Vous êtes sur la page 1sur 887

Raban Maur (0780-0856?). Soeculum IX. B. Rabani Mauri,...

Opera omnia, juxta editionem Georgii Colvenerii anno 1617 Coloniae Agrippinae datam, mendis quibus scatebat
innumeris cura qua par erat expurgatam, novissime ad prelum revocata et novo ordi.... 1852.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


:::" -v GURSUS COMPLETUS -,::uU.; ;*'

BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

;0INIUM SS. PATRUM, BOGTOMUM SGmPTORUMQUM EGGLESIASTICORUM


' ' '
. -. QDI :
AB JEVO APOSTOLIGO AD .ILWOCENTII 1 III TEMPORA
;.
FLORDEBDWT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMWUMQUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICE TRADITIONISPER DUODECiMPRIORA
• '
ECCLESIJE SJECULA,
JUXTA.EDITIONES'ACCURATISSIMAS , INTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA ;
DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQOEVARLVNTIBU8 CONTINENTER ILLUSTRATA;
OMNIBU6 OPERIBUS FOSTAMPLISSIMAS ED1TI0NES6QU.E TUIBUS NOVISSIMIS S.CCULIS DEBENTURABSOLUTAS
DETECTIS,AUCTA ;
rNDICIBUSPARTICULARIBUS ANALVTICIS,SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAIICTORES ALICUJUS HOHENTI
~CAPITULIS SUBSEQUENTIBUS,DONATA;
IWTRA IPSUM TEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNONETTITDLIS SINGULARUM FAGINARUM MARGINEM
SUPERIOHEM.
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATlfolAMSIGNIFICANTIBUS, ADORNATA;
OPERIBUS CUM DUBIIS TUMAPOCRYPIHS, ALIQUAVERO AUCTORITATE INORDINEADTRADITIONKM
ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTP.ROSCILICET RERUM, QUOCONSUI.TO, QUIIIQUID
UNUSQUISQUE PATRUM INQSODLIBET THEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUil
; ALTEIIO
SCRlPTUR.ifi SACR^E, EXQIJOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATIIES
. ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS.SINGULOIIUM" LIBRORUM
SCRIPTUR.E TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA,CJETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA , SI PERPENDANTUR : CnAHACTERUM NITIDITAS
CHARTjE QUALITAS, INTECRITAS TEXTUS,PERFBCTtO CTHIRECTIONIS, OPF.UUMRUCUSORUM TUMVARIETAS
TUMNUMERUS , FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE INTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTER
SIMILIS,PRETIIEXIGUITAS, PRjESERTIMQUF.ISTACOLLECTIO, UNA,METIIOIIICA
ETCIIIIONOLOGICA,. ^^
.. SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC1LLIC SPARSOBUM,-^^ijfn/
PRIMUM A UTEMIN NOSTRA EX
BIBLIOTIIECA, OPERIBUS ADOMNES jETATES, / . jr-*%fa,
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. / S* ,VS3\^5N
SERIES SECUNDA,
IN QUAPRODEUNT PATRES,DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIJE
IATINJE
A GREGORIO MAGKOAD INNOCENTIUM-III.
Stenwutfe %^>> 'SJtigne,
DIBLIOTHECS CLEHI OHIVBE8S,.
SIVE
CURSODMCOMPLETORDM 1NSINGDLOS SCIENTlffiECCLESIASTICERAMOSBIHTOHB

BINA EDITIONETYPISMANDATA
PATttOLOGIA EST, ALIANEMPELATINA, ALIAGRjECO-LATINA.—
YENEDNTMILLEFRANCISDDCENTAVOLDMINA EDITIONISLATIN.E; OCTINGENTIS
ET
MILLETRECENTAGRfiCO-LATIN^.— MERELATINADNIVERSOS ADCTORESTOMOCCIDENTALES^5^^%,
OIUENTALESEQDIDEMAMPLECTITDR; HI ADTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANl€A)5-~-':^\,

PATROLOGLS TOMUS C.XII.


B. RABANI MAURI
TOMDSSEXTDS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


1NYLVWCTA&AMBOISE, PROPEPORTAMLUTETI^ PARISIORUMYVhGOPENFERNOMINATAM,
SED PETIT-MON.T.RODGE.
i852
J3# J\AJ>i\l\l IflnLlJJAl

FULDENSIS ABBATIS ET MOGUNTINI ARGHIEPISCOPI

JDSTA EDITIONEM " 1617 COLONI2E"


COLVENERIIANNO
" ; GEORGII
_ OAXAM,, MENDIS
AGB.IPP1N2E_
QDIBDSSCATEBATINNDMERIS'CDRA"QDAPAR ERATEXPDRGATAM ,-
NQVISSIMEAD PRELDMREVOCATAETNOVOORDINE,CHRONOLOGiCp SCILICET,DIGESTAJ

/\..'\:VARIISPR^TERIA'TO^^ ,
' '
:. . './- QILE SUPPEDMRUNT ;'./.';'.'-';.;',"-. _"_./

MB&L0M,MARTEMI ET DAGHKM GOLLECTmM

-'". ' ,> ..-• ... JLDCTAET ILLDSJRATA; ; ' ^ •_..•'.:'_'•

'' "
'
J.-P.
ACCURANT.E. MGHE:,; '.--';"' '<
CLESI UNIVERSJE,
BIBLIOTHEG®
__- . SIVE '-•--• -' •" -,;: -/ ;
IN SINGDLOSSClENTia; ECCLESlASTIci BAMOSEWTOIEE.- -
CDRSUOMCO1IPI.ET0RDM

"
-TOMUS SEXTUS.'

VENEDST6 VOLDMINA
42 FJRANCISGALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


1N YIADICTAPAMBOISE, PROPEPORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOPENFER NOMINATAM
-SED TETIT-MONTRODGE. '
' '"
- V 1852
ELENCHUS

OPERUM QUJE IN HOC TOMO CXII CONTINENTUR.

Expdsitio in epistolam I ad Corinthios. Col. 9


— in epistolam II ad Corinthios. 159
— in epistolam ad Galatas. . 245
—; '
,\ — in epistolam ad Ephesios. . . 381
in epistolam ad Philipp. - 478
— in epistplam ad.Colossenses. 507
— in epistolam I ad Thess. 539
—> ,. in epistolam II ad Thess: 565.
— in epistolam I ad Timotheum. 580
— inepistolam Il^ad Timotheum. "" 635
— in epistolam ad Titum." 653
— in epistolam ad Philemonem. 693
— in epistolam ad Hebraeos. x. ; - 711
'. ' ' 833
Appendix.
AUegoriae in sacram Scripturam. 84.9
Commentaria in eantiea quaedam, 1089
Liber de sacris ordinibus. 1165
De ecclesiastica disciplina. 1191
DeYidendo Deum, depuritate cordis.et modo poenitentiae. 1262
De quasstionibus canorium pcenitentialium. 1333
Pcenitentium liber. 1397
De Vita B. Mariae Magdalenae et sororis ejus S. Marthae. 1431
Rabani epistolae. „ 1507
Glnssae Latino-Barbaricae de partibus humani corporis. 1575
De inventione iinguarum. 1579
Fragmentum glossarii Latino-Theotisei. ., 1583
Rabani Carmina cum glossis Christbphori. Broweri. Jbid.
Dubia et spuria. 1675
Index rerum et Yerborum locupletisslmus;

Ex lypisMIGNE,au Petit-Monlrouge..
- : :
:;-; ^.^KJNAftjtAiiJiiJiNiiJM.: .
"- •
;. _. --r"v:;: "% -;-:-„:-;" '\T___i-. //r" ^ :'•-'-_'-"U :-r-~^' '.'•-
""
-
-;' EPl-STOtis- :BII:TI: PAJDhi

EXP.bsrno iw EPISTOLAM-.ADVCORI-NTIIIOS:;-PRIMAM.-,'
"
ARGUMENTUM. . - .-A allera ,causa .esl~: hic vero Apostolum se esse Chri
\Hier.) Corinlhii sunt Achivi, et"hi similiter ab ;sli Jesu Dei.vqluntatescribit, quia onmia qua3egit,
apostolis audiverunt verbuni veritatis; etrsubversi ,Filii Dei .egit .vbluntate, qui dixit ad. euni : Yade,
mullifarie a falsis apostolis, quidam a philosophiae, ego longe ad£'entesmitiamte (Act. xsn).-Hinc vocar
verbosa.eloquenliain seclam legis Judaicae induelij''' ;tus est ap.ostblusi hoe esl, Bei voluntate. missus ad
sunt. Hos revocat Apostolus ad veram et evangeli- geiites, per quod tangit eiiarn illos quos neque
cam sapientiam, scribens eis ab Epheso per Timo- Ghristus miserat, neque verum erat quod docebant.
Iheurn diseipulum suum., (Ambr.) Pracepto aulem Deum enim et Chrislum ideo' frequenler nominal,
Domiiii admoniius Apostolus lesedit apud Corin- . ut Christum-Deum non ipsuni Patrem ostendat, sed
tliios annum et menses- sex, docens inler eos ver- esse Chrislum Filium Dei, esse et Deum Patreia,
jbum Bei : hinc estqpod cum magnafiducia el eha- non miionem cum ostenditur Filium dici. Aliam si-
-ritatis affeclu agil cumeis,-aliquando coinmonens, gniflcationem iiabet Jesus, aliaai signiflcalionem
aliquando arguens,. aliquando blandieris ut flliis. habet Christus, cuni sit unus.Jesus Christus Saiva-
Kam multai causa?.surit propter quas scribit ad eos : tor nosler, Jesus tamen proprium nomen est. Hli,
quarum prima hsee est quod more hterelicorum dis- quomodo Moyses.proprio nomine appellatur, quo-
sentienles ab.invicem, hominibus devoti; Pauliani, B . niodo Elias, quomodo Abrabam, sie ianquam pro-
Pelriani et Apolloniani diei volebant, non Christiani; prium nomen Dominus Jesus; Christus autem sa-
Cramenti nomen est, qupmodb- si dicatur proplieta,
quod valde exprbbrat .Aposlolus: eranttandeni iff-
ter eos qui ab his dissentireiit, Ghristbsoli-dicati. quoniodo. si dicatur-. saeerdos : sic Christus com-
Secunda hsec est, quia eloquenlia, delectari ccepef- mendatur unus in quo^esset redemptio ioiius populi
raiit et terrena philosophia, ut sub nomirie Christi 'israer/-PeV voluntalem, 'Dei. Vbliintate. Dei vocatus
,liis inibuererilur quaj contraria sunt fldei. Tertia eo est ad fidem, sed sua-sponteot suo arbltrio credidit,
quod inflali essent, quod noniret ad illos Aposlolus. sicut ait in Actibus aposlolorum : Non fui incredu-
Quarta propter fornicatorem, quem inter se esse pa- lus cmlesti visioni (Act. xxvi)., (Ambr.) Multe enlm
tiebantur. Quinla utcommoneret de prseterita Epi- sectai emerserant, quas Evangeiium Chrisli prosen,-
-slola, quam ante-hane quaj prima dicilur scripseral. sus sui arbitrio asserebant, ex quibus rami aridi
Sexla quia invicem sibi injurias el fraudes facere exstant nunc lisque, quarum assertofes ecclesias
cceperant, et infldeliumpbtiusesamina xequirebanl. evertebaul. Hinc Apostolus omnia qiias ha;resibus
Septima causa est, in qua designat licere sibi sum- conlraria sunt, ponit, ac se ver»um'proedicatorem,
ptus aeeipere, sed contemnere, n.e fornia esset ra- per id.quod a Christo Dei voluntate missus esl,asse-
pacibus jjseudoaposlolis.-Oclava vero estyutTespon-- yfirat. Et-Sosihenes frater. Etiam istuni sua commen-
deal epistolse illorum : perturbari enlm coeperant dat societate. (MAUR.) Fraler, inquil, non apostolus:
ab hserelicis de matrimoniis. JNona est,-in qua de- hunc autem idcirco secum scribenlem indueit,
clarat sic debere nianere unumquemque iit credidit. quia ex ipsis doclor erat, et pro his valde solli-
Deeima autem de virginibus, eo quod nihil sit sibi citus.'
prceeepluin, el" reliquee sunt quse in corpore vide- EbclesiwDei quw est Corihthi sanclificalis in Chri-
"bunlur. . . . sto Jesu. (Ambr.) Propterea Eeclesiae scribit, quia
-. ', CAPUT PKiMUM. adhuc singulis ecclesiis rectoi^es non eraiit consti-
Laudat Corinthios Apostolus, ad concordiam exhor- tuti.'*Et cum in muliis arguat eos, ah,sanc_ti/icatis
- taliir Ulos qui dicunl se buptizatos a diversis : el in Christo Jeku. S.edideb qiiia regenerati in Christo
quod _ Deus stullam . feceril sapientiam hujus sanclificali suiit : post autem coaperant male con-
mundi
, versari, ut ostenderet omnem Ecclesiam sanctifica-
fanlus vocatus apostblus Christi Jesu per volunla- tam fuisse iu
Christq -: sed quosdam .illoruni prava'
tem Deu (Ampr.) Ad' Romanos" aliter coepit, quia - doclrina
pseudoapostolorum ev.ersos a traditioue
'7 PATKOL.CXIIV
il B. RABANI MAURI.ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS 311. &
veritalis.. V.ocalissunciis. (Aug.) Hoc est vocati esiis A lutum esl a Deo ut qui -credit in Christuin salvus
ut sancli sitis, quod est, ul non recedalis a regula- • sit sine opere;,goIa flde, in quagratis accipit remis-
sanctiflcationis.Invocal le, Domine, fides mea, quam sionem peccatorum. Quia in omnibus ditati estis in
dedisli mihi, quam inspirasti milii per humanilatem ipso, in omni vcrboet in omni scientia. (Ambr.)Hoc
Filii tui, per ministerium pradicatoris tui, el quo- significal quia in dccepta gratia el verbo veritatis
modo invocabo Deum meum, Deum et Dominum doctrina;, seienliam spiritalem assecuti permanse-
meunr? qubniam utique in meipsum euni vocabo runK Ideo gralias agit in his Deo : primum solito
cum invocabo eum. Cum- omnibus qui invocant no- inore laudando provocat ad profeclum, el dicit se
men Domini noslri Jesu Chrisli in omni locoipsorum quidem gaudere de eoruin scientia, sed scire iilos
et nosiro. Sacerdolum est invccare Deum quibus di- debere quia vera sapientia non infiatur,- neque dis-
citur : Sic be^iedicelis'filios-Israel- invocantesnbmen sentit, quoniam in omnibus divil.es facli erant in
meum super illos .(Num. vi); et Psalmista dicit: illo, in omnibus-virtutibus per sapientiam quaeami-
Fjt Samuel inler eos qui -invocantnomen ejus (Psal.. - cos Dei el .prophetas conslituit, in omni scilicet
-xcvm), -quem sacerdotem fuisse illa res probat, verbo et in omni sapienlia, id est, tam Novi quam
-quia et sacerdoti suecessit, et hostias offerebai, de VeterisTestamenti. Sicui leslimonium Chrisli con-
quo etiam secundurii hisloriam dictum est: Susci- JB firmatum•-est in vobis. (MAOT..)Teslimonium quo
;tabo'inihi-sacerdoiem fidelem (I Iieg. n), qui quanv- ait: Oinnis scriba doclus-in regno_:ccelorum similis est
--visnon sit ex genere Aaron, tameri de tribu Levi homini.patrifamilias, quiprofert de thesauro suo nova
esse in Paralipomenon legitiir, quia ipse huric con- et vetera (Matlh. xm).
stiluit, qui et illum. Ita enim -Aaron elegit, ut alios Itaut nihilvobis desit in ulla gralia.-Vnde aitSalo-
postea eligendi non amiserit poiestateni. In omni mon : Venerunt mihi omnia bona pariter cumilla
ioco' ipsorum et nostro, quia sacerdoles et suo et (Sap. vn), id est cum sapientia. (Ambr.) -Testimo-
.apostoionimloeo fungimlur, propler quod ecclesia- nium Christi cbnfinnaiuin est in his, quia roborati
irumetiam apostoli nominantur. (Ambr.) Aliter in in fide, nihii de hominibus sperabant. sod omnis
:'memorata sentenlia, qua dicit cum omnibusqui in- spes illorum in Christo' erat, nullis voluptatis illece-
ivocant nomen Domini nostri Jesu Christi, in omni bris capti. ExspectantibusrevelalionemDomini msln
'loco ipsorum, et nostro. CumJudajis vero jungit et Jesu Christi. (MAUR.)Ille vero exspectat advenlum
4_entes, quia salus ex Judceis est.(Jban. iv), ut in Clirisli, qui omnibus pra;paralus est; revelatlo au-
omni loco ubi genles qiue invocant nomen Doraini lem dicitur Domini advenlus, quia modo a nobis
iioslri Jesu Christi, et ubi Judaei supra' memorati absconditus est. (Ambr.). Manifeslum est hunc ex-
£unt, similiter sinl omnes unum. Pseudoaposiolft I! spectare diem judicii, qui cireumspectus sollicitus
-enim qui nbmen Chrisli per prudentiam mundi pra>- est : futurum judicium Dei, in quo Dominus noslcr
'dieabanl, id esi, admisia philosophia veterem legem et revelabitur -tam fidis quam infidis, ul cc-gnoscant
.prophetas reprobabaht, negabant enim Cliristum vere increduli ac seiantverum esse, quod-erederenolue-
-cruciflxum,sedlantumvisumcrucifigi, sicut Marcioii runt et pereant; iidl vero gaudeanl plus boni inve-
' el Manichaius. Unde
Apostolus : Nos <zu(ein,.inquit, nientes quam pulaverant.-
"_1)ra)dicamus Chrisluin crucifixum. Neque carnis re- Qui et confirmabit vos usque in finem sine crimine
-surrectioneinfalebantur quod prophetalsaias clamat, in die advenlus Domini noslri Jesu Christi. (MAUR.)
dicens : Qui in.monumenlis sunt non resurgenl (Isa. ''Per doclririam, sicutait bealus- David : Confirma
xxvi). _ me in verbis liiis (Psal. cxvm).; et-iterum :' Pax
Gralia vobis et pax a Dco Patre noslro et Chrisio muha diligeniibus nomen tuiun, el non esl in illis
Jesu Dominonoslr'o._Cseterum, quia dixerat, .qui in- scandaluni (Ibid.). (AiHfcr.)AIacrianimo confisus de
vocant nomen Domini noslri Jesu Chrisli, nePatris spe iliorum securus est, quia inviolati usque ad fu-
aut 'nomen, aut donum lacuisse videretur, et^suspi- turum judicium erunl: qui enim inter lot discri-
cionem forte a.ut occasionem daret unionis,. docet mina sensuum-31. perturbationes diversilatum im-
Christum quidem rite invocandum, sed omnem gra- mutari minime potuerunt,' procul dubio in eodem
liam essepalris, ut et duos qui in unuin sunl per di- niansnros se bstendunl. Cum hos laudal, illos qni
vinilatem oslenderet, el Patris aucloritatem prsefer- errorc pseudoapostolorumdepravati fueranl irivital:
ret. Gratias ago Deo nieo semper pro vobis. Quan- dum horum enim fidem prsedicat, iilos ad pcenilen-
quam qinnibus in Eeclesia scribal, sed ita signiflcat tiam provocat. Qui el confmnabil, inquit, vos usqne
cum aliquando corripit, aliquando laudat, ut unus- in fwem sine crimine in advenlum Domini. (Greg.)
quisque cum epistola legitur, intelligat quid pro se, In EpistolaJoannis ita scriplum est: Sidixerimusquo
quid adversum se dicalur; in una enim plebe duo- niam peccatumnon habemus,ipsi nos seducimuset veri-
: bus.populis scribit, ut cum arguit qui male versan- tas in nobisnon esl(IJoan.\). Cum seduclioestexisli-
tnr, sciant sibi ha5Cscripta: similiter el cum laudat, mare esse sine "peccato, quomodo confirmamur a
"sciat qui in regula manel ad se hoec dicl. Ideoque Domino sine crimine inadvenlum ejus,maxime cum.
gratias ago, inquit, Deo meo semper pro vobis super oiiam infans uniusdieinon poleslesse sine peecato?
graliaDei,.quce data eslvobis in Christo Jesu. Qax Nunquid ergo el crimen peccatum esl sinequo quis
gratia sicdata est in Christo Jesu, quia hoc consti- conformatus a Domino fieri nolesl? Sciendum pro-
'
iZ ENARRATiONUM1N EPP. PAULI LIB. IX'. —'1N EPIST. I AD COR.t 14
fecto nobis est quia non bmne peccatum crimen est, A in oinni gralia dicerel, quibus postmodum dicturus
•altamen omne crimen peccatum est : sicutonmis erat unitatem deesse? Absithoc; quis de illo talia
impius et peccalor est, rion autem omnis peccator vel desipiens credal; sed qu.ia eranl inter Corin-
impius.-Minima ergo ,et maxima peccala dicuntur ; - thios quidam omni gralia repleti, et erant quidam
crimina autem nisi magna minime Ieguntur : quia in personarum favoribus exc.issi, coepil a laudibus
-nimirumvita hurnana~Deoconfirmanle polest esse perfeetorum, ut modesla. invectione ad-reprehen-
sine cririune, -sine peccato nullatenus potest nec uno sionem pertingeret infirmorum. (Ambr) Quamvis
die. Fidelis autem Deiis per.qucm vocali estis m-so- eversi fuerant, tamen fratres illos appellat. Sicut et
cietalem Filii ejus -Jesu Chrisli Domini noslri. in Isaia propheta dicit Deus ad illos, qui secum erant,
(MABR.)Fidelis Deus qui confirmavit,-quia vos in ut eis, qui pseudoprophelis credebant, dicerenl,
societatem.fllii ejus vocavit, quam societatem Joan- fratres noslri erilis vos, ut per id non dissentirent
. nes exponil dicens yQuoniam Deus lux eslettene- ab eis quasi fratres. Quod aulein dicit, ab his qui sunt
br<e in eo non sunt illlce: si dixerimus quoniamso- Chloes, aliquibus videntur homines esse manentes et
cietalem habemus cum eo, et in tenebris ambulamus, fructificanles in fide Dei, aliquibus videntiir locus
menlimur (I Joan. i); et Paulus ait : Si commorlui esse, ut puta si dicatur, -Abhis qui sunt Antiochia3,
sumus, et convivemus:si sustinemus; et conreghabi-^B aliquibus autem videtur fuisse feminam Deb devo-
mus (II Tim. n). Hic locus contra Arianos*facit,. tam, cum qua mulli essent colentes Deum, quibus
,qui in hoe minorem esse Filium volunl, quo per fides non negaretur, ut quoCideferrent de Corinthiis
ipsum omnia facta referunlur, cum boc eliam in verum essel, quod conteuiiones essent inter eos.
•Palrem cadat, per~quem in societalem filii ejus cre- Corilentionesinler eos esse dixit, utostenderetdiver-
deiitas vocati dieuntur. {Ambr.) "Quis ambigal de sitatem menlisillorum de disciplina Dominica.(MAUR.)
promissis et flde Dei, quia non erit aliter quam di- Qua^riturquomodo Aposlolus crediderit aliquid de
xit, fllios adoptatos nos sibi credentes in Christum ? absentibus, cum scriptum sit : Non credas audi-
hoc enim nos donat, quod credimus, ut quia eredi- tui vano ; et iterum : Quce viderint oculi lui loquere,
mus Chrislum "Filium esse Dei, hoe nos esse inci- elc. (Prov. xxv). Sedhanc gratiam habebat, utnos-
piamus, mansuri in eadem dignitate sicut manet set absens quid de singulis ecclesiis ageretur, sicut
Christus, quem credimus Filium Dei: sbcietas enimi dicit ad Cblossehses : Vt si corpore absens sum, sed
.fraternitas esl, ut quomodo fidem Dei incolumemi spirilu prcesens, gaudens et videns ordinalionemve-
in hac causa nobis fiilurani ostendit, lla nos nonL siram, et reliqua (Gol. n). Quia ergo sciebat Corin-
-sed diffldenteset perfidi inveniamur, perseyerantes; thios ita agere ut audiebat, non credidil sine causa
'^
.in adoptionem. quasi de absentibus, quorum conversationem in spi-
-Obsecroautem vos,-fralres, per nomenDomim no- ritu probabat. - „
slri Jesu Chrisli, ut ipsum dicalis omnes.Nunc oratt Dico autem hoc quod -unusquisque veslrum dicit.
"at unum senlianl, hoc ulique in quo renati Dei--filiii Ego quidem suni.Pauli, ego aulem Apollo:ego vero
appellati sunt: Ad omnem enim modo Ecclesiam lo- Cepha;, ego aulem Christi. (Ambri) Errorcm osten-
quilur, ut hiquidissenlire coeperant, reverterenlur dhysed.auclorum nomina non pfodidit: nec enim
,ad cosptamfidem, quam videbant in hislaudari, quii in loco stabant, sed circumibanl ad eversionem sira-
in illa perseverabanl. El non sint in vbbis schismata,, plicium. Nam hos quos nominat sine dubio boni
silis autem .perfecliin eodemsensu, ei in eademscien- erant doctbres, sed sub horum specie falsos-aposto-
tia. Perfectos viilt-eos esse in eodemsensu, quemi los tangit: si enim iri Tiisgloriandum negat, quanto
illis tradiderat, ut non discreparenl. Ad aliorumi magis in malis docloribus quorum doctrinam pra-
enim exemplum quos supra laudat hos prdvocat, utt vam in subjeclis significat. Jnter eos tamen hos per-
hoc sentiant ac defendant; schismata semper.ex; severantes designat, qui dicebant se Christi esse, non
contentione nascuntur. Perlalum est enim mild de? hominis, quoe.superius laudat. Divisusest Christus?
vobis, fratres, ab his qui sunt Chioesquod contentiones
; r Dividilur corpus cum membra dissentiunt,divisum
sintinlervos. (Greg.)Eccv quos ih_omni verbo et inI dixit Cbristum, quia gloriam ejus- homines sibi par-
omni scientia laudaveral, quibus .nibil deesse in ullai titi sunt; sicut hserelici qui se aul Photinianos, aui
-gratia dixerat, paulisper loquens, ad increpandumi Arianos, aut Caiaphrygas, aul Novatianbs, aut Do-
leuiter veniens, divisos erga seipsos reprehendit, ett natianos, aut Manichseosvocari non norrent. Ita et
quorum prius salulem narraverat, poslmodum vul- Corinthii diversorum ha^reticorum nominibus sub-
nerapatefacit. Peritusenim medicus vulnus secan- jici coeperant, ut viderentur loco Cliristi homines
dum videns, sed oegrum limidum ,esse conspiciens,, venerari, qui dum diversa de Christo acoipiunl, di-
diu palpavil, et subito percussit. Prius enimblan- vidunt Christum. Unus enim hominem tantum ac-
dam mauum laudis posuit, p~ostimodumferrum in- cipit Cbristum ; aller Deum puruni sine corpore fa-
crepationis fixit. Kisi enim verccundsementes fue- tetur; alius uicitper prophetas praidictum Christum ;
i rint palpando reprehensse, ita ut.ex aliis rebus au- alter negal prophetas de Cbristo locutos. Cum ergo
diarit, quod in consolationem sumant, per iricrepa-- GhristusuriussitDeusethomOjisli sibi aliud, aliique
tionem prolinus ad desperalionem cadunt. Sedi aliud ei vindicantes, dividunt,CIirislum, et quia sub
mmuuid mentitus est Paulus, ut nrius eis nil deessee noniine sup e.cclesiasfaciunt imltas, adjecit:
J5 B. RABANl MAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. 16
Ahirtquid Paulus cmpifixus esl pro nobis? Ideoase A latria. Non in sapientia verbi, ul non evacuetur cru.v
coepit, ncforle putaro.lur aliorum ideorefutare perso- Chrisii. Quia prsedicatio Christiana non indiget-pmii-'
nasutsuam.cominoj.idaret. SienimChrislus pronobis, pa et cultu sermonis, ideoque piscalores homuies
inquit, mortuus esl, quqmodo gratiam ejus etbenefi- imperiti electi sunt qui evangelizarent, ut doclrinse
cium hominitHisimpuiamusadejus injuriam? In no- verilas ipsa se commendaret teste virlute, ne ho-
minePauli baptizati esiis ? Si credentes hoc, inquit, minum versutia el jcalliditate humanaj sapientise ac-
in Clirislum baptizamur, iil in nomine ejus juslifice- ceptabilesviderentur, non veritale, sicut disciplina?
mur, .quid estrut fidei hujus homines nobis auctores ab hominibus invenloe,.in quibus non ratio, non vir-
fatlamus, immemores coeplse credulitatis? (Aug.) tus, sed verborum quoeri.turcomposilio, acjier boc
Nam dividentibus sibi Ecclesiam el partes facere de gloriam suam quajrit, qui"fldem Ghrisii verbis exor-
unitate conantibus parturiens parvulos inater cha- nare vult: obscurat enim illam splendore verborum,
ritas inApostolo exponilviscera sua, conscindil quo- ut non illa-sed ipse laudetur. Sic et pseudoapostoli
dammodo verbis ubera sua, ploratfilios, quosvidet ne stulli viderentur prudentibus mundi in sapienlia
efferri, revocat.aduiumi nomen eos qui multa no- bominum Ghrislum proedicabant.diiplici genere, uf,
mina sibi facere volebant, repellit ab amore suo, eloquentiBBsluderent, et ea quaj mundus iri nobis
ut Christus ametur, et dicil: Nunquid Paulus pro B stulta judicat evitarent, ul' neque incarnalum Dei
vobis crucifixus esl,.aut in nominePaidi baptizaii filium et de virgine natum doeerent, neque carnis
estis ? quid dicit, . nolo mei sitis, ul mecum sitis, futuram resurreclionem, quia mundi istud sapientia
mecum estote: omnes illius sumus, qui pro nobis el ratio stullum festimal; quos feprobat. Ne eva-
niortuus, qui pro nobis crucifixus est. cuetur, inquit, crux Christi. Quia qui-in sapienlia
<Gratiasago Deo quod neminem veslrum baplizavi, hominis Christum annuntiat, negat veritatem proe-
nisi Crispum et Gaium, ne quis dicat quod in nomine dicationis, sicul supra memoravi.
- Verbum enim crucss
meo baptizali esiis. Baplizavi autenfet Slephanmdor perennlibus quidem slultilia -
fliinn; cmterum nescio. si quem alium baplizavi. esl. Manifestum est quia quibus crux Cbrisli stul-
(Ambr.) Gralias agit Deo quia no_n mullos ex his titia esl, in perdiiione suiit, inferni enim morte non
baptizavit, ne qui error sub hac re coeperat, ex no- suntercpfi. His autem qui salvi fiunl virlus Dei est.
mine ejus esset in plurimis, per hoc-argiiit arguen- Non .esl obscurum quia his qui credunt Dei virtus
dos.et baplizantes et baplizatos, qui ad injuriam est, credunt enim non infirmitalem esse cruceni
Salvatoris baptismatis ejus gratiam hominibus de- Christi, sed virtutem; inlelligentes mortem victam
putabant, illis dissimulantibus glbrioacausa. Si enim ^J in cruce cujus signum quihabent, salvi sunt, quiaab
erantsicut nunc Novaliani et Donatiani, qui bapli- illa teneri non possunt. Scriptum esi enim in Isaia :
smum sibi vindicant, anostris baptizatosTeproban- Perdam sapienliam sapieniium, et ifilelleclum pru-
tes, et baplizati ab his gloriantur in personis ilio- deiitium reprobabo. Perdil sapientiam sapientium,
rum. Denique a Christi nomine abdicati, Novatianos non suam in eis sapientiam perdit et reprobat, quam
et Donatianos vocari se gloriantur. jCrispus ergo ipse donavit, sed quam sibi arroganl qui 11011 habent
et Gaius Corinthii sunt, quos ad testimonium nomi-- ipsius-: dum quaj illa negat posse fieri facit ,•et Teprc-
r.al, quia sic baplizati sunt ab Apostolo, ut nullam bat intellectum prudentium , quando Deum, quem
ilii gloriam ex hac-causa dandam addiscerent. Sle- Incuriosum dicunt, aggressum^probat-ea qua; stulta
'phanGeautem domus primilise sunl Achaise, sicul in putant, ut Dei filiusincarnatus de virgine crucifige- •
postrema parte .Episloloesignificat, quibus teslimo- retur pro humana salute, quod factum vere testatur
niuiu dat, quod in minislerium sanclis se constitue- virtute, noh verbis. Ubi sapiens? ubi scriba?ubi
rant. Non enim misit me Christus baptizwe, sed conquisilor hujus saculi ? His diclis lam. in Judseos
evangelizare. Qnoniam majus est evangelizare quam quam in gentiles invehitur, quia et Judseqrum scri-
-
baplizare, ideo non se missuni baptizare dicit, sed bse, et legis doclores Deum fllium habere stultum
evangelizare, quia in episcopo omnium ordinalio-, putanl credi. Simili modo et gentes istud risui de-
num dignitas est, capul est enim caeleroruni mem- puiant. Sed Judaei, quia hocnon tam aperte in lege
brorum. .Per quod etiam [illos humiliat, quibus illi significalum est, difiidunl: genliles vero quia mundi
niullum dabanl, propterea"quod ab illis fuerant ba- ratio non istud rccipit; nihil enim dicil posse fieri
ptizati, ul ex eo scirent non magnum esse baptizare; sine commistione, stullum judicanl. Conquisilor ta-
quia non omnis qui baptizat idoneus esl et evange- men soeculihic est, qui constcUalionibus agi mun-
lizare, verba enim solemnia sunt quoe dicuntur in <]umet duodecim signis ortns el occasus fieri de-
baptismale. Denique apostolus Petrus credentem cernitcalculis, nihil omninosine liorumjnotu_putans -
Gornelium;cuni suis jussit baptizari (J!C(.,X), nec . fieri posse. Nonne slullam fcoit Deus sapienliamJiu-
dignatus est ministris aslaiiiibus hoc opus facere; si jus mundi ? Stulta facta est sapientia hujus nmndi,
enim (lefuissenl, ipse ,hoc egisset necessiialeconi- putans enim se sapere inventa esl imprudens. Quod
:pu!sus. Quanto ergo melior his sit, quos illi yene- •enim impossibile judicabal possibile declaratum est,
vabanlur, ostendit, ct nbn tamen hoc nomini suo Deum incuriosum seslimans. Est aliquid hac asseve-
decerni permisit, sciens periculosum esse gloriam ratione stultius, ut fecisse dicalur mundum et cu-
Dei noinini hominis vindicare : est enim quasi idolo- ram ejus non agere ? ad quid fecit, si non ad illum
. 17 ENARRATIONUM INEPP. PAULI LIB. IX. — IN EPIST. I AD COR. fS
perlinel quod fecil ? sed quia vident quosdam feli- A credere crucifixuru. (Ambr.) Scandalum est Judaeis
citei' mundo frui, quosdam deprimi, et berie agentes dum audiunt Christum Dei se filiuin confiterilem,et
despici,' malevolosgloriari, idcirco incuriosum Deum Sabbalum evacuantem; gentibus aulem stullitiam,
esse crediderunl. Qui incuriosum Deum dicit, non quiaaudiunt ea proedicari, quse dum rationi mun-
negat malevolum, aut injustum : -aut- enim judica- danoenon congruunt, insensata videntur^ et parlus
lurus est mundum, et injustus est, dissimulans de bo- virginis et resurreetio morluorum. Ipsis vero vocatis
nis et patiens fieri^iiala. Si igitui\aniinadverlaiil.ser Judwis alque Grwcis':ChrislumDeivirlutem et Dei
pesito odio divinaelegis, possuntviderecausamistam sapientiam, quia apud ipsum semper est, quia in
a nobis lermiiiari, qui Dei "udicium exspectamus, principio eral Verbv.m, et Verbumerat apud Deunij
iri quo.vi depressi cxaltabunlur,. et violenti humi- et Deus erat Verbum. Suadente virtule, quoe po-
liabuntur, quia non est peisonarum
' acceplio apud tior verbis est, credentes in Christum inlelligunt,
Beum. Judoei pritmim, qui signum quoerebant, Chrislum
, -'Nam quoniam in sapienlia Deinon cognovit muif- Dei esse vir.lulem : et Groecisimiliter videnl Chri-
dus per sapienliamDeum, placuit Deo per sluliiiiam lum Dei esse sapientiam, illam autem muridanam
prcedicalionis, salvos facere credenles: (Aug.) Quid quam prius pmabant prudentiam, maximam esse
enim tam simile imprudentioe,quam qui haberet in -S^stultitiam. (Amb.) Yirtusergo Dei est quia per ipsam
potestate una-voce- suos persecutores prosternere, omnia fecit Deus Pater; sapienlia autem idcirco
patCrelur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, quia per ipsain cognilus est Deus: nec enim posset
spinis coronari, ligno affigi, imprudentise simile.esse eognosci Deus, nisi per eum qui esset.de eo.. Quia,
et stultum videtur : sed stullum hoc superat omnes nemo novil, nec vidit Patrem nisi Filius, et cuivo--
sapierites. (Greg.) Yerbum quippe Dei sapientia est, lueritFilius revelare (Luc.x).
scd slultilia hujus sapienlise dicta est caro Yerbi, ut Quia quod siullum est Dei, sapienlius est hoinini--
quia carnales-quique per carnis suoe prudentiam per- bus. (MAUR.) Quod stultum putatur Deiomnem hu-
tingerc non valebant ad sapientiani Dei, per stultitiam manam sapienliam, antecedit, quia per sapifentiam-
prsedicationis, id est per carnem Yerbi,-.sanarentur. suam liberari non poteranl qui per crricis myste-
'(Anibr.)Non cognovit mundus, id est homines, Deum riurii sunt salvati. (Gi'e<j.)-Stullumquippe hominibus'
i« sapientia-cjus. Quia unicam majestatem illius visum est, ut pro hominibus auctor vitse moreretur,
figmentis dederunt, vel elementis, dissimulanles de et inde contra eiim homo scandalum sumpsit, unde
eo, per sapienliam carnis pulantes haecdebere coli, ei amplius debitoi' iieri debuit. Namlanto Deus ab'
quoe videntur : propterea placuit Deo proediealionemQ hominibus dignius honorandus est, quanto pro ho-
ordinare, quaeillis stulla viderelur, ut-credentes quse minibus indigniora suscepit.- (Ambr.) Stulturii Dei, -
iili diflidunt, salvi fierenl, illisdamnatis. Yicissitudo
inquit, non quia vere slullum est, sed quia ab homi-
ergo hsec est, per "quam ' Dei cbnsilio falsum a vero nibus, dum ralioni mundanse non coiivenit,-stultum..
damnatur.;
putatur, cum sit ralio spirilalis: ac per hoc sapien- .
Quoniam Judmi signa petunl et Grmci sapientiam tius dignoscitur esse-hominibus, quia.spiritalia plus-
~quairunl. (Ambr.) Judsei signa petiint, quia non dif- sapiunt quam carnalia. Non enim spiritalia percar--
fidunl potuisse fleri,. sed an factum sit quserunt. nalia surit, sed carnalia constant per spiritalia, ideo--
Scientes virgam Aaron aridain germinasse et fru- que subjecta sunt carnalia spiritalibus. Et quod in-'-
ctum,attuiisse, et Joriam a celo deglutitum mven-. firmum est Dei fortius est hominibus. (MAUR.) Mor--
tre ejus tribus ,dieb"uset tribus noctibus fuisse, et tem, quam nec Gigantes evadere poluerunt,"crucifixi
vlvum ejectum esse: illdd tamen prsecipuequserimt, inflrmitas superavit. (Ambr.) Sine dubio ccelestia
ut aliquid lale videant, quod vidit Moyses in igne vincunt terrena, quainobrem infirmum Dei non est
Deum ; unde dicunt, Nos scimus quia Moysiloeulus infirmum, quia infirmitas Cbristi magna victoria esl.
est Deus, cum majus sit mortuum Lazaruni felidum Yicit enim cum vietus videtur, sicut ait in psal-
quarlo die de monumento vivifm exisse. Groecivero D mo L : Ot vincas cum judicaris. Yictoi' enim existit,
sapienliam quserunt, quia nolunl audire prajterquam qui injuste occiditur, reum constituens a quo occi-
quoemuridi ratione possibilia sunt,- . ditur.
Nos autem prmdicamus-Chrislum crucifixum,Ju- Videle, fralres, vocalionemvestram, quianon multi
dmis quidem scandalum, gentibus. aulem slullitiam. sapientes secundmn' arnein, non mulli polenles, non
(MACU.)Multumsuam doetrinam ab illorum sensu multi nobiles. Manifestum esl quia pauci sunt qui
discrepare d.emonstrat.:Jwsteis. quidem scandalum. mundi rationibus inflaii. magis quam eruditi sunt^
Scandalizantur si audianl a -se Christum. mori po- hoc est, qui stellaruni molus inspiciunt, et discer-
tuisse, quem illi quasi. immorlalem exspectant, id nunt. Ipsos aulem dicit el fortes seeundumcarnem,
est,-quod diccbanl nos audivimus.ex lege quiaChri- quos et prjidentes : .el ideo fortes, quia passionem .
siusmanel in aiiernnm (Joan. xn); noninlelligentes icrucjs Cbrisli infirmam asserunl: iniquitas enim
quia. illum primum pati bportebal, et sic in suam fortis et vincere sibi videtur ad-tempus. Ipsi eliam.
gloriam.introire ; gehtibus autem _stidtiliam; secun- nobiles per-quos superstilioni suoeorigmem antiqui-
diim inundanam sapien.liamslullilia vidctur, Deum. tatis .assignant, nosiioveljosdicentes ; noh ergo hauc-
19 B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III.
asseverationem elcgit Deus quoe in paucis esl. Sed A incolaeloci illius villam appellant, tam parva, tam
stulla mundi elegit ut confundat sapientes,-Stulta » exigua, tam prope nulla est nisi prislina Domini
mundi sunt virginempeperisse, et. Dei filium cruci- Christihativilate nobilitaretur. Elegit ergo
fixum: credi enim hoc. stultum pula"t, ideo Deus ut pauperes, indoctos, non quia reliquit fifmos,infirnios,
divites,
hunc confundal, hos.elegit, qui hoc credunt, quod sapientes, nobiles, sed si ipsos primo eligerel, me-
hic stultum judical : confunduntur enim sapientes^ rilo diviliarum suarum, inerito subslantiarum, me-.
dum qusepauci neganl, multos vident. fateri. Non rilo natalium sibLeligi viderentur, atque-inflalide
est enim ambiguum multorum seritentias paucorum liis rebus salutem humilitaiis non reciperent, sine
antenoni sententiis. (Greg.)"Aliler, ad. cognitionem qua nemo polest redire ad illam vitam,nnde-non
iideipriusstulta mundi collectasunt,iitpostea etiam . laberetur nisi per superbiam(Ang.).Sed forte diceret
astuta vocarentur, Paulo attestanle, qui ait: Non aiiquis: Etsi ipse huniiliter natus cst, in discipulorum
mulii sapientes secundumcarnem- non multi poten- nobililate jactare se voluit. Non elegit reges aut se-
les, non muhi nobiles; sed qum stulta sunlmundi natores, aul philosophos, aut oratores. Imo vero
elegit Deus, ut confundat sapientes. Tempora namque elegitplebeios, pauper.es,,indoctos, piscatores. Pe-
sanctaeEcclesiseprimaiitterarumperhibenlurignara, trus piscator, Cyprianus orator. Nisi fideliler proece-
ut videlicet cunotis in prsedicatoribus suis Redem- ]B deret piscalor, non humililer sequeretur orator. Non
ptor ostenderet quod^d vitam^redentespspulos nbn de se quisquam desperet abjectus, teneat Christum,
sermo, sed causa suaderet. Et in/irma,mundi elegit et spes ejus falsa non erit. Ut non.glorietur omnis
Beus, ul confundatforlia. (Ambr.y Idem sensus es*t, caroinconspectuDei.(Ambr.) Idest,ut sapienliaear-
quia quodpauei infirmum putanl, hi qui se pruden- nis erubescat in errore.suo judice Deo : sensus
les nestimantin sceculo, diffidentes de -spe, a multis enirn camis esl diflidere Dei potentia virginem
virtus asseritur, quia multi credunt, quod infideles peperisse, quia lioc mundi ratio,- qui cognalus est
non credunt ad illorum ruhorem. Yidentetenim iri- carnis, non recipif. (Aug.) Yidete quemadmodum
firnia Christi nominata dsemoniisimperare, prodigia nobis abstulit gloriam, ut daret. gloriam.; abstulit
facere : inftrma autem sunl mundo injurioe, et pas- nostram-, ut darel suam; abstulit inanem,- ut daret
sio Salvaloris neseienti hoec-ad virtutem proficere, plenam ; abstulit nutanlem, ut .daret solidam.Non
quia ideoisla patise permisil, ut vinceret mortem : ergoin te debes gloriari, quod prohibuit Yeritas, sed
iujusle enim pati et potentem resistere nolle, gloria quod ait Apostolus, hoc prsecepit Yeritas : Qui glo-
est palienlis, et damnalio occidenlis. Et ignobilia rialur, ihDomino glorietur (II Cor.x). .
hujus mundi et contemplibUiaelegit Deus qum non- Ex ipso enimvos estis in Christo Jesu. (Anibr.)
sunt, ut ea qum sunl destrueret. Ignobilia ergo et' C Ex ipso,- id esl, ex Deo, qui omnip.otensest, esse
cpntemptibiliaelegit, non quia vere ignobiliaet con- nos in fide Chrisli: Dei enim propositum est ut ve-
lemplibilia sunt, sed sic _adicantur a mundo, quia, rilatem ejus el misericordiam per Chfistum disce-
speniunt rationes mundanas credendo iri Christum, remus. Yerilas est mysterium Trinitalis, misericor-
ut ea quoesunt vere ignobilia et contemplibilia de- dia vero, qui cum essemus caplivi redemit nos. Qui
strueret, qu.iaipsi magis judicandi el cbndemnandi fgctus est sapienlia nobis,el justilia, el sanclificatio,_
sunt qui judicant: asseverationem enim illorum er- et redempiio. Ad confifmaiionemcredentium Chri-
ror invenil; nec fuit ab initio ; nostra autem disci- stum Dei voluntate dicit egisse qusegessit, ut scia-
plina ab initio est. Deslruitur ergp dum sine testi- mus yere nos sapienliam didicisse et sanclificatos
-jiionionudis verbis asseritur. Nostra vero non verbis esse, etjuslificatos, .et redemplos a Deo per Gbri-
solis, sed et. leste,' virtule probatur. Quare autem stuminemo eriimrede.initnisiquod fuefal suum. Siye
primo .ignobiles paucos, imperitos, impolitos eie- ergo quod redempli sumus, sive quod «aneiificali,
gerit Dominus,-cum haberet anle bculos suos lur- i.d esl, ab opere carnis et idolorumimriiundiliapur-
' bam
magnam. in comparalione quidem illorum pau- gali, sive quod justificati (justum est enim creato-
periorum pauciores, sed in gepere suo mullos di- rem colerecseteris spretis), sive quod sapientes pef
viles, nobilcs, doctos,sapienles, quos. poslea etiam J3 idquod mundanos.didicimusiinperilbs,totumhoc Dei
collegit, exponit Apostolus sacramentum : hifirmd beneficium est per Christum. Redemptio tamen no-
mundi elegilDcusut confundal forlia, et stulla hujus . slra hsec esl; obtulit enim se Christus diabolq cu-
mundi elegil Deus, ul confundat sapientes, et igno- pienti ut peccati in-se conlradiclionem auferrel, et
bilia hujnsmundi elegil Deus, et ea qumnon sunl,\A sic caplivosejus eruerel. (Greg.) Qui factus est nobis
_esl,JionxoinpuiairlurjjUjquK sunl evacuerilur. Ye- sapienlia a Deo, etjustilia, qua scilicetjustitia, dum
nerat enim docere bumilitatem,"expugnare super- in lioc mundocontra vias peccalorum venit, anliquurii
biam ; venerat humilis nullo modo hic prius altos hoslem vicimus, a quo capli lenebamur. (Aug.) Fi.lius
quoerere'qui tam humilis venerat; primo quia elegit factus est nobis sapientiaa Deoet juslificalio, quia
nasci de illa femina, quse desponsala erat fabroj^ temporaliier nos ad illum converiimur, id est ex
non elegil ergo amplos natales ne in hac terra nobi- aliquo tenipore, ul cum illo maneamus in selerniim,
litas superhirel; non elegit saltem nasci in amplis- el ipse ex quodam lempoie Verbumcaro factumest,
sima.civitale,'sed natusest in BetlilehemJudoe, qnoe el habilavil in nobis, ea porro justilia quse vivil in
neccivitalis nomine nuncuparetiir, hodiequc illain scipsa procul dubio Deus est, et incommulabiliter
"21 ENARRATIONTIMLN EPP.PAULI LIB. IX. — IN .EPIST. I.AD COR. 23
vivit; sicut. autem cum sit ln seipsa vita, eliam -no- A . CAPUT II.
bis fit vita, cum ejus efiicimur utcunque parlicipes; Qslendil Apostolus se lisum non fuisse excellenlia sm-
ita cum-in se sit-juslilia. eliam nobis-filjuslitia, cum cularis sermonis, quia perfecti lanium, ui sunt
' ho -.
ei cphserendovivimus, et tanto magis minusque justi' niines spiriluales, possunl eam cdpere. -
suinus, quanto -illi magis minusque- cohserenius. Etegq cum venissem ad vos, fralres,veni non cum
Unde scriptum est.de unigenito Filio Dei,- cum sit eminentia sermonis aut. sapientice praidicans vobis
utique Patris sapientia-atque juslilia; el semper in-- mysteriumDei: neque enim judicavi scirc me aliquid
seipsasit, quodfactus sitnobis sapientia el. juslkia ihter vos, nisi ChrislumJesum et hunc crucifixum.
et sanctificalib, elredemplib.. (Greg.) Ac si diceret,"Quia vos capere-divinitatis ejus
Utquemadmodum scriplum est: Qui gloriaiur,. in mysterianon posseperisavi, sola vobis humanilaiis
Domino glorieiur. ;Est plane ille summus Deus,.vera. ejus infirma locutus sum. Quoniam superius grada- -
juslilia, vel ille veriis Beus summa Justitia,.quam tim forriianr disclplinoenostrse oslendit, nunc non se
profecto esuiire ac sitire debemus ; ea nostra est in aliler illis tradidisse- probat, quarn quse ostendit,
hac peregrinatibne justilia, e.t qua pqstea satufarl qiiia et In humiiitale sermbhis-et in stullitia proedica-.
«upirinis; ea nostfa est in _3eternitateplena .ustilia. tionis sicut mundo videtur, Jocutus est illis de Christo
(Cass.) Cuncla-namque si ab uno. homine volumus; -B myslerium -: quod ideo myslerium vocat qjiia quod'
mutuari, aut difficile.aut cer,te nunquain idonea ad[ incarnatumeslocciiltum erat a_seeeulis apud Deum
imitandum exempla nobis polerint repefiii, quia Ii- Deus verbum ; hsereticos aulem esse in quibus-.glo^
cet necdum Christum o-mnia in omnibus factum.se- riabanlur, quiaet per-eloquentiam pravamdoctrw
cundum Apostolum videmus,' eum in omnibus tament nam commendabant, pruderiliam mundi sectanfesr
Iioc modopossumus, id est,:per partes in pmnibus,.,. criicem Christi-evacuabant, erubescentes slulti appeK'
inyenire. De ipso ehim dicitur : Qui fdctus xst nobis! lari amundo,rut neque natuih Chfistum ex'yifgine-
ex Deo sapientia, justilia, sanclilas; et redemptio.'. praedicarent, neque vere crucifiyum docerent, quia
Dum ergo in alio sapienlia, in alio juslitia, iu aliot. stultum videtur, Dei filium natum hominem fateri et
sanclilas, in alio mansuetudo, iri aho castitas, ml cruclfixum. Hos et Joannes apostolus designat di-
alio humilitas' reperitur,.membratim Chrisius per:_ cens : Quinegat Chrislum-veiiisse, Ahtichrisius est ;
unumquemque nunc ,sanctorum divisus est: con- et qui negal Filium_,nec Patr.em lutbet (IJmn. n);
currentibus vero universis. in unitatem fidci.ac vir--' quia ipsum Patrem sibi Filium-appellatnm dicebant
tutis', redditur in virum perfectum, plenitudinem.suii ex quibus Marcioritraxit errorem. Qusearguit clausa
corporis in singulorum membrorum compage ac pro-- videntur, quia non illa manifestat, sed intelljgi vull,.
prietate perflciens.. Donec veniat ergo illud.teinpus;,C exeo quod ih prudentiam mundi inveliitur, quseest.
quo sit Deus omnia in omnibus, in preesenlipotestt, religioni inimica ; quse autem sunt quoe corripit ejus--
Iiofcquo diximus modo, id estper partes virlutum,, . judicio vult disci, ut quasque nostra iiridet, velut
esse in omnilras Deus, licet nondum plenitudo ea- sLuIla a se omnia in Corinlhiis repreheridi osten-
rum bmnia.sit in pmnibus: quia licet unus religionis3 dat: corpus enim ipsum memorat, utexeo mein—
nbstrse sit flnis, prbfessiones tanien diversse, quibuss brorum ejus» ratio dignoscatur; Corinthiis tanien
ad Dominuni tenditur, sicut in collationibus senio- manifesta erant quia causas iu qirHjus afgueirantur -
nim plenius disputandum est' Ideoque discretioniss non ignorabant. Et ego in infirmitate ei limare multo •-,
et continentioe forma ab his est nobis pfeculiariusex-.- fuiapud vos. (Amb.) Chrislum. euim in stultitia Iiu---
petenda, a_qui'busvirtutes .hasper gratiam Spiritus5. riiansesapientise prsedicans, odium sibi ,et .persecutio-
sancti ubefius vidioms effluere, non quod ullus quse, j nem provocabat,. quasi rem vanam annuntians, ,et
ia multos divisa sunt, solus possil acquirere, sed utt ininiicitiam Judseisatque gentibus. Ei sermo meus et
in his bonis quorum capaces esse possumus ad eornmj prmdicaiio mea non in persudsiohemsapientimi Osten-
nos imitationem qui eas peculiarius obtinuere,.ten- dit quia rie hominum. favoreniacquireret,, idcirco
damus. (Ambr.)Utquemadmodum scriptumest: Quii humarise sapientioe placere noluisse ,' rieque verbo-
glorialur in Domino glorietiir. Hoc scriptum est ini D rum arti stnduisse, sed fidem auctori exhibuisse, qui
Jeremia propheta (Jer: ix). Dignum esl quod, dicitt doclririam suam rion ornatu tradilibnis huiiiana. ac--
prophetaut in Domino gloriemur. Quia non poteritt s ceptabilem esse voluit vcrborum strepitu, sed ipsiS"
confundiqui gloriatur in Deo: opera enim ejus, ett rebus, quia res ante verba sunt. Ad oslensionemSpi-
magnificentia in rebus gestis apparenl. Ideoque,in- rilus et virtuiis Dei. 'Ut quia verbis, quse Infirma
quit, confundantur-in idolis suis, qui nbn pluunt nec. jiixfa virtutem sunt, res fatuse eompte prudehtes
feeerunt ctelumet lerram.-Simiri m'odo,.etqui in ho- videntur, Deus proedicationem suani non testimoriio
miuibus gloriantur quos sciunt utique nullius esse> verborunf voluit comiiieiidari, sed virlutibus", ut ^
virtutis, .quare, el ait Scriplura ; V-anaspes esl in ho- verbi stultilia indicata. factis se sapientiam denion-
mine (Eecli. xxxiv). Sic enim qui gloriatur nonjiisi i . straret spiritaii ratione. furidata. Sapientiam-enimlo-
iri Domino gloriatur,. cum cognoseil non suum sedI quimur inter perfectos. Hoc est.inler eos qui crucem
illius esse, 11011 solum ut _sit,.verjimetiam ut non nisii Chrisli virtutis testimqnio sapientiani fatentur : hi
ab illo bene sily sit, a quo habet utsit. enim sapientes%et.perfectisunt quifidein- non magis
verbis habent, .quamrebus. Savienliam-aulem 'hoii
23 B. RABANIMAURI'ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. 01
liujus smculi.lle.cle ait sapienliam non hujus swculi, A impiam faciebant, non eranl nescii".Dominus tamen
sed fuluri, in quo veritas Deineganlibus appafebit: majestalis dicilur crucifixus, cum mori nescial : sed
iioc enim sseculum ralionem hane non capit infir- quia Verbumcaro factum est, Id est, Dei Filius in-
mitate cogitationis terrenoe. Neque principumhujus carnalus liomo faclus est", ipsi ascripta est mors,
-smculiqui destruunlur. Manifestumesl non esse sa- quiaJudsei nori utique carnem persecuti surit, sed
pientiamhanc principum liujus mundi,quiadestruun- eum qui opefabatuf per carriem; acperhoc quamvis
tur ab illa : Chrislianitas enimomnes destruil erro- Dominus majeslatis morlem
ignoret, quantum ad
res; quos alibiApostolusenumefaf, id esl,iddlblatriam, Judeeorum lamen volum pertinet, et ad principum
avaritiam et csetera vitia, sicul dicit Joaunes apo- hujus sseculi, Dominum occidefunl in carne. Ex
stolus : P.ropter hoc venitFilius Dei ut solveret opera forma enim servi crucifixus est el tamen Dominus
diabo1i'(IJoan. m). — Sed loquimurDei sapienliamjh glorise crucifixus est: talis enim erat.illa susceptio
mijsterio,qum abscondita est. "Occultumsensum ma- quseDeum hominem facerel,..et hominem Deum.
nifestare missum se testatur, quem neque principes, (Aug.) Quid.' tamen propier quid; et secundum
neque potestates scirent, neque. mundus audieral; quid dicalur, adjuvante Domino, prudens et diligehs
ac p.er hoc stullum pulari, quia incognitumest; esse lector intelligit. Nam ecce diximus, qtiia secundum
autem rationaie et salutare iesle virlute, cui omnis 1B idqubd Deiis est jlorificat suos, secundum hoc uti-
inlentlp cedit rationis humanse. Abscondila est ergo que ijubd Dpminus glorise est, et tamen Dominus glq-
Dei sapientia , dum non in verbis ", sed in.Virtute rioecrucifixus est., quia recte dicitur, et Deus cruci-
esl; non himiana rationepossibilis, sed Spiritus ef- Dxus non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate
ficacia creilibilis. Quam prwdestinavitDeus anie sm- carnis.
cula in.gloriam nostram. Usque adeo-vera sapienlia, Sedsicut scriplum est J Quod oculusnon vidit, nec
et, cuni Deo semper fuisse declaratur, ut ante soecula - auris andivit, nec.hicor liominis ascendit, qumiprm-
prsedestinala in gloriam nostrain dicattir, qui credi- paravit Deus diligenlibus eum. (Ambrt)Hoc scripfsum
MIUS.ProesciusenimDeuS errores futuros in mundo, esl iriApocalypsiElioe,in Apociyphis. Per hoc exem-
quem erat-faciurus, hoe deerevit ad confusionem plum inopinalam rem faclam dicit, et quse non soluhi
illbrum qui slbi stultitiam sapienliam facturi- erant, in humarium sensum non caderet, sed et coelestes
ad nostram. autem gloriam qui crediluri eramus et poteritias lateret, Dei scilicet Filium incarnatum, ut
credimus. Quam nemo principumhujus smculi cogno- quod supra dixeral firmarel, quia si prineipes hujus
vit : ii enim cpgnovissent,nunquam Dominum maje- sseculi Dominum hominem factum non inlellexerunt,
statis crucifixissent. Principes hiijus sseculinon so- -quanto magis Jiomines. Sed si verba offendiciilum
liim homiries accipiendos Judseorumac Romanorum,"^2 vel scandalum faciebant, virlulibus tamen et signis
sed et hos principes el polestates quos supra dixit, fides non debuerat. denegari; inflrmitati eniin <3t
ad quos vere pertinet dictum hoc, adversus quos no- ignoraniioe b.umanae virtus debuerat prseponi el
bis colluctatio est spiritalia nequiliwin ccelestibus credi quod liinnanse rationi impossibile videbatur.
(Eph. i\), quia consilio ae Yoluntate illoriim cruci- ideoque diliger.tibus Dominum, id est, credenlibus
fixus est Cbristus. Denlque post tentaliones recessit, prseparavil donuih hoc. ~(Aug.)Aliler, quod oeulus
ail, diabotus usque ad tempus (Luc. iv), el ipse Do- noh vidit, quia non est color, nec auris audivit, quia
minus : Princeps, inquit, liujus mundi venit-elin m'e nbn est sorius, nec in cor hominis ascendil, quia co.r
invenit nihil (Joan, xiv). Principes ergo bujus soeculi hominis illuc debet ascendere. Nobis vero revelavit "
per ignorantiam Dominum majestatis. crucifixcrunt. Dominus per Spiriimn suum: (Ilier.) Si oeulus noir
Nam Judseorum prineipes, quomodoprincipes hrijus vidit nec auris audivit quoeprseparavit Deus his qui
seeculi possunlintelligi , qui erant subjecti regno diligunt eum, quomodo.idem Apostolus inferl, nobis
Rbiuario, et neque Ronianorum priricipes crucifixe- milem revelavit Deus per Spiritum suum? Si revela-
ruutGhristum ; quippe cuni dixerit Pilatus : Nullam tum est Aposlolo intelligendumne est quod-et •ille
causam morlis invcnioin eo (Joan. xix), unde et ma- j aliis revelaverit; atque brevis responsio est," non
nus lavil, diceiisJudoeis:Innocens egosum a sanguine dcbere requirere, quid Bit illud quod nec oculus vi-
nee in cor hominis ascendit:
jusli hujus, vosviderilis (Matlli.xxvn): hi ergo princi- dil, necaufis audivil,
sciri polest quod promit-
pcs crucifixerunt Dominum,quos triumphavitlibere in, si enim ignoratur quoniodo
enim
semetipso. Quamvis dicat Lucas evangelista de dse- titurin futuro, non cernilur in-prsesenti; spes
monibus : Sciebant enim Clirislumipsum esse Jesum quse videtur. non est spes, sed jam cer.la possessio ;
,(Luc. iv); scierunt quidem ipsum esse, qiii in lege quomodo si velit quispiam dieere, estende mibi
audiri non po-
promissus erat, mysterium lamen ejus quo filius quod impossibile est, loquere quodhumana
Dei est nesciebant. Hoc etiam et Pelrus apostolus tesl, expone quodnon compreliendit cogita-
ad populum Judaicum dicit (Act:ui) : Scio, fralres, tio. Ergo hoc sensu Apostolus dixisse credendus est,
carnalibusoeuliset aurecarnali, etcogilatione
quia per ignoraniiam gessislis hoc malumi sicul el qubd Et: si
veslri, noii tamen sasculi. Si ergo per igno- mortali, non possint spirilalia comprehendi.
principcs '
rantiam servi occiderunt Dominum, peccatum eis enim noveramus quondam Jesum sccundumcamem,
ascribi non debet : sed non licet hqc ignorare.:Et sed nuncjam non novimus eum ; et iri Joannls Epi-
Doiniuum esse nescierint. tamen, quia reni siola scribilur : Charissimi. nunc filii 'Dei sumus, ct
quamvis
' 26 "
2D . ENARRATIGNTJMINEPP. PAULI LIB.TX. — IN EPI5T. I AD CGIL
necdum manifestum-est quid fitturi sumus, quohiam '± A;Dei docuit riosquod sr.it naturaifier, iion drictus, et 1
vLdebimuseum^iculi esi (1 Joan. m). Quodque re-, docuit nos de mysteriq Chrisli, quia non sbluui ' Spi-..
veiatum sibi el sauctis per Spirilum- esse teslatur, ritus Dei est, sed.etChristr. . .
noii statim sequitur, ul ipsc" aliis.revelarlt.;. alioquin Nqs autehi non\spirilum hujusjnuhdi accepimus,
audivit el in -paradiso verba ineffabilia, quee aliis sed SpiritumquLex Deo<est. Hinc scimus, quia Spi«--
narrare non polerat, aut si narravit, nequaquam ritumqiii de Deo est accepimus, quia mimdi spiritus

