur. Verum ut ad Ar-
causa contigisse addit Arnulphus, neque tandem de nulphi fabulas redeamus, ilhmi tandem meudacii red-
synodo super ea controversia postmodum celebrata. < arguit Landulphus senior ej'usdem , qui patrice, in-
Rursus accuratisshni concUiorum omuium coUecto- geuii, sectee, furfuris houio. Hic de ipsoraet Heriberto
res, qui vel nudos titulos synodorum, actibus defi- Mediolanensi archiepiscopo quatuordecim proUxos
cientibus, frequentissbneedunt, istam non curassent, scripsit paragraphos, seu capita, in quibus ue syllaba
quce licet de prcecedenliarum tantummodo contro- quidem invenitur de tumultu in Conradi augusti iu-
versia, non levis tamen ponderis reputanda erat, ut auguratione exorto, he syUaba quidem de synodo
inferius innuemus ? JoannisXIX. Immo, quodiiiagisArnulphi auctoritatem
51. Sigonius quidem saeculo ab Arnulphi commen- elevat, et sbnul ipsius Laadulphi narratSonem suspe-
tis quinto hisloriam de praesentatione Conradi ab ctam nimisreddere videtur, jurgium inter archiepisco-
Ravennate archiepiscopo tentata, et Mediolaaeasi pos Roiuoenatum, Landulphus non Heriberti, ut Ar-
ascripta pontificis decreto repetit lfb. vni de Regno nulpbus, sed Widonis archiepiscopi temporibus attri-
Italiee. Verumlamen Sigonii relatio a relatione Ar- buit; non preesentandi regis causa, sed sessionis in
nulphi non parum differt, ut legenti utramque facile Stephani papcesynodo](error adest in papa ipso, qui
patebit; neque ille synodum celebratam ait, neque non Stephanus, sed Nicolaus Htuncerat). Pugnam
in omnibus ponlificalibus negoliis preecedentiam Me- quoque inter ambas nalioaes Roaice factam ob proe-
diolanensi supra Ravennatem decretum: adeo accu- ) sulum suormn discordiam Arnulphus jungit cum
ratissimo doclissimoque historico fabeUam redoluit Conradi coronatione sub Joan. XIX; Landulphus au-
Ariiulphi commeatarius. Ejusmodi autem est Sigonii tem cum synodo Stepbani, seu Nicolai U, ob discor-
narratio : « Cum autem Romam omnes, ut assolebat diam sessionis.Nonne pontradictio isthsec interaucto-
(in coronatione scilicetnoviimperatoris), Italiae pro- res coeevos ejusdem patriee et sectce, eorum fidei
ceres convenissent, Ravennas quoque antistes acces- auctoritatique ut cum maxime detrahit; atque ea
sit. ls, die Resurrectionis, quo die in basilica Vati- omnia quce narrant pura putida cominenta esse de
cana, augustalia insignia accipere Conradus debebat, clarant de bac qucestione, quod nos infra ulterius de-
cum prcesens pompce adesset, absente forte Mediola- monslrabimus? Interea non abs re eritlectorem mo- .
nense, Conradum manu prehendit, ut ipsum ponti- nere Landulphum istum seniorem fabulas seque ac >
fici pro ara stanti offerret. Ea re animadversa, legati Arnulphum venditasse pfopemodum infinitas, de
Mcdiolanenses antislitis mmius id esse sui clamarunt, quUras videndi ejus annotatores, ac praecipue cl
qui regem Italiae legendi et coronandi jus oblineret. Saxius, qui etiara in suis Vindiciis de adventu S.
Orto autem ex ea re inter astantes principes an- BarnabeeMediolanuro, Landulpbum accusat fabulan-
121 JOS. AMADESIIDISSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 122
tem, clero Mediolanensi indultam fuisse a beato Am A in posterumcuperet prmexceUentiam,quam sibi Medio-
brosio facultatem uxores ducendi : quce una fabul: lanensis super Ravennatem vindicabat. Quia vero
genium hominis aperit omnino. nihil ex parte Ravennatis ebstare magis posse crede-
52. HieronymoRubeolitterarumbenemerito, mul- ret, quatn synodum sub Clemenle II papa celebra-
tisque ab eo exaralis editisque operibus celeberrimO: tam, propterea commentumillud anni 1027 excogi-
auctoritatem derogare conati sunt Mediolanenses ol tasse, ut ejusmodi per eum hisloriola mentita, et
vulgatum Clementis H diploma; cui auctori an Ar- in annum prwdktum 1027 conjecta, decretttm syno-
nulphus sit comparandus, judicium esto apud sapien- dale ClementisII in omnem occasionem tacite obrue-
tes. Certe de Arnulpho id evidens est, atque moder- retur et infringeretur, quod anno 1047 conditum
ni ejus illustratores hic atque UUcin suis notis faten- fuerat.
tur, anachronismis, mendacihrac fabulis confertuni 54. Neque Arnulphi fabulam credibiliorem reddit
esse ej'usopusculum. SilemusdeNonantulcedo;;atione possessio, in qua Mediolanenses archiepiscopi erant
a Rurguiidiorum rege Ambrosiatiee Ecclesice facta anno 1027 novum iraperatorem summo pontifici prae-
m expialionem octoginta occisorum hominum, de sentandi, prout probare conaatur, allatis exemphs ex
Othonis H lfberatione e Grcecorum et Saracenorum Sigonio ad ann. 962 et 972; nam huj'usmodiexempla
manibus, de electione, coronatione, atque in ItaUam B non tangunt quaeslionem de preerogaliva sedendi a
adventu Conradi SaUci, deque alus centum quceab dextris papae in concilio, quam unicam litteroe Cle-
ej"us illustratoribus notantur. Integra autem de Me- mentinae sartam tectam volunt Ravennalensibus.
diolanensischismate, velpotiusheeresi narratio nonne Hujus possessio ante illam synodum probanda erat
ptitidissimis mendaciis scatet? Quot verba , tot fere Mediolanensibus, non alterius, quam non impugna-
calumnice,blasphemice,invectivce in doctrinam fidei, mus, et quam vel minime violavit in coronatione
in sedem apostolicam. Omnia fallaciis, comraentis Conradi archiepiscopus Ravennas, vel si regis ma-
fraudulenter miscet confunditque. Quod aule» ad num vere apprebendit, ut sibi id honoris vindicaret,
rem nostram propius accedit, archiepiscopum Medio- forte fecit, absenle Mediolanense , ut Sigonius est
lanensem ante Romanum pontificem citari vocari- auctor.
que ad synodum Romanam irapatienter videtur ferre, 55. Silentium deinde Arnulphl, qui cum scribat de
inffemit, debacchatur. Romance sedi Mediolanensem Clementis II eleclione, silet de Clementina Ravenna-
vocherat cequalem ad nauseam usque. IIuj'usmodi tium buila, argumentum est non falsitatis bulloe, sed
ergo scriptori subjectionem Christi vicario impie vel ignoranliee, vel polius malitice islius schismatici.
neganti, et dicta, facta, scripta adulteranti omnia in Quia ergo neque synoduai contra Simoniacos a Cle-
gratiara Mediolanensis Ecclesiee, fabula de corona- CImente habitam is memorat, falsum erit quidquid de
tionis Conradi Salici tumultu, ac de synodi Joamiis ea syuodo S. Petrus Damianus aliique gravissimi viri
XIX decreto, temereet inconsulto credenda erit, la- memorioe maadarunt ? Quod autem res sub Clemente
centibus ad unum cooevisomnfbus auctoribus etiam gestas, aut ignoraverit Arnulphus, aut studiose adul-
oculalis? teraverit, patet ex narratione ipsa electionis istius
55. Quare ipsemet cl. Muratorius dum historiam pontificis, quam unicam de eo refert, si cum veri-
de coronatione Conradi Annalibus Italiee inseruit, tate hisloriarum conferatur. Facto aulem, inquit
suspicionem suam satis aperte demonstravit illis ver- Arnulpbus, Romw generali conventuprmsutum, visum
bis : Se vogliamo credere ad Arnolfo istorko Mila- est regi (crat is Henricus III) et episcopis omnibus
nese. De nostro autem Clementis II diplomate con- papatn in.uste tenere cathedram. Quo statim abjecto,
stantissirae pronuntiavit : La bolla di Clemente II unum ex Theutonibus prmsulem illius loco substituit,
veramenteha tutta 1'apparen-zadi non esser fittta. Pa- quem mittuio nomine Ctemenlemvocavit, u quo etidm
gius ipse, quem legisse Arnulphum apparet ex au- coronam accepil. Quot in paucis lineis mendacia!
ctorum Catalogo Breviarii sui tomo II preefixo,tamea Non Romae, sed Suiris conventus ille preesulumcele-
ejus fabulam de coroaatioae Conradi a Ravennatense bratus est coram Henrico rege. Non abjectus papa
peiiurbala, et de synodo a Joanne XIX babila om- [) Grcgorius VI, sed ipse agnoscens se non possejusle
nino preolerit, licet postea e contrario bullam Gle- honorem tanti sacerdotii adminislrare, ex pontificali
mentis U pro Ravennate referat et admitlat. Qua- sella e.rsilietts, ac semelipsumpontificalibus indumen-
propter cum sexaginla vel octoginta annos post tis exucns, posiulata venia, sutntni sacerdolii dignita-
jdalas ClementisII litteras Arnulphus scripserit, ideo- tetn deposuit. Videsis Victoris III suinmi pontificis
que suspicari j'ure ac merito possil, illum ad eluden- lib. III Dialog. indubitatum ac pene oculatum testi-
Idaai earumdera lilterariimvimcommentum suum ela- moiiium qui narralionem ila continuat : Post hmc
fhorasse, liceat nobis Puricelli verba , quoe contra Urbent ingressus (Henricus), congregato in ecclesia
JRaveimalensesnostros, quasi bulloehujus conficlores beciiiPetri apostoli clero et populo una cum episcopis
effutiit, in Arnulphura suum potiori jure retorquere , qui in prwdktam conveneranl sytiodum (Sulrinam),
posl annum netnpe 1047, quo rurstts ea quwslio( Ses- communi consilio Clementem Bdinbergensem episco-
sionisin concilio) inter Mediolanensem e.t Ravenna- pttrn elegerunt. Non ergo Henricus, statim abjecto
lem archiepiscoposexciiala fuerat, bistoriolam illam Grc(jorio,unum ex Theutonibus prwsuiem illius loco
~abIwminecotnpositamfuisse, qui eo prwsidio firmam substituit; sed Clementis electio, post Sutrinan»
123 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. m ft
synodum, ubi Gregorius sponte se abdicavit, Romae ,\. vigesimo nono mensis Decembris indkttohe tertia de-
facta est, non ab Henrico, sed a ciero populoque Ro- citria Raverinw. Easdem nofas adhibebat adhuc se-
mano, cum episcopis Sutrince synodi juxta caiiOni- quehti anno 1060.
cam reguiam, cdmmuni consiiio. Nec minorem igrio- 57. Anno autem 1122 dexteram Calixti U tenuisse
rantiam sapit Arnulphus ia geslis Leoais IX referen- Olricum Mediolanensem in concliio Romano scribit
dis. Quid est eaim quod ait, Geminamin Italia syno- Landulphus juhior, eo modo quo jam tenuerant Me-
dum celebravit (Leo), Papim scilicet atque Manlum ? diolanenses pariter archiepiscopi, Grosulanus anno
Vercellensem vero tertiam, ac Romanas tres ille ne- 1105, et Jordanus an. 1116. Immo quid in concilio
scivit? Oui tot preecipua suisque lemporibus proxima Calixti inter OlriciimMediolahensem et RaTennatem
aut neglexit aut nescivit, tamquam testis negativus arcbiepiscopum Gualteritim allefcalionis acciderit,
inducitur cpnlra Clementis bullam ? snum verb preesulem|priiiias habuisse, se oculalum
56. Narrat quidem Arnulphus Widonerii Mediolani testem Laudulphus gloriatur. Vah testis oculatus!
praesulem a Nicolao II Romam benigne exCeplum Roraeecertissirae aoiijerat aario 1122Gualterius, prae-
sedisse in cpncilio ad pontilicis dexteraffi. Id paf iter sertim meiise Martioj et si mavis etiam Aprili, quibus
coniifmat Landulphus senior, de quo superius, sed concilitmi generale Lateranense i creduht hostri Me-
factum ait in cpncilio Stephani IX, incassum rerii- B diolanenses coactum ifuisse. Id probant indubiae ar-
tente Ravennoe arcbiepiscopo. Cui credendum, Deiis cbivi nostri pergamenae : Antto ab Incarnatione Do
bone ? Netitri profecto. Stepbanus IX brevi pauco- mini mitlesimo centesimovigesittiosecundo temporibus
rum mensium pontificatu, nullam Romae nec alibi dom. Calixti papw et Henrici imperatoris, die quhila
synodum habuit. Nicolaus II synodum quidem cele- decima mensis Martii, indktione quinla decima Ra-
bravit an. 1059; verumenimvero illi non interfue- vennm. Gualterius servus servorum Dei divina gratia
runt neque Raveiraatensis, neque Mediolanensis. archiepiscopus sacrmnostrm Ravennat. Ecclesim Lau-
Qtioad Mediolanensem Widonem, is tunc Simoniaca terio presbytero, et priori ecclesiwsanctiJacobiposilw
labe infectus, juramentum ac pcenitentiam in mani- in insula Volana, etc. Erat ergp Gualterius Ravennae
bus S. Petri Damiani promissam dejeraverat ia hae- die 15 Marlii 1122; Cerviae autern degebat die 10
. resim recidnus, atque una cum clero suo concubina- mensis ApriUssubsequenlis. Anno ab Incamatione
rio ) ejor priore mduruerat: tantum abesl ut Romam Domini millesitno cehtesimo vigcsimo secundo die de-
accesserit, et ad pontificis dexteram in syaodo ac- cima mensis Aprilis indklione decimq quinta Fico-
cumberet, Immo in notis ipsis ad Arnulphi historiam clense. Residente domino Gualterio archiepiscopo sa-
non solum Widonem abiisse Romam , synodoque crw RavennmEcclesiw in ecclesia sancti Joannis in
affuisse:ex omnium auctorum silentio negari poSse C loco Ficoclensis ad justitiain faciendatn, etc. Verum
videtur; sed etiam ex actis synodi ipsius, in quibus si fides Pagio, qui hon paucos Citat coiitemporaneos
Widonis subscriptio noii apparet, immo ex coiidem- auctores, coiicilium illud sequenli anno eoadunatuin
natione Widonis ab eadem synodo, teste Sigonio est, ac die 19 mensis Marlii incceptttm. Huic inter-
emanala, jure ac merito arguunt annotatores doctis- fuit procul dubio Gualterius, alque alter fuit ex judi-
simi falsam omnino esse tum Arnulphi, tum Landul- cibus quibus controversioe inter episcopos Pisanum
et Januensem dirimendoc riegotium a Calixto fuit
phi de Widonis praesentia Nicolai synodo assertio-
nera. Quod Ravennatem vero spectat, qui tum erat demaudatum. Ast induplicatis aclibtis istius synodi,
Henricust eum Romanoehuic synodo affuisse tacent qni reieruntur m conciliorum collectiotie, indicium
auctores omnes, atque ea quec de ipso babemus mo- nulium quaestioniset jurgii inter Guallefium et Olri-
nimonta; tacet ipsemet Ughellus, quamvis Widonem cum. Addita quidem fuii in postrema hujus collectio-
Mediolani antistitem synodo illi preesentein inducit, nis editione Landulphi junioris narratio, sed fides
nescip quibus actis fidens, quoelegisse affirmat, ac relicta apud auclorem.
ea propter jure vapulat apud auctores annotationum 58. Porro hoec ipsa narratio, cui cl. vif Josepb
quas huicmet concilio annexas legimus. Neque solus Antonius Saxius sensum suum addit de patria; Eccle-
a Nicolai synpdo abfuit arcbiepiscopus Raveanas , I^ siceprimatu supra Ravennatem, laudatque Puricel-
vertim omnes ad unum ej'us suffraganei abfuerunt. lum, qui illum contfa Rubeum acerrime propugna-
Forte autem non bene audiebat lunc temporis apud yerat; hoec ipsa, inquam, narratio vel contradiclio-
Nicolaum II Henricus noster, aut fortasse quaedam nem involvit, vel nobis favet, vel neutris. Ait enim
subortae inter eos eraat siniultates. Id certum est, Landulphus se illi synodo personaliter slelisse : in
qui solilus fueral suis diplomatibus nptas pontificias synodum intravi, et yalde condoluisse, eo quod vide-
inserere, prout refert Hieronymus Rubeus tempori- rit Raveaaalem coatendere Mediolanensi dexteram
bus Vktoris summi pontificis, ut universalis papw in pontificis; et inde sequilur: Sed tatnen ipse Mediola-
apostotica sacratissima beati Petri apostoli sed se- nensis Olrkus in secunda feria, qitaincmptaetcelebraia
cundo; Nicolao sedente, et prrcsertim dicto ann. fuit synodus, loco vacante neque in palalio, neque m
1039, omissis poalificiis, regias notas adoptavisse synodo apparuit. Amabo, quomodo conveniunt alter-
stib anno Dominicw Incarnationis millesitno quinqua- catio in synodopro sessionis preeeedentia, et absentia
gesimo nono, regnante verg Henrico honesto puevo, a syuodo atque a palatio ? Si aberat, quomodo altef*
(iUequondam Herirki imperatms anno xptarto, die cabatur? Laadulphus contendentes vidit, et Oiricus
125 JOS. AMADESIIDISSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. I2G
longe aberat ? Ecce igitur contradictio. Cur autem j1 bitaretur num hic legitimus foret archiepiscppus,
contendente Ravennate Gualterio, abfuit in priraa neque acta docent, neque est qui asserat, si Landub
sessione Mediolanensis a synodo, nisi cevte quia phuffi juniprem, qui certe non aderat, excipias. At-
praevaluerat Gualterius? Ecceigitur Landulphi narra- tamen sederit necne pontifici proximus Jordanus,
tio favel nobis. Quando vero ipse addit Olrictim in nihil nostra intcrest, qui certo scimus id evenisse
secunda sessione expetito sedisse loco, cur noh ex- absente Ravennatium archiepisco, neque enim anxii
primit etiam Ravennatem simul affuisse in synodo, sumus de hac Mediolanensium prcerogativa, quando
ac post Mediolanensem secundam, vel tertiam, aut non adsint concilio preesules nostri. Nullus autem
quartam sedem fuissesortitum ? Cur id tacet ? Nonne anno 1116 prceevat adbuc nostrcc Ecclesice legitimus
ut in prima sessione Mediolanensis, sic abesse potuit pastor, sed Jercmias quidam, {lefuiicto Othoni ab
in secunda Ravennas archiepiscopus ? Atque ita tan- schisroalico imperatpre Henrico suffectus, qui etiam
dem htijusmodi narralio nemini favet. Nos autem de -electus tantummodo erat hpc ipsp aniio 1116, et
ipsiiis narralionis veritate heeremus adhuc; et quam- forte numquam deinceps fuit episcppus consecratus;
vis qui auctorem istum nuper ediderunt cl. viri, eum quod conjicimus ex arehiepiscopalis arcbivi npstri
a Laiidulpho seniori, atque ab Arnulpho dissimilem monuraentis, et prcccipue ex sequenti: Anno Domi-
effingere couentur, tamcn ilUus in palrice Ecclesiec B nicm Incarnalionis millesimo centesimo sexto decimo
phylacteriis amplificandis nimio studio non fidimus : temporibus dom. Henrici imperatoris die vigesitno
quaia animi susperisionem actorum synodi, et Sug- octavo mensis Junii indictione nona Ravennm. Dotn.
gerii abbatis ipsi syhodo preesentis silentiura augere iacro, et meritis beatisshno, alqUe apostolko Patri
nobis profecto videtur. Patrum dom. Jeremia elecio archiepiscgpo sanclm
59. Exempla vero Grosulani et Jordani archiepi- Ravenn. Ecclesim Andreas de Calcinaria, seu filii, ex
scoporum, quce Puriccllus ad an. 1103 et 1116 vult nepotibus tuis, etc. Neque contra hanc nostram as-
aCcidisse,ad rem ticn faciuut. Primo, colus ipse Lan- sertionem faciunt quce Ughellus pro Jeremia isto,
dulphus ea memoral, et pfccsertim qtiae de Grosula- quasi legitimus antistes fuerit, expiscatus est ab
nOj cujus tempore ipse adhuc morabatur in Galliis ; nescio qua vetnsta comitissoeMathildis pagina; nam
secundo, hullum iis annis celebratum fuit cOncilium, Ughelli allucinationem satis snperque aperuit, atque
cui ad pontificis dexteram sedenles interfuerint Me- explicavit cl. ejus annotator. Quare cum neuter in-
diolanenses archiepiscopi; tertio, tHiamsi celebrata trusus adire Romam , Romanisque synodis interve-
fuefint, nullus ad ea convettire potuit Ravennae proe- nire potuerit, consequens est neque a sessiorie in
sul. Non anno 1105 neque atmo 1105, ut contra Pu- conciliis 1104 et 1116 Grosulani et Jordani archi-
ricellum probare conteodit cl. Saxius, sedanholl04, (C episcoporum Mediolanensium, quatenus Landulpho
utPagius, habita est synodus Romaiia sub Paschale juniori habenda sit fides, ullum Ravennalium juri-
II; sed pfoeter deposilionem Rrunonis archiepiscopi bus inferri preejudicium : maxime etiam quia Eccle-
Trevireasis ex fide anonymi cujusdam auctoris, nulla sia hccc nostra suis fere omnibus principalioribus
alia de hac synodo supcrfuit memoria. Illud indubium orhamentis ab ipso tunc sedente Paschale II spoliata
est ei synodo non affuisse Ravennoe arcbiepiscopum, fuerat in concilio anno 1106 apud Guastallam ha-
qui per ea tempora nullus erat, saltem legitimus; • bito, et prcesertim metropolilica in iEmiliam pro-
mortuo enim WUierto. antipapa, Henricus Augustus vinciara jurisdiclione, ut refert Cerjtius Camerarius,
Paschali H infensiis, Othonem quemdam in archiepi- qui fuit postea Honorius III pontifex maximus : nec
scopatum Ravennatem inlruserat, qui, ideo Henrici ad pristinam rediit amplitudinem dignitatis, nisi
partibus addictus, pontilici sumroo obedientiam nega- postquam Gualterius Jeremiae in archiepiscopatu
bat. Ultra quam quod ej'us acta sub nomine Othonis successor, Gelasio II Ghristi Vicario procslita Obe-
vlecti, teffiporibus tantum Henrici signata, innuunt dientia, et ejurato schismate est reconciliatus..
salis aperte iUum consecrationem episcopalem num- 61. Hic yero sarcinulas partimper colligamus. Si
quam accepisse: Anno Dominicm Incarnationis mil- discrepantia et dissimilitudo narralionum de una
letimo centesimo lerlio , imperante Henrico anno ]D eademquereapudauctores contemporaneos^ maxime
vigetimOjdie tertio decimo mensis Augusti, indktione si ejusdem palriae, falsitatis narratce rei argumentum
undecima. Otho electus servusservorumDei, etc. Quod esse apud omnes consuevit; quid credendum de
fuerat anno 1103, fuit etiam sequenli anno 1104 : jactata in syaodis altercalione inter arcbiepiscopos?
AnnOmillesimocentesimo quarto, imperante Henrico Arnulphusan. 1027 evenisse scribit inter lleribertum
fiiio qd. Henrici imperatoris anno vigesimo secundo, Mediolanensem et cognominem archiepiscopum Ra-
die vigesimomens..... duodecima. Joannes Dei gratia vennatem, asserens quod lata in synodo JoannisXIX
de Firminiana pelitor quidem, quia petivi a te Otho pro Mediolanensi sententia, postea otnnis illaqukvit
elicto archiepiscopo, etc. conlroversia, ut expresse ad rem suam notat Eusta-
60. Quoad annum 1116, agitata profecto legilur chius a S. Ubaldo Puricelli syffimysta. Cum igitur
causa Grosulani cmn Jordano tunc Mediolanensi fabellas stias scribillaret Arnulphus cifca annum
arcbiepisco in concUio Lateranensi sub Paschali II, 1085, testatur consequenter ab annb 1027 ad hrinc
ut notat Pagius ex Puricello. Affuisse autem Jorda- an. 1085 amplius non excitatam inter afchiepisco-
nuiii, atque a dextris papac sedisse, cum adhuc du- pos hujusmodi altercatioaem. Attamen non obstante
1<?7 IN S. PF.TRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 128
tam perspicua Arnulphi assertione, ejus synchronus A se qumque famam rerum geslarum honottimque, fal
auetor Landulphus senior, ut supra notavfmus, lo- lente mendacio trahit. (Liv. lib. vm.)
quens et quidem prolixa narratione de eodem Heri- 64. Usque adhuc Clementis II buUairia falsilate
i berto Mediolanensi, nihil habet de controversia, de iminunem demonstravimus quam illi affinxeranl
; tumultu, de synodo, de sententia, de pugna inter Puricellus et P. Eustachius ex auctoritafe scripto-
nationales, ab Arnulpho relatis; verum ea omnia rum Mediolanensium1,atque ex posterioribus syno-
transfert ad tempora Widonis Mediolanensis archi- dis. Operee nunc pretium est ad superiora tempora
episcopi triginta et amplius post Heriberttim annos, pedem referre atque de iis conciliis sermoneni ha-
cum in concilio Nicolai U (quem Stephanum dicit) bere quoe Clementis ejusdem oetatem preecesserunt,
Wridoaem cum Ravennale altercantem et praevalen- et in quibus Mediolanensem aimit Ravennati epi-
tem inducit, ulriusque proesulisaulicos et comites inter scopo prcepositum in sessione et subscriptione. Ve-
se commissa pugna rixantes, devictosque Ravenna- ram Symmachi papce syaodos ad ultimura examen
tes, eo prorsus modo, quo Arnulphus ad ann. 1027 reservantes, gfadu retrogrado a Romana exordimur,
in coronationeConradi retulerat; ita utmiraricogar quam prcesidente Joaime XII habftam fmsse aun. 963
in duobus ejusdem oetatis, patriae, sectae tam enor- coram Othone I imperatore, atque in ea sedisse et
mem contradictionem. B subscripsisse Walpertum Mediolanensem ante archi-
62. Accedit terlius Landulphus junior, apud edi- episcopmn Ravennatem aiunt a Luftprando et Binio
tores et illustratores suos fide dignior prce aliis duo- esse narratum. Quamnam vero synodmn ? Iniphffime
bus. Is vero cum Olricum Mediolanensem in synodo illud conciliabulum catholicis omnibus exsecratum,
Lateranipropriajura defendentem contra Gualterium quod prcepotens Augustus, 11011prcesidente, sed ab-
Ravennatem describit, tacet et ipse famosura (si sente Joanne XII cofegit, quod sacrilegaiu senten-
fides Arnulpho) concilii sub Joanne XIX habiti de- tiam ausum fuit in legitiroum pontiliceffi evomere,
cretum, in quo summa rei fuisset pro Olrico; tacet illoque violenter deposito, Leonem VHI antipapam
Widonem Henrico Ravennati antehabitum in conci- creare ? Istane in synodo prcecessit Mediolanensis ?
lio Stephani IX (si Landulpho seniori crediffius), Factum sit, non invidemus. In tumultuario conventu,
solumque exempla Grosulani et Jordani indicat ad ribi ante Walpertum nominatur palriarcha Aqui-
rem non facientia : quorimi exemplorum ratigne, et Ieiensis, immo Rodulphus diaconus ejus procurator
tmiltis aliis, qumtunc inmentenon habebaniur, dotn. (cui idcirco si Mediolanensium opinioni staudum sit,
Olricus Mediolanensis archiepiscopus locutn illum proorogativam sedis tribuendain quis non dixerit?),
obtinere non dubitavil: sunt verba Laudulphi; qui ubi non intererat pontifex, sed proeerat imperator,
tamen fatetur Olricum in prima sessione expetitum C ideoque loeus non erat quaestioni cuinam dexlera
locum non obtinuisse. Interea quis non miretur, papce aut sinistra deberetur; in hujusmodi, inquain,
Olricum non dubitasse locum oblinere ratione exem- conventu prcecedentiam quceritent Puricellus et P.
plorum, et multis aliis que tunc in mente non habe- Eustachius; nos id genus honoris non curanius.
bantur? Novum sanc genus probationis! Si tunc Cceterum an perperam hic citentur Luitprandus et
multas alias rationes aut exempla in mente non Binius, consulatur quid iste in notis ad hoc con-
habebat Olricus, quomodo ab eis victoriam causce ciliabulum, tum in notis ad alterum ej'usdem fa-
sperabat? Sed tricas istas pnctereamus. rince conveiiliculum coatra Benedictum V Rom.
65. Alter igitur alteri ex nostris auctoribns contra- Pontif. prolestatur contra impostorem putidissi-
dicit, alter alteri fidem derogat, alter alterius histo- mum, qui sub Luilprandi nomine commenta hcec
rias in dubium et falsi suspicionem revocat. Onines in illius historiam inlrusit. Ergo quid in legiti-
tamen ia eo mirabiliter conveniunt, quod impossibile ma synodo sub Agatboiie an. 680 actum sit potius
est Puricelli, P. Eustachii, et quotquot de Mediola- videamus, nimium enim nos urget auctorilas cardi-
nensi Ecclesia scripserunt, oculos effugisse, nempe nalis Norisii ordinem approbantis subscriptionum
neque Arnulphum, neque Landulphum utrumque, buj'us synodi, scilicet Mansueti Mediolanensis pri-
ullibi, et multo minus occasione tanlarum alterca- D mura tum patriarchce;Aquileiensis, tertio Theodori
tionum, Ravennatis Ecelesiee subjectionem, ac proe- Ravennatis. Tertius igilur hic erit prcerogativa sedis
stitam quatuor prioribus jeroenostroe saeculis Medio- a Mediolanense arcbiepiscopo.
lanensi suppositae metropolitce obedientiam jactare, 65. Annp 680, vel 679, ut opinatur Pagius , scri-
aut saltem innuere. Illud enimvero maximum, in- pserat Constantinus Pogonatus Greecorttm imperator
eluctabile, justisshnum exoptatce in synodis preece- ad Agathonem Romanum poatificem de convocanda
dentioe fuisset argumentnm et fuadamentum, noa generali synodo contra Monothelitas. Super eo ne-
concilium Romee Agalho convo-
regis coronandi ac preeseatatidi jura, aoa anteces- gotio cpiscoporum
sorum archiepiscoporum inopportuna exempla et cavit, jussitque Mediplani alleram, item in Galliis
inutilia. Quid ad baec Mediolaiienses? Ejusmodi ta- aliisque in regionibusi adunari, ut nomine omnium
Occideatis solemnis iierel legatorum
men probatioiiis atque amplificationis genere non missio ad episcoporum
Cotislantinppolitanum generale. Ex Gal-
estprofecto cur nos offendamur; sciraus euim quo ci- licana igitur, septentrionali, Mediolaaensi synodis
vium animos rapiat patrice cbaritas, dum civitas ad legali Romam ad Agafhonis sapramemoratum con-
149 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTICARAVENNATENSl. 130
cihum convenerunt, atque inter eos, ut placel Pa- .K.interfuerant, subscribendam. Neque sit, quseso, qui
gio, Mansuetus Mediolanensis et Anastasius Tici- me temeritatis condemnet in hac suspicioae expli-
nensisproMediolanensisprovinciee episcopis. Affuisse canda, Scio quidem omnium in ore esse, syaodum
fetiam Theodoruffi Ravennatbim proesulem certum Agathonis 225 Palribus constasse, ac totidem episto-
^est: is autem nondum schisma ejuraverat, quo sexa- lam synodicam consignasse : quod etiam ex Eddii
^ginta ante anuos Ravennas Ecclesia ab apostolica narratione ihVita S. Wilphridi Eboracensis episcopi, I
'sede defecerat, incentore Mauro archiepiscopo; sed qui isthnet synodo subscripsit nomine Ecclesiarum:
hujus synodi occasione, Tbeodoro ad uuitatera red- septentrionaUum, videtur luculenter coniirmari. Ast t
i eunle, schisma iUud restinctum est. si quod narrat Pagius probabile est, ex concilio,
- 66. Hujusautem Agathonis concUii nulla pene acta
nempe Mediolanensi duos tantum ad Romanum de-;
superfuerunt, nisi duce episfolce, qtias lectas fuisse legatos fuisse episcopos, nempe Mansuetum archie-
compertum est in actione quarti concilii generalis , piscopum alque Anastasium Ticinensem antistitem,
altera videlicetAgathonis ad Constantinum Auguslum, cogar dtibitare num auctores qui de numero Patrum
altera synodica ab episcopis Occidealis subscripta. synodo Agathonis prcesentium scripserunt, eum nu-
Quapropter vaaum est scrutari quinam prior sede- merurn mutuati fuerint tanlummodo a subscriptioni-
rit post papam, quiaam actibus conciliaribus prior B bus synodicceillius epistolce, quce lecta atque inserta
nomen dederit. Somniarunl Mediolanenses proleclo, fuit actibus concilii oecunienici, non autem ex certa
Mansuetum Tbeodoro proecessisse. Tantummodo ex actorum Agathonis synodi notitia. Quomodo autem
subscriptionibus, quas modo legimus epistolaesyno- sibi constant delegatio ad synodum Romaaam duo-
dicaeappositas, argumentum proccedentiaesibi effin- rum lantummodo episcoporum provinciee Mediola-
gunt, et quamvis quoestiosit de sessione ad dexterain nensis, etsubscriptio omniuin ejusdem provincicc epi-
papoe, tamen hi subscriptionibin etiam suffragium scoporum?Minimesibi constant, nisi dicamus, vel epi-
mendicant, nec memineruiit, parum, aut nUiil sub- scopos, qui synodointerfuerunt, alioruroepiscoporum
scriptionum ordiui esse fideudura, prout et ipsi proe- suorum nominaadjecisse, vel posf absolutamsyiiodum
dicant, et nos inferius repetemus. Quisq.is aulem epistolam perdiversasltaliccproviacias circumlatam,
eas de quibus in praesens,superficie tenus percurret, ut ab omnibus etiain qui abfuerant subscriberelur.
auctormn istorum levitatem facilhme digaoscet; nul- 68. Hanc nostram suspicionem augcl opportunis-
lus enhn inter episcopos ordo servatus est. Post Aga- shne ipsa subscriptionum confusio, ut quieto aaimo
thonem ergo pontificem non subscribit Mansuetus consideranti facile patebit. Nec novum, nec miran-
Mediolanensis, sed plerique Apuliae, Calabriee, Bru- dum id accidet memoranli quce Moibilloniusde hoc
tiorum episcopi; inde sequuntur SicuU, prceeunte C indueto subscribendi more asseril ac probat argu-
Syracusano eorum metropolitano. Succedunt legati mentis atque exemplis non paucis, quce hic repetere
Galharum, quos exeipit Mansuetus Mediolani praesul nfmis longum esset. Oplime ad rcm suam iis usus
cum suffraganeis suis, sed nescio an istos quoque est eruditissimus Joseph Garampius in nupera dis-
iiiter£ecent aliquot alterius provincioe episcopi. Post sertatione de Nummo argenteo Benedicti III P. M.,
illos vero Lucensis, Pisanus, alque non pauci ex ut probaret Lotharium Augustum minime interfuisse
Thuscia; deinde iterum suburbicarii Tusculanus, synodo Romaecelebrato an. 853, licet acta synoda-
Anagnbius, Alalrbius, et alii, quibns succedit Agatho lia consignata essent ejus subscriplione post Leonis
Aquileiensis cum suis : hinc PentapoUtani, Pisau- papee nomen. Ex ista vero ipsa suspicione nostra
riensis videlicet, Anconitanus, caeterique : tum Pe- oriri altera potest, scilicet vel Theodorum Raven-
rusinus, a quo reditur ad episcoposEtruriee. Cltimus natem cum suis non adiisse Agathoais coacilium,
omnium Theodorus archiepiscopus Ravennas, et suf- quamvis synodicam sibi postea allatam signaverit;
fraganei subscripserunt. vel si iaterfuerit, eam subscripsisse post smim ab
67. Quando igitur Mediolanenses ex ordine sub- Urbe discessum; nisi dicere velimus quod dilata ad
scriptionum ordinem prcccedeatice arguere veUnt, concilU finem ej'us cum apostohca sede reconcilia-
sibi ipsi contradicere cngentur, qui immediate post D tione, ultfmus illi locus in synodicae subscriptione
japam antistiti suo priorem locum aucupant; cesse- remaoserit. Ctcumque res fuerit, adeo concilium Aga-
/unt enim in Agathonis synodo, juxta seriem sub- thonis Puricello et P. Eustachio non suffragatur, ut
scriptionum, non solum episcopis suburbicariis, ut potius noceat magnitudini atque amplitudini Medio-
voeant quos in ahis conciliis fere omnibus post ma- lanensium praerogativarum, quibus supra omnes
jorum sedium prsesules signatos cernimus ; verum omnmo Italiee episcopos, immo supra omnes metro-
Syracusano etiam archiepiscopo ejusque suffraga- politanos proprium efferunt antistitem, Atque ex his
neis, immo legatis quoque Gallorum. At enim nemo sgparet quid j'udicandum de testimonio Norisii ab i
sancementis tam confusoesubscriptionum seriei prae- iis auctoribus citati; non enim videtur atieadisse
cedentiarum ordinem accommodabit. Ego quidem emiaeatissimus doctor ad confusionem subscriptio-
suspicor, synodicam Occidentalium epistolara, aut a num epistolee synodicee, neque ad Syracusanum ar-
praesentibusepiscopis etiam nomine absentium sub- cbiepiscopum ante tres alios signatum, et prtecipue
scriptam fnisse, aut verius, exacta synodo, per diver- ante Mediolanensem: quam inordinatam subscriptio-
m Italiaeprovincias missam, ab episcopis, qui non num seriem certe non probasset vir, creteroqtiin
131 IN S. PEfRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA, 132
omni eruditionum genere laudatissimus. Quid vcro A , igitur si prioritatem alloquentium in conciliis ad
aptius ad objectum istud super Theodori subscri- stabiliendam ipsorum pnecellentiam consulamns!
ptioue peaitus everteadum excogilari polest, quam S. Hieronymus loquens de fidei professione PP. con-
ipsiusmet patris Enstachii a S. Ubaldo responsio- cilii Ariminensis, siibj'ungit (Dial. udv. Lucif.) : Atia
nem, eadeffique verba liic tandem attexere? Prolu- die in ecclesia, qum est apud Ariminum, et episcopo-
lerat eruditus iste Augustiniaiius excalceatus contra rumsimul, et takorum lurbis concurrctttibits, Muso-
ricinensem Ecclesiam ab Mediolanense jugo se vin- nius episcgpus provincim Byzanthim, cui propter wta-
licantem, diploma quoddam Anselmi IV Mediola- tetn primw db omnibus deferebantur, ita tocutus cst,
nerisis archiepiscopi, signatum praeter alios ab epi- etc. Eritne ergo diccndus Musohius iste majoris
scopo Papiensi Guilelmo. De hoc autem monumento preerogativoe, et sedis honorabUioris proe coeteris
dubitavit cl. Muratorius, atque illi aliquot suspicionis episcopis concUiiAriminensis? Quod vero ad sessio-
indicia appinxit, inter quce subscriptionem episcopi nein quara in concilUs Symmacbi Laureiitio subli-
Papiensis non soliim posl alios episcopos, sed eliam miorem confidenter itribuunt, pac« scriptorum Me-
post lorigam presbylerorum atque abbatum seriem. diolanensium, eam pari confidentia negamus, doncc
istud ergo suspicionis indicium hac responsione ad ceriis fationibus aut monumentis, non autem nuda
rem nostram aptissima dilue.re satagit Eustachius g] subscriplione, cui nihil fidere possumus, nobis vcri-
nostef: t Post aliOsinferioris dignitatis, scilicet ab- las elucescat; quid enim babemus in synodicis acti-
bates et presbyleros, apparet certe subscriptio epi- bns quod sessionis bujus proerogativam ne latum
scopi Ticinensis. Congruus illi ad id sine dubio post quidera unguem indigitel? Littercc aulem nostrse Clc-
archiepiscbpum locus. Sed quid si aUqua ralionabili mentis H Petrum Raveiinatem Lamentip Mediola-
causa hoti ita observatum? Aliquando episcopi loco nensi in subscriptione, non aulem in sessione potio-
alias sibi non debito in concUiis subscripsere, aut rem locum concessisse comroemoratit.
quia sUbscfibendi tempore aliis detenti, aut quia 71. Tandem qtiod subscriptionem speclat, hOn
partium ordo servatus, ita ut.|faeta prius subscrip- tam facile eam admitteremus, nisi Clementincelitlc-
tione ab his qui ex uaa parto sedebant, subscripse- roemox aUatoede ea fidem facerent. Legimus enim
rint deinde, etsi digniores, qui ex altera; de quo in notis ad alteram ex illis synodis, eam nempe an.
more Hallier de Eccles. Hierar. lib. iv, sect. 4, cap. 501 celebralam, Baluzium asserentem : Muttum au-
2, art. 4, § 75, et Caalelius Hist. metropol. urb. tem diversm sunl subscripliones ab editis in anliquis
tom. I, part. i, dissert. 6, cap. 2, aut etiam quia exemplaribus, et diverso ordine posilm sunt in codice
quandoque lumulluarie, liullo scilicet servato ordi- canonum Ecclesim Romanw. Ad alterani vero, quee
ne, sed ad cujusque commoditatem; vel tandem quia IC Palmaris a quibusdam vocatur, repetit eam Baluzii
sicuti non necessaria in eo casu subscriptio, sic nec de subscriptionura ordine animadversionem Pagius.
attentus subscribentium ordo.'.... Non ergo tanti In ultima autem observavimus hanc annotationem :
Ticinensis extra ordinem subscriptio moinenli, ut Sunt essdem subscriptionesin manuscripto codicePa-
cum ratipnabilis esse poluerit, etsi quinque post risiensi, sed non eodemordine. Imffio dubitat Binius
saeculacausa prcecisa uequeat assignari, ct insuper has easdem subscriptiones non pertinere ad hanc
exemplo non caruerit, falsitatis suspicione valeat synoduffi. En ejus verba : In subscriptionc plurimi
hoc documentuni obnubilare. p Orieniales nominanlur, qui concilioChalcedonensianie
69. Superest igitur ut dc Symmacbi papce conci- aunos quinquaginta duos interfuerunt, et quorum post
liis, ubi Laurentiuro Mediolaniante Ravennoe arcbi-"' decemannos a tempore dicti concilii nulla mentio rc-
episcopum Petrum subscripsisse apparet, verba fa- perilur. Unde probabile esse apparet, quod hmc sub-
ciamus. Tres preccedenliacgradus in bisce synodis scriptio non sit Romanw, sed alterius cujusdamsynodi
metropoUtee suo acquisitos mente coiiceperunt Me- longe ante hmc tempora celebratm. Quare ncsciremus
diolanenses, allocutionis, sessionis, subscriptionis. profecto quoenaniralio foret habenda cjusraodi sub-
Addunt synodos ipsas Theodoricum regem, Enno- scriptioaum. Dubietas autem isthoec urgerct magis,
dium diaconum, aliosque, cum utrumque proesaleni ]D si altciideada esset inscriptio synodi Pabnaris, rcsi-
nominant, Mediolaneascm Ravcanali procferrc; Gra- denle ven. viro papa Symtnaclio, una cum vcn. viris
tianum, ex co quod prior Mediolanensis locutus sit Laurentio, Maximo, Pelro, Laurentio, jEmUiano,
ct subscripserit, assercre ejus sedis prrcrogativam. etc. Quis enim ex duobus istis Laurenlns crcdcndus
Siagula breviter discuiiamus. est Mediolanensis? Ecquis MaximusUleintenncdius?
70. Quia ergo ia Syaiaiacbi coacUiis aiite Raven- Nuffi Maxiraus episcopus Bleranus ut in subscriptio-
natem loquitur Mediolanensis, digoior est censeudus? nibus? Num Marcellilius Aquileierisis? Sed istc acta
Unica tantummodo vice locutum legimus in bujus- synodorum nullibi subscribit, licet secundx sallero
modi synodis Laurentium, scUicet in tertia, quam synodo interfuissc ccrtum sit ex epfstola Theodorici
Pagius Palmarem fuisse probat; ibi autem nqn Lau- regis, et exprcccepto senatus, ipsiusque Marcellini, '-<
rentius, sed primus verba facit Cresconiusepiscopus ubi solius Aquileiensis primo loco nomen exprimi- j
Tudertinm Ecclesim, alter Maximus episcopusBlera- tur, jiihil habita Mediolanense. Quccigitnr, inquam, \
nwEcclesim, tertius Slephanus episcopus Venusinw habenda esset ratio de jaclatis subscriptionibus, per
Ecclesim,quartus vero LaurentiusMediolanensis.Vae quas proecedentiam Mcdiolanensistotis viribus pi o-
135 JOS. AMADESlIDISSERTATIQ DE METROPOLI LCCLESIASTICARAVENNATENSI. 134
bafi conteaduiit? Yerum de ea dubitandi locum non . 1episcopos Aquileienses es eorum in Arelatensi et
felihquunt Cleuieiitis U saepiusmemoratcelitteroe.At Romaao concilus ante Mediolanenses noriiinDtione
enim illre luculenief declarant, spontanea Petri Ra- majores pree islis honoris gradus acquisisse : qupad
vennatis cessioue, pro Ula tatitum vice, atque solius Arelatense qtiidem, quia in eo Ctiam legati pontiflcis
humilitatis gralia, permissuffi fuisse Laurenlio Me- susnmi postpositi suht minoribus episcopis, et Syra-
diolaneasi ut primus subscriberet, datumque super cusatius ipse Aquileiensi proefertur. Quoad Rqina-
hoc ad perpetuam Raventiatensis prcerogaliveeCau- num vere, Rtifus Cafthaginensis ppstpohitur Aqul-
lionem et praeservationem diploma a Joanne summo leiensi, cum tamen ut Africoepfimas debuisset prcc-
pontifice Symraachi successore, quod in Clementis poni. Et sic non observato in horuffi hominalione
n concilio lcclum approbatumque fuit universorum brdirie, nec mirum si ante provinciaffi Itaiiae, et Mc-
Patrum suflfagio. Quid igitur ab hac Laurentii sub- diolanensem episcopumTheodorus Dalmatiaein Are-
scriptione sfbi captant momenti pro indebita prce- latensi, et in Romano Benedictus AquUeiensisnoiiii-
emincntia Mediolanenses? nantur ; ideoque sicut ex episcopis iUis, et poniificiis
72. Non credendum, reponunt, huj'usmodi decla- legatis, etCarthaginensi antistite, non suo loco noihi-
rationi Joannis Romani pbntificis, Symmachi succes- nalis, nulla infertur antepositorum episcoporum aut
soris , neque liiteris Clementinis , quce lalsccsunt. 5 supra Romanam Ecclesiam, aut supra papaelegates,
Optuae quidcm. Aut ergo vefcc sunt hce lilteroc, aut aut supra Africaeprimatera niajor excellentia el prec-
falscc,quemadmodum diclilant. Si prinium, coacedi eminentia, ita aeque Aquileiensemsupra Mediolaiieh-
nobis aecessc cst nihil Mediolanensibusprodesse sub- sem prceeminere censendum, quia iste in allatis con-
scriptioaem, dc qua contendimus; si alterum, pfovo- ciliis post illum est uominatus. J
cabinius Mediolaneascs ad eas oames animadversio- 75. Ccetera Mediolanensiuni in hanc animadVer-
nes quibus, ut superiori numerOexposuimus, destfiii sionem firmandam monumenta proeterimus, iis cp.n-
facilc polerit harum subscriptionum fiuidamentum; tenti quceusque adhuc adduximus, ut preerpgeilivec
nutanle enim carum veritate, nutant ipsccetiam, at- argumenlum ex Laurentii ante Petrum npstrum
que in dubium revocaalur. Adde, Mediolaaertses subscriptione desumptum eorum armis dissolvamus.
ipsos, qui divumAmbrosiumconcilio AquUeiensipfce- Eiiamsi igitur apocryphceputari debeant Clementis H
fuisse affirmant cum Barouio, licet sedcrit ac sub- lillercc, nihilo lamen minus evinci non polest major
scripserit sccuadus a Yaleriano Aquileietisi episco-r prccrogativa in Mediolanense, quia Ravennatense
po, arma nobis conlra seipsos intorquenda mini- prior in conciliis Symmachi subscriptus inveniatur.
strare, etiarasi litlerccnostrce Clementinceabjiciendac Immo liceat etiam nobis conjecturas qualescumque
forent inter apocrj-pba. Respondent eriim Mediola- ' noslras huic altexere prcesupposita Ciementinarum
nenses sessioni et subscriptiohi ipsis objecioeD.Am- litterarum falsitate, et concesso usque Mediolanen-
brosii * non probari proecedentiamconcessani fuisse sibus, ut authenlico et vero subscriptionum synoda-
Valeriano ex debito, sed pplius ex convenienlia et lium ordine. Quidquid sit ergo de iis Symmachisy-
ratione antiquioris prdmationis. In eodem Aqui- nodis quas ipse ponlifex convocavit, primusque iis
leiensi conciUoobservat Norisius, Anemio Syrmiensi subscripsit; certum est tamen alteram exiishabitam
metropolitoe preeposituiri Nimehium Vercellensem fuisse ubi Symraachus non prcesedit, prcesederuut
episcopum, idquein aliis actum conciliis; non enim vero arcbiepiscopi Ravennas et Mediolanensis, qui
semper i i synodisdignioris sedis episcppipriiao loco et subscripserunt primi oamium. Hanc vero syne-
subscr'ibebant; nam iri Sardicensi ante Prolashrai dum a Tbeodorico rege coactam, et episcopos con-
Mediolanensemsubscripliislegitur LuciUusVeronen- vocatos nemo nescit, licet ipse Symmachi consen-
sis episcopus, qui tamen ea terapestate erat (aiunt sum, quem vi extorserat, simularet. Quidni ergo
Mediolaneases) subditus Protasio. Ejusdem seatea- preesidentes synodi ipse Theodoricus marte proprio
ticeauctor fie.rat Baronius, qui notat Januensem epi- designaverit Mediolanensem ac Ravennatem, alium
scopura modo anteponi Brixiano, modo postponi; aliopriorem?Quidiii violento regi invitus acquieverit
idem ait de Vercellensi, et de aliis pluribus ; immo, D Ravennas? Aut si id de Theodorico excogitari possc
quod speciali nota dignuni est, in concilio Romano negent, alque oninia ordinata velint cum Symmacbi
sub HUario papa indicat post Romanum pontificem consensu; nenne censeri petest, utrumque archi-
primo loco poni Maximum episcopum Taurinensero, episcopum auctoritate a Symmacho eis collata con-
licet digniores ibi astarent metropoUtani, atqueipse cUioilli proesedisse, atque Mediolanensispreeceden-
Mediolanensis. Innumera alia exempla adducunt tiam a voluntate pontificis eo casu derivasse? Dieent
HalUer, Albertus Picolus (qui observat ad rem no- fprtasse Mediolanenses,respexisse tunc Symmachum
stram id moris fuisse in metropolitanorura subscri- dignilatem Ecclesiarum? non arbitror : secus dicen-
ptionibus),Petrus de Marca, etBaluzius. Quapropler dum foret Romaaos pontificesin electione legatorttni
etiam in Aquileiensi concilio Yaleriani anterioritati ad generalia, aliaque concilia, atlendisse excellen-
potuerunt quidem deferre primas synodi Patres, ef tiam graduum in eleclis, non prudentiam, «on rerum
ejus miuitu praecedeutiamprcefataraconcedere, salvo tractandarum peritiara. In ejusraodi autem casu nulla
sempnr jure superioritatis respectu S. Arobrosii, major cligsiilntisaccessip facta est EcclesioeMed,'ola-
quem praesedisse voluit Baroaius. Addunl, neque nensi supra Ravcanalcm, quia ex voluntate Syinma
13» IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 138
chi prior concilio prsesederit Laurentius, prior al- A libentissime relinquimus, qucehujus auctoris ab om-
locutus sit, prior subscripserit. Quando autero in ista nibus rejiciuntur; neque obstupeschnus cl. cseterc-
synodo vel regis, vel papec mandato, Ravenaalem quin decretorum cohectorem non merainisse Cle-
Mediolanensispreecessit; quid Ravenaatis iatererat, mentini diplomatis, cum tot aUa fortasse majoris
sialiis synodis subscriberet secundus, quibus cum momenti et indaginis vel tacuerit, vel omiserit, vel
prseesset summus ipse pontifex, in proerogativamnon ignoraverit, vel male intellexerit.
inducebatur prior autposterior subscriptio? 76. Quodveroad Symraachi synodos ailinet, quod
74. Haec addideram in gratiam suppositoe Clemen- Theodoricus rex, quod Ennodius, et centum alii, si
tini diploraatis falsitatis. Verura igitur illud sit, nec placet, cum utrumque metropolitanum nomiuant,
ne, potiora preerogativarumjura frustra sibi aucupant Mediolanensem preemittunt; ridiculum enimvero
Mediolanenses ab hisce Symmachianis sabscriplioai- est id convertere in argumentura majoritatis. Scri-
bus. Gratiano autem ex ilUs argumealuin instiluenti bit divus Paulus ad Galatas, CMHIcognovissentgra-
pro archiepiscopi Mediolanensis excellenlia, aliisque tiam qum data est milti Jacobus el Cephas (Galat.
omnibus recentioribus ab Eustachio citatis, nullius n, 9); apostolorum principem Gepham Paulus ergo
negotii est respondere, illos nempe antiquum conci- niinorem credidit? Athanasius synodicam Sardicensi»
liorum morem ad sui temporis inductam consuetu- B concilii epistolam laudans, atque episcopos qui eam.
dinem perperam metiri. Nullam antiquitus sedium subscripserunt enumerans, ait (Apolog. 2) : Eorum
pracrogativarum habitam fuisse rationem in subscrj- autem qui in synodo subscripserunt, cmterorumque
ptionibus conciliorum probanl, quae Mediolanenses aliorum ista sunt twmina, Osius ab Hispania, Julius
nobis superius ingenue suppeditarunt, et quee super Romm per Archidamum, et Phitoxemim presbqleroi
hujusmodi disciplina plurimi auctores docuerunt, et suos Prothogenes Sardicm, etc. Erit ergo Julius Ro-
praesertim quae m Symmachi eonciliis animadverti- manus pontifex Osio Cordubensi postponendus? Vae
mus. Coapit quidem recentioribus soeculis pristina aulem prceemroenliceMediolanensiura supra Vercel-
disciplina defervescere, oblitique sunt Ecclesieeproe- lenses, si ipsius Alhanasii auctorilate abutamur, in
sules Christi Domini pieeceplum, Qui major est in epistola ad Solilarios dicentis : CtoissinHEsunt con-
vobis fiat sicut minor, el qui prwcessorest sicut mini- fessionis viri religiosi, et episcopi boni Paulinus Tre-
ttrator (Luc. xxn, 26), assumeates e contra discipu- virorum, Lucifer episcopus Sardiniw, Eusebius Ver-
lorum non adhuc eonfirmatorum infirmilatem, Quit cellis, Dionysius Mediolani. Ilera quia Coustantino-
eorum viderelur esse major (Ibid., 24), ambitione in- politanum concilium v in damnatione trium capitu-
duente personara necessitatis jurium proprioe Eccle- loriHii, condemnamus, inquit, et anathcmatizamus...
sioeluendorum. Ad banc respexit Gralianus, illius- C qum impie Theodoretus conscripsit contra rectatn fi-
qtie sectatores respexerunt in aUatis casibus, non dem, el contra duodecimcapiluld S. CyriLli,et contra
autem ad primorum soeculorum simplicitalem. Ephesindm primdm synodum, elc, rainor habenda
75. Ob citalam tamen Gratiaai auctorilateai Eu- ierit istheec generalis Ephesina synodus sancto Cy.
stachius a S. Ubaldosubirascitur Felici Antoaio Guar- rillo ej"usquecapitulis? Quia S. Augustinus, cui po-
nierio , tribueati anterioreai Mediolaaeasis subscri- tior aucloritas quani Theodorico tribuenda est, lunc,
tionem in conciliis Synnnachi non praecelleatiaedi- ait, accepto volumineejusdem cencilii (Pseudo-Sar-
gaitatis, sed anlerioritali ordinationis in episcopum ; dicensis), slatutaconsiderans, legi AlhanasiumAlexan-
cum enim ea Guaruierii ratio apprime Mediolanen- drinum episcopum catltolkum, el Julium Ecclesim
sium ralionibus quadraret, quibus contra Aqaileien- Romanm episcopumnihilominus cathelicum ilio con-
ses proprii aatistitis preeemhientiam defendere co- citio Sardicensi fuisse improbatos (August. lib. iv
nantur, atque etiam consona esset saniorum critico- conl. Crescon., epist. 44 et 163); ergo censebiinus,
ram sententiee; ideo Augustinianus nosler Guarnieiio Auguslinum anteponere voluisse pontifici maximo
&ratianum opponit diceotem, ex quo Laurentius Julio Atbanasium in sedis procrogaliva?
subscripsit ante Petrum Ravemiatem, Sedis prmro- 77. Verum quid plura? In eoncilio Roinano sub
gativam ante eum habere; ac notat Gratiauum non Q Julio I, noune Ravennas episcopus ante Mediola-
dicere Ordinis prwrogativam, sed Sedis; non dicere nensem uominatur? Nonne in concilio Snrdicensi
Itabuisse, sed habere, scilicet dum Gratianus scribe- ter eodem ordine subscriplos legimus ambos istos
ret: quod non dixisset, si autheiuicae fuissent Cle- antistites? Et proeter centum, praeter mille auctores,
menlis II litteroc; illi enim innotuissent. Ego vero quibus Raverroalem' libuit ante Mediolanensemlau-
credideram, opinionem illam Guarnierii, non Gra- dare, nonne Sigonius ipse, quem Eustacbius in suas
tiani auctoritate, qua non adeo movetur oelas no- partes trahere conafur, inler Ecclesias Italiic princi-
*ra, sed fortioribus argumeatis eaervaridam fuisse, pes Mediolanensi quartum solummodo locum assi
zut qucerendum an prior Petro episcopatutn adierit gnat, Ravennatique postponit ? Nos vero ejusmod
Laurentius, necne; nam si forte prior in episcopatu rationibus non adeo fidimus, ut procrogativasEccle
Ravennas, id argumenlum omnium potissimum fuis- sioe nostrce inde derivare curemus. Sufficit nobis
set contra Guarnierium. Cceterum nisi Gratiani as- exempla exemplis opponere, alia falsa ostendere,
sertio firmiori nitatur fundamento quam subscri- alia ad reetam rationem, mores, disciplinam expli-
ptionibus Symmachianis, eam inter innumeras alias care, ut levitatem argumeulorum quibus Mediola-
i" JOS. AMADESHDISSERTATIODE METROPOLIECCLESIASTiCARAVENNATENSI. 138
nenses utuntur contra Clementis II diploma dete- }kMediolanenses docent Prwlatos, quo sanctiores, eo
gamus. firmius pro suarutn Ecclesiarumjuribus stetisse; nan
78. Nondum tamen illud oppugnare desinunt, locum cedere, sed sibi debitumsustinere, virlus fuis-
ej'usquesensuset vefba medullitus perscrutantes, ex set? Hoecautem suat P. Eustachii verba et morale
principio illo Clemens episcopusservusservorumDei docuiaeiUam.Si ergo quia litterce Clemeatiaccasse-
omnibusEcclesim filiis, atque etiam ex salutatione - ruat Pelrum Laureatio cessisse humilitatisgratia in
Bene valete, nova colligunt falsitatis indicia. Non synodis Symmachianis, apocryphce habcndee sunt;
agebatur, inquiunt, de aliquo fidei articulo, ut om- tali etiam aota laborabit Araulpbi narratio, quccHe-
nibus Ecclesicefiliis litterceistceinscribereatur : uni- ribertum Mediolaaeasemtemplo cessisse, Ravennati
versis autem Ecclesiee fiius salutalio ista, Bene va- non restitisse humilitatis gratia luculenter exponit.
lete, aiinime coaveait. Nugee!Noa agebatur quidem 80. Sed urget pater Eustachius : At quofine, qua
de fidei articulo : verum ea erat qucestio, cujus de- necessilaie, aul quod 06 bonum exercenda luncilli
finitionemomnes Ecclesicefilios non lalere decebat, (Petro Ravennati in synodisSymmachi)quoad locum
cum bonus ordo coaciliorom, ac Patrura mianimitas humililas?Petat ergo ille ab Arnulpbo suo qiio fme,
et concordia, Christiaaorum omaium cedificatiosit; qua necessilate, aut quod ob bouum Heribertus Me-
e coatra yero Patrum allercatioaes, ambitus, dis- 8 diolaaensis in coronatione Conradi declinavit a tu-
cordiae omaibus siut scaadalo et irrisioai. Agebatur mullu, templum reliquit, coepiscoposredarguit? Ne
etiam de iis Italiae metropolitanis, qui propter am- forte (respondet scriptura illa ex qua uarrationem
pUtudinem sedis ac dignitatis ob oculos erant uni- suam descripsisse dicitur Arnulphus,testante Berol-
verso Christiano orbi, Mediolaneasisnempe, ac Ra- do, et de qua scriplura omittimusrationem repetere,
vennas. Accedit quod istiusmodi coatroversia exci- cum prelium ejus facile legeniibus appareat), ne
tari potuisset in quibuseumque synodis eliam gene- forle, inquam, in populofieret tumultus... utscanda-
ralibus, quae Ecclesiam miiversam reproesentant : lum humUiandovitarent, nec ianta plebe impetuosa
quapropter expediebat legem statuere, eamque so- sedilio cresceret, ne diabolus totius erroris auclor,
lemniter publicare, quoeubique innotesceret, omnes- bonopacis raperet de proposito episcoporum,quod
que obligaret. Ceeterumuniversis Ecclesimfiliis in- moribusdecetittessetaicorum.Verba aulem hceclau-
scriptas legimus Urbani II Romani poalificis litleras datce scriplurce patrem Eustachiumdocere possunt
pro Turoaensi S. Martini Eeclesia, quamvis neque finem, necessitatem, et bonum ob quod exercenda
agerent negotium fidei, neque disciplincead univer- fuit Petro Ravenaali in conciliis Symmachi quoad
sam Ecclesiaro spectantis. Idem dicito de millibus subscriptionem et, si mavis, quoad locum sessionis
aliis summorum poatificum diplomatibus, eam in- C hmnilitas.
scriptionemprceferentibus.Quod spectat ad salutatio- 81. Humilitali tamen locus non erat, iterum instat
neni Benevalete, si mmus universis Christi iidelibus P. Eustachius, tmn quia nullum monimeiuum aiferri
convenit, doceant ergo Mediolanensesaptius salula- polest, quod probetur ante Symmachisynodos Ra-
tiouis genus : hiterea nos illos monemus, plena esse vennalensem episcopum aliquando Mediolanensiin
medii ccvi diplomata sirailibus salutatioaibus Bene conciliisprcecessisse,ut ex htimilitatedici possit re-
valete, licet iascripia siat omnibusEcclesicefiliis. mmtiata sub Symmacho loci prceeminentia; lum
79. Apocrypbumest etiam, addunt Mediolanenses, etiaffi quia Laurentio Mediolanensi,ul consecratione
nionnmeatum istud Ravenuatensium,quia refert Pe- antiquiori, adhuc prmcisa proprim dignitatis prm-
truai RaveaaatemcessisseLaurealio Mediolaaeasiin eminentia,debebaturprmcedeniia-.undeergoillilocum
Symmachianiscoaciliis, non aliquojure, sed humili- cessit Petrus humililatisgratia? Monimenta noslrce
talis gratia, cum virtutis, et muneris partes fuissent prcecedealiceaate Symmachi tempora nobis preestat
Ecclesice^uoejura tueri, noa cedere. Levisshncehuic eonciliuni Romaimm sub Julio I et Sardicense, in
objectioni respondeat MediolanensisArnulphus cum qnibus proepositumRavennatem Mediolanensilegi-
suo illo Heriberto archiepiscopo; dum enim Ravea- mus. Alterum monimentuin est, nullibi mveniri an-
nas anlistes (et ipse Heribertus uuncupatus) coaten- **tepositum in conciliis anle Symmacbum Ravennati
deret cum MediolanenseRegis coronandi prceseata- Mediolanenseaiepiscopum. QueepriOribusmonhnen-
lionem ann. 1027, Domnus Heribertus sanctceMe- tis objiciunt auclores nostri, inferiusindicabimus;
diolanensisEcclesimvenit arcltiepiscopus,'oirstrenuus, quee vero secuhdo objiciunt negativo monuoienio,
et modestus,immo et patieniissimus,ne forte in po- plane ignoramus. Dici igitur jure potuit, Petrum hu-
pulofieretlumuLtus,adversusejus (Ravennatis archie- mililatis gratia Laurentio cessissein conciliis Sym-
piscopi) diram insaniam opposuit sanctam temperan- machi. Quod autem Laurentio, adhuc prwcisa pro-
tiam, a tantmseditionis turbine humiliter declinavit, primdignitatis prmeminentia,preecedenliadeberetur,
et coepiscopos,et omnes suos hanc letneritatem con- quia prior in episcopum consecralus fuerat, proeter-
demnantes,et ilii in faciem resistere volentes,blanda fmus aufmadvertere quaenamfuerit propri dignitatis
persuasioneadmonuit,ul scandalutnejus humiliandc prweminentia,unde supra Ravennatem archiepisco-
vita>wt. Cur ergo archiepiscopusMediolanensisbu- pum ; prcecipue Symraachitemporibus, sese efferre
miUtatis gratia tunc decliuavit a tumultu, egressus poterat Mediolanensis.Durum fortasse erit auctori-
est templo, coepiscopos suos compescuit? Nonne bus istis probarehanc dignitalispreeemitientiam,si
PATROL.LII. 5
139 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. U£
civitatem utramque, si Ecclesias, si earum originem, \. quiunt, apparent indicia repetiti hujus jurgii?In solo
wnplitudines, preerogativas, praesules ad meroeveri- coronatione Conradi SaUci leghnus illud excitatum
tolis hislorieee lumen, seclusis fabulis, conferemus et an. 1027, cum Mediolanensis archiepiscopi munus
expendemus. In reliquis caveant doctissimi Medio- sibi arrogasset Heribertus Raveunas. Immo vero,
lanenses ne, dum ab anteriore ordinationis tempore nos addimus, neque in Augusti ilUus inauguratione
novuni argumentum instaurare satagunt conlra Cle- de jure in conciliis pfoecedendialtercatum est.Verum
mentinas litteras, rem nostram, etsi inviti et nolen- qaid iade? Ergone in nullis aliis conciliis contentio
tes, agaat; si enim, non obstante priore Laurentii istbccc emergere potuerat ante an. 1027? Nonnepo-
consecratione, Petrus ex humilitate primas parles tuerat in Symmachianis, sopita tamen hmnilitate Ra-
ei detulit, aUud argumentum nobis in promptu est, vennatis? Nonne subsecuta Joaanis I declaratio id
ut Ravennatium archiepiscoporum excellentiam pro- non obscure indicat? An tot aliis ia syaodis, qufbus
bemus prce Mediolanensiuni. modo Ravennatem, modo Mediolanensem subscri-
82. Prcestat autem superhis non hmnorari, ut au- ptum videmus post Romanum pontificem, qucestio
diamus ultimas falsitatis aotas quas invenire in Cle- hcecagitarinequiverat? Ergo quia Puricello et patri
mentino diplomate sibi videatur Puricellus et Eusta- Eustacbio ignota sunt hcecjurgia, ueque notafuerunt
chius a S. Ubaldo. Earum alteram arbitrantur, dictum B PatrUms, ante octo sceculain Clementis synodo coa-
fuisse in eo diplomate, Petrum Ravennatem cessisse gregatis?
Mediolanensi t/(o tanlummodocasu. Res, aiuat, noa 84. Quare ergo, exclamant, in synodo ista pro
sibi constat; tribus enlm in synodis Syrumachianis omnibus MediolanensisEcclesiaej'uribus solus omnino
Sevindus a Mediolanense sedit, ac subscripsit Petrus dicitur esse « prolalus quidam catalogus ttominum
Ravenaas; hic autem dicitur illo tamtummodocasu eorum arcltiepiscoporumquiinterfuerunl synodo Sym-
huic cessioni indulsisse. Quam bene raliocinantur! machipapm, ubi prwscriplus erat Mediolanensisarchie-
quasi TOULOcasu apprime significaret pro una vice, piscopus? Cur inille alia omissa Mediolanensium po-
nuUo autem modo interpretari posset pro illis syno- tiora jura? Ubi metropolis anterioritas? ubi antiqua
dis quee iu casu Symmachi celebratce fuerunt; seu Ravennatium subjeclio? Quorsum neglecta acquisitoe
quoniam in una tantum ex us egerunt uterque per- toties supra Raveanates preecedentiac exempla, sub
soaam prcesidis, quasi pro illa tantum synodoiutelligi Agathoae an. 680, et sub Joaaae XH an. 963, de qui-
non possit preccedeaiia Mediolaaeasi coacessa ex Pe- bus supra? Hisne ia re tanti momenli preetermissis,
tri humilitate. Quamquam autem Clemeatina verba sola Laurentii sub Symmacho sessio ( dicito potius,
explicanda essent pro illa tantum vice, cur intelli- prcescriptio) memorata? » Bona verba, quceso, Me-
gere ea deberemus pro una tantum synodo? Quis um- (] diolanenses. Quoisum vos quidem j'actabilis metro-
quam grammaticus tiro ita interpretaretur? Aliquol polis anierioritatem, quando sub judice adhuc Iis
aunis, Usque coatimiis fueruut hoe synodi repetitoe, est, an prior Ravennate orta fuerit Mediolauensis?
et forte Patres numquam ea causa ab Urbe disces- Argumenta sane quaecapite 3 sequenti produceat in
serunt, cum tumultus non acquiesceret etiam pest medium Raveuaateases, aoa ita levia sunt, ut tam
iterata concilia, et decreta contra aatipapee fautores, facUem patiantur responsionem. De anliqua vero no-
adeo ut unum solummodo tot anuis continuatum ea strae Ecclesioe subjectioue proestat jam opinionem
concUiaab aliquibus reputentur. Quapropter optimo vestram moderari. Esto, amphssimus Iasubrium me-
jure potuit Joannes I Symmachi successor in decla- tropolita seeculocadente quarto, noster autem saeculo
ratione edita pro Ravennate, quam UtteraeClementi- tantum bieunte quinto ortum cognoverint, adhuc
naememinerunt, conventus iUos omnes complecti, et falsfesimumest ne die quidem uno vel altero Rayen-
indicare iisverbis, t//o lantummodo casu, seu etiam natenses Mediolanensi episcopo. obedientiam prce-
illa tantummodo vice. Admissa igitur opinione Puri- stasse, quod jam demonslratuffi puto capite preece-
celli, quod trUius vicibus praescripserit Petro Lau- dexti. Jus eligeiidi coronandique reges Italiae (illud
rentius, contradictionem liifnimesonant verba diplo- enim hic quoque repetiiis), quid juris addidit Medio-
matis Clementini. NUril vero mirum, si concessa ex ]) lanensi episcopo in ecclesiasticis negotiis? Jus coro-
humUitate prcecedentia in prima synodo, eadem hu- nandi pontifices summosquidj'urisacquisivit umquam
militas concedere suasit in subsequentibus, ne forte episcopo Ostiensi in Ravennatem, AquUeiensem,Me-
repetita altercatio scandalum excitaret, neu qui Ro- diolanensem antistites?
mam venerant schisma teterrimum composituri, aliud 85. Memoratam demum praecedentiam in synodis
ipsi propter inanes praecedentiaetitulos reuovare di- Agatbonis, et Joannis XUvidimus j'am superius num.
cerentur. 44, 45 et 46, alteram nuUo modo probari, alteram
83. Pudet diutius in hisce tricis immorari, eo ma- omnino esse falsam- Quid si Ravennates certiora
gis qnia perseverant auctores laudati alias ejusdem proferent documenta obtentoepreecedentiaesupra Me-
farinae notas jactare. Altera ergo est, dixisse in suis diolanensem m coaciliis, post Symmachi synodosj
litteris Clementem R multoties ventitatum a retro ante coronalionem Salici, anteClemenlisU diploma?
ponlificibusprmdecessoribus noslris aut vix aul nullo Primum documentum, et quidem luculentissimum
fine sopitum est: nempe jurgium ob prcecedentiamin nobis suppeditavit cl. Joseph Garampius insuper
synodis inter tres illes contendentes. Ubi enim, in- allata disserlatione de nummg argenteo Benedkti III,
IH m* AM\nF.SIimRRF.RTATIODEMETROPOLIECCLESiASTlCARAVENNATENSI. 142
et
cujus eruditissimiviri eadem verba hic liceat refer- / i queepermutatio inter episcopos Magdeburgensem
re : « Ludovicum imperatorem adfuisse huic con- Halberstadensein apud eamdem Ravennse synodum,
cUio (Romano an. 850) in eeclesia beati Petri refert Chronicon Magdeburgense,ItuicetiamConcatn-
apostolorum principis coacto, deduco ex quodam bio Peirus, Ravennatensis archiepiscopus, el plurimi
et Germanim subscripsere anno
syuodaUproeceptoin causa Petri Aretince, et Cantii "episcoporum Italim
Senensis Ecclesioeepiscopiprolato, quod editum pri- Dotninkm Incarnationis D68, indkiione xn, confuso
mo fuit a cl. Muratorio pag. 589 tom. IV Antiquitat. probabiliter roter plurbnos Italioe episcopos Wal-
Italic. medii oevi, et iterum a cl. Joanne Doiiibiico perto Mediolanense. Omittimus quoeritare alia istius
Mansio,pag. 936 tom.I Supplement. ad CbnciUaVe- generis exempla. Pauca istbeccjam allata, quaenulli
neto-Labbeana , cui subscribunt duodecim episcopi, exceptioni obnoxia credhnus, satis superque probaat
quos inter Joannes, archiepiscopusRavennm, Angel- proeeminenliamnoslrormnarchiepiscoporum in con-
bertus, archkpiscopus Mediolanensis, Ambrosius, ciliis ante coronationem SaUci et litteras Clemeatis
nobis oppenere doctissimiMediola-
episcopus Luceasis, Oschisi Pistorieasis, Doaatus II. Desinant ergo
Fesulanus, Gerardus Florentiiius, Joannes Pisanus, neasis metropoleos palroai obteiUam in prhnis coa-
Andreas Yolalerramis, Tacepraudus Clusinus, Otho cihis hanc prcecedeatiam, jus eUgeadormn regum,
RosseUensis,et Joan. Tuscanehsis. Cum vero hoec;g prhncevam nostrorum preesuluai suflfaganeitatem;
charta nuUo certo chronologico charactere notelur, discantque, amabo, ab ipsis suis tam magnificatis
veri nimium sirohe visum est cl. Muratorio referen- auctoribus Arnulpho, et Landulpho utroque, qui in
dam esse concilio quod die 8 Decembris an. 853 in suis annalibus nihil de priore metropolis origine,
Basilica Vaticana coactum fuit. At in illo nec Ludo- nUiilde antiqua Ravennatium subjectione, nihil de
vicus imperator adfuit (quemadmodumsupra obser- proecedentiain synodis Agathonis et Joatmis XII in
vavimus aum. 7 hujus capitis), quitamen synodiju- narrandis dissidiisinter suos et nostros picesulesmus-
dicio praedicto interfuit; nec Uli quos laudaviraus sitarunt, discaat, iaquam, ej'usmodipfserogativasin
episcopi, qui chartee subscribunt, et preesentes fue- argumentum fajsitatis non assumere contra Clemen-
runt (pag. 391 apud Muratorium loco citato), haud- tinum diploma.
quaquam concUioan. 855 adfuerunt, cum eorum no- 87. Sed ecce alios Augustiniani noslri cavillos.
miaa in ipsius subscriptioaibus, editis ab Holstenio Verbum iUud privilegium Joannis I Symmachi suc-
Collect. Roman. part. n, pag. 114, et lom. IX, Con- cessoris, quod in Clementisbulla relatum est, ia su-;
cU. edit. Ven. pag. 1157, nullibi legant-ur. Immo spicioaem trabit bullam ipsam. Ilic vero adversarius
ipsemet Joannes, archiepiscopus Ravenr.as, cbartce - noster acute aliquid sUiividisse visus est. Pergainus
subscripsitetadfuit(pag. 591,ibid.),qui tamen conci- audire. « Ad summuin, inquit, agebatur de simplici
lio an. 853 absens per legatum suum subscripserat; attestalione, ab ipso Joamie I facta, Petrum aempe
ibi enhn legitur: Paulus diaconusvicemagensJoonnis Raveaaatem ex humilitate, et iUotantuimnodo casu
archiepiscopiRavennm...Ego vero, ut ffiea ferl sen- Laurentio locum cessisse. Siffiplex autem altestatio
tentia, dalum fuisse arbitror in concilio quod die 16 privilegiumdici non potest. Iteffi Clemens II sedem
Decembris indict. xiv, an, 850, in causa Auastasu Ravenaati statuit a dextris papce,imperatore absen-
Romcecoactum fuit, cujus liistoriam Leo IV in basi- te, praeseate vero a siaistris, securidumatitiqumcon-
lica Vaticana depingi fecerat cum inscriptioae, ia stilulionis auctoritatem. Et qualis hcec antiqua pro
quapreeceelerisboc notatum fuit: Post Romanumpon- Ravenaate coastitutio ? et quatenus ea exstitisset,
tificemin hac excommunicationeconsenseruntqrchie- quomodo dixerat paulo ante Clemens II : Quisquis
piscopusRavennalisetMediglanensis,aliique ntim. 75 enim sibi juxta nos dextri lateris locumvindicabat, et
(apud Holsten. in CpU.Rom. part. n, pag. 109, et cui jiire deberetur nobis incertutn erat? Si namqae
concU.loc. cit. pag. 1145)... Cum igittir iidernJoan- Clementi II nota erat antiqua ad fayorem Ravenna-
nes Ravennas et Angelbertus Mediolanensisarchie- tis constitutio, quomodonoii ipsi ilidein certum erat,
piscopi tum praedictosynpdali preecepte, tum conci- cui sessio a dextris pontificis jure deberetur? Et si
lio die 16 Decembris an. 850 interfueriat et subscri- ipsi incerlum, qucenam vel cujus auctoritatis buj'us-
pserint, vero nhnium simile mihi videtur preefatum modi constitutio? Non aliis opus esl, ut ew lillerm
prceceptum in hoc concUio projatum et sancitum rejkiaritur, argutnentis. > BeUutaenimvero argumen-
fuisse; adeoqueaffirmarenQiidubitaverimLudovicum tatorem! Magnificamconclusionem!
imperatorcm concilio Romano an. 850 inter- 88. Privileginm dici posset mdnumentimiJoannis
fuisse, etc. > I, licet nndam attestatioiiem prceferret, vel quia at-
86. Alterum documentum nobis prcebetRavenna- testatio est de
privilegio Ravennatis Ecclesice, et
tense concilium coram Joanne XHI, R. P., atque
pontificis Maximiattestatio de privilegio ipsa est pri-
Othonel imperatore celebratum an. 967, in quo Wal- vUegiinri; vel quia in ipsa attestatione sancitum
pertus, Mcdiolanensis archiepiscopus, post Petrura erat, nori derogatum M proerogatiyoeEcclesioeRa-v
Ravennatem subscripsit condemnaiioni Salisburieri- vennatis cib spontanea Petri cessiprieprp illo tantum
sis antistifis.Cumautem concilium istud restauratumi casti synodi; vel quia cum ipsa atte-
Synunachianee
fuerit sequenti anno 968, propter negotia qucedana i statiotie ab Joanne I etiam confifmabaturRavenaa-
MagdeburgensisEcclesice,ibique pacta fuerit nescici tensi prcerogativa sessionis proe Mediolanense. In
143 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 144
quolibet auiem sensu constitutum et privilegiura K initium huj'us dignitatis derivantes; aut supponuns
esse, et dici poterat Joannis I attestatio, a Clemente nondum ad id honoris assumptuai Ravennatem epi-
II relata. Porro boec ipsa attesiatio hoc idem privi- scopum tempore concUiorumRomani et Sardicensis,
legium esse poterat anliqua Ula consiitulio, ad cujus cum uon desint celeberrimi scriptores, non desint
aHCtoritatem synodus Romana cum Clemente U sen- magni ponderis rationes, quaecontrarium indieant ac
tentiam dixit pro Ravennate; nisi in medium quis pene demonstrant. Quod si etiam daremus Mediola-
proferret antiquiorum etiam pontificum privilegia, nensem episcopum honore tunc metropolitani insi-
Ravennati Ecclesioe, apostolicee sedis primogenitoe gnitum, simplicem autein episcopum fuisse Ravenna-
concessa, quee a S. Gregorio Magno memorantur. tem, nonne etiam volunt hunc illi eodem tempore
89. Quid autem, Deus bone, respoiidebimus dilem- paruisse tamquam suffraganeum? Quis autem dixerit
mati illi, quo nos irretiri arctarique sentfmus : Si inter insigniores principalium Ecclesiarum proesules,
Clemenli II nola eral antiqua pro Ravennate conslitu- minimum episcopum, iis lemporibus, metropohtano
tio, quomodo non ipsi certum, cui sessio a dextris suo anteponi, prout in allato Romano concilio? Resi-
pontificisjure deberetur? el si ipsi incertum, quwnam denlibus etiam viris venerabilibus,pariterque cum eo
vel cujus auctoritatis hujusmgdi constitutio? Yacnobis (Julio Romano pontifice) audientibus RenedictoAqui-
ab hujusmodi dilemmatibus ! Orta quaestionede prcc- R leiensi episcopo,Rufo Carthaginensiepiscopo,Agapilo
cedentia sessionis inter archiepiscopos, nescit quidem Ravennalis Ecctesimepiscopo,Julio Mediolanensiepi-
poatifex, Germanus horao, rerum Italicarum fortasse scopo, Luciano Maurianensi, et reliquis cum eis 116
rudis, cui deberetur, quia noadum lecta fuerat fa episcopis. Non loquhnur de Sardicensi, quia cum
synodo hcec antiqua constitutio quce Ulum latebat. Mediolanensespreinaiitur a subscriplione etiani Aqui-.
Lecta deinde antiqua hac constitutione, et probata leiensis episcopi, respondent ordfae alphabetico con-
in syaodo, ecce aota evadit Cleaieati, ecce secundum gestas fuisse subscriptiones hujus conciUi, et citant
eam pronuntiat pro Ravennate. Dum erat adhuc in Binium : quamvis, re bene perpeusa, puerile est cre-
iacerto coastitutio, nulla quidem pollebat auctoritate; dere, in tam augusto ac numeroso consessu, episco-
quando autera certa evasit per lectioiiem et examen pos alphabetice vocatos ad subscribendum,non autem
in synodo de ipsa habitum, auctoritatem omnem potius vel secundum dignitatem Ecclesiarum, vel
obtinet apud Clemeatem et universos Patres. Yah secundum antiquiorem consecrationem, vel fortasse
facilis e labyrintho eruptio ! Sufficiebat seriem Cle- interdum ob alicujus episcopi famam, sanctitatem,
mentinarum litterarum attendere, quam nostri aucto- scientiam, atque in ecclesiasticis negotiis expediendis
res strenue interverlerant. Dicant ergo : Opusne est peritiam. Nos autem dedignamur, juxta uberius dicta
aliis, ut ew litterm ejkianlur, argumeniis? in superioribus paragraphis, ex tam tnrbido subscri-
90. Sed non ignorabant Mediolaneasismetropoleos ptionum conciliariuffi fonte argumenta certoe pracro-
patroai muita afferri pro Raveunate Ecclesia, quce gativoederivare.
male sartam eorum hypothesim plurimum labe- 91. Eginardo in distributione largitiomim Caroli
factare, immo plane subvertere possint. Itaque non- Magni Ravennalem Ecclesiam Mediolanensi antepo-
nulla ex his sibi ipsi obj'ecerunt, eaque diluere conati nente, quoeritandmn volunt auctores nostri utrum
sunt, sed irrito conatu. Quod itaque in ccncilic Rc- speciali ipse Carolus benevolentia, vel Egmardus
manp sub Julip I in episcoporum syllabo ante Medio- vitaeejus historicus suo marte id fecerit; quia Otho
laaeaseai episcopus Raveaaas norainelur, id vero Frisingensis ullimo loco inter Italiee principes Eccle-
aiunt nuUins momenti esse ad preeeedentiarnRaven- sias memorat Mediolanensem : aiunt, hominem ultra
natis antistitis astruendam, quia is per eos dies non- moates degentem inccepisse mentionem a metropoli-
dum erat metropolita, sed simplex episcopus; a de- bus sU)i viciuioribus, Aquileiense scilicet ac Raven-
nominatione autem simplicis episcopi aate archiepi- natense, et in longffiquioreterminasse, nempe Medio-
scopum non arguitur ejus proccedenlia, cum quoestio lanense : in quo utrum ad rectas geographioelineas
sit quis primus post papam archiepiscopus? Addere ^ metiti sint regiones auctores nostri, atque utrum Fri-
etiam quiverat Eustachius concilium Sardicense, ubi singa Bavarioecivitas, cujus episcopalum gessit Otho
habemus Ravennatem ter prccscriptnm Mediolanensi, iste, seu potius Morimundense Cisterciensis ordinis
atque eadem facillhna evasione vim harum subscri- monasterium in Gallia dicecesis Lingonensis, ubi diu
ptionum infringere. Ceeteruman in ratiociniis maxi- ante episcopatum ,i et multos annos ante mortem,
mum vitium sit, aliquod incertum probari per aliud quam ibi oppetiit, meratus est, viciniora sint loca
eeque incertum, seu quod pejus est, aliquod certum Ravennoe,quamMediolano, viderintalii; quemadmo-
improbari per aliud, quod dubium est atque in quae- dum etiam viderint cui Gelasii I doctissimi pontificis
stione positam; logicos alumnos appellabo, atque ad Vitio dandum sit, ante Mediolanum Ravennam lau-
eos provocabo Mediolanenses nostros. Supponunt dasse, ubi contra Acacium Constantinopolitanum
enhn tempore conciliorum Romani et Sardicensis, scribebat ad episcopos Dardauiae, dicens : Numquid
aut Mediolanensem episcopum j'am metropolitanum apud Ravennam, apud Mediolanum, apud Syrmiutn,
fuisse, quod ab veritate longe positum esse auctores apud Treviros multis lemporibusnon constitit impera-
doctissimi probarunt, vix ab Ambrosii temporibus, tor? Numquid harum urbium sacerdotesultra mensu-
Sardicensi, et Romana sub Julio synodo poslerioribus ram sibi anliquilus deputatamquidpiam suis dignitofa
145 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLIECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 146
bus usurparunt? Yiderint pariter cui cardinalis Ronae: A rem fatemur, ab quinto saeculohanc originem repe-
vitio dandum sit, Mediolanensem episcopum ab usu tit; altera, qucepauciorum est, licet non aspernandi
paUii exclusisse per plura scecula, solique Ravenna- nomhiis auctorum, initia isthaecin primo ceraeChri-
tensi in ItaUa tribuisse:« Cccterum, inquit, non omni- stianoeseeculo collocat. Priorem opinioneih ad truti-
bus arcbiepiscopis bunc honorem tributum, sed iis nam revocemus.
solummodo qui inter ipsos preecipui erant, nemo § I. Expcmituropinio de origine hujus dignitatis in quinto
ignorat qai in veteri historia versatus sit; uam in sseoulo.
Gallia nemini mittebatur, nisi soli Arelatensi, de qua 92. Emmanuel Schelstratius, Sebastianus Tille-
. re exstant epistoloeVigilii ad Auxanium, Pelagii I ad montius, Jacobus Sirmondus, Norisius, Bacchinius,
Sapaudum, et Gregorii Magui ad Childebertum regem centumque alii, qui primas inter criticos tenent, hanc
Francorum lib. rv epist. 53. In Hispania soli Hispa- opinionem omni conatu studioque omni tuentur.
lensi, in Dalmatia Salonitano, in Italia Ravennati, m Commune unicuique eorum argnmentum est, niillum
SicUia Syracusano, in. Sardinia Calaritano, ut ex epi- prorsus ante sceculum quintum reperiri in Ecclesia
stoUsGregorii liquet, etc.t (Rona Liturg. lib. i, c. 24, Ravennate isthis honoris indicium, primumque Ra-
n. 16.) Yideriiit quoque cui Sigonii vitio dandum sit, vennatium episcoporum metrppolitica infula prceful-
acciiratissimnm hunc Italice descriptorem primas B sisse, atque ej'us dignitatis jura exercuisse divum Pe-
Ravennoe partes dedisse, postremas Mediolano, quod tritm Chrysologum circa istius sceculi medium. Non
aut lioii vidit Puric,ellus, aut non vidisse simulavit. omnes tamen iri Chrysologo pari sensu conveniunt;
Item quia Luitprandus Ravennatem archiepiscopum, namque Bacchinius (quem secutus est Pastrizius qui-
secundum a Romano perltaUamantistitemnuncupavit, dam, auctor dissertationis de Patena argentea divi
autmnant Mediolanenses Luitprandum locutum fuisse Chrysologi) a communiori recedens, primum qui-
de sua tautummodo eetate, quando preepotentis Theo- dem metropolitanorum j"urium exercitium huic no-
dorccfactionibus plurhnum Joannes X Ravennas in Ita- stro Ecclesiee doctori attribuit, sed negat prinium
liapollebat: in qua interpretatione facile vapulabunt, metropolitamjm illmn fuisse, distiuguens initia a di-
si grammaticulus aliquis verba Luitprandi exactius gnitatis exercitio. Primimi autem qui ad eum gra-
legat: Per idem lempus Ravennatis sedis, qui secun- dum ascenderit, constituit Bacchinius Joannem cog-
dus post Romanutn Archierum archiprmsulatus habe- nomine Angeloptem, immediatum Chrysologi ante-
batur, Petrus pontificatum tenebat; nemo enim non cessorem in cathedra Ravennatensi.
videtro per idem tempus non referri ad existimalio- 93. Fundamenluin communioris opinionis, quee
nem secundi archiprcesulatus, sed ad Petrum tunc principium tum dignitatis, tum exercitii in Petro
Raveance poatificatum teaenlem, cui Petro nihil C ( Chrysologo recognoscit, desumitur omniao ex illius
omaino erat cum Romana impudentissima femiaa. homilia 175, quam in consecratione Marcellini Vi-
Si aulem summorum pontificum testimonia adduxe- cohabeatice (modo Ferrarioe) episcopi ad populum
rimus, vocantium Primogenitam inter Romance Ec- Raveaaatem habuit. Aiuat enim ejusmodi sententice
clesice filias, Ravennatem Ecclesiam; si imperatores fautores laudatee homilieeverba non obscure,non du-
eam"appellantes maximampostRomariamEcclesiam; bie, sed apertissime indicare , Marcellinum primum
quas turbas, Deus bone! excitarent Mediolanenses fuisse qui a Ravennate Ecclesia consecrationis rau-
conlra hujusmodi documenta? Verum his non insi- nus acciperet ex decreto sedis aposlolicee, interce-
slimus. Sufficiat Clementinas litteras a falsitatis nola dente imperatore. Et ne aliter interpretandi locus
vindicasse, siriliciat in Roraana synodo a supremo remaneret, comparat, aiunt, Petrus Chrysologuspri-
pontifice prcehabitum fuisse Ravennatem prce Medio- mam haac ab Ecclesia Ravennate impertitam conse-
lanensi episcopo, fortassis ad evidentiam probasse. crationem sacratissimo Maricepartui, in cuj'us solem
CAPUT BI. hiis opportune hcec consecralio ceciderat : sicut
Quid opinari liceat de origine metropolitkm dignitatis enim post edictum Caesaris pagani, Maria Filium
inEcclesia Raveniiatense. suum primogenitumpepererat, ita propter decretum
Hactenus pro vindicandis Ravennatis Ecclesiceli- D I divi Petri, et CcesarisChristiani primura in Marcel-
bertate etsessionisprcerogativa,cominus decertatum lino iilium pariebat Ecclesia Ravennas; et quemad-
est cum Mediolanensibus. Modo autem super initns, modum primo Maricc opus fait Sponsi saactissimi
seu origine ejus metropoliticee dignitatis sermonem dubietates superare , deinde longe a propriis laribus,
habituri partium studia deponimus; versamur eriim inter hiemis rigores, rerumque omnium difficultates,
in re adeo ancipiti, atque in tanta documentorum divinum partum in lucem emittere, pariforraiter in-
charitate, ut nihil certi, nihil quod indubioefidei spe- ter contradictiones, quce episcopo Mediolanensi tunc
ciem pree se ferat, inter tot densas nebulas liceat in- Vicohabentice metropolitaao trUiuuntur, primosnovee
trospicere. Nos igitur diversas auctorum opbiiones jurisdictionis actus, prhnam nempe consecratione epi-
earumque rationes solummodo referre atque expla- sco.pi suffraganei nova mater produxit. Tali prope-
narecontenti erimus; nullam vero sequemur, pru- modum explicatione declarant doctissimi critici hoec |
dentiorum judicio alterutrius prcestantiam cdmmit- verba Chrysologi : Omnia quidem rerum primordia
tentes declarandam. Porro duas esse de bac origine sunl dura, sed duriora sunl primordia generantis.
opiniones neminem Iatet : allera, quam communio- Sancla Ecciesia Ravennas, ul primum pareret, viam
547 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 148
fecit, angores pertulii, sensil dolores, el hoc egil, frd- A 96. Agnellum vero cum publici juris faceret Bac-
ttes, ut crdinem parttis divini loto veritaiis iramite cu- chinius eumque eruditissiiais notis iilustraret, ani-
studiret ediclo CmsarispagctniDominus obletnpera- niadverlit ex una parle diligenter, quibus circum-
tvrtis occurrit, et decrelo Beali Pelri, decrelo princi- slatUiis, Joanne Aiigelopd.edefuncto, enarrat hic
pis Chrisliani servusadhuc atiquis obsistit (Sertri.175). auctor successoris electionem, vidllque episcopos
94. Quod autem in Joanne Angelopte, ut opinalur JEmiUcecongregatos uaa cum clero populoque Ra-
Bacchinius, heec dignitas non incoeperil, cilali aucto- vennate ad ejusraodi electionem. Notavil, electuai
rcs, qui pro Cbrysologo sleleruiit, anlequani Ponti- cum Iegalis Ravennatiuiri, iatef quos Coruelius,
licalc Agnelli ederetur, satis, arbilror,habuissent as- Imolensis episcopus, Romaro processisse, approba-
sererc nullo id probari genuino docuraento, illud tionem et coasecratioaeai, ut moris erat, a summo
vero, quod primum ab Hieronymo Rubeo, tura ab poatifice Sixlo UI impertalarum. Vidit, illo electo non
Ughcllo relalum fuerat, purum pulum commeatam admisso, Petrum Chfysologum, qoem poatifcx ma-
esse juxta sensum Raronii, atque omiiium qui post lebat, Ravennatibus despectum, quia diacomis esset
Baroiiium de hoc documento scripserunt. Loqiiimur Ecclesice suffraganece,videlicet Iinoleasis; admissum
de diplomaie UloYalenliaiaai HIAugusti, quoJoanni deinde, atque a Sixto consecralum; bisque posilis,
Angelopti melropolilica dignitas supcr qualuordecim B innegabilem resultare consequentiam, jam habuisso
civiiates ^Emilioeet Flaminiae, palliique archiepisco- ante Chrysologum inilia metropoliticcedignilalis Ec-
palis usus coaferebalur. Papoe! NOn est, iaquhnU, clesiam Raveaiiateia.: Ex altera aulem parte ciim iu
imperaforiee potestatis archiepiscopalem jurisdiciio- nullius ex prcedecessoribus eleclione sbailia argu-
ncm tribuefe, multo minus sancrosanclum pallium, menla Bacchiaius iayeniat, nullusque eorum legatur
quod ipsius jurisdictionis iadicat pleiiiludiaem. Scbi- islius potestatis actus emisisse, de caeterovero asse-
smatici ergo alicujus ligmenlum est diploma istud. rere AgneUaai sciat Joanni Angelopti a Yralenliaiaao
Quapropter eo abrogato , nullum aliud reiiquum est eam digaitaleai cOllataia, propterea quamvis repro-
moaumeatuai, quo iaitium dignilatis melropoUlicce baada sit hcec Agaelli assertio, tamen probabili con-
Joanni Aagelopti assignari possit; sed staaduai ho- jeclurce remaaet locus, opinarique jure quis poterit,
niilice Chrysologi, quce tam initium exercitii quam ait Bacchinius, intercedente Valentiniano, conce-
inilium dignitatis huic sanclo doctori niaiis aperte dente Sede apostoUca, Angeloptem omnium primum
asscrerc videtur. archiepiscopali dignitate iasigaitum. Quia vero obji-
95. E coalra Bacchinius ia commuaioreai quidem cere aliquis Bacchiaio nostro potaisset difGcillimum
sciitetuiam abiit, ubi ex Chrysologi homilia primus caplu esse, septem yel octo anuorum inlervallo,
metropoliticcc auetoritaiis actus in Raveimalensi Ec- < C quos Bacchiaius Aageloptis episcopatui assigaat, ne
clesia adaiillilur, scilicet Marcelliai consecralio ; uaum quidem accidisse casum novoe jurisdiclionis
imaio deteslalur et ipse diploma iUud YTaleiiliaiaai, exercendce, maxiaie quia Aageloptis teinporibus,
atque ia Agnellum prbnum illius asserlorem, el Hie- j'uxta chroaologiam Bacchbiii, aliquot ex novis suf-
ronymaai Rubeum, atque Ughellum, uti Agnelli fraganeis fuisseatconsecrandi, vel saltera approbaa-
Symmistas irascilur : tanien a prccconcepla opinione di, iater quos cerlissime ForopopiUensis episcopus,
non reccdit pro Joanne Angelople. Et sane optime Grati successor, qui anno 434 vita functus est: ea
noverat doclissimus Cassiaeasis aullatetius collocari prbpter excogitare coactus est Cassineasis noster,
posse in Cbrysologo istius honoris primordia, quan- Joanni Angeloptl archiepiscopale pallium collatuin
do ante illum episcopum adeo maaifesla appareaat solummodo faisse exlremis ejus vitee diebus, adco
in Ecclesia Raveanale adeptee jampridem dignitatis ut illi ne momeataai quidem vitcesuperesset, ad vcl
argumeiila, ul aemo saaoementis de iis amplius du- minimum actum novcej'ui'isdictioais elicieadum; ur-
bitare potuerit.Neque contrarium verisimiliter sen- gebat eaim necessitas sarlmn tectum Chrysologosei-
sissenl Schelstratius, Tillemonlius, ceeterique omnes, vandi istiusmodi priitium acturn ia coasecralior.e
si dum ipsi scriberent, e bibliolheca Estensi exiisset episcopi Vicohabeatbii, quasi ia bujusraodi solo aclu
Agnellus velustissimus auctor. Rubeo narranti quoe JD metropolitica jurisdictio omnis consisteret.
in eleclioneChrysologi evenerant, fidem non habue- §II.!QuaeoppouipossunttamopinionidePelro Chrysologo,
runt auctores isti, preesertim Tillemontius consueta, quain opiuionide Joanne AngelopLe.
qua omaia sus deque affirmat ac negat, libertate. 97. Quamquam laudatorum virorum ratioaes iion
Condoaaadam Us est tamen: AgneUum non citave- exigni ponderis primo intuitu videanlur ad fundanda
rat Rubeus ad eam narrationem; licet cum sacpe illc vel in Joanne Angelopte, vel m Chrysologo archi-
profiteretur se ab Agnello plurima hausisse quoeRa- e;nscopatus initia, tamen non caret utraque opinio iis
vennatium historioe hic atque illic opportunissime difficultatibus, quce difficillimcesunt solulionis, meo
inseruerat, dignas ideo fuisset cum quo minus dure, quidem judicio, si ialrospiciantur attealius. Amaa-
inhius superbe ageretur. Plenissimam illi fidem ad- dato igitur ad sequentes paragraphos examiae argu-
hibuerat Baronius, non oblrectaverat senior Pagius menti negativi, quod omnhms hisce aucloribus com-
Baronii annotator, et narrationem Rubei in Bre- mune est, prccmittendum hic venit, non convenire
;viario Romanorum pontificum iunior Pagius admi- scriptores in stabUiendachronologia temporum Joan-
^uerat. nis Angeloptis et Pelri Chrysologi. Rubeus enim no-
140 JOS. AMADESIIDISSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 150
ster, quo cum Baronius et Pagius, prodigiosam A rit, amabo, Aageldplem aaUuffi suflraganeum, aut,
Chrysologi electionem anno bomini 455 assigaaat, cbasecrasse aut approbasse, aullum provinciale con-
Aageloptis vero aaao circiler 418; Bacchihitis auteir ciUum coatra f ecerites cbicUiorum generalium caao-
ntrumque non paucos post armos protrahit, Ange- nes convocasse, riuUuffi dehique vel urium jmisdi-
mptem adan. 432, Chrysologum ad aii. 458. Nbs clionis indicium in amplissima provincia prcestitisse ?
in queestione hac noh immisceffiur, quee fastidio preeierquatii quodLiriquaffi, Bacchiriuhypothesis de-
procul dribio foret legenlibus. Aliqua siipef bujusmb- strtieretur, qub deinde pfobabili ftmdamento, qua
di chronologia eruditisshne scripsit auctor Medila- ratione nataffi dicemus Arigeloptis teiripore hanc di-
tionum in vitam S- Geriiitiiani, Mutineasis episcopi, griitaiem? Primo nori ea fatibrie, qriia Valenliniani
qui idcirco cousuli, si libuerit, facillime poterit. iritercessibrie; et sedis Roffiariaedecreto illi cdncessa
98. Prcemissa igiturnecessariaista utriusque chro- fuerit; id enini ffierurii est Bacchinii commeutura,
nologiee notitia, videhtur opiniones allatce de priino cum si Chrysologi hOmiliamconstilariitis, sancto huic
Ravennce metropplitano inter se pugriare, atque al- doctbri pbtius, Marcellinuffi ofdinaluro, utriusqiie
tera alteram destruere. Et revera si quce narrat pfiricipis favor profiiisse videartir. Secundo nonquia
Agnellus de electione Chrysblogi credenda sunt, per Yalentiniahi Ui diploffia,quod Rubeus et Ughellus
prout Bacchfaius credeada asserit, noa poterutU B referuut, gradtis riietfopoliticus Jbamii, aon Petro
profecto Tillemontius, eique adheerentes critici, quin coUatus fuerit; diploma enhri istud Bacchinius cum
ante Chrysologum retrahant hostrce digaitatis pri- universa eruditorum turba detestatur, dhisqne om-
mordia; posita vero chronologia Bacchinii, co- nmus devovet: quare ulo rej'ecto , nuUa poterit ex
getur Cassiaeasis tioster ea retrotrahere etiam aate eo neque probabUis conjectura erui pro. Angelopte.
Angeloptem, qriem iniisse censet archiepiscopatum Tertio non quia hOc episcopo defuncto inventa fue-
an. 452: nam TUlemontius satis apefte probat jaffi rit in Ecclesia Ravennate ejusmodi preefbgativa, dici
usque ad an. 431 Ravennatein episcopurii inter Me- potest inccepta in Aagelbpte; ratiociaium eaim istud
tfopohtanos habitum, ex epistola eo annb ab Orien- vel nimis infelix esset, vel divinalibnem saperet,
talibus scripta ad Mediolemeasem,Aquileieiisem et nempe quia Ecclesia Ravennas metropolitana erat,
Ravennatem episcopos contra S. Cyrilli anathema- dum e vivis Angeloptes excessit * ergo ipse primus
tismos. Quapropter saltem ad S. Exuperanlii temppra, fuit metrepolitanus.
qui Angeloptem iminediate preecesserat, in chrono- 101. Cbnfugiet fortasse et ipse Bacchmius ad ho-
logia BacchinU recurrendum foret. iriiliam 175 Chrysologi, quae in super aUatis verbis
99. Neque pro TiUemontio alUsqtie proderit Ru- primuffi actum metropoUtiCeejurisdictionis Ecclesiee
bei chronologia; naffi etiaaisi demus eiectmn Chry- ' Ravennatensi trfbuit, uempe cOtisecratioriem Mar-
sdlogum aimo 433, quaeRubei, et fofsitaa veriof est cellini; quare recentisshriuffi futic in ea fuisse banc
seatentia, nihilomiaus epistola beec Ofieatalium data potestatem necesse est, ila Joahrii Arigelopti coUa-
aa. 431 Tillemontium aUosque ab pfeecoacepta de lam paucis ante mofteffi diebus, tit nullo modo po-
hoc prfmo metropolitano opfaione recedere persua- tuisset eam exercere; rieque ahter conjeetari oiani-
debit. Si autem ad Chrysologi homU. 175 appellent, no potest, si tum homilicevefba, tum dignitatis istius
ab eaque argumentum mutuentur ad suam ipsi opi- preeexistentiam servare velimus ante Chrysologi cle-.
nionem propugnandam, facile respoadebit Bacchi- ctionem. Verum Bacchinii conftigium hce rationes
nius verba homiliee indicare primum metropoliticce convellunt; prhno quia consecratio episcopi non esl
potestatis usum in MarceUino Vicohabentice episco- unicus aclus metropoUticoe jurisdictionis; ideoque
po per Chrysologum coasecrato, non autem Chryso- etiamsi consecratio episcopi Vicohabentini prhria
logum prhnum fuisse metropolitanum. Quare velint fuisset consecratib episcopi siiffraganei, facta ab
nolint, in.altero ex ejus anteeessoribus primordia Ecclesia Ravennate, non propterea verba Chrysologi
ejusmodi sunt coUocanda. de prirao jurisdictionis proefatee exercitio iriterpre-
