Vous êtes sur la page 1sur 515

Atton de Verceil (0885?-0961?).

Attonis, Vercellensis episcopi, opera omnia, juxta editionem duplicem expressa, quarum una Buruntio, canonico Vercellensi, debetur, altera,
monumenta inedita exhibens, ex codicibus Vaticanis eminentissimo cardinali Maio. A.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGI^

CURSCS COMPLErUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFOHMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS, DOCTOBUM SCRIPTOMMQUE ECCLESIASTIGORUM


PATRUM,
Qur
AB MVU APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPOKA
FLORDERUNT;
RECDSIO CHRONOLOGICA
-A: OMNIUMQUiE EXSTITERE MONUMENTQRUM CATHOLHLETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESIJE SiECULA.
JUXFAEDITIONES ACCDRATISSIMAS,INTERSE COMQUB NONNCLLIS: CODICIDOS MANUSCRIPTIS COLLATAS.
' PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
\''' DISSERTATIONIBDS, COMMENTARHS LECTIPN.BUSQUEVARIANTIBUS GONT.NENTEII ILLUSTRATA ;
* OMNIDUSOPERIBUS POSTAHRHSSIMAS EDLTIONES QOJETRIBUS NOVISSIMIS SDICOLIS 1IEBEMUU AIISOLUIAS
'-. DETECTIS,XUCTA;
WDICIBUS PARTICCLARIBUS ANAL-VTICIS,SINGULOSSIVE TOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJOS MOMEMI
SCBSEQUENflBUS, DONAfA;
•CAPITULIS
INTRA1PSUM TEXfUM RITEDISPOSITIS, NECNONEf TlfULISSLNGULARUM PAGWARUM MARGINEM SUPERIOREM
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM'SIGNlFlCANTIBUS, ADOBNATA ;
OPERIBDSCCMDUBlIS TOMAPOCRVPHIS, ALIQUAVERO AUCTbRITATE 1N OKDINE AU'HIADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBDS, AMPLIFICATA;
DOOBUSINDICIBUS GENERALlBUSLOCUPLETATA : ALfEROSCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUl»
UNUSQuisQUE PAfRUM IN QUODLlDEffHEMA SCRirSERlTUNO_ INTOlfU CONSprciAfUR ; ALTEHO ,
SCRIPTUR^ SACRiE, EK Q^UO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBDS OPERUM SUOKUM LOCISSINGULOS SINGCLORUM '" LIBROKUM
-.-'. SCRlPTURiE TEXTCS:COaMENTAIl. SI.NT."'''.""
EDITIO
ACCORATlSSiMA,CjEfERISQUE OMNIBUS FACILEANfEPONENDA,PERPENDANrUR
Sl : ClIARACf ERUM NITIDITAS,
CIIART«E
QUALlfAS, lNTEGRIfAS fEXTUS,PEHFECflOCORRECf 10NIS,OPEKUM RECUSORUM TUM VARIKTAS
. TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIDIQUEINfOfO OPERIS DECURSU CONSfA^fTrR^4^
PREfIIEtlGDlT
SIMILIS, AS,RR/ESEKf IMQDEISTACOLLECTIO, UNA, METUODICA ET ClIRGNOLOGlCA, fy/S-.
SEXCENTOKUM- FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE 1IACTENUS IIIC ILIIC
PRHDMADTESi IN NpSTitABltfUOTRECA, EX OPERIBUS AD OMNES <SPARSORUMJ.^
ETATES ^k<$^^i
, j-,B. '' V^-Sgflxfr . -
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATCROM. "II ^ - ^*5i\
; • SEMES SECtTNDA, ,. Wf-^^f\
M QUA PRODEUNTPATRES, DOCTORES ^
A GlffiGOMOMAGNOAD INNOCENTIUM III. -f-./^k-
-....-\pt.-:
:ACCIJRAN;TE J,«P; MIG-NE, ;
- ^^S;"|i
BiBiioTBfECH; CLERI yifivsnsa:, _.-.' . \^ X^fe»
CDRSDDMCOMPI.ETORPM IN SINGDLOSSCIENTI,E ECCLESIASTICiE RAMOSEDITORB. y^ J/
PATROLOGIABINA EDITIONETrPIS MANDATA EST, ALIANJEMPELATINA,ALIA GR^CO-LATINA.—r-
VENEDNTMILLEIJRANCISDIJCENTATOLDMINA ET
EDITiONISLATINiE; OCTINGENTIS
sMILLETRECENTAGR^CO-iATINiE.— MERELATINADNIVERSOS ADCTORES TDM
TDM OCCIDENTALES,
ORIENTALESEQDIDEMAMPLECTITpR | HI ADTEM,IN EAj SOLAVERSIGNELATINAPONANTDR

. PATROIiOGIiE TOMUS'^. ... GXXXIV.

fTTO VERCELLENSIS LEOVIIIANTIPAPA


EPISCOPUS; ; BRUNO VUBOLDUS
COLONIENSIS, CAMERACENSIS,
ARCUIEPISC;;
UTROARGENTINENSIS
EPISC, ADALGERUS
EPISC.1NCERTJE CABILLONENSIS
SEDIS,GUILLELMUS MONACH.

EXCUDEBATUR ET VENIT APTJD J.-P. MIGNE^ EDITOREM,


ili YIADIGTAWAMMlSE, PROPE PORTAMLUTETIiE PARJSIORUMTULGOJrENEERNOMINATAM^
SED PETIT-MbNTtlOpGE, _:: . .-:.-''
1853
S^GtTLUM-Xi

ATTONIS

VERCELLENSLS-EPISCO-PI

OPERA OMPM,

-SDXTA
EDITIONEMDDPLICEM DNA-BDRONTIO
EXPRESSA,QUABDM CANONICO VERCELLENSI
DEBETDR,
ALTERA, MONDMEN-TAINEDITAEXHIBENS
" E% .CODICIBPS EMINENTISSIMO
:VATICANlS.:, " CARPl-
KALI faAIO. ', . . . .... ,

ACCEDCNT

LEONIS^Wtl,
,
AN.TIPAE^E

EPISTOLi£ ET COMSTETEJTIOMES.

• INTERMISCENTDR

BRDNONIS COLONIENSIS, WIBOLDI CAMERACENSIS, ARCHIEPISGORUM ^UTHONIS


ARGENTINENSIS EPISCOPI, ADALGERl EPISCOPI INCERTJE SEDIS, IGUILLELMI
CABILLONENSIS MONACHI,

SDRIPTA VEL SCRIPTORUM FRAGMENTA QUJE EXSTANT,

ACCUMNTE J.-P. MIGNE,


CLEBI DNIVEHSiE,
BIBLIOTHECffi
SIVE
CDRSUDM
COMPLETORDM
IN SINGPLOSSCIENTIJEECCLESIASTICJE
RAMOSEDITORE.

TOMUS. UNICUS.'

EXGUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


I.NVL\DIGTAD'AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIGRUMYULGGVENFER NOMINATAM
SED PETIT-MONTltOPGE.
1853
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOD TOMO CXXXIV CONTINENTUR.

ATTO VERCELLENSIS EPISCOPUS.


Capitulare. 3S&$k- '27 I"
'
De pressuris.ecclesiasticis. ;,°~2£ ;4 .i 51 i
Epislolae. ""-*—" 95 |.
-
Expositio inEpistoias S. Pauli. 125 i
Sermones. 833
'
Polypticum. 859 ;
ADALGERUS TNCERTJE SEDIS, FORSAN AUG USTANJE, EPISCOPUS.
Aduionitio ad Nonsuindam reclusam. 915
'
SANCTUS BRUNO COLONIENSIS ARCHIEPISCOPUS. f
Diploma Brunonis. 987 i
LEO VIII ANTlPAPA. j
Privilegiaetcoristitutiones. 989 j
WIBOLDUS CAMERACENSIS ARCHIEPISCOPUS. \.
Ludiis clericalis. 1007 j
UTHO EPISCOPUS ARGENTINENSIS.
Vita S. Arbogasti. . 1003 \
GUrLLELMUS^CABILLONENSIS MONACHUS.
Fragmentum historicum. .."':" '-.' 1017

Ex ijpis MIGNE,au Pciit-M.iiiiiouge,


DOMINiDCCCCLX.
JATSK.6

VEECELLENSIS EPISCOPUS."

PROLEGOMENA.

(Ex editioneVercellensiannil768, procuranteDi CaroloBurontiodel Signore.)

..:,^EP'ISTQLA;.'P.EI)IOAT0.RIA.; :

Oplimoprineipi "VICTORI AMEDEO Sabandiae duci, Carolus BDRONTIDS DELSIGNOBE.


Gur ad le usque oculos sustollere auserim, et meum Iiunc qualemeunque laborem grafo aninio teexcepla-
rum sperarim, Princeps ampiissime, res ipsa melius dixerit, quam ego facturus sim.
Attonis Ecclesise noslrse oeto ab hinc jam sajculis episcopi Opera, partim a D. Luca D'Acherio in Spici-
legio jam edila, lacunis tameri plurimis, hiaiibusque labefactata, partim in archiyip noslro capilulari hacle-
nus obscure latentia, in publicum huric tandem integra, alque ad fidem autographi ubique exacla dsm
prodeunt, alium cerle Msecenalemexposcere nec debebanl, nec polerant, quam eum, qui et palerni exesa-
pli, et ingenii, et dignilalis causa, religionis, morum, ecclesiasticaedisciplinaBlitlerarumque fautor,
-
CUSIOF
et vindex est jure optiriio habendus.
Haeeigitur, quae cum meorum in nie coilegarum studio el fiducia, tum mea cura lucem yident> csnszeta
behignitate, humanissime Princeps, excipe, atque Ecclesiam Iianc, meque, et meos omnes, diim tSbi re-
giseque familiaj cuncta a Dep prospera quotidie precamiir, In lui clienlela servare perge, patrique optim*
regi nost ro atiguslissimo summopere commendalos velis. y

iAitOLUS BMONTKIS DEL SM0.RE .MGTORI BE»

Allonis Opera publici juris facere cogitanlibus lex iis coUigimusquse in fine Expositionis Epistola-
nobis operae pretium videtur nonnulla de auctore 7 rum D. Pauli perorans ait: Tu dedisti, ut propter
deque Operibus ipsis, atque de bac nostra eorum gustum,£t suavilalemJmjus vilce, sanctce Scriplurm,
editlone breviter praefari. gentem, patriamque relinquerem. CaHerumsub quo-
nairi ccelonatus sil, quaye de genle nobis adveclus,
DE AUCTORE. haud certo inter seriptpres conslat, qui ejus men-
I. Atlones duos episcopalem Yercellarum eatne-' lionem fecerunt. Nam Rossottus mox cilalus ab
drani lenuisse, atque bunc nostrum selate fuisse rediaj marchionibus Epo-
litteris prognaium afflrmat, testes ap-
posleriorem prodiderunt Rossottus in Syl- pellans probatissimos auctores; quorum. tamei»
labo, et d'Aclierius in Spieilegio : at unius tantum- nomina siluil, uli et momenta quibus fldes ilio.rum
modo memoria apud nosexstat Attonis, scriptis
teslimoniojcoricilietur. D'Acberius prajterea in Iau-
factisque celeberrimi; alterius aulem cujusvis, qui . dato loco; ex Ferdinando Ughello, Attonem Alde-
hunc, vel.prseeesserit annis, vel subsecutus sil, rii- garii filium dicit; sed enim quis Aldegarius fuerit,
hil in monunientis babemus. et ad quam gentem referendus, iieuter docet (1). Si
II. A longinqua regione huc advenisse Alionem quid nos judicamus, a
Longobardis Atloriem jure
1 --' "''.,'..'

(I) Quod alii minoris nominis auclpres, qui de scilicet ex advocalorum, vel vicecomitum famitia
rebus EcclesiseVercellarum scripseruni, veluti Mo- prognatum esse, vixest commeniorahdum, cum ex
dena, CorbeUinus, Cusamis, affirmavere Altonem nujlo gravi monumento duealur.
PATROL. cxxxiy.
iV"'/ .''.' A'TT0 VERGELLENSISEPISGOPUS. r''
-aliquo repetere quis posse videretur : narii cx ipsius A ; exstinctum incendio, riec successorem proplerea
; lesiamenio, quod num. 10 referemus, palet fralrem habuisse Atlonem eodem incendii anno sacris de-
'
ei fuisse Aupertum nomine, et Lpngobardorum lcgi- corariim infulis. j
bus ex rialionevixisse : alqui Ationis, Auperii, his- ; V. Lpnge graviora sunt in hanc rem monumenta
vque similia liomiria geniem illam sapiurit-: leges ,duo,.quibus aperte; cCnfieitur, Rageiriberlumproxi-
cliam, el iriores, quibus quis vivil, qua de genle sit, niis anie Attonem annis pcclesiam rexisse;VereeP
'• aliquod solent praebere indicium. lenseni.; qujeque eo lubenlius proferre aggrcdirriur»
'III. Illud porrp indubilaium esl, Attonem Vercel- quod eruditp ciiique optarida merito videanlur.
"larum episcopum creatum fuisse anno liongentesiiiio Prinium est epislola fprmala quam ex anliquo
"vigesimoquarlo, Ragemberio, cui proxime -sueees- archivii npstri codice sigji. num. S5, GanPnum col-
sit, quarlo Idus Marlii ejusdcm anni Papise, faclo leclioneni una cum aliquot Alionis opuscuiis com-
ab Hungaris incendio, e vivis sublalo (2). ''.-.. plCctente.desumpsimns, quamque et soeculoldecimo
Sacris infulis eo anno deepraium Attoriem Eccle- scriptam, et Aitonis ipsius jussu eum in eodiceni
sioa nostraj caihedrarii asoendisse; invicio suri.t. arri relalam, suadet forma characterum soeculuni ipsuiii
gumenlo, auiographa insirumeiita donaiionis (3), sapiens, etcum Altonianorum pperum characleribus
qua eanidem hanc Ecclesiam cumulavil, consignata B prbrsus eadem (7). En praaclarissimiexemplar mo-
anno iiicarnationis Dominicoenongenlesimo quadra- numenti ex aritographo ad amussini eiaratum :
gesimo quinto, poniificaius aulem Atlonis vicesimp :. t Incipit epistola, quam.mos Latih.us-formaJam.ap-
priino. Jam enini, si ex iiongenlis quadraginta quin- . peUal,.a.sanclis Patribus in Nieaina synodo cori-
,que annis a Dominica iiicarnaliorte subtraxeris an- stiluta,
iios vigiriti el iinum pontiflealiis, ad annum reduceris c In nomine Palris, et Fiiii, el Spiritus saricti.
4ipngentesimum vicesimuni quarlum. ""'."« mcnPSAt.'(8).Mille xxi !
Hinc colligesa yero abiisse Ugiiellum.(&),durii « Reverentissimo, omriiquesacra veneratione co-
" Vercellensi iScclesiae.aiirio
-iiongentesimo vicesimo lendo Patri Andreoe sanptaB MediolanensisEcclesue
fluinlo prsefuisse Norgaridum asseruit.: archiepiscppo, Ragembertus sanclae Vercellensis
"
'IV. Eiderii Norgando proxinie suecessisse Aiio- Ecelesisfehumilis episCopris,proesenleri), et oeternam
•nern, Ragemberlo adsoe.cithmiduodecimnm niissp, lii pofriino felicilalem. Quia sacris apieibus |yesiris
«rielor est Jpaniies Siephanus Ferrerius,' Vercella- Walfredum Ecclesiaa nostroe suhdi.aconuni vpbis
Tum et ipse episcopiis (S), antecessoris-sui BonbKiii. consecrandum EcclesiseEporrediensi ad vouiiii cleri
Tabellam (6) prosecutus, quibus iiovissiine accessit „ ef populipraesulemexpetisiis : riefas a nobis aliqiiid
' '
aclarissimusTricusin.Historia Tridhiensi. sanctis peiitibnibtis. vestris denegari existiriiaiiies.
His opponinius aniiqtiissiniuni Necrologiun) no-
jiixia amoremj eireverentiam caiipriicasdefinitioriis,
:slrum, ubi de NorgandP legimus : v Kal. Mart. usque ad gradum subdiaconii noslrorum prasde-
.Mbiit,venerandce memoria; Norgandus:l.mjus Eccle- cessorum solliciiudinepromotum,paiernitaii:vestrae
siai episcopus, qui canonicas ordinavil, el hujus ad episcopalem cathedram, Domino adniiniCuIaiite,
1
Ecclesipe.ordines nobilitaiis -instiluit. jNam proeler- coiicedimus proniovendurii. Ne ergo de ipsius trans-
quam quod verisimile rioriesl, Necrologii:scripib- acta convei*salione,jsive proesenli Coricessionequid-
rem deplorandoe moiuis geiius fiiisseproelerniissii- piam ahriitati vestrae necesse sit ambigere, prKsen-
runi, si Papiensi incendio periisset Norgandus, tibus bumililalis noslroe litteris eum prpseculi su-
haud cohaeret dies in Necrologio nolaia cuni die, mus; quibus" illum in sacrosaneta religiojrie, in
,_ad quarii Luitprandus epoevus..scriploy incendiuni quantiim andivimus, et eognPviniiis,;alque huniaiia
refert, ad iy! scilicet Idus Marlii an. 921. Quam- fragilitas exislimare sufucil, liacienus cpriversaiurii
«iirem recle concIuseriSj Norgandum nec prajdicto fuisse tesiificaniur,.eumquead id jiiiriisteriuni pera-
Si quis forte rapax-^partpfn subduxeritullarii, :
(2) Vid. Frodoard. Jn Ghron., ct Luitpraiid. Hist. Senliet.Mncpcenas,Tartareumquelocum. : ,;: -
iib; )ii, capv 1 ei seqq; : ...] U Alter erit Judas, Datlian.erit.alter Abyron, '-
(5) Asservantur hoec in archivio riostro, eorurti- Eispoliatsiquis teinpladivinabonis. -. ;
<jue exeinplar referemus num. S..
"' (4) In ItaL.sacr.
(8) Numertis hic mille xxx nigrion atramenlo,
(5J In D.Euseb., et ejus successor. Vila Roma3
ediia 1602. r divCrsisque.aliquantocharaclenbiis, ..cbarta irisupor,
;-'-;|f»)Adject.,ad.;Coliectan..ediLadeSi Eusebio aiiquanio super abrasa, scripins legilur, iibi forte
In codicis hi etiam le- rectiori supputatione legebatur MLXviiiGjim eriim iii.
;{7). fitie,Imjus yersus numerus per liileras cxpressus in summam
: gu.iitiir. epistola
ductus"ipsis lillerisconsequenieraiijunctusinnuatur;
. .Atlo/libi prsesul,lernos ego Conferolifiros, 1 ibinumerumMLxvii prinio 1'egi'debuissejurestispiea-
..Euseb.imartyr,.snscipe>Qi.a, rogo. ,: :-:camnr, Curii el ibiiocus, ubi exslilerit, appareal,
-Primushabet glossas:,'psalriios pertractat et all^r•: ;; et revera ex liisee lilteris, adjuncta^littera Z, sive
.' Teriius offlciuradisseritoninePalrLmi. nuinero indiclioriis septini33,hic numerus. coiifleiur,
NeccredaLithoc me libisolamIraderedonum Vel sallcm,, dempto indictionis numerp, legenduin,
-' Ecclesias.quiqueexspoliaresoleiit. esset MXXXXX : scilicet a.brasi fuere duo nnmeri xx;
Quod si ioteslaUim moriPiis<iuid- Ibrle relinquam :
EcclesiiEpropriumisliusesse volo. . revera eniin..numerus.qtiinquagenarius npn semper
Pr«dia sicmaneaiil: sic.sinretc«tera cuncta: sigriot, sed et quinque x in nustris. liisce codiciiius
.06easib'jp'favisnecidetur ulia Airis, ..iexpressus.yis.itui>';',]., /.: j .;
13 -'"-" '/". PROLEGOMENA. ' v " ;«

gendum saiis proiilemur idoneum. De cujus. eliam ducliisy ipsls habetur littefis cbrisbijiieriiefadjurictus.
conimendalione, ut omriis: attibiguitas abslergatur, Sedet numeruriipraBsenliSindictionis eidem suppir-
Gr&ea ielementa crim propfii supputaiibne nurnerl' lationi, sicut ralio diclat, credidimus adjiciehdum.
dignum.duximus inserenda : Palris scilicet, eiFilii, -Addidimus proeterea nohagenafiurii (9) et nonurir
et Spirilus sancli primas :. Petri aposloli "primam Liiiiriieros,quibus divini figurajurisjurandi sinedubib
litteram.: nbminis quoque nostfi 'pririiam : veslri patenter exprimitur : AS-GHN. xcviin. Dala iT dala-
secundarii : fratris proficiscentis, tertiam : ciyitalis f.um.,Annpincarnatioiiis Domini fibstri Jesii Christi
.noslrae iguartam .:' quafiiin numerus ih suriiniain noiigeniesimo quarto.indjc. yii. i ]

Jam yero Andream bunc Mediolanensluni.areht- B covo nelf/ anno 900; e nel Luglio di questo medesi-
praesuleriicircafinemdecimispeculi vixisse, colligi mo anno corrcvaT indizione ollava. Piii corrello e
yidetrif £xchariaapudMuraioririm 00)* in qua le- P allro consislente in un placito tenuto dal mcdesimo
gituf: Arino liiearnaliprils Domirii rioiigenlesinio arcivescovo in Bclano sul lago di Gomo, e da Ragi-
nonagesimo sexto, ppntificatus vero supra laxati fredo giudice del sacro palazzo, ameiidue missi
domiii. Aridreos archiepiscopi sexio, ipense Julio, domni impcraloris, e scritlo : Anno imperii domni
indietibne oclava. .". Illudovici imperaloris quinlo, mense Julio, indi-
Al enim audiendus «st idem Muratorius iri Annal. ciione octava. t Ilis adde ex Ughello (II) codeni
Ital. adbuncanriufti: s Ma senza fallp, inqtiil, si tempore Eporredioe episcopuni ftiisse Walfridum,
'
dee scrivere, iiongenlesimo qnintb, perche iii queslo seu Vv"alfredi;mpircdiclum.
corfeva P anno sesto d' «sso Andreaj-eletio arcives- Ilabes hinc nrimis decimi sscculi luslris Ecclesiai