ineffabilia' sunt. (Ambr.) Nam quia principes sseculi non polest scire, quoe ab hoc. hobis insinuata sunt;
hbe ignorabant, Deus liocper Spiritum suutn reve- Spiritus.tainenTnundiJiic est, per quem arripiuntur
lavifcredentibus,, quia jes Dei non potest sine Spi- fanalici, .qui sine Deo suiii: esl enim inter munda-
ritifDei addisci. Nam rion solum' hominibjis sacra- nos spiritus pptior^ unde sblet cbnjecturis quse
mentum istud missum se dicit declarare, sed et prin- muridi suht divinare, quem pythonem appellanl.Hic
cipibus et potestalibus in coeleslibus: qui Dominum enim esl, qui per verisimilia fallitur et fallit; hic
crueifixeruht, ut hocprsedicanle in terris, discant est, qrii per sibyllam locutiis est', sensum nos-
qui sunt in carnalibus coelis, qui degurit subelenien- triim secutus, locum volens inier coelestes hah.ere. '
Ul sciamus, qum a Deodonata stlnt nobis. Quia enini
lis firmamenti. Hic efgo singularis aposlolus * est, et B
qui hanc gratiam conseculus est," quia Trinitatis; Dei Spiritusdatusestnobis;scimus quse a-Deo~9onata
mysteriumanullo<sicpotuitex.planari;unde etvas ele- suht nobis :_hon eniin hsec possemus scire, si mundi
ctionis divino judicio vocilalus est. Spiritus enim.om- spiritum haheremus, qui'.i non polesl, scire niundi
nia scrniainr, eliam profundat>ei. (Aug.) rjon uti- spiritus. Sensum enim Dei nemo novit, nisi qui de
que., ut quodnescit inveniat, sed quia nihil relinquits Deo est Spiritus Dei. Inferiora enim non possunt su-
- omnino quod nesciat. (Ambr.) Quia enim de Deo esl periofum,scire consilium,heque'creatura cbnditoris
' hic Spiriius, oivihia hovil. Dei profunda autem ideo dignosccre volunlalem. Qum et loquimur. Ul hinc:
ait, quia ornnem virtutem et prsescientiam ejus novit: riianifestum sil scife nos qare' a Deo ribbis ^iohala
quod omnifio creaturse impbssibile est. Quis^nim sunt, quia.hsec etlpquimur,-ut et«alii discant per
scit hominum ea- qum suntlwminis, nisii spiriiu:s Jw- doctrinam spiritalem. Prsedicaloribus eriim , id "est
mihis quVin ipso est? Manifestum est cogitationes apbstolis, insiiiuata divinitus sunt, quoe .tfaderent
nostras a, nullo'sciri, nisi.ab animo, nostro, quem populis, et addiscerent principes hujus saeculiquid
spiritum dix.it. (Aug:) Denique in Eyangelio iriter admisissent ftiali. (A«_..)Nam cum Dominus ait:
coelera sic ait: Et spiritus' ejus reversus esl^ad illam Quia servus nescit quid faciat doniinus ejus .(Joan.
(Matlh. ix). Spirilus liominis- in- scripturis" dicitur xv), ftos autem charissimi, ut amici Domini esse
ipsius animse poleutia'ratibnalis, qua distat apeco- G possimus, quid noSter Dominus faciat, sciamus
ribus, et jeis natuise lege dopiinatur , de quo dicil nbn solum' enim homines, yerum etiam justos
Apostolus : Nenio scit. ea quk sunt hominisj hisi spi- ipse ifacif nos, et noh ipsi nos ; et ul hoc
ritu$Jiominis,qtti in ipso est. Nemo enim scit quid sciamus, quis "nisi ipse facit? Non enim spiri-
agatur in liomine, nisi spiritus hominisquiin ipso tum hujus mundi accepimus, sed SpiritumquiexDeo
est, donec venial Dominus, et illuminet abscondita est, ursciamus,quse a Deodonala sunt nobis,ab ipso
lenebrarum et manifestet cogitationes cordis, ut eas, quidqiiid boni est donatur. Ergo quiaet tioc bonum
non solum quisque suas videat, sed et aliorum. Se- est, ab ipso utique dalur, uf sciatur a quo bonum
cundum hoc enim-dixit.-Apostolus," neminem scife oriine donetur,* ut-oninino de oninibns bqnis' qui
quid agatur -in homiiie, nisi spiritus hominis qui in gloriaiur inDo.mino glorietur;'quienimhabet dabitur
ipso esl, secundum quod videmus in nobis-: nani se- ' Jei (Luc. vm). Quid es't plene habere? Scire unde ha-
cunduin id quod credimus non videmus et multos heas.Qui auiem non Afl6e(,ldest,nescitundehabet,et
fideles esse novimus, et multis noti sumus cum scri- (jupd habefauferelur ab eo. Denique, sieutipseait./ide
ptum sit, Quis ergo bominum scil ? (Greg.) Si ea qiioe ipsum eral sapienlim scire cujus esset et hoc donuni
snnt hominis nemo scit, nisi spiritus hominis qui in- n (Sap.vni).JSicet aposlolusPaulus cum commendaret
ipso est, qua ratione in Job legitur : Certe novi cogi- nobis- gratiam Dei in- Spiritu sancto ait : Mos auiem
tdliones vesiras (Job. xxi). Sedtunc spiritus homi- noii "spiritum hujus mundi accepimus, sed Spirilum
'
nis ignorattir ab altero, cum veibis, vel operibus non qui ex Deo est; et quasi dicerelur illi, unde discernis,
demonstratiir, nam cumscripfum s\t:~Ex fructibus secutus ait, ut sciamus qum a Deo donala sunl nobis'.
eorurn cognosceliscos (Matih. vn), per hoc quodffo.- Efgo SpiritiisDei'spiritus esl charitaUis, spiritus hu-
ras'agilur, quidquid intus latet aperitur. Unde recte . jus mundi spirilus est elatiqnis: Qui habent spiritum
qiioque per Salomonem dicilur-: Quomodo in aquis hujus mundi, superbi sunt-, ingrati surit Deo : mulla
respondeant vultus prbspicienlium,-siccorda hominum dona ejushabent, sediion colunt eum aquohabent,
. matiifesta sunt prudehtibus (Prov". xxvn).' .Proinde ideb sunt infelices, (Greg.) Non in doctrina verbb-
beatus Jbb cum aniicorum colioquentium cogilatio- runi. humanoe sapientioe, sed in 'doctrina Spiritus,
' -.nes"nbsse sese dicefet, adjunxit, et<senientiascontra malehat quippe hanc sapienliarii sola puritale-veri-
me imquas, 'ut ex patenti re ostenderel, quia hoc tatis osteudere, non auiehi eloquii lineliohe lucare.
quod iiieis lalebat invenisset. Sic el qum in Deosunt, (Amb.)Yerba enim humanse sapieiitiaehunc-sensum
hemo cognovit nisi Spirilus Dei (Amb.) Hic Spirilus lipri vident, neque ruieraturce studiis appreheudilur.
27 B. RABANI MAURI ARCGIEP. MOGUNT.OPERUM PARS IU gg
sedperfidem spiritali ratione concipitur, dicente A quia eos isti inler se dividere, et pro altero infiari
Isaia propheta.: Nisi credideritis, neque intelligetis adversus.allerum WBperunt, dicuntur et homines,vet
(Isa. vu)'; naturali enim magis lege, quam cursu si- carnales, et -animales, non valerites, percipere quse
derum, et calculis signbrum, quoein fifmamento de- sunt Spiritus Dei: et tameri quia non sunt abEccle-
notanlur, addiscitur. Denique credentes non hu- . sia segregalir-parvtiliappellaritur in Christo, quos
inanis verbis ,sed naturse suse. vident congfuere,. utique vel aiigelbs , vel deos esse cupiebat quos ar-
quod credunt: opus efiim aguoscit opificem-,ideo- guebat, quia hohiiiies erant, id.est, in his contentio-
que Evaiigeliu.m animis; nostris loquitur spirilalia. nibus, non quseDei sunt, sed quse sunf hominum ssi-
excitans illos.adcogiiitionemsui Cfeatoris. Spirita- piebant. De-illis verb qui sunt ab Ecclesia segregaii
libus spiritalia comparantes..Hoc est, his qui munda- nori dictum est, ea quse suni Spirilus non. percipien-
nam prudentiam refutanl, spiritalem efflcaciamtra- tes, ne ad seientise perceptionem referretur, sed
dere, qusemyslerio fidei continelur; ad illuihinandqs;, dicturii.est, _Spirilum- noh. habentes. Non est autem
s.ensus benevolorum hominum; credentes enim quse Gonsequens, ut qiii habet ctiam sciendo percipiat
" mundi
sapienlia stulta judicat, spifitales sunt. .Ani- quod habet; habenl ergo istum Spirilum in Eccle-
malis <autem homo non- percipitqum sunt Spirilus sia constiluli parvuli in Christo, adhuc animales at-
Dei ?_stultiiia enim esl illi. Pecbribus enim isimilis'JJ que carjiaies, quid habeant pefcipere non valenfes,
sensum suum, in.lerra deprimit, ideo.non assequitur id est, intelligereetriosse. Nam quomodo essentpar-
nisi quse videt, nec putat aliquid posse fieri, quam vuli in Christo, nisi renati ex Spiritu sancto? -Nec
quomodo scit. Ideo quidquidjaliter audit, xjuani no- mirum videri debet quod quisque aliquid. habeai, et'
vit, sjultuni judicat; nihil enim oesliiiiat posse fieri, quod habet ighoret.-Ut enirii iaceam de omnipoten-
sine commistione. Uhde.ridet, audieiis Deuni iilium tis atque incommutahilis -Triiiitatis divinitate, quis
genuisse, quem scit simplicem el incorporeum; ef facile scientia percipit quid sit aftinia, et quis noh
virginem peperisse, et resoluta corpora- rufsuin re- habet animam? Postremo ut verissime noveiimus,-
vocari ad yitam ; cum hsec niagis ad laudem Dei pro- quod parvuli in Cbrislo, nonduni percipientes quse-
iiciantul credalur fecisse, ciijus operis ratio investH sunt Spifitus, habent tamen Spiritum Dei, paulo
gari non possit : Deus est <jnim.qui'fecit. Imbecilli- post intueamur quemadmodum eos ipsos increpans-
las eniift huniana stultum pulal, quod scienfia sua ail: Nescilis quia templum Deieslis, el Spirilus Dei
nonconcludil; cum hoc magis stultuni deberet ha- habitat.in vobis? hoc ilaque nullo modo diceret. ab
Jjere, el illud prudens, quod quia Dei factum dicitur, Ecclesia segregatis, de""qjiibus diclum est:- Spiriium.
-
comprehendi non potest, humanam traditionem se- non habentes: \
quenles, dum unius De.iTidemabnegant, spirifaliler ^1 .Spiriialis autem dijudicat qmnia,, ipse autem a ne~
factiim esl quod, rationecarnis infla.ti, putant fieri minejudicatur. (Anib.) Quoniam.yera ratmspirila-
iibn posse, et sic reprobi. annotati spiriialiter -cjn- lium ,est,"id est credentiuni, hoc enim quis nuncupa-<
demnati siint. (Aug.) Hunc Spirilum. guod illj^non turquod credit, ideo ipsi omnia judicanl.Ipsorum eiiim.
Jiabeanf, qui srint ab Ecclesia segregali, Judas apo- " exemplo infidelitas dijudicabitur,. ipsi autem a "ne-
stolus apertissime declaravit dicens : Qui- seipsos nijne judicabuhtur: quis enim condemnet .vera di-
segregant animales Spirilum non hapentes. Unde in cenlem ? Cum eriim constet omnes inimicos fidei
ipsaEcclesia etiamillos qui per nomina homiftum, faisa tenere pro veris, accusatio illorum in irritum
quamvis in ejus.unitale conslitutorum, qudedamschi- jam deducla est veri judicio condemnata ; quia qui<
smata moliebanfur, Paulus aposlolus arguens, ait non crediderit, inqiiit Doniinus,, janv judicatus -est
inter csetera : Animalis autem homo non per-cipilqum (Joan. m). [Aug.] Ita homorenovatur in agniliohem
sunt Spirilus Dei. Stuliilia est enim illi, et non po- Dei secundum imagiriem ejus, qui creavit eum, et
tesi scire quohiam spirilaliter dijudicatur, osten- spiritalis effeclus dijudicat omnia, quse ufique judi-
dit quid dixerit non percipit, id est, scientianon canda sunl :. ipse autein a nemine judiealur. Quod
capit. Yeruni hos in Ecclesia constitulos parvulos autem judicat qmnia, hoc est, quod habet potesta-
dicit nondum spiritales, sed adhuc carnales, etlacte • tem piscium maris, etvolalilium cffili, et qmnium
alendos, nori esca. Quasi parvulis, inquil, ih Ghri- pecorum el ferarum, et oiniiis terroe, et omnium ser-
. sio lac vobis. potum dedi, non escam, nondum enim pentium quaj repunt super terram : hoc eniin
'
poieralis : sed nec adhuc quidem poieslis (I Cor. III)'. agit pef mentis inlellecluni, per quem percipil quoe
Ubi dicitur, jiondum, vel non adhuc, profecto non sunl Spiritiis Dei. Alioquin homo in hpnore positus
desperatur, sieo tenditur, utsit aliquandoquodnoni noninlei,lexit, comparalus est jumehtis insensalis, el
dum est, adhuc enim, inquii, cs(is carnales, el osten- similis faclus est illis (Psal. XLVIII).Judical etiauf
dens, uiide sinl parnales": Cumenim sit inter vos, in- spirilalis approbando quod recluin, improbando au-
(juit, wmulaiio el_conieniio, nonne carnaies estis e_t lem quoil perperam invenerit in.operibus nior-ibiis--
secundumhominemambulaiis? alque idipsumplanius quefideliiim, in.castitale,in jejuniis, iiircogitalionibus
aperiens, cum enim.quis dical ?'inquit : Ego quidem piis de hfty quse per sensum corpofis percipiuntur.:
sum.Pauli, alius anlem, Ego Apollo, nonne homines ilehis eniih judicoire nunc dicilur in quibiis etpo-
.esiis? Hi ergo, id est Paulus et Apqllo, cqncordes teslatem- corrigcndi habet. Quis enim cbghovit sen-
eranl in unitate Spirlius et vineulo pacis, el (amcn . sum Dominl, qui instruat eum? (Amb.) Sensus Dei
29 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI.LIB. IX. — IN EPIST. I AD COR. 50
esl, quo hsec spiritaliter jussit fieri,,per quse mundi A los, aliter discipulos affatum , et inter ipsos aposto-
sapienlia slulta probaretur , negans posse fieri quod los fuisse distantiam. Tribus etenim discipulis glo-,
factum est. Queni sensum riullus est qui-cognoverit, riam suam m monle oslendit, dicens illis uftacerent
eldispliceal illi,.ut emendet consilium Dei; quia qui visum, quandiu a mortuis rcsurgeret. (Greg.) Saneti
cognovit, laudat potenliarii Dei, quem squi. omnia elenim prsedicatores.quasi porlsenobis sunt, qui nos
negatposse, necmundum credil fecisse. Quid enim ad interioreih intellectum oeternse sapientioe4>erdu--
raagnuin est ut de-se credatur generasse, qtii non cunl: sed cum adhuc inchoantibus non alta el my-
ambigilur euncla ex nihilo fecisse? quippe curii di- stica, sed quosdamquoecapi praei^alenl,preedicant,
cat Salvator : Apud Deum autem' omnia possibilia portoeexleriores sunt; cum vero perfeclis profunda
sunt (Luc. xvm), cunclis liquet quia Deus consilia- et mystica loquuntur, portee interiores. Yideamus
riis non eget, qui ipsis quoque consiliariis hominum qualiter porta exlerior pateat : Non polui vobis lo-
sapientiseconsilium proebet, de quo etiam scriptum qui quasi spirilalibus, sed quasi carnalibus'; tan-
est : Quis cognovitsensum Domini, aut quis consiiia- quam parvuhs in Chrislo lae vobis polum dedi; non
rius ejns fuit ? Sedquemadmodum cum panis vel ve- escam. Yideamus qualiler porta interior patet: -sa-
stimenlum egenii tribuitur, boc se Dominus.acce- pieifliam.loquimur iriler perfectos. Yideamus utrum
pisse testalur : ita cum nescienii cuilibet rectum B eadem ipsa sil porta inlerior et exterior, sapientibus.
consillum dalur,Iioc ipse accepit,cujus Ille mem- et insipienlibusdebilor sum (Rom. i), qui rufsum di-
bruin est qui eruditur. Omnes elenim fideles.membra cit, sivemente excedimus,Deo;sive sobrii sumus, vo-
hostri redemptoris sumus, et sicut ipse in nobis per bis. (II Cor- v); in hoc enim quod - contemplando
misericofdiam largitalis pascitur, ita ipse in nobis et Ioque.ndosapientibus mente excedil, porta interior
per doctrinseconsilium juvatur. Nbs'autemsensum est; in hoc vero quod.parvulis sobrie in preedicatio-
Dei habemus. Hoc dicit, quia credenles participes nem se temperat, et quanta ebrietale Spiritus in-
sumus c.usdem divinsesenlcnliee. fundalur in menle, cum. "preedicat, non ostendit,
CAPUT 111:. exteriorem.portam se esse manifestal. Ipsi itaque et
nobis sunt, et iuteriores, quse nos et
Removeterrorem Corinihiorum,__quiaministris ali- exterior.esportse
quibus niminm' tribuebant, agilque de wdificalione in.primo aditu fidei, spei, atque charitalis instituunt,
super lignum, fenum,-stipulamet destulia sapientid et cum jani proficientibus coelestis regni mysteria
- mundi. ... prsedicanl, per subtilioreni sensum nos ad interiora
Et ego, fralres, non potui vobisloquiquasi spiritali- • .perducunt. (Aug.) Prsedicatus ab apostolis Christus
bus, sed quasi carnalibus. (Amb.) Nunc' Iiis loquilur crucifixus et Judseis erat scandalum, et genlibus
qui propterea.quod soeculi.adhucvoluptatibus servie- " stultitia, etipsis vocatis Judseis, et GrsecisDei virtus
bant, camalcs erant.-Quamvis jam baptizati essent, et Dei sapientia; sed carnalibus parvulis credendo
,et Spifitum sanctum [accepissent: lamen qiiia pbst id tanlum tenentibus, spiritalibus autem capaciori-
haptismuin slatim ad veterem horiiinem fuerant re- bus, id etiam inlelligendo cernentibus. Hoc igitur
versi, cui abrenuniiaveranl, dicuntur carnales;' Spl- prhnitus cognito, quod ea ipsa quoe.simul audiunt
ritus enim sanctus luncpermanetin eo, cui se iufn- spirilales atqiie carnales, pro suo quique modo ca-
derat, si maneat in proposifo generalionis; si qrio- piunt, illi, ut parvuli, isti ut majores; illi, ut lactis
minus, abcedil; ita tamen ut si se reformaveritTio- _alinienlum, isti ut cibi solidamenlum. nulla videlur
mo, redeat a"3illum, semper enim pafatus ad boiium esse necessitasnt aliqua secreta doclrineetaceantur
est, diligens poenitenti_am.Quasi parvulis. in Christo1 elabscondanturfidelibus, se.orsumdicenaama.oribus,
lacvobispolum dedi, non escam. Quamvis-renali hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum pu-r
essenl in Christo, fameh noh fuit dignum iradi his letur, quia dixit Aposlolus :. Non potui vobis loqui
spiritalia : accepta enim ftde, quse est "veluti semen quasi spiriialibus, sed ut camalibus, hoc ipsrim enim
spiritale, nullum fruclum Deo dignum feeerunt, ut quod hon judicavit. se scire in eis.nisi Jesum Chri-
perfeclionis verba mererenlur addiscere, sed quasi stum et liunc crucifixum, ipsis non poluit loqui quasi
parvuli impeffeclionis sensibus sludebant. Aposlo- ^ spiritalibus, quiaidsicutspiritales-capere non vale-
.lus autem vir divinus et medicus spiritalis imicuique bant. Quicunque enim spirilales inter eoserant, id
sccundumvires ejus tradebal,ne per imperfeclionemet esl, .quodilli tanquamcarnales audiebant, spiritali
imperitiam quis de rebus spiritalibus scandaluiri pa- intelleclu ipsi.capiebant,. ut.sie intelligatur,', quod
teretur. Nondum enhn poleratis. -Ostendit aperte non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi
non illos debuisse audire quseconflrmatisdicenda -carnalibus, ac si diceret, hon potuistis quasi spirita-
sunt. Sed neque nuncpoteslis, adhuc enim esiis car- les, sed ^.uasi carnales capere quando loquebar.
nales. 'Hic valde arguit temeritatem .illorum.,. qui Ilaque feslinandum.nobis est, ut cum renunlianles
querebanlur dudum se rion audisse spiritalia, curn desierimus esse carnales, iidest, a sseculariumcce-
adhucindigni essenl audire. Pseudoaposloli eniin . perimus conversalione sSejungi, et ab illa manifesta
promiscue omnibus uno.atque eodem generetrade- carnis pollotione cessare, spirilalem statum protinus
banl, nullius personam diseernentes; ul acccplabiles appr.ehendere tota yirtule nitamur, ne fqrte blan-
fiereut per hypocrisin commendati, cum constet Do- dientes nobis qui videmur secundum exteriorem ho-
mimim el auctorem .noslr.umClirisUinvaliler popu- miricm huic rcnunliasse niiindOj vel'carnalium for,-
Sl R. RAUANTMATTRIARGHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. 32
nicalionum desef uisse cbnlagia, tanquam qui sum- A j ih medium deduxit, quoeapud eos etperpetrala fuerat
mam perfectionis per hoc apprehenderimus, remis- et incorrecta remanebal. (AJH 6.) Sicul enim gloriantes
siores deinceps erga emendationem coeteraruriipas- in Deo et.de inso liomine gratiam sperantes, dii di-
sionuni lenioresque reddamur, et inter utrunique cuntur a Deb adoptati ;--.itaet in homine gloriantes,
detenti, graduin spiritalis prqfectus assequi nequea- ethomines, et carnales dicuntur, senlentia Dei.con-
mus, exislimantes- ad perfectionem nobis. babeii--- clusi, qua "ail :~Ego dixi,.DH eslis; vos auteni sicut
dam sufficere, quod extefiore homine videihur de ' hominesmoriemini (Psal. Lxxxi)..Asua ergopersona
conversatione mundi hujus ac-voluplatibus segre- incipit,. ne forle putaretur. per invidiam magis per-
gati. sonas illorufti destruere, osteiidens magnum errorem
" iYarncum in vobis wmiilalio ei'
conlenlionessint, et ad~Deicontumeliam -pertinefe, quando Deo proe-
nonne carnales esiis et secundum hominem am - dieato, gloria datur hominibus. Quid ergo minus est
buialis ?' (Amb.) Indignitatis causas'ostendit;~ quia a geritililate, dum adhuc aliquid de hominibus spe-
de hoihiiie qui sperat auxilium, carnalis est; qui ratur ? Quid igitur est Apollo, quid vero Paulus?
aiitem spreta humauitate de Deo speral, spirita- minislri -ejus, «<t credidislis. Ut quia ministri
lis est, quia Deusspirilus est. (Aug.) Quid est am- . sunt, spes in his,non sit, sed in Deo, cujus sunl rai-
bulaie secunduni hominem, hoc est esse carnalem, B nistri. Illi enim gratiarum aclio deferenda est, cujus
quod a carne, hoc est, a parte hominis iiilelligitur donum est: ,hi vero servi, quos eliam iuvitos oporiet
homo, et eosdeni ipsos quippe dixit superius anima- dispensare. Nunquid"non Moysescoactus-est ire ad
Ies,'quos poslea carnales, ita loquens, Animalis au- Pharaonem (Exod. n), et Jonas invitus'esl missus
tem homonon percipit qucesuni Spiritus Dei: stuliitia. preedicare Ninivitis (Jon. i), et Ananias contradicens
est 'enimWi. Talibus igitur, id est animalibuS, paulo missus esliSaulomanum imponere? (Aci. jx.)Et uni-
post diciti Et ego, fraires, non polui loqui vobis cuiquesicut Dominusdedil.Uesl siculvoluit et scivil,
quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, et illud et' . divisit singulis otlicia ministerii. Egopianlavi, Apollo
hoc eodeni loquendi modo, id est, a parle totum":. rigavit, sed Deus incrementum dedit. Plantare est
ab aninia namque et acarne quoesunt partes ho-~.. evangelizare el ad fidem. attrahere; rigare vero,
minispolest totum significari, quod est homo; atque baptizare solemnibus verbis : peccata aiitem di-
itanon est aliud~animalishomo, aliud carnalis,sed mittereet Spiritum dare, Deisolius..Si ergo effectum
idem ipsum est quod ulrumque,'id.est secun- salulis Deus dat, nulla salutis gloria in hac re honii-
dum hominem vivens homo, sicul non aliud quam nis est: scimus enim cfSpirituni sanctum sine ma-
homihes significantur, siveubi legilur : Ex operibus nus impositione datum a Deo, et non bapiizalum
^
tegis non jusiificabiiur oirinis caro (Rom.ni); sive consecutuni remissionem peecatorum. Nunquidnon
quod seriptum esl: Sepluagihta quinqne [septuaginla] hic invisibiliter baptizatus esl, quando dorium
animm descenderunVcum Jacob in jEgyptum (Gen: baptismatis consecutus est? (Greg.) Magnasunt quee.
XLVI); niagis autem hoc apparuit inhis quaf sub^ per vocem suam Dominus facit, sedminus magna
junxit : Cum enim quis dicii : Ego sum. Pauli; essent si perscrutari poluissent.~Facil ergo, juxia
alius autem Apollo :-nonne homines eslis ? (Greg,) beatum Job, magna et inscrulabilia (Job. xxxyn),
Et quamvis Scriplura sacra aliquando liomines po- quia ostendil foris perfeclionem operis, sed latet in-
ncre soleat Iiumaria;sapientes, sicut ait Apostolus-': tus ipsa qualitas operationis. Ypce sua foris etiam
Gani enim sit inier vos zelus et contenlio, nbniie.car^ piir apostolos insonat,- sed corda audienlium per
nales estis? paulo post subdidit dicens, honne hotni- semefipsum interius illustrat', Paulo attestante-,
nesestis? Nonnunquam tamen dicil, eos, quos abe- qui ail: Ego.planlavi. Apollorigavil, sed Deus incre-
stiis raiione disiinguit, idest, quos non altefi bestiaii mentum dedii.'Neque qui plantat est aliquia, ncaue
passionum motu demonslrat, quibusperprophelam qui rigai,scd qui incremcniumdal Deus.
Dpminus dicit : Yos aulem gregespascum )«<;«;-eslis Ilaque neque qni plantal esl aliquid, nequs qui ri-
homiiies (Psal. xciv), quia illos nimiruni Doininus jn gat, sed qui incremenlumdat Deus. (Amb.) Et plan-
pascil, quos voluptas carnis jumentornm more noii lafa cnim solent emori, et rigata ad effectum fecun-
affectal. At contra hi qui camali affectioni sticcum- ditatis- minime- pervonire, nisi det Deus vegetam
bunt non jam hoinines, sed jumenta nominantur, vitam. Quantum ergo ad honorificenliamDei perlinel,
sicul de quibusdam in peccato suo niorienlibus-per nibil est Iiomo, quanlum autemad minislerium per-
prophctam Dei : CompulrueruntjumenUi iu slercore tinet, necessarius est,-ufhonorificetur. quasi servus,.
suo (Jcel. i).Noniimiquam vero-cum se vitium pro- non- ut aliquid de illo sperelur ad injuriam Deij
tefve minime perpelrare cogiioscunl, compendibsius . (Aug.) Quid volebat Simon nisi laudari in mifaculis,
ad correctionem veiiiunt, si allerius culpoe manife- extolli superbia? Ipsa eniin eumcompulit ut pecunia
slioris, ei ex lalere iequisitse'in opprobrio confun- emendum pularel donum Spiritus sancli (Aci. vm).
dantur, ut ex eo quod defendere nequeunl, cogno- Cujus superbiee contrarius Apostolus in humililate
scant se lenere improbe quod defendunt. Unde cum manendo, in mefidie fervens Spirilii, Tulgens pry-
protervcPaulus Corinthios adversum se inviccm vi- denlia, dicit: Nequequi planlat est aliquid, neque qui
dere* inflatos, ut alius Pauli, alius Apoilo, alius-Ce- rigat, sed qui incremenlum<lat Deus. Quia dixerats
phse, alius Chrisij essesedicerentjincestus culpam Eyo plantavi, Apollo rigavii, seiiDeus inct.emenlmn.
55 ENARRATIONUMLN EPP. PAULI LIB. IX. — IN EPIST. I AD COR.- Sl
'dedil;el iterum: Nunquid Pauius pro vobis crucifixus /__~sumus
_ adjutores. "Si ergo bonum est esse adjutores
est, aul in nomine Pauli baptizali eslis? Yide quo- Dei, quid Heliu reprehenditiir de .ad.utorio Dei? Ad
niodo se coli respuit.pro Chrislo, et non-vult se for- quod respondetur,nimirum scire nos convenil, quia .,
uicanti animseostentare pro sponso. Nonne.magnum noiinulli defendendo Deum offendurit-, ef sunt non-
videlur planlare et rigarc? Sed neque''quiplantal est nulli qui,,quantum in ipsis-est, causam Dei defen-
aliquid,nequcqui rigat. Quomodo tiinuit?non se di- dunt; isli veraciler preedicandoDei adjulores sunt :
cit aliquid ad samtem eoruhrquos in Christo sedifi- illi increpando fallaciter s.anctos pro Deo salagunt,
care cupiebat. (Greg.) AdjUlores enim Dei suimis : sed. salagendo offendurit; isli non ignoli sed cognili
namcum eiquem ipse-per internam gratiam infun- de Deo loqunritur : illi, etiam vera" Ioquentes a Deo
<Iit nos exhorlalionis voce concurrimus,. hoc quod ininime cognoscuntur, Domino de Heliu loquehte
ille per Spiritum agit intrinsecus, nos eiterius -per (Job, XXXVIII.) Quis^est -iste involvenssentenlias ser-
mipislerium vocis adjuvamus, el tunc soluni nostra monibus imperitis? Quid esl quod Dominus de illo
exhortatio ad perfectioncin ducitur,, cum in corde interrogat dicens : Quis esl isie involvenssenleniiasl
Deus-fuerit, qui adjuvetur; unde-et aliasdicil : -Ne- et lamen inierrogando reprobal subjungens, sermo-
que qui planlat est aliquid, neque qui rigat, sed _qui nibus ,' inquit, imperitis 1 Ille vero sentenlias veras
incremenlum dat Deus. Plantare' quippe et rigare-]Bdicebal, sed eas sermonibus imperilis involvebat,
. adjuvare est, quod ulrumque vacuum eril miiiiste- quia dicia Spiri_us'sancti de. reprobis in.Job retqr-
rium si in cordc Deus non dal incrementum. Sed quebat, de quo; quia-sine querela efat, Dominus
qui de sensu suo alta sapiunt, esse luimiliter Dei ad- testimonium dederat. Non eodem modo ergo dici-
julores nolunt, quia duni se esse utiles Deo oesti- mus -:Dens adjulor noster in mierrium, quo dicimus,
niant, & fruclu se utililatis ajienant. Unde et Yerita- Dei sumus adjutores; ille enim non egef adjutorio
-tis voce ,discipulis,dicilur : Cuhi feceritis omnia qum nostro, nos aulem nihil possumus facere sine ipso. -
.presceptasunl vobls,dicile : Serviinuliles sumus, quod Dei agricullura, Dei mdificatio eslis vos, quia videli- -
debuimusfacere fecimus-(Luc.xvn). Qui aulem plan- cet civitas"habet hic et in. sarictorum moribus ma-
tat_et qui rigat unum sunt. (Aug.) Unum sunt, qtsa gnum jam.eedificium suum. In oedificioquippe lapis
ambo mercenarii sunt,- qsiamvis diversa sint illorum lapidem portat, quia-lapis super lapidem ponitur, pl
offiCia. Nescio ulrum inyeniatur in Scripturis di- qui portat altefum, portatur ab altero : sic ilaque
ctum, unum sunt, quorum esl diversa nalura. Si.. sic in sancta Ecclesia unusquisque et portal alle-
aetem et alia plura ejusdem naturse sint, el diversa rum,-et.portatur ab altero. Nam vicissim se pfoximi
sentiant, non sunt unum, in quantuin diversa sen- tolerant, ut per eos oedificiumcharitalis surgal.- Se-
tiunt. Nam-si jamunum essent, ex.eo quod homines iC cundum grgtiam qum datcCest mihi ut sapiens archi-
eranl, non diceret, ut sint unum, sicut et nos unuiii, teclus fundamenlumposui. (Amb.) Graliam sibi datam
cum suos discipulos Patii commendaret. At vefo dieit, ul dignus esset. pfoedicare i"*varigeliu.m,ut et
Pauluset Apollo quia et ambo hoinines, .et ideai hoc Dei esse oslenderet, non hominis. Secundum
. sentiebant: -Qui plantul, inquit, et qui rigat unum hanc itaque graliam ut sapienlem architectum fun-.
sunt. Cur ergO-sic dicilur ununi, ut. noii addatui' -damentumse dieit posuisse. Sapiens areliilectus est,
•quidunum? et plura.unum dicuntur, eadem natura qui juxta disciplinam auctoris collocat fundamen-
atque essenlia non dissidens nequedisseniiens si- . tuin, id est, qui secundum traditionem Salvaloris
.griificatuf; cum vero-addilur quid unumt pqlest.ali- evangelizat. Alius aulem. supercedifical. Supersedi-
quid significari ex pluribus unum facluni, quauiyjs'<- ficia sunt, quseposl pra^.iicationemApostolorum su-
diversis natura, sicul anima et corpus non sunt uli-• pervenieiitibus-traduntur aul malis autbonis dbcto-
que unum, quid enim lam diversum, nisi addatur ribus. Unusquisqxieaulem videal quomodgsuperwdi-
auf subinlelligatur quid unum, idest, unus homo,i ficel, id esl, ul superoedificiacongruant fundamenlo,
aut ununi animal. Inde Aposlolus : Qui adhmret, iii- ne si obliqua fuerint et frivola, ruinam faciant. ma-
quit, merelrici, unum corpus est (I Cor.yi), .nenle incolumi fundamento : quia si niale docuerit,
Unusquisqneautem propriam niercedemaccipiet se-DChristi nomen-permanet, quod est fundamenturn:
cundum suum laboreni. (Amb.) Quamvis enim unumi doctrina aulemrmak peribit, sicul Dominus ait.:
sint, sed quia inajor eslquievangelizat quamqui ba- Omnis planlalio quam non planlavil Paier meus cie-
ptizat, ideo discrevit mercedes illorum, et non so- lestis, cradicabitur (Maltlt. xv).
lum ad hoc sedad doctrinsesinceritatem pertinet, ulL Fundamenium enim riemo polest.ponerejmvter id
majorj dignus mercede sit, qui inviolatam tradil do- quod posilum est, qui eslthrislus Jesus. (Greg.)
clrinam. ' . Cbrislus, Jesus pbrial fundamentum, et lapkies, a
Deienimsumus adjutorcs : Dei agricultura esiis, Dei; lapidibus autem non portatur, quia redemptor no-
mdificalioesiis.Hoc ad apostolorumpersonam pertinet,, Sler omnia nostra tolerat, sedin ipsomalu.muonfuit,
quos cqnstat Dei esse adjutores dum vicarii sunt Chri-- . quod tblerari debuissel. (Ambr.)Ideonemo potest po-
sli. (Greg.)Sed considcrandum.es!neforte illa scnten-- nerc aliud fundamenlum, quia quamvis hserelicisint
- - aliqui,noiitamendocenlnisisubCliristinomine,alitei'
lia beat[ Job, Imic Ioco contraria sit qua ad oemulalo-
res subs loquiiiir dicens : Cujus adjutorest Nunquid/ eiiiincommentaerroris commendarenon possunt, nisi
imbecillis? (Job. xxvi.) Aposlokis aulem dixit : Deii iutcrpositosalvatorisiiominepr8edicent,ulresconira-
53 B. RABANIMATJRIARCIIIEP. MOGUNT. OPERUM PARS III. ,56
rias et absurdas nominis dignitas acceptabiles faciat. A secundum veniam concedit Apostolus, imo per Apo-
Si quis aulem superwdificat supra fundamentum hoc, sloliun Chrislus; polest ergo etiste in fundamento
aurum, argenlum, lapides preliosos. (Amh:) Lapides habereGhristum. Si enini nihil ei talis affectionis
pretiosi sunt qiios non corrunipit ignis'. Tria genera voluptatisque preeponal,quamvis supereedificetligna,
posuit prseclara irimundo, in qnibus bonam doctrinam feiuun, stipulam, Cbrislus est fundamehlum, propter
significavit, Ligna, fenum, slipulam. Tfiaaliagenera hoc salvuserittanquamperignem. Deliciasquippehu-
,posuit,. sed frivola : in his corrupla et vana driclrina jus muhdi, amoresque terrenos, propter conjugalem
desigriatadignoscilur. (Aug.) Qui bene vivunl, qui quidem copulam.non dariinabiles, tribulalionisiguis
Deum honorant el laudant, qui palientes sunt in tri- exurit,- ad quem pertinent igneni et orbilates et
bulationibus, qui desiderant patriam, ipsi redificant qusccunque' calamitates quse auferunt hsec, ac per
:aurum, argenlum, lapides -pretiosos : qui autem hoc ei qni a^diftcavit, erit eedificalioista damnosa,
amant adhue ssecularia, el negotiis terrenis iniplieati quia-non habebit quod supereedificavit, et eorum
sunt, ,el dediti sunt vinculis" quibusdam et affecti- amissione cruciabitur, quibus- fruendg utique leeta-
bus earnis,-doniibus"suis, coirjugiis, possessionibus, batur; sedper hunc.ignem salvus eritmerilo funda-
et tamen .CLrisliani sunt,ila ju cor.ebfuni non re- menti, quia etsi utrum id habere -maliet," an Ghri-
cedat a Cbristo, quomodo ih.oedificandonihil prsepo-& slum, a perseculore proponerelur, illud Christonoh
nitur fundamento, sedifieant quidem ipsi ligna, fe- prseponeretur. Yide in .Apostoliverhis hominem oedi-
num, stipulain.- Sed -quid sequitur?, Uniuscujusque ficanlem super fundamentiim aurum, argenlum, ia-
opus quale sit, ignis probpbh.,'Ignis nempe tribula- pides preliosbs; qui sine uxorc est cogilat qum sunt
tioiiis et lenlatioriis; iste ignis mullos _probavit iiic Dei, quomodo placeal Deo. Yide aliuni aediflcantem
martyres, omne autem genus .humanum probabit in iigna, fenum, slipulam, -qui aulem nialrimonio jun-
fine. Invenli sunl martyres qui haberentista ssecularia. ctus esl, inquit, cogilat ea quw' sunt mundiquomodb
Quam mulii divites et senatorespassi sunt!.J2difica- placeut uxori. Uniuscujusque opus manifeslabitur,
- bant- tamen- quidam eorum ligna, fenum, stipulam, dies enini Domini declarabit, dies ulique tribulalio-
in-affeclibus carnalium el ssecularium curarrim: sed nis, quoniam in igne,inquil, revetabilur.Eamdem tri-
. tamen quia Chrislum fundamentuni habebant, super bulationem ignem vocal,,sicut alibi legiluf : Vqsa
quod aedificabant, arsit fenum, el ipsi permanserunt figuli probat fornax, el hominesjusios tenlaiio tribu-
in fundamen.fo,siculdicilApostolus: Si cujus opusper- laiionis (Eccli. xxvn). Et uuiuscujusque opiis, quale
-manseri:, mercedem accipiet, nibil perdet, quia quod sit, ignis probabit; si cujus opus manserit, peririanet
amavit hoc inveniel. Quid ergo illis fecilignis tribula- - enim quod quisque cogitat, quoe sunt Dei, quomodo
lionis? Piobavit eos. Si cujus opus permanserit, mer- ^ placeal Dep, quod superwdificavitmercedem accipiet,
.cedeni accipiet; si cujus opus arserit, delrimentum id est, unde cogilavit hoc sumet. Si cujus autem
patietur. Sic aliud est igne non laedi,aliud per ignem opus arserit, damnum paiielur, quoniam quod dile-
. salvari,et unde? propler fundamentum. -Nonrecedat xerat noii habebit; ipse aulem salvus erii, quia nulla
- ergo oe corde fundamenlum, noli supra fenum ponere eum iribTilatib ab illius fundamenli stabililate semo-
fundamentuni,'hocest, noli anteponere fenum fuuda- vit, sic tffmenquasi per ignem, quod enim sine ilh-
. mento, ut fenum habeat primum locum in corde luo, cienle amore noii habiiit, sineurentedolore nonperdit.
elsecuiidum Christus, sed si jam non potesl nisi esse Et uniuscujusque opus quale sit igiiis probabit.
ibi fenum, vel primum locum ibi habeal Christus, et (Amb.) Quia enim per ignem examinatio fief, si in
feiium secundum. . . aliquo non inveneril quod exurat, manifestat illum
.- Uniu$cujusqiieopus manifeslum eril, dies Domini bbnum fuisse doctorem. Mala enim et adultera do-
declarabil, quia in ighe revelabitur. Hoc est mala clrina idcirco ih ligno et in feno et in stipula si-
doetrina in igne omnibus apparebit, nunc enim gnificata est, ut ostenderetur ignis esse esca. (Aug.)'
quosdam fallil: nihil in oediflcioprseponilur funda- Tale aliquid eliam post hanc vitam fleri incfedibile
menlo.^Quisquis itaque sic habet in corde Cliristuin, j. non est, et ulrumila sil quseri polest: et aut in-
• ut eiferrena et lemppralia, nec ea quoelicila siinl veniri, aui lalere, nonnullos fideles per ignem quein-
alque concessa, non praeponat, fundamentum habet dani purgalorium, quanlo magis minusve bona pe-
Ghrislum; sin aulem pneponil, etsi videatur ha- "reunlia dilexerunl, tanto tardius ciliusque salvari:
bere iidem Christi, non esl tamen in eo fundamenlum non tamen tales, de qualibus diclum est, quodregnum
Christus, cui talia prasponuntur, quantb magis si sa- Dei non possidebiint, nisi convenienter poeniteniibus
lutariaprseceplaconlemnens, conimittat illicita, non eadem crimina remittaulur. Fundamenium -enim
preeposuisse Ghrislum, sed posiposuisse convincitur. aliud nemo potesl ponere prwler id quod posilum csl
' Si
quis itaque Clirislianus diligit meretricem, eique Christus Jesus. (Greg.) Nunquid eliam ipsi apostoli
• adhoefens uiium corpuseflicitur, jam in fundamenlo per ignem probabunlur, qui nqn judicandi sed judi-
' nbri habet Cliristum. Si
-.quis autem diligit uxorem caturi dubdecim tribus Israel dicuntur? aut etiam
suam, si secundum Chrislum, quis ei dubitel in fun- illbs ignis probabit cum quibus.seipsum sanctiis Pau-
damerito esse Chfistum? Si vero secundum hoc soe- lus"numeravit dicens : Nos autem qui relinquimur,
culum, si carrialiler, si in ihorbo concupiscentia- simul curiiillis rdpiemur in nubibus obviam Domino
rum,sicui el geriles qnoe ignoranl Dcum. ctiam hoc -' in aera, el.sic sempercumDomino eriinus (I Tlies. iv).
57 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. IX. — M EPIST. I AD.COR. sSg
Si dictorum Ghrisli sensum pensemus, hanc obscuri-___j_ sed cum :dicit, sic iamen quasi per tgnem, ostendit
latem ipsoilluminanteadlucemperdueimus: namipse .salvum quidem illum futurum., sed poenasignis pas-
dixit: Ighem veni mittere in lerram, el quid volo nisi'< surum, ut per ignem purgatus 'fiat salvus,. e.t non
ut ardeat? '(Luc. xn.) Spirilusque sanctus super -sicut.perfidi igne perpetuo tqrquealur ,-ut ex aliqua
..apostolos descendens in specie ignis .apparuit, qui .parte operse.prelium sitcredidisse in Chrisluui. Sem-
in signoapparens infidelibus, fideles.intus ut ignisi .per-ehim«rubescaf necesse est, qui se videt falsum
probavit.Opits ergo uniuscujusquequale slt ignispro- defendisse pro vero, ,et simili modo sempef liduciain
babit, quia quos ignis spiritalis in prsesenli tempore: -liabebit Dei, qui abjeclo falso, secutus est verum,
non examinat, in futuro judicio per ignem probabit.. .et spreta impietate, suceubuit pielati: extra catho-
Quicunque ergo Spirilu Dei agunlur, hi filii sunl Deii licam enim-veritalem quidquid est, coritrarium est.
{Rom, vm), qui licetper ignem probati Spirilu san- (Aug,) Multisunt qui per Ieclioneni isiafti male intel-
cto examinati sunt :. nam illum per impositionem1 ligentes falsa securitate decipiuutur, dum credunt,
\manuum episcopi accipienles, nullalenus ab eo de- quod si super fundamentum :Christi crimina capita-
viarunt.; sed si aliqua in re deliriquunt recogno- lia eedificarit,peccata ipsaper ignem transilorium
scendo et confitendo.corriguntur. Omnis-enim, in- possint pufgari, et ipsi-postea ad vitarii perpetuam
'
quitDominus, per.ignem salielur, aut ehim hicper ]B-.pervenire..Inlellect!is iste, fratres charissimi, corri-
spiritalem, aut illic per corporalem ignemprobabi- ' ..gendus est, quia- ipsi se-seducunt, quisic sibi blan-
tur. Nimirum ergo sicut non in die judicii omnes per diuntur; illo enim transilorio igne de quo dixit Apo-
, ignem pfobabuntur, ita in ipso eodemque die noni slolus, lpse enim salvus erit, sic lamen quasi per
onanes.omnino judicabuntur^ Domino tesiante quii ighem, noncapitalia, sedminuta peccata purgaritur,
ait: Qui credit in Filium, non judicabilur; qui au- ct quaravis quod^pejiis est, non soluin iriajora, sed
tem increclulus-est, jqmjudicdlus est (J.oamiv).-Qu©s > eliam el minula nimium plura sunl, deipsisiamen
nec ergo ignis futurus probabit, si Deus nec credulos> majoribus peccalis elsi non omnia,,vel'aliqua com-
nec ine.redulosjudicabil? Sed quasi. a riobis interro- memoranda sunt, ne aliquis inaniter excusare cone-
garetur, quod ergo _erit j.udicium? profinus subjun- tui. et dicat, nescire se quse'sunt minuta .peccata,
o_it, dicens : hoc esl jitdicium, quia lux venil.in mun-• _quse autem crimina capifalia."Et,quamvis Apostolus
_4mn,'et dilexerunt homines magis fenebms.quam lu- -capilalia plura commemoraverit, nos autem,-ne de-
cem. Hi ergo-soli ih die.judicii judicabuntur, qui1 sperationem facere videamur, breviter dicemus quee
:licet lucem, scirenl venire, tamen magis tenebras di- illa sunl, uii sacrilegiuin, homicidiurii, adulterium,
Jigere dicuntur. Nam qui iu tenebris manent jam1 _ falsuin testimqnium, fiirtum, rapina. siiperbia, invi^-
judjcati sunt, qui autem nihil tenebrarum habent,.i ;-C dia,. avafitia, et si longo tenipore tenuefit iracun-
-sine ullo rjudieio ad lucem perlinent. Illi vero qui1 dianij et ebrietas, si assidua sit, in eorum numero
Jicet baptizali sunt iniuturo judicio"_udicandieruat. • .compulatur. Quicmique enim aliqua de istis pecca-
De illis ergo solis juuicium habebifur, ut aut ad lisin se dominari cognoverit,.nisi digne seemenda-
luccm,'aut ad-teiiebras plus pertinere debeant, de-' verit, si habuerit spatium, longo tempore poemten-
jnonslretur. Resurgerit ergo hi ut judicentur, justi1 tiam egerit, et largas eleemosynas erogaverit,- et a-
ul judicent, impii»ut damnentur, quia- et illi.resur- peccatis abslinuerit, illo traiisitorio igne, de quoait
gent, sed non in judicio, Psalmista lestante, qui ait:
Apostolus, purgarf non polerit, sed ajterna Hlum
Non resurgunlimpiiin judicio (Psal.i). flamma sine ullo remedib trucidabit. Quseautem sint
: Si cujus e-pusmanserit quodsuperwdificaverit,mer- minata peccata, licel omnibus nota sirit, tariien quia
cedemaccipiel. (Amb.) Gum enim nihil ih illo sordis> Jongum esl ut omnia repliccntur, opus est,-ut ex eis
inventum fueril doclrinoe pravoe, ut in bonoauro. , -vel aliqua npmine-mus;quoties aliquis iri cibo, aut
ita eril ut ires fratres in camino ignis, mercedemi in potu plus accipit quamnecesse esl, ad minuta
vitarii eeternam cum gloria acceplurus, quia sicuti. peccala nqverit perlinere; quoties plus loquitur
-aurum et argenlum et lapides, quos ignis non con- quam oportef, plus tacet quam expedit; quoiies pau-
"
sumpsit, ita el bonus magister incorruptibilis per-- pereminopportunepeleniem-exasperat; quolies ciim
Tnanebit."Si cujus opus arserit', delrimentum palieiur. sil corpore sanus, aliis jejunantibus prandere volue-
-Opusquod ardere dicitur, mala doclrina est, quee; rit, aul somno deditus lardius ad ecclesiam sur-
interibit: cuncta enim malaperibunt, sicul iter im- git; quoties, excepto desiderio filiorum, uxorem
pibrum, quia noh sunt substanliee sed asseverationes. suarii cognoveril; quoties in carcere positos tardius
perversse. Damnum autem pali est, pa.has perpeti : requisierit, infirmos tardiusvisitaverit; si discordes
\quis enim in poenapositus jacluramiion/facit? Ipse3 ad 'concbrdiam revocare neglexerit.; si plusaut pro-
lamen salvuserit, sicJumen quasi per ignem. Salvuinl ximum, aut uxorem, aut^ilium, aul sefvum exaspe-
futurum. illum dicil, quia non iuteribit substanlia,, -raveril quani oporiet; si amplius fuerit blandilus
qua cbnstat, sicut et doctrina mala peribil, quiai iquam oportet; si quicunque majofi personse, aut
accidens causa est. Ideo aulem dixit, sic lameni ex voluntate, aut. ex necessitaie adulari voiuerit;
qnasi,per ignem, ul salus hsecnon sine poenasit,-quiat si pauperibus esuriehtibus niiniuin deliciosavel sum-
non dixil,13alvusei'itt.erigneni,ul merilo suo ab ignii pluosa convivia praeparaverit; ;si se autin eGclesia,
iion combustus salvus fiat examinatus per, ignem.;; aul extra ecclesiam -fabulis otiosis de quibus in die
-
S9 . 'B. RABANI SAURI ARCHIEP. MOGUNf. OPERUM-PARS llf. 40
Judicii ratio, reddenda est occupaverit; si dum in-' A ligiia, sponsa descnbit ln Cantico canlicoruui : Tra^
eaule juramus, et cum hoc per aliquam necessitatem bes, inquiens, - nostrw cypressus, ligna domorum i.o-
implere non poterimus utique perjuremus, et cum strarum cedri (Ganl. i), et ideirco hujusmodi ad
omni facilitate; vel lemeritatc maledicimus, qub- templumDei lignorum genera eliguntur, quse suut
niam scriptuin est, neque maledici regnuin Dei pos- et bonse fragrarilia-, el Imputribilia, quoeque riec
.sidebiiht_(ICor. vi); et si temere aliquid suspicaftiur, corruptibili "vetustati, nec esui-" vermium valeant
--
quod lanien plerunique non ita, utcredimus, com- subjiei.
, probatur, sine dubitatione' delinquimus. Hsec autem - - Si quis lemplum Dei •violaveril, disperdet. illum
et his similia ad jninuta peccata pertinere non du- Deus ytemplum eliim Dei sanctum est, quoi eslis vos.
bium est;,qu_esicut jam dixi, enumerafi vix ppssunt,. {Ambr.) fisec idcirco-proemisit, ut illos conipuiigat
et sa quibus non solum populus Ghristiai_us,-sed" qui" turpiter viventes corpora sua violando eorrupe-
eliam nullus sanctorum. immunis -esse potuit ;all- runt, maxime illum qui uxorem patiis' hahebat, ut
quando, aut poterit : quibus; peccalis licet oeeidi anle esset reus, quam causa illius in medium pro-
animam non credamus, tamen ita eani veluf qui- rumperet. Denique simili,imo eodem modo cum
jbusdam pustulis et quasi horreridascabie.replerites causamillius judicat; Ibquiiur,dicelis : Ari ilescitis'
deformeiri faciunt, rit eam ad.amplexus illius "cojle- B quia corpora vestra templum est Spirilus sancli, quem
slis sponsi ,"aut vix , aut cum grandi confusione ve- habetis aDeo. SuperiusDeitemplum dixit,hoc au-
nire permittant, de quo scriptum "est: Apiavit sibi tem loco templum Spirilus sancti: quis hine.dubitel,
Ecclesiam non habentenv maculam ei rugam (Ephes. - quia Splritum sanclum Deum significavif? (Greg.)
_v). Et ideo .eoniinuis.orationibus, et frequenlibus Qui iiaqiie sacerdoles sunt qui templuni Dei custo-
jejuniis, et largioribus eleemqsynis,- et praecipue per diunt, nisi hi qui orando, .prsedicando, .spiritalibus
iridulgentiam eorum qui in nobis peccanf assidue aclibus-vigilando sanctam Ecciesiam a malignorum
redimanlur, ne forte simul collecla, cumuluin faciant spiriiuurii immissionibus, a pravorum suasionibus,
. et demerganl. Quidquid-enim de istis peecatis a rio- ab hsereticorum erroribus defendunt ? Ah non custos
bis redemplum non fueril, igne purgandum esl, de templi fueral, qui labores susepassionis enumerans,
quo Apostolus dixit, quia itrigne revelabilur, et cujus dicil: Inlabore et mrumna^in vigiliismultis_,in fmne
epns arserit delrimentum paiieiur; et ut breviler et siti, in jejuniis mulli's-,-infrigqre et nudilate, alque
cuncta repelanlur,- pmnes sancti qui.Deo fideliter slatim" subdit', prwter illa quw exlrinsecus sunt,
*-seryiunt, lectioni el orationi vacare, etin houis
ope- inslahtia mea quotidiana^ sollicitudo omnium eccle-
ribusperseverarexoniendunt, riec capilalia crimiria, sidrum (II Cor. xi). Pcnsale, auoeso, custos templi
nee minuta peccata, id esl, ligna, fenum, stipulam G quanta sollicitudine vigilel; ecce eriimin seipso inoe-
super fundamenlum Chrisli,. sed bona opera, lioc •slimabilia patitur, et cordis sui sollicitudinem afiis
est, aurum, argentum, lapides pretiosos supera_difi- imperlitur. Cujus rogo virtutis est, plus deutilitate
cantes, perillumignem de quo Apostolus dieil. quia proximorum, quani ,de sua- afllictione. cogitare, quis
in igne.revelabitur, absque ulia yiblenlia tfansibunt; hoedigneoeslimal^^quisdigne pensat ? Laborat, luget,
illi vero, qui quamvis capitalia cfimiha non admit- esurit,,sitit, alget, jejunat,"vigilai, et lamen vigilando
tunt, ad perp^etranda minuta.sunt faciles; et redi- de-ecclesiarum' omnium sollicitudine cogitat. Ecce
inenda ea sunt jiegligentes, ad vjtam eeternam, .pro hsl sblertissimus cuslos templi in exemplopropositus,
eo quod Christo crediderunt et capitalia peccata non iinitetur qui valel. Adversa.etenim pro veritalepati,
adniiserunt, venluri sunt,_sed priusaut in hoc sse- bona proximis impendere, circa animarum sollicitu-
culo per Dei justiliam, vermisericordiamfsicut jam dinem vigilare, ne quis in perfidiam,. ne quis in
dictum csl, amarissimis tribulationibus sunt exco- juperbiam, ne quis in rapinam vel immundiliam
quendi, aut illi ipsi per multas eleemosynas et pr_e- iaberetuf, exquirere, atque conspicere-, hoc est,
cipue duin inimicis suis clementer indulgent, ,per templum Dei, id esl, sanctam Ecclesiam custodire.
Dei misericordiam liberahdi, autcerle illo igrie, de . N.emose seducai. (Ambr.) Id est nemo propfio.vel
quo dixit Apostolus, ionge tempore cruciandi, ui ad humano xonsilio pulef se sibi prodesse.. Ad superio-
vitam a.ternam siue macula et ruga perveniant. Illi rem sensum fedit: Si-giiis videttlr sapiens esse inter
vero qui aut iiomicidium, aul sacrilegium, aul adul- vosin hoc smculo, sfullus fiat ut sit sapiens. Hoc dicit,
terium, aul fornicatioriem vel reliqua his similia quia si quis inlelligil salutem promissam el myste-
commiserunt, sicul jam dictum esl, si eis digna jam rium Incarnationis Domininostri Jesu Christi, slultus
poenitentia non subvenerit, hon per purgatorium fial, id est sapientiam mmidi fugial; ut sluitus.ab ea
, ignem transire- merebuntur ad vilam, sed epterno judicetur, et tunc erit prudens, quia stullus soeculo
incendio preecipilabuntur ad mortem. -prudens estDeo, dum credit Deum fecisse quse ratio
Nescitis quia templum Dei estis el Spirilus Dei ha- mundi rion eapit, sicut supra memoravi. Pseiidoapo-
.biiat in vobis? (Ambr.) Templum Dei nos dicit, ut stoli autem prudenles volentes fieri in niuudo, neu>ie
Deum in nobis habitare- sciamus : in templo enim Dei fllium habere, nequelncarnationem veram esse.
suo habilet necesse est. Etquia Spirilum Dei dicit neque carnem posse resurgere preedicabant. (Cflss:).
habitare innobis, Deum" significat intelligendum Moraliter autem lu, o homo, ut stultuin le sec.uiidu.ui
Spiriluii). sancluni. (Greij.) Cujus templi qualia sunl Apostoli proocepliim facias, in hoe mundo ut sis sa- .
«. ENARRATIONUMIN E£P. PAULI LIB. IX. -. IN EPIST. <IAD COR. 42
piens, liihil. seilicet discernens, nihil dijudicans.ex "Ji. est-ssapientia hujus" mundi apud Deuni, dum faeit
fois, quselibi fu.erantimperata, sed oinni simphcitate Deus, quod .mundus fieri posse negat, sapienliam"
ac fide-pbedientiahi semper exhibeas, illtid lantum- illius^stuhitiam probat, et cftm muJtos'deos dicaiit, ;
modo sanctum, il.ud utile, illud, sapiens «sse judi-. fides auiem urium probel,- teste virtuie, in prudeiitia
cans.quidquidtibi-vel lex Dei;.vel senioris exairieh" . sua confiindenlur.' Scripluni est enhri: Keprehendam'
indixerit':-tali eteriim institutione: fundatus, suh sdpientesvi asluiia ipsorum; etiterum Domirius:novit
hacdisciplinajpotefis durare perpetuq. (Greg.) Seien- cogiiaiiones sapienihmi, quomodq vahm sunt. Istud in'
durii nbbis est qupd alii inira "sanclamEccIesiam psalnio,habetur xcm. Denique idem seiisus _e3t,"
vocanlur slulti, scd taiiien nobiles;'alii vero.sunt' sciens enifij yanas cogilationes" illofum ut^stultos.
sedcsse *
slultiet-igriobiies.vStultoiaiiiquedicuntur, illos. proSaret , sapienliam illormri reprelieriditj
ighobiles nequeuht, ,-qui,.~carnispfudentiam contehi- ostendens verum csse qriod-faiWm dicebarit , et"
neriies, profuturam sibi.stullitiani appetunt, etad falsiim, qriod, vefum. jiufabaht. (Aug.) Doininus ,:
nobilitateih iriternse pfoiis virlutis nbvjtaie subfe- inquit, s.cit cogilaliones' hominum.. quoniam vahai
vanlur., qui stultam sapienliani muiidi uespicfunl, et suni-: sed tu nes;cis_cogifaiibne's Dei, quoniam justae,
sapicritem Dei stultitiam cqncupiseuhrj. scripluiji est' sunt; ille sfcitcogitatiohesliominum, quohiam vanee
quippe. Quod^stuliuinesl Dei sapienlius esl liominfbus.B sun.t, eihonjiries scierunt "cbgitationes Dei",sed qui-
(I Cpr.T); haiic no.sstullitiam Paulus cqmpr.ehendere busjamumiciis faclus est, etprbdit consilium suum..
admonet., dicens : Si. quis videfcir inler. vos sapiens Relinqiiite, fratres, cbgitatibnes homiiium, quoriiam
esseln hoc smculo, slullus fiat, «'_'sit' sapiens;j Tianc:_-'vanaS-sunt, ut_cpmprehendatis cpgilatiohes Dei, quse
slulliliarii xjui perfecte asseciui siint voce sapientise sapienles jsuhl. ltaque nemq glqriel_ur in homine. "
audiri. meruerunl,: Vos qui seculi eslis vie, in regcne^ {jimliiV^Quoniam.enim liumanee cogilatighes elcon-
raiione, mm scderil-filiushominis in sede majeslalis silia iniprovida et infirma sunt,- noh. ^est j5_oj\iajidum
sum, sedebiliselyos super duodecim ihr.onos, judicanf in homihe, sed in Dfeo, ciijus.cbnsinum retractari
tes duodecim tribus Israel(Mdlth. xix). Ecee. reliri- non.pofest. Quidquidenimlioniines sineDeb sapiunl
stultumest. - ' _
quentes temppralia .glpriam potesialisielerria; mer- /-'.' '-_ \
cali surit-; quid 1itaque in hpc rnundo stultius quam '_Omniq. enini vestra sunt, sive Paulus,~.siveApoll6_,
sua deserere,, el quid. in ecternilate nobilius, qu.am sjveXephas (qui est Petrus) sive inuridus, sipel vita,
cuni Dco judices venire?.Jiorum s.cilicet-nobilitasSa- sive.mors, sive prmsentia, sive fulura : omnia vestrq c
Ibmone. allesiaiiie-nieii.ora.ur, ciim^Jiocquod jaih vos dutem piiristi, Chrislus aulem D.ei. Alio locb ,di-
proelatus sum dicilur : 'Ngbilis iii porlis mr ejus, ' cit de eodem sensu : Nos aulem servi vesirVprbpier
quandp sederil cum .senatoribus ierrm (Prok xxxi)". •JJesum (II Cor. iv), servos pro ministris posuitijt'
Yajde quijipejio.biles eoiisiderat,.quos senatores-vo- . ifoh.singu_lps:sibi.defendej'erit cuhv bmnibusuteren-
eiil. Hane ia se_nobi}itafem Paulus aspexerat. cum lur, sicut et Domirius dicit-: Ego sum in medib ve-
cognatiohi conditprjs per spiritum jiinctus dlcebati" slriim, nbn ul riiinistfer^ sed ut mihistrem (Marc. x,
. s Genusigilur cunfsimuXDei, hon debemus sestimare _Luc. -xxii). Nam riiundus'Tilique noslef-est, sed rit
auro aiii ai gcnto,..aut.iapidi s"culptura."arlis et.cogi- 'de illo secundum volnhlatem Dei sehliahius, el de-
lationi hominis divinum esse simile.' Gerius videli- cretoseursus ejus inDei voluntateponamus; et vila
cct Defdieimur, lion.ejus natufa editi,.sed per.spi-- prsesens concessa npbis est, sed ut modeste illam-et
ritiim illiu.s et voluntate conditi et adoptive recreali, cmn Dei gloria transigamus, sive mors, ut pro Chii-
tanlo ergo adlianc hobilitalem quisque erigitur, sto lhprilibenteshabeamusspemproniissioriis fiituroe,
quanlo- per acceptani iniaginem ad similitudinem sivepfoeseritia, ut.sicpreesentibus utamur he offenda-
illius ex imitatione fenovatur. At conlra sunt slulti mus,; sivefuiura, ulfutura credentesipslsnosniagis.,
et ighobiles, qui dum supernam sapientiam semet- qiiia meliora sunt, commenderiius; vos auteni Cliri-
ipsos sequcntes fugiunt, in-sua fgnorariiia,'quasi in sti, ut quoniam heecjudicio nostrG concessa surit et
alijectse prblis vilitate sopiunlur : quo enim id ad ;:. subjecta; ita nos,Christo subjiciamuf, q.uippe cum
quod condili suril hon intelligunt, eo.etiam cogria- per ipsum esse coeperimus, et in prima origirie el in
tionem acceplee per imaginem -generositatis perdunt. ' regeneratione. Chrisius auiem Dei, Gbristus Dei est,
Siulii suni ergo ef ignobiles quos ab seterhsehseredi- "Patris sui proprius Filius, faciens.yoluntalem ejus,
talis consprfiq repclllt .^seivitus meritis. Scriptum ut et.nos ipsius faciamus. Si ergo Christi sumus
quippe.,est: Omnis qui facil peccalum servus est pec- fainuli; quid est, -ut ad ejus injuriam de hominibus
cali (Joan.. vni), et voce-egregii prcedicaioris dici- aliquid. speremus?. Si quis_,igitu'r ad perfectionem
tur : Sapienlia hujus riiundi stuliiiia-est apud"Deum. lendit de illo. primo timpris gradu quem prbprie
(Greg:) Qiiiergo dum lerrena sapererit, ab intima diximus esse servilem, de -quo dicitur :JJum qrimia
generositate_repulsi simt, stulti simril etignobiles, fecerilis, dicite quid servi inuliles.sumus (Luc. xvii),
fuefunt, quorum dum plerique actus imitantur., filii ad alliorem speftramiteni gradu proficiientecoiiseen-
stultorum et ignobilium fiurit, dumque eos sensibus det, quijam noii sefvo, sed mercenario comparatur,
ac inoribus sequuntur, et stulli sunt, quia veram ijuia mercedem retributionis exspectat, et quasi de
sapicmiam uoivintelligunt, el ignobiles quia nuila peccalorum absolutione a poenaii Jimbre securus ac
jspirilus Iibertaterenovanliir.. (Ambr.) Sic slullitia bonorum operuhi sibi conscius, licct placiti pra-
PATROL. GXII. 2
43 . B. RABANIMAURIARCHTEP.MOGUNT..OPERUMPARS IIL AA
mium yidcatur expetere, tamen ad affectum illum A aut niores : hic enim tani constans erat, ut ne qui
filii,,'qhi 4e<paternee indulgentise liberalilate confi- vilsesuee parceret,-dummodo fidelitcf orimia celebra-
dens, omnia qusepalris sunt sua esse non ambigit, ret. Mihiauiem.pro minimo esl nt avobisjudicer, aut
pervenire non polerit. Festinandiim proinde nobis . ab~humanq-die. Qubs in laritls vitiis repi'ehendifj
est,s-ut ad tertium graduin filiorunj, qui omnia qnse miserum dicit ab' his se judicafi, quippe cum nec a
patris sunt; _sua_es.se credunt, per insolubilem eliari- • jusiis judicanduih se "sciref; autab hiimatfa die, hoc
lalis gratiam conscendentes, coelestis illius Palris. est, cfiiia'riec a legibus-mundo creditis judicandus
imaginem ac - similjtudinem recipere inereahiuiy-et erat. Srip.ergressushnim liumanamjuslitiani coelesti
ad imitationem veri illiusTilii prociamare ppssimus: justltioe studebat,_sicut dicit Doiriinus: Nisi abunda-
Omnia qumhabet Pqter mea sunt, quod.etiam de no- verit jusiilia vesira plrisquain Scribarum et Pharismo
bis beatus Apostqlus^profitetur dieens : Qmnia ve:. rp.ni, noh inlrqbitis in regniim Dei (Mattli.v)'. Huma-
sira suht,isive Paulus, sive Apollo, sive-Cephds, sive num hrgo^diem cum dicit, significat et diyinum, in
mundns, sive vita, sive mors, sivepneseniia, sive Jn- qiio judicalutus est Chfislus, qriia sicut juriscorisulii
'tiirxi, -omnia vesira sunt. Ad quaih etiam.simililudi- seiipontlficesj qubs vocant' sacerdbtes', cerlos dies
nem,;pfaecepta nos Tjrovocant": Estole, inquil. ,yos quibus "judicaiur "deci'«verunl: ifa et dies' Doriiini'
perfccti,-sicut -«(JP_diervesier ccelestisperfeciiis esl B deliiiitusresl, quo judieaCurlis.est mundum. Sed"ne-
(Matih. v). In illis enim nonnunquam sb.leijnter- qiie.meipsumjudico. Nihii enim mihi consciussum;
runipi bpnitatis.affecius,. cuhi aliquo vel-tempore Aperium est quia conseientiam pufam habcns- sblli-
Salvatoris," vel.Isetilia,, vel oblect.atibrie-vigor ahimi citus de se non crat. Sed non in hoc jnstificaiiis S.HH..
relax_atiis,aut metum ad prseserisi-gehennee', aui desi- Nunc huhjiliat se, et loquilur ut Jiomo, ^iti possit
-deriuni subtrahit fulurorum, et est quidem in-illis criipaih incurrere nescius Qui auiem'judicat me,'
gradus eujusdani peffeclus jmbuens nos, ut duni yel Domimis est. (Greg.) Ac"si diceret \_Et recte egisse"
poeharum riietu , vel prsemiorum spe incipimus vi- ine f ecolo, ef lamen de riierilis rion pr_esuriio,-q_ii'ia ad
tja declinare^ad chariiaiis.gradum transire possimus,' .ejiisjudicium vita nosifa duciliir. (Ariibf) Recteaif;"
qiiiia"(J))iof,'inquit,non esi.hi charilate,'sed perfeeia quamvis enim humiliaverit se,tameii Dominq Christb"
churitas foras miltit iimorem. qupniam timor pcenani plurihmmdedit,quiapoteslquodhominemiatet, duiu
liabel, qui autem timet,'3ionestperfeclus in charitate.; occultajudicai, maiiifestare, nbh.ut reum faciat, sed
•nos eVgodiligamns, quia Deus pribr dilexit nos (I pruaentem; quamvis enim^anclus, tamen homo esl,
Jpari. IV). Nbriergo aliler ad illam verarii perfectio- -^uemnon:p~oteslfieri ut-non aliquid iateat. Inlerdum
nein consceiidere po.terimus, quemadmodum in nul- eriim aliquid utileputainus qubd.inulile est, nec enim
jius allefjus rei, nisi nbstnesalutisgraiia prior nos ohsnianiembraaiit laiera conversationis humahsede-
iile dilexit, ila-cuiif.iios -qubque nullius altcrius fei scripiahabemus,ab his ariteiriqueegravia suntaperle
—nisisui laiilum amoris dilexerimus qbteutu. prohibitisumus, hamqusedam causeeriosralleresolent
. .. -.-,,.' .. CAPUT IV. .._,,/ excarisisaiiqaibus ortse,utquod rionestutile pufcmus
Arguit Aposiolus. judicii lemerilalem;. Uc corilcmptti lil.ile,qnod ie\e quidem est, quia propbsilum°libe-
' qubrunidani minisiroriim, aiqhe insistii eorum cor- rurii est.
'' -' "' Ipipbssibile est, rit non aut igriorantia, aiit
-reciiorii: riegiigentia, aiit vanilale, aut bhreptione, aut cogi-
Ila nos existimet-homo ui mhiislros Chrisii el dis- tatione,-aul necessitate, atiipblivionepecceiar; narii
pciisatores mysteriorum Dei. (Ambr.) Hoc siguificai, ct si ad lam proccelsumquis virtutum culnieirascen-
quia minus de.illo senlicbant aliqui Corinthiorum, deril, ul apostolicum illud non,jactantcr exclamet:
sed ut de hoc ille honio sentiret quod el Deus qui Mihi autem pro minimo est, ut a vobis dijudicer, 'aut
illum elegerat,-ideo ministrbs Chfisii ait, efdispen- •ab hnmano die, sed nequeiheipsunijudico:; nihil enim
satores mysleriorum Dei: quandq enim non verbd- mih.iconschis' sum; lamcn sciat se absque "peccato
- rum. strepitu",neque humana sapienlia nitebanfur, essenori posse; neque eniiu frusiraidem doclor ad-
iratelligi,debuit sacfamentuni ChriSli dispeiisare, iri ri junxit, sed non in hoc jnslificaius sum, id est: non si
qup hori verbii, sed virlus fulgebat, nonper quod ego justiinimeesse cfediderb",verairi confestimglo-
homo, sed Deus gloriosus videretur. GblSegaenirii riam possidebo, vel quia- conscienlia niea nullius
Ijiscatorum nbn aliter quariiilli Cbristum pra.dica- peccali repreliensione compungiluf, idcirco nuilius
fial. Cum ergo ministfuin se Chvisi et sacfanicnto- sordis fcoriiagionefuscalus' sum, niiilla eiiiiii nieafh.
iiuri Dei probaf, psendoapostolos illos nolal, ac-ne- coiiscieriliam lalent, quoecum sunt mihi iiicognila
gal Ch.f,istiesse, quoiltraduut, per id quod discorda- aique obscura, Deo nota atque Tnariifestasunt. Ideo
i'eht a tj'aditione aposlolica. Hic janrqumritnr inter subjiciens : Qui aulem me, mqmt,dijudicat,Dominus
iisporisaloresui fidelis quis invcniainr. (MAUII.) Inter- esl;id est,"ab illifsolo quem secfela cordium rion la-
roganlis vox est,.id est, jam hic putatis posse cbn- teiit verum judicii in me profereiur examen. Itaque
'6'cieutiasjiidicare? (Ambr.) Hoc qiipd dicit non solum noliie ante lempiis judicare, donec venial Dominus.
ad pseudoapostolorum persoriain pertiriet, sedad (Anibr.) Mohet illos ne judicent, "eiimjudicandi suht,
reliquorum, qui accepta dispensatione, aut verecuh- ct habeanl duplex peccatuni, siciit ait^Domirius:
dia, aul tinioie, aul certiBcondemnationis susecausa. Nolilejudicare; el nonjudicemijii (Mailh.yn), sed exv •
oiistantef arguere tfepidabanl, aut malos sensus, peclate diem judicii Dei, ac si lideles;elhoni"sinl;
AK RNARlUTinNIlM TN EPP.PAY.LI LIB. IX. — IN EPTST. T AD COR. &G
injuria cniffljudicis,est, si-hnte cbgriilioncm ejus a A i ih populis riasceretur; Ne;mo enim.audieris ubmeii
servo prbcedat judicium aul senlentia. Qin illuriiina- suum.taxari aut ejus,'cui favet. contentus est tacere.
bit ocpulia tenebraricm et mqriifestabit consilia cor- -' Taciip-aiitem nomine, si quis audieris ac si ,de se'in-
dium, el lunc laus erii unicuique.a Deo. Hoq diclt, teiligat diclum, dissimuiat. Siib hac ergo proposi-
quia in _die-judicii nihil occultuih .erit eqruitt quse Uonc' evacuayit persohas illorunis Cum dicit : Egb
gesla aut. cbgitaia sunt, et simpiicitas ef liypocfisis plarilqvi;&pptt<b~rigavit;e\£,.,-iit iii his discerent nihil
illic, apparebit, iif et qui despectus habebatur, forle; daridurii hominiijus. Quis qutem te discernit? Id est,
appareatdignus, et quiaiiquid esse puiabaiur,' irive- sun.i aliqui qui ampUus accipieriles in baptismate,
nialur .reprobus.cOmnia eniih liota ehint hidieju-. aul in! doclrjiia",coetefos dicaiit niiniis cohsecutos.
dicii,.et,lune Jaus erif benp agenti-vel cogiianii. Hic fibc his Ioquilur qiii baptizalbs ab aliis-plus aliqiild
enim -qui laudatur, improbabile esfan djgniis.sit; esse putahauf, qubrum eloquentia seducebantur, ut
sicul iri.alio loco.dicit: Non.enim qui seipsum com- frico qiiodaijj perversa recta"putarent: tanta enim
mendatille probatus est, sed guem Jfomihus commen- diseordiain pbprilo ,eiaf, ut.multaVessent stridia di-
dat (IICor. x), quern ulique iiiiiillatet;'(Aug.) hon "- Versarum^pariium, ei, sic omnia dicla^ sua. aptavit
ehim scimus mortales corda morlalium. Tuiic au- ^ Aposlolus ,. sive manifestaiiprie Tiohiiilurij bmnibus
tem illuminabit Dominusocculta ienebrariim, et ma-'-B pariibus, utcumiegefetur Epistola unaqueeque paM -
•iiifestabit.cpgitaliones crirdis, "et_iunc,,laus'efif uni- ad'se. dicia susciperet, audiens quod causoe suoe
cuiqueaDeo,-qXiiaidiaudai)ituretdiiigetura'proxiino, intehdi cognbsceret.Quidaulemhabes quod noji-acce-
inproxim.o,quo'diie laleat, ab ipso iirumiiiahiturpeb. phti? Niiiil illum borii iillra dicit cbnseculum-sdLaliis
(G.;e__..)__Quisquis eiiim..in -cogita.ti6ne._areclitiidine . quamabeo*acceperaf, kieofrustivi quxri,quodeuim
exorbitat in teriebris;peceat, nos ergp tanlp, miiius ' haliebantab Apostolo acceperant. Ad unrim" aii.tem
debemusaliena cbrda ahdaciter repreliendei'e,.quahlo videtur loqui, qui ad partem.plebis loquitur: Siau-
scinius quia visuhpstro riori possunius aliense' cogi- tem dccepisli, quid glbriaris quasi non acceperis?Hoc
tatiqnis teriebras illustrare; sed in Iioc:soIerter in-; quasi" insultatpres apostoli agebant peiiinperiliam,
iii.efidumest/quanta pater Job.severilale poluit-filio- ut eadem audierites,-quseab Aposlolojairi didiceraiit,
"runippera cofrigere,'qui tahta sollicitudine, sfuduit illuin eyacuahtesi, de hof uni niagisterib gtoriarentur,;
corjda.mundare, q.ui dixil de-filiissuis: Ne forle pec- eloquentia enim commendati pradicatioriis gloriani
caverinl filii mei, et' benedixeriiit Deo in cordibus . in se cbnvertebant: AphstoJus verb se coritemptibi-
' suis
(Job. i). Quid ad heec_re:clpresfideliurii.dicunt, lem v'olebat.videri, dummodo Dei gioriarii faceret aic-
qurdiscipulorum suorum et-apertalppei'a nesciunt? Nceptabilem. ^MA.DII.)Aiite omnia'igiiur Apbstolus
quid in sua excusalione cpgitant, qui in commissis G i humilitateii. sriis auditoribus cbmmehdat, ut in ipsa
sibi uec yulnera aciionum curant? (MAUR.).Quseri--- stabiliti afque cbnsolidati. superbiae ei. arrogantiee
- lur'aiileni eur Paujus Cofinthlos .prohibuerft ante fuiriajh caveant. Undeeialibi dicit(/Go)'.Tn): Nemd
fempus judicare, cum a"d Philippenses scribens di- glbrieiur in \omine ;.et paulo superius.: Qui glorialur,
'
cat: Multi enim"ambulant,'quas swpe' dicebam vobis, inquit, inDqminbglorielurj quoniam.et Jacobus ait:
>wnc\'quiem'"el fiens dicq,inimicqscrucis Christi^quo- Onine datum oplimum et.omne donum perfectum de
rum._finisinteritusXPh.il. ifi). Ilieergo qui alios pfo- sursum est,' descendens_d Pair.e .lunfmum, qpud qiiem
Iiihuit .ante tempus judicafe, ipsevidetur hic aiile woh est trdnsmuiatio , nec 'vicissiiudinis obumbralio
tempus eos judicasse, de'quibus $iut, quorum fiiiis (Jaa i). [Au5.J_.Illi vero hsereticf seipsos a seipsis
'inleritus. (Greg.) Ad quod resp.onderipolest: Ghristus justos fieri putantes, quasi hoc eis Deus dederit, jsed
qui in Pauloiocutus est, futura -jam quasLpreeterita ipsi sibi, noh ulique in Dominp^id in seipsis glo-
agnoseit, et idcircp etiam Paulo hoc dicenie",nihil riahtur. Talibus dicit Apostolus : Qiiis enim te discer-
anfe ienipus judicavit. Nam.et Spirilus sanclus per m"(?quodideo dicitrquia massa" illius perdilionis,
aposlplum Petrum ad Simhnem magiim ait: Non " quae facta esl ex Adam, nqn discernit hominem, ut
est iibi pars, neque sorsin hac vija (Act. v_n),'quia eum faciat vas in .hbnoreni, rion ih conturiieliarii',nisi
futura Siriionis magi qua^i prieterita Petro ih Spiritu D Deus; sed quoniain iiohiq carnalis el inaniter i.nfla-
fuerant revelata : a_quibus autem futuraut pfeeterita1 tus cum audisset, quis enim. te' discemil? ippsset.ie-
minime yidentur, ante.tempusjudicare a Doininot sppn.dere, yelvoce, yel cogilatione, et dicere,' Diseer-
prohibentur, de quibus,et-per prophetani increpando1 nil me fide.s mea,.discernif meorali.o niea, discernit
dicitur/. Vw his qui prophetantde corde suo{Ezech. me-jusiitia mea; mox Apostolus occurrit cogitalioni-
XIII); de corde namque prophetare esl ex soia proe- .bn.s. ejus et dixil: Qiiid enim habes. quod non acce-
sumptioiie, noh perspiritum aliquid dicere, pisli? Si autem.-accepisti, quid gloriaris., quasi <nan
-Uwc.autem; fratres, transfiguravi injneel Appllo., .acceperis? Sic enini gloriaritur, quasi non accepenrit
propter vos, ut in nobis discatis ne supra quam scri- qui.se-aseipsisJustificari. putant, acper hoc ifi se-
ptum est, umis adiiersus ulterum-.inflctur prq aliq. ipsis,-non in-Domino glorianlur, (Greg.) Sapcti hi
(Ajnbr.)_Transfiguravif .ha_c.in se- et Apollp,.,d.um i vifi sciunt post primi parentis lapsum de eorrupli-
ps.eudoapostolorum.gibrias et traditiones perversass bili stirpe se editos, etnon virtute propria, sed prse-
• sub sua.
persona et Apollo evacuat, summatim illos>. yeniente superha gralia, ad meliora se vota vel oper.a
designans, nou singulatim, ne niajor fprte discordia1 commulalos, et quidquid sibi-mali inessecognoscunt
47 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. 48
de mortali propagine sentiunt meritum; quidquiii A Deum, sapiens videtur mundanis. Nos Infirmi, vos
vero in se boni inspiciunf immortalis gratise- cogno- auieni fories. Infirmi idep, quia sine adulatioue, et
scunt donum, eique de accepto munere debitpres cum stultitia sicut videtur mundanis, preedicautes
-
fiunl,-qui et prseveriiendodedit eis bonum velle quod Christum injuriis subjiciebantur. Vos autei/fortes:_'
-noluerant, el subsequendo concessit bonuin -jpbsse ideo fortes? quia sic.profitebantur Christum, he of-
, quodvolunl. Undebene per Joannem tlicitur: Adora- - fenderent honiines, ut essent seeuri. Vios nobiles.'
veruntviveniem iii swcula smciilorum, mitteriiescoro- Qui enim Ghristumnorifatetur, quiaAbraheepromis-
nas -sucs anle thronum Dpmini (Apoc. i\'). Xlorqiias sus est,,et ab initio prsedicatus est, hic nobilis contra
namque suas ante thronum Domirii mitlere,v est cer- Chfistumest,quiaantiquitatem prbmissi-ClirisiiaJiis'
taminum suorum-viclorias non.sibi tribuere, sed au- deputat. Nos autem ignobiles. Ignobilis mundo est,
ctofi, ut ad illum referaul gloriaift laudis, a quo se qui Chrisfum, quod mutfdus dehegal 5lab initio' prb-
scirint vires ggcepisse certaminum. Jam saturati filetur : hsec igllur' omriia"supfa dicta, "quseriegafe
estis,jam divitesfaclvestis;sine nobisregnatis. (Aiiib.) videtur, confirmat, et queequasi" confirmarervidetuf
lronia est, sicut dicunt: irascentis enim Verba sunt; negat, irascentis enim v.erba sunt quinegando con-
non confiririanlis.in quibus enim tarita vitia arguit, fitetur el confitendo riegat.' Usque jn hanc Iwrdm et
-regnare illos dicit, sicenimpuiabant glririantes^de Jfesurimus, ef siiiriius, et~riudi suhius, et laboratnus",
his' quse a pseudoapostqlis fradebantur :"Ei ulinam operantesmanibus nosiris. Libere enim et juxta.ve-
regneiis,ut et rios vobiscum regnemus. TJtpius pater ram fidem siriealiqua.adulalione Christum prsedi-'
etiam ingralis flliis hene optat, qui enim.fieri polerat cantes et gesta pravse vitoe arguentes, gratiam hpud
ut sine apostoiisregnafeni? Quidquid enini non_ab iiomines non habebarit, et colaphizabahtur, id estin-
aposlolis fraditum est sceleribiis plenum est: sic ta- -juriis agebanlur, et iristabiles-.erant, quia -fugabah-
men fueral ordo dieere, ut npbiscum regrielis,rsed fuf, ne in lbcb diu"manentes plures doeerent. Ideo
quia prseniiserat, et uiinam regnetis, alifer dicere et manibus opefabantur, quia non solum gfatiam
iipn potuit, nisi utel nbs yobiscum i-egnemus.Ke- apud homines non habebant, veruih etiam. al. liis
gnare autem est de spe et promissis Christi secu- accipere indignum J3ral, qhi errbri sludebant, sicut .
riuh esse,. et gaudere inhis queeadversa propler nb- dicit in psalmo,: Oleiim autem peccaioris nbn impin-
liienXhristi accedunt -.iucrum euim aflerunt, .non guel caput riieum (Psdl. CXL),quia et Ilbertateih ar-
delrimenlum; uride alio loco dicit (ILCor. xn)~: Cum guendi amittit, et peccat, quiab eo accipit qui pec-
- ~
infirmor^ liinc potens sum. / - cat, qui ideo dat ne corripialur. Maledicimur"et be-
Pulo enim Deus .nos riovissimos apoilolos oslendit liedicimus._Male fjractantes eriim se hortabanlur' ad
guasi morte destinatos. Hoc ideo personeesuee.depn- C bonum. PersecuHonemfaiiniur et sustinemus. Quia
tal, quia semper.in necessilate fuit, persecuiioneset persequenlibus se non resistebant. Blasphemainur et
pressufas iillra ceeteros passus, sicuf passuri sunt opsecramus. Blasphemantes eniin rogabant ut per-
Enoch et Elias qui uliimo slempore futuri sunl apo- ihilterent reddi sibi rationem. Tahquam purgamenia
stoli; riiilti enim habenl anle Christum, ad prse-. hujus mundi Jacti- sumus omnium peripsema usque
•parandunijJopuluriiDei et nniniendas omnes Eccle- ddhuc. Non resistendo ulli, neque yicem in malis.
sias ad resistendum Anlichristo, quos et persecutio- reddendo, sed semper se subjiciendo, ut per patieii-
iies pali el occidi leclio Apocaiy|isis testatur. Horum tiam provocaret ad bonum, cbntemptibilis et despe-
ergo tempus suo tempori ComparavitApostolus di- ctus fiebal; usque modo , id est usque nunc, etiam
cens, quasi inorli desiinatos : ad lioc '611™Venturi apud Corinlliios, pfo quibus hsec queesupra memoT
sunt ut Occidantuf. fat mala passus est, ef quotiiam.humilitatem suaih
Quia spectaculumfacti sumus huic tniirido_\'elunge- nihll prolicefe i« his videhat, queritur dolore com-
lis, ei hominibus. Quia erunl spectaculum et Erioch motus tantam subjeclionem et injurias nullum ffu-
et Elias, usque adeo ut corpora eorum iri plalea prO- etum habere potuisse, sed,quod deterlus est, in pe-
jiciantur, in conspectu totius populi infidelis : jta et jus profecisse. Nori ut corifundam vos hmc scribb':
aposloli spectaculum facli sunt, quia publice fide- D lioc est, non ul ruborem vohis faciani, iioec scribo,
bantur positi ad jnjuriam et moiiem-quaro passi sed ut-eorrigatis. Sed ut -filiosmeos charissimos mo-
sunt; mundum autein angelbs et homiries dixit, quia neo. Adhuc se supplicem facit, necofrepti, ad iram
et angeli niali suiit, dicenle David in psalmo: Vexa- provocali admoniliohes ejus spernerent, id-agit ut
bat illos per antjelosmalos (Psal. LXXVH) ; et homines inedicus salutaris, qui putamina [putredihem] ab-
mali incrcduli.hisapostoloruin injurifeobleclainento schidens dolorem illalum spe et.blanditiismiiigat,
sunt. Mundus aulem idcirco infidelitas dieitur, quia ul ecger se curari permiltat.
visibilia sequitur. Nos slulli propier Chrislum. Yerum Nam si decem miliia pwdagagorum habuerilis iri
est, quia amantes Clirislum slulli suhl inrindo. Vos Chrisio, sed non mullos patres :per Evarigelium eriim
aniem prudentes in Christo. Qui prudens in Chrislo ego vos genui. His diclis oslendit nulluni pbsse ep
iudicalur a. perfidis, lion fecte asserit Christuni. affectu diligere illbs, quo ipse eos diligebat. Quis
•DeniqueMarcion,quia negat Filium Dei, el incarnari enim alienos filios suis preeponat in amore?acper
Deuiii potuisse, prudens^est mundo; et Pholinus, 'hoc nionita ejus qui et prb Iiis tanta mala passus est
quia non fatetur Chrisium per id .quod riatus est non debere eos spernere. Obsecro vos; imiiaiores me
18 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. 12.. - IN EPlST. I AD COR. SO
esiqte. 0 berievolenlii.saneli- aposioli, qui .qbsecrat Xltautuxorem
j patris.quis /.afceai^Prsemissicrimiuis
filibsut iiriitentur patrerii, lioc esl sponte rogat segros prodidit genus, ul nori solrim iUum aperte reuui
uf _recipiantTnedicinamnnliis tamerisui illos imita- jnortis faceret : sedadhoerentes illi non immunes a
tores vult esse, ut sieuthicmulta- exitia pro salute crimine demonstraret, in quo enim difflcilepeccafiir,
illorumab incredulis passus est,et non cessit, dum- pius fa'cit reum. (Gr^.)'Subtiliter itaque.abarguente-
iftodo per. dies et noctes evangeljzaret illis donum disculienda sunt opera "proteryoruih; ut in quo sibi
gralioe Dei':.ita et illi riianehles;in fide ejus et dq- placent, oslendahtur, quia. Deo displicent., tunc
ctrina, npn-reciperent falsoruih apostolbfum prava enihi.pfotervps melius corrigiriTtis,ciim ea quoebene
comirierita, sed resisterent rcontemnentes-opprobria. egisse se credunt," male acta mon|iramus. ul unde
aiit detractiones, ut pafri suo spiritali Inviolatum-re-. adepia crediturgloria, inde utilissubsequatur confu-
servafent affectum. Ideo.misi ad vos Timptjieum,qui sib; nonnunquam verp> cum se. yitium-proleryise
est filius meus charjssimus, et fidelis inJDomino, Hor- miniihe perpetrafe cognoscunf, compehdiosius ad
tatur illps iri hoe eodem Timoiheo, quem ideo cha- cbrrectionem veniunt, si alterius ctilpsemahifestioris,
rissimum-et fidelemfiiiuiftohtesteturin Domino, ut et exlatere requisitae in opprobrioconfundanlur,jit
in hot. discernerehtJ.quidpeccarentv Cum enim huic ex-eo quod defendere nequeunt, cognoscanise lenere
festimonium pefhiberet,-iUos arguitl Qui vos coni- B '. insprbhe,' qripd defendunt. Uhde cumprbtervC Pau-
mohefaciqtviqs-meas,quw suntin Christq Jesu, sieut . "lusCorinthiosadversum se invicem videfetiriflatos,
'ubique in oiiini Ecclesia docep.Per istum quemfideleni utaliusPauii, alius Apollo, alius CephK, alius Christi
-fiJiuriiih Dbmino cpnfirmat, reyerti illosyiilladregu- esse sedicerent, incestuSi-culpaftjin hiedium deduxit,
, laniasetraditseverit-itis, utcommbnitiverbisetexenr- quseapud eos et. perpefrata fueratet mox recta re-
plis: opefu_h>ejus,,resip_scerentj cbgnoscentes-non manebat-dtCens-: Auditurjnter vos-fqrnicalio et talis
-perpersims'efuisse ab Apostolodobtos, quando eadem fdrnicatio aualis nec inter gentes, itaJit uxorem pairis
teriereomhes EccJesiasdiscerent. Tanquamjion ven- quis lidbeat,,et vos.iriflati estisethonmagis iuctum
iurus essemdd-jios, inflatisunt quidam: Indighalian- liabiiisfis, ut toileretui'de medio-vestrorum, qui hoc
tuf; quidam- Gorinthioium; qiiia hon, ibat ad illos, opus fecit. Ac si aperte dicat: Quid vbs per proter-
iioridesiderio,-sedsuperbia,.quod quasi indiguos illos •viam hujus vel illiusdicitis, qui per desolalibnem
iiaberet, CummagisApostolohocstudi.umfuerit,utde [dissblutibnerii] jiegligentiseftulliusf vbs ' esse inon-
indignis faceret dignos,-habebat efgo votum eundi, stratis ?•__?( tios inflali estis, et non magis lucluni ha-
sed majoraerarit quse agebat. Veniahimlem citoadf: buistis? (Ambr.) Superbiani illorum in taritum humi-
'vqs;siDominus vbluerit.Post comhtpnilionem.pfbmit- liat; utiiori qiierulos_jam, sedmagis supplices fa-
titseire ad illos, sed si-Dominus permilteret,ut quia Geiat.rerant enim etipsi participes_;dumpaierentur
plus scit Deus quam-homo, ideo si sciret bperoepfe- reum tam ingentis.-facinori'ssecum incorreptum con-
-iium esse, permitteret.ut sl nbn iret;Dohimusnori si- venire; ut omnes uno consilio abjicerent eum, si ne-
visseoslenderet, causa utique indignitatisillorum.-Bt : garet emendare se;_si'aiitehi'quis polestatem non
- ! habet, quem-scitreum abjrcere, aut probare non va-
recqgnoscamnbrisermonemilldrum qui i'nflalisunt,_sed
w(_.(em:.Confuiidiiillos, quia cuni oblique-cpnyersa-... let;-immunis. cstj et-jhdicis nori-est, sirie accu-
reiitur indighabarilur quasfdigni essehtab Aposloloi ^atdref;dairinarerquia'et Doininus Jridam, cum fur
visitari. Nec eniminsermoneest regrium-Dei, sedin r -esset, quia nqn est accusatus mininfe abjecit. Ui iol-
vhiute.JVt sicut Tegnum Dei hqii'splendore yerbi. talur de rriediovestrum,_quihoc opus fecii. Cognito
commendatur, sed viiiute.signorumjita et hi non_'- opere isto pellendum illum, ait, fuisse de coetiifra-
verbis nudis, sed virlute aperuriispiritalium dignbs: ternitatis.Omnes ehim crimenefussciebant et non
se ostendefent ab Apostolb visitari. Quid vultis? Ini arguebanl-: piiblice eniin riovercamsuam loco hxo-
- virga veniam a"dvos, aut in chqritate et
spiritu man- ris''habebat. In-qua re neque iestibus opus efat,
sueludinis? TeiToris yerb-Djiifert, utpiidorein passi, , neque tergiversatibne aliqua. polerat tegi, "cririien.
qui inflali erant huihiliafentur, ut sf vere 'apostoiii zrEgo quidem absens corpore, prwsens autem spirittr.
pra.seritiahi desiderareht, proepararent se ad^exci- -. Idem absens facie, proesens aulem auctorilate spiri-
; piendum- eum, id-esl,"abluerent ab omiii plaga cri- tus^crijus cum adest virtus,_/'flm._jiirficfli). euni ut prw-
niHiis,.etveriiensad'illos Isetiliamhaberetqiiasi/ciim- - sens, qui,hoc admisit, iri nomine Dqmini nbslri Jesu
' -• ; . - -" Chrisli congregatisvobis, et .meo-spiritu, c_umvirtute
rfdiischarissimis.
' * - DominiJesii, ifadere hujusmodi Satdrimin iriteritum
-_. ';.-", CAPUT v."- '!-'
Arguit Apostoiusvitium forhicaiionis, adfuncta pcena, carnis. Quoniam bnihis carnalis voluplasa diabolo
'.radicemaue-culpmrepreliehdit. " cum negtigenlia' cor-. "est, ac per hoc cum huic volupfati remiltitur," tra-
. _replipnis ..,.. - - - -.. - ditur Satahse: ^caroeuim-hoc habet iu natiira,"ut.in-
• Omninoauditur jnvbbis fomicatio, etlalis fornica- tereat. Anima ergo cum.sejungit desiderio ejus",in-
tid;qiialisnec inler gentesvst. (Ambr.) Ut quam grave firmans spirifalemsuum vigorem.simuliritefituhi pa-
. sit istud:peccatum ostenderet, necabTiis hoe dixit; - titur, Itaquesl hiccorfeptusstiipriadmissieruhesce-
admitti, qui Deumheschmt, nl perinde; qua^poensihici - i'et,ejecfumse,horiinteriret,p&riifentiasubseq"iiehle.
Tuultaridusesset'.ostenderet, qui subterrena etdivina r" .Noiftarituriiomriium cbnsensuet proesehiia. seii vir--
justilia conslitutus tanti sceleriscrinien admiserat. iute DomiiiiJesu, id est, sententia, cujus iegafiohe
m B. RABANlMAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. .52
fungebatur Aposlolus,abjiciendum illum de Ecclesia A mala cavenda est,et oh hanccausam dictum. est.
censuit. Cum ejicilur, traditui Satanse in interitum quia ojecto fornicatore vetus-fermentum ejicitur.
carnis,utet spirilussalyussit indieDomini. Anima Ideo autem.vetus, quia^anliquierrqrispeccatumest:
enim el corpusinlereunt, quando quse contra legem, nova autem cpnspersio-Cliristi.doctriria est-. Sicuti
sunljfiuiit.Sedin hac alilerciusa interilus c_arnislio__ esiis azymi. Azyma ex catisa non fermentatse farinse
mini deputatuf : quamqiiam enimoroniapeccalacar- dictumest, cum filiilsraefejecti suntde Jilgyplput
nalem hominem pi'sestenl,iioctanienspeciali_terdesir fermentum vetustas haberelur, ;Azyma autem novi-
derium carnis est; quodsprdibusmaculatain animanj tas : abjectis eniih veteribus efforibus jEgyptiorum
cum corpore iradit geliennse,: quia vlcta anima in in novam legem indu.cli sunt. Ita etCorinlliii post
libidirie carnis, fit caro, sicut et corpus.recte gubef- paganorum. errores, in. .Evangelium Christi inducti
natuni, spiijtale appellatur. Animus tamen est, qui sunt. Hortatur ergo ut secundumprofessionem suam
aut victus.iileeebris, totum liominem carneumfacit, .quam ab. Apostolo-suh riomine Chrisli acceperant,
aut-in yigbrejiaturoe- sueemanens carni prajstat, ut. ,et viverent jam yitee novsecultores, et hpc.est azymos
spiritalis dicatur. ... esse. Etenim paspha nosirum immolatusest.Ghristus.
Ut spiritus salvus sit in die Domim_nostri Jesu Secundum-legem docel noyitalem paschoe ratiqrie
Cliristi, tradi jubet conlaihinatum supradictum Sa- B consislere, el ideo Christum esse pccisum, ut ex eo
lanse,. ut Spiritus salvus sit in hominibus Eccle-_ nova .proedicatio,. novam faceret .cpnversaliouem :
sioein diejudicii; nisi enim ejectus esset, non fieret ul quia paspliseTatibnem colimus, velererii vitam
salvus spiritus Ecclesise ih die jndicii, Dese- non sequamui'. Pasciia ila.que"immolatio est, .non
rebat enim- onines contaminationis causa, ut in die .transitus, sicut quibusdam videlur : prius enim.pa-
Domininudi ab Spiritusanclo invenli audirenl a ju- scha et sic traiisitus,;quia. ante exemplum est Sal-
dice Dpniino : Recedite.a me, non novi vos-.(Multh. valqris, et sic signum.salulis, necenim arite signum
vii), sicut dicit ad Ronianos-S^uis autem. spiri- .ijuam crux :.nam occiso vespere agno :in _Egypto
tum Christi nqnhabel, hic non est ejus (Rom. vm); filii Israel,pascha egerunt, ex cujus sanguihe posles
et in alia Epislola : Nolite^cqntrisiare,Spiriium san- signaverunt, ut noclu angeJus transiens ea Joca.non
cium Dei. Si enim cpntrislatur deserit, et nou erit conlingeret, quse.sanguineagui fuerant oblita. Jtaque
salvus, non ulique sibi, qui impassibilis.est,sednobis festq celebremus[epulemur] rion in fermento veter.i.
quibus. datus est, ut, per ijlum Dei filii esse probe- .(Ambr.VHoeest Isetitiamliabentes renovationis facla
hiur. Res enim quoe "admitlitur salva -non esl? npn - velera fugiamus, immundiliam omnem alijicientes a
utique sibi, quse.ubicunique sit, necesseest sit, sed nohis,quoe.est corruplio. Quia sicrit fermentum to-
eia quo admiltitur. (Cass.) Duohsee credere immo- *-"iam massam cprrumpit, ita etmala vita lotum homi-
biliter nos qportet, primo quod sine Dei permisso, ,neni. Ergoutnon solum a turpitudine vitoe nos -ob-.
nullus ab eis omninb tentetur; secundo quod omriia servemus, sedetabiniquitatis studio, adjecit. -Neqiie
quoe a Deonobis infefuntur, sive tristja ad preesens in fenrienlomalilim el nequiiiw, sed in azymis since-,
vel leeta videantur, velut a piissimo patre clementis- riiatisret -jieritalis. Hoc es.l,_ut sinceiitasmundam
simoque medico pro nostris utilitatibusirrogenlur, vitam faciat, veritas .aufemomnemfraudem excludal.
et idcirco-eps velut psedagogistraditos humiliari," Scripsi vbbisin epistola ne commisceaminifqrnicarjis.
ut discederites ex hoc mundo,; vel purgatiores ad vi- S.cripsissese.significatprius, ubi commonet illos, ne
tam aliam transferantur, vel pojna lpviore pleclan- conjungefenl se malsevitee hominib.us,'et quia jion
tur, quisecundum Apostolum traditi sunt in prsesenli ihtcllexisse forle, ea quee scripserat,.-videbantur,
Satanoein intcritum carnis, ut spiritussalyus fial in nnnc in-liac Epistola. quid, scripserit interpretatur
die Domininostri Jesu Cbristi. Non est bona gloria- dicens : Non utique forriicariis hujus mundi, sed a
tio vestra. (Amb.) Hpe est, nbn bona, lsetienim erant ffalribus scripsi recedendum. Aut avaris, aul rqpa-
cum magis contristari debuerint- in fralres, tam cibus, dul idolis ^ervientibus; alioqiiin debueralis. de'
acerbe peccanfe, sicut trislis fuit.Samuel in Saulpec- n hoc mutido exire. Igitur intellectum illof um _arguit
cante (/ Reg. XY),in quo crimine mali doelores, aut' "qui putahant forte quia ,ab ineredulis fornicarjis,
dissiftjulabant, aul negligentius arguebani, sicut et aul avaris, aut. rapacihus; aut idblis servientibus
Heii sacerdos filios shpspeccantes in Deum, ne amai;i -prohibuissel, 11011 a fratribus, et ideo illum, qui-uxo-
essent hominibus (1 Reg. u). rem palris habebat, inter se esse non segre ferebanl.
Nescilis quia .modicuni. fermentumlolqm.jnassam. Siigitur his.commiseimini, inquit, melius eral moii
porrumpil. Ita et peccaium unius quod"cognitumnon vos, compendium esl enim.male agentibus.si citius.
•arguitur, hiultos contanhnal, imo omnes.qui norunt, iiioriaiitur,quaiii si diutius.inpeccatis versentur. Nanc
et non devitant, aul cum possent arguere dissimu- aulcm scripsi vobisnecommisceamini.Si is qiii fraler
lant :.iion enim sibi videfur peceare, quando a nullo nqminalur, esl fornicator, aui avarus_.aul idolis ser-
corripjtur, auf yitalur. Expurgate veius fermentum-, viens, aul maledicus..aui ebriosus, dul rapax,'cum
utsiiisnova conspcrsio. Iloc-duplici gencre accipienr Jiujnsmodi riec quidehi- cibjim,snmere: Gum Tralre
dum est, quia est.et fermentum humana doctrina , prohibel cibum sumere, cum infideli .autein non
-dicente Salvalore : Cavele a fermento Pharismorum prbhibuil, quippe cum dical {/ Cor: -x): Si -quis _
(IfflW/i.-xvi),idest; a doclrina mala, ergo doctiina rosvocai: ex infidelibusad mnam;.iteeloirineaiioa
S3L ENARRATIONTJM IN EPPi PAULI LIB. X. — IN EPIST. I AD COR* U
apposilmnfucrii manducaie. Ideo ait, quidenim mihi A Nolite anle iempiis judicare,' liic non prohibe.i,.sed'
de Msqum foris sunt judicare ? Yerumest, quia per- superius incognita per suspicioriemmaxiriie de^rectb-
fidos episcopus nbn pqlestjudieare;.'Curri fratre au- reproliibuitjudicare,'quia Dei soliusest Pcculla judi-
tem in quo vitia heecfpperiuhiur, non soluni Sacra- care, hoc.auleni locoJit fratrem frater exaininet,,
nienta non edenda. sed riec communemescani docet: jam juhct, sicutalio in loco dicit (II Gvf. \ui)': Vo/
uferubescal cuhi vitatuf et se corrigat: Ndnriede h[s ipsos tentale/siesiis hvfide, ipsivos' prbbdtefijui au-
qui htlus sunfvos judicalis ? Judicaf quis dumdiseer- tem fofis sunt in die judieii' dariinahuntur, quia dixi.it
nil ciii fratri adhsereat, quee afgiiat/quem devilet. Pohfthus.: Qiiinpn crediderii,jamjudibaius est (Joan.
N-anveosqui fbris~sun{ Deusjudicabil. Superius ait: - m); in quOenimspesnofi est, pro mortuohabendus esf.

:'
. -l- <:/ .
[-.'iMm''m(m^s.:-'/-."
'- - '- •'CAPUTyi. '
.' , , \ ]3 omnes,haI)erent,.origihem,Jiincesl. uhde Mbyses-in
De judicibus coramquibus liligqhl arguit Sjios, cl. d'e "peutefonqmio (beul.xnxm)/. Cuni.di\_ideret,inquit,
causis quos inter .se.habent,et redit adcortigehdum Altissimusgeriles,quemadnioduiiTdispersitfiliosAdoe,
' . fornicalionisvilium. '•,._.' slatuit.firies .gentiiim secuiidiim riumerum arigelo-
•Aufeitemalum,ex vobis ipsis...(Anibr.)Adjiuc cpm- runl Dei.iQisidfam apertiim Iiiinc mundum superioris
monet ut disceriiantur a malis et operibus et homi- esse iinaginerncerta ex causa, esf enim et Hieriisa-
nibus. Audei gliquis veslrumadversus alterum ha- lem inferioi'.el illa superipr,.quam, matrem, noslrat.:.
bens negoiiunijudicari; apud iniquos etnpn apiid-.sah- vocat idem Apbstolus,,_esl et • infcrior- paradisus, in
-cios? Iniqiios duplici'geriere significat, et qui non quo Jiomopositus, mandatuni et ul opereluf ibi, et
credunt, etquTleges a pepmundoeredjlasfrequenler ut cusi'ociiretaceepit. Est el ille_ccejestis.in'-quo_ra-
"eumadulaiione.inierpretantur.auctoritatem liarum ptus Apostplus^audivjt' arcana verba;(7J JQ.or.. xn).
idolisdeputantes, ideoqueiniqui surit, et quia in Eccle- Judicabunt-.ergp.-saiic.ti-huiic-jnupdujft,quia exem-
- sia magisslex.est,iMD,eiislegisiimetur, meliiis dicil plo iidei.illorum.perfidia mundi-damn.aJiitur'.Et in
apud"Dei_.miiiislrosagefecausani.; facilius enim ,de vobis_~ jiidicabitur muridus, tunc judicabllur Jiic mun-
fiei timpre senteritiani legis yerani. promunt. (Avg.) diisin.nobis, sl,bpus perfi.dorum,Iipminum invenia-
Et hic posset fieri judieium habere adversus alte- 'C tur.in nobis. Indigni suni- ergo.hujusmodi cjui,etiam
rum non esse peccalum,'sed tarilummodo.id^extra. de minimisjiidicenl. Hoc est, nonjunf utique indigni
Ecclesiam velle judicai-i,';iiisl-secutus adjtihgefef: hi qui-ipsuni niiindum-judicalurT sunt, ea judicare
J_am quidem oriinitiodelictmn est inter vbs_quiqjudi- qurc.mu.ndi_.suhirjycsc.tis.qiioniamangelos judicabi-
'cid-hdbetis,vobiscum,.e.the qiiisquanf ifa hoe excu- mws.?Addit plus dieendo, 'angelos. judicqbimus, id
sa,ret,ut dicefet, justum ,se habere negolium,. ,sed est, pbtentlas spiritales, qiias alio locb'tradit in cce-
iniqultatem-se patij.qiiam veljet.a se"Juaicum sen-",- leslibus degere, codemgenere.jiidicaudos' ajigelos a
tentia renioveri,- continuo talibus 'cogilationiI)us'veJ 'nobis', qCioet muhdus judicabiiifr. '(Greg;) Mentes
exciisalioriibusoccufrit aique ait; 'Quare nqn.tnagis_ quippe sanctorum ifansitoria. Guiicta despiciunt et
iniqiiitatem_patimini?_quafenon pbtius fraudamini?• sub sejahi quidquid superbit, quitlquid preeterit cqn-
Ul ad jllud redeatur qubd Dbminus ait : Si quis vb- temp'laniur,.cj,'quasi in, qubdam rerum veriice con-
-lu.erillunicam4uam. tollere el,judicio tecumconleri- slituti, lanto sibi piftnia subesse conspiciunt, quanto
dcre, dimitteei et pallium (Mdilh. xxiv);et alibiofcq':. senietipsas vbriiis auctori omniuni sribdunt, atque
Qui absluleiit,-.wqmt, iua, rioli repetefe (Luc. vi). inde cuncta transcendunt, unde Crealori cj.uiclorum
"Prohibuititaque subs.de seecularibus.rebus.curiialijs vera se hiimililale prosterniini. (Aug.) In Evangelio
habere''jiidiciiim._ Ex quaTdoctriria Apostolus dicitJ0-ergq Dominus ait_: Sedebitis .super .duodecim^sedes
csse delictum; tamen_cum sinl in .Ecclesia falia ju- judicariles, dnodecim tribus Israel (Matlhrxii). Si
Idicia (inifi inter.fratres, ffatfibusjudicantibus,exlra duodecinf selke ibi sunt, nbn est ubi sedeat lerfius
rEcclesiamverp.teriibiliter vetat; rrianifesfumest hic decimus aposloliis PaulusJ et non erit^.qupmodpju-
quid secundumverijariicpncedaturinfjrmis.^ui^HO- dicet. Sed ipse judicaiunim se dixit hon homines .
-raiis'quqniam sancli de,hpc mundbjudicdbunl? Nihil tantum sed Angelos;,qups"Angeios hisi aposlata.s.?,.
otliose dicit.AppsibluS ,.,ideo-enim huric miindum . Nesciiis, inquit, quia angelos.judtcabihiffs? ResDon-^..
di.xil, ul ostendat,el alterum, quia et Joannes apo- deret ergo turba, Quid te jactas judicaturum? ulii
stolus : Nofye,_ait,; diligefe hunc iriunduiiv(I Joan. sedebis? Duodecims,edes,_dixit ISominus, de duode-
ii); et Doininusiri -_Evangelip -': :Sic, inqiiit, dilexit cim apostolis- rinus cecidit, iri-lociiui ipsius sahctus ,
Deus.mundumhunc, etc. (Jqan.iv). Hic ergo mun- Malthias brdinatus^es^.implelus est duodenarius nu-
dus irierrore esi, iion ille supefior ad cujus s.imilitu-- ' merus sedium,. prlmo locum inveni, ujji. sedeas., et.
"dinehihic factus esi. Unde homo liic posilus est ad sic te minarejudicaturura. Quouiodoergo inquinquq
iiiiagineni Dei fac.us, iit sicui in superiofi mundb' frafribus iliius, qui lorquebatur'apud- inferbs, niil-.
abunb Debsnht omnia, ita et in hoc abuno Iiominc lia.popuh Judseorum, qubmodo ceiitum quinquaginta
55 B. RABANlMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS ffl. 50
imiin piscium miiha miiiium sanctorum, sic m duo- _A ut pes oeuiis currat, et oculus pedi prospiciat. bic
decim sedibus non duodecim homines, sed raagnus itaque, sic sanctse Ecclesisemembra debent et of-
«umerus perfeclbrum inlelligituf. Swcularid judicia ficioesse disjuncta, et charitate conjuncla, ut summi
sjJiqbueritiSi conlempiibilesquijsuntin Ecclesia, itlos viri eorum viam provideant, qui in terrenis negotiis
adjudicandum consiituile. (Ambr.) Sseeulariajudicia"- vacanl; quatenus yelutad lumeu oculorum pes am-
sunt.ad corpus pertinentia, yel corporea, et ijuia uon bulet, «t rursuin quidquid terrenis negoliis implicati
sic fieri debet adjecit,: Ad revej-entianvveslramditoj agunt, hoc atl majorem.iitilitatem referant. Ut pes'
3SVquia(supra negotium nominavit, "sed quale non cujus via prospicituf, non sibi tantummodo, sed
significavit, "sunt enim et diviiiav-negpiia,dicente etiam oculis gradiatur. JJum itaque sibi invicem
eodem : Adjiitor negotii mei (CoL iv), et ssecularia alterna administratione converiiunl, miro modo agi-
forfe judicia, qiiia prohibueraf apud perfidos agenda _.tur, ut quia electi quique vicissim-sibimet impen-
quamvis in Ecclesia sicut audierant, a qualibuscum- - dendo, quodvalent faciimt, eorum fiant opera etiam
que tamen-pularent audienda, aut terminanda, ad qusefacere ipsi npn possunl. Sed inter heecsciendum
ruboremeorum, ait, conlempiibilesqui sunt in Eccle- est,- quia cum proximofum causis exterioribus, qui
sia, hoc est. lig;neavasa; lanienim intractabiles et aptedeservianl desunt, .debent hi quoque, quispiri-
inGdiisideraloseos significavit,-utiniperitos forie ex .B talibus donis pleni surit; eorum.-infirmitalicondescen-
tribus judices eligerent. Hbc de expertd- scribe- dere, terreriisque eorum neeessitatibus, in quantum
haf Aposlolus; scie.batenim quamtepidi et-imprbvjdi • "deeerilervalent charitatis condescensione sefvire;
in reliquls,causis fuerant deprehensi, (Greg:)-Paulus nec teedereanlmum debet si sensus ejus cqnlempla-
enim auditores suosad vlrlutem sapiehtieeetlinguarurii tiohi spiritaiium semper inlenlus aiiquando dispen-
genera, ad propheticequoqueindaganda iriysleria'suc- sandis rebus" minihiis quasi niinoratus inflectitur,
cendejbat dicens : Mmulamini dond meliora, magis qriahdo illiidVerbum per qiiod constanl pmriia.creata
autemut prophetelis (I Cor. xiy). Sed quia spiritalia ht prodessef, hominis assumpta humanitate voluit
dona noii caperent, si ierfena eos negolia depressis- paulo minus angelis minorari. Quid ergp mirum si
sent, longe"ante proemisit, dicens-: Cohtem.ptibiles homo. sh pfopier liominerii attrahat,. dum creator
qui sunthi Ecclesia, illbseoijsliluite ad jitdicanduni. homirium etaiigelorum formam hominis propter ho-
Ac si aperte -dicat, qui minpris merili sunt iri Eccle- - minem suscepil"? nec tamen minorafur sensus cum
siaet nullis-roagnoruihdonorum virtulibus pollent,, sicattrahiim^,quiatantosubtilius superiorapenetrat,
ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per qiios quarito Jiuniilius pro amore condiloris hec infefiora
magna nequeunt bpna, minora suppleanfiir; qiios et contemnif. Quid indignum nobis vel diHicileesl si
contemptibiles npminal, et tariiensapientes vocat, G siipra infraque ahimrim ducimusfqui eadeni riianu
cum di.cit : Sic non est sapiens qiiisquain ihter vos cprporls .Javamus^facienv,qua eliam calceanius pe-
qui possit judicare inter fratrem sutim ? Qua ex re dem? Sic non.est inler vosquisquainsapiensqui possit
quid tjojligilur-nisi ul' terrenas"-causas exairiinent, judicare inter fralremsuuni? (Anib.) Quia ergo siint,
<jui exteriorum rerum sapientiam perceperunl? qui inquit, sapienles ffatres, aliqui horuni eligaritur ad
autem spiritalibus donis ditati sunt, profecto tqrreiiis judicandum quorum judicium meretur niundus, ma-
non deljent negoliis iniplicari, ut dum non cbguntur gnusCenimpudor est si inter eos qui dicuntur Do-
inferiprabojia disponere,exercitali valeant bonis su- "ininum cbgnovisse, fton invenialur qui exariiinare
pefioribus deservire., Sed curandum magnopere est, possit.negotiumjuxfa jus Evangelicuni, ideo aulem
ht qui donis spiritalibus emicant, iiequaquaih proxi- fratrem judicem eiigcridumdicit ,,quia adhuc rector
mofura infirmantium negolia fundilus deserant,-'sed Ecclesieeillorum non efat ordinaius. Sed.fraiercum
lisec aliis, quibus dignum es.t, tractanda cbmmiftaut. fratfe jiidicio conleridii,el hocapud-hifideies. Mani-
Unde etiMoyses qiioque ad populum viros pfo se festuni esl, quiairifidejes aut_ai'bitros,s ul asso.-
septuaginta cofistituit (Exbd. xxiv),iit quanto se ab Jel fieri, poslulatos significal, aut.judicem publicum
exterioribus- causis absconderet, tanto ardentius -cui dici splet: Hodie dies,siicrorum est, ius dici iiori
intema penetraret,sicque ii.t,ul et summi viri inagis ^ potesl. . ,' , .
ad spiritaliadona proficiant dum eorum mentes res Jdmquidemomnhio deli.clumhi vqbis est, quodjii-
"infirijoe. rion conculcant; et rursum viri in Ecclesia dicia habeatis h\lcr vo.s. Peccatum esse significat,
ullimi sine bonpopere non vivant, duni in rebus ex- quia frater-cum fratre, liligat, cum danda opera sit,
terioribus inveniunt recta qubeaganl. Sancla quippe ut concordes sint quasi germani, niiixime cum fides
Ecclesia sic' consistit urii(.atefideiium, sicul cofpus nostra p.acisludeat. Quamquam enini Christianus lilir-
hostfum ^unitum est compage membrofum. Alia garenojj deheat, tamen si gravequid fuerit,et quod
namque memlira sunt in corpore, queeiufuendseluci - contemni. iiori possit, causam ad Ecclesiam deferat,
deserviurit; aJia quaj a terfa. lactu miuime disjun- Tie et dajinium ad prsesens el offensiouem forle in-
gunlur. Oculus.qiiippe luci inlenditur, et.ne csecari currat. . . . .
valeat a pulvere custodilur. Pes' enim tunc oflicium Quare non magis injuriam patimini ? Quare noit
suum recle peragit, cunJ suscipiendum lerree pul- mugis fraudamini ? Sed vos injuriam facilis, et,frau-
vereni iion refugit, quse lamen cbfporls inembra dalis, et hoc fraliibus. Nunc hos. corripit qiiorum
^'icissim sibi sua officia impartiendp copulautiir, injuslilia jurgjum ^eneralur, quia non soluin pe.r
57 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. X. — 1N EPIST. I AD COR. S8
fraudem admissam rei sunf, sed el partem liabent A.tuni; l unde et dicit: Sed ego sub nullius redigar
delicti illorum, qui coacli injuria aut iiaude erifum, " potestate. (Aug.) Potest aliquid licere et non expe-
infideles rogant ad judicanduni, et cum fraudem aut" dire. Expedire autem quod "hon licet nou polest.
iiijurias illatas persequi non deberent, non soluift Ac per hocnon bmnia licila expediunt, omnia vero
vindicant, sed et ipsi frauderii' et injurias faciunt, illicila non expediunt. - Tuiic rion/.expedit id quod
ut puniendi exempla fratribus tribuanl. Et quid ajiis licitum est, quando permittitur quidem", sed usiis
facefe credatur qui non parcit suisl An nescilis quia ipsius pbtesfatis adfert aliis impedimentum salulis;
iniqui regnumDei nonpbssidebuhl? Hoc dicens osten- mihi videntur licere non expedire, quseper juslitiam',
dit.illos non nfescios.peccare, ac' per lioc gravius quse corauiDeo est, permitluntar, sed oslensione ho-
vindieandiim, sieriiih immisericordes reislnfapud minum, si ob hoc impedianiur ad salutem, vitanda
Deum, quanlo magis iniqui? Nolileerrare : heque sunt :ea vero non licere quse sic vetanlur ut facienda"
forhicarii,'nequeidblis servientes, neque adulleri, tie- non sint. (Greg.) Seepelii qui in potestate sunt, dum
que^molles, neque masculorum concubitores, neque sese et a licitis retinere nesciurit, ad illicita el ift-
fures, neque avari, rieque ebriosi, -rieque' maledici, quiefa delabuntuf: ^blus- enim ih illicitis non cadet,
rieque rapaces regnum Dei possidebunl. Non hsec qui se «t aliquando a licilis caiite reslringil, qiia
Idcirco memoravit quasi nescifent, :apud quosan-] B videlicet coiitritioriereligalus beatusPaulusinsiniiat
nurii' et sex ihenses sedit, idocerisEvangelium Dei, dicehs •.'Ofnnidmihi liceni, sed non omnia expediunl:
sed commdnuit ut resuscilaret" in illis reverentiam Atque-ut ex ipsa religaiione ostenderet, in- quanta
legis el merilum ad regna ctelorum.' Ei hwc quidem - se meiitis libertate dilalaret, illicp adjurixit :-Omnia
fuislis. Ne oniriibushoc.ascribere videretiir; aut cerle mihi licent; sed ego sub.nullius potestate' redigar :
omnes ab liis crimiriibus irnmuriesfaceret, si taceret, ciim enim mens concepta desideria sequittir, Sef-
{pfohibuisse,eniriividebatur,noh revelasse cixmina yire febus convincitur, quaruiri amore superatur.
illorum); idcirco sic ait: Et hmc'quidcmJfuistis, et Paulus, cui cuncta licerit, sub nullius potestate"se.
ne ad iram iflos pfovocaiet adjecit, Sed abliai eslis; s redigit, quia semelipsumetiam a licitis restringerido
iit agnbscentes criminarei "facti, slatini respirarent ea- quae deleclata pfemererit despecta transcendil.
- audiehtes sed abluli estis. Solent enirii ajiqui pudo- Esca venfri et venter escis : Deus aulem ethunc et
rem pali, et cofrigere ciinj de se audiunt bona. Sed hanc-deslruet: (Amb.) Destruclio ventris est, cum
sanctificati eslis, sed jukificati. eslis in nomine Do- edehdi cessaf oflicium-, escee,vero deslruclio tunc
minihbstri Jesu Chrisli,, et Spiritu Dei noslri. Heec erit, quando steterit nativitas: Pseudoapostoli au-
omnia beheficia puritatis in baptismale cbriseeuti tem,- qui non ulique religioriis causa sed quoestus
iioscurituf; quod est fundameiitum"Evangelicsevefi- (^^cireuibanl, peccantibus amari esse nolebant.- (Aug.)
talis :-iliic hnim pmriibus deposilis peccatis abluilur, Reficimus quotidiariasriiinas corporis edendo et bi-
'credens,justificaturinDomini nomine, elSpirilii Dei bende,priusquam'escas et ventrem destruas salietate
-hostriv Dei fiiiuscadbplatur. PeV-hsecadmqnetTllos, mirifica-cum occideris. ihdigentia , et corruplibile
quanta el'qualis_sit gratia, quam per yeram tradi- hoc induerit ineorruptibnem. Corpus autem-non fdr-
lioriem assecuti sunl. Postea"verbcontra hanc Tegu- nicaiioni, sedDomino: (Arab.) Nunc ledit ad-supe,-
lam fidei impulsumalorumdoctorumseiitientes, his-• tiorem sensum. El Dominuscqrpori. Quid Domiinis
beneficiis Se exueriintr TJrideid agilur, ul fevocet.il- corpoii ? -subaudilur^ immortalitatem resuscitato
los sfdprirriam seritenliam, ul^recuperentquod fue--- prsestabit^corpiis enim Deo-dicatum donb spiritali
ranteonsecuti. Omnia mihiiiceht,sed egosubnullius. remurierabitur merito ducis, id est animi. Deus vero'.
- rcdigar potesiate. Omnia sibi licere dicit, e_a'scilicet, ~~ el Domintimsusciiavit, et nos susckabit pey virlulem
" '
qua?et cbapostolisejuslicuerunt, quse et lex.continet suam. Idem sensus est, quem Dpminicoe voluit
naturalis, non Moysis, quia multa probibuitMoyses exemplo r.esurfecliouis firmare, yirtus enim -Dei
propler duritianr cordis. populi increduii et cervi- Christus esl, qua-nos suscitabit,^t ipsum Dbminum,
cosi, tamen si ad causamrespicias, - aliud fuit in , hoc dixit," quia ipse Dominus corpus "suum susci-
, sensu Apos.loIi,uthsecIbquefetur-.Hsecenim proemi- 'u- tavit, sicut ef ipse Dominus. ait: Splvile' templum
sit.posleaacturus hanceausam,-sicul fecit, et^eillo ^lwc, -et ego iribusdiebus suscilabo illud : hoc auiem
quf inceslum-admiserat, proponit enim desjgnans dicebatde teinplo torporis sui (Joan.-n). Quibusdam
quidacluiusesselpostea. Denique statirii ad superio- tamen. videturpropier libertalerii- concessi ,arbitfii
rem sensum breviter, interimre commendata redit,: dixisse Apostolum : Qmriia mild licent, sednon omnia
lioc enim ideo dicit quia licebat illi ab his sumptusi e_.ped_!«i«, utliceat foi'nicari,nonlamenexpediat. Sed .
accipere.. Sed quoniam sciebat pseudoapostolbs oc-''- quompdo licet-qubdprohibetur? autcerte si omnia
. cas.ioiiemquserere accipiendi, noluitabhis accipere, JiCent,. nihil potest diciillicitum,' sedlicet; .non ta-
ne causa;ventris.vigor Evarigeiiceeveritalis tofpe-' men. expedit.. HseC'susurrant potius quam -asserunt
scefet: si enim ab his acciperet, quos in tantis vitiis-;• aut ipjmemores, aut uegJigenles; Dicit enim Joannes
- arguebat,-a_uclorilatem:magIsteriicohcessam sibi ad Baptista ad He.rodem•..Nonlicet libi habere uxorenv
lios a' Domino incliuabat; - non -enirii potest con- fralris tui (Mqrc.,\i). Sed forte Joannes expers fuit
stanter argui,-a,quo-accipiUir, maxime cum ideo' liumaiii eloquil, inspifatus in ulero, quia si hoc esf,
proi.nptusad da.ndum sity ut sibi humiiiet prieposi- debuif dicere, Licet libi; sed non,expedit.. Sed et
B9 B. RABAKIMAURIARCHIEP. MCGUNT. OPERUM PARS III. fi.O
Dominus similiter mulieri Chananea. ait: Non licet.Avidcbit omne qnod viderit.,. tunc.sicut ei divina
accipere variemfiliorum el mitfcrecanibus (Matih. xv), Scriptura proinittit; satiabiturjn bouis desiderium
et iterum.-dicit Dominus Judoeis-: Non legisiisguid cjus, bonis.imniutabilibus, ipsa trinitate Deb suo, cu-
fecit David, cunvesuriret, quomodo inlravit- in do- jusimago est, etne uspiam deinceps viGletur,,eritin
inum Dei, el panes vropositionis-accepit ? quos nqn abscondilo vujtus ejusfanta uberlaie ejus impleta, ut
licebat, etc. {Matih_.xn). Omne ergtnpiod proliibetur eam nunquam peccare deJectet. ." . _
nonljcet, etomnequoJ no.n licet prohibelur. sed Fugile fornicationem. .(Amli,) Recle fugiendam
aliquando inlerveniehle aliqua causa licet, sed monel fornicationein per. qiiam iiiii Dei fliint filii
non expedil. Nescitis qniq corpora vestra tnembra diaboli. Omne peccaium quodcunque fecerit Jwmq
Christisunt ? Corpora nostra membra Chrisli sufit, extra corpusesl, qui autem fornicalur in corpus sttum,
sedjii noyum horninem qui secundum Deum.creatus peccat. Ostendit gravissimum esse.peccatum, qyia
est, quia ip.seesl caput Ecclesise : Tollens ergg metn- ex lioc omrie deperitcorpus, in- cseteris auterirpcc-
b.raChrisli faciam niembra tnere.ir.icis?; Absii. Albsil,. calis porlio perit,.npn tolunij totumenim.corpus vir
ait; quia.meretiici adhserentia membra,desinunt esse est et .mulier, quia porli.o viri' est mulier. Quicunque
membra Christi. .An nescilisquia.qui adhmrelmere- enim aliud peccatum admiserit extra se .peccat;
trici unum corpus /?(?,Hoe dicit, quia quf eontami-.]g fornicariusveroin carnein suam peccal. Age siia-
natiorii se admiscet; unum fit cum eq,;eui se admi- queo yitam finiat, aut ferro se trucidet, non in cor-
scet. Fornicalio enim ambos unum facit,ut qupmpdo pus suum yideiur, peccarc?. non. in corpus' suum
in natura, sic ei in macula-jinuui sint. Eriint, in- peeCat, sed ,in aniniam, cui vini .farit. Fornicari au-
quit, duoin carne nna, Mariifestumiest, .ut -quia tem corporale deliclum esl, quod.et corpus contin-.
mulier de viro est, amlio in earne una sinl. -Qai, gil et animam, non ehim sin.e desiderio carnis, quia.
aulem qdbmrelDominounus spirilus est._(Aug.) Quo- Jiabet.et.cara prppriurajmoium, anima concupiscit-,
niam in bene ageiilibus spirilus Dei est,. commmiis -" ul peccetin carneni, quanivissineaiiimanihUpossil.."
cum Deo.liominibus. Cum_sic di.citiir-unum, ul nbn Per id ergp.quod in. carnem.quoe exse est.peccal (ad;
addalur.quid unrim, ,-el plura unum dicuntur eadem. originem enim relulil), in corpus suumdicitur peccares
natura, atque essentia non dissidens neque dissen- utdesinata foriiicatiorie.quasi-sibLparceus.. Noya-.
liens significatur; cu_ii-vero addilur quid unum, tiano. lanien .hic.qui forriicatur, non incorpus
p.olesl aliquid^significari ex pluri.bus ununi faclum,. suum .yidetur peecare", sed iri Chiisli, aliter eniui-.
quamvis diversis naiura, sicut anima et corpus non hoc prqnunlial ,^ ul. etiarn illum qui fornicatur in-_
sunt ulique unum; quid. enim tam divqrsum nisi Splrjtuffi ^anclum dicat peccare, .propter causam.
atldatur aut subinlelligalur quid ununi,. id est unus.iG'qua-_scissusesl ab Ecclesia. Hoc nulla ratione.aslrui
Ji5nioaut unum animal. lndeAposlolus, quiadhmret potest,_ cprpus cnim,Christi.non est;unus,_.au.t.du.f.-,