100. Porro neque pro Bacchihio chronologiam tanda essent; poterat eniffi Joannes Arigeloptes,
Rubei (quam de coetero ipse refellere conalur) stare * poterat Exuperaiilius, Ursus, Liberius, aliique ante-
posse credimus, scilicet etsi electionem Angeloptis cessores Angeloptis synodos proviaciales coavocare,
factam cum Rubeo dicamus an. 418, et Chrysologi saffraganeas dioeceses yisitare, Causas episcoporum
anno 455, deducere inde consequentiam licebit ad judicare, imffio electiones eoruffi confirmare, quin
initia metropolitica in Angelopte slabUienda, exerci- tamen eos ipsi consecrarent: qui aclus, ceatumque
tium vero in Chrysologo. Praeterquam quod enim id generis alu non abstulissent consecrationi a Chry-
destrueretur eo casu Bacchinii hjTiothesis, quod ex- sologo factoequalitatem primae consecrationis, neque
tremis tantummodo vitae sueediebus Angeloptes ho- fidem derogassent verbis divi Chrysologi.
norem Ulum fuerit adeptus, adeo nt ne rinum qui- 102. Secundo quia niihis dufrifn est cfedere sep-
dem novae potestatis actum elicere potuerit; nam temdechn amiorum iiitervallb, quibus in cathedra
admissa Orientalium epistola, j'am saltem anno 431, Ravennatensi sedit Chrysologus, si standum chro-
tribus fere ante Ghrysologum, metropolitanus erat nologioehistoricorum Ravennatiuin, aut saltem duo-
Angeloptes, atque ut raetropolitanus ab Orientalibus decim, si chronoiogise Bacchinii, priinum omnino
agnoscebatur : quo anaoruai intervallo quis credide- fuisse metropoliticee auctorifatis exercitium, Marcel-
151 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 15»
lini consecrationem; si enim verum est, ut mox di- A quidem opiaioai non assenthaur cum Tillemonlio,
cemus, sacram hanc benedictionem coUatam Vico- Baronii, inquam, putantis Projectum hunc Imolen-
habentino fuisse in NatalitUs Domini nostri Jesu sem fuisse illuni ipsum quem Ephesinoe synodo prae-
Christi an. 450, vel potius 449, paucis ante Chryso- sedisse legimus Sedis apostolicoelegatum; tempore
logi obitum mensibus ; verone simile dici potest tan- enim hujus concilU,anno scilicet 451, nondum Chry-
lo annorum intervallo nullum alium suoedignitatis sologus, qui Projectutii Imolensem certissime ordi-
munus exercuisse in provincia? Vacavit, dum ille navit, iaunctus fuerat Ravennatium antistes. Verum
sederet, Placentina Ecclesia, et electus an. 439 Flo- nihil prohibet quin rerum Imolensis Ecclesioe scri-
rianus. Vacavit Bononiensis, vocatusque ad episco- ptoribus adhcereamus; affirmantibus consecrationem
patum Adrianus, vel si quis altersanctoPetroniosuc- Projecti factam anno 446, quarto ante Chrysologum
cessit circa annum 450. Item vacavit Foropopi- defunctum.
liensis Ecclesia, item Ariminensis (non desunt enim 104. Quomodo ergo, forte redargueret Bacchi-
qui hanc quoque inter Ravennoe suffraganeas anti- nius, vocavit hicS. doctor MarcellinumEcclesieeRa-
quitus numerataui velint), tandem bis vacavit Imo- vennatis primum filium et primogenitum ? Quomodo
lensis. Quando igitur illorum saeculorumdisciplinam tpto veritatis tramite ordinem partus divini cusiodivit
attendamus, ad Chrysologum spectasset et electos B nostra Ecclesia, si Marcellinus ex decreto beati Pe-
approbare, et si lUmisset, consecrare etiam. Insuper tri et decreto principis Christiani primus non fuit
proeter episcoporum approbationem et ordinationem, qui a Raveunatensi metropolitano benedictionem ac-
nonne tot annorum curriculo potuit, ne dicam de- ciperet, fruslra contranitente servo aliquo, quemMe-
buit Chrysologus provinciale aliquod conciliumcele- diolanensem episcopuminterpretantur? Et quomodo
brare? Sacrosanctos canones Spiritu Dei conditos verificabitur, dura esse initia rerum, sed duriora ge-
de hujusmodi synodis shigulo quoque aiino semel et nerantis primordia? Quando ergo hi Chrysologi sen-
ilerum convocandis, neque ignorare, neque negligere sus non aliter intelligendi veniunt, uisi de prima om-
poterat eximius Ecclesiae doctor. Demum si per nino consecratione episcopi, quam Ravennatenses
Italiam universasque Occidentis regiones, jussu Leo- antistites peregerunt post adeptum paUium, potius
nis Magni, provincialia concilia et nationalia coacta dicendum esset errasse scriptores vel qui ad Natalem
fuerunt, ut epistolam tanli pontificis ad Flavianum, anai 450 aat 449 Mai-cellinumordraatuni protraxe-
quoe norma fuit Patribus Chalcedonensis synodi in ruat, scilicet post Projeclum, vel qui Projectum an.
fide definienda, approbarent et subscrfberent episco- 446 consecratum dicunt. Fatemur iagenue non levis
pi et Ecclesice omues; inverisimile est profecto man- momeiiti esse Baccbinii argumentum, universorum
data Leonis ad Chrysologmn non pervenisse, virim Q pene crilicorum interpretationi innixum, qua Cliry-
apud universam Ecclesiam sapienlia et sanctitate sologi verba explicari volunt de prima omnino epi-
commeiidatissimum;eumque eliainiEmilice acFlami- scopi consecratione.
nieePatres pro tam celebri causa non coadunasse. 105. Attamen, oriiissa responsione quod, etiam
103. Tertio quia etiamsi consecratio episcopi per hujusmodi interpretatione concessa, adhuc remanent
malam hypotbesim unicus admilteretur potestatis inconcussa quae paulo superius num. 100 et seqq.
metropoliticee actus, tanien Marcellinus uon fuisset animadvertimus , si stylum Chrysologi, si figuratas
primus episcopus a Chrysologo consecratus. Adea- eloquendi formulas, sensusque perpendimus, quibus
mus, queeso, auctores qui de illo Vicobabentieeprce- ut plurimum utitur, fortasse in toto rigore non vide-
sule verba faciunt: eum omncs opinaatur consecra- buntur interpretanda allata ejus verba. Filii Ecclesice
tum fuisse exeunte anno 450, in Natalitus Domini; prirai et primogeaiti suat episcopi, qaos primo om-
immo Ughellus protrahit ad aa. 451, quod taaiea nium Ecclesia mater parit: inde autem per eos ha-
comprobari non potest, nisi initium anni 451 ab ipso bent alii omnes esse filios tantcematris. In hoc sensu
Dominidie natali juxta nonnulloruraauctorum morem explicavit Augustinus verba illa psalmi XLIV: Pro pa-
repetatur; non enim dubitari potest quin longe ante tribus tuis nali suttt tibi fiiii : constitues eos principes
finem anni 451ad ccelosevolaverit Chrysologus,eique super otnnem terram. Scriptura ipsa non semper pri-
jam successerit in episcopatu Neon, si epistolam S. mogeniti nonien inlelligit striclissime suaiptum : Di-
Leonis ad hunc episcopum an. 451 inscriptam admit- cesque ad eum (Pharaonem) : Filius meus prhnogeni-
tamus, de qua sine ralionabili fundamento, ut mihi tuslsrael; dixi tibi, Dimitle filium meuin, ul sentiat
quidem videtur, dubitavit Baccbinius. Ceeterum si mihi, et noluisli dimiltere eum; ecce ego intcrficiam
quce auctores Imoleases aliiqae probant aliquidpoa- filium tuttm primogenilum.His autem verbis uon so-
deris habeat, saactus iste doctor extrenmm diem lum appellat Deus Israeleui nomine filii primogeniti,
obiit ineunte Decembri aa. 450; quapropter Marcel- s-ed ut ostendat illum habere tamquaai primogeni-
liai consecratio spectare dicenda est ad Natalitia Do- tum, minatur Pbaraoni, Israelem non dimittenti, ex-
riiini an. 449, quemadraoduni allati auctores opinan- termiaium iilii ejus priaiogeniti, quasi pcenam talio-
tur. Contra vero si quae de S. Projecto Imolensi nis, primogeaiti pro primogenito. Quis autem dicat
episcopo scripta siint, fidem merentur, eum ordina- Israelcni veram Dci primogenitum? Hcecsane quali-
tione longe proece-ssisseMarcellinum, ideoque a Ghry- tas Jesu Cbristi solius vere propria dicitur, ef qualc-
sologo prius consccralum cogimur asserere. Baronii nus Vcrbum Patris esl, et quatenus homo est, ut ex
153 JOS. AMADESII DlSSERTATlO DE METROPOLI ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. iol
Paulo didicimus, vel cum inquit ab Hebreeos: Et cum A filium primogenitum peperit Maria, ita etiam episco-
ilerum iniroducit primogenitum in orbem terrw, dkit, pum, sciiicet filium dignitate primogenitum Ecclesiae
et adorent eum omnes angeliDei (Hebr. i, 6); velcum inuaxit Rayeaaas archiepiscopus. Cur autem credi
iaquit ad Romanos : Primogenilus in multisfratribus, non potest contradictiones de quibus Chrysologus
et primogenitus omnis creaturw (Rom. vm, 9). Quare loquitur respicere non consecrationem simpliciter,
illud primogeniti homen Israeli tributum nec potest sed personam MarcelUni,ita ut necesse fuerit ad pon-
nec debetintelligi in proprio et naturali sensu. Neque tificem atque ad Ceesarem confugere, ut electo illi
eo pacto Ulud usitrpavit S. Joannes Chrysostomus, benedictio episcopalis impertiri potuerit? Licetne
cum dixit: Et digressus ab hac Ecclesia, ad itlam suspicariaut conjicere contradictiones illas, quales-
pervenit, qum cst primogenitorum descriptorum in cumque fuerint, ex humili MarceUinicondilione deri-
cwlis. vassC, quem non nisi piscatorem et forte uxofatum
106. Idem dicito de unigeniti vocabulo, quod unico yerba Chrysologi indicare videntur, atque adeo cleKr
filio accommodari solet, et tamen Abrahamo a Deo et Vicohabentinis despectura ?
intimatur :Tolle filium luum unigenilum, quem diligis 108. Si autem nos urgeretBacchinius, strictissime
Isaac... et non pepercisti unigeniio fiiio iuo propler „ et in omnibus circumstantiis partum partui compa-
tne (Gen. xxn, 2, 12); id, inquam, Abrahamo dicitur, rare, fortasse comparationem istam contra illius opi-
quo tempore non Isaae solum, sed Ismaelem maj"o- nionem possemus aliquatenus retorquere. Nam si
rem natu iUium, licet ex alia conjuge habet, ita ut totoveritatis tramite ordinem partus divini custodire
respective ad Abrabaaium vere et naturaliter Isaac debebat Ecclesia Ravennas, videat Bacchinius ne
non sit unigeaitus. Referuntur ergo primogeniii voca- Hieronymo Rubeo ejusque fautoribus viam faciat, ad
bula ffi aUatis S. Scripturce verbis ad nescio quam revocanda per eam comparationem impugnatee di-
majorem dignitatem et prcestautiam, qua pree coeteris gnitatis initia ad tempora apostolica. Et revera sicuti
natioaibus Israel eminebat in cognitione et cultu Dei, decrelum Cmsarispagani non tribuit Maricefacultatem
seu ad majorem Dei amorem et benignitatem qua pariendi primotjentium, quem purissima ejus viscera
Israelem prce aliis dUigebat et custodiebat tamquam jam novem menses gestabaat, cujusque mater usque
primogenitum. Potuit itaque etiam Chrysologus pri- ab ceternis sceculis electa fuerat, ita neque decretum
mura et primogenitum EcclesiceRavennae filium, figu- B. Pelri, decrelum principis Christiani Ecclesice Ra-
rate loquendo, vocare Marcellinum, comparative ad .vennati contalit facultatem prima' vice consecrandi
mbiores sacerdotes, et ad reliquos de populo, et non episcopum suffraganeum in Marcellino; ea enim pol-
quasi in iUo episcopo Ecclesia Ravennas prima vice lebat a primis Ecclesice temporrous. Imrao eo modo
filium peperisset, sed quasi in eo peperisset unum C quo Augusti pagaui decretum hi Maricepartum in-
exprimis, seu majoribus et primogenitis filiis. fluere non potuit, nisi ut ederetur in specu Bethlee--
107. Neque nobis negotium facessit comparalio mitico ad prophetiarum adimplemeiitum, qucc Jesum
consecratioais MarceUinicum Mariaepartu, quatenus ibi naseiturum tot ante scecula preenuntiarant : ita
sicut Maria peperit primum filium, ita Ecclesia Ra- decretum papae et imperatoris Christiani nihil aliter
vennas consecravit primura episcopum: dicimus enim intluxit in consecratioaem Marcellini, nisi ut de
comparalioaes omnes et proesertim hanc S. doctoris, medio tollerentur difficultates, quae, ne fieret, ob-
non ita stricte debere accipi ut in omnibus omnino versabantur; non autem ut Ecclesia Ravennas tunc
circumstanliis res comparatae inter se conyeniant, at- primum metropolitica facultate uti inciperet, quam
. que ila omnibusdivini Mariaepartus circumstantiis ac- forte quatuor ante seecula iUi cotitulerat ex volun-
commodeatur circumstantiee omnes consecrationis tate beati Petri sanctissimus Apollhiaris.
MarcelUni.Sufficit autem si hi duo partus, naluralis 109. Ita Rubeus argumentari posset contra Bac-
unus, sphitualis alter, conveniantintempore, scilicet chinium, ipse quoque beueficio utens allatcc compa-
quo dienatus est Christus DominuS, consecraticneai rationis. Primordia vero illa duriora generanlis,
Marcellinus obtiauit: tmn conveniant in matrum an- quce Chrysologus memorat, quid aliud fuerant
gustiis, ut filios parererit, nempe quemadmodum Ma- T\ nisi ece difficultates, ece contradictiones ad quas
ria palriam propriosque lares dereliquit, iter habuit offendit ubi agi coeptum est de Marcellini consecra-
crudescente bieme, in Bethleemitico preesepio pari- tioae, et quce eo majores forte fnerant, quo majo-
lura, et fa maxiaia iaopia : ita Ecclesia Ravennas ob rem emissurus erat partum, scilicet filium inter na-
consecrationem Marcellini contradictionibus, velut tos Ecclesicc dignitate, et ordine primogenitum ?
partus angoribus, fuit obnoxia, viam facere coacta Certe quidem omnia magnarum rerum initia cequalem
est, nempe adRomanam sedem, atque ad imperiale nt plurimum secum habent difficultatem; non ideo ta-
patrocinium confugere. Tertio sufficit ut hi duo par- men dici possunt tunc pritoum susceptce, quia per me-
tus conveniaiUin edicto supremorum priacipum; nam dios labores suscipiuntur. Idem opus pluries repetitum,
Augusti edicto ut obediret Maria, Jesum peperit apud eumdem laborem afferre semper aut fere semperpotest,
Betbleem; et per Romani pontificis et Csesaris decre- dum repeti incipitur; quare ilUus primordia dura sem-
tum Ecclesia Ravennas superatis contradictionibus per jure dicuiitur. Quapropter concludendum ex huc
M^-celUnumconsecravit. Tandem sufficit ut conve- usque dictis videlur, Chrysologi verba, nedum prinios
niant aliquo modo in qualitate partus; sicut enim jurisdictionis lnelropoliticce actus rion indicarc, cum
15a 1N S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 156
ante Chrysoiogum Ecclesia Ravennas jam fiierit me- A £ imperatoruffi potentiam non timueriut, et ipsorum
tropolitana, et centum simUiaacta, etiam absque epi- concilioruffi generalium canones irritaverint. Omit-
scopi allcujus consecfatione, qtiiverit exercere; sed toque autiquiorem coricUiiNiceenicanonem sextUm,
ne indicare quidem prhham episeopi cbnsecra lonem, quo Orientalis Ecclesiae discordias compohere san- I
tum quia in commodibfein serisuinhomilioeemphatica ctisshhi iUi Patres studuerunt, nou ahunde exortas >!
verba traduci possunt, tum quia factum ipsuni nobis nisi ab episcoporum anibitione, qui mutatce imperii
suadet interpretationem istam, nempe anterior corise- hierarchice, hbvisque civilibus erectis metropolibus,
cratio S. Projecti Imolensis episcopi(ne dicam aUo- hierarchiam novasque ecclesieisticas metrbpoles ap-
nm) a Chrysologo peracta. tare autumaverant; omitto, inquam, canonem illum,
110. Si quis atiteffl contenderet, Marcellinum pri- venioque ad exempla Joannis Angeloptis et Petri
mum fuisseYicbbabentiee episcopum, quia Ravennate Chrysologi temporibus proximiora.
inunctus fuerit, ideoque Cbrysologi verba commode 113. Consulueral Ianocentium I Romaiium ponti-
explicari debere, non quidem de prhna generatim con- ficem Antiochenus episcopus, utruffi deberet muta •
secratione, sed peciihariter de prima Vicohabentini tionibus civihum provinciarum Ecclesiarum reghnea
episcopi, concedererit fortasse nonnulliquibus, etMar- T g accommodare, ita ut si provinciae imperh prhnaeque
cellinus apte Ravennatis Ecclesiceprimogenitus tmic earum civitates multiplicarentur vel mbiuerentur,
dici posse videretur respectu ad Vicohabentinam, et multiplicari etiam vel minui ecclesiasiicas proviucias
lantorum virorum integra remanere pariter videfetur et metropoles oporteret. Cui ergo respoadet Inno-
interpretatio de obicibus quos a Mediolanensiantistite centius : Quod sciscitaris, utrum divisis hnperiati ju-
primaeilli consecrationi oppositos fuisse arbitrantur; dicio provinciis, ut dum meiropolesfiant', sic duo me-
immo si ad ea quceiti eap. 1 ophiati sumusde Ecclesiis tropolitani episcopi debeant nominari, non vere visttm
bnolensi, atque ipsa Vicohabentina, respectus habe- est ad mobilitatem mundanarum iiecessitalumDei Ec-
retur, non omnino improbabilis appareret isliusmodi clesidm commutdri, honoresque aut divisionesperpeti,
conjectura : seductas namque eas Ecclesias ab Aria- quas pro suis causis faciendas duxerit imperutor. An-
nis, atque in Anxenlii pseudoepiscopi Mediolanensis tiocheniepiscopi consultatio, si Thomasino credhnus,
partes aut vi aut ffietu raptas uon ocgresuspicati su- eam coatroversiam spectabatqucejam biter magaum
mus, et quas defervescente procella divus Ambrosius Basilimn Coesareoe, et Antimum Thianoe episcopos
reconciliaverit, et catholico pastore donaverit; pro- saeculoquarto excitata ob Gappadociam in duas pro-
pterea Mediolanenses antistites veluti patres ac bene- vincias ab imperatore Valeate divisam in odium Ba-
factores aliquot annorum mtervallo respexisse, illis- 'C silii, nondum fortassis cessaverat inter illorum anti-
que fuisse obsecutas Imolensem et Vicohabentinam stitum successores. Quidquid sit de hoc, sensus Iu-
Ecclesias, non esset fortasseincredibile; quibus posi- nocentu contra novas melropoles nimis apertus est.
iis nil mirum si revocatis tandem ad Ravennatensem Imiocentius autem sedebat in cathedra apostohca ab
provinciam CaesareOpontificioque decreto Mediola- anno 401 ad an. 417. Juvenalis, Hierosolymitanus
nensis obstitisset. episcopus, favente Theodosio jur.iore Augusto, in
I 111. Verum, qualesctimque shit ejusmodi conje- tres Palcestinas, in utramque Phceniciam, atque in
cturoe, illud evidens est, tot inextricabilibus ambagi-, Arabiam sibi arrogaverat j'urisdictionem; cujus am-
bus tam Tillemontii suorumque asseclarum assertio- bitiosos conatus improbavit primo Cbslesthius sum-
nem, quam Bacchinii opinionem circa nostrae dignita- mus pontifex, et concilium generale Ephesinum, tum
tis prbnordia vel in Angelopte, vel in Chrysologo sta- magnus Leo et cOnciliumChalcedonense, a quo de-
bilienda, involvi, ut alterutram amplecti periculumL mum ad officium revocatus est Juvenalis, reservata-
sapiat, atque ab alterutra adhuc abhorreat animus; ; que illi vix Palcestina, Arabiam ac Pbeeaicias patri-
maxime etiam quia contra eas sententias tot difficul- archatui Antiocheno restituere coactus. Ccelestinus
tatibus obnoxias aliud afferre possuffius-argumentige-. vero ab an. 422 ad an. 452, et Leo Magnus aban.
^ 440 ad annum
nus,quod penes cordatos vhos atque :
ecclesiasticce usque 461, Ecclesice uiiiversali prce-
eoriun temporum disciplhiceperitos aliquod pondus; eraat. Ejusdem Theodosii tefnpore et decreto nonne
est fortasse habiturum, et prcecipue apud Bacchiniii Phceniciam in dnplicem provinciam partita fuerat,
sectatores; ipse enim contra Agnellum et RubeumL atque unius reghnen retinebat Tyri episcopus, alie-
argumentum islud acerrime hitorquet, ubi in Valenti-. rius ambiebat episcopus Beritensis, quorum alterca-
niani infelix diploma totus imminet. tiones in eadem Chalcedonensi synodo fueruht sopi-
112. Ulud vero desuraimus ex universoe Ecclesioe, tee, lata in favorem veteris metropolhani Tyrieasis
et prcesertim Romanorum ejusdem saeculipontificumi episcopi seatentia, redactoque in ordinem Beritensi?
sensu, et legibus contra ecclesiasticeehierarchieeim- Nonne eodem tempore repressus fuit etiam Nycceni
mutaiiones ac perturbationes. Revera enim nihil tumLI antistitis malesanus ambitus, qui ab Augustis Nicceam
magis oderat Ecclesia, nihU magis Romani pOntifices i creari in nietropolim cnraverat, seque in metropoli-
impngnabant, quam novarummetropoleon novorum- tanum extulerat?
que archiepiscoporum creationem in prcejudicimni 114. Proeter hoecexempla, summam Ecclesiceuni-
stabilitce ab apostolis hierarchiae. Adeo autera hisce\ versce repugnantiam in has hierarchice suce mul«tiO'
Innovationibus Ecclesia et pontifices restiterunt, utt nes demonstratevidentissiraeipsiusmetChalcedonen-
157 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 15«
sis synodi duodeciihus canoh, qun Augustdfufh liceri- A scecrilarium, aliaffi divinarum. IfCiricuffi ait, prwter
tice in erigendis ffietfopolbbus ecclesiasticls, episcb- illam petram, quam Doriiinus in furiddmetitoposuit,
porum vero ainbitiorii frerium est imposituffi, veti- stabilem nullam fore constructionein,j'ubetque Anato-
tuhique he eas digtiitates suh depositionis ptieiia sibi liuffi rion dedignari regiaffi civitatem; quam dposto-
ab Augustis conipafaferit. Et revera fuit hic perpe- licam sedem facefe nori poterat, nbri bbscure indicat
tiiiis Ecclesiae sensus, sumffiorumqneponlificuffi,tum ofdinem atque ccdifichim hiefarchicum Ecclesice a
prioruiri tiiffi posterioftiin seeculbrum, qui oiririi co- Ghrisio Domino fuisse deiriorisifaliim iriaiidatumque,
natu restiterurit, riegafuntque hierarchiarii ecclesia- ab apostolis vefo constriicluiii, et prcecipue patfiar-
sticaffl a piihcipatibus peiidere, Ulamque civili poli- chaliuiri sedium, quce vere aposioliCcc efanl, ita ut
tiee acCommodafi. Id protesfati sunt conlra Groecos nefas esset eam cbnstructioiiein disciiidefc, fiovasriie.
HadrianiU Romani poritiflcis legati iricelebri contro- tfopoles efigendo, aliafuiiique Ecciesiariiiii aUclofi-
versiasuperregnoBulgarice, cujus ordiaationes Greeci tatem et jurisdictioneiri iriiiiuendo aril iifiiiliilando.
Latlais afripueraat eo praetextiiqtibdBulgafbrum pro- 116. Id etiam veheni"eritius ipse Leo expfobravit
viticia roernbrum esset Greeci hriperii : Sicut Bulga- epist. 55, inqulens : Superbiim nimis cst, el itnmode-
rim, aiebant legati, nobis diverso modo ordhialionem B ratum ulira fities pYoprwsiendere, et dniiqtiitate cal-
pertinere dkentes, mendaciumnon loquimur, ita eam- cata, dlienum jtts velle prmripcre, dtqucui iinius Cre-
dem Bulgariam ex Grwco regno fuisse numquamnega- scat dignitas, tres melropolitanorum imptignare pti-
tntts. Sed intueri vos decet quia aliud ordinant jura matus. Netum est etiam qitam sevcie in S. Hilariimi
sedium, uliud patiuiitur divisionesregnorum; nos de Ai-elatensem animadverterit idem Lco ob lisurp.ilain
divisione regnorum rion agimus, sed de divisionese- in alienapfovincia jurisdictioriera. Sacronitii canoaurii
diutn loquimur. acerrimus propugaator atque eccicsiaslicfc disciplin*;
113. Verum, quia nostrec metropolis auctorem rion patiebatur piilcherrinmm hierarcbiac ofdincm, ab
arbitrantur quidam Leoiiem Magnum, licet multo apostolis ubique terrarum consliUituro, ullo modo
ante hlum pontificem et Ccelestino sedeate jam me- perturbari.
tropolis esset, quod superallatce rationes certissime 117. Ejusinodi igitur erat Ecclesiee mcns, spirilus
probaat, attameBtantipontificissensum superhujus- et cOnstantia : tales ei preeerant forlissimi, atquc liu-
modi hierarchice perturbationibus proestat exponere. jus apostoliecehierarcbice tenacissimi pontificcs; timc
Idchco celeberrimum Anatolii Constaaliaopolitani cum vel Angelopte vel Chrysoiogo Ravennaieiii iulii-
episcopi faciaus rion abs re hic repetamus, qui se- n lam gestante, voluril auclorcs pcnc onmes novam
ctiadam a Romaao poatifice dignitatem ausus est lianc melrbpolbn emersisse. Veruinenimvcro credi-
sibiiarrogare in Ecclesioeregimine, suffragantUmstum bUene id dicemus? Ullane ia eo probabililatis spC-
Orientis imperatoribus, tum ConcUUChalcedoriensis cies ? Dum Ccelesliaus el Leo, dum concilia, duiii
Palribus, qui, donec cuffi sanctissimo Leone sense- Ecclesia obsirepual, repugnaat, fulminant fh Orienfe
runt, eumque duceffi seCiiti sunt, leges Spiritu Dei coritra novas metropoies qnoc aliaruiri proestanliani,
plenas coiididernnt; ut primuffi autem ab ejus disci- jurisdictiofiem, majestalerii imminuunl; in Occidenie,
plina declinaruat, Ariatolii affibitioni Augusforumque eddem iempore, iisdem pontificibus, Mediolancnsium
ihsiimatienibus -cesseruat, yiamque apefuefunt te- querelee audiehtur ob ereptam sibi j'Ufisdictionein;bb
tefrimo schismati. Rugiitinagnanimus Leo, infraclos- cedificataiiisuper AffibrbsianceEcclesiae jacturis nd-
que Niccenbscahbnes, pefturbatamque Ecclesice pa- vam metfbpolhn? Quo tempore Cceleslinus Tlieodd-
cem, apbstolicam hierarchiam ac disciplinam Anato- sio Juaiori, et Leo Magaus Marliano succensent ac
Uo, Augustis, conciUo exprobravit, ac synodale de- resislunt ob perltii-batuni Ecciesiee ordinem, eodem
cretum pontificia auctoritate rescidit. Aliqua ex san- iempore fesistet Mediolanensis episcopus ipsismet
ctisshni pontificis responsione adMartianum impera- CoblestinOet Lebni ob etimdem Ecclesiee ordinem
torem excerpta verba hic Uceat adducere. « Habeat, Dperturbalum? Nonhe Orientales, nohne iEgyptii,
inquit, sicut optamus, Cohstaritinopolitaha civitas nonne Constahtihopolitani episcopi eadera objurga-
gloriam suam, ac protegente dextera Dei, diuturno tionum jacula iri Ccelestiiiurtiet Leoneiii retorqtiere
clementice vesti-ce ffuatur imperio. Alia tamen est potuissent, quaeisti in illbs tam acri Slyloiiitorsefant,
ratio rerum scecularium, alia divinarum ; riec prceter si novas in Italia metropoles contra hierarcbiam ab
^iUam petram, quam Domintis in fundamento mire apostolis iriductaffi coristituisserit, fefvescentibus ad-
posuit, stabilis erit nulla constructib. Sed propria liuc in Oriente iisdemmet contrbversiis ?
perdii, qui indebita concupiscit. Satis sit prcedicto 118. Huic ratiocinio pondus non exiguuih addere
(Anatolio)qtiodvesrroe pietatis auxilio et hiei favOris potest sanctitas utriusque antistitis, Joanriis neinpe
assensu episcopatum tantoe urbis obtinuit; npn dedi- Aiigeloptis, et Petfi Chrysoibgi; ea eriiiri saiictitate
gnetur regiam civitatem, quairi apostblicam non po- . alterum fuisse ferunt, ut quod cmlitesventitare ad eum
test facere sedeni; riec ullo speret modo, quod per familiariter consuessent, ad hmc usque tempora Joan-
ahorum possit offensiones augeri. > Ex his autem nes, qui vidit angelum, vocetur. Alterius vero sancti-
verbis S. Leonis dischnus mentem Ecclesiaenumquam tatem, zelum, doctrinam, eloquentiam praedicatEc-
fuisse ecclesiasticam hierarchiadn efformare ad civilis clesia uuiversa, atque ea quoe tanti doctoris adhuc
reghninis systema, aliairique esse rationem rerum supersunt monumenta. Ejusmodi ergo viri enorme
159 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA 160
ambilionis facinus admiserint, iis temporibus Eccle- Asuccessores
j pontifices summos, neglecto universas
sice invisum, damnatum a conciliis atque a summis Ecclesiae systemate, aliud prorsus dissimile pro sola
pontificibus, ab Oriente toto maledictis impetitum, Italicc araplissima regione excogitasse et constituisse.
diris omnibus devotum? Augeloptes et Chrysologus Et revera non exigui momeiiti visa est haec animad-
i
pulcherrimiim Ecclesice ordiiiem, harmoniam, apo- versio cl. Emmanueli a Schelstrate, sibique eam pro- '
stolicas regulas perturbavermt, aliena jura miscue- ponit enucleandam ac diluendam. Verum hoc ipsum,
rint, occupaverbit jurisdictionem, Ecclesias sciderint ait, qumrilur, qua ralione factum ul in reliquis orbis
et usurpaverint ? Vix crediderim fuisse qui talia de Christiani provinciis metropolitani aposlolico instituto
illis suspicati essent. Gelasius quidem hujus nominis ordinati sint; in Italia vero, ubi Paulus prmdkavit,
primus Romanus pontifex ab hujusmodi nota san- ubi Petrus Ecclesias inslituit, ubi sedes apostolica
ctissimos antistites videtur luculenter absolvere, dum primis Ecclesim temporibus erat, inslitutum illud sla-
tim non obtinuit? '
inquit: Numquid apud Ravennam, apud Mediolanum,
121. Tenlavit quidem Schelstratius hujus argu-
apud Syrmium, apud Treviros multis temporibus non
constitit imperator ? Numquid harum urbium sacerdo- menli pondus enervare, confugiendo ad divisionem
tesultramensuram sibi antiquilus deputatam quidpiam Italiae in duos vicariatus proefectipreetorio, de quibus
tuis dignitalibus usurparunt? in cap. 1 locuti sumus : qua divisione supposita,
de initiis constitutisque duobus metropolitanis qui vicariis iUis
§ III. Exponituropinio melropoliticse
h ujusdigui-
talis ab apostolorumaevorepotendis. responderent, Romanum nempe et Mediolanensem
119. Hieronymus Rubeus Ravennatium historicus episcopum, quibus coeteriItalicarum provinciarum
hanc opinionem secutus fuerat sceculo xvi, cui asti- subderenlur ; arbitrabatur preestantissimns auctor,
pulati sunt Petrus de Marca, Salmasius, et alu, quos etiam in Italia se reperisse, atque ostendisse obser-
citat Racchinius. Eorum onmis ratio, meo quidem vatam prioribus soeculis apostolicam illam hierar-
sensu, ducitur tum ab universali ecclesiasticcebierar- chiam, quaem rehquoChristiaao orbe vigebat. Verum
chice ordine, tum a prcestantia urbis Ravennce apo- infehci conatu : nam prffiio indubium est, ante Con-
stolorumecvo. Quodattinet adprimum, certum qui- stantinum Magnumrecensitee divisionillaliam minime
dem est eamdem fuisse in Ecclesia omni constitutam fuisse obnoxiam, sed modo unum correctorem vel
regimmis hierarchiam, qua scilicet cuique provinciee proefectum, modo quatuor consulares Ulius regiraini
suus assignaretur metropolitanus, cui comprovincia- precfuisse. Quare si Schelstratii systeroa locum habe-
lium urbium episcopi subessent : hanc ab apostolis ret, Ecclesia Italica riiodo unum solummodo, modo
institutam ordiuis formam quce Ecclesice universce r quatuor metropolitanos numerare debuisset, num-
communis esset; metropolitanum vero illum ex epi- quam vero duos, tribus cereenostrce superioribus
scopis voluisse apostolos, qui in principe totius pro- saeculis.
vincice civitate sedem obtineret, vel quia proeses seu 122. Secundo, etiamsi Schelstratio omnibusque
rector civilis ibi resideret, juraque daret urbibus ejusdem opinionis auctoribus concederetur ItaUam
subjectis, vel quia et frequentia populi, et sui am« iis saeculis in duos vicariatus partitam fuisse, adhuc
plitudiae, et opUms, armis, cominercio celebrior es- vigeret argumentumlde universaU hierarchia in ea
set; vel quia ibi superstitionis idololatricce pontifi- quoque regione constituenda. Vicariatns eaim isti,
ces, seu archiflamines divinis prceessent. Floruit etiamsi exstitissent, non exelusisseiit divisionem ci-
ergo hiijusraodi hierarchia prhais etiam Ecclesicesce- vilium provinciarum ex quibus ipsi vicariatus con-
culis, etiam temporibus apostoUcis; atque non pauca stabant, neque etiam exclusissent pecuUarem unius-
supersunt adhuc vestigia ecclesiasticarma proviacia- cuj"usqueprovincice prcefecturam, magistratum, con-
rum, primorumque cujusque provincice episcoporum, ventus, urbem denique ejus principalem, ethnicique
nedum per Asiam et Africam, verum eliam per Eu- eliam, si volumus, sacerdotii caput. Exemplo sint
fopam, si qucc de Galliarum, Hispaniarum, atque II- ccetereeRomani imperii prcefecturaepreetorio, quoe
lyrici metropolibus ecclesiasticis priorum saeculorum cum amplissimis plurimisqueprovinciis componeren-
circumferuntur, ullam fidem mereatur. " tur, hoe singuloeproprio preefecto, seii consulari, seu
120. Quaado ergo prcestaatissimi hujus ordinis et proesidi, seurectorisubdebantur, proprios convenlus
hierarchice regula in Dei Ecclesia esse debuerat uni- agebant, habebant propriam metropolim, cui com-
versalis, ut qucelibet proviacia suura obtmeret pri- proviaciales urbes cpntrUmtce erant : atque haec in
mum episcopum seu metropolitam, quid est quod temporaUbus. Si antem spirituale regimen inspicia-
uos prohibeat quin eam ipsam regulam ia Italice quo- mus, licet in primates ecclesiasticos et exarchos
que proviaciis observatam fuisse iisdem primis sce- Oriens, ^lgyptus, Africa, Gallia, IUyricumdivideren-
culis admittamus ? Nullibi usque adhuc lectum est; tur, qui vastissimis iis ia regionibusChristianis proe-
argumentum, seu ratio, seu lex, seu canon, quorumi erant, quis neget tamen fere in singulis provinciis
intuitu non potuerit Italice quoque esse communis eai earumdem regionum propriumfuissemetropoUtanum,
ipsa qucealUsomnibus Ecclesiceregionibus comramiisi subjectum patriarchse, aut primati, aut exarcho, su-
crat hierarchia. Nullus adhuc ex innumeris contra- periorem tamen onihibus minoribus suae provinciae
iiam sententiam tuentibus criticis rationem vel unamL episcopis? Omitto Alexandrinum et Antiochenum
pdidil, quoe nobis persuadeat apostolos Ulorumque patriarchatum, de quibus nemo dubitat, el vicinip-
161 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLl ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 162
fem Airicam appeUo : nonne Carlbagineusi primati JA pus Antiochenus. Quee ergo minoribns hisce patriar-
Africana omnis Ecclesia parebat ? attamen queelibet chis licebant in provinciis cujusUbef patriarchatus,
Africoeprovincia suo metropolitano hnmediate sub- quamvis proprios metropolitanos iilaehaberent, ma-
•erat, qui primus episcopus dieebatur. ximo omnium patriarchoe, Roffiano episcopo non li-
123. Quamvis igitur per tria priora soectilaItaliam cuerit in provinciis Italiae, etiam hrimediato alicui
gubernassent duo iUi viearii, quamyis duo tantum nietropolitano subj'ectis ? Accedit, Roffianos pontifi-
illis respondissent primates eeclesiastici, non idep ces huj'usmodi j'urisdictione vere usos esse iis in re-
negandi fuissent particularibus Italioeprovinciis primi gionibus sui patriarchatus quibus nullum apud scrip-
episcopi, seu metropohtani, qui in civitate principe tores dubium quin proprii metropoUtani jam pridem
cathedram tenerent, respondentes principi provinciee dati fuissent, atque iUic non solum ipsos melropoli-
magistratui, atque etiam, ut aliquibus placet, prhna- tanos, sed etiam minores episcopos promiscue ordi-
rio totius provincicc ethnico sacerdotio : in quo casu nasse: quemadmodum probavit Natalis Alexander,
metropohtani isti nihil de jure prhnalice Romanae tertiam Symmachi papae epistolam citans , primam
aut Mediolanensis (si haec in rerum natura fuit um- ~Nicolai I ad Michaelem Grcecorum imperatorem, tri-
quam) profecto dempsissent: eo fere modo quo me- g gesimam quartam lib. iv. et decimam tertiam lib. v
tropolitani patriarchatuura Antiocheni, Alexandrini, S. Gregorii Magni, tertiam Ccelestini I ad episcopos
Africani nuUum jurUius prhnatum suorum prcej'udi- Calabrice et Siciliae, ac testimoniura Joannis diaconi
ciuin hiferebant, quin hnmp splendorem dignitatem- in Vita Magni Gregorii. Quapropter, ex eo quod lega-
que augere videbantur. Verum hcec ideo a nobis sup- tur Romanos pontifices j'urisdictionem metropoliticam
posita sunt, ut Sehelstratio ceeterisque ei consentien- " exercuisse in particularibus Italiae provinciis, et jn
tibus effugium omne prcecludamus ad eludendum particularibus Ecclesiis, desumi nequit argumentum
argumentum de hierarchia totius Ecclesice, etiam in papam fuisse solum et immediatum undecim, seu
provincUs Italice admittenda. Porro, cum falsa om- decem et septem provinciarum Italiae metropoli-
nino fuerit divisio ItaUoe iu vicariatus tribus cerce tanum.
nostree priorfbus seeculis, falsa pariter est divisio in 125. Neque etiam desunt qui avaritia et ambi-
duds illos metropoUtanos, Romanum et Mediolauen- tione Romanorum pontificum exclusam yelint ab
sem; atque adeo, spectata universali hierarchiee ec- " ItaUa reliqui orbis hierarchiam in Ecclesiae primor-
clesiasticce regula, superest ut juste prudenterque diis; vel si qui fuissent metropolitani, illis asserant
conjiciamus per Italiam quoque eumdem qui in reli- _ ereptum jurisdictionis etiam immediatae usum ab
qua omniEcdesia hierarchioe ordinem fuisse per apo- ipsis pontificibus, ideoque innoininatos remansisse.
stolos distributum. Quoe quidem criminationes satis per semetipsas irri-
124. Sunt etiam qui eoncedunt nuUam fuisse vi- tantur, si Petrum et Paulum primos Ecclesiarum
cariorum civilium neque metropolitanorum iis seecu- Italicarum oedificatores, si sanctissimos eorum suc-
lis in ItaUa divisionem; negant vero alium ibi proe- cessores prioriun soeculorum poDtifices ecclesiasticoe
fulsissemetropoUtanumprceterRomantim episcopiim; disciplinoe, apostolicarum traditioaum, integerrimo-
sUentibus enhn veteribus moiiumentis de quovis alio rum vitee morum lenacissimos, quis sana meate et
metropolitano, solus ponlifex legitur, et episcopos ""sui compos meminerit. Coiitraria potius conj'ectura,
consecrasse, actusque eos omnes in Italicis Ecclesiis oppositumque ex diametro arguaieatum iade emer-
exercuisse, qui immediatis metropolitanis compete- git: si enim Petrus et Paulus Ecclesiarum Italicarum
rent, centumque producuntur exempla apud istos " lundatores fuerunt, si sanctissimi eorum successo-
auctores consulenda. Attanien id argumenti genus res adeo tenaces apostolicarum traditionum, atque
nihU probat, quia nhniumprobat, ut aiunt dialectici. integerrhnae ab eis acceptee Ecclesiarum fonnoe et
Patriarchce etiam Alexandrbius et Antiochenus ea disciplinoe, quemadmodum nulla ratio suppetit ne-
omnia jura sibi arrogabant in provinciis subjectis, --gaiidi apostolos hierarchiam Italicam ad totiusEc-
et prcecipue episcoporum ordinationes per Ecclesias 1 clesiaeordinem conformasse, ita eorum successores
Orientis et jEgypti; neque ideo respondebunt prce- omni pene studio ac sollicitudine eumdem servasse
laudati auctores nuUosmetropolitauos tunc exstitisse atque ubique dilatasse censendi sunt prioribus
per Orientales atque jEgyptiacas dioeceses, sed eos seeculis.
actus jurisdictionis ad patriarchas spectasse cumula- 126. Haec pro opinione Rubei aliortimque ei ad-
tive, prout legistce dicerent, cum subalternis metro- hcerentiam generaliter suggerere potest universalis
politanis, ratioue eorum prhnatus atque inductce EcClesioedisciplina. Modo aliquid- peculiarius dis-
consuetudinis. Quaeresponsio opportunissima est ad. serendum pro eadem opiriione ^ afguriientumque
rem nostram, siquidem animadvertere debuerant prce- desumehdum a praestantia urbis Ravennoe. Vel ergo
stantissfmi vhi patriarchatus Alexandrinum et An-• amplectamur eorum sententiam qui volunt aposto-
tiochenum ad formam Romani seu Occidentalis in- "los in constituendis EcclesUs metropolitanis ratio-
stitutos esse, si Niccencesynodi sextus canon in sensui nem habuisse ad civitates pfoVinciarum metropoles,
magis obvio atteudatur; ita ut quce posset in Occi- illas nempe quibus, ut ait Petrus dfe Marca, con-
dente Romanus pontifex ratibne sui patriarchatus, , ttibutm erant provincim imperii, apud quas magi-
'
possent in Jlgypto Alexandrinus, in Ofiente episco-. ttralus '-'mbjectofiimcausus judkabat, et quo proptep.
ItiS 1N S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 164
ea populi frequetitia conveniebat, quod singularii A geret, episcopos ordinaret, eumque docloreni suutn,
quodam jure civitates a matrice pendebant; vel se- J- patrem, ducem conversi populi, noyccqueEcclesire
quamur aliqrum assertionem, qui non tantum add respicerent, ac veuerarentur ? Quod ergo iot ia-
urbes, ciyilis proyincice capita respexisse apostoloss signibus Europce metropolibus dicuutur aposfoli
arbitrantur, sed etiam ad insigniores, celebriores,, tribuisse, ut eas scilicet ecclesiasticarum provbi-:
armis, Dpibusque potentiores, situ, commercio,, ciarura capita constituerent, quemadmodumfactum
exterarum natipnum frequentia ad propugnandami legimus per Hispaniam, Galliam, IUyricum, proba-
fidem aptiores; vel tandem iis adhcereamus quii bilissime censendum est trihuisse efiam Raveimce,
ethnicce hierarchice formam prce oculis habuisse5 nobilissimce Italice metropoli, juxta universalis
apostolos credunt in Christiana stabilienda, scilicet,, hierarchice regulam, et inspecta tantce urbis cx-
ut ibi minores episcopos collocarent, ubi flaminess cellentia.
suos idololalria habebat, ubi vero archiffamines,' § IV. ExponunlurobjectacontraRubei aliorumqne
ibi majores episcopos, nempe metropolitanos con- opinionem.
stitnerent: alterutram, inquam, ex hisce opinioni- 129. Aliqua ex us quoecontra HieronjTnura Ru-
bus sequi veiimus, Ravennae congruere cerlissime, beum ej'usque asseclas facere videntur, superius re-
inveiiiennis exigentiam infulae metropolitanae. j> tulimus, et Ravenaatium verbis confutavimus, qua-
127. A Romanoe reipublicoe temporibus Cisalpincc . lia sunt, et comniehtum vicariatuum ItaUae, duo-
Gallice metrppolis habebatur Ravenna. Ibi Caius; ruraque metropolitanorum, alus quibuscumquereje-
Ccesar, in hibernis exercitu distributo, morabatur, ctis ; et verba homiliae 175 divi Chrysologi primum
convenlusque celebrabat, jus dicens Gallis univer- metropoliticce jmisdictionis exercilium sanclissimo
sis. Ibi Augustus, ibi Tiberius diu habitare con- buic procsuli ex adversariorum interpretalione asse-
sueverant. h. undecim provincias cum Augustus( rentia. Verum alia sunt 11011 miaoris fortasse poa-
iiniversam Itafiam partiretur, liarum octava erat; deris, qaoe Rubei placitum videnlur eneryare. Primo
^Emiliain binas provincias subdivisa, quarum altera. enim ad illud elevaiidum pene omnes conspirarunt
a Placeiilla ad Bononiam, altera a Bononia ad Ari- magni nominis auctores, in ecclesiastica historia pe-
iniuum usque protendebatur : utriusque tanien caput ritissimi, eosque universus fere criticorum, histori-
Rayenna fuit, ubi provincioepreetor, ubi capitolium, coruin, geographicorum ccetus est secutus : quoeres
senatus, patricius ordo habebatur, qui solis prhi- eorum opinioni vim maxiaiaai addere solet. Ea vero
cipalioribus inter metropoles tribuebalur. Raven- est, natam sscculotatitum quiato iaeuate Rayennae
natium vero Us temporibus res florentissimas quis r. metropolim fuisse, aut Joanae Aageiopte, aut Pefro
ignoret? Aptus commercio situs maris vicinitate, Cbrysologo eam Ecclesiam gubernante. Hi aulem
amplissimus, isque tutissimus portus, classis Ro- auctores scriptoresque omnes prceter positiva quce
manaestalio, ad imperii littora defendenda paratoe, conglomerarunt argumenta superius memorata, alte-
celeberrimum denique orbis emperium exteris na- ruin achilleum enimvero et insuperabile ad unam
tionibus frequentalum, divitiis atque armis prae ooines jactare non desinunt; et j"urequidem, silen-
oiunibus ppteps atque excellens; ita ut secunda lium videlicet antiquorum , deficientiam monumen-
post Romanam urbs appellarelur, tunc cum Apol- torum ex quibus unum saltem vel alterum in Raven-
linaris, Petri discipulus, prima ffi ea jecit Evan- nate Ecclesia indicium eruatur exercitce quatuor
gelii semina, prout Martinus Polouus, a Rubeo Ecclesioeprimis sceculismetropohticeejurisdictionis.
citatus, confessus fueral. Demum sedem ibi ac Porro sicuti Ravenaates liberlatem vindicaat proprioe
pestilentioe cathedram tenebant non mhiores flami- Ecclesiceab jugo Mediolaaensinm, maxhne quia uul-
nes aut archillamines, sed ponlificum ethnicoruin lus omnino pro his adduci potest vel minimus actus
collegium, quod praeeminentiam ui-bis, veluti alte- ejusdemjurisdictiouis in Ravennatem Ecclesiam ab-
rius Romce, non obscure demonstrat. solulus, nuUa episcoporum ordiaatio yel approbatio,
128. Igitur si apostolos neglexisse in Italia uni- * nulla synodus, visitatio nuUa , epistola , decretum,
yersalis hierarchice regulam non est dicendum, aut canon, scriptoris aUcujus festimonium : pari igitur
saltem si nuUa ratio positiva probabilis nobis super- lege , si nullum ex simUibusaclUius ante Aagelop-
est taliter arbitrandi, quid convenientius, quid tem aut Chrysologumperegisse, nullum ex similibus
rectce rationi magis consonuin, quid ecclesiasticce testimoniis habuisse inveaiuiitur Raveanates episcc-.
universali disciplmee et particularium Ecclesiaram pi, dicendum profecto erit opinionem quoehanc di-
necessitati cominodius conjici, immo asseri potest, gnitatem usque ab apostolorum cevo derivat nihij
hujusmodi urbem, provincice florenlissimce metfo- firmitatis habere.
polim, Italicarum civitatum potentissimam, ethnicce 150. Petrus ipse Chrysologus ne vefbum quidem,
superstitionis caput, per quam tot nalionibus in tot editis doctissimis hbmiliis, de hac dignifate in
eam conflueutibus fidera comrnunieandi aditus am- suis antecessoribus emineiite fatus est, neque cum
plissimus aperiebatur; hujusmodi, inquam, urbem de primo Ravennatium episcopp Apbliiriari sermo-
ab apostolis electam fuisse, ubi sedes episcopi con- nem haberet. Ipse AgneUus,aoni cceteroquinsceculj
stituefetur, qui ad circumjaceiites urbes et populss rudis historicus, ne Syllabam quidem siiper id genus
Evangelium trausferr.et ac dilataret, Ecclesias eri- prserogativee mussitayit, licet ariipjificandoeRaven-<
165 JOS. AMADESlt DISSERTATIO DE METROPOLI EGCLESIASTICA RAVENNATENSl. 166
natium praesulumpotestati plus nimio inlerdum stu- A , que successores ecclesiasiicarum provinciarum }iie-
duerit, ipsius Romanae Ecclesiae divinum primatum rarchiam.
segre admodum ferens. Quid plura? Initia dignitatis 133. Ab imperii systemate temporum apostolico-
metropolitieee AgneUus in Joanne Angelopte consti- rum ad Synagogee systema examiiiandum procedit
tuit, quamyis istius gradus et palUi collatorem impie Bacchiuius. Describit qualem per Judaeaeprovincias,
effinxerit Valentinianum 1U Augustum. Quem igitur qualem extra Judseaefines Israelitica Ecclesia tunc
patronum opinioais suce, quam rationem nobis affe- oblineret formara; quae syaedria seu concilia in si.n-
rent Rubeus, de Marca, Salniasius, et si qui suut gulis JudeeeeurbUms, ubi minora, pbi majora sacro
alii ejusdem ophiionis asserto^es ? et civili regimini prcesiderent, omaia a gupremo Hie-
131. Nutat insuper potissimum eorum fundamen- rpsolymce generali syaedrip auctorilatem et jnrisdi-
tum, universaU nixum Ecclesioe hierarcbiae ordini, ctioiiem trahentia. Extra Judceatn yero singulis qui-
et regulae per totum orbem diffusae, nempe quod dem provinciis, seu magao alicui fegioais spalio,
fere singulis hnperU provinciis proprium metropoli- unuai tantuBimodo synedrium erat, sed in quayis
taaum dederiat apostoli, ia civitate earum principe civitate regionis illius scholceseu syaagogaehabebaa-
residentem, atque Ecclesiarum regimen, civUium. tur, quae a regionis seu provincioe synedrio, veluti a
provinciarum regimini aptasse. Si enhii vel generale proyinciali coticilio pendebaat ac moderabantur.
totius hnperU systema attendere velimus, vel parti- Antiochioe hinc, atque Alexandrioe synedria per
culare quarumcumque provinciarum, quo tempore Orientem et jEgyptum aliarumque civilatum pcr di-
coapitper apostolos Ecclesiaeordo stabUiri, ineptum versas regioaes maxima polluisse auctoritate oslen-
prorsus fateri cogimur utrumque fuisse cui confor- dit. Cum huj'usmodi Synagogoesystemate conferens
matam ab ipsis apostolis Ecclesiee hierarchiam ere- deinde Bacchiniiis Christianee yagicnlis Ecclesiee pr-
damns. Auctor est gravissimoe hujus propositionis dinem, alteram conclusionem criiit ex collntipnc
cl. abbas Bacchinius, qui omnibus numeris absolu- ista, videlicet apostolos, ac proecipoePelrum, i'n fttn-
tam, sacra profanaque eruditiotie vahdisque argu- dandis principibus Ecclesiis minime ad formam Ro-
mentis refertam dissertationem odidit de origine mani imperii respexisse, sed potius Judwprumpolitim
ecclesiasticae hierarchiae. Perpeusa igitur Roffiaai se accommodasse, habifa ratione eorumdem frequen-
imperh forma, feghniriuin ac magistratuum distribu- tim, ac prwrogativarum pro diversilate temporum, et
tioae, proviaciarum distinctione ae partitione, tum locorum, et gentilium etiam, cumad bapiismt gratiam
quee forent principaUores urbes, provhiciarurn ffie- admissi sunt. Hanc opinioncm aliis antc illum scrip-
C
tropoles, omnibusque post pfolixum exameti cmn toribus probatam fuisse, ingenue faietur Cassinensis
regimine Ecclesioe illiusque hierarchiae parlitione noster, inter quos et Grotio, qui dixerat, totum re-
in primo saeculo comparatis, coacludit doctissimus gimen Ecclesiarum Christi confotmatum fuisse ad sy-
Cassinensis non potuisse apostolos ad formara eivilis nagogarum exemplar; et patri Thomasino in Vetcre
hierarchiae respectum habere in Eeclesiarum ordine et Nova Ecclesioe Piseiplina, quibus nuperriiiie ac-
distribuendo et componeado, crim diversa fere ubi- cessit Joseph Mottce suirragium in laudata disscrla-
que, ut ipse ait, emerserit distribuiio provinciarum tione de Jure metropolitico n. 8 et scqq.
ecclesiasticarmn ab imperialinm distributione. Qui- 154. Verum, quia innumeroe in imperio, iirimo in
bus argumentis conclusionem harie suam firmaverit universo orbeprovincieesupererantin qtiibus vel niilli
cl. auctor, legere quisqne poterit in primis capitibus vel rari admodum Judcei repefiebanluf, adeoque ibi
prinioepaflis laudatoe dissertationis. saltem non poluisse ad normam Synagogccapfari ec-
132. Exparticulariumetiamprovhiciarumsystema- clesiastica hierarchia videbatur, idcirco cl. Bafcchi-
te argumenlum auget Bacchinius contra preesumptam nius, tribus distinctis in apostolorum prccdicaliono
sacrce hierarcbiceconveiiientiam ad civiles magistra- periodis, triplicem eliam diversam dislinguit Ecclc-
tus. Si enim cuUibet provincice metropolitanus ideo siaruiti consiilulionem. Prima periodus respicit apo-
creditur assignatus, cui alii comprovinciales episcopi stolicceprcedicatioiiistempus, ex Christi Dbriiininian-
parerent, qaia in qnalibel provincia, in qualibet pro- dato Judceis tantum largitce intra Judceaeprovincias.
vineiarum primaria urbe rector, seupreeses, aut con- Altera respicitintervallum illud quo geatilibas, quibus
sularis cceterarum provincice urbium magistratibus mixtieraat Hebrcei, fides allata est ab apostolis per
prceerat, id, si veritatem consulas, locum habere non regioaes loage lateque extra Judceam positas. Terlia
potest; adeo inordhiatum, adeo varium legimus taadem periodus apostolicoepraedicationis illud tem-
fuisse pafticularhun provinciarum regimen; cum pus designat quo in regionibus quas idololatrae omnes,
modo eairidem provineiam ffioderaretur proprius nulU aut fere nulli Judaei incolebant, Evangelium
fector, ffiodoalterius prpvmciaepraeses, mbdo plures diffusum est.
provinciaeuni, modo pluribus corisularibusparereat: 155. In prima prcedicationis periodo satius fuit
qiiod maxuriede ^EmiUanostra observatum est, quce apostolis synedriorum formaffi hi Ecclesia ordinanda
aUquando euffi Flaminia proprium habuit consula- aeffiulari. Generali ergo ac supremo Hiefosolymce
rem, ahquando cum Liguria uni preesidi subjecla synedrio, cui preeerat- summus Synagogcepontifex,
jtuit. Quare hnpossibUe est profecto super instabili apostolorum afe discipulorum Chfisti cbllegium op-
hujusmodi fundamento redificasse apostolos eorum- positum est, Petfb prEesideiite; in singulis aiiterrj
167 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 168
civitatibus, ubi minora syaedria, minores Eccle- A ciam seu civitatem, jut ibi propriam sibi Ecclesiam,
siee, ubi majora synedria, majores Ecclesieefun- praedicato Evangelio, efformarent, cathedramque
dalae sunt; et siculi in singulis Hebrceorum provia- collocarent; vel ad nuUamdesignatiindividuam pro-
ciis Samaria, GalUaea, Judeea minora a supremo vinciam seu civitatem, sed ut ubicumque sors aut
uniuscujusque provinciaesynedrio pendebaat, orania potius divina Providentia iUis viam aperiret fidem
ab Hierosolymitano, ita factum est ut Christianoe disseminandi, ibi consisterent, sibique Ecclesiam
Ecclesiaeminores a majore cujuscumque proYincice, ex converso populo componereat. Itaque alterutro
omnes autem ab Hierosolyinitana penderent. In se- modo discipuh isti et episcopi ad geates missi, cum
cunda vero periodo exeuntes ab Judceeeiinibus apo- j'am Ecclesiam aliquam prceclara ia urbe fuadas-
stoli, eas regiones circumierunt in quibus mixti seat, hinc finitimis civitatihus ac populis Ghristum
erant gentilibus Hebrcei, et synagogas per singulas annuntiabant, novas Ecclesias in circuitu sanctifi-
civitates, synedriuro autem habebant per singulas cantes, eisque etiam iaterdum, si expedire vide-
provincias, seu per quosdam regionis tractus. Quia retur, episcopos coasecraates.
vero ineffabUi Dei providentia cautum erat ut ad 158. Ex hac antem sapieatissima evangeUcoeproe-
genlium conversionem Synagoga ipsa viam faceret, dicationis ccconomianon solmn intelligitur quomodo
et JudeeiChristi discipulos in gentUium notitiam ac B apostoli in ethnicis regionibus tot Ecclesias fuiida-
famiharitatem inducerent, ut eo naturali medio su- veriat, tot episcopatus erexeriat, verum etiam qua
pernaturalem fidem cognoscerent, ad quam Dei mi- ratioae priraae omnium coastitutec fueriat ecclesia-
sericordia vocabantur, hinc est quod per id tempus sticce metropoles. Illa enhn civitas haac dignitatem
tot in Asia, Africa, Europa Ecclesias, ex Judoeis adipiscebatur, ubi apostolorum discipuli ad preedi-
et geutilibus coadunatas, didicimus apostolos fun- caadum missi calbedram firmabant, ex qua cum
dasse, ibique Christianas metropoles constituisse, finilimaseliam geutes atque urbes docendo circum-
ubi provinciarum synedria, Ephesinam, Sardicen- ireat, coaversisque evaagelicas leges imponerent,
sem, atque, ut alias taceam, Antiochenam et Ale- Ecclesias efformarerit iUisque episcopos darent; cce-
xandrinam. perunt conversi populi illos discipulos et missos
136. Ultima autem periodus apostolicaepreedica- veluti patres et doctores superioresque in spiritua-
tionis, ex doclissimi Bacchinii conjecturis, ad fidera libus negotiis respicere et venerari, eorumque ca-
perduxit Ecclesias gentium, inter quas nec synedria, thedras, unde primo iUis derivaverant fidei rudi-
nec forte synagogas habebant Judeei. Primam om- meata, et proprias Ecclesias propriosque episcopa-
nium fundavit Petrus apostolorum princeps Roma- C tus initimn habuisse fatebantur, tamquara malrem
nam, in ea scUicet urbe totius orbis metropoli, cui habere, ab ea traditiones, ab ea in dubiis consi-.
cuin aeque subderetur Hebreeus ac gentilis, con- lium, ab ea discipUnce, rituum, moram regulas,
gruum erat ibi Ecclesiarum maximam erigi ac fuii- episcoporum suorum vel consecratioaem vel appro-
dari, quee ex utroque populo coalescere componi- bationem mutuari, proesertim apostoUs defuactis,
que debebat. Ab hac igitur principe Ecclesia, quam quorum prudentisshnce institutioni acceptam refe-
Petrus et Paulus eedilicarunt proprioque sanguke ruut istam ecclesiastici regiminis politiam.
stabilierunt, missi sunt quaquaversum qui genlilUms 139. Id vero probabUe, immo prorsus innegabile
Christum nuntiarent et Chrislianas ubique Ecclesias videbitur, si animadvertas prirao apostolos eam re-
coadui-.areat. Ex hoc foate ia Ilaliani, GaUiam,Hispa- gbainis formam sibi proposuisse, quce et :perpetua
niam, Illyricum, Africam, fidei, baptismatis, traditio- foret et aptior ad omnes populos ubique terrarum
num rivuli feliciter derivaruut; adeo ut jure scripserit coadunaados in unum corpus aique in unum ovile,
ad Eugubiaum episcopum Innoceatius I: Leganl si _ et facilius regendosel instruendos; secnndo per se
in iis provinciisalius apostoloruminvenituraut legitur ipsospaucosque eorma discipulostantum opus absol-
docuisse; quod sinon legdiil, quia nusquam invenitur, Q vere non licuisse; erant enim paucula iUa grana per
oporlet eos hoc sequi quod Romana Ecclesia custo- vaslissimum universi campum disseminanda, pauci-
dit, a qua eos principium accepisse non dubiutn est. que illi in multa Evangelii messe operarii. Quapro-
Hinc qui emersisse volunt jura Romani patriarchatus pter necesse fuit aliquot fundari per orbis provincias
in oinnem Occidentem, non lon^e a veritate aberrare principes Ecclesias, atque in iis aut apostolorum aut
arbitramur. discipulorum, veluti totidem metropolitarum calhe-
137. Porro aaimadvertendum hic venit in quo dif- dras, fideique ac traditioais depositum coUocare, a
ferrent inter se fimdationes Ecclesiarum primoe et quibus principibus Eeclesiisperpreedicationem, pro-
secundec periodi, et fundationes Ecclesiarum ter- gressu leuiporis, aUceEcclesiceet nascerentur et re-
tiac : nam quoad primas, now antea in ilUs ordhia- gerentur. Hceautem principaliores Ecclesiaeab apo-
bantur episcopi quaro Ecclesiae ipsae vel ex soUs stolis vel ab apostolorum discipuliserectce, apostoli-
Hebraeis, vel ex Hebroeissiroul et gentilibus jam ccevocabantur, quarum pulcherrimam distinctionem
conversoe, et ahquo modo formatee fuissent. Quoad Bacchiniusrefert ex TertuUiano. r
alteras vero, autequam converterentur, aut ullo 140. Ingenue ergo fatemur, hanc cl. Cassinensis
modo formarentur, ordinabantur episcopi, et mitte- opinionem de ecclesiasticarum metropoleoa origiae
bantur. vel designati ad aliquam specialem provin- nobis prce ceeteris arridere. Eam gravissimis viris.
169 IOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLIECCLESIASTICARAVENNATENSI. 170
probatam esse non ignoramus, quidquid alii, praeser- A rVeorum altero solummodo (aiunt) coeperuiit legi qui-
lim Galli, in contrarium effutierint; congmit enim ut dam actus metropohticoepostestatis! PossibUeneest
cum maxirae ideoequam cordatus quisque concipere ejusmodi fatiocinio tot doctissimorumvirorum meu-
debet de Evangelii propagatione, incomprehensibili- tes acquievisse ?
ter, ac non minus fortiter quam suaviter per mun- 143. Atque eo majof negativi hujus argumenti
dum universum absoluta. Attamen nescimus utrum imbeciUitasapparet, quo probabilior est eorum sen-
ea opinio Bacchimi magis noceat, an faveat magis tentia qui regulam ecclesiasticcchierarchiae asserunt
Ravennatensium placito de apostolica origine me- universalem esse debuisse per totum Christianum
tropoliticceeorum dignitatis. orbem, nullamque omninorationem adductam fuisse,
§ Y. Ravenaatiumresponsiones. neque adduci posse, quare hierarchia Italicarum
141. Ne, qnaepossunt allatarum difficultatum vim provinciarum differre debuisset ab hierarchia reliqua.
immiiiuere,yideamurnegligere Ravennatium respon- totius Ecclesiae. Apostoli primique saactissimi Ro-
siones, qucecumqueecesint, brevissime hic expone- mani pontifices, disciplinee, traditionum, regularum
mus. Et primo quidem UUsminime negotium faces- apostolicarumtenacesadmodum, eas neglexissent in
sit contrariam opiaionem esse communiorem, immo Italia tantummodo ? Leges ad firmamentum ecclesia-
comnitinissimam, quam nempe sequantur et propu- J3 j stici ordinis, sanctaequefideimorumqueChristianorum
gnent pene omnes celebrioresque scriplores, in eccle- conservationem adeo necessarias, in Italia solum-
siastica historia, disciplina, moribus peritissimi; modo immutassent, inltaha, inquam, universi capite,
veritas enhn opinionum huj'usmodi non a mullitudi- norma discipliaae,morum, fidei? Quid si aliarum in
ne iteque a nominis claritale, sed a fundamentorum Italia metropoleum, et primorum quidem soeculo-
firmitate dignoscitur. Innumeroe propemodum opi- rura, indicia magni momenti non desint? Quid si de
niones singulis oetatibusregnaruut, quas foverat uni- Syracusis, Panormo, Capua, Rhegio forte non sit
versahVconsensus; modo autem falsoe sunt apud amplius rationabiliter dubitandum ? Certum est eru-
omnes. Et ne longius exempla quoeritenius, nonne ditissimas snper iis dissertationes nostro hoc ecvo
opinio de Mediolanensimetropolitano, super ItaUae prodiisse, quoevix dubitandi aditum reliquerunt, et
-divisione in duos vicariatus fundala, universalissima quoejactatoenegationis vimminuunt ut cum maxime,
hucusque fuit, Uliqueplausernnt critici fere omnes? per quam exclusis omnibus omnino ab Italia metro-
Verumtamen destructo falso Ulo fundamento, aman- politanis, solos Romanos pontifices per quatuor
datisque ad fabulas tot commentis quaepro monu- priora soeculaexercuisse in ea regione metropolitica
mentis iadubus habebantur, sententia isthaecab aula j'ura perfidiose affirmatura est.
recedit et evanescit. (
Q 144. De Ravennate vero quid dicendum ? Si quse
142. Secundo non magni faciunt Ravemiates ar- contra opiniones de ejus initiis, vel a temporibus
giimentum negativum adversariorum. Vae, si ab hu- Joannis Angeloptis, vel Petri Chrysologi repetendis,
jusmodi ratiocinio timendum esset: Non inveuitur aliquod probabUitatisspecimea proese feruat, videtur
scriptum^ ergo non fuitl Actum omnino foret de neutra sustineri posse, et nostreedigaitatis primordia
plurirais queemodo pro certis omnino habentur tum neutri illorum sanctorum prcesulum esse cOnsignan-
in sacris tum in profanis; actum foret de tot Eccle- da. Quandb autem eos metropolitanos fuisse certis-
siarum anliquitate, et vel non exslisse dicereutur sime invenhnus, non invenimus autem eos primos
prioribus soeculis,vel episcopos non habuisse, si au- Ulam dignitatem fuisse consecutos, per necessariam
ctorum sUentio, si monumentorum inopiee fidendum consequentiam statuendmn venit ante, eos episcopos
esset. Quiaergo quarto vel quinto solummodosoecu- Ravennatem Ecclesiam fuisse metropolitauara, et
lo de alicujus Ecclesieeepiscopo meinoria vel notitia recurrendum essead apostolicatempora juxta univer-
tunc primum emersit, nuilus alter ante istum episco- salis hierarchiee regulam, quando in nullo ex prce-
pum EcclesieeUliprcefuissecredenduserit ? Quia ergo decessorUms Aogeloptis, et Chrysologi principium
de aliqua Ecclesia serius locuti sunt scriptores, tunc dignitatis reperire datur : quemadmodum, ut supra
solum eam incoepissearbitrabhnur? Undenam, ama- n dicebamus, quia solum extrema jam aetale legitur
bo, argumentum desumunt critici nostri, ut probent Chrysologusconsecrasse episcopumVicohabentinum,
natas quarto saeculo Aquileiensium ac Mediolanen- negari absolute non polest, imrao de tanto doctore,
sium metropoles? Ex silentio (respondebunt) anti- iis Ecclesicetemporibus asseri pro certo debet illum
quiorum monumentorum, et quia eo tantum saeculo> ante Vicohabentini ordinationem plurimos actus
vertente, aliquem actum legere incipiunt exercitee exercuisse ejusmodi poleslatis per longura duodevi-
ab UUsepiscopis metropoliticeejurisdictionis. Infelix ginti annorum decursum, licet de iis juemo neque
enimvero ratiocinium ! Quia initium non invenitur, ipsemel scripserit.
illud igitur pendere dicendum est ab hombium con- 145. Silenlium quoque sancti huj'us antistitis con-
iecturis et opinione. In nostro autem casu id prorsusi tra eos non facere arbitrantur Ravennatenses, tum
ratiocinu genus praevalere volunt auctores nostri et1 quia non omnia ejus opera ad nostram setateni per-
quia neque in Chrysologo,neque in Angelopte dete- venerunl, cum Ule fuerit multorumlibrorum et volu-
gipossunt hujas dignitatis primordia, nihilominusi minutn conditor, et veluti irriguus fons,itain eum di-
necesse est in eorum altero iUaminccepisse,quia de: yina sapienlia quolidie emanabat, teste Agnello,
PATROL.LII.
171 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 172
multaque perierunt nou solum Cbrysologi, sed an- A et concessionem paUii arehiepiscopalis, in quibus
tecessorum ej'us, quos non pauca eaque gravissima profeclo noii videmus qtiid novitalis, quui monstri
scripsisse tradunt antiquiores historici, vel barbaro- horreaut clarissimi viri. Nonne sacculumillud, noaue
rum incursUms, vel Ravennatis Ecclesicc nostrae ipsa Valentmiani tempora hujusmodi exemplis scate-
archivi et bibliothecae incendiis, vel sequentium SOB- bant ? Primusne, an solus Valentinianus in Ecclcsia-
culorum in litteras odio, et preesulum antiquiorum, stica jura manum immiserat? Quis Phcenicieej'urisdi-
prcesertim schisraaticorum vel ignavia vel roalilia. ctionem diviserat inter Tyrium et Beritensem epi-
Tum quia in homiliis Chrysologi quoeunicee tempo- scopos? Quis primalum Hierosolymitano tribuerat
rum injuriam superarunt, preeter epistolas ad Euty- super Arabiam, Phoeniciam, Palaetinam ? Qriis Ni-
chetem hceresiarcham atque ad PP. Chalcedonensis ceeaiu, quis Ghalcedonera ad me ropoiis fastigium
synodi, locus non erat neque occasio de hoc argu- sublimaverat ? Nonne unperatores iUiusmetaevi? Quo
mento mentionem faciendi. Tum quia silct etiam canon duodecimtts Ghaleedonensis synodi spectabat
Chrysologus Ecclesiam Raveiinatem hac prccrogativa terribili iila depositionis in episcopos comniinatione,
jam insignitam antequam ipse ejus gubernacula j"am nisi ab Angustis ejusmorh novarum melropolcon
suscepisset, quod tamen non potest amplius in du- erectiones impetrare cessaverint ? Ex hoc ergo ca-
bium revocari. Item unum vel alterum memorat S. 8 pite uec novum, nec monstruosum fuisset Valenfi-
doctor metropolilicce jurisdictioais aclum a se ge- niani diploma, neque omnino condemnandus Agncl-
stum, consecrationes nempe Projecti Imolensis, et lus, quasi novain Ravennatium metropolim Augusto
Marcellini Yicohabenthii episcopi; ergoue deceui et illi imputasset.
octo annonim intervallo nuUis aliis actibus tautam 148. Ouod vero ad collationem pallii, hic quoque
dignitatem illustraverat ? fugit clarissimos viros prudens anliquae Ecclesice
146. Agnellus vero, schismaticus homo, qui hnpe- oeconomia. Fuerit enun necne paUinm islud impera-
fatoribus nimis justo in ecclesiaslicis rebus in- torium insigne, Augustorum munus ad indicandmn
dulgebat, quique Romanoe subjectiouis inipaiiens, et decorandum regale episcoporura sacerdotium, aut
Ravennatium anacephaleosim impie aliquolies tuilus indumenti genus mere ecclesiasticmii ad sigaifican-
estprobabiliter ex industria eam dignitatem in An- dam in melropoUtanis plenitudinCm potestatis, pro-
geloptis antecessoribus tacuit, ne ab apostolica scde cul dubio est, aliquot post magnum Conslantimnn
derivatam cogeretur fateri. Quoeab Agnello de ar- seeculis, exspectasse pontifices summos aut preces
chiepiscopis nostris practerita fuerunt, qucequeinno- ant consensum hnperatorum et regum , antequam
tuerunt aliunde , propemodura infinita sunt (alque palUi usum metropolitanis indulgerent. Gujus verita-
inter ea, mirifica midecim D. Apollinaris successo- G tis testes luculentissimi sunt tot epislolae Romano-
rum per visibUemcolumbam electio, prcccipua est; rum pontificum, et preeseriim Gregorii Magni ad
cum enhn de singulis Agnellus scriberet, ineffabilis Coesarium Arelalensem. De hoc autem argumento
prodigii immemor, aut inscius videbatur, cujus tan- consuli potest doctissimus Thomasinus, qui istam
dem splendida indicia dedit ia sancto Severo eorum Ecclesice consuetudinem fusius explicat, prccsertim
poslremo); mirumne igitur erit si quoc errorem iis verbis : Indttbitatum est, idiqttot saltcm smcu-
suum damnavissent, ille non retulit? Cum auteta ad tis, non sine voluntate imperatoris in Oriente pal-
sedandos aliquorum tumultus, de quibus Cbrysolo- liitm, sicut in Occidente concessumfttisse ; cum enim
gus allatis verbis homil. 175 Valenlinianus UI im- vesthnenti id gentis ittitio regittm fuisset, eoque vo-
perator Romani pontificis decreta augustali sanctio- tuissent imperatores, qum eximia eorum erat et sin-
ne roboraverit, qua sarctam tectam Ravennatium gularis pietas, regale Ehrisli decorare sucerdolium;
episcopi dignitatem suam servarent, occasionem ve- Itanc vicissim illis per aliquot swcttla pielalem gra-
risimiliter arripuit AgneUus Valentiaiaao tribueadi tiludinemquerependit Ecctesia, nl illo prwler eorum
ejusdem dignitatis sacrique pallii collatioaein, qure a assensionem indtteretur ncmo.
sola apostolica sede concedi poterant: si tameu ea 149. Quce igitur in Yalentiniani Ccesaris conces-
fuit Agaelli meus, idque sonant ejus verba; probari D sicne novitas, quod portentum, quando juxia iUo-
enim fortasse ex AgnelUana relatione minime pote- rum sceculorumceconomiam lara commode intelligi
rit iUum indicasse tunc primum omniao creataai fuis- poterat pro consensu, ab Augusto Ulo in erectio-
se nostrce metropolis dignitatem,sed potius indicasse nem nostrcc metropolis prcestito, alcpie in usum
tunc prhnum circumscriptam fuisse certis Unibus palhi ? Decretum aliquod, seu concessionem , seu
ecclesia&ticam/Emiliee ac Flaminioeprovhiciam. nostrce Ecclesice privilegioruin confirmationem edi-
147. Geeteruninumquara satis mirati sumus quare disse Valentinianum UT indicari videtur per musi-
tot sapientissimi viri, anliquoedisciplineeperitissimi, vum opus S. Apollinaris in Classe, in quo Augusti
contra hujusmodi assertum AgneUi nostri, et contra iUius imago volumen manibus tenet, scriptumque
Hieronymum Rubeumadeo impotenter debacchantur, ibi legimus : Privilegid Ravennatis Ecciesim. Verum
et Valentiniani diploma a Rubeo relatum diris omni- de istis alii viderhit. Rcliquce autem falsitatis no-
hus voveant, Duo enim proecipue in eo notant, et tce, quas curiosius auctores laudati scrutati sunt,
damnant absque iilla benigna interpretatione, nem- ac se invenisse aiunt in Valentiniani littcris, ecc
pe Valentiniano tribui mctropolis nostrrc crectionem, profecto non sunt ob quas hi istud diploma adeo
175 JOS. AMADESHDISSERTATIO DE METROPOLIECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 174
Dbslrepanl; quarum altera esse potest titulus ar- AV ab ciyiUs magistratus prccstaalia, aoa ab reguin re-
iltiepiscopi, sceculo quiato a Raveanate antistite sidentia, verum ab institulione apostolica formatam
r.oadum usurpatus, altera vero titulus majpris, fuisse Ecclesicehierarchiam. Acacium vero exemplis
quem sibi tribuit Valentiaianus. 'Voculas hasce urget episcoporum, qui licet imperialibus prceesseat
AgaeUus non scripsit; irrepseruut auleni probabi- civitalibus, se tamen infra anliquos jurisdictioiiis ler-
liter hi diplomatis exemplaria, amamieasium culpa. minos continueruiit : Bisimws, iaquit, quod prmro-
Nos autem arbitramur veras litteras Valentiaiaai gaiivam volunt Acacio comparari, quia episcopus fuc-
(aUqtias eaim ab Augusto ipso datas fuisse du- rit regim civilatis. Numquid apud Ravennam, apud
bitare noa siaant verba homilice 175 divi Chrysologi Medioianum, apud Syrmium, apud Treviros mullis
superadducta), vel archivi archiepiscopalis inceadio, temporibus non constitit imperalor? Numquid liariim
vel schismaticoram maUlia consumptas, vel in urbium sacerdoles CLTRAMENSCKAM SIBIANTIQUITUS
Georgii archiepiscopi captivitate deperditas, qui Ec- BEfUTATAM qutdquam suis dignitatibus usurparunt?
clesiceaostrce augustiora monmnenta, ad ostenden- Licel crgo, aiuat Raveuaates, multis temporibus apud
dam ej"us amplitudiaem, in Germaniam asportave- Raveaaam consliterint imperatores, aihil tamea hu-
rat, scioli aUcujus opera et ingeuio faisse reaova- jus urbis episcopi suce dignitati auxeruat, nulluiaque
tas; et fortasse vel rx vel x sceculo, tuuc eura er- g] maj'usj'us usurparunt, ex Gelasii attestatione, sed in
cltkpiscopi titulo passim utebantur Raveaaateasium ea mensura dignitatis et jurisdictionis remanseruat,
prccsules, aec aon TOmajor ia more erat inter qaam ante imperatores, et a priscis temporibus ba-
litulos, cujus exempla, ubi opus esset, prcesto fo- buerant. Verum indubitatum quidem est, omnibusque
rent in pergamenis archivi Ravenuatensis. Hanc histOricis probatum, Ravennates anlistites melropo-
tamen conjecturam prudentiorum jndicio libeuter litica dignitate polluisse, imperatpribus in ea civi.t.ate
commiilimus. residentibus; igitur non illain adepti sunt Augusto-
150. Qua aulem occasione Yaleatiniani littercevere rum auctoritafe aut intercessione, dum in ea reside-
emaaaveriat, utrum ab Aagelopte, an ab Chrysologo rent, sed illam dignitatem in mensura sibi anliqaitus
hnpetratee, nihU certi habemus. SiautemcoaJ'ecturas deputata, nihil ulterius eiaddentes, retinuerimt, etcum
noslras qualescumqueaperire Ucet,credimus, nonpro Raveana imperialis civitasfacta est, jaffi ah veteribus
nova Raveunatensis metropolis formatioae eas datas temporibus sedes erat ecclesiastici metropplitaai.
fuisse Utteras ab Augusto; obstant eaha, ae id cre- 152. Verbofum Gelasii et hujus rafiociaii pondus
daaius, gravissima qnee superius contra Bacchlaium senserat Bacchinius, qui se primura omnium metro-
explicuhaus argumeata; sed potius ul Chrysologus politici Ravennatium jmis propugnatorum illud de-
vel Aageloptes iUarum patrocinio ecclesias recupe- (Q prehendisse ait (ubi autem de metropolitana Syrmii
rent, quas diximus ab Arianis forte distractas, et Ecclesia locutus est Euslacbius a S. Ubaldo, forsi-
postmodum per Ambrosu proedicatioaem in clieate- tan ante Bacchinium vim Gelasiance auctoritatis in-
laai Mediolaaeasiura episcoporum receptas, In ea dicaverat). Porro mirmn est qua fatione Racchinii
per qumquagrata fere annos perdurasse, quorum id- aniinum contorserit, et aliquando pene in transversum
circo conatibus, ne illas restituerent, auctoritatem egerizistudargumenti genus, et in quem sensum ex-
apostolicam et imperialem apponere necesse fuit. plicare conatus sit Gelasii clarissinia caeteroquinver-
Probabile est etiam, cum sceculoquinto incoeperint, ba; illis eriim in sensu obvio acceptis, viderat vir
ut ait Bacchiaius, termiai bierarchioe ecclesiasticce doctissbnus per se cadere omnino Suam caeterorum-
in ItaUa ad civiUum proyiaciarum termiaos aCcom- que opinioaem de origine Ravennatiura metropolis.
modari, factum fuisse ut ad coarctandam seu exten- Interpretationem ergo Bacchinii preestat hic eisdem
dendam melropoliticam Ravennatium jurisdictionem verbis adducere, ne ipsius valorem hnminuisse vi-
intra ^EmUiceet Fiamiaioe coafiBia, simul coacurre- deamur.
reat, temporibus vel Angeloplis vel Chrysologi, et 153. i Cum iu dubium, inquit, revocafi minime
sedis apostoUcccdecreta, et Augustorum favor, ad possitquodGelasio summo pontifice Romeesedente,
compescendas obtrectautium querimoriias. Quavis D ] preesul Raveaaas metropolita fuerit, reliquum esse
autem ex his causis Valentiaiaai litterce prodieriat, videtur ut ex GelasU ejusdem testimonio non tunc
nil prajudicii iaferuat Raveaaatium oplaioni de im- cceperit metropolitanum j'us in Ravennate Eccle-
pugnala eorum dignitatis origine. sia, cum uibs illa regia Augustorum sedes eva -
151. Quam vero originem non solum aUatis ralio- sit, sed eodem loco steterit quo anlea fuerat, nec ul-
riibus contra vim argumenti negalivi se defendere tra mensuram sibi antiquitus deputalam quidpiam suis
illi arbitrantur, verum aliquo etiam positivo docu- dignitalibus usurpaverit. Certe Gelasii testimonium
ffieato. lUude^GelasiiIRomaai pontificis epistola ad omni exceptioae majus est, tum quod floruerit paulb
episcopos Dardanieesuperius citala,.haurire iion du- post ea tempora quibus Ecclesise Ravemiati metro-
bitant, ubi contra Aeacium Coastantinopolftaaum politicumjus collatum fuisse diximus, ttiffi quo.dprce-
episcopura invehit Gelasius, conantem fimbrias qua- sumi debeat rem hujusmodi doctissimo Romaao pon-
quaversum dUatare, seseque in Orientis patriarcham tifici, jurium ecclesiasticorum scientisshno, bene per-
clevare, quia episcopus esset iraperialis civitatis. Pro- spectam. Taata iiihilominussunt, adeoque clara, quee
J>atautem Gelasius, non ab imperii syslematc, non probaut scrius quaiti iu caitero Occidcati ia ltalia ius
175 IN S. PETRUM CHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 176
metropoliticum invectum, tanta ex quibus evidenter A et ab opinione solius Romani pontificis in Italia me-
liquet de hujusmodi jure recentius Ravennati Eccle- tropolitani, tum quce affert de Joanne Augelopte, ac
sioecollato, constetque Ecclesias nonnullas, ut Foro- de Chrysologo, ejusque homilia 175. Quod attinetad
corneliensis, Ambrosio vivente, Mediolanensi episco- Ecclesias quas, vivente Ambrosio, ait Mediolanensi
po paruisse, et Petri Chrysologi, immo ejus electio- paruisse, ut Forocorneliensis, satis pariter, ut arbi-
nis tempore inler Raveiroee subditas numeralas, ut tramur, superque respondimus iu cap. 1, adeo ut
obvio eo sensu quem praeferunt Gelasii verba, eadem dubia omnino, incerta ac fere improbabiha videantur
intelligi minime posse certum sit. Re itaque serio momeiUa ista cl. Cassinensis. Quare cordato vfro ea
perpensa, Gelasium id solum intendisse reor, qtiod tanli esse non debent, ut per Ula verborum Gelasii
argumetitum ferehat, videlicet ail accedere juris, quo sensus, apertissimus per se ipsum et obvius, in dis-
in aUos domiaentur, episcopis quibuslibet ex eo quod tortumsensum violentissune rapialur; hllrKOpotius
quandoque Augusli apud eorum civitatem resederiat, rem dubiam et incertam, qualem volunt originem
sed jura ecclesiaslica abEcclesioeauctoritate pendere. hujus Ravennatium dignitalis, per verba tam aperta,
Negat propterea quidquam ecclesiastici juris acces- tam clara, tam obvia doctissimi pontificis par erat
sisse episcopis Ravennae, Mediolani, Syrmii, Trevi- explicare, prcesertim quia opinio Ravennatibus fa-
rorutn, ex eo praecise quod apud illas urbes multo jg vens tot aliis allatis argumentis fulcitur; contraria
tempore degerint imperatores, aitque ob eam impe- vero, licet communissima, tot ambagibus, tot diffi-
ratorum moram, earum urbium praesules ullra men- cultatibus involvitur.
suram sibi antiquitus depulalam nil suis dignitalibus 155. Et sane, pace cl. Bacchinii, ejas iaterpretatio
usurpasse; minime vero negat aliunde, ex legitima contorta nimis videtur, sensusque Gelasu nimis per-
scilicet Ecclesiaepotestate, potuisse jus augeri earum- turbatus. Acacio iUe insultat, quia cum sit episcopus
dera Ecclesiarum, eo etiam mtuilu quod imperatorum regicecivitatis, tentat jurisdictionem suam augere et
ibi sedes exstasset. Gelasii itaque verba ferunt, quod super Orieatis patriarchas sese efferre; itaqueexem-
Patrum et synodorum sauior et communior sensus plum UUopponit quatuor Occidealis episcoporum,
tulit, ecclesiastica videlicet j'ura nullo modo a seecu- qui cum essent et ipsi imperialiimi urbium aatislites,
lari potestate peiidere, vel primaruin Ecclesiarum ntiUamjurisdictioBemsibiusurparuntultra eam quam
.decus primarum civitatum decori acceplura reierri antiquitus obtinuerant. Verum quidem est, quod ait
debere, sed id totum a canonum praescripto et a su- Bacchinius, Gelasiurii illis verbis uoa aegasse ex le-
premo Petri arbitrio efficiac disponi, prout rerum gitima Ecclesimpotestate potuissejus augeri earumdem
temporuraque circumstantiis congruere dignoscitur. Ecclesiarum, eo etiam intuilu quod imperatorum ibi
Quare consequitur Ravemiae,Mediolani, Syrmii, Tre- Q sedes exstasset; sed cum Gelasius tacuerit accessio-
virorum episcopos, et ceeteros quoslibet, diguitatum nem istam novi juris revera evenisse ex coacessioae
suarum antiquitus deputatee mensurcc si quid addi- Ecclesice imperatorum temporUms, evidens iadicium
tum est, non illud usurpasse, quod ibi imperalores est quod non evenerit; tum quia argumeiUuni quo
quandoque degerint, sed legitimc ex Petri auctoritate, contra Acacium utebatur Gelasius, fortius Constan-
salvo canonum proescripto, babuisse. Et ita quidem tinopoUtanum ursisset, ea animadversione quod iUi
Gelasii verba intelligenda arbitror, quoeproinde effi- quatuor episcopi, si quid jurisdictionis ultra antiquam
ciunt, rainus curate, nec praecedentibus coheerens, a meneuram acquisiverint, intuitu iinperatorum, non-
suramo viro de metropolitani Ravenaatis juris initiis nisi ex indulgentia pontificum Romanorura acquisi-
scriptum, illud videlicet acquisitum, ea prorsus ratione verint; tura quia cum id factum tacuerit Gelasius,
qua sedes Constantinopolilana ob imperiale thronutn alia magni ponderis conjectura iade oritur certissime
patriarchalia jura usurpavit, ac tandem pacificetenuit. non esse factum; nam ab exemplis quatuor illorum
Oppositum eniro ait pontifex, et testatur, ob irapera- autislitum, si quia fuissent episcopi regiarum civita-
toris thronum nU supra veterera dignitatis suaemen- tum, ab apostohca sede maj'oremdigaitatem oblinuis-
suram Ravennates praesules usurpasse. i sent, occasionem opporlunissime arripuissent Aca-
', 154. Haecest Racchinii interpretatio verborum Ge- D ciani exprobrandi Gelasio, atque RomaiiceEcclesice,
Tasii, quam ipsemet fatetur ab obvio eorum sensu de- negatum iri Acacio, etiam intercedentibus imperato-.
viare. Ad bujusmodi vero violentam Gelasiani sensus ribus, etiam coacedeatibus duobus oscumenicisconci-
explicalionem Bacchinium cogunt momenta quaepro- liis, Constantinopolitano i, et Chalcedonense, quod
baut serius quam iu reliquo Occidente in Italiam jus ahis quatuor episcopis non fuerat negatum, perlur-
metropoliticmn induclum, in eaque regione solum bationem scilicet ecclesiasticce hierarchiac, et novoe
Romanum ponlificem isto jure polluisse ad quartum jurisdictionis accessionem, Ucet episcopi Uli nuUo
et ultra seeculum, ac preesertim quia recentius Ra- fulcirentur concilu canone aut consensu. Tum demum
vennati Ecclesiaeillud iuit collatum, el quia constat quia non potuisset Gelasius Acacio tam libere insul-
Ecclesias nonnullas, ut Forocorneliensis, Ambrosio lare, si Romana Ecclesia arguenda ipsa quoque fuis.
vivente, Mediolaneusi episcopo paruisse, et Chryso- set ob perturbalam in Occidente, in gratiam im-
logi electiouis tempore numeratas inter Ravenace peratorum, apostoUcam Ecclesiarum hierarchiam,
subditas. Verum haec onaiia Bacchinii momenla j'am quo tempore eam mordicus tuebantur in Orien-
expendimus, tum qure eruil ab argumcnlo negativo, te contra episcopos Constantinopolitanos, coutr-3
177 JOS. AMADESIITilSSERTATIO DE METROPOLI ECCLESIASTICA RAVENNATENSI. 178
duo generalia concilia, contra ipsos imperatores. A proesertim divi Petri Damiani, eredunt Ravennates
Quacquidem conjectura majorem vim consequi po- contrarium negativum argumentum exinanire. Atque
terit ex iis queesuperius notavfmus de resistentia hinc ad doclisshnas Racchinu animadversiones ani-
Ecclesice, ac proesertim summorum pontificum, hu- mura convertentes, manus yictas jJs ultro dare non
jusmodi liovarum metropoleon erectionibus. renuent. Concedent enim libentissime nullo pacto
156. His autem rationum momentis se expedire efformatam fuisse ab apostolis Ecclesiee hierarchiam
arbitraniur Raveanates a Bacchinii interpretatione ad normam civilium magistraluura. Concedent ex
in verba Gelasii, statuuntque ex illorum sensu obvio generali imperii systemate, quale fuerat temporibus
et naturali probari Ravennaies episcopos non ab im- apostolicis, atque ex particulari cujusque proviaciee
peratorum temporibus metroppUlicum gradum fuisse regiaiiae probabilissime deduci posse veritatem Rac-
adeplos, sed eo bonore ante imperatores et a priscis chinianae opinionis : licet ad rem non facere suspi-
temporibus proefulsisse; atque adeo cum nulla slabi- centur, quee de instabiUtate regiminis cujuscumque
liri possit inccepti honoris epocha, ad apostolica tem- particularis provinciae eruditissime congessit abbas
pora et ad primeevam ecclesiasticeehierarchioe insli- Cassinensis; nam primo instabilitas haec particularis
tutionem ilhus gradus originem esse refefendam. Hic provinciarum regiminis locum forte non habebat quo
etiam obiter notatnm volumus aUata Gelasu verba B tempore EvangeUum disseminabant apostoli. Accidit
juxta obvium eorum sensum etiam a Mediolanensi- ea quidem temporum decursu, sed cum jam fides
bus usurpari, ut probent ante divum Ambrosium,non Cbristiana longe lateque diffusa erat, atque etiam
autem ob imperatorum residentiam, jam ad metro- stabilitus ecclesiasticoe hierarchice ordo ac systema,
polis dignitatem ascendisse inclytam Mediolani Ec- preesertim in Italia. Ea enim divisa ab Augusto in
clesiam: quod non abs re erit animadvertere. Ccete- nndecim regiones, et nnicuiqtie proprio assignato
rura mox relatam Ravennatensium conclssionem ver- praeside, decurionibus, duumviris, forma ista magi-
bofumque Gelasii inteUigentiam roborare posse neuj- stratuum et politiee duo pene scecula perseveravit,
tiqtiam ipsi dubitant auctoritate S. Gregorii Vn, pa- donec ab Adriano Ccesare immutata est. Quare satis
riter Romani pontificis, cequedoctissimi, cequejurium intervalli et opportunitatis habere potuisset Ecclesia
ecclesiasticorum acerrimi vhidicis. Scribens enim ab sibi firmandum in hac regione hierarchice statum
Gregorius ad Ravennatenses, hcec de eorum Ecclesia juxta hierarchiam civUem ab Augusto constitutam ,
ipsis insinuat: Credimusnon latere vestram scientiam, quatenus ad eam se conformasset. Stabilita autem
RavennatemEcclesiamsedi apostolicw prm cmterisvi- semel ab apostolis eorumque successoribus hierar-
cinius hmrere sotitam fuisse, eamquespeciuliler ab ipsa chia, nullis mutationibus obnoxia esse poterat, quid-
ditectam, quidquid dignilatis et honoris antiquitus per C quid fuerit de civilis provinciarum regiminis pertur-
beatum Apollinarem tenuit, munere scilicel prmfalm se- batione pluries secuta, Adriano, Aureliano, aliisque
dis concessumliabuisse. Prcedilectam ait sanctus pen- imperantibus. Quod si etiam verum fuisset tempori-
iifex Ecclesiam Ravennatem ab sede apestolica, nam bus apostolicis vel unam pltiribus, vel plures provin-
illi acceptum habere debebat quidquid dignitatis et cias uni tantum proesidi paruisse, hinc opporluna
honoris antiquitus per bealum Apollinarem tenuit. Si resultaret ratio quare in ecclesiastica hierarchia non
autem antiquitus, ac per primum ej'us apostohun at- ubique uni provinciae uaas proeesset metropolitanus,
que episcopum nihU aliud Ecclesia Ravennas obti- sed sub uno metropolitano plures essent provinciee,
nuisset, nisi cum fide Christiana simplicis episcopatus et quoefuerat olim anica, fieretduplex provincia, uti
cathedram, fruslra eam speciaUler dilectam sedi cum JEmilia nostra actum fuit, partita in duplicem
apostpUcce, frustra viciaiorem adbeesioaem, ffustra regionera, quarum altera Flaminia, Jilmilia altera.
bonores et digaitates ab ea sede obteatas jactasset Secundo vero quainvis temporibus apostolicis insla-
Gregorius. Loquebatur ergo pontifex de iis honori- bilitas particularium provinciarum regiminis obversa-
bus et dignilatibus quibus ejus cetate eminebat Ra- retur stabiliendae ecclesiasticae hierarchlae aliquibus
veaBatium Ecclesia, et quas iUi a sede apostolica an- in regionibus, id tamen de ipsa yEmilia neqne tunc
tiquitus coUalas affirmat per beatum Apollhiarem, 1) neque per diuturna tempora forsitan polest verifi-
"primum sciUcet Ravetince episcopum, Petri apostoU cari; nam post allatam partitionem in jEmiliam et
discipulum; neque alia dignitas, neque alii honores Flaminiam, utriusque caput et metropolis fuit imrau-
ibiveaiunt intelligendi, si res bene perpendatur, nisi tabiliter Ravenna, etiam postquam Conslantinus in
dignitas atque honores aietropolitici. Coasonat Gre- . duos vicariatus Ilaliam divisit.
gorio VUacctor Historicemiraculorum ipsius S. Apol- 158. Atlaraen, bis non obstantibus, dalisque ultro
linaris in territorio Divionensi, qni auctor sceculo x omnibus cl. Bacchinio, sibiadhuc gralulanlur Raven-
creditur floruisse, adeoque ante Gregorium, Qui . nates lanti viri opinionem de origine ecclesiastica-
marlyr, iaquit, ul descripta ejus passionis gesla testan- - rum metropoleon non solum non destruere, sed ma-
lur, a S. Petro apostolorumprincipe consecratus, ac Ra- gis magisque confirmare eorum sentenliam qui lem-
vennw, metropolitanmItalkarumurbium nobilissimm, poribus atque inslitulioni apostolicoe inilia huj'us
primus archiepiscopusest destinatus. dignilatis in Ecclesia Ravennate tribuerunt. Si enim
157. Tali testimoniorum positivorum serie, alque verisimillimum est (immopene cerlum dixerhn) spar-
aliorum quaebrevitati studentes nou quaeritamus, et sos ubique terrarum et quaquaversum aposlolormn
179 IN S. PETRUM (oHRYSOLOGUMPROLEGOMENA. 130
discipulosfundasse Ecclesias gentium a se conversas, A 1 rias tain frequens occurrat ejtis menlio, ef Ravenna-
ibique propria stabilita sede, inde vicinis regionibus, tium ab eo fundatceEcclesice prcestantia celebris sit
urbibus et populis fldem communicantes, novas Ec- apud auctores universos. Superbam hanc omissio-
clesias constituisse, novos episcopos ibi ordinasse, nem, inter tol alias maculas quibus abbatis Fleurv
unde factuffisit ex apostolorum sanclione ut cotiver- scatet Ecclesiastica Historia, merito illi exprobravit
sis hisce regionibus novisque Ecclesiis , eartimque nuperus auctorObservationum ineamdem ej'usHisto-
episcopis discipuli isti preeessent veluti primi patres riam. Quod vero ad acta antiquissima S. Apollinaris,
ac doctores, atque eortim cathedram populi novarum ea propugnarunt celebres auctores, ex quibus laudati
Ecclesiarum respicerent uti proprice Udei matrem, Bollandiani de iis dubitari jtire non posse luculenler
ab eaque traditiones, dtsciplince apostolicce regulas, docent, ac solum nolant alicubi vitiata fuisse atque
in dubiis consilia, in dissidus et gravarainibus refu- interpolata.
gium, in ordinationibus consensum peterent et am- 160. Verum ne unus quidem inter tot scriptores,
plecterentur, quod pfoculdubio tunc fuerat et metro- vel qui admittimt vel qui rejiciunt ejusmodi acta,
poUtaai juris principium ac fundamentum, et metro- critice rigorem eo usque acuit, ut apostolatum Apol-
politance dignitatis prcerogativa; si, inquam, id ex linaris in jEmiUa, hujus provinciaeurbium conversio-
Bacchinio verisimillimum censetur, acta opportunis- B 1 nem, Ecclesiarum fundationem neget; nituntur euira
sime res cst Raveaaatium, qui Appollinarem Petri ista Patrum et histbricorum fide, et immeraorabili
discipulum Ravennam, Italicarum urbium prcestan- tot Ecclesiarura traditione. Quare si lex ab aposto-
tissimam, ab apostolo missum, ibi eplscopali cathe- lis sancita, si mos universaeEcclesicetum per Orien-
dra crecta ac firmata, ex ea toti ^Emilue Chrisli lem fuit, quemadmodum inviclissime ratiocinatur
Evangelium prcedicasse, perque ejus urbes ex con- Bacchinius, ut sectindoeEcclesieeab ea Ecclesia ortoe,
versis populis ilorentissimas Ecclesias efformasse , quam per discipulos apostoli fundaverant, illam tam-
pro certo habeat, ac testatur non soluraperpetuacele- quam magistram, matrem et caput recognoscerent,
berrimae Ravennatis Ecclesiae, sed eliam ipsaruia quae origo fuit metropolitici j'uris el dignitatis; si
^Einilioe Ecclesiarum traditio, quae illam fidei suce assertiones GelasU I et Gregorii VU summorum poii-
magistram per Apollinarem coguoscunt et confiten- tificum in sensu obvio et uaturali intelligendae sunt;
tur. Id Benedictus XIV, qui modo Petri cathedram si ubique per Ecclesiam eadeai valere debebat hie-
teriet, eruditione, doctrina, sapientia incomparabilis rarcbioeregula; si vix ac ne vix quidem defendi adhuc
pontifex, de Bononia nostra luculenter asseruit ea potest auctorum opiaio, qui velin Joaaae Aagelopte,
quam in dedicatlone novce, ipsi S. ApoUinarisacree, vel io Petro Chrysologo origiaem Ravennatensis me-
magnificentissimce basilicoe, Romce auper habuit, C I tropoliiicce dignitatis constituermu, reliquum est,
pereleganti oratione. Doctissimo pontifici prceiverat inquiunt Ravennates, ut Hieronymi Rubei,'Petri de
Sigonius ab Ughello citatus, qui ait Bononiam Chri- Marca, aliorumque scriptorum placitum de repeteada
stiana sacra suscepisse ab Appolliriari Mmilive apo- ab apostoUcistempbribus atque a divo Apoliinare ,
stglo, quem Petrus apostolorum princeps ULucdicitur primo Ravemiatium episcopo, hujusmodiorigine pro-
destinasse; qui tametsi Ravennm sedem fixerii, JEtni- babilius longe esse, aliisque omuibus super hoc argu-
liam tamen totam Chfisti Evangelio implevit. Omitli- mento placilis prccstare videatur.
raus auiem, ne in Iongtim niffiis procedamus, qucede HcecRaveanatenses. Nos autem, quamquam eorum
aliis iEmiiiceEcclesiis per eumdem Apollinarem for- ratiocinii vim sentiamus, ut cum maxime, tamen in-
malis, illafum historici asserurit. superabilem non asserimus, sensumqtie omnem no-
159. Longum quoque nimium foret testimonia slrura prudentiorihus ac peritioribus criticis, quUms
actorum S. Apollinaris, sacrorum scriptorum et ctimulatissimenostra hceccetas abundat, ccquoaaimo
multarura orbis Ecclesiarum hic attexere, quee de permittimus. Hcecilaque erant, ci. Paciaude, quibus
missione ejus et per jEmiliam apostolatu fidem face- litterarias Ravennatium paleestraspro modulo noslro
rent amplissimam. Petrum Chrysologum , Petrum horis subsecivis exercebamus, quo tempore e metro-
Daihianum, ceiitumque historicos, et prcccipne cl. D ] politano suggestu illustrem haac urbcm, admiratioae
Bollaadiaaos consulere unicuiqoe licebit. Fuerunt tui, corda autem omnium doctrinec, eloquealiae,eru-
quidem auctores qui, Apollinaris vetuslissima acta ditionis tuae divitiisprceco evangelicus excilabas ex-
supefbe negaates, iater apocrypha ej'ecerunt; alii plebasque. Velim igitur et spero etiam fore ut post-
etiam fuerunt, ut abbas Fleury, qtii ne verbum qui- quain hcec nostra tranqtiille perlegeris, oculoque isto
dem digiiati sunt Historicesuceecclesiasticce inserere luo penetrantissimo lustraveris, digna miaus probes
de celebefrimo isto Petri discipulo, licet apud sanctos qucee latebris nostris erumpant, auclorisque imperi-
doCtores, licet in tot Romanorum pontificum episto- tiam orbi litterario prodeant ac testentur. Vale.
lis et monumentis, lieetinter tothistoricoriim memo-