(9) Ita legendum Jdiiximus,ubi jniniis legere licult numerum 99 cohiponurit. -Vid;: Gabassiitiiim; ad
in autbgrapho. jNumerus..; enim bicnonagesinijis iias -lillevas, et cbneiliorum Tlistoriam, ad Njcwiiiiiii.
rionus adjiei solebat, et per Ilebraiearh vbcem af/wv VkleAetaGoiicil. t. V^ad.Iiaseelifteras^
groecisIitteris expressam significabaluf « enim 1, pt. ..' ;\-
40, ?8f sj yero W riunierosinnueDant, qui simul •-" (IO)InAntiquiuTtal.,disscrUiii:;^:.'.
(ii) In Ilalia saera.
m ATTO 'VERCELLENSISEPISCOPUS. W
ft.Me!li6i'aTi.eiisi:proefuisse
A'iid.ream:,EporrediensiWal- ^. proiectioiiem suscepimns, et praEseiilisprivikgii:
Mridum, VercellensLveiipRageinberlUim. ..? : pagiiia comniunivimus. Qusepunqueergo rhemoralaa
-VI.-Age vero* alterurii in eaiiidem remproferatur -ecclesiae
I;ita 'largitione regnuni, eorieessione:pphtificuni,
qriprunilibet oblalioiie fldelium collafa Jesse iio-
"«.ravissiinum •nionumeiitum, quod de codice Yero- .•scuntur, et quaein posteriim, largienle Domiiio, coii>
neiisls Ecelesise repetimiis,- sigisat. nuiii, 62 : sieque .ferentur,-coiifirmaimisi ete, "
Jiabel : " - ; < Proeterea concessiones, commulationes, aliena-
'lioiies.dislracliories ab invasoribus saricli: Eusebii
.: Ekemplar privilegii, quod domnus-Anastasius. papa faelas, qui;ponlificalemlienediciionem ripn Ipbtiiiue-
concessit Ragemberlo sanclos VercellensjsEcclesim rMit,:yideIicet, a | Gregprio de Veruclia, Liprando,
: -episcop.o. ; .: " '.., '; Eyaradp, Ardicioiie, jn; irritum .duciiiiu"s",| ei,regia [.
MASTASICS episcopris servus servorum. Dei, reve- auctpriiale Cassaniiis. et
Qiieiiiadmoshim igalroiius,
Vferitissimp, ct sanciissinio RAGEKBERTO sarictoeVer- atque anlecessor noster Conradus Roinanbrnni rex
cellensis Ecclesioe episcopo, dichus vitoe suae lan- ipsa cassavil, investiluram sttaniqne ab [Aiiselmo
tummodo. Vereelleiisi; episcopp cpnira voluntatem suse Eccle-
Si pastores ovium sole geluque, etc. Reliqua vide siaj occulte, et ir-ratioriabiliier factam de Clavasiolo,
in Anastasio papa llh. . ~ -•atque irivcstiiuram aGisuIpho eidem Ecclesia? epi-
scopo coiilra jurariienlum quod feceral, etcpnira jn-
Pprro.etsi hisceponlificiis-lilleris inscriplus annus terdiclum: Doiiiini ipapae Eugenii' teilii ipsp eas,se
. jjbn sil, iribuanturque Aiiastasio, quiu exprimatur B iioritecisse confessus esl depedagio, el;-riaulp_Salri-
s quisnam fuerit ex qualuor, qui hoc rioriiine -cen- gioe facias, et alias quaactinqtieprobare pptuerini,
- silisunl, sumini ponlitices ex indictione lamen xv, aique pmnes alias inveslituras iii ecclesia'sancli
Eusebii ab^piscopis tfuftive occulle factas,; Pmiiino
-lacile eolligimus eas ad Anaslasium tertium.^erti- -cassarnus,el in posterum ne fianl sub poena cenluui
nere, ac referendascs.se ad annum nongenlesimiim "librarum auri regia aiictpritaleinterdieimus, etc.
e Ita proescriptioneiri quoque centurii arinorum -
^lecimum seeundum.. Ut eiiim proelereamtis Anasta- tam episcopis Vercelleiisibus quani. ecclesise saiicti
sium pfimum, qul juxia clarissirtiuni Jiiiiatof. .(12) Eusebii et saiie-lsb ;Maria3:concedimus in perpe-
- , '.
^creaius ponlifex fuilanrio lercenle.sinio iiongentesimo tuum.- '. i ;.
c Item testes Tuerur.t pracseriles, qtsoruni noniina
oclavo, indictione undecima, yitaque est funcius subscripla cernunturrHarltinictis Biemeiisis archie-
-anno quadringenlesimo primo, 'mense Decembri, piscbpus,,. Ghebaardus Vilemburgeiisis episcppus.
"indiclionequarla decinia, ulque nihil eliaiu <iicanius •;Henseimus; Abelpergen. repiscopus, dux :Velpbo,
de Anaslasio secundo,-rqui_ab anno quadringenlesi- Heilrteus;dedux Saxoniae,Guido Cnnradus, Alberlus.inar-
chiones' : Saxbnia, coiries de [Biaude-
irip noiiagesimo sextp, indieiipne quarta, ad .
aniiiisn fada,;" ,. .. |. ,',,',;: ;.,- .." .-"" LV""i;.r-V.
risqiie 498, cum sexta curreret indiclio, Ecclesioa « Signum Domipi Federici Romanorum regis in-
prcefuit; Anaslasius eerte quarlus annp 1155, indi- victissimi. Ego Arnoldus elcaneellaritis yice Henrici
-ciione prima, ad siinimuiiivponlifiGatumevectus ad C Maguniini archiepiscopi - archicancellarii reco-
gnovi.
-seciindamtantum indietionem pervenit, .quo tcmpore t Datum Viiemburgi -xvi Kalendas Novembris,
siliurft non fuisse.Vercellarum episcopum, quani aiino Dominicaj incarnatioiiis 1152, 'indiCtione xv,
domino Federico lipmanorum rege glo-
Ugutipriem mulia' et gravissima confimianl r-asgir- fegnante fiosissimo,, aiino I ver.o regni ejus pfimp felici-,,
Vineriia., Huric enini: ex"archidiacoiio Befgbniensi, . -ter."» "' -V| : ' n' :: "".
episcopum Vercellenseiii, Gisulpho in episcopatu.
sttccessisse, aticlor est praiatidatus Jorinnes Slepha- Usque ad annum autem 1170 in episcopatu man-
snus Ferrerius. ExUgheilo auiem discimus coniigisse ' sisse Ugiilio probatur, lum -ex ejusdeni donatiorie
Iioc anno 1150 (licel in hoc dissentiat Ughelltis, canonicis sancli Eusehii facla ulriusque Moritariarii,
quod iion Gisulpboproxime successisse Ugniionem el decimarum Roasii, et Iloaxendae an. 1155, ex
niinus rectcafftrmai. Eumvero ab arino 1152 usqtie tabul. lipst.-; tum ex cessiorie ecclesioe suaenomine;
.ad ;1170 huic Ecclesioeproefuisseprobant, senteniia facla jar-iiirii ad ipsam perliiieniluni super Gastro,-
abeo inter-canpnicos sancti Eusebii, fitsanciae Ma- .elAgro Tridinensi, GuillelmoMoniisferrati jnarchio-
j-iae,Jala nono Italendas .Augusli1152, rog. Gandul- iii eodem anno data, quam clarissimus Iricus in
phus, ex lab. noslro eapit., diploma Friderici impe- IJist. Tiidin. fol. 28 profeft; lurii ex Ifanslatione
i'a,lbris eodem anno, et indiclione decima quinta D''BiigbllasdeValle in Montenij.quiPlaiium appellatur,
datum, cujus exeniplarhic in parte praebemus': de qua diplpma arinoilGO dalum in labiili. Bugel-
cominuii. exisiii; ;;tuni denique es jcessione
t In npmine sanctaj, et individuoeTriniiatis. Fe- '_len.'
dericus Dei graiia Romanorum rex Angustus. Quia ' episcopaius facla doriiirioVValajpfoeposilP,et cano-
B.omani imperii feginien, polestateinque suscepi- riico sancii Eusebii duodec. Kal. Septeriib. annill/O
nius, Ecclesiis a npstris pnedecessoribus plurima rog. Ollo not. sac. palalii ex tabul. riostrp. Sed
iargitiotie sublimaiis, erga nos competitprpvisione Reslat igittif ui ponlifi-
. «pnsulere, et .ne ipsarum -possessionesaliijua dis- plufa jam quam opprleai.
."..iractionedepereani, suffragium sufficiens adhibere. cias litleras de qiiibus agitur Anastasio leriio vindi-
P,r33seniibusigiiur, acfutufis Chfisiifidelibiis volu-; - cem.us,el concludamtisannp 9I$R.ageinbeftum Ver-
riius esse cogiiiium, qupd petilioile Domiriipapoe cellarum episcopum fuisse. ;
Eugehii tertii, elinlercedeiile charissinio canceilario VII. Quam porro caliginosis temporibus Deus
nostro Arnoldo, aliisqtieprincipalibus regni princi-
; pibus, yenefabileiii':Ve.rcellensem episcopuni Ugu- opiimus maxiirius Alioneni iiobis quasi lucidissimum
lionem, alque eeclesiam sancli Eusebii iri regiam sidus misefil, norunt qaolquol oeviillius' liistoriam

,"-(i2),in Annal, Ita';


'..'.' PROLEGOMENA. • IS
.17.;; "_
perluslraruni. B:afbarf- iiempe Italiain rinder.uaque 4k lissiinis liosliurii incursionihns ad eas rcruni an
vastaiues; aliique aiios ex occupatis sedibus vi depel- gustias adducli illi fueranl, ul cum nec proeslocsset,
lerites,, et saepe ilerum prilsi, bumarta omiiia, el di- quo vcl lenuissiuie alerenltir, officiuni cogerenlur
viria susdeque veriefant; pessiiridataeliberalcs arles, abjicere. ld inlelligens Alio, praadia ipsis, possessio-
pefturbata religio^ rerum omiiiurii siimma invccla nesque liberalissime cessit, ut p-.ilsa nenipe necessi^
calariiitas; alque liaec omnia pra? CDSterismala ex- tiidinc, omnemad divina cogitalionem converterenl.
periehanlur Vercellerises, euriliurii, et redemitium, En cbirographi donalionis cxemplar :
inter seseque de praeda pugnariliuni barbarorum iti- ! In nomiiie sanclae et individuae Trinilalis. Alto -
neri adrrioduniobriPxii. .-'' '• divinoe miseraiioiiis inunere sanctaj Vercellensis
VQuales eliam solefent ea oetaleEcclesiis praifici Ecclcsioe humilis episcopus. Quotiescunque imligcn-
•episeopi,ut alios proeierinitiani, refert Muralorius tibus, Dcoqtie faiiiulantibus ,. pr.o corum sciiicel
(43) : c Si fifiutayario i-inerileybli" eletli (paslores calamiiate proclamanlihus, consitlimus, eos liheritis
seilicel) e Cpnveniva preiider i prediletli da loro Deo famulari, ac pro nohis, el hencfacloribus nostris
(mdeiicela prhicipibits)ancorcheindegrii, non consi- proirplius orare,-nulIalcnus diffidimus, ideoque no-
defando essi il meriio del sapere,-e della bonla de' vcrit omniiim sanctaeDei Ecclesiaefidelium praisen-
costumi, ma solamente le ficcbezzp, il- parenlado, B liuni seilieet, ac fulurorum induslria, sanctoe Dci
ed Lservigii." E. se npn vendeyanb te- Ghiese per gcnitricis Marije semper-wrginis, seu bcati marlyris
danaro, le davano nondimeno in .pagaiiiento della Eusebii canonicos sub nostro regimine degenles.
servitu preslata da essij o da lor parenti alla corie : nostram pelisse mercedeni, quippeeum essent, l)eo
perb si yedevanpfariciulli alzatiaTvescovaio, e si annuenie, numero trigiiiia, sumplum minime sitfii-
obbligava ilpopoloii dartesiimoiiiarize faiorcvoli a cicntein habenles, quo subsistere possenl, alqne.
questi sbarbalelli, che appena aveario imparalo a diviiium oflicium in jam prsefaiis ecclesiis debile
niemoria qualche - arlicolo della; fede, per potcre persohere, precaii sunt, qiiatenus aut etimdum nu-
risporidere, beiicheVtremandb, all' *same : il quale inerum minuere, aul aitxilium bujusmodi iribticre
eravtuUavia in uso piultbsto pef fornialila, cbe pcr diguareinur. Nos ergo talibus permoli clamoribus
" chiarire la scieriza 6"essi.
Edecco; qual fOssein que- curticellam unam conslilutam in Monlanario pcrli-
Eti-templ lo slato miserabile delleGhiese d 'Ilalia. > nenlem de cnrle quondani regia, quoefuit Verccllis,
Gui adde eliam Altoriis ipsius ea de calamitale quam nobis nostroequeEcclcsioetlomini ct sercnissi-
testiirionium in traclalu De pressuris ecclesia- mi reges per pr.ecepli paginam Ugo et Lotharius
. sticis. -.- concesserunt cum oinnihus suis adjacentiis_ac fami-
Eniriivero qui Ecclesioe riunquam defuuiram se 'G liis uiriusque scxus cis concessimus, ul de ejus fru-
spoponderat- Cliristus. Dominus, jani veluti cum gibus seu rcliquo reddilu ad nos pertincnlihtts
caeierisrebus omriibiis collapsae.religiouj cgregium alimenla habcnnl; ita lamen ulfrugcsjam dictaecur-
excilavit- reparalorelii Attonem, qui -ex episcopali ticelloenon per siiigulos dividanl, sed de ipsis com-
cathedra, iaiiquanfe su.bliniivlocoi diffusa pielatis, niuiiilcr annue sihi refcclionem in stalulo loca
el Vecdesiasticoe ; doclrinoe- spieiideniissima luce, eorum canonicoe procparenl, Nam cum Doniiuici
Vereellensibusprimuni, tuui-Bniliims etiam populis, dicitur \oee : Cbi duo, veltres congregati fuerinl m
ac universoe resplenuuit-Ecclesree, et qtia remedium nomine meo,ibi svm in m_edioeoium,. mullo magi-»
ferre gravissima- poierant'riiala,-summa-.vigilaritia, inier tol ffatres latides- Deo de-ejtisdem beiieficiis
aSqueindefeSsis.atluiilVviribus;;Huc pertiiiel ejus in simtil refereiites, e.t de.diviiio,niysip.rib,..1seu.:p.ro'fe.-..
yiiitanda singulis arinis dioeeesi sollicitudd|. Tiuc clii aiiiriiae,corpoiysque lain,; suorunij quamque be*
, eximium_illud abeb editum Gapilulare ad eleri po- nefattoriiiri •simul.medilaiites prxsenlem esse niini-
pulique .reformaiibnem, aique; ad ecclesiasiieaiii me diffidimtis. His denique taliter perfeciis, ne iri
disciplinam, veluti postiiiiiinio. revoc-andam;. liuc .posleruiiii.supef hanc nostroe concessionis paginiiiii
sacrae cbnciones ad; gregeni frequeiiter habiioe,qui- aliqua insurgeret anibiguiias,,ul liberius Deum lari-
bus ad Evangelii nprmani iiistitueneiiir.; huc episto^ dare, aCj-pro noslrofum seniofum- dpniiriorum fe-;
lae, plurimoe, vel-aliis episcopls, vel- ecclesiaslicis %\\m.Sgonis et Lotharii,:atque:. npstiii salute sedtile
-viris, vel elerp, vel: populo- sup inscriptae; huc -exorare valeant, heec bmnia-:scfiplis tradi per Veiv
csetera omnia ipsius -scripta, factaqne prassuleni cellinum presbylerum -ad'- vicem- listulfi. n.ostrae
doclrinaj et religionis zelo insigriem ubique referen- 'Ec.clesiiJBcapceilafiijussinius. Suhtermariu prppria
iiarv •" • • •:•:.,- .cpnfifiriarites. AnnoineaThalioriisDomiriicae945pon-
VIII. Praetermittendum hoc loco iion est- proscla- tificatris auteni nostri xxi, indiclione III^ ln Dei
r.um Ghristianaeiiberalilatis exemplum, quo episce- "nomirie. AcUimVercellis felicHer», ; •
pus praesiaiitissiuius non jam inoiiens,. dum nempe. < Atto gratia Dei episeopus a fiie faclo subscripsl.
qute retinere ariipljus;non -licel,- fucata muniilcentia (Peirusjudex dbmnorrimregiviririol. subscf..
lafgimur, sed diii adhuc viyendi spe fretus, caribni- «TCrin.iberius jiidex dpninorurii.regum ript. :subscr.':
eos suos egregia cuniulavit dpnatione. Nain Jreqnen- <- « Odelricus'judex rioi. me tesle.subscr. .

, (.1.3) Iii Aiiiial. Ilal. ad an. 95.8.


'
*9 . . ATTO VERCELLENSIS EPISCOPUS. : ;: SO
«AyajficusnotafiusfogatusSribscr.. . - , ,Si=anno Doiriinicee ineafnationis :948, regmj auiem
t Judex domnoruin regurii not. subscri Loiharii piissimi fegis xviii, indictipne yii (sexia,
« Giselbertus nol. reg. subscr. pntime ohservat legendum cl. Murat.)k .
« Ragemberlus ut supfa rog. subscr, .XI. Qua, sollicitudine clericis suis Ecclesiisque
«Yercellin.us presbylef,ut supra scripsi, el sub- tum su83 lurii Parmensi prospexcrat Allo, eamdem
[scripsLi, teslamenluni eondens etiam MeUiola.nensilJusad-
IX. Gum verp inulta apud principes eorumque ad^ V
hibuit, cuju.s exemplar habelo :
ministrbs graiia polleret, ea non ad propriam dU « In nomine Domini Dei et |>alvatoris nosiri Jesu
gnila.ieni aniplificaiidam augendamque in subdilos « Chrisii..Lotharius gratia Deirex, anno regni ejiis
aucloriiatem , quod nonnunquam aeeidit, sed in < oetavo decimo_; mense Augusli, indictiorie sexta
cleri Ecclesiajque tutelam usiis in pririijs fuit; quam- «
(14). Dum in statu sanilatis humanaevilai cursus
jDbrem egregiis donaiibnibus- auciam VEeclesiam. « peragilur, et pleno animo inentis raiio yegetaiur, ,;
nostram iliis lemporibus, cerlis a.ceepimus. docu- c sic debet homo sbmper cogitare, alque difeponere
Eienlis. En ununi, quod regum Hugonis et Lotharii ."i de suis
propriis febus pro ariimaesuee lriereede,
doriationetricOntinet. e quee sftntfutura, atque mansura, ul cum eum Do-
«Iri riomine sancloeet individuse Trjnitalis. Hugo B "i niinus de hoc saeculo vocari jusserit, nori de ne^ -
et Lplharius divina providente clementia reges. Si ' &,.
saiictis ac venerabilibiis locis diviho eullui manci- gligentiis jadiceiur, sed de bono disposiio cpnr. \
i gratuletur, ,ut et; pius. Igituf ego in Dej ;noriiirie
pat-is more bonornm Ghrisiiaiiorum devotissime eon-
iulerimus nostri muneris suffragia, eertissime cre- i Alto episcopus sanctae Vercellensis Ecclesiae ,qui
dinius nos nosirumqueregnum intercessionibus san- .« pi-ofessussum ex natiorie mea, lege vlvere Lon-
ctorum cpslesti juvauiine semper sublevari, atqrie «
divinis Berieficiis sublimari. Quocirca noverit om- gobafdorumt/praesens pfsesenUbus dixi : Viia €t
iiiuin saricise Dei Ecclesioe fideliurii ae iipstrorum « hiors iii mariu- Dei est, jpelius est homiriiirietu
prcesentiuni scilicetVatquefuturorurii devotib Berenr c moftisyivere^-.quamspe;tiyehdi, mortesubitanea :
garium nosiii fidelem dileetum illustremque mar-
ehionefh rioslrafii .'nionuis.se clementlam, ut pro « praByeniri,.CorisideEanteme de Dei omriipotenlis
aniore Dei omnipoientis-sanclique Eusebii, qui prae- « misericordia ; et de mercede et remedio: aninioe
dicandp fidem calholicam palmam rnariyrii est de-V .«.meee, ut aiiquantis rebus et familiis meis pbst
.eentissime consecultis, canonicis. Vercellensis; Ec- « meum decessum inprdiiialis ndn reliquissem, sed
clesiae, cui venerabilis Atip prseessevidetur episco- i
pus, alveos fiuminumSleidae et Sar.yi iargifeniur. sic firmum et stabilituni perniansisset, qualiter
Hanc: peiilionem satis omnibus pene principibus «ego hic subter per singula capitula ordiuassein et
lirij.usregni ratani siiscipientes, per preeceplum no- e judicassera. Igiiur volo et judico, alque instiluo5
stroe auetoriialis alveps proedictorum fluininum ca- G .«
rionleorum Vercellensium dominio, prout juste ei seu per boc meuni-lestamenlum pro animae nie»
legaliler possumus , prsaseniialitef concediuius , "« mercede confirmp, ul valles illaaBellehica.et VLe-
sicuii posiia stnil capita briuloo,usque ad fipam quqe « bentina, quas habere et detinere proprleiarlo
estjuxta capellam sancti Columbani, inlra hos fines ;« noriiine videbf, jstatim postVmeum, etAuperli
deeuffeiitia iluniina cum iinsulis et suis ripis nobis
pertinentibus praediciis canonicis saiicii Eusebii, ut .« germani mei decessum, devenianl in jureet pbte-
dictrim est, largimur^ proinde ut piscationes ria-r « stale sanctse MediolanensisEc.clesiae,et presbyle-
viomque redhibitipnes atque riparum eorum usui « rbrum, seu diaconofum cardinaliuin, atque sa-
famulentiir. Insuper eiiam confirmaniiis Vercellinos
eadem lciyitale-
porlus per hoc prseceptuni, veluii pfssdecesspres t eerdotum decumanoruni, qui i.n
iiostripfp amore ofdiriaveruiil ad usuiS; iuminaris ,«:pro tempore fuerint, eum oriirii snarum pertinen-
ecclesieesancti Eusebii, In qua sacraiissimum ejus « lia, tam cortes, domus, colliles, quam castellas,
corpus requiescil, et ad indiiriieiitaclericorum ibique «
jugiter fainulanlium. Si quis igitur bujtis nostri capellas, molendinos, piscaliouescum lefris; yi-
proecepti slalutum aliquando quomodocunque insti- « neis, pratis,'pascuis, silvis ac slablafeis^ ripis,
gante diabolo infringere cpnalus fiiefit, sciat se .« rupinis acpaludibuSj coltis et incoiiis, riioritibus,;
compositurum auri optinii Tibras mille, medielaterii « alpibus, planiciebus, aldiones, vel aldionas, sefr.
camera? nostree, et medieiatem eeclesioesancii Eu-
•jSebii,siiisque clericis, qrii inibi pro tenipove fue- '''i vps, ei ancillas, bmnia. el'ex.Vomnibtis,qtlanlinri
Tinl. E.t ut veritis credalur, dirigenlinsque ab om- •v « iri praenominatas valles BelleniCa et Leb.entina
nibus observelur, manibus propriis robofanles, an- « habere viso suln, vel niihi iriibi legibus pertinent,
iiuib riPstro insigniri jussimus.
t Sigria serenissimprum Hugonis et Lo.lliarii re- « ad'habendum iolum in integrum, eo videlieet Pr-
guni, Geseprahdus episcopus el cancellarius ad vicem :« dine, ut omne censum, vcl redditrim, quod depras-
Bospnis,episcopi et archicaiiccllarii recognovi et « dictas valles, annue Dpmiiius dederit, seu-quid-
sub.scfipsi.",
•»«Daia Idus ArigiisSas, anno Doiriinicaeincarria- « quid exindepefveneritper omne annum, iri primp
lionisi 945, regni vero doinui Hugonis xx, Lo- « die luriae,in inilio Quadragesimae,ipsis sacerdpies
iharii xv, indictiorie
' ' m. Dalum IJapiae"feliciter. -e et levitas inter se dividarit, ila nt ordinarii unus-
Amen. i . . . V. « quisque duplum exiude accipiarit, quaritniii unus
X. Plurima elianiAitonis gratiacanonicis Panneri- •«ex decumaiiisinsiiper ;et archipresbyier, ei;arcbi-
sibiis.dpriasse Lpibarium. probat.HuralofiiisAntiq.. ,.« diaConuscaidinali.sipsius,uii.iis, diipliciter.exiiide
Talic. dissert. 66, ex diplomale datoxvio Kal.Julii c babeant, qiiam unus ex aliis.ordinarii acceperit,.