merelrici; inqo\i, ttnum corjms est,. non dixit unum Chfistianj sed omnes singuli autem membra srint: -
sunt, autjunum est, sed addidilco.r/i«s,>tanquam ex . qupiciotio-ergp qui fornicalur in Chrisli corpus-pec-
dubbus diversjs mas.culino,et-feraininounum.corpus . -cal, cum non omncs.contaminei ? quod si ita esset,
'
adjectione compositum, et qui adhwrct, inquil,,Z)o- ut Novatiaiio^videtur, coetera oninia peccala exira.
tnino, unus-spiritus est. Non dixit'qui .ad.hserelDo- Deum.essent, etsola foriiicalipne.peccatumesset in/
mino unum esl, aulurium suiit..sed addidit's;»W.us. Deuni; etiam qui vadit.ad idoia, non peceal in Demn;
DiversAimenini- natura spiritus homiiiis el spiritus nec qui negat in. perseculione, quia omne pccca-'
Dei : sed jnha.rendti fil unus spiriius ex diversis tuni quodcuniquq fec.eri.thomo, extfa corpus Christi;
dubbus. Ita.ut.siiie humano spiritu,"bealus^ sit Dei est, sicut illi videfur. Si aulehi et hqe.aliter-voluerit
spirilus alque peifectus, beatus.autem hominis spi;. pronuniiare,ulnegel aliquidex.tra corpusGhrisli esse-
ritus non nisi cum Deo: Quamobrem sive ila dicalur, -peccatum, .cbge.lurdic.ere,. quia. omnisquicunique
Deus, de-Deo, ul el sir.gulis hocjiomen-conveniatv quo.dcumquepeccat feeefil, in Deum-peccat, et in
itou tainen ul ambosimulduodii, sed,urius.Deussit; Sp.rjtum sanctum, ut et fur-el perjurus, et.-meridax
ila.enim sibi cohserent, quod etiam in distantiljus If) in Spiritum sanclum peceare dicatur; el quomodoy
diversisqiie-subslaiiliisTieriAposlolu.stestis est. Nam est iliud quod. ait Dominus.: Quia omniapeccalq et -
el solus Dominusspiritns est, et solus hominis spi- blasphemimremiltenturhominibus; qui aulem peccu-
ritus, ulique spirilus est, tamen si adhserealDomino, veril in-Spirifum sanclum, non.remiltclur ci-, neque.
iiiiiis spiritus est: qnanto riiagis ibi,ubi esl omnino hic, neque.in-futuro (Mdilh. xn). Apparetutique ex^.
iuseparabilis alque a_lerna.connexio? Sic ortlinata' ceplis ceeleris peccatis aliud esse peccatuni ,.-quam
esl mens hatufarum prdine,'non locorum. ut supra peccatum dicitur-in Spiritum sanctum. -Quibusdam/
illain-non sil riisi Deus. Denique cum illi penitus ilerum videiur quia qui. fornicatur, ideo in "corpus
adhseserit, ,unus erit spiritus, cui rei altestalur suum .dicitur peccare, quia Ecclesisemembrum est,'_
Aposlolus.dicens: Qui autem adhwrel:Domino_,unns cl se contaminans, in Ecclesiani peccat, cujus liiem-.
spiritus est. Accedenfe quidem ista ad participatio- . brura esl. Qui ergo EcClesise'niembruin est,:di--
lieih natuive veritaiis-beaiiiudinis ilIius,non lamen cendum esl illi; cum fornicatur, quia non sibi, sed,
crescente Illo ih nalura yeritalis beatiiudine sua. Iir in Ecclesiam peccal. Porro aiilem 'dicit Apostolus,.
illa itaque natura cui fclicilcr adhseseni immuiabilc ' quia qui fpniicatnr,-per id quod in porlionem suo.n.
-61- ENARRATIONUM1N EPP. PAULI LIB. %.._-. lN.EP_fST._-IAD GOR. .62
deliriquit in cor.pus suum peecat. "(Aug,)-An nescilis; A ut -cceterispiiriores viderentuiy.spernendasilocebarit».
inquit, quoniam qui adhmfel-merelrici, unum-corpus heeeper-Epistplam.iab Aposlqlp-.requirebant : quia
esf?Erunt enhn,higyit,.'duo in vame uria. Nuliquid enim noii-bblectabanlur.hac sentenlia, pfa.termissis
hoc" posset dici "de. aliis, ,alque aliis .quibusque fa- coeierjs,,hoc sojum Tequifunt; quibus iamen -respon-
Chioribus'horninum ? libenjm est _enim apinip^liu- ;dil :,.Bonum-esj- quidem. mulierem jton . cqtuingere,
mano in aliis quibusque soeleribuset unum-aliquod quapquairinon,illiislud simpIiCiter^assCiani;'Tamen
eorum operari,-et eo ipso-tempore atibi..cogitatione . pr.opter _foniicationem,hoc.est, ne quid -hontra.le-
.dislendi,*quo'd.in-for-nicalipnls-ipso bpere ac tempofe gem admittaiur cqrii qiiando-quod- le_r non piohi-
non licet "aninio^ad-aliquid^aliud "cogitahdumliberum bei -vifatur. .Unusquisque-suam' jixoreiii-Jiabeat, et
esse,_sic eniniiotus honioabsorbetuf rabipso; elin unaquwqtte~suum-'omiin,"habpql;(Greg':)Paujus cum
ipso eo_.pore.-utjani-dici-noiipossitipse animus suus quosdam in Ecclesiaiiicontui.entes aspiceret,- conces-
esse, sed siniul totus honio diei possitqupd.cafo sit, ^sit iivinima, ut inajora devitarentiir,rpi''opier, forni-
e£ spiritus vad.ehset uoft rediens; Sic-ergo posshmus. cafionem enini iuiusquisqae suam uxoremliabeat; ,et
iritelligere, quia oniriepeccatumqiiod cum-fecerit-lwmb quia tunc:.sohmi cpnjuges in admiitione sine-culp.a
extra. corpus es't_ qui autemifbr.nicatur-incorpus sunt, cunfhon pro explenda"libidihe, sed-pro susei-
proprium peccat, iit .videaiur,Apostolus:in-taiitum" g pienda prole miscentur, ut: hoc ctiam quod conces-
exaggerare-vpluisse.fqrnicationis malum,.rut inedmy serarsine^culpa;'-quamyis .miriPre,rhon_essermoa-
paralione- hojus ceeteia • exlra corpfts habenda esse -. stfaretjillico &A]m\~\i\t,' HocduUm dicp sccundum-in-
dixerit,. qusecunque peecata,-et. solo.-hoc • tantuni- dulgentiqm~,.nori-secundutn imperiufn : non eniih-cst
mpdo forhicatibnis-smaloin corpus prbp,ri'umpeccafe. sine vifio, quod igntweitur, el ribapf-tfcijiitui'. Pecca-
-
dixeritvquia ainajorelibidinis ardbfe, quo supefior " tum' pfofeeto- vidit.quod posse indulgeri pfoevijiif,
nullus est, vpliiptas jpsius" eorporis tehet servurii sedcum in dubiis :coristringimur/utiliter "minimis
efficitque eaptivriin.. A-h.nesciiisjquia cbrpbmysesim- subdimur,'ne iri-magiiissine venia-peebemiis(Ambr.)
teriipluhy est -Spifilus ~sancli quem\hdbelis uDebf Solerit -enim- qui--coriiperidiuin -qii3erunf errafp~;
_(Ambr.). Superius lemplurit- Defdixil, hic teniplunf quomodo.-enim.flerf possit. ut lii.se' -abuxoribus
Spirilus sancli,iquia in.-subslantia^hoe-est Spftitus- suis abstin'erent,,-quosin.tanlis •vlliis repefit?ldeo
quodDgus,; hoc idcirco"dixit ,ui corpoia nostra iii-": orgo non^pefmittit.ne aiicitis seahstinentesiiicon-
cqritaminata seivemus, ut possilTliic."Spirilus saii"-- 'cessa pfsesuhierent, sicut- faciunt-Manichsei -•"-.Vt
cths hal.itafe. Et' nonestis'veslri;-enipli'enitn' eslis- •uxorivir debiliimreddal, similiter-~auterii.zei uxofviw:
pfeiiq. Mahifestum.est,- qui emp_fus«st.T)bn esl srii, . Invicem^ibi subjici illos insjiac causa, ut quiaunum
arbilrii, -'sed .ejus a qiio emptus' -est, ut 'hbn siiaih, 2' corpas suut, uua ilioruhj sket voluntas- in Iege na- ,
se.dillius, facial^volu'nlatem,'.el quiii-cafe e-mpli-su- tiifoe."Mulier sui-^corporispotestateircnon habet_\'/sed
mris, "prppeftsius_D.oniiiio"nbslro"servife=.debemus ne vif tsiiniliter et-vir;sui"ccr'pbrispotesldtem riori liabet,
offensus, a;qua nos redemit morti-nbs'feddat : sed w?ife'ei'.Hoc -dicit."quod heque^v-iro;Jieqiie mu-
qoam enim .•C-harissimpprelib. ribs emiii ut s.ariguw lieri liceal torpus suum alii tradefe; inyiceni ehim
riem suum.darer pnf ndliis TClarificate!et poflaie sibi debitorbs stfiitift-Jiaccausa hepeccandi daretuf
Deiimiii cbrpore' vesiro.-Hbc est,-"clafificafeet^orf occasio."-Nolitefrauflafe invicem. Hoc tlicit ut con-
tare- Dehni in oorpore, ut-seciindum legerir ejris hm- veniat' illis.fn f.euxofia,-he.dissensio generet forni-
buleinus,per legemeriim suam ipse videtur inriobis, cationem. Nisi ex corisensudd le-mpus,Id.fest, a cen-
P.olisire Deum tameri'-hoc,-«st,"i,magihemDei ih re- -. dicto abslinearit-se-propler graiiafum alelioues:-i7(
Ims benegeslis.ostendere.-(AMgr.)^Duosriritpeccata- vacetjs ordtiohi. Quariquam'enim«ine intermissione
ei;duo geriera peceatofuiij, aut enim in Deuiii horiio ofandiiri) sit (meditatib bnirriiioeconini, die faciehda
- pccCat, aiit iif horijinem;"peccatur aufem inDeum - est), tamen ufbraiioni insiStatur, liuie reivacanduin
etlanV corruhjpendo et ferijphirifejusin te, elenim prjecepit, infefpositis teriipbfibus ad^DOihinunipfb^
. Deus revde_riit'tesangiiihe Filii-sui,'quanquam-et an- mereridum; uteniriTihisereatur, muhdius«xbrandus
teqaaftjTedimererisCujus eras, hislejus-qui.-coiidir Dest, quainvis rriuuda- sint-cbnjugia, 1tamen'etiam a
dit "Pmhia?-peculariler qiiodammodoie. Babere;Jvo- iieiiisabsiineriduriiest^utTaciliusad effectiiniTdedu-
Juit redeihptumsanguine Filii sui, Noriesiis/mqait; catur".oralio, nanr et iii' lege 'sanctificari volenlesi,
veliri, empli ehiriv.esiisprelio magno,'glorifitale et iriief ceeieraetiani -ab ifvis pas'sis jussu-Dpmmi-lein-
porlafe Ddminum -in corpore vestro'^Ergo ille a quo perabahf, utfieientsanctibfes;cunreniniquis.efiam
redeiiiptus- es, effecit te domiim suam"; huhquidifi ripn cbncess"acoii"tingil,''osleiidit'sevclle'qu'od pfeca-
vis eVefti domumttfam? siciibcD.eus suani; hocest, " tur accipefe.-Et nlerum reverliminiiid idipsuin: Qiio-
leipsunr; si libi ripnpafcis, propter teipsumpafce ftiam-consilium'dai-corijiiglis posf diesofatioriis~ad
l,Ib3;'vel'-propler Deum,,qui teTecittempluni feuuiij." usuinnaturaJemreveiiidebefe. Ne.vosteriielSai-anas
TeinpiunVeuirii Deirsahctum est ~qiib'd~'estis}-vbs.'-Etpropfei ihtempefaritidhi vesiram. Ttfferposilis"-diebus
qui iemplutn-'Deiviblaveritdisperdei illum Deiis.— De absliheiidum-riiorietneoccasiodetur.diabblo, sicutdU
his 'autemijuw "scfijisistis-.iriihi;'"'bonuiri'est: hoinihi" cit;Petrusjapostolus: «Eccediabblus, ut Jeo rugicns,
triuliereinhon iangere7{Ambr.)-Pr'a\is sensihiis pseu- circiiitqu-erens.qiiemdcvbrel-.-»Si enimcausafiliofuiii
dpapostblo.nimexagilalii qiii mfptliisper hypocfisiri,' ci'Caridofuih'ducitur:'uxor,iion-muluiin -teiupiisCOIK
«3 _ B. RABANIMAURi ARCHIEP. MOGUNT..OPERUMTARS III. 64
cessum videtuf ad idipsuiu usum,-quia etdiesfesti i Uum, vel certe quasi in mbnte sunt qui etiam carnalj ,
et dies pr.ocessionis, et ipsa raliocqncepfus etpartus copuleeiriheerent,sedtamen exlra.suscipiendoe.prb-
:juxlalegem cessari' lcmporibus his debere deinbn-' fis admixlionemdebitam nulla carriis" Voluptate sol-
islfant. Roc aulem.dico secundum induigeniiam,,non 'vuntur. In monte quippC stare quid est-j nisifru-
secundum imperiuriv. Manifestum esl ideo libcJHuih - ctum prqpaginis in-carne non quseferei ih lrionte
•dare consilium,'.ut.fdrriicationemTexcludat,rion st ad stare est cafni carhalitet non adhserere. Sed quia
mdiorem vitam tendentibus.iler claudat.; (Aug.)"C;iise multi sunl:qui scelera quideni carnis. deserant, nec
-sirit -autemleyia, quse gravia peeeata non humano tamen in .conjugio^pbsiliusus solummodo debiti jura
sed divino-suiit-pensanda judicio. -Videmus"enini conserveiit, exit ^[uidem Loth Sodomam, sed tamen
qusedaih ab ipsisquoque aposlolis ignbscendo fuisse mox ad •montananon pervenit, cuin jamrdamhabilis
-concessa, quale.iUud est -quod•.veiierahilis Paulus vita i-elinquitur, sed adhue celsitudo -conjugaliscpn-.
conjugibus ait: Noliteirivicem fraudrire nisiex-con- , liiienti» subtiliter noh tenelur. Est verb ihmedium
seiisu ad lempus ul vacelis orationi. Et,' ad idipsutn Segor ciyilas_qusefugientem salvet infirmum, quia
iterum revertimini,.nd vos tentct Salanas-pwplerM- videlicet -cum sibi; per iiicontiheniiahi. iriisceiilur
tempefanlidmvestram, qupd putarl-posset non ;esse . conjuges, et lapsus scelerum fugiunt et-tainen venia
peecatum miseeri sciiicet corijuginon filiorum pro-' g salventur, quasi parvam quippe ^ivitateiri inveniuiit'
creandorum causa, quod bonura estnupliale; sed car>- inqua abignibus defenda^ntur. Quia conjugalis hoec.
nalisf.eliam ybiuptalis ulfoftficaiionis.siveadulterii-, yita non qiildem in virluiibus,-'mira est, sed lamen
.sivexujusquam altefius.immunditise morl.iferiimma- a-suppliciis secrira. Unde idem. Loth a^d.angelum-di-
lum, quod furpe est eliam dicere.'.quo polestientare cit:" Est civitashmc juxfa,. ad.quam .possum fugere
Satana, libido periraliere, incontineftiium_,devilet-in- parva,- et salvabor.in ea : nunquid non modica<esl
iirmiias. Possetergo_ul_dix;i,hoc putari.npri .esse pec- et vivif in.ea anima mea?.<}uxt& igitur-dicitur, e"tta—
catum, nisi addidisset-.: «;Hpc auteitfdicb secunflum «nen.ad salutem.tula perhibetuf, quia conjugalis yita
veriiam, non seeundum_iniperiuni..i>,Qui_s.autem janr hec a-mundo longe est divisa,-nec tameri a-gaudio
riegetessepeccalujh,cum dariveniaiijfacientibusapo: salutis aliena. Sed tunc in actibne hancvitiim siiam
slolica auclorJtate fatealur (Greg.) 9.Admpnendi sunt -cbnjugesquasi i.n pafva civilale cusibdiunt, qua.ndo'
cotijuges,--ulsuscipiendeepiolisse hieniineriut causa. pro se assiduis deprecalionibus intercedunt.-;Uhde :
«phjunctos,-.et ciimjmnioderatse-admixfioni servieh-. et reele per angeluih ad eumdem Lothdicilur : Ecce
les prqpagationis articulum in usum transferuht vo-. - eliant injiqc suseepipreces.luqs.ul noii subverlamur .
luplalis,- perpendarit, -qftod-licel extra _rioiiexeanl,. Ifempro tjtia locutus es, quia videlicet cum; Deb de-
tamen in jpso,cqnjugio conjugii jiira; transcendant. |_;precatio fuiidilur, nequaquamstalis.cpnjugum yita.
Unde_necesse:_estut -crebris ex. orationibus deleant damnetur,; de-qua-deprecailioiie quoque Saulus ad.
,quod pulchram copuloe speciein-tadmixtis yolupl-ali- nipnet-dicens : Nolite fraudare hwicem-, nist forle
bus ftsdaijt. Hinc est enini, quod peritus mediclnce ex cqhsensp, ad-.leinpus,,ut vacetisloraliqni: . . <-
coelestis.Appstplusnhn ,tara sanos iristiluit quam:in- . Volo_aulerii onutes homines esse sicuf meipsunl
.firmis medicamenla monstravit dicens. ; , (Ambr.) Quanlumjergo ad.benevolum et sollicitum
; CAPUT Yil. ." ' magistrum pertinet onlnes tales lieri poss^ volebat
-
InstruU eos qui sunt inmatrimonio., et majus bonutn^ esse, sicul seipsum, quaiis .autem .ipse eral inpx in
docet esse iri_virginali slatu vivere.- ,_ _ t ,subjeelis os.lendit»Sed.unusquisque proprium donum.<
'Dequibus scripsistis riiihi i Bonum est hoinini- habefa.Deo, aliusquidetri sic;qtius vero sic. Hbcest
mulierem non .tangere., Propter fqrnicdtwries autem iinusquisqiiejuxta vptum suum donum Deihabet, ut,
iunusquisque sifam. uxoretn. habeat, et unaqumque si velit, ipsius nutu Dei pbssibilitatem consequatur ;
suum virum habeat. Qui enim fomicalionis raetu . ideonon debet quis cbnstringi ne a licito prbhibitus,
perjnisit profecto non .slarilibus precceptum con- illicita admiliat,Si'd.ipse sibi eligat quid-sequalur :
jtulii, sed ne fortasse in terram. Tiiererit. lectum Dko.jautem nonjtuptiset. viduis,-_bqnunveslillis si
cadentihus osfendil. UrideadJiuc-lnfirmanlibus sub- .D sic permaneaht sicut et-ego. Non-diceret bonuni est
dil: Uxori virdebiluni reddat, simililer aulem.el uxor. inhuplis, -ul sintsicut et ego,.si non esset integer in
viro. Quibus-dum in magna - honeslate conjugii . corpore, nec diceret~r«Omnes homines volebamesse
aliquid de volupiatelargireturadjunxit, cli.oc autem, \sicul rifeipsum;.!.si -eniiuhabuil uxofera et hbc dixit',
dicp secundum induigentiain, non secundum impe- virgines esse iiolujf. Se.d absit,,sic enini a.pueiitia
iium, J culpa quippe esse invenitur quod indrilgeri. Spiritu fervebat, ut -hujus rpf. studium, noii habe-
pcrhilietur.. Sed quoe tanto cilius xelaxetur, quanto •ret, ^juippe curifjuvenculus.anlicipatus sita. gratia ,
tioii per hanc illicitum quid agitur, sed. hoc quqd Dei. Postquam dixit. uniimquemque proprium dor-
est Jicilum suh moderaniine rion tenelur. Quodbene iium fiahere apeo, ostendit in.qua fe nielius estesse
Loth in semetipso exprimit (Gen. xix), quia arden- propensiorein, quia ineo adjiivatur quis; quodvide-
,tem Spdpmamfugif, se.dtamen Segor inyeniehsne- tuf avldilale mentis appetere., Qupd si se non conti-
quaquam iiipxinontana.conscendil;ardentemquippe nent,nubant :melius esl enim nuberequam uri (Cass,).
:S(Kloin.amfugere esl illicita cariiis incendia decli- Notandum quod fornicatipnis genera Sunt iria.Pri-
-iiare:- altitudo yerb est montium mundilia contineri- mum quod per con.iinelioiie.il sexus ulriusaue uerfi-
65 . ENARRATIONUMIN EP.P. PAULLLIB. X. — M EPIST, I.AD COR. 06
cituf .Secuhdum quod absqriefemineotantum, pro quo A permiltitur mulieri ut' nubat si virum suum "eaiisa
Her.patriarcheeJudoefilius, a Dominopercussus legitur forhicalionis diniiseril, aut apostasise, autsi impel-
(Gen: XXXVIII); quod in Scripturis sanclis immunditia. • lehtelascivia.-iisurii quserai uxoris, quia inferibr jioh •„
nuncupaiur, super qud Aposlolus-: Dico eniminnu- orrininohac legeutiturqua.potior. Siiamen aposta-,
ptis et, viduis" Ronum est.illis-si sic permahserinfsic-: veritvirauthsumqueeratuxorjs inverlere, nec alii
ut.etego.r.QuqdM rion coniinent, nubant : melius potesfnubere mulier necreverti adillum. Ei vir.uxd-
enim.est nubere.quaimuri..Tertium.qupd animo ac rein.non-dimijtal. Subaudilur.autem, excepta forni-.:
menle concipituf,-,-de quo Domiuus ' in, Evangelip : calibnis^carisa, et ideo noji subjecit; sicut demuliere"
Qui viderit miilierem ad~concupiscendumeanv,jam. dieens.QuodfSi discesserit-.maneresic, iquia viro li-
mwchqlusest eamin cqrdesuo (Malth.y). Quee.-.tria, cet ducere uxotem, si dimiserit Tixprempeccantem,
genera beatus Apostolus pariiriodb exstinguendapro-. quia non Ila lege 'cpnsti'ingitur.-sicut mulier. Caput
nunliat.'_.for(i/_ca(e,.inquit;inembra vesira,,qumsunt enim. mulieris vir-esi. (Aug.) Dominus^rgo ad illud '
super terranii fornicationem, iintnundiliam, libidi-. confirmandum, ut noh.facile rixpr.:,dimittatur solam
nem, elc. (Amb:) In isla-reillosvullcontendere utse causaitfTprnieationis excepit. Coateras-verouriiversas
coritineant, quod si impuJsu carnisperseyer>re se yi- molestias, si qusefbrteexsliterinl,-jubetpro.fideconr.•
derinl honposse, quiai riec sunt promptiores in eo, B jugalietprOsCaslitale.fortiter sustinere^ Et moeehum
ipsp ut adjuventur.a Deo ^illum enim Deus adjuvat;- dicit etiam vifum, qui eam duxerit, .quse.solulaest
quem videt tota virtute conlendere; nubaritptique si a viro.-Cujus rei apostolus Paulusierminum ,ostenr-
uri timent, fqrte enim poterunl postea TioCadipisci. dit, quia tandiu observandum dicit, qiiandiu vir ejus
Digeslo enim impfedimento'-reparat se-v.oluntas ro- ,vivit.Tllp autem mortuo.daf nubendiTicentianj. Hauc
busliore virtute :.sic-.enim scriptum est.(Jfalth. - enim etiam ipse.regulam teriuit, et in .eanpnsuum ,
xix) :„QuLpoteslcapere, capiqt. (Aug.) Sednrin pos-. consilium sicut in upnnullis monitis; sed prsecepluih
sum, inquis.;"noii-potes? non possum suscipitre nu- _Dbini_nijuhentis ostendit, cura. ait:-_E.s, aulem qum
trieatoria qu_edam\ApostoIi'auctoritas, ut. si se non. nupfm"sunl,prmcipio;noniego, sed DominuSj mulie-
continenf nubant.,Fial aliquid unde perveiiiatur ad rem.a' viro non discedere/guocl si dispesserifmanere
veniam, perlineat ad veniaift >neirruatur in -eternam innuptdm,Hufviro suo.reconciliari,et vir -uxown ne
poenam. Fiat qupd licet,- unde jtgnoscafur qiiod non dimitiat, credo simiU fdrn.a,"pt.si djmiserit, non du-r.
licet, iiocTiidical-qubdsequilur, t mallem eos Jiubere cataliam., aut fe.cqncilietur uxori; fleri enim.po.est
quam uri.i Coricessit, inquit, aliquid incontinentiee, -ui dimittat. uxorerii causa fornicalionis quarii.DomiT -
quianialusiimuit.poerias seternas,-timuit quqd.exspec- . nus exceptamessevpjuil, jam vero si.hec illi JIU-
tat etmanet adulteros, etiamlipc quod conjugativicti C bere conceditur vivo yiro a ;qup reeessit, "neqiiehuic
cpncupiscenlia utuntuf invicem ulira necessitatem li- alteram ducere viva uxorequam, dimisit, miilto mi-
berospjocreandi.posnarii m his pro quibusqublidie -_ius-fas estUlicila cum quo.libet-stupra.comntittefj..
Aieitur:'Dimille nobis debitano$!rq,_sicufelriosaimit- Nqrn^-cmterisego__dico,hon JDominus (Ambrf) Hoc
limusdebitoribusnosiris.^Greg.)'BcY'\Ytw\qw__i_}eest:-dicit, rif ostendat, qiiid proprip ore. Dominus.juSsit,
Melius est nubere-quam uti. Sine!culpa-scilicet ad et quid.hujus aiicloritati concessit, quia etperisluiu
eonjugium-veniuri.. si lameniiecdum meliprajdevp- - Doinuiusloquitur, ait enim : An experimentum quw-
veruniv Nam quisquis-boJium' majus subireprtspo^ rilis ejus,.qui in, me.loquiiur Christust (Aug.) ..Hic-
sui_t,bonum lninus-quodiicuit illicitumfecif. Scri- primo videnduni est, quibus ca_leris, dicebat enini
ptum quippe esl:: Nemo mittens manum suam super superius ex, Domini perspna his-qui sunt .in copju-
aralmni, et respiciens retro, aptus est regivocoelorum _ gio; nunc vero ex sua persona cajteris dicit. Ergo
(Luc. ix).iQuiigit,ui-fortiori studio intenderat,Tetfo forfa.sse his,qui,non sunt in conjugio, sednon se-
cohspicere conviLcilur, si derelictis bohis ampliori- quitu.r. Ita enim subjungit : Si quis, fratres, liabet
bus ;ad miniina relorquetur. (AfK6.)Non ideo dixit: uxorem, infidelemel hmceonsenlit hqbiiare cum -itto,
Melius nubere qudmuri, quasi bonum sit uri; ideo nori-dimittaiillam. Tirgo eliam nunc his dicii, quj
nubere meUus., sed consuetudinem seculus.es"t,^o- sunt in conjugio. ^Juid sibi ergo vult"qupil"ait cmte-
lemiis enim dicere, melius esl Jucrum facefe, quam ris, nisl quia superius eis loqmebatur, quj sic copu-
dammim."TJiT.ergqest desideriis agi vel vinci,. cum lati siint, ut- ambb in fide Christi essent, ceeleris
euim. voluntas caJori carnis. consentit_uritur,-nam vefo nunc dicit, id est, eis qui sic copulati sunt,ut
desideria pati, et non yinci, iilustris yiri est et perfecd. non ambo fideles sint. Si quis, fratres, uxorem habet.
His auiemqui matrinionio juncii sunt-prmcipio,.non infidelem et hmc cohsenlit habiiare cum ilLo, non
ego, sedDsminus. -Postquamihnuptis etyiduis-locu- dimittat illam. Et si qua mulier /qbet jiirum infide-
-tusest,.hos alloquifur qui mairimonip juncti.sunt lem , ethic cohseritit habiiare cum -illa, non.relin-
ore Dbminico_.Uxorema viro non discedere: quod si quat virum (Anibr,) Hoc dixit quia intefilla prir
discessexit,manere innuptam.-lloc Apostoli cbnsilium, inqrdia"cum ambo- utique essent Gentiles, fiebat
est; ut si diseesserit prbpfer malam idnversationem ut unus ex his . crederet, "et. quia horrebarit
virijpa irinupta-manet.°Aw( viro rcconeiliari.-QnoA perfidi culturam Dei, simililer et crcdentesXcbn-
si eohtinere se inquit non polest, quia pugnare non - taminalionem prseteriti erroris , ideo pnecepit
yult contra carnem, viro reconcilielur Non _enim ut si contenti essent habitare cum immutalis,, <;on-
67 ' •- B. RABANI.MAUIII ARCRIEP. MOGUNT.OPERUM TARSffl.. ' i>3
feriti esscnt et Jideles esse cum.illis. (Ati^.)-AIiudest _&.non dehelur. irrevereriiia conjugii ei, qui hprret.au-
quod jubetiif, aliud quod monetur, aliud quod igno- "clorem conjugii: non enim:'ratum cst Tiiatrimo-
scifiir; jubetur mulier a viro non discedere, quod si nium, quod sine Dei devplipne est,. ac per hoc iiou
recesse.rit irianere innupta^aut virp,-suoreconciliari, est peecatuin ei. qui.,diinii.ilur pftipler. Deum, -si alii
aliler.ergo non licet facere.-.Monetur autenr-vir fide- se juiixeril, contumelia enini creatoris solvit jus
lis_si habet uxorem infidelem _;conseniientemsecum; inatrimonii-circa euni qui relinquijur rie-accusetur
habitare, non eara diinii.ere. -Licet -ergq et dimit- alii copulatus : infidelisauteni discedeiis el in Deiim
tere quja non est preeceplum Domini ne dimiital, etiii.niatrinibnium-peccare,digiioseitur,.quia noluit
sed consiliurii.Appstoji: sicul moiieiuf virgo - nori sub J)ei devolione-habere- conjugiuni. Itaque nbn
mibere, sed.si.nnpseritcorisilium quidem non tenebit, esieifides seryahda coiijugii,-quia idep Tecessil fte
sed- :Coulra proeceplum .rion facjet. ignoseitur' ciini - audiret auclbrem esse CJiristianorhni Deum coriju--
dicitur :~Hoc autem dico secundum -veniain,-'ion-se- - gii. Nahi si-Esdras '-dimilli-,fecil uxores, aut viros
cundum imperimn. Quapropier. Jicet. ut dimittatuf infideles, ut pi'opitius'fier.etDeiis,,iieCiratus;/si alias
conjux.infi.delis.quaniyis meiius sit iion diriiittere, . ex generesuo'a'cciperent;; non ijniiiiitapra-ceptum
et tamen.noft licet secundum proeceptuhiDqmiiii ut- liis -est, iit^feinissis- istis, alias minime ducerent,
diriiitfatrirconjux nisi causa_fpi'nicationis.-Fbi'iiica- ]__,quanio-inagis si iiriidelis discesserit Uberum habeliit
tib' esf "eliamipsa iiifidelitas. ..Quitl eriim tu dicis. a)hitriuin,-si voluerit niibere iegis slise viro-fillud
. apbstple?:'Gerle ut vir fideliscoiisenliehleni seciini eiihn hon debet-iinpuiafi Tiiairiiiionium,-quod extra
liabilare -riiuliereih-inildelem fion diroiltat". lla, ,in- dccreium Dei facium est^sedcuiiiTjoslcogrioscit et
quit; cumergo hocet Dominus priecipiai, hedimit- dolet dereliquisse reemendatseiit yeniaminereafur.'
tat viriixofcift nisi-cauSa fofriicaiipiiis, quare/hic" Si autejn aiftbo' ercdiderinl per cognifionein Dei
dicis: cEgo-dieb, 11011 Dominus?»Quia scilicefidolo- confirmant conjugium. In paielantem -.vocavitnds-
Jatfia "quain,sequuniur iiifideles, et queelibef iioxia- JOfMS.-Veium,est,quia non oportel liligare.cuni^eo-
superstiiio forriicatio est. Ddminiis auiem permisit quidiscedif, quia odib Dei discedit-, ac perhbc nec
causa fornicalionis uxofefti dimitli,- sed quia pefmi- dignusrhaberidiisest.- QuiUenimscis, Hmdier, si vi-,
sit, rion jussit,- dedil loeurii apostolo inonendi ut qui rum sdiviim facias? Atiljtnde scis., 'vir, sivxorem
vojuerii non dimiltat "uxorem jiifitlelenl,' quod sic salvairi'fucias.2Hoc.dicit quia.forte possuril credefe,'
fortasse possil fidelis fieri. Sanclificalus est eniriivir qui-nori horrent nomen Ghristi;<_N.isi unicuiqne'_sicuf
infidelis in uxbre fideli,'-etsanciificataxsttriulier infi- divisit Dominus':Divisil Dorniiius unicuique quando
delis hihiiru fidelii (Ambr.) Habere illos-bCneficium salvetiir, hOc est, quandppotestt.redere; et sustinet
bonoe-yoluntatis-bslendil,, qua bohorem ;npihinisi -i iliuni, ei liic-docei.exspectandbs ebs, nec sCandahmi
Christi nonhabent etad tuitiohem peftinetliospitii, dehis pali debereiqiiia cuslodienda est spesilloruin;
iit-quo signum -fit :crucis,-quomofs victa esf",.saft-. s£ enim ipsi Tecessefint, dissimulandum -ab liis.- '
clificatio enirii est. Atioquinfiliiiiestriimmundi esieht.; -.- Unumquemque-siciil-vOcavilDeus tia cmibidet.lioc
Imiriundi csseni filii eohim, si dimitteieritiioleriies est, uTsLniairimonio-juncius est, qui- credit nph
Iiahitare'secum, et aliisse copularent: essentenim deserat,~ neque- ^ir neque mulier, sed sic maneat
adulteri ebrrim jser hoc-.et filii eorum spurii; ideb Sive Judseus, siverGreecus.Sicutin vniriibus Ecclesiis
imniuridi.;.6redo-jarii"'provefieiat. uf horihuUee fe- do.ceo:Ut '.SuadeSinon ^se aliter his tradere quam
hiinee per viros- fideles, el viri per uxores Tiiielesin. csetei'is,- ut-curii-caeleros Iiujus fidei IibC"docefi
fidem venifent,' ,et qiiamVis' rioh-dicens iiomina, .audiinit, .pfomptitis assequantrir, iacile.eiiim qiiis .
exeihblis lahieniiojiatus est ad coiifiriiiandum-con- iiielinatur siTiderjt sociumconserisisse. Circutricisus-
siliimi"suiim. Deinde sequitur, alioqinn filii -veslri hliquts vbcdtusesi?-nbn -adducal-prmpniium•"Efocest
iminundi essent;~~nuncautemsancfi~suni: Jahi enirii qriodrdlx5l,ut ita ambu!et,.sicuf vocaiiisesi. UlJri-"
par.vulifChrisliaiil erant, "quisive aucloie. urio^ex' dscus"factiis Ghiisiiaiihs nohputet se fbfte iftdignuiii.
pafeniibus,' sive.'utrbqiie cbnseniienle' SSriclificati' quia prsepiiiiurnhon Iiahet dairsgloriam^-prseputio.
erant: QUod non fierel, si uno'credente "dissociare-1) In prmputioquis vocattisest? non circiliriiidaluf. Ut
lur conjugium ct rion toleraretur infidelilas cpnjugis Gen.tilis'vocatiis ftbh' aeslimet deljefe secircunicidi
usque ad oppbrtunitatem credendi.- Nimt 'auihh pef, idqubd filiosA.braliee"pr_epoiii'aridil, nec "enini
sancti sant.-Sancli suiil,'quia de coiijugi.islicitis iiatf quia circurifcisisunt praponuntur, sed merilb Abialioe
suril, et quia" sub Cfealbris veriefatiprie nati suiit cujus "filii sunt in utroque,- si"credfcint;si' qubminus-
pfbpensiore ox parte. Quia, sicut quidqiiid sul) jiejbres eriinfGeritiiii)iis.-Deterius est eniift fuisse et'
pYsedicalioneidblofuni fif,|immuridumest,,et ita quid- * non esse,-quarii riuriquam fuisse: Cifcumcisio nihii
quiu^sub Dei crealoris fit professione, sanctiim esl; est, efprwpuiiuiri riihil es(. Jlanifestftfti e'st'quia nec-
Quod-siinfidelis Uiscedii, discedal. Proposilurii reli- olsesl, nec prodest. Sed 'observaliq mdndaiofmn Dei,
gibuis custodiiprsecipiendo, neChrisiianirelinquant id est^fides propitium facit Deiim, si bonis' operibus
conjugia : sed si infideljs. ojiio ,'D.eidiscedii, fidelis' approbeluf.' ZJntisquisque in ea vocalib'ne~... grid
'
tipn efit reus dissoiuti matrimoiiii -: _iiia"jofeniia- iiocalusest.iriea'permaneat, hoc firriiat quod supra
causa Dei est, quam mairimonii'.,Non esl enhri fraier dixit. 'Servus vocalus es? ~non~sit tibi cufm, "sed si,
aufscior sbrvituli' subjeclus in ejusmodh Hoc est, poles, lilfer fieri, triagis utere. Hortalur ul.bene scr-
«9 NARRATLQNUM IN EPP._ PAULI LIB. X. — IN EPIST. I AD COR. 70
yiens xleDei tiniore carnali dpmino dignum_se fa- A solutius ostenderet propler prwsenlem nc.essuatem
ciat.libeiiatej-neaudiensforte.n Servus vocatus.es, ait, quia optnnum est, .ut -iuter bonum et optjmum
iidn sit tibi curoe, i negligenlior esset cir.ca bbuos- nihil tara prseclarum.atque ulile esse cognoscerelur,
actuscarnalis-Domiui, el doctrina Cbrisli blasjilie- quanj est virginitas. Quia non solum apud.Deum.,
maretur, efnec illeDeum promereretur,.quiinhis virginitatem.cpmmendaliorem docet,- sed'et.apiid.
teri-enis bene seryiens meritum sibi. collocat apud vilam preesentem, dum necessitates -temporis" ne-
Deuin, quia, dixil Dominqs.: « Qui Jn minimo fidelis sciti, quas patituf .conjugaiip,-,et hicerpres parlus,
esi,. el in-magnoerit.'_ —_Quienimin Dominovocatus si.mulque prbitates filioruin ignqrat. Ut 'efgo ad
esl servtis,-liberius:est':-Domini,Ereptus enim_a pecr hanc affectandani.hprtarelur, prsesentis-necessitatis
catis- queeveros servos prpbant; libertus-fit. Hic. exitia Iucrari docel has, quoe illani dilexerinl. Ut
enini oriininoservus esl, qui imprudenter agit, s.icut fum non. solum . apud Deum . locum meliorem
et "veleiibus plaeuit, qui omnes. s,apienles,liberos. , habefe discunt, veruni eiiam in; preeseiili^omniin-
appellaiunt, imprudentes autem omnes servos,,und.e dustria hanc appeterenl. Unumenim est quod Jabo-
Salompn, Servo, inquit, sapienti liberi servienl {Ecr. rat uisafFecturii carnis'vincat.,, in ceeteris"orimibus
cli., x). Hic.ergo qrii cr_editet.si servus sit ad tem- libera, quia enim caro in prigine sua estjelnatura,-
pus,rquia rerii facil prudentem, ut-credat..ih Chri- B. us.usejus.suavis, yidet, efdulcis affectus, ideo.heee
sli m, Jibertus flt Domini.,.Si ergp peccata seryps supefarenon breyis^loria.esi. Vincius es uxori? ne
fa'.iunt, sicut Chamfilius Noe peccali et imprudentsre quwsierissoluiionem..HeecremediprumconsiUasunt_
eausa faclus_esl servus (Gen.ix), .cunfqiiis-accipit dicit feihmnqn tlebere quemquamabsolvi ab rixore,
reinissibnem peccafbrumiib-eiTrissefficilur,.Similiter nisi causa forjaicaiionis; frequenter enim suas dimii-'
qui liber vocatus est,.ser-vusesl Christi. Profectus e/t tentes.sub tegmine .cbriiinentioe,alias decipiunl-re-,
ex libero servum .fieri-Chrisli.. Liber enim.eral a . frigescente.proposito, sed si.melius vult yivere cixsi
Deo.. quod.maxinium crimen est.ldeo aniissa amaira uxore sua^ positus, exhqftetur.illam,. ut sine scan-
'
el contraria Jibertate .condilionem sprtitus est,.qua3 dalo prius vivat. Solutus e.s<abuxqre?-ne quwsieris-
prodes'set,.sicul dicil.Doniinus : Tplliie jugumjnmm uxo.fem..Ut, sciens. lioc.magiSjDeo acceptum, et.a
super vo<s,quiasuave,esl; ef onus meum,. quia.leve est necessita.le liberum non quserat uxorem; ila fameu
(_l/fl((A.xi)._Supefbiamitaque, abscidit et in.unila- ut.a.ceeleris, temperet ;.si quo-minus, quid prbdest
teni fecit, ,ul neque servus pudore condilionisdespe- desideriurft carnis premere, lipc' est, r.em iicitam
ctumse putel, ne.que.iiberelatione jheriiis. Inflalus spernere et illicilis sabjacere'i-.Svautehi acceperis
servo s.e.superponal. Preiio empii>es,lis,riolitefieri uxorem,-iion.peccasli.Non utique peccat,-quia-quod
servi fwmitmm. Yerum. est, quia.tam caro .prelio G concessum.esl facit," si verb cofttempseritv.merit-um
enipli siutfus, ut a nullq.redimi pqtuissemus, .nisia sibi. pollocat ;et coronam-s:.magrise enim patientise
Christo, qui.omiiium. dives est. Qui ergo pretib emi- esl, Jibc non contingere, quod •prohibitum noiiest..
tur, niagis seryire debet, ut aliquatenus yicem red- Et-si nupseril virgo, non veccabit. Quia apud Deufii
dat eaiptori.A Deo, ergp.empti, idesl, a.Cbristo; ex h'ac;.causa libera est. T.ribulalionestamen-carnis
servi liominum esse non debent. Servi autem ho- habebunf hujusmodii.Jloc est, etsi aperte_a peccalo
liiinum hi sunt,.qui humanis ss.subjiciuqt .supersli- liberi suntj/in.hac tamen vita tribulatjones habe-
tionibus. Apostolustamen ihud, memoi'at,.qupd,in bunl, gemitus ventfis, nutr.imenla.filiorum, victus,
capite.Epistoloe reprejiendit, eo quod dicereiit, Egc tegumenta, ,-dbtes, a.gritudo, apparatus domusf.uxo-.
-sunt Panli, alius autem, Egp -Apollo: dedit tamen ris necessitas, mariti dominatio. _(Greg.)Setl iribiir
arjticuliimChrislurii fateniium Deum, quaiidoservo.s laliorieni-.carnis -hic pafi possunt eliam qui spirila-
Cbristi rion hbminis servos. appeUandos ostendit. liter.viyunt^ cur ergoinesse^onjugibus carnis tribu-
Unusguisquefraler in quq vpcatusest, in eqmaneat apiia. latio.quasi specialiter dicilur, quee e"tiam>avita spi-
Deum.Jiocest, 'quodsupra dixit,.qupd utplehe cpm rilalium longe non esf, njsi quod hi frequentcr ma,
raeridet
' reiterat., . jores. tribulaliones excarfle guscipiuhtj^ciui cafnis
De vjrginibus aulem prmceptum Domini non hqbeq, voluptatibus .deleclantur. Berie autem.per •Job-dici-
Hbc adscripta illorum respondit, sicut supra dixit.: , tur.: Et anima ejussuper semetipsolugebit (Jo/i.xiv),
De quibus scripsisiis tnihi, elc.Consiliuni' auiem dc; quia'quisquis in se gaiudere appetit, eo ipso jain in
tanquam ihisericordiam cpnsecuifisa,Dotninpul sim - hictu .esl, quoavera leetitia recessit ; vera-quippe
_Me_iY...Pi'eeceptuni se"de virginibus negat acceplsse: loetitia mentis cr.ealor ost.-.Dignumitaqiie est, utse
quianon poterat auclbr.<.drijugii rem adversam , serriper homo.-ift moerofe jnveniat," qtii derelicto
nuptiis impefare, ne faclu.m suurii prisliniim accu- creatofeiri se'gaudium- quterebat; Ego aufem vobis
saret. Consiliu.mautefii do, non quod displjceat, ne-,. parco. (Arab.) Parcit quandoad hsecmagisprovocal,-
qhe qub.dadulalione factum sit, quia ad hqc gratidm . quse tribulationes "carnis et sollicitudines iueinofa-
cojisecuiiisesf,,ut idorieus sit in dandis-consi.Iiissa-X . las -.excludunt:-potest .si.e>videfi parcerecum per-
Julafibus. \ - ( , :-_,--,...'. mittit, et •non coniradicil^vorentibus,quod onefosum
' Exisiiino
ergo hpc bpntim esse_.pmplerprmsentem ostendit^ Moc itaque.dico;_fratres,:iempus:briviatum
necessitatem; q_uiaoptimujn_esl.homini.sicesse,.Bp- est.. Reliquum.est.- Breviatum- tempus el'reliquum
nuhi dicit esse, .virginemperni.anere, etuli hoc-ab-; dipens, finerii mundo imminere sigirificavil;-quaiiivis.
71 . B. RABANIMAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. */2
sciret adhuc leihpora superesse, sed aliter scribere A.animum attollere, uttamenjiunquam desinat summa
non debuitpropler hos, qrii lecturl hoec sunt iunc fofmidare, ubi apte paulo post subdidit: Pfwterit
cum perbreve supererit jenipus,he semperdum longe enim figura hujus mundi, ac si aperte diceret, Nolite
esse putaretur-dies judicii, "autnon.timeretur, aut" epnstanter mundum dUigere,'jpiando et ipse non
Taisum esse seslimafetifr., Illud *autem quod dicitur •potesl stafe quem diiigitis, incassum cor quasi ma-
cum adhuc l.pngesit, imminere hhiltuni pToflcit'; neriti figitis, dufti fugit ipse quem aiflatis. Ef qui<
terr-ofenfeniijj incutifad melioremvilarii iagendain ' fleni.tariquainjiori flenles. (Ambr.) Scienles eniin iii
hominibus. Denique hic in praesenti quani solliciti proximo "Tinem muiidi mox consolationem eorum
sunt hi, qui apud -judiceV habent "quseagant, cum futiirani, qui pro.Deijustitia fofte preihuntur, hac
ac.tortfmdies dicilur immiriere? Hoc sonat liic, quo_d spe iiitef eos Consoienfur se, ,Et qui gaudent tan-
alioiniocbdicit: Ut seductbres,sedveraces(II Cot\ yi)'.; quam norigdudentes. Inpreesenti"fenim"qui gaudent
Ut et qui-habent uxpres, iiq sirit acsinon haben- •• sclant^mox luctum -veriturum \ eis videlieet qui
tes. Quia eniffi -mundi,finis in proxfnio "esf; noh de- mundo gaudent; ambigentes de-Dei judicio.-E. quf
jeread geherandum esse sollicitbs^ nequead hsum emunt fanquam nqn possidentes: Credentes enim jjui
ipsiiift-dedilbs,-ut prbpeiisiofes el vigilanles, -jn divi- eftiunt paryiiih tempris superessemundo, sic-agunt,
nis operibuSexereltalicirca curamlegis"imminente B utnori omriem'cufaih ih re cito peritura impendant,
proeliofepugneiit.Pressura_enim erunt, quales nuri- " ^magisaiitem-curam ahimoesuse gerani, quam sciunt.
quam fuerunt, et mulii casriri suntin laqueuni dia- " a.ternam. Et qui utuntur hoc smculo/unquam 'nori
boli. Denique-nulius ftostrum vulttempbre suo hsec ulaniur.- (Greg.) Id est, ut -non pfeesumimt de usu
proyenire', limens pfoedicatas a salvatofe pfessufas. hoc, qui ciio peribif corruertte"mufldo;'emit. aulem,
Ideo_sicut tfobis optamus, consulamus ef aliis, ut-a sed quasi iibnpossidens, qufetad usumierrena
generatione iibsTilioriimmullorumabstineamhs^plus preeparat, et lahien cauta cogitatiohe preevidet - quod
oratioui-et Dei serviluli subjecti, praevidenles dierif heeccitius rejin.quat piriundo quoque utitur sed quasi
- -" nonutatur, quiet necessafiacuncta exterius ad.vitae
judieii, ne et nos simus imparati, per-impedi-
riient.a necessitatis preesentis, ef illi incurrantxjuod suee-ministerium redigit; et tamen hsec eadem nori
nos timemus.-Aiicifis ergo etiam temperare yult sinit menti sSuscdominari,ut subjectaforis serviant,
lideies, utnoli solum innbcentes, sed ,et gloriosi vi- et ininquam Jntehlionem animi ad alta tendenlis
deanluf, concessa enim pra_terire7virtutis,^st ma-._ frangant.. Quicunque igitur tales"sunt eis profeclo
ximee,etprohibitahhndesider.arenonlongeest. (Aug.) . lerreifa omriia, non ad desiderium sed ad usum suiit,
Bealiorasane conjugia judicandasunt; qusesivefiliis' Qui febus quidemnecessariis utanlur. sed nihilhaT-
pfocreatis, sive etiam isla terrena prole eonferiipta,-G bere cum peccato cupiunl. De ipsis quoque, xebus
conlinentiam inter se paii consensu.servare potufr- habitis ;quptidie jnercedes aCquirunt. et plus gatf-
fint; quia neque conlra. illud preeceptum sit, qubd dent bono bpere quam bona possessione. Prmteriit.
Dbminusdimitti-conjugem vetat: non eiiuft dimitlit, enirii-figurd hujus mundi (Athbr.) Quia fmiri mun-
quicum-oa-non carnaliier sed spirifaliter vivit, et dum dixit qslendit "figuramojus prieierire «l-bunc
iilud" servatur, qnod pef" Aposlolum dicitur : Reli- essefinem, id esi, lionsubstanfiam ejiis pfseterife;
•quum est.ui.qui lidbent uxores tanquamnon haberites sed formarii. (Aug.)ltaque si forma niundi peribit, 'du-
sint. (Greg.) Itaque Christianoruriianimus conj'ugum bium utique ndh«st omnia qusein muriddsunt inler-
et iiifiriftus"et'lidel_s,quia etpjene cunctatempqra-; ife. Ideo praeterit quia quotidie.senescit miihdus; per-
liadespicere nonvalet,- ef tamen eeternisse conjun- ~acto quippe judicio tunc«sse"desiftet Jioc coelum et
gere pef desidefium valel,qua_nvisin dilectione hsec terra,quando incipiet esse" cceluni novum et
carnis iftterimjacetjsupernse-spei refectidne conva- terf a nova. Mutatibne namque rerum npn omnimodo
lescit, et si babetquee mundi .sunt- in usu ilinefis, interitu transibit hic miindus. Uiide el aposto-
sperat quee Dei-suht in fructu pervefttlonis, nec lus"dicit: Prwterit enimfigurd.hujusmundi,volo vos'
totum se-ad hoc, quod agit conferal, -ne-al) eo quod .. sine sollicitudine esse. Figura ergo prselerit, fton
robuste "sperare debuit, funditus eadat. Qiiod bene D natura : j'udicatis quippe Iiis qiii scripti nori sunt-.in
ac breviter Paulus exprimit dicens : Qui habeni uxo- libro vitse et in a.ternum ignem' missis, tunc - figura
res lanquani nohhabentes sint, et qui fienf tanquam hujus niundi mundanofum igriium cohflagratione,
lion flenles, et qui gaudent tanqnam non gdudentes. proeteribit,'sicut faetrim esfmuridanafum aquaruBi
Uxorem quippe quasi habendo non habet, qui sih inundatiorie diluvium. IUailaque, utdixi,conflagra-
per" illam cariiali; corisolatibne ulitur _ ut tamen tione mundana eienientorum corf uptibiliuriiqualitaies
nunquam ad prava opera a meliorisinlenfioiiis re- quse corpofibus noslris corruplibilibus- congfuebant,
cliludine ejus-amore fleclatur. Uxoremquasi non ardendo pehilus interibunt; atqrie ipsa'substaritia
habeudoliabet, qui transiloria esse.cuncla conspi- eas qualitates habebit, quse corporibus immortalibus
ciens curam.carnis ex neeessitale tolerat, sed eeterna rairabili mutationeconyeniatft., Ut scilicel mundiis
gaudia Spiritus exdesiderio exspectat,. non flendo inmelius irinovatus apte accommodetur, hbminibus
aulem.flere est, sic extefiora.adversa plangere, ut eliam earne in melius innovatis. Volovossirie
lamen noverit oelernsespei conshlalione gaudere, et sollicitudine esse.~(Ambr/ Diminuta ;enim sollicitu-
t-iirsuuvnon gaudendo gaudere. est, sicde infimis dine sseculi, in Deirebus properisius vigilalur. Qut
•73 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. X. — IN EPIST. I AD COR. U
sine uxore est, cogitat quw Domini sunt, quomodoA licitudine oecupaiiles,.pigros se ad Dei opera.agenda
placeat Deo. Quomodosine solliciludine,siinus osten- fecerunt, sicut dicil Jeremias propheta : Maledictus
dit, dicens: Quisine uxore est, cogitai quw Domini qui operaDei agil negligenier(Jer. XLVIII) ; lii suiit de
sunt. Amputata enim sollicitudine rei uxoriee, quse quibus in aliaEpjslOia dicit : Habentes speciemqui-
solsiin mundo coeieris graviorest, ad Deum prome- dein veritatis, virtulem duietn ejus abneganles (II
rendum aninius eruditur, si tameh hac spe animus Tim. m). Apostolus autem his loquitur qui inira
liis molesfiis se exuat, ut Deo magis servial. Qui devptione obseqai desiderant-coelestibusprseceplis,
aulem cum uxoreest, sollicilus estqum sunlJnundi, ostendens et dqcons quo «ompendio.citius ilur ad
quoniodoplaceat uxori. "Curaenimuxoris et filiorum Dehm, quia qui.propter Deum promerendum virgo
cogitatiq mundi est, nam inler csetera~splentaliquando manere vult, sciens quale preemiuriipbssit accipere,
res puniendas admittere,. ne illas ouendant, sieul qui a licito temperatur,.ut melior fiat, simul oninia
refert Zprobabel, unus de tribus cubiculariis Ar- impedimenla carnis spernit, nonnescius hoecesse,
taxerxis regis (IIIEsdr. m).. Magna eni.mamaritudo . quee grcssum currentis velut oneribus compedum
esl in domo uxor tristis. Divisd est niulier et virgo. detinenl. Admonendi sunt qui ligati conjugiis non
Divisa non utique nalura, sed actu. 0_uialegimus in sunt, uiproecepiis coeleslibuseo rectius. serviant,
Numeris, mulieres virgines appellatas (Num. xxxi). g] quo eos ad curas mundi nequaquam jiigum copuloe
Alia ergo solliciludomulieris, alia virginis est; tanieri carnalis inclinat, ut qubs onusliciti cbnjugii npn
eum dicitur mulier, incertunisest quid significet, "gfavat,Tiequaqiiampondus illicitum lerientc sollici-
riisi significaiiosubsequaiur: cum auteriidicitur virgo, tudinis premat : sed tanlo eos paratiores dies ulti-:
nianifesta locutio est. Hinc Apostoluspost mulierem, mus, quanto expeditiqres invcniat, ne quo mel.iora
virginein"posuit, ul muliereiri, non virginem signifi- agere vacantcs possunt., sed tamen negiigunl, eo
caret: per hoc enim voluit oslendere virginein Jibe- stipplicia deteriora mereantur. Audiant quodAposto-
ram a tsediiset Jaboribus, quos palitur mulier viroi lus, cum quosdam ad cselibatus graliam instrueret,
copulala. Quw autem nohcst nupta, sollicita esl de: non conjugium sprevit, sed curas mundf pascentes
his :qum Domini sunt, utsit sancta 'et corpqre ett ex coiijugio repulil, dicens : Hoc ad utilitatem ve-~
spiritu. Dum enim spe coelestiummariti ef filiorum[ - stram dico, non ut laqucum vobisirijiciqm, sed ad jd
sollicitudinem rion siiscipit, de D.ominocogitat, quo- ~quodhoneslumesl provoco, et quod facultatem pice-
niaih pfopdsilum I)eo devotum cuslodiaf : si tamenL " beat sine impedimentoVominumobsecrandi: ex con-
in corpore muridoanimus terrena-^ibjicieris coelesli-• jugiisquippe terren_esollieitudines prodeuht, et id-
bus sludeal. Animus est enim, qui aul sanctificat, cifco Magislef genlium auditores suos ad meiiora
aut pblluit corpus. Quid enim prodest corpus mua-- C persuasit, ne soilicitudinCtefrena Jigarentur. Quem
dum haliere,et animampbllutam,;cummerito.aiiima.,, igilurca_Iibeni.curarum saeculariumimpedimcnlum
auf honoralur corpus aut darimalrir? ATaniquat; pfoepedit; ,et conjugio senequaquam suhdidit, et
nripta est cogiiat quw suhl htijus^ 'mundi quomodo ) tamen conj'ugiionera non cvasit. Si.quis autemiur-
'piaceat viro. Lege enim marilali consfricta sollicita\ penysevideril super vkginem suam, sisit ultra pnber-
est quoinodo impleat jus marilalis ofiicii, subditai tatein, et slc oporletfieri, quod vultfaciat, hon peccat
mundanis uecessitatibus :' Hbc auterii ad vestrami ' si nubat. Prbpler quod superius virginilatem tenen-
utilitaiem dico, non ut laqueuni vobisinjicirim. Sed.dd1 damet.continentiam, reddita ratione, Jiorlatus est,
id quod honeslumesl provoco,efquod facultatemprm- ifa ul pene ad cqmparaiibnem earum conj'ugia inu-
beat sine impedimeritoDominumobsecrandi.Quoniara i tilia el alijicienda videanlur; nunc ne nuptias negare
quibusdairi asperum et grave videtur quod utiliuss putaretur, nori p.eccarevirginem, si nubat, oslendit,
aut melius est propter consueludinem femporaliss sedremmaximi laborisaggredietquseapudDeumpree-
usus,: ideo post raiioneni reddilam hortalur af-L mium non habeat, sicut non habet pcenam: Christia-
fectu charitatis simpliciler hoc" ulilius", hoc ho- nos enim vulfperomniaessemeiiores. Si ergo aliqua
neslins csse quoil dicit, honestum est quia sanctumi in desiderio nuptiarum est. jam matura ad usum me-
est, etniunduni; ulile vero quia dignissimum estt P lius esseutsecundum concessamlegempublicenubat,
apud Deum, et levc iri sseculol Quid ergo dicimus?? quam qcculte ista turpiter agat et erubescalur iu illa.
Si virgines de.Deo cogitanf, et juncloe viris.dee Qni autemsldtuit in cordesuonohhabensliecessitaiem,
muhdo, qusespes reliriquitur nubenlibus apudDeuih? ? potestalemhabet de sua voluntate, elhoc judicabii in
Si, enim ila est, dubium est de saluteteoruni. Namj , corde suo , servare virginem suam, bene facit. IJoc
videmris virgines de seeculo cogitare et matrimqnio o dicit, utqui virginem habel, cuianimus ad nuptias
junctas Dbminicis sludere operibus : his virginibus s non est, servet illam, hec illiirigerat fomitem nup-
non imputabilur sanctimonitim a"Deo, et his malii- tiarum, quam videl-nubendi vbluptalem [volunla-
moriiiserit merces apud Deum : quia cum obligali i lemj non habere. Beneficiaenim si prsestanda sunt,
esserit tcrrenis nexibus, operam dederunt, ut inii ' quanlo magis nihiime auferenda ! Igiturel qui malri-
fulurum aliquid immortalis preeniii mererenlur.<. moniojungit virginemsuam betiefdcil. Benefacitquia
Illisautem non solum nonimpulabiturvirgiriitas, sedil Jicetquod facit, et qui non jungit meliusfacil, quia
et poensesubjieientur, qui sub tegmine melioris speii apud Deum illi meriium collocat, et a seeculisollici-
vilam et conversalionem suam rnundiali cura -et sol-- • ludine illam libcrat.' Mnlier alligata esl legc ' quaiilo
'
PATUOL.CXIL 3 .
^S B. RABANI MAURl ARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. 76
iempore vir ejus vivit. Hsec idcirco prosequitur ut A charitatem pree oculis non habentes, quia.plus erat
doceat quia mulier, eliamsi a-viro lueritej'ecla, nu- carnem contemnere, quam fratri scandalum facefe;
J.endi licentiam non habet. -Quodsi dormieritvir ejus, scientia eiiimillorum destruebat animos imperitorum
liberata est «'.e^.Etiarii hsec ad supra dictas perii- fratrum pulantium esse illic apud-idolum aliquam
jient eausas, ut ostendat quam beala sit virgo, eum gratiam , quando peritiores fratres interesse illic,
.•uullinisi soli Deo subjecla sit: vincere enim videlur - etnon horrerevidebant. Ideo ait: Cltanias mdificat,ut
'ftaturalem subjectionem quando quod per naluram saluti fratrum studentes' scientieeillic Jegibus non
>liumiliatum est efigit. Cui vult nubat, tdntum in uterentur, ne illis scandalum facerenl (Greg.). Cum
Domino=,idest, quem sibi aptum pulaverit ,_illi nu- era.0 charitas eedificandonos erigit, scientia inflahdo
bat, quia invitse nupliee solent malos proventus lia- pefveilit, plerumque se hypocfileemira abslinentia
Jjere. e Tantum aulem in Domino, s hoc est ht sine affligunt, orane robur corporis atterunt, et quasi
^uspicioiie turpitudinis nubat et religionis suoeviro carnis vilam fundilus in carne viventes exsiinguunt,
.«ubat, hoc esl in Dominohubere. Eeaitor autem.si sicque per absli.nentiam morli appropiant, ut pene
~ncpcrmanserit secundummeum cqnsiliurii.Cum dicit, quotidie morienles vivarit, sed ad liocc lmmanbs
'
:iubat, Jege loquitur naturali, quanquam aJ)eo pri- oculos "qu_erunt,admirationis gloriam expetunt, Ye-
>nia?.nuptise sint,secundse vero permissse sunt. Deni- B ritate atlestanle, queeait. Exlerminarit facies suas
•que primee riuptiee quoniam suh benedictione Dei ut qppareant hominibus'jejiinanles (Matlh. vi).
celebranlur, sublimanlur : Secundoe autem e'i in Quodsi quis existimatsescirealiquid, nondumcpgno-
.preesenli carent gloria, concessseautem. suntpropler vttquemadmodnmoporleateumscire (Amb.).Eosipsos
.inconlinentiam, et quia solent viduarum junibres qrii in scientia glorianlur ostendit hon ita cognovisse
incurrere : ac per hoc concedit secundas. Sed quia sicut cpgnoscendumest. Duni enini charitatem,.quoe
melius ut se conlineat, ut dignior in futurum, consi- mater omnium bonorum est," nori sectantur, non
Iium dat spiritali ralioneprsecipuum ut.se contineat. seiunt sicut oporlet: ut ergo scientia fructum habere
.Pulo autem et ego spirilum Dei Jiabeo, ut ralum et possit, cliaritati se debet subjicere.Sf quisverodiligit
i_providumconsiliumsuum oslcndat, humililale verbi Deum, hic cognitus est ab eo. Hic diligit Deum^ qui
lioc commendat allo sensu. - charitalis causa scienlianunitigal, ul prosit fratri
CAPUTYUI. pro quo Christus mortuus est. De cibts igitur simula-
nisi secundum cris imniolalorum nunc causam ipsam perlractat,
Ostendit Aposlolus scienliam noiivulere
charitateni sit oidinata; docet verilatem de escis ut.oslendat per ralionem scienliam hon soium non
idolis immolalis, arguilque scandalizaritium leme- proficere, charilate contempta, sed el obesse. Scimus
- ritalein. _ _;guia nihil esl simulacrum, et quia nemo Deus nisi
De his aufein quw idolis immolanlur, scimusquia unus, verum est; apud Chrislianos enim unus est
omncs scieniiam hdbemus. (Amb.)Nuhc de scientia Deiis, licet sint qui dicantur dii el dominisive in cmlo,
locuturus csf,et qusesit scienlia non slatim dicil, sed sive in terra. A paganis enim sol et huia, et ca_.era
in subjectis oslendit, dicens, quia nihil est idoluia. sidera dii coeleslesdicuhtur. In terra Apollinem,
Scieniia infiat. Manifesluiu est, haheutem scientiam jEsculapium, Herculem, Minervam, deos dicunt et
in eo ipso glpriari, si non foris, quia prudens est, vel dominos. Nobis tamen unusDeus Pater,ex qtio omiiia
ap.ud se, genus enim hocest scientise ut glorietur in et nos in illo. Omniaenim ex illo qusequoesunt, ubi-
sese, ideo inflat. Charilas veromdificat. (Aug.) Quod cunque sunt; cuinautem dicit : El nos.in illo, dis-
recte aliler rion intelligitur, uisi scienliam tunc crevit nos a ceeteris qui cum ex illo sint, non tamen
prodesse^i ei eharitas inest, sine hac aulem inflare, sunl in illo dum adhuc non credunt. Ei nnus Dominus
id est, in superbia inanissimse quasi ventositatis Jesus per quem omnia, el nos per ipsum. Oinnia
extollerei (Ambi) Itaque tunc scientia magna esl, et enini ex Patre, sed per Filium^creala sunt, scd
sibi uliliSjSicharitalehumilietur,utamplius crescat; cum dicit, c et nos per ipsuin, _ per quem creati
lemperatur enim a dilectione, uf non satis mera sit fueramus, significat in Dei cognilione, quia facti per
-et inehriet scienlcm ut se extollat. Sicut enim ) ipsum cum ceeteris, per sluporem mentis et igno-
vinum non temperalum admixtione aquse.menlem rantioe nos per ipsuin agnovimus mysterium unius
alienat, ita et scientia superbum facit, nisi fuerit Dei;unum ergo Deum Palrem dixit et unum Do-
•temperata, omnia enim sola insuavia sunt et nociva, niinum. Jesum Filium ejus, ut quia Deus non po-
•quia nec panis solus bene edilur nec reliqui cibi sine lest non -esse Doniinus", similiter et. Doniinus
.admixliorie grati sunl, sed nocui. ldeo charitas sedi- intelligatur esse Detis, unum esse Deum et Domi-
"fical, ipsa cliarilas, licet uno vocabulo appelletur, jjum demonstraret, modum unius principii con-
multis tamen, consislil, sine patienlia enim non servando. Scd non in o.mnibusest scienlia. Id est,
potest, neque sine humilitaic, neque sine cordis iion omnes norunl credentes myslerium Dei uuius,
siniplicitate; hi ergo inflati erant per scientiam, quia ideo quidam putant ex his qui credunt aliquid nu-
riihilest idolum, qui contia salutem fratrum.impe- minis in simulacris. Aliqui autem adhuc scienlia
ritorum carriessacrificalorumedehant, scienleslicere simulacri quasi simulacro immolatum manducarit.
caniem edere , el quia niliil est idolum, ideo non De plebe enim aJiqui cum veneiatiohe adliuc siniu-
conlaminari edentem : hi scandalum frafribus eranf, Jacri manducabaiit de sacrificalis, quasi aliqua
17 ENARRATIONUMIN EPP. PAULi LIB. X. — IN EPIST. I AD COR. 78.
esset illic divinltas. Et conscientia illorutn cum sit A CAPUT IX. _
infirma coinquinaiur. Maculatur conscientia si in- Inducit AposlotusCorinthiosad virtutts perjecltonem
firina est circa Deiim. Esca autem nos non com- sui exemplofalque currentiutninstadio..
mendatDeo.' Verum est, quia non ideo Deo place- Non sum apostolus? non liber? nonne Jesum Do<-
bimus si omiiia ederimus, aut offendemussi aliqua minutn noslrum vidi? (Amb.) Cum negare videlur,
contempserimus;, neque enim si ederimus, abunda- confirmat: iratus enim loquitur. Apostolum enim se
bimus, neque si non ederimus, deerit nobis. Con- probat, quiamissus est ad gentes, dicente Dominoad
tempta enim sacrificiorum esca, non utique deerit eum : Ego ad genies tnittam te (Act. xxn); Jiberum
quod edatur : si aufem sumpta fuerit, non abun- autem se ostendit, quia nullius aliquid concupivit,
dabit, ila ut nihil requiratur, ac per lioc abjicienda, neque in adulalione docuit: Jesum autem Dominum
quia neque sine illa non vivitur et scandalum fra- nostrum vidit, dum qraret in templo Hierosplymis.
tribus est. Videte tamen ne forte licentia vestra Nonne opus meum vos eslis in Domino?Tdeo opus
offensio fiat infirmis. Hoc est ne quia licere vbbis ejus sunt,,quia ipse iUos plantavit in Domino, per
edere carnem de sacrificio dicitis; per id quod nihil aiinum et sex menses evangelizans eis verbum Do-
esse idqlum scilis, offensionem generetis fratribus, mini (Act. xvm). Et si aliis non sum apostolus,ve-
qui nesciunt adhuc quia nihil est idolum. Si enim'.B rumtamenvobissum: Quia Judseis credentibus et ni-
quis videril eum qui habel scienliam in idolio recum- liilominus legem servantibus apostolus esse negaba-
bentem, nonne conscientiaejus, cum sit infirma, wdi- tur. Jarii enim circumcidi non debere docebat, ne-
ficabitur ad mqnducandum de simulacris? Hbc idpo que sabbatum custodiri, cseleris autem Apostolis
dixit quia videns quis fratrem peritum in idolio in- s,pfopter scandalura ab hac re dissimulanlibus, hic ali-
vilatum, reciimbenlcm edere carnes sacrificiorum, ter videbatur docere. Ideo aposlolus' ab his ner
putat esse illic aliquid gralioe, etincipiet ipse edere gabatur, liis "enim erat apostolus-qui viderant in
carnes sacrificiorum, non illa conscientia, qua ille eo virtulis insignia. Nam signaculumapostplalusmei
peritiee causa, sciens nihil esse idolum, sed esse II- vosestis in Domino.Hoc enim preedicante,conversi
_Iic putat numen, quando fratrem perifum vidit illic sunt ab idolis ad fidemDei unius. Mea defensio ad
cdere, nec horrere. Et peribit qui infinnus est in tua eos qui me inierrogant hmc est. Nunc incipil agere
scienlia frater pro quo Christus moriuus est. Peribit causam quam supefius pfeemisit diceris : Omnia milii
inlirmus si edat cqntra unius Dei fidem de sacrifi- licent, sed ego sub nullius redigar pbtestate. Esca ven-
catis, quoe,quod quidenf quasi irasccnlis verba suht, tri et vetiicr escis (Supra vi)."— Mea defensio ttpud
et ostendentis quid mali possil parere scientia, si eos qui me interroganfhmc est, et quae sit subjiciens
non fuerit ten.perata a charitate. In lua scientia, id *J dicit: Nunquid non habemus polesialem manducandi
esl, tua perilia illum occidil, quando a te fieri vidit el bibendi.Hoc est quod dixerat : Omniatriihi licenl.
quod ille aliier intelligit: et tu eris occasid mortis Nunquid non habemus.poleslatemmulyerem circum-
fratri, quem Chrislus ut redimeret crucifigi s.e per- ducendi, siciit et cwleri apostoli, et fralres Doniini,
misit, ac per hoc aliquandb ab scierilia dissimulan- el Cephas? Ideo addidit el Ceplias, quia cum primus
dum docet cjiarilatis causa,"quia sine dubio plus est esset inler. apostolos, non reftitabat suriiptus bbla-
salus fratris quam cibus, quia licet.quidem, sed non tos. Cephas ipse est Simon Petrus. Mulieres enim
expedit: hocerit cognbvisse sicut oportet el scire. desiderio doctrineeDominicoeel cupideevirtutum se-
Sic autempeccanlesin fralres el percutientesconscien- quebanlur "apostolos,ministrantes eis el sumptus et
tiam illorum infirmam, in Chrislo peccalis. Quamdo servitia, sicut et Salvatorem secutee sunt liiinislraii-
enim charilalis non seinuli' sunt, qua Chrislus nos ' les ei de facuitatibus suis. Aut solus ego et Barnabas
liberavit, peccant in Chfislo; non in Christum, quia non habemuspoleslalemhoc operandi ? ITocest habe-
in Chrislum peccare negare Chfislum est: in Chrislo mus polestatem. operandi, sed nolumus; pro acci-
in hsec quse sunl Christi', sieut et hic qui pientli tamen« operandi» ail, uthoneslius loquerelur,
' aulem,
sub lege est, in lege dicitur peccare, ila et hi, qui -. et ut hoc confirmet, exempla subjicit dicens : Quis
sub Chrislo sunt, in Christopeccare dicuntur. Pfopter J mililai stiis stipendiisunquam? Quis planlat vineatnet
quod si escascandalizdt-fratrem, nonedam carnem in de fructu ejus non-edit? Quis pascit gregem ovium,
wternurii,ne fratrem scandalhem. In tantum charilati et de lacle earum non percipit? Nunquid secundum
studeridum docet, ut licila pro illicitis habeantur, hominem hmc loquor? Id est, nunquid humanam
he obsint fratri: quantum enira mali est per il- scienliam sequor? An el lex liwc eadem non dicit.
licita noh deliiiquere, et per ea quse concessa sunt Coneordare doCuitsupra dicta testinionia documen-
offendere, ut lex servetur in Iicitis, et in illicitis lis divinis, tft ostendat hon sine causa utiqiie nolie
non cuslodiatur, dum inconsiderate eduntur? Lex se ab illis sumplus accipere, quando tol exemplis
enim sic permisit, quse concessil, ut modus tamen ostendit et danduni et accipiendum esse. ln lege
sit quem ctfslodiant: uxorem cerle licet habere, sed enim
scriplum esl (Deut. xxy) : Non alligabis os bovi
si fomicata fuerit; abjicienda est, ita et carnem triluranii.
(Greg.) In bobus ergo aliquahdo luxurib-
licet edere. sed si idolis oblata fuerit, respiienda sorum dementia, .aliquaridolaboriosa fbrtitudo prse-
esi. , '
. dicantium, aliquando humilitas expriniitur Israeli-
tarum, quia- enim.bovis nomine et per compafalio- -
' B. RABANIMAURIARGHIEP. MOGUNT. '
79 OPERUMPARS III. go
- nem luxuriosorumdementia designatur, Salomonju- A inde vivatiibi laborat : hanC ergo rationein ipsi na-
'dicat, qui cum malesuadenlis mulieris petulanliam tura.et conversaiioniiiumanse decfevil : hoe lamen
proauiisisset,aojunxit: Statimqueeam sequitur, quasi ad cumulum adhuc addcns g;ravat causain, ut non
Tios dttctus advictimam (Prov.~vi\).Rursus quia bo- Jeve faciatneque odiosum, quqd lantis" lestimoniis
vis nomineiaborpreedicatoris exprimiluriegis verba commendat, et non lamen sibi proficerc viilt iie li-
iestantuf, ubi Iegitur : Non bblnrabisbs bovi tritu- beiialem arguendi humiliet. £170auteni nidlohorhtri
ranii; ac si aperte diceret: i .'oedicatoreniverbi ab usus sam.Postquammultis modis ostenditlicere ac-
slipendiorum subrum pefceptione non -probibeas. cipere, sibi lamen noh opus esse, obest enim acci-
'Rurisumqiiia bovis nomine plebs Israelilica figura- perc a peccanlibus, sieut supra memoravi. Non
"tur, prophela asserit qui Redemptoris adventum scripsi autem hmcutita fianl in me. Rotiumestenim
tienunlians dicit: Cognovitbos possessoremsiium, cl mihi magis mori qnam ul gloriam meatn quis evacuct.
itsinns prwsepe.dotriihisui (Isa. i).'Per bovem scili- Gloriam suam dicit in eo, si evangelii severitas ma-
«et Israelitieumpppulum jugo legis edomitum si- neat, et niagis mori eligit, quam evangeliijura"vio-
gnaus, per asinuni vero.geniilem. pppulum indicans lare, sciens hoc magis sibi proficere ad futuram sa-
voluptatibus tleditum et gravius brutum. Nunquid lutera; debitum enim obsequium almuit ab his sibi
de bobus cura est Deo7 (Am6.)'.Iiiierimpaucis hoc B impendi, ne pef hoc accipiant fiduciam delinquendi.
absolvainus. In Jona enim propheta scriptum est: Natn si evangelizem,non est mihi grdtia, necessilas
Non parcatn civilaii in qua habilanl plus quam cen- enim mihi incumbit. Sicut dicit Doniinus,t cum fece-
:fum viginti millia hominutn,el pecora mulla (Jon. JV); ritis quse dico vobis, dicite -servi inuliles sumris,
et Psalmigraphus : Ilomhws, inquif, et jumenfa sal- quoe debuimus facere, fecimus.1Vm enim tnihi erit
vabis (Psal. xxxv); quomodoergo Deusnon curat de si non prmdicaveroevangelium.Missus enim servus
. hobus etpecoribus?-sed non curat de bobus et pe- a Domino, facit eliam invitus quod sibi pfa_ceptum
coribus propler-Ii.ec ipsa, sed prbpter nos, quorum esl, si quominus,"astringatur plagis necesse est.;Dc-
causa sunt facta : ideo denobis cural/non deillis. nique Moyses invitus missus est ad' Pharaonem, et
Aut potius ulique propter nos dicit",propler nos eriim Jonas coactus est preedicareNinivitis. ATfliii si volens
jscriplum est (Per figuram enim oriinia dicla ad nos hoc.sgo, mercedemhabeo. Manifestumest, quia nemo
transcunl): Quoniam'qui in spe arat et trilurat, de- accipit remuneralioneni ejus rei quam invilus agit.
bel spei_sumfructum percipere. Verum est, quia hac Si enim voluntarius, digiiusmercede est,"quiacon-
spe laboratur, ut fr.uetus-capiatur. Si nos vbbis spi- sentit doinino et quod voluntate fit melius fit. Si
rilalia seminavimus,tnagnum est,si vestra cafnalia auiem invitus, dtspensatio mihi credita est. Nec hoc
. inetqmus. Non dicif magnum, neque par esse, si " obscuruih est, quia qui indevotus aliquid facit, non
>^evangelizantesfegnum Dei, et coelesliciho ecclesiaia volunlate facit, sed riecessitate, quia enim potestatis
saginantes, aliraenla cprporis sumerent, ut traden- suse non est, facitinvitus qubd .sibi prseceplum est.
-iesoelerna, consequerentur temporalia. Si alii pote- Quw_ergo eril merces mca, Ui evarigeliumatmnntians
•slate vesira uiuniur,.nonne magis nos? Si enim hi sine sumplu ponam evangelium, ut non abular pole-
,jui perevangelium Palres veslri non sunt, neceum- slale tnea in evangelio.Repressa verborum jaclanlia
dem affectum habent erga vos, facultatem habent glorialur, et vu.lt iritelligi quanla dignus mercede
.aecipiendi, quanto magis nos? et subaudilur, veslri sit, quia poleslafe sua non ulitur iri evangelio, dum
apostoli, quia Barnabas aposlolus eral. Sed non su- resphit oblalos suniptus, ne vim praedicalionishu-
.mus usi hac_potestate, sed omnia toleramus ne quod liiiliet: hoc est licere, sed 11011 expedire propter salu-
impedimentum-demuscvangelioChristi. Diu occulta- tem fralrum, u.t corrigantur. Forma .ergo vult esse
tum prodidit sensum^:ostendit enim sumptus ideo se cseterisul ubi vident non expedire, etiam lieilis.non
nolle cum Jiceref accipere, ne vigor evangelicoeau- utanlur. Si quominusdeliclo fient fei: quod sumuiit
«toritatis lorpesceret. Pseudoapostoli enim peccan- cum addetrinienluni non.proficiat.{Aug.)Dicitenim
.libusblandiebaniur, yolentesaccjpere, itautnon sibi y. Aposlolus Jicere sibi quidem et permissum esse a
,viderentur peccare illis subjecli.; sed quoniam Iiecc . Domino, ut qui evangeli.umannuntiant, de evange-
xes contra.evangelicam.erat disciplinam, hic non Jio viyant, id est, de evangelio iiabeanl ea quoehuic
vult accipere, ut.Iibere arguat, ne in illorum nu- vitoe erant necessaria. Ssd tumse non csseabusum
mero inveniatur; ul enim rcgulsechristianse vis ma- hac polestate : crant eiiim mulli qui bccasionem
• nerel licita, illicita fecit,quia iili per licentiam offen- hahere
cupiebanl acquirentli et 'vendendi evange-
. debant. ATesci(isquoniam qui in sqcrariis operanliir, liuin,'quibus eamvoiens ampulare Apostolus, mani-
.de sacvariovivunt, ejqriiallari deserviunl,allaripar- bus suis viclum suum toleravit. De his' enim alio
'. ticipaniur? In sacrafiis iegemgeniilium'significat, in loco dicit (II Cor. xi) : ul amputem occasionem his
.altari vero Judseorum : sic enim decrevit Dominus qui qumrunlqccasionem.Qiianquam etiam sicut cae-
per Moysen, ut de his quse oblata eraiit, partem su- teri et boni Aposloii permissu Doinini'de evangelio
merent sacerdotes. Ita Dominus Jcsus ordinavit viverel, etnon in eo victu conslituerel finem evan-
eos\qui evangelium annunlianl de evangelio vivere. gelizandi, sed magis ipsius victussui finem in evan-
JNimergo Deus per Moyseugenliliuift formam secu- gelio collocarel, id esl, r.on ideo evangelizaret, ut
J,iis,esl.,sed ipsa naluralis ratio Iioc.habet, ut quls perveniret ad cibiim, el si qua sunl alia necessaria,
86 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. X. — 1N EPIST. I AD COR.- 82.-.
sed ideo isla sumeret, ul illud lmpleret, ne non vo- A'Judwis
A tanquam Judmus, ut Juifwos Jucrifacerem.
leais sed necessilate evangelizarel: hoc enim impro- Nam quasi yidetur simulasse ul omnibus fieret omnla,..
bat cum dicil: IVescifis,jinquil, quoniam qui in templo quod solent adulatores facere, sed non ila.est: vir
sciens omnium-
operanlur, quw de templosurit edunl; qui aliari deser- enim divinus et mediciis spirilalis
viunt, altart' compartiuntur? Sic. et Dominus ordina- causas et vulnera, magna industria confovet illos el.
vithis.qui evangelium annuntiant, de evangelio vi- compatitur; cum omnibus enim hominibus queedam-
vere.Egoaulem.nullius borumusus sum, hinc osten- hahens communia, factus estergo Judoeisquasi.Ju-,
dif spermissum esse, non jussum, alioquin conlra dseus, quia propler seandalum illorum cireumcidit.
ascendit in templum , ne:
preeceplum Domini fecisse tenebitur. Deiride sequi- Timolheum, el purificalus
lur el dicit-: Non autem-sic scripsi iimc, ut ita fiant: occasioneni per eum acciperent blasphemandi."Rem,
in me: bonuhi esl mihi tnagis tnorj, quam gloriam: ergo fecit quoejam cessare deberel, sed fecit secun-
meam quisquaminanem faciat, lioc dixit quia stalue- dum legem, nani et consensit illis legem esse a Deo,
rat propter quosdam occasionem quserentes mani- - et prophetas, et exinde illis osteridil Christum hunc
bus suis victum transigere :Si enim evangelizavero,- ,- esse, qui promissus esl, ut assensus ejus haberet
non esl tnihi gloria. Idesl, si evangelizavero, ut ilat , effeclum. - . , . ..
fiant in me, id est, si propterea evangelizavero utLB I His-quisub lege sunt, quasi sub lege essem,cum ipse
ad illa perveniam et finem evangelii iri cibri, et potu,, noivsim sub lege, ut cos qui sub lege sunl lucriface-
et vestilu locavefo ; sed quare notf es.l ei gloria? Ne- rem. Hi qui subiege sunt Samaritani noscuntur,,le-
cessilas enim, iriquil, mihi incumbit,ia\ est, ut ideo) gcm euim solam accipiunt, id est, quinque Jibros
evangelizem, quia unde vivam non habeo, aut ntt Moysi. Sunt aulem ex origirie Persarum et Assyrio-"
acquiram- temporarium ffuctum de proedicatioiie - , rum,-quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel in
aeternorum, sic enim-erit necessitas jam in evange-- caplivitatem.posuit ad incolenda loca Samarioe. Lleo
Ix non voluulas. Vw enim mihi erit, inquil, si noni etignem.colunt morePersarum: his ergoApostolus,
evangelizavero. Sed quomodo debet evangelizare?? dum non negabat. legeni esse a Deo, fiebalNquasi sub
scilicet ul in ipso Evangelio et in regno' Dei ponatt Jege. Sed ex ea illis miti verbo Cbfislum intelligen-
mercedeni: ila enim potest non cbaclus cvangeli- dum tradebat, sic et Samaritana illa, quee dixit'. ad
zare, sed volens..Si'"enim volens, inquit,' hoc facio,, Dominum : Scio quia.Messias venil (Joan. iv), docla
mercedeni habeo. Si auiem invitus, dispensatio mihii per Iegem. His qui sine lege sunt, quasi sirie lege es-
credita est, id est, sfcoaclus inopia" earum-rerum, , sem, cum sinetcgenon essem Dei, sed in legeessem
quse temporali vitoesunf necessaria, proedicbEvan- Christi. Hoc dicit -quia cuitf in Jege Chrisli est, iii
gelium, alii per me habebunt mercederii--Evaiigelii, , G ( lege Dei est-,quia quod Cbristi esl, Dei es,t,s-etquod
qui Evangelium ipsum me prsedicante diligunl: egot> Dei, Chrisli est, sicul dicil: Omniamea tua sunt, et
autem npn habebo, qriia non ipsum Evangelium di- tua nied(Joan. xvn). Ut eos quisine lege sunl lucri-
ligo, sed"ejus pretium in -illis temporalibus consli-- fscerem. Dum enim assenlit illis, id est, gentilibus,
tuium, quod nefas esl fieri, ut non tanquam filius s jiixta physicam ralionem riiunduto-factum a Deb, et
minislret quisque Evangelium, sed lanquam seivus,, queein eo sunl, et animam esse immortalem, et ab
cui dispensatio crediia est, ut tanquam alienum ero-- ipso nos originem habere, ita-eriim iitActibus apo-
get, nibil inde ipse capiat, prseler ciharia, quoenoun stolorum -ait: Et sicut quidam ex~vobis dixerunt:
de partieipatione regui; sed- sustenlaculum misefse e Ipsius enim et genus sumus (Ac... xvn), sic fiebal
servitutis danlur exlfinsecus. Quanquam alio Ioco o quasi sine lege, per qued subinlroducebat illis
et dispensatorem se dicat, potest eriim et sefvus inn - Christum -ipsuni esse quem Deus ad judicandum
filiorum numertfrij adoptatus eam rem, in quacohse-s- mundum proeelegit. et ipsum esse per qiiem omnia
redis sortem meruil fidcliteT dispensare participibuss fecit. (Aug.) Utrisque enim. debebat cliarifafem de
'
suis, sed nunc, ubi ait: Si. auleni invitus, dispen- i- corde- puro,- et cbnsctentia bona et fide non ficta (I
satio mihi credila est, talerii dispensatorem intel-- Tim. i), acpef hoc omnibus "omnia factus.-est, ut
Iigi v.oluil, qui alienum dispensat unde ipse nihil ae-:- D
'. OmnesJucrifaceret, non mentienlis astu_ sed compa-
- ... liefttis affectu":id esl, non omnia mala hoiriinuni
cipiat.
Nam-cum liber sim ex omnibus,ommumme servum i! fallaciter agendo, sed aliorum omnium malis.omni-
feci, ut plures lucrifaciam. (Atnb.)Liber ex omnibuss bus, lanqiiam si sua- essent: misericordis medici-
est, ciim nulli per adulatiorienf tradiditEvangelium, , nee diligenliam procurando. Cum itaque illa testa-
neque-cujusquam proeter salutem aliquid concupi-- menti veteris sacramenla etiam sibi agenda minime
vit, neque-ad delicias haberidas ahaliquo sumptus- s- recusabat, uon misericorditerfaliebat, sfed-omniuo
largiores mercede hypocrisis accepit. Seivum au^ non fallens, atque hoc modo a Domino Deo iJla
tem -sio-se omnium factiim dicit, duni se per hu-i- usque ad certi lemporis dispensationem jussa esse
lhilitatem-siriillem omnium mente imbecillium cx- conimendaiis, a sacrilegiis sacris gentium-dislingue-
Iiibuit, ut eos per palienjiam^ firmaret ad salutem n bat: tunc aulem non liientientis astu, sed compa-
futuram, confovens animbs illoruih, quia autpecca-r lieniis affectu Judoeislanquam Judceus fiebat quando
baiu, aut res divinas tardius scqucbantur, ut noii ii eos ab illo ,-errore, quoa in Cliristo credere no.e-
aspere ferrenf lenius reprehendebat. Et factus sum n bant, sed per vetera sacrificia sua coeremoniaruiu--
85 - B. -RABANIMAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. 84
que observationes se a peccatis posse mundari, fie- A , que seniores Eeclesise fprmidantes ne in eum illg
rique salvos existimabant, sic liberare cupiebat tan- irrueret Judeeorum credentium inio Christi.anorum
quaiu- ipse errore illo teneretur, diligens" utique judaizantium multitudo quee ita fldem Christi rece-
proximum tanquam seipsum, et heec aliis faciens, perat,.ut adhuc in judaismo leneretur, discrimini
quse sihi ab aliis" fleri yellet si hoc illi opus esset: ejus hoc consilio ac pefsuasione succurrunt, dieen-:
quod cuni Doniinus s-monuisset, adjunxit: Hwc est les : Vides, fraler, quot millia sunt Judaorum qui
enitnlex et prophetw (Maltlt. vn)- Hunc compatien- crediderunt, et hi.omriesmmulaloressunt legis; audie-
lis affectuin in eadem epistola ad Galatas preecepit" runt auiem de te quia discessionemdoceqs a Moyse
dicens : Si prwoccupatus fuerit homoin aliquo deli- eorum,qui per gentes sunf.Judworutn,- dicens non
cto, vos quispiritates esiis, instruite hujusmodi in debere eos circumcidere fitios suos; et infra: Hoc'
spiritu leniialis, inlendens te ipsum, ne et lu, tenleris -ergofac quod libi dicimus : sunt nobis' vitj quatuor
(Gal. vi^Yide si non dixit fieri tanquam ille, ut il- votum habentes super se-; his .assumptis sanclifica te
lum lucrifacias, rionuliqueui ipsum delictumfalla- cum illis,- et - hnpende in illis uflradant. capila, et
citer ageret, aut seld habere simularet: sed ut in scient omnes quomodoquw dete audierunt falsa sunt,-
alterius delicto quid etiam sibi accidere posset, at- sed ambulans et ipse cuslodiehs legem (Act. xxi); et
tenderet. Atque ita alteri tanquam sibi aj) altero vel- IB ita pro illorum qui sub lege erarit salute illam pau-
let misericorditer subvenire, hoc est, non mentientis lisper districtiorieni sententise sueecalcans qua dixe-
astu, sed compalientis affectu, sic Judeeo, sic gentili, rat -: £170enitn per legeni legimoriuus sum, ut Deo
Bic-cuUibetTiqminiPaulus in errpre.vel peccalo ali- vivkm(Gal. 11)_: caput radere, purificari secundum
quo eonstituto,-non simuland.o quod non erat, sed legem, atque in templb Mosaicorumvota offerre com-
con.paliendo,.quia cssepolerat, fanquam. qui se ho- pellitur, quoe res etiam pro salute eorum qui legem
niihem cogilaret, omnibus"omnia factus est ut om- Dei'penitus ignorabant, tanquam et ipse sine Iege-
nes lucrificaret. Neque enim egregius pra_dicalor.ut esset, effectus sit, lege in Atlieniensium urJie uhi
quasi Judseus fieret ad perfidiam erupit, neque.. ut gentilium vigebat inipietas,quo usus sit proedicatio-
quasi sub lege essel, ad carnale sacrificium rediit, nis exordio. Prwteriens, inquit, vidi simnlacra, et
. neque ut omnibus omriia fieret, simplicitaiem nien- aram, in qua scriptum erat IGKOTO-DEO (Act. xvn).
tis in erroris varielalem commodavit, sed condesceiir Cumque de. eorum superstitione sernionem fuisset
dendo ..appropinquavit infidelibus non-caderido , ut ' ofdilus tanquam si ei ipse- sine lege esset sub qcca-
videlicet singulos in se suscipiens, et se.in singulis sione illius profani tituli fidem Christi intulit dicens:
transfigurans compatiendo colligerel : si-ila ipse Quod ergo ignoranles vos coliiis, hoc el ego annuntio
ut illi essel, quid impendi sibi ab aliis recte voluis- (C vobis,etpostpaucavelutsidivinee legispenilus igna-
set, et tanto verius unicuique erranli concurreret rus, genlilis poetre versum potius qu.am Moysi aut
quanto salutis ej'usmodum expropria consideralione prophetarum maluit pfoferre sentenliam. Et sicut
didieisset. quidam inquiens yeslrum poetarum dixerunl 1 ipsius
Factus sum infirmisinfirmus, ut infirmos lucriface- etgenussumus. Cum itaque suis' eos quee refulare
nm. Infirmus faclus est dum propler fratres iftfir- non possint testimoniis fuisset aggressus, ita de
nios ab Ucitis abslinet ne illis scandalum generet. falsis vera corifirnians.subdidit, dicens : Genus etgo
Omnibus factus sum oninia, ul qmnes salvos facereih. cum sumusDei,non debemusmstimarequro aut ar-
Hoc fuil viri prudenlis et spiritalis ut ohinibus omnia gento, aut lapidibus sculpturw arlis et eogitationishomi-
factus, propositum lamen religionis non excederef. nis divinilatem-essesimilem (Act. xvn). Infirmis au-
Quia ubi eessit, ad hoc cessit ut.profieeret, etnec lem infirmus effeclus cuin secundum indulgentiam,
aliud fecit quam lex mandavil. (Cass.) Quid aliud non secundum imperium, hisquise conlinere npn
ostendit, quam secundiim infirmitatem atque nien- ppteraut in idipsum redire cohcessit, sive cuni lacte
suram eorum. qui instiiuebantur condescendisse lion esca Corinlhios potans, infirmitale et timore et
gemper, et a perfectionis rigore aliud relaxasse se;, tremore mullo apud eos fuisse se dicit. Omniaauteni
id quod destruclio poscere videbatur , sed iilud *• 0 omriibus factus est, ut omnes faceret-salvos cum
magis proe*posuisse,quod irifirmanlium utilitas exi-- dicit: Qui inanducat, non tnanducantem non spernal;
gebaf, et ut hsec eadem altentius indagantes singu- el qui non mandncat; manducantem nonjudicet: et
latim Apostolicarum virtulum insignia replicemus', qui matrimonio jungil virginem suam, benefacit, et
queerat aliquis quqmodo omnibus per omnia beatus qui non jungit melius facil (Rom. xiv). Et alibi :
Apostblus suam probetur aptasse personam, ubi. Quis, inquil, infirmalur et. ego non infirriior? Quis
faclus sit-Judseis,-sicut Judseus? profecto ibi ubi scandalizatur el ego non uror ? Atque hoc modo illud
illam sententiam intimo eorde custodiens, quia Ga- quod Corinthiis praeceperat adimplevit dicens : Si-
Iatis denunliaveral dicens: Ecce ego Paulus dico vo-- ne o/fensione eslole, Judwis el Grwcis, et Ecclesiw
bis, _si circumcidamini,Christus vobis nihil proderit Christi sicut el ego per omnid omnibus placeo,non
(Gal. v). In Timolheiiameii circumcisione, imagi- qumrensquod mihi ulile esl, sed quodmultis, utsalvi
neni quodamhiodoJudaicsesuperslitionis assumpsit: fiant (I Cor. x). Utile sioedubio ei fuerat Timolheum
el rursus ubi factus est eis qui sub lege eranl tan- non circumcidere, capul non radere, purificationem
quairisub lege esset, iiempe ibi ubi Jacobus omnes- Judaicam non assumere,- nudipedia 11011qxercere,,
"
85 ENARRATIONUM 1N EPP. TAULl LIB. X. — 1N EPIST. I AD COR. 86^.
vota legalia fton bfferre, sed facit hsec omnia, quia A'- A victorieelaude conquirere. Itaque si agonis niundia-
11011 quserit quod sibi utile esl, sed quod multis, quod lis inlelliginius disciplinam, cuj"us exeniplo bealus
quamvisDei contemplatlone sit factum, tamen_ si- Apostolus nos voluit eriidire, docens quanta custodia
mulatione non caruit. Qui enim per legem Cliristi quid nos conveniat facere,_qua puritate oportebit
legi uiorluus fuerat, ut Deo viverel, quique iilam custodire nostri corporis alque aniniee caslitalem,
juslitiam legis, in qua conversalus -fuerat sine que- quos necesse est quolidie sacrosanctis agni carni-
rela, detrimentum feceral, et arbilratur ut stercora' - bus vesci, quas neminem immundum conlingere
ut Christum lucrifaceret (Philip, m), ea quoelegis ctiam veteris legis pra_eeplapefmittunl? In Levitico
erantvero cordis affectu offbrrenon poluit. Nec"fas namque ila preecipitur : Omnis mundus manducabit
est credi eum qui dixerat : Si enim qum destruxi, carnes, et anima qumcunqueederit de carnibus sacri-
limc iterum mdifico, prwvaricatoretn me cbnsliluo ficii salutaris, quod esl Domini, in qua est immundi-
(Gal. n), inidse incidisse quod ipse damnaveral et lia peribit coram Domino (Levit. vn)." Quanturn est
iri taiitum non magis res'ip.sa quee gerilur,'quam igitur inlegrilalis munus/sine qua ef illi qui eranu
gerentis pensalur affectus. (Aug.) Hoc ergo exhi- sub veteri teslamento sacrificiis lypicis non pote—
Leamus ei cujus infirmitaterii portare volumhs,quod rant inleresse, et.qui mundi hujus corruptibilem
ab illo nobis vellemus exhiberi, si forle nos in ea B corbnam cupiunl adipisci, iiequeunl corbnari. Itatpie
essemus et ipse non esset. Ad hoc perlinet quod ipse-- omni cuslodia cordis noslri sunt latebree primitus
Apostolus ait : Omnibusoinriia factus sum, ut omnes .s exlirpandse; quod enim illi in corporispuritale cu-
liicrifacerem, cogitando scilicel iri eo vitio eliam se piunt assequi, nos debemus eliam in cordis ,con-
esse potiiisse, unde cupiebal alterum liberari : coin- scientia 'possidere, in qua- Dominus arbifer atque
palierido enim polius id agebat, non mentiendo; agonotheta residens pugnam cursus atque ceiiaminis
sicut/quidam suspicanlur, et hi maxime qui riienda- noslri jiigiler exspectat, ul ea quoein propatulo hor-
ciis suis defendendis, queenegare non possunt ali- remus admittere, ne inirinsecus quidem cbalescere
cujus magni cxempli patrocinium quoerunt. Omnia incauta cogitalione patiamur, et in quibus humana
aulem facio_propter Evangelium,ul particeps ejus ef- cognitioneconfundimur, nec occulta quidem concu-
ficiar. (Amb.) Hoc esl, omnia supra dicla.facio, ut piscentia polluamur : quse licet possit honiinuiii prse-
voluntatis Evangeliceepaiticeps fiam, quain hahet " terire (notiliam, sanctorum taiflen Angelofum ipsius-
circa salutem humanani. Nescilis quoniam qui in que omnipoienlis Dei sciemiani quani nulla subler-
stadio currunt, oinnes quidem currunt, unus autem fugiunt secrela, lalere non poteril. __.(illi quidem ut
accipil palmam. Nunc aliud incipit exponere. Ila- corruplibilemcoronam accipiant, nos autem incomi-
quehocexemplo ostendit quanta sit utililas Iegis no- C plam. (Amb.) Et in hoc multum dispar dbnum est,
. sfroe,in quanon uni, sed omnibuspromissa esfpaliua; ac per hoc diligerilioresnos esse debere, quibus nbti
Sic currite ut comprehendalis.(Theolog.)Soliicile. terrenis el marcescentibus floribus, sed aeleriiis cou-
.vult curri ad promissionem, quia magna est, nec; serta gemmis, in modum regalis diademalis,spirifalis
propter lefitqrum et segnium moras paratos atque; corona servatur.
alacres. debere subsislere, cum rectius sif, utrdesides';' Ego igitur sic curro, non quasi in incerlum. Magna
a' preecurrenlibus incilenlur, quairi ut properantesj spe currere profitetur, cerlum habens quid sit pro-
a residentibus obligentur. Omnis autem qui iti agone• missum. Sic pugno non quasi aerem cmdens.Hoc est,
contendit ab oinnibus se abslinet. Ab his omnibus,, noft verhis magis sed "rebus contendo. Sed castigp
inquit, quoe vilanda eadem tradit disciplina,-crimL corpus meum et serviluti subjicio. Casligare cbrpus
sciant unum coronandum,quanlo magis observandumi estjejuniisilludagere, et illaei darequoe ad vitani
nohis est, "quia omnibus promissa est salus, A qui- proficiant, non adluxum; serviluli vero subjicilur,
bus oiunibus dixerit, inquiramus, ut possit nobiss dum noh suam perficit, sed spiritus voluntaiem.
spiritalis agonis instruclio comparatiohe carnalis3 i\Teforle aliis prmdicans ipse reprobsts,efficiar.Ideo-
acquiri. (Cass.)Illi-etenim qui in hoc agone visibili'T i „ se fefrenare corpus suum osteridit, ut remunera-
student legitime decertare,' utendi -omnibus escisi lione,- quam aliis praedicat, etiam ipse dignus ha-
quas desiderii,libido.suggesseril riorihabent faculta- bealur ne aliis curalis ipse remaneret in vulnere»^
lem, sed illis tantummodo qrias eorunidem certami- Ralam efgo spempreedicaliohissuoeaflirmat, quando
liuiii statuit disciplina, et non solum interdictis5 gestis id se prosequi' quod docet, oslendit : quia
escis, etebrietale,.omniquecrapula, eos necesse estt qui aliler agit quam prajdicat, suspectos facit au-
abslinere,.verumetiam cuncta inertia, et otio atque_ dienles, ut de promissis dubitent; suo itaqHe exem-
desidia ut quolidianis exercitiis jugique meditatione_• plo nbri magisverbis, quam operibus exereendum
virtus ebruro possitaccrescere,,el ita pmni sollicilu- hortatur. (Cass.) Vides quid in semetipso, id est,.in
dine ac trislilia negotiisque secularibus, allcctu etiami carrie sua,. colluctaiionum sumniam velut in base
ef opere conj'ugaUefficiuntur alieni, iif prater exer-- quadam. firmissiriia slatuerit. el pfoventum pugnoe
ciliurii disciplincenihil aliud noverint, nec ulla mun- in sola castigatione carnis et subjectione sui corpo-
diali cura penilus implicenlur, ab eo tantufti quii ris collocaverit. T?t/o,.ihquit, sic curro non auasi in
ceiiainini proesidet,speranles quolidiani viclus sub:i- tncer/u.ii,'non currif in incerlum qpia coelestem
stanliam^et coronse gloriam, condighaqr.e prsemia a Jcrhsalem' conspiciens defixum habet quo sibf
87 ' B. RABA.NIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. 88
cordis, sui indeflexibilis sit dirigenda perspicacitas A aerem vacuum et Jnanem, aliquos tamerf ih aero
non currit, in iiiceflum, quia obliyiscens ea qiia verberare: et quia hsec certaminum
genera superave-
posteriora sunt, extendit se ad destinatum,,pers'e . rat, et dilatus multarum coronarum stipendiis in-
quens ad brayium supernee,vocationis Dei in Christt cedebat, nbn immerilorobustiorum hostium incipit
Jesu qup semper dirigens susementis obtutum, et at j subire luctamina, ac priqribus oemulis
triumphatis
eum qmni cordis properatione festinans cum fiducis cum fiducia proclamat et dicit: Jam non est nobis
prodamabat:. Ronum,qgone.mcertavi, cursum. con- colluctalip adversus carnem, et sanguinem, sed adver-
summavi, fidem servavi;et quia.se noverat -posl sus principalus, adversus poiestates, adversus mundi
odorem jinguentorum ' Ghristi perpeti conscienliee rectorestenebraruni har.um, contra spiritalia nequitim
devotione infatigabiliter cucurrisse et spirilalis ago- incasleslibus (Ephes.vf). .
- nisicertamen, carftis
casti^atione vicisse, cum fidu- CAPUT X. '. '
cia infert: de cwtero reposita est milii corona justi-
tiw, quam reddet mihi Dominus i'n illa die -justus Reprobat Aposlolus parlicipantes ex idolis,- et docel
judex, ut et nobis quoque similem spenr retributio- quomodouiendum sil iis quw immoiantur idolis.
nis japerirel, si- in agone cufsus istius imitari eum Noto eritmvosignprare,,frqtres, quia patres .nosiri.,
velimus, et adjeeit: Non solum autem mihi, sed et U omnes sub-riube fuerunt, et omnes per mare transie-
omnibusqui diligunt .qdventnm ejus, parlicipes nos runt, et omnes.in Moysebaptizati sunt, in nube etin
corona. suse in die judieii fore pronuntians, si dili- riiari. Judoeorum,exemplo qui negligenlia sua offen-
gentes adventum Chrisli, noi.nillum tantum, qui derunt, sollicitos nos vult esse, ideoque sub nube
etjam nolentibus' apparebit, sedeiiam hunc, qui dieit illos fuisse, quia omnia queegesta sunt in figura"
quotidie in sanctis committatanimabus vicloriam, nostri facta sunt ut veritatis nostree iUi Iiabuefiiis,
cerlaminis, castigalione corporis acquiramus. De quo imaginem: contecti enim nube et ab abversariis
advenlu Dominusin Evangelio : Ego, inquil, el Pater sms tuti pi-sestitidiim a inofteliberati sunt, baptizatt
meus veniemus et mansionem apud., eum faciemus dicuntur.Illis, enim, id est, __Egyptiisin mari mor-
(Joan. xiy); .gt iterum : Ecce ego sto ad osiium, et luis, dum hi, duce Moyse,JeJieiler transeunt, crepfi
pulso. Si quis audierit vocemmeam et aperuerilja- suht a morte, quod pfa_slatbaplismum;non enimillia
nuam, inlroiboadillum,et cwnabo cum illo, et ipse pi-eeteritamalaimputata sunt, sed per mare et pernu-'
. mecum (Avoc.m). Nec tamen agonem cursus tan- bem purificati prseparati sunlad accipiendam legem,
tummpdo consummasse se describit, cum dicit.__ et foriham futurisacranienlinostri, Et omnes eamdem
Sicurro, non quasi in jncerlum, quod specialiter: escam spiriialem ederunt, et omnes eumdem potum
taritum referlur ad -inlentionem mentis et fervorem Q spiritalem biberunt. Bibebant aulem de spiritali con-
spirilus suj, qui loto Chrislum sequebatur ardpre sequentieos pelra :,petfa.autem erat Christus. (Amb.).
cum sponsa decantanS': Post.le in odorem unguen- Manna et aquam queefluxit de petra heec dicit spi-
lorum tuorum currimus; et iterum : Adhwsit anirna ritalia, quia non mundi lege parala sunt; sed vif-
mea post te : sed eliam aliud colluctationis gepus se tute.Dei sine elementorum ,cqmmixtione ad tempus
vicisse lestalur dicens : Sic pugno nqn quasi aerem creala,- habenlia in se figuram futuri mysterii, quod
verberans, sed casligo corpns tneum et serviluti-subji-. nunc nos-sumimus in commemorationem Ghristi
cio, quod proprie ad conlinentise dolores elcprpo- Domini. Ideo et panis angelorum dictus est, quia
rale jejunium, atque affiicljonem carnis periinet, virlute qua angeli subsistunt creatus est,hoc signi-
per hanc ,se pugilem quenidamstreiiuumsuee carnis ficans,quia de coelis ventufus erat, qui' spiritaliter
esse describens, tfecin varium atlversus -^eamictus pasceret. Unde et mannaprimumDonihiico dievenif,
coritinenlioe exercuisse designans, sed triumphqm de ccelo ad satuiitatem' popuii : sequens tamen
pugnee mortificalione sui corporis acquisisfee,quo petra dicla est, queeintelligilur piiristus esse : ubi.
verberibus„ continenliie castigatione,- jejuniorum enim deficiebat-hiimanuAVeis suffragium , aderat
gressibus eliso, viclori spifilui immortalitalis coro- Christus : ideo sequebalur, utubi defecisset ille suh-.
nam et incorruptionls contulit palmam. Vides Ie-] ) veniret, nec, enim petra aquam dedit, seddiristus.
gitimum colluctaiionis ordinem, et spiritalium cer- Mare Rubfum significat baplismum, Moyses ductbr
laniinuiii coiaempiaris evenlum , quemadmodum permare Rubrum significal Cliristum,populuslrans-.
atlilela Chrisli adeplus jie rebellalrice carne victo-, iens significat fideles, mors _4j!gyptiorumsignificat
riam vitiorum,,illa subjbcta quodammodo pedibus abolilipnem peccatbrum. Nunquid nqn eadem crede-
suis, ut sublimis triumphator, invehitur, et idcirco hanl per quos iisec signa monslrabantur, per quos
non curiit in incertum, quia confidebat urbem san^ ea quae credinius prophetata proenuniiahantur? Uti-
ctam' Jeriisalem coelestemse protinus ingressurum; quecredebant, sedilli venlura.nos autem venisse;
sic pugnat-jejuniis scilicet el aflliciione carnaii, Ideo etsic ait, eumdeni potum spirilaiein bfberunt,
fton, quasi. aerem vcrberans ,id est, non in vanum sed spirilalem eumdem, hani corporalem non eum-
ictus- cqnlineiitioeporrigeiis, per quos non aerem dem. Quid enim illi biberunt, bibebanl aulem Se
vacuum, sed illos.spiritus qui in ep versarilur, casti^ spiritali consequentieos petfa,~peirajiutem eral Chri-.
ibi petra
gatione sui corporis verberabal : qui enim dicit, sius. Yitlete ergofide manente signa variata,
tion r/Hflsiaerem verberans, bslendit se tamelsi non Chiistus, nobis Qhristiis quod iu.altan Deipoiiitur,
89 ENARRATIONUM1N EPP. PAULI LIB. X. — 1N EPIST. I'AD GOR. 90
et illi promagno sacramento ejusdem.ChristiTiibe- A A latrm-efftciaminisicut quidatn quemadmodumscriptum
runt aquam profluentem de petra; nos quid_biba- est: Sedit populusmanducare et bibere, et surrexerurit'
mus norunt fideles; si speciem visibilem inlendas, ludere. Esusquippe potusque ad Iudum infpulit, lu-
aliud esl; si intelligibilem sigiiificationem, eumdem dus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa ne-
potum spirilalem biberunt,Pfi(ra auiemeral Christus; quaquameaute compescitur, ab iniquitate proiirius
de qua petra in libro Job ita Jegitur, Petra dutem "mens incaufa devoratur, Salomone attestaftte, qui
fnttdebaj tnihi rivos olei. Quse videlicet petra iiunc ait: Qui modica spernit, paulatim decidh (Eccli. xix).
ad usuni-sanclse Ecclesioeolei rivos fundit, .quia in Si- enim cufare parva negligimus iusensibiliter se-
ea loqueris -Dominuspraedieamenta unctionis intimse ducti, audenter etiam majora perpetramus. Neque
emanant. Dehacpelra olei rivus exiit liber Matlheei, fornicemur sicul quidam itlornm fomicati sunt, ei ce-
Jiber Marci, Jiber-Lucee, liber Jbannis. In diversis ciderunt una die vigintitria millia Iwminum. Hoc illis
hujus mundi partibus.quotprsedicamenta dedit, tot retribiitum est, quahdo cum Madianitis mulibribus se
petra hsecper ora Apostolofum omniumrivos fudit, cbmmacularunt. Ira enim -Dei exslitit contra illos"
tolies adhucde petra hacolei rivus furiditur, quoties quse semulatione Phinees sacerdolis habentis zelum
sancto Spiritu ungendis menlibus auditorum ea quee Dei sopita est ne plures morerentur. Neque teniemus
in libris veteribus de Cliristo dieta sunt explananlhr, BI Christum, sicut quidam tentaverunt, et aserpeniibus'
ct rivi vocahtur olei, quia decurrunt et ungunt, in perierunt. Detrahentes de Deo Christum lenlasse,di-
qpibus quisquis tingilur, ungiturj quisquls tingitur', . cuntur; quia Christus erat, qui ad Moysen loqueba-
interius inipinguatuf. Sed hon in pluribus eorum liir. Denique ne nos in eadem causa inveniamur,
benesensit Deus. (Amb.)Ideo hdc dixit, quia; acce- commonet ne diabolo tradamur : cujus serpentes ha-
ptiiin beneficium non intellexerunt. Proslrati cnirn bent figuram; qui nos super omne genus serpenthhi
sunt in deserto. Dignumest, ut-qui magna conseeu- calcare spiritaliler jussit. (Aug.) Ipse eriim est et
tus, in.parvis diffidensest, non solum hsecnon adi- prophelarum Deus; qui populo infideli ad signifi-
piscatur, verum eliain amittat et illa. ^uomodo'ergo canda peceata, quorum veneno iiivisibiiiter morie-
superius-hortatus est ad mejiora, se eliamdicit id bantur, visibiles serpentes qriibus admoverentur ini-
elaborare, ut ad proinissioherii dignus occurrat, misit, et plaga emendatoria'mortes ariimarum ihorli-
nunc ut istud exempli terrore constringat, ac suadeat bus cbrporum figufavit. Neque inurmuraverilis, sicut
Judeebs-, tunc simili modo dicit dbnum Dei et quidam eorum murmuraverunt. '(Ambf.) Murmurare
gratiam sortitos, sicut et nos, et quia indiligentes"- est falso ad invicem de prseposilis et rectoribus
et. dubitarites de,Dei provisionefu"ei'uiit,.prostratos queri, quanlum ad mentem loci peninet, quia solct
-esse in deserto, ul-ideo semelipsuni affligere se*" riiurmur fieri et justa ex cau'sa."E( perieruul ab ~exler-'
ostendefet, ne in illorum numero'-inven_relur,pro- mihaiore. -Hochst injbcum Judse"concesserunt ahti-
inde elaborandum, ut sui imitatores existerent: cipanles illum, quia tradens Christurii "exterminalus
Hwc autem infigura nbstti faciwsunt, ut non simus_ est "deliumefo Apostolbruni a judice Deo. Per heec
desiderantes maia sicut e~tilli desideraverunt. Hic-seh-- exeinpla ad correcliorem nos vilam provocat,' ut nio-
«us etratip qnam supra tnemorsLyi.- Neque siniutacris nitis ejus autprsemium, si obedientes fueririiiis,-aut
servientes, sicut quidam-illorum. Nunc hos tangit qui propensiorem poenam mereaniuf inbbedientes. Nbn
iri idolio recumbentes putabaril nbn esse;peccaluni.''' est enini ambiguuhj illos peccanles plus subjiciendos "
Sicut scripltim est (Exod. xxxn): Sedil populus tnan- lormentis', quibus' peccaritium poense ad'hoc-relatoe
ducareet bibere, ef surrexerunt ludere. Ante idoluin sunt- ne peccarent. Hmc autem omnia in 'ftgura con-
utique, ut non se crederentimmunes a-crimine, qui tingebant iltis : scripta sunt~dulem ad correptionem
iri idolio epulabantur : nam Moyse in monte posito nosiram, iri quos fines smctdorum devenerunt. .Fincs
apud Detim, simulacro vitulffacto post qblatioiiem sseculorum hos sumus, quia iunc heec ideo facta
dedicationis'causa, sedit poputus manducare et bi- 'nbscuntur circa retributionem illorum, ul hobis es-
bere, et surrexerunl ludere. Hoecluxuria est, qua sena- sent exemplo, qui pbstremo saeculofuturi eramus In
per. oblectali, in Dei rebus infideles inventi sunt^••Dflde Chrisli;"pro utililate enim nostra gesta sunt, ut
(Greg.) Ideoque instruit, ne in hac diffidenlia per si lerrqre liorum inDei tiniore manserimus, gloriam
assensum luxurieeidoli incidamus. Ex>Vanitateergo illis,promissam accipianius".Si quominus, geniinabi-'
ad iniquitalem ducimur, cum prius per ieviadelicta tur nobis poena illorum, qriia inajornolitia legis plus
defluimus, et usucuncta levigante nequaqiiam post facit reum.' (Aug:) Haec-, inquit, omnia in"'ligura
eommiltere-, etiam graviora, tiiiieanius. Nam dum contingebant illis, scripta sunt autempropter nos."
moderari lingua otiosh verba negligit more inoiitse Ecce ipse •aperuil, cur illselitleree "accipiantur a no-'-
remissidnis capla, audax ad noxia prorumpit. Dum bis, et cuf illa Veruinsigna jam necesse noii sit,ut
guloeincumbitiir ad Ienilatis protinus insaniaiii"pro- observenlur a-nobis. Cum enimdicat, scripta'sunt
dilrir; cumquemens subigere delectationein carnis propter nos, proculdubio dembnslrat, quanta nobis
fenuif, plerumque et ad jierfidia; originem ruit. Unde cura legenda et hitelligenda, et iu quanta'auctori-
benePauIus plebis Israeliticse damna conspiciens, ut talc babenda sinl, quia proptei' nos utiquc scripls
imnliuentia ab auditoribus jnala compesceret,-cura- suntfcum verodicitiighrse-nostree fuerunt, et in fi-
vil ex ordiue transacta narrare' diccns: Ncque idolo guraconlingebani ilds, ostcndit jam non opus esse,
9i B. RABANIMAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. > flg-
ut cuiii res ipsas manifestas agimus, figqrarhm proe- i quodcarnis corruptibilitas suggeri.t, per consensuin
nuiiliantium celebrationi serviamus. se animus asfringit.
Propterea-et qui se putat stare, videat ne cadat. Fidelis autem Deus quv non palilur vos tentari su-
(Ambr.) Hoc ad eos loquitur qui preesumenles de per quam potesfts : sedfaciet cum tenialione eiiam
scienlia, qua licitum est omnia edere, infirmis frafri- provcnlKinut possitis tolerare. (Ambr.) Ideo fidelem
bus scandalp.erant, et putantes aliquid se proficere dieit Deum qui non patietur vos tentari super id quod
doctrina pseudoaposlolorum,deterioraverant, et judi- potestis, quia daturum sepromisit Deus diligentibus
cabant Apostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam seiegna co_lestia,et ut det necesse est, quia fidelis
ergo aniputat ne per hanc tententur, sicut Judoeilen- est. Propterea ergo tribulatis pro se aderit, iiec pa~
lali sunt et perierunt. (Greg.) Per hanc ergo senlen- lietur tantum irrogari, quod tolerari non possit, sed
liam et spes nulritur humilium , el elatio premitur faciet, utaut cito cesset tentatio, aut si prolixa fue-
superborum, dum et illi bona possunt amittere.de i'it, def tolerandi virtutem; alioquiu non _dabit, quod
quibussuperbiunt, el isli ea percipere, queequia non promisit, quia-vincitur, qui patilur : homo est enlm
habeant contemnuntur. Formidemus igitur in his infiriiiitati subjectus, el. non eril qui aceipiat. Sed
quse accipimus, ne eos iUa necdum assecutbs in de- , quiafldelis est-Deus.qui promisit, subvenit,-ut im-
'
sperationem traJiamus. Quid enim sumus hodie novi- pleat quod promisit. Denique breviatos dies dicit
mus, quid aut posi paululum possimus esse nesci- Dominus, ut salventur elecli, et possiut-eonsequi
mus., Hi vero qrios fortasse despicimus, et larde pos- regnum Uei. Quoniodo _amen_,aDeo adjuvatur, si-
sunt incipere, el lamen vitam nostram ferventiofi- tantrim permitlatur tentari quanlum potest? Adjiir
bus studiis anieire. Timendum itaque est, ne eiiam. vatur plane, dum non plus permittitur ei- imponi
nobis cadentibus surgat, qui nobis stantibus irride-. quam scitur ferre posse, ut quarlo die pati non
lur, quamvis slare jam non novit, qui non stantem permitlatur, qui. SGilurtiltra. non posse quam tri-
novit irridere. Tentalio vos non apprehendal nisi hu-_ duo tolerare. (Greg.) Conlra hanc senlenliam qua
mqna (Antbr.). Ac per hoc.delrahentes Aposlolo, Do- scriptum est : Fidelis autem Deus qui non patielur
rainum lenlare Yidenlur, quia et lunc cum Moysi. vos tentari supra id guod poteslis, sed faciet cum
delraherenl, et dubitarent de eo, Deum tenlasse di- 'lentatione iliairi proventutri, ut possitis suslinere^,
cunlur." Omne enim, quod"probatum- non habetur, videtur ideni Paulus alibi aliud ad Corinthjos sen-,
leiilatur. Ideo-ut hsec tentatio, convellatur admonet tire, ita dicens (II Cor. x) : Nblumus ignorare vos,
cum lerrore; ut autem humana lentatio illos appre- fmtres, de pressurd nostra, qum facla esl. npbis in
hendal hortatur : humana. enimientalio est propler Asia, quoniam supra modutn et supra virtutem gra-
spem Dei diflidere de homine, quia vana spes in ho- vali sumus; etsi supra virtutem gravamur, qubniam
mine, ut in neccssiiate aut pressura non desperet de gravari nos Deus palitur, item si supra virtulem non
Deo, humanum auxilium requirendo. Sicul et Jutloei gravamur quoniam supravirtutem gravari dicimur,
qui dubiiantes de.Deo idolorum adminiculum exora- ut isla" dissonantia celerius dissolvamus, ad illud
bant, hoc est, humanumauxilium-, quia dii pagauo-- propheticum testimonium recurramus, ubi ait: quia
rum terra sunt, et culiuram idolorumhumanus error vana salus hominis in Deo faciamus virtutem (PsaL
invenit. Propler Christum ergppati, liumanatenia- LIX).Frequenter efgo gravari dicimur shpra huma-
tio est, per quam proficitur apud Deum. (Aug.) Sunt nam fragilitatem, quia vana salus hominis est, sed
eliam humanoelentaliones, credo, cum bono quisque nunquam gravamuf supra virtulem, quia ille medi-
ahimo secnndum humanam tamen fragililatem in ali- cus est. jEgrolus ergo sub manibus niediei aliquando
qrio consilio labitur, aut irriiatur in fratrem studio plorat, quia quopacto ad salutem perveniat, igno-
corrigendi, paulo lamen amplius quam Cliristiana rat: sed sapiens medicus plerumque secat, ut segro-
tranquiililas poslulal, de qui!>usApostolus dicil, ten- lum quoque ad salutem.perQucat. Paulus igiluf in-
taiio vps non apprehendat, nisiJtumana. Qusesenlen-. tuendo fragilitatem gravari se dixit supra virtutem,
tia et aliter inlelligi polesl. (Cass.) Tenlalio vos non . nihilominus ait: Omnia possuni in eo qui me confor-
apprchendal, nisi humana. Non enim meremur men- tat (Phil. iv). Itaque in Job ita scripium est: Iratus
tis robore conquisiio graviores jiugnas nequitiarum esi contra me furorejus, el sic me habuit quasi hostem
ccelesli.umexpcriri, qui carnem fragilein resistenlem suum (Job. xix). Proedicatore quippe egregio atte-
spirilui nostro subjngare non quivimus. Quod Apo- stanle didicimus, quia fidelis Deus et non palitur nos.
sioli testimonium 11011 jntelligentes, quidam posue- lenlari supra jd quod possumus ferre, sed faciet cum
runlpro indicalivo, optativum modum,,idest, tenta- tentationeeliam provenlum,ul possimussuslinere. Per
iio vos non apprehendat, nisi humana, quod ab ipso prophetam quoque Dominusdicil: Plaga inhnici per-
dici manifestum esi, non optantis, sed proiiuntianlis,' cussi te castigalione crudeli (Jer. xm). Qui ergo ita
vel exprobranlis aflectu. (Greg.) Humana quippe ten- perculilur, ut vires illitfs a percussione supereutur,.
talio esl, qua plerumque in cogilalione tangimur non hunc Dominus jam quasi filium per diseiplinam,.
eliam nolonles, qui ut nonnunquam elillicita ad ani- sed quasi hoslem per iram ferit.-Cum ergo'virlutem.
niumveiiianl. HPc ilaque in nobismelipsis ex huma- noslree patientioeflagella transeunl,,valde.metueiir
nitatis corrnptibilis pondere habemus. Jam vero dee- dum est, ne peccatis iiostris exigenlibus, non quasi:
moniaca esl. cl non Iiumana lcntatio, cum at; hpc filii.a Palre, scd quasihosies a Domino feiiamur. Et
93 ENARRATIONUM1N EPP., PAULI LIB. X. — IN EPIST. I.AD COR. . 94
quia fit plerumque, ut eliam maligni spiritus afflicto- A
__sc habeant carnalia, id est, idololalria. Nonne qui
rum cordibus mulla suadeant, atque inler. flagella edunl hoslias participes sunt altaris? Sicut enim nos
queeexterius feriunt cogitationes noxias-in mentibus de uno pane et de uno calice percipientes, participes
fundant, post furorem Domini recle subjungilur : et*consortes sumus corporisJJonjini, ita et.qui edunt
Simul venerunt lalrones ejus, et-feceruntsibi viamper hoslias, participes sunt altaris prroris. Quid _ergo
tne. Latrones namque ejus maligni sunt spifitus.qui. dico quod idolis immolalum sit aiiquid ? aut quod 'do-
exquirendis hominum molibus occupantur, qui viam lum s;t aliquid?-sed qum immolant gentes, dmmoniis.:~~
sibi in afflictonim cordibus faciuni, quando inter immolant, ct nori Deo. Simulacrum vere nihil. est,
ndversa quse exterius toleranlur cogitaliones quoque quia iniago videtur rei mortuse, sed sub tegmine si-
pravas immittere nqn desistunt. De quibus adhuc mulacrorum diabolus colitur. Nolo vos autem socios
. dicilur : Et obsederunf in gyro. tabernaculunt meum.. fieri dmmoniorum.Ostendit iUis non hoc essc tantum
In gyro enim laberiiaculum obsident, quando ex omni quod videturin idolio, sed esse occultum.iniquitatis
latere suis tentationibus rnenleni cingunt, quam modo mysterium, quod utonius Dei fidem corrump^eret,
lugere-de lemporalibus, modo desperare de seternis,- Satanas adinyenit. Unde ,et Joannes apostol.usin sua
.rnodo in impatientiam ruere, alque in Deum blasphe- Epistola dicit: Ad' hoc venit Filius.Dei ut- solveret
mise verba j'aculari pessima suggeslione persuadent. j} ] opera diaboli (I Joan.ju). Eos qnippe ah idololalria
Quse tamen verba, ut jam praediximus, beatum Job prohibebat, propler, quod eis ostendere voluit, ita il-
etiam juxta historiam congruunt, qui dum mala quse los ficri socios dasmoniorum., si idololhitse sacrificia,
pertujit ante oeulqs eongessit, tfon quasi corrigendo maiitlucaver-irit.-Quomodo Israel carnalis socius erat
filium, sed quasi hos,lempercussuni se esse judica- altaris-in,templo,.qui desacfificiis manducabat; ideo
vit, per quem sibi etiam latrones ej"usviam fecerunt,. quippe carnali ler e.tsecunduni caruem ,.quia est Israel
quia nialigni .coiitra eum -spirilus Iieentiamjjercus- spiritaliler; .vel secundum spiritum,,qui veteres um-
sioqis acceperunt, cujus-in gyro tabernaculum obse- .brasjam non_sequitur, sed oam consequentem, quse
derunt, "quia, sublatis rebus et filiis,eii'am corpus illis unibris pra.cedenlibus significata est, veritalem.
ejus omne vulneribus attriverunt. Sed mirum valde Hic enim ccepit, ut hoc.diceret -.Propter quod, di-
esl, cum latrones diceret, cur addidit ejus, .ut videli- leclissimi, fugile ab idolorum cultura. Deinde seeutus
cet eosdem lalrones Dei esse monstraret; qua in re oslendit ad quod sacrificium debeanl j'am pertinere
si voluntas ac pbtestas malignorum spirituum discer- dicens : Quasi prudenlibus dico , vos judicale quod
natur, cur-Dei latrones dicantur aperitur, maligni dico : Calix benedictionis quem benedicimus, nonne
quippe spiritus ad nocendumnos incessabjliter anlte- communicatip esl sanguinis Chrisli ? Panis quem fran-
lant : sed cum pravam voluntatem ex^semetipsisiia- IC <jfifflMS nonne communicatioest corporis Christi? Quia
beant, potestafem£tamennocendi non habent, nisi eos unus panis, et unum. corpus mulli sumus. Omnesenim
voluntas summa permittat, et cum ipsi quidem injuste de uno pariicipamus; et propter, hoc subjunxit: Vi-
nos leedereappetuht, quemlibet tamen tedere non nisi dete Israel secundum carnem, nonne qui de sacrificiis
juste a Doniino peririittuntur. Quia ergo in eis et vo- inanducant, sociisunt altaris ? Ut inteUigerent ita se
luntas injusta est, et potestas justa, etlatrones di- jam socios esse corporis Cbristi, quemadmodum Illi
cuntur, et Dei, ut ex.ipsis *it quod infei're<inj"uste
de- .spcii sunt altaris, et quiaht Jiocdiceret, abidolola-
sideraiit, el exDeoquod desideratajiisle consumant. tria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus sicut,
Propterquod, charissiini mihi, fugite ab idolorum commemoravi sumpsit exordium, ne putarenf ideo
cultura (Ambr.). Hortatur etiaih nunc ,ut abslineant nqn esse curandum, si de sacrificiis ederent idolo-
se ab omni sociefate idoloialria?, ut non solum spes, rum, quia idolum nihil est, existimantes sibi hsecve_-,•
sed et animus in Deo tollalur, ne per hoc hascatur lut superfliia non nocere; confirmavit quidem el ipse
iii Deum lenlatio. Nemo enim assiduus in idolio, ni- quia nihil esset idolum, nee ideo se ista prohibere,
hil sperat de Deo, hinc sperare dubitare de Deo est, quia idolis immolanlur, quse non habent sensum,
• sicu.t et Saul relicto Deo
qui ei fueral deliqti causa sed quia, quwimmolant, inquit, id est idolorum cul-
iratus ad idololatriam se contulit, aliquid sperans de D ] tores, dwmoniis, et non Deo immolant, nolo vos socios
ea; cui quidem et in proe'sentiobfuit, el in fuiurum ge- dwmoniorumfieri, quia unus panis-,inquit, unum cor-
liennam ultricem providit. Ut prudenlibusloquor, vos pus multi sumus, omnesquede unopane el de uno.calice-
judicate quod dico. Exempla subjicit, ut facilius parlicipamus. Quia qui passus esl pro nobis, com-
suadeat., quia cui verba satis non faciunt, solerit mendavit nobis in isto sacramento corpus etsangui-
exempla suadere. Calix benedictioniscui-benedicimus, nem suum, qupd etiam fecit, et nos ipsos. Nam et nos
nonne communicaliq sanguinis Chrisli esl? et /panis corpus ipsius facti sumus, et per. niisericordiam
qfiem frangimus, nonne participatio corporis Doniini ipsius quod accepimus nos sumus. Recordamini et
est ? Quoniam uiius panis et ununf corpus mulli su- vos, non fuistis, et creati eslis, _ad aream domini-
mus, omnes_enim de imo pane participamus. Qiiouiam cam, comporlali estis laboribus boum, id est an-
ununi sumus alter alterius membra, unhm nos sen- nuiitjantibus Evangelium, trilurali estis,
^iu.oniaiii
tire debere dicit, ut fides una unum habeal sensum catechumeni differebamini, in horreo
servabimini,
et opus. Videteenim Jsrael secundum carnem. Hoc iioinin.a vest\-a dedis.tis, coepislis moli iejuniis et
e&tjdiscite, honiines videntes Deum, quemadmodum exorcismis, postea ad aquam venislis, et conspersi
95 B. RABAM MAURl ARCHJEP. MOGUNT.OPERUM PARS M. '%
estis, et unum facti estis, -accedenlefervore Spi- A _ integra "charitatisviscera possidere, nec ea quoealio-
ritus saricti cocti estis, el panis dominicus facli estis. rum sunl secundum Apcstolicam disciplinam quee-
Ecce quod accepistis; quoniodo ergo unum videtis Tere polerimus, nisi his quea dislrictioni hostrseper-
esse quod factum est, sic-unum estote vos diligendo fectionique conveniunt paululum relaxatis, coude-
vos, tenendo unam fideiu, unam spem, individuam scendere.utilitatibus aliorum prono maluerimus af-
charitatem. Jlseretici quando hoc testimonium con- fectu, ei ita cuin Apostoloinfirmis efliciamur infirmij
tra se aceipiunt, quia illi quoerunl divisionem, cum ut Iucrari possimus infirmos.
panisisteindicet unitatem. Sic ci vinum in multis Onvnequod in macellovenit, edile, nihil interrogan-
racemis fuit, et modo in uno est; unum est in sua- tes propter cdnscientiam; Domini est enim terra el
vitate calicis post pressuram torcujaris, et vos post illa .pleniludoejus. (Ariibr.) Ut omnia munda oslenderef,
Jej'uriia,post labores,-ppst humilitatem et coiilritionem, exeniplo psalmi vigesimi tertii, hoc roborabai quia non
-jaui iu nomine Christi tanquam ad calicem Domini potest irimiunduiiiesse quod Domini est, et quomodo
venistis, et ibi vos estis in mensa, et ibi vos estis in superius-de escis ait: Omnia licein, statim subsecu-
calice. nobiscum vos estis : simul enim hoc sumus, tus cst.: Omnequod in macellovenit ediie, nihil in -
simul bibiriius quia simul vivimus : Non poiestis ca- ierrogantes propler conscienfiam; .hoc autem ideo
licem Dominibibere et cal\cemdmmoniorum; non po- B ] subjecit, ut libera sit conscientia : licet enim aliquid
teslis mensmDomini participare el menswdwniGnio-- sit pollutum per- accidentiam, id est, oblationem
rmn. Sicul Dominus ait.: "Nonpoleslis Deo servire et idoli, eum hoc tamen nescit, qui emit, nullum pati-
mamtnonm (Matlh. vi), quia qui calicem deemonio- tur scrupulum, et apiid Deum immunis est. Si quis
rumbibit, calici Domini insultat, el cum mensoe dee- vocat vos ex infideiibus ad cmnam, ite iomne quod:
moniorum conimunicat, mensse Domini, id est, altari apposilum vobis fuerit edite, nihil disquirentes.- Hoc
obstrepit, et Domini coipus crucifigit; idcircoenim esl, siriipliciter manducate quod apponitur, non in-
Chfislus crucifixus-est, qriia dissolvit opera diaboJi, lerrogantes unde sit. Nihil interrogantes propler con-
qui' efgo facit opera diaboli, Christo repugnat. An scienliam. Siquis aulem dixerit : Hoc irnmolalitium
amidamur Dominnrii, nunquid forliores iltbsumus?- esfidolis, nolile manducare, propler conscientiamr
~Vixfit ut huniilis-zeletur potenlem, scit enim noh conscientiamautem-dico, non tuam, sed aiterius. Hoc
sibi competere,.in quo illi potest invideri: sed aut, , perfeclis Jbquitur qui possunt contemnenles idolola-
ineeqTiali invidetur, aut prope a_quali;ideo Aposlo- triam, quia nihil est manducare de saerificio, cerlt
lus non posse dixit homines oemulari Dominum Je- quia quod sub Dei creatoris nomine edituf non po-'-
sum, prseterea qui iUum sciunt, si quo ininus, non tesl polluere, sed quiaalius qui idolis servit. gloria-
videbitur eis dignus esse vocari Dominus, quem ze- bitur te edente de saeriflcafis/quasi venereris.idqla;;
lahlur, rie Dominus sit: Zelo enim Satanas idoiola- idep non debel edi, apud coiiscieniiam enim ilie leeta-
triani invehit, ul homines negando Deum Douiiuum bitur suam, quia vidit te Jibehter appetere quod idolis.
idolis serviant quasi diis et dbminis. Omnia tnihi immolatum esf. Ut quid enhn libertas mea judicalur-
licent, sed non omnia expediunt. Omnia dicit licere ab alia conscieniia? Hoc dicit quia cum ab idoli de-
secundum legem nalurse;-omnia enim munda sunt, votione conscientia sit libera,' quid opus est ut pute-
<Jeescis agebatur el carne idolis inimolata : naitf tur, quia venerationis causa edat idolis immolata?"
quseprohibita et interdicta sunt, quomodo dici pos- judicatur enim 11011dislare ab eo qui eolil idola,.
suntlicere? cum etiam hic ipsa quse concessa sunt quaiido non horrel quod oblalum estsimulacro. Sr
significet aliquando non expedire?'siculdicitPelrus etiim ego cum gratia participo, quid blasphemor pro
apostolus : Si hmc est causa viri cum uxore, non ex- eo 'quod gratias ago ? Id est, si ego gralia Dei com-
- munico, quia in ipsius nomine edo,. quid opus estr
peditnubere(Malth.xix). -
Omniaiicenl, sed non oninia wdificdnl. Idem sen- lfoc arbitrari aliquem, quia ego idolo devotus suin,;
sris, quia licetomnia edere, sed quod itlolis immola- diim iibn horreo quoe oblaia sunt idolo, hoc est,
tur non sedificat, quia scandalum facit fralri, sicut c blasphemor? f El nie ergo blasphemat,.et ilie in-
supra diclum est/ ideoque a licilis-aliquando tem- idolio suo gaudel, dum meputatparlicipem, habetoc»
perandum esl, ut prosif. Hinc est unde sumptus ab casionem permanendi in errore, etfratribus iualum
his, cum ei liceret, noluit accipere, sciens non expe- datur exemplum: naiffsi pra.ceptum in lege est, utluci
dire. Nemo quod suum esl qumrai, sed quod allerius. et arse ettituli, et ipsa idola confringanlur, vide si
(Cass.)Et charitas non quoerif quoc sua sunt, sed .ndn peccatuhi est, non solum hsecnon facere, sed et
quoe aliorum, ae de se ipso ait: 'Non </_ta;ro,'inquit,. inleresse epulis hujiismodi, propterea de sacrificatis'"
qnod inihi utile est, sed quod muliis ul salvi fiant. Si jion expedit edere. Sive ergo manducalis, sive bibilis,
eiiim ea quse nostra sunl queerimus, el id quod nobis vet dliud quid facitis, omnia in gloriam Dei factte. Per
utile est pertinaciter volumus fetenlare, eiiam in hoec subjecta declaravit in idolio ederc", quavis li-
hujusmodi necessitalibus loqui nos necesse est veri-t cet conscientia, ininiicum esse Deo; ad opprobrium
tatem, et reus fieri liiortis aliense : si vero ea quoe enim unius Dei heecdiaholo dedicantur, nam in glo-
aliis salutaria sunt, nostris ulilitatibus prseponentes, riani Dei edere, elbibere, elaliquid facere,hoc est,.
cum modestia "convi-
Aposlolicosalisfecerimus imperio , sinedubio sub- ut sub invocatione Creatoris
eunda est liobisnecessitas menlieiidi, el idcirco nec vium celebretur, in gloriafn Dei autein aliquid fit,
'
97 ENARRATIONUMIN EPP'. PAULI LIB. X. — IN EPIST.T AD COR. 98
cum in actibus et conversatione Ghrisliaiii Deuslau- A sibi non placuerit, nullo pacto quisquam polesf
datur. Sicut ergo non absurde loqueretur, qui diceret : In
Sine offensione estoic Judmis, et Grmcis,et Ec- hac opera qua navefti quoero,non navem qusero, sed
clesiwDei. Sic temperandam conversalionem docet, patriam, sic apostolus convenienter dicerel: In hac
, ut nullus in ea scandalum paliatur; offensio ergo opera, qua" hominibus placeo, non hominibus, sed
Judseis fii, cum idola queeilli abominantur, Christia- Deo placeo, quia non Jioc appeto, setl ad id refero
iium, qui se dicit legem et prophetas accipere, vi- ul me imitentur,- quos salvos ficri volo. (Ambr.)
dent non horrere; Grsecisvero, id est, gentilibus, Sciendum quoque quod oporteal, ut_ rectores boni
Jisecestoflensio, si in eo in quo sunt, non solum non placereliominibiis appetant, sed ut susesestimalionis
arguanlur, sed el pfompiipres fiantdum non vitantur dulcedine proximos in affectum veritatis trahant,
vofa idolorum iilorum; Ecclesiseautem Dei fit offen- non ut se amari desiderent, sed utdileclionem suam
diculum, quando quosdam ex numero suo videt Iiis quasi quamdamviam faciant, per quam corda.au-
quse inimica*Deo sunt adhserere. Sicut et ego et per dienlium ad amorem conditoris introducant: diffi-
omnia omnibus placeo, non qumrens quod mihi uiite cile quippe est, ut etiam queelibel recta denuntians
est, sed quod multis, ul salvi fiant. (Cass.) Oninibus prsedicalorqui non diligitur libenler audiatur. Debct
per omnia placere est sine scandalo cujusquam agerc B ergo qui proeest et studere se diligi, qualenus uos-
adprpfectumutililatis illorum, ut et illisetimic sit sit audiri, ct tanien amorem suum pro semelipso
jnile; utile sine dubio ei fuerat, sicut supra dictum non queerere, ne.inveniatur ei eui servire ;per offi-
est Timotheum non circumcidere, caput non radere, cium cernitur occulta cogitalionis tyrannide resul-
puriflcalionem 'Judaicam. non assumere, nudipedia tarequqd henePaulusinsinual, cum sui nobis studii
non exercere, vola legalia non offerre, sed facil hsee occulla manifestat, dicens : Sicut et egoper omnia
omnia quia non quseritquod sibi utile est, sed quod omnibus -placeo,,qui lamen rursus dicit : Egosi
mullis, quod quamvis Deicontemplatione sit factum, adhuc hominibus placerem-Clirisliservusnonesscm.
lanien simulatione non caruit: qui enim per legem Placet ergo Paulus et non placel, qui in eo quod
Christi legi mortuus fuerat, ut Deo viveret, quique placere appetit, non se sed per se honiinibus placere
iilam.justitiani legis, in qua conversalusfuerat-sine veritatem quocrit: Imilatores tnei esiole sicut cl ego
querela delriinentum fecerat, et arbitratur ut sler- Christi. (Greg.) Dumanum est, quod dicit ul imilato-
cora ut Christum_lucrifaceret, ea quse legis eraivt res ejus simus, qui a Deo nobis magister indultus
verp cordis- affectu offerre hon potuit; nec fas est . est. Si eiiim hic Dei imitator est, quare non nos
credi eum -qui dixerat: Si enim qum destruxi, hwc Iiominis? quia sicut Deus Palcr misil Christum ma-
itefum mdifico, prmvaricalorem.tne conslituo (Gai. G gistrum et auctofem vitte, ila et Chrislus misit
n), in id incidisse, q-uodipse damnaverat cum tavi- Apostblos nobis magistros, ul eorum imilalorcs es-
tum non magis res ipsa quoe geritur, quani gerenlis semus, quia ejus esse nori possumus. Ita enim ait
pensalur affectus, ut e conlrario quibusdam repe- Doniinus atl -Patrem : Sicut cl tne misisii in hunc
riatur veritas nocuisse, ac profuisse mendaciun.. mundum, ita' et cgo misi eos in hunc mundum
Nam Doech Iduma_usregi Sauli de fuga David co-- (Joan. xvii); et. quia dignuin erat, ut imitalores
ram famulis conquerenti vefaciler proditionemfecit, . ejus fierent, subjieit, et pro eis sanclificabomeipsum.
pro qua veritate eradicari de terra viventium me- Quidquid in eis de visceribus pietalis, quidquid de
ruit, ac de eo dieitur per Prophetam : Propterea mansuetudine spiritus, quidquid de.zelo reclitudinis,
Deus destruet te, infinem evellet te, eradicabil le de quidquid de custodia humilitatis, quidquid de fer-
tabernaculo,etradicem luam de.lerrd vivenlium(Psal. vore charilatis est, hoc ab-ipso fonle roiscrieordioe,
u). [Aug.] El Apostolus dicit: Si adhuc hominibus abipsa radice mansuetudinis,ab ipsa virlute juslitiee,
placerem,-Chrisii servusnon essem (Gal. i),' cum alio id est, a medialore Dei el hominuni., Deo Domino
loco dicit: Sicut ego omnibus. per omnia placeo (I traxerunt. Hujus hominis sc similitudinem habere,
Cor. x); quod qui non intelligunt contrarium pu- egregius prsedicatorostendit, dicens : Imilatores tnei
tant, cum ille se dixerit non placere hominibus, quia D estote, sicul et ego Chrisli, ad ejus nos simililudinem
non ideo recta faciebat, ul placeret liomiiiibus,sed surgere admonet, eum dicit : Primus homode terra
ut Deo, atl cujus amorem corda liomintim volebat. - ierrenus, secundushomode cwlo,cwteslis:sicut porta-
convertere, eo ipso quod placebat hominibus; itaque vimus imaginem terreni, porlemus-el hnaginem ejus
et iiou se placere hominibus recle dicebat, quia in eo> qui de ccelbdescendit (I Cor. xv). Sanclus .eteniin
ipso ut Deo placei-et inluebatur, et placendum essc', quisque in tanlum ad simililudinem hujusliominis
honiinibus recte prsecipieljatnon ut hoc appeteretui ducilur, in quaiilum vitam sui redemploris imitatur,
'
tanquaift merces recte factorum, sed quia Deo pla- nam ab ejns mandaiis alque ab.operibus discor-
,cere non p.ossel, qui non se his quos salvos fierii dare, quid est aliud quam a similitudine longc rece-
. vellet prseberet imitandum : Imitari aulem illum, qrii . dere? • - - , ,
99 B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. 100