CENSURA SERMONUM.
Sermon JVLa principio usque ad finem tribuitur S. Augustino, et habetur inter eloquia Milleloquiiipsius
Augustini, compifaliprimum ab Urbinati Episcopo Bartholommo, inde ab Joanne Collerio impressi Pansns
anno 1649, column. 1, liltera D; ibidemqu-etitatur D, Augustinus serm. 13 tn Quqdrgg. Cum autem hujus
181 GENSURA SERMONUMS. PETRI CURYSOLOGI. 182
tanctisshm doeioris obitus per decem supra seplem annos prmcesserit tnortetn Clirysoloyi, suspicari quis polerit
sermonem hunc ab collectore quodom ex D. Augustino muiuaium fuisse. At nullibi itt ejus Operibus invenilur.
Sermo tantum de lempore numero 172 huic in principio assimilalur, sed neutiquam in decursu: et in eo nec
verbum quidem de tentationibus Christi.
SermonemL nonnulli Chrysostomo, alii Hieronymo ascribunt: uni Ecclesiw Grmcw, alteri Lalinm amplis-
sitno doctori; ac si inter prodigia non debuisset referri, duos diversarum linguarum scriptores eisdem verbis
eumdem sermonem pronuntiare poluisse. Ecclesia Romana in Breviario ad Dominicdm xvm post Pentecosiem
eumdem legit in secundo Nocturno, et Chrysologoiribuit. S. ThomasinGatenahujusmodisermonemcitatnomine
Joannis episcopi: qua loquendi formuta citatum frequenter Chrysostomum advertitur in antiquioribus Catenis.
Explicatior oratio, nec sic incisa, ut Gltrysologi mos est, eum potius quam iili, aut HierOnymo, Chrysostotno
deberi alicui poterit suadere. NoSlro auctori vitidicant riiss. Cwsenm et Urbini.
Sermo LUI habetur in appendice Sermonum S. Augustini sub numero 61, tom. V pag. 75, olirn de Tempore
169, sed passim interpotatus, seu mullis auctior sententiis, quw appositis utrinque ansulis includuntur. Ex eo
nonnulla transcribit Alcuinus in tib. de Virtulib. et Vitiis cap. 6. Reclius dscribilur Barbaliano presbytero, de
quo S. Pelrus Damianus totn. XI pag. 306 edition. Lugdun., settn. LXY, habito in ej'us nataii die. Vivebal
Itic Ravennm, regnante Ptaeidiu Augusta ann. circ. 449; Surius die 31 Decemb.; Petrus de NataLib. lib. xi
cap. 21, pag. 185; Rubeus Hislor. Raventi. ann. 433. Precibus Chrysotogi fortasse ductus, Ravennates inter
se dissidentes, corripuit, et ad mutuam pacem, humilemque suo pustori obedienliam hortatus est. Utut sit,
styti diversitas hunc auciori nostro abjudicat.
Sermo LXXIY. Frater Antonius Ghislandus inlib. qui inscribitur: Opas aureum inEvangelia : super Evan-
geiium Sabb. S. Paschm dub. 17 et 23 et atibi, laudans hujusmodi serm. eum, divo Severiano seu Severino
ascribit, sicuti el serm. infra LXXVI; id quod forte ab divo Thoma in Comment. mutuatus est, utinnuere
videtur Maldonatus Matthmi xxvm, numero 9. At et stylus non absimilis, et diversarum phrasium eadem repe-
tentium coacervatio,etdoctorum virorutri consensus, et manuscriptorum, quotquol exstdnt, auctoritds, Chrysologo
vindicant. Franciscus Combefisiusin opusc. Recensili Auctores, eic., Pdrisiis 1662, pag. 135, suspkabatur, ,
an in Catena D. Thomm^ ubi sermo hic et sequentes de Christi Resurrectione laudantur, sub hoc contracto
nomine Sever. legendum sit Severus Malacitanus: cujus temporibus convenil, quem Auctor perslringit, non
suscitandm v^rm carttis error. At nulli Severo Malddtano tribuuntur sermones, potuitque Chrysologusanliquio-
rem Origenis errorem respicere. '
Sermo XCI. JEfu-nceurridemsermonem, ab exordio tamen non parum imminutum, Itabes inter sermones
D. Augustini de Sanclis, olim sub numero 22; nunc vero in appendice tom. V, pag. 135, num. 199. Nihilor-
minus Chrysoiogodeberi ex ipso sui inilio recte opinatur Mita.
Sertno CYII, licet stylo et doctrina insignis, inquit Mitct, ab sermonibus Chrysologianis longissime distdt.
Fdbrkius in Bibliotheca medim Ldtin. lom. I lib. m pag. 1055, et Tillemontius tom. V pag. 485 editionis
Venetm,jure quidem Clirysologo adimunt. Inscribitur in codice ms., In divum Petrum episcopum. Titulus
auiem divi recentiorem wtatem redolet. Prwierea longe ab more ttoslri ducloris nitida hk dictio apparet, qiiam
nec circumlocutionesinfarciunt, nec insueiw expressiones extollunt. Fateri autem oportet de Petro alicujus loci
episcopoin eo loqui: nec insuetumerat antiquis, inter auclorum opera ea recensere, qumvel ipsis inscribebaniur,
vel in eorttmhonoremcesserant. Unde do libentissimetnanus opinanlibus sermonem Itunc in laudem Petri nostri
Chrysologi,Ravennm pronunliatum fuisse. >.
Sermo CXXVU.Franciscus Garcia de ValieinEvangelico Concionatore Ltb.I, disc. 25, numero 38, nervis
omnibus coniendit, sermonem hunc deberi Joantti Chrysosiotnohomil. 16 ex variis in Malth. locis. Et revera
inter Chrysostomianosoccurrit in ediiione Parisiensi per Sebaslianum Nivellum sub Ciconiis anno 1581, tom.
U, pag. 1074, sed addito signo in ora tibri, ut eum inter spuria amandandum ipse editor lectores admoneat.
Lapis autem, vel slipes sit oportet, qui ab eo Chrysostomigravilatem abesse tion sentiat, et contra puram pu-
tamque sapere Chrysologi dktionem.
SermoCXXIX.Sermo hic, inquit Latiriius, nil habet Chrysolog , cui astipulatur Mita, animadvertens verbum
Charissimi, nunquam inveniri apud Chrysotogutn: cui aiiud familiare est, nempe Fratres. Supposititium etiam
putat Tillemontiustom. V, pag. 866: quod prm cmteris styti puritas facitisque verborum ductus suadent.
Sermo CXXXV.De hujusmodi sermone, ejusdem comtnalis cum superiori, hwc eliatn habent Tillemontius
et Latinius. Ruinartius Acta Martyr. pag. 188 eum uti nostri aucloris genuinum felum amplectilur, eutnque
vocal egregium sermonem. ;
Sermo CXXXYI iacinia est aLkujus sertnonis ^auctoris ub Chrysologo diversi: cui nescio quis episcopus
Adelphusintererat.
Sermo CXXXYTIl.S. Gertiiani Antisiodorensis fetum opinatur Mita. Sanclus hic prmsul dum Ravennw dpud
Chrysologumhospilaretur, hmc pauca de pace disseruisse, non vero est absimile. Sub initium Patrem et Magis-
trum rocaf Chrysologum,propter ipsius in ea urbe ponlificiam dignitalem exuberanlemque doclrinam; se vero
peregrinum et agresteffi dicit, veluti ex locis Barbarorum profeclum. Quamvis vero hmc ariolandi tnodo pfofe-
raniur, tn tuto est sermonem non esse Chrysologi.De S. Germanoalibi.
Sermo CXLUI. Nonnulld in eo hdbentur quw occurrunt in sermone de Annuntiatione penes Hieronymutn,
tom. ultimo pag. 101 edilion. Parisknsis apud Nivellum anno 1579, ad Paulam etEuslochium; eaque prwci-
pue, qum laudaritut db D. Thoma iri Catena, iom. V ejus Operum, pag. 14, recent. editioiiis Venetw. Obser-
vat autem Possevinus in Apparat. lom. H, pag. 44, el ex eo Nicolai in notulis ad prmdictam Catenam, sermo-
nem hujusmodi inter Hieronymi spuria ablegandum: el Grwco potius quam Lalino homini ascribendum; cum
in eo Grmcumauctorem Laline loquenlem videre liceat. Sophronii autem esse D. Hieronymi amki, illius nempe
qui ejusdem Catalogum de Scriptoribus Grwcum reddidil, pro compertissimo, ut loqiii arriunt, credunt non
pauci haud inferioris subsellii scriptores.
Sermo CXLIX. iHea Severiano Gabutorum episcopodubio procul ascribendus, sub cujus notmne occurritinler
operu sancti Joannis Chrysostomi tom. IU pag. 140 recent. editionis Parisiensis, curante domhto de Monifau-
con, quihmc eadem prwfatur: « Severianus, Gabulorumepiscopus,qui Constantinopoli.tuncdegebat, etsimulatis
officiissancti prmsulis amicitiam sibi conciliaverat, ac frequenter ad populum conciones habebat, absentis, ac
in Asiam profecli Chrysostomi, occasione captala, Populum sibi devincire, ejusque ut putatur studia ab Chry-
sostomoaveftere satdgebat. Qua de re monitus ab Serapione Clirysostomus,cum ex Asia tediii, iit vidit populum
sibi gratulanteni, Iwiitiaqueplenum, rem non multum curasse videlur. Sed cnm inde Severianusin Serapionem
indignalus, impietate ptena verba protuiisset, titmultuanle populo', et in iram conCitato, Cotistatitinopolipulsiis
esl. Deinde CtiranteEudoxia Augusta, ipsoqueimperaiore revocalus, et ab Clmjsostomomgre tket admissus est.
Sed quia indignaius pOpulus, nonnisi pastoris suimonilis, conceptatn in Severiammiiram sedare poterat^ huc.
185 • S. PETRI CHRYSOLOGI > 184
oratiuncula (exstat ibi pag. 412) Chrysostomus exasperalos animos mitigavil, et ad Severianum adtnittendum
deduxit. BHmc doctissimuseditor in Monitis ad prmfatam homiliam. ln sequenti vero die, Severianus ipse ad
populum habuit oratiunculam, ubi de conciliata pace gratululur: quam ille pacem partam comrauni Palre
curante, summis laudibus commendat. Hujusmodi autem oratiuncula Severiani, inier sermones Chrysologi
irrepsit, el centesimum quadragesimum nonum in ordine confecit. Formulam autem illam : corainunis "Paier,
prwsentem Cltrysostomum significare nullus dubito : uti observatur in atiis homiliis, et prwsertim in illa quatn
presbyter quidam Antiochenus habuil coram Flaviano illius civitalis antislite, inier opera spuria Clirysostomi
tom. Vl pag. 555 laudatm nuper editionis. Quod autem Baronius ab Martyrologio Romuno Severianum hunc
expunxerit, tamquam acerrimumad Chrysostomi hostem, falso asseritur : dicamque lianc ei ab Rosweidoimmerito
inustam cLar. Georgiusin Nolis Martyrologium Adonis exlersit tom. I pqg. 63. In nonnuUis edilionibns
sermoni Ituic prwfigitur litulus: quem quidam Severiani putant, sed falso : illud tatnen non teniere factum,
notat Latinius, nain nil, itiquit, habel Chrysologi.
Sermo CLH Lqtine legitur inter alius Palrum homilies ab Alcuino collectas: nec desunt qui eutn sermonibus
D. Severiani annectendum esse opinantur. Irascilur dulem Mitd in nolts ; et invidentidm, ut ait, illorum, qui
sermonem hunc Chrysologo auferre conati sunt, comparal ipsius Herodis in vitam Innocentium invidentim,
aversoquein eos animo : subditquenumquam aptius Chrysologi cognomen convenisse, nisi hujiismodi sermonis
causa. < Siquidem in hocvere aureum eloquentimflumen effudit, et summamprofessus est erudilionem. Stylo
et doctrina db eminenlioribusejus homilhs haud discrepat, nec aliquis prudens hanc esse divi Severiunicotn-
positionem dixeril: cum tota pltrasi et doctrina ab ejus sermone, htc in ordine 149 relato, discrepet. Fuil insu-
per Severianus nalione Grmcus, Grmcequescripsit. At prmdiclus sermo lota origine Latinus, nulla expdrle
grmcismumredotet: neque ab exemplari Grwcoin Latxnumidiomd traductum,quispiamlinguarumperitususque
modo judkavit. t Hmc Mita,plurimis aliis in hujusmodi sermonis laudes abundantius excurrens. Revera cum
Chrysologiana phrasi ita convenit ut ovum evo sitnilius esse non dixeris.
Denique huk editioni appmdkem addidi, paucos quosdum in ea referens Clirysologi sermones, qui huc
usque alieno nomine circumferebanlur. Primas tenent sermones quinque de Oraltone Dominicali, quos ab
Dacherio Spicileg. tom. VII pag. 120 muluatus sutn. Hos olim ex fide codkis Corbeiani retuierat ad Pelrum
Damiani, postea admonenle Stephano de Marces, comperil, esse Chrysologi. Sermones 75 et. 97 in appendice
dtvi Augustini tom. V pag. 92 ct 120, de quibus jure merilo Lovunienses dubiturnnt, ab doctissimis nuperis
editoribus Monachis S. Mauri, auctori nosiro adjudicantur. Tantorum virorum testimonio succenturialus et id
ego prmstili.
Sunt qui nonnullorum codicum fide freti, sermonem quoque 120 ipsius jappendicis genuinum Chrysologi
fetum asserunt. At hoc asserere non patitur slylus sermonis tumens propemodum, nec ila, ut nostri Auctoris
mos est, brevior et incisus, quique Pelavio lib. de Incarnatione xvi, nimis conturnatus videbatur. P. Labbe,
Biblioth. pag. 785, alium sub suo nomine laudat de B. Virgiais aalivitate: sed, ut alias observalum esl,
sermonum intitulaliones corruptw sunt: nec iemporibus Chrysologi hujusmodi feslum adhuc celebratum scimus.
Aerem verberant, et in nubibus fabrkant, qui sermones LXYU, LXVUl, LXX, LXXI, in ordinem redigunt,
et Pelro Damiano ascribunt: ttam cum prostent in prima colleclione S. Felkis episcopi Ravennalis, quod sub
inilium smculi vrn evcnisse scimus, et longe posterior vixerit Damianus; jam patet quam inanibus fulcris
eorutn opinio innilatnr.
Dktio etiam nitidior et facilior serm. CXXIX de S. Cypriano, et CXXXV de S. Laurentio alicui fucum
fecere, et suspkundi ansatn prmbuerunt. j