(14)Anno igitur M8.


PROLEGOMEiNA.
< Hein primiceriiis decumanprum dupliciler exinde A 4..- « Gumbertus judex donun. regis rogatus lestis .;
« habeat, quarir unus ex caeieris decumariis, id est, i siibscripsi. . ; .> '-- .
«"lalilurii,quanuim unus ofdinarius, ui onmeslpsi « lVodtilphusjudex domini fegis rbgaius subscfi- '
i sacerdotes el diacones prb retiiedio animae nieoe' < .jPjsi. ._ - :.'' , ': ,V
« Dei oinnipoientis misericordiam exorare festi- « Joannesjudex domiiii regis rogatus siiDscri-
« nent, qualiter exinde-Deumhabeant relribulorem,. « psL-.- ....-,.., ;.,.' . .-;
< nam nullo in tempore babeanl licentiam de prae- « Anselmus judex "domiriiregis rOgatus lestis
' "
« diclis rebtts ef familiis aliqiiidalieiiare nec com- « subscripsiv , . .
« muiare, seu Iiberario aui tiinheoeliario rtomine <''ATialdusrogatus subscripsi. '-[
< contrahere, sed a'd eorurii'usum habere et deti- ,« Liiilprandus rogatus subsciipsi, ,; ,;;
«iiere, ut supra scripluiri est,' debeant et faciant ex « Daiberlus judex dom.i.ni. regis rogatus subscri-V
« frugibus-earum rerum ceiisunivel .redditum,,ut - «:.psi.,' .- .... - '.. . .:-.::.;• V
« supra scriplum est, alquede seryitio ipsarum fa- « Henricus'-rogalnssribscripsi. ; .. _-VV_,, ',.
«-juiliis, atque quidquid ex; meo perverierit, omni ^<EgoAnselirius;nolafiufeet judex dpmiiii.rCgis-
« tempore secundum quod supra slatui; quidquid -•« sCripslpost traditamconijiievi, et dedi. >
< voltierint, sine"omni riiea, haeredumque riieorum B XII. Attonem placito Papiae ab Hugone rege-
< eontradictione, nam dum in hoc saeciilo;aliquid de Iiabilo una cunl Raierio.Eporrcdiensi episcopo iiiter-
< ex nobis islis gerinanis advixeril, usufruclum fuisseex eonietpJacilo colligimus, qiiod feferl .Mu?_
< lantunimodoipsarum rcrum in mea, ycl praedicli: ratpr. AnliquiuUalic. dissert. 51, et legitttr dalum,
< germani mei, si me .supervixerit, reservo polesta- «regiii doniini Hugonis, etLoihario filio ejus, gralia
< leni, co ordine ut pro ipso usufructu, ego vel Deireges, Deopropilio D. Hugoni decimp, Lotliarii;
« praediclusgcruianus meus, si riie supervixerit, per yero v, xi.y.Kal. Ociobfis, ihdict. IX, hbc est. aiiho
< singulos apnos persolvere; deheamus praescriplis 9.5S. ». ;.;.,'; . „'/V ; V /.: . ;",'',. "•;
sacerdolibus et levitis in eo ordine"inisto consli- Eum etiam ex quadam eharta, qnahi refertr
« tuto, iii est, die lunae pfimo Quadfagesimae, ar- Ughellus in episcopis Asterisibus, regii archicancel-
« genti denarum boni solidos quadragiiiia inler se, larii titulo,;,et pflicip ab Hug°ne el Lolhario, quo^
< ut supia dictum est, diyidendos, quod si adlnir- rum, ut supva dcrnonstravimus, gralia "suirimopere-
<-plere -dislulerimus, tunc pplestalem haheant pree- pollebat, decoraluni fuisse,jure optimo Suspicaiiiiir.'
« dicli sacerdotes et diacones,: jnfra ipsas res in- lnea enim donationem a dictis regibus Asleiisi Ec--
f. tfoire, et se exinde invesiire, eteas detinere, clesiaefactam referente ita leginuis : « Dat. x Kal.
< queniadmodumposlphiturii nosl.runisuperius fieri ^ Augiisli, anno Iiicarrialioiiis Dominicae958, anno
-<iuslitui, ut milii et parerilibus meis proficiat ad doniini Hugonis piissimi regis xm, Loiliarji yni, in~;
« aniiriaesalu.tem, et gaudin.m sempiiernuni, et hoc dictioneXI,Actum Papiaefeliciter..Ai.uen. Gispran-
« ila volo, ul riullo in lempofe pontifex ejusdem jdiis cancellarius ad vicem Atlonis episcopi ei ar-
« sanctaB^Mediolanensis Ecclesiae habeat licentiam cbicancellarii recognovjl. ».Quidni Atto nosler hicr
« ipsorum sacerdoturriet ievitarum de ipsis rehus et sii ?- _• "'.-';',
'.« familiis aliqua facere conlrarietate, aut ulla in- XIII. Ad annum usque 960 yix-is.seAuonctn-
-< ferre violeulia, sed liceat eos rebus ipsis.et fami- litleris tradiderunt nonriulli : al ri.eceiiain iis atlhi-
«lijsJiuiete et-pacifice habere et detinere, eovide- beamus fidem, facit, quod nullo doctiefunt lribmi'
t licet ordine, sicul supra siatui et judicavi pro menlo. Nobis lioc unuin.coristat, Ingpneimpfoximum;;
< mercede et rernedioanimaemeae,et pro honore epi- Attonisin episcopatusiiccessoremanno 96-4Ecclesias,
; < scopii inei, nec niihi Iiceat ullo teriipore nolle npstroejam praefuisse.Nariieo anno synodum convo-
<..q.uodvoliii, sed quodadme semel factum, vel con- casse Ingpnem, sequens.fragnienlumVex veluslOla-
. < scriptum est,siih jusjurandum inviolabililer con- bularii noslri codice descriplum monslrat. -.. ..
.;..«seryare promilto, cum slipulalione subannexa, « AnnpV.incarnaliOnisDominicoa964, in.oictiOrie
_Q
- « hancjenim chartulain judicati, et ordinaiionis An- seplima, Npnis NpvembriSj fesedit dbiriiuis Ingo-
-'* selmo notaiio, ei. judici dpniini regis tradidi, et episcopus,ut nioris esse priscbrum Patruni engnos-
fr scribere rogavi, in qua subler confirmaiis, ie- bii ciiur suoruni, Vercellisanie altare beaiissimi Euse-
marlyris.Ghrisii, causa syiiodaliscorieilii, in qiio,
< stibusqueobluli roboraridam. Acluni civitate Me- , divi.nocompulsiis amore, pene omries.clefieossup
« diolani. . - regimiiii subjectps deceniissinie,dp;cui.t,;niaxiine.;(Ie
« Atto Dei gratia episcoptis a me facto subscripsi. iidei tenet
et cliarilalis bbservalione, lil'"canoiiica; toto
inslitulio. Praclerea summoquaesivi.tSUi-
.orbe
i Auperlusgefmanus.eiusdem doniini .Attonis sub- dio, ut res ecclesiaslicae^pleregeferiiiif ,el destiiurai-
.-'{:scripsi. -... restaurarpnlur. Insuper admonilionesuoriim cleii--
.. '« Angelbertus judex dpniini .regis rogatus suh- - Cortim.saiicivit ut aniiqutis.' exigil usus, pessimar
« scripsi. .-" . Hngrorum incursione vaslatus,- Ecclesisecafdinales
debitum praeberei.t baplislerio,hac in civitate cele-
« Signum inanibus Natalis et Aufredi, qui pro- hratb decenter ohsequiuin, iia.utipsis ex ecelesiis
« fessisunllegevivere ,R.oniana,testes, - .... quee sjint conslituloe in villis,.videlicel, Peiiarta,
« Bertericus judex domini regis rogalus ab isto -Peiroriolo, (Jttiiilo, Caiviniasco, Casale, atque; Au-
zeningo, presbyleri venianl sic expediti suis vesli-
c AUone episcopo teslis subscripsi. menlis, qui hic Yercellispueros valeani ba.pusmalis.
ATTO VERCELLENSISEPISCOPUS. 24
lingere aqua. Et rie lnlentip (legendurhforte conten- i de Quinlo et-Calvimasco, de Gasale, et Auzeningo
tio) oriretur inde, subjunxit :'Placel iiobis et rec- simili statuimus ratiorie, quousqrie vicissim vices
lum videtuf, ut duo (anlum presbyteri de praefatis impleanl suas, «t implere annuatim iterum in-
ecelesiis studiose veniant ad hoc myslerium pera- choent, »
gendum, id est, de Peliana et Petroriolo simul duo:

DE "ATTONIS OPERIBUS.,
XIV. De Atlone haclenus, jam de ipsius operitius. tenus fugit eximiuriialiud Attoms opus, -commenta-
Quarito hasc in pretio "semper habuerint eruditi, rius videlicet in omnes divi Pauli Epistolas, quem
quotquot illa noverunl, quibusque volis exoplarint,; qui legerint, haud herele poterunt <juin magnbpere
ut e scriniis erula in puhlicam proferrentur lucem ; mirentur saeculocassis ignorantia tenebris involuto
quo demum applausu sint excepta, curii clarissimi virum exstilisse qui tanta sapietitia lamque acfi ju-
«TAeheriistudio,licel neeoninia, necintegra prodie- go dicio summis de argumenlis eleganli eliam ,scri-
riiit, vix dici potest. Legantur quae habet Natalis; pserit stylo. Quaminibi animadvertent Scriptufarum
Alexander Hislor. Eccles.Vtom. II, fol. 558, edit. peritiam? quam doctrinarum puritaleni ? quem^de-
Faris. anni 1745. Adeantur etiam Pagius ad annum nique senteniiarum delectum ? Quid ? Quod sanctis-
960, Fleurius in Histor. Eccles. tom. XII, lih. LV, siniae religionis dogmala a npvatorihus posteriori
§ 54; Gulielmus Cave Histor."liiler. tom. II, pag. aelate inipetila, veluti de Chrisli proesenlia In-Eu-
99, ^edit. Basil:;Dupin H.istbr. Eccles. yol. VIII,pag. charistioe saeramenlo, veluli de purgatorio; igne,
26;;Racine tom. IV,, pag. 109, edit, Ellraject., yeluU alia multa- iiiyictis. argunieniis confirniala,,
artic. 6, § 4; Muralor., ad an. 958 et 959 Annal. constanli traditione posteris per hosce commenta-
Ilal. rios sunt transmissa ? Neciilud profecto parvi faeieiit
XV. AttonisOpera recensere aggressus Joannes sanioris doctrinas sludiosi, quod Auguslinianam de
StephanusFerrerius supracit. (15). Sermonesprimum divina graiia senlenliam, tanquam illis tempprljus
ppsuit, tum epislolas, deiri Pblypticum, siye Perpen-- Pfobaiissimum-dognia, rejectis omnibus ad-Pelagia-
diculum, inde Canones, seu Capitrilare, poslremo nismum utcunque declinanlihus constanter -liis in
iraclalum De pressuris ecclesiasticis. Atque eadem commentariis assertam invenient.
passim magna cum laude niemorant, quotquot fere Q XVII, Quo falo preliosissimus hic thesaurus tot
de ecclesiaslicis rebus Historiam texere hactenus. saeculisdeliluerit, baud salis scio : at de Atlbnis
iaistiliierunt, fecundissimo penu profeeturo fuisse, ita ceriurii ba-
Opportunum tamen accidit legenlium oculis boc beo quam quod maxime. Nam coniparahs horum
ioco subjicere quae de eorumdem numero et fortuna commentariorum styluni cum ceeteriSAttonis operi-
refert Auclor supplementi ad Bellarminum bus, siriiillimum ubique invenio. Non raro eliam
< Attonis opera, inquit, vir clarissimus Joannes easdem sententias in comnienlariis reperio, quas in
Bona generalis abbas reformatas congregationis san- epistolis el per eadem fere verba expressas. Cqnfer
cti Bernardi, seu Fulienlium in Italia (Pedemonla-
iius scilicet, quifuitposlea S. R. E. cardinalis) ex epislolam de.obedienlia principihus debiia ad epi-
inanuscriplo codice Yalicano num. 4522. eruit, scopurii Waldonem riiissam cum exposilibne capilis
describi curavit Rbmaeanno 166i, atque ad Lucam XIIIEpistolae ad Romanos.
d'Acberium nionachum Benedictinum transinisit,
Preeterea in fineGlonimentariorumheec legunlur :
qui ea inseruit tomo VIII, apag. 1 ad 158 Spicilegii
sui. Et sunt : Capilulare, seri Capilula Attonis epi- ' Vercellinus diaconus, el Telberlus subdiacoiius,jussu
scopi; Liber de pressuris-eeclesiaslicis; aique epis- domini Allonis scripsimus. Inlegeraiilem Atioiilano-
tolaevariae.In iisdem autenicodicibus,;tam Vaticano rum
quam Vercellensi, erarit praelerea sermones septem- D Operum Codex, inler alios iftulios archivii no-
decim de diversis argumentis, et Pblypiicus, quem I slrisignatusnuin.40, ab Utroquebocscriba est exa-
Perpendiculum appellal, quo noxa redarguere et ratus. Idem Vercellinus anno -945.jam in presbyte-
honesta' saiicire decet, curii scholiis;; sed quia vix rum conseeraius donalionis iiistru-
ideo non surit. Est autem aiilographum .
- legi possunt, transcripii
dolendum quod manuscripLuscodex Yjalicanuslacii- ' mentum scripsit : ac si hujus cbarlee cliaracteres
nis pluribus in foliis laboret, unde integer omnino inspcxeris, eosdem -jure dices cum characieribus
sanusque haberi non potuit, nec sanari eliam colla- commentariorum, qua parte sunt exarati a Vercel-
tione manuscripii codicis Vercellensisl. quem dene- ' recte hinc colliges
garnnt canbnici. FloruitAtlo -usque adaiiiium 960et; lino diacono : ut quemadmodum
ullra, J elc. _ commentaria anle-annum 945 a Vercellino adhuc
His cohoerentquaepaulo fusion nafratione prose- diaeono, Tetberto juvante",scripta fuisse, pari mo--
- mento concluseris eumdem et donalionis et COIK-
quitur Acberius ipse : «Atto, lioc nominesepundus, ' -
elc: Videinfra Prcefationem Aclierii -
yi.suamediiio- mentariorum auctoreiriexslilisse Attonem.
iiem OperjiinAllonis. XVHI. Priusquam iioc missuni facio, lubet epi-
XVI. ^uae ciiiii lla sinl eruditoruin notitiam hac- stolam i-eferre Joseph Blanchini presbyleri,'dum yi-

(To) Nufflii.
23 PROLEGOMEiNAi/-",..,. 28
Veret,.congregationisOralurii Romani, vinditiis ca-, ^ mento vengono varie-letlcfe, c slatutF della Chiesa
nonicarum seriplurarum elarissimi, quam ad emi- di Yercelliiiileressanti, eppoi una picciola cOllezione
nenlissirnUmVirumbinc dedit, postquam hac trans- - de' canoiiicon queslo preciso titolO, cbe io copiai
iens cathedralis ecclesisa inviserat archivium. ad verbuin •.Capiiula canonum exertorum de diver-
< Mi sarei fermato in Vercelli quanto ahbispgnava, sis conciliis, decretalibus, slatutis, alque epistolis
se avessi pptuto copiare tutto il codice segnalo 40 congruenliumad "forense judkium tempore Domni:
'
(Codicem scilicetquem nos edimus) che e niollo in- Alloni episcopi . . . Il"signo.r canonico Fileppi
teressanle per quelia illustre Chiesa, e per Alfone. Tiii dice, che volevafare una edizione delle Opere dia
Gonlieneun coriinieiitariodi esso Atlone sopra TEpi- - Atlbne, ma, se larda piu a ficopiare i codici,; es-
sloie di san Paolo. Trascrissi quesla noia, ehe sta sendo vecebio, io temo,-clie'niOrra prima di aver
rielfine del codice : Explicit Tractalus in 'Epistola fa.llb nulla (16). Converrebbeperb sollecitarlo abe-^
Pauli ad Hebrcsos. Vercellihusdiaconus, et Telbertus neficio della repubblica letteraria, e principalmenle
subdiaconus ex jussu domni Atlohi episcopi.^scripsi- a glpria di quellaantichissima Chiesa.
mus. Oralepro noYis,fralres. Bopo il suddetto com-

. (16) Nimis vera fuit preedictio, nam anlequam huic Operi primam manuni apponeret, falo cessit.

ACHERII PR^FATIO.

- Allo lioc nomine II, Aldegarii filius


{inquit Fefdinand; UgliellUsinltal. Sacra) episcopus Vercel.fuit
en. 945, doctissimusllieologus et cano7iisla,plurasuiingejiii doelrintequemonimentareliquil, quce coniinen-.
turin anliquo codice manuscriplo, in Vaticdnabibliotheca,ac Vereellensi archivio,. > e.lc,.-1Canopesrursus,
statutaque Vercel. Ecclesim,em.la e conciliisepislolisquedecrelalibus, quod opusi-in-.lOd\ capitataple distinxil.
Itetn de Pressuris eeclesiasticisopus intres parlesdivisum, guarutn prima est de Judiciis epiScoporum,se--
cucidade Ordinationibus eorumdem, tefUa de Facullatibus Ecclesiarum. Jlujiis lemporibusVgo et.Lolha.fius;-'
reges VerceltensemEcclesiam exornarynl,_etc.
Attonis Opera vir clarissimus Joannes Bona abbas geperalis feformatoe congregationis S. Befhardj ex
las. codice Valicano, num. 4522, eruit, describi curavit Romoe,an. 1664, atquead me iransiiiisit. Seddo-
lendum maxlmopere est quod lacunis codexipse pluribus.in locis foedalus, nempein superiori parte iota,
vel pluvia infectus, seu earie corrosus, fuerit repertus, ul in unaquaque pagina desit linea. Spem tameri
Eiihi suis lilteris dans eruditissimus abbas integruin habendi codiceni asseruit, quod jam apud'doctissimum
TJghellum,in ltalia sacra (tom. IV, col. %pag.]iQQ(J),legeram exstare in tabulario Vercellensis Ecclesiee,.
rogavilque ea de re episcopumyercellensem ageret euin.carionicis rit illa Opera exscribi sinerent. At is
repulsam passus esl. Unde islhoc negotium cum indicassem illustrissimo domino Caroccib lunc in Gallia
serenissimi ducis Sabaudiaelegalo, viro religione, prudentiaet eruditionepraeslaiitissimo, aclutum ipse, qui
6ua nie, duminyivis esset, familiari dignabatur amicitia, omnem cufam et industriam adbibuit, luiri pef
seipsum, lum per amicos Vercellis agenteS obtinendo bujusce mbnumenli apogfapho, aul saltem opplen-
-dis Rpmani codicis lacunis. Mifa.primo polliciti sunt canonici; sed posl epislolas ultro citrpque datas.de-
jnuni fatentur'(ingenue anficte, judicent alii) iri.sua Eeclesia esse nemineni rei aiitiquariae peritum. Nori
hic stetit illustrissimi Caroccii diligentia et -benignitas. ,Nam, cum legationP; fejiciter peracta rediisset iii:
Sahaudiam,-instat itefum, oxposcilque ah illis canonicis Taurinum ad se autographiim transmiltant, hona
'fide isliid-se reslituliifum, poslquamsUis expensis exscribi curasset,
Ecquid agerem omni spe abjecta integre tantb potiendi ibesauro? Edereni Opera hiatibus sensum saepe
interrunipenlibusTabefactata, aii aliis edendis operam darem meam? Anxio iriihi adsunt eruditione prea-
stanles amiei; aiunt satius inluccm pfoferre rebus ecclesiaslicis preeclara opuscula, etsi: nonnullis foedaia
lacunis, quam tenehris forsitan perpetuis sinere involvi'-;aut neincendio pereant, quam sbrteiu plerisque
in locis sustinuere multa arilerioris aevi nionumenta. Postremo adjecerunl rerum antiquaruni etiam
fragnieniain pretio haberi. ltaque hisce ralionibus adductus, illa typis maudari curavi »
Et-quandoquidein Atlp in rebus diviniset ecclesiast. versalissirnus suas iucubrationes testimoniis quasi
. margarilis e S. Script. e.cpnc. et Eccl. Pafribus desumptis adornavit, haudque loca indigitavit, polissimuiri
in Collectipriecanonum, quam Capitulare Inscfipsinius, nos baud leveni impendimus operarh locis quae-de-
..signata non eranl margini apppiiendis,eoquelabore quariiplures supplevimusliialus.
Sunt et-praler ca qurc proferiinu's,;utsfias,.leclor, .Altoriisopuscula cum in. Vcrcellensi, tum in Vati-
27 V ;.'.- '' VV^ATTONIS,,VEliCELLENSIS'EPISGOri ; 1 ! 'Sf;
cariocodice : yidelicet sefmories 17 ad populum; el Pblyplychum, quod Pewendiculum appelial, quo mxia'
redarguereelhonestasancire:dbcet,cumschnTus. .-
1'oriro codiceiii:VMcamimtranscribvcurarunt bibiioihecm'.custodes,ne 'totus pefirer: continet primpter-
mohes,quiwxlegi\possunt, et ideo nonsunl iranscripii,
' '' elc. Ila clariss. Joarincs Bona in epislola niihi aiii-
'
1664 scripla. .', -'"
Tii Atlonis Capitulari animadveftenda sunt: 1° iieecverbai fides catliolica signant Sjnibolum Athahasii,
rjjiaviij.epsensu.bis ab auclore usurpanlur cap. 4, eie., et a Ratherip Veronensi, vel ul aljis placet UdalricP-
perperani tajrnen, iii s^ynodica:ad presbyleros : Sermonem ut swpefius dixi,: Athahasii 'eplscopi.d\ fide
Trinitaiis, cujiis iniiium- estyQuicunijue ;vu(t, ete. Riculfus quoque .eadem rirope" jiab.et in cap. 5 COiisti^
lul. vJJl unusquisqtie-veslntmpsahhos, et sermonem.fideicalhqlicm,cujus initium :..Quicunque,eic> ...
i . 2°:Circa ;saeculum.jx.conveiitus seu collatlones-pfeSbylcrorumTnemora.loeVhi cap.,29 insiilutae fuisse vi-
dentur ex Cap..10 Riculfi Suess. :;«Rationi quoque-proximum csse sanximus, ui in unoqiipque.mense, sta-
tuia die, id est in Kalendis uiiiuscujusqiienjensis, per singulas decanias presbylerjsimul conyeiiiant, non
pastisvel potaiionibus vacent, sed de suo minislerio, elreligiosa conversatione, alque de bis quaein eo-
rurii parochia accidunt seririoiiem habeant, ;et qualiterjifb rege, vel fectorihus Eeclesise, atq!.ie:pro suisVfa-
nri.iaribiis tam yivis quamdefpctis;orare debeani, cpns.iderenl.j) lltic facit Capitul.»15flincmafi adipres-
byteros (sub fin. tom. I Opp.);• « Ut quando presbyteri per Kalendassiinui converierint, post peractum 'dK;
viiiuni niiriisterhim, et uecessariam collalipii.eni,lipn quasi .ad praffdiuni ihi ad tabulam resideanl, i eic.
5° Caput 90 eluciilare polest BedaTn praefai. de Remediis peccalbrum, sive poehitenlialis .-x Solerler ad-
moiienles doctum quemque sacerdolem Ghrisll, ut in uiiiyefsis quoahic adnotata repeiil, sexum, selatem,."
coridil.ipnem,stalum, personain cujuSquepoariiteritiam agere voleiilis, ipsum quoque cor poeriitenlis eu-
riose discernat, et secundum utsibi visum fuerit, singiila quoequejudicet. Quibusdamnanique a cibis absti-
nendp, nonnullis .sOepitisgeritia fleclendo, sive in cruce slando, aut alirid aliquid hujusniodi qupxlad purga^
tioiiem peccatorurii pertiiieant,facieiido.iTpsissimai'epeiit verba Hefiyeus-Rliemens,in epistoiaad Witbnerii
RothOmag., cap. 23. Haec Aclierius, quibus hoc uiiuiri addemuSi haud paucas lacurias a iiobis repara-
las esse in Iibro de Pressuris ecclesiasticis, ope ms. cujusdam codicis monasterii ^Resbacensis, quem: cvm
consiiluisset-olim R, P. D. Edm. Marten.e, quoBcunqueexiilo excerpserat, nobiscum hiim.anissiine comm.u-
liieavit. .' ;-'. „. . ..., , , ,

VERGELLENSISEPISCOPi

;G_API,TBLille.