- . LIBER UNDECIMUS.

CAPUT XI. A turpat caput suum. (Anibr.) Orare dicit depreca-


ri : prophetare autem adventum fore. Domini.voce
Reprobat Apostolus errores circa celebritalem sacro-
sanctm eucharistim el viri prmeminentiw;ponit et symboli post ofationem effari. Omnis auiem inulier
eucharistiwdignitatem, et rilum sumendi bonumet orans aul prophelansnon velatocapite,confunditcaput
convenientem. suum : unum est enim atque idipsum, ut decalve-
Laudo autefn vos, fratres, qiiod per omnia mei •tur; s« aulem non vetalurmulier londeaturr:.si autem
memoresestii, et sicui tradidi tiobis prmcepta mea tiirpe est mulieri londeri aul.decalvari velet caput, ,
tenetis. (Ambr.) Poslquam mbres -et conversationem vir enim nbn debei velare caput, cum sit imago et
illorum arguit, riunc traditiones vull corrigere. Ideo gloria Dei. Qiiamvis una substantia sit et vir et niu-
non hoc confirmat, sed succenseteis, quia cumesset lier, tamen quia vir caput est mulieris, anteptinen-
Apostolus eorum, iiumemores-erant traditionum dus traditur, ut per causam et rationem major sit,
ejus, neque, quod adhuc non didicerant ex aliarum non-per substantiam. Inferior ergo mulier viro esl,
Ecclesiarum traditione sequebantur, ac per hoc porlio enim ejus est; quia origo mulieris vir cst, ex
quasi novlter- tradit illis diccns : Volo aulem vos eo enim est, acper hoc obnoxia videlur mulier vi-
scire quod omnisviri caput Chrisius est. Ad auctori- ro, ut imperio ej'us subjecta sit : honorificenliam
latem retulit, quia homoaDeo quidem,sed perChri- ]j . el dignitateni viri obstare dicit ne velet caput..
sium. Caput aulenv muliefis vir. Quia quamvis et Imago enim Dei incorigruum est, ut celetuf, abs-
mulier per Christum, de viro lamen facla est, ac condi enim non debet, Dei enihi gloria videtur in
per hoc subjieilur viro. Capui aulem Christi Deus. viro. Mtdier auterii' gloria vin est. Multum distat
Diguum est, ut filii caput I^ater dicatur, quasi ge- inter gloriam Dei, el gloriam viri : vir enini ad
nitor ejus. Aliter tamen capul viri Clirislus est, el imaginem Dei facius est, non roulier. lfec est au-
aliter vir mulieris, et aliter Deus capul Chrisli est. lem imago Dei in viro, quia unus Deus unum fecit
Deus aulem ideo caput Christi est, quia de eo vel hominem, ut sicut ab uno Deosunl omnia, ita essent
ab ipso genitus est; Mulieris vero idcirco vir est, et ab uno homine omnes honiines, ut unius Dei in-
quia ex ej'us costa Dei virfute formata est. Christus visibilis unus homo visibilis imaginem haberet in
autem ideo caput viri esl, quia per ipsum cum non terris, ut unus Deus in uno honiine videretur au-
esset, creatus esl. Una ergo diclio diversam habet, cloritatem unius principii conservare ad confusio-
intelligentiam, quia .et personse discrepant et sub- nem diaboli, qui sibi neglecto uno Deo, dominlumet
stantise. (Ang.) Si Deus non nisi omnia simul tria, -divinitatem vohiilusurpare; quod propheta Ezechiel
quomodo caput Christi Deus, id est, caput Chiislii significat, et Aposlolus idem, ait enim : Itautin
irinilas, cum in trinitate sit Christus,ul sil trinitas? C templo Dei sedeat, oslendens se quasi sit Deus"(ll
An quod est Pater cum Filio caput est ei, quod est) Thess. n). [Aug.] Ad Romanos vero sic dicit: Qui-
solusFilius? cum Filio enini Paler Deus, solusnutemt cunque enim in Christo baplizali eslis, Christum in-
Filius Chrislus est, maxime quia jam Verbumcarot duistis : non est Judwus neque Grwcus; non est
faclum, loquilur, secundum quam humililalem ejus; servus, nequeliber; non est tnasculus, nequefemina:
eliam major esl Pater sicul dicit : QuoniamPater omnesenhn vosuntim estisin ChristoJesu (Galai. m).
major me est, ut hoc ipsum Deum esse quod illi cumi Nunquid igitur fideles feminoesexum coiporis ami-
Patre unum est, caput sit hominis medialoris quodl serunt, sed quia ibi renovanlur ad imaginem Dei,
ipse solus est. Si enim mentem recte diximus priri- ubi sexus nullus esl, ibi faclus est homo ad imagiiiem
cipale hominis, id est, tanquam caput humansesub- Dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spirilu mentis
slanliee,cum ipsehomo cum menlesithomo,curiion i suoe.Cur ergo-vir propterea non debet capui velare,
mullo congruenlius multoque magis verbum cum Pa- quia imago esl et gloria Dei. Mulieraulem debet,
tre quod simul Deus esl, caput est Christi? quamvis; quia gloria est viri, quasi mulier non renovelur spir
Cbrislus hoino nisi cum verbo quod caro facium est,, ritu inenlis suse qui renovatur in agnitione Dei se-
intelligi non possit. (Greg.) Nam EvangeliumJoaimis; cundum imaginem ejus qui creavit illuni, sed quia
narrat, sudarium quod fuerat super caput ejus, nbn: D distat sexu a viro, rite potuit in ej'uscorporali vela-
cuni linieaminibuspositum, sed separalim involulumi menlo figurari pars illaranonis, qusead temporalia
in unumlocum. Quidessefratres credimus, quod suda- gubernanda defiectitur,.ut non maneat imago Dei,
riumcapitis Dominicum linteaminibusnon invenilur• nisi -ex qua parle mens hominis selcrnisrationibus
in uibiiumenio? nisi quia altestante Paiilo., Capul! conspiciendisvel consulendis adhserescit, quam non
Chrisii Deus, et divinitatis incomprehensibiliasacra- solum masculos, sed feminas liahere manifestumest.
mentorum ab infirmitalis nostreecognitionedistinctai Ergo in eorum mentibus communis natura cognosci-
sunl, ejusque polentia creaturoetranscenditnaturam. tur : in eorum vero corporibus ipsius unius iueiitis
Omnis vir orans aut prophetans veluio capitc de- diS"tribiitiofiguratur. Non csl vir ex mulicre, sed
101 ENARRATIONUMINEPP. PAULI LIB. XI. — INEPIST, I AD COR. *02
mulier ex viro : eienim non esl creatus vir propter jA dieens : Nec ipsa nalura docet vos. Quia vir quidem,
mnlierem, sed mulier propler virum. Proplerea mulier si comam habuerit, hoc secundum legem loeulus est,
-debet potestatemitabere supra caput propter angelos. prohibet enim virum esse comatum : Mulier auiem
(Ambf.) Yelamen potestatem significavit; angelos si comainhabuerit, gloria esl illi, quoniam coma pro
episcopos dicit sicut docetur in Apocalypsi Joannis velamine dataest. Naturaliter hoc honestum etprope-
{Apoc.II, m),-et quia utique homines sunt, quod non modum decretum vult esse, ut velata mulier satisfa-
cortiperent plebem arguuntur, et quod rectum in ciat et graiias agat Deo. Coma ergo indicium vela-
illis est Iaudalur. Mulier ergo idcirco debet velare minis est, ut naturoe voluntas addalur; denique nulla
caput, quia nqn esl imago Dei, sed ut ostendalur mulier revelata habel potestatem. Si quxs aulem
suiijecla, et quia prsevaricalio per illam inchoata est, videlur contentiosus esse, nos tatem consuetudinem
hoc signum debel habere, ul in Ecclesia propter reve- non habemus, neque Ecclesia Dei. Post rationem red-
railiam episcopalem iion habeat-eaput liberum, sed ditam, ut contentiosos vincat, auctoritatem inter-
velamine tectum, nec habeat potestatem loquendi, ponit, quia neque j'udaismus hoehabuit. Unde dicit,
quia episcopus personam habet Christi; quasi ergo mequeiios, neque EcclesiaDei, t ut neque Moyses,
ante judicem, sic ante episcopum, quia vicarius Do- neque Salvator sic tradiderit. Hoc autem prmcipio
mini est, propter reatus originem subjecla debet vi- B '. non laudans quod non in melius, sed in pejus conve-
deri. Verumtamen nequemulier sine viro, hec vir sine nitis. Quomodo parficulatim conversationem eorum
muliere in Domirio. ldeo in Domino, quia Deus ex . per correptionem emendat, ita et traditiones ebirum
. uno fecit amboset unum : una enim caro et unum non Jaudans utique, sed vituperans eos.
corpus sunt in Domino, hoe est, secundum Dominum Primum enim. Primum dicentlo, genus peccati
qui creavit. Denique qui non credunt mulierem de ostendit, unde orli sunt errores, quos repfehendit.
viro sumptam, hi sine Domino, vel non secundum Ubi enim dissensio est, nihil est reclum. Convenien-
• Deum credunt liominum originem. Nam sicut riiulier tibus vobisin Ecclesia, audio dissensionesesse, et par-
de viro,ita e't vir per mulierem.,Hoc firmat, quod tim credo, oporiet enimet hmreses esse, ut et qui
dixit, quia ambo unum sunliu nalura, quia origo probati sunt manifesli fiant inter vos.. Sciens dum
mulieris vir est, sicut legitur in Genesi factum a nonnullos mente corruptos versutia diaboli, dicit
Domino creatore. Omnia autem ex Deo:Postquam «opoiiethseresesesse, non uliquenoluit itec optavit,»
gradatim exposuil singula, ut omnia Deo subjiceret, sed quia preesciebatfuturum dixit, sicut el Dominus :
unum servans principium, ail: Omnia auiern ex Deo, Oportet, inquit, venire scandala, et oportet Filium
ut neque mulier subjectionis suoe causa coritristare- Iwminispali (Maltli. xvm), prsesciusquia Judas pro-
tur, neque vir, quasi exallalus superbiret (Aug.); G ditor eral futurus, iit probati autem, cum dicit,
sicut enim mulier ex viro, ita et vir per mulierem, mariifesti fiant inter vos. Illos significat, quia in tra-
quia mulier ex viro facta est, ut etiam vir per mu- ditione accepta duranles, exeraplum probalionis erant
lierem poslea nasceretur. Si auteni victor ila dividit evangelicsediscipliiioe ad condemnaiionem cselero-
ut dicat mulierem exviro esse secundum corpus, ex rum. Hi sunt quos in capile epistolse significat eo
Deoautem secundum animam et spiritum, quomodo ' quod dicerent, nos vero Chrisii, cum alii dicerent:
•erit verum quod ait Aposlolus : Omniaautem exDeo? Ego Pauli, ego Apotlo. (Aug.) Malo enim voto per -
Quapropler, ul Apostolus potius verum loquatur, peccalum legentes, male coguntur intelligere,ut ipsa
quam iste ab Apostolo proferatur, mulier ex viro sit poena peccali, quorum tamen morte' filii calho-
est, sive secundum corpus/sive secundum totum, licse Ecclesise, tanquam quibusdam spinis a sonuio
quo constat humana natura, nihil enim horum lan- excilantur, et ad iiitelligentiain divinarum Scriptu-
quain certuni affirmamus, sed quid horum verum sil ram proficiunt, oportet enim et hwreses esse, ut pro-
adhuc quserimus, et vir per mulierem, sive ex parle, bali, inquit, manifesli fiattt inier vos, hoc est, inter
tota hominis natura ducatur, quse per mulierem homines , eum manifesti sint Deo. 'Convenieniibus
nascitur, sive sola carp, unde adhuc qusestio est. " ergo vobis in unum , jam non est cmnam Dominicam
Onmia tamen ex Deo unde nulla. quseslio est, id est, manducare, unusquisque enim suam ccenamprwsumit
et corpus, et anima, et spiritus viri el mulieris, etsi ad manducandum: el alius quidemesurii, alius aulem
eniin non ex Deo natavel tracta sunt, vel manarunt, ebrius esl. Nunquid dqmos non habetis ad mandu-
ita ut ejus nalurse sint, tarrien exDeo sunl, aquo enim - candum, et bibendum,aul Ecclesiam Dei contemnilis,
creata, condita, facta sunt, ab illo haberit ut sint. et.confundilis eosquinon habent? (Ambr.) Hos notat,
Vos ipsi judicale, decet mulierem velatam orare qui sie in Ecclesiam conveniehant, ut munera sua
Deum? (Ambr.) Hinc est, quod superius'illis per offerentes advenientibus presbyteris, quia adhuc
iroiiiam succenset, dicens : Laudo, quia per omnia l-ecloresEcclesiis ih omnibus locis fuerant consliluli,
meam memoriamrelinelis, et quomodo ubique irado, totum sibi qui obtuleratvindicaret schismatis causa.
traditiones tricas lenelis. Cum enim hsec essel tradi- Dissensiones euim inter eo pseudoaposloli semina-
tionis ratio, el velatsemulieres essent in Ecclesia, illi verant, ita ut oblationessuas zelarenlur. Cum una
coritra revelatas eas in Ecclesia patiebantiir. Ideoque atque eadem prece omnium oblaliones benetliceren-
non jam auctbrilate tradilionis quam neglexerant, tur, uthi qui, ulassolet fieri, non obtulerant, aut
sed per ipsam riaturam suadere iliis nititur veritalem unde .offerrent non habebant, pudore-correpti con-
t05 RABANI MAUUI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS III. *<u
funderentur non sumentes parlem, el tam clto illud A j tradilum devota mens sit accedenlis ad Eucharistiam
agebant, ut supervenientes 11011 invenirent quod ede- Douiini. Quoniam futurum est judicium. utquemad-
rent. Ideoque si sic, inquit, convenitis, ul unusquisque iuodum accedit nnusquisque, reddat causas in die
suum sumat;- domi•lisecagenda, non in Ecclesia ubi DominiJesu Chrisli, quia sine disciplina traditionis
talis et myslerii causa convenitur, non dissensionis et conversalionis, qui accedunt rei sunt cbrporis et
et venlris : munus enim oblatum. totius populi fit, sanguinis Domini. Quid est reus esse, nisi ptenas
quia in uno pane omnes significantur, per id enim dare niortis Domirii? Occisus est euim pro his qui
quod unum, sumus, de uno pane omnes nos sumere beneficium ejus in irritum ducunt _(Aug/ Qiiid ergo
oportet. Quid dicani vobis? laudo vos?, in hoc non miraris, si dalus est Judse panis Christi, per quem
. taudo, Apertum est, deprehenso el correplo er- manciparetur diaholo, cum vidcas econtrario daium
rore-; ut de ceetero corrigant et sciant, hoc verum, Paulo angelum diaboli, per quem proficeretur in
quod dudum.in primordiis ipsi-didiceranl, formam Ghristo, i!a et malo bonum pbfuit, et bonp malum
illis quoea salvatore in re hujuscemodi data est iterat profuit. Recordamini ergo-unde sit scripium : Qui-
dicens: Ego enirii accepi a Domino quod et iradidi cunque manducaverit panem, aul biberil calicem Do-
vobis, quomodoDominus Jesus in qua nocte tradeba- mini indigne, reus erit corporis et sanguinis-Domini.
tur, accepit panetn, et gratias agens fregit, el dixit: J" Et de his eral sermo cum hoc Apostolus diceret, qui
Accipiteet nianducate, hoc est corpus meum, quodpro Domini corpus velut- quemlibet ah'um cibum in-
vobis iradelur, hoc faciie in tneam commemorationem. diserete negligenlerque sumebant. Hic ergo si corri-
Shnititer el calicem postquam cmnavit dicens : Hic pitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a
calix Novum Testamentmriest in tneo sanguine. Hoc cajteris cibis Dominicum corpus, quomodo non dam-
facite, quoliescunque bibetis, in meam _commemora- natur qui ad ejus mensam fingens amicum accedit
tionem. Ostendit illis mysterium Eucharistiee intef inimicus? Probet auiem seipsumJiomo, etsic de pane
coenandum celebratum non ccenahi esse; medicina illo -edat, el de culice bibat: qui enim manducat ct
enira spirilalis est, quee cum reverentia degustata, bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit,non_
purificat sihi devotum. Memoria enim redemptionis discernens corpus Domini. (Ambf.) Devoto animo et
noslrse, ut Redemptoris memores tnajdra ab eo ton- cum timore accedendum ad communionem docet, ut
sequi mereamur. Quotiescunque enim manducabitis sciat mens reverentiam se debere ei, ad cujus cor-
panem hunc, et calicem bibetis, mortcniDomini an- - pus sumendum accedit;hoc enim apud se dehet
nufiliabitisdonec veniat. Quia enimmorteDominilibe- judicare quia Domihus esl, cujus in myslerio sangui-
rati sumus, hujus rei memores in edendo et porlando "nempotat, qui testis est beneficii Dei; quem.nos si
carnem et sanguinem, quce pro nobis oblata sunt, «( cum disciplina accipiamus, non erimus indigni cor-
significamus Novum Testamentum in his conseeuti, pore et sanguine Domini, gratias enim videbimur red-
quQd-est nova lex, quee obedientem sibi tradit coe- dere Redemptori. Ideo mulii in vobisinvalidi el mgroti,
lestibus regnis. Nam et Moyses aecepto sanguine el dormiunt tnulli, ut verum probaref, quia exahien
vituli in patera, aspefsit filioslsrael, dicens : Hoc futurum est accipientium corpus Doniini, jam hic
testamentum est, quod disposuit Deus ad vos (Exod. imaginem judicii ostendit in eos qui inconsiderate
xxiv). Hoc figura fuit testamenti, quod DominusNo- Domini corpus acceperant, dum iebribus et infirmi-
vum appellavitperprophetam, ut illud vetus sit quod tatibus corripiebantur, et multi moriebantur, ut in
Moys.estradidit. Testamentum ergo sanguine consti- his eseleri discerent, et paucorum exemplo ceeteri
. lutum est, quia beneficii divini sanguis teslis est. In terrili emendarentur, non inultum corpus Domini
cujus typum nos calicem myslicum ad tuilionem scienles negligenter accipere, et eum quem hic poana
corporis et sanguinis, et aiiimse nostroe percipimus, dislulerit, gravius traclari, quia contempsii exem-
quia sanguis Domini sanguinem nostrum redemit, id plum. Quod si nosnietipsosdiscerneremus; non utique
est, fotum honiinem salvumfecil; caro enim Salvatoris judicaremur. Dum judicamur, a Domino corripimur,
prosalule corporis, sanguis vero pro aniiria nostra ul non cum hoc tnundddamnemur. Hoc dicit, quia si
effusus est, sicut prius preefiguratum fueiai a Moyse, ^ nosmelipsi errores nostros corrigeremus, non a Do-
sic enim ait: Caro, inquit, pro cqrpore vestro offer- mino judicaremur, et quia corripimur, tamen pro
lur, sanguis vero pro anhna, ideoque non manducan- jiobis est, ut timore ipso emendemur: in paucis enim
dum sanguinein. Si igilur apud veteresimago.fuit onmium est emendalio; « ne cum hoc mundo, i id
veritalis, quse nunc apparuit et hianifestata esl in est, cum infidelibus . damnemur. n Nihil eniriidiffert
Salvatoris advenlu, quomodo hserelicis conlrarium ab infideli qui inconsiderate adTnensam Domini ac-
videtur vctus novo, cum ipsa sibi invicem sint tesli- cedit: neque enim pie Dominus ante delinquentium
monio ? oculos flenda peccata opponeret, si per semelipsum
Itaque quicunque ederil panem hunc uut biberit ca- ea districte ferire voluisset; constat enim quod a
licem Doniini indigne, reus erit corporis et sanguinis . srio judicio absconderevoluit, quos niiserandoprseve-
Domini. Indignum dicit esse Domino, qui aliter niy- nienssemetipsisjudices fecit. Hincenim scriptum est:
Bterium celebrat, quam ab eo traditum est, non enim Prwveniamus faciem ejus in confessione(Psal. xciv)^
potest devolus esse qui aliter prxsumit quam dalum [Cass.] Hinc per Paulum dicitur : Si nosmetipsosju-
est ab auctore, ideo preemonet, ut secundum ordinem dicaremus, non ulique judicaremur. Onmi quidein
105 . ENAT.RATIONUM IN EPP. PAULI LIB. XI. — IN EPIST. I AD COR. 105 .
Lnduslria, quantum»inhobis esf sludere deheinus, uf A GAPUTXH.
immaculatam caslimbnieepuritaterii illo"vel.maxime - CommendalAposiolusgfaiidnV-Detgerierali'declara-
• Eccle ~
tcmpore terieaftiuSjquovenerandis assistere optanius . tione-graiiiBgratis -datwcompamndo corpus
" -'' '- ' -s ..:'_ -.-,
-altaribus;, et vigilaiiiissima .citcumspeeiioiiCprteca- sim.adcofpiisnalurm.:
1 veniiuni
est, ne carnis iritegritas pra_Cedente.tempo.re -.De-s.piriialibus.auiem-iiolb vos-ignqrafe, fralres.
custodita,_in.e"aproecipue,in-qiia nos.adsco.mmuriior- Scilis.Jjuia^.cum.j/entes-eraiis; ad\simidqcro~r.uriifbr-.
neni.salutaris .cbhy.ivii.pi-eeparamusjiOcJeTfaudetur. - niarii euniesrfnoutduceb.amini.^mbr.) Spifitafia.illis
Yorum"sihoslis -ille.-hequissimus,;.\ritnphis ;cbeieslis' ••tfaditurus_exemplum.prioi*ist.6nversa'libms'"meihorat;
Temedn...subtf ahat^ medicinanf ,*.custbdiam.'.sppitse: jitsicrit..sihi"uJacrorumTue'runt,fofjiia-coh -.
/ - "
mentis;illuserit, -ili_uduritaxat nullo repfeheri.sibiii-in-./ et"ducebahtur;duc.e.vpiunlatedienib&io.i*rim,'ila-et.co-
'
tefveriierite prurltu, .nullo.oblectatipnls.-cbntamineluf leri,les_"Deum.-sint fb-rnTa.legis'Dbminica.,ambulaiites'
assensu, sed.egesiionemaut-naturalfneije.ssitateipfo-.: : sicul placet.Dbmino;Torina.enimTiniuscujiisque- legis,,
iusahvaht -cerfe'impugnatlpne "dialioli-absquesensu..,r in pi'ofessioiie et>.pon_versatione":C'ultoris debef ,vi-
'
yplupjatjs elicitam ad inipptliftienlum.ribslfeesaiiCli-.• dei"j..Ille._eftlm";.fprma:et imagolegis.Dei est,;in cuj'us-
: flcatipriis;obtendefil,: p.ossumuserdebemus •ad.:gra-,' fide el-coriyefsalibn.e.Evaftgelii veritas lucet. -Propier-
tIam.4alutaTis_,"cibi.cqhfiden.ter -aceedere;- sin_'vefoB ,B quodnptutri.vobisifacjd.,.quiaJiemoin"SpiritiiDeiIQ-<-
iio&f"o,'yi.io,._h_eec.Tu^ .cpnyeriienr. qu,ehs,di'cil:ariqthemdJesu,eifihnp'-p^
, te.s"co.nscien.tiamnostram jllud apd.MoIicum-fo.rmi-- .. humJ.esuninisiJivSpirit.u «Mc(q_,,Quonia'rii ralibneni
denius•:_Qui rnariducaverit:_pahem,e_t-6i_ber.it-.caUcem.- „- spiritaliumighofautes per singula.charismataiibmini-
- Doniiniijtdign-f, fe.us-eril.cofpbris ef sqhguints.Dp-_ : 3jusTol'ui3 luairi Dep.-glbfiamdaJjaiit^noii assepuiiper '
ininh. 'P.rgbei aulem^imum^eipsum-JiofMfi-et''-^^ :; •Sjiirifii.m'sarictu'm,'-J_i"oc;dpnurii.;mi.histfari,: el;_q'uia
- manducei. de ;,-pane'itlo,. efde caiice.bibal.:quienim \ qui JDqmifiurijJesuni vocat,:3i'pn-sirie
Sjjifitu .sahctq-
mdnducat.el bibit iiidigne3judicium;sibi jiiqriducat ~ef- ',' lioc-dicit, habet enirii:g'ra'tlamiheoipsq'iideisusepf'o--
-bibil,-iiqhdiscernensc,oi.p,M..,-id--est, hequaquariiillijm- i. ptef'gloriani .noniinis Chfisti.: hotf-efilih:sirie' dbrio.
ctclesfqrii'.cibuih .-a-commtfnium.oscarum vilitatC" .;: . Deirest,;Doriiirium:dic-ere;Jesum.":A"Ciper Iibc;bsteiidit"
s'ecern_eiis.;.n'ec..-talem.esse dij'udicans_.-quem.nbiiriisii ,iilis";inpmiiibus. Dei esse;-ia'udem*t giatiahf -Quia
pufa. liceai -mente>.veTjcariie "praeSuniere.AlDeiiique. i. •slcuiidolbraiiiiriiagp"\iii-hihiistfjsejuS-esl, bfdinenj
infert;tfdeb itweniuniur multijnfirnu.ejinibecilies, _: stium hahejispei.-singuIos"gradus,:•tbluiii iamch lio-;
eftlormiunfjiirilii;s^ _ niinis estj.' iia -et-iri-Jege.DoiiiuicajgriduschafishiH--
nibrtesex liacjspecialiter.dicenspreesumplibnegene^' k . lum.iunt-tofficiisJEcclesi-e,_nioft utique meritisiiuma^
- rari.;.m_ul_i.enim
qui eunj.i.lIicila'usurpaiiorie'pi'"3e^.C ^.C_fti,s.ihd.ulti,
'
sedrit niembra ad :oedificafiQ'neni; Eccle- -
's_imimip-iiifirn_ianUi^ ,.. she p.eftiiicntia; 'quoe;pefise.etJh-s.e^liabentglpfiam,
- passionuni^scilicet^et,ianguoribus inypluli, et-;dbr--". sicut-est etiani iih^Iiuftianis "officiis:Bcholse^ein.ni
iiiiunt spmnq^peccatiyab hpc_soporeielhali hequa-- suht;',quse,pbsilis:'ihse-darit dignitateni,'ut:ioei iip-
quahi salutari, sbUIc-itu-dihe-.resurgenfes.' Deinde"se-- npr hbminerii faciat :glbriostfrii.'flbripfopriaiaus,.'ai.t
quitm, ;quod_sijw$mefipsgL e - efgo.VJVciiio in;Spifi't_uDeijqquerisdicif ariathejriaJesii;
:. . -judicamnuf, ;hpe- esf, «i hosftielipsos-/perCeptibiip. p. yoiimirii qu_e-';dicit"aiiath^
• .-sacramentpfuni;;'qubtiesciihquerpeccativulriere.pree^- -- prpiata ;"'^uidqui'd-_ehim"sfalsurii =est5'abiibjnine est,'
- v.ei.iimuf,Tjudicaremus.indigfios, ijripetfdereniusutiqiie e; el Jietn&.potesiydicereSomhiuthJesuriifnisiinSpi-
sludiuni ,.ut- p'er,:"pcenitudinisemendalionem'ad"e'a'.- a '• rilu/ancfo.'. Dictum' enirri,ipsuiii, - 'q.fto,'siguificatur
. .dighe..pbssihitfs.accedero,-*t jipn •'tanquaihr-intligui li JJomirius Tesus, hpri :'a.dulatio'rie jioihihurii, •sicuT'ef
seyerissimis.inTirmii^^ TaD.6..
i*_ idola,; dii.v-ocanfiiivsedSjiifilus sahcii.veritatc pro-! .
• , n Itisum est;'quidquid-enim veruni.C^quociinque/diei- *
'nbstrdriiin..
ntfjio,spt.vels.icui.compunc"t,i".adfehiedia
-y.ulnefuhirecuframus, ne/digni prsesentis sseciilf ii; fur,"a saiiclo Spiritu dicilur. Ne £rgbTiP.ihiriiuh"jfa-
•Krevissima«.orfeplibne.non.;liabiti.-iii. fulurb.ssimul";. iT;_- vqre;hxistiiriai',en_t ^m-regiija 'Chi'istiaha',-:%t'^fo'p'ter %
tium Bujus.-niundi,pebcatoribns' coftdemnemur.-lta-) i-;P;hoc .arghi .se" m.ifiime-patefehtuf-,.'sicutest Sei-irisi-
q,ue:,.frqlres:,jeum:corivenilis-;ad manducandum^.invfr ijr riiulacfisvhomb.enim-adin-yenitutTJeusdka ^qui <
cem 'exsppclafef.siguis esutit,_dbmimanducei.(Ambr.) '.) hon;,est-,ac pei*:hb'c_subj'ectisunt-ahfislites jllisVosr
.Ajd-irivicemexsijeciariduriidicit,-.ut:midtorum-.bblalio; io; tendif-eftim^eisYBuil.um.fe iu
simiil 'ceiebfeiur, ut.-ct omriiJjus'minisiretuf ;:.et. si' , eo,vCuhi tliciiufyporiiihus'Jestts,.sed'-magis-dpnuiii
quis.impatie-nsjest,.dpmi leffeno pahe .p'ascaluf. Ut- Tt- D_ei.,_; qui-/digrialus'"est myslerium" suuni hbmiriibhs
'
_mpn.m..judfchim_cq.nveni_aii's.Soe est',1tfe"_riiysteriuiii
nf _declarare.'Elenihi ipsaprqfessjo remissionem acqui7
repfehe.n.siljililer^et.CunvoffeiiSioiie^a^atis.^ai/ero •a fit^peccatorum, sicul'exaggefat"dicalib "idolorum.
, nuiem cuin:veriefp Uisponarit.."Capu.f'..priiiS-- is bocetergp-eos,; ^quia nbh prajstanfsTeligiohfJienefi-
sal.utis-
jordinfe-agendumVoste-idil, jet qubmbdojn Ecclesiaih ih -c'iuniidicenfes,'_Doniiriuin->Jesum','^sedacdipiuri't;'Ne"
ab utroque';sexu.:coiWe_iiiatu.i'-:pra_mi.sif; is' iriore idoIorumTioininuin.putafeftt"gfatiahi essej ih
jn ijuibus'
ra' *
-rebris..si,efror-.fuefit,
- , - -
... .__( .- _-iion3eve.peccatum.esi;;
4 s . s_ coetera'
, .,_. lege Doftiirii.-durii-vqcatur-Deusqui-ftpii."est;;Deni-
,'au.lehi;-quaead-sedificatiprieriiEcclesibepefiinent,. ,i,. que inonintelligeiiles/Deidbnum "osseihfide, singu-,
'^)'ree'spntiavsuaprdinare pfoniisil.f.. - --r'' ..'''"-:. / v-,. --. , Ii;'sSingulos.sibihbmines-delegerant,
' ' "qubs-sequeren-
' '
:A" / "- ,''""''"'• -: ' '.'
'-PiTaoi^-cMi^.'-'.-'.:. /" '.-* ,\
407 . - B. RAMNI MAURIARCHIEP. MOGUNT. OPEROMPARS III. lo6'

lur, dicentes : ilgo ,sum Pauli, -ego vero Apollo. _A Deusest: cum eriim Spiritus saiicli gratia et pote-
Superbiam ergo illorum humilial ul patianturse ar- stas^etnatura Dei est, et Domiims -Jesus idem est
gui. (Aug.) Igitur quoniarn legitur in EvangelioDbmi- in nalura.quod Deus est,-unus utique" Spirifus san-
iium dixisse : Non omnis qui licil pii.hi, .Domin.e, ctus;et Dominus Jeshsret Pater Dehs"est, el singull
Domine; inlr.abit in regiiumcmlortm-,.sedis qtii facif -enimrDeiis.uiius est,, et tres Deusuftus-.Denique opd-
voluniaieni.Patris mei, qid in cwlis.est, ipse inlrabit ranieuno,tresoperafi dicuiitur.mt-Trinitatismysfev
in regnum cmlorum{Jiin((/«.-vji).-Sleritoquseri-potesf riuni iii unius Deinatura ei poiestafe elaudatur, "cuni
quomodo.huic senTentiseioriveniat illtfd" Apostolr .sitimmensum.-vTnfcaiytie anteihdaturmanifeslaiidSpi- .
ubi.ait :.-Nenioiiv-spirituDei'ioquens:dicil.analhemd- ritus;adulititriieiri. Hocest/donumaccipit/ut diviftis
J.esuyef nemp \poiest dicere,D"opnnus Jesusj-itisriri i'ej,lnaculis vitam ,suam' guberrians,' et sihi, et aliis
Spiritu sflBc/Oj.quianeque-aUquos habentes Spiri-. utills sit, duni' exenipihml)onoe"cohversationls,osieh-
tum. sauctum ^bssunius" dicere' nbh iniraturos in "*dit»---Gtttrf_i».r enifh-dalur pei; Spmiuhi.serhosapien-
.regnum"otfiloruih si "perseveraveriritusque in fitfem. /.te.Id' est," daliif illi prudenfia, non ex iitter-is, sed
Neqiie illos qui dicuiit, Doniine,-Ddriiine, et tamen cbfusco luhiineSpiritus saiieii, ift cor^haheat illumi^-
non intranl in, fegnum ctBlor.imf.possumus-"dicefe' inalumei.sifpruderis; uf discerriatqueenitahdasiint»
liabefe- Spirilum sanclum. Qiibmodo ergb\nemdj g quse-sequenda.. Atii Verb sermo sciehiia) secuiidum-
uicitDominusJesus in Spirith sancto, nisi quiapfo- eufhdemSpirilum: Hoc est,'ul habeat scieritiani-fefifrii
jirieAposlolus ppsuit verbum quod est,' dicit,-rit si- dmharum.{Gfc(;.-)Siinl enim quidam, quipef dbnum"
gnificet voluntateift atqtfeintellectiim diceritisfbomh- - gralise,"et ipsa intelligurit, quie expbfti a"doctbiibus
nusvero geheraliler-posuit.yefbum; qhp, ait yN.ori. nori audiverunt, lii videlicei sermbnem' sapiehtioe'
ptnnisjjui, Jtidi triiki, Domine; Bbmine, -intrabii ."in- perceperunt; et suht-quidam qriip-efsenietipsosiritel--
regnum cmlornm. -Yideturenini dicere etiam.ille qui ligefe audita iiequeurit, scd ea.quseiii expositofibus'
ijec vult, nec intelljgit,-quod dicil, sed ilie_proprie iegerunl, 1relirierit 3 atque scieiitef -pfoferuhi _jti|e
dicit,. qui voluntatem ac nienlerii suam.-sonovocis lpcfa didicerunt. .Tlride.itaqueisti hisisef mone scien-
eftuniiat. Deipde;-.aposfplica--vo"xesl-:;Neitio. dicit tioepleni sunt. Quamvjs JiocinteUigiet alitef possit,
Dotninum Jesum,-nisi mSpiHlusdncto, et.quis Do- quia sapieritia a"d'vitanij scieniia vero"peiiinet ad'
lainum Jesum, nisi-quiBum diligit, dicitV.si eo_mo- doctrinam.'Qui igituf berie vivit et prudenter pr«--
do dicit ,quo inlelligi Apqstojus voluit. llulli enirii dicat, _gazophylaciuinspiritalis aedificiii-ecte nbirii-'
vec.edicunl, «orde aulem -;et.faclis negant, sicut de natur, qriia ab ej'us brediviiise .disp.ensantui'.3lfe'3r«^
talibus nit;: .Cpnfiterilur.enim se nosse Deum; faciis iia cnrqtionutn in unvspiritu, id.est,"ut rniedelahitii--
tiutem neganl,:si. negatur factis. .procul dubio etiam ^pbuai.infirmis, vel sggris. Aliifidesin eodetn spirinf;
dicilur -factis. fiemo ilaque dicii Dominum-Tesum, hoc-dicit, ut fidei -prbfilerida.ac vindicandsepfeSsa'
ahimp, verbo, facto, corde,-opere, nemodicit Bdmir . verecandia accipiat-faculfatem.Aliioperdtibvirlutuih,
- rium Jesum, nisi.Jn Spiritu. jsancto, .el..nemo>sle poteslalem dafi significat-inejiciehdisda-.mo.riiis, auf-
dicit, nisi qui diligil.• Diiiisigne_squlem graiiaruf.i signis. .faciendis.. A_lii'proplielia,-id est, ut Spifitus-
S!!H/..(Ambi'.).Non.hochumanis merilis, yult ascribi,'- dic_at fufura., ~Alj:dis'cretio''spiritu'um,- Iibcdicit, ui
sed gratioe .Dei ad;hpnbrificentiam -.nbmiiiis .djus; inieUigal, et.jiidicet--quod dieifur., an Spiritus san--- -
si.cut-.enim qiudicit Dbminuni-Jesum,in sancto Spj-. cti sit, an immundi. Alii inlerpretalio liriguqfum.'
ritu dicit,. qualisvis sit,.it,a et in loco ordinis-offieii. Interpretaii est,..ul dicfa illorum qui linguis loquun-
ecclesiasiici positus, graliani-hahet, qualis vis -eit, lur yel litteris,-pef donum:Dei,fideliler iriterpreteh-
hon. utique ;.propriam, s.ed ordinis, per.eificaciam tur. Actuajis.-ergo "scientia-esf, qiise alio voeabulp;
Spiritu.s sancti, imde intef initia dieit: Neque_qni charitas .ab Apostolo.nuricupatur, -et iiriiversis lin--
plantatesl aliquid, neque qui rigal, sed guiincremen-. guis hominum-etangeiornm et plenitiidini fidei,-qiioe
ium dat Deus. ... , "-.'.'-'•, etiam montes trahsferat,- et-pmni-scienlioe ac;pfo-
idem.autept- Spirttus,.et .divisiqnes.minisferiorum ,pheliee, et erogatibni'hmniumTaeuItatuni,'ipsique -
'sunt.-Per eumdem Spiritum diversa dona dicilproe-']Q poslfemo gloiipso maflyrio apostolica" auciofitate-
stari.-Jrfeni verq Dgminus, et divisiones operalionwn . prKferlur, naro cum dinuriierassef jiniversa charis-•
sunt. Jungil nunc Chrislum sancto Spiritui.-' Idetri pialum genera, atque dixisset: Alii daiur p'er'Spi-
auiem Deus qui operalnr ohitiiain omnibus.ln tan- ritum.sermo sapienlim,atiisermb scieniiw, alii fides, •
ituni noii Jioc hqminibus.dandum quasi proprium, sed - Mii.graiia sanilatum,Mii qperatioviftutum, el reli-
-soli Deo, asserit, ut etiam donum -Spiritus sancti et qua. De charitate dicturus,quemadmodum,eain cm*'
.graliam Domiui Jesu unius Dei.dieal operalionem, Ctisprselulerit chafisriialibuspaufeisadveiiite; eiad-
ne gratia etklonum- divjsum sit, per personas Palris huc, inquit, supra modum excellentioremvobis-viafti
et Filii et Spifilus saricti, sed, indiscreise unitatis.et demonstro, per quod evidenlef ostendilur, perfe-
jjaturse. trium-uftuni opus .intelligatur, ul ad unum clipfiis ac heatitudinis summam nonillorum mifa-
Oinnem gloriam reducsit, et diyiniiatein.«Divisiones bilium operatione,-ssedin charitalispufitate consis-'
autem gratiarum sunt.,» officiis.eccjesioe,..nonhuma- " tere,- nec imineritb, omnia cnirifilla evacuanda ae
yis meritis deputatee. Si enim Spiritus sanctus idem deslruenda sunly charitas yero perpetuo perhiansiif&,
Dbiuinus est,et Dominus ideriiDeus ,esl,..tresiinus . -ideoquea Patribus noslris operii, velipsaisla "sigrib'-"-
109 ENARRATIONUMIN EPp. PAULI LIB. XI. -,- 1N EPIST. I AD COR. H(|
rum nequaquam vidimus afieclaia, quin imo-cumca _k_operalur omnia in omnibus, etc. Ergb Dominus qui
Spiritussanctigraliapossiderent, nunquamexercere posl resurrceiionem suam juxta Lucse Evangelium
voluerunt, nisifbrte extrenia illos et inevitabilis nc- dixerat (Euc. xxiv) : Ego mittam promissignem Pa-
cessilas eoarciasset. fris inei in vos, vossedete-in civilate quoadttsquein-
Omnia autemhmc operaiur unus atqne idem Spi—~ duamiritvirlule csfl.Zo/eljuxta.eumdemin apostolo-
riius, dividens.ttnicnique prbut vulf." (Amb.) Quod: ruhvAclibus {Acf.i)-:.Et locutus prwcepit eis ab -~Je-:-
~'
supefius' triuni' personartfm dicit, nunc per unum- rosolymisne discederent,sed exspeclarenlprofiissionem
Spiritum sanctum agi profiletur, \\t quia unius natu- Pdtris, quam audislis"per os'trieutri,'quia Jodnties
ree suul et virtutis, qubd rinus"operatur,-.operentur quidem bapiizavil qqua, vos autem baplizabiminiSpi-
tfes':"uniis"est tanien Deus,-cujus graila/ dividitur rilu sanclo, -non posf mullos hos dies. "Rursum iii
slirgulis^proul vult, noir ad nieritum iuagis lioirii- fine Evangelii' securiduni Joannem , eo die -quo re-
riis'; sed ad sedificationem EGeles.isesuoe, ut omnia surrcxerat, id estdie-Dominica, claiisis januis-ad
quoemundus iriiilari vulf, sed non iihplet, quia car-'- aposlolos'iritroisse jiarralur (Jodn. xx). -et dixisse
rialis est,-hoecin Ecclesia, qtiaedomus Def est, sin- eis secundo : jPaa; vobis,et intiilisse, sicul' tnisil me
gulorum officiis,: dono et magisterio Spiritus saricli . Patet-jei.ego inifto vos. Hoc cum dixisset,-insufflavit
indiilta ad probationem veritatis in his"quicbntemp- ^B et.dicit eis"':Aecipite'Spiriluinsanclurii, quorum remi-
tibiles rounddsunt videanluf. (Cass.)Ideirco fidenotf serifis. peccata remilluniur eis-, -quorumrelinueriiis,
diibia ethtiia.dicam palpabili experienlia.comprqba- retenta sKn/.-1'orfoigifur die resurrec.lionisej'usacce-
tur, universitatisDeuni velut piissi.mum Patrein be-- perurit "Spiritus sancti gratiam quo peccala reifiit-
jiignissimumque medicurifsecundurii Aposfolum.iri- lerent ei baptizarenl, et filios Dei facerenl, et Spi-
difrefenter briinia in.oninihiis bperaii, "etnunc qrii- fitiirii-adoptioiiiscrederitibuslargirentur, ipso Salva-
dem salutis inspiraf eprihcipia, et iriserere unicuique \bTe"Aicex\ie\'qubruniremiseritis-peccata;rcmilicntur
bonse vblunlatis-.ardorem; riunc vero ipsius opera-: eis, et qtiorum-relinueritis, retenta erurii. Die.aiilem
tioriis- eifecluni, et corisuriiriialionem,donare virtu- Peiitecostes eis ainpUnsrepromissum esl, ut bapti-
tuni; et nunc-a ruina jam proxiiha lapsuque prseci-. 5.aicntui"Spiritu. sancto et ihduerentuf virlute ex
piti etiam invitos et inscios revocare; niiftc autetn alto,.quia'CIirisli Evangelium curictis gentibus proe-
occasiones et opportunitales salutisingerere, ac prse-" dicarent, jiixta illhd; qnod in sexagesiriio septimo'
cipites viplentosque conatus*a iethaiibus dispositio- psalmo legimus : Dominusdabit verbutn evangelizan-
fiibus- iiihibere : el alios quidem yolerites curren?- tibus vinuie mtdta, ut haberent operationes virtu-
tesque suscipere, -alios vero nolenles.fenitentesque ^ ,tum et gratiam saiiitaluih, et prsedicaluri •multis
pertraliere, etad bonaihcogere vhluntatem. Tblum gentibus accipererit genera linguarum, utjariitune
vero noii' semper- Tesistenlibus,- nec.perseyerantei - cognoscerfetuf qui apostolorhm quibus deberent •
irivitis nobis a diviriitate concedi, et suinmarii saluiis' gentibus'nuntiarerDeniquC apostolus Paulus qiii
hbslroe,• non opefuin nosirbTtimmefito, sed coelesti de Jerusalem usque iiilllyricum pra_dicavit, et inde
gratioedeputandam. Ita Doiftiriiipsius vocibus.edo- pei Romam ad Hispanias ire fcstinabaf, gratias agit
ccmurjjS/ recordabimini,inquit, viarum vestrarurii Deo, quod cunctis apostolis magis Iingois Ibquatur;
el omniuin scclerum veslrorum, .in quibus polluislis" qui enim ihultis gentibus anriuntiaiurus efat, mul-
sos et dispticebiiisvobisin conspeclu'veslrc, iii ginni- tarum lingu.arumacceperat gratiam, quee reproinis-
-bus matiliis veslris, quas fecislis, et scielis quia ego sio Spirifus sancti die dccimopbst asceftsioneiftSal-
Doniinus ctim benefecerg vgbis propter nbmenmeuih, vatorisexpleta est; Luca referenle qui scfibit (Act.
non secundumvias- t-eslras malas, rieque• secuhduiri n) : Crnmjue complereniur dies 'Penlecosies,efant
scetera vestra .peoshna domus Israel (Eze_ch.~ xx)",. omnes'pariler in eodemloco, et factus esl fepehte' de
|;A.ig.] Quodail Apostolus de Spirilu sanclo, omnia cwlb sonus, 'tanquam advenienlisSpiritus veltementis;
autesn ha.c'op'eratui'-unus atque idem Spirilus,non et replevil totam domum nbi erant sederites, ct appa-
ideo dictum, quia non ei cooperaturlPateretFilius, ruerunl illis ' disperlitw tingum tanquahi ignis,sedit-
sedquia"-in hisopefibus nbn sunl multi, sed unus qne super sihgulos eorum, et repleli siini oinnesSpi-
Spiritus; sed etin divei'sis'suis operibus noa est a fitu satfctoet cmperuritloquivariis. tinguis; prbnt Spi-
se diversus, cum vero adjungit,-et dicit, dividens filtis saftclusdabat eloquiiliis: Tunc cbmpletiim est
siiigulis-proui vult. Nonne manifestat, etiam sancti illud quodiegilur in Joel (Joc/. n) : Et erit hi-novis-
Spirilus potestatem, sed a Palre etFilio plane itfdi- siniis diebus,dicit Dominus, effundatride Spiritu meo
viduam._i(ijr.ei'.)Quseritur qubmodo Salvator secun-; super oiitnemcarnem et proplietabuntfilii veslii' et fi-
dum Joannem insuffial Spiritum sanctum apostolis, limvestrm, efjuvenes veslrivisi&nesvidebunt: Verbum
ei-sccuudimi-.Lucampost ascensionemJiiissufurii se ftuieiii effusionis sigriifical gratioelargifatehi, et id-
"cr.sedicit,hujris"-qua.stionisperfacilissolutiqest, si ipsuni' sonat quod Dominus reprbmisit: Vos aufenf
docente Paulo apostolo, Spiritus sahcti diversas baptizamihi-Spiriliisancibjtpn posfinulios hos dics.
gfatias nbvefiriiusr-Scribit eriim in piima "adCbriri-" Iu tantuni eiiinr sarieto Spifitubaptizalisunt, ut re-
thios : pivisiones.vero dotiorum, iderii auleiri Spifi- plefetur lota domus ubi erantsedeiites;'el ignis Spi-
iilus,. et divisionesministeriorum silnt, idem auleih rilus "sancli sfalibneni' in"'eis iriveiiifet oplaiam,"
Dmninns,et divisioncsdperaiibrimri;et idenfDeus, qhi lingii.asque divitlefef: et seciindunf Isaiain, qui' im-
iU . B. RABANI MAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. m
inunda Jabia habere se dixerat purgaret, Iabia eoruni, A_ inferi, mortui ambulant, saxa rumpuntur, hsee est
ut Evangelium Christi purius prsedicarent, et in glofia, de qua Ioquebatur- in psalmo : Exsurge, glo-
Isaia quideni(Jsa. vi) superliniinare templi dicitur ria mea, exsurge, psalterium el citharaJPsal. cvn).
fuisse commotum, et repleta omnis domus fiimo, id Ipsaque de se respondit, gloria et dispensatio carnis
est, errore et tenebris, verique ignoranlia ; in prin- assumptoe, exsurgam diluculo, ut impleatur vicegimi
cipio autem EvangeUi repletur Spiritu sancto Eccle- primipsalmi litulus, pro assumptione matutina-.Heee
sia, ut gratia ej'us atque. fervoreomniacredentium dicimus, non quo alium Deum, e.t alium homiiiem
peccata purgenlur, et ighe Spiritus sancti quera Do-_ es.se credamus, et duas personas. faciamus in uno
minus. missurum seessedixerat preedicantiumChri- Eilio Dei, sicut riova heeresis calumniatur, sed unus
stuin liiigua sanaretur; nonenim Joannes Lucasque alque idem -Filius Dei, et filius hominis esl, et quid-
discordanf, ut ille prima resurrectionis die dalum quid Ioquitur, aliud referimus.ad divitfam ejus glo-
esse significet,-Iiic die quinquagesimo venisse descri- riam, aliud ad .nostram saiutem, pro quibus non ra-
bat : sed-profectus apostolicus est, ut.qui primum pinam arbitratus est essese mqualem JDeq, sed seip-.
remittendprum peceatorum gratiam aceeperunt-, sum exinanivil, factus obediens usque adjnoriem, et
postea acciperent operalionis virtutem. et cuncta mortem crucis (Phil. _n); el Verbumcarofaclum est,
doriationum genera, quse ab Apostolo-descripta me- I. ethabitavitjn nobis (Joan. i). lliror autem Monla-
moravimus, ot quod magis necessarium erat div.er- num et insanas feminas ejus, abortivos propiietas,
sitatem linguarum universarum gentiuin;, ut annun- DominOpromittente atque dicenle : .F«d.oel. alium
tiaturi Ghiistuni JIUUOegercnt interprele. Untle et paracletum mitto vobis, et postea .Luca evangelisla
in Lycaonia cum audissent Paulum et Barnabam narrante quod apostoii-acceperunt quod promissum
loqui. liriguis suis, deos in homines conversos esse est, id multo post tempore in se diceret fuisse. com-
credebant, et revera indumenlum virtutis Spiritus. plelum : aposlolis eriim promissum est: Egg tnittam
sancti gralia est, quam possidenles judicum tribu- ' sponsignemPatris-mei in~vas,el vos sedebiiis in.civi-
nalia, et regum purpuras non timebant.Promiserat taie, quoad usque ittduamini virlulem ex alto_(Luc.
enim Dominus.priusquampaleretur, et dixerat (Luc. xxiv), et resurgens in appslolos insufflayii, etnon in
xxv) : Gum autem tradent vos, nolite cogilare, quo- Monlani fri.scillee, et Maximillaj, et iUisait: Quo-
modo aul quid loquamini, dabilnr enim vobisin illa mrii remiseritis peccata, dimiltentiir, quorum retinue-
hpra quid loquamini. Non enim-vos eslis, qui loqui- ritis, relenta erunt, apostolis, inquain, .prcecepit ne.
inini,-sed Spiritus Palris vesiri quiloquilur in vdbis. recederent de Jierosolymis, sed exspectarent-promisr
Ego-autem audacter et tota libertate pronunlio, ex sionem Patris, e.fpostea quod promissum.est exple-
eo lempore quo apostoli Doniino crediderunt sem-•'C tum legimus: Repleli sunt omnes Spiritu sancto et
pereoshabuisse Spirilum sanctum, nec poluisse si_-; cmperunt loqui aliis linguis, prout_ Spirilus sqnctus
•ghafacere absqueSpiritus sancli gralia, sed pro modu- dabal eloqui eis. Spiritus enim_ sanctus.spirat.ubi
lo atque mensura. Unde Salvator clamabat iri templodi- vult, el quando.dicit Dominus, alium paraclelum
cens : Qui sililveniqt ad me et bibat, gui credit in miitam vobis, et se ostendit esse paracletum, qui
me, sicui dicit Scriptura , fiumina de ventre ejus. appellatur consoiator. Unde etDeus Pater hoccense-
fiuent aqhw vivm.~ Hoc auiem dixil de Spiritu guem ac- turriomine, Deus miserationis ettotius eonsolationis.
cepluri erant credenlesineum (Joan. vn);et in eo- Si aulem Pater consolalor et Filius consolator, et
dem loco infert.: Nondum erat Spiritus dalus, quia. Spirilus sanetus consolalor, et in nomine Patris, et
Jesus nondum fueral glorificutus; non quo non essei Filii et-Spiritus sancti quod InteUigitur Deus baplir
Spiritus sanctus, dicente Domino. Salvatore (Matth,- zantur credentes, quoruni unum divinitatis ei -cbnso-
xii): Si aulem ego in Spirilu sanclo ejicio dwmonia, Iatoris est nomen, ergo etunanatura esl. Hic Spiri-
sed qui erat in Domino,"necdum totus in apostolis tus sanclus non soluni in apostolis, sed el in prophe- ,-
niorabalur, quambbrem deterrentur ad passionem lisfuit, dequo David orabat dicens-: Spiriium san-
ejus, et negant,.et Cbristumse nescirejurant: post- ctutn luum ne auferas a me (Psal. L) ; et Daniel Spi-
quam autem baptizantur Spiritu sanclo, ef eftundilur ritum Dei habuisse narralur (Dan. iv, v), "et David
in eos Spirilus sancli gralia, lune Jibere Joquunlur in Spiritu loquitur dixisse Dominum Domino suo :
ad principes Judseorum: Obediremagis oporlefDeo, Sede a dexlrismeis, donecponam inimicosiuos scabcl-
.an Iwminibus? (Act.v.) Mortuqs.suscilant, et inler lumpedmn luqrum (Psal. cix). Nec sine sSpirilu
flagellalsetantur, fundunt sanguinem, etsuissiippU- sancto prophelaveriinl prophelse, et, .verbq Domini
ciis coronanlur. Nondum eral Spiritus in apostolis, emli firmati sunt, et spirilu oris ejus omnis-virlusco-
nec de ventre eorum fluebanl gratise spiritales, quia rum (Psal. xxxn), et quidquid Patris et Filii est,.
Dominusnecdum fuerat glorificatus. Qute sit. autem hoc.idem et Spiritus sancti est, ef ipse.Spiritus cum
gloria ipse in Evangelio ait.: Pater, clarifica ine glo- mittalur a Patre, el.pro Filio venial, in alio atque alio
ria quam -apud te liabui priusguam mundus esset loqo Spiritus Dei Patris el Christi Spiritus appella-
(Jqan. xvn.), gloria Salvatoris palibulum triumphan- tur. Unde el in Aclibris apostolorum ^ju.i Joannis
tis.est; crucifigilur ut hoino, glorificatur ut Domi- Jiaplismate fueranl baptizali et credebant in Deum
nus. Denique sol fugit, luna routalur.in sangui- Patrem et Christum. quia Spirilum sanCtuiiineseie- .
uem, terra molu insolito conlremiscit, aperiunlur bant, iterum baplizanlur, imo tunc vere accipiunt
115 ENARRATIONUM IN EPP. PAULI LIB. XI. — IN EPIST. I AD COR. 114
baptismum; absque Spirituenim sancto. imp.erfe-_, ^ officlisgubernantur.. Omnia enim unum meinbruin.
ctum est mysterium Trinitatis- Et hi eodemvolumine esse npn polerant. Idep autem multa sunt quia ab
Petrus Ananise et Sapliiree dixissp narfatufisAc/. invice.mdifferunt jdign.itate. Quod si essent omnia
v), quod mentientes Spiritui sancto non sint hoBiir uriummembrumubi corpus? Nuncautemmulta quidem
nibus mentiti, sed Deb. tneihbra, uhum autetn corpus. Hoc dicit, qiiia mulla
"niembra ciiiiiinvicem sui egeant, non discrepant in
.Sicut enim corpus unum" est, membra auteth habet
omnia auienv membra ex_ uno unitateiiaturee, quamvis diversa sint, quia diyersitas
mutla,: corporecum heecih uiium concurrit ut corporisutilitas expleaiur.
sint multa, unum sunt corpus, ila et Christus, etenim "Sicut
et ea quibus muridus ipse corislat", cum
in uno.spiritu,tios omnes, in unum corpus baptizati
sint diversa non soluni officiis, sed et naturis, ad
sumus, siveJudmi, sive Grwci, sive servi, sivetiberi, unius tamen mundi
et omnes uitum Spiritumpgiavifnus (Ambr.); Per pfoficiunt perfectionem, ct ex
hsec dPcet nullius personam quasi despecli contem- omnibushis hascitur temperies quoedam in fructi-
nendam, neque-alicirjusquasi perfecla sit prseferen- bus, qui humanseproficiunt ulilitati.
Non potesl aulem dicere oculus manui: Opera lua
dam,necglbriam queesoli Deo debetur homiriibus_
\ non indigeo;-aut iterum caput pedibus,Non estistnilii
tribuendam, quando in bmnibus urius atque idem necessarii.
Deus sif gloriosus: quippe cuin omneset urium ba- n Hbc est, non potest potior' dicere infe-
hon mihi opus es, quia oculis quidem videf,
pdsma Jiabeariiuset unum atqiie eunidem Spiritum riori, sed manus sunt quee operanfur. Sed piullo magis
sancluift, hoc propter supradictam Causam, quia iri
videnturmembrdcorporis infirmiora esse, neces-
aliquibus gloriabantur, aliquos vero veiut contem- quw sariora suiit. Id est, majof gradu el dignitate non
ptibiles.spernebant.' (Aug,) Loquens de menibris sirie illo qui humilis est, quia est quod hu-
T_firisli,iiocest de fidelibus,.non ait sic et membra polest
milis potest quod non potest sublimis, quia ferrum
Christi, sed totiim iiocquoddixit Chrislum appella-
vit : sicut enim cprpus urium et niembra habet polest quod non potest aurum,ac per hoc honorem
multa, Omnia autem membra coi*poris cum sint capiti faciunt pedes. Ef qum pulamus ignobiliora
niulta unum est corpus, sic et Chfistus membra menibra corporis esse, his abundantioreiri honorem
.
lUultaunumcofpusChristi, ergo simiil omnes nos chrumdanim. Manifesuiniesfquia- qijiamvis"aliquis
cum capile nostro. Cliristus, sine capite nihil valeii-. . dignitate sublimis sil, si subjectus tamen tiefuerit,
les. Quare quia nos cunr capite nbstro vitis sine. "quiobsequiissuis illum facial gloriosiim, ipsa digni-
capile nostfo,-quod absit, saruienta preecisa,non.alU. tas coritempiibilis erit: offieiumest enim per quod
.cui.a^ricolaruiri,sedigriilantummodo destinata.Ideoi _ dignitas constat. Tale est si imperaloii desit exer-
et ipse in Evaugolipait: Ego sum vilis; vos-estis pal-, „ citus; quamvis ergo magnus sit imperator, neces-
mitesel Paler meusuyricola est;sine me, inquil, ni- sarium tamen h.abet exercithni, membrum est enim
hil poteslisfacere (Joan.xv). corporis ejus, ante se habens tribunos, coniiies, ma-
Nam et corpus non est unriin membrum,sed multa.' gistros : his omnibus inferiores sunlinilites'. et ma-
gis necessarii sunt sicut mernbra corporis, quee
(Ambr.) Hoc dicens ostendit unitateni habere va- cum iriferiora plus utilia sunt: sine oculis
fietatesofiicibrum, ef diversitatenihanc nondiscre- . enim manus videntuf,
pare in unitate potestalis, quando corporis unitas" operatur, et pes an/bulansvictum quaeriu
lioiiin singularitate consisiit, sed iu niullis iriembris, Efqum inhorieslasunt nostra, his majoremJtonoreni
ut invieem sibi preeslentquod debenl. Si dixeril pes, circutndamus.Similis sensus esl, quia qui putantur,
sine esse, invenimus meis qupdlaudemus,
quia nonsum manus, tion sum de corpore, num pro- sicutdignitate
~ noriesl de et in membris, et plus nobis placeat quam
pterea corpore.Hoc est, non posse eum
videlur interfratresnegaii essedecor- quodiii cseteris "invenimus :. quo enim honore di-
' qui-irifirmus smit
pore, quia non esl potens. Si dixerit auricula, quia gnoe cummarius, quando. quo.dvolumustenernus, vel
non sum oculus, nutn proplefeanuin esi de cbrpore?'; pedes quovolumus imus? propterea et.nos, ad-
dimus . eis - honorificentiam, utpula pedibus, quos
Non debere dicil iUum qui paulo iriferior est hon
necessarium putari .corpori,prbpXereaqubd de pri- D quia humiles sunt et sine dignitate calceamentis
mis non sit, id esl, si oihnes unius essent oflicii etf ornamus. Et quminhoriestasuritnostra abundaniioreni
hotiesfaiem-habent. Maftifestumesl quia pudenda no-
operis, quomodo implereiuhreliqua hecessitas cor-
poris cum constet mullisofficiis optfsesse ad guber-. slra, qua. turpia videntur, dum aspectuspublicps vi-
nacula coiporis. Si ioltmicorpusocutus, ubi audilus? tant, hbneslate se conlegunt fte per irreverentianf
, horreaht. Simili modo et quidam fratrum. cum si.nt
Si'totum auditus, ubiodoratus? Yoluntalem Dei,'
egestate et habitu inhonesti, non tameh sunt sine
quia provida ct rationabilis est, memhra dicit cbr-
gratia, propter quod membra slrit corpbris. riqstri:
pori aptasse, ut nihil desit multis membris per- nam soient
feetum. succincti veslicula tetrica pede nudoia-
cedere; cum ergo videantur contemptibiles,jnagisho-
, Nunc autem posuil Deus membra, unwmqugdque s nori sunt, quia'soient vita.m Ijabere, mundiorem :
eor.umsicut voluil,in corpore. Manifeslum esl, quiat quod enim liominihus
yidelur despectum, solet a.
si ohines unius fuissent dignitatis, non dicerentur'.
Deopulchrumjudicaii. Honeslaautemnostranuilius
membra, heque corpus, ideoque variis membroruhii egent. Sed Deustempefavil
corpus ei cuideerat, abuiv-
HS B. RABAM MAURIARCHIEP. MOGONT.OPERUM PARS IH. , UQ
duniiorem tribuendo honorem. Apertuni est quia ca- A nes Deo pro nobis, melius aliquid provtdente, ne sine
put non eget, iieque facies neque manus, ut his ad- nobis consummarentur.
datur per quod decorentur, ita et fralribus, in qui- _Et quosd_amquidemlposuit Deus in Ecclesia, pri-
bus studium periliee et conversalionis viget hones- tnutri aposiolos. (Ambr.') "Capul ilaque in Ecclesia
tas, nihil est qhod a nobis addatur, debitus ehim illis aposlolos posuit, qui legati sinil Cliristi, sicut dicit
reddilur honor, despectis vero velhumilibus exhorta- idem Aposlolus(II Cor. vi), pro~quolegationefungi-
tio necessaria est, per quam addatur illis aliquis hb- "inur; ipsi sunt episcopi,firman(eistudPetro apostoJo
nor, ut fiant utiles, si quominus, ipso contemptu etdicente inlercsetera '
de Juda, ef episcopatumejus
negligentiores circa se erunt in quibus magis pro- 'accipiat aller. :
ficiendum est. Ut non sit schismain corpore, sed pro Secundg prbphelas. Propliefas duplici genere in-
invicemsdllicila shtt membrd. Sic dicit a Doniino telligamus, et fuiura dieenles, et Scripturas revelan-
moderatum humanum corpus,ut omniamembra ejiis tes, quamvis slnt et aposloli prophetee, quia piiinus
necessaria sint, ac per hoc pro se invicem sollicita, gfadus omnia subjecta habet. Denique pessinins
quia aliud sine allero non potest, et quod inferius Caiphas propter quod princeps sacerdotum erat pro-
putatur, magis necfissariuinesl, sicut et de fratribus phetavif^Jofl». xi), ordinis utique causa, nou proprii
expositum est vel disputalum, quia nuilus debet ve- meriti :-tamer_specialiter erant prophetse, et Scri-
lut inutilis desplei. (Greg.) Qureputamus ignobiliora pturarum inlerpreles, et fulura dicentes; sicut erat
esse membra corporis, Iiis honorem abundantiorem Agabus (Act. ki,xxi),'qui exilia et yincula huic Apo-
circumdamus , et quse inhonesta sunt noslra abun- stolo prophetavit, futnra Jerbsolymis, etfamem ceciuit
dantiorem honestatem habent. Honesla auiem no- quee facta est sub Claudio. Ideo, quanquam sit me-
slra iiullius "egent,sicut enim inhonesta membra in iior apostolus, aliquando tamen eget prophetis, et
corpore, ita quidem sunt intra sanctaiu Ecclesiam quia abuno Deo Patre sunt-omnia, singujos episco-
polentes et prolervi,' qui duni aperta inveclione fe- pos singuiis ecciesiis prseesse decrevit. Tertio docio-
riri nequeunt, quasi honore tegmiuis yelantur, sed' res: Illos dicit doctofes qui in Ecclesia lilteris el le-
de occullis heec potentum deliclis loquimur. Nam ctionibus retinendis pueros imbuebant more Syna,-
quando et aliis cognosceritibus peccant, aliis etiam gogse, quia traditio illoruni ad nos transituija iecit.
cognoscentiJius, increpandi sunt, he si proedicator Deinde virlutes, exinde gratias curalionum; -potest
tacet culpam approbasse videatur, atque .hsec cre- enim aliquis non csse cpiscopus.et habere in s'e do-
scens in exemplum veniat, quam pastorislingua non nunivirtulis sanitatum. Opilulationes, gubernationes,
secal. El si quid paiitur unummembrum,.compdliunr r ul in rebus divinis vigilet inteUeclu, ita tamen utin
tur omnia membra. (Amb.) Hoc de membris corpo- J aliquibus, quoeimplere non conceditur, ab -alio su-
ris carnis ambigtium non est. Quia si oculus, aut mat quod non habet,quia.totiim uni concedi non po-
pes, vel manus capiatur segriludine_aliqua infirmi- test. Sunt et gubernatores qui spirilalibus retina-
latis, tolum condolet corpus, iia et nos decel condo- culis liominibus docuniento sunt. Genera linguarum.
lere fratribus, si aliquid hujusraodi, aut necessila- -Utdorinfli Dei sit multas linguas scire, ut alicui boe
les emerseril. Sive glorificaiur unum tnembrum, con- gratia Dei impertial, ut linguarum interpretar.darum
gaudent omnia triembra. Manifestum est, quia loelum habeafperiliam. Nnnquid omnes aposioli? Verum
esteaput, slve caetera membra, si pedes fuerint ac- esl, quia in Ecclesia unus esl.episcopus. Nunquid
curati vel sani: sic debemiis alacres fieri, sifratrem omnesprophelai? Non cst ambigiuim .11011 .omnibus
aliquem viderimus culliorem, et actum lionestate concedi jirophelia:!!. Nnnquid omnes dociores? Jlie
iuoruiii, lioc est sanurri esse consilio. Fos esiis autem doctorest, cui conceditur. Nunquid omnesvirlutes?
corpus Ghrisli, et metnbrademembro. Ostendit aperte Jlicpoteslhaberevirtulem cui dat Deus dsemonia
nostram causam se per membrorum canialium ratio- ejicere. Nunqiud omnes gratiam habcnt curaiionum?
nerii tractasse, quia non omnes eadem possumus, Quomodo pofest fieri ut omnes habeant dona cura-
sed singuli pro qualiiate fidei et gratiam habemus . tionum? Nunquid omnes lingnis loquunlur? Non uti-
<y
concessam. (Cass.) Si habuerimus hanc scientiam,' que"nisi qui accipit donum.in hac re. Nunquid_om-
imo fidem, quani superius cqmprehendi, ul et omnia ries iulerpretanlur? Ille potest linguas iulerpretari
per Deum fieri, et pip utililale animarum dispen- ciii dat Deus; in supra dictum sensum hecc inse-
safi universa credamus, non solum nequaquam de- renda; explanavit enim, reddita ratione, omnes ha-
spiciemus eos, sed eliam pro ipsis tanquaro pro bere diversas gratias, el nec tptum alicui concedi,
membris nosliis iucessanter orabimus, eisque totis exemplo membrorum. Exemplo enim corporis. car-;-
visceribus ac pleno eompatieniur afieclu : cum enim nis spiritale corpus insinuat, ,ac per hoc in omiiibiis
'
palitur unum membrum, compatiuntur qmnia mem- Deuinbenedieendum," et in ipsius nomine gloriau-
bra, scientes nos absque illis ul pote meinbris uoslris duni cujus gralia esl, haric rationem etiain in rcbus
oiimimodiscohsummari non posse, qiiemadniodum physicis invenimus. Auriim auteni cum melius ar-
legimus ne anleriores quidem nostros sine nobis rc- gento sit,.plus tamen in lisu argentum "esl, et cuni
promissionis sunimam consequi poluisse, ita de illis sesTiecessarium sit, plus lamcn ferro opus est, nihij
Apbslolopronunliante (Hebr. xi.) : El hi pmnestesli- pene sine.ferro fil Cumsil"inferius." Et post lieec:'
mohiofidei 'cotnprobaii non acceperuntrepromissjo-_ Mmnlamhti aulemcharismala meliora. Hoc mox in
ii?. ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. Xi. — 1N EPIST. I AD COR. 118.
subjectis absolvit : Et adhuc excelleritiorem-vobis_,t\_et asina Jocuta,est iiuinana Jingua ad Balaam filiuhi
vium demonslro. Gradatim illos ad utiliora pro- Beor (IVMIB. xxu), ut addisceret Dei maj'estalera, ct
vehit, oslendens illis gratiam supra dicli omnisdoni, pueri infantes prorumperent in laudem Dei ad con-
quseinhominibus videntur, sive loqueudi, aut curandi, fusionem Judseorum. Salvalor a*utem non solum
vel propiielandi, 11011ad merilum hominis pertinere, istos, sed et istos lapides ad condemnalionemperfi-
sed adiionorificeiiliam Dei. Ideoque nune viairi -illls_ dorum; et gloriaih Dei clamare posse ostendit, etin-
dicit se osteiidereplaniorem, qnaitur ad ccclum,quse ter ipsa' primordia ad -eonimendatioriemfidei, qui
meritum collocat apud Deum. Nam quia supradicta baplizabantur linguis lpquebantur. (Greg.) Si lin-
iioii semper ad merilum pertinent, dicit Saivator : .guis, inquif, honiinumloquar el angelorum, charita-
Multimihi dicent iti illa die, id est, judicii, Domine, iem auletn 'non habeatri, faclus sum velut ms sonans
Domine, nonne hv nominetuo prophetavimus? et dw- «../ cymbalurii tinniens. Bona quippe loquens, sed
tnonia ejecimus? et virlules mullas fecimu?? (Mallh. per amorem eadem bona non sequens, velul oesaut
vn) et quia non hoc ad meritum pertinet, sed officia cymbalum sonitum reddit, quia ipse non senlit
sunt Ecclesise,,ad confusionemgentilium, el Dei ho- vcrba, quse ipse facit; Et si liabuero propheliam, el
norifieentiam proteslandum, dieilD.ominuseis: Rece- ngverimmysleria gmnia eibmnem scientiam, charita-
diie a me, non novi vos,- operarii iniquildiis. Securi ]B iem autem ngn habeam,-nihil tnihi prodest. (Ambr.)
enim, quod Dei in illis operatio cernebatur, negli- "Verenihil prodest,-ad Dei enim gloriam propheta-
.gentes erga se fuerunt. Nam et Septuaginta duobus tur, sicut dicit Propheta vNon nobis, Domine, non
discipulis gaudoiilibus- quod dsemonia illis subdita nobis, sed nomini tuo da glofiam (Psat. cxni). Nam
fuerant, dicit Salyator :-IVo/./c... lioc gaudere, quod et Balaam prophetavit cuni propheta"non esset, sed
dwmonia vobis subjecla suntj sed in hoc gaudele, ariolus, et Caiphas prophetavit, non merito, sed di-
quod tiomina veslra scripla sunt incwio (LuC.x).- gnitate prdinis sacerdotalis, et Saul prophetavii
Quare? nisi quia noiiiini Dei.subdita sunt, fion ho- «um jaminobediefttioe causa spiritu malo fuisset re-
miiiis merito ; et quare nunc non ita fitut habcant pletus, sed propterDei causamne posset conipre-
. homines gratiam Dei? inler inilia fieri bpprtuit, u.t hendere David, et occidere quem volebat. Et si
fundamenta fidei acciperent firmilatem; nunc autem sciero omnia mysteria. Jtidoeenim nihil profuit cum
non est opus.quia populns populum adducit ad fidem, , apostolis et didicisse mysteria, cum charitatis ho-
cum videntur eorum opera bona et prsedicatio sim- slis tradidit Salvatorem, el propheta Ezechiel diabo-
plex. (Aug.) Qui dicit se<in Chrislo manerc,. debet lum mysteria cceleslia scire ostendit, quando incre-
sicut ipse ambulqvil, ct itle ambulare (I Joan. n). Quee pita vocein.paradiso illum Dei fuisse et pretiosos
est.isla via, in qua Ghristug ambulavit? qupeest alia 'C lapides hahuisse testatuiv quos lapides ideni Aposlo-
nisi-charitas, de qua dicit Apostoliis : Adlmc super- lus doctriii_e divinee mysteria significavit, et nihil
eminenliorem viam demonsiro vobis. Si ergo Chri- il!i profuif, quia cliaritatis.inimemor, in superbiam
stum volumus imitari, per ipsam viam debemuscur- prosilivit. Et si habeamomnemscientiam. Nihil pro-
rere, quam .Chrislus .et in cruce pendens dignalus. dest scientia si charitas non sit. Denique scribis et
est.ambulare. In cruce eiiim.fixus erat, el charita- Pharisoeisnihil profuit, dicente Salvatore : Voshabe-
tis viam currens.prp.suis perseculoribus supjilica- tisclavem scienlim, et neqne vos iniratis,neque alios
bat. Denique sic dixit: Paier, ignosce illis, quia ne- sinilis inlroire (Luc. vi): per invidiani enim .charila-
sciunt quid faciunt (Luc. xxni); et nos ergo pro. tem corrumpentes, scienliam. ejus ;ad nihilum de-
omnibus iuimicis nostris hoc jugiter supplieemus, ut duxerunl. Ram el Ter-lullianus et Novatjanus non
iliis Dominus emendalionem morum, et. indulgen- parvee,scienliee fuerunl, sed quia per zelum charita-
ij.ain iribuatpeccatortim. ..... tis foederaperdiderunt, iu sehisma versi, ad perdi-
- " - CAPUT XHI. - ti.onem sui heereses.creaverunt..JSz sijiabuero otn-
nem fideni, ita ul moniestransferanv. Yirtules facere,
De charilatis exceltentia, ulilitate el stabilitale:' aut doemoniaper fidem^jicere, Deivirlus et gloria -
Si linguis hgminum loquar el angetorum, charita- ]tthst, nec hoc ad meritum proficit, nisi quis bonoe
tem.aulein ngn habeant, factus sum.velut wramentum conversalionis fuerit eemulus,sicut supra memoravi.
resonans, aut cymbalum tinniens. (Ambr.) Magna Et si erogavero omnem substanliammeam. Aperlum
utique videtur gratia div.ersisloqui linguis, plus au- est, quia sj omnis substanlia impendatur, nihil pro- .
tein ajiquid esf eliam. angeJprum, si possit,"Jinguam ficit, charitate neglecta,. quia caput.religionis chari-
scire. Id est, si spiritaliter cognitum possit Jiabere las est, et^jui caput non babet, vitamnon babet.jB/ si
angelieum. motum, sed hoc ad meritum non ascribi, tradidero.corpustneum, ila ut ardeam, nihil mihi pro-
sed_ad Dei gloiia.msubjeclis.ostendit diceris,.sic esse dest. Sine. charita,te nihil prodest, quia fundamen-.
ut, «,sefainenluin.resonans,auicyml)aUimtiniiiens.: J tum roligionis est charitas. Quidquid ergo;sine cha-._
quia sicut oeramenium impulsu allerius resonat, el ritate fit caducum est. (Cass.) Sine qua ad perfe-
cymbal.umiinnit, ita et.hic qui linguis loqisitur, Spi-, et_a_m_ puritalem cordis et ad contemplalionem Dei
ritus sancti effecluin habel-et rootum, ut loqui pos- nemo consceiidere poterit. Hinc namque est quod,
sil. Non .enini vos eslis qui Igqnimini, .sed Spirilus . nonnullos miindi hujus maximas facultales el non
Palris vestri jjui loquiiur in vobis(Maith. x). Nam solum multa auri atque argenti talenta, verum etiam
M9 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM.PARS IU. -iqa
yrsediorum magnificentiam contemnentes, post heec A . Dei scientiaque consistunt, .dicere, nisi a timore
•^idimus pro scalpello, pro grafio,.pro calamo com- .Domini non posse servari. Ad hunc
igitur metum
si
moveri, qui cohtemplatioriem cordis mundi fixam non peccatpres sancti propheticis invitanlur elo-
tenerent, nunquam utique pro parvis rebus admil- jjuiis , dicente Psalmograplio : Timete Domhium
terent, quod fte pro magnis ac pretiosisincurrerent sancti ejus,-quia nihil deest timeniibus eum; quiiioc
qpibuSj.easdem penitus abjicere maluerunt, nam et tiniore metuit Deum, perfectioni ejus certum est ni-
plerumque nonimlli tanto zelo codicem. servant, -ut hil deesse. _
eum ne leviter quiderii iegi, vel conlingi ab aliquo Charitas magnanimaest, jucunda est : charitas non
sinant, et inde occasiones impalientiee ac mortis in- mmulatur, non inflatur, non perperam agit, non atn-
currant; unde moventcir stipendia patientiee et clia- biliqsa est, non qumrit qum suasunt, non irrilalur,
ritatis acq_uirere. Cumque omues divilias suas pro non cogilat malum, non gaudet super iniquitatem:
Chfisli amore disperserint, prislinum tamen cordis congaudet autemveritati, omnid lolerat, omnia credit,
affectum in rebus niinimis reteniantes, el pro ipsis omnia suffert, omnia sperat, charilas nunquam exce-
nonnunquam mobiliter irascentes, veluti quj non dit. (Ambr.) Tanla preeconia charitatis edocuit, ut
habeaiil apostolicam charilatem, exomnihus infrtf. non immerito-hanc cseteris anteponere videretur, et
ctuosi slerilesque redduntur, -quod in spiritu bealus IB Incassum laborare eos qui aliis maridatis operam
Apostolus prsevidens: E( si dislribuero, inquil, in dant, liuic non oblempsranles. Hinc et ait Joannes
cibbs pauperum omnesJacultates meas, et trqdidero apostolus, Deus chafitas esi, et qui charitatem non
corpus meum ut ardeam, charilatem autem non ha- liahet, sciat-se Deum non Jiabere, unde in alia ;Epi-
buero, iiihil tnilii prodest. Unde liquido comproba- stola iderii Paulus ait (Ephes._ii) : Deus autem qtii
tur, peifcotioiiem non statim nuditale et privatione dives esl in misericordia propter multam misericbr-
omnitim facultatum, seu dignitatum abjectione con- diam miserlus est «osJn..-Qui ergo charilatem non
tingi, nisi fuerit charitas iila, cujus Apostolus meni- habel, ingfatus est miseficordioe Dei, quia uon dili-
bra describit, quee in sola cordis -puritate consislit. gitper quod salvatus est, ut perinde discerent, quia
Nam quid est aliud non eemulari, non infiari, non ir- graviter delinquebant, qui escam fraternse.charilati
ritari, non agere perperam, non quoerere quse sua Ijreeponebant.Nam lioecest quse et in prsesenti pro-
sunt, non super iniquitate gaudere, _non cogitare dest et inh.ternum cum Deo permanet. (Cass.) Om-
nialum,.et reliqua, nisi cor perfecturii alque roun- nia namque.dona pro usu ac necessitafe tribuuniur
dissinium Doo seniper ofleire et intactum a cunctis adtempuSj.cousummala dispensatione hiox procul
perlurbalioriibus custodire. Omnia igitur huj'us gra- dubio transitura ; charitas vero nullo intercipietrir
tise gerenda, appetendaque sunt nobis, pro hacjeju- "•- 2"tempore, non solum enini in prsesenti mundo uliliter
nia, yigilias, labores, corporis jiuditatem, lectionem, operatur in nobis, sed oliam in futuro sarcina cor-
ca_lerasque vhiulesdeliereiios suscipere noverimus, porese necessitalis abjecla eflicacior multo atque ex-
ut scilicet per illas ab-universis passionibus noxiis, cellenlior permanebit nuUo unquam corrumpenda
ilioesumparare eor iiosirum, el conservare possimus defectu, sed per incorruptionem perpetuam flagran-
et ad perfeclionem charitatis istis gradibus inni- tius Deo alque inlenlius adheesura; (Aug.) Quid tam
tendo conscendere. Yidetis ergo nihil pretiosius, ni- magnanimum quam pj'0 impiis niori ? quid tambe-
liil perfectius, nihilque sublimius, et ut ila dixerim, nignum quam et inimicos diligere ? sola est quam
nibil charilate perennius inveniri : charitas enim felicilas aliena non preniit, quia non eemulatur : sbla
liuiiqiiam excedit, sinc qua non solum illa preecellen- est quam felicilas sua non extollit, quia non infla-
lissima charismatum genera,' sed eliain martyrii tiir.-sola est, quara scientia non compungit mala,
ipsius gloria vacuatur. Quisquis igitur fueril in hu- quia non agit perperam, omnia tolerat, omnia cre-
jus charitatis perfectione fundatus, uecesse est ut ad dit, omnia sperat, omnia suiTert.Tdeo lolerat omnia
sublimiorem illuni charilalis timorem gradu excel- in prsesenti vila, quia credit omnia defulura vila;
Jentiore conscendat/queni nonpoeiiaruiiiierror, nec et suffert omnia quse hic immittuntur, quia sperat
cupido proemiofuni, sed arnoris geiierat riiagriiitido, *5 omnia qua; ibi promiltuntur. Non quserit quee sua
quo vel filius indulgeiiiissiinum patfem vel fralreih,' sunt, neque enim essent etiam homines amalores pe-
iraler, vel aniicum, amicus, vel conjugem, coitjux cunise nisi eo se putarent excellenliores, quo ditio-
sollicito reverctur affectu, dum ejus 11011 verbera, res, cui morbo coiitraria' cbaritas, non quserit quse
neque convicia, scd vel lcnuein amoris forinidai of- suasuiit, idest,-nonprivata excellentia Ia.lalur. Me-
jensam', alquc in omnibus non solum aclibus, ve- rito ergo et non inflatur, charitas omnia credil, in-
ruiu etiam verbis attonita semper pietale dislendi- ter eos utique quos connexos sibimet unum facit.
tur, ne erga se quanlulumcunque fervor dilectionis (Greg.) Chariias, inquil,paliens.est, benigna est, non
illius intep'escat;-cujus timoris magnificentiam unus wmulatur, non i.nflalur, non agil perperam, nqn est
prophelarum eleganter expressit (Isa. xxxin): Divi- ambitiosa,nonquwrit qum suasuni,non irrilalur, non
tiw, inquiens, salulis sapientia et scienlia, timor Do- cogitat malum, .non gaudet super iniquitatem, con-
mini, ipse thesaurus ejus, non potuit timoris istius gaudet aulcni verilaii, patiens quippe esl charilas,
dignilatem ac meritum magis evidenter exprimere, . quia illata mala sequanimiter tolerat,; oenigna vero
non
quarirdhilias salutis nosiroe. quee in vera sapienlia est, quia pro malis bona largiter miiiislrat,.
m ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LUB.XI /- 1N EPIST.I AD COR. 122
csmulalur, quia per hoc quod in proesenti mundo m-\ Aefficitur serpentum ac lerarum; nec expavescit vir
hil appetitinvidere terrenis successibus neseit; non iste, quod cum eo sint feree in arca : imoubi aguo-
inflatur, quia cum preemium internee retributionis scit ordinem suum feritas, quia se cogriovit hureia-
anxia desiderat, debonis se exterioribus non exaltat. nitas, ef jubenti homini obediunt, quia hoiuineiii
Non agit perperam, qriia quo se in- solum Dei ac superiori domino xibedisse' cognbscurit; ostensuiii
proximi amorem dilatat; quidquid a recliludine di- ost; in Noe, qriid Adam prseceptum contemnendo
screpat,~ignorat..JVonfsl ambitiosa, quia quo arden- perdiderit, et demonstratum est posse horiiines be-
ler intus ad suasatagit, foras nullalenus alienacon- stiis etiam dominari, si subdant obedientiam con-
cupiscit. Nonquwrit. qum sua sunt, quia cuncta, "ditori. Exspectat et tolerat sanctus iste fihem diluvii,
quee.hic transitoria possedit velut alieria negligii, hec antequani iiniatur causa ferarum arca relinqui-
cum nihil sibi esse proprium, nisiquod secum per- tur. Tblerat bonus maia, et donec in lihe etiam cor-
irianeat, agnoscit. Non irrilaiur, quia eu injuriis Ia- pore separetur' intus manens corde, non corpore
cessita, ad nullos se ultipnis suee motus exeilat_,-dum separatuf. Si qua es anima queecupis pbssidere vir-
pro magnis.laboribus niaj'ora postprsemia exspectat. tutem charitatis, quee oihhia tolefat, relinque mun-
Non cogitat malum, quia in ampre munditioenien- dum, confuge ad crucis lignum, non meluas procel-
lem solidans, dum onine odiuni radicitus eruit; ver- IB Jas et- turbines hujus diiuvii,' npn mergefis si ligno
sare in animo quodinquinat nescil. Non gaudefsuper portaberis, novitgubernare qui dignatus est cfeare;
iniquilatem, quia quo sola dilectione erga omnes.in- tantum adsit virtus chaTitatis, quee omnia lolerat,
choat, nee de perdilione adversantium exsultat. Con- nulla res te ab arcee soliditate evellat, permane
gaudet autem veritali, quia ut se .cseteros diligens, bbnus. et toleramalos : melius est enim ut intus
perJioc quod.rectum in aliis conspicil quasi deaug- positus propter bonos toleres malos, qiiam "foras
inento proprii profectus hilarescit. (Aug.) Iuter cse- exiens et periens et bonos relinquas et maios. Si ergo
teras virtutes ejus quas commemorat apbstolus Pau- srint tecurii feree, id est, si sunt tecumin Ecclesia,
lus, quod charilas non wmutatuf, non agifperperam, prava dqcehles, falsh sentienfes hoereticivel schisma-
nonirritatur, non cogitdt matum, elc. Inrillimb qua- tici, aut etiam ipsi mali eatholici, more ferarum
tuor ejus virtutes comprehendit, dicens : Omnia lo- animas devofafe' queerentiuiri, tolerentur usque ad
lerat;' omnia credit, gmnia sperat, omnia sustiriet, - finem sseculi, tanquam finem' diiuvii; rugiant licet et
charilas nunquam excedit, Ex his igitur quatuor vir-' fremani denlibus, alque ipsam. arcam confringere
lutibus sanclee cbarilatis loqui convenit sanctitali cbnenlur, non expavescas, finito diluvio illos capiat
vestrse, deleclatque primitus inlueri quemadmodum'.r, inanis ac spinosa silva, te ferlilis suscipit terra. Posl
velut quatuor cardhies ofbis continens, totum posse- u finem s_eculiiihpiirapientur atlteiiebras exteriores,
derit mundum. Requiramus igitur si placet aliquo- ibi est fletus et stridbr deriliuin, pios suscipit terra
rum exempla sanctorum, eoruin scilicet qui his.vir- vivenliiim";nam et ipse sanclus Noe post fmenj dilu-
tutibus "sanctoecharitalis possessi suiit,"*t eis singu- vii obtulitsacrificiumDeb, sed de ariimalibus mundis
lis, ita singula tfibuamus;.ut omnes in oninibusesse non de immundis; simul enim et munda et immunda
noscamus. Qtforiiainoriinis-quipieibleratTectecredit, aniinalia In afca nalare pbtiierunt, sed mali ad Dei
etpmnis qui recte credit aliquid sperat, et qui spefat - sacrificium non pervenerunt. Sedjam hinc aliquando
sustinctne abs spe cadak Sed j'am quiriamisfi sutft vf- transeamus, ut csetera perscfutari valeamus. Pro-
deamus, quorum fidem iri quantuiii desuper adjuva- cedat in medium sarictus ille Abraham, et suo nos
mur, assequi yaieamus. Virtus.charitatis quoeomnia doceat exeipplo pbssidere vir.lutem charitalis, quee
tqlerat, eminuit in sancto Noe; queeomnia credit in omftia cfedit, qiii npn est eunctatus ad unam vo~
sancto Abraham ; quseomnia speiatin Patribus no- cationem relinqhere patriam sedem, domum, fami-
stiis, id est, in populo Israel. Undc ipse-noster exhor- liarn, omnia' rejinquuntur ut Dbmino pracipienli
fatus.est Dominus ; quee omnia sustinet in ipso capile pareafur. Exi, inquit ei Deus, de cognatione t_ua,
nos.lro Dbmino JesuChrisio, qui est vera cli'aritas,:]D et de domo lud,~et veni'ih terram quamcunque tibi
quse huriquam cadit; tfcc cselerbssanclos ab his vir- oslendero (Getu xn). Nec aphd se isle sanctus
tulibus vestra charitas deputet alienos, quos pro cogitavit, aut dixit, qpoeain? cui me committam?
brevitate lempdris, et pro sermbne suscepto, ita in quam terram vadam? sed slalini audit, surgit,
preetenuissos esse cognqscile, ut tamen certissime cufrit, festinai, accelerat. Tefrarii promissam non
noverilis, ornnes essein Christo, et in omnibus videt, sed credendp eam firniiier tenet, ambulat re-
Cbrislum. -Sed jam videamus quemadmodum -saii- clo ilinere, nec oberranlibus vestigiis alibi, quam
ctus Noe possederit, vel possessus sil-viiiute chari- debuit declinavit-: quia qui eiim ad ignotam lefrani
lafis, queeomnja tolerat. Preedixit ei Deus, quod ini- -iuiltebat, ipse qiii mitiebat, noii dimittebal, nec
'
quitale hominum crescente diluvio perderei mun- eum ipse fefellit, redditurinerces credenti, ad ter-.
dum, statmi ille admonitus confugit-ad Ugnum, et raiu perveriit, dilalatur, multiplicatur, ex paupere
post camporuni amoenorumfaciem angustiis sefe- elfiCiltir divcs, ex ignobili pqtens, dilatur omnibus
cludif arcee, tdlerat'coeli-fremitum, sonitum aqua- bonis, et ift illo iniplelur quodDominus in Evangelio
ruiii, fragorem:nimborum, et post isla omnia qui so- suis discipulis promisit, dicens : Si quis dimiseril
let gaudere consortibhoniinum, socius quodammodb .domum, aut aijrum, aui narenles causa nominismei,
125 B. RABANlMAUIUARCIHliP. MOGUNT.OPERUMPARS III. 124
in hac vtla centupium accipiel, elin futuro swculo A si in te eminet virius charitalis quoe omnia sperat,
vitam consequeturwlernain. Cumulatur adhuchujus pcr eremum te.necesse est transire, id est, utaris
fidei merces, el seiii proniittitur filius. Adest virlus boc mundo lanquam non utens, et in hac via pefe-
charitatis, quseomnia credit, audit, exsultat, amplius grinum le noveris esse , • si terram proinissionis
diligit. Suscipit filium ex conjuge slerili, quam spes cupis iutrare. Iieecterra est de qua Propheta cantat,
pariendi desti.lutam, slerilitas, eclasquejam feceral, et dicit: Credo viderebonaDomini in lerra vivenlium
atque in illo benediclionem omnium Gentium pro- (Psal. xxvm). Ultima virlus charitatis reslat,: quse
missani firmissime tenet. Sed adbuc eum charitas omnia sustinet el nanquam cadil, hanc ipsi capili
probal, probalumque commendat, et quemadmodum noslro Domino Jesu Chrislo convenire videmus.
nihil Deo proeferai, posteris monstrat. Voealeum Ideo in ultimo, quoniam finis legis esl Christus.
Dominus de coslo dicens (Gen. xxii) : Abraham, •Quanta aulem ipse pro riobis sustinuerit, puto cha-
Abraham, et iile tanquam servus obedieiis, Ecce riiatem yestram ignorare non posse, famen exinde
adsum ait, et Dominus, Accipe filiutn tunm illum, aliquid dicam, lamen tle tanto aliquid digne. dicam,'
quem diligis Isaac, et vade in terram excelsam, el prius illud quod Deus homo, quod verbum cafo fa-
offerens eum holocauslum in uno tnonlium , quem ' climi est, quod multa bona fecit, et mala perpessus
dixero iibi. Nec.hac quidem jussione turbalui*.aut " cst, quod morluos suscitavit et moftuus est, quod
frangitur servus fidelis. Adest enim ei virtus cha- singulans illa pateniia peiiulit diabolum tentatorem,
ritatis, quoe omnia credit; surgit, domum pergit, discipulum tradilorcm, quod ipsum Judam, prius-
asinum steruit', ligna-condidit, gladium et ignem quam ostenderet tradilorem, pertulit furem, et ante
sumit, ptierum simul adducit, el pergit ad locuni. experimeiitum vinculorum crucis ac mortis, labiis
Tunc intenlus faclus Isaac patrem interrogabat di- ejus dolosis 11011negavil osculum pacis. In ipsa
cens: Paler, ail, et ille, quid est,Jili? et filius, Ecce, autem morle quanta" sustinuit? pertulit odiorum
ait, ignis et ligna, ubi esl ovis guam hnmgklurus es fiammas, minislros pessimi cordis Iinguas, clama-
ad holocausium? el paler, respondit: Deus providebit verunl Judoei, Crucifige, cnicifige,.et ut fei remane-
sibi ovcm ad sacrificium,fili. Magnum hie et grande rent Judoei, innocens ab eis crucifixus est, Filius
video sacrameiitum : aliud Ab.raham. cprde gesta- Dei, ad crucem ducitur et expalmafur, qui esfvefa
bat, aliud filio promitteliat, sed neque quoepron.it- palma victoria.; spinis coronatur qui sphias pecca-
iebat' filium fallebanl, neque aliqua inlirriiitas cor torum venit confringere; ligalur.qui solvit comper
ejus a proposito iminulaveraL Aliam virtutem _cha- dilos.: ligno suspendilur qui erigit elisos : aceto-
ritalis quoeomnia sperat, piaeet inspicere, lianc su- polatur fons viue : disciplina cseditur, salus vulne-
perius plebi Israel et patribus nosiris assignasse ^ ratur, vita morilur, occidii ad tempus vilam niors,
cognoscimus. Ejus nainqiie virluiis vox est in usu ut in perpetuo a vita occideretur mors. Quid hic
iilo.prophelico : In le speraverunt palres noslri, spe- Judsei in hac niorte Christi exsultaverurit quasi vi-
ravefuhl et libcrasli eos (Psql. xxi). Et ipsi ex iEgy- ctores?el-dum terrenum et caducum regnum limue-
pio fugere jubentiir, lerra eis lac et mel fluens pro- runt perdere, Regem coeliet terreenon dubilaverunt
niittitur, per liiareRubrum transeunt, ad eremum ocGidefe.Sednec sicut putaverunl, vicfores exstite-
veniuni, ducebal eos spes charitatis, ut discerent ruiil. Si enim vicerunt, quomodoregnumperdiderunl?
DeumTaiftare gratis, reddilur et his merces fidei: quomodonunc usque servi remanserunt? isla nam-
non enim potest non reddere, qui se dignalur facere que causa est, quia. ab eis Christus occisus esf.
debitorem. Pos! eremum mella de petra suxerunt, Dixerunlquc apud se principes Judoeorum,,ul evan-
panehi coeliinanducaverunt, non sunt privati a de- gelista narrat: Videtis, inquiunl, quia-lotus milndus-
siderio suo quod speraverunt, terram eliam promis- abiit post eunv,.si dimiserimus itlnm vivere, venient-
sionisacceperuiil. Exsurgaiil omnia, tjuoeliujtis cha- Rgmaniet.tellenl twbiset tocumet regnum (Jofln.xi),
ritatis virtute compreliensa esl effugiat ex Mgjplo, et.Clnistum occideruui, et locum regnumque per- -
id est, ex iiujus sseculi desiderio, pergal ad mafe dideiunt. Quid vobis pfofuit,. o insani Judeei, quod
Rubruni, scilicel Chrisii baplismum, ideo rubrum tantum scelus admisislis? Nunquid quia Christo
quia Cliristi sangtiinepurpuratum, persequantur ho- Domino ul decuit servire noluistis, ideo dominio
sles, peccala cum sub diabolo auctqre, tanquam ejus caruistis -: dum illi serviunt reges, quibus vos
_Egypliicuni suo rege Pharaone, sseviant, sequantur servitis, facii eslis mali servi bonorum servorum
fugieiites, quid meluis? Usque adaquam seeviunt. Chrisli, per ipsos conieril, contuinaciam vestram
Ingredieris tu, ingrediuntur et llli post te : sed aqua per ipsos dissipal, consilia veslra per ipsos retri-
conversa illis erat in "perniciein, libi proficiet ad . buet scelera in capila vestra. Hactenus Augustinus.
salulem; illbs obfuil, te abluet; illos damnabit, te Sive auiem prophetim evacuabuniur, .sive tinguw
libeiabit. Posthac suscipiens mel de. petra, quo cessabunt,sivescientia destruelur; ex parte enhn co- -
silim tuam saties : Pelrd enim eral Chrislus , ex gnpschnus, et ex parle prophelamus, cuin aulem ve-
cujus"proeceptistanquam ex fonlibus dulcedinis sa- nerit quodperfeclumest, evacuabunlur quwex parle-
tieris; gusiabis ei panemiilum, scilicet, qui dixit: sunl. (Ambr.) Oraiiia charismatum dona •evacuari
Ego sum panis vivusqui de. ccclodescendi(Joan. vi). dixit, quia non lantum possunt coinprehendere,
Giisiabis et videbis quam suavis est Dominus. Et quantjim ipsa verilas Iiabei, neque nos aut:capere,
itb . ENARRATIONUMIN EPP. TAULI LIB. XI. — IN EPIST. I AD COR. 128
aut narrare possumus pleuitudhiem verilatis, Qui A nisi troptis, ubi aliud ex alio intelligttur? quale illud
euim fieri polest ut lingua liumana -omne cqmple- ' est ad Thessalqniceiises: Itaque non dgrmiamus sicut
ctatur quod Dei est? Ideo destruetur imperfectio et cceteri,sed vigil.e.mus el sobrii simus : nam qid dor-
nostra, non id quotl.verum est evacuahitur, seddum miunl nocte dormiunl, et qui inebrianlur, nocte ebrii
addilur imperfecto quo.d de.est, deslrtielur. Destru- sunt. -JVosautem, qui.diei sttmussobrii shnus (I Thes.
ctio enini impe.rfeelionisest, quando id quod imger- y). Sed hsec allegoria non est senigma: nam nisi
fecluin est inroletuf in verum. Ctim essem parvuias multum tardis iste.sensus in promptu est; cenigma
quasi parvulus ioquebar, quasi parvulus sapiebatn, est aulem, ut breviter explicem obscura allegoria,
cjuasi parvulus cogitabam : cum faclus sutri vir ea • sictit suiit, sanguisugse tres erant filioe;et queecun.-
qurnparvuli erant,.deslruxi. Hoc dixit quia exeuntes que.similia. Sed ubiallegoriam.nominayil Apostolus
sancti de hoc mundo plus necesse est .inveriianl, npn in vcrbo.eam. reperit, sed in facto, ctim .ex
quam nuncpulaiit, sicut Jpahnes apostolusde Sal- duobus filiis Abrahse, uno de ancilla, alfero de libera,
vatore dixit: Ttiric videbimiis illjim sicut et est. In quod non dictum, sed etiam factum fuit, duo
hac ergo vita parvuli sunius, ad comparatibnem fu- tesfamenta intelligenda monsiravit (Gal. iv), -quod
tufse vitse quia sicut vifa lisec imperfeeta est, ifa et .antcquam, .exponeret obscurum fuit, ideo-allegoria
scierilia. Videmus nunc per specuium ... mnigrifate,B_talis, quod est generale uonien, posset specialiter
"funcvero facie ad faciem.Apeftum estnunc.imagines senigma noiniiiari. Proinde, quantum mihi videlur,
videri perfidem, lunc res'ipsas. (Greg'.)"Videamus sieut nomine speculi- imaginem voluit intelligi. ila
Paulum quadam caligine quasi iiifantisepannis qb- nomine eenigmatis quamvis. simiUtudinem, tamen
vtilulum. Ait, videmus nrinc per specutum in ani- pbseuram et ad perspiciendum difficilem.Gum igir
gmaie, iunc atiiem facie ad facieth:' nunc cognosco tuc speculi,el senigmatis.nomine qusecunque simili-
ex.parle, tunc cognoscapisicul et cognifus sum. JQui tudines. ab Apostolq significatee inteliigi- possinl,'
si se ad coihpreherideiida coelestia infanteni non qua. aceommodatse sunl ad inlelligendum Deum, eo
cerneret selatis suse, ad hsec comparalionem nullp niodo quo potest, nihil tamen est accoinmodalius
niodo prsemisisset, dicens : Curiiessem parvulus, lo- quam id quod imago.ejus non frustra dicitur. Nemo
.ijuebar;ut parvulus, .sapiebamjxtparvulus, cogiiabam itaque iniretur ^eliamin isto-yidendi modo, qui con-
ui pflrwufas".-Tuncergpad rpbur juv.enile conscendi- cessus est huic yitse per speculum, scilicet iri oeni-
liius cum forti sensu, eam ad quam ien.dimus vitam gmale laborare nos, uf quomodocunque videamus :
videmus : nunc auleni qula intentionis nostrce acies nomen quippe Iiic nen son.aret oenigmatis, si.esset.
per iiifirniifalem suam ab interna luce relundittir facililas visionis... In Evangelip quoque Dpminus,ad
mens iioslra, iigata.infanli_e pannis tenelur. (Aiig.) G.discipulos ail: D.ico.enim vobis quod-angeli eonmi
Nam in psalmo scriptum est : Mirificala est scientia semper in ccelisvident-faciem.Palris mei, qui ihcwtis-
tua ex\ me, convgluit, nqn jtolero ad illam JPsat. est, si.cut ergo illi vident,-ila et r.os visuri sumus,
cxxxvin), ex me,' quippi. inlelligo qnam sit mirabilis sed nondum.ita. videmus;.propter quod iiilAposlq-
et incomprehensibilis scientia tua, qua me feeisti, Jiis : Videnius nunc per speculum in wnigmaie,Junc
quaiido tfec meipsuni compreliendere valeo .quejn . autem facie.ad fdciem. Prsemium Jtaque fidei nobis
feeisli: et tamen in meditatignemea,exardescet ignis yisio ista servalui*. De qua et Joaunes loquens:.
(-Piiil: xixvi.i), ui quseram faciem tuam semper. Ciwn apparuerit, inquit, simiies ei erimus, quoniam
Iricorporaleni substanliam scio esse sapientiam, et videbintuseum sicuii esl (I Joan. m). Facies autem
luuien' esse., In quovideniuf, quaj oculis carnalibus Dei manifeslatio eju.s intelligeiida est, non aliquod
hqn videhtuf, et tamen vir fanttis tamque spiritajis, tale membrum, qualejios.habemus-incorpore, atr
Videmus nunc, inquit, per speculum in.wnignuiie, que.isto nomine nuncupamus. Itaque yisuri sunf
tuhc aulemfacie ad fdciem. Quaie!'si_tet quod sit Dcrim sancti in isto coipore, sed ulium peripsum
hoe speculum si queeramus,profecto illud occurrit sicul per corpus nunc videmus solem, lunam,
quod,sjieculo nisi imago 11011 cernitur. Hoc ergo fa- -sfejlas, riiare ae lerram,. et quse sunt in ea_, non
cere conati suriius ut pef hanc imaginem, quod nos T) paiya qu»slio esf. Durum esl enim dicere quod
sumus videremus", utcunque a quo facti sumus sancti tajia corpora tunc habeliunt ut noii possint .
tariqiiani per speculum : quia yero addidit, in wni- oculos claudere aique aperire cuni volent. Durius.
gmafe inultis hqc incognitum est, qui eas lilteras autem, qiiod ibi.Deuni quisquis oculos clauserit, non
nesciunt iu quibtis est, doctrina qusedam de locutio» videbit. Si enim propheta Elisseus puerum suum.
vidit accipientemmunera, quss..'.
n.ummodis, quos Greeci Tp67roij?,vocaiit. Singulorum Giezi absens corpore
autem modofuin, siye frop.orum nomina,' dilficiili- detlil ei Naaman Syrus (IV Reg. v), quanto.magis -
mum est *etinsolentissimum Laline enuniiare.. Unde ,' in illo corpore spiritali"videbunl sancli. omnia,.iion •.
quidahi interpretes noslfi quod ait.Appsloius, quse solum si bculos claudant, yerum etiapi unde sunt
suni in allegoria, nblentes Greecumvocabulum po- cqjrpore aiiseiiles; etillud, inquit, quod ait Aposto- .
. nere circiimloquendo iriterpretati sunt dicentes :,' lus facie ad faciein. Json cogit ut Deum per lianc fa-
- cieni corpbralem ubi sunt oculi corporales nos yisu- .
Qum snnt dliud .ex alio •significuritia.Hujus autem
rosesse sine infermissione '
tropi id esl pliires siinl species, in quibus
allegbri'ei_ , eredahms, quenrSpiritu
" <_stet
qriod dicitur eeriigma. Quid est ergb.allegpria, videbiuius.. Nisi esiim essef eliam interjoris hominis ,
127 B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. j28
facies, non dieeret idem Aposlolus{II Cor. m): A nostree nou sustiuet et hoc qriod dc ej'us eeternitatjg
JVosautem revelalafacie-gloriamDomini speculantes, radio super nos intolerabiliter fulget. Cum ergo sa
tn eamdemimaginemiransformamur de gloria in glo- nobis omnipotensDeus per rimas contemplationis
riam tanquanva DominiSpirilu. indicat, nequaquam hobis loquitur, sed susurrat:
Nunc scio ex parte, tunc vero-cognoscam, sicul quia etsi plene non intimat, qusedam tamen de se
tcognilus sum. (Amb.)Id est, videbo queepromissa liumaiise menti manifestat. Tunc autem nequaquaui
sunt sicul videor, hoc est, prsesentem esse ad jam "susurrit, sed Joquitur cum ejus nobis species
Deum, uhi Chrislus est. JAug.) Adillam visiPnem certa revelatur. Hinc est enim quod in Evaugelio
Dei, quaenobis in resurreclione promitlitur, jion ex Verilas dicit: Palarii de Patre annnniiabovobis(Joan.
hoc mundo_istam concupiscentiamoculorum trans- xvi); hinc quod Jjoarinesail :. Videbimuseum sicut
ferre conehiur. Sed mundandis cordibus pio stu- est. (I J.ban.m); hinciJaulus dicit : Tunc cognoscam
deamus affectu, nec corporalem faciem cogilemus, sicut et cognitus sum : Nunc autem divinus susurrus
cum dicit Aposiolus : Videmusnunc per speculumih tot ad nos venas habet, quot creatis operibus ipsa
wnigmate, lunc mitem facie' ad faciem, prseseiiiiri diviiiilaspreesidel:.dumenim qusesunt cunctacreata
quia expressius dixil: Nunc scio ex partejnnc aniein cernimus, in Cfealoris admiralibne sublevamur.
cognbscam sicut el cognitussum. Si crgo tunc cor- B Nam sicut aqua sequalilef fluens"rimata per venas
porali facie Deum cognoscemus,corporali nuncejus queerit ut augeatur, tantoque se vastius. fundit,
facie cognili sumus : tunc enim cognoscam, iiiquit; quanto venas apertiores inveherit :. ita nos dum
sicut et cggnitus sum. Uridequis eum non intelligat studiosee divinitatis notiliam ex jcreatureeejus con-
eo loco etiam faciem noslram illam sighiticare sideratione colligimus, quasi.susurri illius ad nos
voluisse, de qua dicit alio loco : JVosautem rcvelala yenas aperimus, quia per hoc quod factum ceriii-
facieglariamDgmini speculqniesin eamdemimaginem mus, vhiutem factoris admiramur, et per, ea quse
Iransfanriamur de gloria in gloriam,tanquam a Do- sunt; in publico, illud ad nos emanat, quod latet in
mini Spiritu. De gloria scilieel fidei in gloriam con- occulto. Manent auletn fides, spes, charitas, tria hwc,
templalionis xternoe, hoc quippe ait, hsec transfor- majbr aulem horum esl charitas. (Ambr.) Digue
matio qua interior homo renovalur de.-dieiri dieni. major est charitas, quia ut fides pra.dicar.etur, et
(Greg.) In Job qubque ita scriptum est: Quasi furiive spes esset fulurse vilse," charitas prsestitit, sicut
suscipit auris inea venassusurri ejus (Job. lv). Venas supra memoravi. Unde et Joannes apostolus.:£a; Imc
superni susurri auris cordis furtive susciplt, quia cognoscimus, inquil, charitalem ejus~,quiaipsepro
subtililalem locutionis inlimse afflata mens, et ra- nobis unimamsuam posuit (II Joani m). Juste igitur
plim el occulte cognoscit; nisi enim se ab exterio- •"•major charilas, per quam reforriialum est genus
ribus desideriis abscondat, inlerna non penelrat. humanum. {Aitg.) Itaque tria sunt heec, qulbus et
Occullatur aulem ut audiat, et audit ut occultetur, scientia omnis et prophetia mililat, fides, spes,
-
quia et subti-acla visibilibus invisibilia conspicit, charilas. Sed -fidei succedit species quam videbir
et repleta invisibilibus visibilia peffecte cpntemnit. mus, et spei succedit heatitudo ipsa, ad-quam per-
Notandum vero, quando non ait quasi furtive susci- venluri sumus : charitas autem eliam istis deciden-
pit auris mca venas susurri ejus, susurrus quippe tibus augebilur polius. Si enim credendo diligimus
occulti verbi est, hsec ipsa locutio aspiralionis in- quod nondum videniu.s, quanto magis cum videre
ternse, venseaiileni susurri dicuntur causarum ori- cceperimus; e"tsi sperando diligimus, quo nonduni
gines, quibus heec ipsa aspiratio ad mentem dicilur, perveniinus, quanlo magis cum pervenerimus : Ma-
quasi enim venas susurri sui aperil, cum nobis nent, inquit, fides, spes, charitas^lria hwc, triajor
Deus latenter insinuat, quibus modis ad noslrse aulem Itorum cliaritas. Quia_.et cum quisque ad
intelligenlise atirein venit. Aliquando enjm nos eeterna perveherit, duobus islis decidentibus cha-
amore, aliquando terrore compungit, aliquando ritas auctioi et certior permanebit. Fides namque
prsesentia, quia nulla sint osteudil, ad a.terria desi- . est qiioefuluri judicii, ac suppliciorum melu vilio-
deria diligenda erigit : aliquando prius oeterna in- - rum facit contagia declinari; spes quoe mentem
dical, ul posf temporalia vilescant, aliquando nostra nostram de proesentibusavocans uniyersas corppris -
nobis mala aperit, et ad hoc nos usque, ut alienis . voluplates coelestiumprsemiorumexspectalione con-
etiam malis doleamus, extendit, aliquando afiena temnit; charilas quoe nos ad amorem Christi et
mala nostris obtutibus objicit, el compuiiclos mira- spiritalium virlutum fructum, mentis ardore suc-
biliter a nostra pravitate corrigit. Yei.as ilaque cendens, quidquid illis contrarium est, tolo facit
divini susurri furtim audire,' est occullos divinse odio deleslari, quee tria licel ad unum finem ten-
aspirationis ftiodos tenuitef et latenter agnoscere, dere videantiir. Provocant enim nos a rebus illicilis.
quamvis adhuc vel susurrum, vel venas susurri in- abslinere, riiagnistamen excellentieesuee gradllms
telligere aliter valeamus :.qui enimshsurrat, occulte ab" invicein disseparanlur. Duo riamque superiora ,
loquitur, el vocem non expriniit, sed imilalur. Nos proprie hominum suftt eorum, qui ad profeclum
Igitur quousque carnis correptione premimur, nullo tendentes , necdum affectum conceperr- yjftutum.
ri.odo ciarilatem divinoepoleriliee,sicut ipse incom- Tertium specialitcr Dei est, el eormr. qni in sese
inulabilis manet videams, quia acies iiifirmilalis imaginem Dei ac similitudineiifrecepfrunt. Ille nam-
129 .ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. XI. — IN EPIST. I.AD COR. 150
que solus ea quse boria sunt, nullo nielu,, nulla re- A _ quatuor species ad quadrifariam sacra. Scriptura.
munerationis gratia provocante,' sed solo bonitalis iiitelligentlam., hoc estj historiam, tropologiam,
operatur affectu. Oninia enim, ut ait Salomon,;ope- allegoriam, anagogen, trarisferri. De his quatuof
ratusest Bomihws prqpter senielipsum(Prov.xvi); interprelationum generibus heatus Aposlolus ita di-
siisenahique bonitatis obtentu omneni bonorum co- cit: JVttncautein, fratres, si venero ad vos linguis lo-
piam dignis indignisque Jargitur, quia.nec faligari quens, quid vobis prodero, nisi vobis tbquar ? aut in
uijuriis;potest, neciniquitatibus hohiinum passibi- revelalione, aut in scieniia, aut in prophetiu, aut ih-
liter permoveri, semper-scilicet manens pcrfecta bo- doclrina. Revelatio namque ad allegoriam perlinet,
' " -
nitas, immutabilisque natura. . per quam oa quee tegit historica-nairatio spirilali
CAPUT XIV. sensu el expositione reserantur; ut verbi gfatia, si
Ostendit eminenliam.prgphetimsuper donunvlirigua- illud aperire ientemus. Quemadniodum patres 110-
um, el quoriibdoutroqueddno sifutendupi. tri;, omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moyseba-
- eclamini charilalem, mmtdamini
spifiialiq, magis ptizati sunl in nube et in mari (1 Cgi\ x), et, quem-
dulem ul prophetetis: . Ppst cliafitatem.prpphetaridi admodumptrineseamdcmescamspiritalem mahducave-
studium fnagis habenduni. Tiqrtalur, quia quanivis runt "(Ibid.), et eumdem spiritalem de consequenti
magni sint spiritales gradus, quos enumerat, hic-]B-pelrabiberuritpoft_im;.peZ)"fl autemerat Christus. Quee
tamen melior, qui ad uliUtatem Ecclesiee proficit, expositioprsefigurationicorporiset sanguinis Christi,,
ut; discant omnes divinoelegis ratipnerii. Irt quq-enim quem.quofidie sumimus, compafata , allegorisecon-
quis animum dedefit, in eo-ipso accipit dbnum, tinet ralionem, scientia vero qrise'similiter ab Apo-
dicente Salompne; Scire legem Sensus est oplimus. stolo memoralur, tropologia' est-, qua jiniversa quse
Scientia enim suhnixa - charitati non inflatur, Sed. ad discretionem perlinent actualem , utrum utilia,
esl mansuela, proficiens omnibus ad.utililatem.QM. vel bonesta sint,-prudenli examinalione discerni-
etytm toquitur linguis, ripn hominibus . loguitur, sed mus, ut,estillud cum apud nosmeiipsos-judicafe
Deo; netnd enim audit,Spiritu auiem loquilur mysle- . pra.cipiniur, utrum deceat mulierem non yelato ca-
riq-. ( Amb.) Hoc-est quod dicit, quia qui loquitur pitc -orare Deum 1 Qnse ratio , ut dictum est, mo-
incognita lingria, Reo loquitur, quia ipse orrinia no- ralem" conlinet intelleclum. Item prophetia quani
vit^hbmines enim nesciunt; ideoque=nulltis est ex tertio Apostolus inlulit loeo "anagogen .sonat, per
hac re profectus ,• Spiritu autem loquitur, nbri seh- quam ad invisibiliaac fulura sermo ftansfertur, ut
su.j quia ignorat. quod dicit. Qui enim pr-ophelat, est illud : Nolumus autem ignordre vos, ffatfes, de
hominibusioquilur dd adificalionem,et exhortationem, dormientibus, ut non contristemini, sicut el cwleri
el consolationem. iEdificatur enim quando qusestio--C i qui spem non habenl. Si eniin credimus quoniam
-i.um:soIuiipriem.addiscit, exhortatio ^utem Ut UUut Christus morluus est ct resurrexit. Ila et Deus eqs
desideriumpatiatur prophetandi: cpnsolatur yero per Jesum adducet cum eo, hoc enim vobisdichriusin
quia cpntemptum _discipiin_e.inspevidet,: scienlia verbb Domini, quoniam nos, qui vivimushi-adventu
snim legis firmat animps, et provocal ad3spei me- Domini,, n.on prwveniemus eos qui 4ormierunl in
lioris.prbfecluni. Q.ui loquitur linguq seipsum-wdifi- . Chrislo, quoniafnjpse Dominus:in jtissu ~etin vcce
cat ;'-qui vero prophetai EcjclesigmcEdificat. Per id- mchangeii, -et in tuba Defdescendet de cwlb, et mor-
oriiift quod splus forle.seil.qupd loquitur, se solura-- tui qvi hi Ghrisio.sunt resurgent primi (I Thes. iv).
sedificat, nam qui prbphetat omnem,.plebein eedifi-'> ', *Qiiia'exhoi*talionis-specieanagoges figura preefertur.
cat. InielUgitur ab omnibus quid-loquatuiv Prophe- Doctfina vero -simplicem historicee expositionis or-
• tas
inteipretes dicitSeripturarum; sicut enim pro- dineni pandit, in qua nullus occultipr. intellectus,
phela fulura dicif, quse ncsciuntur, ita-hic dum jriisi qui verbis resonat j2outinetur, sicut estiilud.:
Scripturarum serisum, qui multis tfccultus est, nia- Tyadidi enimvobis imprimisqubd el accepi quia Chri-
fesfat, dicitur proplvetare. Voio autemvosPmnes-lo- stus nigrtuus est pro peccatis noslris secundumScri-
qui tinguis, magis_auteni.ulprophetelis. JSon poterat. pluras, et quia sepultus est,~"elquia resurrexit teriiq
prohibere Joqui.Jinguis, quia superius dixit, donum ":die ,' et quiavisus est Cephw (I Cor. xv ) ; et: "Misit.
istud esse -Spiritus. sancti: sed itleo prophetan.di Deus Filium suum fdctum.ex-muliere, factutn sub
magis sludium liabendum quia ulilius est. Major est-. lege., ut_egs qui sub lege erant redimerel ( Gal. iv ).
enim qui prgphetai, quam qidjgquilur lingua, nisi _ Sive illud : Audi, Israel, Dgminus Deus tuus, Do-
interpretetur. Quia si interpfetari poterit ,.rions.eril _minusunus esf(Deut.y\).
niinor. quia sedificatEcclesiam, hoc enim fnajus est, Tamenquw sine animd sunfvocem daittia, stve'-
'
qtipd omnibus prodest: hic enim per donuni Dei -tibiq, ^ive cithara, si distinctionemsonitus non dede—
linguis iqquilur, ;qhi etiam uiterpretatur.,, sicut et rint, qtiomodo cognoscelurquod per tibiam caniiur,
llli duodecim-in Actibus apostolorum (Act. iv). aut quqdvitharizatur; elenitnsi incerlam vocemtuba
Nunc, fratres, sivenerg ad vos linguis tpqueris,quid dederit, quis se parabit ad prmlium? Qubniam exem-
vobis prodero ? Si non loquar vabis, aut_in revela- pJa facilius suadent quam-verba, exemplis commen-
tiqne,' aut iri sUentia, aut in prophelia, aut ijv-do- dat, per quee facile assequantur Jion debere" illos
cirina. Heecpmnia linum significatft, docere enim in Eccjesia ioqui linguis,>qui interprefari nou pos-
- iieino potefit __nisi ihtelligatur.: possunt iariien hse: . "sunl:_ad quid enim loquitui., tjuem hemo inteUi.gitT.
\T,\ - B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. - _52
Jla efvos per linguam nisi significanlemsermonetnde- A tellectus acccsserit, qui mentis est, proprius, fit
derilis, quomodoscietur quodloqnimini ? eriiis enim revelatio vel agnitio, vel prophetia, vel docirina;
in aera toquenles (hoc esl, nihil-proficientes'). ul proinde ail :Si"vcncro ad vos iingv.isloqucns, qnid
pula, genera linguarum stiiil in hoc mundo et-nihil vobis prodero, nisi si loquar vobisin revelaliqne,:aut-
sine vo.ce.Multa quidem sunt gciiera linguarum, in- iri"agniligne; aul in praphetia, aui in doctrina, id
quil, sed habenl vociini significationes prbprias, ut esl, cum signis , lioc est, linguse accesserit intelle-
intelligantur. Si ergo nesciero virtuiem vocis,-ero ei ctus, ut non spiritu tantum, sed etiam rnenle tiga-
cni loqtiar bafbarus; et is, qui loquitur, milti barba- tur quod agitur. Proinde, quibus signa,. per ali-
n.s.Nori ulique id studeiidummbnet,ut irivicehi quas rerum coiporalium similitudines-denionstra-
periiieognitarii linguam barhari sibivideantur, sed banlur in spiritu, nisi accesserat menlis officiumut
qtiia concordise res est, his nitendum csl, ut per etiani intclligerenlur, nonduni eral prophetia, jna-
unaniniitatem inlelleclus communiloetitiaglorienlur. gisquepropliefa erat qui itfterpretahatur,-quod aliud
Sic et-_vos,quoniam wmutalores esiis spirituum, a'd-. . vidisset," quam -ipse qui -vidissel. Unde ajiparet
wdificalionemEcctesiw quwrite,'ut propheletis; Quia" magis ad tfferitem perveriire prophetiam , quam'adr-.
prodest Scripluras-explanare. Nam.incitalur et gau- Tsium spirilufti, qui itfodo -quo.damproprio vocalur
det animus , quando "aliquidde'Seriptuiis percipit-, g splritus, vis animoe qusedam mente inferior, Tibi-_
et quaritum propensior iif haC parle lit, tanium de^ ' corporalium rer-um-similitudines exprimtinlur.- Ita-:
sefif vilia.; proptefea ad hanc partem sludium mb-;' que magis Jpsepli pfbpheta, qui inicllexit quid si-"
net applicandurii. Ideo qui loquiitir lingua, orei ilt gnificarent scpteifsespicse,et seplenoe]ioves,"quani
intefpretelur. Eum qui liuguis loqui desiderat, dicil Pharao qui -eas vidif in somhis ( Gen. XLI), iilius
orare debere, ut accipial dbnum liilerpretaftdi, ut ehini spiritus iriformalus est ut videret; liujus ineiis
profieiarcseleiis studium ejus. 5i oravero -lingua"," Uluminata, iil infelligefet.ac"'pef hoc iii illb erat'
spiritus tnctis oral,- mens autem measine fruclu esl.- lingua, in isto propheiia, quia in illb rerum ima-
Mariifeslumest igribrareaninium ftostrum siiingua " giiialio, itfisto imaginalionum interpretatio. Minus"
lbquatur"quam nesclt, sicut solerit Latini "lioiriines ergo propliela,-qui Teriiiii qiiceslgiilficantrir sola
Gra.ce caniare, obleclati sbno verborum, nescientes ipsa signa in spirifu per rerum corporalium imagi-:
tainen quid dicanl. Spiritus ergo qui dalur in hapti-' nes viuel;; el magis prbpiiefa qui solo"cai-um intei-
smo, scit quod oret aninius, dum loquitur, aut. Iectu priediius est; sed-hiaxImepropJiefa qui ulro--
peroral lingua sibi ignota : meiis autemqua. estani- que pra_cellil, ut -videai' in Spirifu cofpdralium.'
inussine fructu est. Queni enim potest habcre pro- refum sigiiificativas siriiilitudines, el eas vivacitate
fectiim qui ignorat qua. loquatur ? - • .Gnientis iritelligat.-Sicut Danielis excellenlia terilala"
Quid est ergo ? orabp spiritu, orabo et menie, psal-' est et piobala; quiregiet sbmiiium,'qubd videfat"
mum'dicam spirilu, psalmum dicani efmente. Hoe; dixil, ef-quid significafet,'aperuif ('Dan. iv, v), et
dicil, quia curn quis hac lingua lbquitur quam fibvit, ipsoe quippe imagines corpbralesin spirituejus ex-'
tamspiritu quanrmenle oral, quia noh soluni spi-' pressae^sunt,et eafumiiileHeclus-rcvelatusiiiiiienle.
rltus ejus, quem dixil datum in haptismo , scil quod Cwteriimsi ~benedixeris'~spiritn.(Ambr.) Hoc esl si
oratur, sed et anlmiis ( Aug.)' simili modb et de" laudern Dei lirigua loquaris igiiola audientibus. Quis
psaliho non ignbrat. Spiritus a niente distinguitiir supplel locum'idibiw? Quomddo 'dicit Atneti, super
evideritissimo teslimoriib : Si enim ofavefo, inquif- iuam benediclibriem,quoniain quid dicas nescil? Im-
Jingua , spirifus trieus ofat, mens-auiein inea infrn- periius enim iaudiens quodnon inteUigit, neseit
cluosa esi; curo ergo lingua inlelligaluf hoc Toco" firieni oralibnis, ef noif' respondet ameri, id est ve-'.
dicere obscuras et mysticas significationes', a qui-; rum, ut confirmetur benediclio;- per hos efiim im--'
bus si inieUeclum nieiilis rembveasj nemo eedifi-" pJelur.coiififmaiib precis, qui fespondent amen, ut
catur audiendo quod iion intelligit. Unde eliam di-; Oninia-dicta"veri "teslirnonloin audientium.ifientibus
cit: Qtii enim ioquitur iingua-non hominibus loqui-- . confirmenlur.' Nqm tu 'quidembenegrdlias agis.'J)c
lurfsed Deo, netnd enitriaudit; spirilus aulem loqui- ii) eodicit qufcognila sibi Ioquitiir,qui.i scil quid di-'.
tur mysleria^ satis indical eam se linguam lioc loeb cat. Sed aller rioriwdificaliir.-Si ufique ad a_difican-
r.ppellare, ubi sunt significatibnes velut imagines dam Ecclesiam coiivenilis, ea debent dici, quas-in-"
reruinac similitudines, qute ut inteliiganlrir iridi- telligant audientes, hamquid prqdest, ut quis lingna":
geht mentis obtutu, cum aulem iiilelligunfur iii loquatuf, quaihsoius scit, ut qui audit nibilproficial?
Spiritu eas dicit esse, nori in mente. Unde aper- •"Ideotacere debel in Ecclesia, ut hi loquantur, qui
lius ait: Si benedixeris spiritu, quis snpplet locuhi prosinlaudientibus. Gralids agb Deo fneo qtfod bm- .
idiolm, quontodo diccl, Ainen, super luani benedi- vimri vestrum lingua loqnor. Quoniam superius lin-
clioriein, quandoqiiidemnescil guid dicas: Qiiia Cfgo. guis loqui donum esse dixit Spirilus saricti, ideo oid
eiisini lingua , id est meriibfo corporis , quod niover' Deum fefert, quod oninium"lingua loquerelur, cl
iims in ore,-"'cum loquimur, sigha ulique ferum rie forfe quiisi •a_muluspfef ihvidiamhoc dicere vi
tlantur, hon fes ipsoe prbfefuntur, proplerea trans- defetur, ostendif omhiimi quidem hbrum se loqui
lalo veiiio linguani appellavit quariilibcl signoruhi Jiriguis, elquianon yalde prodest, addit: Sed iii,
prolaiioiieni priusqiiam iritelligantur. Quo cum in- Ecclesid'vdio quirique verba lorjnifut et alios sensti
113 ENARRATIONUMIN EPP. PAULf LIB. -XI. — JN EPIST. TAD COR. iSi
weo inslruam , quam decem millia verborum iingua. jt\_omnes linguis loc(uaniur,'iiitrent auiemidibtm, aut
JJiilius diejtpaucis v.crbis in apertione sermonis lo- ittffdeles, ttonn.e.dicent qubd insanilis?' Mahifesfum
qui, qubd omiies-iiilelligant quaro pfolixam oralio- est,-quiasiomhes diversis linguis loquantuf, lu-
Jiem-liabere"in-"pbscpfo.:-hi ex .Helireeis" ,erajit," qui multus fitquidam incohditus popuii,' quasi phre-