S. PETRI GHRYSOLOGI
RAVENNATIS ARCfllEPISCOPI

SERMONESl

SERMO PRIMUS. A^ ter, tantum hoeres hnpalieiis; qui c patris fatigatur


De duobus fiiiis, prodigo et frugi, et primo de abscessu ad vitam ; qui patris, quia tempus d adimere non
prodigi a patre. potest, nilitur auferre substanliam. Hic ipsam prce-
Hodie nobis Dominus patrem cum filiis duobus rogativam filUmeruit non habere, qui ea quaepatris
vocayit et produxit ia medium : ut iaimeasum suae erant noluit possidefe cron patre. Sed quoerauiusquae
» pietatis indiciura, saevam Judaicee gentis iavidiam, res filiuui rapuit hos ad ausus, ad petitionem tautain
reditum supplicem b populi Chf istiani, pulchram pan- iflduciaquae levarit. Quceres ? illa scilicet qua coele-
deret per figuram. Homo quidam habuit duos filios, stem Patrem sciebat nullo claudendum fine, conclu-
el dicit adolescenlior ex illis palri : Pater , da milti Uendum tempore nuUo, nulla mortis potestate sol-
portionem substanlim qum me contingit. Et divisit, yendum. Et ideo cupit vivendi Ubertate gaudere, qui
* dilari noluerat facullatibus decedentis. Denique il-
inquit, t//ts substanliam (Luc."sy). Quantum piuspa-
a Hoc est argumentum pietatis infinitce,ut infra Au- d Codices hactenus impressi corrupte audire. Lali-
ctor serm. 49.MITA.—ForamlaChrysologofaaiiliaris. nius sic legerat: Quia tempus autdiem non potesl, niti-
Nonnuiloceditiones habent judkium. lur auferre substantiam, Ambrosius tit. 1 lib. de Na-
b In hac parabola, et in his duobus filiis, duos prce- but., cap. 4, pag. 308, col. i, edit. Pnris.-.Hmresotiosus
hmres fastidiosus increpat, quod sero moria-
figurari populos, Judaicum nerape et Geatiiem,docent! speciut;
mhti. Augustinus lib. u Qucest. Evang., qucest. 29:
etiam Dionysius Areopagita epist. 8 ; Irenceus lib. iv Avartts velletnuilum
adversus Hcereses cap. 70; Hieronymus epist. 46 ad ,JB " hominem esse, ut ipse soius omnia
Daraasum; Augustinus lib. n. Qusest. Evaug., qucest. possideret.
e Aliceeditiones, valuerat. Ita etiam ms. Vallicella-
33, aliique.
« Patrem vivere segre fert. num; edit. Colon. et Bonun. Sensus est: qui ut dita-
retur nohiit exspectare mortem palris.
185 SERMO I. - .^ m
lam fuisse huj'us petitiouis a offeusain, genitoris lar- A abiit longe plus mente quam loco; ut dato, non ac.
gitas comprobavit. Et divisit, hiquit, illis substantiam cepto prelio misere se venderet servituti. Sic raerca-;
1 Peteule uno, ambobus totam substantiam mox: tor ad talem coatractum perveait, qui parenlum de-
divisit; ut scirent filn, c quod ante tenebat pater,, bitum nescit solvere, qui vicem k nescit redhibere
non fuisse avaritice, sed amoris ; providentia, noni generanli. Est peaes patrem dulcis conditio, libera'
invidenlia, non dedisse. Tenebat pater servare sub- servitus, absoluta cuslodia, timor lcelus, blanda ultio,
stantiam filiis, non negare ; et manere ea a pignori- paupertas dives, secura possessio. Namque ad patrem
bus cupiens, non perire. Beati filii quorum tota estt labor respicit, fructus redundat in filios. Dissipavit,:
in patris charitate subslantia ! Beati quibus manett inquit, substantiam suam. Quce composita fuerant.
lota in obsequio patris, in patris cullura possessio!! patre moderante, prodigente filio dissipantur; ut vel
Coeterum e facultates f unitatem scindunt, fraterni- tarde sapiat patrem custodem, l non incubatorem'
tatem separant, cognationem spargunt, pareatumL fuisse substanticc. Vivendo tuxuriose. Mortalis est
perdunt et violant charitatem, sicut ex sequentibusi ista vita; quia moritur virtulibus : qui vitiis vivit, se-
elucescit: Pater, da milti portionem substanliw quwi pelitur famce,perit glorice: qui manet turpitudini, cre-,
me contingit. El divisil, inquit, iltis substantiam. Et scit infamiee.Et posleaquamconsumpsissetomnia, facta
non poslmuLtoshos dies, congregatis omnibus, adole- B BStfames validain regioneilla. Luxuriae, ventri, guloe,
scentior filius peregreprofectus est in regionemlongin- fames torlor apponitur : ut ibi ultrix pcena seeviat,ubi
quam, el ibi dissipavit substantidm suam, vivendoi pcenalis reatus exarserat. Facta est fames valida. Ad
luxuriose. Et posteaquam consumpsissetomnia, facta: talem finem semper voracitas tendit, ad talem perve-
esl fames valida in regione illa, et ipse cmpit egere, et! nit terminum fugienda voluptalis effusio. Et ipse cwpit
abiit, et adhmsil unicivium regionis illius, et misit il- egere. Filiurn data facit egere snbstantia, quoe divitem
lum in villam suam, ut pascerel porcos. Et cupiebdt: negata mservasset: ut penes se deficeret habendo, qui
implere ventremsuum de siliquis quas porci manduca- penes patrem abuudaverat non habendo. Et adhwsit
bant, et ttemo Uli dabat. Ecce quid facit e cupiditas uni civiumregioniillins,elmisilillum in villatn suam,ut
ad censum praeceps. Ecce quemadmodum sine patre pasceret porcos. Sic invenit qui se negat patri, qui se
census nudavit filium, non ditavit; census fiUum commitlit extraneo: nt sentiatn severum judicem, qui
tulit e grernio patris, ejecitde domo, exemit patria, fugil indulgenlissimum provisorem. Affectionisdeser-
spoUavit faaia, exuil castitate. Quod vitae, quod mo- tor, pietatis refuga, deputaturporcis, porcis addicitur,
rum, quod pietalis, quod libertalis, quod est gloriee, porcorum traditur servituti, ° porcorum pascua Plutu-
nil rehquit. Civem deuique in peregrinum, fiUumin lenta percurrit, inquieti gregis teritur, et maculatur ex-
mercenarium, in egenum locupletem, liberuai muta- eursu, utsentiatquammiserum sit, amarum quamsit,
vit in servum, junxit porcis a patre piissimo quem quielis paternee beatitudinem perdidisse. Et cupiebat
sejunxit, ut*serviret h coenoso pecori, qui pietali' C implere venlrem suum desiliquis quasporci manduca-
sanctee parere contempsit. Congregalis, inquit, omni- bant, et. netno illi dabat. Quam crudele mraislerhim,
bus, adolescentior. Adolescentior iste plane ; non quia i neque convivit porcis, qui vivit porcis! Miser,
cetate, sed sensu; qui congregavit bona patris, J et < qui squallenlis pecorij deficit et esurit in saginam!
* Hocest improbam actionera qua filius in hac pe- nulloeeditiones vitiose, JVonmtate, sed censu.
titione usus est. MITA. i Evang., 1n regtonem tonginquam. Quia Auctor re-
1 Opinantur nonnulli Cbrislum hic respexisse ad gionem haac loagiaquam mystice interpretalnr, pla-
morera, si aoa Judceorum, saltera fiaitiiaarum gea- cuit addere : Regionem longinquam esse Dei oblivio-
lium, peaesquas fiUi,statim ac paberlatem altigeraat, nem, ut docet August. lib. n Quaest.Evang., quaest. 35.
partem patrimoau paterai expetere poteraat, ut quce- Vide apposite Arabrosium hic; quo teste, Regio lon-
stum facerent. Alu (inler qiios noster) patrem filiis ginqua est utnbrd mortis; hoc estpeccatum. MITA.—
hcereditatemlibere uteadam dedisse, aulla licet lege Vid. Chrysostomum homil. de Patre et daobus filiis,
vel coasuetudiae obstrictum. tom. n, pag. 1166, edit. Parisieas. an. 1581.
c Disseatit-Chrysologos ab mente exislimantitim k Chrysologi phrasis pro : Beneficium mutito hene-
Prodigum, non bonapatris, sed malernce hcereditatis ficio rependere. Plaulus in Menae:Salvutn tibi, ut mihi
partem postulasse. VideDu Hameliuai bic. dedisti, redhibeo nidrsupium.
d Pigaora pro filUspassim apud melioris ceviscri- 1Quintilianuslib. x: Velutthesauriscldttsisincubabat.
ptores. TerlulUaiius etiam de Idololatr. cap. 12, Cy- mIta locum restituimus ex ms. Coesea.Aliaeeditio-
priai.ms de MortefiUoramJobi: Post nes : Negata saturabat.
e Dici omaespossessiones hnmaaaspignorumfunera.
ad aecessitalem u Alias apud Castillura : In se verttmjudicem.
yilcefacienles, notat in hunc locum Chrysologi Gaspar 0 Nullumvilius ministeriaai apud Judeeos et JEgy-
Barthius Adversar. lib. xi cap. 3, coluin. 517. Ibique tios, qui hujusmodi hoaiiaes tamquam profaoosab
laudat Gaudentium ad Germinium, et Venantium For- lemploruin adilu arcebant. Neque ex inferiori plebe
tun. lib.xi.Videetiam Lactanlium de Just. lib.vcap. 19. unus erat qui cuai ipsis familiaritatem consueludi-
1 Lege inferius Chrysologum serm. 162, ibique D * nemque vellet iaire. Vide Herodotum lib. n cap.
notaai. 47.
s Augustinus, qucest.47 m Exod.: Grwcus(broo-zeuijv f Vitiosee editioaes habent: Pascua luculenta; ex
habet, ubi substantiam Lalinus interpretatus est, quod castigalionibus Meursiicap. 11, pag. 150, mendum
aliquando tiostri interpretantur censum. expunximus.
h Columellalib. xu cap. 10 : Porcorum genus nulla i Porcorum, quibus alendis insudabat, convivara
re magis gaudet qudtnrivis dtque cmnosolocu votulari. esse uequiverat. i
1 Euthymius in not. ad Caten. ad xv Luccccap. 57: r Sic restituimus ex edit. Bonon., Mitcc,et CastilU.
Not quia temporejunior, sed quia sensu indigens. Non- Aliae : Qui porcorum deficit.,
*S7 S. PETRI CMRYSOLOGI jfia
Miser, qui^squallentis cibi cupit, necbimpelrat quali- A dant pctttibus,ego autem hic fame pereo. Fames revc-
tatem! His edocti, instructi talibus, maneamus in do- cat * quem saturitas exsularat; fames iUi J palrem
rno patris,c matris in grcinio perduremus, cognatorum dedit sapere, cui copia tulerat sentire genitorem.
constringamur amplexibus, viscera nos paterna con- Et si tantum prrcstilit vel hivita fames, probate quid
stringant, ne nos ad supradicta mala pertrahat adole- volunlarium possit conferre jejunium. Oneratus ven-
scenticemiseranda libertas. Sepiat nos paterna reve- ter ad vitia cor deponit, premit mentera, ne super-
rentia, raatfis componat affectio, cognatorum custo- nam valeat sentire pietalem. Corpus, inquit, quod
diamur affectibus. Inter propinquorum d himhia non corrumpitur, aggravat attimam, et deprimit terrena in-
valent delicta versari. Propinquorum quot oculi, tot habitatio sensummultacogitantem(Sap.u., 5).Unde et
lucernce.Dies est aspectus matris : sol, patrisrutUat Dominus : Attendite ne graventur corda veslra cmpula
in vultu. Unde viventi inter tote virtulum luees, cri- etebrietate (Luc. xxi, 34). Vacuandus est ergo venter
minum tenebrce propinquarc non possunt. Sed mensa moderatione jejuftii, ut exoneratus animus possit ad
patris nos alil virtutis cibo, salulis epulo, deliciishone- alta pertendere, conscendere ad virtutes, possit ad
statis et glorice. Et quia latius nos de hac parabola di- ipsmn pietatis auctorem lotus aliger pervolare. Hoc
cere cogit prohxa series lectionis, quis sit pater in do- Elias probat, qui Dominici conlinuatione j"ejuniide-
nando facihs, facilior in recipiendo; quis sit lfater fra- B fcecatus a carnali pondere, mortis victor m evolavit
tfis tristissimus in salute; quis sit adolescentior ab- ad ccelum (IU Reg. xix, 8; IV Reg. ir, 11).
Surgcmt,
scessu insipiens, sapientissimus in regressu, sequenti et ibo ad patrem meutn. Jacebat qui dixit, surgam :
sermone f votis communibus inquifemus. intellexit lapsuro, seitsit ruinam, jacere se turpis
SERMO II. luxurice respexit iu lubrico, et ideo exclaroat: Sur-
De eisdem, ttbi de reditu filii ad patrem. gam, et ibo ad patrem meum. Qua spe? qua fiducia?
11qua confideBtia? Qua spe? IUa qua pater est. Ego
Luxuriosuai filiam, fiUuai patris piissimi deserto- perdidi quod erat filii; ille ° quod patris est noa
rem, quceperculerint mata in tantum, utfametabidum amisit. Apad patreai uoa iatercedit extraneus, ialus
s porcorum se dederit servituti, superiore, quo va- est ia patris pectore ipse qui iaterveait et exorat
Iuimus, sermoue perstrinximus. Ntitic ejtis reditmn, affectus. Urgeatm' patris viscera iteram filbmi geai-
nunc ejus pceniteutiam, meliore jam voto, verbis tura per veaiam. Ibo ad patrem reus : sed pater viso
lcclioribas prosequaaiur. Jn se, inquit, reversusdixit: filio cooperit roox reatum : dissimulat j'udicem, qui
I' Quanli mercenarii patris mei abundant pahibus(Luc. magis vult implere genitorem; et sententiam cito
15, 17), etc. i Ia se reversus est, i iri se aate redit, vertit in veniam, qui redire cupit filium, non perire.
at rediret ad palrein, qui a se arite fecesserat, cum C Surgam, elibo ad patremmeum, et dicamilli: Puter,
recessit a patre. A se migrat, et ab horaine totus peccaviin cmlumet coram te. Confessiqpatrem paadit,
trausit in bestiam, paterncc pietatis immemor, gratioe genitorem loquilnr pcenitudo. Peccavi in cmlttmet
genitoris oblitus. Quanti mercenarii patris mei abttn- coratn te. r Cui peccatur in coelo, non terrenus pater
a ScUicet immundi, explicet Mita. Textus : Et cu- Votis pro precibus utitur PaoUaus Nolaaus :
piebat implere.ventremsuum KV6™ v.-pitxiari,de sili- Nuncjuvat ore modis,et carminasolverevotis.
quis. Victus hic pecudum potius quam hominum. Ex s Sic ex ms. Vallicellano, et Latinio. In editis deest
iis enim arboribus sumitur qncc siliquiferm dicuntur.
Alii riomine siliquarum intelligunt arbores nomiullas parlicula se.
b Chrysologus, cum Ambrosio et Beda consentiunt
quas Graecivocaat y.appovSa, neque aliter Galli, Hi-
spaai atque Itali. Et proprie siliqua vagina est vel iu- Greecis,
' qui non babent in domo.
teguitierUurain qtio legumina crescunt. Ceralia autem Ambrosius hic : Elenitn qui ad Dominumregredi-
videntur esse siliqueesilvaticee,quarnmproventus plu- tur, sesibi reddit; et qui recedita Chrislo,se sibi abdical.
fimus in Judoeaet Syria. Erat et apud Syros quoddam i Locum Evangelii legit etiam Moataaus citm re-
siliquarum geaus ex quibus viaum eliciebant, teste diissei. Latiais etiamjdicitur ad se redire eum qui ad
Plinio lib. IV,de Vinis fict. meliorera frageni revertitur. Grecciishabet ti; EKUTOV
b Causam cur Prodigo defecerint siliquee, quibus EX9UV, in seipsumveniens.Vide Euthymiuai, et Theo-
porci saturabantur, inquirit Maldonatus in Luccecap. phylaclum hic Luc. xv.
xv,c nuin. 16. ' Meursius Exercit. cap. 2 pag. 150 repoait expule-
Pro matre, catbolicain hic fignrari a Chrysologo rat. Veretur autem barbaro illo tempore vocemhanc
Ecclesiam, nemo est qui non videat. ]) activam significationem habuisse. Quod osleudunt
dNonnuUeceditiones , limina; ms. Coes., litmina. GlossceIsidori.
FacUis amanuensium lapsus. 5 Ita ms. Ceeserieeet Urbini, et editio Coloniensis,
e Omnescodices rass. et excusi habent dttces. Mihi, et Boaoaieasis I. Alios editioaes, Parte dedit sapere.
etsi audacter feci, arrisit cnrrectio Castilli. Etenim Greecumillud, noWwvS' ayip.h:-jhztu.i Stdi.ay.ixko;, fa-
post lumina, lucernas, diem, et solem, cur non Inces, mes doceremulta mortales solet.
sed duces subsequidebent? Ulterius, tenebrwnon duci, m Ambrosius lih. de Elia et Jejun. pag. 51, 312 :
sed luci opponuntur. Mirum autem quantum conlra- Jejunus curru raptus est ad ccelnm,hoc gradu Elias
riis contraria connectere studeat Chrysologus. ascendit.
f Id estprecibuscommunibus, explicat Bafthius Ad- « Sic ex ms. \'allicel. et editione Colon. Mila habet,
versar. lib. vi cap. 18 pag. 287, ubi hunc locum laudat. qua conscientia.Ms. Caeser:ee,qua constanlia.
Et lib, vm cap. 21 observat spondaicum hexametrum 0 Pascbasius Rathbertus lib. nt etvin Malth.: Si ego
his verbis contineri: quod et apud Chrysostomum, peccavi, et non sum dignus vocari fiLius,tu nntnquatn
Hyginum, Hilarium, aliosque secpius occurrere dicit. palrem fore desiisti.
Sedqua utiiilate advertat hsec vir doctus, nescio. v Pro cwloaoa semel in sacfis litteris intelligitur
189 SERMO III. 190
est, sed et eceleslis, ideo adj'ecit: Coram te. Ctii in A. veilem lectiohis htij'us aperire mysteriufft, si non irie
coelo, et in terra, * ante oculos stint omtiia qticege- ievocaret istius titilitatis intefitio : quia vds video non
runlur. Peccavi in cwtum ei coram te, et jam non quasinbstra audiredebito Cuindolore, sed quasi extra-
sum dignus vocari filius luus. Peregre profectus est nea iritellectu tfansvolare festhiO. Nostra, nostfa, et
iste, et in regionem longinquam fugit, sed accusato- omnbbus profutura nobis sempef loqtiituf ChristtiS;
res suos, sed testes suos, divhii patris oculos non et ob corrigendos nos mystica frequentat exerapla
refugit. Hoc Davld clarius aperit, sic dicendo : Quo Domiriiis, qrii patef suoruftiYohiitesse servorum, qui
ibo a spiritu ttto? et a facie tua quo fugiam? Si ascen- magis affiari voluit quahi tiraeri, qui paflem viteese
dero in cwlum, iuillkes; si descendero infernum. dedit ipsurii, qui sariguiiiCrasmiffi in pociUtimsaltttis
ades; Si sumpsero pennas meas diluculo, et habita- effudit. Proeteritis cOmparatiOriibuspraesefttescorrigit
vero in poslremo maris. Etenim illuc deducet me et ftitufos, tie boiiurii patfem, ne genitorem pium
manus ttla, et tenebit me dexiera lua (Psal. cxxsvlii, deserentes, ad ffiuiidiloiiginqua et uimis peregritia
7-10). Videt iste per totum mundum nuda Dei Oculis teridarrius, ibique viverido hixiiriose substantiam to-
delicta corisistere: non ccelum, non terraffi, iion larii saiutis dissipemus et vitce; omnibusque con-
maria, iion abyssum, non ipsaffinoctem, Deo b vClafe suffiptis fatnerii spei gravissimam perferamus, et sic
posse peccata. Sentit quaritum sit seeleris, ffiali B [ tios pfiiriario fegionis illitis, hoc est, e desperatioflis
quaatum, in ipso Dei c peceare conspectu, et ideo auCtori diaboio jam tradarimf : et ille nos mittat in
clamat: Tibi soli peccavi, et malum eoratn te feci vUiairisuam, lioc est, ad hujus seeculiillecebrosas cori-
(Psal. L, 6). Unde et iste adolesceriiior similiter valles; ffiittatadpasceiidos porcos, eos videlicet qui
Vociferalur, et clamat: Peccaviiii ewlumet coram te, proai semper iti terram vivunt venlri, et eestas Cafais
el jdm iton stim digiws vOcari filius tuus. Non dicit: ia volulabfo Ititi teffiperaat, in ccenOpreinunt, refri-
Non sum dignus Cssefilius tuus, sed non sum dignus gCfant in gtifgite vitioruin. Quod auteiri merceaarios
vocari filitis tuus; qtiia vocari ad gratiam pertmet, sriosmittat ad porcos, facit hoc iasatiata crtideUtas,
esse ad aaturaai. Audi Apostolum dicenlem : Ab eo quaftconteata hon est horaines criminosos fieri, nisi
qui vOsVOcavilin gratiain suatn (Galat. i). Hicergo eos vitioruffi duces, criminura faciat et magistros.
adolesceatiof, quia dperdiderat quod erat naturae., Ctiffieos taies fecerit, non sinit eos ex ipso porcorum
judicat se quod est gratiae noa mereri. Fac me skut cfco pastuque saturafi: tit estirientes vitia plus delirt-
untim de tnercenariis luis. Ecce potestatis suee filius «(Uaht,luiiiriosos satietas capere nori potest, voltiptas
quodevenit? voluptas luxurioe, adolescentieelibertas, tiescit expleri. Unde nos cum borio patf e simus, per-
ecce filium qno pfomovit? Fac tne sicut unum de rrier- maneaffius apnd geriitorempium, ut et diaboli laqueos
cenafiis litis. Ut locatione anaua servitus iaaovetuf, C possimns evitare, etbonis patfis jugiter perfruamur.
ui labore jugi cOaditio coaducta deleratur, ut die Profmida post scfutabimur, quia b commuaioni et mo-
toto in opefe Suspiret miserceveraa mercedis, ht sit ribtis plus debeffius.
semper veBditor sui, tiec ffiticpianinegare suam valcat SERMO IU.
servitutem. Et hoc petit, qtiia qui penes extratieum
servam ""eriseratliberlatem, penes patrem cfedit sibi De eisdem, ubi de occursu palris ad fitiuiri.
e futuram lUiefam servitutem. Jam ntiac, * fratfes, Filii ltixufiosi abscessum, regressUm,culpam, pce-

Deus; ac si diceret: Peccavi ia Deuai; eam scilicet cat Brugensis.


poteslateai, quoein coelomaxiaie elucet, ut Daaiel. d Sed si nuiium est adeo magnuffiyitiuffi, Augustini
iv, 28; IMaccb. m, 18; Maltb. xxi, 25; Liiccexx, 4. setisu, qriod possit delere e.ttrema haturae Vestigia,
Ifi apocryphis etiam vet. Test. manifeste apparent quarehicita? Quia perdiderat quce sibi ex ipsamet
liujus sighificatioaisexempla. VideVorstium Philolog. prolis nalura competebant, vel honorem, vel gloriam
Sac. cap. 5 pag. 72, 73, et Seldenum Syntag. de Diis sobolis. Vide infra serm. 5. MITA.
Syriis n cap. 18. At ex verbis quee attulimus, ut bene e Vide Augustinum toin. U, ep. 120, cap. 2. Etin
notat Castillo, clarissime elucet Cbrysologi mentem psal. xcix, in pfincipio : Liberiiservititsesi apud Domi-
esse ab evangelista non Dettin pro cmlo intelligi; sed num. Libera servitUs ubi twri necessitas, sed charitat
vel Dei solium, et sedem, vel justorum coetumet unio- servii.
uem. Lucuienlissime assentit Hilarius enarrat. in f Sic se blhii Chfistiaiii intiluo appellabaat. Lactan-
psal. cxvm. Longiusculus locus notoeiines excederet. tius lib. v cap. 16 : JYecalia causa est cltt nobis invicem
Consule etiam ChrysOstomum,homil. de patre et duo- D frairum twtiieri iinpefiiamuf, ttisi quia pares ttos esse
bus fihis, sigeauiaus fetus est, tom. II pag. 1167edit. credimus. Hiefoiiyffiuscoatra Elvidium cap. 8: Omnes
Parisieas. 1581. Christiani ffattes vocdntrif, quia m conithitneomnes
" Hilarius tom. I pag. 628 recent. edit.: Noa longe hothinesex uno palre nali, puri iiiter nos germahitate
abest qui per naturce suocvhtutem et ipse ubique, et conjungimuf. Yide Jiistinum Apolog. ad Antoniriimi
seffiper est; et totus semper et ubique est. pag. 161; AstefiuffiAmaseceepiscopum aptid Photium
b Prudentius hymno matutinb : cod. 271, Atheriagofaffi in Apolog.; Tertull. Apol.
Speculatorastat desuper cap. 39, ibique plura Herald. et MinutiuffiFeliceffi in
Quinos diebus omnibus, Octavio pag. 556.
Actusquenoslrosprospicit K Iri divite iilo cui adheesefat PrOdigus diabolum
A luce primain vesperum. agnoscurit cuin Chrysoiogo August. lib. n Qtieest.
Hic testis, Uicest arbiter, Evang. queest. 53; Bonavent. ad caput XVLucoe, et
Hic inluetur quidquidest; alii phires.
Humanaquod riiensconcipit, h Id est recipfocae hostrae uiiitati fideUum,et socie-
j Huncnemo fallitjudicem. tati nostfae..
* Qpram te, ait eyangelista. Te teste, tejiidke, expli-
191 ^ S. PETRI CHRYSOLOGI 19»
nitentiaropercucurrhnus hactenus sermone geminato: o: A compassionis. Cecidit super collum ejus, ut erigeret
h- c sic j'acentem. Cecidit super collumejus, ut amoris
occursum modo patris, bonitatem patris, patris ineffa-
bilem misericordiam prosequamur. Surgens, inquit, it, onere, d onus tollerei peccatorum. Venitead me, in-
venitadpatrem suum; cumautemessetlonge,viditillum m quit, omnes qui laboratis et onerali estis. Tolliteonus
pater suus, et miserkordia motus est, el accurrit, et meum super vos, quialcve esi (Mallh. xi, 28, 29, 50).
ceciditsuper collumejus, et osculatusestillum.Surgens,s, Videlis quia filius juvatur istius patris onere, non
venitad patrem suum (Luc. xv, 20). Surrexit iste men- l- gravatur. Cecidit super collum ejus, et osculatusest
tis et corporis de ruina : surrexit de profundo ialerni,
1, eum. Sic pater judicat, sic emendat, sic peccanti filio
cceli alta contingens: apud ccelestem patrem filius IS dat oscula, non flageUa. Delicla non videt vis amo-
surgit " plus de venia, quam corruit de reatu.i. ris, et ideo pater peccala filii redemit osculo, e clau-
Surgens, venit ad patrem suum. Venit non gressu iu sit amplexu, ne nudaret pater filii crimina, pater
pedum, sed mentis incessu: longinquus terreni iti- i- filium ne fcedaret. Paler sic cural fiiii vulnera, ne
neris non indiguit, quia compendia viee salutaris is filio cicatricem, aaevum filio ae relinquat. Beali, in-
invenit. Divinumpatrem nescit viarumcursu quacrere, >, quit, quorumremissmsunl iniquitates, etquorum tecla
qui fide quoerens,mox sibi illum iuvenit esse pree- s- sunl peccata (Psal. xxxi, 1). Si adolescenlis hujus
sentem. Surgens, venit ad patrem : cum autemesset 't B faclum displicet, borret abscessus : nos a tali patre
longe. Quomodo loage est is qui veait? qnia b non- nullatenus discedamus. Aspectus palris fugat crimi-
dum pervenit. Iste qui venit, venit ad pcenitentiam,, na : expellit noxam :.cunctam nequitiam elf tenta-
sed nondura pervenil ad gratiam; venit ad domum a menta propellit. s Certe si abscessimus: si substan-
patris, sed nondura pervenit ad gloriam pristini, velsl tiam patiis totam luxuriose dispersimus nos viven-
habitus, vel honoris. Cunt autem esset longe, viditt do : si quidqaid usquam commisimusfacinoris et de-
illum pater suus. Vidit Pater ille qui in attis habitat,', licti, si adimpielatisprecruptum tolum, totam veni-
el hutnilia respkil, el alta a longe agnoscit (Psal. mus ad rumam, surgamus aliquando, et ad talem pa-
cxn, 5, 6). Vtdtt illum pater suus. Patervidit illum,, trem, tali invitati redeamus exemple. Cum autetn
ut et ille patremposset atteudere; patris visus illu- videret eum, misericordia mottts est, et accurrit, et
stravit filiivenientis aspectum, ut tota fugaretur ob- cecidit super collum ejus, et osculatusest illum. Rogo
scuritas quae circumfusa fuerat de reatu. Non suntt quis hic desperatioais locus? Quoehic excusalioois
tales tenebree noclis quales illoesunt quaede confu- occasio? hic simulalio quoelimoris? Nisi forte tinie-
sione veniunt peccatorum. Audi prophetam. dicen- tur occursus : terret osculum : turbat amplexus, et
tem : Comprehenderuntme iniquilales mem,et non po- capere ad vindictam, non recipere ad veniam pater
tui videre (Psal. xxxix, 15). Et alibi : lniquitatesi C ' creditur, cum filium b trabit maiiibus, claudit gremio,
tnem gravatm sunt super me (Psal. xxxvii, 5). Ett ligat lacertis. Sed haac cogitatioaera debellalricem
post : El lumen oculorum tneorum non est mecumi vitoe, salutis inimicam expugnant nimis, nbnis aufe-
(Ibid., 11). Nox sepelit hesteinura lumen; peccatai runt queesequuntur: Dixit autem pater ad servossuos,
sensum; animum membra confundunt. Nisi ergo cce- cito proferte slolam prhnam, et induite illum, el date
lestis pater redeuntis filii radiasset in vultu, et totami annulum aureum in manus ejus, et calceamenlain pe-
confusionis caliginem respectus sui lumine sustulis- dibus ejus, et adducile vitulum saginatum, el occidite,
set, numquam divini vultus vidisset iste filius clari- et manducemus,et eptitemur,quia hk filius tnuusmor-
tatem. Vidit eumde longe, el miserkordia moiusest. tuus erat, et revixit: perieral, etinventus est. His au-
Movetur misericordia, qui loco non potest dimoveri; ditis, adhucmoramur; adhuc non redimus ad palrem?
accurrit, non progressu corporis, sed pietatis affectu. Cito proferle stolam primam, el induite illum. > Sus-
Ceciditsuper collum ejus. Non lapsu viscerum, sed tinuit filUcrimina, qui non sustinuit nuditalem : hinc
" Quia in reformatione per poenitentiamsolet altius illius collo imponit. Quo onere non gravatur filius,
gratia resurgere. Yide Bernardum serm. 16 in Cantic; JO l sed j'uvalur. MITA.
e Seilicet abscondil. Quandoque autem, ut advertit
Leonem M. serin. 12 de Pass. Domini, ex Apostolo
dicenteadRom. v: Ubi abundavitpeccatum,superabun- Caslillo, claudere idem est ac abigere, repellere. No-
davit el gratia, inferentem : Validius domtm faclum nius lib. x :
esse libertatis quam debitum servitutis. Propterea dat
illis stolam primam , hoc est pretiosiorem ea quam Ecce maris magnoclausitnosobiceponlus.
ante ipsum crimen induerat, ul innuit Maldonatushic r Id est diaboli technas; Gregorius lib. iv in lib. I
n. 22, ex Mita. Vide Guarricum serm. 2 Quadrag. de
Filio Prodigo; Leonem M. serm. 12 de Passione sub Regum cap. ix : Vatde laboriosum esl omnia tenta-
initbim; Tertullianum lib. de Resurrect. cap. 57. menla vincere.
b Lucas Brugensis hic : Longe erat a palre, quia R Similia habet Ephrem Syrus tom. I, lamentatio-
nondum conceptamanimo pmnitenliamopere perfece- ne, seu i recatione 5 ad animam negligentem.Mirum
ral. quam bene, quam pie!
« Ambrosius hic : Quasi quodampatris amoris af- b Alias, tradit manibus.
collum cadit, ut jacentem erigat. 1 Locum in aliis edilionibus depravatum restitui-
fectu supra
d Peccatura est onus grave, ut in psal. xxxvm, 5; mus ex editione BononieBsi. Nuditas confusionem
sed amor patris ccelestis super hujusmodi onus ca- parit; Deus autem non sustiiiet confusionempecca-
dens, iUud e collo filiilevat; et jugum suave, quod toris ad se redeuntis. Vel nuditas est carenlia virlu-,
Ambrosiisensu est jugum Evangelii, vel sensu Chry- tum, quam in poenitente non tolerat Deus; vel est
sostomi amor insius Dei, et observatio mandatorum confusio apud homines ex peccatis commissis, quam
195 SERMO IV. 191
est quod a servis aute vestiri voluit filium, quam vi- A saginam. Sed differendum est, ut senioris dolorem.
deri : ut soli patri nota esset nuditas : quia pater vetustuin, vetustiorem fratris invidiam prosequamur.
solus videre filii non poterat nuditatem. Ctto proferte
SERMOIV.
stolamprimam. Paler hic qui a in secundis esse non
passus est peccatorem, plus de veaia quam de justi- De eisdem, ubi de livoresenioris eunlem.
filii in prodigum red-
tia gandium vult habere. Citoproferle slolatn primam.
Non dixit, unde venis? fuisli ubi? ubi sunt queetu- De junioris filii reditu et salute gaudentes, sento-
lisri? quare tantam gloriam tanla turpitudine com- ris flebililer pandimus, et dolemus invidiam, qui
mutasti? sed : Cito proferte stolam primam, el induite summum * ffugalitalis bonum extremo zeli malo per-
illum. Videtis quia delicta b non videl vis amoris. didit et livoris. Erat, inquit, filius ejus senior in agro,
Tardam misericordiam pater nescit. Delicta qui dis- el cum veniret, et appropinquaret domui, audivil sytn-
cutit, prodit. El date annulum in manu ejus. Paterna phoniam el choros, et vocavitunum de servis, et inler-
pietas contenta non est innocentiam reparare solam, rogavit qttm hmc essent. Isque respondit: Frater tuus
nisi pristmum c restituat et honorem. El date cal- venit, et occidit paler tuus vilulum saginatum, quia
ceamenta in pedibus ejus. Quam pauper rediit qui salvumillum recepit. Indignatus esl autem, et nolebat
ditatus abscesserat, et de tola substantia calceamenta g inlroire. Erat, iaquit, filius ejus senior inagro. Erat
in pedibus no» reportat. Date calceamenlain pedibus in agro terram percolens, se desertans, duritiam sol-
ejus. Nevel in pede remaneretd deformitas nuditatis; vit cespitis, cordis perdurat affectum, sentes eradi-
cerle nt calceatus anterioris vitee rediret ad cursum. cat et gramina, stimulos invidieenon evellit. Sic in
El adducitevilulumsaginalum. Communisvitulus non segete cupiditatis ffuctum zeli colligit et livoris. Et
sufficit, nisi fuerit pinguis, nisi e fuerit saginatus; cum veniret, inquit, et appropinquarel domui, audivit
vitulus pinguis testatur palernoe pinguedinem chari- symphoniamet choros. Invidum fugat symphonia pie
tatis. Et adducite viiulum saginalum, et occidite, et tatis, chorus cbarilatis excludit, et quem venire ad
manducemus, el epulemur : quia hic filius meusmor- fratrem, et appropinquare domui, vocat ratio natu-
tuus fueral, et revixil; perierat, et invenlusest. f Histo- ree, hunc pervenire zelus non sinit, livor noa patitur
tiam loquimur adhuc, et j'am cogitamus arcanum nu- introire. ! Invidia malum vetustum, prima labes, an-
dare mysterium. « Mortuus filius, vituli suscitatur ex tiquum virus, seeculorum venenum, causa funeris.
morte, et unus vitulus totius farailiee b funditur in Heccin principio ipsum angelum ej'ecit, et k dejecit
peccator in extremo die minime incurret, si peccata 0 Vituli et boves in conviviorum solemniorum et
sua sacerdoti pandat. Ex Mita. sacrificiorum usum alebantur. Quos Grceciinter cibos
» Mita expbcat: Vel quia peccatorem ad se con- 7TO).'JTC>EO-T«TOU? referebant.
in
versum Deusvult primo numero suorum amico- C f Vocat hic Chrysologus parabolam evangelicam.
rura; vel quia non patilur esse in secundis peccato- Hisloria enim vocatur qucelibet rerum explanatio et
ribus, qui per mortem ceternamdamnantur. Utrum- declaralio.
vis elige. Ego ex genio Chrysologi interprelarem : s Aiebat Philo impios etiam ad extreinura viventes
Non passus est peccatorem esse in secundis, id est, senium mortuos esse. Ad rem Drusiuslaudat Hebrceo-
in inferionbus vestibus, quas familiari sibi contrapo- rum adagium : Improbi dum vivunt, mortui Sunt.
sitorum usu vocat secundas, et prima stola voluit b His verbis aullus dubitat sanctissimum Jesu Chri-
amiciri. Potuii et ad iUud Latinorum respicere : In sti corpus in Eucharistia fidelibus propinatum sigui-
primis amkonim esse, ut et Mita forlasse opinatus iicari. Vide Eulhymium cap. 57 in Lucam.
1 Chrysostomus, tom. U, hom. 16, pag. 1074 edit.
est.
b Ms. Coesenoehabet, jus amoris. Stola vestis erat Paris. : Luxurim est adversa frugalitus.
oblonga ad talos usquedemissa, ceeteris nobilior, sine i Virgilius II ^Eneid. :
qua in pubUcum prodire iugenuo indiguum. Articu- Hincmihi primamalilabes.
lus T«Vante oro).J3v ostendit non de quavis stola loqui
in Evangelio, sed de certa, uti paulo post TOV p.oayov Invidus (ait Basilius tom. H, hom. de Invidia pag.
de certo vitulo, ut advertit Cajetanus. Stola ergo vi- 92, recent. edit., ubi plura alia congerit) morbum
detur Chrysologo significare divinoeindulgentieebe- intus detinel absumentem viscera atque irrodentem.
neficium, vel gratiam, quam Prodigus peccando Consule Chrysostomum hom. 40 in Matth. pag. 269,
exuerat. Yide Euthymium cap. 57 in cap. xv Lucoe. et hom. 37 in Joan. pag. 751, el alibi pluries. Gre-
c Prodigum per annuU traditionem in honorem gor. Nazianz. orat. 28, pag. 466 edit. Paris. 1650.
restitui asserit Auctor. Apud Hebreeosenim et Rbma- D Gregor. Nyssen. lom. I, pag. 242 edit. Paris. 1622.
nos Iibertatis et ingenuitatis erat insigne. Jacob. n, 1 Diaboli lapsum aliiqnoque ad invidiam referunt.;
2 : Si introierit in conventumveslrum vir aureum an- Vide Rufiiium Palcestinum apud Sirmondura tora. I,-
nulum habens in veste candida, etc. Anliquissimus pag. 169, num. 22 : Unde ille, quem divina Scriptu-
. apud Hebrceos annulorum usus, vel in fidei, vel ra diabolum nomhiare consuevit, et ejus pariter qui
auctoritatis, vel grati animi signum. Genes. xxvin, dicunlur angeli cum primis homhvbusinviderent, Adam
18, XLI,42; Nuin. xxxi, 50. Mystice hic Dei iu aah dko, el Evm, a beula vita quam primum possederant,
ma per gratiam inhabilaalis arrha et pignus. seipsos alienarunt. Mire consonat Cyprianus in lib.
d Calceus enim, inquit hic Lucas Brugensis, habi- de Zelo et Livore : Hinc diabolus inter iniiia slatim
tus est et ornamentum bominis lenere et ingenueedu- mundi, et periil primus et perdidit. llle dudutn ange-
cati. Et fortasse ob hoc Christus in Evang. Matth. x, tka majeslaie subnixus; ille Deo acceptus et chartts,
10, calceorum nsum prohibuit apostolis, non saida- postquamhominemad imaginemDei faclum conspexil,
liorum, vel solearum. Qucestionemagitat Suicerus in in zelummalevolumlivoreprorupit. Non prius ullerum
Thesauro tom. II, pag. 1587. Nonnullceediliones ha- dejiciens instinctu zeli, quatn ipse antea dejectus; cap-
bent calciamenla.CaLciariet catcidreia Plinio juniore livus anlequam capiens : perditus antequam.perdens,
et Suetonio observavit Vossius de Vitiis Serm. lib. dum slimulanle tivore gratiam datw immorlalitatiseri-
VII. pit; ipse quoque(sic legit Sirmondus, rejecta Pameiii
195 S. PETRI CHRYSOLOGI 196
de coeio. a Hoecde paradiso horninem principem no- A ieret portionem, pafer ambobustottiinfratoUius moi
slrce gencralionis exclusit. Ipsa hunc seniorem fra- diyisit, evangelista diceiite, El divisitillis stibstanliam.
trem paterna seclusit e domo. Hcec b Abrahce pro- Sed invidus simulat semper : mentitur invidus sem-
geniem, populum sanctitatis, ad auctoris sucececdem, per. El numquam milii dedisti hmdutn, ut cum amicis
ad mortem sui Salvatoris armavit. Invidia inlestinus msis epularer. Amicos paternos suos esse non com-
hoslis, non carnis quatit inuros, npn elidit sepla putat : hos non amicos, sed extraaeos credit a qni-
membroruin, sed in ipsam cordis arietat arcem, et bus yidit in patrisgratiam se amari. Sed pgsteaquum
aiitequaffi viscera sentiant, ipsam doffiinam COrporis filius tuus hic, qui devpravit substatitiam suam cum
animam pracdo capit, et adducit inclusaro. Si ergo merelricibus, venit, occidisti vitulum saginatum. Hic
volumus ccelestem mereri gloriam, si paradisi beali- rediisse fratrem dolet, non dolet l periisse substan-
tudinem possidere, si ceterni Patris inhabilare do- tiain; nec damni causa quceritur, sed livoris : qui
inuni, si volunnis rei ccelestis parricidii non le- fratrem redeuntem de suo decorare debuit, non de-
neri, pervigili fide, luce spirilus c tetras invidice buit de perdilo sic fcedare. Iu filio est substaulia pa-
pellamus, et exciudamus insidias, iuvidiam totis tris tota ; et ideo nil pater perdidit, filium cum re-
armoram ccelestium viribus eprnpriinaffius : quia cepit. Frater credidit damnum, qui rediisse conspi-
sicutnos d DeOjuagit charilas, a Deo invidia sicse- B cit cohacredem. Et quando Invidus non avarus, quau-
jungit. Pater ergo iilhis egressus ccepitrogare ipsum. do quidquid habet alter i se computat perdidisse ?
Corpatris anxiomvariis arctalur niolibusfiUorum, et Atipse dixil illi, Fili: tu semper mecum es, et omnia
inter diversos pignorum casus, geniteris pietas stu- mea tua sunt; cpulari autem, et gaudere oportebatquia
pefacta discurrit; quia videt fratrem fratris reditu frater tuus hic moriuus fuerat, et revixit; perierat, et
roox fugari, et salute alterius sibi alterum mox pe- inventus est. 0 quid facit vis amorisl quamvis malo
rire; ac mcerorem longum brevi gaudio pensatum filio noa esse aescit, noa esse non potest-pater ; vi-
invidicelivore turbavi. 0 zeli tuiuor, duos non capit det filimn degenerasse animo; videtpaterneepletatis,
domus ampla germanos ! Et qutd mirum, fraires ? paterni generis nU habere, el tamennuncupat fiUum;
Fecit invidia, fecit ut mundi tota duobus essete an- suadet effectum; ad gratiam vel spem revocat largi-
gusta fratribus latitudo, f naraque ipsa Cain junioris tatis, dicendo : Tu semper mecum es, el omttia mea
« erexit iu inortem (Genes. iv), utesse solum zeli li- tua sunt. Hoc est dicere : Patere filium rediisse pa-
vor faceret, quem primura fecerat lex natnree. Alille tri, permille palri filiam sascepisse; r.ec ille aliud
respoudens,dixit patri suo : Pater, eccetolannis servio qtiam patrera qusesiyit,qui veniens oon filii, sedloc»
tibi. Sic sapit qui patris audel b judicare pietatem. mercenarii voluil collocari, diceas : Pater, peccavi
Ecce tot annis senio tibi. En patrifilius nascendi be- C in cwlum el coram te.; ei jam non sum dignus vocari
neficia, qua servitutecompensat. Numquammandatnm filius tuus : fac tne sicut unum de mercenarus luis.
tuum prmterivi. Hoc tibi non tua inaocealia, sed pa- Siat tibi omnia, illi sufficit pater; et ne qaid tibi de
tris venia dedit, quia multa charitate delicta filii proesentibas, de veleribus exisiimes iamiinutuai, flli
maluit tegere quam audare. Et numquam milti de- nova et futura perquiram. Certc si consilium patris
disti hmdum, utmmanticis meis epularer. Fratri iu- sequeris et praeceptum, participa preesentia cum fra-
vidus aaimus gratus esse nou potestpatri; ct pater- tre ; ut cum ipso tibi coiamuaia sffit futma. Gaude
noelargitatis memor noa est, qui est frateruoe imine- ergo, et inveiUuai gaude, ut ille te gaudeat non pe-
mor charitatis. Hcedum sibi daluin «egat, qui sub- fiisse. Sed jaro sermonem historicum concludamus,
stantiae partem totam tcmpore divisionis accepit. ffi postea quae sunt mystica, quec profunda, Christo
Tunc enim cum frater junior dari sibi subslaiitiae ps- revelante, pandamusi