GAP.L — Adnionilio pohtificis' ad presbyieros.,qua- % riisse, quianbs quibus regendarum aniinarum |Cur,a
liler erga subdilosaffaht. ;' cbmmissaesl,prbhis'qiii noslra negligeritiapereurit,
(Theodulficaputl Capitularis.) Obsecfovos, fratres fationeni reddituri siiiniis. Pro his vero.quos v.erbis
dileclissinii, •ut erga subdilarum plebiunl profe- et exempris lucrati fuerimus, praeminni aeteriiaevitae
iblumef emendaiionem vigilantlssima Cura laborelis, percipiemus. Quod sipop.ulus fidtjlis cibus es.t Deis
qiiatenus: illis viam salutis ostendeiUCs;et eps verbis p ejusdem. cibi:;condiinehtui]i.ri.os.sumriSi.-Sciiote-ve-.;:
et exemplis iris.iruentes, et vos -de ebrum.pfbfeclu;. .: sirum gradumnoslrO gradrii secuiiduin, et penecon-
et iioscle veslro, J)omirio Tesu. Christo auxiliante,- |unclum esse. Sicut enim. episcopi aposlolorum iu
fructuososilli mariipulos reportemus..Obsecrpeliam . Ecclesia, ita riimirum presbyteri caeierPrum Disci-
--ad" • pulprum Dominivicem leneiit. Eti.lii Seneriigradum
frater.nilalerii yestrani, ul Iiaec;-;fSapiliila,_i'.quae
einendaiiPrieni.yilsebrevite.r digessi, assidue legatis, summj pontificis Aa.ro.n,istivero filioruin ejiis'.'."LTii-
et niemorioeconimendeiis, et eorum, sive CDeterarum deoporlet vossempermpmores esse tanioe.Vdigiiiia-
sanctarum Scripturafum leclione mores cpmpona- fis, memores-vesiree' coiisecr.aiiori.is;ineiiipreis'sa-
tis, vitam emendetis, ul cum.subditis.piebibiis, ppi- crae qiiamiii niahibus suscepislis uncUonis, utiiec
lulante Domino, ad fegna coelestiapergere cerletis. ab eaderii dignitaie degenerelis,'necvestramcbnse-;;
- CAP,11.— Relrqctalio ejtndem., elde ordinis dis- B craiionem ifritam faciatis, nbc manus sacro san^
_' creiione. bonmquevilmexhortdlione.. guine delibiilas peccando poliuatis; sed cofdis et
V(iW.) VeracitefVriossedebetis, et sernper menii- Corporis muncTiiianiconservantes",plebibus: exem-
29 GAplTULARE; StSV
plum bene viveudi prsepeiiles.-his quibus 'praseslis ' A\ beatitudo acquiritur. His awiiis vitia cpmprimuiiiu*.;
dricatum ad CfElesliaregria pfeebeatis. , V / His alinienlis virtules nutiiuntur.'....•. .-'-.-:
CAP.III, -^-'fie ignoranliq ebilanda, et doctrina ser-. CAP.yil. -^p.Quod sitcerdpsniissam solus neqwquarx -
" :. 'tianda. ' .. ..celebret.. V -....... ':.,;:;'::
., ; ",. V.:
(ConciLTdtet. iv, c. 24) Ignorantia niater cun-, • .(Ideiri TheOduIf. cap.'7.) Sacerdos soiusniissani;
ctprum errorum. Maxiirie sacerdolibus Dei vilanda nequaquam celebret, quia 'sicut illai ceiebrari nori-
est, qui doceridi officium in popujis Siisceperurit. pbtest sine saiulatione sacerdolis, responsipne plc-L
Saeerdotes e.riimIegere sanctasScripluras frequen ter bis, adnionitiohe saCerdolis, respbnsione nibilonii-,
admonet Aposiplus, jliceris a'd-Timbtheiim : Aitemle nus ptebis-^^iia^riimirum^Btjquaquamab iijiiodebet
leclioni, exhorlqliohiet-doctrinw. Semperpermane liis . celebrari. Esse" eriini debeiit. qrii ei 'cifciinisiaiit,
(1 Tim., ly, 13). Sciantigitur^sacerdpies Scripturas. quos ille salutet, a. quibus ei respoiideatur, et; ad
et canones, et omne opiis eofum in pfaedicaiioneet" meriioriam illi reduceiiduni esl illud Dominicum:
doctrina consistai, aiquea>d]ficenicunciosiam fidei, Ubicunque' fuerint :4tio, vel tres congregaii in 'no-.
scieutia quaiii operuni disciplina. mihe meo, et ego in medib eorutiisum (Maiih. xvln
GAP.IIV.—-Vt pmnes fidem calholicam menwriler 20);' ,-_' .; ':, ;',',: :,'-
B-"CAP, —
, leneant. V B r VIII. locis Quod sqcerdos mis&as nisi sacralis.ab
prirno ojrittium fidem:caihoiicam(17}omiies pres-; -Episcopo 'iiiO&pr<B'sumdi$tiebyafe(\&).r
HiCiii Roinana^yribdo borisUiiituni est briinium
byieri et :diaconi,-seUsuhdiaconi niemoriler leneaiil.
Ut si quis hoc facieiidUinpreelermittal. quadragiala cum corisensu syiipdi, ut nuiliis presbyter niissas
djebus a yinp s"e_abslineat. Et si ppst abstinenliam nisi sacralis ab episcppo locis celebrare pfoesuinat,
neglexerit,'-coridemuanduiri dupticitet iri eo senlea- qui' parliceps p"e ceetefb sui yoluerit esse; sacer-
' '
;tia." "" .' ,..':;;, ; ,. :'.._;;.; dolii. . ,
CAP. IX. —. Quod dwiha mystefia stiidiose ' '
CAP.V. —De negligehtia cqvenda^justilia aniple-.' ceiebrjintur, V
clehda, el vila emendqhda. ;. . •
Nenio cierieorum ultrahsec quee juSsa sunt dis? (TheOdulf; cap. .5.) In sacrificiis, dileclissiini,
anteomriia diIigenier,obsefvetur; ut panis :el viiiuni
simulet, auf ullalenus negligere audeat, sed libenfer
et aqtia, ;;siiie quibus riiissae riequeunt celebrafi,
expleat, et sacramerita diyina nequaquani negligen-. liiuiidiSsiriie
ter coiilreclet. Ideo iam juvenes qriani senes.de liis,. alqUe; studiosissiine tracteiitur, Et'
invenia-
et de omni eonversiorie sua, ac Cpnversatipne et riihil in his vile,; nihil nonprobalum
yalde esse tnr, juxia illud qiibd ail Scfiptufa : Sii iimdf Do-
poenitentia sollicitos,.satisque agere opor-
ui haec et de orrienl (ijnini
C
u"
vobiscum:cum diligentia
., -: .'
cuhcia.
.- facite'(II Par.'
tet, condigne iagarit; reliqub ;„.' .-.
XiX,•7)-j.
tam, clerici quani sseeulafes, ariimas suaS prnanierir GAf.%..— -Item ex eisdem.
tis dignissiniis, dogmatibus scilieet vefilatis,; decpre
candore ,, Gbrpus Domini riullp modp consecretur nisi ex
pudicitiae, splendore jusiiliae, pielaiis
dbcel esse ratior irilegra pblaiiorie. Keque eriiiri pbriiiiins sui cofporiS'
aliiSque oniriibus, quibris cpmptam suslinuit . diriiinutionem;, -Sicut Scfiplrim
,'riabileni mentem. Tum declinafe a consor-V aliquam
prajterea : esl : Nec ddbis sanctum tuum videre corruptidnem
tiis iuhonestis, et Infideiibus, et societatem habero Et alibi: Os non comminuelis ex eo
(PSH/,:XV, 21);
fideliuiri,atque illos ffequerilare cbriventus, in qui- Missaieliam riisi ajejUriissacerd.br
'bus de pudieitia, de jUslilia, de tractatiir. (JpflWxy,'36).
pietale tibus-noii ceiebfentur. ; 'V
Orare-seniper Deum ex toto corde, et ab ipsb pelefe '
et veram Cip. XI. — Ut fc-ininmad aiiare non dcce&ant*
quee decetj ipsi gralias agere, poenitudi-
nem praeieritorum gestorum. Aliquaritulum etiam, (Tiiepdulf.: cap., 6.) Feminee missam sacerdoto
si possibile est,_p.efVmiseiicordiarii,pauperuni juyare;, celebrainte nequaquam ad altar.e;accefjant,isedlbcis
poeniienliam. :: -.'. . suis stent, et ibi sacerdos eafum .oblatibn.es Deo,
CAP. VI. — Quibus-armis diabolus,-el viiia-- •D oblaturus accipiat. Memores esse deberit feminaa
expugnenlur. ... .. > •" iiiflririitatis suee, et sexus inibecillitaiis., El. idcirco
, (Theodulf.V cap. 2),|; Opoftet yps assiduitalem quesiibetsaiicta jh niiiiislerip divirio coriiingefe per-
Iiabere legeiidi, et instaritiani orandi. Quia vitarviii, limescaht. Quoeeiianilaici viri perlimesceredebent,
jusii lecliorie instruitur, orationeOrjialuf, etassk ne Qzas poenam suheanl, qui, dum Arcani poniini
duilale leclionis munitur homo.a peccato, j'uxta extraprdin.arie contingere '.volu.it.,. .Doinino percu-
iilum qui dicebat;-./ncqrde meo,abscondi eloquia tiente, iriteriit (IIReg. vi). :
iua, iit non peccem libi.(Psal. cxviii,,11). Haecsunt CAP.XII.-—-Ui:femina! sacmla msa,:veVpallas
enim arma, .yidelic.etiectio^eloratio, qiiihus diabo-- ..." '-; .'- non coniincjani. . ,.-;..;..;
lus expugnatur. Haecsunt inslrumerita quibus eeterna Sacralas (19) Deo feminas, vei nionachas sacrata

:(i":) Fidem calholicqm. Acberius.jarii Hibnuit de csq>:TNuUuspresbyler-j)elcome£r.xlistiTv V-";


SyriiboloAthanasiiTiic agi. ln finepfo sehtentialego ; (19) Sbleris qtiffi fertur epist. 2. episcop.; Itai;
sciat. '-;;.-". -; '.'^' - • - ... Exstal disl.'25, cap. Sapraiqs: Et apud Vvoriem
(18)Cohcil. Rom. sub Syfveslro in Cpil. Refeftuf Garuot. Decrt.v. pv iiVc.;72 et p; TII, cap. 265.
apud.Aiiseim.Iibr, yii, c. 1*57et 158 et apud •Gfat.
31 ATTONIS VERCELLENSISEPISCOPI
vasa, yei sacratas pallas peiies noS cbntingere, et. A ptizandi sibi quispiam passim quocunque tempore
circa altaria incensum deferre perlatum est ad nullam credat iriesse fiduciam; proeler Paschale
apostolicam sedem. Quae omnia reprehensione et festum, et Penteeostes venerabile sacramentum :
yituperatione plena esse nulli recte sapientium du- excepio dunlaxal gravissimi languoris incursu, in
bium est. Quapropler hujus sanctaesedis aiictorilate quo verendum estne morbi crescente periculo, isiiie
lisec bitinia resecare fundilus quanlocius poteritis, remedio salulari forlassis segrOlans, exitio proeven-
censemus: et ne peslis heec latius divulgetur, per tus abscedat.
driines provincias abstergi cilissime mandamus. . CAP. XVIil. — Qualiler baptismi sacramenta . ,
CAP.XIII, — Ut nuilus prmsumatqualibet ex 'c celebrari oporlet.
sacris iliicile usurpare. Cateehumeni antequam baplizeiitur, inslruanlur
(Tbeodulf. cap. 18.) Nuilus praesuniat.aul cali- qualiter eredant, ut sacerdoiihus cum baptizari-
cem, aut patenain, autqueeiibetvasasacra, el divino tur respondeant. Qui nullp modo baptizentur nisi
sefvilio mancipala, ad alios usus retorquere, nec suani confessi fuerint fidenj : si facultas loqueudi
calice sacro aliud bibat preeler sanguinem Christi, adfuerit; si autem sribitoimrninentepeiiculo o.bmu-
qni in sacrameiilo aecipilur; nec patenam ad alitid' tuerinl, per Clirislianissimos testes eofUm lides-
onicirira admiltere audeal, quam ad altaris minisie- B examinelur, qui illis antequam obinUtu.erint,adfuis-
rium. Et altaria non cooperiantur nisi niiidis et sent. Et si eOruni leslimoniis digni iriven.tifiierini,,.
liovis pannis, corpora vero mortuorum in ipsis nullo baptizentur. Hi vero qiii ab infaritia muti fuerunl, si
inodo involvanlur. aliquibus nulibus, aut indiciis Cliristianps se esse
CAP.XIY. — Ul vestipieritaecclesiasticasacrala , velle, vel baptisnium petere videantur, non estillis
et iwnesla sinl. . vitandnm. Pro infanlihus "vero-quibus aetas adhuc
Vestimenta (20)igilur ecclesiasticaquibus Domino loquendi non est, aliis nonabnuimus respondendiirii,
miriistratur, sacrata debent esse et honesta. Quibus catholicis tamen. Sed quipro eis fiderii'pronriltiinl,
aliis usibusnemo debel uli, quam ecclesiasticis et cufsfm cl sollicitudineni babere debent, u.t illi hoc
Deo di,gnisofficiis,qussiiecab aliisdebent coniirigi,: impleanl quod ipsiproeis pfoniiseriint. Si autem
aut ferri, nisi a sacralis lipminibus, ne ultio quae feligiosi et docti lalibus parentes fuerint, quod: sit
Baltliasar regem percussit, super heec transgre- cum hac protestatioiie conlmiiiendi sunt. IQui si
dientes, et alia proesuiiienles, veniat divina; qui defueiint (21) islieos freqrienlius instruant, suisqtie
dum vasa Domini in usus coniiriunes assumpsit, vi- beneficiis sapius stiideanicpnfortare.
lam cum regno pariler ainisit. ; CAP.XIS; — tlem deparvulis a'grotnniibtis.
CAP.Xy. .— Ut clerici sm.cutaribusindumtmtis- (Theodulf. Cap. 17.) Si parvtilus aogrotans ad
hbu utanlur, - queinlibet presbyterorum baptisirii gratia de cujtisli-
(Zacbarias papa, et refertur 21, q,.1, cap. £j«- bet parochia aliatus fucril, baplismi. sacrameKlum
scopi,) Presbyten et diacpni soecularibusindunienlis liullo modo negetuf. "Siquislioe munus potenti con-
ininime ulantur, nisi ut condecet,'tunica sacerdota^ cedefe delrectaverit;etilieparvulusabsquebaptismi
li: sed neque dum anibulaverint in civitatem, aut gratia rilortuus fuerit, noverit se ille qui eum
in viani, aut in plateas, siiie operinienlo praesumaiit lion baptizavit, pro ejus auinia rationeni reddi-
ambulare, preeler si in itinera longa ambulaveriul. liirunj,
Quia, sicut mulier orans in ecciesiis non velato ca- CAP.XX. — Ut. presbyleri absque diaconis baplisma
pite deturpal capulsuum (ICor. n, &), juxta apo- non celebrent.
slolicam vocem ; ita sacerdos sine operimentp de- Ul in nulla (22) ecclesia cujuslibet dioeceseosubi;'
lurpal sacerdotium stiuni. Nam, si lemere prae- bapiismus celebratur, preshyter ahsque diacono
sumpserit coiiira statuta agere, comrimnione esse reperialur. iJride omnis presbyter noii habens
privelur, donec quee staluta sunt adimplere ma- diaconum, eligat sibi personam, et plebi suaeiniio--
turet. jjtescat^ lunc ad ponlificem suum consignans dedu-
CAP.XVI. — Quandosymboium comvetenlibus cal, cujus vilam probaia.m habeal, el diaconuscort-
tradalur. . secrelur. Quod si distulerit preshytcr, dicens eo
(Goncil.Agathens. c. 15.) Symbolum etiam placuit qtiod noii habeat talem cleiicum, episcopus suus
ab omnibus Ecclesiis una die, id est ante octo dies provideat ex ecclesia sua, aut unde voluerit bo-
DominicaeResurreeiionispublice in ecclesia compe-^ nam personam. TantumVestut sine diacono noii sit.
lenlibus tradi. CAP..XXI. — Q.umin ecctesiisrecondiliceat. ,
• GAP.XVIL.—De iemporebaplismi. (Theodulf. c. 8.). Videmus crebrb iri ecclesiis
(Gelasius epist. ad episcop.Lucaniee c. 12.) Ba- messes ei fenuni congeri; unde voluriuisul hoc pe-.