aliqiiandb Syraiingua', pleruihque Ilebrsea in -tracfa-' hesinf palientis.'-Si aule'm:omnes prbphetent,'iniret
iibus autin ou.lationibus.".utebantiu*ad cpmmerida»- auiehv quis'ijtfidelis ,'dui idioia",-convinciiur ab __»_-'
' tiQnehi. &Iorial)aiiiuf'eriiiiise dieijiebrscbs -pfbpTef tiibus,- dij"udicalnr'~ab:6tn'riib"us,' occulld: .tofdis'etiaiii
meriturii "Abrahoe," qubd-jdein 'Apbsiolus "proiiihilo ejfisjnanife'siq-fiiini;et'luhc'caderisiri.fdciem'qdorabii
liabuit-dic.eris: Mihf-auimn db'sii gtbriari, hisi-hv De_um;:j7romiri!iaiis:qugd^v'ere~D'eus irt,"vbbissit. Duni
' "'
nriice^-Donihii.rioslri-Jesu-Christi:- - -' -' _•"-'' enjm ;ifiielllgif-:etinteljigitur audieiisiahdariDeiim,
-
•---.Ejalres; -npiiie'.pueri effici'ierisibus":zSed'tnaliiia 'et adoTari Clnistiiin-;
pefyidet-.veraiii-esspj,'et veneT
parvnli:esl_ole/seris'ibW\a'iUem.p'erfecti'.esiotef¥eife- i'a'ndam reiigionerir. ih qua" riihil"fucaturii, .niliil ih
cios esse vul.t illbs, ut sciant quid ad iftslrucliorieni leriebris "videtrgefi,- sicul apud" paganos , qiiibus
EcclesloesifTiece-ssaT;ium:,--'utT'e"c"ederiles a hiaJilia^et - Vclaii.tur-o6.tiIi,ne-qucc"_'saci..a-."yoc"ant pefspici&htey,
errbiubiis',iiis-siuderent, qii-epioficereni a"d--ritili- variis se'ya.nitatibiis'\cerhahl-.-iliudi._ Omnis cniril
tatem-fratrurii.: |iic"est ,enirii;"-sehsifperfectus, qui '% 1 1 imp6sfufa"-4ene'bi'a's--pelit;* 'eiTaishpfov-eris" bsten-
"agilTft.prbsit.alicui,- maxinie fralri: J._ 1'eg'e-"enirivdii; iiJer)apiid hos;iiihil aslute,1 nihi.rsub velanriiie,
scripltlnieslf Qiiid-in dliisjinguis ,: efiri laiiiis dliis"," 'scd_.simpjiciteruhus lauDaiuf DCt!S',-;ex" giio sun.t;6i!V
•lotfunfpgpidb huic/i rioridum-meexaudiet; dicil D6- ' 'tfia. et"hiius DpmimisTesusVper "quem psiinia..Si
.«ft.iims,Hoe Dominus-deiiis dixlt.ipiospieesciif iice s"ehim';riullus'sit, qhi inteiligai, auf"-a"qii6.ipsediscii-
Salvatofiicfeiiiturbs.; -iri-aiiis"-"ehim.viingui's"et'in' liatuf-,'potest diBeresedticiiorieni esse qnamd'ani'.eT'
• aJiis'_Ta'biisloqiii-,'>JSo'Ttim-;TeslameiiiUm ."esf-.proedi- U)ijtaiein,~-quse"-ide6lirsguis caniiiu*, qiiia jjiidoris
"
lcare;--sic"'it-;dicit.'Jer-emit.S'pfophela: Eccemriient ;esl,-fsi*ieyeletur.--'Pro|._l!eti'ajfeprseseiili egt quani,
di'es;-4icii Ddmpwis.','ef .corisummabodqmui lirctef, Paiilus aposi"olus:dicif'; Si duiijn onines prophelenf,
el domuiJjidw Tf&dtrienftitriNovriih','riorisecundum iriifefanierit qriis irifideiisj vefidiola, 'cqrivinciiur_"__&
.quod-disposiitpairibusillbfwn ('Jerenv. x'xxi"):,/Iipq cmriibus',dijudic0_ur abomnibits,'.'occulia cordis.ejus"
ost;;riraiiiufata^/ralioiic.^alitfv.loqui, 'quam-'~seTegis' fndiiifesia ''fiiirii,, "eiluitccaderis 'iri -fqaie.ni'.adurabit
. v.eteiis verba habebaiTt. jD.unTaudivit Sabbalffiii- Deuiri, '_pfonuniians''gubdJ<efe;."Deii's'i_iip'bis sit.
-splvf, nepmeiiia-s-evacuafi',-circumeisioneni-ce,ssare;- '(Greg.) -'Cfim-igitui*-pcculia.-coidis.ejus manifesta
saerificia -jniniutari,-e-scas"-dudum---prphibitas-_.-Iiec.r-e fiufil-, pTbfecto' iftonslfafur, ijuia per imhc.modany
edere, Ginfstum-deDeo-; Deum preadieari, hocesf ._'C pfpplieiiffi.Spiritus-npi!- prscdipit quod fu!uriihi.esf_
aliis labjis,-et,,aTiisiinguisloqui-'. hec perfidr Deurii ^seil bslentlit qriod "estrQiip •auteni pacto pfbphetia
Gb.audire ybluerunt.- Potest. ef-sic-'ihtelligi, '-quia dicatui* Spintus,"quiiiihil futuriim indicat, sedproe-
iiiulti-:Judseorum-malevbli: efaht,- et _projp.efea':di- seiis liaffaf? quain re _aiiimadveftefiGumesl, qu.bd
;grium non eraf liisin revelaliotfe lbqui"Evarigelium; recfe pfbphetia .diei_uivn'otf q.u.iapraidicit yefttiira_,
Jn~paTabolisiioquebatui'.'a'd"-eos, -ut-ihteiligerent',- • sed quia piodit occiiJfa",rem quippe.q^uaniiibetiicui .
ideptsibi-rioii revelari, IquLfinali .eranl,•- irec-ic ab" oculis iioslris' iri.futhfo"sublrahurif '.terrrpora/ita
eo.rrigerenl ut .ifterentesse facerent-per-expiaiiatio- -a!)"octiJisjhosiris ihpfffiseriffsjihtraiiet c*ausj)..:.-YeD;
nem audire .vefba. Dei-; Unde"--dicuhr-discipuii "ad tofa-eteninires- occullatiir ih futuro' tcmpore, proe-
Dominum.i:Bomi~ne, -quatxjn pdrribolis". loqueris illis ? -seris^auieih cosltatio abscondithr iri Iatehtircorde,
Et. pominus, 'qiiia ;tio,6.s.ddtum-est', iftqujt,.'«osse •Est'etiam'pToph'etia prseseris, ouni-fes.quoelibetiion
nfysieriutri regni Dei; jllis atitem" ndtt, -.</'"videhfes "pef.anihium, sed per aljsehtefti loCuni tegithr, qripe
non videanl,'el audientes-rioiiinletligani (Luc:.vm )>" tainenpef .'Spirltuhj deriudaturj -et"ilii fitproesehs-
• ne '-indigfti-ssalutem.pei*eip;efent-*, 'quq1i'-ariiiiiadvei*.-; - prophefantis aniihus-,"
ubi.pef-prsesehiiaiirriori.iist
. tentps.pro medlis'.siiis factum", oec sic. eonversi ,. corpus. Nain Giezilonge a proplletaTeCessefat, cuhi
-Deo-saf.isfacere'v61uerunl.;T-tfl^«clirignmirisighum *' Kaamam Syfi jrTnnerapercipiebat, cuitahieh ideih
si.nC.Hpc est yelamifte iricbgnitceTinguse obscuraii prdplieia- dicit VNorinecor meiitn iri prwsenlierdt,^
_sun.UsernioneSDei-,-ne-videaiituf a-peiTidis.-,ut-cum- " quandb r.everstfsest lioniode cursu siio iii dccursum
' '
hudiuntur.ihcbgtfitse-lingu*K,iigiviiin sit" quia- pro^' tibi? \iV'Reg'.-v.f; ;"" '""'-"'' .'"'"' :,"'-"'"/.
pier p.ei'fidiam~factuni est,, iie7audienS jiitelligat; "fQuid ergo-esij-frdlrei; cum '-convehiiisunusquisqtfe
N.onjidelibus, sedririfidelibits. Hbc-est, .quptl dixit-,-"' :' vesifump$~almufiiAatie"(;''(AmbT.)Tdcsf, laudem "Dei
quia _ad. :o_cculiandoV-s'en'sus",'increduIis •profieiuiit -pefi cahliciim eloquifur. DoclrinatnJiabet, hoc est,
lirigu.se.Pro.phelici aulenunon inficlelibus'; sed fideti^ serisuiini per s'pifitaleiii;prudentiaiiVJiabet;cxposilio-
-btis;.jioc est'. liori eompelif fidelibuslaudireiinguas,' - nerih Apocaiypshi-habet;id esfc, subest ei prophetia
,quas-rion ihielligmit;, sed ihfidelibusrqui non "siriit 'oceiillofiim qiia. "adomnium 'meftterii-perveriiat; fa?
Isaiaspfopliela i-V-hde ven.te Spiritii/saricloV-fajj^tflifl'habet;, ut"eqs; qui
digni -i-iteliigei*e-;'-siciit.t1ic'il"
. xifydicpgpulq -huicf AureTahdieiisel-rioii hiteliigelis; iirigua lbqui poferarit Hbn eontfistafef, permisit eos
$ic;{I'sa.-mj'. •.'--'-" ,•: •" "-'-'': "''' ' -'- -'1: ioquiiiriguis: itrtarheh iit inlerprelaiib seqiierelur.
' '
,-Si;-efgo .conveniaf'-tmivefsa:.~E~cci'esia''~in-f(finm et . idee ':a\l-;<.ihterpreiaiioifeni'liabel,, vft-'s\ intefpfes
45S B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS IIL 136
adesset,dareturIocus loquentibus.linguis. Omnia ad A , libus. Sie enim se jactabant, quasi benefieium da-
aidificationemfiarit. .Cohclusio heee esl, ut nihil in- rent ihagis', quasi accipererit, accedentes-ad Tidem;
cassum in Ecclesia'.geralur, iocque ..elaboranduro niide dicii:- Anfin vbs splos.devehilverbupf-Dei? On.i-
miagis,ht.et i.mperiti proficiarit,. ne quid sit cqfpPris iiis enim quj \3jli- aliquid eriiere, -qubd scit.;ab aliis
per.ihiperiliani leiiebfbsurii. "idcircp^omhes paratbs non requiri, cum qtfpdani faslidioiaccedit-ad empiio.-
vult convemre, d.iversis donis spiritaijbus, :iif.ipsra' , hetfj -qjiasi beneficiuih -prifistIfurhs.H_ehdeiiii;. Tdeo
avidilal4animi"vi£;iIahiCSOT^ .'hqc.Appslpius-afguit in 'Cofinlhiis.quiTaJesise pre-
Jiorai dohaffiriiuiarentur, adiHumitfationeiiiTratriim.. 'TOebanVei.atlorievariitatis, quasiipsi;'sFhon-bbedi-
iSiiie eiiim.lirigua'gkis\ iogttilur;sequndunffduosiut, reri.tv6rJjis=fidei;'rieiiioessei qu.i'creder"et,-slcut ilb.
-ufiiiultiim, tfes, efpef-ydrtes.uiius.interprti^ ; =citJftdeeis'.':: Vobisfrimum ipporlebaf Ipifuiver_b~g viim
est',:duq"aiil ifes,'plus hbn ihiguis loguantuf/,.:se_d. liujus;. sed-'qiiia7repuiislis'edindigho's.vgs:fa'cK^^
-singuli,."Tffin; shhjil pniii.es,s.;hesii]|a_n|fe-_yi"derenlur;;mtei;nm'-iiilm^ecce^,onv~efihnu\s\iips.qd\%^^
ideq ergo'V."ut-iiiultam,l,fes,* he qccuparent^ieihliiiV. -^iu.f:-\\.f,;_"_;-;,--"- ":..:--; -;-'.' \\~-\ -' ;-:-
.guisioquenles,, ef ahterpretgs illbfumfnph -habefeht,- c~\Si'~qriisfid_ei[ur\prpphefaes\e^
a.tque-pf.ophetaetempus' .:Sc'riji.luras.'dissereiidi.,' qui icat qiiw scribo\oobis_^quiq'.D.ohiini~sjiiit\hfdndafd.
-sunt tbiitis. Ecclesiee «iiluhiinafpres*:\Sj:dutem;nqii B jloc dicens ,"rtangit^upi*a--menio"pip's''-falsos 'apos"Ub>-
-•filiriterpres, taceat ih'Ecclfsia,\sibidutem loqua- ios a quUjus ihefaiit depjjyati,- qui .pfb :desidefji's
';_.('• Dcp/Hoc esf,. infra.se tacite joret,va_uf"'ldquaT ;hom5iiuiJi;:po'hT-;diviha,. sed .lerretfa^.dbcebaht. Ideo-
iurpeb,.-,qui aridit muta omriia -:ih";Ecclesia .enini . .hihLl.:'shuhiifadere 'sedicit,--s'ed'_OoiiijhiJ"uf"qulbns
iUe "debetTqqui,-•quioninibus __)TOS\l.':Pr_qphetm-dub' ', -siiadef,. T)eb. acquisil_i.,;hb'n-;.libminibus-yideajiiui*;
auftr.esdicqAfetralii dijudicentrjlpsum ftioduiri;te- .qua-ilducia •etxbtistaiUef pfaedicat, •libefam liabqns
-, fiuitdiceiidb.:**Duoaiij tresloquahtui*. jrsingiiii_aute'm- cbnscienliamV-quia non.Jioniinibiis plabefe vull,t sed .
sicut supraV.cfoterqs-autem"interrpgaferpermisit \de peo!;-unde.pecC-aj,6ribushbh 'bl.anditui*-ut.cfeseaht,
ohis'quss.forte iii-anibiguis.^vejiiurif•>aut-quee asser - sed ;adriionej_ut':,_flesinaht.iSi-.jjuis..'ifuieriiignoriii,
qiii -a.liqiiisp.oh'pptest, quia divefsaVsuntihgeriia, ,ul 'igncfrgbijuf.-Hecte,__quia.qui-ftescit'Pbniini-_esise, quse"
uisp'utati.b_ie'.plani-ore'rdiiucidenfur si.dliife- ipqhituf Ap.bilbl.is.>et Ipse "a.Dominb-ignorabitur in
•velatuhiffuerit sedenti, '.pribr.(nccai.-Id fest,"i.eHtiittat; die -<-\ii&\a\\^ifc_m_te .
'pbtiorijiferibri, jxjfc -si ;pptest,."dicat, nec aigre Tefat, mescio,vos\~Mailh.T:'%.y).; -.'-'' , .-1- -.- -.-'-:"''.
*quia;_pbtestef iiii-dejridoiiuni, ht dicaff x$m vidCtur „\3laq!ie, -frgti-es;:\mmuiamim.:p_rpp!ieiarei~^ ,
-ihfefior, quod-pptibri -.concessum;qon s;est. .SiCiit ,argiia't.Jips,- ,et in_-niuItiST*eprehendai," et .cbrfipiat,
eftimiotrimiirii -cpneedi;inbii pptfest,Bice't poiiori, -.fJ.eoqupd.Tebesseralif.a tfaditiqiiCejusj taiheri.Traifes-
jtaet hoh jjolest.alicui quaiftvls inferiori. nihil ___.-. ; • JioYvbcat, quia dicil-Isaias,iitl pleJienisDpihl.rii,-i)ii
.periiri,. :ut hpmO. sifvaCiius-. ri:-gfatia.tDei. Poiesiis.! iiie-his qtti non r^cis.aihbidaht'iriviis;nteis,"fralres
'
.enim~yier-:$ingu!<fs prjop/ietare;;ut'ontries -discanl Vt hpstri\estis vos.r,Ut'efgo.cPnso-Jaretufistosposl cpf-
Srimes exorerit.- Hsec tratlitio .Sypagogse:esi, qiiarii i*ectibnes,- ffalres illos ypeat, et. aiL seniulatipnem
pbs vull sectari.jj.quiaChristianis"quidam-s.cribit,sed - proplieiiai "Jipftatuf, utiassiduadispulaiibne et ex- •
ex «genfiiius'factis,'hon:;exTudseisVut-sedehtes'.di's-•" piana.l-iohe.legis;divinee;fierent,'structiores^iht.pbs- ;
•puterilj.seniores;dighilale in"calliedris,_sequentesin 1 seiif ijiscere perversas*esse,p-seud.oapbstolbfuhi;prfle-
•subselliis, "iibyissi.mi in pavinienlo.super^matfas,- i. -diealioftesl EtjbquiJingujs.holilefproliibefe^jjpro'-
. quibus sf 4*evelatum,,fuerit, da.ndo Jbeuni dicendii- pl.er;charitateiii.,ut.ijuipossunlioqui.lih
-preecepit, iiec despieieridps; "qiiia-meriijjra.-corporis i ihterpres Tuerit"pfeesehs-nohvyeten.lur.ne-:fiat-sdis-
sifrit. Et' Spiritus-jfropfielarunfjjropheiissp,bj~ecfus esty- .&ejtsibflt)mrua'-autein-iw)iegl& ordinerii *.
'(Jiilaehiiii-uiiiis*. alqhe-idem spiritus .-es.t.quLjtam f* fiqiitrKoc est secunduiii:.bi*din;em: supva dictum; lib-_
proplielis.,futura -diceniibus,-quainiis'qui:revelanl .; hesle:Siufehiillud;Dt*, qiiod-cuni pace et disciplina
.Scrip'turas,irifundit se;pro j*aiiohe etquaiilale. caiir--- -fit: , ':_-' : ':'--_.:/,'_''"" -.[... -..';•-'"-- .:..-,:--
1
sarufti',' idcirco.j&x\t,;$.ubjectus esi prophetAs;jif in-:."'-. Mulieies hi-fecclesia.iaceahf. Nunc: -tradit- qubd
'
genia accenderet iia.cspe,' "qubd ,spiritus: corilradiT preetermiserat^iupefius.-enihi; velafi.jhujiefes iri
oendo, honfesisteret,- .he.discordia"Jiat in_.cbrpor"e -i leccjesiaproecepit, modo ut quiel3e_sini;et.vei*6cunda_
qiii eiiimiftpace yocantur, .patienliseidebent-:s'lu-; ostendit, -ut -opera. preiium: iii", quia' ;yelajituf".."Si- .
der.e-,ne,pacis jura -solvanlur. -Noiieniin esl dissen-• eriim;iriiago.pei vir.-est_jdion femiqa , et"Viro' SUIJ-
sidhis~Deus,sed pacis::~s_ed<sicufhi~omn:.bils ; Jecla est iege hat'ur_e,_'qu'aiit6uiagis ,in Ecclesia de"r
£cclesii_s
sdnctpruiii docieo: lloc. diclo Iipr.talur "illos",Tit quoes - beiil esse. subjecta. prppter-reverontiam ejus,...qui-
~
pfKcepit'fa'cia'nt,,4i'uahdo.similifef.;s.e>eeciesiis san- iilius lega^us-eslj ^qul.etiani. viri- 3cSput'"estJ..i\rjo«
"
clofum. .proedicareTeslalur. An a vobis':ver.bum.\Dei ! eniiri pepriillilur,eis'lpqui,:se~d s.ubditas-essesicut et '
prbcessit, aul in vos.sotqs pervenih. Arguen.lis.-yefba lex^dicit. .Quid-dicii lex?, Ad mftirii .tuum-.conversio
sunt, sic; enim-iriflati.,eraiit,' quasi ipsis -promissa tua, efipse :doriiinabitur:fuii,J;ex}ixc specialis' :es.tv
fuisspl-lisec.saliiSjretexempJo eorum, ca.tei*segenles1, Hinc Safa-.pominuni .ydtaba.t-Abraliam:.yifum-.-suuin
vpcareiituf ad Tidem, aut _rton_.«sBerii- aliqui,;.qui .- {JGc.irxyiii.-),acpcrlioc irisileritiq ^ubehtur csse;,
pqsscnt -siisciperegrhliam Dej r.apqsfplis"pfocdiehn- Be'si'pradiclse iegis sehtenlia.ihfirinelur,, cuju.s;iii"er
157 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. XI. — IN EPIST. I AD COR. m
nipr Sara viro suo erat subjeela, sicut dictum est,. A. Et quia resurrexit tertia die sectindum Scripturas.
quamvis una caro sit: sed diiabus ex.causis jubetur Omnia in fide clausa sunt, ideo sub persona populi
esse subjecta, quia el ex viro est et per ipsam iii- resurreclio Domini tertio die fuiura descripta-esl;
lrav'11peccatum. S. autetn quid volunt discere dgmi, dicit enim Osee prophela : Posl biduum et in tertio
viros sttos interrogenl: iurpe est enim mulieres Igqui die resurgemus, el vivemusin conspectu ejus (Ose.
in Ecctesia. Turpe esl, quia conlra disciplinamesi, vi). In Christo enim omnes resurrexisse,, sicut in
utin domo Dei, qui eas.suhjeelas viris suis esse Adam mortuos esse, nemo fidelium denegat. Simili
pra.cepil, de lege loqui preesumant, cum sciant,. . modo el in Psalmo sub persona homhiis etiam de
illic viros hahere primalum.el sibi magis competere Chrislo signifieat dicens : Omnia subjecisli sub pedi-
ut in domo Dei precibus vacenl, linguam relinenles, bus ejus,-gloria et honore coronasli eum. (Psal. ym).
aures aperiant, ut audiant quomodo misericordia Et quia visus est Cepliw, id est, Petro, hoc etiani
Dei morlem vicil per Ghrislum, quseper eas regna- CJeophas et Emaus testantur in Evangelio juxla
vit. Nam si audeant in Ecclesia loqui, dedecus est, Luc'ani,.quod apparuit soli Belro. Et post hmcunde-r
quia idcirco velantur ut humilialse appareant. IUa_ cim. Et lioc in Evangelio continetur. Deinde visus
autern se inverecundas oslendunl, quod et viris op- esl plus quam quingenlisfralribus simul. Hoe sua iide
probrium est: in mulicrum «nim. insolenlia etiam B Ioquitur. Ex quibus multi manent usque adhuc, qui-
maritj nolantur» dam autem dormierunt. De his quilius post resur-
reetionem apparuit Dominus tune multos dicit fuisse
CAPUT X\. in corpore. Dcinde visus est Jacobo. Singularitcr
Tractat Apostolus de gratia resurrectionis, prwmil- Jacobo apparuit sicut et Petro, quod ideo fac- "
tendo commendaiionemdoctrinm evangelicm. pulo
tum, ut multifaria apparentia fidem resurreclionis
-
Notum autem vobis facio, fralres, Evangelium firriiaret. Deinde apostolis omnibus. Iterum omni-
quod prmdicavi vobis, quod et accepislis, in quo et bus apostolis visus est in monte, ubi conslituerat
stalis, per quod et saivamini: qua ratione prwdica- illis.Jesus, sicut refeii Matthseus Evangelisla. Ante
verimvobis si tenelis, nisi frustra credidistis. (Ambr.) in Jerusalem post dies octo resurreclionis suse, id
Ostendit illis, quia si in hac eausa quse subjecta est, est, Dominica die,'januis clansis, intravit addiscipu-
a tradilione ejus seducti sunt, perdiderunt quod cre- los ul Tliomse animus firmarelur, sieut dicit Joan-
diderunt. Omnis enim spes credentium in hoc sensu nes apostolus : In monte enim intelligitur maiidala
esl, quia mortui resurgent.-Quod autem dicit, « in iUis dedisse. (Aug.) Non dixit primo apparuit Ce-
quo et statis, >de his dicit, qui firnii erant in fide phse, nam esset contrarium, quod primo mulieribus
traditionis hujus; promiscuistsnim loquitur, ut el hi G apparuisse in Evangelio legitur. Postea, inquit, un-
qui Tixiin fide sunt gaudeant, et qui nutant corripi decim quibuslibet, qua Jiora libet, ipso tamen-resur-
se doleant et corrigantur. Tradidi enim vobis impri- rectionis die. Deinde apparuit plus quam quingentis
mis, quod et accepi, quoniam Chrislus morluus est fratribus simul, sive isli eum illis tmdecim eraril
pro peccatis noslris secundum Scripluras, Scripluras congregati clausis ostiis prppter metiim Judseorum,
Testamenti Veteris memorat, quae futuram passio- unde cum exisset Thomas, venit ad eos Jesus, sive
nem Domini ceeinerunt; dicit enim lsaias prophela post octo iUosdies quando libct niliil habet adversi.
(Isa. LIII) : Ut ovis ad immolandum ductus est, et Poslea, inquit, apparuit Jacobo. Nam tunc primum
inter cselera, Quomam tollelur a terra vita ejus; ab 'accipere debemus visum esse Jacobo, sed aliqua
iniquitalibus populi mei ductus esl ad morlem. Hsecin pfopria manifestatione singulariter. Deinde aposto-
Christo reperta noscuntur : sed quia preeteriti tem- Hs omnibus, nec illis tilnc primum, sed jam ut fami-
poris significatio videtur, non est adversum, quia liarius conversarelur cum e'is usque ad diem ascen-
apud Deum, qui omnium prsescius est, nihil futu- sionis suse. Novissime,aulem onfnium, lanquam ab-
rum est; ideo sic dicit, quod futurum est nobis, ortivo visus est et mihi. (Ambr.) Apparuit illi pri-
quasi factum sit. Nam in Apocalypsi Joannis apo- mumin coelo, post oratfli in templo. Abortivum se
slbli dicitur (Apoc. xvn) : Agnus, inquit, qui gccisus; D dixit, quia extra tempus nalus in Chrislo apostola-
est a cbnslilulionemundi: quia enim aliter non fiet, tum accepil jam Chfisto in eoelosrecepto in carne.
qhamscitDeus,"faclum dicitur : noJjisenim lit noui, Ego enim sitm minimus aposlolorum. Humilial se, et
Deo, quia apud Deum nihil est, quod futurum dica- temporis causam sibi ascribil: tempore enim mi-
lur. Et iri" psalmo ait: Dominus rcgnavit a lignoi iior est, non dignitate. Sed quia et persecutor fu.it,
( Psal. xcv); et Moyscs de cruce ejus ita significavit inclinat se dicens. Qui non sum dignus vocari dpo-
dicens : Tunc videbilis vilatnveslram peridentemante. stolris,quoniam persecutussum EcclesiamDei. (Greg.)
dculosveslros,.el non credetis ( Deut. xxvm). Idcircoi VideamusPaulum quomodo apostolorum alis taclus,
ergo in eadem eausa, et futuri temporis aliquando, atque ad pcenilenliani excilatus fuerat,qui mala prse-
significanlia ponitur ne a perversis non de ChrislO,. teritse persecutionis suoe,et aposlolorum innocentem
diclum defendatur, sitotum quasi pra_teritum signi- viram considerans, dicebat . Ego enim sum tninimus
flcaret. El quia sepultus est. Nulli dubium morluum! apostolorum, qui.non suni dignus vocari aposlolus,
sepullum esse, sicut dicil Isaias prophela (Isa. LIII):; quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Consideravit
Et dabo mqlos pro sepullura ejus. quippe apostolorum innocentiam, et propter preece-
PATROL. CXII 5
' R. RABANI MAURIARCHIEP. MGGUNT.OPERTJMPARS III. 140
139
dentem malitiam vilis in ejus oeulis facta esl omnis A leslia volelis : Gratia auiem Dei sum id quod-sum.
quam exhibebat in Ecclesia sollicittido sua, el quam (Anibr.) Deo datgIoriam',qui euin elegit, et digni-
inultos ex accepto ifitelleclu preecederet noh attendit, tatem suam non sibi defendit, sedindignum se dicit.
quia illorum innocentiam pensans persecutbrem ali- unde vere plus merelur, sciens dixisse Dominum :
quando se fuisse doluit. Sed videamus, si quis ex Qui se exaltal humiliabilur (Luc. xiv).
apostoliseuni,quiPaulodalusest'intellectummiratuf. Etgratia ejusin me vacua non fuii. Hoc dicit,
Ipse iiobis aposlolorum primus requirendus est, qui quia non propter quod persecutus est, minorem gra-
discipulos admonens ait.: Sicut et charissimusfrater iiani in apostblatu accepit. Sed abundantius illis
noster Paulussecundum sibi datam sapienliam scri- omnibus laboravi. Addit causam, quia non solum
-psit vobis : Sicul et in gmnibus .Ejristglisloquensin minoratus non est, sed et amplius pfopter cbnstan-
eis, de his in quibussuiit,quwdam difficilia inlellectu, tiam ,.qua vigebat in .Chrislo afflictus est, quod non
quw indocli_-et instabiles depravqnt (II P.etr. lii) segre fei'ens dignior faclus est, Non ego;autein, sed
Miratnr . itaque" in oninibus' apostolis Paulus in- gratia Dei mecum. Ne se extulisse jactanlerpulafe-
nocentiam; miralur aposlolus primus in Paulo sa- lur, stalim se humiliat, - cum hoc ipsum non magis
pientiam. Alis ergo se tangunt, qui inde vicissim sibi, sed Dei gratiee ascribit, ut semper omnem glo-
se ad profecium excitant, unde volant. Hoc itaque B riam reportet ad Deum, unde jure exaltandus est.
_omnipotens Deus agit in- cordibus hominuni, quod {Aug.) Non quia ipse nihil boni agebat, sed quia
facit in regionibus terrarum..Poterat naiiique uni- nihil ageret, si ille non adjuvaret. (CASS.)Nam cum
cuilibel regioni fructus omnes.tribuere. Sedsi una- dicit, laboravi, conatum proprii signiflcat arbitrii ;
quselibetregio alterius regionis fructibus non indi- -cum autem dicit, nori ego, sed graiia Dei, virtutem
geret,' communionem cum altera nori habuisset: divinoeprotecfiohis ostendit; cum dicit, mec.um,non
Undefil ut liuic.vhii, alii vero olei, abundanliam "otiosoneqrie securoj-sed labpi*anti ac desudanti eam
tribuat; hanc multitudine pecudum, illam ubertate cooperatam fuisse declarat; quod eliam in Job pro-
abundare. faciat fruguni': ut cum illa defert quod batissimo athleta suo, cum eum diabolus expelissei
ista non habet, et ista reddit quod illa non detulit, ad singulare certamen divinam leginius providisse
per comraunionem gratia. sibisimul etiam'divisse justiliam._ Si enim contra inimicum nonsua virtute,
terree conjuncteesiift. Sicut ergo regiones terrarum, sed Dei solius fuisset^raliaprotegente congressus,
ila sunt mentes sanctorum, quee dum vicissini sibi et absque ulla virtute patifiiitiee suse, divina tantum
conferunt quod acceperunt, quasi fructus suos re- opilulatirinesuffultus, mulliplices iUas ac tofa inimici
giones regionibus impendunt, ut in una omnes cha- crudelitate qusesitas tenlationum moles et exilia
rilale junganlur. Sed inter hsec sciendum est, quia 'J pertulisset, quomodo non illam calumniosam dia-
sicuf electi quique hoc semper in aliis attendunt Jjolus quam prius emiserat vocem adversus eum ju-
qubd a Deo meliusi acceperunt quam ipsi, -ut eos slius ilerasset ; Nunquid gratis Job .colil Deum;
sibi in cogilatibne proeferant, seque illis in humili- nonne tu vallasti eum, ac domum ejus, el universam
tate substernant; ita reproborum mens nunquam substanliam . ejus per circuilum, sed aufer.manum
considerat, quid alter' boni amplius , quam ipse, tuam, id est,-sine eum suis mecum viribus decer-
sed .quid boni ipse amplius quam alter haheat; ne- tare, nisi in -fqciem.tnam benedixerit iibi? (Job. i.)
que pensant, quse bona spirilus alter acceperit, el Sed cum tfullam' hujuscemodi querimoniam ca-
ipsis desint, sed qnse bona ipsis et quee mala adsint lumniosus hostis post conflictum audeat iterare, non '
.alteris; et cun. omnipotens Deus ad hoc singulls Dei, sed lllius se victum .viribus. confitetur. (Greg.)
virtules dividat,"ut alterum alteri in cogitatione Superna ergo- pietas prius agit in nobis aliquid sihe
humiliet, ad.hoc reprobi pertrahunt bonum-quod riobis, ut subsequenter quoque nostro libero arbitrio
acceperunt, ut.ex eo in elatione perdanlur, dum bonum, quodjam appetimus, agat-nobiscum, quod
semper considerant bona quee ipsi hahent et alii tamen per impensam graliam in extremo judicio,
non habent, etnuuquam perpendere student quanta _ ita remuneret in nqbis, ac si solis processisset ex
hona alii habent, et ipsi non habent. Quod ergo nobis. Quia enim divina nos bonitas, ut innocentes
diyina pietas in augmentum disponit humilitatis, hoc faciatproevenit, Paulusait: GratiaautemDeisumid
mentes reprobee in augmentum vertunt elationis, et quod sutn. Et quia eanidem gratiam nostrum liberum
ex diversitate munerum a bono deficiunt, unde jarbitrium sequilur, adjungit, et graiia ejus in me
crescere in humilitalis bono debuerunt. Propterea .evacuata non fuit, sed abundanlius illis omnibuslabor
ergo hecesse est, fratrescharissimi, ut in vobis hop ravi. Qui duni se de se nihil esse conspiceret, ait:
semper debeatis aspicere quod iuinus hahelis; in Non aulemego ; ettamen quia se esse aliquid cum
proximis vero quod vobis amplius acceperunt, qua- gralia invenit, adjunxit, sed graiia Dei mecum.
tenus dum super vosmetipsos eos pro bono quod Non enim dieerefHiecui», si cum proevenienlegratia
ipsi habent et vos non habelis aspicitis, ad hoc subsequens liberum arbilrium 11011haberet. Ut ergo
quoque obiinendum eliam vos ex humilitate cresca- se sine gratia nihil esse ostenderet, ait, non ego, ut
tis. Si enim efyos in iilis accepta bona perpenditis, vero secum graliam operatam esse per liberum arbi-
etilliin vobis.ebnsiderant dona quse habelis, vicis- tnum. demonstraret, adjungit, sed gratiq Dei
siiif vos alis tangilis, ul excitatis semper ad cte- mecum.
ttl ENARRATIONUM1N EPP. PAULI -LIB. XI. — IN EPIST, I AD COR. tt«
Stve entm ego,.sive ilti sic prmdicamuset sic eredi- jilias, quse consequuntur erroreni illius, cum quoagi-
disiis. (Ambr.) Hoc est quod supra significavil, quia tur,. quee tamen ad hocinfefunlur abono et docto
iion inferioremgratiaminpreedicationeaccepit, quam lioiuine, ut in his erubescens ille, cujus errorem
cseteri apostoli, sed unam atque eamdem: unde magis eonsequuntur, eumdem relinquat errorem, quia si in
arguitperfidiam Corinihiorum, quiaeum manifestala eodem manere voluerit, necesse est, ut-etiam illa
esset creduiitas hsec apudbmnes Ecclesias, hi ab quoe damnat tenere cogatur : non enim vera infere-
hac fide etspedesciverant, quam subjecit dicens: bat Apostolus cum diceret-: Neque Chrislus resurre-
Si dutem Christus prwdicatur quod resurrexit a mor- xit, et illa alia, inanis esi prmdicqtionbstra, inatiis el
tuis,-quomodo dicuntquidam in vobis,quoniamresur- fides vestra, et deinceps alia, quse omninofalsasunt,
rectto mortuorum non est ? Si autem resurreclio mor- quia el Chrislus resurrexit, el non erat inanis pree-
lugrum non est, neque Chrislus resurrexit: si autem dicatio eorum, qui hoc arinuhtiabant, nec fides
Christus ngn resurrexit, inanis est fides vesira, inanis eorum, qui hoc crediderant, sedisia falsaverissime
est et prmdicatio ngslra. Hseca falsis aposlolis erant connectebanlur illi sentenlioe qua dicebatur non esse
tradita, qui Chrislum neque nalum, neque incarne resurreclionem mortuorum; ipsis autem falsis repu-
-
passum , neque resurrexisSe asserebant, quos et diatis, quoniam vera eraiil, consequens erit resurre7
Joannes aposlolus denotat, quod Christum in carne B ctio mortuorum. Cum ergo sintveree connexiones
venisse negabant; unde dicil : Qui negat Chrislnm non soliim verarum,' sed^etiam falsarum sententia-
in came venisse, kic est Anlichristus; el qui negat Fi- rum, faclle esl veritatem' coriiiexiohum etiarii iiv
iium, nec Patrem habef(I Jgun. n). Isti ambulabant scholis discere, queeprseler Ecclesiam sunt: senten-
et quorumdam -fidemne imprudeiites a mundi sapien- tiarum autem verilas in sanctis libris, et in Eccle-
tibus judicarentur subvertebant, quia prudenleS siasticis investiganda est; ipsa tamen veritas conne-
sseculi stultum judicaiit, :cum audiunt resurrectio- xibnum non institijta, sed animadversa est ab
nem mortuorum. Quod si, inquil, verum esl, quia hominibus et notata, ut eampossint vel discere, vel
Christus non resurrexit, falsi sumus prsedicatores, - docere,,ham.est in ferum ratione perpelua, et ttivi-
et fides veslra inanis- erit. Hoc enim crediderunt nilus instituta. Sicut enim qui narfat ordinem tem-
Apostolo preedicante, quia mortui resurgent, et hac porum, non eum ipse componit: et locorum silus, aut
spe allracti sunt ad fidem.Quod utique ad delrimen- naiuras anjmalium vel serpentium, vel Japidum qpi
tum illorum proficere,as^rit, si crediderunt ouod ostendil, nbn res ostenditab hominibus instilulas:
fulurum non est; et.pudoris est,ut aliquis profitea- et ille qui demonslrat sidera eorumque motiis, uon
tur hoc se credidisse, quod falsum est. Et verecun- . ase vel ab homine aliquo rem institutam demon-
diam ergo illis -inculit, et labores illorum dicil infru- G slrat; sic etiam qui dicit, Cum falsum est quod conse-
cluosos, si quod a falsis apostolis audierunt, verum quitur, necesse est, ut falsum sit quod proecedit,-
est, quia mortui non resurgent, quod nemo utique verissime dicit, neque ipse facit ut ita sit, sediantum
de se patitur audire, u.t videntes hoc contra se esse ita esse sdemonstrat. Ex hac regula illudest, quod
reverterentur ad primam fidem. fnvenimur aulem deApostolo commemoravimus, proecedit enim non
et -falsi lestes Dei, quoniam testimonium diximus esse resurreclionem mbrtuorum",quod dicebant illi,
qdversumDeum, quod suscilaverit Chrislum, quem quorum errorem destruere vblebal Apostolus. Porro
non suschavit. Qui asserit- quod Christum Deus a illam senlenliaiii proecedentem, qua dicebanf non
mortuis suscitayit, falsus est testis, ,si non est fa- esse resurrectionem mortuorum necessario sequitur,
etum; virtutem tamen Dei preedicat, non utique ut; neque Christus resurfexil,hocauteniquod sequitur,
inimicus, qui tam admirabile Tactum viftuli ejus1 falsum est; .Christusehim resurrexit; falsumest ei-go,
ascribit. Quodsi verum est, quia excitavil Chrislum quod preeceditjpreeceditautem, non esse resurrectio-
a mortuis, quid huic dicendum esl, qui et teslis contra• nem mortuorum. Est igitur resurrectio mortuorum,
Deum falsus esl, et opus- ejus. sfultitiam asserit? quod totum breviter ita dicitur: Si non est resurrectio
Nani. si mortuf non resurgunt, neque.Christus resur- mortuorhm, neque Christus resurrexit. Christus
rexit. Quod si Ghrislus non resurrexit, adhnc estis autem resurrexit: est igitur resurreclio mortuorum.
in peccatis veslris, ergo- qui dormierunt in Chrisio, Hoe ergo quod consequenti ablato, auferatur etiam
perierunt. Terret illos, ut, quia liemo sibi male vult, necessario quod proecedit,hon inslituerunt homines,
doleat illis, hoc coepisse credere, quod cqntra ipsos'< sed ostenderunt, et hsee regula pertinet ad verita-
est :quisenimpeccata.sibi.reiiiissanolit audire? Et; tem connexionum, non ad veritatem sententiarum.
quidormieruntin Ghristo, perierunt. Addit ad lerro- Sed in hoc loco de resurrectione cum ageretur, et
fem, quia charorum suorum excessum nolunt sesli- regula connexlonis vera 'est, et ipsa in conclusione
mare perditionem : qui enim sub hac .spe de sseculo1 senlential .
exierunt, sive.occidi non timueruftt, quia resurgere* . SiihlfacvifatantuminClirtstosperantessumus, mi-
exemplo Chrisli.crediderunt, et non est verum, pe- serabiliores sumus dmnibushominibus. (Ambr.) Ma-
rieruut. Hqc illis dicit, quod amore suorum defun-- nifestuni est, qula in hac vita prsesenti, et in futura
ctofum nolunt audire, ut illis amputet quod prius3 speramus in Chrislo; hec enim hic deserit servos
per errorem volebant-audire. (Aug.) Sunt.eliam vera5 suos Cbrislus, sed dat illis gratiani, et iri futurc
connexiones ratiocinationis, falsas.habentes senten-' erimt in gloria aelerna : sin auteffl fultiroevilse spe»
i-J.5 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS HI. 444
"
nqn-esset, omnibus liominibus,.quod'dixit miserabi- A'I>onumsecundttm Apostolum {I Tim. vi), qui di\i„
liores essemus; iit quid enim jejunia^ vigiliee,exitus, tibus hujus mundi proecepit, ut facile tribuant, eom-
munda vita,_justitia, misericordia, mors, si pro his mtmicent iiidigentibus, thesaurizent sibi fuiidamen-
nulla merces erit in futurof Increduli autem vel hac tum bonum in fulurum, ut per has apprehendant
vila fruuntus. (Cass.)' Heec. queestioipsoruui solet veram vitam : et seeundum Evangelium (t«c..xyi)
animos permovere, qui parum fidei, vel scientiee pos- bonse sunt illis qui faciunt &ij.i amieos de.iniquo
sidenles,inerita sanctorum vel preemiaquse hon in mammona. Quse rui*sam retorquentur. ad maluna,
prsesenli reddunlur, sed reposita sunt in futuroni, cum ad reeondendum tantuinmodo, vef ad luxuriam
arbilraniur in hujus temporalis vilse brevitate resti- congeruntur, et non ad usus indigeutium dispeiv-
tui. Ceeterum,nps, qui non sumus in hac vita tantum sauttir. Potestas quoque.et honor, coi*por_squerobhr
sperantes.in Christo, ne secundum Apostolum -mi- ac sanilas, quam sint media et utroMque conve-.
serabiliores sinms omnibus hominibus, quia seilicci nientia, etiam ex hoc facile _comprobatur?quod mulli
in hocmundo nihil promissionum recipienles, etiam sanctorum in Yeteri Testamento. posili, his omnsbus
in futuro easpro hacincredulitate.perdarnus,opinio- et in summis diviliis et culmine dignitatum, et foi*-
nibus e.orum.non debemus errare, ne ignorata verse litudine eorporis constiluti, Deo quoque acceptissimi
definilionis sententia, titubantes ac trepidi tentatio- B fuisse nescuntur; e diverso qui Iiismaleabusisunt^
nibus moveamur, cum cisdem quoque nos traditos et ea ad ministerium suoenequitioedetorserunt, non:
viderimus, vel ineoiislantiam _scilicet,vel incuriam immerilo.vel puniti sunt, vel ex&tineii,.quodfrequeh-
humanarum rerum Deo, quod dictu quoque nefas est, ter Regnofum liber indieat factum. De ipsa etiaia
aseribentes,: jquia sanctos vivos rectcque viventes morteacvita, quia mediee sunt, vel saneli Joanms.,
in tentatione.non-prolegal, -nec boriis ea, quse bona vel Judeenativitas protestatur :uniusnamque in tan-
suiit, nec malis niala reitribuat in prsesenti, et eum tum sibimet vita profuit, ut-aliis quoque gaudium
iJlis damnari mereamur, quos Sophonias -prophela orlusejus eontulisse dicatur, secundum illud : Et.
casligans : qui dicunt, inquit, in cordibus snis, Non multi super nativitale ejus gaudebunt (Luc. 1). De
faciet Dominus bene, sedneque faciet mdle (Soph. 1); alterius vero dicitur vita : Ronum erat ei, si natas
vel certe cum illis inveniamur,,quf hujusmodi queri- noii fuisset homo ille (Matllu -xxvi; Jffarc. xiv). De
nioniis-Deuniblasphemasse dicuntur, Omnis qui fa- morte eliam Joannis, omniumque sanetorum dicitur ?
, cit malum,' bouus est 111conspectu Domini, et tales Preiiosa in conspeclu Domini, mors sanclorum ejus
ci.placent; aut cerle ubi esl Deus justitioe? illam quo- (Psal. cxv). De Judoeautem ae similium, mors pec-
que blasphemiani qusean subsequentibus describitur, " catorumpessima (Psal. xxxm)-. Infirmitas etiam esa.-
siiiillilei*.adjiiiigeiites : Vanus est quiservil Deg, qut nis inlerdum quam sit commoda, Lazari ipsius pau-
quod einglnmenluin,-quia custoclivimusprmcepta~ejus? peris' ulcerosi beatitudo demonslrat, cujus cum nulla
el quia.cmibulavhnustristes coraniDotnino ? (Mal. 111.) alia virtutum merita Scriptura commemoret (Luc. __),
Ergo nunc beatos dicimus,arrogantes, si quidem di- prohoc solo quod egestatem et infirmitatem corporis
tatisunl faeientes impietalem, et lentaverunt (sic), et patientissime loleravit, sinum Abrah_e possidere
salvi.facti sunt. Quamobrem,-utliancignorationeni, bealissima sorte promefuil. Egeslas quoque ac per-
queepravissiuii hujus erforis i'adix et causa est, pos- secutiories et injuriee, quee niala esse totius vulgi
simus evadere, piinium nosse debenius, quid vere opinione censentur, quam sint uliles ac necessarioe
sil bonum, quid maJum, et ita demum super his non eiiam ex hocTiquido, coniprobatur, quod sancti virr
falsani vulgi, sed veram Scripturarum definitionem non solum easnunquam vitare voluerunt, verunietiam
tenenles mininie 'infidelium hominum. decipiemur virtute summavelappetentes, vel fortiter tolefantes
crrore. Tria sunt omnia quaj in Jioc rtiundo sunt, id amici Dei elfecti, aeternsevitar; stipendia sunt conse-
est, bonum, malum, medium. Debemus iiatjuenbsse culi, beato Apostolo concinenfe: Propler quod placeb
quid proprie bonum,quid hialuni, quidve sitlmedium, ' mihi ininfirmitalibus'(II'Cor:xn), in conlumeliis,
ut noslra fides, vera.scienli_aeommunita^in eunctis in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis pro
tenlaiionibus inconcussa perduret. Nihil Igitur in Chrislb. Cum •enhninfifmor, tunc -potens sum, quia
rebus duntaxat humanis principale bonum esse cre- virius in infirmitale perficitur;et ideirco illi, qui
dendum est, nisi virlus animi solaque fides sineera summis sseculi hujus divitiis, et honoribus, ac pote-
nos addivina perducens, illi immutabih bono facit slatibus extolluntur, non ex his principale lionum
virtuti-
jugilef inheerere; et econtrario nihil inalum esse obtinuisse credendi sunl, quod in soli&esse
dicendum-est, snisipeccatum solum, quod a bono Deo bus definilur, sed medium quiddam : quia sicut
nos.separaiis malo diabolo facit copulari. Mediasunt juslis ac ad necessafia utentibus utilia heecesse re-
quee inler utramque partem pro afieclu et arbitrio periuntur, el commoda, occasionem nahique operis
utentis depravari possunt, ut puta, diviliee, potestas, boni fruclusque itf illius vitoeparturiunt selernitate,
lionor, fobur corporis, sanitas, pulchriludo, vita ipsa, itaillis qui male opibus abuluntur iriutiles sunl atque
vel inors, paupertas, infirmitas carnis, injuriee, et incommodee,etoccasionem peccati mortisque concin-
coctera his similia, quoepro qualilate et affectuiilen- nant. NuncaritemChrislus resurrexit a mortuis primi-
tjs, vel ad bonam possunt parlem proficere, vel a'd iiiti dormienlium,quoniam quidemper hominemmors,
nialaui. Nam et divitise. proficiunt frequenler ad et ver hominemfesurrectio morluorum. (Ambr.) Hoc
IN EPP. PAULl LIB. XI. - IN EPIST. I AD COR. «6
445 ENARRATIGNUM
dicens tangit pseudoprophelas, qui Christum nalum _^zebub principe dwtrioniorum hic ejecit dwmones
negabant, ac per hocnon resuirexisse carnem, quia (Ltw. xi). Nam rcctores lenebrarum Iegimus ap-
qui iialus non est, nec moritur. Sic autem probat pellari, ei alium mundi hujus principem nuncupari,
Chrislum resurrexisse a mortuis, quia homo fuit, quos lanierigradus beatus Apostolusin fulurum cum
iit dubium non sUhominem a Deo a mortuis excita- omnia fuerint Christo subjecla assetit evacuandos :
tum, ul quia peccato hominis mors invcnta est, Cum tradideril, inquiens, regnum Deo et Palri, cum
Chrisli justilia .resurrectionem"meruefit mortuorum. evacuaveritomnemptincipatum, et polestatem et do-
Sicut enim iri Adam omnes moriuntur, ita et in minalioneni.Quod ulique non aliter fit, nisi fuerint
Christo omnes vivificabuntur. Hoc dicit, quia sicut de ipsorum ditione sublali, supra quos in hoc sseculo
Adam peccans mortem iavenit, et omnes ex ejus polestales, seu dominationes, vel principalus admi-
'
origine tenuit ut dissolvanlur, ila et Christus non nistfare noscuntur.
peecans et per hoc viricens morlem, quia qui non Oporiel autem ilium regnare,, doncc panat omnes
peccat, vincit morlem, quia mprs ex peecalo, omni- inhnicossub pedibus ejus. Nbvissiinaaulem ininiica
bus qui sunt ex ejus corpore aequisivit vifam, i'd deslruelur mors; otmiia enini subjecit sub pedibus
est resurrectionem. Quamvis efgo generalem tri- ejus.'(Ambr.) Hoc dicil, quia tradito regno finis erit
buerit resurrectionem, ut sicut in Adam omnes, sive B :«undi, implela resurrectione, quod quidam territi
justi sive injusti, moriunlur, ita et in Cliristo lahi asperitate sermonis, dum quasi pie volunt sentire,
onines credentes, quam diftidentes resurgant, licet aproprieiate sensus declinant; horrent enim sonum
ad poenamincreduli; famen vivificari viderituf, quia verbi audientes: « cum tradiderit regnum Deoet Pa-
corpora sua recipient, jam non moriluri, sedpassuri tri, s putantes traditionem'hanc regni, si jrixta sonum
poenam in eis sine fine, quod credere noluerunt. verbi intelligatuf, vacuam remanere, ut si tradit,
{Aug.)Sicut in Adam, inquit, omnes moriuntur, ita jam ipse-non habeat, quasi Pater tiadens omnia
et in Christoomhesvivificabuntur-. Quia sicut in regno Filio evacuavefit se. Naniipse Dominus ait : Omnia
mortisnemo sine Adam, ita in regno _vitsenemo mihi tradita sunt a Patre meo (Luc. x). Et post
sine Chrislo; sicut per Adam homines, ita per Chri- ea : Ilmc est autem, inquit , vila mternd, ut co-
stum oihnes justi homines; sicut per Adam omries gnoscant te solum et verumDeum, et quem misisti-Je-
mortales in poena facti sunt filii sseeuii, ita-et per sum Christum (Joan. xvii). Ecce regnante Filio
Cbristum omnes immorlales fiunt in gratia Filii Dei. regnat et Pater. Quomodo autehi tradens regnum
"
Vhusquisque autem in suo ordine. (Ambr.) Nunc Filius evacuare se crederetur, cum dicat angelus ad
-ordines resurrectionis vult exponere, ne ideo Mariam : Et dabit illi Dominus Deus sedem David
C
putarent fabulosum esse, quia factum adhuc non patris sui, et regnabit iri domo.Jacob in mternum,
est ia cseteris, ordines illis exponit, et tempora, et regni ejus noii erit finis (Luc. i). Et Daniel de
quando faclum sit, et quando fulurum est, ut re- eodem regno dicit inter csetera ; Deus cmli excitavit
surgant mortui. Primitim Christus. Sicut et in Acli- aliud regnum quod nunquam corrumpelur, ~ethoc
bus apostolorum testatiir scriptum esse in Moyse regnumerit wlernum (Dan. n). Nemo ergo dubitet
Si passibilisCliristus, §i prior surgens ex mortuis, et FiUum. semper regnaturum cuni Patfe. Tiadilio
ceetera. Prior ergo resurrexit, ut forma fieret cre- autem heecest regni,. ut. cum- omnia Filio fuerint
dentibus sibi; Deinde hi qui sunt Chrisli, qui in ad.- subjecla et adoraverint illum ut. Deum; destructa
ventu ejus crediderunt. Hoc duplici modo intelligen- morte, tunc Filius ostendet illis non se esse
dum, quia etin adventu ejus secundosancti resurgent ex. quo sunt omnia, sed per quem sunt omnia, et
juxta fidem Apocalypsis Joannis, sicut ef in primo hoc erit tradere regnuhi Deo et Patri, ostendere
adventu cum surrexit, multa corpora sanctorum re- ipsum esse ex quo omnis Paternitas in coelis et
surrexerunt ad protestationem evictsemortis ac spo- in terra nominatur, et tuncerit finis. Deslruetio
liatee.Sub una ergo significationeduplicem advenlum quidem mortis, est resurrectio morluorum. (Aug.)
Dominieomprehendit.
j. Deinde finis cum tradiderit regnum Deo et Patri.
Deindefinis, cumtradiderit regnutn Deo et Patri, Tradet itaque regnum Deo ef Palri Dominus noster
cumevacuaveritomnemprincipalum, el potestatcm,et Jesus Christus, nori se inde separato, nec Patre, neC "
dominaiionem. (Cass-.)Idcirco dici principatus, vel Spirilu sahcto, quoniam perducet credenles ad con-
'
potestafes, evidenti possumusratione colligere,quod lemplationemDei, ubiest finis omnium bonarum ac-
scilicet veldiversisgentibus dorainentur, ac prsesint, tionum, et requiessempiterna etgaudium, qubdnon
vel eertequodin inferiores spiritus, atque dsemonia, auferetura nobis. Hoc enim significatDominusin co
de quibus eliam EvangelicoeJegiones esse propria quod ait :Iterumvidebovos,et gaudebilcorvestrum,el '
ipsofum confessione lestantur,:suos exerceant prin- gaudiumveslrumnemotollelavobis(Joan.xvi). Fideles
cipatus; non enim Dominationes dici Tiossunt, nisi quippe ejus quos redemit sanguine suo dicti sunt
habeant, in quos ditionem suse dominationis exer- regnum-ejus. Cum evacuaverit, inquil, omnemprin-
ceanf; nec potestates ac Principatus vocari queunt, cipaium, et.omnenv poleslatem el virlulein. Id est,
iiisi fuerint super. quos sibi vindicent principatus, ut necessarib non sit dispensatio' .similitudinum.
quod etiam in EvangeJio designari a. blaspheman- per angelicos ririncipatus, et polestales, et virtn-
.tibusPharisscis niahifestissime reperimus: InDeel- tes, ex quarum persona non inconvenienler intcl-
'
tel B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT-OPERUMPARS III. 148
ligitur dici. in Cantico canticorum ad sponsam": : A Trinilatis inpbrporea,-elincommutabilis, et sibimet
Similitudinesauri faciemus tibi cuni dislinctionibus consubstantialis, et coseterna nalura. (Ambr.) Hoc
argenti, quoadusquerex in recubilu suo esf (Canl. i), est Deum esse omnia in oninibus, quia cum discit
id est, quoadusque Christus in secreto suoest, quia omnis creatura caput suum esse Christum, Cliristi
est avsconditacum Christo in Deo. Cum aulem caput Deum Palrem, omnia in omnibus est
vita~~.nostra
Chrislus, inquit, apparuerit-vita -vesira, tunc et vos Deus Pater, Hoc est, ut creatura omiiis unum seu-
apparebilis cum illo in gtoria (Coloss-.m). Nec sic tiat, et una voce omnis Jingua ccelestium et terre-
arbitremur Chnstum traditurum regnum Deo et strium et inferriorum cohfiteatur unum esse Deum,
Patri, ut adimat sibi; nam et iioc quidam vaniloqui ex quo sunl omnia. Si autem dixisset, ;ut sit Deus
crediderunl. Cumenim dicilur tradere regnum Deo in pninibus, intelligeretur quidem in ommbus esse,
etPatri, non separatur ipse, quia simul cuni Patre sed per affectum aut communem sensum, noniarnen
unusDeusest.Sed divinarum Scripturarumincuriosos ea ipsa ex ipso esse. Sed cum dixit, omnia in omni-
elcontentionumstudiososfallitverbum, quodpositum bus, hpc significavit, quia el ex ips.o sunt, et ipsis
est, donec, ita namque sequitur, oporlet enim illum esl: ex ipso, quia ab ipso creaia sunt: in ipsis autem,
regnare, donec ponal omnesinitriicossub pedibusejus, quia in omnium confessione unus esf Deus. Non
tanquam cum posuerit non sit regnaturus; nec in- B I tamen sic subjicitur filius Patri sicul filio creatura.
telligunl, ita dictum.siculesl illud: Cqnfirmalumesi Vt sit Deus, inquit, omnia in omnibus,.(Aug.) Quid
corejus, non commovebitur,donecvideat super ini- est. eiiim.aliud quod per prophetam dixit: Erq il-
micos suos '(Psal. cxi); non eniin ^um viderit jam lorum Deus, et ipsi erunt mihiplebs? (Jer. xi.) nisi
commovebitur ego ero unde satientur, ego ero quseeunqueab lio-
Cum aulein dicat: Omnia subjecla siint ei, sine minibus honeste desideranlur, et vita, et salus,
dubio prwter eum qui subjecit ei omnia: cum auteni et victus, et copia, et gloria, et lionor, et pax, et
subjecla illi fuerinl omnia, tunc ipseFilius subjectus omnia bona; sic enim el illud recte inlelligilur
eril illi, qui sibi subjecilomnia, ut sil Deus omnia quod ait Apostolus, ut sit Deus omnia in omnibus*
in omnibus. (Ambr.) Idem sensus est, quem nunc Ipse ,finiserit desideriorum noslrorum, qui sine fine
aperit ut manifestel quid sit tradere filiumregnum videbitur, sirie fastidio amabitur , sine fatigatione
Deo et Patri,- hoe tamen addit ad sensum, quia tra- laudabitur. Hoc munus, lhcaffeclus, hic actus pro-
dens Pater filio regnurii non se sribjecerit ei, sicut fecto erit omnibus sicut ipsa vita omnis seterna.
filius Patri se subjecit, ineongruum est oniro, ut AHoquinquid facient qui baplizantur pro morluis, si
Pater'subjicialur filip. Omnia ergo subjecil Paler omnino morlui non resurgent. (Ambf.) ln fantum
filio, ut similiter Jionprificetur filius, sicut honori- ,C
C.ratam et stahileni vult ostendere resurrectionem
iicatur et Pater. Cum ergo omnia confessa fuerint mor-luorum,ut exemplumdet eorum qui tam.securi
Chrislum Deum, subslrata pedibus ejus, tunc et ipse erant de fulura resurrectione, ut etiam pro inorluis
Ghristus Dominus subjicietur Deo Patri, ut sit Deus -baplizarentur, si quemforte mors prsevenissel,timen-
omnia in omuibus. Hoc dicit quia cum omnium les, ne aut male,Jiul non resurgeret, qui baplizatus
Principum et Polestatum, el Dominalionum fuerit non fucrat, vivus nomine mortui tingebatur; unde
pressa superbia, el adoraverinl. Christum quasi subjecit: Quid et baplizanlur pro illis ? Exemplo hoc
_Deum,.tuncet CUristuspropterunicam auctoritatem -lion faclum illorum probat, sed fixam fidem in re-
Patris-Deuiirquidem se ostendet sed de Deo, ut unius •surrectione eslendit. Quid et nos periclitamur otnni
principii subliriiis et ineffabilis auctoritasmaneat : hora ? quolidie morior pro gloria veslra, quatn habeo
hoc est, subjicere seFilium Patri. (Aug.)Cum aulem in Domino. Dicendoquid. et nospericlitamur? dis-
dixerit, quia omnia suhjecla siml ei, maiiifestum -crevit personas, oslendens noa Calholicos esse, qui
est quod prseter eum, qui subjecit sibi omnia. Ila -pro morluisbaplizabanlur. Deniquesupra-dixil:.QHi'rf
ergo quilibet existimet de Patre intelligendum quoil .«/ baptizaniur pro illis ? Nunquid et bapiizainur pro
subjeceril omnia filio, ut ipsum filiuni sibi omnia D illis?namet Jephle, quamvis in re - quse accepta
noii enim est operalio D fierinohposset fidelis invenlus esl, offerens filiam
subjecisse putet: inseparabilis
Patris et filii, alioquin nec ipse Pater subjecit sibi suam, secundum votum suum qupd stulte voverat
omnia, sed filiiis ei subjecit, qui ei regnum tradit, (Judic.xi). .Non ergo faclum probatur,- sed per-
et evacuat omnem principalum , et omnem pp- severantia fidei in excmplumprofertur. Preedican-
teslatem et.virlutem. De filio quippe ista dictasunt, tium pericula et Jabpres memoral dicens :
cum tradiderit, inquit, reynum Deoet Patri, mtn eva- Quid et nos periclitatnur? et subaudilur, nisi quia
cuflt>ei'!(omnem prtncipatum, et omnem potestatem speramus futuram resurrectionem, sicut suprame-
etvinutem; ipse enim subjecit qui. evacual. Illud morat.. Securi enirn,. quia posl istam.mor.teni vera
autem quod ait: C«niautem ei omnia subjectafuerint, vita sequetur, periculanon timenl illala ab infidelibus
lunc et ipse subjecluseril ei qui illi subjecif omnia,^ -prqpter zelum illorum, qubs quia crediderunt perdi-
ideo dictum est, nequisquam pularet habiium Chrisli ,disse, dolenl.Solliciludineinergo suamoslendit quam
conversuni habebat erga salutem illorum, propter glbriam pro-
qul ex humana creatura susceptus est,
in ipsam, divinilatero, velut certius expres- -missamaDomiiiOjSieutetiulegediclum est-: «Exalla
poslea
• gerit deitatem qnsenon. est croalura, sed est unitas -sicut luba vocem tuam, si te audierinl lucraveris
1& ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. XI. -TN EPIST. I AD COR. iSO
animas illorum. >Ad hoc fesllnabat Apostolus semper A divinam, quia quicoslestemjusliliamservat siriedu
sollicitus, ut gloria illi crescerel apud Deum acqui- bio in hac prsesenti perfectus est. Ignoraniiam enim
sitee salutis multorum. (Aug.) Quoiidie, iriquit, tno- Dei quidatn habenl: adreverenliam vobisloquor. Pfo-
rior per vestram gloriam, fratres. Hoc ne jjuis exi- positum Dei ignorantes hi, qui inter eos cqnverte-
stiniet •ita dictum, lariquam si dicerelmy vestra banlur, mortuos resurrecturos slullum esse dicebant
gloria nie fecif quotidie mori, sicut dicitur, per.illius credere. Ideo pudorem illis"incutit quasi impruden-
magisterium doclus factus est, id est, illius magiste- tibus, credebant enim eis, qui ignorantiam Dei-ha-
rio facthm est,vut}perfecte doceretur, Greeca exem- bentes contra Dei sfatuta docebant. Sed dicifati-
plaria dijudicant, in quibus scriptum est, vij?r,i> quis: Quomodoresurgunl mortui, quaii aulem corpore
upnipcw y.avyjiTiv,qubd non nisi a jrirante dicitur. vejiiunt? Hbs dixit ignorantiaift Dci habere quorum
Ita ergo intelligitiir prsecepisse ne juretur, ne quis- depravalEesententiseverba protulit dicens^Quemad-
quain sicut bonum appetat jusjurandum, et assi- roodumresurgent' mortui,quo' autem corpore ve-
duitate jurandi ad perjurium per cohsuCtudiiiem nient? cui congrue respondit, dicetfs : Insipiens, tu
dilabatur. Ilaque Dominus docet nihil esse tam vile qupd seminas non vivificalurnisiprius morialur. Cum
increaturis Dei, ut per hoc quisque pejerandum ar- auimali Tiominenon utique legis auctorilate agit, ut
bitrelur. Quando a summis usqtie ad irifima divina B exeriiplis suadeat, quoesi feciperet'tfon erraret :sed
providentia creata regantur, incipiens a throno physica ralione, de qua sibi blanditur, uf ripn credat
DeTusque ad capillum album et nigrum; et Iiinc -fesurgere resolulaet emortua corpbra. Oslendit enhn
etiairi csetera "iiilelliguntur, quse orhnia ulique dici morlua rursum reparari ad vilam, et multiplicata,
non poteranl, sicut illud, quod commembravmius ut confundatur error humanus. Et qiiod setnhias,hon
dictum ab Aposlolo: Quotidie morior per vesttain corpus qriod fuluruinest seminas, sed nudum gra-
yloriain, quam jurationem, ut Domino se debere ntim, ulputa tritici aul alicujus- cmteroruni: Deus au-
ostenderet addidit; 'qtiam hdbeo in Christo Jesu tem dal iltis corpus prout vtdt ,'et unicuique semimim
"
Domino nostro. , ,, -.proprium corpus. (Greg.) Paulus apdstolus dicens :
Si secundum hominem, ad bestias pugnavi Ephesi, Noncorpus quod futurum est seminas, sed nuduin
qtiid mihi prodesl si- mbriui-ngn resurgent ? (Ambr.) gfanurii, hoc insinuat qupd videmus, quia granu.m
Hoc est, si seounduni humanum sensiim (qui videns cum culmo_et foliis nascitur, quod sine culmo et fo-
hoc in rerum naturam noh cadere', ul caro jam liis seminatur. Ille itaque in augniento _glPriseresar-
soluta reformetur ad vilam, mininie creditfuturam recllonis, nori dixit, grano seminis deesse qiiod erat,
resurreclionem mortuorum), besliis offefri non ti- sed illi esse quod non erat. (\Ambr.)Si ergo hudmk
Tnitij,nihil profecK Sed non hoc est, quia certus de C ga'anum seminatur, et Dei nutu quodammoiio ele-
pf omissa vila, non solum non timuit, sed et libehter jnentbrum ministeriovestitum resurgit,'multa_se-
bestiis offerri se passus est, sicut inter cselera ait cum habens incremerita utilitatis Imnianoe, cur ergo
in Actibus aposlolorum : Ego ehim non solum;ligari, nsni credibile. Dei yirtute sit mortuiihi ppsse resuf 1
sed et mori paralus sum in Rierosolyma pro notnine gere, meliorata tantuitf.substanlia, non numero mul-
Domiriinostri Jesu Christi (Act. xxi). tiplicatum? Quid ergo Tequlrilur ab infideli quo cor-
Matiducemusei bibamifis,.cras enitn mortemur. Hoc pore resurgant moftui, cum exempla pieedicarit ad
ab Isaia propheta dictuiii est (Isa. xxii), pfopter fiderii, Ifanc melioratse resurrectibnis, 11011 amissos
' hos
qui quasi nihil futururn esset post mortem, substantia?, qua proprium corpus recipiet, in quo
verftri lantum sludebant quomcdo" pecora, sic- creatus Adamesl? (Arig.)SeCundumhoc efgo dixerat
ut et lii qui Corinthios' depravabahl. Nolite . non corpus quod fulurum est seminas, neque eniin
sediici, corrumpunt mores bonos cplloquia-nfala. Si- iion triticum erit ex trifico, sed quia nemo; semiriat
gnificat . cohfabulatiohe malorura horiiinuni everli herbam, vel sllpulam, et multipliciainpaiea teguinenta
possebonum prbpositum, assiduilas "enim.pravi granorum,curii quitius famen semina exsurgunt, ideo
colloquii vitiat menlem, ac per lioc ab ipsis caven- ait, sed nudutivgrantim, hinc volens ostendere : quia
dum._ Quicuiique enim acceptam fidem custodire D si Deus polest adderequodnon erat in nudosemine,
vult, maxlme inter ipsa initia persfrepentes de- multo hiagis" potest reparare quod. erat ih hominis
bet vitare, ut impleai qubd utile judicavit. Sobrii corpore. Jam vero quod adjuiigitad differeriliariiper-
estote, vigilate justi, et nolite peccare. "Vigilandum tinet resurgentiuni propter diversas glorias fideliufti
nionet ne circumvenlione pravi sensus capti,.ela '
atque sanclorum. .
fide abducli depravarentur mortuorum resurrecfio- Non oiriniscarb eaaem caro. Alia quidem' hbfni-
nem non credendo. Juslos esse preecepit, ut iion num,.alia pecorum, alia vplucrutn,'aliapiscium; et
soium tefrenamjustitiamexcolant, sed etcoelestem, corpora cwteslia, el corpbra 'terrestria. Sed' alia qui-
quia terrena juslitia meritum non facil, sicutetnon dein- ccelestium gioria, alia autem terreslrium: Ali(C>
facit reum.Quid enim magnum est aliena non_tolle- claritds solis, dlia claritas lunm, et alid claritus stel-
re, quippe crim hoc timoris sil ? maghum autem est larum : stella enim a slella di/ferfin claritaie; sic et
de propfio hon habenti Iargii*i,.hsecqst vera juslitia. resurrectiomdftuorum. In hls omnihus iste lensus est,
El ut rioii peccenl, subjecit/unde intelligi voluit non ' si genera carnis, cum sint chncta niortalia, differunt
se jusiitiam iemporalem sefvandam mandasse, sed-' tameiiinter se;pro diversitalibus aiiiiiiaiithmi;"etsi
ISi B. RABANI M4URI ARCHIEP. MOGUNT OPERUM PARS III. m
corpora cumsintomniavisibilia, differunttamen inter ATesurreetionemfuturam morluorum, ut accepta ra-
se pro diversilatibus l.ocorum, 'linde alia est coele- tione jiemo ."ambigat.
slium glpria, alia terrestrium, et si in locis subll- Seininatur in corruplione, snrgit in incprmptionp.
mibus curri sint cuncta coelestia, differunt etiam ipsa Seminare est sepelire, ut corrumpatur : resurgere
claritatibus J.uminum, non mirurii esi quod in rc- autem in incorruplela jam exsuscitatum non posse
surrectione mortuorum, distabit gloria meritoriim. corrumpi; sed habere claritatem immqrlalitatis. Se~
(Ambr.) Cum ex eadem massa omnis caro sjt: urrde - minatur in ignominia, resurgit in gloria, In ignoini-
et quomodo iri liis.tanta.diversitas est, ut una im- nia seminatur, quia dum in tetrico pimilur, fit feti-
pensa faceret genera diversa ? Dicant nnnc sophistoe dum, etscatet vermibus : surget aiitem in gl.o-,
mundi et scrulatores .siderum, gi valent compre- ria quia exsuscitatum el lumen erit et nullam squa-
liendere, quse.extra se sunt, cum quid intra se sit. loris^ injuriam patiefur. Seminatur in infirmitatet
nescianf? Denique omnes. mundani plriTosophi, qui surgitin virlute. In infirnhtate .seniinalur, quia
jmentem suam legiDei Imihiliare, ut fidemejus.sus- immobile est et irfegibile : surgit autem in yirlute,
ciperejit, noluerimt,.djversa semper et cqhtraria quia jam lotum vivum erit ac vegetum. Seminatur-
asserentes, irianlssimis disputatioriibus invicem se corpus aiiimale, surgit corpus spirildle (Cass.) Licet
corifoderunt, quia in nullo iiorum testificatse verjtatis B'. enimproniintiemusnonnullasessespiritalesnaluras,
sigmim agnitum est, qupd antepositum verbiscom- ut sunt Angeli, Arciiangeli, cseteraequevirlutes,ipsa
ifiendaret doctrinam, sicut et Deus decrevit disci- quoque anima nostra, vel.cerle aer iste sublilis,
plinse nostrse, quse non verbis probatiir, sed virlute, tamen incorporese nullatehus eestimandeesunt, ha-
cui non possunt verba resistefe. Quemadmodum bent enim secuhdum se corpus, quo.subsislunt.
ergo.ex una impehsa diversa animaritium caroest, Licefmulto tenuius quam noslra.sunt corpora se-
ita et uuius carnis hominis diverseeerunt digriitates cunduni Apostoirsentenliam ila dicentis, et corpgra
in resurrectione, ,ut talis unusquisque appareat, ccelesliafet ccrpgra terrestria; et iteriim, seminatur-
qualis fuerit meriti,. quippe cum etiam hic diversi- corpus anhnale, surgit corpus spiritale; quibus ma-
tatem corporum videamus, Et corpora, inquit, cce- nifeste coUigitur niliil esse incorporeum, nisi Dhurii
leslia et lerrestria. Sed alia quidem ccelestium glo- soIura,.et idcireo ipsi .lantumnvodo posse penetra-
ria, alia autem terfestrium. Coelestia corpora sunt biles pmiies spirilalesque atque intellectuales esse .
resurgentium, terrestria autem antequain moriap- substantias, eo quod sblus, et totus, ef ubiqueet in
tur, aut surgant,ut quiaChrislus coelestisest, exeo bmnibus sit, Ita. ut et cogitationes homimmi, et
corporacoelestia dicantui;; ex Adam vero, quia.ter- internos motus, adita riieiilis umversa inspi.ciat,
restris est, terrestria.corpora. Alia clarilas solis, alia C
< atqtieperluslret. Deipsosiquidenisolopronunliavit
claritas lunw, alia clarilqs stellarum, stelld .enhn-a beaius Aposlplus, dicens (H_e.br.iv): Vivuseniin est_
stella differl in claritate. Unius nalurse comparalione sermo Deiel efficax, et aculior super omnem giadium
utitur-ad indiscretse subslantiee reddendam ,ratio- ancipitem,et pertingens usque ad Aivisiorieriianimai
nem ; quia sieut sol et luna et stelloe.cum sint unius et spiriius, compagum quoque el medullarum, et dis-
quideih naturse, diversa? tamen claritalis sunt; ita cretura cogitatioiium,et inlettlixmumcordis,et non est
et homines cum sint unius generis, merito tanien creatura invisibilis in conspecfu ejus, omnia autem
dissimiles erunt in gloria, ut claritati solis illorum nuda et apertasunt oculis ejus; elbeatusDavid(Psa''.
dignitas exsequetur, qui cenlesimum numerum xxxn) : qui fingit, inquit, singillatim corda eorum.,*
liabent, qui ut perfecti essent primi gradus semuli et iterum : Ipse.enimnovit occulta cordis (Psat. XLIIJ.)
fuerunt, de quibus dictum est : Tunc justi fulgebunt [Ambr.] Animale corpus est, duih cibis sustenlatur,
sicut sot in rcgno Palrissui (Matth. xni). Lunari ul vivat : spiritale autem cum horum nihil indigebit
aulem clarilati hi comparandi sunt, qui sexagesi- conversuni in vilam. Oninia supradicta hoc sensu
nium numerum bonis operibus mercati sunt, ut clauduntur,* rton enim corpus animale' seroper hic
secundi gradus merjtum haberent. Stellis autemcla- habere pblest Spiritum sanctum; tune vero, id est
rioribus eorum mefifa comparanda sunt, qui trige- D - in fesurrectione,*semper manebit in sanctis: surget
simum numerum, terlii gradus dignitatem jftslis corpus spiritale quod possit ire obviam Chrislo.
laboribus qusesierunl. Sequenfibus vero stellis, quse Sicut scriplum es/ : Factus esl primus hamo.Adain
inter claras et obscuriores medioesunt,,peccatores ~inanimam viveniem, novissimus Adam iri spirilum
liomiftes coaptandi sunt, qui de tribus nullius gradus vivificanlem. Notandum est, quod cum duos Adam
honorem adipisci volucrunt. Tetricis aulem stellis et dicit, ejusdem.natura. uttosque demoiislrat, quod
omnium novissimis, perfidorum resurrectio similis eontra Manichseos,et Apollinaristas facit, qui ne-
est, quia errorpm secuti, stellis in errorem ducenti- gant Dei Yerbo perfeclum liominem esse susce-
bus comparandi sunt; sicut dicit in Epistola sua ptum.
Judas agoslolus. Infidelitas enim nbn potest claram Et non prius, quod spirilale est, sed quod animale .
de terra ier-
.resurreclionem Iiabere, quia sicut carbo cinere suo est, deinde, quod spirilale,primus hofno
cpopeftus obceecatur, ita-et hi perfidia sua erroris renus, secundus hqmg de ccelocwlestis,qualis ierrenus
tenebris cireumdali luce carebunt. Itaerifet resur- tales terreni. Coelesiis dicitur, qhia non humaiioefra-
ipctio mortuoium. Exempla dat, ut non stt dubiiim gilitatis -ritu, sed divihse majestatis nutii, et con-
IS5 ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. XI. — IN EPIST. I AD COR. m
ceptus est, et enixus. Nahi usque adeo naturam \ animale, quale animatutii est Dei flatu, cum fattus
nostram hal)uit, ut secundus Adam -dicatur, et estJiomo in ahimam vivam, etiam ipsum ex animali
homo. . spiritale sine morlis interyenlu futurum, nisi traus-
Et qualis ccelestis tales et cmlestes. Si ideo, ut gressio prsecepti prius commisso peccato infligeret
lieeretici volunt, lioslri generis assumptus homonon poenam,quam Deus servatse justiiise daret cordnam.
fuit, qui ccelestisdicitur, ergo nec isti naturse no- Unde Dominus Christus per nos ad nos venit, cum
slrse sunt qui coalestes.appellantur : si vero de his peccatores justus invenit, per slalum quodammodo
nemo dubitat, nee de illo est ambigendum. (Aug.) In humililatis nostrse. Nam per animale nobis, hoc est,
liis ergo verbis Apostoli quibus ail: Seminatur ,in per mortale corpus apparuil, qui ulique, si voluisset,
corruptione, surgif in incorrupiionem, et reliqua, cum corpore immortali primitus advenisset : sed
nunquid fas est putare melius corpora nostra resur- quia nos humilitateFilii Dei sanari oportebat, usque
rectura, quam Christi, cum de illo sit propositum ad nostraminfirmitatem descendit, et fidei nostree
exemplum, _quod -fldeliter intendere, et per ejus meritum ae preemium viftute suse resurrectiOnis
gratiam sperare debeamus, ac per Iipc nullo modo ostendit. Ideo sequitur, Apostolus dicit: Novissimus
potuit corpus Chrisli cum corruptione resurgere, si Adamin-spiritumvivificantem:sive inlelligaturprimus
nostrum in incorruptione resurreeturum promittl- B Adam, qui de pulvere ante formatus est, sive novis-
tur, Constat itaqiie nec dubitandum est, corpus siihus Adam, qui de vifgine pracreatus esl; sive iu
Chrisli, quod licet corrupiionem putredinis in se- hnoquoque homine utrumque compleatur, ut primus
pulcro non viderit, unde scriptum est, nec dabis Adam sit homo in corpore mortali, novissimus Adaui
6ancturii luum videre cprruptionem, clavis tamen et idem ipse in carpore immortali : lainen inter ani-
lancea perrumpi potuii, nunc, ohinino in incorru- mam viventem, et spiritum vivifieantem hoc intef-
ptione consislere; et quod in conlumelia passionis, esse yoluit, ul illic sit corpus animale, hic spifitale.
mortisque seminatum est, nunc esse in gloria vilse Anima quippe in cprpore animali vivit quidem, sed
seternee; et quod infirmitale potuit crucifigi, nunein non vivificat usque *ad auferendam corruplionem •_
virtute regnare : et quod erat corpus animale quo- in corpore vero spiritali, quoniarii perfecte adhse-
niam ex Adam sumptum est, nunc esse spifitale, rens Domino unus spiritus est, sic vivificat, ut spiri-
quod spiritui jam inseparabiliter copulalum est. tale cbrpus efflciat, absumensomnenj corrupiionem,
Cum enim vellet Aposlolus de corpore animali adhi- nullam metuens separationem; proinde sequitm*:
bere feslimonium Scripturarum, illud posuit, quod Sed non prius quod spirilale est, sed quod anitrialef
in Genesi legitur : Si est, inquit, corpus animale, postea spiritale. Pritnus homo de leira, terrenus,
est et spiritale, sicut el scripjum est: Factus est pri- C secundus homode ccelo,cwlestis: qualis terrenus, tales
mus Adam in aniinam vtvenlem, ut in animam vi- et lerreni, et qiiatis cwlestis, tales et cwlestes.Sicut
vam, recoles. certe,' quemadmodum scrlptum est: portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem
Et"insuffldvil Deus in faciem ejus fialum vitw, et ejus qui de cwlo est. Quid esf qualis terrenus, tales
factus esl homqin animam viventem(Gen.ji.) Dictum etlerrerii? nisi mortalcs ex mortali; et quid est,
est aufetn de animalibus: Producat terra animam qualis coelestis, lales et eoelesies? nisi immortales
vivam (Gen. i.) Intelligitur crgo corpuS animale dici per immoflaiitatem, illudper Adam,_hoc per Chfi-
bimile cseterisaiiinialibus, propter mortis dissolu- stiim.Dominus autein ad Jioe terrenus faetus est,
tionem et corruptionem, qusequotidie cibis reficitur, . cum esset coelestis, ut eos qui lerreni erant faceret
et postea superata animantis compago dissolvitur : co3lestes,.hoeest, ideo ex immortali mortalis factus
Bpiritale autem corpus quodjam cum"spiritu immpr- est, assumendo serviformam, hon Dominimutando
tale est : quamvis nbnnuUi arbilrentur, tunc fieri naluram, ut eos qui mortales erant, faceret immor-
corpus spiritale, cum.jam et ipsum corpus mutatur lales impertiendo dominicam graliam, npn servilem
in spiritum, et quod homo erat ex corpore et spirifu injuriam retinendo. Igitur sicut portavimus imagi-
ulrumque ac totum spiritui erit, quasi dixerit Apo- nem illius terreni, porlemus et imaginem hujus ccele-
stolus, seminalur corpus surget spiritus. Dixit Apo- ' siis (Ainbr.). Peccator imaginem Adoeportat, justus
slolus, seminalur corpus animale, surget corpus spi- vero imaginem Christi. Ergo sicut portavimus vete-
ritale. Proinde sicut animale corpus non est anima, rem hominem ante baptismum, ita et post baplis-
sed corpus : ita et spiritale corpus, non spirilum mum porlemus novum. -
debemus pulare, sed corpus. Quis pofro audeat opi- Hgc autem dicq, fratres, quoniam caro et sangu"
naTi velChrisli cbfpus non spiritale resurrexisse, regnum Dei non pbssidebunt, neque corruplid incor
vel si spiritale resurrexerit, non jam corpus fuiSse, ruptelam possidebit. Frequenter Scrlplufa carnem
sed spiritum, cupi jam opinioflem discipulofum re- . pro operibus nominat carnis, ut ibi: Vos'aM(et7.in
fellat? ubi eum videntes existimarent se spiritum carne non eslis, sed in spirilu (Ram. vm). [GR.~]
videfe, ait: Palpate e( videle quia sphitus carnem et Aliter caro, sicut est, regnuin Dei non possldeblt,
ossa non tiabel, sicut tne videlis habere'(Luc:~Kxi\); nisi immortalitate vestita. ln sacro "eloquio, alifer
jam ergo. illa caro spiritale erat eorpus, ftec tamen caro dicitur juxta naturam, alque aliter juxtachl
spiritus, erat,. sed corpus nulla allerius morte ab pam, vel corruptidnem. Caro quippe juxta natmaui
amtna resolvendum atque separandum, sicut corpus sicul scriplum est: Hoc nunc os ex ossibus meis, e$
" '
i5S B.RABANl MAURIARGHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III." m
caro de carne miia (Gen. n). Et: Verbum caro fa- A catores intelligeridi sunt, qui eliam vivenles uiorUii
ctum est, et habilavit in nobis (Joan. i); caro vero esse dieuntur ut - ad poenam, aut immortales, ut
juxta culpam sicut scriptuift est : Non permanebilin absque aliqua membrorum diminutione resurgant ;
liominibus islis spiritus meus,' eo qnod sunt caro vel certe simpliciter omnes morfuos resurgere, dicit,
(Gen. vi); et sicul Psaimisfa ait: ilemoralus esl, el solos sahctos cum Ins, qui vivi justi inventi fue-
quia caro suiit, spirilus-vadens el non rediens (Psal. rint ingloriam immulari. (Aug.) In atomo, inquit,
cn). Unde et discipulis Pauius .dicebat: Tos autem hoc cst, in puncto temporis, quod dividi non polest;
in carne non eslis, sed in spiritu. Neque in carne non in ictu oeuli, hoc est, in summa celeritale.; in no-
erant, quibus Epistolas trahsmittebat, sed quia pas- vissima luba, hoc. esl, in novissimo signo, quod
sibnes carnalium desiderioruin vicefanl, jani Jiberi dabitiir, ht ista compleanlur. Quid sit alomus multi
per virtutem spiritus in_carnc non erant. Quod ergo veslruin non norunt : alomus est ropi sectio, atomus
Paulus apostolus dicit: Quia caro et sanguis regnum est, Grsece, quod seeari non polest; sed atomus in
Dei possidere. non posstint, carnem vult sectindum cofpore corpusculum est bre"ve,qubdjam non habet
culpani intelligi, non carftem secundum naturam. ubi secetur; atomus in tempore moinentum breve,
Unde et mox, quia car*_enisecundum culpamdice- . quod janrnon habet ubi dividatur, verbigratialapis
vet, ostendit subdens : Neque corruplio incorruple- B est, divide eumin partesetpartes ipsas divide iri iapil-
lain possidebit. In illa ergo ctelestis Regni gloria, los, Iapillos divide in grana arenee, grana arensedivide
caro seeundum naturam erit, sed secur.dum passio- in minutissimum pulverem, perveni ad aliquam miiui-
nis desideria non eril, quia deviclo mortis aculeo liam, quam jam secare non potes, hoc ergo iri cor-
iiiseterna iiieorruplioneregnabit.. (At.#.) Cum igitur pore quomddo sit aiomus. In tempore verb, quem-
de resurrectione cbrpofis Apostolus disputans do- "•adniodum annus verbi gratia secatur in menses,
ceret, nostra corpcra fulura ex ccrruptibiiihus incor- menses dividuntur in dies, dies adhuc in lioras di-
mptibilia, ex conteniptibiiibus gloriosa, ex infirmis vidi poosunt," horae adhuc in partes momentoriiaa
fortia, ex animalibus spiritalia, hoc est ex morfali- quasdam producliores.-admlttunt divisior.es,ftsque-'
bus immorlalia, subjecit.ialque ait: IIoc auteni dico, quo venias ad tantum punctum temporis,-et*quaiii-
fralres, quia caro et sangnis regnum Dei possidere dani iiiomenti stillam, ot produci non possit, ciim
nonpossunt; et ne quisquahi putaret-secunduin sub- nihil habeat medium, riste est alomus itf tempore.
stantiam carnis hocApostolum definisse, aperuit Crini dixisset in alomo, subjecit, quantum potest
quid diccret, subjungendo, neque corruptio ihcorru- fieri actionisetmotus inistqatomoTemporis ilnictu,
plionem possidebit; tanquam diceret, quod dixi, caro n inquit, oculi, quantus est ictus oculi, nbn qubpalpe-
et sanguis regnum Dei rion possidebunt, ideodixi," "*bramiiioventesclaudimusoculum, vel aperimus, sed
quia corruptio incorrupiionem non possidebit. Hbc iclum dicit dculi emissipnem radiorum ad aliquid vi-
ergo loco npmine cafniset sanguinis, corruplionem .dendurii; irioxulenim aperueris oculumemilliturra-
morlalifatis intelligi vpluit. Denique, tanquam ei rJhi.stuus, non.dico ad parietem proximum, sed ad
diceretur, quomodo caro erit, el caro non erit? inontem Jonge distantem ; nec dico ad mofttem qui in
respondet", cafo quippe erit, quoniam Dqminus post tcrra ideo,videlur, quia proximus est, in sidefa, iii-
resurrectionem ait : Palpale el videle, qnia spirilus solem, in lunam, queelam magno intervallo distant
cainem et ossa non liabet, sicutme. videiis habere a lerra, liiox -ul radium emiseris, ibi est, quia spatia
(Luc. xxiv) -, earo autem non erit, quoniam .caro et quam cito transvqlat in atomo, Iri ictu octill, _in no-
sanguis regnum Dei non possidebunt, exponit qtiod vissima tuba ; sigrio illo daio de coelo in diejudicii.
dixeril adjiciens,: Ecce inysterium dico vobis, omnes Canet enimluba el tnorlui resurgentincorrupii, el itos
quidem resurgtmus, sed non omnesimmutabimur. Yel cgmntulabimur. Ergo isfarn conimutatibneniTii me-
skutGreeci codices hahent: Omnes quidem dormie-. lius sine dubilatioiie oporlet intelligi, quia omnes, et
nius,' non tarnen omnes-hnmuiabimur. (Atig.) Hanc justi et injusti, resurfecturi sunt. sicul Dominus in
immutalionem utrum deterius, an in melius inlelligi j \ Evangelio loqtiilur : Qui bene fecertint, in resurre-
voluerit, inferiora demonstrarit. Epce mysterium ctionem vilm; qui male cgertinf, in resurrectionemju-
dico,obscuritatem sighificat nominando iriysterium. dicii (Joan. y), judicium "appellarispo?,riaiiiseriipiter-
Oirines,inqhit, resurgemus, non omnesimmutabjmur. nam, sicutalio lqco: Qui nqricredit, inqint, janiju-
(Ambr.) Omnes autem hqmines resurgent, sed soli dicatus est (Joaii. m). Pfoinde illi, qui ad jud.icium
qui regnaturi sunt Jn gloriani mutabunlur,. Sive ita, resurrepluri sunt,non connriulabunturin illamiiicor-
piuueg resurgimus, qui in advenlu Cbristi niortui ruptelam quse hec doloris coixupliorienipati pofest,
inyenimur, non pmnesinimiilabuntur, qui in cbrpore illanamque fideliumest atque_sanctofum : isli vcro
sunt reperti, quia sancii soli beatitudinis gioriani perpetua cbrrupliqne cruciabunlur, quiaigiiis eqriim
coiisequentur. Iii momento, in ictu oculi. Per ictum iion exslinguelur, elvermis eorumhon morielur (Marc.
oculi, niniiam brevilatem vult signi.ficare raomenli, ix). Qiud.sibi ergb vult ista dislinclio, et mortui re-
ttt quanta sit Dei polentia ex resiirrectionis celeri- surgent incorrupti, et nos'iminutabimur,- hisi qula
tate cpgnoscas. In novissima tubafet morlui resur- omnes*incorrupti resurgerit, sed ex his justi eliam
gent incorrupti, el nos iminrilabimur.. Novissimus iiumutabuniur in illam incorruptelani, cui oiiinino
adventus intelligitur Christi, morlui aulem vel pec- ifulla pyssit,npccre cbrruplio,' acper hoc qui in eam
m ENARRATIONUM .IN EPP. PAULI LIB. XI. — IN EPIST. I.AD COR. 158
noncoitfii_utabuiitur,incorruptiquidem resurgent in- A set resistere voluntafi, et cum dolore cohiberes
tegritateinembrorum, sed tamenlcorfumpendi dolore quam deleclationem, quia in defectu est ahinieede-
poenarum, cum audierint: Ite in ignem wiernum qui terioris effectse,jure mortem vocamus. Virtus autem
paratus est diabnlo et angelis ejus^ (Matlh. xxv), a peccati lex est, quia multo sceleratius ef flagitiosius
quo auditu malo juslus non timebit. De illa vei;o quse lex prohibet committuntur, quam si nulla Iege
commulalione justdrum cum dixisset nos commuta- prohiberentur. Tunc itaqiie aljsorpla erit mors in
bimur, tanquam quseiefemus quoihodoistud fiat, vel vicloria, cum per sanctificationeni in omni hominis
qualis ilfa commutatio fulura sit, adjungitet dicit: parte perfectadelectalione spiritalium deleclatiocar-
Oportet enhn corfuptibite hbc induere iticorruvlelam, natis obruetur. Aculeusaulem nidriis peccatiini est,
el mortale hoc induere immortalilalem.Non, ut opi- cujuspunciionefacta estmors : peccatuni quasi scor-
nor, dubitandum esf secundum hoc diclum: Caro et pius est, puptigit nos et.morlui sumus. Sed quo-
sanguis regnuni Dei non possidebunt,quia non. ihi modo est, utdicatur, ubi esl mors vicloria lua?
erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis : se- lioc enim riobis non in. hac vita sedjii resurrec-
cundum has enim qualitates hoc lo.co carneni et tione pfomilfitur, tunc daiiiiur sanctis ut peceare
sanguinemnuncupavit. (Anibr.) Est quod induit, et liec velint omnino, nec possint. Deo aulem gra-
est similiterindumentuhi. {Aug.) Cum ergo nec re- Q fids' qui dedit nobis -vicloriam per Domiuutri-rio-
surreetio fiefi, nisi mors prsecesserit, nec dormitio- strum Jesum .Christum. "Victoriani illius pec-
nem possimus illo loco intelligere nisi mortem, quo- cati, in- quo lex pef carnsilem nosirarri volurifa-
modo omues vel dormient velresurgent,"si tam tem fuerat infirmata, quarii Christus efuce extemplo
miilti quos in corpore inverilurus est Chiistus, nec destruxit. Itague,"fratres mei dilecii; sfabiles estoie
'
dormient, nec resurgent? Si ergo sanctos qui repe- et immobiles, abundantes in opere Domini. semper
',fiunfur Christo veniente viyentes, eique In obviam scienles quod labor vester-noriest hianis in-Domino.
rapi. crediderimus in eodem raptu, de morlalibus Reddita- fesurrectionis ratione, de qua hsesilabaiil,
cprpbribus exilurbs, et.itd eadem mox immortalia re- hbrtatur eos.in Dei opere perniatiefe,-jajn "
certos de
diturPs, nullas in verbls Apostolipatiemur angustias, retribiitione futura. -"
sive ubrdicit:' Ttfqudd semihasnon vivificalur, nisi .CAPU.TXVI.
prius mofiatur; siveubi dicit : Omries resurgemus, DocetApostolus'quomodo cpnversandum est cprriex-
aut dormiemusomnes, quia nec illi per immortalita- lraneis el vichtis, ac in firie Epistolm anneclit salu-
tem vivilicabunfuf, riisi quilibet paululum tamen : tationent. .
ante moriantur,' ac per hoc et a resurrectione non Nam de collectis quw fiunt in sanctos, siciit ordi-
erunt alieni, in qua dormitione prsecedunt, quamvis C navi Eccfesiis. Galaiim, ita el' vos facile. Per unanv '
brevissima non lamen nulla. Cum anlem morlale hoe sabbali. (Ambr.) De sumptibus dicitqui per singulas
induerit immortalilalem, tunc fiet sermo qui -scriplus Ecclesias colleeti Jerosolymam sanctis pauperibus
est: Absorpbtaest mors in victoria: (Ambr.) Ut eva- miltebantur. Uria sabbali Dominica dies est, sicut in
cuatis causis mortis per divinam,victoriam ac si ab- Evangelio dicilur Dominumuna sabbati surrexisse.'
sorpta. morspereat.-Poi est mors slimulus luus, ubi. D.nusquisquevestrutn apud se recondens quod ei bene
est mofs victbria tua ? (Aug.) Propheta ex "persoiia placuerit, ut non.cum venero, tunc colleclw-fiant. Ut
juslorum loquitur insultantium morli. Tuiic,-inquit, paulatim reservantes jion una hora gravari se pu-
. fiel sermo, qui scriptus est: Abserpla -est mgrs in tent, ut hilares datores diligantur a Deo. Cumaulein
victaria, ubi est niors conientio luaS'ubi esljnors acu- fuero prwsens, quoscunqueprobaverilis per epistglam,
leus luus? aculeus aulem mortisest peccatuin. Mor-* Iws miltatn perferre gratiam veslram Jerusatem, quod
tem significari arbitror boclbeo earnalem consuetu- sidignum fuerit, v.t cgoeam, niecumibunt.Per se cla-
dinem, quse resistifbonsevoluntati-delectationetem- ruift est, quia utrumque eoruni arbitrio derelinqqit,
. poralium fruendorum : hon, enim-dicerefur, ubiest ut et quod dederint por.ietur, et per quos di.rexefint,
. contentio tua, sijionTestitisset et repugnaret. Ipsius ipsi eant. Qtiqd si dignum, inquit,-fuerit uf et'ego
contentio eliam illo loco describitur (Gal. v) : CfliroD eam, mecum ibunl. Id esf, si talis fuerit oblatio ve-
qoncupiscitadversus spirilum, spirilus adversus.car- stra, qiieemea'quoque proseculione debeatdeferri.
nein, ut non quw vultis faciatis. Fit ergo per sanctifi- Venianiautem ad voscum Macedonianipertransierg,
calionem perfectam,. ut. omnes carnales-appetitus, nam Macedgniampertransibo, apud j>bsauteni forsi-
spirjtu nostro illumiftato et vivificato,.eidem bqnse tan manebo,,vel eliam hiemabo; ut vas me deducati&
voluntatis subjiciantur. Hanchutem mortem peccato quocunqueiero. Noloenimvos nuncin tfansituvidere,
. 'meruimus, quod peccatum erat bmnimodoin libero spero enim tne aliquantum femporis mansurum apud
arbitrio, cum in paradiso nullus dolor , denegatae vds, si Dominuspermiserif. Quia ila se agunt Mace-
delectationis voluntati, bonoe Iiominis resistebat. dones, ut 11011sit necesse mihi apud eos diutius re-
.Stimulus autem morlis.esl peccatum,-(kmhr.) Sa- manere, apud vos necesse est, ut maneam, vel hie-
gilta mortis peccatumper quod animeejngulanlur. mem';: muita eninisunt queecorrigantur a vobis, sie-
Virlus veropeccali lex. Diim fortius et majus fit per ut niedicus - ibi mofam habet, ubi plures segfotaht.
scientiam peecatum, ergo aculeus morlis peccatuin Maneboaulem Ephesi-usque ad Peiitecoslvri,^ostium
est, quia peccato factaest delectalio, quseJam pps- autcnimiiii aperlum eslinagnum, et evidens, sed ad-
159 B. RABANIMAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. m
versarii multi. Ideo ibi permanebo, quia cum mihi A Chafilatepro vobis, vestrum, pro mea loetilia,.i__eiim
evidens datus sit aditus. prsedicandi, sunt plurimi refecerunt. Cagnoscile ergo hujusmodi. Unde alibi
qui resistant. Si auletn venerit Thnotlieus, videie ut ait (Philip. III) : Cognoscileeosqui ila ambulant, ut
sine timore sii apud vos, qui opus Doiivini operatur liabeatis formam nostram, lios cognoscite, honorate,
sicut et ego, ne quis iltum sperhat. Sine tribulationis cognoscentes eofum studiumveI_Iaborem.
formidine, vel eliam vestricontemptus. Deducile au- Saluiant vos EcclesimAsiw. Salutanl vos in Po-
temilluminpace,utveniaiadme, exspecto enim illwin mino mullum Aquila et Priscilld, cum ea qum in
cum fratribus. Njhil admittentes, qudd ad aninii ejris domo.eorumest Ecclesia, apud quos etiam .hospilor,
proficiat Isesionem. De Apollgautem fratre noium Domesticam congregationem fraternitatis Ecclesiam
vobis facio, quia mulium iilum rogavi venire advos nominavit. Saiutanl vos fratres omnes.Saluiate invi-
curii fratfibus,_et utiquenon fuit votuntds ut hunc.ve- cem in osciilo.sancto. Salutatio mea nianu Pauli. Si
niret, veniet autem cum opportunum fuerit. Vigilate, quis honamafDohiinumiioslrum Jesum Christum,.&it
statein fide,jiiriliter agite, conforlamini, omnia veslra ariallfemajiiaranalha. (Aug.) Simul et Groecoet Sy-
eum charitate fianl. Vigilale enira mentis ocuUs, ad ro utitur verbo. Si quis, inquit, hon amat Doinhium
diaboli astutias prsecavendas, Slale, quia stantibiis sii anaihema marqnalha: Anathema Grseco sermone
difficilesomnus obrepit. Virililer agite, mulieris enim B dixit condemnalus, maranatha definivit donec Donii-
omnis inconstantia et varietas judieatur. Conforla- nusreieat. (Ambr.) Sicut illis qui eum amant, re-
mini, ut sit investra virtute profeclus, omnianotfina- demptio venturus est Christus, ita illis, qui eumnon
nis glorise causa,"sedchaf itatis gralia facere festmate. amant, anathematizabit, id est, ut illos abommetuf
-Obsecroautem vos, fralres, nostisdomum Stephaiw, et perdat. Maranatha magis Syrum est quam He-
et Fortunali, et Achaici, quoniqm sunt primitim breeum, tametsi ex eonfinio utrarumque linguarum
Achaiw, elinminislerium sanclorum se ordinaverunt, aliquid Hebreeum sonat, et iulerpretatur Dominus
nt vos subjecli silis ialibus, et omni cooperanti et labo- nosterveiiit. Grntia.DoJttift.i>o.>.sc!.m..Proprieemanus
ranti in vobis. Gaudeoaulem in prmsentia Steptiqhw, .consuelasubscripiio.C/iflri/«s}ncfl«MHomnifc_isDo6is.
et Fortunati, et Achaici quoniam id quod vobis deefat Ut quompdo vos ego diligo, Ita et in Christo invicem
ipsi adimplevemnt. Tjuia proesentes sunt apud vos, diligatis. In Chrislo Jesu. Nonsecundumsseculicha-
ct illis magnumpotestishabereprofectum,:sive quia rilateni. Atpen. Gbnfirmatio esl: benedictionis Juc
uiihi venerunt pro vobis ministrare officium charita- sermo, sicut superius ipse"demonstrat,Quomodo, in-
tis. Refecerunt autem et-meum spiritum et vestrmn. quiens, dicet _:Ameri super luam benedictionem?