cmeadatione) id quodprius fuerat amisit. Augustinus orat. in Myslicam Cceaam : Dcsidcreniusdemissionem


tom. IX, tract. 5 super Epist. Joan., Nazianze- in subtimemefficientemcharitatetn, quw nos Deo con-
nus orat. 27, luculentissime Bernardus serm. 17 in jungil.
Canlic. e Zeno Veronen. serm. de Palienlia. ;pag. 258, de
a Lege infra Chrysologum serm. 26 et serm. 148, Caino invido et Abele justo : Mirahtr orbis vacuus se
Chrysostomum hom. 53 in Joan. cap. 8 pag. 219 duobus anguslum.
edit. Paris. : Nam diabolus cum nullam haberet, prw- D f Basihus etiam loco superius laudato exemplam
ter invidiam, causam, Adatn perdidit. Nazianzenum Caia profert in medium, eumque vocat primum dia-
orat. 27, Zenonem Verouensem serm. de Livorc; boli discipulum,edoctumabipso, etinvidiam, et cmdem,
Augustinum lom. VU, lib. IV, de Baptisaio coalra Quo eodem noniine eum appellat Zeno Veron. loco
Donatistas, cap. 8. superius laudato pag. 305.
b Vide Chrysologum infra serm. 172, cui assenti- B Similia habes apud .Nazianzenumorat. 27, Cy-
lur Zeno Veron. serm. de Livore et Inyidia pag. 507 prianum tom. H, Ub. de Zelo, etc, GregoriumPP.
edit. Veron., et evangelista scribens : Sciebdt ettim part. niPastor. cap. 2.
(Pilatus) quod per invidiam tradidissenleum. b ldem ac condemtiarepietatem, uti usurpant ver-
c Corruptoc editiones habent terrus invidim. Erro- bumhoc veteres Latini.
rem expunxit Menrsius cap. 2, pag. 130. 1 Vetahlus per luxuriam, celeriter absumptam.
d Unde ab Cyrillo Alexandrino charitas dicitur i Ambrosius, tom. I.Jib. de Nabul., cap. 12 : Pau-
fisoo-Jvaxoj,quoe Deo conjungit, qua vocc carere perioremsejudicat, quiasibi deessearb.itratur quidquid
Lcxica ait Svicerus tom. I, pag. 1386. Vcilia Cyrilli ab aliis possidetur.
197 SERMO V. m
SERMO V. A slanftm quai me coh-tingit.Et quoeest ista porlio ? quce
De eisdem, Judmum el Gentilem figurantibus. est ? Habitus, sermp, scieatia, ratio, judiciuffi, quce
CfUidi debitoris est et inverecuridi scepe pacta hominem proe cceteris aniffiantibus in terrena habita-
non soivere, et palientisshrram creditorefti longa et tione contirigtint: hoc est, juxta Apostolum, lexnatu-
artificicavillationeprotelare. De abscessii, de redifti* rce. At ideo diyisit iUis substaritiain, daftdo juniori
luxuriosi fiUi, quintus est hic setffio riobis, qtii his- quinque ista quae diximus, beneficia naturee; seniori
toricum sCnsum, sicrit proinisitiius, ad ffiysticam et <juiiiquelegis libfos divifiitus insCfibeiido : pef quoe
siagulafem deitatis iuteUigentiaffi conabimur attol- substautia impar merito, riumefo par esset; huma-
lere. b Vos orate ut quia in tarito credito suto rai- ffiimtenef et ista bfdinem, divino illa subsisteret in-
nus pef meidoneus debitor, per Derim vobis idonCtis stittito ; i titfaque tamenlex filios utfosque k ad tio-
solutOf existam. Homo quidam itdbuit, inqtiit, duos titiaffi patrisperduceret, ad reverehtiam stii sefvaret
filios. Posteaqtiam Christus tiostree carnis c suscepit auctoris. Et non post triuiios dies, inquit, cOngregutis
oaus, et Deus iaduit exuvias humanas, yeraciterse adplesceniior gninibus, peregre prgfectusesliriregtoneni
Deus hominem vocat; Dominus patrem vere se duo- loriginqudm; el ibi dissipavit substaritiamsuam tiivendo
rum nuncupat filiorum, quiahmnanitati permixla dei- luxuriose. Diximus junioreni npti tempofa fecisse, sed
las, deitati consociata pietas, d miscuit hommem et B mores; etideP dixit: JVonpgsi mrittosdies. Quia CUffi
Deum; quoeDomiaum uaivh ia patrem. Hic ergo ho- priticipio ipsp ffiundix festinavitGentiiitas ad idolo-
mo, paterhic, dtios filioshabuite cotiditoris beneficio, rumpatTiam ; ad longinquaffi diaboli regionem ani-
non necessitate generantis, duos Dlios habuit, quos mo estperegriiiata, non loco ; m per elementa yanis
non emeruit esse, sed jussit: quiaChristus sicfn ocu- est pervagata cogitatiohibus, " nori est Corporeis mo-
lis nostris fuit homo, UtDeus semper in maj"estatis tibus jactataperterras : namque corampatfe ° sine
suoemaneret arcaao. Duos filios hdbuii. X)uos sclUcet patre erat; et cumin se esset, riOnerat secum. Hinc
pppulos, JudaicumGealilemque; sed Judaicum seaio- est quod luxuriosus per desidefiuni P seciirafis elo-
rem prude.ntialegis fecit; GentUempaganitatis stultitia quentioe, 5 per Scholarum lupanarla, per trivia secta-
reddidit junioreai. Quia sicut sapientia dat caaos, ita ruffi, dissipavlt Dei Patris dementi dispuiatione sub-
'quidquid viri est, tollit insipientia.Huneergojtiiiiorem statitiam.Etcum corisumpsisset conjiecturisquidquid
mores prcestitere, ( non aelas: seniorem illum non erat sermonis, scientioe, rationis, j'u€icii, egestaiftBi
tempora fecemnt esse, sed sensus. Et dixii, Inquit, srimmam, famem magnam cognoseendae veritatis mi-
adolescentiorexillis patri: Puter, da mihi porlimem seTrimuSSustinebat : quia philosophia queerendeedi-
substantite qiimmecontingit.^CogmtxtTfSm pectoris, non ' vinitatis indixit laborem; veritatis inveniendoe fru-
vocepetitiste, sedvoto; quia aDeobonamalavere- < ctum contulit nullum. Hinc est quod adhaei-ebat pri-
portat s propria voluntas in nobis. Denique iste cum mario regionis illius, aquo mittebatur in istudsoecu-
patre possessor b totius sortis, l ad partem propria lmn, hoc est in imam multarum superstitionum vUlam;
VOluntatepervenit, dicendo : Damihiportionem sub- ut pasceret porcos, id est daeniones, qui dicunt Domi-
a Callidmn debitorem depingit Cassiodorus Variar. 11D".Ambrosius lib. ni supra cap. v ad. Rom. : Le-
lib. v, epist. 54, pag. 84, receat.edit., eumque Fron- gis ndiuralis prima jmrs est, ui acjnitus iwnorctur
tosum dictuai vocat, sui nominis testem. Froatosus Creator.
enim Grcecehjp.ixavo; idem est ac faeUe mutabilis, 1 Commaaipr Patrum seateatia, ia hac evarigeliea
hiquit hic Castillo. fiUumjmiiorem Gentiles significare, ut ait
b Paolus ad Coloss. cap. i, v. 5 : Orantes simul, et parabola et Hieronymus m epist. ad Damasum
Chrysologus,
pronobis, ut Deus aperiat nobis ostium sermoriis, ad 146, Dionysius Areopagita epist. ad Demophilum mo-
loquendum niysterium Cltrisii. nachum. Obstat tameii quod Gentiles niimqiiaro jilii
c Plm'esecUtioaest;orrupte: Suscepit pves. Dei fberirit, et consequeater mrmquam a Palre dis-
d Improprie et laliori modo dicitui"hic mixlio, unio cesserint. Vellem legeres Ireeneam lib. iv advers.
duarumnaturarum inCbristo; nibiiomhiushaceadem Gerites, cap. 24, pag. 260, TertiiUiariam de Pudicit.
voceutitur iRcneusapudCastiHo : Filius Dei, fiiiusho- cap. 8, pag. 1200 edit- Paris, 1684.
minis facius est; tnixtus homo Verbo Dei. Coiieilium ; P Noaaullac ediliques corruptissime ; ,per cletnen-
Chalcedonense aniii 451, act. 5 : Cvnfileinur in no- tiam. InnuitGentiles ex elementis numina cpnfecisse.
vissimis diebus filium Det Unigenihimhl duabtis ndtu- ™Theophylactus hic : Filius jynior, sive Genlilis, vidit
ris inconfuse, immutabiliter, .indivise-, iitseparabiliter * cwlum, eicwlunifecitDeiim;viditlewatn, etcoluiicatn.
agnoscendum;niimqunmsuvkita differeniiq naiurarum Vide librum Sapieatiee cap. 13.
propter tinionem. n Ex fide mss. Ia editis noimullis additur perpe-
e Itareddimus ex edltioae Lugduuensi. Fatemur ram parlicala nec.
autemcosterasfere «miies, aciris. VaUiceliaiuim re- ° Augnstinusiapsalm.Lxxxrvjtom.IVjpag.fi^Sedit.
tinere, conaltoris poniificio. Hac voce beneficio hoc Aatuerpieas. : Nonenim regionibusionge esl quisqiie
iseasti, utitur Auctoriafra serm.415. ab.Deo, sed affectibus. Amas deutn, prope es;odisti
f
/ e Ex ms. Cceseaae.Edit.i, mtaies. eum, ionge es; loco stans, et prope es, et ipttgees.
Ita in ediikme prima Boaoa. et ffi reliqtiis omni- P Id est profaaee et araadanre.
bus. Mita ex fide mss. reposuit, prima voluntas, hoc i Lupanaria schoiarum dicit ob imro.oderalam e't
est, biquieas, voluntas, quoeprima in nobis est ante luxuriosam appeteritiam scieatiaepbilosophiccc; cujus
opus. Placuitplaniorsensusctobvius. investigatio curiosa nimistangittir,ab divo Angustino
b Td-cst, facultatum achcereditatis. Isaioe xvn, 6; tom. I. de vera Religioae cap. 4*1: 5. MITA.— Itie-
In partibus torren.tispurs-iua; hocest, spfs tua. foiiymus tom. IV, pag. 829 edit.Paris.. 1678, inEze-
1 Ex ras. Vallicellano. Nonnullee editipnes, dd chiel. cap. xyi, v. 31: In onittibus vigrum principiis
patrem. fabricat iupanar suum, qui ad perversiiaiem doctrinv}
i Iiilcllige natiiralis, et scripla. MITA.. iestimoniismaie abrititKt Scriptmuriiin.
199 S. PETRI CHRYSOLOGl 200
no: Si ejicis nos, tnitle nos in porcos (Matth. vm, 31). A\. dum in ccelo solem, luuaro, sidera, * deos esse bla-
Ut pasceret deemones thure, victimis, sanguiae, sphemat, et hcec eadem profanat adorando. Sfjam
•falsarurarespoasioaummercedem pro tali laborere- non sum dignus vocdri filius tuus, fdc tne skut unum
laturus. Occidebatur pecus ut quod vivum nil scierat, de mercenuriis tuis. Hoc est dicere quia non mereor
divinaret occisum; etb loqueretur ex fibris mortuum, jam fiUigloriam, vel venice, consequar i pro raerce-
quod numquam fuerat ore prolocutum. Verum cum nario labore mercedem. Et cui honor sobolis perit,
nildivinum, nilsalutare profuturum, nilGentilis in- saltem vitalis maaeat in quotidiano pane substantia.
veniret in talibus, desperans de Deo, de providentia, Sed pater occurrit, et occurrit longe. Cum adhuc im-
de judicio, de futuris, ab schola ad ventris se depone- pii essemus, Christus pro nobis mortuus est (Rom.v,
batc ingluviem, cupiens saturari d de siliquis quas 8, 9).Occurritpater, occurrit in filio, cum per ipsum
porci manducabant. Hpc norunt Epicurei, qui cum decoclo descendit, et pervenitad terras. Pater, ia-
Platonicas et Aristotelicas percurrerent scholas, nul- qait, qui me misil, mecumest (Joan. ym, 19 ). Cecidit
lamque illic aut divinitalis aut scientiee invenirent di- super coilum ejus. Cecidit, cuui per Christum diviai-
sciplinara, e Epicuro se tradunt ultirao desperationis tas lota nostra k decumbit, et incumbit in carne. Ei
et vo'uptatis auctori. Et manducant siliquas, hoc est, jg osculatus est eum. Quando ? quando miserkordia et
voluptatibtis eorporis male dulcibus inhiant, etpascunt veritas obviaveruntsibi : justitia el pax osculalmsunt
doemones, qui semper corporum vitiis saginantur et se (Psal. LXXXTV, 11). Dedit slolam prhnam. Illam
sordibus: quiasicuiDomino quise jungit, unus spiritvs 1 quani Adam perdidit, immortalitatis gloriam sempi-
est (I Cor. vi, 17), ita qui se juagitdiabolo, estf deemon ternam. Posuit annulum in manu ejus. Annulum ho-
unus.Sedhicjuniorquamviscuperet, riontamen satu- noris,m titulum liberlalis, iusigne pignus spiritus, si-
rabatde siliquis istis ventrem suum. Quare ?quia nemo gnaculum fidei, arrham ccelestium nuptiarum : audi
illidabat. Diabolus quidem volebat per famera scientice, Apostolum : Desponsavi vos uni viro virginem castam
per voluplatum difficultatem, Gentilem reddere avi- exltibere Christo (II Cor. xi, 2). Et catceamenta t»
diorem ad illicita perquirenda, ad perpetranda deU- pedibus ejus. Ut essent n calceali pedes in proedica-
cta : sed Deus pater ideo permisit s esurire Gentilem, tione Evangelh, ut essent beati pedes evangelisantium >
ut erroris occasio salutis fieret argumentutn : h nam- pacem (Rom. x, 15). El occidit ei vitulum saginalum.
que Judccumsic reliquit, ne perderet; et gentilem Illud de quo David cantabat, Et placebil Deo super
sustinere passus est famem, ut rediret. Redit aulem vitulum novellum cornua producentem et ungulas
ad patrem, et clamat: Paler, peccavi in cmlumet co- (Psal. Lxvm, 32). Occiditurpatre vitulus sic j'ubente,
ram le. Rediisse juniorem ad domum patris, et cla- ^ quia Christus Deus Dei Filius occidi sine Patris vo-
mare Deum patrem voxEcdesice quotidianatestatur: lunlate non poterat : audi Apostolum, Qui proprio
quee dicit: Pater noster, qui es in cmlis (Malth. vi, 9). Filio non pepercit, sed pro omnibus nostris tradidh
Peccavi in cmlum et coram te. Peccavit in ccelum, illum (Rom. vni, 31). ° Hic est vitulus qui in epu-
a Dolosas augurum responsiones. Vide Minucium f Perbelle Cyrillus, quem laudat hic Caslillo iu il-
in Octavio, qui eis, ceque ac hic nosler, lepidissime lud Joan. cap. vi: Unus ex vobis diabolus est, quia
irridet. sicut qui adhmret Domino unus spirilus cttm Domino
b Et hic quoque aruspicinam tangit, et modum fit; ilaqui adhwret diabolo unus cum diabolo
spiritus
ariolandi Gentilium. et
efficitur, ipse quemadmodumdiaboLusest.
c Ms. Vallicellanum , ingluvium. e Ex editione Castilli et ms. Vallicellano. Aliaeedi-
d Anagogice siliquas pro voluptatibus mundiquei tiones corrupte : venire
gentilem.
b Alice editiones et Colon.
illecebris, usurpatetiam Eutymius cap. 57, ad cap. et Bonon. Mitae: Nam-
xv Luccc. diabolum sic retiquit ul perderet. Restituimus Cx
e Epicurum ftiisse desperationis auctorem, nullai que recensione Castilli. ,
alia ratioue crediderim dictum, nisi quia dum deos} x Solem, lunam et sidera, quce officiosa hoafni-
otiosos facit, et nil nostra curantes, ad eorum patro-- bus videbautur, dedisse geatilibas idololatrice iaitia,
cinium confugiendi omnem adimit spem yetus ille; L) tradmit quampluriaii, a quibus laudaudis abstinemus.
poeta: Vide Budceum tom. I pag. 135; Levitic. xvni, 23;
Namquedeos didici secnrum agere aevum: Deuteron. rv, 19.
Nec si quid miri faciatnatura, deos id i Verba iUa Evangelii, Fac me unum de mercena-
Trisles ex alto coelideniitlere tecto. riis luis, exstaut in plurimis codicibus Graeciset La-
Sunt qui Epicurum defendere coaati sunt, ac sii tinis, licet in noaauUis desint.
ipse sub bealce uaturoe nomiae, Deum primura Auc-- k Decumbit, hoc est requiescit in nostra carne ;
toreni agaovisset. Vide Nicolaum Bandellum in libro3 incumbit, hoc est, heeret hypostatice. MITA.
Gallice scripto de Vita et Moribus Epicuri, Parisuss ! Tertulliaims lib. de Pudicit. cap. 9pag. 1201, de
1679, et auctiori editione Latine 1693. Sed obstat ve- Prodigo loquens : Vestem pristinam recepit, statum
tertim consensus ; qui deos otiosos ab Epicuro lingi,, scilicet eum quem Adam transgressus amiserat.
et reUgionem omnem susque deque dari uno ore te- m Servi qui e servitute exhibant, annulo dona-
staulur. Mhmtius Felix pag. 179 edit. Lugdun. Bata- bantur.
vor., Cicero lib. n de Divinat., et de Natura deor. n Id est, cooperti affectus temporales, inquit Mita.
lib. i, pag. 202, Theodor. orat. contra Grcecos,pag. Pcenitentibus iu gratiam receptis hoe Deusetiam con-
57, Plutarchus de Placit. pbilos. pag. 877. NecGas- cedit, ut el ipsi apti sint aliis docendis.
sendus dicara hanc ab eo avertere sluduit; nam dumI ° Ennodius, CarmJ lib. n nura. 9, inter alia nomina
Epicurum in multis htudat, duroDeum hominum cu- Jesu Chrislo a veteribus altributa, et illud Vituli re-
ram gerere negat, acriter oppugnat. Vide Augustinuml censet :
de Civ. variis ih locis. ~~~
Fons, Via, Dextra, Lapis, Yitulus,Leo, Lucifer, Agnus.
201 SERMO VI. 802
lum nostrum quotidie ac jugiter immolatur. Sed fra- t.k f SERMO VI.
ler seniOr, sed a senior filiusveniens ex agro, popu- De Iwiitia ob inductionemgenliumadfidem elgrattam.
lus legalis, tnessis quidetn muLta,operarii autetn pauci In psalmuin xcix.
(Luc. x, 2): audit in domo patris symphoniam, au- Quoniam redeunte filio juniore familia tota choros
dit choros, et introire non vult (Luc. x). Hoc quo- egit, ccelestem cecinit symphoniam, convenit et nos
tidie ocuUsnostris intuemur. Namvenit Judoeus ad hodie psalmum sumere, dare tympanum, s ponere
domum palris, id est, ad EcclCsiam; stat foris per organum, b citharam tangere, et ad tantum Dei Pa-
mvidiam, audit Davidicam citharam personare, au- tris gaudium J melodiam Davidicam personare. Ju-
ditb ex concentu prophetico syrophoniam, c ex po- bilateDeo, inquit, ontnts lerra (Psal. xcix, 1 ). Quid
pulorum vario conventu choros audit, et iatroire est, quod intelligentia hujus exsultationis inquirit?
noa vult, per invidiam stans foris. Dum gentilem fra - Quid est, quod post tauta deitatis, tam terribilia, tam
trem prislinisjudicat et horret ex moribus, ipse pa- mhifica prceceptaterra nunc vocatnr, et invitatur ad
ternis boais se eximit, ipse se paterais excludit gau- jubilum? Jubildle, inquit, Deo, omnis terrd. i Quid
dUs. Quod autem dixit: Ecce lot anttis servio tibi, et aliud est, nisi quod posteaquam terribilis Deus mitis-
numquammandatum tuum prmterivi, et numquam de- io simi pastoris elegit officium, personam pastoris in-
disft mihi hmdutn,tacendum polius quam loquendum duit,ut vagos populos, palantes plebes , dispersas
esse jam diximus, quia Judeeus"loquitur : et aoa fa- longe lateque gentes, velut errantes oves in unmnpa-
cieatis verba suat, sed tumentis. Pater egreditur, et slor misericors congregaret, immo ut nationes feras,
dicitfilio, Fili, tu semper mecutnes. Quomodo? per praedammortis, carnis cibum, potum sangubus , be-
Abel, per Henoch, per Sem, per Noe, per Abraham, stiarum furorem sitieates, ad usum iactis, ad cibum
per Isaac, per Jacob, per Moysem, per omnes san- graminis, ad ovium totam duceret et redderet leni-
ctos, per quos Judaica generatio in Evangelio lecta tatem? Terree omni pastoralem mandat, et imperat
derivatur, cum dicit : Abrahdtn genuit Isaac, Isaac disciplinam, dicendo, Omnis terrd, jubildte Deo. Sicut
genuiljacob (Matlh. i, 2). Et omttiamea tua sunt. militem k tuba lerribilis producit ad bellum, sic oves
Quemadmodum? Quia tibi lex, tibi prophetia, tibi ad pascua dulcedo jubilatioais invitat. Bellandi ergo
templum, tibi sacerdotium, tibi sacrificia, tibi re- fremitum pastorali lenitate mitigare convenit, ut
gnum, tibi mimera, tibi (quod est super omnia) na- gentes tam mitis gratia salvaret, quas diu x pereme-
tus est Christus. Sed quia tu per invidiam perdere vis rat ferilas naturalis. Quod autem pastoris bonus es-
fralrem, paternas epulas, palris gaudia dignus es ([] set reditus cum ad terras veniret Christus, clamavit
non habere. d Angusto sermone res latissimas, non ipse hodie: Ego sumpustor bonus; pdslor bonusanimam
utvoluimus aperire potuimus; sed scienticevestree suam ponit pro ovibussuis (Joan. x, 11). Hinc est
intellectui vestro lata sunt quoein sermone nostrovi- quod adj'utores, quod socios ad curam totius orbis
dentur angusta. Non sit haec ingrata, simplex et oc- ipse magister inquirit, dicendo, Jubilate Deo, omttis
culta coUatio, quaenos res mysticas et excelsas non terra. Hinc est quod oves suas Pelro vice sha, ut pa-
narrare, non e declamare, sed aperire coriipulit et sceret, ad ccelumremealurus, commendat. Petre, in-
explanare. quit, amas me? Pasce ovesmeas. Etut tenuiaredditus

Notat"autem Mita Christum dici Vitulum sagina- logus sermonethsextuminsumit superprmsentempsal-


tum • quiaex millibus electumvirtatibus iaipingua- mum, ut doceat quania sil tmlitia de conversionepro-
tus est; vel quia opprobriis, et patieatia sagiaatus. t digi filii, qui lypus erat omnium gentium.
Cui addi potest illud prophetee : Saiurabiiur oppro- 8 Tympana et organa primitus in Ecclesia GaUi-
briis; vel, ut ait Anastasius Siaaita in Hexamer. lib. cana inducta fuisse, asserit Mabillonius praefat. ad
i, Quia crucis jugum erat tracturus. Vide Coteleriuai Seec. Bened. III. Marianus Scoto, scribit, sub annum
lom. I pag. 25 in notis. Domini 757 organum primum venissein Franciam
a Judeeusscilicet. tnissum Pipino regi a Constantinoimperalore ex Grm-
b Sic Montanus pro symphonia, ut habet Evange- cia. Balaeusitera Angliceepiscopus tradit : Vitellia-
liuai, vertit conceniwm.Syrus vocal : Canittmmullo- tium Patria Signinum, vel Campanutninsignemmu-
rum. Utrique assentilur Cbrysologus. [) sicum in templis circa annum Domitti609 canlus et
c Laicos eliaai populmnque in Ecclesia veteri Psal- organa adhibuisse. Horum vetustior Chrysologus iu
Raveanati Ecclesia ea obtiauisse declarat. Imino
mos Davidicosceciuisse, eruitur ex Ceesareo Arela- antiquiora fuisse patet jam ex Prudentio, qui floruitcirca
teasi apad Mabilloniam,prcefat. ia Scccul.i Benedict. annum Domini 380. Is meminit
num. 110. ld eliam a S. Germano Parisiorum epi- tudinis, ut hominem in eo delitescere organi lantce magni-
nonnulli suspi-
scopo provisum,testaturFortunatus lih. n carm. 10 : cati fuerint. Hcecsimilia habet Balduinus Aldhelmus
PontiQcismonituclerus,plebs,psallit,etinfans. Anglus lib. de Virginit. Claruit anno 709.
d In nonnullis editis, Augusto. b De cithara anliquorum vide Isidorum in Origini-
e Ita reposuimus ex editione Mitceet Castilli. ReU- bus IU).m cap. 21.
1 Consenlit Chrysologus iis qui hujus psalmi au-
quce onmes minus apte, declarwre.Cceterumnon male
opinatur Mita sermoaeai huac a Chrysologo habitiun ctorem, non Moysem, sed Davidemdicunt.
fuisse Neophytis, c et parum adhuc in Christiana Do- i Mendum in oninibus exemplaribus quce aobis
ctrina firmatis.i obvia sunt, ex ms. Cesenaeemendavit GastiUo.
f Serrao hiciascribituriapsalmum xcrx, qui eliam k Non levi typographorum errore legitur ia editis.
a Genebrardo dicitur :Psalmus prophelicus degenlium turba.
cotiversione; super queaiila scribitLorinus ; Cltryso- s i Alias, vresseral.
PATROL.LII. 7
£03 S. PETRl CHRYSOLOGI *««
pfimoraia non cogeret potestate, sed pietate portaret,. Adusintrabil?et adliuc consistit exsultans? unde est
repetit: Pelre, amas me? Pdsceoves tneas. Commen- quod propheta hoc iios' debere facere sic praesumit?
dat oves,: oviuiri coffimendat germina, quia fecundi- unde est ? Ex eo quod sequitur : Scitote, inquit, quod
tatemgregis suipastor proesciusnoverat jamfuturam. Dominusipse est Deus. Quia Dominus iile Deus est,
Pelre, amas me? Pasee ovesmeus (Joan. xxi, 16, 17). qui fuit in carnenostrapusillus; hinc esi quod illeDb-
Istis ovibus collega pastoris Petfi Paulus pio pastu minus Deus est, qui fuit in cunabulis nostris capax;
plena lactis ubera porrigebat, dicerido : Lac vobis po- dulcis iri gremio, mitis in habitu, in nostro contu-
lum dedi, non escatti(l Cor. m). Seiisit hoc Rex bea- bernio blandus. Et ideo, Iritrute in cpnspectu ejus
tus; et ideo pro balatu Clamat, Dbminus pascit me, iri exsultatione. Quia totum pavorem divinilatis, to-
et riiliil mihi deeriV: "cihlocb vifidi ibi me collocavit: ttim nietuffi j'udicis in habitum nostrum d abdidit,
super aquam refeclionis educaviirhe (Psalm. xxn, 1, pfovidenfi locavit aspectu : ut ingressus non pcenas
2).Post-juges ergbbgllofum gemitus, posYiristeiri j'udicis meluaf, sed parentis praesumat amplexum.
sanguinis vitam, evangeliccepacls ad pascua jam re- Etquomodo nonexulteiqui genitorem reperit, quem
deunti versictilus, sequens leetitiaih annuntiai servi- thnuerat cognitorem? Intratein conspecluejus in ex-
tuti. Erat hoffib^peccatiservus, efaf captivUs mortis, sultdtione : scitole quod Dominus ipse est Deus, ipse
erat mancipiuffideeiribriutii,eratb idolorum vernula, B fecil nos, ei nori ipsi nos. Inanis est patris rriatris-
erat vitiorum verberb, erat Crhninumcoffipeditus. Sic qne labor, nlsi in germine affuerii opus et auctoritas
malis dominis taUbiis tahiisque exliibebat homo ma- Coriditoris. JlfanMStum, inquit, fecerunt rne, et pla-
lam et miseraffi sefvitUteffi. Qiiando hoffio nbri sub smaveruni me (Psal. cxvm, 37). Et alibi, Tu forma-
peccato- tristis ? QUaiido fiori sul> ffiorie lugens ? sii rite, et posuisti super rrie manum tuatn (Psal.
Quando' non srib doernohibuspalleiis"? Quaridb non cTxxviii,"5). Ergo quod lascimur, quod sumus, non
sub idolis tremerisTQharido tion suh vitus suspbctus ? debeihus ipsi nobis, quia totum debemus Auctori.
Quando Uon sulr criminibus desperatus ? Et ideo Nos aulem populi ejus, el oves pascum ejus. Proba-
homo dabat extrema suspiria, quando tales, taffi cru- iuffiest iri proverbiis saepissimeqnia cceiitus venerit
deles dominds • jugiter siistiiiebat. Propheta ergo pasfor, qui erraates oves, et lethali graroine sau-
videns nos a talibus Uberatos, et revocatos ad bbse- ciaias superno jubilo vitalia revocaret adpascua. ln-
quium Greatoris, ad Patris gratiam, ad uriitis boni irdte, ii:quit, portos ejus in confessione. Sola est
Domirii liberam sefvitutem, merito exclamat: Ser- cbnfessio, quee nos fidei facit introire per januam.
vite Doriiinoiri tmlitia: intrate, inquit, in cgnspcclu Airia ejtisin hymnis:confiteminiilli, laudate nomenejus.
ejus iri exsulidliorie.Intrate non loco, sed cOrde. lri- Diximus, quod tiobis esset j"ampositis hifra domum
ttateiri corispectuejusin exsultatione.Quiaquos ej'ece- C patris assuriienda ccelestium caaticoruro sphituaUs
rat reatus, quos expuleratconscientia, gfatia feducit, symphonia, ut sit nobis e in ingressu coiifessio, sint
introffiitlit innocentia : Intrate in conspectu ejus in in alriis hymui, sit laus iri peaetrairoas, ubi tota Dei-
exsultatibhe. Qrii ingreditur in conspectu ejtis iti ex- tatis inhabitat plenitudo. Confiteminiilli, laudate no-
sultatioiie, est a reaiti iiber, est de prceffiiopersecu- meri ejus. Confiteminiilli, quia Deus est, laudale no-
rus. Taffien quid bst quod hortatur? quod stiadere men ejus. Per quod salvati sumus : in quo cceiestis,
nititur hic propheta ? Iritrate in conspeciu ejus iri ex- terrestris, infernaque genuflectit, et diligit Dombnun
sultalione. Quis in conspectu Dei liber? divinis in Deum creatura. Quia suavis esl Dominus. f Unde?
oculis quis mentituf ? Quis exsultans atite terrorem quia in mternum misericordia ejus. Vere suavis est
maj'estatis supernce? Archangeli tremuiit, pavent an- per misericordiam, pCr quam solaffi totius niuudi
geU,potestates metuunt, in faciem coeliproruunt se- amarissimam digaaius est auferre seuteatiam. Ecce
niores; elementa fugiunt, solyuutur saxa, montes s agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Et vsque
defluunt, terra tfemif, et homo terroe qfiaffiiritrepi- in smculum smcuti veritas ejus. Deus eaim h salva

» Lorinus iriexpositione hujus psalmi laudat Chry- D fus Icetantef hytrinumDeodicit; postrerhbbaptismate
sologum, qm legit iti lOcoviridi, ad Hebraicura foa- expiatus in penetralibus Ecclesiceoffeft Deo sacriii-
fem respiciens. Unde"etiam ApolUnaris locura istum cium laudis, de quo iri psalmo XLIX.Et saiis "aburi-
sic transtulit; apiid'CastUlo : Bene quidemin viridi danter apad Ludovicum de Angelis de-Vita et Laud.
collocaviilocb. S. Augustini lib. ni, n. 16. MITA.
b Famiiiaris vox Chrysologo, ut servum donrina- f Non aulem vere, ut in editis.
tum significet.Vide Pignoriuffi de Servis pag. 55 edit. s Cur Christus vocetuf Agnus late prosequitur Sui-
Amstel. 1674. Ipsi autbm servi videntur sibi hac ap- cerus in Thes. tom. I col. 23, vefb. ayvot.^Reffitetigi
pellatiorieblaridlii; Iiiscriptio apud eumdem: in dissertat. de patena argentea Forocorneliensj.
h Tunfex parte ipsius Christi, qui debitam nobis
FUSCUS AUGG. chhographi sententiam iti se suscepit, ttirii ex parte
NOSTRORUM nosfra quibus ab Deo datuf venia crhninum, si ex
VERNA anbao ipsis.do eamuspropterDeum gunimediiecturii.
c Freqtientissime in edilis deest Auguslirii seritentia est in psal. L ,-8. Deus ignbseit
jugiter, quam vo- confitenli, sed se ipsumpunienli. Ita servatur mikeri-
eem ex ms. Vallicel. appostiirinfs. cordia, quiahomo liberatur; et veritas, quiapeecaiunt
d Aliasdedit.
« Is qui baptizafi ctiplt, prius ore propfio Christi punttor. Yide, si placet, Damascenum lib. inde Fide
cap. 3. MITA.
fidem profitetur: exinde in atriis Ecclesioecatechiza-
90S SERMOVII. 206
veritate miseretur, qui sic dat peccatis veniam, ut A prodesset. Hypocrita , abstiuentiae fluctus intrasti,
justitiam in ipsa misefatione fatiorieque" custodiat; continentiae conscehdisti undas, enatasti jejunii pe-
qui est benedictus hi saeciilasceeulofum. Amen; lagus; et inipso pofth jejaiiii nahfragasti : quia non
SERMO VU. compafasti lucruni ,-sed mercatus es vanitatera, ' qui
De hypocrisiet eleempsyna. de Dei crediio humanum negbtium p_erfecisti. Hinc
In illud MattheeiVI: Cuntjejunqtis, nblite ji'0rTsicut est qubd Beb fedditiifus es ratibnem, qui ah homini-
iiypocrylx tristes. Eiis percepisti mlsefee f laudis «suram: Fratres.fu-
fcUbi Deus Doriiinum mutavit iu patrem, voluit giehduhiest virus,- pestilentia cavenda, quae de re-
charitate iriagisquam potestaferegnare, etamari iha- fhedus creat mbrbos, cbrificitdeffiedicinalanguorem,
luit quam tiinefi: c uhde pafernoffiohuii affeciu, ne sarictitatem veftit incrimeri, placaiionem facitfea-
quid nobis de labbre j'ustissiitio a deperiret. Evange- tum, generat de prbpitiaiione discrimen. Hypocrisim
lista sic ait: Cuirijejuriaiis, noiite fieri sicut liypbtri^ qui fugefitv vihcit; qiii incnfrerif; cadit. Fugiamus
tm tristes; exterminant enini faciessuas, ut videantur hypocrisim, fugiamus, fratres : v sit riostrum de sim-
ab homhtibusjejunantes.Ameridico vobis, perceperunl plicitate j"ejuriium,de inaocentia sitsanctum, de pu-
mercedemsuam (Matth. vi, 16). Hypocrisis * subtUe fitate puruih, de sihceritate sincerum , sit hoininibus
malum, secretum virus, venenum latens, virtutum B Jj occultum, igriotum diabolo, Deo noium. Thesaurum
fucus, tinea sanctitatis. Advefsa omnia riituntur viri- qui ribh abscbhdit, prodit; virtutes proditccnon ma-
bus suis, armis suis pugnant, impugnant palam : riebunt. Virtutes sicut pfbditores suos deserunt: sic
unde et caventur iam facile quain viderituf. Hypo- suos mstarit ciistodire Cnstodes.ErgOjejuntuin qttod
crisis secura simulat, fallii prospera, curiosa menti- eontfa vftiai i pfifha viftuSest nobis, in arce pectoris
tur, etcrudeli arte virtutes tfUBcat mucfbne virtu- eoUbcetnr : qilia iUb ih iriteribribus prccsidente, vilia
tum : jejunhnfi jejunio perimit, bratibne orationem nos quatere iu extefiorihuS nori valeburit. Hbc Chri-
evacuat, misericordiam miseratione prosternit. Hy- stus,' ut Chfistianus habere possit, hortatur cum di-
pocrisis f cbgnata febri frigido poculo prbpffiat ar- cit: Tu autemcutrijejurids, unge capul tuurii, el fackm
dorem. Qaod corpbribus est hydrops^hypocrisis ani- tiiam iavd; ne videdris horriinibusjejunahs, sed Palri
mabus, hoc est: hydrops bibendo sitit, hypocrisis iuo qui esl iri abscondito,el Paier luus qui videt,in ab-
inebriata sitit. Exterminant enim facies suas, ut vi- scoridito,reddeitibi. Cum dicit, m Uage caput tutim,
deariturhominibusjejttnantes. Hypocrisis durii cupit et faciem tnam lava : non ut coma capitis illecebroso
captivare bculos, bculis fit ipsa captiva. Extenninant fedundet unguehto, serhis magistef inj'ungit, neque
enim fades suas. Et si facies s extefmiuant, bfna- faciem riitescere sblito vult lavacfb; n sed habitu
meatum cbrporis quod raanebit? Vefe sicuf Domi-(C prandentisvtilt celarijejuriium Christiano, quia Chri-
nusdixit: Si lumenquod in te est, tehebreesurit,ifism stiantim vffidicarerionvult ariifici moefore jejunium.
tenebrwquantmerunt (Malth. vi, 5)? Hypocrila, b sit Sed ad ccepta redeamris. Ungecapul iiiutn, et fdciem
licet tibifactes inculta, neglecta cutis, tristis vultus, tuamlava, nirvidetitis ab homitiibusjejimans, sedPa-
exterminatus aspectus , nec ab hominibus inveriisti tri tuo,-quiestin abscondito.Sic nbn voluplaosos iti-
laudem et apud Deum fruciuhi jejunii pefdidisti. Hy- dulget aspectus, sed vultus qui siihulantur excludit:
pbcrita, elabofasti jej'tuiiisut labor tibi jejunU non facies moerbre dejecta invitat famam, non j'ej'unium
. a Id raoris aniiquitus in Ecclesia obtinuit: scilicet, humanumvertisti negotium: id est, vpluisti ab homi-
ut post sacras aiitistitis preces populus concordi voce nibus laudari. At hoc non estacquirere lucrum, sed
responderet Amen.Paulinus Poema 19 de S. Felice mercari vanltatem: idcirco de fraude ac fenore ratio-
natale 11: nerh Deoreddes. MITA;
i Ita restitui ex ms. VaUicell.editiones, nec bieple
Cumquesacrapla turba fuerat pastoribusArrieii.
quidem, misermfraudisusurain..Coasoaat Paschasias
Vide Bonam Rer. liturg. lib. n cap. 5, Caiyofium lib. iv in Matth. : Et ideo in prmsentiarum famosas
Rituale tit. de voce Amen. Sed et ipsi proesulespost vulgilaudes,etinfuturo simulalionissummercedemre-
precationes Deo habitas sibhnetipsis respondebant ceperunt. '
Amen, ut late pateat exempla. k Similiahabes apudHieronymumtom. I, ep. 2ad
b ln noahullisdeest. ettom. ry, epist. i, ad Demetriadem.
e Ex ms. Cesciioe.In aliis editionibus deest unde. Nepotianum;
*
Vel origine, utpote datnm Adeereceater creato,
d Ita Mitaet Castillo, et ms. Yallicellanum. ]
D se immuaem a peccato servaret; vel poteutia ,
e Sublilissimumvocavit Cyprianus Serm. de Jej'u- - qaod quiarite etrecle servatumyindicat a vilUs.MITA.—
nio et tentatione Christi. Subsequenli voce Yirus-uti- Fortasse prima pro principali exiraitique.
lur etiamGregorius M.agnussuper lib. I Reg. VIII; lib. mMonetHieroriyniusCbristum hic loquij'uxtaritum
rv exposit. cap. 2. Lege Augustinum inexposit. psal. provinciaePalaestinae,ubi diebus festisraos erat uage-
cxxxix, v. 3.
'- Ita Mita et editio Bononien. I. CastillOj et alii re capita, a qua uactioae Jtidoeitempore jej'uim absti-
nebant, ut colligitur ex H Reg. xri, 20, coUatocum
cognata febris: et alhbipassim.
8 Alias, exterminatur. Vocem Groccam «yoevt{ou(rj 16, - ? Yere enim Christus non jtibet ut per delicias et
vertit Hieronymus defnoliuntur. Syrus, cotrumpunt, forffioeelegantiam caput ungatm'; sed hilarem potius
deformant. quam moestum vultum proesefefatur, ut paulo post
bChristos enim non agit hic demacieetpalldfe ipse Chfyiblogus. Cbrysostoffius in psalBi. XLVH:
quoejejunium naturaliter consequuntur'; seddefrcti- Non hocdkit unclionem prwcipiendo,nemo enim no-
tia quadam tristitia et gestibus,quales illi apudlsaiam strumhpc fdcil* sedvull ut Lwlilidmet menlishilafita-
cap. Lvm, 5. temdeiribnstferiius,ddebquegaudeiitesnon mmsliliam
' Hofr esvvirlutes, quas fidei tuae couimisit in pra nobis fereriiesjejuherriusi
207 S. PETRI CHRYBOLOGI 208
voluntarium profitetur. Si vult, quare tristis ? Si non A Sicut de vestimento luiea, rubigo de lnetallo, de ne-
: ita de diviliis avaritia,
vult, jejunus quare? Merito tali pcena vivil, qui sibi cessitate fures nascunliir
facit de virtule vitium, uieiidacium de veritate, de cupiditas de quaestu, de habendo habendi ardor ac-
mercede a dispendium, de remissione peccatum. quiritur. Qui ergo vult avaritiam vincere, divitias
Agricola si nonimpresseritcultrum, si sulcumnonde- e proroget, non reponat. Pnemillamus, fratres,b the-
foderit, si non exciderit sentes, sigramina non evul- sauros nostros in coelum; sintJ vectores pauperes,
serit, si in tuto semina non locarit, sibi mentitur, qui possunt sinu suo qucenostra sunt ad superna
non terrce ; nec terrce facit damnum, sed sibi noBfa- portare. Nemo de fraude dubitet baj'ulorum: tua est
cit fructum : et ita se vacuat, ila decipit, impugnat isla transvectio, per quam nostra ad Deum i Deo fi-
ita, qui terrce manu fallaci mentitur. Quid faciet? dejussore portanlur : cui est omnis honor et gloria,
quid habebit? quid inveniet? qui Deo, esuriente virtus et imperium, et gratiarum actio in omnia sce-
carne, hypocrisi luxuriante, menlitur? Quia agricolae cula saeculoruin,Amen k.
fecimus mentionem, sciat ille sustinere se laborem SERMOVRT.
incassum, se nihil habiturum, qui premens jejunii De jejunio et eleemosyna.
aratrum, el abscindens gulaegramina atque eradicaas
luxuriaeseates, misericordieeb semina nulla jactave- B Gubernatorprudens a littore cumnavim solvit,cum
rit. Hoc Domffiusaperire voluit, qui de jejunio do- mare transiturus intral fluclus,domus, patriee,conj'u-
cens, mox ista subjecit: Nolite thesaurizdrevobisthe- gis, i piguorum.curas deponit, et ita totus mente, cor-
sauros in lerra, ubi mrugo et tinea demolitur,el ubi fu- pore, sensu, nauticislaboribus occupatur,utetfluctuum
res effodiuntet furantur. Sed thesaurizatevobisthesau- possitsuperare discriroina,et stationemmlucrosiportus
ros in cmlo, ubi nequewrugo, neque linea demolitur, periculi victor intrare. Sic nos fratres ingressi iter
et ubi fures non effodiunt,nec furantur. Quid tain pa- abstinentice,jejunii pelagus, n quadragesimceviam,
ternum? quid sic veniens de amore? quod tam pro- navira corporis nostri solvamus a littore muudaiio;
vidum de charitate consUium?nihil tibi perire vult, scccularispatrice renuntiemus curis; in crucis arbore
qui tua in thesauris cceleslfbusvult reponi. Quam se- tola meutis vela tendamus; virtutum fuuibus, sa-
curus dormit, qui Deumsuoruin c meruit habere cu- pienticeremis, gubernaculis disciplinae,navigii nostri
stodem! Quam nescit curas, quam depoait angores, lnuniainus incessum. Et subducti terris speculeinus
quam non est anxius, quam servorum d caret fastu, ccelum: ut ducatu signorum ccelestiuminter liquidos
aui sua patri setvanda committit! Quomodopateraa calles latentis viaeinoffensumtramitem tenere possi-
servat affeclio, e quod timor non potest sic servare mus; ac si ° gubernante Christo, fiante Spiritu san-
servilis : pater cum dat sua filiis, non minuit com- (] cto, evictis voluptatum spumis, superatis vitioruui
mendata filiorum. Quid sit pater, nescit; nescit se fluctibus, decursis criminum procellis, transvectis
filium, qui nou credit patri. Thieam 11011 excluduat scopulispeccatorum, atque omuium delictoruninau-
claustra, sed claudunt; et generaut, non repellunt : fragiis evitatis, P Paschaeportum, lucrum vitoe, gau-
* rubiginem nutriuiit servata, non vitaut; quia quod de dia resurrectionis intremus. Verum quia per campos
re nascitur, non vitatur. Ubi est necessitas, fures de- nudos, per falsos vorlices, per incertas i solitudines,
esse non possunt. Qui ergo inter tineas, rubiginem, acturi sumus viam, nobis tola est escaeet potus por-
fures, sua ponit, exponit queesua surti, non reponit. tanda substantia : imponamus abundantem misericor-
* Sic Castillo et Mita. Alioeeditioaes Stipendium. idoneumpauperumfidejussorem.
b Coagruentieesimilitudinis vadem damus Ambro- k Vide, tom. I Bibliolh. Vet. PP. edit. Lugdunen.
sium tom. V, serm. 40, qui est Fer. 5 domiii.2 Qua- an 1644, Commentarium S. Juliaai episcopiToletani
drag. : Terra aratris scinditur, ul mundattissitcongrua super Nahum prophetam, ut scias quanta auctor ille
frugibus; meaterra jejuniis exaralur, ul cmlestibussk ex1hoc sermone in rem suam traustulerit.
seminibus. Pignora filiis dicta, alibi auaotavhnus. Pau-
aptac Cyprianus serm. 1 de Eleemos. : In luto hmredi- linus poem. 9pro pag. 349, v. 48 :
tas ponitur, quw Deocustodeservalur. Et simulelidetsolidsesua pignorapelrae.
d Latinius putat fortasse legendum : Servorumcaret
aclu. D Pro eo quod est in Psalmo : Elidet parvulossuosad
e In pluribus editis deest particula quod.
f Id est res et metalla queeclausa servantur, rubigi- peiram.
m In nonmiUisLucrosi portus. CastigavitMeursius.
uem nutriunt. Fortasse vero addidit rubiginem, licet n De Quadragesimalijejunio CyriUusin Levit. lib.
in sacro texlu non legatur, quodadverteritper pp&o-iv x fol. 751, Trapezuntio inlerprete : Habemus Qua-
iion tantura tinea, sed et rubigo intelligi posse, saltem dragesimwdiesjejuniis consecratos.A caeterisabstine-
iJla quocsegetibus adheeret. mus; de jejuaiis eteaiai Cliristiaaorum pleni suat ve-
8 Exhibeat scilicet. Verbumsane Chrysologianum. terum libri.
b Thesauri in sacris Utterissunt boaa opera, I Tim. 0 Augustinus in psal. cin, conc. 4 : Gubernalorest
vi, 17,18. Iater quoeeximiumobtiaent locum bene- Chrislus,illk navescgmmeabunt.
facta in pauperes : quoe potissimum Christus Lucoe P Ita passim Paschae nomen inflexisseveteres ait
xvm, xxn, vocat tltesaurum.Virtutes item thesauri Paulus Galeardusin notis ad S. Gaudentiumpag. 25.
nomine comprehenduntur. Vide Chrysostomumhom. Ex observationeVossiilib. i de Analog. cap. 20. Sub-
66in Genes. dit autem TOnao-^a non a Groecis, sed ab Hehrceis
1 Augustinus tom. X, serm. 50 de Temp. cap. 8 : effiuxisse,et in testem advocat insignem locum Gre-
Qui sunt pauperesquibus damus, nisi latuarii noslri? gorii Nazianzeni,orat. 2in sanetumPascha. Caeterurn
Latuario tuo das, ad cmlumporlat quoddas. sermo hic videtur habitus iaitio Quadragesiuiee.
j Leo, senn, 6de jejun, 10 mensis vocat Deum i Alias sgllkitudines.
m SERMO YIII. 210
diam nostrse a sitarchiae profuturam. Fratres, esurit A A quas tollitur, et portatur ad cceium, sine qnihus j'a-
jejunium, jejunium sitit, quod non pietatis cibo pa- cet, et volutatur in terra. Jejunium siae misericordia
scitur, quod potu misericordiaenonrigatur. Alget je- simulacrum famis est, imago nulla est sanctitalis ;
juniura, jej'unium deficit, quod non eleemosynaevel- sine pietate j'ejunium occasio est avaritiee, non est
lus tegit, quodnon miserationis operit vestimentum. propositum parcitatis : quia parcitas ista, quantum
Fratres, quod est terris ver, hoc misericordiam sci- siccatur in cprpore, tantum tumescit in sacculo. Je-
mus esse jejunio. Sicut verni flatus tota facit ger- junium sine misericordia non est veritas, sed figura :
mina florere caraporum : ita misericordia tota je- ubi autem misericordia, ibi et veritas : probante pro-
junh semhia producit in floreffi, in ccelestem messem pheta, cum dicit : Miserkordia et veritas obviaverunt
totam jejunii facit fructificare virtutem. b Quod sibi (Psal. LXXXTV, 11). Jej'unium sine misericordia non
oleum lucernae est, hoc jej'uuio pietas, sicut lucernac est virtus, sed hypocrisis, dicente Domino : Vos au-
Iumen olei pinguedo succendit, et moderato pastu tem cum jejunatis; nolite fieri sicut hypocritmtristes;
facit illud ad totius noctis solatium perlucere : sic exterminant enim facies suas, ut videantur ab homini-
i
pietas facit splendere jejunium, et ad totam radiare bus jejunantes (Matth. vi, 16). Qui non jejunalpau-
continentiae claritatem. Quod diei sol est, hoc elee- peri, Deo fingit; qui jejunans prandium suum non
mosyna noscilur esse jejunio. Sicut jubar solis cla- B ] erogat, sed i reponit, cupiditati probatur jejunare,
riorem perficit diem, et totam nubium dispergit ob- non Christo. Jejunantes ergofratres prandium nostrum
scuritatem : sic eleemosyna iejunii sanctifica*sanc- reponamus in manu pauperis, ut servet nobis roanus
titatem, totamque c cupiditatis noctem lumine pie- pauperis, quod venter nobis fuerat perditurus. Manus
latis excludit. Ac ne multis d immorer, quod est pauperis Abrahoesinus est; ubi quidquid pauper ac-
anima corpori, jejnnio largitas hoc habetur. Sicut ceperit, mox reponit. Thesaurus coeliest maiius pau-
enim mortificatur corpus, e corpore anima cuui rece- peris, quod suscipit ne in lerra pereat, reponit in
dit : ita mors est jejuaU, largilatis abscessus. Est ccelum. Thesaufvzate, iaquit, vobis thesauros in cmto
quidem jejunium vitiorum mors, vita virtutum. Est (Matth. vi, 20). Maaus pauperis estk gazophylacium
jej'unhinipax corpori, membrorum decus, oruamen- Christi, quia quidquid pauper accipit, Christus acce-
tum vitse. Est j'ej'uniumrobur mentium, e vigor ani- ptat. Da ergo, homo, pauperi terram, ut accipias
maruro. Est jejuiiium castitatis murus, pudicitieepro- ccelum. Da nmnmum, ut accipias regnum. Da micam,
pugnaculum, civitas sanclitatis. Est jejunium schola ut accipias totum. Da pauperi, ut des tibi : quia
meritorum, magisterii magisterium, discipliaarum di- quidquid pauperi dederis, tu habebis; quod pauperi
scipliaa. Est j'ejuaium f ecclesiasticae vioe viaticmn non dederis, habebit alter. Clamat Deus tniserkor-
salutare. Est jejuniuni invictus s Christianee militioeC ( diam volo (Ose. vi, 6). Qui, quod vult Deus, Deo ne-
principatus. Sed in his virtutfbus jejunium tuiic viget, gat, a Deo sibi quod desiderat, vult negari. Miseri-
lunc vincit, tunc triumphat, cum duce misericordia cordiam volo. x Homo, petit Deus; sed tibi, non sibi.
puguat. Misericordia et pietas b jejunii sunt alae, per Miserieordiam volo. Humanam misericordiam petit,
a Sitarcia verbum Grcccurohic annonam militarem, vocat jejunia.
seu victum alimentumque significat; cum alhs spor- b Chrysostonius, hom. 99, tom. VI : Si
jejunium
tulam indicet, ut inffa serm. 39. MITA At Graecis i adjunclam non habetsororemsuam eleemosynam,non
aanonae Sirnpio-ia.suut : qua voce lirnpio-iov utitur ascendit in cmltim; ejtts enim compar est : nec solum
Suidas : icmpio-iov. Quod aUquibus alimenti causai compar, sed eliam vehkulum. Chrysologopropius ac-
datur. PhUostorgius, Hist. Eccles. lib. vn cap. 4 pag. cedit Severiaaus apud Suicerum Thes. Eccles. tom. II
90, ait Julianum rd o-impio-iu. T5VIxxAijo-twv,annonas; pag. 409 n. 4 : Jejunium duas habet alas, oralionetn
Ecclesiarumminislris dwmonumtradidisse. Idem nar- et eleemosynam,sine quibus currere non potest.
ral SozomenusHist. lib. v cap. 5 pag. 63, ubi pariler 1 Scilicet: qui jejunans non curat cibmn quem non
annonoevocaalur o-irr,pio-ia. Sitarcia proprie sporlulai absumit in pauperura alimoaiam erogari.
est, vel pera ad portandum victum, 1 Reg. ix, 7. i Sic ms. Vallicel. Alias, deponit.
Dixit Saul ad puerum suum. Panis defecit in sitarciis> k Ambrosius, serm. 26, post mediura : Manus
pau-
nostrts. D perum gazophylacium Christiest. Erat olim in templis
b Ugo cardinalis super Isaiam xxxiv, vel in hoecin-- iocus gazophylaciummracupatus, ia quo recondeban-
cidit, vel his similia comaieBtatus cst: Jejunium sine; tur eleemosyiieepauperibus dislribuendee. Frequens
eleemosyna quasi tampas sine oleo. ejus roentio apud SS. Patres. Chrysostomus hom. 22
c Ita restiluimus ex edit. Bononien. 1. Alioe, mor- de eleemos. et collat; in sanclos hccchabet: Hoc ita-
tem. que modo uniuscujusque domusecclesia fiat, sacratas
d Phrasis QuintiUanofamiliaris. opesin se cmservans. Hic observandum, et parergii
8 Similiafere Basiliushom. 2 de jejunio : Jejuniumi loco sit, Chrysostomum hic non populum Constanti-
custodit parvulos, sobrium facit juvenem, venerabilem i nopolitanum alloqai, ut putat Ferrarius Ub. u cap. 10
senem. Venerabiliorenim est caniliesjejunio decorata. de Antiq. Eccles. Ep. genere, et lib. i de Ritu Sacr.
Jejunium feminis ornalus est congruentissimus; mtale3 Conc. cap. 26, sed Antiocheum : nam Anliochiceha-
ac roborevigenlibuspro freno esl. Matrimonii custodiai bitam fuisse homiliam conlendit Rossweidus in notis
est, virginitatis nutrilius. Chrysologo etiam consonatt ad D. Paulinum serro. 34. Vide etiam de gazophylacio
Chrysostomushom. 122, tom. VI antiq. edit.; Grego- in ecclesia Augustinum in psal. LXIH, et Possidium
rius eliam Nyssenus hom. in principium Jejuniorum,, in ejus vita cap. 24. Concilium Carthaginense iv,
tom. H pag. 248. GyrillusAlexandrinus orat. paschal. can. 95.
1 pag. 8. 1 Loco huic librariorum fortasse vitio laboranti
* Er edit. Castilli et ms. Cesenec.Miaus apposite} opem ferre «roatur Latmius; legeudumque putat
alioe, ecclesiasticwvilm. ifoc pelit Deus. Nil facilius quam voculam hanc Hoc
i Leo papa, scrm. 7 : Prwsidia ntiliiiw Clitisiianw i contraclam hoc pro honioexislimari. At etpotuit au-
211 S. PETRI CHRYSOLOGl 212
ut largiatur diyinam. Est in ccelis miiericprdja, ad A sensus, pjihlici operis quod .secretum ? Qui potest
quara per terrenas misericordias peryenitur. Dotititte, celare radios solis jusfitiae ppterit occultare fulgo-
hjquit, in cwlo misericordiq lua (Psa/. Lni, .6). Oictu- rero. Justitia luxrerums consilhs npn velatur ob-
rus causam in judicio Dei, patrouam tibi roisericor- scuris. Justilia cum sibi factp claret, offiues UIu-
diam, per quam liberari possis, assuroe. Qui de pa- slrat exemplo. Et qvud est quod eam Dominus co-
trocioio misericordioecertus.est, de yenia sit securus, ram hominibus fieri npn vult, per quam statum
de absolutioae non dubitet. Misericordia npn .splum capiunt res huroanee?!Et ubi est iUud : Sic luceai
causam praevenit, anticipat cognitorem, sed etiam lux veslra coram hominibus, ul videant opera vestra
sententiam revocat, absolvit addictos. QuQdNiniviloe bona, et glorificent Patrem veslrum qui iti cmlis est
probant (Jonm m), quos j'am sententiac subjectos, (Matth. v, 16) ? Quomodo justitiairi yult celare, cu-
pceneetraditos, " ad victhnam stantes, morti deditos, j'us opera vult ^ic-b elucere? Fratres, liic preeceptio
misericordia sic xapuit, sic tenuit, sic praeveait, ut ccelestis vult jactantiam toUere, auferre pompam,
nialuerit Deus b deduci sententiam, ne misericprdioe vanitatem deraere, submovere inanero gloriam: sic
quid negaret. Stabal quidem et tunc pro causa jeju- justitiam vult celare. Justitia, quee per se sibif abun-
luum, aspergebat ciaeres, steraebat cilicium, dabat dat adgloriam, spectaculum popuh, vulgi laudes, fa
geraitus , fundebat lacrymas : et quod nqn poterat B vores hoitiinum, mundi gloriam non requirit : a Deiv
excusare verbis, luctibus temperabat, sed non valuit genita, coelumspectat; ia ocuUsagit divinis; superuis
mutare sententiam, nisi perorans misericordia subve- yirtutibus mixta semper a Deo solo, ut glorificeiur,
nisset. Misericordia et peccatores liberat, et restituit exspectat. Sed haec estjustitia, quce ex Deoest;Ula
sanctos : quia nisi affuissetmisericordia, etiam David vero justilia queeest hypocrisis, j'ustitianon est: men-
cum adulterat, amiserat prophetiam (II Reg. xi); titur oculis, fallit aspectum, videntibus Uludit, decipit
et c Petrus cum negat, apostolici ordiuis perdiderat audientes, seducit turbas, trahit populos, famamven-
principatum (Matth. xxvi); et Paulus cum blasphe- dit, einit clamorem, fit soeculo,Deo aon ht, mercedein
mat, reaiaaserat persecutor. Fatetur hoc Paulus cum rapit prsesentem, proeinium non quoeritm futuro, cce-
dicit: Qui primus blasphemusfui, et persecutor, el in- cat oculos, coccaipsa npnvideas vult yideri: propter
juriosus : sed miserkordiam conseculussum (I Tim. i). quam ccecitatemChristus prcesenti sicinchoat in proe
Fratres, per misericordias pauperum d misericordiam cepto. Atlendite. Hoc est, negestiatis allendi. Neju
comparemus, ut possimus esse e a pcena Uberi, de sa- stitiam vestram faciatis coratn hominibus. Quare? Nt
lute securi. Beali, inquit, misericordes: quiq ipsimi- mdeamini ab eis. Et si yisi fueritis, quid? Mercedem
sericordiam consequenlur(Matth. v). Gratis miseri- non habelis apud patrem veslrum, qui in cmlisest. Fra
cordiam sperat ibi, qui hic non fecerit misericordiam. *^ tres, hic Dominus non judicat, sed exponit, pandit co-
Qui facit misericordiam, currit ad proemium; qui non gitalionum dolos, secreta mentium nudat, injuste ju-
facit misericordiam, decurritad poenam. stitiam tractantibus, modum justce retribulionis indi-
SERMO LX. cit. Justitia, qucese humanis oculis locat, divinipatrir
De eisdetn. In-illud Matthoei : Attendite, ne justi- honpotest exspectare mercedem : voluit videri, et vi-
tiam vestram facialts coratri hominibus. sa est; vpluit hominUius placere, et placuit; habel
Agit nobiscum Deus, agit in hoc sreculo, ne quid mercedem quamvoluit; prcemiumquod habere l.ioluit,
nobis f pereat in futuro: sicut ex ipso lucet priaci- nbn habebit. Qua vefo de causa siat h«c proemissa,
pio lectionis. Attendite,inqait, ne-justitiam vestram ex sequentibus aiidiamus. Cum facis eteemosynam,
faciatis coram hgminibus,utvideqtnini ab eis: alioquhi noli tuba canere ante te, sicut hypocritmfaciunl. Bene
mercedemnonhabelisapud Patremveslrurii, qui in coslis tuba, quia talis eleemosyna hostiUs est, non civilis,
est (Matth. vi, 1). Et quomodo quod fit ab hominibus non misericordiaededita, sed clampri: seditionis ver-
coram hominibus non fit? patentis justitiee latet nula, non alumna pietatis; i ostenlationis nuadinatio,