(20) Sleph. papa Hilario ep. .1. C. % Referliir eumAcherius hoii inlelligerettnojiuerat hoc loco
de consecr. distinct. 1, c Vesiimenta. El- apud verbum aliquod, ut infirmi, deesse.
Yvonem Carnot.-p. ii. c. 74. (22) In ntdla.' Piwposilioneiii quoe
' deerat;
'
ad--
(21) Si defuerinl. sic resiitui ex coiijeclura sane jeci. •--..-. :
non iniprobabili. Aniea legebalur, fide [uerint, quod
35. CAPlTtJLARE. 35
.iitus observetur,-ijt :riihjl jn.^ecclesia, proptervestj-.; \•'.sacefdot.e.saicimur, hop faCbre npn debpmrii?;Unde
riieiita ecelesiastieaj.et vasa sancta.et libfos, reeori- Vntihoc ayariti_e yitium,. vel iri alienls denuoientari
aaliir. Si autem (25) temppre persecuiionis propter vp:i,a.sumaluf,.admoneo; sed ;si quandp aliquem_in
irriprobitatem preedonum sua paijperes alimeiita ecclesia yestra sepeliri cpncedilis", si quideni pafen-
iriibi seryanda reppnuni, npii sunt- ejicienda.: ita les ipsius,. proximive bceredes , pro luminaribus
.saneut.de eaderii ecclesia.pace recepta illico tfaris- spoiiie qiiid oiferre yolueririt, accipi non yetamiis;
pbftehlur. Ven3eridi;;ei>jm vel eiiiendi ibi jiulla peti verb" aut aliquid exigijOirinirio Jrohiberiius..
detur licenlia.Ne fprViesi alia ibi qiiatn opprtet Quod yalde.irreligiosuni est,Tie aul venalis forlasse,-
Tjegpliaexerceanlur-, a. Domiiio"audiamus :- Doniiis quod. absitj dieatur ecclesia, aul vos de huirianis
hied, doniusoratidhis estj vos aulein speluncam lalrq- yideamini fnoftibus gratulari, si ex eoruni cada- .
tiunr{.ecistis-(Liic.:-ax,SQ). '., . yeribus. siudelis queefere-quolibet, niodo compen-
CAP.'XX.II..-rr Quqd:in:.'e:cc'iesiaconvivia:et -accu-: ditini. , ..-,_-V •".. . . :^';
bitus non jiant, _ . •'. Gir. XXV. p~: Ut dimcesessihgulis anhis m$ilehturi
- (GonciliT'arracon.ii\i\>Hormisda, c. 8^) MultorUni
"\?(Ldddic.'c. ^n'i Trull: c 72; Aquisg.- c. .80.j
Quod non-oporleatin jpomifiiecclesiisconviyia quse experientia c-asuuriilriagistrante reperimus npnnullas
"vbcanluragapae, fieri, nec intra dornuniDei coir.e- B diceceses ecclesiis destitutas. Pro qua r.eid consfi-
,dere, vel accubitus Bternefe, • - - tutipne decrevirilus, rit afitiqrjsecpnSuetUdirijsbfdo
'"'-";• CAP.XXIII. -f- Qitod in ecclMis ~seputlufa~ .•serv.etuf,_e:t annis :si.iiguiis ab. episcopis dioece.ses
- •-':''" '_'----;:'rion. fiaht. "-':-.. ~ '.' visiteniur.. Ef si quaforte basilica destilulaVfeperta
-( Thcodulfi c. "9.) Ariiiquiis in his regionibusiri _ fuerit, ordifiatiorieipsiusrepareiur.
eeclesia sepeliendpruni mbrtuorumtususfufl, et plev CAP..XXVI. — Qui presbyieri clirisma peiant..
raque ioea divino cui.tuimancipata, etact oifefeii- (Conc.Carth.^v, c; 36.) prcsbylcri qtii per dips-
...tS.asDeo liostias,pra^parata,::-c03iiieleria;sjve.pPlyari-_ eeses ecclesias.f.egunt, .rio.ri-aquibiislibet epi.cbpls,
^ria facta-sunl,.T!iiiIevoliimus u"t'___.bac;redeinceps. sed a-siio, necper juiiioferii clericuiri, sed per se
alfstiiJeatur, et i.enio iii eeclesia "sepelialiir, nisi ipsos, aut per illum qui sacrarium tenet, ante
ibrietalissit-persona saeerdoiis.vaut cujuslibeijusii Paschoe soleniiiitateni chrisma pelant.
iioihinis, <jui jier yitae merilum talem vivendo SUG £1AP.XXVlI."~- Qued sinyulis annis synodus
'-.','" Ceiebreiur.
corppri rlcfuncto -loeum acquisivii. Gofpora yero,
NuIIa'peiie fes disciplinee:riiofes
quoeVantiquilusinecclesiis sepirita sunt; naquaqtiarii ab'(Tolett,IV,;c,.5.)
Ecclesia Ghrisli magis depnlif, quaiii sacefdbtuiri
prpjieianUir. sed tuniuli qiii: apparent profiindius in
lerra niittanUiiv el pavin.ento ie&upeT-facto. nullo, Cnegligenlia, qiii coritenipiisicaiibnibiisafl cofrigehdos
mores synodum facere riegliguht. Ob
tuaiulorum vesiigio appafenle, ecclesije reveferitla ecclesiasiicos
boc a iiobis uniyersaliter definitum est, Ut quia
«conservetur. Ubi vero tarita esl muilitudo cadaye-
ut hoefacere difficiie juxla antiquaPalruni decreta bis in aniio difficultas
rum, sit, lperisillepro. eoeme- fieficoricilium ripiisinit, salteni vei seinel
terio li.abeatur, ablaib inde altafi, . etin eo loco atemporis:celebretur.
nobjs , ;.. ;
'..consiuiio. ubixeligiose et "pufejpei. sacrificium ,pf- CAP.'-"XXViII..:;— QualUef inajqres' pfesbyten ad
ferrivaleat. - ... , '. -;-, . synodum vehiant. '": :':
..; CAP,XXIV. —~Ui':sepuUurasnen vendantur.. _ . . (Theodulfi e. &.) Qttaritloiribre solilbad syriodum:
'•-_(Gfeg. lib. yii,_ep. §5.) Quesla nobis, est Nereida convejiitiSj-yeStimenta;, .et iibrosy etVVasa saricta .
ciai-issiitiafemina,Vqupd;ab ea ceritjini.solidos pro, .-cuiii qtiibiis vestr.um niirii.steriiini et injuneturQ offi-
filieesu33 s.epultui-a,fraieri)il.as.yesfra velit exigere, citim peragatis, ybhiscurii.Vdefeiie, iiecnon
dubs,
aique ci super 4oloiis geniitnmmajorem dispendii yel tres cleiicos-siye Jaicps^,eiim quibus missarum
siiideat inferre';Trioiestia!n. Quod- si ita: se veriias soleriinia-eelebr_ilis,.yobiscUmaildncite, utprobetui"
Isaliet,:qtiia grayenjmis, et prpcul nimis esl a sa- quani diligeriier, quam 'itridioSe Dei serviljuin per-
cerdotjs officip, pretium dc terra concessa putredirii D.agatis..;-'''--.•"." :\ • : .-. ::-;;::
giiaefefe, et de.alienp veile facere luclu coniperidium;; •<HAP. XXY&.-^ Qiiod singuiis Eaiehdis.eolidtid in
ab hac:se pairatibne fraternitas yestraconlineal, et - '
/•;.-., plebibus fial.
mplesta ei de eastefo non esisiat. Hoc auterii viiium • Experiiriejllo didicimus, npn mlnusboriani coL
el rios, postquam Deo auctore ad episeopalus Iiono- . .laUonem, qtiam eliam lectioriem, prodesse. Unde a
rem aecessimus, deecclesia nostfa pmnino velui- preesenli statujmus, ut per sipgulas plehes sirigulis
niiis. et- pravani 'dejiiio corisufeindiijemiJequaquatri Kaleridis birines pfesbyterj seil clefici simril corive-
usiirpari permisirrius'; riieniores qriia dum Abraba.il iiiant, ul de Jide ac sacramemis divinis, seu de viia
_a filiis,Empr, hpc e_st Ephron fiiio Segor-sepujcri ;et Conversatione,'el singiilis pfficiis 'ai .eos perti-
terrani pretio ad limriandum corpus conjugis postri- nenlibus Cpminuniter tracteni. Et st^fbfte aliqiiis
laret, pretium acclpere renuit, ne^eommodum vide- inter eos negligeijs autreprehensibilis; iriyenitur, a
re.tiif.de cadavere.cpris.ecutus..Si ;ergp tantee.:cpnsi- ceeteris, cprrJgaUir.,Qiipd-,s,i; cprrigi pmnirio: Tion
deraiipnis paganris vir fuit, quarilb-magis nos, qui , sludueiit,-fiioxsuo .iiiiiticritepiscopp, utheecacrjus

(23) Si quiem, Heec.usque:ad Ifejorle, y\ox\i


legunUir.apud T.heodulfum.
33 .ATTGMS VEKGELLENSISEPISCOPI. M
eirieiidareVquantocius studeat. Ne eum eadem dio> . _ GAP.X — Ul hullus presbyter.qbsque perniissiL
• XXV.
cesisabepiscopb visitata fuerit,aiit cuin ipsi ad sy- episcopialiquid inejus parocltia agat. .
riodum yenerini,"'aliqiiorum iufatnia, omnes pariter (Epist. I, qriseClemen. Romani nbriiine cifcum-
adrioteri.tir. Si aulem Kalendaa in feslivis fuerint, fertur.) Nulluni presbytefum in alicujus episeopi
sub sequenti die hoc adimplere npri differant. parbchia aliquid agefe dehere absque pefmissu do-
CAP. XXX. —- Quod nullus"absoluie cleficus ' " cebat, sed et ctirictbkpresbyteros pfbpriis episcopis
ordinelur. - V in omiiibus iibsque niora obedieiites (insiituente
(Gmcil. hhalced,C.-6.) Nullurii absolute ordinari Doriiirio) esse debere docebat. Nulluni item aliena
tiebefe presbylerum', aul diacoriuiri, vel quenilibet concupiscere, aut praesumerequa? eorum erant, sed
Tn gradu ecclesiaslico, iiisi specialiler in ecclesia iiriumqrieirique suis sibique conimissis cprilenturri
civitaiis, aul pPssessionis, aut martyrii. aut moria- esse docebat. Nemiriem eiiam alicui aliquid facefe,
sterii. qui ordinandus esl, proriuntielur* Qui vefo nisi qubd sibi fieri-velit inslruebati "'•;'
absolule ordinalur, decrevil sancta synodiis ifrilam —
bdberi hujuscempdi manus iiiipbsiliOrtem, et nus- CAP-XXXVI. Ut nullus clertcus.mulieremin con*
._.--. soriiofqtniliqritqlisjiabeat. v
quam ppsSe miuislfafe ad ordinaulis iiijuriam.
(ConciLXoiet. ii,c. 3".) Illud pfselerea speciali
"CAP.VXXXI.— Ut siriguiis: eccfesiis sdcerdotes ' Tr, ordiriaiione
V ordineniw'. decernimus, quod nec antiqua cbncilia
'' in universis pene canpnibus siltiere, ul nullus cie-
(Clementis, quae dicitur episl. 2, "adJacObum.) ricoruma
Ecelesias per corigrua et iiliha/faciie loca, quas gradu subdiaconalus, et supra iii cori-
diyinis precibus sacfareohbrlet, et iri singiiiis sa- sorlio familiaritalis habeat.inuliefem, veringeriuan],
cerdbtes diviiiis orationibiis Deb dicatos poni, quos yel liberlam, aut ancillarn : sed si suril ei- hujusce-
ab onMiibus venerari "Pppriet, et npn a quoquam modi servitiav matri, yel sorori, aliique cujuslibet
gravari. '',':. ; ," propiriquitalis contradat, et quidquid suis iiianibus
profeeeriot, proprio Domino deferatuf. Aut si pro-
GAP.XXXli.
,:' T —-,©0 ciericis qui iocq in.quibus
; V ,:ordinaii siiht defelinquuni. ,,:.;. pinquitas memorata;, dpesl, alia domus longe ful
earuin; habilaculum /fequiralur, eo modo, .'ut nulla
(Caiicu. Afel. i, e.V2l.) De presbytefis autdiacoriis
introeundi donitim clericorum femlnse
qui solent diiriittere loca sria, in quibus ofdittali occasipne.
sunt, et ad alia loca se transfefunt,placuit -uteis- permiitantui', unde aut laqneum possit incurrere,-
defri locis niinisireni quibus praeiixi sunU Qiiod si aut jipxialis fama innocentis tofiassis possit inur;,
'jderelictis locis siiis ad aliujii se locmi. Iransferri Sane deinceps post datam banc admonilionem quis-
yoluefini,depoiiaiitur. £'•i quis hanim cpnsortib frui voluerit, noverit se.ri.o_.
— spluro a ciericalus officiof elrahi, vel ecclesiaefori-
CAP, XXXIII. De presbyleris qui pro qlterius
ecclesiamunera promtitunt. . bus pelli,- sed eliam omnium catholicorum, cleri-
vel laicorUni conimunione privari,;nulla
(Theodulf. c. 16.) Si quis presbyter, vel quislibet corum,
in clero ihyenius frierit alicui ciertco aiit iaico dein- prprsus cpllojjuii consolalione relicia.
Ceps riiririera dafe, aut promitiefe:, rit eciiesiam GAP;XXXVII.—Utelericus hullqnv conversationem
allerius presbyterisubripiat, sciat se pro hacTa- cum.muliere post denominalioneni hubeau, '-'
piiia, et soeva cupidilate, aut gradum amissurnm, (Vlde Riculfum in c. 15.) Ut si ciii sacerdbti ex
aut iri carceris seru.ipna longo temppre poenitenfiam qualibet muliefe denpntiatiirii fuerit, ut exindesu-
agerido detineridum, Illi vei'o(24);qiiem fatigarepra.- spicio' fhalse opinionis efficiaiuf'_riullani cum ipsa
sumpseril, omne daninum quod ei pro hac accidefit Tiabeat ePnversationeni, "neque secrelam, neqiie pa-
qiierela, ipspsque aetipnissuinplusinsuper festau- tentem. Si deinceps inventus fuerit,:po_5tseeundam
rar.e CPgalur.,Nuliusque presliyter, fidelibus:sahctae et tertiam cbntestationem ut eorileniplor gradus sui
Dei ecclesia_.deallerius presbyteri.pafoclii.a,,ut.ad 1"\ ' .
pericuiuni sustineat. ":,';-' ; \ ")
siiamVeeclesiamconcurrant relicta propria ecclesia,
,et siias decimas. silii dent; sed,unusquisque sna E) CAP.XXXVIIL— Quqlem professiqnempresbyteri-et
diaconi faciani, qiiando ordinqnlur. .
ecc)esia,et populo contentus, qUa?si.bi noirvult fieri
alteri. nequaqiiarii faciat, juxia illud Evaiigelii : (Goncil. Tolet. iv, eap. .26}.-Quandbpresbyteri et
diaconi per parochias Tcpnstitujiniiir, .oporfet eps
Qumcunquevuliis ut fuciant voMs liomines-' ha~ceq-
' " ' primum .professionem:^episcopo-.siio:facere,'ut Vcasie:
dem-facile illis (Uatih.vii, 12).i:"
el pure yivant sub J)ei;timo.re, el ut eos talis pfo-
CKP.XXXIV. — Ul hullus oblationesecclesimprteiir. fessio
-'.." consciehtiamepiscopi aui det',Jaiit accipiat. alligatossanctee disciplinee-retineat, V ;. V
'(Gpntil. 'Gangfensec- 7.) Si quis oblatioiies eccie- 5'CAP.XXXIX.—.liem qualeni cpiscopus'diqcohum
- " ..""/
sieeextra eeclcsiai). aecipere vel dare voluerit. pf_5ier f&ciat. "V;:" :
vcorisGien.iianiepiscopf, vel ejus' cui bujusceftiPdi A _pf_3Seriti'die episcbpiS' bniiiibiis .dicatuf, ut
.pfficiacpmmissa sunt, neC ciim ^jus volueril agefe nullum Taeeje diaconum'pfaesuniant, nisi qiii se
-concilio; ariathenia sii. ;• - - '.-• -casie victurum promjserit. ';
/"'-''

(24) ItlivefO:. Pribr eiJitiby Illevero cpfrupte. Ilset usque adjNuliupqne noii legtintijr apud Theodulfurii.
v57 '}1 --;"...'•:,/-;-,••.,;:-; CATITTJLAfiE.,V;V'' '.58;
GAP.XL. — Ulclerici-eptscopis siiis.oviempereni. A ncorum magos aiit aruspices, aut arioips, aut certe
(Goncil. Carthag. c. 31) ileirt.placuii ,Vut quictin- augUres yel soriiiegps, vel ieos qui profiientuf arterii
«jue clerici vel diaconi pro /necessiiatibus ecclesiar -fnagicam, aut aliquos eoriimsiinilia 'cserceritesjVcoii-
sticarum rerum rion obteriiperaverunt episcppis suis, suluisse fuerit depfehensus, ab hbnore digriilaiis sflae
voleiilibtis eos ad Jioiiorerii atiipliorem in stia ec- depositus;; riibnastefluirijngressus poeiiamexcipiat,
clesia pfomovefe, nec illic miriistreritin suo gfadu ibiqiie perpetuae pceriitentieeriediltis, scCluSadiriis-
-uiide iioluerurit recedere, ./..;, sinri sacrijegii sblyat;(25).,lterij;: Si quis .pb'st liaiic
1cogriitibriem, ecclesiasticam cbnteinnens; doctrinarii,
; CAP.XLT.'—Quotl nuilus cleficdk:die'~Doniinico "
,"''.: aliquodysmcutareriegoliumiaudeaivindjcafe, adebs qriospropheias, aulange]'os,vel aljqiios sancto-
'
. (ConciLTqrracon. c.i) TJtnullus; pfesbyteroriiiii rum' defunClorum,.^uossequiyocbsfalso vbbaht, ab-
yel clericorum die Dpriiinico propbsilum cujuseun- ierit, ebrumquepravis doclrjnis inhaeseril, ariathema
qtie causae:negoliurii, audeat viridicare, nisi hoc Sit; riullisqueTnysleriis ecciesiasticiscOmiriunicet,
iantuin, ut I)eo. statuia solerniiia peragant. Caelefis dbnec-ad pbriUiiciSyerieiil SatisfaciiprieniV(26),Narii
yero djehus, cobibeiilibus perspnis, illa quoejtixta ••ipse.-Dplniniis in Eyangelio /ilOcet : Sufgeht enitn
•surit Iiabeat lieenliarii judicaridi, excepUs-crirrilna- "* pseudoclirisli et pseudoproplielce,et seduceht'muitos
libus negoliis, .,'.;. .- ,B '(Matih. xxiy, 24). ^Et-.PauIus aposlolus :; Dgctrihis
;B
... /Gip. XLII.-^-T- Ul clericis ludicris-speclaculistion variis el peregrinis iioiiieabtiuci (Ilebr. xiii, 9). Siirii-
'. .; .- -:' -/---. intersiht,: .;":- . _' Titer^etiam"de illis qui arbores-jioiuril-; aiitad-fon-
(Goncil. Laodicense.c, 84.) Npnopoftet niinislrps '• tes hujuscemodi religiose -accedujil, deliberare cu-
altaris, vel quoslibeiciericos .speetaeulis aliquibus, ravimus. liisupef liuilus talibiis comriiunicare pracr-
queeaut m nupliis,.autin sceriis;exhIbentur, irite- ..suniati.;- ' ;>:.' , -',;; >;.; ':;.;;
resse, sed antequamihyriielici ingrediantur, stirgere GAP.XLIX. —-tJicierici usuras non accipiahl, riec
eos de convivio, et abiredebere. _- laici quoqUe.
Cip. XLIIL —Ut clerici pef piaieas;, vel ahdrohas, , (Co>i,cil.Carthag.in,, c. 16.) iterii placuit, ut cle-
';'.".' .velnunctitidsrion.qmbule.nt.-: ricus sicOmmptlaveriipecuniahi, pecuhiam accipiat;
XConcU.Carihag.iy^c.iJiiS; Gdflh. III,.C..27.)
sispecleiri, eamdem speciem quanium. dederit; acci-
Clerici per plateas, vel andronas, aut iiundinas npn
pial, Sjiniliter quoque Iaici ab ustiris se abslineaiil;
ambulent, ,et_ad fpruni,;yel.tabefnas nen-accedani quod si nbn fecefint, excomniuiiiceiitur.'
absque ceria corporis;yei pffleii sui iiecessitate, vel CAP.L. — Ut clerici viliusemehdi et
si: fuerisit peregiiriatipneconipulsi; nec ibi cpme- „ '- carius. vendendi
• " : -_: -. usum non habeant. ' V
dere aulbibere profcsiiriiafitv - G
\j ';- , .' . :
-C/AP,XLIVi — liem dericum scurfilempiiniendum; (Concil. Tarfacbn. c. %_) Sicut per. eanonuiii
statula" firnialum ,est, quieuriqiiein clerO esse vo-
(CbnciLCqrthqg. iy.'& 60;) Clericum scurfilem ,
el vefbis turpiimsjo.cularem, al> pffrcioTelrahehduKS iueritV,eriienrii vilius, vel veiidendi charius sludio
censemus. V -"'-.- :." ..".••,-.. - non utatur. Certe si yolueril exercere,- cohibealur a
..clerp, , .'. .. , . ;
€AP. XLV, ~.Jiem-clencus aduiatorel pfoditorde-
.,; ; i -tjfqdefur.: ;-_ ,._• ;_;,' C*PrLLr*-Ql clerid^weuiqrim^defe^MfMentiMveriv*
V (Ibid.., Ci 56.) GloricrisVqui adtilalionibus etj.ro- '.e.cclesiasiiqmdisciplihatn -non reqtArani,
ditioiijbus vacare deprehenditur,, degradelur ab ofc- (Agai:h,:Concil.c.,8.) Id etiarri placiiil, ul clericus
ficio. . /_r : J . si relictb officiosrip prbpter districtioneni _ad S3?cu-
..- ,;.*.'.'.._;.,.' .' ''.--..'
Iareni foflasse defensipiiem ifansierit, et ei ad quefri
/CAP.XLVT:Ciericiis-iut&T epulqs cqritans:similitef,;, '
-.- (Ibid., c, :61.)^Ciericusinter. epulas caiflanSi su- recurreritsolatiOrii defensioriisirtipendefilj/cuni eb-
, dem ,de Ecclesia?cpmmuiiipne priJiatur, V
pfadiclaj seriteritiaeseyeritale^coercendus. ;_
..GAP,;LIL>^-Ui cterici •ecclesiasiico jndicio contenti
VGAP. XLVII."^—Qt&bhstiegoliis se misceredebeant. -.:.,_.. ;.: sint,:,:. ..-,;.,,, ....-,'-.
;';(Refeftrif lanqiianTMelcliiad. disiiftet. 88, c. J5_-^D (Pserido-Clemenseplsl. I ad ilacpb.) Si qui ex fra-
crevit.) Decreyit' NicOeriasynbous niillum c.leflcilm iribusnegptia.haberit inter se,;apud cogniiores sae-
aut possessiones coriducere,-aul negptiis saecularibus culi JibriJudicentur, sed apud.preshyierosEcclesioe
se miscere, iiisi forte episeopus civitatis ecclesiasti- est, difimaluf,
quid^uid-illud ;:
carurii fefurii sPllicitudiflem.babefe" preecipiai, m\i — Ut cleficivigiiiishohdesint.' -
GAP. L EII.
piipillbruiri^etVprphanoftirii,/ aut -viduaruin: Ubi II- '
quidb patet, qiiia alia sunl riegolia saeculafia, et,alia Vi.{ConciL..Cartliag.,iy, c. _49.).Olericus qui absque .
' :: - corpusculi suiiriasqualitateyigjliis deesf, stipeiidio
eeelesiasilcaV• ,-'; • ." • :' ;• -
.privetur." ,. . :-/'V;
CAT'..XLVIil.."—:Ui-clefici 'augurid hbti 'credqm,
'' nec;
divinuliories:ex-quimhti- V' GAP.MV. -—"TJi pfesbyter iii hupliis. biganii nbn
• : .V :
•" v :', ''.. pr-andekt,"-':. . .- ~ --
XConW^foleurv/c. 29.J Si 'qtiis episcopiis aut ' -
presbytef, sive.diacbrijis, vel ex
quilibet ordine.cle- (Concil. 'Neocie&ic. 7.) Pfesbytefutn iri nuptiis,