- '
/ : . LIBER DUODECIMUSe
i

EXPOSITIO IN EPISTOLAM AD COMNTHIOS SECUNDAM.

ARGUMENTUM. G Saul enim perseeutor erat vih sancti, inde nomen


Apbslolus Paulus post actam a Corinthiis poeni- habet isle qiionlam persequebatur Clnistianos,
tentiamconsolatoriam eisscribitEpistolam a Troade, poslea de Saulo factus est Paulus. Quid est Paulus ?
"ct collaudans eos hortatur ad meliora, contristatos modicus. Ergo quando Saulus, "superhus, "Clatus;
ideo sic>loquimur:
quidem, sedemendatts ostendeiis.Hujusergo Epistolee quando Paulus, numilis;idmodicus,
post videbo te, est, post Diodicum. Audi
principalis est causa, qupniam in pi*imapfo quoruin- paulo modicus
dam pepcatis doctores eorum prsecipue cprfipuerat, quia factus, est, egg enim sum novisshnus
et multum fueraht contrislati : imnc eos cbnsola- apostolorum (I Cor. xv), et, mihi minhriosancfortim
suum eis et docens noh omnium, dicifralio loco (Ephes. m). Sicorat ih^apo-
tur, proponens exemplum,
debere segre ferre quod pro alibrum sunt salute cor- slolis tanquam hmbria vestimenti. sed teligil Eccle-
sia gentiumianquam -fluxum patiens, et sanata est.
repli, cum ipse pro alieria salule periculis quotidieel
morli subjaceat., . (Ambr.) Queeriturcur in omnibus epistolis' contra
CAPUTPRIMUM. usum epislolarum",primo suum nomen ponat, quam
benevolenlia Corinlldos suas tribulaliones eoruni ad quos litterse destihantur," sed hoc autorifa-
Captat per
ad excitatidam attentioriem, et excusat se de pro- tisest apbsfoliciordinis, qua ininoribus scribit, sic-
'< missione eis fdcla. _ '_0 ut etiaiii judices seeculisoleiil, ad eos quos regunt
Paulus Aposlolus Christi Jesu, per voluntatem Dei. scripta dirigere. Per voluniatem Dei. Dei, rion
(Aug.) Amat Paulus disci a nobis peccata sua ut.glo- hominumvoluntate,simuIut jslendatiion sinePatris
rificetur ilje qui talcm morbuni sanavit, magnitudi- ' voluntate se missuni a Chrislo. Et Timolheus fraier,
iiem enini vulneris'nianusjjjedici secnit, et sanavit. Ecctesim Dei, quw est Corinthi. Noft dixit Paulus
Vox illa de coeloproslravit perseculorem, et erexit et Tiniolheus, quia hbn anibb apostoli. Ad Philip-
pra-dicatorem, occidit Saulum et vivificavit Paulum, penses vero, ulri non eral tanla auctorilas ncces-
161 ENARRATIQNUMIN EPP. PAULI LIB. XII. -- IN EPIST. H AD COR. 162
saria, servi ambo ponuntur. Cutn omnibus san- i- A
j vius ferrent, si corriperentur errores illorum ab his,
clis. Hie sancti "possunt accipi sacerdotes, qui in" a" quilioectam aspera tolerabant pro illis. Quisenim
pri.ma ponuntur Dominum hiyecantes, et ad Philip-- medicorumnon arguatsusceptumsuum negligentius
penses cuni Episcopis el Diaconibus, ideo autema se.tractanlem, ne curie medicineeejus sine eflecture-
poste.a- nominanlur, ne parum intelljgejites eoss , maneat. _
pra_missos esse putarent, cum jam sint in Eccle-i- . -Sedipsi in nobis responsum mortis habuitnus, nt
sia comprehensi. Quisunt in tiniversa Achaia. Cujuss non simus-fidentesin npbis, sed in Deo, quisuscitat
est metropolis Corinlhus. Gratiaiiobis et paxaDeo. moriuos. T-antam insolentiam iniquitalis significat
•Graiiasagunt Deo gaudentes se ideo consolari utt insurrexisse contra fidei-proedicatores, ut mortem
jpsi alios consolenlur. Renedictus_Deus et Paterr ante oculos haberent, denique erepli de ipsa pres-.
Dbmininostri Jesu Christi, Paler miserieordiarum: sura, resuscitatos se dicunt. Sic enim afilicti fue-
•Quia ex ipso omnis misericordia. Et Deus totiuss rarif, ut despefarent de prsesenti vita. Sed. quia
consolationis. Id est, perfectee cbnsolationis, quiaa Deus.proesidia-sua npn negat.iri necessilate po-
mon est minus in tribulatione solatium. Qui cohso- sitis ,•" maxime suis, eripuit illbs desperantes de
lalur riosi)i pfessura nostra. Nbn in. aliquibus, sed In1 - semelipsis, fidentes autem de Deo; nimia enim
omnibus. Ut possimusei ipsi consolarieos qui stfnt( B E pressura deficere se profitebantur, nisi adessetDeus.
inomni angustia, per exhoriationem qua exltortamur r Qui ~delaiiiispericidis eripuit nos et eruit : hi quem
elipsi aDeo. Propterea Iiberamur, ut el nos alioss speramus, quaniam et ddituc eripiet, adjuvantibus et
-consolari et de tristifia liberafe possimus, aut ifa__ vobisin oralione. pro nobis ul ex multgrum per§oni&.
formam nbbisdat alios cbnsolandi, et per exliorta- ejus quw iri hobis esi dgnatignis per mullgs gratiw
tioheni, qua ipsi a Deo consolamuf, agnoscimus s aganlur pro riebis. Hoc dicit, quoniam gratia Dei
quod Deus timentium se neminem derelinqhat; ett multorum causa consolata esl apostolos, id est, om-
multo jnagis in futuro reriiuneret, quos etiani ini niurh credentium, quorumcausaetpressuree eisingpT
preesenti non deserlt. Qiioniam sicut abundarit pas- rebantur.Acpe.rliocquiaomnium causaesl,cunctiDeo
sicnes Chrisli, ita efper Ghristum abundaf etiam cori- :- gratias referant, cum cessat tenlatio, aut orifur, si-
solatio nostrd, ut el Petrus est de careere liberaluss mul obsecrentur. Gloria enim noslra hwcest testimo-
(A-ct.~xii);_et ipse Paulus visiohe Dominiet vocee «jutn conscientiwriqstrm.Hoc dicit, quia de sua con-
confirmatus in templo-(Act. xxn). Sive aulem dn- ;- scientia preesumebant, quee pura erat ab onini si~
_-'
gustiam'patimur pro veslra exhoilatione, et salute.'. mulatione, quamobrem de Dei .auxiliis non diffide-
Quia vos ad salutem horfamur, sive ul vobis exem- bant: (Greg.) Sancta Ecclesia. ihEvaiigelio (Matth.
plum tolerantise preebeamus ": nahi manifestum> fi y xxv) deeem virginibus similis denuntiatur, in qua
esl,'quia.pro quopalimur, ipse nobis adest conso- i- quia mali cumbonis et reprbbi eum eleclis admixti
ians nos, per liberationem eripiens nos de pressufaa -sunt, recte similis virginibus prudcntibus-et fatuis.
iriterventu ihajestatis suse. Sive-qutem pressurani it esse perhibetur : sunt namque plerique continentes,
paiimui; pro vestra exhortdtione el salute: sive ex- qui ab exteriori. se appetitu custodiunt, et spe ad
hortationem consequimur, pro mestrd exhorlalione, :, interiora rapiuntur, carnem macer-ant, et toto desi-
guw operatur per patientiam eafumdein passionuth, :, derio ad supernam patriam anhelanl, oeterna-pfse-
quas et nos patimur, et spes noslra' certa est proo mia expelunt, pro Iahoribus suis recipere Jaudes
vobis, quia scimus qugd si_socii estis passionum,sicc humanas holunt, hi hlihirum gloriam suaranon in
et conselationis: Generaliter loquitur, uf-quia cre-:- ore hominum ponunt, sed intra conscientiam conte-
dentium causa gefsecutiones patiebantur -a perfidiss gunt; et sunt plerique qui corpusper abstinentiani
subjecti injuriis el ceedibus, sic ilerum auxilio Dei a affligunt, seddeipsasuaabstinentiahumanosfavores
liberarcntur ad consolationem credentium ne scan- L- expetunt, doctrinseinserviunt, ihdigentibus multaJar-
dalum passi a fidp exciderent, quia injurise apb- giunlur,sedfatuseprofecto sunlvirgines, quia solam
stolorum lentationes erant credentium, sicuf scri--._ laudis transitorise relributionem queerunt, unde et
plum est' in prophefa Zacharia : Percutiam pasto- i- apertesubditur: Quinquefatumnonsumpserunt oleum
rem,.et dispergenlur oves gxegis (Zach. xm). Quam- L- secuin,prudenles autem acceperunt oleum iii vasis suis
vis futura credant fideles, tameii inter ipsa primor- *- cutn lampadibus,\\}evoleum quippe niior glorieedesi-
dia pressuree nbvellis' faciunt^ scandalum,, putantlt griatur, vascula autem nostra sunt corda, in qui-
"enim inanem esse promissionem, si vi pppressuhi n bhs ferimus cuncta quse cogitamus. Pruderites
viderint proedicantem.' Sed sijam firmus esl cre-',- vero oleum in vasis habent, quia nitorem glorise
dens, compalitur cum suo magistro, fiderisde spe ie inlra conscietftiam tenerit, Paulo altestanle qui aitt
futiifa, ut simul consoletur, cum quo el patitur. Gloria noslra liwcest leslinioniumconscientiwnostrw:
. Non.enim volumus ignorare vos,-fratres, de pres- s- fatuse autem virgines oleum secum hon sumunt,
sufa nostra, qum facta est in Asia, gida supra modum m. tjuia- gloriam intra conscientiam jion habent, oum
gravali sumus supra virtufem, ita ut tmderel nos )s hahcaborepfoximoruniquterunt, Quiainsimplicilate
etiam' vivere. ideo passiones pressurarum indicat _.£ el sincerilate, nonin sapientia carnali, sed in gratia Dei
prope usque ad mbrlem allalas, ut ostendat. quoe oe . conversatisumusin hocmundo, abunddntius-auteth.ad
jiiala-salulis illorum causa paticbanlur, ut non gra- t- vos, (Amb.) Hsecest gloria-conscientiee quam-dixit
163 B. RABANIMAURI ARCHIEP- MOGUNT. OPERUMPARS III. ; m
simplicitaset_sineeritas, et quiahsec de Deidoctri- A. tur, quod Apostplu.ssemperspreyit. Spiritale autem
na sunt, adjecit, 8non-in sapientia.carriali, sed in tunc disppsilum nbn impletuf, ;quando
providentiuf
gratia Dei; _» ut- bstenderet non humanee sapientise aliquidpro salule animsemeditatur, sicut et Aposto-
sed Evangelicoepreedicatibni- Iiberam se -conscien- lus ideo' non implevit quod
voluerat, ut. per hpc
fiara exhibuisse. Preelerita refricat, hoc enhh si- ipsum meJiores.efficerehtur, scienles
idep distulisse
gnificat, quod in prima epistola arguit fucatam -eum, quia quidam-adhuc inter eos iionse.purifica-
preedicationem juxta humanum sensuhi- aptalam, verhrit a-peccalis. Vt sit, inquit, apud me, esl, est,
cujuspreedicatoreij duplici generein^sapientia car- nori, nj>n,-l\ocsignificat quia non aliud egil quani sil
naii accusat; quia"et juxta ihundi sensum preedica- agendum, .quia utilitas anfeponenda est volunlati.
hant, Jie.facile offeiidereritlioririneset quseslus ca.usa Hic, sensris spiritaUs est : carnalis autero sensus
lioc agebant pfopriis lucris carnalibus studenles. sic hiutatur, ut anteponat voluntatem utilitati. Fi-
Unde - el Aposlolus nunquam a Corinlliiis - sum- delis autem Deus
guia. sertno noster qtd fuit dpud
ptus voluit accipere, ne his occasionem" .daret, vos noh esl in illo, est efnon. Sed-esiiriillv, es(..Hpc
eo quod similis eisesset" in hac' re. Hincest*, est.quod dicil et ad Galatas :
Siqum dislruxi, hmc
quod dieif,*« abundantius apud-vos simpliciter sii- eadetn wdificq;prmvaricalorem me.constituo.(Gal_, n).
mus cohversati, » quia cunrab^aliis acceperit, ab B ; Idep.ergofidelem in se.dicii.peiprsedicationem, nam
Jiis noluif, ne afguendi eos auctorilalem amilteret. hsec faciunt adulatores, frequenlerenim ne homi-
Non enini alia scfipsimus vobis', quam qum legistis "nes bffendant, quee vera 0ut
proetermittuiit.
et cognoscitis. Ka se dicitscfibere, quse non-solurii Dei enim FiliusJesus Clirislus-qui in vobis
per nos
litieris cernerenf, sed et opefibus ejus manifesta prwdicaius est, per me et Silvanum ef Timoiheum,
liaberent,> ut probaretea quse ioqtfitui* 'gestis ^e non friit inUlo, est, et noti: sed est; in illo fuit.
implere, quihus uniuscujiisque meiis et proposi- (Amb.)Quahlumadidoncospreedicatoresjiertinet, hpc
tumdiscat. Spero"aulemquod usqucihfinem cogho- debet esse, ut sit apud eos, esl,
est,.non, non,ut.non
scitis; sicut et coghovistis nos ex parle, quia gloria aiiud faci.ant, quam sciunt utile: quia eniih frequen-
veslrdsumus, sicut el vos nbslra in die Domini Jesu ter aliud quam est utile, ne voluntas vin-
illos ex Cce- yolumus,
Christi.l*Toficere sperat eo, quod jam cat utilitatem, ideo Apostolus voluntatisuse jitilita-
herantTneliores effici, cognito affeclu clrca se Apo- lem ne iret ad -illos: In Chrisloenim Je-
filii charis- preeposuit,
sloli,"et gloriabantur in eo velut inpalre-
el suaihvideriiesiatur ;Sunonfuit est,,.et non, sed est.in iUo fuit, quia
siirib. unde Apostolus^gloriam aliud voluil quam quod est utile, semper
nunquam
infilibs obedientes, et tunc deberb videri quahdo enim voluntas
esl.in die Dei". H oc ejus cunmlilii.ate est; nec est imniuta-
id
prodest, ' judicii " dicens, perse-
" . (*".tus, ut faceret imitus, sicut homo, quod est.ulile,
veraridum monet. aut ambigeret de aliquibus, aul.mutaret.voluiitatem.
'
. Et hac fiducia vbluerahfprius vcnife ad vos ut se-
Quolquol enim promissiones Dei stint, in. illo est.
cundam graliarii habereiis, et per vos transirem ih Jdeo el per ipsuiri qmeri Deo ad gloriam noslram.
Macedoniam, etiterum a Macedonia veniremad vos, Manifeslum est quia semperin Deo veritas est,
ei a vbbisdeduciiriJudmam. Ileecfiduciaexemendafa hoc est, amen, mauifestata,. per Christum, post
est vila illorum. Jam enim et desiderare _se illos per apostolos preedicala ad "gloriarii-Dei, signo-
significat, quos ante indignum erat videfe.Plenani rum. virlutibus testimonium perhibentibus vera
ergo.gratjam habuissenf 4e adveniu ejus, quia imago esse, cquse proinisit Deus ,.per Christuni. Domi-
est epistola, preesentia aulem veritas. Nonesl itaque •riurn npstrum. Gloria enim pei est., cum ab
otiosum, quia volueritire. et non iit, inlelligi enim jllo oninia, et per illum,.etin illo esse dicuntur.
ytllt esse aliquos inter eos, quorumcausa voiunfaiem Qaii autemconfirmat. nos vobiscumin Chrislo, el qui
siiam non implevit, ut adhibila opera purifica- unxit nos Deus,\el qui signavif nos, \et dedit pi-
rentur. ... - ~
gnus .spirilus in cbrdibus nostris. Clirislum dicit
Hoc ergo cogtlans, nunquid ievitate. usus sum, auf confirmare genles in fideih promissam Judeeis, .qula
qum cogito.secundumcarnem cogito. tit sil apudme, ipse est qui fecil.ulraque unum, id est, circumcisio-
est, est, nbn,noiv, Quoniam dixit, volueram -venire jiem et preepulium, in unonovo homine faciens pa-
ad vps, ef. non jil, idcirco, nunquid levitale iistts cem. Domirius. ergo - confirmat et Deus, qui-unxit
sum, inquit,. aut quw cogilo secundum carnem vogilo ,nos, idest, qui dedit-regiainlionorificentiam, sicut
nt sit apudme esl -ci non. Ac si aperle dicat.idclrco dicit Pelrus apostolus, cfuia' sumus,-mqn\t,\genus
mtitabililatis aura non moveat, quia levitatis vitio non - regaie (IPelr, n)'per unclionem spirilalem, cujus
succumbo; quia videtur qui dicit aliquid, etnonfacit le- lypus fuit in regibus Judeeorum. Quiet signaviihos,
vitate uli. Ideone forleislud de Apiostoloarbitrarentur, -dando spirituni suum nobis pignus, ut non ambiga-
liocpnrgat, quia.notf istud-leviler,sed cum consilio mus ,depromissis ejus. Si enim adhuc morlalibus
fecit, ut non impleret quod disposueraf. Aut spiritum suum credidit, dubium nori est,- qiiin jam
nunquid-qumcogito, inquit, secundumcarnetn cqgito? immortalibus addat ad.gloriani. Unum tamen opus
,qui enim - secundum carnem -'cogitat, tunc non dicilPatris.etFilii, quia etiChrislumdicilconfirmare
implet-qua3disporiil, quando aut.per.spnis arapliori- el Deum. Quem eniriir-confirniatfilius, confirmat et
busdefert, aut certe lucris, aut apparatibus vinci- Pater, 'el cum dat Spirituih Pater, dal et Filius, quia
_16S ENARRATIONUMIN EPP. PAULI LIB. XII. —, 1N EPIST. II AD COR. 1CG
utriusque esfSpiritus sanclus, sicut dicit ad Romanos: _A gauderet qui crediderant. jGaudium enini Apostoli,
Si qtiis auletri spiritumiCliristi non habel, hic non est purificatio esl .populi. Ideo enini .gaudet , quia
ejus (Rom. VIII).Quoniain ergo de perfeclione. ho- vituperatio- non -est-in eis , qups simul pportet
riunis locutus est, Tririifatis hoc lbco fecil ineriiio- tjaudere. -
nem : oninis enim sunima perfectionis in Trinitate Ndm ex mtdta tribulatione.et anguslia cordis
"consistit. Egoaulem lesiem Deuminvpcoin anhnam scripsi vobis per inulias lacrymas, non ut contri-
meam,quod pafcehsvobis nonveni idtra'.Corinthum. siemini, sed ut sciulis, quam charitatem\ habeam
Nunc manifestat, qua causacuni voluisselireadillos, abundanliusin vobis. Manifestum est; quia quando
distulit, ut tiinc iret, quandojamprope oriiriesemen- hoc affectu quis aliquem corripit, ul plus iUp dpleat
datos jnveniret. His enini nunc loquitur, qui vide- peccalis ejus, non utique, ut illum contrislet cor-
bantui' velle se cbrfigere, sed bperam non dabant ripii, sed ut ostendal illi, quo amore diiigat eum ;
ut hoc implerent': quia ergo corripefe illos necesse qui enim non hoc affectu corripit fralrem, con-
erat, iter suum ad alios converlit,^ ne conlristaret tristat : insultat enim, qui" nori condolet ffalfi.
multos, et Iioc _fuit illis paf cere. Quod iil meritibus Si quis autem cpnlrisiavit -rrie, hon me conlristuyit,
eorum commenilet, beum-testem" dat, ne putarent sed ex parte, ut non orieremvbs omnes.Omnes lios,
indignos se esse, et contemiii ab illo, quo com- B : quos dicit exparle saricti sunt, driseenira parles in
pertOTitpfsesentiamejusmerereritur, emendarentse. populo sunt, sicut in prima epistola niemoravi.
iVonquia dominemurfideiveslrm, s"edadjulores simus Hi ergo ex parte sanciorum" sunt, "quos contri-
"gaudii vestri, riam fide slatis. Qtfoniahi fides non stalps in effpre' frati-is significat', sicrit, et se-
necessitatis, sedvoluntalis res.est, ideo dicit, non ' metipsum. Hoc dicens oneravit peccanteni, vel euni