ctoris hunc esse sensum : 0 homo, petit Deus,sed ti- f Castillo et Mita corruptum locum ope mss. ita sua:
bi, non sibi; quam sit forraula haecloquendi Ghryso- integritati restituere.
logo familiaris abunde patel. Vide serm. 9, ra flne. BEditi peiperam, conciliis.
a Iioc est ad sacrificium destinaii, et jam divineeul- b Queeslionemquee ex sacrorum verborum oritur
tioni desiguati.
' b Hoc Q,antinomia ita P.
] dirimunt Patres, et pree coelerisGrego-
est revocari, vel reihoveri sententiam mortis rius, Pastor. m admonit. 36 ; Isidbrus Pelusiota
lataro in ipsos. MITA.— Latinius legit induci senten- Epistblarum lib. iv ep. 159; Fulgentius episcopusRu-
tiam. Deducereautem pro mutare Ciceronis phrasis. spensis Epist. Uh. n, ad Gallani ep. 19.
c Intelligit Petrum peccando amisisse quodammodo 1 Ambrosius de Officiisliv. 1: Duplex esl justitia.
meritum ad priacipatum, sicut Oavid adulterio se iu- Specialis,quwdal cuilibetquodsttum est, nihitvindkmis
digaum fecerat ut prophetaret. HiefOnymus etiam alienum, et esl una ex virtutibuseardinalibus. Generalis
cap. xvi Marcitom. VI pag. 198, Paris. 1589, asserit et uttiversalis,qumestulilis virius etpeffeclib, ttilha-
Petrum j"udicassese indignum discipulatu, eo quod iens iniquilatis vel peccali. Unde S. Uieroriyinus ad
ter negavitmagistrum, et teste Gregorio hom. 21 Chri- Demetriad. : Omnes virtutum species uno justitim no-
stus peccare Petrum ter negando permisit; ut is qui rriinecontinentur. Hic accipiturjustitia proomni opere
fulurus erat paslor Ecclesiminsua culpa discerct qua- bono, quedpotest ordinari ad gratiam vel praemium.
liler aiiis misereridebtiissel. MITA.
d Ex editione Castilli. Alioe,misericordiam pare- i Dubitant enarratores in illud Evangeliiquod no
mus. ster exponit: Noli luba canere, an vere Phariseeiante
c Sic ex ms, Cesenoe. se per tibicines canerent, ut populi ad eorum eroga-
815 SERMO X. 011
non Comfnerciumcbaritatis. Eleeffiosynam qtiisquis jh. debitorem. Ergb, hbrab, daturus Deo, da secreto; ut
osteiidaf, insultat. Tu, itiquit; cum faciseleerridsynarii, qhod "dederis;hbriMtbhefis, sed hbhofls. Ob hoc ad
notiiubacdnereanteie, skuthypocritmfaciuitt inSy- ie yenit "tiius aitatof iri paiipere; uf euni hon dubites
nagogis, eiiri vicis,ut gtorificeritur ab iiominibus.Ariien accepta fecldefe, qurtlM gfaiis dedft habere quod
dico vobisteceperunt merCederiisuam. Audistis qhem- dares. Quam vefb iri paupefe sit verecuhda paupei-
admodara nbtat eleemosynam iri echventu, in plar tas, qui largiiatis tuae quaefat secfetnni, aperit ipse,
teis, in tfivhs, rion hhpensam ad levaffien paUperum, cum dicit: Te auiem faciente eleemosyridm, nesciat.
sed "hominumpropositam ad favorerti, ut pfobentur siriistra tua quid fadat dextefa tua. Piitas quaffi vult
miseficordiam venderei non donare. Fugienda eit hescire altefum, qui teipsuin qui facis vuualiqua iui
hypbcrisis, ftigierida, fratres, qbaecapliva gloriae, ve- partenescire? Nesciat sintstra tua quid facidt dexiera
lecUndiam pauperuffi a non relevat, b sed faligat; tua. Sicute surit nbbis in dextera pafie viftutes, Ita
qriee de geffiifuinopis pompaffi siicegloriationis inqui- hobis f pars vitiorrini iri sinistra. Ergo ut opus est
*it, quoe stiaffilaudem dilatat pauperis ex dolore; dexteree quod facit tacitus dator; qubd facit datbf
qifx de miseria petentis famaffi stioc ostehtationis garrulus, hypocfisis est sinistrce. Hypbcffsis, dolus,
^xpahdit. Sed dicit aliquis: Efgb in cbnventu, in pla- simulatio, ff aus, mendacium, eiaiib, iumof, ja'ctahtia',
tels, iri triviis neganda est ffiisericofdia ? noti pfce- )Blnsistunt nobis, et imminent a sinisifis. Qubties ergo
bendiiSestyictus? Plane, et in bmnilbco, et hi oinrii hobis cum hbriitate, pietaie, cum miseflcOrdia causa
tetifpbfe facienda est misericofdia, prcebendus Cst est, nesciat hoc sihistra. Shiistfa esi quceribbisaniffia-
vicths, hudifas est tegenda; sed sic quomodo docuit fufri prceUasemper indicit, et ne virtutes ih effectum
inisericbrdiae auctor, nt misericbrdia noti torrce sit Veniant elabofat. Ne sit pietas, ihipietas agit; ne
liota, sed coelo; riou hommibiis insinuata, sed Deo. eleemosyna s viricat, cupiditas ptignat: fufit avari-
-In plateis, ih triviis suum pietas habet secretum: e tia, ne misericOrdia convalescat; ne iiriocentia, pu-
«ontra platea est, trivium est, cum in secreto facit fitas, sirifplicitas; sahctitas regnei, hypocrisis sola
Jiypocrita iril secretum. Fratres, Peus moriendo sic confligit, quarh Ghfistus a ribbis tali pfeedicatioriese-
*bta cnlpat, tion loca; sensum, nnn opera; studiuni, cludit: Te auiem faciehte eleeiriosytidin, hescidt sirii-
non datofeffi : arguit largieriteffi ad suaffi fairiam, slra iua quid faciai dextefa iud. Fiatres, inhoc sce-
non ad paupefis famem; judicat tioti ubi facias, quan- culo fugiamus qricea sinistris surii, si ia futuruhi a
db facias, sed quaiiter facias : qnia Deus decordibiis, dextris desidefairius astafe, et audire : Venite, bene-
noh de manfbiis facta melltur; c et de serisu, rion de dkii Pairis mei,percipile regnum, quod vobis pafaium
locis operum colligit qualitatem. Misericordiam cp- est ab origine inundi (Matth. xxv). Hpmp, da in terra
fam sesoiufn-yuit fieri, qm' spius est ffiisericpfdieeet C pauperi, quce tibi manere vis in ccelp,jlomo, h com-
iemuriefatof ef testis j et qui dicijt: Esurivi,et dedi- milita hic pauperi, si vis ibi regriaf e cum ipso Domi-
stis niilii manducare {Matth. xxv, SS). Vult:in pau- no nostro Jesu Christo, qui est betiedictus in saecula
iefe"sibi dari: et Jcruivult sihidarl, yplt quod datnm saeculorum. Amen.
^stl^e dbbefe; et,qUi vtilt se debere quod dafum est, SERMO X.
Tfultlargjeritibus nil perife. Detis parvaposcit, maxi- De infidelibusjqd baptisiriumducendis.
" n';- In
ma redditufus. Uridehofrib a si iifparipefe Deo fene- "'''"'" '
^Ps^mum Tt-xyiii.
ras, testes hohiines nbti feqtiif as : fides afbilros hon Omnes qui arduas bperum sublevant, et selantur
requkit. Pe accipientis fide .dlspuiai, qui sitie media- angustias, probani aidsolatium laboris datam nobis >
toribus iul dat; qui credita dbTamaf,urit verecundia iiatuf aliter cahtllenam. Tlinc i nautae^cantri superant
tiones in synagogis convenirent. Rupertus, Liriffius, boni, ad sinistram mali. Vide Chrysostomum in Opere
Cajetanus, Jansenius, e.tfprtassejChrysolbgUsafiirma- Tmperfect. hom.. S4 in •Matlhaeum,jta fere Gaudentius
tiyam tueniur. Ex adyerso"sfaht:Chryspstbffius,Theo- Brixieosis episcopus serm, i.8pag, 212: Nam cpnaiur
phylactiis, Abulensis.etc.
BEditiones (diabolus) fidem nostram, etopera nostra g eentenario
omnes, revelai, qno nihil inficelius. num.eio peffecio, etin dextrqm cqnstitutg, cidsinistrm
b CyriUusAlexandrinus de Adorat. pag. 245 et246. - partis .dolosdcptripendiadepravqre. AMacario hpaiilia
Quwnamvel qualis hypocritarum vita ? Nonne ut coram D 22 dcemonesvocanttir angeli sinisiri. Apud Laihios si-
hominibus quidem videantur benigni, et ut videantur nisirum sccpepro rnalosumitui'. Hinc pmen sinisirum
esse, revera uutetn non sunt benigni. ibldeffi roulta de apud Ovid.; 'sinistri sermgnes apud PLn. juniorem.
hypocrisi, etpfceclara quidem. Theophylactus in cap. s Alias, vindicet. .
; vi Matthoei: Hypoctitw sunt qui aliud quidem.sunt, b Hoc est sis et tu Christi miles, cum paupere ipso
.1' aliudjiero esse videnlur. :Uride Hesychius simulatio, iii E.Cclesiaffiilitanti pauper, elegenus armis patiealiee,
faiiacia, dolus. Sic Ghfysologuspaulb iafra. uti debes, adversus intemos externosque hpstes, dives
j 5;ScUicet;deseBsumeatis:etcordishiteiitibne. charitate inpaupefes : et sic er.un.tcbmmilitpnes.
I dJExPfoyerb. xix : Qui misereliir pauperis fenerat! MITA.~ Vide ;S. Leonem serm. 8 de jejun.y in fine,
Domino. Gyprianus in tract, de:Oper. et Eleemos. hu- et serm. 4 de jej'un. septimi mensis. -
l jusmodi testhnbninm fegit: Qui miseretur pauperis > Plena smit yenusti leporisjcafmina, cpieead rem
Deo feneral; etplane feneral, addit Gaudentius serm. cecinit Ovidiuslib^ rv .Tfistimri.-Maguaetenim est ani-
13pag. 165,postquam verba haec laudaverat, recipiet! meenoslrcecumnumeriscognatio"::nindefacile move-
enitnmagnapromodicis,
e Pioyerb. v, 27 : Vias elCmlestiaproterrenis. tur, etsubievatur ex^congrua et harmoniCa modula-
enim, quw a dextris sunt, tione. Pissonantia-laborem.generat et fastidiuni. Vide
mvit Dpminus- Multa ad hahc rem habent scriptores Gassetidumin-Maiiiiduct.
profani. i PaulinHsderedituNicetce:
' In Apophtheg. apud Plutarchum : ad dexteram Nautalaeti solitumceleusma
215 S. PETRI CHRYSOLOGl 21Q
marina discrimina; hincimmensa pondera adducunt A nafuram negat, ragratus est patri, qui auctorem vitea
levamine canticorum ; hinc viantes coUes arduos fa- suoenon obsequiis placat, non devincit cultu, mune-
cit transcendere vox sonora; hinc n preeliatores ipsos ribus non honorat. Afferte Domino, filii Dei. Videa-
cantus subire concitat amara bellorum. mus sit 1
prcecedens quid illud, quod nos tanto patri hic Pro-
Ac ne multis, onme quod duri est operis, quod labo- pheta commonet, et hortalur afferre. AfferteDomino,
ris, dulcis vincit et efficit cantileaa. Sicaos, fratres, filiiDei, afferle Domitto filios arielum. Hoc est totum
Quadragesimee jej'uaio caalica divffia juagaaius, ut quod expetit, quod requirit, ovium fetus, vile terre-
abstinentiee pondas ccelestis temperet, et sublevet ni pecoris germen, stratos per viam partus, b semhia
symphonia provocaiite uos ad haecbDavide beato, qui effusa per campos, divino Patri, ut divina soboles
c dum fistula pecus charum mulcet, et oblectat in pa- offerat, admonetur. Aut forte Judaicas victimas, sa-
scuis, cantu dura didicit superare bellorum, canlu va- crificia cruenta, balantes sub cultris hoslias, Creator
luit vocare gentes, reducere Judoeos d fugare omniuin nunc requirit Deus ? Et ubi est illud quod
daemonem, Dei filios ad superai patris obse- dicit? Non accipiam de domo tua vitulos, neque de
e ejus ceci- gregibus tuis hircos, quoniam mem sunt omnes ferm
quium convocare. sicut bene invitans
nit melodia. Afferte Domino, inquit, filii Dei (Ps. silvarutn, jumenla iri momibus, et boves. Cognoviom-
xxviii, 1). Putasne ccelestes taliter appeUat iste f vir- B nia volatilia cwli, ei species agri mecum est. Si esu-
tules? aut homhies Dei aptat in filios? et terrenam riero, non dicam tibi: meus est enim orbis terrm, et
carnem ccelestem sublevat ad naturam? Afferte Do- pleniludo ejus (Psal. LX, 9-12). Et si isla repulit,
mino, filii Dei. Homines, fratres, homines nuacupat quos arictuin filios Sibi deposcit afferri ? Ad Abraham
hic propheta, quos Dei filios alibi sic decantat : Ego loquitur : Accipe fiiium ttinm dileclum, et offeresmi-
dixi dii estis, et filii excelsi omnes (Psal. LXXXI, 6). hiiin holocaustum (Gen. xxn). i Aries Abraham ma-
Audivimus fratres quo nostulit divina dignatio, quo turus ad innocentiam, i graadoevus ad fidem per-
paternitas extulit nos supema : credamus nos Dei fectus ad hostiam,|paratus ad holocaustum, affere-
filios, respondeamus generi; yivamus ccelo; patrem bat filium suum, filium arietis : immo se immolabat
simiUtiidine referamus, ne perdamus vitiis quod su- ia filio, saactificabat mentem suaroi, leetificabatfidem
mus per gratiam consecuti. Afferte Domino, filii suam, ut esset idem victima et pontifex, sacerdos e|
Dei. Videtis, quia ccelestis Pater sentit amorera do- sacrificium. Patris erat passio ibi tota, ubi filiusim-
nis, datis « affectum, probat mmieribus charitatem. molabatur; k igaarhs filius sistebatur, nescius flUm
Etrevera, fratres, filium se nescit, visceribns caret, 1 aptabatur vinculis, ut toUeret depassione martyrium,

Concinunt,versismodulisin hymnos; C Animad. libello totrim illud Gomari opus obelo trans-
Et piis ducent comitesin oequor figere conatus est, ut inde leclor discat, subdit Mive-
Vocibus auras. tus, vix inler doctos de eo posse conveufre. At consu-
. lendus Blasius Cariophylus in sua de poesi Hebreeo-
Asterius Amaseae episcopus in Phocam martyrem: rum dissertatione, italice scripta, ubi et metrumet
Nautw el remigesubique genttum consuetd ceLeusmala, siroilemvocum desinentiam in Hebraeorum canticis
quibus navigantibus tmdiumconsolanlur, dd communem erudilisshne scrutatus est. Psalmi autem bifariam di-
marty is laudem transferunt. videndi : dicti ode psalmi, uti xxx et LXV,
a Timotheus fidicen Alexandrum Magnum impulit quia vocesquidam preeibant, organa sequebanlur; aliipsa/mt
cantu ut ad arma procurreret etiamsi mensaeaccum- ode, ut XLvm,LXVI,quod voces preeirent, organa se-
beret. Sunt qui tamqtiam aniles fabulas ea accipiunt querenlur. De qua yarietate consule Atheneeum lib.
quae de viribus musicis a scriptoribus tradita sunt. xiv; et si plura desideras, adi Lamy, de Templo lib.
Haudquaquam vero suspecta esse possunt quoehaben- vn sect. 5, 6.
tur de Saule, 1 Reg. xvi, 23 ; de EUseo prophetare cu- f Et revera in Scripturis quandoque pro Filiit
piente, IV Reg. m, 15; de Moabitarum victoria II Pa- Dei intelliguntur angeli. Job i, 6, et n, 1; Psal.
raiip. xx, 21. 7.
b Hoeceadem de Davide caaente habet Athanasius LXXXVIII, 8 Alias et ms. Vallicellanum, Effeclutn.
hom.de semente. Psalmos autem Davidicos tantuni b Ovium fetus, ut apud Ovidium lib. m. Fastor.
licebat publica irecitare vel canere : juxta canon. 59 v. 10 :
concilii Laodiceai, ubi Zonaras adverlit preeter bos D TJthuicurbi seminamagnadares.
aiios quoque reperiri, qui dicuutur Salomonis, et alio-
rum : quod et ibidem Balsamon advertit. Goeterum 1 Ob virtutis robur.
moris fuisse veterum Christianormn psalmos et hym-
iiosin Dei honorempangere, tradit Eusebius lib. u i De fide Abraham, exqua ejus effluxit ohedieutia,
Histor. Eccles.pag. 16, Paris. anno 1554, et lib. v et patieBtia, vide Cleaieatem Alex. Poedagog.lib. m,
cap. 38. pag. 221; Theodofetum, orat. de Charit. tom. IV
« De pastorali fistula loqui Chrysologum dubium pag. 691; Basilium in Asceticis, cap. 22, tom. II pag.
nuUum. Hujus forma non eadem, sed varia : licet uf 716, et tom. I, pag. 672; Chrysostom. epist. 2 ad
plurimura sumatur pro utriculis, Gallis la musette. Olympiad. et epist. ccxxxvn, tom. IV edit. Paris.
Inter Hebrceoruminstrumenta fistula vocabatur : Ma- pag. 946 et 947, homU. 10 lom. V pag. 45; Grego-
sacrokita a sibitando. rium Nyssenum, orat. de Deo. FU. et Spir. S. tom.
d Saulem respicit, qui a malo spiritu vexatus Davi- HI pag. 475-476. Hcecindicasse sufflciat.
diccecitharce pulsatione solabatur. 1 Editi nonnulli librariorum errore : lgnavus Fi-
e Psahnos metricos fuisse, et ad musicam accom- lius.
1 Edili, Aptabatur vinctus. Emendavit Meurslus ,
niodatos, in coafesso est apud omnes. Incertum vero
quo metri genere scripli. Gomarius edidit Lyram Da- advertilque Chrysologum posuisse aptare propria
vidicam; in qua sibi blanditus est ad melra Horatiana notione frequentaljva ab iaasilalo Apw, ligo, ut do
vel his similia psalmos ila exegisse, ut veram hujus cet Festus in Apex. Et revera non semel gaudet hS
.poeseos rationem invenerit. At Ludovicus Cappello nosler uti vocibus antirjuis et desitis.
217 SERMO X. 21B
praemiumde poena patris, de conflictu patris "raperet \. pater offerat, non retardet, ut cui prsesentem vitam
coronam. Denique patris stispensa est dextera, palris praestitit, conferat et futuram. Vir conjugem deducat
gladius est remotus, quia non quaerebatur mors filu, sed ad fidem, ne quod unum est in carne spiritu sit di-
patris charitas probabatur : nec expetebatur sanguis visum. Amicus amicum attrahat ad salutem, ut de
filii, ubi tota victima in patris dilectione constabat, gratia divina humanam comprobet charitatem. Pe-
scriptura dicente : IVtmescio quia diligis Deum, quia regrinum civis, possessor hospitem Dei ducat ad
ttori pepercisti unigenitofilio tuo propter me (Gen. xxn, mensam, ut sine suo sumptu de divinis copiis sit
12). Abraham diximus arietem, ut Isaac arietis fi- humanus. Attrahite nolentes; nemo dicat, Non vult,
liura probaremus : ac si luceret quos arietum filios quia et Abraham, ut offerret filium, colligavit (Gen.
propheta vult domino nos oflerre. Afferle Domino fi- xxn, 9); et Lolh angeli, ut subtraherent flammis,
lios arielum. * FUios patrum, patriarcharum, pro- extractum manibus sustulerunt (Gen. xix, 16), et
phelarum, apostolorum, martyrum , confessorum, Petrum Dominus ut iret ad martyrium quo nolebat,
Christianus modo ut afferat admonetur : quando auxUU sui virtute proecinxit, dicens Prwcinget U
grex dominicus iidei laxatur in pastum, quaudo alius, ei deducet, quo non vis (Joan. xxi, 18). Et pa-
agnos suos ccelestis pastor ad ovile dominictim vult ter ccelestis non solum volentes suscipit, sed attraj
deferri, ne dispersi per inculta gentium, luporum B hit et nolentes, dicente filio : iVentopotest venire ad
devorentur incursihus. Sed quid admoneat vox divi- me, nisiPater quimisit me, f attraxerit illum (Joan.
na, planius jam loquamur. Afferle Dominofilios arie- vi, 44). Quomodo se Christianum credit, qui non
ium. c Afferte domino baptizandos, afferte quos fides Christo annosa et vetera ducit ? Aut quomodo do-
concipiat, non caro; afferte qtios Dei gratia generet, mum suam judicat ovile Dei, ubi non pascuale ger-
non mundana natura; afferte quos agnos prsestet men Dei pecus dat balatum? Obsecro et obtestor,
innocentia, non habeat pecoris hebetudo : afferte, fratres charissimi, per Dominum nostrum, ut in hoc
aflerte, quos sponte venire aut necessitas vetat, d aut vigiletis omnes, quateuus his diebus nullus a Dei
eetas hapedit, aut ignorantia retardat, aut teueiit gratia, nullus s a regeneratioue divina relinquatur
viiia, aut deUcta remorautur, aut exspectatio deci- extorris, quatenus quod aliis Deus est per, suam
pit, ant fallit coofusioae paupertas, adducite volen- gratiam collaturus, Vestrum crescat, et redundel |'n
les, e atlrahile nolentes, facite vobis de aliena ne- gaudium. Homines sumus sub iucerto viventes : et
cessitate mercedem : servtim catechumenum si ha- neschnus quid pariat supexveiitura dies (Prov. xxvn).
bet domhius, adducat, ut habeat j'am fidelem; fiUum Agamus ergo, dUectisshni, ne servi, ne filiij ne con-

a Sie legendum putat Latinius. Mita et Castillo, 12; Mogimtinum an. 813 can. i, et innumera alia.
rcpeteret. Prima lectio magis arfisit. Paschee et Pentecostes diebus Grceci Epiphaniaiti ad-
b Rupertus super Ecclesiast. xxiv: Ipsum ovile Do- didere : quod tamen damnatur a decret. Leonis PP.
minicum hic accipimus per nomen Elim, id est Arie- C VII Bibliothec. Juris pag. 224, et a Petrb Blesensi
lum. Arietes nempe duces gregis, et ovilis principes init. serm. 13.; Galli Nataleni Domini diem etS. Joan-
siint: de quibus Psalmista : Afferte, inquit, filios arie- nis Baptistce. Vide Avitum Viennensein in epist. ad
tum. Et de prophetis ac patriarchis, apostoUs, etc, Clodoveeum; Gregorium Turon. de Gloria Coiifesso-
scriptum credunt enarratores illud Isaioe LX, 7 : rum cap. 69. Obtinuit autero mos hic tingendi, sci-
Arieles Nabaiatoh minislrabunt sibi. licet ia Paschateet Peatecoste, usque ad finem soe-
c Contra procrastinantes Baptisma multce sunt culi xi, teste Theophylacto Commera. in Lticaui x.
sanctorum Patrum querelce. Vide Gregorium Nazianz. Hactenus autem dicta ita accipienda sunt, ut casus
Orat. Ad sancta lumiiia, et majora congerit orat. 40, necessitatis fuerit excipiendus.
quce est in sanctum baptisma; Chrysostomum item d Vel senes, vel potius infantes, quia jam tunc
honul. in Acta pag. 615 edit. 1612; JusteUum in iemporis baptisma etiam iafaBtibus ministrabatur.
notis ad canon concil. Neo-Ccesari, et Vossium dis- Noverunt bnines ea quce synodus Africana 66 Epi-
put. de Baptis. Dilationis causam obtendebaat : quod scoporum sub Cypriano statuit adversus Fidum epi-
simul volebant baptizari et mori, ne post susceptum scopum; hic etenim, eodem referente Cypriano in
baptismum iterum peccarent, decepti a male intel- epist. ad eumdem, quae est 65, asserebat infantes
lecto loco Apostoli Heb. vi, 4, nnde colligebant No- infra secundum vel tertium annura baptizari non
vatiani nuUam post baptismum deiinquenlUras spem oportere. Vide Augustinum epist. ad Hieronymum 28.
reliquam esse. Ex hoc autem Chrysologi sermone • Quomodo id fiat, docet Augustinus tract. 26, in
eruitur, sanctum virum tot viribus hili, ut homines Joan. vi, et serm. 2 de Yeriris Apostol. et Maldona-
ad baplismum adduceresttur : quia instabat Pascha, n tus in Joan. \i, 44, cujus verba doctissime explicat
" contra Calvhium, Lutherum et Pelagium. Itemque
quce altera erat post Peatecosten solemnitas ad tin-
gendum sacro fonle fideles, juxta illius temporis dis- docet quomodo accipienda sint verba Augustini
ciplinam destinala. Hoc licet noiinulli reluctaati ani- serm. 2 supra laudato dicentis violentiam qua trahi
mo audiaat, testimonia tamen SS. PP. utramque pa- dicimur, fieri cordi non carni. Tria autemdat auctor
ginam iniplentium hoc idem nolbil velint evincunt: exempla de Jacobo, Loth et Petro, qui libere quod
TertuUianus hb. de Baptis. cap. 19; Hieronymus ad j'usserat Deus facere cupientes obstaculis quibusdam
Pammachiuro; Fortun. lib. ni carm 7, lib. v carm. 4: aihilomrous reteati, aUeao indiguerunt auxiho, ut
Socrates Histor. Eccles.lib. iv cap. 22; etexSocrate quod iu pf iroa eorum voluntate erat libere exsequi
Nicephorus lib. xn cap. 34; Basilius exhort. ad Bap- valerent. De hac re fere ad casum nostrum sanctus
tism.; Siricius inEpist. ad Decret. uum. 2. pag. 190; August. epist. ultima tom. II. Vide S. Gregorium
Bralioth. Juris Canoa. Parisiis aa. 1661 ; decretuin Nyssea.um,tract. in eos qui differunt baptisffia. MITA.
Leonis PP. apud Gratiarium dist. 4, Duo tempora; f Iu Evang. habetur traxerit. Ambrosius cumno-
Gelasiusde Cons. dist. 4, Baptizandi; Capitul. Reguro stro ex GraecoiXxiio-aiattrahere legunt.
Francor. edita a Baluzio tom. II Concil., Gerun- s Sic ex ms. Vallicell. et Latinio. Editi, ex Mita,
dense, an, 517canon. 4; Triburiense an. 895, can. Generalione,
r
819 S. PETRl CHRYSOLOG! 220
f
jujjes,jne ^arentes pf^vehtijnorte, ef proesenti vita A desinant innocentlanit creaturce, malurh sentiant
careant, et ioti perveaiaiit ad faluram. accidens , non creatum , et creatorem hbni Deum,
diabolum itiventorem mali: ac sic ascrbbantdiabolo
SERMO XI. mala, bona Deo; declinent mala, faciant bona, habi-
De jejunio pl tetitqtionibusChristi. tufi iri bonis adjutoreffi Deum, qui dat posse quod
jubet, et qhceprcecipit, facit ipse : quia si.ctitdiabolus
Qjuod .cufiosltas humana, quod veterum labor, Bimpellit ad mala, sic 1
Deusdeducit adbona.Nenio
quod sapiehtia mundana quaefens, et diu quaerens, ergo quasi concreatis sibi Vitus obsequatur, et _quod
hoh potuit ihveuire, hoc scire et nescire facile pree- est crhninis esse putet naturee, sed sumat cumGhristo
§titit lex divina. Unde malum, culpa unde, vitiorura arma jejunu, criminumpropellat impetus, prosternat
visunde, uude crimhium furor, unde corporum bella, castra vitiorum, etb deipso auctoremaU.sumatChri-
unie conflictus animee, nnde vilce tempestas lanta, sto dimicante vicloriam, diabolo victo vitia nil vale-
unde ffibrtis hahfragium tam crudele nesciret homo, bunt: quia exstincto tyraaao solutoeacie_ssuat tyran-
nisi Dei lex a diabolum prodidisset? Diabolus ffiali ni. Audi Apostolumdicentem.Nen eslnobis cplluctatio
auctor, nequitice origo, b reruni hostis, secundi ho- adversuscdrnemet Sdnguinem:sed adversusspiritualid
ffimi.ssemper inimicus, ille laqueos tendit, lapsus B ' nequitim in cwleslibus(Ephes. vi, 42). Tunc, inquit,
parat, foveas fodit, aptat ruinas, stimulat corpofa, Jesus ductusesliti desertutria spiritu. i Npn adiabolp,
pungit animas, cogitationes suggerit, immittit iras, ut esset divinus cursus, iion humanus-iticursus, ut
Bat virtuies odio, vitia c dat amori, errores serit, esset sphitus preescientiee,inscitia nori essethumana;
discordias hutrit, paceffi turbat, affeclus dissipat, et essel poiestas Dei, potestas npn esset inhnici. Dia-
conscindit unitatem, sapit malum satis, bonum nil, bolus semper primordia boni pulsat, tentat rudimenta
yiplat divina, humaiiatenlat. Hinc usque ad Chri- virtutum, sancta in ipso ortu k festinat exstinguere,
stum tetendisse tentator temefarius sic refertur : Et sciens quod ea subvertere fundata noa possit. Hoo
cum jejuriasset quddraginta diebus, et quadraginta noa igaorans Christus l diabolose queereBti,patien-
noclibus, poslea esuriii; et accedenslentator dixit ei : ler indulsit, ut inimicus laqueo suo ipse teuerelur,
Si filius Dei es, dk ui Idpides isti paries fiant et caperetur inde, m unde capere se putabat; sicque a
(Matth. vi). Audieritesista IriDeuhinon vadant,d non Christo victus, cederet Ghrislianis. Et cumjejumsset,
crhninentur natufam, hon coritumelierifur auctori, iriquit, quadraghtta diebus et guadraginta noclibus.
non acctisent carneiri, de arihrianori quaefantuf, non Videtis,ifatres, quia quodQuadragesimamjejuaarous,
impetant tempora, e astris non imputent, infamare non est n humana ihventio, auctoritls est divina, et
» Ad Rpm. yn, 7 : Peccatum non cognovi, nisi per C f Augustinus de Fide ad Petrum Diaconum cap. 20:
lggem;nqm coricupiscentiairinesciebam, itisi lcx di- Nullarii esse maldm naturam, cjuia omnis mtura, in
cerejtyNonconcuptsces. quantum natura est, bona : sed qitia in ea bpnum el
.b Susplcaiur l4atiniUs, an sic legendura. Fortasse augeriei fniriuipolest, in tantum mala dkilur, in quan-
iti sensu Chryspsioriii in psalffi iy : Communisofbis lum bonumejus mimitur. Malum enira, nihii aliud est
'terrqrumhojstis; et Justini"Martyris ia Exhbrt. ad qiiam borii privalio, etc. MITA.—HieronyinnshoniiJ.
Graecos: Humqni genefis hostis. Alia similia conge- 5 in Eccles. pag. 417, Vitiumin se non consistit, scd
runtur 0pud Igoatium epist. ad Philipp. pag. 43. cottsistil in privationemaii. VideBasilium homil. 2 in
* Editi, amoris. Emendavit Meursitis. Hexara. pag. 22.
d Vide Augusiinum tbm.T Retract. cap. 11 Hb. ? Latinlus et Mita. Alii, impellit mala.
I de Moribns^Ianichceorura,lib. n de Eide ad Petrum b Scilicet inventore maU, ut superius, qui nos ad
Diaconum, <jap. :20," et lib. yn Con.fess. cap. 13; malum provocat et adducit.JIoc sensu CyriUushomil.
;LjeoiiemM. .serin. 4 de Qiiadrag. pag. 38 col. 1 Paschali 6 pag. 68': Dwmon mali auelof, peccati
editipnis|jugdtin.; qni et ipsos ManichceOsdamnat pater. 1 Locum hunc ApostoU Patres jjonnuUi, cum
jiis verbis Chrysologi merifeih salis aperientibus:
jSed vm iligrum dogmdii ^Maaichceoriim sciiicet Chrysologo, in hunc euirideffi sensum adducunt:
qups paulo ante dixerat famulos diaboti) apud quos Leo I, serm. 4 de Quadrag. cap. 4; Paschasius iib. ni
etiqmjejunando peccatur; ddmnantenini creaturarttm iii Matth., Guillielmus EbToicerisis,serffi. 1 in dom. 1
naturam iti Crealorisinjuridrn, et cbnlaminariedentes Quadrag., aliique.
assetunt iis gugrumhoii Deuin sed diabolum condito-•p. J Ct iriDuat, Christum Spiritu non humano, sed
•^
r$m esse dejfiniunl;curii prorsus nulia sil substantia divino ductum, sponte secessisse. Severusex Graeca
mqtq,nec ipsius viali sit itlla naiura. Omriia enim voce «viiSanvertit subductus; quasi a tnrba segre-
i>ona,ionus Auctor institutt, etc- Observanda etiam gatus.
sunt hceccontra Saturuianos, qui cuin Manichceisdo- k Ct ab exemplo Christi statim post Baptismum
cehaut peccatum a natura, et tion a culpa inesse tentati, discamits et nobis, vel post sinceroevitaepro-
hominibus. fessionem, tentationes imrainere. HUarius in Matth.
_•Stellarum influxus, et aspectus, pfurimtim ad ea pag. 677 : f.entdtur, igilur, sialim post bqplismum
qu* nos agimus cnnducefe, nbnunus ex veteribus Dominus, tentatione sua iridkans, insanclificqtis nobis
sibi sfultissime suaserant. Gregorius M. hoffiil. 10 in maxime tenlaminagtassdri.
Evangeiio ait, Priscilliaiiistishanc adhaesissernentem, 1 Ne quis forle existimet Christum necessitate, et
quemcumque, scilicet, hominera sub potestate slel- non sponte fuisse tentatum; occdsionemenim len-
larum nasci; unde eruerant ab eoruffi motibus multa tandi, non nisi datam tentator habuisset, inquit HUa-
quae nobis debent evenire portendi. Vide Rufinum rius hic.
Aquileiensem,apud Sirffiondunltom. I p. 167, contra 10Christum enim esurientem diabolus ffaude et
Origenem circa astraeximie delirantem. Fuithaec et dolis aggressus est, ut eum falleroi.
gentilium opinio, sed nori onmitim; stultofum tan- H Ab absthientia Salvatoris in deserto efflhxissein
tum, et araentiunt, ut notat Theodoretus queest. 15. Ecclesiam quadragesimalejejunium, quidquid oblate-
221 SERMO XII. $2*
esfmysticih», nbn_prscs.umplum; rie_cest de terrenoi A k ts.iij.aBesfiani, Diabqle,_fallif tepfOvisjo Jua. ^.ptest
usu, sed de ccelesl.ibus est secretis. jQuadrageshnai famem vertere in «aluritateffi, o^iu^potestJn paneni
quatuor deea.des * qnadratam fidei iconlinet discipli- lapides hnmutaije. ;Quid jHi cgnsilium tuura, ,cui sua
naro, quia sempex est quadrata perfecliQ. Quaterna- sufficit yirtus? I)ic ut iapides-istifanesfiantyDi^QU,
rhrs numerus et denarius quce-in ccslo, et m terra i J et prpdjdisti te, et tuuni Ppmintimnon payisti. Dfc
J>teneant «acramenta, quia aperire modo jipn yacat, utlapides istipanes fiant. Miser ! malus yis esse, sed
explicemus Domhi.i:CQjptajejunia.:-E<cumjejunqssel! nonpptes; cupis .tentare, sed nescisj esuriepti teaera
quadraginta dieb.us et guadragintq nocfibus.-Homo, .ofTerre,non dura deb.uisti; ^laniem-non asperis pal-
< Peus in te jejunat, in te esurit; im.m° jejunaUibi, pare,-sedblapdis;iaediam npn iorridiSjUrgere de-
tibi esuritj lui sibi sicut nescit mandueare, sic noni bueras, spd gulpsis. Istis ^pon.modpJ)ei piliura, sed
potest esurire.Ergo cum propter te jejunat.Christus» homiais fijium tu laqtieare apinJPSges. Ad praesen-
le esurit. Et eumjejunassetqtiadraginta diebus etqua- tiaffiGhfisti deperire.tibi artes tuas,ieptator, intejligc.
dragintanoctibus, posiea esuriit. Hocnon est infirmir Dic ut iapides -isti pqnes fiant, Pptest de iapidibus
iatis signum, sed est insigne virtutis; quia cum dicit, panes facere, qui aquas convertitJnvinurti.-Sedsigaa
d
postea esttriit, quadraginta diehus et .quadraginta. fidei suntprcesia.nda, no.n doUs; .credentijanda sunt,
noctibus probat in Ulo esuriem non iuisse. Esuriem gj npnsunt danda tentanti; e.t.faciendasont a'd petentis
sentire, et yineere, est laboris buuiani: f divinaevir- salutem, nori ad facientis .injuriam. piabotle, tibi ut
tutis est esnriem non habere. Ergo Ghristas rioa jeju- qqid signa, cui k nil subyen.it ad galutem, cui totuin
nio lassescif, non esuril fame, sed f esurivit Ghristus, festat ad pcenam, cui et signa pfbficiunt ad ruinam?
M tentandj materiani diabolus inveniret, quia s ad Sed accipe resporisum, hi te iateUigas, ei subjiciaris
jejunum npn audebataccedere,-quia sic jejunantem, auciori. Noninsolo pane vivithomd, sedinpmrii verbfi
b Deum jion hominem sentiebatT Tunc sensit homi- quod prgcedii de ore Dei. Audi Patris Yei&n yerba
nem, tunc mofialem credidit, tunc eum putavit posse salutis npstree esurhe, non panem; "et agere ut homp
tentari, quando eum esurire callidus explorator in- semper yiyat.1 cbelestiverbb, tefrenp pahe non sem-
spexit. Et accedens tentator dixit. Accessit tentatitisi per : ac sic Deo yivat, uf sui nesciujSsif Itibpris; quia
dolo, non obsequentis affectu. Accessit pejus hfipu- yere i'Uaylta est, quce .sudorem hescit, dblbr.es hpn
clens quam reeessit, sed esurieati quid obtulerit, au- ., habet, non habei' firiem.
-diamus. Dicut Iqpides isti panes fimt. ;Lapides esu- SERMOXH.
fienti offert: humanitas talis est semper inimici; sic De eisdem.
pascifmortis^uctor; sic-J invidus viiee.2)icw/ lapides Quoniam «" jejunii vernum, et .tempus heilprum
retii heterodoxi, testis est Ignatius epist. ad Philipp. C B Tantmn enim post exactos o^iadraginta dies acces-
pag. 45 edit. Genev. 1625, collector Constit. Apost. sii ad Jesurri. Quamvis Ofigeries,liut quis alius auctor
cap. 12,.quceloca frustra ab eis tentantur; Ambrosius homil. 29, sentiat eum per totos quadraginta dies
item serm. 34, Hieronym. inlsai. LVUI,Augustinus fuisse tentatuni.
epist. 119 cap. 15, Thebdoretus, Histor. cap. 26, Ba- i Simiii.ahabet Lep Magnus serm. i.de Quadrag.,-
silius, ofat. de jejunio. qui ideo diaboiuffi Christum teritasse djcit,.utyideret
a Id est perfectam, explicat Mita. .an Ghrislus hujus esset condifigitis,:cu}us$rqtcorporis.
b Quatefnarii humeri mystica mysteria exponunt .'- ? Ex codice yatic.Alias, invitus.' :"'.''
Ambrositis sefm. 4, qui est feriee 3 pbst domin. 2: i Locuffi in piurimis editipnibus,cofrtiptum!r.e_jtitui
'
ijuadrag., TheophylactuspatriarchaAntiochenU.s lib. exkedit. Bononi et ms. Valiiceli.I. ;
rv Alegof. in Eyang., Gregorius Magnus horoil. 1.6in Dam.ascenusOrthodox. Fjd. lib._iieap. #pag. 78:
Evangel., Hilarinsj llaxhnus, BasiUus, pra aliis Pa- Scire pportet quod homittibusrnbmesf, hocmgelis esse
Schasius3ib. ffiin Matth. lapsum;pgst lapsum enim nen iliis pwnitenliwlocug,jit
e In tua humanitate, et tmi, id est ad tuam utilita- nequepgstmorternhominibus:Observandtislocjus.coiitra
tern,'explicat Mita. Origenem et: asseclas ejus, qui dpcuerunjt .dceiupues
d Addit noctes ex Evangelib: quod vel dies et tanclem aliquandp ad prislinati.ifelicitatem:fediturcs.
rioctespbhit pfo'integris diebus; yelinmiere voluit Leo.nfinns de Sectis, act. 10 pag. ,551.,^hj. Origene
-Christum non Jejunasse more Judceorum, ;qui interdiu dicit, credidisse eum dmmpiiesei qngeles resiiiutriiri
-jejuiiahant, noctevescebantuf. v! tr.i. festatur Phptius epist. 1 pag.,2 : Mg.lk dmmgni-
e Hic damnarl possunt Cefinthiapi, Ebionitce, eo- _. •» bns antiquum lecutn et dignitqtem hrgiebantur; nqm
"
rumque sectatores PaulusSamosatehus, atque Photi- regressus -Ulisad ccetestemgloriam pqtefqctum -iri dg-
nhs, qui in Christo nil praeter hominem esse-assere- cebant, unde exciderdnl.
barit. Theodbsiani quoque; Theodorus enhn"lapsus 1 Ila explicatur ab interpretibus ill.udEyangelii de
in persecutione, ne Deniri negasse yideretur, purmn omni vCrbo. Cum enim homo constet anima e.t cpr-
hominera Christum dixit. Gerte virtutis vocabulo, ubi pore; anhna yerbo Dei, cofpus pane aiitiir. Est autem
de Christo sermb est, ad _diviuam ipsius haturam hic Hebraismus, ait Cabnetus, ut yerbum accipiatur
referfitantuffi non semper apud sanctos Patres, prce- pro qualibetre : Nilnon aptittn cibo fit juhenteDeo.
cipue apud Hilarium,'animadverti. "Secutns estauctpr Chrysostomam serm.de Jejun.,
f Hilafiustohi. I, pag. 677. Non enim erat a Peo _et.Genes.: Jucundi sunt jejunigrutn dks spiritale qni-
diabolus, sed a carnevincendus: queffi utique:tentare marumver. Verniimpro ver. Vide Barihium Myersar.
ausus ubti es"set,-nisiin eo per esurhiohis infirmita- lib. x cap. 12, qui Chrysologmn laudat. Eriflodius,
teiu, quaesunthominis ribn recbgnovisset. Augustinus, carro • 4:
vel quisquis «st" stib ejus nomine aucior de Mirab. Orbe captivaVenus almafusis1
S. Script. tom. IH lib. in cap. 6 : Famem verbo, et la- Dotibus,florumper amiienaludens,
iorem Redemptoritoster consummdio tantodierwm nu- Dum facitvernum pretium et micantis
tnerbsustinet: qutdenus el teritdlorioccasionemafferrel, Sidere formse.
el notceretnr quam veram humanmcamissubslantiam Idem in prcefatione carm. Epiph.: Et pueritim adliuc
qestaret. in illo, et swcularis tkentim vefpa ridebant.
B25 S. PETRI CHRYSOLOGI 124
spiritualium.cernimus advenisse, sicut Christi milites, A primat et declinet insidias. Est quidem diabolus per
deposito corporis auimaequetorpore, virlutum proce- se nequam, fit tamen nequior provocatus. Audi Apo-
damus adcampuni, utmembra qucesunt nobis hieraali stolum dicentem : Diabolus sicut leo rugiens circuit,
otio ffiollita, exercitio ccelestium roborentur armo- qumrensquem devoret(I Petr. v, 8). Jejunantibus no-
rum. Dedimus corpori annmn, demus animce dies; bis, diabolus esurit, qui nostris semper saturatur ex
iinpendimus nobis tempora, tempus deputemus au- culpis. IUecibum nostrum deducit in crapulam : po-
ctori; vivamus Deo paululum, qui saeculo vixhnus tum nostrum in ebrietatem difliuidtl, ut raentem fa-
totum; seponainus domesticas curas, Ecclesiaema- ciat amentem, carnem luteam reddat, corpus animi
neamus in castris; vigilemus in acie Christi; somnuui domicilium, aniaiae vas, murum spiritus, virtutum
cubiliuro non queeramus, jungamur fortibus; ab am- scholam, Dei templum, in scenam criminum, in vi-
plexibus separemur mollibus; amor nos teneat trium- tiorum pompara, voluptatem redigat in theatmm.
phorum, parvulorum non avocent blandimenta; au- Capit iUe satietatem, voluplatem percipit, expletur
ribus nostris insonet vox divina; familiaris strepitus epulis, quando nos luxus solvit, libido stimulat, pom-
nostrum non confundat auditum; a cibus parcus de pa rapit, impellit ambitio, urget ira, furor implet,
coelesti sumatur annona; terreni luxus copioe non succendit invidia, cupiditas iuflamroat, curce sollici-
quaerentur; in pocuUs sobrietatis mansura servetur; B tant, lites vexant, lucra caphuit, usurce vinciunt,
vires ebrietas b non enervet.c De slipendiis quidquid chhographa ligant, prerount sacculi, elidit auruin.
exuberat, d commilito paupcr assumat; e peslilens Quando moriuntur virtutes, vivmit vitia, voluplas
eflusio nil perdat; in conflictu habebis in auxilium, efduit, honestas perit, misericordia deficit, abundat
f esurientem socium qnem cibabis. Sic muniti, fratres, avaritia, regnal confusio, succumbit ordo, prosterni-
s instrucli sic, indicemus bella peccatis; slatua- tur disciplina. Istamilitaut adversum mUitemChristi;
mus criminibus pugnam, conflictuin vitiis nmitiemus, istcestratisatancecohortes, isleediaboli legiones, ista
securi de victoria : qui nec arma ccelestia hestes po- sunt quoe mundum ' sepulcris obsederunt, debella-
tcrunt superare terreni, nec divino regi adversa po- verunt
populos, vaslarunt gentes, orbem totum du-
terunt contraire mundana : nec h iu procinctu lidei
xere captivum. Ista sunt quibus nullus per se potuit
constitutos, proevenirepolerit inimica subversio ; ne-
i obviare mortalis : et ideo ad vincenda ista Deus ve-
quc cautos, vigilantes, sobribs, diabolus perlurbare
suis superventionibus prcevalebit; certe neque nos nit ipse, cceli rex ipse descendit, ipse victor singu-
taliter armatos publico conflictu provocare audebit: laris advenit, jejunium quadragesiiuee statuens in
dolis appetere non prsesumet. Animus in ccelesti spe- procmctu, ut quaterna decade jejuniik quadraturain
culo perseveret; diaboli fraudulenlas et occultas de- C lmmdi lotam muro inexpugnabili communiret. Jeju-