., (28);Sb/!)af..G_u32
' seqiiurituf non" -sunt
' e.x_jC0riCiI.:
' ' pai*.ii, c.5 et73;
(26) Burchard, lilj, x,.,c.V48,:j,vo.,
Toleu desuijipia. - - -Vide Cbricil. Laodic. C_3$,'3SV-'-"". _':"' : ,
39 ATTONIS VERCELLENSISEPISCOn -_<_
bigami prandere non convenil, quia cuni pomiien- . quid seCundum pfaediclas regulasapostoliCae sedis
tia bigaimus egeat, quis eril presbyfer, qui propter nos Scriptura docuerit, ul prorsus non opinemur
convivium lalibus nupliis possjt proebere consen- calholicnm, quod apparuit praefixis sententiis esse
«iim? contrariuni.
CAP.LV. — Quod ex coilatis convivianon celebrentur. CAP.LXI. — Ubiet quaiiler seholmhabeantur.
_, (Concil. Labdic. c. 55.) Quod non oporlea.t sa- (Theodulf. C. 20.) Presbyteri etiam per villas efc
cerdotes, aut clericos excollatis, yel cbmniessalibus vicos scholas babeant,et si quislihet fidelium suos
convivia ceIebrare.*Hocautem nec laicis posse_con- paryulos ad discendas lilleras eis commitlefe vult,
gruere. v'| eos suseipere et docere non renuant, sed cum summa;
GAP.LVI. — Quod-adagapen vocati, ciborum partes eos chafitatedoceant, Qui auiem docli (uerint, [ul-;.
, -; _ nonaccipiant,. gebunl quasi splendor fifmatnenti, el qui ad justitiam
(Laodicens. c.~2"i.)ftuod non oporleat sacrOmihi- erudiunl mullos, fulgebunt quasi sleilmin perpeluas
.slerio deditos elericOs ad agapen vpcalos, ciborum ailernitales (Dan. xij, 3). Cum ergo eos docent, nihil
partes, accipere: propterea quod hinc ecclesiastico ab eis pfeliipro hae re.exigant, nec aliquid ab cis
ordini fiat injuria. • accipiant, exceplo quod eis parenies charitatis studio
GAP.LVII. — Quod ctericos orare, et legere, ac mani- a sua voiuntaie pi)tuleruit.
bus.laborare instanler cohveniat. CAP.LXII. — Quibuslib.erlis mahumiltatur:
(Concil. Carthug. IV, c. 50, 51, $2, 55 ; ex cap. 3 (Concil. Tolet. iv, cap. 72.) Quicunque libeftatem
Gapitul. Theodulf. A.urel.) Clericus victum el vestt- a dominis suis ita percipiunt, ut nullum sibiihel in
roentum, sibi artificio-vel agricullura, absque Officii eis obsequium palronus releniei; isli si sinecri-
dunlaxal sui detrimento preeparet: el si quando a mine suiit, adclericalus ordinem libere suscipian-
leciione cessalur, dehei;manuum operalio subsequi. tur ; quia direcla.mantimissioneabsoluli noscuntur.
qiiia oiiosilas inimica est aninioe,et antiquus liostis Qui verp retenlo obsequio nianumi.ssi srint, pro eo
quem a leclione sive ab oratione yacantem inyeneril, quod adhuc a palrono serviiuli teneijtur obnoxiij
facile ad vilia rapit. Per usum namque leclionis di- nullalenus sunl ad: ecclesiasticum -ordinem promo-
scelis, qualiter et vos vivatis, el alios docealis. Pei vendi, ne quando voluerint eortini domini, fiant ex
usum pratibnis.eivobis, et his quibus in cbarilatc Clericis servi.
xonjuricli esiis, prodesse yalehitis. Per nianuum Ope- CAE.LXIII. —' Quales dd mhiisleriunv clefici eli-
ralionem,ei corporis niaceraiionem, et vitiis ali- gahlur
menta negabiiis, el vesliis necessilatibus subvenie- "(Clemertliepist..3 ascripla.) Tales ad ministerium
tis„ et habebilisquod necessitalem patieiilibus por- ^ clerici eligantur, qui digne possiiit Domjnica sacra-
" -
figalis. merita tractare: nielius est enim Domirii sacerdoli
CAP.LVIII.'—. Qui psalnii inecclesia canlentur, ve, paucos babere ministros, qtii possint digne exercere
iibri lcganlur. opus Dei, quam mullos jnuUles_-,-qui onus grave or-
(Mart. Brac. Collect. Orient. can., c."67; Carih. dinalori addiicant.
in, c. 47.) Quod non oporteat pleheos psalmos ir CAP.LXIY. -*-r&e jejunio quadragesimalielericonim.
ecclesia cantari, neciibros prseter canonem Iegi, sola (Telesphor. attributa epist.) Cognoscite a. nobis,
sacra volumina Novi Testamenti, vel Yelefis. Lice! el cunctis/episcopis in hac sanCla et apostoiica setle
etiam legi passibnes marlyruni, cum anniversaria congregalis statutum esse, ut seplem hehdbniadas
eorum celebranlur. plenas anle sanclum Pascha omnes clerici in sorteiri
CAP,LIX, — Ut oralib Dominica quotidieproferalur. Domini vocati a cafne jejunenl. 0_uiasicut discreta
(Ex c. m concil. Tolel. iv.) Oraiio queeDomiriicf debet-esse yila clerieerum alaicorum conversatione,
dicilur, quani Doniinus proprio ore composuit, suos ila et in jejunio debet fieri discrelio. Has ergo seplem
;^ue discipulos pcr eam orafe docuit, non tantun hebdpmadas omnes clerici a Carne et deliciis jeju-
diebus DominiCis,sed quolidie in omiii operalione nent, et hymriis, acyjgiliis, alque orationiiius Do-
frequenlanda est. Gonsideret lameri unusquisquc mino.inhaererediu nocluque studeant.
bonsclenliam suam, quia si ex puro corde omni- GAP.LXV.—Quod nulli sacerdotnm liceal canones
bus a quibus laesusfuerit, non ;difriiserit, beacora- ignorare..
lio magis ad occasionem,,quam ad veniam illi essc (Cceleslin.episcopisper Calab. eonstitulis epist. 3.)
vldetur. Nulli sacerdolum suos liceat canones ignprafe,. nec
€ki: LX,'—^Quod profundiores qumsttones'penilus ,quidquam facere quod ppssit Palrum regulis ohviare":
''-.. non.astruantur. _ -
quaeenini a nobis; res digne servabituf, si deefeia-
(Goslestinus I ad episc. Gallioe,c. i%.) Profundio- lium norma consiilutorum pro ali.quoruni libifu, li-
res yero-difficilioresque partes incurrenUum quae- csntia populispermissa, frangaiur ? v
siionum, quas latius pertractartint qui Jieereticisre- CAP.LXVI.— Quomodoadversapro Christopatienler
siiierunl, «cutnon audemus coiitemnere, ita non toierare oporleai.
necesse liabemus aslruere : quia ad eonfitendum (Ajiacleti quae diciiur ep. i.) Kolite mirari, clia-
gratiam Dei, cujusopefi ac digiiationi jiihil penilus rissi.mi,qui persecutiones patimiui, quasi vobis ali-
subtrahendum est, satis sufFicefeeredinius, quid- quid riovi contingat, sed coinmunicanlesOhristi pas-
m JCAPITOLAIVE, '43,
sioriibus gaudete,;ulTn revelayope .gloriaeejiis,gau- j i. dilione -$aivatoris «uiriJud8.,is slatuil-; sexta auteitt,
deatis exsultanles.VSiexprpbrairiijiiin riomine Chfi-> Chris.lus erucifixus est; Sabbatoquidem Iriter nie-V
stl, beatj eritis, Nec pre aliqua.euplditate, vel segni- tuni et spem apostoli.tristem duxefe:diem, dubii
lie, aut inetu, baec quee vpbis facienda, veldicertda aiib.uantuluni de Resurreciionis Vglpria .permaneii-
.sftiit, dimittatis.Sefea popujiincre^atiorie, sl devia- tes, Qiii ergo istis tfibus diebus iri crapula, vel
vefit, riilb mPdo cessetjs. Neirip auterii vestrum;pa- epulis absque iriagna iriterveiiientefesiiyitate, v^i?
tiatiif quasi homicicia,, autTuf;, ajit maledicus, atit riecessitaie fueiit," yjdetur aut cum tradenle tra-
aliefiorum appetilprt si auteiri rit Christianusy nbn dere, yelcum crucifigentibus crucifigere, aut apo-
erubescat; glorificet autem Deurii inislb noniine,., slPloriiiii injurias defidere,.Nain qui vult de,'Do-
qtia scripltmi est: Beati qui persecuiionempatiunihr hiini; Criril ipsis resurfectione gaudere _ . tristafi
prdpterjuslitiam, qubniam ipsofumest regmm:ca~lo- quodamfnodo cum-ipsis debet de paSsione.
runi (Matth. v, 16). Gavete, quia propter jiislitiqm CAP, LXXI.—Quod dieDominicostantei
dixit. Nam qui ,prb aliqub criminepatilur, ob boc _';..: oremus.
ripn erit heatus. , (Niccenuhi ebncil. i_, e. 20.) QuOniam-sunt qui-
Xiip. LXVII..—^Qaos cum -exeqmmuiiicatononsil dam in: die Dominico .atiVpratiPnem: genri flecten-
"."' V. V 'orandum.'::- -:.•..'.". ; .. -i5 les.,';etin. (iiebrisPenieoosles, utoinriia dnuniversis
(Caiipn, 11 apost.) Sf quis cuui excoriiiriunicato locis '.consbnariter-observeritur, plaeuit ;sanCtOCpn-,
«altem in domo siinul ofaverlt,. isle communione cillo, stantes in his diebus Dpniiup yola persoU
'
friiyetur. ;-- - ; yere., - ;..:.. -.-. _,..=..-.
CAP.LXYIII.:,-H~Qubd obt-ationes'kiscdrdantium:, GAP, LXXIL -T--Ut'iacerdotes: adihoheant pqpulumj'
-; vel pauperes.bpprimentium relitiandce siht. qmlilef feslisdiebus se habeani,
(CdneiL Garihqg, if, cap, 93 et, 94.) Oblaiiones -/Sacerdotes admoneant populum-ut' in diebusfe-:
fiiscordanliurh fralriirii, rieque in sacrario, neque siis riOnyacent cbnviviis inalis et
jbcis lurpi-f-
in gazophjlacio recipianlur. Eorum eliam qui-.pau- briSvSed
praiionibus, '•;•" ;
peres opprimunl, dbnaria a saeerdolibus refutanda
•SHIlt. Cip. LXXtlL -~ Quibus fes'fis\popnlus. com- ,f-
-.:'- ; municeti '"_'"'
CAP.LXIX. — Ul ebrietas veletur.
(Cohc.. Agatlii c, 18.) Sjaeculares vero qui Nata-
(Concil. Agatliens.c. 41.) Ante omnia clerjeis yei lem Dbmini, Pascha et Pentecosten ubri comniu^
telur ebrielas, quae omniiim Viiiorum fomes ac
nicavefint, catholici rion 'eredantur> nec inter ca-
nulrix est. Itaque eum qucm ehrium friisse crin^ tholicos habearilur. " _" :-:
;:_;:,
stilerit, ut ordo palel, aut trium dicrum spalio Q ;. — . ...\-.. .. -, ,V-
a vino statuimus submovendum, aut corporali sub- CAPV ;LX:XIV. Si 'sdcfificiuth pir ftegligeniiam.:;
cecideriw -:-~ .::> ••;V;:.;;
dendum supplicip. Quodsi hoc in usunv assum-
pserit, excoinmunicalio proteletur; si veroeor- SiVcuisacrificii.ni jperriegiigentiani ceciderii (28),
aut lingua lanibatj ui /nihil iride remaiieat arit
rigi non polucril, a sacerdolali ordinc Tepellatur,
— aiebus quadra^in!ta lejilriet: ST autem per negii-:
CA.P. L XX. Qualiler singulis feriis agendutuiit,
IV, c, die Dominicb |entiarii aitefiuS boc factum fuefit, posriitest ipse
(Concil. Carihag. 7i.) Qui e'st fiegligeniia, Locus auterii in qtio Ceci-:
studiose jejunal, non credatur catholicus. Et nul- crijuS'
aut igrie succeridatur, autpenitus extergatur,
lum negolium, nullumque opus servile-eodenTdie derit,
et scpibdextefsuin fuefit, ConihuralUfi
flat. Quinla feria quisquis non est jeju.riaridtis,
ul interNjejunium Chrisiianorum el gcnlilrum> ca- Cip. LXXV. — Si vomilusjnfra tfes diespost
'communionerii'negligeritei evehefit:.
tholicorum, alquc haereticorum discretio sit (27),
Nam dies Doniinicus, et quinta feria jure soleninio- Si quis post accepta sacrpsaricla mystefia in-
res pree caeteiishahentur; co quod Die DoriiinrcoDo- fra tres dies (29) vbmitum pernegligentiam fe-
minus Jesus Christus, de^icto morlis equule.o,resiir- cerit, si; presbyter. est, quadraginta diebus pceni-
i'e.\it a morluis; sive quia eo die gratia Spiritus Vsan-D teat; caeteri securiduiripfopriumprdiii.enljudicentiif.
cti post ascensionemad coelos, infiammay.il discipu- Et quidquid rejectum fue.rit, comburatur.
los,eisniittcns tradidit charisniaium dona:Quintafe- CAP, LXXVL -- Ut energumeni hoti communicent,
ria autem cum eisdem discipulisullimaecoenaemysle- et bcdneain sqcratis dquis nqn faciant.
ria celebravit. Nec mullo posl eodenv die Tevol- Nulli'liceat pbrrigere corpus,vel sanguinem
venle illis .i.cnlibus ad coelos ascendit; ipsoeliam Dominii nosE_fi;.Jesu;Ghristi enefguriienis, dbi.ee
die clnisma conficitur; eodem quoque die/ pcerii- in eadero passioiie:suiit:,,nisl forte discrimen 'nii>ft
lenies recpncilianlur. (Inuoeen!. I, cpist. 1,VeV.4.) tis -inCurierint; iiam cum criininosis lalia sacra-
Quarta vero, sexta et seplima feria prae ca_leris riienta vptertlur ,:quantp::magis illis quos ipse ait-
jejunaiidum est, quia quarta feria Judasdep.ro- ctor criminis invadit?,Si auteiii diviiia 'fniseficor-