qubd domiriemur fidei vesifm, dominatus enim. ne- qui peccavefal. plus ehim flt reus, ih cujus delicto
cessitatis causa es.t. Adjulores cm'm,"inq"uit,sutrius multi tribulantur, ac per IIOG: Sufficit ilti qui ejus-
gaudii vestri, hoc est, quia sicut' in nialo opere " modi est objurgaiiohwc, guw fit a p/«rii«s."J_Iagiiuiu
tristitia est, ita plin erileridatibnegaudium.Hujrisgau- dolofem utique patitur, qui delicturii suuiri ;plu-
dii adjutoressumus,inquit,quiavolerilibuseis ehien- ribus videt displlcere. Itaut econtra' mggis'donetis
, dareseoDerunl occasibnesutqubdvellecoeperanlpos- et consolemini, ne forte 'abundditliore' irislilia -ali-
sint implerei Nxm.quiadominaniuf,\najf\t,fideivestra}, sorbeatur, qjii ejusiriodi est. Afflicloliomini peccati
sed.adjutores simusgaudii vestri, alque illicpadjiinxit, proprii causasubyenire pracepit, quiapoenitentia, si
- fide enhn statis, ac si id quod protulerataperiret di- deyeroaniitfoest,hocesl,sicorreptus statimin animo
doniinamurfideivcstree fide -
cens, ideonon quia statis, doleat, prolinus habet fructum. Denique in Regno-
sequales.enim vobis sumus inquo vosslare cognosci-G rumhabeturhisloria,- quia Achabcum arguisset eum
-mus, quasi preelatumse fratribus essenesciebat, _cum pfophela, comniotusanimostatimmeruitveniani (III
-dicerel, faclisumus parvuliinjnedio veslrum (IThes. -Reg.~s.x\); efDavidin causa Urise.Helhseicorfeptus;quia
n); etrursum:Nosaufemservosvestrospef Cliristum hognovitpeccassese, delictumejus deletumesl (IIReg.
(Il-Cor. iv). : \ '---', -"- -xn): ita et Apostolus illum, tjui inceStum comiuir
... CAPUT II. . - -. serat, habens uxOrefnpatris, objurgatum et abjectutfi
-Duplex causacuf A'pdslbtus'~ngn-vbnerit necqnstrista- dolentem revocarijubet, ne diu*yiderisse contrista-
,ret eos, ef.alibtfruclum majoremfaceret, quemfru- tum sperni,-desperans de se, daret-animamad nirin-
_ clupi deindeostendit. _ . •. -
;dumfruendum, quasi qui locum apud Deumjamhoh
Sialui autem hgc ipse apud me, ne, ilerum vi tri- haberet. Hoc est,-majbre tristitia absorberi, despe-
stilia venifemad.vos. (Amb.) Apertuni est, quiaideo rantem de se converti ad admiftenda peccata, qui-
noluil^ire, nefone.cprripiens paucos,' multos con- ^JJUSgfavatuS -absorbeatur *a secunda mofte . bsec
iristaret,' ipse. etiam contristalus : compaliuntur eniravera poenifenlia esf,'jahi cessaie' a peccalo;"
enim '.omni.v membra unius- moerori.t Sienjm ego 'sicenim probal.dolefe se sibi, si'de'csetero desinat.
jCOntrisiovos; et guis est; qui me lwtificet,nisiqui 'Propter quod'obsecrbvos ut confirmetis-in illum^cha-
.. cenlristalurex me ? Hoe dicit,'quia.non vult.eos coh- rilalem: Ideoscripsivobis, ut cggngscam-experimen-
tristare, sed- quia peccatis sluduerant-, , necesse lum vesirum, ah in omnibus-obedientessilis. Quan.-
"erat illps contristarf invitp Apostolo, ita tamen, 4um datur intelligi, obedientes hos faclosin ceeleris
_ut de ceetero obaudientes. facti$r"leelificarent.eo.s, p.robat,'emendaverant enim quse ad ordinem Eccie-
.qui conl.rislabanlur cum -eis, ut. qui .cprripiendo -siaslicumpertinent-: uride efianrin hoc yuMUosesse
contristaverat eos, lsetarelur ex his dum, se>cpjri- ohedientes,.ut confirmentfratrem in chaTitate, suSci-
guut. Ethoc ipsum-scripsi vobis,-utnon cum venero pientes eum in-commuriionem.Cuiautem aliqitiddo-
Irisiiiiam superlristitiam habeam, de quibusoporlue- naslis, efego. Manifestumest -quia,.quodjubet fierij
r.at mp gaudere, confidens in omnibus vobis,' qnia ipse facit, nec pbtest hoc abnuere quod ctiam obse-
^gqudium,.meumomnium vestrunv-est.-Idcifco dicil," -erans ut fiat, - scribit,'cum haberet pbtestatem ju-
. hoc.se _scripsisse,-ut spostea_-veniens,.non essel, ,bendi; Sed in prima repistbla grave -ejus-criineh
uiide contristaretur,- sublalis vitiis, sed. gauderet delulit, utJiofrerent illum omnes;: nunc recipi il-
, cum eis, quasi cum cbarissimis -filiis, ut, qui -ab1 -lumvult, bratneadhucexulcerato auinio adversuni
infidejibus fribuiatiouibusafficiebatur, ab.his uiique illum durum. illis esset hahere .cum,illo communio-
' B. RABANIMAURI ARCHlEP. MOGUNT.ORERUMPARS IU.
1C7 168
nem Eeclesioe.Neque enim taiita In.-eis erat; quanta Aipse flagellum fieret disciplinse. Qua tamen bene
in Aposlolo providenlia, iit statim intelligerenl. fa- gesta pcenilentia, dum eognovisset Corinthios super
ciendum esse quod diceba't_Apostqlusih causa hu- eum jam misericorditef motos, ait:' Cui aliquid do-
jus duntaxat, ideo obsecrat ut dimittant illi, signifi- nastis, et ego.JHam el ego quod dqnavi, si quid do-
,pans Deum illi ignovisse, quia nihil sine Dei spiritu navi, propler vos in pefsona Christi. Communionis
agebal Aposloliis.(Greg.) Beneaulem in yisione Eze- itaque gratiam cogitans ait, cui aliquid donastiset
chieUs {Ezeclv.xh) cum mensarum labia metiunlur, egg.Ac si diceret, A bono vestro.iion dissentio, meiiin
et mensura palriii dicitur, additur nnius,' ut^x do- sit quidquid ipsifecistis', atque mox subdidit, et ego
ctofum preedicalibne sicut unitas tenelur in fide, si-quid dgnaviproptervos,acsi diceret,ve.slris acti-
ita qrioque mentium unitas servelur in opefe, nepef hus bonuhi addidi, quldquid propter vos "misericor-
T
opus bonum qriod alter agit, alter ad- discordise ma- diter fecij.vestra ergo est ufilitas, bonitas mea : mea
ium prbrumpat. Ita enim bona facere' opera debe- ulilitas honilas veslra. Qui ipsam mox compagem
inus, ul per hsec qiioque cuih his cum quibus vivi- Cordium, in qua sie tenetur, cjdjungens subdidit, in
Tuus unanimitatem, in quanlum recte possumus, con- pefsona Christi; cui, velut si-dicere preesiimamus,
ser.vemus, -id est; non deserendo bonuni, quod agi- ijuareteita c.aule discipulis copulas? quare le vei il-
iuus , sed preevehiendo.bonis persuasionibus malum B Ibrum, vel illos tuisactibus tam sbllicita menle con-
discordise qubd limemus. Sicin suis operibus unita- formas ? 'iilico- subjunxil, ut non circumveiiiamur a
tcmpalmi custodiens Pauius discordiam generari pro- " Salana. Cujus Ssitanaa[Al., sagaces] insidias quam
Libebat, cum quemdani jam lapsum atque ab Ecclesia acuto sensutransfigal, insinuat subdens : Npn enim
abjeclum, jam velle recipere Corinthios videreti di- igiioramus cogilationesejus, ac si verliis aliis dicat :
cens : Si cui aliquid donaslis, el ego, nam et ego si Aeufse auctore Domino sudes sumus, et nares Behe-
quid donavi, propier vos iti personaChrisii, ul non motii islius subtiliter circumspiciendo penetramus,
circumveniaitiura Satana. Qui videlicet solet de bo- ne hoe quod bene mens inchoat ipse in maliliseii-
nis mala.generare, et hoc quodper charitalem agilur? nem cbnvertat. . . .
ad discordiam contrahere. Unde et mox de>ipso sub- Cum venissemautem Ttjiadem propter Evangeliiim
jecit dicens : Non enim ignormrius cogilaliones ejus. Chrisli, et gslium mihi aperlum esset in Domino, non
DoGtor autem qui per boria quse prsedicat in suis . Jiabui requiem spiritui meo, eo guod non inveneriai,
auditoribus rectam" operationem format, si mentes - Titum fratreni meum; sed valefaciens eh profectus
opefantium ad imani.mitatem non ligat, in labiis;pal- -sumin Macedoniam. ,(Hier.) Rarrat Corinlhiis quse
mum habet, sed eam quee dicta est, palmi tmitatem fecerit, quse passus sit, et quomodo in cuneiis agac
noii habet. ~Namet ego quod donavi, si quid donavi '•-'-gratias,ut sub exemplo sui, illos provbcel ad oer-
propter-vos in persona Christi. (Amb.) Hoc-diclo gra- taiidum. Yeni, inquit, Troadem, quseprius Troja ap-
vatiUos,quiasi [Al. quasi] magister^pelentibus disci- pellahalur, ul E vangeliumChrisfiin Asia prsedicarem.
pulis donavit, cui volueruntpeccatum, quanto-magis Cuinqueostium mihi apertum esset in Dominb, id est
obaudire debent discipuli magistrum? et ut ralum ei, .plurimi credidisseht, sive per signa atque virtutes,
cui donavit ostenderet apud Deum,_ait,.tn persona quse in me operabatur Deus; spes esset naseeiiiis AT
Christi se donasse quod donavit, hoc est ^iccepto-tu- 4ei, et in Domino succrescentis, non habni requiem
lisse Christum, cujus legatione fungebafur,ut factum spirilui ineo', hoc est, speratam consolationem inve-
Apostoli, factum sit Chrisli, sicutdixitJ quwcunque nire non potui, eo quod Titum fralrem meum non
soiveritis super terratn-, erunt solula et in cmlo invenerim, sive, quem ibi".feperiendum pulabam,
(Mdlth. xvm). Si vero huic pro quo.petiverunt per -sive quem ibi audieram degere; vel qui iUucvenlu-
Apostolum Christus ignovit, quantomagis huicjam rum esse se dixerat. Quse aulemfuit tahta-conspla-
iguolum eral, cui ut dpnent etiam ipse hontatur.? Vt tio, et quee.requiesspiritui in proesentia Tili, quem.
non circumpeniamur a Salana, non enim igndramus, quia nbn invenit, valefaciens eis profectus est in
cogiiaiiones ejus. Hoc dicit quod supra memoravi, " Macedoniam?Aliquolies diximus apostolum Paulum
quia cpnsolatio debet subsequi fratrem delictum flen- vlrum fuissedociissimum et eruditum ad pedes Ga-
tem, he diu contristatus et conlemptus a-charitate maliel, qui in apostolorum Actibus concicnabatur, et
Ecclesia., incipiat desperare de se; et videns, qui dicit : Et nunc quid habetis cum hominibus isiis? si
semper in insidiis. est subtilis diabolus, meritem ejus enim a Deo est, slabh, si ex hominibus, deslruelur
yilem effeclam, accedat et suggerat ei, ut velprsesen- (Act, v). Cumque haberet sanctarum seienliam Scri-
tibus fruatur, qui despe fuluri prcemiidejectus est, pturarum , et sermoriis' diversarumquelinguarum
et pereal frater possessus a diabolo, cui ad hoc poeni- gratiam possideret, unde ipse gloriatur ih Dominoet
lentia, data erat, ul conversus refofmaret se., sicut dicit: Gralias Deo ago quod Dbminum veslrum ma-
diclt Ezechiel propbela-riVhfo mortemmorieniis, sed ^gis tinguis loquor (I Gor. xiv), divinorum sensuum
magis "ulrevertatur et viyalJEzech. xvm); et ilerum : majestatem, digno non polerat Groeci.eloquii expli-
Convertantur, inquit,"et replanlabo eqs (Ezcch. xxxn)-. care sermone. Habebat crgo Titum inlerpretehi sic-
^Greg.] Magria quippe arte magisterii ipsi est tra- ut et B; Petrus Jlarcum, cujus Evangelium Petro
diths coaclus in poenam, cui •sponte-csl subslratus nerrrante et illo scfibente composifum esl. Denique
in culpa, ut qui auclpr fuerat atl vilium nequilioe, et duse episloloeqnse feruntur Pclri, slylo iuter se et
im . RN4RRATI0TST.M IN EPP. PAULI LIB. XII. .— IN EPIST. II AD COR. 170
charitale discrepant, strucluraque verborum, ex quo __. ^ nostree Ionge lateque spirat fragfanlia : sed quialio-
ijitelligimus pro hecessitate rerum diversis ^eum mines sup arbitrio tlerelicti sunt, neque cnim bomuti
usuiu interpretibus. Ergo et Paulus aposlolus con- necessitate faciunt, sed voluntate, ut credentes co-
tristatur quia prsedicatioms suee impraasentiarum ronam accipiant, increduli supplicio mancipenlur:
fislulam organumque per quod Christo canerel, non ideo odor nbstei, qui per se oonus est, virlutc coruiii
inveiierat. perrexitque in Macedoniam. Apparuerat ei,vilio qui suscipiunl, sive iion suscipiunl, in vilani
enim Ci vir Mafcedo,dicensz Tfansiens, adjuva nos transit, aut in moftem : iit qui' crediderint salvi
(Act. xvi), ul ibi inyeniret Titum et visitaet f.ra- .fiant, qui non crediderinl-pereanl. (Amb.) Odorno-
tres, vel perseculionilms probareiur. Potest et hoc .tilise Dei in Christo et pei* Christum est. Odoreui
aliter inlelligi, hl (Amb.) Troadem perrexisset ad aulem i,dcircodixit, qpia sicut qusetlamj'es, queecuiii
preedicandum EvarigeliumChrisli, et cum coepisset - non videantur, per odorem tamen cognoscunlur, et
prsedicare,fuissenlquequi caperent vefhum fidei, sed intelligis in loc.o -aliquo esse, quod non yides-; ila
quia solatium Titi defuit, intolerabilis erat labor per- et Deus, qriia invisibilis est, per Christum se voluit
slrepenlium causa. Quamvis enim quidam eorum intelligi, ut prsedicalio Chrisli, quee.udque invisibi-
. aperuersmtcorda sua ad recipicndum sermonem Dei, -litcr, sicut ad nares ddor,,-ita ad.aures pervenit,
tamen iinpudentia infidelium rion minima exisle- gI Deum Patrem insinuaret creaturse, et,Filium ejus
bat, insurgens in Aposlolum zelo cr.edentiiim,et hsec unigenitum, cujus rei legatiorie.fongent.esaposloli,
duo ab' uno impleri non poterant, ut aiit fidelesin- (sicul dicitDomiriusad Deum,Filius adPatrem,siciit
strueret, aul incredulis repugriarel: ideoque vale illis memisisli in hunc mundum,_ita-eteos mittoinhunc
facto qui susceperant eum, profeclus est in Macedo- jaundum) odorem notitise Dei et Christi per signa cl
"' - --" -
niam. prodigla manifestarent. Vera esse de Deo et Christo
D.eoqiitem grallas qm setnper triumphat per nos in -prsedicatiovirlulis testimonio proliatur;quse ideo iu
Chrislo Jesu. Pro eo, quod est, triumphat de riobis odore significata est, quia cum^Deusnon videatur,
sive iriumphum sutim agit per rios, qui in aUo loco per hanc, quoe invisibiliter bperatur, In aposlolis
. dixerat: Spectacuium\facli sumus tnundo, et arigelis, esse intelligitur ut verilas doclrinee manifesielur.
et homhtibus.Nam cum venisse.m..... 3Iacedoniam, - Qui ergo recte asserit Chrislum, bonus odor est Deo,
caro noslra, sed omnemIribu- Jaude d.ignusin eo qui credif, nec viluperabiiis in illo
" nullqm requiemhabuit
lalionem passi foris pugnw^ itilus limores. Sed qui qui non cretlit; qui vero non recte asserh Christum,
consolatur humiles cotisolqlusest nos Deus ht adventu - Tiialusodor esl Deo lam in his qui fidi sunt, quam
„Titi.: non solum aulem iri advenlu ejus, sed eiiam in in illis quidiffidunt; pro utrisque enim reus erit-: qni
sotatio (I Cor. iv, II Cor.sii). Ergo propterea vale: C eidm diffiditidcirco videfurnon-credere, quia perver-
facieps Trojanis,-sive..Troadensibus, prpfectus est; sum est quodaudit, et qui credit, hiale credit. Apo-
iii Macedoniam-,ul inveniret ibi Tiium et haberet slclus ergo ralionem legis locutusest, ulsicul in lege
. intcrprelationis. Evangeliique solalium, quem intel- qsti liostias bono volo offerebat, bonus odbr efat Dco
JigimusTion ibi reperlum, sed per tribulatipiies et; et acceptabilis, ila et nune preedicatjonis vis-doctri-
perseculipnes Apostolis.upervenisse.'Prius ergo.quami nse odorem proestat fragranlem Deo. Quam ob' cau-
veniret Titus mulla perpessus, agit gratias onmip-.-- _ sam auxiliis suis lolus preeslabat Deus aposlolis, ut
lenti. Deo, in Christo Jesu, quem gentibus proedica- verba cognitionis ejus iiifunderent patenlihiis auri-
bat : quod dignhm sc elegerit, in- quo egerit trium- bus, sive Judseis, sive.gentibus, additohis sacra-
'
. plium Filii suii Triumplius Dei estpassio mar.lyrum,, niento nativitatisDomini-Jesu secundum volmitatem
in Chrisli nomine"eruoris.effusio, et inter tormentai Bei el patris ejus in unitaie fidei salularis ad salu-
leetitia, curo enim quis viderit tanla perseverantiaL temcredeniium, et perditionem diffidentium.Aiiis,
stare martyres, atque torqueri, el in suis cruciali- inqiiit, quidem odor tnortis in motiem, iioc dicil,
Jbus gloriari, odpr notitise Dei disseminatur in gen- quia incredulis prsedicatio crucis Christi odor mortis
tes, et subit tacita cbgitatio, quod hisi yerum essetE - est; audienles enim verbumHel sic accipiunt.quasi
Eyangelium, nunquani. sahguine defenderelur : ne-- --D peslem, ex qua oritur mors, efriecesse est ut juxia
• que enim delicata, et "diviliis-studens ac secura eon- fidem illorum fiat eis. Aliis atitein odor vitw ad vi-
fessio esl, sed in carceribus, in plagis, in perseculio- tam, verum est quia fidei .sermo audilus Dei nnn-
nibus, in faine, elnuditate, et siti hic triumphus estt . titis, est salutis oeternse,et secundum fidem-eorhm
appstolorumquevicloria. Sed poterat a.udiensrespon- continget eis.Sive-ergo in his qui pereant-, sive in
dere, quqmodo ergo non-omries crediderunl? prius-- . his qui salvi fitmt, Chrisli bonus odor -Deo eranl.
quam.ergo inlerrogel solyit, et juxta morem suumi apostoli, quiasiiicerilerpr-Cdicabant: ouienim non
_ quidquid alius objicere potest antequam objiciaturL* credebant, ipsi sibi laqueum circumdanant. His, si-
edisserit. Et odorem nplitiw sum manifesiat per noss . cut-dicit Dominusad Ezechiel prophetam : Tv prw-
. iri omni loco,:. Quia banus Cliiisiv odor. sumus Deo,, -dica; si /<-audierinl, lucraveris animas eonitn; sin
in- his qui salvi fiunt, et ... Iiis qui pereunt. Aliiss quominus, ipsisibi viderinl ,-lu tantcn liber eris a
quidemodortnortis in morlem. aliis aulem odor viiw _ : perdiiione itlorum. (Greg:). Siculhonus odor ex vir-
'.in :citam; (Hieron.) et esf sensus, nominis Chrisli.inI ttiie ,esf, Paulo-atleslanle _qni ait, odorem nt)jiii:s
omni loco, bonus odor suimis Deo, el prspdicalionis 5 suffimanifcstal per nos in omnj Ipco, qui Cliristi bo-
, PATEOi\ CXII. '
6
17! , B. RABANI MAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS III. 172
nus odor sunius Deo, itae contrario felor ex vilio.; Aquam oporlet acquirere. Sicut ex Deb autem loqui-
Radix enim omnium malorum est cupiditas, et quia tur,qui scitnonse a sehabere, sedexDeoaccepissei
quodlibet malum per avariliain- gignilur, dignum quod dicit: coram Deo vero loquitur qui in omni
est, ul domus avarilieein fetore eonstruatur. felices quod dicit, non humanos favores appetit, sed omni-
qui bono odore vivunt, quid aulem infelicius illis qui. poterilis Del prsesenlioeintendit, non suam, sed au-
bono odore moriuntur? (Aug.) Et quis est, ait ali-, ctoris gloriam rcquirit. Qui autem scit quid est ex
quis, quem bonus odor occidit? hoe-est, quod ait- Deo se accepisse, quod etlamen dicendo-propriam
Aposfolus, et-adhoec "quisidoneus? Quomodooafe- . gloriam quserit,.sicut ex Deo loquitur, sed non co-
cit.Deus miris modis, ul hono odore et-boni vivanl " ram Dep, quia eum quem cordi suo non propbnit cum
et mali moriaiifur.:Paulumappstolumheneagentem, proedicat, quasiabsentem putat. Sedsancti viri et
bene viventeni,-justitiamverbo preedicantem, opere . ex Deo ldquunlur et coram Deo, quia et ab eo se
'
demonstrantenijdoctorem mirabilem,fidelenidispen- sciunt habere quod dicant el ipsum suis sermonibus
satorem fama usquequaque disseminabat, quidam adesse jtidicem, auditoremque considerant. Uridt.
diligebaiit, quidam invidebahl. Amastibene agentem, fif ut cum se a proximis despici agnoscunt, suaqut.
vixisli bono odore,' invidisti bene'agenti, mbrluus dicla vitse, audientium non.prodesse, ahscondunt
es bono odore : ecce unde gratias agit niiles acerri-- Q quanloeviflutes sunt, ne si secretumcoidis inrilili-
mus, et defensor inviciisoinius gratise. Ecce uride ICTsermo pfolatus aperiat, ad inaiiein gloriam pro-
gratias agit, quia Chrisli bonus odor sunt apostoli rumpat-. .
Deo, et inhis qui salvi fiunt gratia ejus,"et in hisqui CAPUT:III.
se commendationeJiominis nori
pereunt judieio ejus. Sed ut miiius*succensealurhoc Ostendit ApostolUs nec eam. qumrere. Comtnendat minislros
admonet el dicit : egere,
parum intelligenlibus, ipse ' Chrisli. Ecclesiw quanlum ad offwii dignilalem et
Efad hwc quis tam idoneus? non enhn sumus sicut > cogniiionisexceltenliam.
phjtinii adulterantes, verbumDei, sed ex sincerilale Ihcipimus ilerum ngspielipsoscomthendare.(Amb.)
sicut exDeo, coramDeo,in Christo loquimur. (Anib.) Quoniam pseudoaposlolos nolatj prava eoruin com-
Pseudo.apostolostangithicversus qui corruptadoclri- mendala designans, se autem verum pf_edicalorem
iia verba Dei per ni3lam interpretationem adulte- teslatur, videtur iterum cbnimendare -Se, sicut in
' toJlenies divinum sensum. ponebant Iiuma- prima Epislola, ef ne hoc versuiia aliqua. terreslris
' i*abarit,
num; ex quibus quidam zelum Jiabenles traditionis lucri gratia facere videretur, adjecit: Nunquid ege-
Judaicee, nec. de Chrislo bene docebanl, ideo minus mus, sicut quidam, comtnenddtiliisEpislolis ad vos-,
idoneos hos.dicit: apostolos.autem sinceriter pree- aul ex vobis.Heecdiccns el suum sensiim purgat, et
dieasse, sicut ex Deo datum est, ante Deum, id esl, C adbuc pseudoaposlolos nolat, quos proprii honoris
quompdoDeus dedil, ipsolesle, in Christo loqueban- et queestuscausa circuire ecclesias probat, ad aufe-
•tur, nbn suam quoerentes gloriam, sed Dei. Hoc-est rendam, nbn ad tribuendam salutem.Ex his efaut*
in Christo loqui ejus honorem, et.potenliain proedi- " quibus dicit Doihinus :"Cpmediiisdomiis viduariun
. care , (Hier.) quia dilficile dignus praeco[virlulum el pupillorutn, oralione longa orantes, pfoplerea acci-
Chrisli inveniri polest, qui in annunliandis illis non " pietis.majus judicium (Malth. xxiif), hic enim et res
suani queerat gloriam * quem prsedicat; in eo autem eorum non langcbat, et veritate doctrinse animas
quod ne&alnon se esse, sicut multos, qui venditant •eorumsalvabat; non ergo scandalitef, sed spiritaliter
verbum Dei, oslendit esse quampluriraos qui qua_s- se commendabat ad profettum salutis illofum, ut
tuiii pulanl esse pielatem, turpis lucri gratia omnia ,hoc de illb crederent . quod erat : quia qui de
faeiunt, qui devorant domus viduarum, se"aulem ex bono male sentit peccat, ac per hoc cpmmendalio
sincefitate quasi niissum a-Deo, et prajsenle eo qui hsec istis roagis proficit. Epislola nostra vos estis,
se miseril omnia in Christo, et pro Christo loqui, ut scripta in cordibus nostris, Epislola salutis indicium
causa preedicationis Dei triumphus Christi ejusque est, recle ef go ait quia salus Cbrinthiorum iri cordc
sit gloria. Et-notandum quod mysler.ium Trinitatis erat apostoli et ebfum "qui cum illo erant; semper
in hujus capituli fine monstrcluf. Ex-Deo .enimiii D enim de salufeeorum cogitabat. Cuinergo incordesuiit
-
Spirilu sancto, corarii Deo Patre in Chrislo loqui- " apostoli et eofum qui cuhi ipso erant, Epislpla sunt
inur. (Greg.) Adulter quippe in carnali.coitu, non scripta in cordibus eorum, quia qui semper alicujus
prole, sed voluptale tenelur, el perversus quisque-ac memor est, scriptus est in aninio ejus." Qifw scilur
vanoe glorioe serviens recte adulterari verbum Dei eflegilur ab omnibushoininibus:mdnifeslaliquoniam
dicitur, quia per sacrum eloquiumnon Deo filiosgi- Epislola esiis Ghrisliministrala a nobis. Aperlum est
gnere, scd sriani scienliam desiderat ostendere. qui cum dicunfur Chrisliani, Episldla Chrisii' sunt,
. Quem enim l.ibido gloriee ad loquendum trahit, vo- '- indicantcs salutem quam dedit Deus in Christo om-
. luplati magis, quam generationi operam impendit. nibiis hominibus, scribentibus apostolis : dum enim
Adullerare namque cst verbum Dei, aut aliter sen- docenl, scribunl. Et scripia non alramenlo, sed spi-
tire de illo, quam est,aut ex co.non spiritales fru- rilu Dei vivi. Quoniam quse promissa sunt'a.terna
clus, sed adulierinps felus quserere laudis humanse, sunt; idcifco Deo spiritu scripla dicunlur, qui s.em-
. ex sinceritate verb loqui est nihil in eloquio exlra peresl, temporaliaaulem alrainento, quodobsolescil?
* Hic deesse videtur niembrum phrasis htijusmodi ; .Polius quam gloriam ejus... EDIT.
175 .ENARRATIONUM IN EPP. PAULl LIB. XU. — IN EPIST. II AD COR. 174
et perdit memoriam, Non in tnbulis lapideis, sed in iA-quam legis Moysi: quamvis ehim ad hoc data sit les
tabulis cordis camalibus. Nunc legem veterem pulsat,, .Moysi ut prodesset, contempta lamen, facta est let
quee prirnum data'in lapideis tahulis abolita est, fra- mortis, ergo quia peccatoribus providere uoii pbtuit,, _
:*ctistabhlis sub niohte ^t Moyse:_nova atftem Jex In lex fidei, ,quse lios «alvafet nbn solum ignoscens,
animo scribitur, hbc est in cbrdeynon per calamum, sed"et justificans eos, data "est.MuJtumergo eratin-
'-Bedper Spirituin:: quia ifide"sseterfiares est; ab-Spi- -lerlegem et legem : tutfc enim Jiiaculatipeccatb vikl-
fitu scribitur ut maneat : vetera autem praecepla, tumMoysidescendentisdemonte Chm Jege acceptaiu
deficiefite mimdo, c_essaburit.Quombdo.ergodiftert .labhlis intueri non poterant (E-xod.-xxxiv), quia glb-
iex alege. ita differunt dispensatores illius legis a :riosa facla erat facies ejus-,ne a peccatoribus posset
dispensatoribus iegis fidei. aspicr, quia digni erant morte; quee miiic gloria :eva-
Fiducirim autem talem hdbemusper Christuih dd cualur per iegem Spiritus, cUm accepta reuiiSsione
Deum-. Qiianfa dighitas sit in appstolis manifestat peccatprrimv factl justi, digni sunl aspicere. et jios-
cuni dicit: Fiduciam autem lalem habemusper Chris- -sunt gloriam Dei sicutviderunt in mohte PetruS-, et
tutn ad Deum,Mt cfstendatveteres non hanc habuisse Joannes, et,4acob,'gioriam.Chrisli(ilfa(//..x\n).\Aufg.)
fiduciam ad Deura. quia minor. fuit adniinisffatio. Gurministralio.mortis dicilui si bona estlex, quia
Non quod sufficientessitnus cogilafe-aliquid a nobis; B ) peceatiim rit appareat peccaturn pei bgnum mijdope-
quasi.aiiobis, sed sufficieniia.nostra ex Deo est,qui ratutn est mbrlem;{Rom: vu), nec inirerls, ciim de
~etidorieosnosfecit minisfrosNovi Testatfienti:rion-lit- ipsa praidicatioiie- iEvangelii dictum sit: ChUsii "bo-
tera sed spirilu : lillera enini bccidil, spiritus autem iius odbr sumusinhis qui salvi-fiunt et in his qui pi--
vivificat.Quamvis preeferat apostolicam dignilalem, .reunf, aliisquidemodgrvitm ddvitatri,aliisauterii bdbr
inDei tameh-laudes prorumpit, hon istud -mefitis .mortis ad mortem. Ad Judseos.enjm dicla est Iex.jni-
' Iiumanis
ascribens, sed ejus gratiee qui digriatus est nistratio mortis; ad qups et in lapidp.scripta est-, ad
"
pfo vita liumatia. salularem proedicationemordhiafe', .eorum dufitiam figurandam, non-ad eosqui legem
quse, qhqs lex vetusTeos tenebat, saivaret, data re- per charileitem implent : plenitudo-eririi tegis chari-
jfiissiohe peecatorum per Chrislum -Dpminum nbr tas; quienhn ditigifalterum, legerii ithplevit_.iia_m
slfura. Litlereeeinm ad hoc datoesunt Moysi,ut con- non adulterabis, non homicrdium facies>,tion.fufabe-
temnenteslegem occideret, secundum jus -naturee; ris-, et si quod est aliud mdridqtunv, inhoe.sermone
Spiritus autem, Id est, lex fidei, quee-non Scribitur, recapiluldtur, diliges proximmn luurri sicul.teipsunt
,'sed aiiiiho continetur, vivificat feos mortis, conver- (Roni. xni). Quia et hocin eadem lege scriptum est,
' tentes tamen
se, ut^ustificati de cseteronon peccent-. cayendum est ne figuratain lo.cutionem ad Jitteram
Recte ergo dala lex fuerat, ut timor esset peccandi, C accipias. .et ad lioc ehimpertinet quod ait, Apo-
sed quia fragile estgenusbuniahum, misericordia Dei stolus :'Lillera occidit, spiritusuuiSem vivificat. Cum
'
dataestinpreedicalioneapostoliSjUl donatispeccalis J enim figurate diclum sit, accipiatur tanquam pro-
evaderent-' mortem, credentes in Christo. Hsec est.' prie dictum sit, carnaiiter sapilur, neque ulla
prsedicatio Novi Testamenti, quod promiserat Deus' mors -aiiima.^congruentius. appellatur, quam cum
pef prophetas-Doetor qnoque gentium ubn ignorans ' id etiam quod in ea besliis antecellit, carni subjici-
idoneum sefaclum minislerioNoviTestamenti, non tur seque-ndoIitteranT, qui enim sequitur.litteram,
sho merito, nec sudore; sed Dei miseraliorie procia- si sabbalum audicrit; verbi gratia, non intelligit.nisi
inat. (Cass.) Non quod simus, inquit, idonei cogilare unuin diera de septeitf, qui conliriuo volumine repe-
'
aliquid ex nobis; quasi a Ttobis,sed sufflcientianostra , turilur; et cum audierit sacrifieium, non excedit Co-
exDeo est, quod minus Latine, sed expressius diei gitatione illud ipiod fieri de victimis pecofum terre-
-
potest, idoneitas nostra ex peo est. Deniquesequittfr: nisque fructibus solet. Nani si minislraiio -damnaiio-
- Qui et idoneosnos fecit tninisiros Novi Testametiii. , riis gloria est; mullo mdgis abundafmmisterium jus-
.' tirtaiitum aulem universa.queead salutem pertinent tilim in gloriq. (Ambr.) Hoc dicit.quia ampliusest
apostoli sibimet a Domino largila.sensefuntj utip- donum justitise Dei per fidehi Christi, quam legis ve-
sam quoque fidem proestari sibi a Dominopostularent D • leris : quia magis gloriain salute estj quam itfmorte;
dicentes : Adauge nobis fidem (Lut. xvn), plenitudi-. quamvis juste damnet, tamen a'dJaudeni proficit ma-
nem ejus, non Jihero arbitrio proesumentes; sed Dei . gissiindulgeat^utpossit reris' corrigere; se. JAug.)
sibi credentes munere conferendahi. (Aug.) Lexenim Lex enini, quamvis-justa. et sancta et bona; prseva-
tantummbdo lecta-, etnon inteliecta, vel tfon impleta, ricatoribus iritulit mortein, quos Dei^ratianon ad-
occidit, tunc«niiirappeilalur littera; spiritus juvitad justitiam legis implendam. Oporfebat eniiii
- utiqUe
aulem' vivificat, quia plenitudo legis est charitas, ut testamento vetere 'les'' iriiponeretur;.superbis. et
quse diffusa est in cprdibus nosiris pef Spiritum de susevoluntatis fidehtibus virtute quse non dare£
sanctum, qui dalus" est nobis. Quod si ministrdtio -jusliliam , sed juberef, ac si morte preevaricationis'
mortis, liileris deformata hilapidibus, fuit in gloria, impliciti ad gratiani confugerent, non jubentem tan-
'_ita ut nbn possent^ huendere fitii Israel in faciem , lummbdo, sed]'uvaritem, quse NovoTestamento est
Moysi, propter glorianv vulius .ejus; quw evacuqturj fevelata; quidjergoTnifumsi illa diela est-Tnihistratio'
guomodo non magis minislraliospirilus erit in glofia ? mbrtis, ubi littera occidii, malum prohibeudo quod
Manifesium est majorein graliam-esse legis fidei/. fit, maluni nbn imperando quod fit ? Isla "verodielg"
"475 B. RABANI'MAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. 176
"estminislratio Spiritus, mique vivificantis, ula prse- A qualis fuit in vuliu Mbysi,' sed eam quam videmrit
varicalionis niorte surgaihus;et:;justi.iani'noii reile- tres apostoli in monte, revelante se Pomino; hiric igi-
"gamusin tabulis, sed; libeii etincordibus et in rno- tur conjicere debemus quantum Tiobiscontulerit di-
ribus habearaus, tioc est. Teslarfientum-Novumdi-.. vina -clenienlia , quantuhique nos superioris gratise
"stans aVetere, quodibi vetus liomp formidinis dono dilare. dignala est quam dederat Judseis..Judoei
"cbaTCteluiv-tingustiis, hic hpvus horiio spatialur lati- .ergo, cumniinor esset glbriavultus Moysi, eam>spe-
"tudinecliaritatis. Quod atflem'dictum'e\st-dermnistro culari non polerant; nos vero.non-Moysigloriam quse
Veteris Testahieriti Moyse,quod noji poterant inten- -inferior est, sed excelleniem Salvaloris gloriam vi-
dere filiiisrael infacienrejus, propter gloriam vultus -suros noscredimus. Jrideeiergo servigloriam non
*ejus;,signumerat, qiiod iri lege Christum inlellecturi •meruerunt videre, nos-autem Domini coniniiiiiisglo-
non erant, et ideo velamen iri fa'ciem Moysiad ipsos riam sumus visuri, ideoque et hos viceni reddere in
"posituni erat, -u'tnon inlendereiit, sicut scriptum esl, quantuni-possuitfus , debemus benevolentise Dei,
"SiliiIsrael usque in finem; finis aulem-legisquisest? ut propensiores simus in" ejus amore,qui nohis fi-
' atl hoc non
ego, se.dAposlolusipse respondeat: Finis duciamdedit, abluens nos a peccalis, videndi gloriam
enim legisjinquit; Christus-adjubliiiam bmrifcredenii \De"i.Nunc itaque opus esl ul-cfescat in nobis fidu-
~"(Rotii.-<s)';finis-p.erficiens Tioii inlerficiens. Finis B cia bonis actibus parata,-tanturii enim videbimus
quippe dicilur.proplei* quein fiunt-omnia, qusecun- quanlum credimus. Et "rionsicut-Moysespgnebai,ve-
1qiie alioTiunt officib: ham inter bfficiumel finem latiten super-faciein suam, ul non inleqderenl filii Is-
Jroc distaf.-quod officiurh/esl-in eisquoe facere debe- rael in' facieth ejus, qum evacuatur. Quoniani digni
"
mus,fiiiis prbpter quem faciraus,- quodulique Ula "facti sumus per gratiam Pei videre glorianiCliiisti,
oiiiiiia propler Christum fiebant, quem filii Israel in idcircbe/ non siiut.Moyses, a\l_,,po'nebaivelamensa-
' eis
queefiebanl,hon intelligebani. Hoc siguificabatve- perfaciem suam, ne inluerentur filiilsrael, ideo po-
- lametfqtiodeosutiqueusqueinfinem nonsinebaliiilen- jiebal yelainen , quoniani splendorerovultus ejus ferre
-dere, id-esl, usque ad faciem Moysi, quss sigriifica- iion poterant causa peccati,' quo sublato.potestas da-
--'bai€liristurii. Sed ideo dictuiu esl quod evacuetur turyidendi glpriam Dei usquead finem ejusrquia
hsecgloria, quod omnes umbrsesignificanteseyacuah. tamdiu non revelatur, donec relicta lege convertan-
iur cum res quse significatur advenerit. Quemadmo- fur ad gratiam fidei, et sic eyacuatur;. accedente\au->
^unrenim seientia, quee.nunc est evacuabifur, sicut tem dignitate per fidem evacuatur indignitas. Sed obr
'•.demdicit Aposlolus, cum veneril illa, quamdicit, iv.si sunt sensus eorum nsque in hodiernum diem.
'.acie'a'd"faciem'(iCoi'. xm): sic el ista, quoein um- Tandiu obtusos dicit., quandiu non cred.unt;-qua.
- bris tfadita eranl Judssis in Yelere Testamento, ne- -ohtusioinfidelitatis causa obvenit, ideo conversis ad
-cesse'fuii evacuari rev.elationeTestamenti Novi.JNIec fidemacuitur acies meniis ut videant divini luminis
.-saneomnes inillopopulo rion intelligebSnl, Chiislum spleiidprera. Idipsum velmnenin lectione VeterisTe-
.bwillas umhras Teslamenti "Velerisfiguratum, neque stamentitnanet ripnrcvelatum,quoniamin Chrisloeva-
enini. ipse Moyses et .ceeteiiprophetse non inteilige- cuatur, Obtusio, ait,- lieec-in Jectione.Exodi-roanel,
bsmt,-qui eumoscteris preenunliabanl. Natnnec glo- , qu.indiu credunt, non euim revelatur nisi credant.
rificatutn est quod ciaruit in hac parle propler'excei- In"Chrislo enim evacUatur, hoc est, per fidemChristi
lentemjjloriam. (Ambr.) Manifesiuriiest nOn-essefa- auferetur yelamen : amoio enim delicto incipient vi-
clumgloriosum, quod visum est in vultu Moysiglo- derequod, obslanle peccalo, yidereuon/poterant.
riosum : qtiando efiim nulliprofuit gloria vullus ejus, Sed usqtie in Jtodict-num diem. cunv legiinr Moyses
-iion-habuit fructum glorise, sed magis. obfuif, licet vetameiiest, posihim snper cor. eorttm. Manifestum
?ionsuo vilip.,sedpeccantium, tamen'inhacparteglo- . est,quia cuni legilur hsacpars legis, sententia;illbrum
.ria nori esl; illa est autemmagis gloria.quseabundat reciialurqui suntsub lege. (Greg.) Unde in Job scri-
in gratia, ut purificati homines dono Dei abstersa plum est: Nudus egressus sum de utero tnairis-mca',
caligine possint videre.gloriam Christi. Si enim quod . nudus revirtarilluc (Job.i). Redemptofis mater.juxla
evacnatur per gloriam est, intdio magis quod tnanetin carriem Synagoga-existit, ex qua ad nosper cofpus
gloriqest. Non negal gloriam fuisse in lege, vel in visibilis processit: sed hunc intra se legmine liUeroe
vtillu Moysi, sed non perniansilih Moysequia figura . adoperumiteiiui(,'dum ad spiritalem ejusinlelligeii-
erat quseapparuil; veritas m.anetsempef, ul quan- liam oculbs aperire neglexit; Iiunc quia.in carne hu-
tum interest inler imaginem el veritalem, tanttim ,mani corporis laterilem vitlere Detiro noluil, quasi
. intersit in.ter gloriam yultusMoysietgloriahiCIirisii. indiyinilalenuduni conspicere conlempsit. Sed nu-
: Ideo-supradixit proplerexcellenlemgloriam : illaenini ,dus de utero matris exiit, quia-a Synagogsecarne
.tanla erat gloria, quanta debuil credi servo; Itsecvero prodiens conspicuus ad genles venit. Quod bene Jo-
- laula,-„quanta est genitoris ejus, quia DominusJesus - seplireliclo pallio fugiente signatum est :-dum enim
- in gloria est fiei Palris : sicul enim yespere stellseglo- mulier-adullera male illo uli voluisset, relicto pallio
-riosa. sunt, oriente aulem soleevacuatur earum cla- .fugitforas, quia dum synagogaDoininum purum ho-
; ritas,,ita et Moysi_gloriaevacuatur apparenle gloria minem credcns quasi adulierino coraplexu conslrin-
= Chrisli. Mabentesigiltir talem spemfmulta fiduciau_ii- -gere voluil, ipse tegmen litlerte cjus oculis reliquit,-
. f!!Ki',-SpemhaberenosdicitvidendigIoriam,nontalem . et ad cognoscendam divinitatis suse potentiam con-
'
¥lf; ENARRATIONUM;iNEPP. PAULI LIB. XII. — IN EPIST. II AD COR^_ if8
spicuum-se gentibus prsebuil. Unde el Pariius dicit: _S k specula de cuju.saltitudirie longius aliquid intuemur,
Usque hgdie dutn Jegilur Moyses, velamen esl super etfam sono verbi distat, ut omnino isatisqueappareat
cpr eorum, quia vfdelicet-adiillefa' mulipr aprid se- Apostolimi ab speculo -nOn ab specula disisse-, gio-
ihelipsam palliuni teriuil, et quem male lenebat, riu- riam Domini speculantes. 'Quo"dverb ail, in eamdem -
d.umamisif. Qtiia ergo a Syriagogavenierss, fidei gen- -imaginem trqhsformamur, utique imagiftem Dei viilt-
ii.um conspicuus„apparuil,"ex utero. matri.s nudu.s ijitelligi,"eamdeih dicens', islam,ipsam scilicei, id
** ' ' ,
exiit. es.t,quam speculaipur; quia eadem imago"est ei glo-,
Cumauienfconversus fuerit ad Dbminum,' qufere- ri*a.Bei,"_sicuf alibi dicil. (I Cor."xi) : T"ii*quidem
iur velqmen.(AraJir.) Converti ad Bomijium, hoc est, non debet vetare cdput cutn-sifhriago e't gtorid Deu
crcdere in Cliris'tum;ut"agnoscerisDomiiium veniarii Transformamur"ergo dixifde foi*nia,.informam, mu-
inefeatur accipere;._tioc est, .auferri velamen-, sen- tamur atque iransimus de forma obscura'in formam
tentiam evacuari, qjaa'teriebaluf reus-sub lege. Jucidam, 'quia; et ipsaobscura imago,.Dei,esl, 'et -si
Dominus .aulem-Spirilus-est: ubi auiem. Spiritm imago','-prpfecto"efiam gloria; in qua homines cfeali
sph*itus_esi,-per sumusprsestanj,es coeterisammalibus. De ipsa quippe
Bpmini, ibi, ,/.&i2i*(_.s..Qu,oiiiaiii'Deus
Chrisiuni legem dedil spiritus, nbn iitteris ulique _•'natura humana diclumesV: Vir/quidem non debet
scriptam,, sed per fid.enianimis inlimatajn ;.,non qii.eeT3v'elurecaprii,' cum sit imago et gloria De€, qiiseha-
visibilia doceat,*sedinvisibilia credfsuadeat, quoeanj- " tiira ih.rebus. creatis excelleniissima cum a suo Crea-
mus. spiritaliter colligat, non qua_ oculus cernat: hcec tbrVai) impietate jhstificatur,,a deformi fornia fbi'-
lex dat liberfalem, solam fidem poscens, tftquiaquee TiioSam.trarisforriiatur ifi formam, est qfiippe ei' 111
iipn videl credii, de conditione..erui inerealur. Sed ipsa impictate qiianto magis dainnabile vitium, laii-to
njilla esl Jibertas in culpa qdia scriptum est, ubi spi- ccrtius riatura lahdabilis, et-propter hoc addiditt/e
rjtu.s Domini.ibi Uberfas. Ngs vero othnesfrevetat.a gloriifin gtoriam; de glbi'iaT*.reatioiiisin gloviamju-
facie, gloriam.D.ei speculantes, iii eamdemimaginem slificationis.' Quamvispossit lioc et aliis modis intel-
lransformamur,;a claritqle _in claritalem, lanquath a •ligi, quod dictum esf de gloria iri gloriam;de gloria
Dbmini spirilu. No.sdicit omnesj, qui liberfatem su- 'fidef in gloriam speciei, degloria, qua filii Dei su-
. miis cpnsccuti dono gralice Dei, glorianf Dom.iniper ' mtis,' in gloriam'quasiniiles ei erimus quoniam vi-
-
fidem speculanfes, ad_eamdem imaginem- fransfor^ debimus' eum sicuti est. Quod vero."adju*_ixit,fan-
. niari, quam speramus, id est, ut similesTnveniamur qnanf a Domini spiritu, ostendit gratia Defnphis
fransacla liac. vita imagini^glpri_eCIiristi.,..sicut di- conferri tam optabilis transformationis bonuni.-Ye-
quia ciim ap- rtirii hsechujos imaginis-est quando queefutuia per-
cit Joafjnes appstolus : .S'cii**_.(s,_inquit,
paruerit, .shniles ei,erimus (I Joari. m). A-gloria in ^ fectio, ad Iianc cofisequendam nos" erudit Magisler *ul fe-
gloriam,.sicut a-Domini.spiriiu, id est.sublati-bene- bbnus fide-Christiana,-pietatisque doctrina,
fieio.Pei.glorlos-Moysi;quam reatus causa. cernere velala facie a legis veiamine, quod est-umlirafutu-
'
nequIJiamus,,transformamur ad gloriain, qtiarri cre- roruin gloriam Domini speculanles, . in'eamtJem
dimus dari noliis . a. Domini -Spiritu : taiitumenim imagineii^transformemur,-de gloria in gloriam tan- "
dabitur, gloi*ise,.quantumdignum esl dareDejim per quam a Dotfiirilspiritu.. In qua eiiimfacie velariien
spiritum suum.. Ideo enim dixil, sicut<-a_Dominispi- habent Judoei,nbn transeundo atlCliristum, quoniaia
, rilu, -ut.oslendei.cttalem .gloriam.dari, quse sulilimi- cum trarisierit quisquead Christuro, auferetur vela-
taticongruat;dantis. Moysis enim glbfia nec laula men, ea nos "fa.ciefeyelata.in eahidein imagiuem.
fuif, nec.perennis, pro modo enim Iegis et gloiiam traiisformamur..- Apeilissime-aiitein dicit, velameh
. gereepil; ita_etpro mpdo Jegis,fidei^in qua spiritus super cor eorutri positum esf. Ibi esl igitur facies,
Dei est, dabitur^Ioria credeniibus,.tai)tum enhn coji- qua'.reyelata nunc in fide, quanivis per "specufifm
' cessit Deus
fidelibus, ut.spiritum,suum del eis, pi- et in eenigmate, conluemur, tnnc autem facie ad
'
gmis illius giorise quam promisit. JAugf) Vjde- faciem. ' ' " ' -
tnus riunc, inquit, per speculum in mnigmate, .-' CAPUriY. - •>
~- • •
___}•<-
tunc qutem facie ad, facienv (I Cor. XIII). Quale' Commendat Apostplusministeritim Novi Testamehli,
' et boni el quaniuin ad to-
•sil hoc speculum, et qupd-si. si, qu-eramus, prp- quantum ad bperationem ' '
fecto ijlud occurrit, quod specuS.misi .imago non lerantidm.tqali. -
_cpi*nilur, hoc ergp facere.cpnati sumus, jii ppr haiic Ideo. iidbenlesJiaric admjnistralionem juxla qiiod
iniaginem quod nos sujnus videremus -utcunque a niisericordiamconsecuti.su'nus,_ri6hdefichniis.(Atiib.)
facti sumus,.tanquaui per sgeculum.-.Hocsigni- Tantaih spem dicil ..administra.tiohisJiujus, ut "non
' quo
ficat eliam illud quod ait, idem .aposlol^is-..-Nosan- deficiaS.iupressuris'Confbrtatus, si depromisstonum
lem^reveiatq facie glpriam Domhii speculanlesjn solatio, unde superius dicit, multa fiducia utaliir :
eamdem imaginemJransformamur deglgriq in glo- fitlentes, cnim iri.his,qu_e,promissa stirit, quidquid
riam; tanquanV a Domini spirilu.. Speculantes dixjt, adversiim aceiderit, tolerant, quod hon IiumaTiis
_per speculum videntes, non de specuia prospicienles", meritis deputat, sed misericordioeDei, quee hbminem
tjuod 1n. Grseca lingua non est ambiguum, -unde in prinio ablui.t, deindejustificat, adoptaifs'filiurii;Deo,
Lalinarii linguam translatse apostoJicselitteroe.; ibi utjdonel ei gloriam similem gloribeFilii proprii Dei.
_t]"ippe speculum ubi apparent iraagines rerum," ab Sed renunliamuscccultis dc.decoribus;\it illiusgioria
tf* B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. -
m
Oignus sit npmo, omma turpia et poliuta quoelieri.A sime dictum est: Judicia tua abyssus mulla (Psai.
et cogitari ppssunt, amovenda docel, ut non solumi xxxv),
de operp,_*sedet de cogitatione pellantur. Invitantisi JVon cjiim nosthetipsqs prmdicatnus, sed Jesum
verbasunt, sub sua enim et suprum persona ad me- Christum Domhiumnpstrum. (Atnbr.) Hoc est, non
liprem vitam liprtatur propter supradicta vilia, quse: nostram gloriam annuhtiamus, ne quis nos dicat
in Jiis ssepp;reprehendit;" possunt et hoec-pceultadpT propter nos.ipsos evangelizare, ut nobis -proficiat
decoris^ esse, quee pravb sensu ad prsedicandiim forte ad tenipus, sed Jesum T)ominum"naslrum an.x
meditantur, ut fallant, unde subjecit: Non ambii- nuntiamus,subjicientes nosvirtuti majestatiqueejus.^
{qnles in astutia, neque. adidleranles verbum Dei. Quando ergo nullum conculimus, nullum gravamus,
Ad dedecus enini et deformationem ejus .proficit, efChrisfumDominum nostrumfatemur, quid estut
^ui subdola.meiite confringit doetrinam.ad decipien- elati judicemur, quasi pro. nostra propria ulilitate.
dum corda-.simpliciuin : turpis enim invenietur in prsedicare, ut gloriosi appareamus ?
die judicii. Dei; astutia enim malee menlis, ut id JYosautem.servostieslrosper J;esum.. In tanlum se
quod sibilibitum est expleat, verba Dei adulterat, seriTimChristi ess.eprobat, ut jubehte ipso, mini-
nt sensum ipyertat.. Adulterare est autem vertim strum se horum in preedicatione testetur, ut pro_.
sensump.erfalsumvplie excludere, Scd inriiani-i B ulililate liorum subjecli sint in ministerio Evangelii,
festalione veritatis., commendanles _nosm_elipsqsad servos ergo di.cens minislros significat, sed ut hu-
omriem.conscieniiam. ItominumcoratnDeo. Hpc dicit militer loqueretur, sic dixil, ut vei*eos.tenderet non
-
quia. i.n prsedicalipjie evan^elica nulli se fecit siispe- ad suam gloriamproedicari a se Evangelium, sed ad
etum.; addens amplius, cum dicit coram Deb, ut claritatem Domini Ghristi, cui obedit, cui servit,
lipc. ipsumnon solum.hominibusmapifestumprobet, sicut ipse Dominus ait (Luc. xxn): Ego sutnin medio.
sedeliamDeo, ciifnihil occultuni est; teslimonium vestrum non ufininislrer, sed ut iniriislrem,non me-
ergo.Dei implorat, ul vel ipsi credatur qufajta prser rito horum quibus minislrat, sed propter imperium.
.dfcat sicut datum eslab auctore, et Deus hocmundb Domini. (Gfeg.) In sublimi quippe humiles ponun->
tiestis.est, dum dat signa et prodigia fieri per manus • tur, quia curii se ex liumilitate subslernunt, alto.
. ejus. Quod-sietiam qperlumest Evangclium.ndstrum, meritis judicio cuncla tehiporalia, mente trariseunt;
w? his quipereunt. Verum est,. quia increduli non cuniqueindignosseinomnibus sesliman.t, rectee co-.
Vident perfidia obcsecanles splendorem yirtutis;Dei, gitationis examine. hujus mundi gloriam transcen-
-velamenenim est super cor corum, et obtusio infi- dentes calcant. Yideamus iiumilem -Pauium. ecce.
deli.tatjs, Judeeis maxime. In quibus Deus hujus discipul.is dicit-: Nqn enim nosmelipsgsprwdicamus,
' scecidi excwcavitmenles .infideitum, ut non. fulgeat *M.s.edJ.esuin Chrislunf Dominum.nostrum, nos autem.
illuminatia Evangelii, gloria Chrisli, qui cst iniago. servosvestres per Christutn,. Yideamushunc humi-_
Dfi. D.eunjdipit sseculariumhominuni, quia malevoli ' lem positum in sublimi, nam ait: An nescitis quia_
. > sunt. erga, fidem Christi, sensus obcsecare ut non angelos judicabimus ? (I Cor. vi.) Et rursuni : Con^
videant veritatem Eyangelii majestatis Chrisli, hoc resuscilavitefconsederenos fecit in. cmlestibus(Ephes.^
ergp illis prsestat quod volunt. Quia enim malevoli ii).. Fortasse hunp exterius tunc catena religabat,
sunt homines, et non intelligentes, verum dicunl esse mente tariien posilus,in sublimibus fuerat, qui jam,
fals.um,in eoipso adjuvanlurnepossint crederequod per sp.ei suse certitudinem \a cceleslibus sedehat.
vojunt, Christum. auteni, cum sit imago Dei, corpo- Sancli -itaque viri foris despecti sunt, et velut indi-.
reum t^ntum asserunt, relinquentes gesta ejus, solius gni omnia tolerant, sed dignps se sopernis sedUnis.
carnis faciunt mentionem; de quibus dixit Isaias: confilentes;, ailernitalis" gloriam ciuh. certitutline.
Obcwcavit oculos eorum ne videant et ne audiant exspectant, cumque. laborant foris _ adversitale.
auribus usque in hodiernumdiem (Isa. vi). [4.<(;.]_ perseculionis,' ad munitam rcfcurrunt intrinsecus
Quapi quidem senlentiam plerique npstrum ita di- arcem jnentis, et inde crincta sub se respiciunt
Btinguunt, ut Deum.ver.umdicant excoecasseinfide- _T inler quse- transire corpofaliter eliam semetipsos.
- liura. mentes ; _cum enim Jegerint in quibus Deus cernunt. ~ ~~_
. siispfindimtpronunljatioiiem,ac tunc inferunl, swculi - QuoniamDeus, qui dixil de tenebris-lucem splen-
liujus, excmcavit meniesinfidelium, quia etsi ita non descere, iiluxil hi cordibus nostris adilluminalionem
. disti.nguas, sed exponendi gratia ita verborum ordi- scicntiwcharilalis Dei in facie Chrisli Jesii. (Ambr.).
nem mutes, in quibus Deus excwcavitmentes infide- Hoc dicit,4uia misericordia Dei faeluni est, ut nos,
lium swculilmjus:Ilera qui ip illa dislinctione sensus inquit, qui fuimus.incredibiles iQ i^norantia, hoc est -
etiicet; potest enim eliam lalis operalio qua excee- in tenebris, per nos daret Deus liimeii cseteris gen-
cantur mentes infidelium secundum quemdarii mo- tibusi Yide quantum se adhuc humiliat ut Dei solius
dum perlinere ad verum Deum, quod non facit ma- et Christi glpriam prteferat: illuminaiitur enim ut
Iilia, sed justitia, sicut i,demPaulus.alibi dicit (Rom. cognilionem liabeant glorise Dei per<Jhristum, ideo.
m):Nunquidiiiiguus.Deus,qui infert iram? pwecedit glorise Dei ait cognitioriem, id est, nbn Dei solius,
enini aliquid occuilum in occultis ubi Deus agit sed el Christi qui est gloria ejiis, ut significaret non
iustissimumex:amenjudicii sui, ut quorumdarii men- Detfmsolurii cognosci, sed etoperaejus, et miseri-
ics excsecenturjquorumdam illuininenliir, cui yeris- cordiam, et providenliam qua et condidit ct S3lyavi^
'
.m ENARRATIONUMIN EPP. PAULl LIB. XII. — IN EPIST. II AD COR. .182
genus humapum, visus in Christo per gloriam vir- A tate, eo.debitores amplius tenemur in opere, et.ple-
tutis suee. (Aug.) Quin etiam stultitise scribenlis rumque eadem intelligenlia. accepta pecunia, cum
assignat quod teneliras dixerit sine 'initio semper ad usuras auditoribus datur,, amittitur, nisi caute
fuisse, -lucem vero initium sumpsisse de tenebris, tribuatur. ,"
quasi legerit in.eo librb cui calumniatur tenebras In omnibus tribulationem patimur, sed non ahgu-
sempiternas, cum scriptum sif: In principio creavit sliamur. Nunc psleiidit propler.quod idonei erant
Deus cwluntct lerram, lerra autcm crat invisibilis el preedieatores, quia semper illis in necessitate adfuit
incomposila,el lenebrweranl super abyssumJGen. i), Deus, ideo pressuram, ait, passi, sed non coangustati,
ex illo £i*gotenebrse esse coeperunt, ex quo confusa hoc est, non perniisit Deus tantum nos opprimi, ut
fiiolescteli esse - coepitac terroe, antequam facta Jux crederemus; htopiam,passi, sed non deslhuti, id est,
esset, qua illuminarelur quod sine luce fuerat, tene- in inopia positis adfuit pasior Deus. Persecutignem
brosum. Qaid autem incpnveniens si muridansema- palhnur, sed .10«derelinquimur. Veruhi est quia con-
ierise fuerant tenebrosa primordia ut accedente luce sulebateis Deus, ne s.atissibifacerenldeJiis inimici.
melius quod factum est redderelur,.ei lanquam pro- Dejecli, sed ncn perimus. (Athbr.) Id est, verberi-
ficienlis hominis, quod postea fulurum.erat hoc bus prostrati, sed obstante Deo11011 mortificali : sive
.modo significarelur affectio. Porro si huic displicel B ehiin clahsi, sive yinculati, adjulorio Dei manus ho-
lucein initium sumpsisse de leneDris, eidem Aposto- sfiumevadebant. DeniquePaulus et Silas cum essent
lus hoc dicat, qui scribens ad fideles ait; Fuistis ati- clausi, jam ceesiet pedes ebrum essent innervb con-
guando tenebrw, nunc aulem lux in DoniinoJEphes. clusi, alacr.eshymnum canebahi Deo (Act.xvi), for-
v). •Quis enim hoc fecit, nisi ille qui, cum tenebree tiores his facli qui non eraht csesi. Semper mortifi-
essent super abyssum, dixit: Fiat lux, et facta esi lux. cationem Jesu in corpgre twstrg circuniferenles, ut
Qubd apertius alio loco idem apbstolus Paulus e.x- et vila Jesu in corporibus noslris manifesteiur. Du-
pressit, dicens : Deus gui dixit de. tenebjis lucem bium non est, quia in martyribus Chrislus occiditur,
clnrescere, claruit in cordibus nostris. elin.his qui pro fide patiunfur aut exitus, aut vin-
. Habemusauiem thesaurumistunvin vasis ficlilibus, cula^ aul verbera Christi passiones sunt, nt et vita
ul sublimilassit virtus Dei el non ex nobis. (Ambr.) ejus in corpore eorum palam fial : passiones ehim
Thesaurum sacramenium significavit Pei in Christo, sunt, quee oslenduht meritum ad fuiuram vitam,
quod credentibus manifestatur, incredulis vero quo- quam promisit Christus..Unde aiio loco dicit (II
dam velamine tectum est, quia sicut thesaurus in . Cgr. xn) : Cum infirmof tunc pgiens sum; et ile-
pccullo ponitur, ita et sacramentum Dei inlra homi- rum {Act: xiv) : Per tribulalianes oporlet nos in-
nerii, id esl in corde liuirianoabsconditur. Hunc ergo G trare in regnum Dei.
lliesauruniin animo et corpore dicit esse a Deo da- Semper enim nos, qui vivimus,in moriem tradimur
fum, ut eminenlia.virtulis ejus appareat per homi- propler Jesum, ut et vita Jesu jnanifcstetur in carne
nes prsedicatbres dtmtaxal, ut reconcilietu.r omnis hoslra morldli. Apertum est quod dicit, quia ideo,
l.ingua Creaiori suo, hon ,ad honorificentiam liomi- inquit, ih mortem tradi propler Jesum non recusa-
nuni, sed Dei, qui se manifestat per homines.. Qui mus,"'cum possimus vivere, ut vita qua resurrexil a
cum humiles et irnperili essent, acceperunt potesla- mortuis Chrislus, huic morlali carni nostrse preeste-
tem a Deo, etloquendi magnalia et agendi. Fictilia -*tur, hoe est, noii timere mori prbpter resurrectionem
ergo vasa dicens, infirmitatem nalurse significat, promissam. Ergg tnbrs inriobis Operatur,vita autem
quse nihilpofest, nis.i a.Deo acceperit virtutem, ut in vobis: Hoc dicil,' -quia pro salute eoruni morii
iid la.udenisuani Deus per heeese preedieet, quaein- subjiciebantur.: genlibus aulem proedicantes,inimici-
iirma sunt, ut gloria illi-detur, non homihl qui ex tias sibi excitabant tam a Judseis quam a genlilibus
luto fictusest. (Greg.) Has-in se Paul.us scientioedi- - usque ad mortem. Habentes autern eutndemspiritutn
vitias contemplatus, .et contemplationem suani .con- fidei, hoc est, communem spiritum per quem fir-
sideratione humanee fragilitalis humiliaas ait, ha- matur fides, tiabemus voliiscum .rdeo enim pro ipsis
iiemus . ihesaurum islum iu vasis ficlitibus. Mullas tantajpatiebaritur mala, utinvicem copularentur in
itaque ap.udnps diyitias reperimus, cum dona aburi- fide-.SrcM/scriplum esl: Credidi propier quod locutus
danlisJhteHigentioe sacfa eloquia invesligando per- sum; eliwscreditnus prgpterqued et loquimur.Exem-
cepinius, atque in his plura," nec tamen sibimet di- plufii ideo dedit de psalmo cxv, ut ostenderet se ideb
versa-senlimus. Non est autem secu.ra.Isetitia in .prbmptum esse ad omnia toleranda, quia credidit
divinis paginis, vel-forlia, vel mifl.tacognoscere, sed futuram resurrectionem. Securus eigo de futura
cognila custodire. Nam qui bene intelligil, quid in- vita, proesentis vitse non habet curam : quippe cu.iii
telligendq debeat agnoscit; quanto enim in.tellectu Iio.ccredatur, ul lunc illa beata vita speretur, si ha_c
lalius extendituv,--lanto ad explenda opera enixiiis comlemn.atur. Sechrus ergo, quia quod credidit,
- Ugatur. Unde in Evangelio Yeritas dicit: Cuitnul- verum est, audet hbc
prsedicafe ut cseteros spei suse
tum dalum est, nudlum-quwreturab eo, el cui com- participes faciat. (Aug.) Non dicerel eumdem spi-
mehdaverunt,mullum plus repelent ab eo (Luc, xn). rilum fidei,nisi admohensetiam antiqubsjuslos"ipsum
D.eputeniusigitur intelligentiam datam. quasi pecu- habuisse spiriturii, hoc est," incarnationis Qlirisii,
iii.ammuljiam, qtio plus nobis creditur ex benigni- sed quia illis futura preeiiiinliabatur, quse jam facta
183 B. RABAM MAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS III." IM
pobis annimtlatur, et tempore Yeteris Testamenti iti A suris, plagis, fame, siti, frigore,. nuditate caro cor-
I Telabalur, quoetempore Novi Testanienli revelabi- i- rumpitur, sed animaspe futuri prsemiijeiiovalur,
tur, ideo ejus sacramerila variata sunl, ut alia essent
nt quia assiduis tribulatibnibus purgatur, proficit enim
in Veteri Testamento, alia in Novo, cuin fides ipsa _a in pressura, non interit, ila ul accedentibus tentatior.
varia non sit. Beatus aposlolus Paulus adhibuil te- __ nibus quotidie-acquirat ad meritum, quia el cbrpori
siimonium de Scripturis, in quo nobis gloriaminar-[- corruplio hsec proficit ad immortalitatem merito
tyrum commehdavit. Propler quod-scriplumest, i- aniina.. (Angi) Sane isla renovationon momento uno
in-
'
. qnil, credidi propter quod locutus surii; et nos crcdi- i- -fit ipsius eonversionis, sicut momento uno fit illa in
mus proptet quod et tgquimur: Si enim tanlummodo :o baplismo renovatio remissione orimiumpeccatprnm,
credidisseht, et non loquerentur, npn paterentur,_, . neque enim vel unum quantuluriicunque.remancf,
credendo apprelienderunt et loquendo invejierunt it quod norr remittatur, sed quemadmddiim aliud est
mortem : sed mortem in qua corpus corruptibile se-j carere febribus, aliud ab infirmitate, quse febribus
mii.aretur, et incorruplio metefetur, fslum sensum,i_ facta esl revalescere • item aliutl estinfixum teluna
id est quod credimus,- propter qubd el loquimur,5 de corppre demere, aliud vulnus qupd eo factum est
alio loco idem apostolus sic explicavit: Cbrde cfe-. > secunda curatione sanare : itaprima curalio est,
diiur ad juslitiam, oie autem confessiofit ad salulem n g] causam removere languoris', quod -per omnium "fit
(Rom. x), eadem fides Mediatoris salyos faciebatt indulgentiam peccalbrum. Secunda ipsum sanare
antiquos, pusiUos, cum magnis, non Vetus Testa- languiorem, quod fit paulatim prpficieiidoin rehova-
menlum, quod in servitulem-generat. Scientes qiw- i. tione liujus imaginis: Qua. duo demonstrantur- in
viatri qui suscitavitJesunt, el nos cum Jesu susciiabit,, psalmo,ubi legituf: Qui pfopilius fit'omnibus ini-
ct constiluet-vobiscum..(Amb.) Hac spedicitlaborari l quitalibus tuis (Psal. cn),-quod fit in baptismo ; de-
proplerfidem, quia exemplumproeceditresurrectioiiis5 inde sequitur; qui sanat omneslanguorestuos (Ibid.);
Domini Jesu, quid fuluri eruiil, qui' credunt; quiai quod fit quotidianis accessibus, cum hsecimagp re-
sicut in Adani omnes moriuntur, ita el iri Chrisld. novalur. In agriitioneigitur Dei justiliaque et sanctl-
omncs vivificabunlur. Adam enim forrna morlis est,, tate veritalis/qui ,de die in diem proffciendo' reno-
causa peccali, Christiis vero forma vilee propler valur, transferl amorerii a temporalibus ad seterna,
juslitiam, quia peccatumnon fecit, nec dblnsirivenlus,. a visibilifiusad intelligibilia, a carnalibus ad spiri-
est ih ore cjus (1 Peir. ii). ef quia parlicipes' hos; "talia, atque ab istis cupiditatem frenare atqueini-
communis fidei dixit, resuscilaios, inquit, consiiiuett nuere, iUisquese charilalp alligare diligenter insistit.
'vobiscum,ul unius fidei, in una sint domopacis; ciimi Imagovero, quse renovatiir spiritu mentis in agni-
cnim intelliguntquia pro ipsis patiunlur exitia, el istii C lione Dei, nbn exterius, sedinterius de die in diem
sollicili suntde passionibus horuni , velut compa- ipsa perficielur visioiie, queetunc erit post judicium
lientes simul et parlicipes erurit in vita promissa, •- faciead faciem : nuiic autem proficit per speculum
ut simul conlrislati, simul. gaudeant : propter illosi in seuigmate. (Greg.)' Sciendum vero est quia ali-
sic loquitur qui resurreetioiiem negabant, quos etin quantlo nosadversarius, eiliquaudoautem conteret
prima Epislola exprobrat. Omnia enim propier vos, .Deus, ex contriiione autem adversarii a virtute defi-
JI/ jjralia abundans per imdlos, gratiarum actione: cimus : per coritrilionemvero Domini ifacli a viliis
abundenl in gloriam Dei. A niunere suoDeus nulluni in viftute roboramur,- hanc confritibnem prophela
voluil esse alienum, et quia non pmnes capiunt ver- conspexcrat, cum dicebal: Regeseos in virgaferrea,
bum fideijApostolusDeivoluntaleni sciens, persecu- cl lanquumvas figuli conteres eds (Psal. n). In virga
tiones et pericuia pali non limuit, dummodo omni- nos Dbminus regit et conteril, quia dispensationis
iitis fidelilerprsedicaret, ul plures possent credere, suoeforti rekiludine, ciim"nos interius reficit, exle-
ut abjmdans donum Dei nonperpaucorum graliarum rius afiligil: namquo virtutem carnis lramiliat, in-
actionem minuereturad contumeliamDei, sed niullis lentionem spiritus exaltat,- undeet hoeeeadem con-
pioficiens affiuerel per inultorum gratiarum aclib- trilio figiiiivasi cboperatur, siculper Paulum dicitur:
i:cm ad gloriam Dei: quanto ergo hic dignus honore: ^ Habemus thesduriun islum in vasis fictilibus, qui si-
cst, qui aiiimam suam semper morli subjecil, ne: mul contritionem et regimen exprimens ait: licefis
doiium Dei Jonge aliter proficerei, quam datum esl! qui foris est twstcr homb cofruinpilur, lamen is qui
iLunquidnbfiiiiagna conlumelia ejusesl, qui cccnam iritus esl rchovaiur dedie in diem.
faciens.opulentam, ac.muijos invitans, paucps habet Id enim quodin prwscnti-esl hiomenlaneumeihve
jji summa? tribulalignis nostrm, supra' modum hv sublhnitate
. Propler quod. non deficimus. Manifestumesl lioec wlernum gloriw pondtis operatur in nobis. (Ambr.)
ad superiorem sensum perliuere ; ut enim devolio- Preesentis temporis Iribulaiiones. quee causa fidei
, jiem suani adhuc propensiorem-in.Dei rebns osten-*• ingeruntur, monientaueas e.t levesdicit; quia sunt
, dat, iicec subjicit, quibus nullo geriere deficere se: iemporales','supra modnm tamen in sublimitale
jirobat, quominus;,idquod Deo placitum esl implea- seterriumpondiis glorioe operarf palientibus, parvis
jnr, securus,famen de resurrectiohe promissa. enim laboribus magna reddifiu*iherces, et pro levi
Sed licel is qui foris cst nosler homo corrnmpilur, tribijlalione supra niouum sul)limilas gloriso peusa-
iftmm is qui iniiis cslrcnovaltirde die in dicih. Pres- bilur pwpelurc.
.83 ENARRATIONUM IN EPP. PAULI LIB.-XII. — IN EPIST. H AP COR. 186
Non con.teniplantibusnobis quw videnlur, sed quw A mus, et ideo libenter vel potius palienterpatiihur pro"
non videnlur. Qum. enim videntur temporalia sunt, Chrisio, quia alius transilus non dalur; ul ei cohse-
qum aulem nonvideniur wlernasunl. Desiderium cp3- reamus : nam si possemus aliter pervenire ,ad Chri-
Jesliumel spiritalium hahentes, heec preeseritiaet ler- slum, quis velletniori? naluram quippe hostram, id
rena spernere profitetur5 qtii ad comparalionem spi- esl, consortium animsequoddamelcorporis,et quam-
ritalium hsecnulla sunt; sic enim sunl hsec ad su- dam in his duobus familiariialem congeminalioiiis
perna,'quomodo figura ad verilatem : figura-dei?eril, alque compaginis exponens Apostolus-ait. habere
veritas inanef, ac per hocde sseculoislo exire non Jios domum non manufaclam, seternam iu coelis, id
inetuunt jusli,\edgaudent. " esl, immortalitatem.prseparatamrioliis, qua induendi
' sumus in fine, cum resurrexcrinius a morluis. . .
€APUT V." Nam eijn Iwc higemisciiAus,habilationemnostrdm-
Agifde prwmio.justomm,el desiderio et prwparalione
• _" quw de cwloest superindui cupientes-:_siiamenpestiti,
ad illud. .. - ei non nudi inveniamur. Nam et
qui sumus in, hoc
. Scimus enim quoniarii sV-terreslris domus nostrq habitaculo, ingemiscimusgravali, co quod noiumus
hujus habilalionis dissolvalur,jjuia cedificationemex exspoliari, sed supervesiiri, ut absorbeaturquod mor-
Deo habemus,-domumnon manufttclam, ailernam in B («'c est q.vilq..Quiaulem efficilnos inltqcipsum Deus,
ece.is;(Greg.) Sancii.enim pi*a_dica'tores"Ecclesi_e in quidedit nobis pignusspirilus. (Ambr.) Proglerea di-
preesentia spiritus gaudium futurtimcoiiteniplantur', cit in precibus jngemisci, ut gloria promissa de.coelis
qui posleaquam de corporibus transeurit, pon per ' possit• resuvgentes ind,uere, Iioc.ergo desideranies
morarum spatia, sicut antiqui palres a ceelestis pa- ihsistunt precibus ne surgentes; recepto uiique cor-
trise perceptione diflerunlur, mox quippe ut a carnis pore, nudi, idest, alieni apromissa gloria invenian-
coliigalione exeunt, in- ctelesti„ sede requiescunt, tur ; Iioc eniih opus est.,.ul induta anima corppre
Paulo attestante, qui ait: Schnus. quonianvsi terre- Dei judicio superindual.ur glofia, quoeest immutaiio
slrts domusnoslra hujusJiabitatibnis dissolvatur,quod in claritatem : mors enimde terra est, .resurrectio *
wdificutionemex Deo.habemus, domum non manufa- autem de cqelis, si tamen iuimutemur-in gloriam.;
ctam,,wternqriiin cmlis.Prius enim.quam Redeinplor aliqui .codices sic habent, siquidemcxspoliati, non
npsler morte sua tiumaiii generis poenam solveret, nudi inveniamur, id est, si exeunles de corpore Chrir
eos etiam qui ca_leslis.patrisevias seculi sunt, prius Slum vesliti fuerimus : quia quicunque in Chrislo
egressum carriis iiiferni claustratenuerunt, non ut baptizalur, Christum-induit. Si itaque in forma ba-
poenaquasi peccalor pjeclerelur, sed potius in locis plismi et tradiiione manserimus exspoiiali'.corpore,
,i*emolipribusquiescentes, quia necdum inlercessio G non nudi inveniemur : quia in inleriore honiine-,ha-
iiiedialoris_advenei*at,ab iogressuregni reatus primse bitat Christus,.quemeum induti; sive Spiritu sancto
culpse prohibuerat. Unde juxta idem.Redemptoris datoiiobis, yidebimur, erimus digni superindui pro-
tesfimonium, dives qui apud inferos torquetur,;in missa gloria, in illum eiiim dccidit promissa clarilas,
ginu.Abrahse requiescere' .Lazarum contemplatur quem viderit signum adpptionis habere. Nam cum
(Lirc. xvi),'qui profecto, si adhuc in imisnon esset, sumus, inquil, in islo corpore,_\d esi mortali, inge~~
Jioc-ille in tormentis positus non yiderel. Unde et miscimus gravati, eoquod nolumus exui',sed super-
idem Redemplor pro nbslr.eeculpai.tlebitooccumbens indui, uf absorbeatur mortale hoc a<vita. Idem sen-
iiiferiiapenetral, ut suos, qui ei inheeseruiit, ad-co_- sus est. Ideo enim dicit gravatos nos passionibus cor-
lesfia reducal: sed quo nuricbomo redemptus ascen- poris et ipsius niundi tempeslatibus postulationes ad
dat, illuc profecto.si peccsire noluisset, eliain sin.e Deuni dirigere;.ne immulemur victi, et indigni effi-
redemptione pertingeret. Sederet ergo vir sanclus ciamur, sed et ut coiitigerit exitus, perseverantes in
quia .si npn" peccasset illuc etjam.non rcdemptus fide, iiiduti inveniamur sanclo Spiritii, qui in substan-
ascenderet, ad quod prsedioatores sanclps jiost fe- tia Christus est: lunc enim superindui promissa glo-
demplionem necesse esl cum magno labore perve- ria.p.oterimiis,si exuti corpore, non despoliati a san-
nire. (Ambr.) llac fiducia dicil Apostolus nontimen- " cto Spiritu fuerimus : sicjnortale absorbelur a vita,
dum dissolvi de cpfpore. yioleitfia iiifidelium, aul id bst, -ut resurgentes superinduamur immorlalitate
sorle vitse, quia prseparala est Jiujusihodi hominibus cum.gloria, ne ultraTnpri possit, autpassibnibus-"im-
habilatio in coelisseterna,.ut de temporali el lerrena plicari, hoc est, absorberi a v.ita, quia-ad boc surgil
expulsi; iri.perpeluam domum recipianlur. Undehoc ne poenisagalur. Quiautem perficilnosh}hoc ipsum,
et oplandum est, sed quia oplanduin non est, ne in Deus esl qui dedil nobis pignusSpirilum.Rocqno&in-
tua_gloriaalius pereal, si lamen accideril, libenter gemi_scenl.es poscimus, id esl, non ut exui, sed utsu-
ferendum est. Terrestrem -enim domum . carnpm perindui mereamur, juxta supradictum sensum in
liancdicit, quia mortalis est,ut,side hac dissoluti die judicii Deum perficere dicit, quia promis.il et fi-
fuerimus, sedificataminvenienius in coelis domuni delis est, dans hujus. rei implendeepignus Spiritufii,
eeternam,:hsecdomus corpus immortale significaf,in - ipse est enim signaculum adoptionis nostree. (Aug.)
"quoresurgentes semper erimus, cujus forjnajam-in Aggravamurergocorriiplibilicprpore, etipsiusgrava-
coelisesl in Doniinicorpore declaraia. (Aug.) Quan- tionis causam non naturam substantiamque corporis,
quam Clirisio inhserere cupiamus, mori tamen nolu- sed ejus coriuptionem scieiites,iioIumus corporespo-
187 B. RABANI"MAURIARCHIEP, MOGUNT. OPERUM PARS III. ias.
liari, sed ejus immortalitats vestiri: tunc eriim erit, A perfruemuf. (Greg.) Quisquisergo omnia quoeibi ha-
•corpus,sed quia cerruptibile noiiieril, non gravabit. benda.sunt, hic vult habere, fidemse indicat 11011 ha-
Nam in psalmp scf iptum esl: Suivam fecisti de ne- bere, in Scriptura.sacra-appellalione.pignoris ali-
fessitatibus:atiiriiam,nieani(Psdl. xxx). Quid jam di- quando dona Spiritussancii.aliquaiidpyero signatur
pam de necessi.t.ateipsiusriiortalitatis? mpri necesse confessio peccali. Pignus hamque accipitur "donum
Cst, 'et nemo yult qupdneces.se est, dura pecessiias, Spiritus sancti sicut per Paulum dicitur, qui dedit
nolle quod ncn pqfest vitetri. Naih si sic fieri posset nobis pignus Spirittan, athoc ehimpignus accipimus,
nollehius utique m.oi*iet effici quod angeli vellemus, ul de promissione queenobis fit, certitudinem tefiea-
sed comniutatioiie quadam nofi niprte sicut dicit Apo- mus. DonumergoSpiritussanclipignusdicitur,quia
s.lolus: etenim qui sumus in liac liabitatione ingemi? - p,er hoc nostra anima a.dinterioris spei certitudinem
6cimus. grayati, eo quod nplmi)us spoliari, sed su__ roboratur. Rursus pighoris nomine peccati confessio,
pervestiri, yolumus pervenire ad regnumDei, sed soletintelUgi, sicut inlege scriplum .est: Cum debef
mortem nolumus,,ingemis.cimus.gravali ,_secundun^ iibi quippiam frater. tuus, et abstuleris pignus ab eo,_
jllud Scriptursealio. loco: Corpiis quod.corrumpitur- qntesolis occasnnf pignjis reslitue (Exod. xxn), qui,
gggravai atiimam,,et 'deprimitt^frena ii_l\abi%atios_en-;. enim peccatum quod «ommisit fatetur, et veniam
stm mulla: cogitanfem(Sap,- ix). Ergo. ait, ingemi- B pelit,,jam quasi pro debitb p.ignusdedit, quod nimi--
scimus gravati, sub sarcina scilicet.corruptibilis car- yum pignus ante solis occasum reddere jubemur, quia.
nis_ ingemiscimus gravati. Si ingemiscis, libenter priusquam in nobis per dolorem cordis sol justitise.
pone sarcinam istam, cerle ingemiscere se dixit srib bccidat, debemusei corifessionemvenise.reddere.,- a
hoc onere, gravari se dixit sub sarciria corfuptibilis quo confessionem accepimus culpse,, . -_ .
corpbris, vide utrum velit hoc ongre spoliari, sub quo" Atidentesigitur semperet scientes qubfiiain dum su-
gravatur, suh quo ingemiscit, hbn hoc sequitur, sed mus in hoc corpore pefegtinamur ~aDdminb,per fidem;
'
quod,ait,i.. quo riplumhsexspolidri.0. vocem-iiaturse, enim ambulamus, et tton perspeciem. (Ambr.) Mani-
confessionem poenee, grave corpus est, onerosum festum est, quia per fidemcurii Dbmino sumus, nbn.
corpus est, cprrupfibile corpus cst, gemit sub illo, et per- preesenliam, ac per hoc peregrinamur non fide,
poii libenler deserilur_; nolumus, inquit, slc reman- sed specie.Et qusire, cumidemdicatjn Actis.aposlo.-_
surus cs gemens? et si ingemiscis gravatus, -quare lorum-; In ipso eriiin vivimiis, et movemur,et sumus.
spbljari nbn vis ? nou inquit ? vide qubd sequitur; (Act. xvn), hoc loco peregrinari nos aDomino dicat;
\ioluii_iusspoliari, sed sripervesliri, sub terrena tunica si ubique est, quomodo hic"positi peregrinamur a
gerao, ad ca.leslem vestem festino ; illam volo aeci- Domino? sine dubio ubique, Imo omhia inDeosunt,
pefe, istam nolo ponere, in^ua noJumus.spoIiari, sed G sed quia sedes Dei in cpelisest ,'et illic aemper-yide^.
- 'supervestiri. Ergb Paule>intelligam4e, quid dicis-, tur,-ideo Jiicposiii, ubi.^non videtur, peregrihari ab
fiet injuriatanta illi ctelesti vestimento, ut veniat eo dicimur, Quando enhn notf eum videmus,-licet
tibi superiios pahnos rnortalitatis et corruptionis,, prsesens sif, absentes ab eo sumus. Atidemusaulem.
ut hoc sit inferius, illud superhis, hoc interius, illud el bo\iam vohmtatemhabenius magis .peregrinari a.
exterius. Absit, inquit, non Sic dico,-«o/ospolidri, sed corpore, el prwseiiles-esse ad Doniirium.Recle ail,
supervesfm, non tamen ut sub incorruptione lateat audeinus, habentes eniin fiduciariipromissionis Dei ___
xorruptio, sed. ut absorbeatur mprtale a vita, bene -et seientes mullum expedire illic esse,; quam.in soc-.
exclamasti qui.Scripluras riosii, sed neaUquis igna^ "culo, consentiunt et optant exeederede corpore, ut
rus Seripturarura verba mea putet, subsecula Pauli requiescant usque ad diem resurreclionisssub allare.
sunt verba, omnia isla apostolica verba srint, inge- Dei. Efideo contendimus,-siveabsenles,sive prwsentes,
miscimus gravali, in quo riolumus spoliari, sed su-? placere illi. Id agendum dicit, et-boms operibus insi-
pervestiri, uf absorbealur mortale a vita; benetenes, ;stendum, ul sive in hac' adhuc vita positi, sive-ante
quod aljbi-dieis de r.esurrectione corporis Joquens : tribunal Christipreesehies, placeamus ei. Unde si di-
Oporlet cofruplibjle hoc htduereiricorruptionem, et /sciplina servetur, elliicetillic ei placebimiis,quia qui
piorlalehop induere hmnortalitaleiri. Cunvauieincbr- hicplacet, illic noh displicebit. Omnes enitrinos ma-
ruptibile hoc iriduerUincorrupiionetti, et moriale Iwc nifesiari opgrtcl ante iribunal Chrisli;~utreferal unns-
~ inditeril immorialitalem, lunc fiet sermo gui scriptus quisque propria corporis, proui gessii, sive-bonum,sive_r
<?s/v:Absoi-ptaestinois hi viQioria'(ICpr. ~i\). Quod inalufn. lgitur si judicanteCIirislo, unusquisque nor
illo loco ait^ ut absbrbealurirfortale q vita, hoc isto struni facta corporis fecipiet, non.ulique sine cpiv
loco; absorpta est mqrs in t)ic/piifl,'nusquam mors pore adjudicabitur bpno aut mglp, et non dixit facta.
non infra, non supra, npn intra, nou e^tra, absorp.ta carnis, quia carnis vitia punienda semper sunl,'sed
'esl enim mors in vicloria. Ubi est mors contentio facla corporis, quia aliquando spiritaliler, aliquando,
'
lua? Qui ahtemf inquit, perficit nos in hoc ipsuin carnaliter operatur, (Aug.) Noh igiluf-jsta, queepro
Deus;qui dedit hobispignus Spiriium. Jamresponsum defunelis comniendandis frequenter EcclesieeiUiapo-.
' est, cunide
dislaiitia..pr_csentis et futuri sscculilo- stolicse,sunt atlversa sententiee, qua dictuni esl :'
ciili suiuusj: hicenini accipihiusper pignus Spiriturn, ' Otrines enim slabimus anlctribunal Chrisli, utferat
: et ceriaiidiel vincendivjres, ibi 'autem sine hoste -
uttusquisque.secundumca qum per corpusgessit, sive.
11JI0exferno et interno, ineffabiliac scnipitcrna pace.. bojium, sive malunu Quia etiam ,hoc-meriium sibi;
*R«. F.NAM.ATIONI.MIN EPP. PAULI LIB. XII. — IN EPIST. II AD €€R. 190.
guisque cum in corpore-viveret- comparavit, ut. ei A __ autem resislit (Jac. iv); superborpm enini niens fru-
possenl ista prodesse, non enim om.nibusprbsuut. ctum non facit de Deo dignum.
Quare npn omnibus prosunl ? nisi propter differen- Sive ergo.mente .excedimus, Deo : sive sobrii su-.
_iamvitee, quam quisque ge"ssitjii corpore; facienr mus, vqbis. Hoc dicit, quia si. elate vel superbe pu-
dum est jiidicium atque juslilia, quod nobis prosit in talur locutus, quialaudaresevisus est, veriim dicens,
poslerum, quando recipit quisque seeundum ea quee Deo hoc remiltehdum; *siautem no.n superbe intel-
per corpus gessit, sivebonum, sive malum, per cor- ligitur, sed ad gloriam auil.ientiumesse Jocutus, Co-
pus quippe ibi dixil Aposlp.us,per lempus, quo yixit rinthiis pvoficeredicit, ut lunc sanuih sit dictum au-_
incorpore, nequeenlrii si quis malignamenle alque dientilius, si ita intelligatur ut dictum est; si au-
ynpia cogitationeblasphemet, neque id uliis mepibris tem jactanter putelur diclum, velut insanum a Deo,_
pperelur, ideo npiv erit reus, quia id non motu cor- dimitlendum: omnis enim superbia velut insahia ha--_
poris gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo hetur. Unde ipsa Veritas in 'Eyangelio ait: Videbitis
gessitet corpus. lutueri conveuitApostoliyerba, quia ccelumapenum, et angelgs ascet_ideiites_ et descenden-
non dixit referre-oportere eum qui judicalur, prout tes supra.Filiunf hotninis (Joan. 1). Audi uno.iocp,
gessit ante cprpus; manifestum est, quia non anle ipsum Apostolum.ascendentem e^ des.cen^entemin
•porpora.anima;exstiterunt: si enimanleexstitissent,' B• una senlentia : Siue ehitn, inquit, meijte excessimui,
diceret utique Apostolus, sicut per corpus, ita et anle Deo.;sive temperanles stinius, vobis: Quid est menie.
corpus. Scientesergo timoremDomini hontinibiis^sua- Cxcessimus?ul illa videaraus quee non licet liomini
demus, Deo autem manifesli suinus. (Ambr.) Qupr. loqui; Qriid est teiriperaiites suinus vobis? Nunquia\
niam ergo judieiirm Dei futufum esl per Christumad judicavi tne scire aliquid hiter vosnisi Jesum Chri-
singulorum discriminanda opera, idcirco Aposlolus, slum et hunc crucifixum? (I Cbr. 11.)Si ipse Domk
suadere se dieil ad bohum sensum et vitam, ut audiT uus asc.endit et descendit, manifestum esl quia et
lores ejus securi sint de poenafutura, et ipse glorieT prsedicatofes ipsius ascendunt in iilumiiiatione, de-
' tur in his
habens fructum labiorum subrum, quia quo,- scendunl prsedicalione. Veriium extasls Grsecum,
rumdam.praviloquio diesjudieii Dei in dubium de-. Latine quanttim datur intelligi, verho uno exponi
ducitur:' Corruthpunt enim tnores bgnos colloquia, potest, si dicatur, exCessus; in excessu yero menlis
mala (I Cor. xv). Hominibus"suademus, ait, ut cre-: duo iiilelligunthr, aut pavor, aut intentio ad superria,
dant et provideant ne incurrant ,et tuhe poeniteant, " ita ut quodammodo de niemoria laliantur infenia.
quaridppoenitenlia ffiictum non .habet. Deo auiem( Tn hac extasl fuerunl omnes sancti,; quibusarcaua
manifesti sumus. Hoc enim preedicabat quod Deusj Deimundum"istum excellcnliarevelata sunt. Dehoc
jusserat, et hoc scire dicilur Deus quodbonum est. C menlis excessu, id est, exlasi, Paulus cum loquere-
Denique male agentibus dicit, Nescio vos (Matlh. ' lur, se ipsuin insinuans ait : Sive enitn, inquil, mente.
'"•-' •
xxv). excessimus,Deo, sive temperanies sumus, vqbis, cha-
Spero enim et in conscientiisvesiris manifestostios5 riias enim Chiisli compelittnos : hoc est; si ea fan-
esse. Manifesla.ersit puritas eorum Corintliiis, quiat lum agere velimus, et -ea tanlum contemplari quse
neque aliquaudo in adulalione fuerant depretiensi, mentis eJtcessu intuemur, vobiseumnon essein, sed
neque preedicatio illbrum displicuerat sanclis, nec, essem in supernis, tanquam contemptis ybbis; et
-
|b aliquo illorum u't
quidquam, assojet,-'pcculie eli- . quando nos ad illa superiora et interiora infirmi
cere lenlaverant,-ul'foris simplicesapud turhas, in- - passu sequeremini, nisfrursus eompellentehos cha-
lus vero imposlores es.sent.•Ideo conscientias illo- ritate Christi, qui cumin forma Dei esset non rapi-
rum pulsat, ut ipsi _ nam arbilratus est esse se wqualetn.Deo, sed semet-
' sibimet tesfes cssent de veritate
'
illorum.- . , ipsutn exinanivit, formatn servi accipiens(Phil. n).
Non iterum nos cgmmendamusvobis. Quoniamsu^ Et nos consideremus nos esse servos, et non ingrati
perius veram preedicationemsuam obtestans, laudafe3 ei aquo accepimus altiora propter. eoS qui infirmi
se visus est, iiunc eadem signillcat, non ad Jaudem, sunt, non contenineremus inferiora, et temperare-
suam hoc dicere se, sed ad eorum gloriam, ul gaur. D mus hos eis qui non possunt nobiscum videre su-
deant irilegram se preedicatipriemaddjdicisse,his aii-. . blimia. Hoc ergo ait, sive tnente excessimus Deq,
nuntianiibus. Sed occasionei.vdamusvobisgioriandii ille enim videl quod videmus in irientis.excessu, ille
de nobis,ut habealis aliqiiidhveos qui,in facieglorian-- . sojus revelat secreta sua, qiiippe ille hoc loquitur
lutfet noriih cortfe.Hoc dicit, quoniam multi per ela- qui se dicit abreptum esse et -ahlatum usque ad ter-
tionern gloriab.anlurin se de apostojis,profilentes se; tium coelum,*t audisse ineffabilia verba quse non
, ab his doclos, qui semper cum Domino fuertml,',. licet Iiomini loqai. -Tantusaulem fuit ille mentis ex-
ideoque et hic dicit dare se liis rationem, per quaraj cessusut dicerel sivein corpore, sive extra corpus,
et ipsiglofiarenturadversuseos, quiaapostojuserat, nescio, Deus scit (II Cor, xii), ., ;
a quo isti didicerarit. Unde in alio loco dieit (II Cor. Charitas enihvChrisli urgel itos, mslimantes hoc,
511): Nihil minus feci ab his qui valde sunl apostoli,, ,, qnoniam si unus pro omnibus morluus est. Quoniam
quodquidein coactus dicit,ne silentium ejus istisoli- Chfisfus diligens genus humanum, nt eos redimeref,
esset. Qui eriim in corde gloriatur, supbrbiam repri-- morti se dedit, ideo
apostoli, ut vicem ei Teddant,
mit, sciens quia humilibusDeiisdal gratiam, superbh5 libmiiies ex aliqua parte exhortantur ad
ejus obse-
- B. RABANIMAURI ARCHIEP. MOGUNT*. OPERUM PARS III: -
iH tf&
quium, et ut eos atfraharit necesse est ul verum se ___. introducla multorusn deorum opinione, al) unius Dei
prcedi.caretestentur, aliis prava 'docentibus,'neesuum veri fide transduxerat genus humanuiii, reveriantur
ineritum laceant, ut malorum doctorura poenam de- omnia ad -simplicilatis professionem,.ununi Deum
signent..Non efgo elatione mentis liaecagebant, sed adoranlia in Trinitate. ,Nos, inquit, atriodohemhtem
ut.donum Chrisli intelligeretur. ab hominibus, et iiovimusse'cundumcarnem, el si noveramussecundutn.
fideliter devoti.ei graliafum acliones referrent. Pror carnetn -Christum, sed jam.non novimus: (Aug.)
pter Christi ergp chafitateni q>uee;etquanta ejus dona Cerle jam nune cuivis apparel, propter resurrectio-
circa diligenteseum sint nbn tacenl, _noii jaclanliee neiri Chrisli hoc dixisse Apostolum, quandoquidem,
causa,seil utinvitent audientes.ad ejns devotipnem, istii verba illtid praecessit, ut qui vlvunt jam non
ne mors Chfisti iirfructuosa viderelur, non iit laus sibivivanf, sed ei-quipfo ipsis mortuiis^est et-re-
apostolorum hosceretur. Per nierituhi enim et_gloriam, surrexit. Quid est eiiim aliud non sibi,.&edilli vivant,
appstoloruin.agnoscitur Chrisli gratia et J)ehefieium nisi non secundunvearnem vivant in spe terrenoruiii
Dei. Ergo' oriinesmorlui sunjfet pro oninibusmortuus et cofruplibilium bohorum, sed secundum Spiritum
est Chrislus, ut et qui vivurit-jdmjwnsibiipsi-vivant, iif spe.resurrectionis, quee jam ex ipsis in^Chrislo
Stide'iquiproipsis morluusest ei res«ri'e._i(._Quiaohmes faclaest. Itaque eorum pro quibus. Chrislus moi'-
siecesse est "mori causa.Adte pro omnibus niorluus n tuus est -et- resurrexit, et qui jam nbii sibi, sed illi
est Christus, uteos a>secundamort.e liberare,.; ideo- viTeliantvneihiiiem-secundumcarnem Apostoliis no-
que qiii vivunt i.n corpbre, scierites Chrisfum mov- vefat, propler spem futurse :immortalitati's, in ctijus
fuiiitt esse -pro se, sint ei subdili profitentes "hunc exspeGlalione yivebaut,- quse in Clmslo nonspes,
Pominum ; quia enim prodest .mors cjus, .tes.tim^- sedi'es eral; quera etsi noverat -secundum carnem
nium perhibet resurreciio ejus. Igilur hic sibi fioii cum' adhuc moritiirus esset, jam tamen non nove-
vivil qui paratus est. domini sui lijcere yojunlateni. rat, quia eumre^urrexisse riovevat, et ultra ei liior-
(Augi) Omnibus, bonum est au.dice vocem Filii Dei, tem non-dominatufam, et quia omnes in; illo etsi
et vivere ad vitam pietatis, ex impietatis mo.rte trans" nondum re, jain laiiien spe, hoc sumus. Sequitur et
eundb, de qua. morte ail apostolus Paulus : Ergo ohi- dicit.: ,Si-gua igituf ih .Christonova crealufa, vetera
iies morfui suntet pro bmriibusinortuus est, ut et qui "'transieruni, efecce facld.sunf hovri. Omnia autem
pivuntjam non sibi vivant, sed ei gui pro ipsis mprtuus ex Deo qui reebtfciliavil nos.sibipef Ciiristum. Om-
esfel resurrexit.Omnes itaquemortui sunlinpeccatis, nis"ergo nova creatura,^id"est,-;popuIus inhovatus
nemine prorsus excepto, sive originalibus, sive etiam per fidem, ut habeat interini in- spe?- quod in re
volunlate additis, vel ignofando, vel sciendo, nec fa- phstea perficiatui*'in dlmsto,-liabetjam quodin se
ciendo quodjustum esl, et pro omriibus raortuis vi- Q sperat. Itaque nune velera transierunt. sccundum
yus mortuus est-unus, id est, nullumomnino-habens spem, quiajam modonon est letfipus Velefis Testa-
peccatum, u.t qui remissionepeccatorum. yivunt, .menli, quo temporale atque carnale, regnum' ex-
jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus moriuus • spectelur a Deo, ct facta sunt oninia nova secundunv
est propier peccalq nostra,-et .resufrexit prppter jusli- spefti, ut regiium*03lorum",'ubi n.ulla erit mors at-
ficalionemnoslram (Rotn.iv). que corruptio, p.romissumteneamus. In resurre-
Itaque nos ex hoc nemirictnnqvimussecundum-car- etibne autem mortuorum non jam seeundum speui,
nem, et si -cogiiovhnus-secundum carnem fihristum, sed seeundum rem, el_ vetera trans.ibunt, cum iyi-
nunc jam non novimus. (Ambr.) Verum esl quia, triicq novisshria d,esiruelurmors(I'Cor.\s.\'), et fient
. Christo resurgeiile amorluis, janijCessal-iii eo car- omnia nova, cum corruptibile hoc induerivincprru-
nalis nativilas, cessat infirmitas corporis, cessatpassio plionem, el mortale lioc induerit immoftdtitatem (II:
inortis. Usque ad crucem enim suspicip fuit infirmi- Cor. iv)..quo.d jam factum est in Christo, quem se-
tatis in Christo, post autem apparuit esse quod non cundum rem jaih non. noverat Paulus seeundum
credel),atur,'sicut etipse ait: Cum exaltaveritis Fi- carnem, eorum vero pj*o'quibus mbrluus est et re-,
liiim <hominis, lunc cognosceiis-quohiam ego.sum. surrexit, non secutfdum' rera, sed secundmh spehi
(Jban. vm). Hoc ergo Idcirco Apostolus memoral ut; _)nemineni, noverat secundum carnem., quia illins.
bsteiidat qua devotione obseqiiendum est Christb: pro gratia, sicut idem Ephesiisdicit, sumus sajvifacti.
salute enim hominum norrsolum hominem se nasci Etsi twveramus, inquil, secundum carnetu.Chrisium,
11011 dedignatus esl, sed et iiijuriis agi elmofivoluit; sedjtunc jam non novimus, ptiam ipsam quippe.car-
ut inteliigenles quam preliosa sit moi;s ejus, propen- n'em Christi, noji secundum carnem novit, qui Ver-
*-
sius illi serviant, non quasi homini vicero reddentes, bura carnem factu.rn-spiritaliiei'novit, .
sedDeo : quia-unicuiqtie pro persona ejus et merilis . Omnia dutem ex Deb. (Ambr.) Quamvis Christiis
refundenda obsequia sunt. Si qua ergo in Christq nos redemerit, omnia lamen ex Deo, quia ab ipso est
nova creatura, vetera _iransierunt, ecce facla sunt omnis palerpitas, ideoque neeesse est preeferriperso-
nova. Manifestum est quia per, Christura renovala n.amPatris. Qui reconciliavftnos, sibi.per.Chrisiuni,
suntoiunia, si animadverlantdignilatem-ejus : novus et dedil nobis minislerinm' r^conciliationis. Quoniam
enini.fil his. quibus prius Jiomo tantuni-vldebatui*, qtudem Deus'erqtinChristo,mundutnfeconcilians-sibi,
,cura inlelligitur esse Deus, ut recedente ihfirmitate non repuians illis deliclpipsorum. Etposuit in nolfis
agnoscatur divinilas, et cessanle errore yclerc, qui verbiim reconciliatibnis. Pro Chrislo ergo lcgalione
185 - ENARRATiONUMINEPP.-PAULI LJB. XII. — 1N EPIST. II-AD.-COR. 194
fungimwr.tattquam.Deo.exhortanteper ,nos. Obsecra- A ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescal ergb Iiu-
mus pro Christo, reconciliamhii JOco.'eum qui rion .inana superbia,confundatur quisque si npn satis-
Jioverat peccaium, proiiobis peccaiu.m-fecil, ut.nos faciat prior proximo, quando post ctilpam nosirams
efliceremur jusiilia: Dei in ipsb.'-JDeus,oninipolens ut ei recpnciliari debeamus, et ipse qui offensiis est
sgenitor Christi, cumomhia.qua_.per Chrislum fece- legaiis interyenientibus obsecrat Deus. Ettfn qui nori
-rat^- errore caduca fuissent eflecla, Crealoris sui noveral peccaium pro riobis peccaluin fecit. (Arabr.)
olhita, Christiim Dominumnpslrum de sacris sedibus -Deumdicit Pati*,em_peccatumfecisse Filium. suum
•ad ..lerreua mitlere dignatus esl, faclum - carne in Cliristuiii, cum ulique qui peecaturn nesciebal, id
-specie hominis,.ut forma esset hominibus, quem- est, qui non peccaverat,,quia facluscaro non. immu-
adiuodunisibi Deum creatorem suum pacificum fsi- tatus, sed incarjiatus-factus esf peceatum. Siciit qui
cerent.Deus ergo erat, in Christo, quomodo? qriasi ,fit prsefeclus non aniiltit quoderat, sed^ssumil uti-
in vicarib aut legalo,"sicut fuit inp.roplietis, aut ali- que quod non erat. flomo ergo facius,_est.Christus
-ter?Tion sicut fuit in prophetis, sic inlelHgi potesl causa peccali,.quem nontangebat sors, neque digni-
^t fuissein Filio? Filius enim naturaliter legatus est las nasci hominem : propter quod enim omnis. caro
PalrisJ)ei, unde dicit: Quia Pater in me esl, etego iji .sub peccato est, Ttleofactus caro, factus est pecca-'
Palfe (Joati. x;iv). Pater enimper idlntelligitur esse B iuih, et: quoniajnoblatus cst pro peccatis, non ,im-
in.filio,)quad una.eorum sit substantia : ibi est.enim merilo peccalunisfacius dieitur, quia hostia in Ipge,
unitas, ubi ntilla-est differenlia, ac per hoc irivicem quoepropeccalisoffefebatur, peccatumnuncupabalur,
sunt,. quia>ef imago et similitudb eorupi una esl, ut uljws essemusjustiliq Deiin ipsqqm peccatum ne-
videns Filium/vidisse dieatu**,Patrem ,: Quitne sciebatj.dieenle Igala : Qui peccatumjwiv fecit.,,nec
vidil,.,viditet Patrem (Jpan. xiv). Recte ergo dicittir: dplusinvenlusestinoreejus(Isa.h\n;IPelr. n), qtia&i
-Deuserat in Christg,.hoc est, Paterin FUio,,tnundum -peccaior oecisus esl, iit peccatores -juslificareitfur
reconcilianssibi, non reputans illis delicla eorum, apudDeum in Cbristo. Zeliim_enimpassus esl Salanas
quoniam creatura peccavit in Deum, nec poeniluit adversus .Salvatorem, vidcris eum docere iiomiues
ut reyerterelur ad eum. Deus opiis suum nolens pe- quomodosibipropilium fa'cerenl-Deum,abrenuiiiiaii-
rire, misit Filiuni suum, per quem, prsedicata eis tes diabolo, elpropter Iioc occidit eum flesciens fu-
Temjssibne peccatorum, recohciliaret eos sibi per tur.um,adversus. se. Ghristus enim post-crucem de-
ipsum, per quem nos creaveral. Sive ergo-per Fi- scendens. ad inferos, devicta morte, quia qui-pecca-
iiuiii, siveper servbsDeus exhorlatur popnlum, quia .tum nesciebat, teneri a morte non poterat, quia mors
ad ipsum pninis summa referenda .est, cujus volun- per.peccatum exinanivit infernum, ut-mors jusli
tale etprovidentia Christus incarnatus est ad'salu-- C peccatoribuss.proficeret, ut de-csetero mofs eos qui
fem.hominum redimendam, qui cum. reverii vellef signum crucis habent, tenere non possit. (Aug.) In
ad Patrenf, disp-ensDtionem.acceptama Palre dedit Vetere quippe Testamento peccata vocabantur sa-
discipulis. Orantes pro Chrisio.reconciliari Deo, hoc crificia pro peceatis, quod vere iste faclus esl, cujus
est quod dixi, quia pro Clirislo vicafios dedilsaposfo- umbraj eranl illa ; hinc Apostolus cum dixisset, cb-
los, ufpro ipso preedicarent.recbnciliari Deo. (Aug.) secramus pro Christg' reconciliari Deg, continuo sub-..
Pro Chrislo, inquit,- legalione funginiur, tatiquhm junxit atque ail, eumqui nqn nover.alpeccalum, pec-
•Deoexhorianie per nos, gbsecramus pra Christg, id . catum pro nobis fecit, ut nos simusjustilia Dei in ipso.
esl, tanquam Christuspbsecret nps, reccnciliari Deo. Non ail, ulin quibusdam men.dosiscodicibus legitur,
Si exhoiTatur et obsecrat Apostolus, ut recpncilie- is qui nonnoverat peccalum, peccalumpro nobis fecii,
mur Deo, ininiici eramus Deo : nemb enim veconci- tanquam pro"Tiobis. Christus ipse peccaveril; scd
liatur, nisi ex ininiiciliis; iuimicos autem nos-non ait,.eum qui nqn novefal peccqium, id est Chrislum,
.natura, sed peccata fecerunl. Quomodoau.lemrecon- pro nobis peccaium fecil D.eus, cui reconciliandi su-
ciliamur nisi' solvatur quod inter nos et ipsum>se- mus, hoc est sacnficium pro peccatis, Vper-qupd
-parat; est enim medium" separans, setl contra esf " reconciliari yalefemus ': ipse ergo peccatum , ut nos
mediator reconcilians; mediumseparans est pecca- jusiitia: ncc nosira, sed Dei; nec in nobis, sed in
luin, niediator reconcilians e.st Dominus Chrisfus : ipso : sicut ipse peccaium non suum, sed nostrum :
Unus eiiim Deus, et unus tnedialor Dei el hominum, nec in sc, sed in nobis, canslitulum similitudine
"iwmo Christus Jesus (I Thn. 11). Ut ergo tollatur <:arnis peccati in qua crucifixiis esl demonstravi.t, tit
materia separans, quod est peccalum, yenit ille me- quoniam peccalum ei non ineral, ita quodammbdo
diator, et factus sacrificium sacerdos ipse, et quia peccato mpreretur dum moritur carni, m qua erat
sacripcium" faclus est prp peccalo offerens seipsuni 'similitudo' peccati..
"
in holocaustum in cruce.passionis. Sequitur Aposto- _, . CAPUT VI.
-lus et dicit, cum dixisset, obsecramus pro Christg Hprtalur ad bonvm^suo.s Apostolusin fuluro agendiitn,
reconciiiari Deo, quasi diceremus, quomodo potefi- quanlum ad exieriorem conversaiionem- interiorem
~
rous Tecpnciliari, ohsecramus, "iriquit, pro Christo aevotioneni,-ac infidelium vitationem:
reconciliamini Deo. (Greg.) Ecce inler nos et Deum Adjuvanies aulem exhorfamur, ne hi ydcuum gra-'.
discordiam-peccandofecimus, et tamen ad nos Deus tiam Dei recipiaiis. (Ambr.) Duplici genere Aposto-
suos lcgatbs pribr misit, ut nos ipsi qui.pcccavimiis, liis htimanoesnluvisniram suhjiceic contcrfoit, ul ct
'
$95 R. RASANI MAURl ARCHIBP. MOGUNT.QPERUM PARS HI. . -|g6
Dei provitlenlise devotus exisleret, el hominibuscha- A diebatur,_;utpost correplionem leni exhortatione con"
.ritatis oflicium exhiberet. Ait enim : Tempore acce-. solaretur. In Spiritu sancto. "Spiritus sanclus effu-
pio exaudivi te, et in die. salutis 'adjuvi (e.-Hoc Scri- gitfictum : quoniam-ergo sinceriter doeebat, in Spi-
pium est ih isaia prophela.sproedeslinatamdocet gra- fitu- sanclo Dei" donum tradebat. In charifate nori,
tiam Dei ih tempore Christi: sic enim diserevit Deiis ftcta. Sirhulaia charitas ia his esl qui in jiecessitate
aftluere niisericordiam sujanr. ut in noniine Ghrisli deserimt fratres ; unde hic semper necessitates fras
posceritibus auxilium largirefur. Ecce nunc. tempus trum suas-faciens, simplex erat in charitate; coni-
.acceptabiie,eccenunc dies salulisfnemini danlesullam paliebalur enim omnibusi sicuf alio loco dicit (II
ojfensiqnem, ut non vitupefetur'mini'stefiumnostrum; jGor. xi) : Quis scandalizatur,- et egojwn ai'or?'Hsec
Tempus adesse .dicit, quo possint ad indulgeutlaur enim vera charifas est, si suautilitate conlehipta ejus
proficerepeccatores': lenipus adesse dicit_.quo mor- curam liabet, quem diligere s*eprofitetur, quod sfem-
-bls juiortalibus medieina possit infuudi, et ideo se -per fecit Apostolus. In verbo veritatis. Verbuni veri-
sollicilum esse circa segrorum saiutem, ne foriene- tatiserat in ejus doctrina, quia non aliud tradebat
gligeniia aliqtia medicinse gratia effectu oareret quam a Domino acceperat. In viriule-Dei. Virlus in
bonse voluntatis suse.Fide ergo et vigiiantia sua ofii'- eo Dei eraf, qiieeper signa atque prodigia Dei liunc
iienr offensionem negligentibus amputat, ne horum B iaoneumniinistrum.pfobabat. Perarma jusiitim <t
forte segnitia=occasioneirioffensionis pareret .disci- xlexiris et sinislris: (Cass.) Per arma' justitise quee a
pulis, acper hoc liberos se significant,-quia quod sa- dextris"sunt et a sinistris fecto moderamine trahs-
lutare est simpiiciter omni ihslantia proedicant': eundum "est;et ita inter ulrasque riimietates discfe^
unde subjecit, rie viluperelur ihinisterium nostruid: tione modefanfe gradiendum, ut nec a Iraditd-eon-
vituperaretuf enini iriinisterium ipsorum si ea' quse . tinentise tramile nOs acquieseamus abduci; nec rur-
verbis docebantj operibus suis ut fierent; exempla sum remissione noxia in gulaeventrisque desiderium
nou darent; Sed iri omnibus exhibeapius"nosmetipsos concidamus. Libram se feignifieatfuisse el fidelibus;
sicut Dei miriislros. Dei ihinistri sine adulalione do- et infidelibus, et incredulis, arraa juslitise enim pe£
cent, ut eicujus ministri sunt; placeant: non sicut rimunt iniquitatenli (Greg:)-Non hunc adversa fran-
pseudoapostoli scientes non se a Deomissos, prsesenti gebanl, 11011 prospera in mentis.timore sublevahanl:
utilitati sludebahti In multa patientia: Patientia estj hinc et inde ergo gestabat palma.m; quia et in ad-
quse salvat homines-,nisi enim patientia abusus esset, versitate fortis; et ih prosperitate humilis pennane-
quomodo salvassel Corinthios, quos pbsl preedica- bat. Quisquis ehimdeprosperis exlollilurhabbre iri
tionem suam tanlis yitfis mofum et "erroribus diver- parte dexlra palmahi nescit: quisquis in adversitali-
sarum sectarum inveneraf involutos; quos palientia J bus frangitrir, portare palmam a sinistro Iatere igno-
sua paulatim ad veram doclrinam revpcal? In ifibu- rat. Hl ergo hinc et inde palma gestetur; in fronte
laiionibus. Pressuraspertulit; sciens quid a Deo pro adesse semper nostris mentibus debet, et iri adversis
his sit promissum. In necessitatibus. Necessitas erat fiducia; et inprosperis timbr; ne aut .adversa In
etiam in pressura positum docere. quia a Domino desperationem pertrahanl; apl prospera aniraum in
erat missus. In angusliis. Spe futuri angusliatus per- sui fiducia evtoUant. Item, ciim ad sola queeinte-
fidorum oppositibriibus non cessit../!/ plagis. A Ju- riora sunl nitilur, -in nullo dilectionis infimse Ialere
deeisel gentilibus csesus frequenter, non tsicuit gra- flectalur, ne huncprospeia elevent; non adversaper-
liara Christi. In carceribus.-Seepein carcerem missus turbent,- non blanda usque ad volurilatem denml-
coniempufsalule sua, etiam iUic donum Dei pra> ceant, non aspera ad desperalionem premant, ut
dicavit. In sedilionibus. IntantumDeo devotus eratj dum nullis passibniJjus inlentionem mentis hu
ut nec perturbalio fiduciahi quam in Deo habebat, niiliat, quanta in utroque humero superhumeralis
minuereti In taboribus. Laborare non deslitit ma- pulchritudine legalur ostendat, quod recte etiam su-
nibus suis', ne, cui gravis esset, cerlus, hoc sibi 'pe.rhumeralis ex auTo hyacintho , purpura distincto
proficere apud Deum. In vigiliis. Tam sollicitus cocco et lorta fieri bisso preecipitur, ut quanla sa-
erat circa officium delegaium sibi, ul nec nocte cerdos clarescere virlulum diyersitate debeat, de-
cessaret. In jejuniis: Aliquando voluntaria , ,ali- monslretur. Soepeenim laus bene agentis auribus in-
quahdo necessitalis jejunia peilulil causa penuria.) solenler admola dum foras sermonibus-perstrepit,
el Deo gratias egit spiritaliler se pascenli, quia ideo irilus qhamdam riienli pertacitam elalionis tempe-
conlenlus erat, ne venlris causa inclinaretur. In ca- statem gignit; filque ut hoc, quo animus de huriia-
siilaie. Gaslilatem sive' corporis, sive Evangelii vin- nis favoribus gaudet, nori facile exlerius.ostendat,.sed
dicans.non paucos feciliiiimicos.i)iscic!i(ifl. Legis et tamen corruplionis vim non tenuiler iriterius seuliat.
Evangelii scieiuianij non in sapientia humana neque (Cass.) Ilaque via regia volentem incedere per arma
-insiinulatione asserens.Deo sefidelem dispensatorem justilise, quse a dexlris suhl el a sinistris-oportet
Christi exhibuit. In tonganimilale. Grandis animi aposlolica discipliha trahsire per gloriam el ignobi-
erat in bajulandis infirmitatibus fralrum, el in con- litaleih, per infaniiam et-bonam .famam, et tanta
templu mundi hujus, unde alio loco dicil.(G«/. vi): caulione, ne intumenies lentaiionum fluctus, guber-
Mihimundus crucifixusesl, et ego mundo. In benigni- nante discrelione, ei flantenobis Spirilu Doniini iler
taie, benignus erat, quia sicul arguebat, ila el blan- dirigere virtuiis,ul.dextra loevaque si paululum de-
ifl7 F.NARSATIQNUMIN EPP. PAULI LIB.XIL — 1N EI*IST. II AD COR. • "IS8
flectamus, sciamus nos perniciosis moruiri cantibus A _./__'temlgcupfetantes.Quantum ad proesenlem vTtam
jllidendos. llaque per sapientissimum Salomonem pertinet, pauperes videbantur, sed spiritales divitiag
•monemur: Ne diverierisad dexteram, neque ad sini- credentibus largiebahtur, egeni _in terris,- -in coelits
:stram (Prbv. m), -hTest, nec libi yirtutibiis blandia- diviles. Tanquam nihil habenies, et gmtiia possiden-
fis, et dextris successibus ac spiritalibus extollaris,, (es.Hoc fuit in apostolis gloriosum, uf sine soUici-
Tfecdefiectens ad simstram tramitem vitiorum se- tudine et nomine possidendi, non solum ea quoe iu
'cundum Apostolum-,gloriam tibi ex' eis ifi tua cbn- pbssessionibus erant, "sed et ipsos eorum doininos
fusibne conquiras. Per gloriam, ef ignobilitatem. possidereul: Orimia-.enimnecesse erat anle pedes -
(Amb.) His qui-EvangeliumDei gloriam eestima.bant-, eorum ponl causa virtutum, sicut legimus in Actis
inariifesiointegrum et fidelemse prsedicatorem dicit; apostolofum (Act. iv): [Greg.] Libet inler hsec octilos
simili modbeteis) qui-verba divina. doctririse igno- mentis' altollere ^ad eleblos Dei exterius oppressosj
Mitalem et deformationempulabarit-, fidelem se Dei quantse inlrinsecus arci preesideant"videre, cuncta
-hiinistrum'exhibuif, dum noh terretur neque pudo- quippe quoeforis eminent, occultis eorum oblutibus
rem pa.tituf ea illis loqui quae horrerenf audire; per despectum jacent. Nam super se hiterius rapti;
Pcr infamiam et bohqrrifamatfi. Etiam his integrum in alto animum figunl-,et quseqiieih hac vita patiun-
se Dei dispensatorem"preebuit-, qui fideilionamropi- B tur, quasi longe ihfra Iabentia atque a se alieua
nioneni faciebant, elqui nialam. dum non meiuit t.onspiciuul, utqueila dixerim-,dum mente extra caf-
hanc irividiam, sed consfans est-. (6'ass.) Omnia igi- nein fieri decertant. ifene ipsa qtise tolerantj ignb-
tur quse "prosperare putantur, et dpxtree dicuntuf fanU Iri horum profecto bculiSj quidquid lempora-
partes, quse sanctus Apostolus gloriee el. bbnaefameS liler eminet altuni non est -,.narn vel ht in maght
vocSbiilb desigriavil. Illa etiam qtiee exislimanlur, vertice mohlis siti preesenlis vita. plana despiciuiitj
adversii, qhee per ignobilitatem' et infamiam evi- "Sequeipsos per spirita,em celsifudifiem tfanscen-
denter expressit, queequea sinistris esse describil-, dentes subjecta sibimet iiitus" Vidents quaeque per
elficiuntur viro*perfecto arraa juslitise,sSiin lato sibi carnalem gloriam foris tumeiit. Unde et nullis con-
iriagnanimiter susteiitaverit, quod videlicel per hsec tra veritatem potestalibus parcuni. sed quos attolli
dimicans, et islis ipsis quibus impugnafi putatur. per elatibrieriiconspiciunt, perSpiritus auctoritatem
adversistanquani. armis utendo eisque velut arcu et premtint. Os riostrunf'palet ad vos,. o' Coriitlhiii
igladibscutoque validissimo contra ilios qui haecin- (Arobr.) Hoe libertatis caiisa loquitur,*,et purse con-
-gerunt,communitus, profeetum sibi patienti seac vir- scientioe, male eiiim sibi conscia nfeiis loqui. trepi-
lotis acquirat,- gloriosissimum constantiee trium- dat, sensiim perditj in verbis errat. Cof nostrum ~di-
phurri ex.ipsis quse lethaliter inferunlur, capiens ho- Qialaluiti
C est, eoriinf cor diialatur qui fiducia bonoe
sliuni telis; nec prosperis duritaxat elalus, nec de-. .conversatiofiis gaudent in sese, aut certe spe fultiri
jectus adversis, sed itinere plano et via regia sem- prseriiiiin tribulafionem npn anguslaiilur_ quia sicut
per incedehs; ab illo tranquillitatis statu nequaquam in hac vila nisi proecesserit labor, redditus non se-
loetitja superveiiienle quasi in dexteVamptus, nec in- quelur, ita et in rebus "divinis, si non exitia ante-
gruentibus adversis Iristiliaque dominante velut ad ierint, prsemium nbn consequeiur.
ia.vam rursus impulsus. Pax enim mulia ditigen- ' Non angusliariihii in-nobisi angustiamini autem in
tibus nomen luum, ~ef non illis~scaiidalum (Psal. visceribus vestris, eamdetn mercedis habentes relribu-
cxvni). . , iionem. Hoc dicit qiiia non oberat riiagistr-is,si disci-
- Ut ~se_du~clore's et veraces. '(Ambr,) Increduli 'sedu- puli male verterentur, contemnentes vigorem db-
ctores eos vocabant, fideles conlfa veraces eos et- ctrinoe, quia unusquisque pro operibus suismerce-
simplices pronuntiabant, nec hoc odio cedit ut su- dem accipiet, quia quod ad magistros pertinet non
perducat fucum veritali. SicM( qui ignoti, et coynili. lacherunt dicente Domino ad Ezeciiiel prophetam :
Malisignbti erant, honis notis aghoscebant enim ini 'Exalla ipcem tuam efloquere ad plebem, £t si le au-
lusyeritatem._f2aflsi moriehtes, et eccevivimus.Odio. dierint, lucraberis ed~s(Ezech. m). [Greg.] Si quo-
illos habenles quotidie pulabant non evadere minas5 & miiius tu animam tuam salvabis. Cum ab jmirmis
iniquitatis. Isti autem quia Deopropitiodocebant au-. . audiioribus se iutelligi non posse conspiciurit, solent
xilio Ghristi ttiti preestblabantur a morte praesenti ett plerumque etiam jusiilaudati bpna quoedicunt, npn
futura. Ufcasligati, et non morlificali. ,Tentali vi- quod ipsi suis inhiaht, sed quo auditofes suos ad au-
debantur, quandosic tractabanlur ut credere puta- diendi sbllicitudinem accendaht, ut dum eorum ypce
Tentmy et quia iion vincebanlur, morli non addice-- proferuntur ab illorum cordibus arcanis,-et niulla
bantur: liic enim addicifur.morli, ijui iri fide non1 dixisset,'adjunxit, os nostrum palet .ad vos, oCorin-?
permanet; sed morii non huic, sed futuree. Potestt thii, cor noslrum dilaldium esl,- sed arrogantes dum
et de prsesenti morte intelligi : tentari enim eoss cor honorumnesciunt, etsolas aliquando vbces imi-
patiehalur Deus,'utpressuris crescefent merito, nona tantur, efferuht Jaudando queedicunt,- non quod eis
tamen permittebatebs occidi. Quasi lrist.es, semper )• . torpor audierilium displicel, sed quod sibi inliiant
aulem gaudenies.NcmmeBt, quia trislitia hsec gau-- placeht; justorum voces imitantes simulant, sed
dium operafur, et qui eos injuriis contristabant gau- h vlm vocis ignorant, vident qtiod justi prbferunt, sed
diunr eorum exaggerabanf. Sicut-egentes,mtiltos ati-- hesciurit quod rcquifunt.
"
199 . , -.B.JUBANI MAURrARCHIEP:,"MOGUNT.OPERUMPARS-IH. 200
tanquam filiis dico : Ditatamini et vos; ef nolite A sunt. Vos enim estts templum Dei -
vivi'..(Ambr.)Nihil
jugum ducere-cuminfidelibus. (Amb.) Ad bonam tam inimicum homihi, quam idpla,- quia ,ab unius
conversationem et spem eos hortatur, ul fidenleset Dei fide coguni recedere. --
purgariles conscienlias suas,, possint in semetipsis Sicut dicit Deus : Quoniam inhabilpbq 'in illis, et
gaudere, habenles fidticiam puras meiilis, sicul et -inathbidabo inter eos, et erorill_ornmDeus,. etjpsi
eorum magistri, separaiiles.se,ab infidelium socie- erunt mib.i populus. Propter quod exite demedio eo-
tale. in bperibus malis'; et bene ergo .agendo et fu-, rum, et separamini, iicit Dotninus, el iminundumne
tura speraudo dilalori vult illos animo, qui enim.la- feligeritis,et ego recipiam vos, el ero vobisin patrem,
l)prat et futura non credit, sieut infidelis anguslia- et voserilis niihi in filios el filias, dicit Dominhs om*
tur desperatione futuri. (Aiig.) Latitudo, niandati hipotens. Interim primse causse serisuin ex-plicemus,
chaiitasesl, quiaubi charilas/noir sunt anguslise. ut cujus personse verba sinf declaremus_,dicentes:
In ipsa" latitiidine eral Apostolus, ,c"umdicerel :. Os Quoniaminhabilaboin iltis et inter eos ambulabb, et
nbslrum patet ad'vos, o Corinthii, corjwsirmn dila- ero illorum Deus et ipsi erunt milii poptdus. Ilsec
ialuth est, hon angusliamini in vobis, ideo ergp Jatuni verlja Chrisli sunt, hdc est ehim qubd et inter cee-
mandatum tuum valde. Quod est lalum mandatum? tefa Jeremias tesfatus est, dieens : Posi Itmc in
Mandatum novrimdo:~vobis,ut vos invicem diligalis; 0 ,/ei'n's tiiswsest, et inler homines cpnversalus esi (Ba-
chafitas efgb nbn anguslatur. Vi.snon angustari in rucltm). Hic enim haJhtavil.in riobis, dicenle apo-
terra? in_lato habita: quidquid enim" tibi fecerit stplo Joanne : ElVerbuin cato faciuttiest, .efhabi-
liomo, hon le angustat,' quia illud diligis Dei quod tavilinfwbis (Joflii.i). Et.qiiia Deus noster est,"di-
non nocet, homo.Deum diligis, fraternilalem dilt- cit ilerum Jeremias : Ric est Deus noster, et quia
gis, legem De'fdiligis, Ecelesiam.Dei diligis; sempi- populusejus suiiius, dubium non est, Ecclesia enim
-terna erit, Jaboras in terra, sedpervenies ad fru- Christi est; ideoque separari nbs vult ab omni_con-
ctum proniissum,quis tibi tollit quod diligis ? taminalionc, ut suscipiat" nos in filios, sicut- dicif:"
Quw enim parlicipatiojusliliw cum iniquitate? aut Filioli, ddhuc modicuni tempus vobiscutn sutn (Joan.
qiiw socieiasluci cuin tencbfis? quw autem conventio XIII); et quia omnipolcns'-est, puto anibigi non de-
•ChristicumRelial ? aul qum pars fideti cum infidele.? bere ; si eniiri sicutipse dicit-:-_}-(_ec-Hi(;,_te
facil Par
qni autem consensus lemplo Dei cum idplis. (Atnb.) ter,- eadehi et Filius facit siiriUiter(Joan. v), iioc est
Manifeslum est hsec quee enumeral esse contraria, Filium omnia posse qure potest et Patei*. Si quid
. ac per hoc fugiendum ab his docet quiadicil Pomi- non potest Pater, Tionpotest.et.Filius,' sed idone,us
nus, Nemo poiesl dubbusDominis servire, Iex etenirii - est Filius qui dicit de Patre : Apud Deum aulem-
jusliiiam pra_dicat, utfugiatur iniquilas._ .Lumea G 'omnia possibilia sunt (Maiih. xix); hoc lestimonioet
.oslenditi quod est verilas, ut ab ignoranlia, quse le^ nos ad puram viiaih exhorlatus est;et Doraihuiiino-
nebra. sunt, recbdatur". Christum in Dei mysterio slrum Jesum, jam olim Deum nbstrum et susceptu-
annuntiatjU.i a diabolo, qui se Deum menliri vjilt, rum nos in affectu charilaiis sueeproedeslinatuiii~ __
abscedatur; credeulibus vitam .pollicetur ceiernaigi, ostendit, . ;
ut perfidia exuti, ab onnii infideliiim errore sint €APUT\VH.
; aiieni. Idola prohibuit coli, quia templo Dei sunt Monilioulilis Apostoliprwmiltilur, atque Cbrinthii de
inimica. (Ca'ss~.)Habet unumquodque yiliiKa. in prwleritis bonis commendanlur.
corde nostrb piopriam stationem, quam sihi vendi- Has igitur hdbentespromissiones, charissimi, niun-
cans 111animsenostrse recessu exteniiiriat Israelem, demus lios ab omni htquinatnenlo carnis et spiritus,
"id esl, cofileinplalionem reruih summarum atque perficienlessahclificationcm in thnbre Dei. (Arnhr.)
sanctarum, eisqiie semper adversari non desinet: Manifesla sunl quoe dicil : inquinamentum lamen
"non enini possunl virliiies cum vitiis pariler morari. cafnis multifarie inteliigend.ini est. Ideo etenim j.on.
Queeeniin parlicipatio jtislilioe cum iniquilate, aut dixit; abinquiriamenlo carnis,'sed qb omni inquina-
quse societas luci -cum tenebris ? sed curii ab Israe- iiiento, uttota vitia carnalia fugiamus. Omue enim
lis populo, id esl, a yirtutibus coniia se diihicanti- " quod lex prohibet cafnale' est, ut perficiamus-san-
bus fuerintvilia superala, locum quem sibi in corde clilaleni Spiriius hilimore Dei. Sarictitatein sic.per-
noslro concupiscenlisevel fornicationis Spiritus re- ficimrisSpirilus, si ihtimore Dei recia sequamur, ut
linebat, deinceps' castitas continebit, quem furor sub nomiiie Cbrisli a peccalis nos abslinentes sancii
ccperat, palieniia vendicabil, quem trislilia mor- Sinuis; qui enim sine promissione.Chrisli a viliis se
'' lem bperans occupaverat, salutaris et pleha gandio, coiiibere videnlur, sanctificati sunfjiixta mundiim,
trislitia possidebit, qiiem acedia vaslabal, incipiet non secunduni Dci Spiritum, quia seeunduiii Deum
colere fortitudo, quem superbia conculcabat, humi- hi mundi suirt,- qui fideles sunt, coeterivero quales-
lilas horiestabit, et ila sinijulis vitiis expulsis eorum vis sint, imminidi sunl:" quidquid euim sine Christo
Joca, id est, effectusvirtutes contriiriee possidebpnt, est, iinmunduni esf, sicut dicit a:ITitum : quia infi-
'
queefilii Israel, id est, animeevidcntes Deuni; non delibusnihil mundnm cst, inqninala est enim eorum
imraeritb nuncupantur, qui cum uriivefsas eordis mcnset conscieniia.(Tit. i).
expulejint passiones, non tam alienas possessiones Capite nos: Nemincm Iwshnns, neminem corrupi-
pcrvasisse, (jiiam prbprias recuperasse crcdeiidi . mns, nemincmcircnmvemmus. Considerare vuli illos
"fc«i ENARRATIONUMIN -EPP. PAULl LD3..XII. — IN.EPIST. II AD COR. ^ 202
jjuoe dicit, ut receplis his in animum, conferant se- A sibi-quidjam fimeretj.quipaliebatur, proeterea,cuin
cum vera esse quse.loquituf, et spernentes hos quos dicat in Aclis.apbslblorum (Act. xxi) iion soluiii li-.
"tangW,omnem ahimum transferanl ad eos quos vi- gari scd et mori pafatum §e prp nomine DoniiniJesu
dent. vero affeciu se diligere. Pseudoappstoli enim Chrisli? Videtur crgo tolum h.ominemalllictum in
eraut,- qui-et.nocebanl illis .corrumpentes ;sensum caftfe significasse, ut ex parte Spiritus qui. homini
iltorum, et .giayabaiit, sacculos. eorum circumven- datur, ut maueal, quia esl impassibilis,affligipotuisse
lione serpentinee saslutise. No)i ad pondetnnalionem minime iritelligatur, sed ut iiojjio.tolus- -ex parte.
-dicp: Hoc est. nori yos ahjicio, sed ut corrigatis mo- corporis et aninioeaffliciusjn.carne dicatur:__exparte
nep ; qui.enim aliquemconte.mnet, iion.-iUidimittit, vero Spirilus.iriipassibiiis.fpfest et sic irifeJligi,uj
Prmdiximiis, enim.quod in<cordibus nostris -estisad fbris pugnse, id est, in.publicq a perfidis fierentcon-
commorienduin,et ad convivendum.,Ex pfoediclisfvult tra fidbs, duni furore, pleni resistebanl veritati, cti-
illos cognoscere,. quo animo.loquatur adoos: quos jus rei nuntius intus timofes generabat, nhi erat
enini pariicip.esvult habere,etad pra.sentes p.assio- Apostolus. (Greg.) Quis enim hbrno non limeat_anr.".
nes, prp Chrislo, et-ad fulurani-vitam uori utique il- gustias, sed quia in Dei rebus propensior erat, timoV
Tos ahjicit,.sedut-panicipatione dignos se faeiant, rem hunc spe superabat. Sancli viri tribulalionum
exliorlatnr. Multa mihi.fiduciaest apud vos,-.muttaB bello deprebensi, cum uno eodemque leropore alios .
' sum ' illis oppo-
mihi.glorialia pro vobis, replelus consolatione,< .ferientes, atque _alios-suadeiiles'fe**iunt,s
superaburidogaudio.iivotnni tribulatione noslra. Fi- Eunt scutum palientise, istis jacula iiilorquent do,-
ducia heec.de pr-imee.Epistolse correplione est, quam ctrinse,-atque ad ulrumque _pugnaudi jiiira- virluiis*
rion.aspere susceperunt .fiduciam.dederuntad- ,arte se erigunt, qualenus et peryersa iplus saplenter
' quia
ihonendi se.-Yisi.sunt.enim velle-corrigere se,"_unde doceanl,,et foras fortiter adversa conleninant,: hps
gloriatur, : pro liis.aiiimhriietiam suum consolatum . ,dpcentesJcofrigaht, illos tolerantes premant. Insuiv
.ex.iiac parte pronuntiat, in tantunyutin.omni pfes- .gentesnamque hostes.paliendo despiciunt.sj-infirmaii-
_sui*a-«uperabundavese ,gaudio prplesfetur. Videns tes vero cives compatiendo ad salutem reducuh.l,'
. enim.esse spem inliis pro quibus angustias patitur dllis resistunt, he et aliossuhtrahant, isti.s roelinint
-
gaudet,- cuni cbnliibuialur., certus mercedem se a nevifam rectitudinis-funditus perdant. "Videamus
Deo accepturum acquisitav salutis eorum. Etenim .castrorumTniliteniDei, cohtrajitraque preeiiantem.?
cum venissemus-Macedoniam.,nullam requiemhabuit A.\i-emm;foris.pugnm,iqlus, limgres, innumera,bel!a
^cayo nosira. Pressuras et csedes memorat qua.s_pa- . quee extrinsecus "loleratdicens :-Pericidis fiuininum,
tiebantur causa credentium, ut.magis.provocet eos .periculis latrgnum, .periculis- ex .genere,.pe'riculisex
adcharilatem.. Nullam, \n<a_u\l:requiem_habuit paro•*' gentibus, periculis in civiiate, periculisin soliludine,
noslra. Ut.compalereriiur eis, Cerli, quia pro salute 'periculisin tnqri, periculis in falsis.fralribus JJI.Got;,
<fideliu.11animas-suas. traderenl iisque ad mortem. xi).;Pensemus ergo, cujuslabbris sit uno eodemque
Antequam enimdigereretiir tribuiatio^et corporalis lemppre foris adversa tolcrar_c,.,iiiti!sinfirmapr_ote-'
injuria, aitera veniebal,vUtrequies.pal.enti non essei. gere: foris pugnas patitur,, quia ver-beribusscindituv,
Nam et quoniam sensu bruta -esl omijis caro, nul- eatenis ligatur; intusmetum tolerat, qiiiapassionem
lam •requiem,.hancliabuisse veliiabere in. passione suam noji sibi, sed discipulis obesse fbrmidaf. Unde
signiilcats": animam autem, quanquam;Ipsa patie- ,et eisdem scripsit tlicens-.(IThess-.iii): Netnb.movea-
. b.alur.in cpfporc, ex hac lamen parie; requicm -])&-. 'tur in tribulalionibm islis, ipslenim scilis quodin
bere, qua sperat pro.lribulationibus-his, queeprp hoc' positi sumus ; aliorum quippe castis in propria
,fide irroganiur a perfidls,- dalurum Deum merCc- vpassionemetuebal, .ne dumipsum diseipuji aflliclum
_deni: -deniqueinipsa- pressura Deo hymnos cane- :pro fide-verberibusagiioscereiif, fideles se.-.profiteri
-bant." Sed omnem":tributdtionem'passif-Juxla histb- recusarent. 0 iiiiniensa/charilalis viscera ? despicji
riam Domino vocantp intraverunt Macedohiaro, et quodipse patitur, etcurat ne quid pravoapersua-
cumnon pauci-credidisseiifinveiiissentquesolaliuni j. sionis discipuK in,cprde patianlur ; in se*conte_nnit_
Lydia?.mulieris, qusecum omnibussuis-credidit, tunc -vulneraeprporis-ct^ in aliis yulnera medetur cordis.
- faclum esl_;at.Spirilurii
pythoneni, id .est, divinum, Jlabent quippe hoc justi proprium,_ut in dolore posi.i
fugarijtde ancilla qubrumdam,qui videntesperdidisse •tribulalionis. suee, curanf noh ,desei'anl utilitatis
,se_ -non minimuni qtisesiuni,'quem "puella referebal aiienie, &, cum de se adverea patientes -dolent, aliis
divinando, concitaverunt seditionemPaulb et-Silse,"ei necessaria docenfes prajyident, ei quasi percnssi
traxeruptebs .ad forum -ad-magistralus, qui multas quidam magni .medici.segrotant, ipsi tolevant scis--
" eis
plagas iniponentesmiserunt eos in imum carceris, -suras yulneriSjijl aliis.proferunt. medica.mentasani-
ita.ut et ped.e's eoriim.ih nervo concluderent.Beec . tatis.- " ; -.-•.'.-.-,.'•" . .-: '*.-._-,
...estpressura quampassi sunt in Macedonia,,et hinc - -. Sed.quic.orisolatuf.iiumiles, consolatusesteltrosDeus
.".est.unde dicit; Nuitath requiemhabuif.caronosira. in advenlriTili.(Amb]\)Qi\op\!~in\J}ensmorumndi- est
Foris pugnw,inius.thnbres.Pugneeerant.coipori dum immemov,"semper dat eis iri tribulatio.ne solatium,
xsedebatuf, ^riimo, timpres : illic enim limor est ubi ...acceleravit•advenlumTiti, ut refrigerio essel.posilis
_jel iritellectus est; sed limor hic propter eos er*4t,'qui . infervore>: magfia.emm cohsolalitfes.t patie_i»tls,^_.l -
.^reditlerant, ne p_assione_3Jiisscandalizarentufjjjam - secum habeal«msola.utenii
' Nbi.;sofumdutem itrad»
. '' .- Y •
PATROI. CXII. .
"203 B.-RABANIMAURI ARCfflEP. MOGUNT.OPERUMPARS III. - 204
''vehtu ejus, sedetiam in eorisbialione,qua tbrisolalus A dolore ffangens ,'et revocans, ut puta irrationabilis. ef
~estin vobis. Plus addit adconsolalloriem, quiaau- intbrcipiens non solum oratlonum efficaciam/veriini-
disse se a Titosignificat._corivefsioniseorum prom- etiam universos quos prsediximus ifuctus spiri-
- plam voluntalem, In tanturii,'ut Titus, qui dolorem tales evacuans,
quos novit illa confefre: quapropter.
habebat inobaiiditionis iilovum, consola.tioriemac- absqueilia, qusevef pro salutaripoenitenfia^vel-pro
ciperet de ptEnitenlia eoruni, Quarilum affeetum se studjo pei*fectibnisseu pfo -desiderio suscipietur "fu-
hirca eos liabere ostendit Aposfolus, ut necimum tuvoruBa, oinnis tristilia,- fanquam -sseculi.et qiiss
careeris,-.nec plagarum-doloremcomputarel scissi -mortem inferat, a.qualiler repellenda -est," ac sicut
corporis, meque, nervum quo pedes ejus conclusi foi*nicationis,'seuSpiritus:pliilargyrisevelirse,,de nb-
erarif,'sed audita cbrrectione eorumleelaretur-,et iih- slris cordibus penitus extrudenda.-Hanc efgo per-
membr facluspassionuni, Deo gratias ageret pro mciosissimam passionem. ita de.npbis-expeliere"pos-
horum salute, sic hdc sestimans, quasi feniuhera^ sumus, ut nientem nostram spivitali iriedifatione
tibhem tribiilatienum. Referens nqbis vestrum desi- jugiter bccupalam futura" spe.et conlemplatione"re-
deriurii;vesirum fletum, Nuntiavit Tilus desiderium prbmissie bealitudinis erigariius:- hoc ehini-modb
habere illos epiendandi se-: addiscentes eniiir quee tiniversa tfisfitiaVuni genei-a, sive quse ex prsece-
proniissa-sintbehe vivenlibus incitati sunt ad deside- " hehte ira^descendunt, queeamissione ItiCri.vel detri-
rium horum. Vestrum inquit flefum, correpli.flebant 'menliillati.nobisativeniunt, seu de irrogata: gefie-
dolentes, quia peccavefant, -necexcusare-nisi sunt, Tantur injuria, sive quse in rationabili meniis con-
unde.glorialur in his. Vestram .mmuldliohempro ine. fusione'procedunt,seu quse hobis Jefhalem despe-"
Addiscehtes ehim cliaritatem Apostoli erga se, cce- rationem -indicunt,' valebimus superare, cum a_fer-
perunt. illum defendere; contra .adversarios. Itaut harum rerum ac futuraruminluitu sehiper loeti ,at-
niagis gguderehi. Quonidmetsi contrislavivos in Epi- que iramo"biIespei*duranies,'iieccasibusdejecti prae-
stola, nonme pcenitet.Mariifestumest^nondebere poeiii- senlibus, necprosperis fuerimus elali, uli-aqueveliit
teri ex hacre, auam secutus-lafiseffeciusesl, quoriiaih caduca et mox tfanseuntia conlemplantes."Swciili
severius in prima EpisloJa cofripuit' errof es eorum. auiettxfristilia .no)7e.*ro/)effl/ai'.'Iloe'dicit,qriia ss-
JSIon,inquit, me poenilefasperius scripsisse, quia hoc ^cuhduin Deumtvistitiavitam operatur, poenitet enini,
causa poposcit, Et si pmniteretvidehs,.quod'Epistola etsperat Dei misericordiam: ila secunduriimun-
-iila eisi ad hordin vosxotttristavit,_nuncgaudeo. Hoc "dum."tristitia mOrteih operatur,, detectus eriim
dicit, quia si me poeniteret, ihquit, pfppter charila- peccator tristis est, quasi punieridus 11011haberis' a
lerii, quia voscbntristavi," eonsolatio succederet gau- ^. quosperet misericordiam, et si forle' ad pTeesens
'ilii, quia profuit quod vos contrisfavi".Noriguiacbn- .'qui yindicet defuerit, 'Dei ''tainen ludicium-evadefe
'
*
frislatiestis, sed quiacohtrislaii esiis ad pmniientiafn': -jaon pofefit.
contristriiiehiniestis sccrindumDeuiri.. Idcircb gavi- Ecce ehimItgcipsum-secunduni Deiim eoriifisiari
siim se- dicit, quia cuni pudore contrislati sunt, non 'Vosqnahlam in vobis operdlur soiliciiudiriem.Verum
ciira ira: qui-enim -repreherisus pudorem patitur, est,'quia qui poeiiitet sollicitusest he denuo"peccel.
corrigere se promittil:; qui aulem irascitur, pejorehi Sed defensibnem.Recte, quia' jpoenitenlia nbn habet
se futurum ostendit. Utin indlo delrimentutripatia-! excusationem, sedconfusionem. Sedlitnorem. Osteri-
mini exnobis'. Ut oninia, inquil, nbsira effecturiiha- dil timorem inpeCcatoi;e,'quidelicli suicausa Veniam-
heant in vobis, etiam quodconiristavimus.vos, oro postulat. Sed -desiderium. Desiderat refprmavi se,
' '-' " ' - '
vobisest. qui se scit factum perpCccalum deformem*.Sed
Qum eniin secundumDeum irisiiliaest, pmnilenliam wthulqtibneth.ZeJiim incipit pali bonorum bpefum,
in salulem stabiiem opcratur. 'Manifeslumest, qutfd perficietfdofum,qui inlelligit pro se esse. quod-corri-
qui tristis esl, quiapeceavit, secundum Detimtristis pitur.-Sed vindictam: Necesse est, rit quis vindicet
est: dolet enim quia fefcilquod -ddit- Detis, hoc-ad 'euni, cujus efga se sentit affectum,et in seipsum vin-
-
stab.ilitatem salulis perlinet.- (Cass.) Unde illa tristi- j, dicat qui se causa delicti aiiJigit. In omnibus exld-
liaqua^poenilentiani ad salutem.slabilem operatur bidstisvos incbntaminalos esse negotio. Quahdo oiri.
obediens est, affabiiis, Jiumilis, mansueia,-suayis, ' nia quoead profeeiuih raelioris spei perlinent,. medi-
ac patieris, ul>pulaex Dei cliaritale descehdens, et " larividerilui*, zelunTiiahentes Apostoii, \ei preece-
adomnera dolorem corporis ac Spirilus cantritiohem plorls sui in omriibusroffiCiis hflmaneeconversationis
"
infaligalhUler semelipsam. desiderio perfecliohis ex- duce fide probos se videri contenduht.- Igitur etsi
tendens, et quodammodolseta, ac spe profectus sui scripsi fobis, non propter eumqui fecitinjuriam. Ihi-
. vegela', cunctam affabilitalis-et ionganimitatis retinet qrie versatiin etinjuriosum dicit illum, qui ince-
'suavitatem, liabens in semetipsa omnes fructus Spi- - stum admiserat, iiectfon- eliam" hos- langil,- qnos
ritus sancti, quos enumerayitidem Apostolus: Cha- injurias*t fraudeSffratrihusin prlnia Episiola fecisse"
Hrilas,gaudhim, pax, putie'nlia,ionganhnilas, honitqs, significat. JHccpropter eum, qui.passusest. Hi iriique
fides, mansueludofbenignitas, continentia (Gal.k): • tractati sunt, qriia fratribus contraria passi sunt;
heec vero asperriinaj impatiens, infructuosa, pleha hic sensus est, quem iif capite Epistblsemembrat,
• rahcore et moefore, dura, ac desperatione pcenaTj ubi dicit si cwrjaliquiddqhalis, ct ego. Ostendit eriia.
euui quem complexa fuerit ab induslria" ac saliilafi , Tionmagis hoiurii'causa -qui peccaverunt scripsissi:
M> ETSARRATIONUM IN EPP. PAULTLIB. XIII. — IN EPIST; II AD £OR. 2C6
seremiui illis debefe, sed magis proptev Ecclesiam; A in emendandis.vitiis, acperhoc regressp et eadem
'quia in uno male agerite mulli Siint.qui confundan- referenle-non utique.confususest Apostolus,,sedlee-
tur, et, in ufio cbnlunieliam aut fraudem patiente, tior factus est, quia-non aliterinvenerat Titusquani
iniilti sunt- qui indignenluf-: quia :si;patilui*aliquid audieratab e\s. Sedsicutoipnia. vobis in meritatelo-
niiuni membruni compaliuntur ornnia taembra. Sed outi sumus : ila et gloriqlio noslra, quwfuil ad Tiium,
dd manifestanduni solliciludinem'iwslfdm, guam prb verilas faofa esl. Exsultans in-Spiritu heocseribil
vobisliabimus ad yosfbram Deo.' Eniendando ifiju- Apostolus, sic gaudens in bis, ut .euicaciameorum
"slos ef pollutos sanctificando et "Ecclesia.reeortci- -tam veram prpbet, quara est- et preedicalio.ejus ad
Tiafido iotius populi sollicitudiriehiisehabere demon- eos incprreptione duntaxat; veritas. enira arguentis
:-sir'at,secundum quse supra niemoravi. Ideo et con- •ih eo ipso tunc videlur esse mani.fesla, si hi qui ar-
xqlaiionem gccepimus.Aecepisse se,"ac per ioc dare -guuutur incipiant-emendare sp. Durii'e.nim..correpti
dicit consolalibnein..;aceepit autem cum didieit cor- Immutaniur.. tbstimonium -peiliibenl arguenti.' Et
figere yelle.-quos aVguebat; ut=_perpatienliam se . viscefa ejus dbundantius in vobis sutil. Aninjum et
reformarent; dat autem.dum eos revocaf ad Eccle- affeclumTiti dicit essein eis, =gjiia;yiditprpfsctuni
"siarii, lie.dkb-eontristali desperarent de-se, et ad ... illorum. Sancli enim animus in.omni bonp es.t. Re-
publicaui -et funestam- vitahi declinarertt. In cdriso-B miniscentesomnium -i<e$trumobediettliatn, giimiwjfp
laiione aulein -nostya dbundaniius magis- gdvisi cutri timoreet tremoreexeepisiis illum. Scienles Co»
sumus super rgdudio Tili, quia refectus esl Spirilus - rinlliii ab Aposlolo roissum.csse Titumadse,qui,in
ejusab omriibusvobis. Cbrreptos.per.primam Episto- lantis vitiis ab Apostolo- Tuerapt correpti, ;terrili
4a'maudiens seveUecorrigere, coiisblaiionemaccepit'^ sunl-iji adveritu ejus, el quia vitam suam coeperaiit
a"Tito aiitem addiscens, qriia dolorem.paterentur •omendare, sbUiciti erant obedire prscceplis ejij.s,stft
"serrorissui, auctus eslin--corisolaliphe, .gautMb.re- regressus animum Apostbli.mitigaref cis.; quamoh-
^pletus,quia voluntas eprurii in opere cceperat.pvo- rem_-TitunT>Jaudassesignificats: jij Tito enim aposlp-
TiloTioc idpneo teste -cum leetitiaanimivefe- Jum reverili sunt.- Gaudeogiwdin gmnibusconfidbin
'•bari,
rente. Et-si quid apud-illum de vo'Bis.(jlgrialus-suih, vobis.Non solumihbonayolunlateehruni.ieelalus est,
'nbji sum confusus. Antequampergeret Titus ad Co- -sedin aperibusboiiis..quibusjiusepeecayeraji.t emen-
rinthios audiyif.ab eis, id esf, ab Apostolo ef.qui dabanl; ideo' in omnikis, inguit, corifidqinwo_h_ts,
erantcum eo, boriam[voluhlalein esse Cbrinlhiorum