a Hoc est, parce vivamus de fructibus quos natura vinum serm. 2 doroin. 1 Quadrag.
ipsa producit, non coquorum manus prceparat. August. d Socium coraraiUtonem, et socium contubernalem
tom. X serm. 56 de temp. Nihil prodest tota die passim apud scriptores. Paulinus Nolanus ep. 25 pag.
longum duxissejejunium, si postea ciborum suavilate, 162, Socius contuberniimei.
vel nimietate anhna obrualur. lllico mens replela tor- c Dicilur pestilens effusio, quoniam in aniraceper-
pescit, et irrigata corporisnoslri terra, spinas libidinutn niciem diffunditm', quidquid in peccatis distrahitur.
f Alicceditiones, etnonnulla niss., esurientemsau-
germinabit. MITA.—De cwlesti annonu : scilicet de
uivina Provideutia, quce uobis ad victum necessaria cium, vel esurie saucium. Socium esurientem, hoc est
suppeditat. Judith. v, 14: Annonam de cwloconsecttti pauper, quem si famescentem cibaveris, tibi socia-
sunt. bitur in bello, si non manibus, saltem oratione apud
b S. Leo, serm. 8, de jejuri. Quotidianoenitn.expc- Deuia. i
rimenlo probalur, potus salieiate aciemmenlis obliindi, s Qaod editi habeat sic insiituti, emendare placuit
ciborum nimietate vigorem cordis hebelari, ita ut de- ex Latinio etms. Vallicellano.
lectdlio edendi, eiiam corporttm contraria sil saluti, h Ecclesia catholica dicilur procinctusfidei, hoc est
nisi ratio temperantimobsistat illecebrm; el quod fulu- murus, inexpugnabilis. Sirailiter jejtinium estprocinc-
rum est oneri, subtralialur voluptaii. Vide serm. 8 lus contra hostes, ut inlra. Calholici dicuntur in pro-
septim. mens. prope finem. Miles propter ebrietatem cinctu fidei esse, quia jugiter parati suut pro fide ipsa
removetur a militia. L. Omne § Per vinumif. de Re usque ad sanguinera pugnare, ut martyres faciunt.
Milit. MITA. -jj MITA.— Procinctus ideni est ac expeditio militaris.
c Speciatim ad milites Ccesaris(scilicet Valentiniani Ammian. Marcell. lib. xxix, pag. 579 : Obsessa a
IH)loquitur, ut superfluapaupeiiconimilitbiiitradant. MarcomannisAquileia,Opitergiumexcisum,et cruenta
MITA.— merces diurna militum incerta, si Polybio complura perceleri acta procinctu. Paulhius Nolanus
iides. Hcccerat fortasse olim peditibus Romaais duo- epist. 7 pag. 37 -.De bucellato(species panis mUitaris
rum obolorum, ductoribus quatuor, equitibus uuius recocti) Christianm expeditionis, in cujtis procinctu
dracbmoc.Seqaioribus lemporibus aurum et argeatum quolidiead frugalitatis annonamntililamus.
minoris pretii est habitum, et slipendia largiori manu 1 Hoc est muadum replevere sepulcris, propter in-
tribuebantur. Hcccapud SS. PP. quandoque dicuntur numera bella hhic secuta. MITA.
'Oif/wvta. Ita sumilur illud Lucce m, 6, ubi Gregorius i Gatbolicum sensum, quo docemur nullum homi-
Nazianzenus orat. 9 pag 155, Paris. 1650, Theophi- num absque gratia Dei habituali posse viribus ualuraj
laclus in cap. vi ad Romaaos pag. 60, Loadiai 1656, omnia vitare peccata, contra Pelagianos leviler
et in cap. m Lucce, pag. 525. Jcjmiii autem cum mi- tangit.
lilibus ad anna primo vere surgentibus aptissimam k Orienlem sciUcet, Occidentem, Aquilonem, et
comparatioaem habes etiam apud Chrysostomura Austrum;vel Asiaro, africam, Europam, ct Amer.-
bom. 5 ad populum Antiocheaum, Bernardum serm. cam, qucc forte tuac eraat nota. MITA
1 exhorl. ad mililes Teinpli, cap. 1, Anloniuin Pata-
m SERMO XHI. cAd
niiim, fratres, scimus esse Dei arcem, a Christi castra, .A mundi, el gloriam eonttn, et dixit ei : Hmc otnnia libi
marum spiritus, vexillum fidei, castitatis signum, dabo, si procidens adoraveris me. 0 ausus diaboli \
sanclitatis tropaeum. Hoc b Adamservasset in para- Deo dicit, adora me : sedsensitmoxvirtutibusDeum,
diso, quem inde c detraxit gula (Gen.m). Hoc in pcenisj'udicem, supplicem praemiis quem qucerebat:
arcad custodivit Noe (Gen. vn), niundum ebrietas nam Christi nomine, nomine jejunantis ccepit ab ob-
cum demersit. Per hoc Loth Sodomiticum reslinxit sessis corporibus efltigari, et dare tremens illi glo-
iacendium, qui per ebrietatem incesti est adustus in- riam, cui superbus callide irrogaratinjurias : jejunUs
cendio (Gen. xrx). HocMoysem divini fervoris fecit vicit, ut nobis vincendi vires, vincendi formam tali-
lumrae e perlucere, quando comessatio et ebrietas ler largiretur. « Hoc, ait, genus non ej'icitnr, nisi in
Israeliticum populum simulacrorum tenebravit erro- jejunio et oralione. > Jejunemus ergo, fratres, si
ribus (Exod. xxxri). Hocf Eliam pervexit ad ccelum, volumus imitari Christum, si volumus fraudulentas
quando Achab.impium ebrietas ad inferria dejecit diaboli superare versutias.
(IV, Reg. n). 8 Hoc Joannem in natis mulierum fecit SERMO XIII.
esse majorem, quando temulentia Herodem princi- De eisdem.
pem imperio muUerumreddidit homicidam (Marc. vi). Ecce tempus quo miles procedit ad campum, re-
Quadrageshnoejejunium, fratres, bvetustas diaboli B currit ad Dei jejunia Christianus. Ecce lempus quo
prodidit et patefecit insidias. Diabolus namque qui carnis otia, quo mentis ignavia, quo ventris cura, et
manducantem contempserat Cliristum, bibentem ve- tota est familiaris obsequu deponenda torpedo. Ecce
lut hominem computarat, ubi jejunantem vidit, su- tempus quo in armorum ccelestium meditatione,.ani-
spicatur Deum, Dei FUium confitetur. Si Filius Dei meeet corporis exercendee sunt vires. Ecce tempus
es, inquit, dic ut lapides isti paries fiant (Matth. iv). quo residente Christo m astantibus angelis nostra lu-
Sic dicendo, diabolus hominem vult monstrare, non ctaminis exercenda est forlitudo. Nunc est tempus quo
Deum : non cibuni parare vuli, sed vult ampulare gula cum j'ej'unio,abstinentia cum crapula, cum lu-
jejunium. Si fitiusDei es, dic ullapides islipanesfiant. xuria castitas, cum perfidia fides, pietas cum impic-
Post jejuuium, panem non divina virtus, sed infirini- tate, patientia cumfurore, cupiditascum liberalitate,
tas humana disquirit, nec sic * lassescit fame Deus, misericordia cum avaritia, humilitas cum superbia,
ut ad providendum sibi ciburn, quod est suoe pote- sanctitas cum reatu, Christo remmierante confligit.
statis, i abdicat. Ex sequentibus ilaque diabolus ape- Si quis ergo, spectaate Deo, coelesti resonante jam
rit quid conetur, St Filius Dei es, k mitte te deorsum. tuba, aageUco iasisteate occarsu, cubiculi irrelitus
Satis hominem probare vult, cui non l ascensum illecebris, enervatus mollitie palmarum, resolutus in
providit, sed ruinam: humana conditio ad ascensum C totum jugalibus blaiidimeiilis, adnexercitium virtutis
diflicUis,facUisinvenitur ad lapsum. Si filius Dei es, venire ueglexerit, perdit luctaminis preemium,virlu-
tnilte te deorsum. Erras, diabole : nec lentare nosti: tis gloriam , cerlaminis palmam, j'nslitioecoionam,
caderenonpotestDeus. Tunc ostenditei omniaregna '• desertoris etiam criiaffie mulctabitur in lulurum:
» Ambrosiustom. V. serm. 36, circa initiura : Cas- e A Chrysostomo tom. VI homil. 84 Joaanes dici-
tra enim nobissunt noslra jejunia. tur amroi, inedidJdborons. A Gregorio Nazianz.,
b Ex Mita. Aliaeeditioaes, servavit. orat. 29 pag. 653, arpoyo;, impdslus.
c ConsoaatChrysoslomus hom. 22 tom. VI.: Adam h Nam et initio muadi suasit Evae ut amputaret je-
ex incredulitate et propter cibum lapsus est. Isidorus juaium. Ex Mita. Satis a louge petitum. Crederem hic
Peleusiota lib. i, queest. 69 : Annon gulaprimosparen- velustas appoai, pro fraudulentas, ut iafra fruudulen-
tes delkiis expulit ? Vide Ambrosium lib. de Elia et tas diaboli versutias. Sic Claudiaaus de Rufiao, homi-
jejuoiocap. 4, post medium. Basilium hom. deje- nem vaferrimum vetulam vulpemnuncupavit.
jttn., etc. i In editis, perperam, lucessit.
d HceceademIsidorus Joco cit. Apposite S. Eligius i Sic emendat Latinius quod habent omnes lexici
episc. Noviomeu.hom. in dom. 1 Quadrag : Noevir addicat.
k Sequitur Chrysologus ordinem tentationum, se-
sobrius,mundopereunle, inter undas diluviiservatur.
e Ex ms. VaUicell.Maleediti quidam, Perducere. cundum Matthoeum; quem genuinum esse inde con-
f AIU,perduxit. Non nna est SS. PP. de ascensione stat, quod in nonnullis veteribus exemplaribus, quce
Elicesententia. Alii pulanl eum non in ccelum, sed vidisse testatur Faberapud Jansenium Concord. cap.
quasi in coelamascendisse. Theodoretus in psal. xxiv, .15 idem sit et apud Lucam, ut notat Stapulensis. Et
pag. 486 : MagnusElias assumptus esl quidem, at non D illud \mayz, ubi melius connectitur quam cum impu-
in cmlum,sed tamquamin cmlum.Apud Athanasium dentissima Ula adorationis tenlatione, qucelertia est
orat. de assumpt. Christi, tom. II, pag. 4. Assumplus apud Marcum, apud Lucam secunda. At nimirtim an .
esl Eiia tamquamin cwlum.Yide etiam (nos enimchar- hoc potius vel illud antea factum, ttihil tamen ad rem,
tee parcimus) Theophylactum incap. xxiv, Lucccpag. dum omnia esse facta mdnifestum sit, inquit Augusti-
546; Chrysostomum homil. 87, quoe est de Ascen- nus! lib. n de Cpnsens. Evangel. cap. 16. j
sione, tom. V, pag. 600; OEcumeniumin i
cap. Ac- _ m Ex ms. Vallicell. Editiones nonnullce assensum.
torum. Gausara vero cur ii aliique decepti sint, in Nescio quid simile S. Asterius episcopus Amasece
lectionem Septuaginta Interpretum in U Reg. n, 11, hom. 8 in ingres. jejunior. : Noveris, o Itomo, ejus
Suicerus refundit. Alii cum Scriptura, quibus et no- quijejunat domus custodesesse angelos, et nostrivelu-
ster assentitur, docent Eliam in ipsum ctelum assuni- 'ti continui stipalores.
ptuni fuisse. idem Chrysostomus hom. 121 tom. VI, n Alias, exercilum virtutis.
pag. 792, et homU. 2 ad populum Antlochenum tom. 0 Transfugarum et deficientium pcena varia apud
1 pag. 57 edit. Paris.; Gregorius Nazianz. orat. 54, varios fuit. Lib. III de Re Milit. 1. Desertor., cap. 6,
pag. 549; Tertull. lib. v adversus Marcionem cap. de Re Milit.; Cod. de Desert. lib. xn>Vide Alexand,
12pag. 795. ab Alex, lib. xn cap. 13,
S8? S. PETRI CHRYSOLOGI 228
Hodie, ffatres, Christus rex nostercommilitones suos A mus : Si FUius Dei es, dk ut tapides isti panet
de evangelico aUocutusest tribunali, indixit hostibus fiant. Audistis quid de jejuniis ipse sentiat, et
bella, prortiisit prcemiapugnaturis, retulit bellbrum j'udicet iniiriicus. Si Filitts Dei es. Videtis quia
causas, inimicorum dolos prodidit ei conatus; ubi, jam non hominem , sed d Dei FiUum credit ,
et quahdo, eiquomodo confligendum sit nobis trium- quem libefum a yenlris cbnspexerat servitute.
phali cdtistitiitione signavit. Et quahivis solus pos- Sensit, sensit diabplus jejunium cunctis virtutUius
sif obtiiiere victoriam, proptor nos tamen, et no- anteferfi. Joanaem viderat urbituh delicias, • squa-
stram fof ffiidiriem,adesse tota jussita praesidia de su- lentis eremi habitatioae mutasse, mbllitiem cafnis
pernis. Qui ergo ista noluit audif e, qui statuta regis vestis asperitafe calcasse, agfesti cibb riiundiibtam
nostri ialia, e"t tanta, scire contempsit, judicate si frenasse luxuriam, et, quod solum deitatis iiisigne
non ipse se exuit nostrce mUitiaesacramentis, et coe- est, honiinibus f dimisisse peccata. Et taffien iioh
lesti contubernio reddidit, et fecit extorxem. At vos, ei dixit : Si Filius Dei es. At ubi Donihnhii vidit
fratres, qui sequi vultis in hoc Quadragesimaej'ej'unio jugiter j"ejunantem, proclamat : Si Filius Dei es
jejunii Dominici formam, pugnaturos vos, sicut prae- (Matth. fii). Errat diabolus, qui cotitfa Dohilrium
diximus, contra vitiorum turmas, contra acies crimi- astutiee suoe nequitias et argumehta jaculatur. Si Fi-
riufri, colilfa iuformes concupiscentiarum formas, B liusDei es, dic ut lapides isli panes fiani. Quid est
cbntra deemonhmh totas aerias, totas diffusas, et in- quod jejunante Christo Deitatis signa fbta Iri sola
riumeras legiones, triumphaiuros vos ex ipsis quee panis promissione perquirit? Ef queih Dei Fflitim
Domihicum jejunium Subsequuntur tentationibus ap- continua s jejunii sigriificatione proeseiiiit, esse Dei
probate. Ubi enira Dominus Quadrageshuoejejunium FiUum de provisione panis, de cura ventris desiderat
indefesso ilfo viftutis suae aggfessus est docuineuto, approbare? Si Filius Dei es, dicul lapidesistipanes
ffiox diabolus bccurrit pugriaturus dolis, quia jeju- fianl. Quare uoii dixit: Si Filius Dei es, dic ui honii-
nanti vifibus bbsistere nori valebat. Quaiituai eaiin nes, aui angeli, aut aliquid aUud fiant, sed dic ut la-
cfapulalibnl deditis «'dominatur et ebfiis, orantes ti- pides isti panes fiani? Signum pariispetit, quisignum
met tantum, tantum refuglt ille jejttnos, dicente Do- jejunii pertimescit. Signmti panis petit, ht jejunii
raino : Non ejkitur iiisi irijejunio et oraiione (Malt. fremendum sibi refugiat signuffi. Panem ffialus in-
xvii).Sedqua fraudediabelus tentare ausussit, audia- "igerit tt consultor, ut virtutem mutet, ut pfopbsitum
" Hilarius Comment. in Matth. iu pag. 679 § 5 : 6 VirgUiusI Georgic. : Squalent abductis arva co-
Post hanc ergo diaboli fugamangeli Christominisirant, lonis.
oslendentes a nobis victo calcatoque diaboli capite, et 1 Quia dabatbaptismumpqenitentiaeinremissionem
angelqrutrimhtisteria, el virlulumin nos cwlestiumofli- ] peccaforum : non quod baptismus Joannis per se
cia liori defuturd. daret reffiissionem peccatorum; sed quia ad illam
» Hierbnym. tom. VI super cap. yi Epist. adEphe- comparandam homines excitabat per poenitentiain.
sipspag, 432, E ••Hwcqutemo.mnium doctorum epi- Vide infra serm. 137, MITA.— Heecquee sequuntur
riio.esl, quod aer iste, qui cwium et lerram mediusdi- ex Latihio : Contrarium asserit infraserm. 56. Lo-
vtderisinarie appeitdiur, pleriussit coritfariis fortitudi- cus notandiis, sed repudianda seateriila brihiihb vi-
nibus, id est daemonibus. Apposite ad rem nostram detur. Dei eiiim solius est peccata dimittere, nec
Gregorius Moral. lib. xm cap. 17; Bernardus lom. H nmquam legimtis potesiateffidimittendipeccataprius
serm. 63 de statu purgatorii art. 1 cap. 5. Nescib collatam fuisse apostolis suis a Christo, nisi post
autem, et nec affirmare auserim vel negare, fueritiie resui rectionem ; tunc eniffitributa sacramentis novoe
Chrysblbgus ex bpinione ebrmn qui daemonesex ma- legis gfatia, et inspirato Spiritu sancto in apostolos,
teria aerea subtiliorique, ila ut morti nonsit obnoxia, virtus remittendi peccata collata est aposlofis. Jbari-
creatos fuisse credideruat. A qua aoa multuiu visus ries autem ingenue fassusest, et, demonstrato Jesu
est abhorrere Augustinus libVni de Genes. ad Litte- vero Dei Agno, ab eo peccatorum remissionem mundo
ram cap. 10 tom. III pag. 113, E, edit. Antoerp. esse dandam confirmavit. Idem asserit Basilius serm.
1700 Et si dmmonesaeria sini animalia, quoniam 2 de Baptis. Hccc Latinius. Non defuere tamen ex
cofporum deriorufn ndlura vigenl, et proptcred mbrte Patribus qui a baptismo Joannis peccata rebantur
non dissolvuntur,quid prmvuLelin eis elemenlutri,quod dimitti,: dispositive tamen, et prceparandb homiries
ad faciendum quum arf paiiendum est apiius. Ad Pau- ad pcenitentiamperquam consequimurgratiam. Unde
linura tamen epist. 95 hac de re scribeas, rurstis si- _^ Justinus martyr vocavit baplismtim Joannis Prwlu-
mili quodara modo disputat, sed ab eo tandem petit, dium evangelicmgratim. BasUius ipse a Latinio lau-
ut si quid aliquid excogitaverit, vel ab aliis acceperit datus, tom. II lib. i de Baptis. cap: 2 pag. 632, licet
se faciat certiorein. Talianus Assyrus orat. ad Grce- ubique prcedicetbaptisma Evangelicum exceUentius
Cos pag. 154 : Dmmonesomnes non carned, sedspiri- esse haptismate Joannis : Simttl alquead gratidmDei,
tali concrelioneconstant, qualis esl ignis et aeris. el Christi ejus aliquis dccesserit, quantacumqueet qiia-
c Vide Glementem Aleiandrinuro Strom. lib. n liacumquepeccata fuisset confessus,et baptiiabatur tn
cap. 1 etPeedagog. lib. n cap. 1 pag. 148, D, ubi Jordane fluvio, et staiim gratiam consequebaturpecca-
ebriis et lielluonibus dicit prmesse dmmonem, quem torum. ]
non veretur appellare xotkioSaiy.oito:, dwmonem ven- 8 Hoc est: quamquam assid.uijejuriii demonstra-
trilOquum,dwmonumomriiumpessimumet perrikiosis- tiorie dcemon argumentatur Jesum esse Fiiiuffi Dei,
simurri. quid est quod firmius has cupit argumeniatiohes
d Sane diabolus non solum ex prophetis, et ex eis stabilire, si Jesus sibimet esurienti pfovideat panera.
qttiE naitoGhrisld acciderant, et et Joaiiras testimo- MITA. 1 Ex ms. Yatican.1 Alias, nec male, Consblator.
nio, sed etiam ex vita immaculata agntiverat Chri-
stum Filium Dei esse. StiSpicabathr autem ne adopti- Inferius vero, virtutetri ritutei,: ait", scHicet, ioltat,
ytt*-Viueatar Augustinu stom. VU, lib. ix, pag. 179 de evertai: verbunt hoc sehsu passim ---- usitatiiiri apud
Givit; DeVcap; 21 et offines enarratores in illud D. Plautum.
Jaeobl H, ft : Bmmones cfedunt et coriiremitcunt.
'
2*9 SERMO XIII. 23>
vlolet jejunantis. Sed videamus quid respOndCritde A Non tentabis Dominum Deum tuunt (Deut. TI). Se
pane-Panis qui de ccelo descendit: Noriiri solopane utique Domiriuffi, se utiqtie Deum intelligi volnit,
viviihomo, sedin oriiniverbo quod procedit deore Dei. haec diceado, qui non de pinna tcmplf tantum se
Qiiam vere vivit hi verbo Dei, Dei Verbum. Quam dedit ad terfaffi, sed e ceelis se ad hiferos usque
vere panis non iridiget pane. Quam diviiie lapides jactavit, utnon cadentium forma, sed esset resur-
conveftitih hotijiries; qui de lapidibus a Abrahaefilios fectio mortuofum. Advertite, fratres, sl possit sae-
ad ihdiciuiti sriee ffiajestatis exsuscitat. Et quia hn- vius inimicus, quamvis saepe victus, horoini cedere,
pudens inhtiicus tieseit semel vinci, ad multiplicem qui audit et SCntitDomffiumDeuin, et tamen adhuc
vineeritis triiimphum, Staluil Dominum b super pin- tenfafe non desinit. Posuit eum supermontemexcelswtn
tiaeulum teriipli,etdit: Si Filius Dei es, riiittete deor- etbstendit ei omnidregna mundi; etgioriamebrum,:et
sttm (Matth. ffi, 12). 0 signuni ! Mitte te deorsum : ait illi, Hmc oniriia tibi dabo t si prpcideris.adora-
coaveriieritius dixerit, Si FiUus Dei es, c asceade ad veristne. Heec dicit, rion qui pbssit date; sed.iaJ-
coelum, cuffisit hominis utique ad ima cadere, Dei lere; necprbffiissa conferre, sed ipsa aufefreprQ-
sit ad superna cbnscendere. SiFilius Dei es, mitte te missionibus , qUOehabentur. Hwc. bmnia tibi dabp.
deorsum. Sic suls suadet, sic suis providet semper ; Offert qucc Dei siint Deo, auctori queeauctoris suht
sic suos eievat, ut de alto preccipitet vaUdius in rui- B fepfomittit: stiadet ut adoret ahomnibus.adofandus,
aam. Si Filius Dei es, mitte te deorsum. d Coasiliis et, ceecatusausibus suis, ante judicium judici qtiem-
suis diabolus se prodit, Mitte de deorsum. Eapsus admodum simplices deciperet confitetur. CuiDbmi-
quccrit, proccipitiahnperat, et taU consilio, cperAfri- nus rion tam iestimonio legis, quam divhutatis suce
cam maftyres facit,- sine clamore, diceado : Si vis fespoadet iffiperib : Domimtnt Deum tuum adorabis
maftyf esse. mitte te deorsum, ut eos impellat de (Deut. vi), tu DominumDeuin illum, cuigenu fleclunt
alto ad mortem, noii de huffiUi tollat, etelevet ad omhia non solum coelestia et terrestria, sed etiam
corbnam. Et sicut s"ediabolus consiliis suis prodit, infefna (Philip. n). Adorabis ergo^tu hi inferao slri-
ita respdnsione stia Dominus se revelat, dum ait: dens et ejulans eum quem ad te adorandum modo
a Angustinus tom. HI in Psal. XLVI: Qui erant ficia,
quibus atria Templi cireumdabantur, habebant
iapides, nisi gentes, qum lapides adorabant ? Iatelligjt Ta jrfe/sOyta,suthmilates, quibus cofohaDantih'ffitiri,
ergbChfysologus Deum ex lapidibus, id est geriti- ne quis ex illis caderet et simtil ut ttttius possent
Iibus,'Abfahcc lihos ,-id est fideles excitasse. Hcecea- propelli hostes, qui muros scaridere teiitareiU. Vide
dem Ignatius in epist. ad Magnesios pag. 59, Cle- Josephum deBello lib. v cap. 9, et Antiquit.-IUJ.XIII,
meas Alexandrinus in Protrept. ad geates pag. 3. cap. iteffi 9. Credirrius igifufInhbc EvahgelliTbco,
Aliam allusionem eruit Chrysbstomus bbm. 11 m 'C in quo versamur, sermbnem fieri de pirinaculo por-
Matth., tbra H pag. 961, quasi ihcredibile videri ticuum, quce atrium geatioiD circuriidabaiit; quarrim
non posset, si Deus ex lapidibus faciat liberos Abra- pars meridionalis iaias despiciebat valles, quce de-
hamp, cura ipse Isaac ex Abrahamo jam effeto natus spectari uon poleraht, inquit, Jpsephus, gFsque vef-
sit. Nam effelum Abrahami corpos lapidi compara- iigine, visu defibknte obriimiam pfofunditatem. NuUtis
iur lsa. tn; Hanc sententiam tuetur Theophylactus aptior preecipitio lbcuS. Sumnium auteffi eedissacf.ce
in m Matth. pag. 19. PhotiuS autem episf. 77 pag. fastigiuro horrebat yerubns, quib.usabigeb_a.ntur.ayes,
25, 126, ppst has sentenlias enarratas, laudat meu- nec locus erat idoneus iri quo diabolus sisteret
tem eorum referentium hcec ad conversipneiri Ju- Jesurri. ..".""' .'"".'
dceoriirii,qui lempofe DomiriiCeepassionis, cuai saxa c Similia velut ovo ovuni habet Maxiffiu§Tauri-
omai sensa destitata scindi videfent, Christum vera neusis boffiil. 1 de jejun. _.. .........
fide amplexi sunt. Nec dissentif Theophylactus ipse dEditi, conciliis,suis se, etc.
' Sanavhnus " ex
"'" casti-
'''
1. c. : Excilavit autem Deus filios Abrahm ex lapi- gatione MeufsUpag. 131^
dibus. Quando ? Cum multi, eo criici dfftxo, vidissent e Hac de re Augustirins hceres. 69, et Iih. i de
mpicis petrds, et credidisscnt. Auctor atitem tioster Civit. Dei,;a cap. 17 usquead 28, et lib. n coatra
heecsatis apposite ingerit, cumloqueretur Rayennce, epistolam .Gaudentii..MITA.Lpquitur Auct.orde falsis
quod plures ex gentilibus Ronia illnc coaveaissent, raartyribus Dorialistarum, quos Augustinus hi lib. i
ut in Ccesarisaula frequenles essent. de hceres. 69, tpm. VlH pag. 16 fecetitib-
b Quccstiooiim friit aa Christus revera et corpore fis Heeresibiis,
editionis: Vocanltir Cifcumcellioriesgeriits hotrii-
super pinnas TempU fuerit constitutus. Negat id ir. tiitfu agreste el famosissimw audacim, quique in
inter alios vetustus auctor de oper. Cardin. apud utriusque Numidieepartibus tamquam monachi cen-
Cyprianiim de Jejutiio et Tentatioue pag. 425. Cui sebantur. Hi per ffiortes varias maximeqimpreecipi-
sententicenba adhcereBdum. Quis eaim sola aieatis tiorum (uride apte hie eorum mentio apud Ghryso-
cogitatioae iri sublhne actus iti prceceps sedare po- logum) et aquafum et igniura sibi vitam adhnere
test ? Chfistus ergo vere a terra attolli debuit, ut corisueverant. Aliquctido quos obvios_ inverierant
locus esset tentationi. Quid autem fuerit pinnaculum, . rogabant, ut in ebs violentas mantis iuj'icererit, raor-
ubi Jestis fuerat constitutus, ego frustra tetitarem, teffi illis comminantes, ni fecefint. Sed quam Au-
nisi facem prceberet doctissimus Lamy de Templo gustino Auctof npstef cohcereat, adyertat iectpr ex
pag. 798. Ambiguitatehiquseest hjvocelatinaTempli, verbis ejttsdem ad epistolam Gaudentii lffi.i tbm. IX
ibns Gfoecus aufert. Eiat iaquil, TO7zzzpvyioii TOO p. 442 : Ipse ut se de pinna T.empli prwfApilqret,
Upo\i, hoffiea •auteia TOhpov , distinguenduffl est a etiarri.ipsi Domino dttddcissimd tenlQtione^suggessit.
iiab; quod proprium est ccdis sacrce. Ilaque erfalum Ad diabolum sine dubio pertinelis, cum iriq gefiera
hucusque ab iis, qui opinabantur Jesum adducttim a morlis, aquam, ignem, prwcipitiumin vettris mprfi-
diaholo hi shminitatem cedis saCrce.Non eniia legi- bus frequenlalis.. .... ,_.._
tur TOO vaou, sed TOUhpov. Noffienautero KTtpvyt.ov, f ln antiqub Mattheeitexlti riOn carfsns, ksedpxo-
qriod legittir iri Mattheeo et Lnca, tioh esse Groecum cidens legunt cumNostrO Ambrosius.serm,_in domin.
putat Gfotius, sed heUenismum, quod Helleaes, sive 1 Quadrag. , Chrysostomus honi. 13. iti iialtheeuin;
Jiideei adumbfaruht ex Hebreeo cattdph, quod est Maxhnus hom. 1 et 2 de Jejuh. et tentat, etc.
margum, oram. summitatem. Omnia autem ea eedi-
231 S. PETRI CHRYSOLOGI S52
lemerarius desertor invitas. Ilaque diabolus lolies, A } exposita in publico, ingesta rebus, non est intelli-
et taliter repercussus a Domino, circa nos servos gere, sedvidere. Nuditate algidus, tabidus fame, sili
ejus modo toto ftirore discurrit; et sicut Christus aridus, lassitudine tremens, defeclu luridus, quod
milites suos, ita ille suos alloquitur, etarmatmi- egenus sit inlelligere ° quis labor ? Et si labor in-
nistros. Dicit ergo diabolus: Tempus nos modo telUgentieenullus esi, unde est intelUgentioefructus ?
graviter jej'unii observatione debellat : per galam, Oremus, fratres, ut ipse nobis inteUigereintelligenda
per crapulam, per ebrielates, per luxuriam, homi- concedat, qui se intelUgiin paupere f sic demonstrat.
nesattentarenon possumus ; armate lites, seminate Quod ipse qui ccelum legit sit nudus in paupere,
discordias, excitate odia, concitate iras, inspirate quod in esuriente esuriat saturitas rerum, quod
mendacia, extorquete perjuria, suggerite blasphe- sitiat iu sitiente fons fontium, intelUgere quomodo
mias, vaniloquia diffundite, infundite dolos, conflate non magnum est ? Quomodo nou beatum intelligere,
avaritiam, lucra turpia providete, ut quod venter quod ei sit ampla paapertas, cui aagustum esl cce-
modo ad luxuriam non dependit, vel sacculus clau- lura; qui ditat mundum, quod egeat ia egeate;
dat, et repoaat ad pceaam. Cavete aate omnia ne quod frustum paais, aquae calicem dator omnium
misericordia, ne eleemosyna, ne humanitas prce- quoerit; quod se Deus amore pauperis sic deponat,
teritos labores nostros deleat, prcesentes auferat, B ] ut iion adsit pauperi, sed ipse sit pauper? Hoc cui
tollat futuros. Sed nos, fralres, et nostri regis videre dederit Deus, ipse videt. Sed quomodo aut
aguosceates monita, et quce diabolus suis manda- . in se transfuderit pauperem, aut se in pauperem
verit audieutes, jejunia riostra shie lite, siue cla- fuderit, dicat ipse jara nobis: Esurivi, inquit, et de-
more, sine ira, sine dolo, sine simulatione, cum distis mihi manducare. Non dixit esurivit pauper, et
tota misericordia, charitate, pietate peragamus : dedistis Uli manducare; sed esurivi ego, et dedislis
ut Dominus Christus, qui, spretis pecorum cruen- manducare mihi (Matlh. xxv, 35). Sibi e datam cla-
fis victimis, spiritus contriti et coutribulati cordis mat quod pauper acceperit, se mauducare dicit quod
sacrificium requisivit, ctim silentio pacis jejunu comederit pauper; quod bibit pauper; sibi testatur
nostri hostias placatus et propitiatus assumat. infusum. 0 quid agit amor pauperis! gloriatur in
SERMO XIV. ccelo Deus unde pauper^erubescit iu terra, et hoc
De fructibus eleemosynm,in psalmum XL. reputat in honorem sibi, quod pauperi computatur
Preeliorum peritis miUtaris tuba personat discipU- iajuria. Dixisse suffecerat; b dedistis inihi mandu-
. nam , imperitis tantum terrificum dat clamorem ; care, dedistis mihi potum; sed praemittit, Esurivi,
ut magistra bellorum dat suis vires, hostibus dat sitivi, quia parvus fuisset araor pauperis quod pau-
pavorem. Qui sine tuba dimicat, miles non est: G C perem suscepisset ,i nisi et passiones pauperis susce-
fertur furore, non proelio; virtute uon agit, sed pisset: et cerle verus amor aoa nisi passionibuspro-
periculo ; queerit perire, non vincere. Hoc diximus, batur. Verus amor est fecisse suas l aagustiati aagu-
ut Christi miles intelligat ccelestis quare provisa sit stias : nhnis est quod sapit Deo pauperis cibus, qui
cantilena. Constituti in campo sceculi pugnaro cum totius creaturoe bona noii esurit, saginatum se in
diabolo, cum vitiis sustineruus. Quoties ergo nobis esca pauperis prophetizat in regno coeli, coram omni-
intonat propheticus clangor, toties uos in pace cau- bus angelis, in conventu resurgetuium. Quod Abel
tos, et in acie fortes, et in prcelio reddidit invictos. passus sit(6'en. IV),quod servavit mundum Noe (Gen.
Namque hodie b beatus Psalraista ad inlelligentiam vi), quod Abrahairi fidem suscepit (Gen. xv), quod
nos supernam convocat c per clamorera : Beatus qui Moyses legem lulit (Ex. xx), quod Petrus crucera
intelligit super egenum et pauperem(Psal. XL, 2). Et resupinus asceadit, Deus tacet, et hoc claiaat solum
quoeest intelligentia, ubi est, d professa paupertas ? quod comedit pauper. In ccelo priraa est i esurientis
. Vis est hUelligentiee,si riaietnr viscera, si deprehen- annona, prima slipendia pauperis traclantur in ccelo,
dat occulta, si lecta nudet. Verum subjecla oculis, crogatio pauperis prima divinis k scribitur in diurnis.
a Laudat locuni hunc Valesius iu notis ad Ammia-• £> ] Auctor nos debere aliorroa iadigeatiam rimari, oc-
num Marcelinum pag. 578 col. 1. Ailque hujusi culteeque miseriae subvenire, aoa tantam aperle
temporis Latinos auctores crapulam ab ebrietate: omnibus. Chrysologo Petrum Damianuiu supparem
distinguere. Chrysologus sermone superiori: Cibum vide opusc. 9 de eleemosyna cap. 5 pag. 474 edit.
nostrum in crupulam, polum in ebrietalem diffundit. Lugdunen. 1623.
b Cum David a Patribus communiler audiat Psal- e Castillo Colonien. 1 el ms. Cesencehabent quis
mista, patet Chrysologum hujus psahni xi reputasse\ laborat? f Ex PP. ampia testiaioaiorum strues afferri pos-
euni auctorem contra eos qui non salis recte Eze-
chiee ascripserunt. set, qui psalmi locum hunc de Christo paupere in-
« Moris erat in veteri Ecclesia, ut sacreeScripturoe: telliguut. Jacobus Billius in sua Anthologia sancla
alectoribus, quorum munus erat, alta voce populoi vocat pauperem larvam Dei.
proirantiarentur. Qua lectione absoluta anlistes con- B Castillo habet dalum mslimat. .
cionabatur. Justinus martyr. apolog. 2 pag. 98, C, h Verbahcec in editis multis perperam sublata sunt.
edit. Coloniens. 1686 : Comtnentdrid aposlolorum, 1 Alias, angustanles.
vel scripta prophelarum leguntur quousque tempus: i Hoc est, prima causa quce discutitur in ccelo est
fert. Deinde lectore quiescente prmsidens oratiottem: cibus pauperi donatus, et stipendia eidem erogata;
habet, qua populum instruit, et ad imitationem tami hoc enhn in capite divinorum codicum notatur, ut
rerum cohortatur. se legenli pateat. MITA.
d Hoc est aperta et manifesta. MITA.Intelligit; primo
pulchrarum k In diurnis enim quidquid diethn fiebat describe-
255 SERMO XV. 23*
Beatus cujus nomen toties Deo legitur, quoties ra- _.t_.est ergo quae in adversisvolvitur, in prosperis versat.
tio pauperis recitatur in coelo. Sed istius beatitudi- Dominus ergo versatr stratum nostrum, quando no-
nis audiaraus et fructura, In die mala liberabil eum bis adversa vertit in prospera: et quia in lecto dolo-
Dominus. Qui se novit per mala sacculivitam ducere, ris, hoc est in Iecto corporis animus volvebatur
eleemosyuaesemper secum auxUium ducat, ad prae- cegrotus, ipse qui volvebatur, proclamat: Ego dixi,
sidium sibi lurmas pauperum vocet, ia pastu paupe- Domine, misereremei, sana animam meam, quiapec-
rumlargusprorogatorexuberet, pauperum a frequen- cavi tibi. Quia per consensum carnis!senlit aaimi se
tet douum, non trepidet erogando; deficere nescit contraxisse languorem, ut anima sanetur, imploral:
cui porrigit manum parcus acceptor; exhauriri the- et misericordiam pelit fidens, quia in pauperem mi-
saurus is nonpolest, de quo sufficit nummus: In die sericordiam fecit. Beatus qui fenerando pauperi,
mata liberabit eum Dominus. In die mala illi Deus ipsum sibi judicem « proestitit debitorem,
liberator assistet, qui a malis pauperem liberavit. In SERMOXV.
angustus illum Deus clamantem audiet, qui paupe-
rera cum clamaret audivit. Nonvidebit diem malum, De cenlurione.
qui dies bonos habere pauperem fecit. Videbit diem Audituri estis hodie, ffatres, quemadmoduni co-
malum, qui b diem judicii sine advocatione pauper- ;g hortis Romanae b centurio dux factus est miUtioe
tatis intraverit: Sine causa accusant peccata, quem Christianae; et merito, quia ante ccepit docere quam
pauper excusat. Excusari non potest, quem fames credere. Venil, inquit, Jesws Capharnaum, et accessit
pauperis accusarit. Dominus, ait, conserveteumet vi- ad eum centurio rogans et dicens: Domine, puer trieus
vificel eum. Non dixit, conservat et vivificat; sed jacet in domoparalyticus, et male torquetur. Et ait illi
dixil, conservelet vivificet.Dixit, nonut denuniiantis Jesus: Ego veniam et curabo eum. El respondensceti'
vox sit ista, sed rogantis.Qui audivit rogante megenum, lurio, ait: Domine, non sum dignus ut intres sub le-
ecce audivit orbe tolo pro seEcclesiamsicrogantem: ctum meum, sed lantum dic verbo, et sdtiabitur puer
Dominus conserveleum el vivificeteutn. Conservet, ne meus: twm et ego homosum sub potestate conslitutus,
rapiaturad pcenam; vivificet, ut resurgat a raortuis habens sub tne mililes, et dko huic, Vade, el vadit; et
et recipiat vitam. Et noniradet eumin manu « inimici alii, Veni, et venit; el servo meo, Fac hoc, et fa-
ejus. Cujus ininhci ? nempe diaboli: ipse est inimici- cit (Mattlt. viii, 5). Videtis centurionem, antequam
liarum princeps; despicit inimicos, qui ipsum ini- discipulatus subiret officium, locum magisterii fuisse
micitiarum calcarit auctprem. Dominus autein adju- sortitum. Praebet enim petendi formara, dat normam
vet eutnsuper lectumdoloris ejus. Exsequiturprepheta credendi; fidei pandit causas; virtutum commendat
oranes cerumnasfragilitatis humanae. Dominusautem jG exempla, qui nondum chrislianee scholae ingressus
adjuvet eumsuper leclum doloris ejus. Quis est lectus est disciplinam. Accessit ad eum.centurio rogans eum.
doloris nostri, nisid eorpus nostrum ? in quo anima Hocest > sapere, non rogare. Puer meusjacet indo-
jacet, etjacet.dolens, et dolet, quae ccclum repetere mo. Causas pueri quasi magister agit: vere centurio,
cupiens premitur corporis terra. Universumstratum qui stipendia terrena centenarium cceli mutavit h)
ejus versastiin infirmitate ejus. Justum non versat in fructum, et servitutem i militiaesaecularisin divinam
stratum, nec injustum; sed stratum Domiuus « versat sustulit dignitatem. Dotnine, puer meusjacet in domo.
infirmo. Caro ergo est, quoeversatuf et versat. Ipsa Qui vocat Dominum, fatetur suam fideliter servitu-

balur. Diurna pktacia in leg. 2 Codicis Theodos. de b Tunc temporis Judaei subjacebant Romanis:et
erogat. Milit. Graecis efny-epi;,diurnum. Videsis Pig- Romani non tantum in Judeea, sed et in aliis imperij
norium de Servis pag. 515. Vetus marmor apud eum- sui partibus, in primoribus civitatibus, militum proe-
dem: sidia servabant ad continendos ia officiopopulos. Ho-
PROC. AB EPHEMERIDE PROC. A MANDATIS rum autem minor numerus Ccesarece,Capharnaumi,
PROC. AD PR^EDIA, eic. etc., quam Hierosolymis. Vocem Romanara ccnturio
Idem vero ab ephemerideac a diurno. Diurnarii au- 'D veluti notissimam Syrus retinuit. Vide Grolium hic;
tem, quorum meminere Valentiiiianus et Valens et de centurionis munere consule Vegetium lib. n
AA. lib. viii God. Theodos. de Cohort. Princip. non cap. 14. Addam tantum centuriones apud Romanos
hujuslocisunt, sed ejusdem ordiniscumscribendariis, quondam vocatos vites, iis enim ab imperatoribus
tabulariis, et id genus alus. dabatur vitis ad plectendos mUites. ScevaapudLu-
a Sic ex ms. Vallicell. et Valic. Alii, nec improprie, canum vi, 145.
Domum.
b ApudOvidiuraFast. lib. v, Intrare mentes. —-£ . .*. Ibi sanguinemnlto
e Ita legit Arnobius, Cassiodorus. Promotuslatiamlongogerit ordinevitem.
' Arabrosiustom. HI lib. v in Lucam pag. 463, L,
edit. Parisien. 1551: Leclus doloris, in quo anima
noslra gravi conscientimwgrd cruciatu jacebat. Vide Salmasium in notis ad Spartianum; Eusebiunl
c Mirum quanta cahgine in nonnullis editionibus Historia Ecclesiast. lib. vncap. 15, pag. 341_recent.
obrualur locus hic, qui Latinio etiam negotiura fa- edit., ubilocus implexus enodatur a Valesio innotis.
cesserat. 1 Latinius legit rdpere, et foftasse melius. Attamen
1 Vide Augustiniroi, enarrat. in hunc psalmiun. lectionem codicum retinui, utpote iis quceprcecedunt
s Gregorius Nazianzenus in Teirasticis : msgis congruam. -:-,;
AcdebitorempraeteromnibusDeum i Hisshnilia Ugo cardinaUs super lib. I.Reg. vm:;
Frusto rependitsceplra t_uicoelestia ' Trt&ujiuset centurio sunt nomina dignitatum: nutner'
Alis legisquepauperes pascensDeum, rantur aulem inter angarias, exactioneset senitutes.l
PATHOL. LII. 8
'$55' S. PETRl CHRYSOLOGl 236
tem. Et quomodb htc centurio, qui sic agnoscit Do- - A ad pietatem pietatis traxit auctorem; neque ad hoc
minuai, * puerum suuni ausus est profileri; quasi si iUe ire compulit Christum, ad qupd venerat Chri-
nesciens b se.rvi peculiuffi ad Dominum peitinere?? stus : sed centurio raagis sic senlire, B sapere sic do-
Aut ignorat commiinia qui docet tam secreta, tamn cetur, quare ad servum in servo veuerit Christus;
profunda ? puer meus. Menmdico quia jacet: si luus is quare ad horoinemb in hoiniae veaerit Deas; ulique
esset, Domine, noii jaceret. Probat hoc prophela,i, utlevaretjaceates, elisos erigeret, solveret compedi-
cum dicit: Ecce nunc benedkite Dominum, onmes •s tos, et eos quos jam nerao nec afferre, nec offerre po-
servi Dotnini, qui stalis in dontoDomini (Ps. cxxxin,!, terat, ipse operis sui vector clemeatissbnus bajularet.
-
1). Qui statis, non jacetis, ait; slant servi tui, homi- Sed jam quid respoaderitcentmioaadiamus: Domine,
num servi jacent. Puer meus qui jacet, ut tuus sit,., itiquit, non sum dignus ut intres sub teclum meum.
surgat: meus, quia c paralyticus : ut tuus sit, j'am n ' Deditdebitumde hurailitaterespoasuai; etipsuni esse
sanetur. Meus,quia male torquetur; ut luus sit, jamn Dominum singulari pavore signavit, deducere dura
noa sit in poena. Doniine, taos servos non decet ma- i- veretur i ad animce succdomum, ad secrelum cordis
lis subjacere, iajaria est lua tuoruai pcena servoram;; sui, ad lectum suoecoascieatioe,ad penetrale mentis,
tuos servos possidere non debet vis malorum; servii in quo familia cogitatioaum iacoadita et coafusa ver-
tni etsi patiuntur inab. non patiuntur ad pcenaro, sedI B \ satur; nec patitur aulam pectoris liumani siaevitio-
subeunt ad corpnas. Adversa illis non.sunt neccssi'T ' rum strepitu in siaceritatis sileBtio permaaere. Magi-
tatum causae, sed simt causa victorioc. Servi homi- stro ergo timore respbBdh : Dgmine, non sum digntts
num sunt, qui mala patiuntur inviti, quia Ulis in de- ulintressnb tectum meum. Hiac estquod Petrus, ubi
speratione sui domini nequeunt subvenire. Tu ati- Christunj rerura cognpvit auctprem, exclamavit di-
tera, Domine, cui virlutes serviunt, curationes pa- cens : Exi a me, Dotnine, quia peccaior sum (Luc. v).
rent, oblcinperant sanitates, quomodo compulabisi Sic eum Petrus exire a se rogat, quomodo ceaturio
Bervumtuum, quem servum tantoram conspicis essei _euinad se supplicat non veaire; v agit eahn uterque
morborum? Nota.est circa malos boiiilas tua, pieta- ne indignitas hospitii in hospitis l manel inj'uriam.
tem tuam etiam impii coufiteiilur, clamant exteri mi- Non sum dignus tt( tnires sttb tecttiinmeum.Hocbene-
sericordiam tuara. Hunc tuum dicerem, quem j'acen- dictum esset aiitequahi Deus hospitium aoslroe camis
lera tua benigi.itas non requirh? Jacet in dotng, et itUraret: at nupcquid siccenturio tectuni suum Chri-
tnale torquelur, Hinc est qupd offerre euro, el of- slum vetat intrare, quem tolum videt intra tectuai
ferre libi, d poenoenon sinit maguitudo, ne e fami- sui corporis jam manere? Fratres, centuriq jani yide-
liaris infirmitas publice f. oslensa et dolori sit, et C (_ bat in Christo corporis sui forniam, sed passioaes in
pudori. Movit centurio judicem taUa et taata duni jllo sui corporis non videbat. Natus est in carnc Chri-
perorat; et sic njoyit, ut ad servum suum cmli Do- stus, sed natus est de Spirilu sancto : accepit liospi-
minum ipsum ire velle perficerel. Ego, inquit Cliri- tium carnis, sed in aula virginis, ulm et veritas esset
Slus, veniam et curabo illum. Fratres, aou centiirio corporis humani, et de pollutioue humani corporis ail
a Hoc est, quetn suumesse profitetur. Puer au- e Id est intra domesticos Lares hucusqae coerciia,
tem servum signilical, ut excollatione Luccevn, 3. nec omnibus nota. Vel familiaris infirmiias, hoc est
Hebroei enim ita loquuntur I Reg. cap, xx, 14; infirmitas uiiius ex mea familia. Seneca episl, 47:
Esther n, 2; sed et gentiles, Aristophani trafa, Te- Maiores nostri servos appeliaverunlfamiltares.
rentio, Horatio, et Ciceroni puer servum notat. ' In omiiibus fere editionibus, magno liujus loci
Mos enira yeteribus, inquit Grolius, dura molliler detriraeato, deest vpx h;ec ostensa.
efferendi. Vide Servium in illud Virgilii: Ciaudite « Centurio eaim Cbrisiam Redeaiptorem Judoeis
jam rivos, pueri; EtPliniumin Epistolis, unde hodie fuisse prnniissum ex cominercio Hebroeorumedoclus
quoqtie ad tollendam servorum co.itumeliamfamilia- fuerat. Ita cum Chrysologo noslro Lucas Brugensis.
res vocantur. Verum morem veluti vetustum no.lat Licet enini ex PP. aoaiiulli opiiiati sint hujusmodi
Macrobius lib. i cap. 2 pag. 210 edit. Pat.: Naniet ceaturionera fuisse Judieuin, comraunior tamen opi-
majores nostri oninem dominis invidiam, servis con- nio gentilem facit. Necde^unt qui Romanum, tili
iumeliam detrahenles, dominumpalremfamilias, ser- Chrysologus, cui assentilur Eusebius hora. de servo
\os familiaresappellaverunt. centurionis, et Theophylactussuper Luc. vn. Recen-
b Duplex apud Hebraeosservorum genus. Extrq- r. tiores interpretes Hispanum fuisse asserunt.
neum, quoruin perspiiee, bona, corpus, vita demum u Id est, in Christo horaine. Usitata Patrum locutio;
de jure dominorumeraut. Hebrmorum,qui adigehan- etsi non rigorose theologica, ut adveftit D. Thoiiias
tur in servitutem vel a parentibus, cognalisve neces- III part. qucest. 4.
sitate coaclis; vel ipsi semet in caplivitatera dabant, 1 Ainbrosiushic : Pergit Domimts,excttsat cenlurio,
faine scilicet, extremaque iaopia oppressi. Horum militariquedeposilotnmorercverentiamsutnil.
melior conditio, nec eortim servitus ullra annum ju- i Sibi enim conscius erat, se magnain vitae' suce
bilcei protrahebatur, nisi ipsi sponte privilegio legis partem in fal>orum >uraimmj cultu et in aliis mundi
renunliassent. De pripribus sermo est Chrysologo. exegisse.
r Lacas addit i:i exlremis vitce suoe laborasse. hujus k Ininquinameiitis
editis deest enitn.
Quare verosimileest hahc servi paralysiro non uaius 1 Advertit hic Castillo ab ahquibus, veluti a Lau-
partis, sed totius corporis resolutionem significare, renlio aPonletom. IlinMatth. cap. 8 num. 25, Svl-
apoplexiam scilicet. Nam et hanc etiara dictamfuisse veira tom. III in Evangel. lib. y cap. 11 quctst. 12
paralysira ex Celso adverlil Grotius. num. 79, legi : maneqt injuriam. At in ms. Coeseace
d Queestionemyel solvit, vel exagitat Auctor, cur liabetur, mmet injwiam; utique a verbo mano, uon
centur.o puerum non adduxit ad Jesuin. VideChrv- manco. \
sostomiim hom. 25, alias 27, in Matthaetimtora. VII mNon pauci fuere ex hoereticorumgrege qui Cliri-
pag. 593, C, recent. edit. G. L. Sti carnem veram esse, eumque veium esse hominem.
537 SERMO XYI. 238
haberet. Bene ergo centurio tectum sumn indignum .^ et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facil.
judicatChristo, quiasub singulari tectomanebatiio- Nqtnel ego homosutn. Hoc estdicere, tu Deus. Sttb
stri corporisCbrislus: ?j'uxtailludprophetce, VigUavi, pgtestate posi.Hs.Hocest, tu ipsa potestatum potestas.
el factttssutn sicut passer soliiarins in teclg (Ps. Ci,.8). Hdbenssitbmemilites.Hocesl, tuvirtutes. Eldicohttic,
Sed dic tanlum verbo, et sanabitur puer meus.Centurio Vade, et vadit. Hoc est: Dic infirmitati, vade, et vadit.
iste cum b sine lege esset, nihil sine lege egit, dicit: Alii,Veni, el venit.Hocest, Dic sanitati, veni, et veait.
Dk tantutn verbo.Qiua dictum erat, Dixit, et factasunt Et servo tneo, Fac hoc, et facit. Ille puer nieus crit et
(Ps. XLVIII,5). Et si omnia perfecta sunt dictu, quo- tuusseryus, cum receperit saaitatem- Audiat; quid
modo dictu solo unius infirmitas non curetur? Dic tan- audiat?Saaus factus es, j'am noli peccare (Joan. v);
tum verbo,et siae yerbp quod dicitur? Sed iste postu- faciatj'ustitiara, ut liberetur a paralysi omaium pec-
lat verbun. I .on de loquendi usu, sed de virtute facien- catoruai, et possil psallere cnm propheta : Converlere,
di; verbuni de quo dictum est : Misit verbutnsuum, et anima tnea, in reqiticm iuatn, qiiia Dominus benefecil
sanqvit eos (Ps. cvi, 20). Dic verbgtantum. Quia isle tibi;quia eripuit ctttimammeqmdemorte, oculosmeos
credid.t in yerbo oinnes manere virtutes. Verbum a iacrymis,pedestneosa lupsu. Placebg Domino in re-
tuum, Domine, sanilas est; verbum tutim vita est; gionevivorum(Psalm. cxiv,7-9). Fratres, iniitetur cen-
verbum tuum ubi accesserit, iude conlestim fugit do- " turionem, quic ad centesimumfructum desiderat per-
lor, infirmitasmox recedit; verbumin quoPetrus cum venire. Ne ergo Jeviter ceiituripuis hujus prudentiam
laxaret retia, piscram multitudinem cepit, sine quo et transeamus, bodie de ipso dicta sitfficiaat: quia mysle-
ignpraniieenoctem pertulit, etnullum fructumpervigil riuni perroagaum est, quo d Geatilis gerilur in figurain.
piscator invenit. Domine,mqttit, laborantes per totam a SERMO XVI.
rtoctemnihil cepimus,sed in verbotuolaxabo relia (Lttc.
De diiobusdmmoniacis.
v). Et quasi non sufuceret quod deverbo egerat, verbo
proestariposse quod postulat, rebus astruit, commen- Christus f quod iransferat maria, quod loca circuit,
dal exemplo. Nam el ego hgtngsum sttb polestateposi- non est res huraanidesiderii, sed causa est salutis hu-
tus, habenssub tne mililes, et dico huic, Vade, el vadit; mance.Arabalat Christus, aoa ut videret loca, sed ut
impie"negarunt.Cerdo, Marcioa, et Maaes, Christum assis, legitimaram omnium maxima erat, singulisque
tamquaai homiaem apparuisse dixeruat, cum huma- niensibus e ceatum denariis rcddebat unum. Vidc
nam uUiUhaberet. Theodoretus lib. y cap. de Mar- SidoniuraApollinaremEpistolar. lib.iv epist. 24, ihiqup
cione, pag. 575, tom. Il edit. Colon. 1575; Epipha- nolas apud Sirraoadaai loiri. Ipag. 553; B. Chryso-
aius Hceres. 22 vel 42 tom. Ipart. i, pag. 502, edit. stomuni lom. VII homil. in Mallh. 56, alias 58 pag.
Colon. 1682; Socrates Histor. Eccles. lib. i cap. 22 '575recent. edit. G. L. in notis; Marmor apud ' Grulc-
pag. 185; Pbolius epist. ullima, pag. 581. Huc etiam f>
^ rum CLXXV, 4, ubi legitur : Dontttn datum
refefri debeni Gaostici, qui, refereale eodem Ejiipha- UT EX CENTESIMISEJUS QUANTITATIS
nio hoerss. 26 pag. 91, C, Christam aoa ex Maila na- QU^i EFFECIT ANKOSX DE
tum, sedper Mafiam bstensum fuisse effutiebant. Ifi DIE VIII. KALEND. OCTOB. NATALI DIYI
omries, aliique hujus furfuris homines, a Theophyla- AUGUSTIEROGARENTUREX ARKA, etc.
cto vocaatur #avTao-to5ay.arat. Sant qui affirraaruat Usurce centesimis majpres improbantur 1. L de reb.
Christi carnera sidereamesse et aercam. Hos Apelli- cred., 1.ultima de usur. Vide Paultmi Recept. Sent.
tiaaosvocat Tertulliaaus lib. de Carae Chrisli, cap. xi, 15, 2; ScboochimaExercit. Sacr. xix, pro Saliaa-
8, et Augusliaus de Hoeres. ad Quodvultdeum, eap. sio coatra Groaovitim; Groaovium ipsum de cciites.
25, Apellitas.Epiphaaio, heeres. 44 pag. 381dicuntur usur.; etapud Chrysostomuai loai.IV,ia prccfat.^ 5.
'A7r£A)IaiiotApelleiani. Ha>.ceaim fuit et impii ApelUs dEditioaes Paris., Coloa,, Moguat., Lagdan., Ve>
doclrina. Cnjus assecloecalhoUcosinjuria afficientes, net., ac lantiim npn omnes habent Judwus. Ex ms.
vocarunt eos Antliropolatras, quod Christuin verum Gceseaoe et ValliceU. et editioae CastiUi reposhi
hominem dicerent. Cujus acris convicii meinoriam gentitis.
facit Gregorius Nazianzenus tom. I orat. 11 pag. 742 c Ex hoc seraioae multa matuatus est Paschasius
edit. Paris. demonstrando Apolliaaristis, multo eos Radbertus, qui quadriugeatis chciter annis vixit post
magis aomea Sarcolatrarum ffiereri: naaisi Christus Chrysologum. f Mare dicit cmo EvaageUolacurn unum. Matthoeus
aairaam humaaam aoa habebat, eos solam cafaem
adorare existimandosesse. ait venisse Jesum hi regionem Gerasenorum; Lucas
a Revera Cbristolocaai hmic psalmi coBveaireopi- Gadarenorum.At Gadaram, et Gerasam, non unam
j\
nauturmulli. Glossa interlin. Christuspassersolitarius, fuisse civitatem, queeopinio apud noiiuullos tempore
etunicus. Hieronymi invahjerat, sed diversas, lucaleiftissime
b Centurio exlex lypum gentilium gessit: qui pro- demoastrat Josephus de Bello, lib. n capit. 19, et
pius accesserunt ad Cliristum abseateai, quairi Judeei Ilieroaymas de locis Hebr, Epiplianius, liceres. 66 ait
ad proesenlem.At alias poterit esse horum verbortim Gergeseorum, Gadareaorum, Gergeseaprom, locum
seasus. Geaturio cum Ubros et legem Judoeofumnon ftiisse trium sorthim in medio posiium. Npn videtur
calleret, juxta id tamea quod in lege seriptum est: tamea satis fuisse causcecur edilum in una regione
dixit etfacta sutit, ipse quoque locotas est. Dic tqntum niiraculum alteri vindicetur, quod fuissent conteraii-
vcrbo. Observandum autem, apud SS. Patres «vo^ot nce. Quapropter adhccrendumputo observationi abb.
; vocari ethnicos, quibas lex Mosaica de ritibas dala Pezronii, cui lubeas subscribit Dtt Hamelius, regio-
:' noa fuerat. Theodoretus in I Corinlh. ix, 21, Sine nem scilicet Geraseaoroaj iunc temporis sribd tara
legeeosvocat, Paulus, qui sine Legevilam qgebant; et fuisse Gadarenis, quaai urbeai Pompeius jusserat re-
,' Theopbylactus,.Legecareiites eos dicit quilegem Mo- staurari ia gratiam Dernetrii lihcrti sui. Quo aoaiiae
saicam non habebanl, qui ex gentiiibus erant, ut erat urbsUla nota eral interprcccipuascivitates Decapo-
\ Cotiielius.Adeamdem sigaificalioaem respexisse vi- leos. Addaiaex Josepbp,de Bel. lih. v cap. o pag. 888,
'; detur Hesychius,quando«VOJAOV interprelalur, legi non fuisse fortasse Gadaram, iGergeseaorum laefropolim.
D"enomine Gevasceyide.OrigeiiemCpromeni. iri Joab.
subjecttmt.
c Usura centesima,
qua? yocabatur etiaiii, xtsuxa gditibri.Huetiipag.i30tora.il.
SSs» S. PETRI CHRYSOLOGI 140
homines, qui variis casibus perierant, inveniret. Qui A h Philosophiam fingunf, ut faciant nihil scire homines
loca fecerat, quid novi videret in locis? Aut illi quid plus quaerendo. Deos multos figurant, ut Deus, qui
ubique erat ? Ut homo videbatur in locis, unus et verus est, nesciatur. Occurreruntei duo, dte-
' aberat, qui videbat ut Deus ; videbat utique, et despe- monia habentes. Quando ad duos homiues decnio-
sed ubique
ratos videbat, quibus ibat divina reinedia largiturus; nia multa, ad ununi » legionem totam significat
ibat ad eorum curam, quibus humana jam defecerat convenisse : hoc ideofacit, ut doceat cavendosesse
oura, sicut hodierna prohatum est lectione. Cumve- dcemones, non timendos; simulque monstrat, quam
nisset, inquit, Jesus trans frelum in regionemGerase- sit potentia Chrisli singularis, quod nomine solo
norum, occurrerunt ei duo, habentesdwmonia, de mo- Christi fugatur omnis dcemonummullitudo. Occur-
numenlisexeuntesswvinimis, itaul nemoposset trans- rerunt ei duo, dwmoniahabentes. Exhibiti non volen-
ire per viam ULam(Mallh. vm). ° Lubet scisse etvi- tesvenerunt; J imperantisjussu, non suo ausu; at-
disse Doniinuraquid mali, quid periculi illis haberetur tracti sunt inviti, non sua sponte currentes. Denique
in locis; et ideo illuc b isse ut sic desperatis, afflictis, ad prcesentiamChristi homines exemit de monumen-
sic miseris subveniret. Occurrerunlei duo dmmonia tis, et versa vice k captivos ferutit, a quibus fuerant
habentes, de monumentis exeunles. c In monumentis g captivati; sistunt pcenis, quorum cruciatibus torque-
sedem fecerant d mortis auctores. Allendite qucesce- bantur : aptant ad seiitenliam, a quibus addicti fue-
vitia, quis furor, qucerabies doemonumerga bumamim rant jam sepulcris. Occurrerunt ei duo dmmoniaha-
genus: quamvis breve tempus hominum Jerre non beniesswri ttimis,ita ut iiemo possettransire per vidm
possunt, conteali non sunt mori homines, sed vivos illam. Yidetis quia deemonesvenientibusad Christum
homines gesliunt sepelire ; se sepulcris mandant, nt preecluserantviam, transilum deaegarant. Etenim doa-
hoinines c reducant in sepulcra : pascuntur cadaveri- nioiium ista cura, ne ad Deum homines possint redi-
bus, pulredine saginantur, deliciantur fetore, quibus timi invenhe. Non enira aliter possunt homines pos-
tota voluptas est honiines interire. Sed sentiamus siilere, nisi eos ab aucloris sui societale subducant.
quid machinentur fraudibus, quid moliantur malis, Ila ut nemo possel transire per viam ilLatn. Hinc est
quorum crudelitas modum non habet in aperlo. Quid quod' Christus factus est via. Ita ut nemoposseltrans-
faciuat isti quando divilias ostentanl,f nisi utavari- ire per viam Ulam. Illam, non islam. Ego sum, in-
tiam serant? Ut inserant superbiam, pompam pro- quit, via (Joan, xrv). Ut ad viam per viain, ad Deura
ponunt. Singularitatemvenditant, ut Kquod est cora- per Deum venientibus obsislere vis doemonum non
munioiiis, excludant. Ut irain nutriant, causas colo- valeret: ad Dcum nisi per Deumpotest perveniri. Sed
raiit. Ut pietatem violent, affectibusdaat querelas. j'amquid dcemonesclainaverint, audiamus. Quidnobis
a Ia editis laborat non mediocrivitio locus hic; pro C etiam lycanlhropicos, Gallisloups garotts, Italis, Lupt
lubet habelur euim Lucet. manari, et gravissima melancholia laborasse. Lucas
b Sic corrigendumputat Latinius, et Castillo. Mita, VIII,27 : Occurril illi virquidam, qui habebal dwmo-
esse. 'niumjam lemporibusmullis, et veslimentanon indue-
c Monumenta in agris constituebaat Hebroei, non batur, neque in doniomanebat, sed in monumentis.
Inurbibus, necoatamiiiarentur. Exstat insigais locus Conferendus est curo evangelista Paulus Medicuslib.
Josephi de Herode telrarcha eedificatore Tiberiadis in cap. 16 : Per noctemenim egressilycanthropicilu-
lib. xvm cap. 5 quem non vidisse pigebit. Cura vero pos imitantur, et qttoadillttcealcirca defunciorumtno-
Judeeorumsepulcra alta essent, et foraicibusobdticta, numenla vuqantur.
CubilbiB sinnlia, ut habel Menochius,vel cellis vina- 1 In pluiibus editis deest ttisi. Ita vero Colon. et
riis, ut Maldonatus,facile poterat quis in eis habitare. Castillo. '
Vide plura apud erudilissimuiii Nicolaum de Se- f Scilicet quod comraime ct vulgare est ora-"
pulcris. nibus.
d Sane doemonescirca sepulcra obversari tTadunt b Yide quee ad rem scribit Augustinus lib. xm dc
Clemens Alexandrinusin Prot' ept., Lactanlius lib. n Trinit. cap. 19.
1 Apud Marcum : Legiomilii tiomenest, nam mulli
cap. 11, Theophylactusin Matlh. x, qui putat eo tem-
pore vignisse dogma animas mortuorum deemones sumus. Docmones,ait Lactantius lib. n cap. 15, non
iieri. Vide Tatianum Assyrium orat. ad Geates, pag. solum doemoacsse esse coafiteatur, sed et aomina
154 : Porro dmmonesqui hominibusimperantnon sunt sua produat. Legio autem ex Hebraica voce, quoe
animw homiaum;Cleiaealem AlexandriaumStromat. |) sonat mu/tirudtitem.Unde legio olivarttmapud Beref.
lib. vi pag. 311. Quee fuit Platonicorum sententia; a Rabb., Facilius est tegionemolkarittnenutrire. Nuine-
qua non abfuit Tertullianus, tesle Augustiao de Gi- rus niilitum in legione apud Romanos non semper
vil. Dei lib. ix cap. 11, aec Josephus lib. vu de Bello, idem ; soepius immutatus. Vide Livium lib. vm de-
cap. 25, pag. 981. Chrysostomus autem lom. V, ho- cad. 1.
mil. 38, cujus titultis : Quod animm eorum, qui vio- i His similia habel Hieronymus in cap. vni Mattb.
lenla morte pereunt non fiant dwmones,hoc tantum k Nam ad Christi proesentiaiucoacli venire doeino-
fuisse ait de his qui violenta morte occu- nes, non raagissui tmic compotcs erant, quarofuerant
uerant, et quos Biothanatos appellant. Yide Baro- antea obsessi.
Eersuasum
nium ad annum Christi 158 § 45. Verosimilius aliis 1 Cur Christus via dicatur, et quomodo sit, vide
videtur creditum tum fuisse a multis inani philoso- Hammoniurain Catena ad locuraJoa. nis xiv, 6; Cle-
phia deceplis, animas mortuorum hocrerecirca se- mentem Alexandrinumin Protrept. pag. 63; Nysse-
pulcra. num orat. 10 contra Emiomium; Chrysostomum
' Sic emendavi ex ms. Vallicellano et Vaticano. tom. V hom. 195 et 18 edit. Parisien.; Nazianzenum
Editiones, redigant.Putat autein Maldonatusid egisse orat. 36; Epiphanium hceresi69, clarius in Aacho-
dcemoues, ut obsessos acrius torquerent fetore loci. rato; CyrillumHierosilyin. catechesi IUuminat. 10;
Facile autem ia seateatiam desceaderera existiman- Cyrillum Alexandrinmnlib. ixin Joan. xrv, 4; Theo-
tium viros hos non solura fuisse energumenos, sed daretum in hunc locum, ibique Theophylactum.
841 SERMOXVI. 242
«riiW, fiii Dei? Hocest dicere : Vitae auctor a quid A A matura: et de tempore queritur, e quasi aute tempus
tibicum mortuis? Habitator coeli, quid libi cum se- habere debuerit injuste quod desiderat, et non ut ex-
f
pulcris ? Odor paradisi, quid libi cum fetore ? Quos de orta est ejus malilia, mox punhi: de tempore cau-
cceiodej'ecisti, quos de paradiso exclusisti, quibus satur nequitia sceculiindurala. Malis patientia brevis
nunc tollis urbes, regiones habitabiles negas, permilte est, bonis tarda ultio; quod laesislongum est, angu-
inhabitare nos vel sepulcra : et si nos persecutioae stum est ad lcedentes. Erat, inquit, non longe ab eis
tanta digai sumus, tu tanta non es b dignus iujuria. grex porcorum multorutn pascens. Dmmonesautem ro-
Qtiid nobiset tibi? Quid? quod judici et reo, quod gabant eum dicenles: Si ejicis nos, milte nos in gte-
vindici et poeaali, quod regi et desertori. Quid nobis gemporcorum. Dignapelit iadigaa servitus. Mitte nos
et iibi, fili Dci? c Hocdicunt possessori fures, hoc do- in gregem porcorum. De monuraeatis miili se preca-
mino procdones, lenent spolia, praedamgestant, et tur in porcos aequitia, quia fetores amitlere nescit,
quid sibi cum eo sit qui sua reposcit inlerrogant. Quid sed mutare. Mitte nos in gregem porcorum. Ccenum
nobiset tibi, fili J9ei?Quid? Ut reddalis honiines, petunt ruerites ccelo; post ccthereashabitationes am-
mundum restituatis auctori; et veniente Creatore, biunt volutabra porcorum. Mitle nos in gregem por-
sciaiis vobisin creaturis amplius nil licere. Quid nobis gj corum. s Grex in gregem mittitur, ut prodalur dccmo-
ettibi, fili Dei? Venisti ante tempus lorquere nos? num b multitudo : ut appareat hoc duos portasse
Quid nobis et tibi? Et vobis cum hominibus quid ? horaines, quod numerositas non valuit sufferre por-
Quid nobis et tibi, fili Dei? Agnoscuat, dagaoscoat corum. Ail illis, Ile. Al illi exeuntesabierunt in por-
Denui, judicem eoniitenlur, clamant judicium se de- cos; el ecce impelu abiit totus grex ' perprwcepsin
bere, et de tempore preescribunl. Quid nobis et tibi, mare, el tnortuisuni in aquis. Traditur vile pecus non
fiti DA? Venisti ante tempus orquere nos? Auctori pro voluntate dccmonuni,sed ut tali facto innotescat,
temporumtempus opponunt. Venistianle tempus tor- quomodo J in homines soeviunt, quomodo quaerunt
quere nos? De tempore sic queruntur, quasi ipsum mortes homhium, qui sic porcos ut perdereul quee-
cum tempore feceriot, ut vivos co.ididerint in sepul- sierual. Deemoaesorone quod est, agitur, movetur,
cris. Vettisli unle tempus torquere nos ? Tempus ab- vivit, ardentperdere, non habere. Ne quis ergo ta-
scindit, prcevenitmortera, sepelit vivos crudelitas im- lis k fieri homo proesumat, huroaao geaeri iaimicitia

Formula licecdicendi apud Latinos contemplum titum erat porcos edere. non alere. Et tunc temporis
videtur inducere; at Hebrceis aliud signilical, quod poterant alia Judeeis, ad suppedifandam anaonam
clare patet n Reg. xvi, 10. II Paralipom. xxxvi, 21. Romanis mililibas : qua de caasa multa concessasua-
Ex sententia ergo Hebrccorumloquitur Chrysologus. riis privilegialegunlur; vel quia Judoeorummulli inter
Sed Groecisetiam hujusmodi locutio Jamiliafis. Aiia- ri ethaicos commorantes propriis legibus astringi passi
creon : Tt poi rjzi nav.poi; coAot.: Quid milii cum noa saat, sed cas lucro sao postbabuere. Romanis
magnistibiis? Demostheiies:Tiv6p.ay.Kifiao-avu: Quid eaim caro suilla ia prelio fuil; vel deiaum aaimalia
legicum quwstione? illa non Judceorum eranl, sed gentilium, qui olim re-
b Qui cura fetoribus et sepulcris miscearis. MITA. giones trans Jordanem incoluere, et in his Gadararo,
« Sed quomodorem furto sublatam quis adhuc pos- seu Gerasam. Revera autem quomodo Gadarenses
sidere polest ? Quia fures non auferuul Dominorei fuisseJudceosconfirmet Baronius anno 51, § 69, non
furtiveepossessionem,cnm ipsa possessio solo animo hene adhuc liqiiet. Gadara enim geaiina fuit; ulraque
retineatur, 1.5 § In admitienda, 1. Si id, § finale, ff. Grccciinstituti. Una ad littus maris Mediterranei de
de acquir. possess.; 1. Licet, c. de acquiren. et reti- qua Slrabo LXVI.Altera Pereee civitas fuit, quam Jo-
nend. possess. Dcemonesdumhomu.em obsident, non seplius de Bellolib. i cap. 5 Groecisbominibustribuit.
quidera possessores, sed deleatores et occiipatores b Hieronyimis in Vita HUarioiiispag. 95: Qui vide-
rei alience : ideo fures jure ac merilo appellantur. ranl, non potuissentaliter credereexisselantamde ho-
Homo enhn creatus Dei est, et ad ipsins imaginem mine dmmonummultiiudinem,ttisi grandis porcorum
faclus: propterea ut fures a possessione rei furto sub-.• numerus, e: qttasi a multisacius pariler corruisset. Sic
latcearcentur per 1. 2 et 1. 6 c. de furtis. MITA. impielas SaJducocoruia aagelos negantes coavelle-
d An deemonesvere Deum agnoveriiu, vide Mal- batur.
donatum in hoc capite Matlh. vm, 29. Agnovisseau- ' Qnod solent doemoniaci.Hinc fortasse illustran-
tem patct ex Luca iv, 41. Non autem voluntatis isla dus Hesichius : sSatftovits-roper devia errare. Porro
confessio, sed necessitatis extorsio, ul ex Hieronyuio; .D mare hoc pulat Barouius fuissethermas Gadarilanas :
Lucas Brugensis. de quibus Epiphaniiis haeres. 30 num. 7; eos vero ia
e Mirum quam corrupte, quam depravate locus hics lacum Tiberiadis demersos fubse eruitur ab Hiero-
ia editionibusjaceat, nec clariorem lucem afleruntt aymo de Loc. Hebr.
mss. Valicanus codex : Et de tempore querilur, quasii 'i loler plurimascausascurChrislushocpermiserit,
aut lempushaberedebuerit,ut exorta est mors puttiri de; heec quoque commemoratur a Chrysostomoaliisqae
temporecausalur. Nequitia swculi indurata.Ex Bono- enanatoribus. Et certe in aliud lramanicorporis ho-
niensi veleri et CastiUoet Mita restituimus. Sensus> spitium doemones ii imaiigrare maluissent; at cum
autem obscurus adhuc. Forlasse ait Chrysologns dae- prceviderent se id a Christo numquaBi impetraluros,
mones oplasse homroibusnocere: id qubd injuste de- poposcerunt vel animalia dominandi potestatem, et
siderant ante tempus, scilicet ante eorum mortem, , quodammodo liominibus nocercnl; vel animalium
vel quia non putabant tam cito Christum veaturuai;; jacturara, quia domini eorum indignati Chrisium non
et non ut punireutur slalim, ac eorum malitia per- suscepisseat. Hieroayrao ia vita Hilarionis consonat
specta fuerit. Enthymius : Sttideniporcos occidere, uteorumdamno
' Hocest in causamsuaedefensionis tempus addu- contristali domini gregis Jesum non sttsciperenl.
cit. MITA. k Diabolus factus est iniinicus homini, ne homo
KUbinam loci tanta multitudo porcorum apud Ju- eidem assimilari audeat; sed poiius mores illius et
daeos, cura prodigas ad eos aleados ia loagiaquami suggestiones tamquam inimici abhorreat. MITA.
Temohemcommhrraverit?Vel es eo quia Judoeisve-
•45 S. PETRI CHRYSOLOGI JAA
' lemhnos corporis nostri
vetus, fixa ira, matitia destinata est. Dcemones nisi A ad flucluantis mundi
vincti non cedunt, lcederenbn valent nisi j'ussi. Tra- navigio transmittit, ad littora pervenit salutis no-
ditur ergo vile pecus, ut luceat daeffionibusin homi- strec repleta naufragiis, et regionem coecis igno-
nes nU licere, quibus in porcos jussuffi est « ut lice- rantiae lenebris inliisani, lucis succ splendore per-
ret. Nos ergo aut vitiis tiostris facimus ut iUi acci- fundit, callidi hostis deprehensurus iasidias, ip-
piant poteslatem nocendi, aut virtulibus subjecta sumque principem nequitieespiritualis cum suis le-
nobis doemonurijcolla Chfisto Iriumphante calcamus. gionibus, regia potestate fugalurus; ut tandem reddat
SERMO XVII. liberos, quos diu tenuit polestas inimica captivos.
Videns, inquit, Jesttm a longe, cucurrit et adoravil
De dmmoniaco. eum, et clamans voce magna, dixit : Quid mihiel libi,
Venisse Doffiinumtraas fretuni in regionero Gera- Jesu fili Dei summi?\Adjuro te per Deum ne me tor-
senorum , et exeunti ei de navi stalim b occnrrisse queas. Ad nutum Cbristi coaversus est ordo pcena-
hominem de moaumentis habeatem spiritum immtin- rum; aute latrocinaale diabolo homo vexabalur in-
dum, cateais et compedibus viactuai, evangeUcoho- nocuus; nunc homo currit, sed diabolus incurrit:
die sefmOne cognovimus (Marc. v, 5); qui domici- inclinatur caro, sed immuadus jacet, et proslernilur
lium haberet iu monuiucntis, atictor mortis, mortis B spirilus. Cucurrit et adoravil (Maith. iv). Quid est,
iricubat mansiones, et humanoe necis avidus, quos diabole, quem trina lentatione provocabas ad lapsum,
crudelitate sua occidere non potest, vivos gestit fe- quem promissione regni ut le adoraret subdolus am-
raliter funerare. Seevit, furit interitus nostri avarus ' biebas, nunc tremens et miserandus prolaberis et ado-
exactor , cui pcena est quod bomo aascitttr ; quod ras? Ecce qui honores omnes regni proraittebat et
tardius moritur, cruciatur : homiais haac ipsaffi bre- gloriee, babitare fetidis corruptione cadaverum repe-
vissimam vitam amahdare horrida nitilur pef sepul- ritur ia lamulis. Sic, sic iste decipit cum proaiitlit, nt
cfa; confusus hostis, et ad titrumque perversus ia- ad inferna secum pertrahat, cum de supernis se con-
gerit sepulcris vivos, aiortuis c appoait cibos, mera sulenlis E consulenles k fallax promissor illudit. Quid
fundit, tit el vivos eriecet, et mortubs inquietet. Ca- mihi et libi, fili Dei sumtni? Nam el modo utadu5a-
teais et compedibus vinctus tenebatur homo : d vin- tor, non ut devotus et obsequeas hic adorat, evadere
ctus aUeno crimine, et habitatoris scelere, habifacu- cupiens pceaam, preedam perdere perlimescens. Cre-
Ituii innocens tbfquebatur. Diaboli culpa hominis re- dit infelix ut eum quem tenlatioueviacere, quemmu-
dundabat ad pcenam, el proedoemiseriis preedo sagi- neribus nequivit iafleclere , possit adulatione pulsa-
nabatur inclusus; iiec facienteai, sed patientem re : sed Ule consuevit vinctos absolvere, revocare
• exsecrabilis esponit invidia. HuiC morbb cupiens C
caplivos, nec acquisitos, sed conditos a se sibi resti-
Dominus subvenire, transfretat mare : hoc est, tuere { termiuos : hosteni lUieravirtute percellere,