(27) Melchiad, ul ferlur episl. ad episcop. Hispan. negiigehtiam, verbis nonnullis lmmtitalis.
refcn. de consecr. dist. 14, Jejunium. _ (29) Tres dies : anpotiiis tres horas, -ut Acherio
(28) Ex dccreto quod Pii papae nomirie citcum- placuit?
fertur, refeiiurque de consecr. dist. 2, c. Si per
- PATROL.GXXXIY. '
.:„,..'- -'r:Ml-:. '..".-'.'- ];%}: -,1
m-- ATTOSIS'VERCELLENSIS IPlSCOPr M
dia libefati fuerinti lofigp tehiporeViri abslinen- A\. oiieflur., arigelortim ffequeiilia inesse riOn dpM-
tia et bfatione pernianeant secundum arbitrium sa- taluf, peficuiosuni est tale aliquid dicefe, vel agere
cerdotum, el sic demum communieeni iiiter eee- qubd Toco nori conveiiit : si enim Dominris illos
leros Ghristiaiios. Quod si baplizali vei corisignati de teniplo ejepit", qui yictiriias quae sibi offefen-
liori fiierint, licet eos oriini tempofe baplizare, luf, enicbarit yel' vendebant,; quaiito magis iilos
vel cPiisignare, In aqija vero saiictificata ijullus iratus inde ahjicjet, qui nieildaciis, yaniloqjiiiS;,
baliieufri facere arideatVprb aliqua Infirmitate vel fisibus, et hujusceriiodl nugis locurii diyinb culliii
necessitate, quee spargi tantummodo concessa est. riiaricipaliiriTfcedahi?
Htijiisceniodi eriim lavacra rieC in sacris inveni-' CiPi LXXXL—-De doctrind viroritm et ,mu- _
irius, riec a Patfibus acla audivimus, nec iiobis '': lierum. - -' :' -
ulilia yidentur. (Coricii.Cartlidg. iv, c, 98.; Ibid., c. 99.) Laieiis
CAP.LXXVlI. — Qhqliler mijstefia bdptisihatis ptaesentibus clefieis,, nisi ipsis ptobariiibiis/docere
vel clirisirialis cuslddienda sint. nbii audeat. Ef mulier, quanivisVriocta et sancta,
Qui sacfi baplismalis mysterium,'vel donum Spi- yiros in conventudocere npn aiideat vel pra_Sumat.
ritus Sarieti iri clirismate suseeperint, arite riontim '_. CAP. LXXXIt. — Ilem de indmhenlis eornth'.:--
ciiem rium mulieribus nulio modo coeant : simi-1_g. (Concil. Gang. cap, 12; lbid.,c. 15.) Si qtiis
liter bujuscemOdi fnuJieres pmni riiodp a vifis se virorum propter coritinentiam , qrioeputatur, anii-
/absUnearit, nec ullb tufpi ludo, vel hegolib ullo ctu pallii" utii.ur, quasi pbr lioc babefe se |usti-
modo rriiscearil; a cariiium usura diu abstineaiil," stiam credens, et despicit eos qui cum revefentia
doiiec episcdpus loci pro qualitate personee, vef birris, et aliis bonimunibus solitis utuntur yesli-
temporis pfoeviderit. NeC de sacrb fonte'aliquem btis, analhema sit. Similiier et mulier quae pro-
levare, arit ad. consignandum anle: episcopurii te- pier continentiam , quae pulatur, habituni niulat,
nere aliquis audeat :" nec clerlcus -ulium sacruin et pro splito rtiuliebri amlctu yirilem suinit, aria-:
ordineifi assumere preesumel, nisi prius beec ea- tbema sit.
deni prsedicia sacramenia in se eelebraveril. Si •CAP,LXXXIII,— Ut natalitia seu nuptim in
"quis auterii in aliquosupradictorum prosvaricator Quqdragesimq non fiant.
exstitefi.t, judicio episcopi pceniteal. -.: ; (ConciL"Rfacar. c, 4&.) Quod non oporteat in
GAP;LXXVIII,— Ut-spectacula ludofum diebus Quadragesima rnartyrum natalitia celebrare; sed
.' --. fesfis non:: ceiebrenlur.: .• ebruiri in SabbatoV et Dominicb die tanturii fne-
(Goncil. African, 61.) Necnon et illud peten-- irioriafieri, Nuptiae vero aut iiaiaiilia iisdem die-
drim, ut spectacula tbeatrorum, ceeteforumquelu- Q f bus riullo modb ceiebrentur.
-
doram die Dominica, yel cseteris religionis Ghri- CAP, LXXXIV. -^- De jejuniqQuddragesimali.
stiana? diebus eeleberfimls amoyeantor. Maxinie (Gohcil, Agath. cap. 12.) Placuit etiainut oiriues
;quia sanc.i Pascha. pclavarum .die, ppp.u.i ad cir- EcClesieei exceptis idiebus Dominicis, iii Quadfai
«um, magis-quam ad ecclesiam cpiiyeniuiil, de.' gesima, etiam die Sabbaii, sacefdotali ordiriatio-
berent Jtfansferri prsefiniti ipsoftim dies quando ne:, et discretibne (50) ' cominunicationis debeant
'
•eveneriht;, nec debet ullus CljrisliaiiUs.cogi ad jejtinarer, '•,"' '-. - ''[:'-"
speclacula. ;. _. GAP. LXXXV. -- Item de observatione ejusdem.
CAP,LXXIX. — UitiuIIus Kqiendqs jqnuqrii (tioncil.,Laod,- cap,,' 50.). QtiOtiripri opofteat iri
colere, aut choros ducere prcesiitnat." Quadragesiriia iri iilliina septiriiaria, quirilee feriee
(Zachar, in conciL Rom. c. 9, refeflufque 27, jejunium solvere, totamque Quadragesimam sifib
quaest. 7, c. Si quis.) Ut nullus Kalendas Janua- veneratione- transire, magisque Corivenietpmnem
rii et brumas riiu pagaiiofum/ colere pra;suma't : : Quadragesimam dislricto'venerari jejunio.
..si qriis Kaleiidas Jariiiarii -et brumas colefe pree- - : CAP. LXXXVI.—Ilem iihde suprq. '":
isiimpserit, aut niensas eurn lampadibus-in doiiii- V (Tolet, iv, iC;4,) jQuidam in dip ejusdem Dpiiji-
bus praiparafe, aut per vicos et plateas eantip- D rijcaepassioiiis ad hbfain ribnam jejunium solvuht,
nes et chbros dueefe praesumpserit, qubd riiagna cpiiviviis abslinent (51). Et durii sol ipse epdem
iniquitas est j corairi Deo anathenia sit. ilie tenebris palliatusTunien subduxerit, ~ipsaque
CAP.LXXX. —Utquod ad ecctesiam conve- elementa tufhata mcestitiam totius inundi: osten-
niendum sit, - . derint, illi jejunium tanti diej polluuhi, epulis-
(Tliepdulf, c. 10i) Nori debetis ad «cclesiani ob que insefviuiit. Et quia tolufn eiiirideni diem uhi-r
aliairi .causam conyeriire, nisi ad laudanduni Deum, Tefsalis Ecclesia prppter passionetti Doniiniin nioa-
et ejus scrvitium faciendum; disceptaliohes vero •rbre, et abstinentia peragit,
quicunque in eb je-
et: tumulttis, ef vaniloquia, et coeterse actibnes , junium , priBtef parvulos, senes et ianguidos, ariie
ab epdem loco sancto penitus prohibendaa>surit, peraetas iridulgentiai
preces; resolverit,, a pasthali
Tjbi enim Dei nOriieninvocatur, Deo sacrificium gaudio depellatur, riec in eo, sacfainenlujn
teprpo-
(50), Et discrelione, In editis conciliis legitur, et deesse; sed concifii'sententia adeo perspicua est,
vdiUrictioniscommulaiione, ut in verbisimriiPfan necessariulri npn videatuf. ,
($1) Absiinerit.Hic omnes facile yident nonniliil
"'"" :--:-,,-:--:- '
IV -.,.'. ''-'-: ^PITLLAKE. : /7.' ">---: .%
ris, fct sapguinis Domini percipiat, qui aierripas-; h.' oppresseriti ad-suum'pfeshylerrecurratVepiscppum^
: ' ut iili pcr ipsiinv remedia concedanitir. Qupd isi tle-
sipnisipsius per abslinentiarti riori-hbripfeit,
GAP.;LXXXVII.^De jejunib Quatubf Tehtporum-.-. fiiprit, cardinalibus primae sedis interim suggefattir.
(GalixlipapoajjuoediCiturepist: 1>)jeiuriiuirtquod' Ad diem nairique reconciiiatibriis, id est cceirieDo"-,
ter in aiirio apu.d rios celebfare; didicistis, conve-; niini ipse qupque eum ipsis pariter adesse' fesiinet,
riientitisriuric pef" quatUPf tefnpbfa fiefi dicimus'; titfursus; quae iUis jtissa luerini, riognoscefe?et:de-:
ul sicut annus pefquatubryblvitur teriipora, sic et scfiberepossit. ~_:''; " V ;- -/:-;
nos qnatefriurii agarriussbleriihejejuriiumper qua-; • GAJJ. XCI. '^H Ui pmhilentes-quoli&ie:geiiuq:fieclant.-
tiiof tenipofa, ]'uxta propiietaeVZacbafiseyocemvqui"- -'^Coitcii. Gariliqg. c-&.) Pdenitentes, etjam;diebus;
ait: Rqscdicit Domirmsexefcitutim .: Jejuniumquiir- reriiissioriisgeriua ileetarit;: ";::; :;;=:..-'-H
- GAP.XGil. ^-E/i mortuos pozmleniessepeliant. " i
ii, et jejuhium quiriti, 'et jejunium' sepiimi; "__jeju--
riiumdecimi efit dqriiui judm in gaudiuhi el Imiitiam,: ;(Ibid., cap;.85.) Mprluos pcertitenlesl offeraniecT
et solemriiialespfmclafas ;: vefitdlemtqmeh eipacem' 'CleSiee,etsepeliant. '''.''• ;;VV.-: _
diligiieidicit Domiiihs exerciiuum(Zac'har. Vin, 19). CAP. XGIII;^- Pmnitenies riegbtiis swculqfibusse"
Iri hocergo oniries ribs unririinies opbflet":.esse,"ut' -.:,::_:, ,.^J., ... -,-abstirieant.. :- - .. , =•- :-•.
seciihduni apostolicain dpcifinam ildipsum kicdmus B -:(Leon.,M>,epist,0, c. 9,). Qualitris lucri/rijegolianT,
omries, ei}iprisiritiri'ndbis':s'chismatd;:(rfo^ tem aut excusat,;aut arguit,Tjuia_estiionestus quap-:,
GAP.LXXXVIII, —-Jej'uriiiimecclesids'iicum'ndh stus, et ilurpis :";VerUmtanJen,poenilentiuiiliiis est
..." .dissblvehdum, .. ..':. ::. ; •. . b.ispendia;pati, quam periciilis negotiaiionis obslrin-
, (Gang.ianciL.e,,19.) Sirquis eorurii qui cbnlirien-- gi;. qui.a; .difficile.est/iriler ;enientis veridcntisque
lise student, absqrie jiecessiiaie. corpbrea tradija in. cojnmgrcium.npn .inlervenire peecalum. Unde ,m'o.
<;ommunejejunia, et ab Ecclesia.cuslodita superbieri-,. nemus:(52),nepperiifens/aliqup,iie.gptip,seuyenaUo-,
do dissolv.it,stimulo " suee cogilatipnis impulsus, ana- ne^SeobStfingat, /sed siib. eustpdia, sacerdbtis, qui,
tlienia sit. -V. Ipcp .praefuer.it-pratipui, atqiie/jejuniis ,yacpt. Vi^.
, JCAP./LXXXIX. ^—.Utpmnilenlibus_:infirmisbleum! ctrim autem suum«i egeririsesl, tali arijflcio quaerat,.
."';'"•' sanciificalumhoh:ihftiiiti'atur::' . cUiri.ulla,,inlia.reat:niaeulapeccati,- quatenusiia ie-s-
(IririoceritI, epist. adDeceiitiurii c,C)-Pceniteiiiti- sliniOnip;sacefclpiis:fultuS, ad ppnfjBcis sui securius.
lius istud iiifundi nbn polest,-qriia geniis estsaefa-i' recurrat sententiam
'• - (ejusdem epist, c, 10). Sed ne^'
riieriti. Nam qtiibus feliqria sacfaffienia rteganlur, que, p.Pst poeniientiae actionem pergat ad; milili5aiii
quomtdb uhuriigefius pulatufpossecoricedi?' - ;
" CAP. XC. — saecularem,: cuni ;AppStplus dicat: Nemoy.militqns.
Qualiierpfesbgteriefgapxhitehles
" " iS Deo, implipqtse negoliis smcularibys (II T.ini,li, &),.
; . >: ,-,.- agatiL ••-•:"• "
a . lagueis Jiabpli,, qui
Non debet presbytef injurigere pPeriitehtia.leges Quaprop.ter; no.n estliber,
sine aliqtiorespeclil perspriee, arit caflsea_'sedtem- , se imilitiee:mpndanee;ypiuerif:im.pUcarei'.Et_gb..illicU
recoriCiiiatibriis arbi- tprum yeriiam ppstrilantem, oppftet etiam a multis
pora; poaniteriiileMaut episcOpi dicente Apostblo : Otriniq licent,
trio eoiicedat. -Et, ut presbyter incorisulioepiscbpo liciti.s..abstinere,
sedmoii-:qthni.ufixpedhinl (I Cqr. yr, 12) ;-:unde si
nori recpnciliet •/pceriiienteiri, nisi: episcopopermit- iiabet/causam, quam negligere fortcrieji
leriie; sed polius;presbyteri irui iri plebibus -br<Iiha,ri- pceriitens debeat, melius expe.tit eccl.esiastieiiriiquani fpfense
tur, prpvidenliam,magnain babeant. rieeprurii paro- .::/.,/-: •-'-• -.:_!. ....••
cliianiiricriniinaliaincidantdelicta. Qupd si evene- judicium,: _
rit, "taiii ab ipsis, quam ab Grijnibusvlcinis diligen- G_A;pi XGIV.— Qudiiieriponsns ei sponsaa.sqcerdoie
. .: -': •:: .-.':' ..:: benedicanlur.., - :; , ._........,':
ter «jualiter acta .sunt, inquirant, et serjpiis ./noiare et cumbene-
non differant.; ebsque adiiipnere frequenter., stur .-,. (Cdrih.:w,c,-. 15.) Sponsus sponsa.
et dicendi siinta sacerd.ole, a.parenlibus suis, vel par
deant, ut ad pacis pcenj.tentieesatisfactipnem
Qul- cuni benediciipnem ac-
citi.ssime currant, et cum; ipsj.s piiriius ejusdem .raiiympbis-pfferarituf; eadem noCte p.ro reverenlia ipsius bene-
plebis presbyter, aut _qui dpetpr post: ipsum fue- D «eperint,: -
dictionisln yirginilate permaneaiit, ..;..'
rif, yeniat,' idemque: qubd scripsefat, sepitrii.af- sint..
ferat, Quod si iidem ppsnitentes, veriife distulefji)t, - .-:::eA;p:.'XGV.:—,Qum':nuptim.pUdndm ,',. ,
ad (Conc. Rbnv.i,; sub Greg, II5-Rom. sub Eugen.Il
jn
ipse capile jejunii pririiam ejusileni episcopi Deo dicatani fe,-
sedem esse nullo iriodo cum eodem dissimulet scri- et- Leone III,);Ut nullus praesumat
ut ei exinde inilriami aufeomiriatrem suam,; yel npyercam, seii
plOjSuoqtle suggefat epiScopo, jqtiod
cousideret. Si aulemetiam poeniteriles malrem^aut sororein,,au) filiamspiritiialem, y.el de
agendtiiri:si.t, habuit, sibi
illis pfopria cognalioiie,,:vel quain cpgnalus
adfuerint, Ieges,;quas poenilerilissimpbnuntuf, Et aut yiduam nullus
rursus describat, curam;que et sollicitudinem erga In conjtigio copulare. virginem
arit/furari in /uxpfeni, riisi de-
eos niaximam gerat, ut eoriirri Coriversaiipnemple^ fapere pfa_sumat,: vel a lu-
nissime cognOscefe pbssit. Quod sT bbriixe aliquem sporisalam habuerit a-prbpfiis.pareniibus,
toribus ejus',/eliariisj ipsa yoluerit, Si quisyefo, yel
pceniteiiliaeviderit incumbere, aut debilitate incrir-
renlepericulum speret, ajif si infirriiitas queiriqiiairi "si^ua"iii:".alifluo.pfa_d"to^
Leoriis non ,; _V;;;: - .;
"(32) Unde moncmus. ifec iisqub ;ad\-Sed jieqtte in epistolis leguntur,,
" V, - '"":'':-:\ : 18 >
m- .". ; ATTONISVERCELLENSIS EPISCOPI'/ .
veneril, et in ep pernianserit_: scial se aucteritale . k tione Deo confiteri, et de ipsis nialis emendare :
canpnica arialheBiatis vinculo esse innodatulft. Gon- desideria earnis non periicere : vohintaiemVpro-
seiilientesyero alque consiIianles,eliam aijatiiemalis priam odife : prseceptis sacerdofisetproscepiofism:':
vinciilo impliceritur. Si.aulem ii, qukconjuricli sunt, pmnibus obedire, etiamsi ipse aliler,, quod absft,
admoniti declinaveriril, et ab alterutro fuerint divisl, agat; mempres iiliiis Dominici pracepti : Qumdi-.
poeniterttiee submillaniur, ut episcopus lpci proevi- cunl facite; qnce.dutem :[dciuntfqcere.no!ite.(Matlh.,
derit. Simililer illi qui in hoc cOrisiliatifueriift, vel XXIII,j). Nori velle dici sanctum aiitequam sit, sed;
aliquarri babueiirit-portionem. Quicunque vero sa- prius esse, quod verius dicatuf : preecepta Dei IAT ,
cerdblum vel elericorum in talibus assensum pia> ctis quotidie"studeat adimplere; castitalem amare ;;
buerit, aut communjcaverit epruni consOrtio, COn- nullum odire, zelum et invidiam non habere; con-
demnaiiis, sacerdolii, yel rriiijisierii siii lipnore pri- tentionem; non- amafe; relatioriem fugere; seniofes
velur. .-"- :...; venerari, juriiores diligere; in Ghristi amoreproini-,
CAP,XCVI. — Qualiler iinusqtiisqiiedoceridussit. micls orare.; cum discordantibus ante splis pccasum;
(Theodulf, c, 21.) Cum ergo omnium sanctarum inVpaceiri redire, et ;de Dei miseriebrdia nunquarii,. '
Scripturarum paginoe irisirurtienlisboiioruriioperurii desperafe; -;; ; "'... '-, V"- . "'-. _"
referlae sint. et per sanclarum Scripturarum cam- i Eccebaec suiit lnsirunienta arlis spiritalis, quse
ppspossinl inveniri arnia quibus vilia coriipriman- cumfUeririta nobis diu noctuqne.incessabiliter adim-
tur, el-yirlulfesriutiiantur*, Ticuit npbisVhiiicnostro pjela,-et.iji; die-j.udicir recorisignalaj illa relr-ibuen- .
Capitulari inserere senlenliani eujusdain .Patris (S. lur nobis a Domino reconiperisabilitef, quae ipse
Benedict. Regul. cap, i) de iiislrumenlis bortorum; liromisit : Qnod oculus nqn vidit, nec,auris.audivit,
bperuiii/, isi qria magna brevitate quid agi quidve necin cor hbminis ascendil qum HrmparavilDeus his
yilafiVdebeatebntiiietur. Iri primis /Dominum Deum quidiligUht eum (I; Cqr. n,*;9), .;
diligere ex toto corde, tola ariinia, tota virtute, -CAP.XGVlI,—Ul oralibnem Dominicamel Symboium
deinde pfoximum tanquam seipsum. Deinde ribn memoriier teheant.
occidere : nori adulterare : lion facere furtum : non 22.) Gommonendistint onjries fide-
: (Theodulf.,c,
concupiscere : honfalsum lestimoriiuni dicere lio- les, ut generaliler a minimo usque ad maximum
norare.omnes homines; ej quqd sibi quis lieri rtori orationem Dominicam, et symbolum memorjter te^ ;
vult, alteri non faciat. Abiiegare semetipsum sibi; neanl; et dicendum eis qtiod In.his duabtis seiilen^
nt Chfistum sequatur; cofpusVcasTigafe: delicias tiis orime fidei Christiaiiae fuiidamentuiri incunibil,
non ariiplbcti. Jejunium amafe; et paUperes,re_; , et nisi qtii has duas sefilentias /memoriter tenrierif,
cfeare T riudum veslire; iniirfiTum visitare, nipr-' et ex tofo, corde credideril, et in oralipne saepissi-
tuum sepelire, dolenlem consolari. A SKeuilaclibus nie frequentaverit, eaiholicus esse non poleril, Con-
se facei-e alienUm; riihil ariibri Clifisli preeponere. stilutum nafnque .est, ul nulhis chfismetur, iieqiie
Iranifipn perlleere, iracundiajVteriipus fibri reseiv baplizetur, neque a tavacro foillis alium siiscipiat,
•vare. Doiurir iri /corde nort lenere. Paceiri falsam neque cofam episcopo ad connfmanduni quemlibet
riori dare _ Charitaleni non dereliriquere.VNorijurare, •teneat, 'nisi symbolum et oraiionem Dominicam
iie forte pefjuret. Verilalem ex corde et ore pro- memoriter teiiuerit, excepiis liis qrips ad loqneridum
ferre : riialum prO nialo non reddere; injufiarii nbri aHas.minirtioperduxii. >'::
ffacere, sed et faclam patienler sufferre: inimicos CAP.XGVIII,-— Ut hos cahones nullus refutare
diligere; maledicentes non pialedicere, sedinagis ': pr&sumat, ,,.":
beiiedicere ; persecuiionem pro justitia /sustinere.
; (Gelasius 1,; Bpist,;9.) Cumque riobis cOnlfa:sblu-
Non esse supefburii, non viiipleiituni,;nori niuitum lariuni revereritiam" regularum cupiamus lemere
edacem,Tibii soimiblerittim, non pigrrim, nori niur-
nihil licere, et cum Sedes apostolica superior bis
murosuriii rion delfaclorem. Spem suani Deo corii-
favenie Doriiino, quee palernis carioiiibus
mitiere ,rbpnum aliquid ih se; cinri videritj Deo ap- omnibus,
noii maluni vero a sefacium fjVsunl praeflxa, pio devotoqrie studeat tenere prbpo-
plicet, sibi; seinpef
Dieni limere : siio, satis indignum est quemqttam vel ppniificum,
sciat, etsibi reputet. judicii gehen- velpfdinuni subsequentium hahc ohseryantiariiTe=
nam expavescere;T viianl asternam Omni concupi-
futare, S"etri sedetri ptsequi yideat,-ei
sceniia "spi-rilalf•riesiderare; "'moiiem ante oculosi docerb quambeati Julii 1, epist. 1, c. i,'ea Gelasiiismuiua-
aclus vitee suae onirii (Ex
quolidie siispeclam habere; lus est), satisque converiieiis sil, rit lOU.nicorpug
liora custodire. Iri omni' ioco Detinlprospicere. Co- Ecclesiae in baric sibimet obsefvatipfiem CPiicordet,
'gitatiOneS; malas cordis sui advenientes mbx ad
'quatn illic vigere "cpnspiciat, ribl DbmiriusEcclesiai
Ghristuin ailidere/eisenioTi'spiriialipatefacere. Os
' suum a irialo totius pdsuit pfiricipatum.'•;
vel apravo elbquio custodire. In omni
loco Deum prospieere, Multum loqui fion amare; CAP.
- XCIX. — Utqum staluiq sunl, nulio.tnodo
; vefba vanajaut ristii apta non Ipqui; risum mrillum .' immuteniuf'..
aut excussuni non aniare; Iectiones sanctaslibenter Ifec vero slatuta riulla debent iriipfobitateVcori-
audire,; orationi frequcnter incumbere. Mala sua velii, nulla novitate mutari, qiiia alia ralio est sae-
preeterila _um lacryrnis, yel gemitu rruolidie in ofa- culariurn, alia divinpfum.
-ia rAPlTTII.ARI?. Kft
GAP.C. — Qjiod scife etiam nos oporteal qum in _" _. nomina penilus Sgnorantur, et ab iiifldelibus,vel
. sacris: Scriptnris recipienda sinl, qumve refu- idiolis-superfiua, auf minus
, .ianda. ..: - .'.''- apta, quam ordo fuerit,
scripta esse putantur; sicut cujusdam Cyrici et Ju-'
(GelasiusI, in Conc. Rom. i.) Quamvis aliud fif- liloe, sicut Georgii alioiTiiiiqueejusmbdi passiones,
mariientuinnemo possil ponere, prmlerid quodposi- quee ab hoereticis perhihentur composita. Proptet .,
ium eslChrislus Jesus (I Cor., ni, 11), tamen ad quod, uf.diclum est, ne vel levior subsaiinandi pria-
tsdiiicationeiri'sanclae Ecclesise post illas Vele- tur occasio, non/legtinluf in saiicia Ecclesia. Noa
-fis et Novi Teslariierili qitas regulariler suscipi- lamen cum procdicta Ecclesia omnes niaftyres, €S
iims, etiam has suscipi riori'prohibet scripiuras, eorum gloriosos agrines, qui Deo riiagis, quam IiOmi-
id est sanctam synpdunr Nicamam trecehtoruin nibus noti sunt, omni devptione veneramuf. ;
decem et oclo Patrum, mediante maximo Constan- Item,--vilas Palrum Pauli, Anlonii, Hilariohis, et
lino Augusto "_ sauctam-synodum Ephesinarii, in oinnium eremitaruni, quas tamen vir beatissimns
<jua Nesiorius damnatus est, consensu bealissiitii Hieronymiis cpnscripsit, Gumonmi honore suscipi-
-Cceleslinipapac, mediarile Cyrillb sancieeSedis Ale-' mus. lteiri, aclus beati Sylvestri episcopi aposlolicce
_ xandririoeantistite, et Areadio ab Ualia destinato : sedis, licet ejus qui conscripsit npmen ignoretur,
'
sanctam syriodum Cbalcedonensem, medianle Mar- B a-.multisianien in.urbe Roma ea,tholicislegi cbgno-
tiaho Augusto, et AriatblioConslanUnopolitanoepi- vimus, ei pro antiquo usu inultoe.hoc imitanlur
scopo,in qua Nesioriarta et Euiyehiana baeresessi- Ecclesiae. Ilem, scripla de iriventione sanclaeeru-
"mul cum Dioseoro ejiisque complicibus daninat» .cis, et- alia de. capite, Joannis Raptistoe, nbvcllse
•suftl.Ileni, opuscula.beati Csecilii Cypriarti niarly- quaedani felationes sunt, et noiinulli eas catho-
ris, Cartliaginensisepiscopi; opusctilaJjeati Gregorii lici rcgunt; sed crim haec ad. catholicorurri:nia-
Nazianzerii episcopi; ppuseula beati Basilii Cappa- -nus pervenerinl, beati Pauli pfbcedat serileniia :
<foeioeepiscopi; ppuscula beati Alhaiiasii AlCxaii- Omnia probatc, quodbonum est tenele (I.Thess.Vi
•drini episcopi; opuscuia beati Joamiis Cortslanlinp- .25).Item, Rufinusvir religiosusplufimos ecclesiaslicL
politani episcopi; opuscula beali Theopbili Alexan- operis edidit,libfos, nonnullas eliam scripturas in-
drini: episcopi; opuseula beati Proterii Alexartdrini terpretalus est. Sed quoniam /beatus Hieroriyrijus
episcopi; opuscula beati Hilarii Pictayiensis episco- eum inValiquibus de arbitril liberlate, ljolavit, illa
pi; opusciila beati Ambrosii ilediolanerisis episcopi; ^enlirtius quaepreedictumbeatum Hieronymum seri-
opuscula iieali Auguslini Ilipponeiisis episcopi; tire cpgnovimus. Et non soluni de •Riifino,,sed:etiani
opuscuJabeali Hiefonymi-presbyteri; bpuscula beali de universis, quos vir saspius memoralus, zelo Dei
Pfosperi viri religiosi; epistola beali Leonis papa_C ac fldei religione reprehendit. Item, Qrigenis non-
ad Flavianum ConstantinOpolitanumepiscbpunl de- nulla opuscula, quaevir bea.lissimusHierbnymusnpa
slinata,. cujus textum quispiam si usque ad unum repudiat, legenda suscipimus; B.eliqua.autem bnniia
'
ipta dispuiaveril, et nori eanr in ..bmnihusvenerabi- cum suo auctore renrienda, .
liier receperit, lanaiiiema sit. ltem, optiscUlaalque Item, chronica*EusebiiGsesarierisis,atque ejusdeKi
tractalus pmnes diversoriiin Patrum ortliodoioruns, Jiisloriae ecclesiasticoelibros, quamvis in primo naf-
qui in nullo a sanctae ECclesiae"consorlio.deviarunt, rationis suaelihro tep.uerit (55), et postea in laudi-
riec ab ejus fidei preedicalione disjuncti sunt, sed .bus. atque excusatipiie;Origenis scliismatici'unuiri
'
ipsius communicationis.pef gratiam Dei usque iri coijscripsitlibrum ; propter tamen singularem-noli-
ultimum diem vilaesuee fuerunt pariicipes, legenda tiam, quaead inslrucrioneni periinent, usquequaque
deeerninius.'Item, decfetales epistolas qtias bea.tis- non dicimus fenuendos,, Qr.osiuiftyirum. eruditissl-
siihi papae diversis lempofibus ab riijiie JRpmaria, nium collaudanius, quia yalde riPbi/S,..iiecessaria;in
pro diversorum Patfum corisullatipne-dederunf,ve- adversiis paganorum calumiiiasofdinavil .hisfPfiaHi-,
nef abiliter suscipiendas. miraque brevitale conlexuit. Veiierabilis -viri Se-
Item, "gesla sanelo.rum marlyrum, quae mullipli- diilii Paschale opus quod heroicis descrlpsit.versi-.
eibus lornienloruni eruciatibus, et mirabilibus eon- P bus,.insigni laude proferimus. Juyenci nihilominus
fessionum triumphis irradiant. Quis ila esse •catholj-,-, laboriosiim.opus non spernimus, sed miramur,"
et in ,• Geeleraqueeab haerelicis, sive schismaticis con-
' corjnn dubitet, majora eos agoiiibus.perpessos,' .;
nec suisviribus, sed Dei gralia et adjulorio universa '. scripta vej prffidicatasiinl,nullatenus recipit catholica
tslerasse? Sed ideo secundtim.afiliquam consuetu.-' et appstolica Eeclesia..-riqiiibus pauca queead me-
dineni singulafi caulela in sancla Romana Ecclesia nioriam;verierunt, et a catholicisyitanda sunt,.ere-
nOn leguntuf; quia. el eorum qui CQnscripserunt dimus esse.Subden.da.In primis Afiininensemsyno-