','-- TERTIUS..'*/...;":::
:". :';lIBER^lteGl3ilJS-
" ' ' C simplicitcretdevotoahiniooijtulisseillps niirSsterium,
. ''.-"__ 'CAPUT. tlll,
riltra -vires ebrtim evat,,prsedicat, ;ut cumla-
iAcleleeiiiosynamiriHiemsalem miiteridamCorinlhios quod.
horlqfur. Appslolus,it dgif.~de":xb'llecioribus- hujus . crymis,deprecanles offei*j;ent,-utvel si(_seogerentac-
<\ '• '• -
Meembsyhm. cipia se, quod accipiendum nonvidebatur, quiaplus
Notam aulemfacimusvobis,fratfes^grdiianiDei,(fum "-eratquam ppteral eorum subslantia, ne forte cis po-
-dala est in Ecclems~Macedbnim:quodin mutfo cxpe-, stea.egestas boni-operispdenileniiam suaderet. Sed.
rinj.enlo Iribulqtiohisaburidanlia gaudii ipsormn fuit. quia tales ostenderunt iifpuro aiiimojjam pra.sentia
;(Anib.)QuoniamMacedbnesdevofoanimoperceperunt posTjipfienles,Tuturis se. -proniissionibus .confidenlia
•verbunifidei,idcircograliameis dalam.dicit aDeo;ut fidei confirmarent, accipi^ab eis vishm.e.st, nbbpni
'in lr"ibulationeN Pauli.et Sileequam supra. memoravi, cordis.graiia-Xr.uctumamittefet. Etnoti .sicut spera-
:scandalum non paterenlur<i sed in exsultatlone men- -vimus.,.sed •semelipsos.deplerunt-jiriinutn,Domino,
-lis acciperenf,' coiifidehfesde spe,promissa, uUpro- deinde nobis per votunfalemDei. .ldoirca,.inquit, ab
, bafos se honihi .passiohibus demonstrarent. El al- his accipi debuit, quia.prius -ejnendanles evrores
tissimapaupertdseariim abunilavit hfdivitias simpli- tpristinos et vilse vitia, acmbrum, ullra^quam spera-
eifatis eorum. Voltfhi-eorumprsedicat, quia cum-te- batur, Deo se voverunf: visum est enini simpliciter
nui essent shbstaritia.-facultalum, dniriius ipiorum D illos"hoGagere, ut.nec timeret, cui offereliatur ac-
inventus estiri minislerio sanctorum. :Pura -cipefe, quianon-.utique.hoc animoofferebaiit, :ut
' .diyes
enimconscientia bperati surit. non .ut iioniinibus, "redimehtes preepositossuos vitia eorum -paterenlur,
-.sedutvDeo placerent. Quia securidutnvirlutemfesli- -nec arguereut: quia munera excaecant ,pculos,,et
moniuni iltis"reddo": eisupra virtuleni voiunlarii.fue- ->vimaiictoritatis hiclinanl.- Dantps ergOsSe:Deo,dum
-funt. Qjianlum dignuratfuii.ei Deo.^plaoitum qui yires •emeiidant viti^,"deindefralribus dum, bfferunt sum-
MUbrumscit,Tn facultafibus dederant ad minisierium, ptus; contristari non debuerunt, qui jante prope,
•et qhia ex tolo corde :Deo se dederant,- aniplius vb- - quam inciperent, perfecti esse -voluerunt. Hovum
' Jeiiat
offerre, quam eorrini' viresadini.Cleliant.'Cant «igitur exemplo inyitat.Coriu.lhips, ut ea quee coepe»,
ihulla exlibtiaiibne olisecranlesnos gratiamet ,com- rant hac exhortationp aucli, mente sedula consum
- inunicatioiiemntinisteriij mod \Ht~inmnctos. Tam
'marent,'-/(a «(.rogaremus Titum,.u_tquemadmodum
" ^
. 15.-RABANIMAURIARCffiEP. MOGUNT.OPE.RUHPARS RI. §0S
tcepii, ita et pefficiat in voliis etiamgratiam islam.'.. A «' olhs sit remissio, nobisiribulatio.Yerum est, quia
Quoniam Titi affectuni sincerutri sciebat circa islos,;, sic-dandum est, utnon egestatem prsestet dantibus.
nec iion hos ofiedientes ei, idcirco per ipsum efiam n Sed ex wqualiialein hoc letnporeprwsenti. Hoc diclt
ad hoc ppus exhortari illos facilius posse significat.% ut quantumhabet ad tempus dividat sanclis, non
iit qubmodo in cseteris febus cxhorlationis suseha-- cnim-plus esigitur, quam sibi debet,retinere."(Gre</.)
buif-frucitfm in eis,'haberet eliam in hacgratia utL .sQuia~diligesyinquit,. proximum tuum sicui teipsum
ad mihisterium sanctoruni promptos eos,faceret-,'ut t {Malih. XJX).Unde -Zaclieeus:- Ecce dimidiutn,.\n-
quia jamvitia eniendabant,-hujus largitatis fructumn quit, bondrummeorumdo pauperibus (Luc. xix); ut
liaberent. Qui enim ad hoe dant, ne arguaniur,..nul-- -videlicet sollicite perpendamus-,quia et £os, quos
-
_ luni fructum hujus" rei habebunt. Sed. sicut in om- nunc inopes cernimus, abundantes quandoque vide-
• ' nibus.abunddtisfide et sermone;.et'scienlia, et otnni* bimus, et qui abundantes aspicimur, si largi.rinegli-
solliciiudine;et charilale vestrain nos: ut in hac grq-- > gimus, quandoque inopes erimus. Qui itaque nunc
(ifl.abundetis. Exhortalur illos, tft glbrietur de his' temporale subsidium pauperi tribuif, ab ep postmo-
apud coeleras ecclesias. Hoec est enim probatio1 durii perpelua recepturus, ut ita dicam, quasi .ad
emendationis eorum, si prompti sint ad ministerium' -fftigem-ierramexcolit, quee quodacceperit, uberius
sancloram. Non quasi impemnsdico-,sed pei alioruni1B redditiRestal ergo, ut nunquamelatio surgatex irra-
sollicitudinem, etiam vestrm-chdritatis. ingenium bo- nere, quandb videlicet dives cXs_eoquod pauperi
numcomprobdns. Manifestum--est,quia-non imperat' tribuit, agit, ut in perpetuuriipauper iionsit. Veslm
sed exhortatur ut penuria. palientibtfs mittaht sum- ubundanlia illorum inopiam-suppleat, ut -el illorum
pius, el relevent sollicitudinemillorum. B.onum-ani- jtbfiidanlia veslrcejnopiw .sit supplemeritunf(A.mbf.)
mum suum DeoeUiominibiisoslendentes proqua rei Hoc^sl,. quod dicil, ut quia juxla tempus sahcii
sine dobio mereedem accipient. Scitis enim graliam ifiopiampatiunlur, deserentes omnia miindi, et se,in
D.btnhiinosiri Jesu Christi quoniampropier nosegenus -divinissolis operibus-consiituenles, ut docirineeat_-
factus est, cutn essei-dives, ui illius inopia vos.diviles queovationi insisterent, ad profeclum multorum hi
esselis.-Pauperem Chrislura dicit factuhi, quia Deris qui credunt, quique- aftibus aut tfegotiis insistunt,"
nasci dignatiis' est homo,- virlutem. -potestatis suse aut t;erte facultales palernas habent, ministrent san-
humilians, ut hominibus diyiriilatis divilias acqui- 'elprum inopiis: ut iterura sancli illis uliidiyitessu,nt,
reret, ut sicut dicit Pelrus apostolus divinse essent -_etjsii inopes comfliunicenteis, quasi vice repeiiden.tes
consprtes naturse. Hompergo faclus est, ut homifiem Kainisterioilloriim, sicut dicit Dominus: Quahdhi.fe-
in Deum assumeret, sicut scriplum est: Ego dixi': cistis uni exthiniihis islis, mihi fecislis (Mulilr.xxv).
Dii -eslis (Psal. LXXXIJ.TIOC modoexhortalur ut Jar- (G Ut fiat mqualitassicul scripium est. Ifec esl oequa-
giehdo quasi paupercs fiant, ut prosit paupertas ep- litas,'ulqriia isti iniioc temporeministrant sanclis,
rum, sicut^hrisli pauperlas -profuit nobis- etCiiri- reddantur illis vices.in futuro : debilores enim sibi
stus.guidera riostri non suicausa paupef factusest, faciunt sanctos. Qui multujh habet, non abundabil:
nos"auterii ut nobisproficiat. . ei.qui modicutn, iwn minorabil (Exod. xvi). Hocin
i Eiconsilium in hoc do, hoc vobis enhn utile.esi, Exsdo legitur,plus enim habentsancti in spe futuri
qtii non soltitn facere-sedet velle cmpistis ab'anno ssoeculi,et magisquam hi.qui in hoctempore videntur
priore. Nvnc- tiero ef-facto perficiie. Ut quemadino- diyites, et tainen eequabiintitriUic-ulrique, ut sicut
dum prbmptusesl animus voluntalis, iia sil et per- .beneficio_horunisantiortmi inopia suslenlalur,ita et
ficiendicx eo quod habelis. Hoc dicit, ut.voluntas benpfieio sanctornm divitesflant.hi in futuro s"oe-*
illoruriiin opereappareat,si vera.est, secundumvires, culo in quo videntur pauperes ; uon enim totossede-
nt tantum det, quantum potest ct v.ult animus, ut . derunt Deo, ul hic pauperes,, illicessent diviles,.s.ed
niunda fial conscientia, non in simulalione ut homi- ex hac parte quia bic diviles sunt, iilic pauperes,
nibus placeat, et mercedem apud Dominum.non lia- sanclorum suffragio,,qui hic positi jara illie niehte
' beal. Si enim
voluniasprotnpia est,-secundumid quod sunl, ditabuiitur : non enim quaiecutfque meritum
habel accepla esi, non -secundumquod non habef. E Pest dejustis.labofibus ministrare'saiiclis. Qui.mul»
"QuoniamCorinthii ad hoe opus miuisterii provocan- . lum, inquit, iiabiiil, non abundabit, quia quodplus
lur hoe eis indiciiur, ut non plus tribuant quam habebat dedil indigenii. Et qui modicum,noh mino-
possinl, tfe plus forle offerentes coacti, jioii voljmta- j*abit ille qui accepit abillo qui abundavit, ut.fiat,.
rii, gfavali viderenlur sine mercede futuri, quia qui *jnquit,.a_qualitas.{Greg.)..Miillum.vero ad, edoman-
coactus aliquid fecit mercedennion liabet. Ecclesioe dam dantis superbiamvalet, si cum ierrena tribuit,
.enim Macedoiiise.ultr.o-obtulerunlcum pre.cibus. Ut . verba solliciie magistri cpelestispensel, quiait: Fa-
probarent tola se.volurilaic.hoefacere, utplus offcr- cile vobisamicosdc mammonainiquitatis, rit cunide-
reht qtiam poterant, ideoqueacceptabilefuit. Qjianlo . feceritis, recipiarif. vos in. wlerna-tabernactda (Lttc.
eiiini amplius obtulcrunl, tanlo pltis accepturi sunt": xyi). Si eiiim eorum amicitiis oeterna tabernacula
naui si-ttintuin-quis det quantum vult, - aul palest,. ,., acquirimhs, dantes procul dubio pensare debemus,
accepfum-est: jtidido enim videlur hoc facere, ac quia patrojiis polius mpnera ofTerimu.s, quani egenis
per hocTantumdet, quantumpotestet vult animus, dona largimur. Huic per Paulum dicilur.: Yestra
titrei htijus possit habere mercedem. Nun enim abundanlia^ilforutn inupiamsuppleat, ut et.illorum
m ENARRATIONUMIN-EPP.P-AULILIB. Xlll.'—IN EPIST. n AD;COR._ SslQ-
•ttbuhdantiadestrwinopiw-sitsupplementtimfvlvide- A __tur. Quidquidergo corpora nostradefendere potest,
licet, sicutsuperius dictum est, sollicite perpendamus et liumansesuccurrere irhbecillilali, quos nudos.na-
quia efeos,'quos nunc inopes cernimus, abundantes tura profudit, hoc una/ appellanda est tunica; et
quahdoque videbimus, et qrii abundantes' aspicimur, quidquid in prsesenlibtis alimentis necessariuiiTest,'
largiri, negligimus;quandoqueinopes erimus.\Bealus hocunius diei vietus appellatur. Unde prseceptum
jgitur-Job, ut diligenter ostenderet, hjimili,tas.atque esl : Ne cogiletisde craslino (Malth. $);hoc~ est de
misericordia, quanta in eum fuerint--consideraiiorie futuro tempore, et Apostolus : Habenles, inqjiit,""«i-.
s.pciata,jn\t-.:_Sidespexi prwtereuniem, eo quod nori clurit-el veslitum, cbntenii sumus (IThn.w), ,si plus,
-
riqbtierit indumentum, -et-absqueoperimento paupe- habes, quamlibi ad vicium.et vestitum.-necessariurii
fem, si non benedixerunltnihi-lalem ejus', ct de velle- est, illud eroga, in illo debilorem esse te noveris.
rjbus~~oviutn mearutn calsfactusesf (Job. x-xxi); ac-si Ahanias et Saphira.apbstoli meruere senteiitiam,
diceret: In amore proximi uno codemque ordineet qtiia sua' timide servayerunt (Act. v). Ergone„in-
fiuperbi_e,vitium etimpielalis prcmens preetereuntem quies, puniendtis est, qui sua npn dederit? minime:
quempiam et liumiliter aspicicns non despexi, et-- puniti sunt qiiia lnentiri yoluerurit-Spiritui sancto,
niisericorditer. calefeci. Quisquis enim,"supev eum et reservantes necessaria viclui suo, quasi perfecte
cui aliquid tribuit, faslu se elevalionis extollit, ma-1U saeculo renuntianies, vanam.^loriam sectabantur;
jorem culpam intrinsecus superbiendoperagit, quaiti alioquin licel libere vel dare, vel non dare-: quaiw
extrinsecus largiendo mercedem, fitque ipse, hohis .qua.ih-efcuicupiat esse perfeclus, prsesenspaiiper-.
inlerioribus nudus,. cum nudum despicil vesliens^- las.fuluris divitiis compensanda;sit. Qtipnibdoautem
*eoque^aglj. uj, 'seipso.deterior -fiat,quo se indigenti vidua yivere debeat, brevi^sermone Apostolus-com"-
'
proximo nieliorem putat, minus quippe inops.est; preliendit, dicens : Quw in deliciis est t>.m.s,-.*io.x
' - - :
qiii veslem non babet, quam qui humililalem.. Undei fw esl (I Tim.y).
necesse est, ul.cum naluroe nostree consorles exte-... .- Gralias autem Deoqui dedtt eamdemsolticiludihcm
riora non habere conspicimus, qiiam mulla nobisi pro vobisin corde"~T)li,.quoniam exlwrlalioneinqui-
desint bona interiora pensemus, quatenus sese super• - dem suscepit. (Ambr.) Deus qui juslus est s.ciens-
l.nopesTpogilatio nostra non elevel, cum solerler vi- Cbrinthios_"veUe.proficere, Titi affecium incepdit
delquia rios tanto verius quanlo etinlerius indigen-• - circa eos, ut adimpleret exliprtaiione sua voruntatem
tessumus. (fficioi!.) 0 quan.ta beatitudo pro parvis! illorum"in ppere bono, qui yideiis.profectumillorum
magna recipere, seternstpro breyibus, pro.morituris» coasolalus-csl, l^etatusque in eis. Sed cum sollicitidr .
semper. viveiitia.et habere Dominumdebitorem. Sii esset,sua voluntale profeclus esl aa vos. Hbc est, vi-
qua:autem vidua hahet liberos, el-inaxime si nobis! - dens proficeresilloscirca actus bonos, solliciiior fa-
familia esf,.egentes filiosnon dimiltat.: sed ex eequa- - clus .«sl circa affeclum illorum, ita ul voluhtarius
litate, ut meminerit primum animse suee,el ipsanii proficisceretuf.ad eos, qui prius eliam rogalus ex-
putet e.sse de filiis, et partiaturpotius cum liberis,, cusara.l ab feispropter vilia illorum: Misimus:Cliam
quam omnia filiis derelinquat; imo Christum laho- cum illo fratrem hgslrutn,.cujus iaus iri Evaitgetio
. ruiri suoruni- faciat cohseredem. Respondebis,"difil-- per omnes-Eiclesias: nonsolum aulem, sedefordi-
eile esl,, durum est, contfa naturam, sed Dominum ) ttfl(«s_ob Ecctestis fomes peregrinalioiiis nostrm,in
tibl audies respondentem (Mallh, xix) : Qui potest~ -hac gratia quw minislrqtur a tiobis ad Doinini glo-
'
capere capiat; et:Sivis_esse perfectus,non tibi jugumi ' riflm et deslinaiam volunlalemfwsirajn. Isluih cemi
necessilatis imponit, sed polestali luee liberum con- mendantqiiiaignorabalur ab his, ulscirent in quanla.
cedif avbitrium. Vis esse peifeclus, et in prinio slare':' jam cssentboiii opinione, ad quos tales.viri milte^.
fasfigio dignitalis, "facquod fecerunt apbsloli, vende'. l)an.tur, uttcongauderent cum eis, augenles eos in.
pmnia quwhabes, et.da pauperibus,et sequere ,Salva- fide operalibiiiS'Dei, ad cujus _glori_imsollicite hoc
torem, et nudam solamque virlulehi iiuda sequarisi agebani- vicarii Chrisli, ut conditor Deus coeli.-et
et spla : nbn vis esse perfecla;, sed seeundum gra- .terrse.agnbscerelur iri bis. Devilantes-hgc, ne quis
dum tenere virlulis, dimitle-omnia Jua quee habes,. nos vifuperetin liuc plenitudine, quw mijiislmtur.d
et da filiis, da propinquis, nemo te. reprehendit,-sii nobisin.gloriam B.ei-.,Quoniam.deministerio ageba-_
inferiora secteris, dummodp.scias tibi illam jure'' lui*,ideo Jipc sul)ji.cil_uejiegligens circa curam.pau-.
prselatara, queeelegerit prinja. Dicis hoc apostolo- perum -Vel sanctorum judicarelur,- si hbc" segniaj>"
runi est et virorum, mulierem autem nobilem noni ageret :- de hac.enim re<;bnslitueranl-intei%se,apoT
~
posse oainia vendere,-quee mullis adjumeiuis.viise sloli, utmemores essent pauperum, quod ad Gala-.-
iiujusindiguit. Audi Apostolum commonentem: Noni las significal. Cjumergo inyituperabilis esset in oin--
ul aliis refrigerium, vbbis aul-em"tribulatio, sed ex_ 5. nlbus apostoltis, ne in hac causa iridijigensjudicare-
czqualitate vesira abundanlia illorum sustenlet ino- lur, idcircb hoc se prsemonere significat, 'ul.hoc..
piam, £t illorum abundantia vestrm hwpiw sit sup- opere,impletp in. omnibns solliciludoejus -et .pr-ovi-
pjementum. Unde el Dominus :Qui habet, inquit,, deniia sappareret.-Providemusenhn bona nonsolmn.
duqs lunicas, det alleramyioyihabenli (Luc. in)..Quidi - coram Deo,'sed etiatn. coram hgminibus. Provjdei.
si Scythioefrigora sint, et Alpincenives? non duabus3- bona coram Deo, dum quod jubel Deus circa uiirii-
aut tribus tunicis, sed vixpecudumpelliJiusrepelltm- slerium sanclorum,; vel pauperuni fieri do.cel;%coran\_
Sll B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUM^PARSIII. 2If;
hominibus vero sic providet bona, quia lales mittit. A_sunl,.refovet,: et ea quee putrida ihveniimluf, mor-
adlioc opus exhortandum, qiii probitate sua non fa^ det. (Atnbr.) Post Macedones Achaia, idest, ecclesise.
ciaiit eis scaiidalum, sed provocent eos, he bona provincise-Achaise,nontamen omnesquia etCorin-
doclrina apostoli per. improvidos ministros ejus, in thii Achaici surit,;pvoeparayerantse semulalioneduclis
Vituperationem caderet.. Misimus aufem cum illis, Macedonuin,ut ministrarent sahclis;quo diclo pliis
et fmiretn nostrum. quem-probavhnusinmtdlis, swpe exhoftalur €orinthios cum"dicit illbs paratos ab-
sollicilum esse: nuhc autem multo sollicilioreih, con- anno priore, sed exspeetare-jami hbc,.ul-dividerefur-
fidentia tnulta in vos, sive pro Tito qui est socius ihinisteriuni illorum,.pfo uniuscujusque necessitateL
'meuh, e( ... vbbisadjulor, sive fralres/nostri apostoli El veslra wmulaiio.provocdviiplurhnosfP-ost Mace--
ecclesiarum, gloria Chrisli. Titum ideo.sociumsuum dones Achaiam pai*alam diciti Deihdeut et.Coiin-
- vocat; quia et ipse episcopus eral, cui miriisterium thii fiaiit.parali secundum promissuhi suum. Gsetefee
deditnottim in omriibus, ecclesiis ipsiusprovinclee, verb ecclesieesemulatibrie Corinlliiorum,.'dum au--
quibuS addit.et lertiumTraln.m probalum inmultis. diunt illos prius multis erxoribus fuisse iniplicatbs,'.
operibus-bonis alque.sbllicittrni: per Tili autem re- posl autem corrigentes se bonee vbluritatis effectbs,.
Jalionem referentes bbnam voluntalem Goriritliiovum -incilatLsunt ad bonum opus; quia si hi.qrii post ac--
el ceeleroruriimissbrum quos apostolosecclesiaruni-]-B.cepfam fiderrimale versati suht.hate cb3pei'aiitlia-
glorioeChfisli appellat. Sollicitiprem"se factunTesse" Bere'voluiifaiem,.quanto.magis isii,Jn quibus hsec-
oslendit videndi illos et exhortandf- ad minislerium vilia nori sunt repefta I Misimus auteiri fratres,- ut
sanctoruin': fiduciam-eriim accepit audiens, irielio- ne quodgloriamur de vobis, evacueturin hac parle,.
res. essefaclos Corintliios..Unde-satagebat veriiread ut quemadmodumdixi paraii silis. Hos' ffafres me-.
eos,.certus, quod obaudirent sibi-ut bona opera fa- nioratj.quos supfa,.id est, Titum et quosei adjunxit
Cerent. Osiensionemergo qiiw est charitalis vestrmef .adjulores, qui impensius exhorlarenim*eps ad pfo-
tjioriw iibslrmpro vobisin illos ostendite hv facie ec- missionenf implendam iii-ministerio-sancloruni, ut;
clesiariiih. Commonet eos ul in his* quos mitlit di- nonsolumlitieriSjSedetfacieadfaciemohleclarentebs"
Jectionemsuam oslendant, ut bona queede ipsis -au^ Crebris "admoriilionlbus,ne exsultalio Apostoli,ijua.
dierant vera probarent. Sic^enim ostendebant prp- -in splendpre animi eorum gloriabatur,. evacuaretur.
fecisse se monitis Apostoli, si iriissos iib eo crim Ssepius ergo hoe membrans, soUiciludinem suam
hbnore exceperint, ut cseterse ecelesise agnosterent circa eos ostendit,.'iioJens lllos confundi.,Ne cum.
vefa esse bona,. quse de eis dici cbeperant.Provocat venerint mecum-Macedoneset-invenerint vos impafa-
ergo animos eorum, quia de quo bene sentitur,,so- ioserubescamusno~s,jit non dicamus vas, in hacsub-.
let semeliorCmprsebere.. . I s/flH/ifli.Manifestum est,. qhia si non hoc' invenlum.,
•£
CAPUTIX. fuerit quod testificalus esl-de'his,.et ipse erubescat
in ipsis, et ipsi amplius confundantur, qrii nec pro--
ApostoIuSySuspjcionem fxcludens, docet eleeiriosynath
- dandam esse velociter, hilariter el abundanter: pter quod lestis eis exslitit Apostolus, id agere nisi.
Nam de ministerioqudd fii hi sanclos, ex obundan- sunt„quod vx.runiillud facerent, vel. proplef lanti
tia est mihi scribere vobis: scio enim prompliim dni- viri personam. N.ecessdriuni ergo' exisiimavi.rogare^
mum veslrum, pro quo defobis glorior apud Macedo- fratres, ui prmveniarilad.vos,.ul prwparent.repromis-
Jies- (Ambr.) Et hsec"oblectanlis verba sunt: super- sam benediclionetnhaiic paralarii esse, sic quasi bene-
fluum enim esse dicit scribere de ministerio, quod' diclionein,. non qtiasi avaritiam. Ut, solliciludiriem
fit in sanctos, ul de liis bene senlire videatuf. Su- suairi adhuc mahifestet; fpgassc se.dixit-fratres,.pei"
pei'fluum est enim si commbneaseum, quem^cias quos admonili Td implerenl quod promiseranl,-ef
faclurura, sed ut diligentiam suam oslendat,,-neces- nbn implebant. Cum supra Tjlunfvoluiifariuni dicat
sarhun est ul scribat, et ut hospromptioresTacial,- profeclum, lioc est, non illi fuisse extortum, sed
et quid de his coeleris prsedicet, manifestet:. quia moxut audivit Ubenter amplexus est, iil -videatur
superllua solent, majorem parere solUcitudinem. .volunlarius ad illos profeclus propter spem illorum-:
Nam ei Dominus-iiotfdubitans de amore erga se Pe- nunc non ideo se rogasse hos significal,quasi 110-
tri appsloU,tertio dicil ei '.Simon Joannis, amas me?. lentesire, sedsuuni affectuni probal circa illps,
(Joan. t_/(.)'Queetrina -repelilio quetsisuperfluavide- quahdo-volentes \re insuper rogat, ut sine aliqua
ttu', -sed prodest ad perfectionem monitionis, ut' mora fiat, ouod ef illi' volimt, et hic precatur. Hoc
sciat se cum niagna,diligenlia debere curare, quod efgo agit cuni his, utiuproniissione suafidelessiiit,-
.freijuenier mandat. Quoniam Acliaia parata esl ab etseideo commonerepropief existiraalibneraiilorum,
anno prmlerilo. (Gr-'g.J" In quibus enim nou taro non "circunivenive,sed ut tantura bfferant, quanturii
opera, quam pia vofa reqiiirebal,in eispfoeuldubio iion poeniteat. J3*ocaulem dico qriia'qiii parce semi-
plus laudat pia vola, quam opera. Notandum tamen nat, parceet tnelet.Parcuni avarum significat,cui ex-
est,. qpia habet iraproperium ha.c ipsa cohsolatio torquetur, ul inferal, poenilet enini,'quiaproiiiisit;
cum dicilur. ab anno priore; bonum quidem, sed hoc et.de larditaie eoruni colligit, qui olim promi-
tarde fecerat, atque ldeo hoc magi*.ternon sine re- serant; et diu deliherabanl. Huic parco' perparva
preheusione laudabat: niedicus quippe esl,- inedica- riiessis est, quia cum dulhlatibne. seminat, nescit
nienluih vulnefi appoiiit,^qupd et ea .quoepurgata eniifl pfbdesse qubd facit/ Et qrit seininat in bene-
213 - ENARRATIONUMTN EPP. PAULI LIB. XIII. —-IN EPIST. II AD COR _ 21*-
-diclionibuSfdebenedictignibuselmetei:,(Greg.)Hic in A perum, ut in omni Operebono abundent.'Si eniin hu~
benedictione semiriat,-qui bonavoluntate. sub spe "'jusquipauperibuslargiturjustitiamanet in eeternum,
futurse retributionis hoc agit. Unde e"t prsedicator quaritb niagis ejus qui ministrat sanclis? pauperes
figregius,.ut.'ad lafgitatis gratiam viseera nostrse enimpossunt dici, qui; publice egeni sunt- sancti
compassionis.accenderet, dixit: Prgpler iws egenus enjm discernuntur ab his, quia hi- servi Dei ^suut,
facttis eslcumdives.essetrqiii si etiam dicit, nan ut iusistentes orationibusetjejuniis,puram.yitam,agen--
titiis sifremissig^nobis aiilem iribulalib, Jitec procul tes. Sicul et Anna pibphetissa quse non discedebat-
dubio-condescendendoinfirmisinlulit, quoniamijui- de teitiplo,jejuniis el orationibus serviensdie.ac nocte
busdam inopiam ferre non yalenlibus tolerabilius (Luc. n), ohinem mundi curam poslponens. Miserh
est minus.tribuere, quam post lavgitatem suam ex cbfdia ergohsec. appejlata est justitia, qiiia sciens
inopieeangustia murmurare. Nam uthd magnaTar- qui largitur-oinnia Deumcommuniler omnibus dare,
giendi sludia audientium. mentes accenderet, paulb quia sol ejus oiniiibus oritur, et. pluit omnibus ,. et
post intiilitdicens : Hoc auteni dico;- qui parce se- terram oiiinibusdedif/idcirco dividit cum his,-qui
inihat^parce et metef: plus autem hpnnunquam esse copiam terree non hahent", ne heneficiis Deiprivati
diciuius, conipati'excorde", quam dare; quiaquis- videantuf. jusfus ergo ,es"l,'qui sibi soli non detinet;
quis perfecle indigenti conipalitur,;minus-sestjmat Bquod scit.omhibus datum, el juslusjion solura huric,
omne quod-dat, nisi ehim dantismanuni.bhna volrin- sed 'etin seterrium, quiairr fu.turo.s_eeuIo-liaffic-ha.be.-
tas vinceret, idem pisedicalor-egregiusdiscipulis rion. bifsecum inpprpeiuum.. .'---.
dixisSel, qui n6,riso_lunffacere,sed'eiv~elle cmpislisab- Qhhautem,adminisfrat semen semfnanti,. et panem
- anho priore. Facile quippe est ih bono.opereVpbe- • ad tnanducandum prmstabit, el mulliblicabil,semen
dire etiam nolentem,-sedTieecmagna in discipulisyir- vestrum,et augebit incrementafrugum justitiw vestres,
tus exslilerat, eos'>boriuin,quod illis preeceplum est, ". ui iriomnibus.tbcupletalfabundelis iri griinemsimplir
et anle voluisse. Unusquisqueprbt.it deslinavit corde citaiem.,Omnia Dei surit, et s&mina,et riasceniia Dei
siio; non ex tristitiq,JiuUexiiccessitqte':hilarcirienim hutu'cfescunt, et mulliplicantur ad usus lioiui.nuni.
daloremdiligilDeus.{Amov:)Dbcefillos tuneprodesse Deus ergo qui Jieecdat, ipse el jiibet de liis Coiriihuni-.
hoc in fhturum, si leetbanimo fial.: ex his eriim qiii cavi eis qui iudigent, acper hoc hon p.oterit.quitri-
inferurit-, hunc elegit Deus cui Telrjbuaf, qui devolo Jjuirjuxta Dei voluntalem,D*eiiio.tu nbn. arigeriincr^*
cordeoperatur, quasi thesaurizans sijii 'apudD.eunii n"_efit|shujusmodiad amplilicandumfructum justitiee,
quia qul invitus faeit,. proptefproesenlem pudorem darili enim addif, ut eo amplius habeal, unde largi-
ne -aliisTnferejitibus. turpis inveniatur, inercedem relur. Hafc est justilia, ut quia Deus dat, retribuat
non habet; Polens, est autem Deus omnem graliam ^ ex eo el honio ei, cui deesi; hos enini "vulthiinislrbs
qbundare facere ih: vobis...Dei poteiiliam'ad esse il-' " esse eorum, qui poliora eligenles'copias "preesentis
lis exoptat, ut sicut in eniendahdis vitiis', et do- teriiporisspernunt, lotos se Dei rebus obligarifes.Urii-
c.trinseveritatecompungitcordaillbrum,Ita el in hoc cuiqrie eriira secundumbonam vofuntateniDeusprae-
fiiveat.coeptisillorum, ut aJjundenlin omni bono per slat auxiliurii.Sahcti enini qui riihil volunf hicpos-
gratiam Dei. Uf in omnibussefnperomnem sufficien- sidere, nisi victum habere el vestituhi, lios qui iisec -
liam habeniesabundelisin omneopus bonum.(Amhr.) habere voluhttulores illorum'Deuscsse disposuit, ut
Hbc dicit et opfal,.ut in.omni semper sufficientes qui bene et simpliciter eisininistraverit, amplificeiur-
sibi sintDei nulu, nec indigeant his quse ad salulem Dei nutUjtilhabeatunde semperIafgiatur,et,ad prsesens,,
necessavia sunl.. Si ergo sufficientiamsihi solam eli- locupletatus, et in fuliirum. Semelenijn seminahsbis.
, gant, poteruiit- in Dei -opere abundare : illud' enim metel, itaut si fuluris spebus,consuIif,iioIiteos.sulije-..
sibi retinendo quod sufficit, cselera iii usus san- ctos habere,. sed riiagis se cis, iricljnef, quia a Dep;
Ctorum, velpauperum inipendant necesse est, elhoc hujiis rei accipiet mercedem., Si eniin ad praesens,.
erit.abundare in bmni opere bono; licet enini exigiii huniil.ijfrieos sibi..volueiit, spem futuvi amittit. Hic-
homiriis sitparvumjjuodtribu.it,abundattahienquia ' enim
accepit,mercedem"pp.efis;sui,.non simpliciter-
rCctp judicio fit? et non solum quseriluf quantum ,' hoc agens;. sicut dicit,l)_pminiis•..-Amen.dicg vgbis,
sed et de-quanio._,_et'quo.animodelur._Denique illa 'p.erceperuiUmetce'deitt\.suamJM'attlf\,yi)~, "'- - '
viduaitf EvangeIio.de,parvb,laudalaesi, et qui multa "
Quie gperatur per nbs graiiqruni aciiorierii Deo_,
mittebanl laudaliTidnsunl; lllius.enim pafvum mul; quqitiafn inhtisteriumjiujus officii,\n6n solum sup-
tuin est, quia"plus.Ttfisi.tquam poferat r-diyites aur ^plet ea quw desunt san_c}i~s;~ sed_elidm abutidal per-
teni minus miserunt, cum plus possent ,_ac_per lioc inultasgmiiaruin\acfiones,inDgpijnq,per.prgifaiignem.
.Thodicuni illius,_qiiia ultra vires spasmisit, plusin- minislerii, hujus; (jtgrifican,tes..Dieiim in gbedieniiam,
ventrim est quam divjtum Tnultum , quia de eoquod cgnfessignisveslrw,inEvartgelhimXhfisti., el simpli-.
abundabal eis miserunl, qhi ergo tanlumdat, quan- citale cgmtriunicalianisin illos, et iri ointtes, el iriipso-,
tuni potest, recte facit, viduam taroeii illam ante se ruhvobsecratione pro vobis, desidefantium vos pfo-,
habef ,'quia lisecomne quod liabpit migir(Lt(c. xxi). ~pler:emineniemgratiam Dei in vobis. Gralias Deo su-
Sicut scriptum' est: Dispersil, dedil paupefibus : ju- jier inenarrabili dono ejus. Hoc dicit quia quicuhque
siilia ejus mdnet in swculum sw'culi..Hoc iri Psalmo , operatur per dispeiisalores doni Dei hbc opus unde
scriptuih esf cxi; per exempliiniaddit ad curam paii- gratiseagaiitur Deo, ab his.aui necessarios sumotus
215 B. RAJ3ANIMAURI-AJOICHIEP.. MO.G.UNT._ OPERUM'PARS III. - iii-.
accipiunt sub.non.iiie Christi, npn.reendicitati.suhjc-.
-Aqui speriiit spiritalia, putat illa carnalia. In eame-
cti, sed Deo, de cirjus bonis ali se norunt, 11011 tan- eniiri ambutanles, non secundum carnetnmititamus,
tum ab eis gralise illis referuntur , sed a reliquisTra- Hoc est; in corpore poSiti, spirilatiter viyimus : spiri-.
tribus, qui pro his gratias agenl Deo, commendantcs. 3- taliter enim vivit, quifacit qupd placet Deo, hic-
facluriiipsorum Domino,ut paucis Iribuentes a mul- ergo secundumcarnem inilitat,_qui desideriis o,btem7
torum ol.secrationibuscommendenlur-Deo rproban- peiat. Omniseiiim error caro diciiur : Cjiristo autem
-tes enim mentem eovumin hoc ojjei-e,magnificant ini " ipse militat, quiobauditeuminfide eldisciplina-. Nant
eis Daminum, eujus~sp.efiriBati,.obediunt Evangelioi armflmilitiwiwstrcejwncarnqlia, sedpolenliaDeo.Ideo-
Chrisli m subjeclione mentis, ne velinl eos. sibihu- fortia-quia.inco.rrupta, omijia.enim carnalia corrupta
miliari. ut prsebeantquee necessaria sunt sanetis; el,., sii.nl,.arma ergo .ideo, quiaTepugiiant viliis, sigium.
Iioceril in siroplicitateageregratias communicalibnis: hahenlia imperatoris sui Christi, qui hpstis est vitip-r
illorum,. commendantes se orationibus ipsorum et rum, Sicut enim imperalpr per mil.itesvindicai stuini
desideriis eorurii. Quisenim non.cup.iat oculis videre regnum, iia el Salvalor per nps servps snos defemjit.
necessilatibus suis proptev Dei nonien subjeclos?De- unius Dei professionenietdisciplinam._.'i£/destructio-
irique Dei "dana vocanluv '. Deo.enim dat, -quijiis nem muriiiionumconsilia desirnentes; el omnemalli-
minisliat, quia qui jubel fieri, ipsi imputatur, quod & 1 iudinemextglleniemse-adversusscienliam Dei. Arma
datur.. Gratias aulem Deo in bis agentes, et super spiritalia. fides est incorrupise proedicationis, pev
ineffabilidono ejus; donura enim Dei est quod incilat hsec Deus viiicit principes el polestates, quos con-
bpnurii opushomines,-spes. enini promissa lapessit slat ut sibi usurpent imperium extolli.contra fidem
ad ministeriiim supradiclum.- Christi, cogitalion.ibusse hominum inserenles., ut.
- - - CAPUT. X. avocent eos a. Dei dominio, quas- cogitationes de- -
Excusafse Paulus de sibi false imposilisperfacti-evi- struit veritas fidei.;M.iinitjoHesergp priiicipps-dicii,.
dentiam,.per rationem el exempla. etpotestates,.et spiritalia nequitise, quise exlolluu!,.
• Ipse- aulem .cgo Pautus, obsecrovos per tnansnelu- et. armanl infidelium. animos ad conlradicendum,
dihem ettnodesliam Chrisli, qui in facie quidem humi- Christo, contra quos pugnat Dei lex,'"dissipansconsi-
lis.ii-.tefvps,~absens autem fonfido in vobis. (Arohr.) liaeorum. Etincaplhilateniredigenies.. omnem.inleU -
Hoc esf quod dicit nunc,.quia lalis est absens,"qua- lecltim -in obsequium.C/.n's(i.-Capliyal intellectum,
lis et proesefis,necenim humilis.eralad.fticiem adu- duni- contradieenteni ralioneiii vincit, et ad fiden\
lafione, aut subjectione alicujus.rei ,.qui cpnstan- Chrisli, ciii.prius i*ei)ugnaveral,numilem el roansue-.
liam suam sic zelabalur, ut aliquando etiam-a licilis thm inducit, et parat. E( iriprompiu habenlesulcisci.
lemperaretiie iuclinaretur; unde dicit iri alia Epi- ,v C onineminobedienliatn..,cum.impleta fueril vesfra obe-
slola .(/ Coi;. vi).: Omnia mihi licent, sed egg sub dienlia, -Maiiifeslumest, quiavindicat inobedienliam,.
ltullitis redigar poteslafe : esca ventri et venter escis, cum illarn coiHlemnal per obedienliarii, lunc illani
_elliunc eliianc Deus destruei. Ideo ergo,absensobse- destruefis, quando eos. qui resislunt pcrducit ad fi-
crafcur,.et modestlam CJiristijnterponit, neproesens dein,ulperfidia ab his, quibus defendebatiir, dam-
durior invenialur, causavitior.um eorom, quam est nelur. -Qumsecundum faciem snnt, wVic/c.Nuiicvuli.
in Epistola,. ut coraponentesse quiadhuc non emen- . eos qusepalam sufit consideraye, id est, ea quoeedi-
daverant, mollirent sibi rigoremApostoli, ut modera- cturus est,. quia sunl aperta dijudicare. Dicit ergo :.
los eos iiiveniens pressa severitale la_larelur in cis. Si quis confidil sibi-Christiseesse, hoc cogitei iierum
Coiifidenliam.itaque fiduciamseverilatis significavit, apud se, quia siculipse Chfisti est, iia el nqs. His lo-
quaiu forle in Epislola tantum.Iiabsreputabatur, non quitur quorum fahgii.superbiam, qui de se procsu-
lanien proesensfacie, quia.in prima Epistola severus, nienles inflatione ajiimi,.minus quam dignum efat de
et nimis rigidus.videtur, el idco commonelne eadem Aposlalosentiebant, quasi non egerenl..prxceptis.
severilale prsescns^itatur, siculnon sperabaiit,.,Bo_7o ejus; quos commonet,.ut si de se confiderenl, quia
aulem ne prwsens audeam. per eam confidentiam, erant servi Christi.non utique deberent de Aposlolo
qua exislimoraudere in quosdam, qui.arbitraniur,nos, dubilare : sed el de eo quamvis iriipar sit, yelsi-
lanquatn secnnduni carnem ambulemus. Idem.sensus mjliler s.efilire,cuin utiquemagis proeferresibi debe-
cst, queni ut, delucidei, repet.il : orat. enini ut lales renl .magistruin genlium.;-sed"liic humililalem "illos
illos invenial, ne cogatuv irasci, sed ul requiescat in.se docet aiquans se illis, cuin essel vas eleclionis,
cu.m eis. Hic. ergo aperuit quotl supra significavit, et magislei* gentium in fide el yerilate. Uoc ergb
et adliiijein subjectis plenius manifestat, hanc esse vult illos considerare,.quod uiique clara Jucevidelur,
confideriliam, qiiam hic fiduciam dixif, dateesibi po- quia de Aposiolo iiemo credentium non plus cesli-
teslalis a Christo, cuj'usviearius est, ut vindicef iu mel, quam de se, quanto magis nemo minus, quanT
eos quisiib nomihe Chrisli agentes non obaudiunt"'"' dese debeatcestimare? hos ergo conteslalur ac do-*
-ut corrigant, in quibus reprehenduntur. Hos-.dicit, cet ne elaliope menlis, hontp vitsemerilum perderenl, .
fiui non recipiendo spiritalia quoe ab Apostolo dice- qui enim scit se aliquid esse,. humiliat se ut aniplior
de
bantur, jsiceuni exisiimabant, quasi carnalia Joque- fiat. Nam el si amplius aliquid gioriiitits fuero
retur, .quse recipienda non essent. Itleo dicit: Qui poleslate nqslra, quaindedit Doininus. in iedijica-
:tioi arliilrantur /scaindum carnem ambulare, quia lioncm, cl non in dcslrv.ciionemveslram, norierube-
. 21-7 ENARRATIONUM; IN EPP;' PAULl; LIB. XIII..—_IN.EPIST.- II AD"COft. 2.1S-.
scrim..Ntinc signifieat quia superius se humiliavil, A dicif potestate, quanta concessa est ab auctore, nec.
i.psfs secomparando, cum si se erigat, non erube- mensuranregredivult; idcii'.conon superba, inquit,
_icalquia a Domino accepit potestatem prsedicandi, er.itglorianostra, quando npn egreditur tenninum.
ul salvet, "nori ut perdat obaudientes. Si ergo hic, dalsepolestatis. Gloriam-pro. auctoritate posuif,.qua.
qtiia Domino.missusest, inclitfal se el comparat-se utebatiir in corr.eplionibus-peccatprum,.ut salvos,
iyferioribus., q.uanlo magis. -hi qui nullius erant cos facer-ef,nec tamen se gloriari dicit iri exlollen-
.teslimonii,_cqmpararese non deberent,. npn dieam - lia poteslali-s, scd ad sedificationemillprum : osten-
preeferremajoribus?Ut autemnon exislimerlahquam dit eniui poteslalem, de qua si .g.oriari vellet, non.
terrere vos.per epistolas. IUe polesl videri; terrere illum putlerel, quia. data. est iUi a Domino.,Sed
auctoritatis' 'alicujus,est, Jiic sicllla utitur,-ul noii glorietur nisi. in profectu
' per epistolas, qui nequehabel
neque preesens.fiduciam arguendi, absens au- credentium, corripiens cpnstan,teryitiosos,ut glorie-
t.emideoaudet, qfiiapr«sens, timet. Epistolw,inquiunl, sturinsaluleill.orum,utpplestas,data salutiproficiai,
graves suhtet fofles.,.prjesenli.a
qutem corporisinfirjna "tfon elalioni. Dupiiciigitur genere non se in inmieri-
el serm.ocon.temptibilis;,hoc cogiielqui ejusmodiest, .sum gloriari testatur, el quia secundum daiam po-
quia qual.es.su.mus.verbg per episiolas.absentes.,tales testatem, sicut dixit, el quia nonullra quampreedicatio,
et prwsentes.infacio.. Ideo noa' se alium esse absen--B-ejus persoriabat, vindieaJiaf.sibi auctorilalem. De
lem, quafii preesens est, probat, quia non erat prse- his enim confitlebat quos ipse fundaverat in--fide
sumplor; a Domino eriim.acceperat.pofestalem : ciii.' Chrisli;_ parlitumenim.dipit, unicuiquead qnos in
enim non est dala polestas absens potest-audeve," 'prcedicalioiiedirigeretur, ul singuli aliquas.civi.tates
prsesensautem pudorempatilur. Ideo Apostolus notf proprias.haberent, de quorum fide gloriarentur.'Dei
erubescit dum corripil, quia fiducia polestatis hoc -enim-nutu Macedonibusprsedicare advocatus esthic
agit. Ilsec propter hosjoquitur qui non mjssi prsedi- -Apostolus,et ul Corinlhiis evangelizaret a Domino,
cabant adidanfes quiaseipsps-commendafe volebant.. mon.itusest. His ergo audeiiter loquilur, qubs ipse
(Gfeg.) Sed plefumqueprocdicatoressancti ostendere-. fundavit, et ad quos Dei nutu peryenit :-cseterisnon
6emetipsos, ul prosint, cupiunt, ,nec tamen. possunl, tali flducia, quia.in aliena regfila eranl, hoc*est in.
plerumque ul quieti sint appetunt, nec tamen per- parle allerius evangelistee:Nonpnimquasinon periin-.
mittuntur: Neiuo-igitui* scit quando lucem nuhium gentesad vossuper^xiendimusnos. Hoc est, 11011 quasi
pluvieeostendant,. quia riemo comprehendet quando -iionmissiperveninius ad vosin prsedicalioiieyseddes--
_ Deus virfulem pra_dica.tionisdat, ufproedicantium tinati Deomittenle nos ad vos._Superextendi auteii)
gjpria ciarescat.. Unde Dominus.ad J.ob ait : Nun- est ullra extendi, quam concedilur,. sed non ultra,.
quid scis auando prmceper.itDeu$p,luviis;_ul qstenile- " quia mensuram dedil Deus, quam servare.nl evange-
rent lucemjiubium ejus? (Job. xxxvn.).Ac si aperte listoeejus^quam hic se cus.adisse teslatur-.Tdeo^eniuj
d.icat, nunquid-si venturos in niuudo pveedicalbres hoc ostendit, ul sciantquoniam a Deo ad hos di;*e-
jam conspicis,quandp".eosad prsedicandum Domirius ctus est, ac per hoc obaudire IIlps- dehere roonita.
replelione spirilus impellat, quiliusve modis eorum ,ejus, ne contemneiitesDeb a.quo missusest resislere
vitoe claritatem modo imiolescat, apprehendis? unde viderentur. Usque ad vosenimpervenimushi Ev.antje-
adhuc aple subjungilur :. Nunquid nosli semilas nu- lio Chrisli,Jioninhnmensum gloriqnles in atienis la-t
hium Jriugnas, et perfectas scientias? (Ibid.) Habent boribus. Hic .manifcsiius apparet quod dicil, quia
isteenubes.semitassuhtilissimas, seilicel-saiict.sepree- ipseillos fundaycrat, ideo tanta, liducia adhosloqui-
. dicaljonis yias , angusta quippe porta cst qusedticit lur : nec enim laliore.alleriu.s acquisili fueranl ad
ad y.itani.Eos ergo per semitas astringunt, qui"ab fidem,"sicufin alia-Epistola ait (/ Cor..iy),: InChri-
intenlionis eorum.tramile per lala mundi desideria slo enimperEvangeliumego-vosgenui.Non ergo extra.
pvagando non exeunt :"arcta ehirii.bene viven.dicen- mensuram gloriatur, qui in labore suo .gloriatur.
sura^non esl ariiplavia, sed.semiia, in qua.p.reedicalor Spem autetn liabenles-crescentis fidei.veslrmin vobts
quisque sludiose conslringitur, -qul se sub prsccepto-'
. -niagnificqri: Quia fru.clum lab.oris. sperat quscsiue
-rum custodia sollieite coaiigustatur. ' fidei- eorum.Wcirco non negligepter hpc agere se
;~Noneniniaudemnshiserere,at}tcomparare nos qui- profitetur-ne !_ediis..et_.molestiis cederet, quia ma^
busdam,qui seipsoscoinniendant. (A_rob.)HI stinl qui gnificari se credil-apud Deum, si augeantur in fide
senietipsos coromendant, qui non, accepta polestale auditores ejus, sicui dicitDpmhius: Paier, sicnftnif
dominari vol.ui)l.,nomini suo vindicaiitesaucloriialerii; sisiimejn hunc tmwdutiv,et ego tnisi eos in hnnc
qui e im, mitlitur non sjbi,.sed ei..a qup mittilur" tmindum,eiproeis'sanctificomeipsum(Joan'.sy\i)\hoc
vindicatpfltestalem, perquod etiam osfendi.l.se a dicit„ quia testimonium magislri .est in discipulig
Domino dispensatpremelectum..Sic ergo non. se con- -obaudiGnlibus.Unde ait. In vobismagnificari, secun-
jungit,' aut conipafat liis qul nou mi.ssi prsedicant, duhi regulumnoslram.in abundantiarn, etiajn in iliq
dum nihil ullra concessum proesumil. Sed ipsi--iii quw ultra vos sunt evangelizqre. Lsetio.rde fidg. ep-
tiobis ncsmelipsos melientes,"elcomparanies nosmet- rum.ulira eos prsedicalurum seijecessariaprofitelur,
ipsos iwbis..Nos auleinjnimmerisum glqriabimur, sed ad augendamglpriara pr.sedicationis,uhi non adhuc
secundummensuram-regulm, qaam jnensits est nobis fiierat prsedicatuni.-A'o;iinaliena regulqin liis, nm
.Deus, mensuramverlinqendiusaue «...ros.,Tantn seuli prmpavatasuni j/loriari. Martifestumest quia vir pru,-
219 B. RABANI.MAURlARCRTEP.MOGUNT.OPERUMPARS III. 220.
dens, non in Iiis eonfidit, neque.gioriam sperat, quseA "t ex ipsis virginibus conslet ea, qrisedicitur spbnsa,
iri aliorura.Iaboribus constant. I.deoet Apostolusnon fanquam si omnibusChristiahis-in Ecclesiam con-.
audel in hps qui :aliis pfsedieantibus crediderunl, currentibus, filii ad matrem ctmcurrere dieantiir,
ne in alienis Taboribus gloriari videretur :-sed' hoc cum ex ipsls filiisconstet ea, quee diciliir inaier;
hititur, ut;eis prsedicet quibhs nou evat annuntia- nunc enim-desponsata est Ecclesia el Virgb est ad
tum,. ut gloriam labore suo quoerat..Qui autefn glo- nuptias perducenda, id est, cuin se cofitineta cor-
rialur in Dominb glorietur., Hoc ^licto significavit ruptionessoeculari; iilo aulem tempore nubel, quo
ipsam confidehtiam,etgloriam Domino.dandam,cu- uniyersamortalitate preetereunte immovtali' conce-
jus gratia est, ut qui in poteslate evangeUcaconfidit, plione felatuy : Despohsavv,inquit, vosuni virovir-
Deo auctore confidat, ut qjieestus.oriinisnegotii di- gineni<castatn exhibere Ciifisfo. Vos; inquil, virgi-.
vini Dominoih lucrum veniat. Sed qui,11011acce- nem a plurali ad smgiilavem concludens: ideo et
pit poleslatem aT)eo non pbfest in Dbmino gloriari, virgines dicipossurit- etvifgb. Timeo aulem nesicul .
enim qui seipsum serpensEvam seduxit-'asltiiiasua, "ita cbrrumpantur
' quia suam gloriam quoerit. Non
commendatfille piobatus est,_~sedquenvDeus cpm- sensus vesfri; et- excidanfa simplicilafe, quw est in
mendau "Verumest, quia illuni Domihuscommeiidat, Christo. (Amhr.)'-Ostendit qua causa cogitur vera
et ille' probatus est, quero dign.uhihabet,"ac mil.it B dese protestari, ad.hoc enim _glpi*iamrsibi dsilam
ut preedicet donum ejus.. Quem 'aulem non mittit, profitetur,. notf "utse laudet, sed ut- illos defonhet
rion illum"commendat : ipse autem. se eommendat qui sub liomine Chrisii cdntra Christum prsedicsi-
qui non missus prsedicat, ac -pey-hbc idoneus npn Iwrit, a quibus Corinthii seducehantur, et veritas
est, sed prsesumptor et reprobus.. hsec liisTiiagis.quam eiproficeret. Hoc enim agit,
neaudianlur seductores, qtfos -diabolo comparaVit
- . CAPUT XI. *
prbpter aslutiam malitiee eorum, quia-corrumpCre
Prwmillendp rationem suam<ponit cominendationetn fidelium^corda.averifateCbrisli conanluf.'Hoc ergb
Apgsiglus; ex suis operibus, et inalis.perpessis., timens semper _soIliciliisde eis estne violentur.
(Aiig.)'Virgiuitatemcoriioris-'paucsi. fepiineehalient
Utindmsiistineretismodicuviqiiid,insipientiwmew, inEcdesia, -sed virginilatehi eordis pmnes fideles
sej. ei suppoftale tne. (Ambr.) I.ncipiens vera- de habent in ipsa fide. Yirginitatem covdis tiniebat
semetipso: narrare, iusipientem-se dicif, quiaad Apbstolus corfumpi a diabblo, -quam" qiii perdide-
laudem ejus Videturperlinere. Propler quod dicfum "riTit,'sine'"causa sunt virgines corpore. Mulierca-
est, «non te iaudent Jabiatua, sed proximi-lui-: i^sed ' Hiolicapra-Ceditvirginemhsereticam'; illa enim. non.
hic dolorecompelliturpfopter hos, qui- cum de eo ^1est virgo in corpore, illamulier facta est in corde,
prse' ceeteris bcne .sentire deberenl, indigne sentie- et mulier, non a jnarilo, sed a serpente.- Quidsau-..
bant. Mtnulor enim vos Deiwmuiaftone:~despo'ttdi lenvEcclesia ISuper aspidem, inquit, el basitiscum,
enim vos.uni viro virginem-castam exhibere Christo. ambulabisjres. est serpenlium basiliscus. sic diabo-.
(Jueelocuturus.esl amore eorum dicturuni se osten- lus rex-esl- dsembnibrurii),'et conculcabisjebnem '
eU
-' -
dit, ut non magis ad Jaudem ejus proficiat,. sed ad drdconein(Psd/._xc).:
liorum profeclum, ul discant, quemadifiodumpa-. ATflm-si is qui veiiif,. alium Chris1utn,prwdicat
renli suo in.Evangelio faveanl: quia vituperatio pa- quem non prwdicavhnus,aut alium spirilum accipi-
tris, delraetib filionim esl, et laus filibrum gloria tis, quem non' accepistis, aut aliud Evungeiium,
patris est: 'Virgiiies ergo eos esse in frile, uride "guod non recepislis, recie paleremihi._(Ambr:).>
ef corruptores fidei zelalur ab.his, jit' in die Judicii Quafeait : Recte paleremini; si alius.vobis Ghristus.
inconlamiualoseos assignet j.udici Christo*.Hinc est proedicatus fuisset, aut si alius spiritus, vel aliud;
unde et in Apoealypsi'Joannis legitur : Hi siirit_\ri- Evangelium tradilum vohis fuisset, cum 'dicat
quit, qui cutn mtdieribusse non coihqidnaveruni;vir- Galatis : Si quis vobis. annunliaveril.prwlerquam
gines enim permanserrint: hi sequunlur Agnum quo- js quod accepislis, anatliema sif? (Gal.j.) Si Galatis
cunque vadif (Apoc-.xiv). In mulieribus errorem si-. perversum eraf "aliud accipere-, qnairi ab apo-
griificavil; quia error per mulierem-eoepii, sicutet slolis fueral Iraditum,. quomodo Gorinlliiis reclum
Jezabel muliererh dicit propler uxoreiri Achab, qhse erat, si"alius tJbrislus prsedicalus illis fuissel? Sed
zelo Raal- Dei prophetas occidit (111 Reg. xvni), sciens Aposlol.us iiunquam aIium'Chrislum, quani
eum Inlelligalur idoloialria, qua cbrrumpunlur mo-. liunc.qui crucifixusest preedicari,Idcirco ait, Recie
res,- et fidei verifas. Nam si mulieres intelligas, patereihirii, si vobis alius pptiof Christus ab his qut
at ideo putes virgiries dictas, quia corpora sua veniunt prsedicatus fuisset; Galalisautem analliema
iiicotftaminala servayerunt; excludis ab hac glo- dixii-,si aliudaudirent quod non utique majus esset,
ria sanctos, quia omnes aposfoliexceplis Joahne et sed contrarium. Po'rro-aulem',,inquil, ipse Christus
Paulo uxbres habuerunt, et vide an conveniat prsedicatur ab his,, qui a nobis annuntiatur,.ef lipc-
sccusare apostolum Petrum, qui primus iriter apo- Evangeliuin, qnid causseest,.ut nos inferiores har-
etolos est, quanfo magisinler cselcros! (Aug) Qiiod . beamur, cum nihil amplius ah illis.addiscalur ? Su-
vero in cvangelicaparabola (Malih. xxv) sponso di- perius de pseudoaposlolisloquitur,; fidei coiruptbri-
xil" obviam venire virgines, sic intelligeridumputo, bus, hoc lo?o aulem de verisprecdicatofibus,. quia:
§21 'ENARRATIONUM: IN EPP. PAUEl. LIB. XIII. — IN EPIST. U AD-COR-. 222*
plebs; Corlnthiorum variis errorihus flucluahat," ut j Lcausis oblatos sumplusrefutavit, ne etpseudoapo-..
a-Uquifaverent pseudoapostolis, quidam eis.a qtiibus stolissimilis irivenifelur, qui noh adgloriariiDei, sed-
cpmpositis verbis. eadem, audiebant quse ab Apo-? ad suam utilitatempfsedic.abant, ut-non occasionems
stoJo>audierant:. aiii autein apostolis fayel.anl, acciperent depreedandi'; alio enim non accipiente,"
Domirio suum Pau- alter multum - expelere, et-ne vigor-
quia, cum fuerant, aposlolurn non potest
lum..deforman.es,.quia, in.csiriie non viderit.Do-- evafigelicsepotestatis torpescerel'; qui enim apec-.
niinuni. _. ..-._, eahtibtis accipit, arguendi auctoritatem amiltit. Sic
J_._.is(imocniftr-me niltil htinus fecisse a magnis ergo eialtantur,-cum ideo ab eis-non accipitur,.ut'.
apostolis.,Nbnvult graliam Dei inferiorem in se vii- cofrepti emendentur, a mbrle 'elevati. ad vilam.
deri,.quia similiter doeuit et eadem fecit, quoefa- Aliasecclesias exspgliavi accipienssiipendia ad mi-
ciebant aposloli qui prqpeusipres videhanlur, quia msierium~v~esirum, -et cum-esseindpud vb.s et egerem,
priores coeperant -docefe et fuerant" cum Dpniinot nulli onerosus fui. Ostendit enim non solum nolulsse-"
Unde majoris auctoritatis esse putabantur. cum-hu-- , se"ab eis accipere, sed et- ab aliis accepisse, et eiSs.
jiis Aposlbli-eleclio cum testimonio sit,_et.ampiius miiiistrasse, et ut multum Jioc osteridat fuisse', non
cseteris labpfaverit,- et Dominum in -lemplo orans. parum,-ajt': Alias exspoliavi ecclesins ad minisie-.
viderit, et locutus sit ei^,Et si imperiius. sermone,.'.3 rium veslrum-. Non pafva ergp -significat se iii eos
sed ).o»:sc.e*.(.a.'_Hochpn.ad..apostolos perlinel, qriia irapendisse :_cum enim dicit, exspbliavi,--muila ac-
non erant eloquent6s,'jit puta sine liiteris, pleni tar cepta et data significat, noii exlorla ; unde 'subjicit,
men sancto Spiritu,. sed hos langil, - quos prsefere- accepto stipendio,-siipehdium ehim^est quud mili--
bant COrinthiicausa accuraii sermonis,.euni.iii.Te- tans accipit. ad sumplus vlce mercedis.. Ruborem
h'gipne,vis.sernionis necessaria sit,. non sonusdul- ergo incussit eis, quia non ulique dolb Vefulavit,.
cls.. Qnomodo tamen -se huniiliat jit imperitum se quando ipse eis miiiistravit,-et ut per hoc minisle-
esse dicatin sermone,..et ubi est illud,-qtiod Festus rium, quod promiserantfacilius.implerent, sciferites-
ait :Paule, inquit, Panle,mullw tittermle faciunt se esse debitores, tft non' valde jam gloriosum sit
exlorfem [excgrdem]'!(Act. xxvi.) Hoc ergo- dicens ministerium eorum, sed debitum, ne-vel Inde se ja-
non',"seloqui nescire voluit intelligi; sed-propter eos cfarent. Et cum essem, -inquit, apud' vos, et cuhv.
qiii.npn pei*fidem,. sed.per eloqueritiam commeri- egerem nuili bnerosus fui,.\n tanlumeis pfoficere vo-.
darir volebant, el in eo tamen dixit se-imperitum,_ luit, ut egestatem suam consoJareturproptei* eorum-
quod .non. habet crimen. -Tn eo auleiri-qubdnon c"a-- salutem: passus eniiri egestatem contentus fuil,ne illi
ret criminej et acquirit salutem,. tfon se imperilum , aliquod scandahiin paterer.tur ; qui enim dat putat
J
pfonuhtiay.it,-quia qui imperitus est in sermone,.' se exaltari, .et jam non se palitur argui.. Natri quod
feus non estvapud Deum,. qui.autem scienliam Dei mihi deefat suppleveruritfralres, gui venerunt a Jfa--
son habet,-reus esl ignbratfliaj,.quia non licet igno? zedonia. A M.acedonibus.sempef accepit, quia prius,.
vare, maxime, quod pertinet.ad salutem. Quamob-- vjtia-sua eorrexerurit ; ,et sicut a Corinthiis acci-r
rem Aposlolus, spreta eloquenlia, id agebat.ut fides piendum non efat,ne iUis iji scandalum prpficeret.
tes|e virlute ac.ceptal)ilis:esset, ut non fidem elo- sic ilerum a Macedonibusaccipiendum erat, ne betfe
quentia commendai*et,\sed- vlrtus, cui cedit elo- seminantes fructum amitterent. -Et in omnibussine
quentia. Inojnnibus autem manifestns-sum-vqbis. . onefe me vobis'ser-vaviel servabo. In eo se perman-
Manifeslum se dicil esse CorinlJiUs.in oninibus, quia surum dicit, ul si se corfigant, propler pseudoapo-
non ignorabant eliam- Ioquendi habere illam peri- stolos, qui pccasionem jjuajrebanl deproedandi eos.
fiam., et hoc sciehtes alii- fayebant- in" eo , quo (Greg.).Penseniusergosi po§sumus, Paulus apostolus,
istuni inferiorem fiesciebant, ideoque commolus lo- "qui."tantum paliens inter perseputores, quantum
quitur, quiahoc.pefus.evat, ut cum scivertf illum ih niansuelus inler discipulo.s fuerit, certe Corinthum
nullo. deesse, humiliarent illum. cseteris, cum vidis^ veniens - al_ idolo_runi,servitio Cprinthios retraxit,,
sent per eum non solum_iiiipleri.'pra_dica.ionem,._ quis-e,s'ge,tverus D.eus innoluit,/seieEnee-eis vilse
sed Signa ac prodigia fieri a"postolica. Aut nunquid gaudia prsedicavit, et, cum.rnagnam multitu.dinem
peccatumfeci tneipsum-humilians,.ut vos.exalleminv, populi rn fide ,collegisset/"tantam illjc inppiam per?
Quoniam-gratis, Evaiigelium Dei evangelizavivobis 2- tulil,.ut victtfs.sui grayi necessitate laborarel, et
Quoniam inflali erant ep quod sumptus ab eis acci- panem terrse adiseipuUs noh accepit,-.quibus. .pa~
pere noluit, e.l propler lioc alios ei prseponebarit.. neni cceH prsedicavit, instabat verbo .pro vita aur-
idcirco,'nunquid peccavi, ait, quiame liurniliayi, _ut dienliuin, instabaflabori inanuum pro vila oorporia
iiie indignum ad aceipiendum judicarem ?-quiaiijde sui,.de-terris quoque aliis ei> stipendiaa discipulis.
mihi iraseimini, -£um hoc non peccati sit, se_d> gio- miftebahlur,. ul Corinlhiis praidicare sufficeret.»
rise. llaqucsicse humiliavit, cuni id quod sibi de- ipse quippe ad eosdejn .CoVinihiospost per Epjsto^
bebatur, norn_xegit.:.debitum enim erai, ut sum- - lani loquitur,. dicens :,Cutn essem apud vos-el egue-
ptus abhis acciperef, quibus prsedicabatEvangelitim rim, ntdli onerosus fuis-.nqm quod tnihi deerat sup-?
Dei-,'sicut Dominus consliluit dicens : Dignus _est pleverunt -fratres qui. venerunt a Mucedonia, quibus
operarius mercede sua:(Luc. .x); sed ut/,ad utilifa-- ad magnum quoque improperium pfsemisil, dicens:
.tcm'eorum-proficei*et1..refulayit.: duabus enim ex Alias Ecclesias exspoliavi. acciviens..siipendinmfld>
SKS " R. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS Hl; . SSfr
mitiisterium veslrum. Pensemus ergo si possimus, A . volunt bccasionem,ut-in- quo glgrtanlur, inveniantw.
cujus hoc marisueludinis fuerit, panem spirilus prse- sicut et nos. Gloria pseudoapostolorum.in pecuniis
dicare, el panem carnis non accipere, corda auT erat accipiendis,-ideo Aposlolus hbc- refulavit, ne
dientium de divitiis a.lernis inslruere, el inler eos- illjs similis videretur, quia nisi hoe ab Apostolo
dem discipulos fideleset abundantes fariie laborare ; vitatum fuissef, major oecasio illis data fuisset ac-.
inler salialos pati inopiam, nec tamen quod patie- cipiendi, aut magis extorquendi, quando in hac re
baturdicere; quoe paliebatur non dicere, nec ta- forinam ab *Apbstolo datam ostenderent.
men dolere ; videre dura erga s"ecorda audilorum Nam ejitsnwdipseudoaposlolioperariisnbdolisuttl,
tenacium, riee a proedicalione desislere. Nam sicut trdnsfigurantes in aposlolos Chrisii.- Subdoli sunt
apostoIorum_Acta testanlur, anno et sex mensibus quia in avarilia,'ef non religiosa mente, iieque missi
eontinue in eadem civitate proedicavit (Acl. xvm); prsedicant Chrismm, nomen sibi aposlolicumusur-.
cuiriqueab.eisdem Coririthiis recessisset, adeos pantes. Et non mirrim: ipse enim Satanas transfigu-
poslmodum scribil,, quod apud eos ppsitus pertulit: rat se in angelum lucis. Manifestuni est, quia fre-
quare auteni hoc eis cura inter -eos. viverel nun- quenier multos fallit Satanas, oslenden? se illis,
quam dixit? ne quod erga eumfaclum ex bona YO7 quasi angcluriiDei,uldecipiat eos;undeJesusNavesoI-
luntate non fueral, fieret cx jussione,.el cum innb- B Jicilus -qusesivit,quis esset qui ei apparuif (Jos. v);
tesceret eorurii "niisericordia, remaneret svoluntas set aposloli in nave perterriti, putabaril phanlasrna
ignota. Quare autem Jioc"postmodum longe positus esse.unde Petrus apostolus diccnli Dominp ::Nolite
scrihit?ne omnimodo disciptili incorrecli rcniane- timere,,egosutn, facile credens, n\t,:-Si tues,juba
rent, et quales magistfo in tenacia fueiant, aliis jnevenire ad te super aquatn (Mattlt,-xiv), ut si fir-
quoquefratribus tales essent. Vere et in hoc Pau- . niiter posuissel pedem super aquas,,sciret verum
lus, vere magister genlium sua-negligens, aliena esse.; 'quia-nonerat phantasma quotlapparebat. Non
cuvans, implevit quod precdicaverat, Nemo quod est ergo magnnm si mhiislri ejus fransfigurenlur,
suum esl queerat, sed quod allerius, et non quoesua vetuttninislri justitiw. Ministri justitise apostoli suni,
"Bunt- singuli cogitantes, sed ea queealiorum. Quanta quorum se hi socios mentiebantur, ut deciperenl
itaqtie ista niansuetudiriis virlus est, quaiila tran- audientes; Quoriim finis eril secundutn opera ipso-
quillilas spiritus? quis autem nosirum, si unum Iiu- rtim. Sinedubio, quia judicabuntur hujusmodi, se-
jns mundi vitse ad oinriipolenlis Dei servitium con- cundum animi sui- nequitiam, quia non pvopter
YertissBt.scque egcre conspicerct, et illum sibi vitse "Deum, sed propler suum ventrera simulant seuiiiii-
suse subsidia non prsebere, non protinus de CJUSs.slros Dei, finemtamen illorum secundum Ofieraillo-
vitadesperasset ? quis non incassum Jaborasse se L ruii) dixit, ut sicut opera ef enva vemtrisinteril, ita
dic-cret? quis non ab ejus exhorlalione obmulesce- el hi inlerire irilelligantur. (Greg.) Anliquus hoslis
ret quem in semelipso primum-ferre fructum boni ille aliter religiosas liohiiniim mentes, aliter yero-
operis non videret. Sed Paulusper mansuetudinem liuic mundo deditas tentat. Nam pravis' inala, quoe
in virtutum verlice solidatus. perslilit, preedicavit, desidefanl aperte objicit,"bonis aufem latenler insi-
dilexil, etbonumquo.d co_peratexplevit, atque por- dians sub specie sanciiialis. illudil^Ulis velut faiui-
lando et perslslendo discipulortim corda ad miseri- liaribus suis, iniquum se manifestus insinuat;-istis
cordiam perduxit. Nam eorum profecium posfmo- vero velut extianeiseujusdam qtiasi honestatis pree-
dum scire se indicans in eaderii Epislola scriblt textu se palliat, ut mala quee eis publice non valet,
(Supra cap. ix): De tninislerio qqgd fil in sanclis ex- tecta boneeactionis yelamine isubintromitlat. Unde
ubundanli esl mihi scribere vabis: scio enim prom- et mcnibra ejus seepe cum aperta nequilia riocere
plnm animutn veslrum,pro quo de vobis glorior apiid , rion possuul, lionae actionis hahilum suraunt, et
Macedones, quomodo Achaia parala esf ab arino prava quidem se opere exhibent, sed sancta specie
priorefet vestra mmulatioprovocavifpturimos..—Esi~ menliunlur. Iniqui enini si aperle hwlicsseht a bo-
verilas Chrisli in me, queniam hwc gioria non inftin- , • nisrecipi omnino iion possent, sed sumunt aliquid
geiur in nie in regionibusAchaiw. {Ambr.) Horlalur ~ de visione bonorum, ut duhi Loni:viri" in eis reci-
pinneni Achaiari: ut minisfrenl sanclis, sibiautem piunl.speciem quam amant, permis.um sumant
iion permillere, ne coeptamgloriam non impleret :. eliam virus, quod vitaut. Unde quosdam Paulus
-gloria est enira a licilis ahstinere, maxime ad alio^ apostolus intuens sub proedicationis velamine ven-
rum saluteni. In Achaieoergo regipnibus noluil uti, tris"sludio servienles ail: Ipse eniin Satanas iratts-
In cseteris usus esl, efaraplius prcmittit sub lesli- fignral se in arigelum lucis (11 Cor. xi). Quid erjo
iiionio-Chrisli,dicens, in eomaiisuruni, ne aliquando mirum,-si ifiinistri ejns transfigurentur veluimini-^
ab Achaioe regioiiibus aeciperel : Quare ? quia non slri juslitioe? Ilerum dicg, ne quis me pntel insipien-
diligo vos ? Deus scil. Reddita ratione eliam Dei tein, diioqnin.veluiinsipienlemaccipite' me, ul et ego
scienliam lesterh dat dileclionis sua?.,quam habebat modicum -ynirfrjf?orier.(Aml)r.)Supra jam dixit, "<uti-
erga eos.quia nonideo nolebal aceipere, quia non iiamsustihcretis pusillum imprtidentiam-meam,i hoc
-
illps-diligehat,sed ideo magis, qiiiaamaliaieos, ut nuncrcpeiiljsemperenimpropofiil quodpbslea mul-
Iioc ipsum prodesset illis, siciil dixi. Quod auletri lis inieipolitis prosequalur. Ouod ergosupra posuil,
facio', ci faciam, ut ampiitemoccasioncmeorum, qui modo ineipit enarrare, nam vera diclurus, velui;
•225 'ENARRATIGNUMIN EPP. PAULI LIB. XIII. — IN EPIST. H AD COR. 226
insipientem se dicit, quia videntur ad laudem ejus A _ do negat quod dicit; hi enim ut imprudentes insi-
•perliiierc,;^/..et ego, inquit, -tnodicumglorier, modi- •pientessufferebant falsos aposlolos. Susiineiis enim,
cum Tioc dicil, quia in verbis, non.iifsensu est. si quis vos in servilulem redigit. Hoc verum est,
Non ergo vere ad gloriam suam hsec loquilur, sed quia redigebantur ~m~servilutem, non per pruden-
-vult illis osiendere, quia quospiitant-gloriosos, nihil tiam, sed per stultitiam ul famularehtur pseudo-
plus ab hoc habent, acperhoc-si putaritur. iii glo- apostolis. -Si quis-devorat. Nechocfalsum'est quia
riosi, et ego inquit, -ideoinsipienlis-hoc esse-dicit, conlenti-erant deyorari res suas -a-falsisdoelorihus.
ut ad laudem stiam aliqtiid prosequatur, se "autem Si quis accipii.. Accipere est aliquem dolo Gapere
eoactum hsecloqui,' doletenim ei, ul illos pularent ideoque significal hos capi a dolosis magislris, et
sublinies, hoc contemplo, qui nihil plus.abeo liabe- ferre quod non expedit. Si quis exiodilur. -Exlol-
rent. Quod loquor, non loquor secundum Deunt. lentia superbia esi, hos ergo tangil, qui superbi.
Secundum Deum non loquitur, quia ad carnis tunio- erant, ranle taxantes Apostolunj, el his non displi-
rein hsec pertinent, nec de inflalione apud^Deum cebant. Si quis in faciemvoscwdil.in faciem eeedilur,
surgit gloria, quia apud Deum humilitas gloriosa in cujus os Injuria. -rrrogatur, nunc bos significat,
est. Sed quasi in insipienlia in hac-subslanliaglgrim, quieo quod essenl exgenere Abrahoe obtrectabant
-Noh pienam dixit insipienliam, sed ex parte, veri- B I eis, quod essent incifcumcisi, se preeferentes, hos
tas_enim esl, sed quia elatkhviliosa, res "est, ideo Jiumiliante.s.(Aug.) Facies aute.m est qua quisque
quamvis verum sit qtiod, dicilur, quasi-in insipien- cognoscilur, ct legimus apud. Apostolum: Tohralis
tia, tamen est unuuiquemque laudare se, plena enim, si guis vos in servilulem i^digil, si quis deporat,
aulem insipienlia est, si sejalsis quis laudet, ille >si guis accipit, si quis exiollilur; si quis in faciem
eriim superbus de vero est, hic slultus defalso": iios,cmdit. Deiude continuo subjecit, secundum igno-
siibstantia tamen gloriationis-in hac causa carnali- bililaiem dico, ut ostendat, quid sil in faciem csedi,
tas est, quia sicut flos feni, ita decidit gloria ista. 'hoc estcoiitemni. ac despici, quod quidem non ideo
Quia mulli gloriahtur secundum carnem,-et ego dicit Apostolus, ut illos non sustinerenl", sed ut se
glbriabor: Hoedicil, quia jam aliquiex Judseis cre- magis, _qui eos sic diligeret, ut se ipsum pro eis
"
dentes-preesumebant sibi,"quod essent. filii Abrahee, vellct-impendi.. Secundum ignobilitatemdico. Ignor
hoc est,-secuiiduiri -carnem gloriari,. uobilitatem bilitatem dicil, lioc quod supra aii, et ego gloriabor
sihr carnis vindicare ; inde enim sibi. defendunt secundumcarnem . noii .eiiim dicit adTaudem perti
generis preerogalivamVquia filii ejus dicuhlur, qui .nere, quia inftrmus npn erat, in quo se j'actabant,
Deo credidit, cum anima quse peccaveril,, ipsa quos ocoulte langil. Unde atljecil: "Quasinos infir-
«lorielur. Si ergb hoec gloria esf, inquit, et ego"C C mi fuerimus in hac.parle. (Ambr.) Mahifeslum.esf,
gloriabor, quia et ego (ilius siunAbraha., sedjiihil quia non eratin iiac gloria infirmus, in qua se
prodest apud Deuni-filiumesse' Abrahoe, quia fides pr_efcrebant-credentes judsei, qiios hi paliebanlur,
est, queesalvat, non propago generis Abrahse,'ideo- quasi Aposlolus eorum in hac re essel dissimilis,
que gloria heeccarnis esl, gloria, ut pula, si dica- quia elipse erat ex scmine Aljrahse, acper hoc
tur nobilis. hominis fiiius.• Libenler enim sufferlis infirmi non erant in hac gloria carnis. Infirmi autem
insipienles, cumsiiis ipsi sapienles. Insipientes appel- hi iudicabantui'"quiapplicaii fueranl generi Abrahse.
lat, qui de carnis circumcisione gloriantur, et .quia Isli enim quasi firmi in eb quod illi se prseiere-
a Corinihiis porlabaiitui*'ut§lprio'sivid'ei*cntur,ideo bant, eo. quod essent Israeliloe, in hoc ipso yoiunt
Apostolus etiam sustineri se ab his. v«Il_ut et ipse se sufferri, ut ostenderent in hac gloria carnis hoii
--hoesp esse osleiidcrcl, quod erant hi , et non se esse dissimiles et jnfirmos, cum de sua.'causa
tamen glofiari ex hac parte-secundum Deunw Untle loquitur subinducit, et Barnaboepersonam socii sui,
-gloriam hanc .insipienliam vocal: gloriari enim se unde el in primadicitEpistola (I Cor. ix): -Auiego
•dicil secunduni carnem, sed hoc stultum esse pro- solus et Rafnabas non hqbemus polesfalein hoc ope-
Tiletur, ut etgloriam -hanc ,inaniret, et.se coactum randi: -non ergo minores erant in hac glori.a, in
in laudeni carnis. erupisse doceret. -Igilur-ironia qua se Judeei jactabanl, sed non iride plaudebanl;
esl -hoec, nam quoniodo prudentes sunt, qui saepe ^dejiiquedicit : Inquo quis audet in irisipienliadicq,
Teprehendunlur? nonneplus sapilinsipienlia Apbsto- audeo et ego. Hoc-esi;,noii fuisse infirmiim in glo-
ii, quam liorum prudenlia? hic eiiim sapjens -susli- cia, qua se jaclabant Israeiilse, nec quidem ex hac
nel imprudeiues, qui palienlia sua suffert oos, ut re,-prudenlem' judicari, proeferre enim se.nolunt
possint proficere; ne provbcans, aut abjiciens- eos, prudentes. In insipieiilia ergo dicil audere iri eo,
-pejores illos faciat, aut certe si in. illis -proficere quod audent lii, qui se jactant, eo quod siht filii
Tion potrierit, suarii modesliam cusiodil, horunVin . Abrabse,ul gloriam Illorum inaniat, imprudenlem se
Corinthiis nihil- est. Quomodo ergo libenter -suffe- pronunliat, ne. illi prudentes viderentur, in-hac parte
runt iniprudentesj cum ipsi sint sapienles ,-nisi aul jiobiles, Ilebrwi sunt et ego, Israelilm sunl ei ego,
quianbn sic vull ihlelligi, sicufsbuaut verba? hocin . setnen Abrahmsunt el ego. In his parem gc eorum, de
sensu, et in pronunliatione est, quia eadem quidem . -quibus supra 'significavit; ostendil, ut detractaliones
. verba'noh eumdem liabent sensuni,' aliler pronun- ..eprum, quibus indignus ab his. judicabatur, falsas
tiat, alitef sentit, naro aliquando confirmal, aliquan- oslehderet. .Minisir.i Christi suntelego: tii minus
-m B. RABANIMAURI ARCHtEP".MOGUNT.OPERUM PARS III. 22»
-sapieris dico, ptes ego. "Vera.dese dicens insipien-_A quentius; istuni missuni fuisse in carceyem quam
-tera se pronuntiat, ul inlelligatur coactus in laudem illos. In plagis suprd modum. Ideo supra modum
-suam prorupisse. Nam.qui sponte ea referlTjjuee quia ultra quam oportuit: nam et illi ceesi sunt,_sed
-ad Iaudem ejus .proficiatit, iinprudenlerii se non jioh-lantum. In mortibus frequenler. Verum esl, quia
-dicit. Ostendit ergo quse sint, quse faoiant illum frequentius hic ;pericula suslinuit, quam-cseleri. $.
miriistrum Chfisli magis esse, quamsuntreliqui Judmis qidhquies quadragehas, iinei minus, accepii-
.preedicatores: occasione enim invenla omnium tan- Hoc dicit, quia quinquies flagellatus est a Judscis
.git, personas. etiam apostolorum,. dolens quia Dei secundum JegemJ-Ioysi accipiehs,plagas triginta rio-
.gralia miuoi' in hoc judicabatur, cuni eadem ope-' veni,- sicut scriptumestih>-Deuteronbmio:(Deul.xxv)
"
raretur, quee cseteri apostoli, et fidei causa majora quod; per quhique ergo vices factum est, hic sum-
-exitia toieraret. -Unde et in alia Epistoladicit (I Gor,. hiatim referl. Ter virgis cwsns sum.JIoc a genlibus
xv)~: Plus jllis omnibus labaravi. (Greg.)li\nc est ,passus-est. Semel lapidalus surii. A JudseisJapidatus
-efgo, quod .preedicatorCsboiii, et honorem propler est in-civitale Lycapnia"-(Ac(.xivj.-Ter naufragiutn
-eiatibnem fugiunt, et -hbnorari -tamen pfopter imi- .feci. Qui omni lempore legitur.navigasse adversis
-tationem volunt. -Sic nimirum Paulus apostolus procellis, faciie;fuitter naufragium facere. Nocte et
fliscipulis loqueiis-honoremfugit, et tatfien quantum Bdic ] in profundo-maris -fui: Hoc-faclum.est quando
-essef- honorandus, ostendit.' Nam cum Thessaloni- missusest -Roriiam;,cumappellassel Ceesareni.iTuiic,
censibusdiceret: Neque enim aliquaridg fuimus 4n desperationem-vilaiin alle, hoc esl"profhndummaris
serniane adulalionts sicul sciiis,-neque in occasione fuit, mbriem ante oculos habeus, sic eriim seriptum
avarilim, Deus tesiis est, secutus adjuuxit: Nec est ipso Toco; Ita ufdesperaremus nos eliam vivere
qumrentes~abliominibusgloriam neque a vobis neqtie (JJCdr.i). .
oneri. esse, ul Chrisli apgstgli, . in itineribus swpe.-NunclaUainembrat pericula ut.
ttb dliis, eum possiiri~xs
sed facli sumus\parvuli\in medio vestrum {I Thess. terra marique pro Christo vexatum se secuhdum
u). Rursus Corinlhiis .fugiens Iionorem dicit: Non carnem ostendat. Periculis fiuminum. -Si ilinerum
enitn dosmelipsos prmdicdinus, sed Jesum Christum, pericula recilat, quid esl,-ut dicat, periculis flumi- ,
Dominum riqstrurii-: nos autem servos vestros per nura ?"sed hienie iter faciens'; quia ulique imbres
Jesum Christum (II Gpr. iv). - Quos tamen videns assidui _suiit, egredienlibus fluminibus incurrebat
falsbrum apostbloriim mersuasionibus a verse fidei peficulum. Periculis tatroivumi Gunrin civitate dia-
tramite deviare, eis se summbpere, quantirai -esset bolus eum occidere posset, Jatrones illi excltabat -in
iionorandtfs, oslendit dicens : In quo quisaudet, in via, cuin niliil iTerretqueeJatrones cuperent. Peri--
insipienlia dico, audeo -et ego, Rebrmi sunt et egq, G ( culis ex.genere. Judeeorum dicit persecutiones, qui
-Israelilw _suntet ego, minislri Citristi sunt et ego,ut fralrcs ejus erant secundurricarnem-: dolebanl enim
minus sapiens-dicofplns ego, quibus efiam subjun- quia deserla lege ad-Evangelium Clirisli se conyerte-
git, quod ei quoque terlii coeli secreta •paluerint; rat. •Pericutis-exgenlibus. Agentibuspersecutiones
qiiod raptus etiam paradisi arcana penetravit, ecce passus est propler mysterium incarnatibnis Domini
honorem fugiens servum se discipulorumprsedicat, Jesu Christi et unius Dei -pfsedicationem. Periculis
ecce honorem pro' utilitate audienlium queerens in civitate. .Usque adeo in periculo fhit in civitate
falsis apostolis vitee suee merita superponit: egit ut per fenesti*am effugeret manus insidiantes sibi;
quippe doclor egregius, ut -dum ipse' qualis, esset •Periculis insolitudirie. Periculum hoc a Judseisfue
«gnoscitur, et vita et lingua male proedicantium • rat procuratum, quando ciim factis insidiis in via.
ejus coinparalioiie vilesccrel. Hlbs videlicet com- volebanl occidere. Periculis in riiari. Jam superius
~
jneridaret , si se abseonderet-, cuhique se non dixerat, J ternaufragiurii feci nocte et diein profundp
oslenderet errqri locum dedissel; miro.jgilurmodo maris fui, •» quod aliud fuit periculuih in mari.?__sed
et iiumiliiatis exhibet gfatiam fet utilitatis qusbrit hoc est periculum quandp iii mari, hoc est, in navi'
incrementa, ut et servhm se discipulorumprsedicet,et milites cogitaverant omues custodias o"ccidere,ne
adversariis pbliorcm demonslret, ostendit discipu- 1" quis enatans effugeret, quod periculum cenlurit.
lis, quid humilitatis acceperit, osleudit adversariis .prohibuit inferrij-iie Paulus occideretur, ut vivum
quid sublimilatis.Tnnofescit conlra adversarios quid eum Romam perduceret(Ac(. xxvn). Periculis in
haberet ex: munere: inuolescit discipulis qualis fatsis fratribus. (Aug.) Ealsi fralres hi sunt de
apud se jnaneat iiTcogitatione. Innotescit adversariis -quibus "dicit ad Galatas: Prepter subinlroduclbs
qualis fbris appareai in operalione. Sancli enim viri aulem falsosfratres qui subinlraverunlexplorare.liber-
duui cogunlur bona narrare quse faciunt, non;eIa- tatem nostram quam liabemusin ChristoJesu {Gal.n).
tioni serviunt sed uliUtati: In laboribus plurimis. Hi .enira parlim Christiani erant, parlim Judsei,. in
invidiain
(Amb.) Ideo inpluribus ait labbribus quia, ef illi heutro perfecti, qui aelp legis Apostolo
laboraverhnt, sed non lanlum: liic enim a-maiie excitabant, eo quod prsedi.calo Clirlsto Jegem/jam
usque ad quintam horam viclum manibus quoeri- •cessare dieebat. Denique his perurgenlibus Timq-
tabal, et exinde usque ad decimam horam dispu- . theuni compiilsusesl circumcidere, Eictus ergo Chfi-
tabat publice tanto labore,' ut conlr&diceritibussua- stianusest, qui semulatiooelegis persequitiir Cliri-
dei*et. In.carceribus abundanlius. Aperlum est>fre- .sliarium.iiic est falsus fraler" : sirenim tanltim
229. ENARRATIONUM,TN EPP. PAULI EIB. Xffl.'— IN EPIST., II AD COR. 230
Judgei-erant hi, et propter -Judaisnium fratres eos A. j enim invidia Jaborabat apjid Judeeos proe coeteris
falsos appellat, quid opus erat iterare? jam enim -aposlblis. Quia;cum persequeretur Ecclesiam, subi
superius iiixit. Periculis e£ geitere, sed secuiidum -lo ihimulalus factusest 'defenspr.ejusdem,testificaiii
carnem non sunt.falsi fratres, in Cliristo autem fal- atque affirmans quod Ghrisfum, queni prius.ut ho-
sisunt,- quia non tota menle Christiani sunt, fue- miriem-mortuum sestimabat, de*coelosecum locutum,
runt, elalii falsifratres .sicut Demaset Hermoge- -audierit, cujusTestiriioiiiuirfnecessario mulli seque-
nps. (Greg.) Undique enini sanclus yirpersecutid- rejilur-,- scientes eurii. de persecutore,' nori rilique
nibus et flagcllis civcumdatus erat, sicut per bealum - sine ratione, faclum defenspfem, hac «ausa excru-
JoD . dieilur.: Sallem nunc inlelligitequia JDeus "non -ciabantur Judeei, -et quserebant eum seniper -injter..'
mquo.judicio-afflixerifme,et flqgeUissuis nte chvxe-; ficere. Quis scdndalizalur, et egq non ufor ? Scanda-
iif (Job. xix). -Aliud quippc. estrflagellispercuti, Iizari est,-carnis pati desiderjum, quantum ad loeuiti
-aliudjcingi, flagellis namque.-percutiraur, cum.con-• hunc peftinet, et quiaeliam inviti splent seandali-
-sol_aiiotfem.et.__indolorjbus ex rebus-aliis habem.us, zari, ijiecti forma -autpulchritudine-cbrporis, -iiut
-nam cuin lanta nos.aifliclio.deprimit, utexnullius rei.l . propriee carnis ^albre, -Aposlolus aulem -necessita-
-consolatioiierespirare auimus possit,_noiijam flagel- tem -humanee,naturee considerpms, uri se dicit, ut
lissolummouoferimur, sede.tiaihcingiiriur;, qriia tri-" B consulat talibus conipaliens infirmitati eprum. Nec
bulalfdhuni yerbereexjomni.parte circumdamur; Gin-: lios cpjidemiians.sed comnioriensinjiuriiilitate ser-
*ctus-enira.llagellisPaulus-fuerat.cuni dicebat: Foris pri-" monis, ut.spe promlssiproemiirepugnent stiniulis car-
. ghw,intus timores(II, Gpr.vn); einctus fi,agellisfuefat, nis, ne quis eorum qiii euroaudiunl desideriis-carriis
cumtdicebat: Periculisex geriere,-periculisexgeh- " vicli,,desperantes d,e se, putantes.jam non acceptp
tibus--, periculis in. clvilaie--,periculis in soiitudine,> Terre Deum si.covrigant etin eisdem manentes de-
etc. -Quee.ita.enumerat ,ut hunquam se habuisse- >pereant.,."(Grejr.) Pef viscera charitatis, quidquid in
"
•requiem osfendat. Sancta-vero Ecclesia,cum tribh- dairiho parvulorum sustinet se-perpeti.animxis per-
Tatiomimsuarum flagellis eingitur, in ea infifriii qui- feclorum.dolet; Tnfirmorum enim damna ad cpfda
que in pusiUaniriiilaliscasurirredigunlur: ita -ut se- Tortiunijjer compassioiiemtranseunt, undeperPau-
eojam desperatos existiment, qubse-exaudjritardius 5 hlm dicitur: QuisAnfirmatur el egg rion infirmor,?
vident.In labore etwrupma. (Am6r.)*VerumesVquia, Quisscgndaiizaiur elegg non_uror? Tanto enim quis-
,potest esse labor -sine-molestia, sed liic ideo.addif,.> que perfeclus est, quanto.perfecle sentit-dplores
•efin molestia, ut laborem ipsum. oxitiosurn oslen-" alienos., Unde sanctaEcclesia infirmis tunc cadeii-
> libus angustata, cum Iiorum-reniiniscitur temporuni -
deret. lri vigitiis niullis. Mulleefuei*.unt,;ej"us.vigili_e,
•sed alieevoluntarise, alterse ex necessitate. In.pres- " >jurediclura est. -Si gloriari oportet quw.infirmitatis
•sura .enirii positusj necesse eral, "ut.vigilarel, Dei1 memsunt gloriabor. Hoc dicit, "quia si glpriandum
queerens auxilium, el'ndn soluhi diebus,- sed et'" -est GhristianOjjn huiiiiiitate.gloriandum est, de.qua
noctibus dbcebat, sicut dieit-in Aolibus.aposlolorum.• 4srescitur-apud-Detim, undealio locb dicit (II Cor.
In.fame etsiti: fugalusfrequeriter Judseispersequen*- Sii)': Guminfirijior tunc potehssum, hoc est,.cumlm-
•tifius, necesse eVat ut famem paleretur, et,-sitimi. milior pvb salute-fratris, tunc exallor. Hinc glorisfn-
per inopiam. In jejuniis mullis. Seepiusiejuhayit,> . dumest,.noii de:carnispr_pgenie,.quiaestquis ex.se-
,*ut Dei adminiculoprotegismererelur: jejunatcniro, , mine Abrahse.,(Ambrf) Deus et Paler Dpmini nostri
>qui nori habet qiiod edat ef, abslinet. In .frigorj ett JesuGIJrisHscil, qhi estbenediclusinsmcula^cit quod.
twditaie. In frigorefuit elTiuditale, quahdo naufra- ngnmentigr. D_eumtestem dat,-ul qusedicil facije ere
•giumpeLSSus.est, denique ignem fecerunt, ail,.et refe- daiitur,proptef hos duntaxat, qui oumaion ut verum
-'cerurit nos pfopler pluviaTn iniminentem el^fjigus5 apostolum honorificabant. Damasii prwpgsitus gerilis
barbariin insfila Mitylena (Act, xxyni). PrwleriUa • Aratmregis cuslbdiebat civitateniDanlasceiwruni, ut-
-qurn intrinsecusjstint histahtia triea~g'uolidiana,~salli- me compfehenderet.Et perfeneslrqm in sporta dimis-
ciiudg omntum vcclesiufum. Sollicitudo heecquam• „ sus stmi per-murum, et sic effugi-manus ejus.
-dicit quolidianairi. de traditionis usu descendit,.uf f Si gloriari oportel (nonexpedit quidem).<Prin-
omnibus'diebus >comriiissumsibi populum instruat: : ceps Daniasci, videris Judseos, insidias tepdentes
' illa auterii, quoe supra meniorat, superinducta suntt Apostolo, implere vdluit per, poteniiani .malam co-
hecessilate cogente: dies enira ad opera daius-est,, gitationem illorum, ut ipse eunj si posset compre-
Nox ad reqhiem. Sed-quiainstabai, necessitas, -jitt hendeTef, et ut Judeeis placeret, et ut diligens in
"omnibus occurrefet, etlam nocte docebat, se enimI rofllcib sibi credito videretur, sieum quem pubJice
affligere non dubjtabat,. ne Dei gratia esset iir otio. perlurbatorem.audiret, causa.quielis interficerel, hoc
Quisinfirmatuf, et egongninfirnibr ? Compati' se; inter ipsa primordia, tunc quando .apparuit illi in
dicit omrijbus et cohdolereeb affectu, quo'provideaff ^via Dominus eunli Daraascum, incensi sunt Judeei,
vulnefi medicinatfJ)hbc' autemideb prpsequitur, utt >videntes eum,quivinctbs credenlesinChrislum vene-
osiendat qua cura cpmniissamsibi Ecclesiam tuea- rat perducere in Jerusalem, preedicare sectam, quain
-
tur, et regal, ac per Jioeinhullb se minprem debe- . VeneVatcondemnare.Sic factumeslutadiscipulisper
re judicari coeteris aposlolis :>:qujppequi secunduml fenestram;.per murum.Tirsporta demissus, effugeret.
quod claruif plus illis omnibusTaboraverit: majore_ Quod^uidam indigne factuni djcunt; quia-non Dei
' B. RABANIMAURIARCUIEP; MOGUNT.OPERUMT>ARS
~&l III. 232
-auxilio liberatus est, sed quod ab Iibminibus fierii Aesse_ si homo Christi rapttisest iisque.ad terilum
potuit, quid opus erat, ut Dei suffragioliberareluf, , coelum, cum in tertio circulo dicatur luna esse, sed
cum D.ei suffragiumlunc sit necessarium, .'si huma- non ita est, quia ullra omnia mundi sidefa raptus
-num auxilium deficial? Quo pacto non sibi dicit ex- intelligilur, el ideo magniflcumet.mirabile est, quod
'pedire glbriarr, quia preesenlis vitoe gaudium fragilei narrat: significal enim supra firniamentumin teriio
est ':*si enim non evasisset^ marlyriuin fecerat,- sedl numero coeltimde spirilalibus coelis_raptum seraet-
quia fugiendum in persecufione mandatum est, dataL ipsum. El scio liujusmodi hominem, sive in cbrpore
opera effugil, neccnim debel aliquis exspectate, ut\ siveexira corpus nescio, Deus scil. Quoniam raplus
iri semelipsiimpeeceiur. Ergo gloriandum dicit, quiaL eslin paradisum et auiivit grcana verbaqiiw-non Hcet
evasit, sed non-expedit, inquil,-propter superbiam, liominiloqui, pro ejusmodi gloriabof. Bis s"eraptum
quia de humilitate cresciiur, et auxilium Dei mili- dicit, id est, hinc-usque ad terlium cbolum, deinde
bus proficit nOn elalis. Prseterea, quia qui gloriaba- in paradisum eoelestem,in qub iatrpni dixit Dominiis
tur morlemse evasisse, quoepro fide lhferlur,"inajie quod -futuriisesset cum "eo.lnparadiso inquit Patris,
videri significat pati pro Cln*islo,.ideoTionexpedit iilicubi et civitas dicilur esse Hierusalemmater no-
. gloriari. (Aug:) Recolimus verha Doniinidicenlis : slra. Quid ergoniirum, si pbst resurrectioriem cor-
Ctim auiempersequentur vbs incivilaleista, fugilejn "I pus jani expiatum alque lcnuatum factum immor-
aliam (Matlb. xx). Quis auteni-credat ita hoc"Deum_ tale fulurum cVedalur in ctelis, quando nbn dubitat,
fieri voluisse, ut necessafio minislerio- sine quo vi- Apostolus adhuc morlale corpus potuisse levari ad
vere nequeunt, desererentui; greges, quos suo san- eoelos, et toUi itf paradisum Dei Patris coelestem-?
guine comparavil? Nuriquid hoc fecit ipse,-quando ' pro hujusmodi homine, id est, qui tam dignus est
portafitibus parenlibus in JSgyptum parvulus fugit, Deo,ut hoc experiretur, gloriari se dicit, el non vult
qui riecdumecclesias coiigregaverat,, quas ab eo--de- aperfe dicere qiiia de se Joquitur, ne Jaudare se vi-
serlas fuisse dicamus ? Nuuquid quaudo apostolus deatur.ElJoannes apostolus cum dese sciatur loqui:
vPaultis, ne illum comprehenderel inimicus, per.fe- Hic esi, ait, discipnius quein diljgebatjesus, quiet,
neslram in sporta submissus est, et effugit mauus recubuit in cwnasupra pectus ejus (Joan. ull.), ne de
cjus, deserta esl, quee ibi erat ecclesia, necessario se glbriose effari yidereinr.,(Gre(/.)-Quia nonnun-
htinislerio, et 11011 ab aliis-fralribus ibideni conslit.u- . quam in virlulibus -proficere couamiir, et quoedam
Us, quod oportebal completum esl?Eis quippevolen- dor.a percepimus, a quibusdam vero repulsi in iriiis
tibus hbc Apostolusfecerat, utseipsiim servaret-ec- jacemus : neino enim est.qui tantum virtulis appre-
Clesise, que.mproprie perseculor ille quecrehat.Fa- hendat, quanlum desiderat, quia omnipolens Deus
cianl ergo seryi Chrisli, miiiistri verbietsacramenti L " inleriora discernens ipsis spiritalibus profectibus
ejus, quod prsecepil, siveperniisil i-fugianl oninino iiiodum ponit, ul ex Jioc liomo, quod apprehendere
de civitate in civitatem, quando eoriim-quisquam . conatur et non valel-, ih illis se nojfelevet, quee.va-
specialiter a persecutoribus quseritur, ut ab aliis qui let. Unde ille quoque egregius preedrcator qui ra-
11011ila requiriintur, non deseratur Ecclesia, sed plus.ad terliimi c.Gelumfuerat, paradisi arcaria pe-
'
pVsebeantcibaria conservis suis, quos aliler vivere netraverat, esse pbst vevelalioriemtranquillus, atque
noii posse noverunt. Cum autem oriinium, id est, iiitenlatus noiebat. Sed quia-omnipotens Deus tei-
episcoporum et. clericorum, et laicorum est com- niinos constituit homini, qui prseleriri non polerunt;
mune periculum, hi .qui aliis indigent nbn deseran- et elevavil liunc ad cognoseendasublimia-,el reduxii
tur ab his quibhs' indigenl. Aul igilur ad loca mu- -ilerumad infirma loleranda, ut mpdi sui mensuras
nita omnes transeanl, aut qui habent neeessilatem aspiciens, dum securitatem -comprehend.ereconare-
Temanendi,nen relinquantur ab eis per quosilldruni tur, et non-posset, ne per elcvationemextra se iret,
est ecclesiastica supplenda necessitas : ut aut pari- per humilitatem cogprelur intra suos semper ter-
ler yivant, aiit pariter sufferanl, quod eos Pater- niinos-redire. .Sic rector-singulis cpmpassione pro-
familias volet perpeli. • . ximus prse cunclis cbnlemplatione suspensus, ut et
D per pietalis vis.cpra in .seinfirmitatem cseterorum
GAPUT XII.
Recomiriendalse Apostolusex visionibus, el ponit ibi- transferat, el per speculationis altitudinem, seriiet-
remediumcoiilra periculumsuperbiw. etc. - ipsum quoque invisibilia app.etendotranscehdat, ne
Ventam atilem ad vistones-et reveldlionesDoimnt. aut alta pelens proximoruni infirma despiciat, ant
(Amb.) Nuncostensurus.est quo suhlalus est, ut per- infinhis proximorum congruens.appelere, alla dere-
inde quanla el qualia sint, quoe illi ostensa et dicla linquat, liinc est nanique quod Paulus in paradisum
sunt, possint intelligi, ne, sicul quibusdamvideba- ducitur, coolique terlii secreta rimatur, et tamen
lur, liiinor cseteris apostolis crcderetur. Scio, in- illam invisibili.um.conlemplationesuspensam, adcu-
quit, hominem in Ghrislo -ani_eannos-gualuordccim bile carnalium menlis aciem revocat, atque in o'c-
sive in corpore,nescio, siveexlra corpus, hescio, Deus cultis suis qualiter. debeant conversari dispensat, di-
scil, raplum hujusntgdi usque ad lerlium, cmlum. . cens : Propler fornicaftonemautem unusquisquesuam
Utrumque eonfirmavit. quia utrumque jiosse fieri . uxorem habeat, et _unaqua;quesuuin virum liabeat.
non negavii, ut el-sine,corpore Vapipptuissel, et in tixori vir debilumreddat, -simililerautem el uxor viro
cbrpsrc El forte quibusdam videalur non magiumi (I Cgr.-\n); et paulo posf: Nolile fraudare itivicem,,
-93.5 ENARRATIONUM TN EPP-PAULl L!B, XIII. —'1N EPIST-.II AD COR. 234
nisi iorte- ad lempus, ut vacelis oraiiqni:.et ilerum, A tur, non qiiia ipsc eis ihdigel, qui proficere laudihtis
Reverlimhiiin idipsum(FCor.yu): Eccejamcceleslibus 'riescil, sed.dum suam nbbis magnitudi.nemnarrat,
'secretis irisevilui, et tamcn pef cohdescehsionisyi- "nostraiulad*seIinperitiaih-subleval;*et bona sua lo-
scera.cafnalium cufiilepershrutaluf, et quem suble- quendoposedocet/queiri pmhiiio Iionio non, cqgrio-
vatus ad invisibiliahfigif, liuricjniseratus ad secreta sceret, si de setacere voluisset.Tdcirco laiides suas
infirmantium .oculuni-hprdis ilectit. Coeluro con- 'indicat,Tit valeaniuseuiij audiehtcs cognbsceve,co-
"teiiiplationetfanscehdil, riec tamen slratum carria- gnoscentes amare, ainanies sequi, sequentes atJi-
_iiiui_sbllicitu3inedeseriiit, quia compage chafilafis pisci, adiplscenles-vera ejus vision.e peffihi. Unde
stnlniiis"siltfulet infimisjuiictus, el ih.semetipsb vir- Psalmista ait"; -'Virlutehi"operuttisuorum aririunliavil
SaiteSpiritus ad alta'"yaiehlef rapitur;; «l pietaie iri populb stiofui det illis.hmiediiatem geriliumi.Psal.
-aliiscequaiijmiteririfirmatur.Hinc eleiiiih dicif: Quis ~<nx) : a.c.^siaperte"dicat':Jdcircbfbrtitudjnissuee.ope-
infiririaiureiego'honinfirmof? Quis scandaiiiatur.et raliphes'irisinuaf,'ul euni qul audierit donis'^ilescat.
~egbJwtfjiror{I Gor.Kjf%nc'eriifn rursusail':'Fa- Moreriiergo shi cfeatorisimilanles sancii viri npn-
'ctus 'sumJudwistanqiiamfJfidpJis (I-bJd.),-quodyide- iiuuq;uamqusedam de se, rit audienies instruarit^npii
iicetexhibeat.iion airiiifendo fidem;,'..sed ostendendo ,-, ut ipsl proficlanf; mahifestaiit.: et tamen in_his..aita
pietatem : rit,msepefsofiaminfideliuni trarisfiguraris, Bse B cohsldertftibriecuslpditint-,he duni alibsca jerrena
'exfsemelipso discerel quaiifer aliismisereri debuTs- intentiqhe eVigunl,ipsi in terreh'33iaudis' appetitiohe
rset: quatenusiioc illis imperideiet/qupd sibi ipsi, sx* mefgantur. Qriorumpleruihquedicfajmitaiiturhyjio-
ita esset,-impendi recte^oluisset. Hinc ilerum dicil: ciiloe;'sed diclofum sensum.penilus ignorantj.-quia
'-Sivefneiite-excidimus;D'eo:sive.jsobtii sumus,,vdbis qubd jus.li;*srgunf'ad-uliJita'tem.,prbxirai,, lioc ipsi fa-
:(H':Cor:'v), 'quia'et_/senietlpsu_rinovprat ebhtetiir "ciunt atl .extensioneih;nominis sui, Sariclus aulem
'plaiido trahseendere, e^ehhiderii se' ahditoribus
" coh- Job Ivypocfiiasihtuhiis, nequaquaih glbriam ftituram
-desceridendotemperafe. '..', _'•'.. ''.'" appetere, sed cupere'preesenterii;feiiere ait : Qiiip
-,-Prome duleni•hihilglojiaboi nisi ininfirmilatibus .ehinfspes esl hijpgcrilm(JoY.xxyn) ? quia -duiu prai-
< ffle.is.Sicde se noii glofiatur,'duin nori aperfe 8e s^ seritia diligit, "fufufahiiriinie.spefaf.' Scriptum liani-
profitetur.'In infirinitaiibifssane, inquit;-meis-'glp- que est :'Quod enim videf quis:<,quidsperfti (Ronf.
-riabbr; exponere.-eriinipressuraspassibmimetitffiv.-.' : VIII)?Tdclrcoergb ab Tiypocrita adeelerna^pfoemia
TtfitalesTatfgusliaruni nbn yidetuf glorioSum,T's'ed.•., perrspem minime tendituv, qriia quodalib qhsereii-
sflebile.Idcir.co"sein hisglofiafi dicif :sfciens tainen duni fuerat,*"jiicse tenere^loriatuf. Cujus uula culp.a
.^quiaad profectuni perducuntTemurieralibnumcbele-_ pvblata est, etiam poena siibjungituf^.cum profinus
in futiirurii Chii-.C _Gsubinferlui'":,JVoft." iiberetDeus anifnam ejtis, el re-
' sliuraV-iQuideriim.tam^gloriosum " ' -' -
stiano, quairi exitia;pro Ghristo iilata sibi narrare; ,._iiquar ;.- _' .-.- ;.'. /."-*'*'
' -
Nam etsi volubro.gto'riari;non_firo insipiens,verilalefn Et ne magniluddrevetationunipxfbllalme,'dalu's'est
eriiin dicam: Hoe dicit, tpiia si riieriturii suum jiro- mihisthnidus cdrnis riiew aiigelus SqtaiiW;utme ce-
fileatuf .qribd liabet apud Dehni, rion erif impru- iaplifzet.(Ariibf.)Deumbbnis merifisprovidere testa-
dens,-vera'eriim 'loquitiif. Ergo si qriis"pro nieriiiis tur, dum permittif fehtationiJiusbonos deprimi, noif
- suis,~qusesibi osteiisa sunt,~:Jbq"uitiir, hon estulique. soluui rie Iaboruni suovunisfructlbus abdicejitur, ve-
•slultus: si_arilerh taceal, est etiafn priid.eris.Sed qua fum etiariitif augeanfur Jiis.ad cumuiumpossessiphis
"rcaiisahie-nuric palam gIoriaiur,'riunc''subjebil di- seterrioe-.Hocergoreinedium datum-est Apostolo/iit
•cehs"f-,P(M"ec'aM(em, rie quis-srie exisiimel'suprd id: iiijuiiis pressus; ahimb nqn, possil extolli pro inajgni.,
:quodvidet hfe; aul/kudit ex ine. Osiendit igitur quat..- tudirie;veveJalioiiiim, qhia pliosuihpeclus necesse
"_ausa*i)0h-3perte;glbjTalur,'nfe quis meexistinietiih- . Iiabebat iri.his quse videraf extojli;..(Aug.) Nempe
-
'qnit,ullra glofiam riieam tenderej qiiamJimes nieri-'.. liichghoscis Apostolum hahentein.magniiudineirii*e-
"'tbrurii adrriiltlt. Hos"* sigiiificai,-quos pljtfectatores;-- yelalioiium, ei''timen.tem elatipnis pveecipilium.Ut
iiabebat; causa Jegis, sicuf' supra'niembvavi ': nam^ ,-r_ergb hoyeris,; quiei'et ipse Apbstblus, qui"v.blebat
"
htique meritbruni gloriam bonuih osfnon tacere ut1 aliossalvbsTacere, adhuc curabatur, si magnfpehdis
r ,inviie'ht'ui':credenles'.'('Grej;) Halieljal:eigd';adhucde> 'ipsius hohorem, hhdi quid ei niedicusapposuefif ad
;se dicendum aliquid, qhee pafcit-dicere; sed agitt 'lumorem: Et rie rriagriitudifife,lhquit, revelatibrijjmex-
•titVhnique'dbctoi*'egregius;-ht ef lpquendoquoeegefatl lollar. Ecce,-jamHpbssumaicere.PauJbapostblo ':Ne
:discipulos,inslruei'ef;:eitacetfdose intrahumilitatisg extollaris","sancteApostole?;Tii he bxtollafis adhiic,ca-
"-limileni'Cuslodifet.Niinis.naihque-esset "ingralus,"si i vetfdumest?tu ne extoiiarisadhuc tinieridum"es'f?'0uid
-.desetotaveldiscipulis iacefet, etfoftassehimisin-'-- '.riiijii,'inquii,"dicis.?Tii audi quid.sira, et holi^altuhi
"Caulus,:side setota vebdiscipulisproderet. Sed niifa-- "sjip.ere,sed iime.Audiqhoniodo bfevis agnus iiigre-
biliteiVutdiotum est,egitutruriique, ut loquendoeru- diatuV,ubi acies sic peficlitalur..IriTii'agnifudiiie,in-
idiret vitahi audient