» Christus enim in hac re non vim ageateai, at lo- d Fatetur Mila hoc inteUigi debere de crimine doe-
qui ainaal, exercait, sed vim iinpedire voleotem stisli- monis, qui huniauUm genus ia ^Evx teatalione pes-
nuit. Voltiit, ut liceret dacnionibusid quod alias effi- samdedit, cujus coinparatione homo innocens esl.
cere poterant, ni majorc vi impedircntur. Altamen mystice interpretatur de crimine *Evoeet
b Iu superiori sermonc duos , nuac unum tantuai de originali peccato. Unde dcemoniacushic inuOcens
eaerguaienam Christo obviam fuisse ait. Vcre Matcus quoad culpam propriam, reus erat quoad culpam pa-
et Lueas uaius eaerguaicni meminere : vcl quod fbrte renlum.
alter ex iis erat notior, in quo erit legio docmonio- e Hoc est, exsecrabiUs invidia dcemonisnon pati-
ruai, rit ait Augustiaus, de Coucord. Evangel.; vel tur ipsum in hoc facto apparere toriorem; sed solum
quod magis vexaretur. Uade ejusdem saaatiosanalus longe permitlit honiinem videri talia pati, quafenus homi-
mirabilior, aut quod hic solus a Christo nis peccatum, propler quod ipse mala patilur appa-
fuerit. real, et dcemoniscuipa non cernatur. MITA.—Multee
c Improbat morem apponendi cibos super scpulcra ediliones et ms. Yallicell. habent miserabilis invidia.
Eiortuorum. Quarum sepulcralium epularuui usum ab f Id est, homines |)eccatores, juxla illud Job xxxvn,
ethnicis, de quibus vide Kirclimannum.de Funcr. 3, El Lttmenillius super terminosterrm. Yel potius ad
flom., in Chrisliauos cliam in primitiva Ecclesia ma- omne id, quod ia suo dominatu includitur : Dabo tibi
fiasse; et non paucis abusibus volventibus annis pol- ^." gentes et possessionemtuam lerminosterrm.
lutum fuisse, ex Augustino et Cypriano dpcet Gui- s Ex ms. Yallicell. et Yalic. Noauullee editioaes
lielmus Stuckius Antiq. Conv. lib. i cap. 26. Id eelate consolantes. i
quoque Chrysologi supra marlyrum lumulis fieri coa- h Alias, falsus. Qui superna consulunt, et a falso
saevissc abaade docemur ex Ambrosio. Paalinus No- promissore illuduntur, U suat qui futura soli Deoco-
lanus, poema xxvi natal. 9 pag. 642 vers. 562 : gnita a doemoneconsulto scire desiderant, quod olim
gentes fecisse conslat cum idola de futuris consule-
. . . . Ignoscendatamen puto talia parvis jent. MITA.— Quid mirum pater mendacii, inquit
Gaudia,qumdueunlepulis; quia meuUbuserror Cyrillus Jerosol. cateches. IUum. pag. 124, si opera
Irrepil rudibus : neclaiuseconsciaculpae mendaciispeculattir?
Simplicilas pietale cadit, malecredula sanctos 1 Yide superiorem notam 5. Anliquis alius limes,
Pertusis halantemero gaudere sepulcris. alius lerminus; de quibus consule Hofmannum Con-
tin. Lexici lom. III pag. 34; Salmasium ad Solinum
Hoc est mera fundere, quod Cbrysologus damnat ul pag. 680. Addam lerminos fiaesque agrorum a Roina-
diaboli invenlum, Paulinus ut simplicitatis lapsarrj nis quandoque diclos arcas finales, quocnon tantum
excusati Vide Chrysologo Cohaerentem Augustinum finiendis agris, verura etiam coadendis cadaveribus
tom. X serm. in Cathedra S. Petri, et Tertulliahun. inserviebant. Harum figuram expressara ex Hygino
lib. de Resurr. cap. 1, in principio. habes apud Jaudatum Salmasiura.
245 SERMO XVHt. 24C
* nec factione peUaci inhnictini sribfuni requiferee A poffcofum hatUfa sUfficerelshslinere ': denique de-
possessorem. Et clamans voce magria, dixii: Quxd i hiefgi in ffiafi. et nuclibtis b raaluit deperire, quam
mihi et libi, Jesu fili Dei summi? adjufO ie per Deum t ejbs iffimundiliafflpati et ptitrediriem lolerare. s At
ne me torqueas.Quid agit? quid paiituf fragUifashu-- quid posstint prcbsiiffiefedecffiohes,qui nee porcos
manalalibus et lanlis subj'ecta miseriis ? Ecce diabd-- quidehi cbhlingere praevalent, bisi ebs poteslas di-
Ius b patrona voce hominis homirieffi petiturus iiicla- vina perffiisefil? Misef estqui, i feliclo judicej fru-
mal : el tota ffiembra homiais bosli srio siiaffi ffiili- stfa cafnificis fequirit favofem; qui nec vexare. nec
lantin ruinam. Quidmihi et libi, JesufiliDei suritiiii?? pafcere, nec niinuerb pbtest tormerila, nec addere»
Quid mihi et tibi? quod puniendo et j'udici, qUbd fegii" sed fafcittotuiti addictus ipse vefbero ad j'us et arbi-
et desertori, quod invasori et dbniinb. Qtiid ritihi ei/ Ifitim jUflicantis;
tibi, Jesu fili Dei summi? Si agnoscis uTiuih, utiqtie3 SERMO XVIII.
non nescis heeredem-.si heeredera nbsli, fc heefedita-- De sbcriiPetri infirma et sanata.
tera rapere cur prcesumis?Adjuro te per Deutri, riei Bodieriia lectibhe didicit altentus auditor quare
tne torqueas.Timet lergiversator, et simulal: fateliifc coeli DbriiiiiuSjfestaufatbf uhivefsorum, terrenas et
filium, sed ne Deus inteiiigatur soiita.aite cbntendit:: serviles iiiiravefit iriabsiones. Sed nihil mfrum si ad
adjural Deum per Deura, d ut allerum videri ipsuffii B bmnia dignaiiief accessitj qui cleiiieritervenerat om-
faciat, ut astanlium decipiat et fallai audituiti. In- nil)us subveaifc. GuirireriisscJ, inquit, Jesus in do-
terrogabat eumJesus, quod tibi nomenesi? lrileirb- aUith Peii-i, vidii sbciutri ejus jiicefitem et febrientem
gat: non ignorat, sed implet j'udicetii, servate bfdi- {Matih. vnt, l4);Videtis quce fes l ad domum Petri
nera cognitoris: noraen inlerrogaf, ut de conditione! iiivilavefit CiirisiUai : uliqrifehbii discumbendivolu-
discutiat, judicet de reaiu, addicalde crimine, Deuihi ptas, sed jaceniis inrifmilas; hbn pi andendi aecessi-
se esse data senlentia perdemonstret. Respondil te- tas, sed salbtis bttasib; diviiiaevirtutis bpus, noh
gie, quia multi sumus. Chrisli inierrogalio nbsifanii humaai pompa convivii. In dbmo Pelri aon vina, sed
ignoiantiam sic depellit; aobis aperit quod laiebat, laciymae fundebahttir: turbabat ibi faiuiliatiJaoncura
ad unum legio. Evideas est desidia mUiiis, si deserat cunvlvii, sed Cura laiigtibhiis: febris ibi, non cdacilas
acicm, si gressum retrahat, si confiigere pefliriiescat; 'cbstuabat.Urideilluc Chfisliis non eprilas perceptu-
ibi unum numeroso hoste fortibrem preevidetT bsse ftis, sed vilaai redditrirUsiiUravit.Deus qucerilhomi-
captivum. Ad preesenliam regis isli quid sunt, qui Ut iies, noa huiiiaaa; ccelesiia dare cupitji;on concupi-
uaum, et f nedum thoaem capefent, iotb cohbrtis scit iaveiiire terretia : Cliristas ergo receplurus nos,
6uac agmine convenerunt ? ubi essent si vexillariiibi iibh iiostra qucesilurus advenit. Cwmveriissel,inquit,
jamcrucis, siChristisignavidissent? Age, Christiahe, iC tii doritiiiiiPetri, vidii sOCruntejus jacentem et fe-
iaeede securus, maaus tanta et taffi multa quoe sic brientem. lngressus ih dbitiumPelri Christus adquod
metuit inermera, procul fugiet, si videat, si seatlat, venefal, Vidii: nbn aspexit qualilatem domus , non
si cognoscat armatum. Deprecabanlur eum spiritus OtcurreatiUmlUfbas, iion salutaritium pompam, non
dicentes, mittenos iri porcost Vide ubi Saianas sedbm familiae cbitcursuni; ceftb non ipstiffi piTcparationis
desiderat collocare. De sepulcris in porcos. Seinel brnatutii, sed inspexit geniitUinlanguentis,l febrien-
infectus pulredine, habitacula feiida el immunda per- tis aitendit iiiceridiuiti.Yidit periculum desperatee, et
quhit; sordlbus deleclatur et cceno, qui uiique seffi- slalim ffiariUsad bpus sus deitatis extendit: nec ante
per fetore criminum et squalofe pascitur vilioruin. "adJiumana discubuilChriSlus, quamniulierqUeejace-
. Sed sic est odor ej'us tartareus et crudelis, ut eum nec bat consurgeret ad divina. Tenttit, inquit, manum

Christus enim non subdola arte diabolutri, ut slsse videttif Chrysologus. diittJIffiac in militia Gliri-
ipse diabolusEvaiti, sed propria virtute subvertit. sti nedum tironein fuisse stribit.
b Scilicet diaboliis voce hominis uiilur, tit clamel b Quid si legendum maluere? Porci enim malue-
ad Doraiaum. runt demergi polius quam doemonumiartafeUih odo-
« HomoesthoefeditasChrisliDomihi: Psalm. xxvhi: .n rem sustinere. Velyerbiiui rhaluii Natum conjunxit,
Postulaa me et dabo tibi genles licereditatemtuam; quam prb genib vel inclimtiohe; Veltiaturali qubdam
ubi Augustinus : Geates h.cereditatem tuam, quam ihstinctti sumpsit.
possides ad earum saluteai. MITA.. 1 Ex ms. Valic. Editi, dut qttid.
d Yalabluslocurii Evangelii legit; peto aie, ui./«- i Contra eo3 qui vero relicto Deo opem daemonis,
resmihi perDeum; quasi Christus. utaithic Chiy- utoliin geales, implbrare non erubeicuht. ;
sologus, alter luisset a Deo. k Domusheecfuisse videtur Bethsaidoe,ciijiis civis
8 Judicis munus est primum reum interrogare, erat Petrus, Joan. t, i. Qiiaetiibs cum Sesquihoiae
texl. in cap. Prmscripta, libell. 2q. 8, et cap. Forus tantum ilinere a Capharnaumo dislaret, poterat Jesus
de verb. signific. synagogaCapharnaunii itefuffi exiens, Belhsaidam
1 Vel ait unum hominem a diabolo obsidendum evef pransurii, vel coRiiatumife. Et hocc est mens
esse fortiorem legione dcemonum;vel ad eum ser- Chrvsologi, ut infra patebit;TeI dbmtis hceCertit socri
vandum opus fuisse Iegione dcemonum=. Menlem au- Petfi. Petfi autem dicta, qubd ibi hospitafetUr : quee
teni Chrysologi satis aperire videliir Basilius orat. est et Brugensis et Maldonatisenleiitia.
23 : Nos enim docuit qitatn multis humanum gentts 1 Videtur hcec de merite Galerii hb. n de differ.
carnificibusdwmonibustraditum non perierit, quando- Febr. excOgitasseChfysologus. ijui passim ad Hippo-
quidetn deemonummultUiidoin unutn armata tollere cratem observat febrem veheraeliteiflab feowueignem
non evtttnerih dici. Lampadis mstumvocat febririihanc SeduliusJib.
s Opinantur nonuulli enarratores ex duobus dae- ui pag. 165.
nioniacis unura fuisse gentilem. Cui sententiaeadhoe-
247 S. PETRI CHRYSOLOGl 248
ejus, et dimisit eam febris. Videtis quomodo dimittit A nus : Et tu, Belhleem, domus Juda, ngn es minima
febris, a quem tenuerit Christus : ibi non stat infirmi- in principibus Juda; ex te enim exiet dux, qui reget
tas, ubi auctor salutis assistit; accessus illuc mortis populum meum Israel (Mich. v). Unde et Aposto-
nullus est, ubi vivificatoris ingressus est. Tenuit, in- lus : Ex quibus Christus secundum carnem, qui est
quit, manum ejus. Quaenecessilas tangendi erat, ubi Deus benedklus in smcula (Rom. ix). Cumvenisseiin
inerat j'us jubendi ? Sed Christus tenuit manum mu- domumPelri, vidit socrum ejus jacenlem etfebricitan-
lierisad vitam, quia Adam de manu mulieris acce- tem. « Vidit synagogam j"acentemin perfidisesuoete-
perat mortem. Tenuit manum ejus. Ut quod manu nebris, decumbentem sub suorum sarcina pec-
b preesumentis amiserat, marius repararet auctoris. catomm, vitiis ad phrenesim usque febrientem :
Tenuit manum ejus. Ut acciperet indulgentiam ma- et ideo tenuit manum ej'us, quia non tantum verbo,
nus, queecarpserat de morte sententiam. Et surrexit, sed et manibus Judaiccegentis operatur salutera. Audi
inquit, etc ministrabth ei. Et Christus mulieris indi- prophetara, Deus autem Rex nosler ante smculaopera-
gebat obsequio, et mulieris provectec eetalis, senectu- tus est salutemin medio terrm. Tenuitmanum ejus. Ut
tis summee, filiis aggravatae? sic in domo Petri non ante prophetarum sanguine manus ejus mundaretur,
erat vernula, non minister, non familiaris, non pro- quam ministrationis ecclesiasticoesumeret sacramen-
pinquus, certe d non uxor, quce matris obsequium B tum. Et surrexit et ministravit. Hinc est quod erecta
preeveniret ? et ad summam, Petrus ipse causas suee est queejacebat, etb ministrat Christo, dum sanclifi-
verecundioe non videbat, ut hoc anus, hoc socrus cat manus suas modo in operibus bonis, quas ante
faceret magistro discipulus quod debebat? fratres, malis operibus polluebat. Vespere,inquit, faclo obtu-
Christus ab illa humanum iion exigebat obsequium, lerunt ei multos, dmmoniahabenies, et ejiciebatspiri-
cui ministerium divinitatis impenderat : sed mini- lus verbo. Hoc humanitus quomodo intelligi potest,
strare illam ad indicium redditae sanitatis admisit. ut coiiterapto die, vespere raulios, et male saucios
Christus sic fugat morbos, ut vires pristinas mox re- salutis avidi ad salutis remedia bajulareiit? Sed ve-
ducat : ubi curat ars, ibi iaiirmitatis residet lassi- spere est, cum finitur dies seeculi,mundus aluce tem-
tudo; ubi sanat virtus, ibi languor e vestigium non porum cum declinat. Sero lucis reddilor venit, ut
relinquit. Sed in hac lectioae quid spirituaUs intelU- nobis gentibus, qui in nocte venimus saeculoriim,
gentice lateat si scire volumus, verborum flosculos diem redderet sempiternam. Vespereautem facto, ob-
non quceramus : qui f saturilatis fructum queerit, lulerunt ei * multos dwmonia habentes. Vespere, hoc
despicit amceaa camporum : violae, rosee, lilia, nar- est, novissimo tempore nos gentes offert Deo aposto-
cissus, grati flores, sed gratior panis. Quod est odor Jorum pia et solemnis devolio : et pelluntur a nobis
naribus, hoc est auribus sermonis ornatus; quod tC dcemones, qui nobis idolorum cultus imperabant.
dat panis vitoe, hoc scientia dat saluti. Seponenda Audi prophetam : Omnesdii gentium dwmonia (Psal.
est ergo eloquenticevoluplas, quando scientiaedepo- xcv, 5). Iguorantes enim unum Deum innumeris diis
scitur forlitudo. Cum venisset, inquit, Jesus in do- serviebamus sacrilega et sordidissima servitute. Et
mum Petri. Ad domum Pelri venit Christus, ut do- ejiciebat spirilus verbo (Rom. x, 17). Quia ad nos
mus Petri veniret ad Christum. Tunc ad domum Pe- Chrislus carne non venit, venit verbo : ubi ergo ve-
tri venit Christus, quando habitacula noslrce carnis nit fides ex auditu, audilus per verbum, nos fecit li-
intravit. CumvenissetJesus in domum Petri (Matth. beros dcemoniacaservitute, dcemonesreddidit ex im-
vni). Quceest domus Petri? illa, de qua dicit Domi- pia dominatione captivos. Hinc est quod dcemones
« Ms. Vaticani, tenuil. stotorum nomina, quxnuptiis operam dederunt, a Groe-
i>Prccsumptorvocatur Adam et hic a Chrysologo, culo quodam assuta censentur. Neque hic Chrysolo-
et a Sedulio lib. n vers. 4. gus negat uxorem fuisse Petro : asserit tanlum ea
Necsolusmerilampraesumptorsenserat iram, doini non adfuisse : quia alias ipsius potissimum mti-
neris fuisset malrem a familiari rerum adminislra-
voce parura Latina, et cuj'us vix apud Sidonium ve- tione sublevare. Vel quia communis Patrum doclrina
stigium invenies. Non alia autem de causa prmsum- D est eam Petrum, aliosque, si qui fuere, ante aposto-
adipiscendae divinitatis vana latum
ptor dicitur, nisi quodAlcimus dimisisse.
eum ambitio letigerat. Avitus Poem. lib. n. • Cum eam continuoa febri dimissara narret Evan-
Diis esse cupitsimilis,serpitque venenum gelium, innuit eam statim redditam sanitati, absque
eo quod opus habuisset temporis ut vires iterum et
Ambiliouenocens. robur acquireret: Sqnilas qumconfertur a Deo, inquit
c Secutus est Graecamlectionem, non eisut Marcus Hieronymus in Matth. laudatus a Mita, tota simtil
et Lucas. redit.
d Solus Petrus inter apostolos legitur fuisse uxo- f Editi, maturitalis. Emendavit Meursius.
ratus. Et bcecpluriniorum veterum Palrum sententia. e Febricitantem feminam Synagogoefuisse typum,
Adesis Clemenlem Alexaadrinum Strom. lib. ni pag. tradunt etiam Theophylus Antiochenus lib. m AUe-
448; B. Epiphanitimhccres. 51, Alogor. pag. 437 § 22, gor.; Bonaventura ad cap. rv Lucse; Beda tom. V,
et hoeresi 30, Ebion. pag. 147 § 22; Hieroaymum adbcap. vin Matthaei, etc.
lib. i adversus Jovinian. pag. 27; et in Epist. ad Ju- Minislrat Christo et discipuUsejus, qui eum co-
lian. 34; auctorem qucestionumveteris et novi Te- mitati fuerant.
stam. apud Auguslinuni lom. III recent. edit. qucest. » Cum Christus advenerat, multi a deemonibus
127 pag. 124, E. Quapropter penes Ignatium i» epi- vexabantur, Satana magis insaniente, eo quod proe-
stola adPhiladelph., quam emunctioris naris critici senserit eum breveregnaturum, et idolorum culluni
genuinam esse prefitentur, verba illa: et aliorum apo- et tenebrarum potestatem Junditus ruituram.
249 SERMO XIX. 2a0
sub manibus nostris torqnentur imperantibus nobis,. A tientiam proebet et veniam, qui non vult proferre
qui nos subjiciebant lignis, lapidibus adjiciebant, et sententiam; sustinet contumaces, qui vult non per-
vacuas quotidie » per figuras inani thnore vexabant. dere, sed salvare quod fecit. Accedens, inquit, unus
Modoest, fratres, ne nos infidehtas ad eorum revocet ex Scribis, ait illi, Magisler,sequar te quocumqueieris.
servitutem : b noa laqueeaiur auguriis, non divina- »Discedit non accedit, quipromiltit Dominura incaute
tione fallamur, c non capiamjir sortibus, d non a Ma- sequi. Sed ad omnia posse quis promittit? Dixisset
nibus inducamur, e non seducamur mortibus, non cautius, Sequar te i quocumque jusseris : humanius
f pestibus aahelantibus captivemur; sed nos nostros- certe, Quocumque volueris.
Sequar te quocumque
que actus commendemus Domino, committamus Pa- ieris. Sic dicit qui inter se et Dominum quid intersit,
tri, credamus Deo; quia tempus hominum sicut Deus ignorat; sic dicit qui Christum Deum non intelligit,
agit, et ideo sicut e pater actus dirigit filiorum, et ut sed magislrum. Sequar te quocumqtteieris. Petrus per
Dominuscurara famUisenon relinquit. mare sequitur, sed submergitur; ad passionem sequi-
tur, sed negat. Et si Petrus sic deficit, succumbit ad
SERMO XIX. pauca : iste quis est, qui se ad omnia sequi Dominum
De Scriba, cui Christus sequi se ncn permisit. sic promittit? Sequar te quocumqueieris. Sic dicit iste,
B quasi posset cum Christo subire conflictum, k per
Hodie evangelista sic coopit: Videns, inquit, Jesus ignominiam crucis adire gloriam, intrare mortis ar-
turbas multascirca sejussitire trans frelum(Matlh.i). cem, mortem mortificare per mortem, penetrare
Quoiies cirea Dominumse indocilis turba diflundit, et 1 ignotos tartari siaus, dirumpere inferni vincula, soe-
jactattir in conscienticeprocella, quietem deserit, pe- culis jam duratas animas, oblitas luce, propria m re-
tit fluctus, b portum deserit, naufragia intrat, ad ex- vocare ad corpora, concutere terram, saxa scindere,
celsa contendens mergiturinprofundum; tunc Cbri- sepulcra reserare, educere sepultos ab inferis, testes
slus hoc mare talibus turbatum turbis transffetari j'u- suae resurrectionis afferre. Adhuc adjiciat iste ire
bet. Videns, inquit, Jesus turbas mulias circa se,jus- quocumque vadit Christus, supersedeat humeris an-
sit ire trans fretum. Non ut fugeret horaines, qui ho- gelorum, consceudat ceelps, consideat Patri, apicem
minura venerat ad salulem; sed insipienlibus inducias teneat omniura ccclestium dignitatum, ad ista Chri-
.dat credendi, errantes ul revertantur exspectat; pa- stum, ad hcec Dominum , n scriba stultus, superbus
» Pafticula per, qua multce carent editiones, sen- v Alias, ignominiam crucis adire per gloriam.
sum obumbrabat. Coeterumnota satis genlilium opi- 1 Hominibus scilicet. Sinum dicebant veteres
nio de larvis, spectris el lemuribus. Fortasse vero ad quidquid ad aliud recipiendum apturo erat. Yhgilius :
meutem Auctoris propius accedit iuterprelatio Mitce,(G Argolicospenelrare sinus.
qui per figuras vacuas ialelligit numinum staluas, vel
idola, de quibus Sapient. xm, 13 : Scuipat diligenler Theophylactus in cap. xvi Lucaepag. 461 : Etiam in
per vacuitatem suam. Ad rem noslram Cajetanus, in mari m
sinus appellare solemustoca porlubus et quietiapta.
locum psalmi xcv, 5, legit: quia omnesdii populorum Implexus sane locus. Edit. multce : Smculis jam
vacuitates; Iwc esl, sunt sicut vasa cava nihil in se duratas animas oblitas, ad lucem propria revocareper
continentia. corpora. Mita : Smculisjam diu gratam animas evli-
b Id est non implicemur aruspicinorum laqueis. tas ad lucem revocare per corpora. Sequi placuit le-
c Sortes dicebaalur oraculorum responsa, ex Yaler. ctionera codicis Yaticani, ubi parliculceper corpora ab
lib. i, Suetonio hi Tiberio cap. 65. aliquo qui contulit superinduclum fuit ad corpora.
d Manes dicebanlur apud gentiles animae defun- Dixii fortasse animas sceculis jam duratas, qucevel
ctorum, quas nobiscum quandoque versari cense- per saecula tenebrarum patientes fuere. Durare pro
bant. pati Gomicus : Quis hk durare si sk fit potest?
c A spectris scilicet mortuorum. Opinalur Castillo u Scribarum nomine in sacra Scriptura venhint le-
a morlibus piorum hominum; quos aliquando vel re- gis doclores, sapientesque homines traclandis nego-
pentino fato correptos, vel aliquo alio infortunio sub- tiis perili I Paralip. xxvn, 32; Jerem. xxxvi, 10, 12,
fatos, bocipsi in Dei iram et malorum opeium ullio- 20, 26; Eccles. x, 5; I Esdr. vn, 61; nec non qui
nem sustinuisse vulgo facile credunt. descriptorum militum catalogum servabant, eosque
« Pestis, pernicies, et calamitas omnis est. Cicero recensebant. Judic. v, 14; H Paralip. xxvi, 11; Jerem.
in Catilin. oral 19 : in te conferri pestem istam, quam ._ LII, 25; I Machab. v, 45. At horum muaus nobile
tu in nos jam diu machinaris. J" apud Hebraeos,spectatumque, nori pateretur eos vo-
B Idera fortasse ac tuetur bona et ratioaes filio- cari stiillos et vemulas, qua voce in servorum signi-
ruin. Actor enim dicebatur is qui, iropedito tutore, ficatione lam saepe utilur Chrysologus. Proaum ergo
rcs agebat pupillorum 1. 24 d. de administ. lutbr.; et est credere, huj'usmodiscribam, ia seasu Aucloris,
1. 22, § de tutcla. Neque ideo actores dicti sunt, quod scribam fuisse merceBarium et alicui homini privato
ad acta constituerentur, ut Theophilus existimat, sed vel a secretis, vel a rationibus dati et accepti. Cui
ab agendo : unde et npayp.axo^naLdicuntur Groecis. assenlire videtur Hieronymus, 1. c., qui eum ad
Sensus autem magis obvius est, Cbrysologum pro ac- Chrisii sequelam sola spe lucri inductum fuisse cre-
tus actioaes et opera fiUorumiatellexisse. dit. Et in hac eadem Scfibeenomen su-
h Numquid vocis hujus lam propinqua repetilio milur in Scriptura. IIsignilicatione Reg. vn, occurrit Sarai Davi-
Cbrysologo digna, cui tanta erat verborum affluentia? dis scriba; III Reg. lv, 5, EUoreph ex Aliia, Salomo-
Quid si aixerimus eum per aatithesim figuram quam nis; IV Reg. xxn, 8, 9, Sapham Josiae. Et cum apud
in deliciis habebat scripsisse porlu exit, naufragia in- Hebroeospauci fuissent scribendi periti, facile evenire
trat, etc. potuit, ut huj'usgeneris ScrUJaealterius essent natio-
1 Editiones decipit. Emend. ex ms. Vatican. et nis, a Judaeismercede conducli, et in famulatum as-
ValliceU. ciii. Senteatiam tuetur Hilarius comment. in Matth.
i Vide Hieronymuin in Matth. vm, tom. V, pag. 26 Tora. I Oper. pag. 702 edit. Veron. qui in Scriba
edit. Paris.1579. gentes et infideles adumbratos esse docet.
25! S. PETRI CHRYSOLOGI 552
Vefnulasequi se Doinihum curprdroittit? Sedaccipit A j Scribam Christtis * hon repulit volentem, sed h fln-
a Chfisto tam dignUm » prO tanta prtesumptione gentehi protlidit, Ct hbrruit praesuhifentem.Aut quare
fesponsum : Vulpet fiweashabent, et avts ccclitiidos; ChrlstUs, aut quare pietatis aUciof, largitor salutis,
Filiiis auteriihotiiinisnoh habeliibi capnl retlinei. Quid istiim veiiire volentetn prohiberet, qiii mox » aliura
esl hoC? b Vuipes Viribusiuflrma, calliditate poleiis, discipuluffl ire cupienteiii retiiiuit, ne abiret? A/j«s,
iiiVeritfixdoli, ifaudis arlifex, simulatiotiis magistra, ihquit, discipvius idl, boMne, pefmittetiiihi primiim
simplicitatis vacUa,plena strophis, avium domCstiea» ire et sepeiirepalrem meum.JeSitsauteriiaitilli,Sequere
riiin praido, teclis familiaribus iiiimica, merito hahe me, el dimitle morluds sepelire Mormossuos. Numquid
Ctiristus ih typum foi-hiat Herodis, pHncipis Judteo- sic Christus negat ultimum pietatis obsequium? veiat
riiirt, qui pristinas liberlatis oblilus, sub Romana po* exlreinuiii munus parehtibus, quod debetur ? Noh
testate consistens, dominabalur arte; caliiditate re- pietatis obsequium hegat, sed divirtam prseponil hu-
gnabat, imperabat fraude, proesidebat dolis, simula- maiiis affeclibus servituteni. Audile quid discipulus
lione pollebat; etquiaab exleris gentibus c non va- dixerit. Permitte tnilii primum ire, et sepelire patrem
lebal refefre proedam,a familiarem plebem, vefnacu- ineum. Hoc ei non primum esse debuit, sed secun-
ios populos, vclut aves domesticas devorabat. Pro- dum; lerrenuspater i coelestipostponendus est patri.
bat hoc Chrislus quando Herodi mandat: Ite, " di- B ] Sequere me, et dimittemortuos sepelire morluos suos.
cite vutpiilli (Luc. xiii, 52). Vere vulpis, quiregnum Hoc est dicere, hie sequere ad conlumeliam passio-
dolis rapit, quod nec nascendo meruit, nec vivendo. nis, ut mecuni possis ad resurrectionis gloriam per-
Hic ergo Herodes in cordiiius Scribarum Usque ad venire. Dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Fidei
necem Christi foveassibi suorum sCeleruincoliocavil: filius ad domum perfidiae cur fediret? Salutis pfoles
nec reliqtiit Iocunl ubi Chrislus caput suum, qiiod perditum cum perditis cur defleret?l Resurreclionis
Deus est (I Cor. xi, 3), reclinaret. Vulpesfoveas ha- pignus ad sepulcra genitoris l quid curaret? Sequere
benl et aves cceli nidos. Aves hic quoque f appellat me, el dimitle mortuos sepeliremortuos suos. Quomodo
doemonesin aere volilantes, quielipsi in pectoribus hiortui sepeliunt morluos suos? Fratres, ipse dixit:
Scribarum malitioesuoenidos fecerunt, ubi tota ne- Ego sum vita (Joan. xiv, 6). Quod est anima cof-
quitiaesuoegermina pfocreareht. Hinc est qUodubi se pofi, boc est animaeChristus; siiie anima corpus non
diabolus Judaeanimo immiscuit, mox et concepit doli vivit, m non vivit anima sine Christo : recedente ani-
fructum, et crimen peperit prodiloris. Yidelis quia ma, mox corpori fetor, corruptio, putredo, vermis,
* Miraculis enim Chrisii cofnmotusj eum ambi- stol. 24, ad Severum* pag. 116, num. 14 : Quis ergo
tiohis et glorisecupidilate sequi cupierat. i me armabit contra tot agmina kostis aerii. Alibi,
C
b Brugensis vocat vulpes inutiles el invitashominibus Poem. xv iialal. &, quos tiosles diierat-, vocat, prv-
beslias. Scriploribus ecclesiasticis vulpespro fraudu- ceresaerios:
lep.to est. Theophylacl. in III ad Coloss.v. 9, p. C6i: Aeriosproeeresvihcensin corporenostro
Scriptura eqtw»,canes et vulpesnominaleos qui propler Ad Ephes. H,%,Principem aeris hujtts.
toluntaies et inores suo) hujusmodi animalibus facti fc Quaestioesl inter Patresi an Christus Scribam il-
tunt similes. Lalinis eliam. Perseus Sat. v. 115 : lum a discipulaiu expulerit; vel suo arbitrio relique-
Aslutamvapidoservas sub peclorevulpem rit eum sequi. Prlmum sentiunt nonnulli; alii Vero
Apud quos vulpinari est subdole agere. Vide Augustiil. cum nostro, contrarium. Vide Ambrosiumj lib. vi in
in psalm. LXXXVIII et Hilafium Comment. in Matth. Luc; Augustinum, serm. 7 de Verb. Dom.; Grego-
tom. I pag. 702. rium, homil. 13 in Ezechiel.; et Chrysoslomunv,
c Gentiles enim non persolvebant tribula, sed tan,- homil. 28 in Mallh.
tum Judoei. h Commune cum Chrysologo placitum est Patrum,
A Noh quia Judoeus, riairt paler ejus Ascalonila et responsum Chrisli, non ad sonum verborum Scribx,
de ldumaeorum ge::ere; sedproplerea quod inlra Ju- sed ad sensumaccommodatumfuisse, ut ail Cbrvso-
dxorum et Galilaeoefines dominabaluf. stomus homil. 28 in Malth. Impio enim etfraudulenio
c Mita opinatur bic Chrysologiimloqui de utroque Scribacmens erat, in Christi lamulalu esse, ut inde
Herode, scilicet Ascolonila, et iilio ejus Antipa, qui lucrum 1 assequeretur.
el Herodes cognomiuai.usesl: < Unde pfopter nomi- Fuisse Joannem ex aritiqua traditione perhibe-
nis et sanguinis congruentiam, ac principalus quod JJ tur. At texlus Malih. non habet, ul Noster, discipu-
de uno prolulit, de allero quoque intellexisse crcdcri- lus; sed alius ex discipulis.Supple futunis, ail Hugo
dum est : nisi maximam texlus corruptionem, prout card., quia nonduriierat discipulus.
in multis aliis locis, hic etiam arguere liceat. >Atdum i Ambrosius, lom. II ih psalm. i, 1 : Pielc.s enim
addit inferius Herodem vulpem dictum, videtnr locu- yrima in Deum, secunda in parentes.
lus fuisse Auclor de Herode Antipa , Herodis Magui k Pignora pro filiis; familiare Chrysologo verbum.
ex Mallace iilio , qui Baplislam capile minuit, et LucacX, 26: et filiisunlDei, cumsint filii rcsurreclionis.
Christo illusit, quem vulpem Dominus voCavit, cui 1 Christi fidelis, est iilius resurredionis, boc est
Pihtus Christum , quem Galilasum pulabal remisit, ipsius Chrisli filius, qui dixit : Ego sum resurrectioet
utpote illi tetrarchiae subjectum. Hic poslquam a Caio vita; habeique jus ut ad vitam una cum capiie Chri-
Caesare regium nomen acceperat, Agrippsecaluniniis sto rcsurgat. Cxleri homines infideles, quamqnam et
circumvenius, regioque nomine et dignitate exulus, ipsi in novissinio die rcsurgent, non tanien filii re-
Viennaead Rliodanuin ex animi moerore ohiit. Voca- surreclionis proprie dici possunt, cum minime sint
tur ab Nostro principe Judainnim; eralenim Galilseaj resurrecturi ad vilam, sed ad pccnam. Nil ergo fidelis
tetrarcha, qui pristinae Judaeorum liberlatis oblitus, ad sepulcrum geniloiis infidelis curare de!;el, cum
sub Romana polestate obediebat Romanis; collige- resurreclio non sit patri profulura, sed filio. MITA.
111
batque tribula, quaa Caesariimpendebanlur, sed fiau- Augustinus, super psalin. LXXsenn. 2 : Sicu! vi-
dibus et versutiis, ut ex Jose;;ho Antiq. lib. xvm, ta corporis est anima, sic vita animw Deus. Quomo-
cap. 1 et ex Origene in Mailta.tract. 22. do, sianima deseral, moritur torpus; sic anima morw
' Nescio quid simile invenies apud Paulinum, epi- tur, *i deterat Deus.
253 SERMO XX. Wl
cinis, horror et omnia visu detestanda succedUni :: A f tumeniia tefga submlsit, stfaVit in plano VerticeiS
discedente Deo, confeslirh vehit in auiinam peccato-• sUos, motu frenavitj asliinxit HuCtus,et per * liquen-1
rum fetof, corruptio crimihuih, vitiOfUm pulredo, , tem viam ^ saxea soliditaie sefVivit modo (Joan.
conscientiaevermis, vanitatum cinis, iufidelilalis hor- vi); quid estquod usque ad peficulum sui saevit, fu-
ror, et fit in corporis sepulcro vivo funus aiiiiiioeEjartti rit, eontertdit auCtoris? Quid ipse Christus futurorutn
sepultoe.Accedebat adcausamqiiod cavadef perlidioei pfoescius, pfoesehtium sic Videhaiiif ignafus, ut in-
1 perfidis agebatur obsequiis et impietatis niinisterioi stantem proCeHam,tempestatis boraui, teinpus peri-
pietas curabatur. Ingressus, inquit, Jesus domumprin- cuii rtort Cavefet : sed inter vigilantfes olrines tunc
civis, vidit symplwniam(Matth. ix). Nuihquid tales: solus ' tenefCturin soinno j qUahdo iinminebat sibi,
piaculum de pietale non faciunt, qui ad luctum inu- sUisque tam grande disCfimen? Ffatresj gubernatoris
sicam, ad funera suorum c extranea lamenta condu- peritiam non pfobat tenlperies sefena, sed procellosa
cunt? ubi vero planctus non est, ibi est erivpta et tempestas : blandiente aura j rtavim regit ultimus
mercenaria cantileua. Mortuum non artifex fistuia, nauta; in conlusioue veiitorum, pfimi quoerilUr afs
sed simplex plahgit affectio. Chrlslus ergo discipu- magislri. Hihc est quod discipuli posleaquam vide-
lum suurn non deesse voluit exsequiis paternis, sed runt sibi induslriam nauiicofum depefiisse, in se ma-
profanis luetibus noluil interesse. ]B fia soevire, se fluClus petere, adversum se venlorum
i turbines convehisse, ad ipsum gubernaiorem re-
SERMO XX. rum, * rectorem inundi, elCinentorum magistrum
De sedata maris lempeslate, trepidi confugerunt, petentes ul sedaret fluctus, peri-
chluni submovefel, salutem redderet despCralis. De-
EcclesiastieoelecliOitessic divino dispensantuf af- nique ubi jussio sola addixit mare, t recussit venlos,
cano, ut et periiis scientiam conferant altiofem, et mtulil iurbihes, dedit quleteui, iibvigaiilesipsum essa
simplicibus salularia ihtelligehtise graliam largian- omnium sentiunt, creduht, fateniur auclorcm. Sed
tur. Ascendente, inquit, d in naviculam Christo, fe- jam quod intus cst proferamus. Ubi Christus n Ec-
cisse motiim magniim refertur ausa tempestas. As- clesioestiochaviin mare saeculitfahsfretatufus ascen-
cendenle, inquil, eo in naviculam, secuii suiil eum di- dit, gentium ilabra, JudseOrUmturbines, persecuto-
scipuli ejus, ei ecce mohis inagnus faclus eSl in mari, Tum procellas, vtilgi nuhes, doeiiiohumhebulse, sic
ila ut naviciilaoperiretur fluclibus, ipse aulem dormie- ruerunt, ut toiius inuhdi fieret itna tempestasi Re-
bai (Malth. vui, 23). Mare quod * pedibus Christi gum spuniabant undoe, fervebaiil pOieslatiuii fluctus,

» Ita ms. Valican. Alioeeditiones : jam sepulkim. C ( e Tangit aliani historiam ex Matth. Xiv, Mafc. vi,
1 Carpit hic morem adhibendi in funeribus cantus Joan. item vi. Locum hunc Cbfysblogi de niore ex-
libias, ustulas et symphonias, quem a gentilibus in scribit Pascbasius lib. v in Matth.
JUdocOseflhmsse credunl nonnulli. Vide Brugensern, f Prudentius pr;efat. ih iib. n contra Syriimaehum :
Maldonatum, Tirinum, Schultetum, Sclimidium, proe Sisiitqtie, el cogii ingredi lergitm per humidum mare.
coeterisCalvorium Ritual. ubi de re funer. et de ti- Arnobius, lib. i : Cnlcabat ponti terga undis ipsis stu-
biis funer. pag. 910"et 912. Et sicut apud Grsecos, pentibiiS.Claudianus, de Bello Germ. : Glaiialia ierga
Romanosque tibicinesin usu fuisse notant Isidorus, flwiiorum.
Orig. lib. II cap. 20 pag. 90, ita apud Hebroeos, ut * Virgil. vi^Eneid., Liquentes campos.
patet ex historia evangelica Matth. x, 23. Non au- h Implexum in editionibus locum ex Meursii inter-
teni improbanlur bic cantus psalmorum et hymno- punclione reslituilur. ln noiinullis : saxa soliditate
rum, dum cadavera efferuntuf : cujus meminere serviunt. Theophylactus, ad cap. vi Mallh; locum
Chrysost. homil. 116tom. VI, ethomil. 14 in I Tim. psalmi LXVsic fcgil. : Qul ambUlatsupef tnare, ut
pag. 309; Gregorius Nazianz. orat. in soror.; Euse- super pavimentilm.Lalinius : Per liquentemviam saxi
.bius lib. i pag. 121; B. Gregor. Nyssenus, de yila S. ioliditate seniunt, id est fliictiis.
Macrinoe,tom. II pag. 201, ubi de ejus funer. Maca- 1 Somno vero ac nalurali; lalioribus eiiim fessus
rius, homil. 15 pag. 184. Quos autem psalmos can- erat; at volunlarin, sive aCcersito, ut teiripestas Sine
taverint ex Chrysostonio homil. & in Epist. ad He- ejus coiisilio oriii viderelur;
broeos pag. 454 edoceriiuf. i Ita Mita et Caslillo. Aliae appositae q.:oque, ir-
' Ambrosius, in cap. vii Lucae, de filia principis ruisse, concremsse.
synagogoea morluis excitata : More veleri tibicinesad "I k Editi omrtes et mss. Vallicelb etCteseh. habent:
incendendosexcitandosque luctus ferebantar adhibili. vectoremmundi. Vatic. et leclio Latinii, rectorem.
Uberius explicat Maldonalus, cap. ix Malth. 25, hunc 1 Ita omnes. Latinius legit, reludil, seu repercussit.
morem fuisse gentium, et ad Judeeos quoque perma- m Meursius putat legendum : swsi«(ilturbines.
nasse. MITA.— Vocat Auctor extranea lamenta, quae h Haecet sequentia ad merttenl Teflulliani^ de Bap*
interius mercenariam cantilenam dixit, scilicet viro- tismo, Cap. 12 : Cceierumnavicula illa Ecclesiam
rum vel mulierum mercede conductarum, ut pretio prazferebat, quod in mari id eslsmculo fluctibus, id esl
emptis lamentis, elatum cadaver plangerenl. Hocest perseculioniblts, et tenfaiionibus inquietetur, dimino
forta se, quod in lib. Sapient. xix, 13, dicitur : la- per patientiam veluli dortniente : clonec oraiionibus
vientariad seputcra mortuorum. sunctorum in uitimis suscitatus compescatsaiculum, et
d Vatablus legit navim ex Gneco textu TTIOIO-J apud tranauillitalem suam reddat. Ab aliis SS. PP. testi-
evangelislas, qui Groecescripserunt. Nonnus Home- inoniis, quoeutramque implerent paginam, abstineo.
rico exemplo tiavem hanc vocavit TtolwnSa : quse Vide Prospefum, de Voeat. Gentium, cap. 4; Augu-
naves, utplurimum, ingentis molis validisque trabi- slinum, serm. 25 de Divers.; Hilarium, in Conim.
bus compactoe, multorum egent ministerio. Nostro Matt. cap. vi; Ambrosium, lib. vn in Luc. et lib. i de
autem T^OLO-J scapha videtur esse, qua lacum transfre- Salom. cap. 4; unde apud Chrvsost. homil. 65 lom.
tabant. Optime Sedulius lib. ii Vers. 15 : VI pag. 675 j et ibid. homil. 79 pag. 784. Afca Noe
... Exiguaeconscenduntrobora cymbse. est Typus Ecclesiae.
255 S. PETRl CHRYSOLOGI 2t6
sonabat rabies «subditorum, populorum gurgitesro- \ gemitu, fidei voce, Christianis lacrymis, ploratu alto,
tabantur, perfidiae nolabantur scopuli, * mugiebant aposlolicis clamoribUs excitemus, et dicamus : Do-
liltora Christiana, lapsorum c naufragia versabantur, mine, salva nos, perimus. Et quia lectio apte tem-
et erat totius mundi unum discrimen, unumque nau- pori convenit, et sicut scriptum est : f Aquilo
fragium. Tunc discipuliacceduntad Dominum, et susci- durus ventus (Prov. xxvm, 23), nomine autem Dex-
taverunteum, dicentes: Domine, salva nos, perimus; ter vocatur qui nobis gentes sic feras, sic amaras
et dicit eis Jesus, Quid timidi estis, modicasfldei ? Su- advectat; hic ergo Aquilo ventus durus 6 per Dex-
scitatus ergo a discipulis Christus, mare, hoc est, trum, per Africum, per Austrum, per Eurum dif-
mundum, corripit, tranquillat orbem, reges miligat, fundit se h tristi turbihe, maria confundit,* delet aera,
potestates placat, sedat fluctus, componit populos, monles dejicit, sorbet urbes, provincias mergit, to-
Romanos efflcit Christianos. d Ex ipsis quoque, exse- tius orbis cogit unum esse naufragium. Hinc est quod
cutores verbi Christianoe fidei reddidit, qui fuerant navicula Christi nunc tollilur ad coelum, nunc in tre-
persecutoresnominisChristiani. Hanc tranquillitatem pidationum ima descendit, nunc Christi regitur viri-
servant principes Christiani, Ecclesia tenet, habet bus, nuncformidinejactatur, nunc operitur fluctibus
Christianitas, genlilflas admiratur. Tunc, inquit, sur- passionum, nunc confessionum remigiis enatat. Sed
gens imperavit ventis et tnari, et facta est iratiquillilas JJ nos fratres iterum atque iterum clamemus : Domine,
tnagna. Porro hominesilli mirati sunt dicenles, Qualis salva nos, perimus. Et revera, fratres, si essemus
est hic, quia et venti et mare obediuntei ? Discipuli sunt unum, el humanum corpus, si eos qui pereunt no-
hi qui accedunt ad Dominum, qui suscitant eum, qui stra esse viscera crederemus, afflictione jejunii, pre-
salvare se humili supplicatione deposcunt: e homines cum gemitu, effusione fletuum, jugiter clamaremus :
vero dicuntur qui elementa Christo taliter obedisse Domine, salva nos, perimus. Et sluderemus nobis in
niirantur. Vere homines sunt, et saeculihomines, qui noslris fratribus subvenire : nec furenle gladio san-
mirantur ad obedieniiam Christi mundum sic esse guinis nostri mare videremus in terris, nec tanta
conversum, qui templorum vertice velut undarum corporum, sed nec animarum jam naufragia sentire-
tumores stupent sic esse dejectos, qui idolorum spu- raus, atque humili voce precaremur : Domine, salva
mas, daemonumvident turbines sic fugisse,quos atlo- nos, perimus. Nec tamenulla compassio, pietas ulla,
nitos reddit Christiani nominis toto orbe profunda et ullus pavor, quicumque pudor nos, vel compunctio
diffusa tranquiUitas. Et vere fratres, dormienle in exsuscitat ad dolorem. Dei, Dei est quod urgemur
morte Christo, in Ecclesia magna est exorta tempe- malis, quod verberamur semper, quod gentes valent,
stas ; resurgente a mortuis Christo, Ecclesioereddita quod ruit grando, quod rubigo inficit, quod impielas
est, sicut scriptum est, tranquillitas magna. Modo Q potest, quod dominantur morbi, quod saevit mors,
nos dormientem in nobis Christum toto proecordium quod ) tremit terra : nos tamen nec tremimus, nec
a Ex fide manuscript. Editi, traditorum. rico a Vandalis capta, direpta et Ariana labe infecta,
b Nemorum mugilus, apud Plinium lib. xvu, cap. flamma ferroque consumpta est. Sicilia deprsedata,
oo. Panormo obsidione cincto. Armorici ab imperatore
£ Sic Castillo et ms. Cescnoe. Editi et ipse Mita, Occidentali defecerunt: Allila, qui Dei flagellum cog-
vexabanlur. nominabatur, Thraciam Illyricum vaslavit, Galliasque
d Ita legit Latinius : cui favent mss. In edit., ipsos- invasit, et demum ad Aquileioe obsidionem el Italioe
que exseculores.Hoc est, inquit Mita, fecit Romanos, vastalionem se accinxit. In Gallia imperalor Occiden-
vel ex Romanis ministros, exsequentes verbum Chri- tis nobilissimum exercitum amisit : duces ab impe-
stianaefidei, quod est credere. ralore defeeerunt ad hostes, ita ut fame, bello, pe-
e Videtur hic Chrysologus adhoerereputantibus eos stilentia, terroemotu, cladibus, incendiis Barbarorum
qui in Evangelio mirati sunt, non fuisse discipulos, tolus orbis agilalus sit ob geiililitiam impietatem et
sed vel evangelicse naviculaenaulas, vel in aliis navi- hteresim Christianorum. Vide in procmissisAnnales
bus, vel in littore exislenles homines; et ita sensit Baronii, lom. Vet Vl, ab anno Chrisli 450 ad an-
Origenes et Maldonalus, in cap. vm Matth. num. 27. num 450; Rubeum Ravenn. et Dolconem Tarcagnor.
AtHieronymus ibidem : Basilius, orat. 22 in fine, MITA.— Auctori Aquilo diritur Dexter; fortasse quia
Hugo card., Cajetanus, elc., opinati sunt hic apo- si apponas faciem contra Occasum, hic enim situs
stolos vocari homines, ob modicam fidem eorum. ccelorum motibus proprior est et convenientior,
f Marginistoe,utvocant, Chrysologi nolant locum Aquilo semper libi dexter erit.
hunc, veluti desumptum a leclione LXXinterpretum. jj h Ita legere placuit ex conjectura; licet ultra de-
At ibidem legitur : sed venlus Aquilo suscital nubes. cem editiones , quas sub oculis habeo et mss.
Lectio Auctoris, secundum quodfputat Caslillo, re- Vallicel. et Coesen.habeant Christi turbine.
spicit effectum Aquilonis, qui, utpote frigidissimus, 1 Suspicatur Latinius an sic legendum.
nives aquasque in glaciem indurat. Ovidius Metamor- i In Oriente maximus fuit terraemotus : siquidem
phos. lib. vi : CaesarAugustus, una cum populo, sub diu vitam ege-
Induroquenives, et terras grandinepulso. runt, ne abruentibus Byzantii aedificiisopprimeren-
tur. Baroniusanno 442. MITA Fallimurtoto coelo,
s S. Augustinus, toin. IV de Consensu Evang. lib. nisi sermo hic tunc temporis fuit pronuntiatus, cum
n cap. 4 : Mundus ipse quatuor parlibus terminatur, Wandali imperium et regionem Romanorum acri
quas aliquando a venlorum nomine Scriplura comme- bello impeterant; vjel id evenerit anno 450, cum
morat. Ab Oriente, Aquilone et Meridie. Sic Auctor Afrirae potili sunt;: vel paucos post annos, scilicet
nostcr quatuor orbis partes intelligit, in quibus per 439 cum eorum armis Carlhaginem subegerunt. Nec
ea lenipora, licet non semper iisdem annis ac men- improbanda eorum senteniia qui in eo damna et ra-
sibus, maximum erat iu mundo naufragium. Quan- pinas anno 440 inllaiia et Sicilia a Wandalis perp«-
doquidem Angli, domitis Scotis, Pictisque e Scythia trata deplorari putarunt ex Tillemoutio.
oriundis, Britanuiam subegerunt. Africa sub Gense-
557 SERMO XXI. 2S8
timemus, nec declinanvusa roalis, nec appetimus bo- A sepultus, ubi ascendisse in coelum,Patris ad dexte-
na. Avarilia furit, anhelat pompa, iniquitas placet, ram consedisse, unde vivorumet mortuorum judicem
aliena delectant, sed nostra pereunt; Dei flagella esse venturum singularis salutis est confiteri; qui
reniunt, sed nostraeprovocant culpoe.Si Deus justus, taliter in navi nostra Christum confessus assumpserit,
utique nOstri misericors. Fratres, revertamur ad Do- et si tunditur fluctuum scandalis, non tamen periculis
minum, ut revertatur ad nos Deus; renuntiemus mergitur, et operitur undarum. Et facta esl, inquit,
malis, ut respondeant bona : serviamus Deo bono, procella magna venti et fluctus miltebatin navim , ita
ut non malis genlibus et potestatibus iniquis servia- ul adimpleretur navis. Et facta est procella magna :
raus, Christo Domino ac gubernatore nos auxiliante, non ausa est explorare Domini dormientis virtutem,
honor cujus et raajestas sine fine permanet in soecula sed discipulorum pulsare fidem, timorem prodere, ut
saeculorum.Amen. auctori suo quantum servitutis deberet, ostenderet.
« SERMO XXI. Elerat, inquit, in puppi dormiens. Ad dormienlem
De eadem. confugiunt vigilantes; et credunt obsistere soevienti-
Quoties Christus nostra dormit in navi, et ignavice bus elementis eum cui somnum dominari d summa
nostroe somno soporatur in corpore, irruit procella compressione conspiciunt : contemplantur irruisse
tota confusione ventorum, sseviuntminaces undae, et B I taliter humanse necessitatis soporem; ut nec fragore
dum spumosis fluctibus soepiuselevantur et decidunt, maris, nec clamore fluctuum, nec extremo imminente
aroara navigantibus gignunt exspectatione naufragia, naufragio potuerit suscitari. Et ubi est illud: Ecce
sicut praesens evangelistoelectio declaravit, dicens : non dormitabit, neque obdormiet, qui custodil Israel
Et ait illis b Jesus illa die cumsero essel factum, trans- (Psal. cxx, 4) ?Per se non dormit, neque sibi dormitat
eamus contra; et dimittentes turbam, assumunt eum majestas expers lassitudinis, quietis ignara; sed to-
ita « ut eratinnavi (Marc. iv, -35, 36). El ait illis tum per me mihi agit, qui quoties speciem sui actus,
Jesus itladie. Qua die? illa nempequa, juxtalsaiam, sui vullus immutat, toties nostrarum varietates ar-
consurgilcotifringerelerram (Isai. n, 20); illa die, qua guit, et culpas aniraarum. Audi prophetam dicentem :
tota roundanselucis claritas vesperascit; illa, qua im- Palpebrm ejusinterrogant filios hominum(Psal. x, 5);
minente tentationum nocle crebrescunt imagines fu- Videte quemadmodumDeioculi clauduntur, ne videant
giendse vanitatum. Cumsero esset factum.Sero tunc eos, ut vindicent, qui delinquunt. Averte, inquit, fa-
est, cum tempus extremum et hora novissima sensi- ciemluam a peccalis meis (Psal. L, 11). Etiterum pa-
bus humanis confusiones rerum nuntiant, quoepro- tent, ut currentes incitent, lassescenteserigant, respi-
cedunt. Transeamuscontra. De terrenis ad ccelestia, ciant supplicantes. Hic ergo Doniini somnus explorat
de praeseritibusad futura. Et bene contra, quiadivina C discipulorum fidem, dubitationem prodit, et modicoe
semper contraria sunt humanis : dum isla subjectos eos credulitatis aperit esse, qui non modo in se tan-
attrahunt ad fragilitatem, ad virtutem illaqui sequun- tum, sed in ipsum auctorem credunt posse elementa
lur, attollunt. Et dimillentes turbam. Dimittunt tur- consurgere. Fluctus, inquit, mittebat in navim. Quia
bam, qui popularem auraiu et vulgum deserunt in- Dominicamnavem, quantum exlrinsecus quatiunt et
certo semper judicio pervagantem : neque addicti infundunt undae gentium moles, tantum intrinsecus
rumoribus humanis a virtutis itinere retardantur, «tumidihoereticorumirruuntetdesoeviuntfluctus.Hanc
sed de bono conscientioestabiles et securi laudum et tempestatem beatus Paulus se pertulisse declarat, cum
derogalionum mendaces fluctus, Christo comitante, dicit: Foris pugnm, inlus limores (U Cor. vn, 9). Ita,
pertranseunt. El assumunteum, inquit, ita ut erat in ul adimpleretur navis. Merito spumosis fluclibus evan <
navi. Quid boc ? aliter est Christus in ccelo, aliter gelista refert fuisse navem replelam, cum lot pene
habetur Christus in navi, aliter in majestate Patris, heeresesEcclesia patiatur quot divinae legis legimus
aliter in hominis humilitate senlitur, aliter cooelernus: esse quoestiones. Et erat, ait, ipse in puppi dormien»
Patri, aliteroetalumnostrarum gradibus cernitur tem- super cervicale; et excilanl eum, el dicunt ei, Magisler,
poralis, aliter nostro dormit in corpore, aliler in sui non ad ie perlinet quia perimus? el exsurgens, comtni-
vigilat Spiritus sanctitale. Assumunl eum iia ut erat,i D '_ nalus est venlo, et dixitmari: tace et obmutesce; et
inquit, in navi. Laus fidei est, ita Christum reciperei cessavilventus, el facta est tranquillitas magna. Et ait
ut est et habetur in navi, hoc est in Ecclesia : ubii illis, quid timidi eslis, necdum habetis fidem? Dum
natus, ubi adolevit, ubi passus, ubi crucifixus, ubi factum pandit lectio, tempus commendat exemplo.

* Et prcesenti etiam sermone prosequitur Auctor phylacfus, super cap. ivMarci. Ut erat: elegans Iocu-
suorum dierum calamitates. Yide superiorem no- tio Latinorum, quoesignificat continuationem ejus
lam. quod prius eral: ul erat dejecta capillos.
b Sensus evangelistaeest: illa die qua bis concio- d Ita scripsit ex conjectura Mita et ita legitur,
; nalurus erat. Licet alii
putent non illa die qua Chri-• Hcet mss. constantissime legatur sua compassione;
stus prsecedentiadocuerat, sed aliqua alia. veluli dicat a somno Christum fuisse compressum.
c Mysticumsensum eruit Chrysologus. Ad lilterami Quid si Christojam fesso lassoque somnus compatie-
sonat: susceperunt eum in navi, et sese eomposue- batur? Insolens locutio; sed a stylo Chrysologi non
rat; seu pulvillum ejus capiti supposuerinl, seu li- tain absona, ut eam non nemo possil amplecti.
gnum quoddam apiaverint in puppi, ubi Christusi • Ambrosius in laudanda Pauli verba: Bis verbit
caput suum reclinaret, quemadmoaum sensit Tneo- muttorumhwreticorumdenotat doomata.
S59 S. PETRI CHRYSOLOGI %$
Siquidem magna et satis gfavis imminet pmcellosa V pulis suis Christus regnum ponit in gremio, ut in cer-
tempestas, dum se undique furens ac perniciosus in- tamine non cedant periculis, non timori; pericula
gerit turbo venlorum : maria mugiunt: ipsac quoque despicit, qui tendit ad regnum; yicloriic cupidus
insute funditus subruuntuf, et tristi sonilu litlora nescit timere. Nolile timere, inquit, pusillus grex,
universa feriuntur. Sed quia, ut diximus, Chrislus quia complacuitPatri vesirq dare vobis regnum ( Luc.
nostra dormit in navi, accedamus ad euin magis fide xn, 32). KGrex pusillus mundo, magnus Deo; pusil-
quam corpore, et pulsemus eum plus opere misericor- lus, quia gloriosos vocat eos, quos instituit ad ovium
^disea quam desperaniium tactu. Suscitemus non inso- innocentiam et mansueludinem Chrislianam: pusillus
lenti strepitu, sed b clamore spiritualium canticorum; grex est, qui non de magno minuitur, sed crescit de
non murmuratione improba, sed supplicatione pervi- pusillo; pusillusgrex nascentis Ecclesioesic designat
gili. Deinus Deo aliquid temporis viloe noslroe, neto- infantiam, quam venire ad regni sui infulas incre-
tam diem infelix isla vanitas et sollicitudo miseranda mentis coelestibus mox promittit. Nolile timere, pu-
consumet; nenoctem totam perniciosus somnus et sillus grex, quia coihplacuit Patri vettro dare vobisre-
inanis sopor expendat, sed itidem pars diei et noctis gnum. Adjecit quid faciendumsit regnaturus: Vendite
ipsi teniporum deputetur auctori. Vigila, homo, vigi- quwpossidelis,el date eleemosynam;facite vobis saccu-
la; habes exemplum, ut quod libir gallusimpendilho- B los, qui non velerascunt, thesaurum non deficientemin
spili, tu luo exhibeas creatori; procserlim cum tibi ccelo.Vendile quoe possidetis : nqn polest dgminari
ille insonal profuturus, cum le ad opus suscitat, cum omnibus, nisi is qui propriis non tenetur; dejectse
diem nunliat jam vicinurn : quanto magis hymnis coe- iiienlis est, qui familiaris rei meminit cum vocatur
lestibus te Deum de superna sede tuam suscitare con- ad regnum; jacens animus plebeius nummulum the-
venit in salutem. Audi prophetam dicentem : De no- sauris regalibus anteponit; pauper sensus, parvis in-
cte spiritus meus d vigilat ad te Deus (Isai. xxvi, 9). Et cubans, perdit magna; et inbians temporalibus, de-
Psalmista: Manibus meis nocie « coram eo, et non seril sempilerna. Vendile, inquit, qucs possideiis, et
tum deceplus (Psal. LXXVI 3). Dieivero tria tempora date eleemosynam;facite vcbis sacculos,qui non veierch
idem Psalmista Deo admonet deputanda, dicens , scunt, thesaurum non deficienlem in ccelo.Homo, iali
Vespereel mane, el meridie narrabo, et annuntiabo, el monitu Christus le^ditare voluit, nonnudare; manerQ
exaudiet vecem meam (Psal. i. LIV,13). f Per quoa tibi tua voluil, non perire; perpeiuari, L non vacuari
tria tempora dum Daniel Deo scdulus supplicarel: sacculos imperavit; jussil te transferre, non perdere.
impetravit non solum proescienlianifulurorum, sed et Thesaurum non deficicnlemin ccclo,quo fur non appro-
captivaediu gentis susemeruit liberlatem (Dan. vi, 10). piat, neque linea corrumpil. Plus consilio patris agit,
Dicamus ergo quod propbela : Exsurge, quare obdor- Q quara jure dominanlis : inler insidias latronum elli-
tnis, Domine ? Exsarge, et ne repellas usquein finem nearum morsus quare tua recondas objurgat; pervi-
(Psalm. XLIII,25). Dicamus cum aposlolis : Magister, giles noctes, dies anxios, sollicita tempora, ne libi
non ud te pertinet quia perimus? El vero magister, ipse facias, commoneris. Auri custos, servator ar-
quia non soluni factor est omnium elementorum, sed genli, securitalem non habet, nescil quielem, et cui
eliam moderalorelrector est, qui cum nos audicrit, deest securilas, quies perit; pcena dives est ille, non
cum fuerit evigilare dignatus, planabuntur undse, et censu. Thesaurum non deficientemin codo. Hoc est di-
lumidi fluctus slernenlur, et colles; venli diffugient, cere, ubi ego sum, ibi ponite; data mihi ego seryo.
peribit procella, et tempestas ista quoeimminet, et Homo, da Patri, crede Deo, quia et haerediPater, et
magna tempeslas in tranquillitatem maximam com- Deus homini creditum non negabit; tenere tua non
mutabilur. potest, quia sua dedit. An humanis indiget, qui divina
SERMO XXII.
largitur? an est noslrorum cupidus, qui nos suorum
De lerrenorum cura despicienda, deque servo vigili. fecit hoeredes? certe quibus regnum contulit, quid ne-
Proemiastatuuntur his semper quibus cerlamina gabit? 0 homo, si sic pennansurus es, quoe tua sunt
dura proponunlur, ac pro magnitudine cerlaminis bic repone : si illuc iturus es, bic quoctua sunt cur
proemii proponitur magnitudo. Hinc est quod disci- dereliuquis? Qui relinquenda servat, alienorum custos
» Apposite. Nam timoris causam fuisse oXtyo-D e Vulgata habet coiKra eum. Ita Genebrardus con-
tTKTTtavChrislus satis explicat. tra pro coram ex quadam Hebroeorum parti-
b Hinc erue antiquum canti usum in Ecclesia. Ru- cula,legit
quoe utrumque significat. Ita sentiunt Glossa,
pertus lib. v de GlOr. et Honor. : Valei auditio mu- Augustinus, Cassiodorus et alii. Sic Matlh. xxvn,
ticai dulcedinis psallendo atque orando, ad excitan- 61,sedentes contra sepulcrum,pro coram sepulcro.
dam in pectore nostro Spirilus sancti gratiam. 1 Vide Isidorum Hispal. de Eccles. Oific. lib. i
e Gallus dicitura Cicerone lib. ndeDivin., noctur- cap. 19 ad 23.
nus vigil.Vide Ambrosium,tom. 11. vHexam. c. 24. 6 Maldonatus hic vult discipulos Christi et om-
* MarginistaeChrysologi notaiit locum bunc ex le- nes simul fideles pusillum gregem dici, ob Chri-
ctione LXX interpretum. Ego polius a Vulgala dice- slianam mansueludinem ; ex Mita.
rem derivatum. Ambrosius, qui 53 circiler annis ante h Fortasse velerasci erat reponendum, ut dictio
Ghrysologum vixit, enarrat. in psalm. cxvm octon. - superiori dictioni perpeluari convenienlius conlrapo-
19 legit: de nocte vigilqt ad te spiritus meus. For- neretur juxta genium Chrysologi. Cicero in Tuscul.;
lasse" hoec a quadam antiqua lectione desumpta Nihil iniielerascere debet eorum in quibus beala vita
sunt, f[uje in littera nec Vulgatam, nec LXX se- consistit. Sapculos" ' |3«XauTt«vocat Suidas, quas 5«uy«r
---=-..-
^uebatuj. Matthaeus."
}6j 5ERM0 XXIL %t%
est, non suorum. Si in hac vita, qua peregrini sumus, ,\ vestris. Beati, in quorum manibus bonorum operum
vivimus,et mqdieum teroppralem esse pauperem dp- lucent lucernoe. Sicenim : Luceqt tux vestrq coram
let, tristem, iiihonoruni esse : quale eritin perpelua hominibus,ut videarilbona vestra opera, et magnificent
patriainter oeternoscives, decontemptu dolprem, de Pcilremvestrum qui est in cwlis (Malth. v, 16), Et ut
ignpbilitalepcenam,de nuditate opprpbriuin suslinere; lucerna ante oculos, opus bonura in mentibtis sic
et nunc addici pcenis, quandp alii prompventur ad refulget. Non po