(55) Tepuerit. Hic Eusebiurii lenius traclat Gela- '.lendse' laborem susceperat, pleraque niutavit, et
sitis; nam ceecum esse oportel, qui non videai iri quidem lanlO successu, itt unde argumeiila sumpse-
nrinio Historiae ecclesiastipaelibrp sermoriem de rat ~Eusebius,quibiiS;Chrisium peum -.nbii esse de-
Verbo iia instilui, non solum. u.l nusquam eequalisi blateraret, inde ejus interpresilja mutualus estad
Patri agnoscalUrEilius, sed ut inferior- Patre dica-• probaiidam Chrisii diviniialem. Qtiod deiride Euse-
tair, acprope negetur-Deus. Qnod cum pffendisseti bib viiio verUlur Origeijem ab «0-fuisse laiidaium,,
. IJufnium,qui ejus*Histpriaein Latinam linguam ver- ciijusmodi sit neino non videt.
ATTONIS VERCELLENSIS EPISCOPI ,52
Vdum:'i'.:jOnstaiillb Cajsare COnstantiijiAugustifitio A Ijber. ,qui. appellattif Canpnes apostoiorum,
apocry-
, coftgregatam. mediafite Tauro-piaefeeto, ex tunc et
phu.s; Jiber.Physlologus, qui ab baefelicis conscii-
nune ifi «tefnum;confitemur;esse dairirialairi."Itine- plus, et beali Anibrosii nomine
sigriatus, apoeryplius;
rarium npmine Petii aposloli, qubd appeJlaiur historia Eusebii
Pampbili, apocrypha; opuscula"Ter-
, saneti Glemeiitis, libri fiumerb rOctb, apocryphiirn fulhaiii. apocfypha_;:!opuscula; Lacianlii, appcryplia;
esse scimus.;.:Actus; nomineAridreae apostbii, apb-
opusculaAfricani, appcrypha; ppusctila Posiiimiani
cryphi; Aolus riomiiieTliOmae aposlbli, libfi nuiriefo _et Galli, apocryplia; ppuscula Moiitani, et Priscillae,
decem', apoerypJii; Actus nomirie: Peiri apbstbli, _e.lMaxiniill__, apocrypha ;. opuscula oninia Fausti
apocryphi; Aelus iioihine Pbilippi apostoli, apocry- Manichaei, apocrypba; ppuscula Goirimodiani,apo-
phi,; Thaddeei, apocryphi;VEvaiigeTiurtl npmine Mat- alterius Clemeniis Alexaiidrini,
crypha; ppuscula
itaeiaposio]i,.apocfyphum; Evaiigelium ribmineBaf- apocrypha; opuscula Tatii Cypriaiii, apoerypha;
nabee, apocfypli.; Evangelium rioriiine Jacobi Mino- opuScula
Arnobii,, apocrypha; opuseula Tyconii.,
ris, apocryph.; Evangelium ribmhie Petfi aposioii, apocrypha; opuscula Cassjanj pFesbyteri GaHiafuni,-
-apoeryphi; Eyangeliurti nomine .Bafiiiblbmaei;.apri- apocfypha; opuscula yictprini Pictayiensis, apocry--.
,stpli,,_:ap^ Aiidreeeapb:' .
pha; opuscula Fausti egiensjs Galliafum, apocrypha;
stoli, apocryph.; EvaffgeliriiririomiiieThomae,quibus ? opuscula Erunjenti cseci, apoerypha; epislpla
.Manieliaji uiunlur, apoeryph.; Evarigeiia quie falsa- Jesu ad
Ahagarum,: appcrypha; epistola Aba-
•yit Lucianus,;apocryph;;iiber de Irifaniia Salvatoris,
gari ad Jesum, apoerypba; passip Quirici elJUlittae,
apocryph:;, libef de Naiivitate Saiyatoiis, el deMa-
passio jGeprgii, apocryplia; scriplura
ria et-pbstefripe:, apocfyphus;. liber. qui appel!aiuf ^apoci-ypha; Cbntradictip Salomonis, apocfyphaj
quae appellalur
Pastoris, apbcr-yphus;iibfi omnes qubs fecit Se- pliylaclerla omnia, quasnpn angeipfum, ul illi .cori-
leucius discipulus diabpli; apricfypli.; liber qui ap- firigunt, sed^daemonuniinagis arlecpns&aipta sunt,
:pelialur-Fundanientuni, apocryphus; liber qni appel- appcryph.; hasc et liis siniilia. quae Sjmon.Magus;
latur Thesaurus, apoeryphus; libef.de'FIliabus;Ad*
Niepiaus,. Ceriniinis, Marcjpii, Basilides;, Ebipn,
geneseois,apooryphusj/GehiiriTetrurhde Ghristo Vir- Paulus etiam Samosatenus, Phoiinris el Boriosus,
giJiariis compaginalum yersibus, apocfyphurii; liber qui et simili errpre defeeerunt, Mpntanus quoque
qui appellaltir Theelee et; Pauli _ apoefyphus; libef cum, suis obsCenissimis sequacibris, Apollinaris,
.qui appeHatur;NepOtisj;apoerypbus; •libef' Prbyef- Valeiitiriius, sive Manicheeus,. Fauslus Africanus,
biorumqui ab haefelicis eoiiscfiptus ^et saiieiiXisti Arius, Sabellius, Macedonjus, EiJnpBiius, Npyaltis,-
noriiine praenolalUsest,: apocryplius; fevelatio qua?. Babbaiius, Goslesiius, Donatus, Eustathius, Jb.viriiar
appellalur Pauli apostoli,_apoerypha- revelatio qirah J nuSj;Pelagius .Julianus. Celariensis,vC^'eslinus.:Ma:-
appellaturV.Thomee apostoli, apbcripha, revelaiib ximinris, Priscilliarius ab Ilispariia, Nestorius Gori-
quae appellalur Stepliani, apocrypha •; revelaiio, qna. stanlHiopolitanus,MaximusCynicus,Lampeiiiis,Diosr:
appellatur.Traiisitus,/ id e.sl,:assiiriiptio sarictoe:Ma- 'corus^Eutyches, Petfus_, et, alius Petrus, equibus
rioe, appcryplia; libef qui appellalurPoeriiterilialAdoe, unus AiexaiidrianiV alius Aiiliochiam. mactilayit;
appcrypnus; liber de Ogiaenoniirie Gigarilis, qi.ii ab Acacius Constaritinopoiitan.uscum consorlibus suis •;
liaefeiicis eum dracone postdiluviriili ptigriasse per- iiee rionet omnes habfetici eorum.que discipuli,'siye
bibelur, apocrypliusf liber quiappellatuf Teslatrieri- 'scliisriiaiici,.docuertint, yei cpnscjipserunt, quoriini
tum:JPb,;apocfyphtis_ >liber qui /appeJlaliirPberiiteri- noriiinariiinimerelirienliir.non so^umrepudiaiajV^etl
tia Origenis, apoCryphus.;liber qrii appeJIalur-Pceiii- etiam ah omiii sanctacalbolica et appslolica.Ecclesia
tentiasancti Gypriahi, apocryphris; libef qui"'apjpelv eliminata, alque euiri suis aucloribus, auctorumqtie
lalur Poeiiiteiiiia. Jammis. et Marribrae,apberyplius.
sequacibus , sub anaihematis insblubili yiiiciilo iii
liberqui appellaturSortes aposlblortirii, apoeryphus; >eternum cbriiiteiiiur|essedamnata, . V, , ,-..;_:

libef qui:appellattif Laus apostoloftiiri, apbcfyplius'•';

.:'..;J:i..-,:;;:;,i|liHi;v'v:: .•.' ;vA


' ': - i;" .:- :-: ••:;
. ?v- •VERCELLENSIS EPiSCOPI'v; ;

-:' "V.'vv.': :"':/\':::''triELLiisr;;v:". ;';;•;:. .::;":

tApudAcherium,SpieilegiitomoI, p. 414.J

' PARS PRIHA.V v; - , B Donfiriris discipulos suos jdocturus rblicta itufha:


-';-:: "
. De judiiiis. episcqpbmm, , '.; "V mpnteiri ascendisset,:ibique postqiiam eos de pmnj^
inforxriari
Eyapgelic|i n.obis nai:rat historia,. quod ci.iiri bus ;pra_cepiis, quibiis Christiana religip
"cs hE PRRSRtlftlSEiXLESlASTlGlS. — PARS I. 1>4
cbrivenit, perfeetissime inslrtixjsset,.in iiije ipsius ALpafrint se isti, quiareyerapersequentuv, et pefse-
sefmbnis dixerit •.Omnis quiaudit verba meqhmo et verahtes ih fine' feliciter cbfonabuniur. Nullo erg.o
facil ea, assimilqbilur viro: sapienii, ,qui mdificavit Iti teiripore sarictaj:Ecciesiae deficiet furidamieritum,
dbmum suqmsiipfa. pelram, bescehdil pluviq, et ve- quoiidie, Deo gfatias, accipit incfeirieniuiri. Nfec
Mrunt fiumina,:ei fiaverunt xenii, ei irrueruht iti deerurit ei pefsecntoresi fidetiiim yidelicet ssevissi-
jdqinumillqm, ei non cecidit isfundata ehim efai su- nir lacefa.tores, (fiii eris po;st;riiultas tfibulaiiories ad
prapetfam (Maiih. yii, -24). Vir eniiri ille sapiens, seternaiii peryeriire faeiant feiicissiinam remunera-
ipse procul dubio est de quq et bealus Pauhjs ajt tiorieifi. Hujtismbdi eliain yefba Dominus expianare
apostolus : Chtistus DeiMflus, et Dei sapientia yidelur, cum ait aposlolis : Ecce ~miiiovqs" sicul
(l.Cor. j,24); qui bene dbniiini suam, id est Eccle- bvesih niedio iupotum_: estqte.efqq.pfudentes sicut
slam.sanclam, de qua ipse alibi ail ; Dppius mea . serpehtes, el simplices.sicut cblumbm(Mallh. x, 16), '-.
dbmus orqiionis vocqbilur (LMC.xix, 46), super pe- etc.VVUsquead / iilud : Qui:'_quleiji perseverqverit
.iram aedificavit, scilicef supra. semelipsuui, sicut usque i_rifinetrti hic salvus "efit (Matih. xiy, 1'3).
et idem dicit ApostOliis: Peird autem erat Chri- Ii pfocul diibio efaiit/ doriius illa-,' Ecclesla qiii-
jtus (I Cor. x,.l). Et alibl: Funddm^um qlM dem ,.'quae yariis fluctiiaiibriibus cori"cusia supfa
nemo pdlesl ponere, prmterAllud: quqd. posiluin.est, 13 pelfam tariieri "a_diricata, nbn est repiilsa.'>' sed
qtiod est Chrislus-Jesus (1(Jdt., iiiil). IIujus do- ,iri fidei perdrirat Constaniia.:. Ijoe quoqlie ipsi ,
mus pressuras idem Dpminus praen.untiaiis, mox saiiCii apbstoli, caeterique sanclarum"Ecclesiarum
Vadjeclt ;: Descendit pluvia, fil veiierunt: (lutniiiq, , 'doctofes,^^Dbriiinicrim ihtendehtes praeceptiifn, et se
:ei,:Jlaveruhlvehji, tt.hr-uerunt in domuin'.Ailam^'et ad; passionurti tbleraniiani pfaeparabant, et Vaiios
non cecidit': fuiidatd enim eral suprq pelfam (Matili. cohstanlissime invitabarit. Ipsos etiam persecu-
'
vii, 25). Cujus yenlura inala ideo. ipse pfsedieere tores nibdeste afgaebant, insipietites ^docebarit, et
dignatus est, ut buarido aecjderent,: tarito levjus ea duritiam cordiseorum yehementef expi-bi)rabant;
Mncta Ecciesia ferret, quanto -amplius ea praaco- 'iiride ut 'quosdain ipSorunf aliquando a pefversita-
gnita -habefei,- ATifiavit quippeeam.ctypeo; patien- tibusVmifabilitef corrigebant, quosdani yero adyer-
tias. quoniam levius possunt ferri mala praescila, sumse .poiius irfiiabant, Quod et hodie agitur in
.«juaineaquae subito, el improvisa eveniuptj/iinde et "sancta Ecclesia, ut dum malofurii a rectbfibus cpr-
Dbrhinus atiM : H.bcioculus :'sum.vobis, ui.cuin ve- ripiuhtiir mofes, ipsi qupqiie suos pefsequuntur
:rierit hora, eorum reminiscqmiiii, quiarego dixi yor doctofes, et ut ecclesiasticam valeant eflugeredis.-
bis (Joatu xv_,4)._Hasc ilaque domus nbri ex_pafie-^ cipliriam [pasioruni nbn meiuunt lrifainaf_e_;yi.aiiJv-
libus manufaclis, sed -ex .viyis et eleclis lapidibus, Cj'SedVhoc sancti Patres sagaci.ssime],considerantes,;,
id est> sanclOfuni ccetjbus: elegantissinie constat. ideo. inviolajjiie pastorum sarixerunt prlviiegium'
Ejus ver.o slrucitirae sunt, quique:lideies vafiis . .V. [pefiiianere, _ne/superbierites- et::ybcordes_]VeoS;UlIb
viftuiibus cbfuseanlur :;slruclbfes auteiri ipsidpcto- niodb V.auderentVdespi.cerefyel'.ipsorurn praecepta
Vcorilemhefe. Quomodo eriitri pfaesuies- caeterorum
eps audent infestafe;?;
;pbssuiit culpas' arguere. .gi.JJ.Ii.
qiiorum per fidem et fiperalionem '".', . ..:.';'. -.„ . Ef idep iiios nopleyller riccusandos,;yel calumnian-
. . ... '...{.'..'cujriiHnsliUiiipri^ aos sanctofuin statuta Palrunf pleiilterinterdicunl,;:
siriii Petri fideli, eorifessione ;Credirriu_furidatum, nfec aiiqueni;ad.:eofum aCcusatioriem.sancii canories;
.eum ait ad Boriiinuni: TuesGhrisius FiliusDei vivi. .ad&jiltunt, nisi_:qui vita"et morihus fideli examin.a-
Prb qna eliafti remuneratione audire iriter caetera libhe digriis sacerdotibits coa?quandus. iriveriiattir.
ineruit :Et e_gpdicolibiquiq tu es.Peirus,- el sp,per: iSednecideo ipsps impuiie transire sanxefcurit,:si
itqncjpelramcedificqbpEcclesiam meam, eiporlm in? criniina quaj Sacerdbtii-us;'-pbjicere npn. metuijnt,
[eri nanpiqivaieburit, adyersm.eqm (Maiih, xvi, 16?. .• appi'bbare nqn, ribssunt: eaindem accusalbribus re-
.18). iEdifieala est ergo sancta Ecclesia supra pe- probatis imponentes jactrifarii, quam convicti pali
train in soHditate apbstolicae fidei, per fidem et di-1 ' debuerant accusali;: nullamque iiccusationem con-
leeUbnem Christi, ef p.erceptionefn sacraniehlbfuiri,, tra se prolatam suscjpefe Veldefendere debere'_.nisi
et ribservaritiam niandatprurii ejus...Eeiix, ijuidem data ad .iriyicem cautione; neque jiidicarl liisi scri-
domus,quse piuviis iiTueiiiibus nori 'leediturj flumi-- plij,". prudeiitissime statuerufit, Ipsanique cautio-
nibus inundantibus non erriitur, .tentis impelienti- nem,.si,yi,,aut melu, yel doio exorta fuerif, nullum
iius non dejjcitur..Adversus quairi neC ppftaeinferi diciint robur babere. ....
praevalent, quarrivis varib luctamipe jugiter iearii -. Judicaiidi qiipque paritefj et accusandi.iu imo
Iticessant;; qua_: nec ocsultis: tentatiOnibus, nec epdehJque riegotibV,,ciijtiscuiique aucloritatis per- .
apertis- pefsfecutionibus,._riec; ipsortitti etiani niali- ; sona Sit, oinniriiodisexcluserurit IicenliamV Locuni
gnpruni.spiriiuum infestatibnibus, nec"yitiortirti, aut etiam et terripus in qub ba.c debeant veritiiar!, in-
erin.inuni ponderibus ullo,mbdo eedit.-'.'"' . super et persoriam adcujus peftineaiit audieriti.ain,;
.Depbriaht.ergo sanclain Ecclesiani persequentes sagassissime indixefunt. Nec*|udicuni vaiefe; seii-
j«jpiitumaeiam,sumantVfidelesTripefsectiliprie . con-' .tenilam assbruiit. riisi-illoruriiqul ab-jpsiselectj fue-
staritiafn. Audiaiit illi, quiaiion praevalebunt: pras- ririt accusaiis. Induciam qiibque suum pertraclaii.-,-
S5 ATTONIS VERCELLENSISE.PISCOPI -%_*
di responsum pfpp.tef iiinocenljunv .siniplicilatem....A him eorum seiiteiiiia non a suo Judice dicta eon-
et impitobpfum. _argumenlosa machinamenla 'nqri stringat. t Etidem : « Dnodecim judices quilihe1
modicam concesserunt. Danmari etiam ebs absque episcopus accusatus, si necesse fuerit, eligat, a qui»
sanclaeRomanaeSedis auctpritale interdrserunt oni- bus ejus causa jrisle judicetur; nec prius audialur
ifiiip; quamvis audire, yel discutere riielropolitanis ;aut excoriimuniceturvel judiceiur, quamipsjper se-
rina cuin conseiisu. omniuni comprovincialiuriiepi- eligant; . EfFelix.i « D'eiridiiciisvero episcoporum
scoporum sitlicentia altfihuta, super quibiiS' consuluislis, diversas a Patribus re-
Sed ne alicmid enorniiter Ioqui yideamur, san- gulas irivenimus inslitutas. Quidarii enim acTrepel-
Ctorum Patruni Inslitutipriibus ea qiiasjam diximus lenda imperitorum machinanienla, et suas priepa-
Interim affirmepius. Sarictissimus quippe martyr Tahdas responsiones, et lestes confirriiandos,'•ct coir-
Alexander ae Romaniis papa ail (episl. 1) : «Si quis silia episeoporum, atqtie anjicorum quaerenda, air-
erga episcopum vel aclofes Ecclesias quamlibet num el sex menses mandaverunt coneedr; quTdarri.
-qtierelam justam se habere crediderif, non prius autem artnum in qrio plurimi concordant. Minus
primates aut aliOs judices quam ipsbs a quibus vero quarri sex menses noii reperi. 1 Rnrsus Ze-
se loesum existimal, cbiiveniat familiariter : et non p]iyrimis; (ibid.) : « Patriarchae vero vel primates
tantum semel, sed saepissime, ut ab eis auf suam.'B aceusatura diseutieiites episcopuriv,non anie sen-
juslitiam, aut justarii accipiat exCiisationeni.-1 -lenliam proferant finilivam-, quam aposlolica-fulti
Item Anaeletus:(epist.2):,«_Si enim Sine crimiriqsa- auclorilatej aut reurti seipsuiri confiteatur, aiut per
eerdos "eligi pTajcipi.iur, nullatenns alj iiominibus innpcentes et regulafiier" examinates -convineatrir
eriminibus; irretitis accusari aul caluniniari per- testes, qui minori iion sint numefo quam illi disci-
. miltitur:,.nec ah aliis quam ab his qui sine crimine puli fuerunt, quos Dominus adjumentum apostolo'
sunt, et juxla electiojiem, si necessiias fuerit., rum eligere prsecepil. i Id est/septuaginta duo;
atit ipsi vutendo Dqmino servire eiegerint,. sa- Multos eiiam el alios sanctaeEcclesiaedoctoresiii.
cCrdotesque sliie crimine fieri, el ordiriari possinf, bis onmibus asseiitire, canonum edicta patenter
et lalesperomnia fuerinf, quales eligi sacerdotes estendunt; sed nunc quod absqtie injuria sanclaeDei
jubentur. J. EutyChianus (epist. 2) : « Quisquis Ecclesiae dicere non possunius, heu ! in tantum hbc
ilje est qui crimen intendit, in judicium veniat aboletur, ut in ordinata etiam aceusallone vix locus
nonien rer indicet, vinculurii inseriptioriis arripiat, maiieat legitimaj defensionis. Nec approbanda judi-.
custodiaesimilitudinem, iiabita tamen dignitatis exi- cant qriae inique objiciunt, sed tanluinmodoyindi---
slimalione, patialur, ne forle noverit sibi attributam care quaequaeillala quserunt. Quod si de defensione.
liceniiam nienlieiidi, cumcalumniantes ad vindictam G-apud eos quaeritur, omni synodali censura poslpo--
poscai similitudo supplieiiv »,Rursus isdem Alexan- sita, sriis adinventionibus taJem fieri dijudicaiit,,
der (episi. i) :.« Similjter si hujusniodi personis . quam accusati implere miriitne valeant, yel quae il-
quaedarii scrjptiirae quoquo modo per meium, aut los jnre officii.omnino impediarit,.ut in saeerdotes
fraudem, autper vim extortas fueri.iit, vel ut se li- Dei liheriussseviant. Quippe, cum secundiim beatum
berare pbssenti quocunque ab eis. conscriptos, vel Patilum apostolum ipsi sihi sinl lex (Rom. 11, i&)^
i-obbralaefrierint ingenio, ad nullum ers prssjudicium accusatores, judices et testes-, non-ratione sed viV
aut iiocumeriturii provenire censemus. » Fabianus ipsi [simul] exislunt. Satisfactionem igitur aCcusatt
(epist. 2): :«Nec ullus unquam praes.umataccusator sacerdotis [sub jurejurando mininie dicrintyalere,.
siriiui esse et judex et lesiis, quoriiam in omni nisi plures etiam sacefdotes secuni] coriipeHatju-
judicio quatuor personas necesse est semper adesse!: rare, inique lioc assumentes in iesiinionium, quod
id est, Judices eleclos, ef aCcusalpres, ac defenso- faClum se legisse jaclarit in aetihus Rpmanorum^
res, alqiie testes. v Felix qiiippeait (epiil.-l);: «;Si "ponlificum.Nam quod de Dainaso et Six.to, alque-
quis episcopus ab illis accusatOribusqui recipiSridi Symmacho yenerabilibus pontificibus invenjtuf, eo
sunt, fueril accusalus, postquam ipse ab eis chari- quod dunra qui!.usdam perversis de criminihus ac-
talive coriveritusfueiit, ut ipsam causaui emendare ^".cusarentuf, colleclis_episcpporumconciljis synoSice
ilebeai, et eam corrigere noluerit; non olim, sed purgati sunt, hoc se. his verbis penitus intelligere
liiiic ad"sumriiosprimaies; Causaejus Canonice de- fateiithr, qripd omnes pra_dicii episeopi curri ipsis
irt loeo-inffa ipsani provinciam ponljficihus, pro illatis jurassent criminibus, quasi
"feraUif, qui congruo
tempore congruo, id est autumfiali, velaeslivo, coij- lioii eos propria tantummpdo ab.solyeret satisfactio,
cilium regulariler corivocafe debebunt, iia ut ab njsi hoc eliam praedictorum confratrum firmaret
omnibus eiusdein proviriciaeepiscopis Inihi audia^ juratio. Npbis lamen quod sic.lntelligendum sit,
tuf.Quo ipse et regularitef convocalus,;sj eum infir- -revera ripn paiel. Plane enim a praediclis episcopis
mitas, aut alia gravis necessitas nbn delinuerit, praedictospontificespurgalos accipimus, si ipsorum
adesse debebiij quiaultra provinciaetefminos accu- suggeSTiOne, propfia tanfunimoctosatisfacliorie ipsis
sandi anle licenlia non eslj quam audienlia foge- •etiaiii faveiltibus, eos alienos a cfiminibus fuisse
«
' lur.t Item Gaius (epist. unica) :1 Nemp unquam iirmatum es|. :Sed si pfo alicujus justi innoceiilia
" episcopum apud judices saeculares aiit alios clericos: alicuiplacuitsacranienfum.praeberechariiatis causa
gccusare praesumat: Zephyrinus (epist.i): « Nul- ut eum vel sic a perseqiientibus liberaret, oriinimG-
S7' '". DE PRESSURIS ECCLESIASTICIS.— PARS I, ,....".._, :;. . V/S&V
dis [placet, yerriijJtainen licet perversorum Irifesla-.A pfopria sbltim nianu pfaesiito sacrameiito orijriibus.
lione in primitiva] Ecelesia hoc fieri potuisset; satisfecit. Similiter et venerabilis papa Leo, cuni.a
[nullum tamen exemplum] in postefum Telinqui de- quibusdam falsidicis de cnmine eliam faUgaretuf,,
buit. Quo eieriirii sanCtoconcirio, velcujuscallio- ; suo tantumpurgatris est sacramento. Beatus quo-
- lici etapOstollci vfri decreto sancituiri sit; sacerdbles que Grbgbfius,' uriiversalis paslor, Ecclesiaa, et in
Dei acriminibiis absolvi non posse, nisi corifralriifti discutieridi's5ac'erdotum Gfiminibussagacissimusper-
saiisfaciione, penitus ignpramus. Cum enim sacra-- sCrutaiof,; quibuscunque aceusalos criminibus poSt.
meiita omnibus inlerdicta sint Chrisfianis, valde : actam satisfaClionem.omni bonore habendos cort-.
perniciosum est sacerdotesad' haec eliam alios co- stanlissimeVpraedicabat.Quod e.tianj de Leoue ye-
gere, unde tam s.ecustodire, quam et alios debue- nerabiliVepiscopo,: et .Menna neciion et Maximo
ranl arguere. Ait Dominus in Evangelio:Ego auiem Salonitano episcopo nrullis ciiminibus apud etim
dico vobis, non jufare otnnino {Maith. v, 34). Et accusato,;c8eterisquecbmpluribus saeerdotibus, ;:in
J.icobus apostolus sacrarrie.ntrim perhibens djcil: paginisvsui regisiri lucidissime eonspeximus. Ve-
Anle omnia, [ralres mei, nolile jurare (Jac. v, 12). runitanien si sacefdolalis status jtixta prayorum ex-
El .Cornelius papa ait (episl. 2) : « Sacramenlum quireretur (54.)voluntateiiJj;aul vix, aul nullusinye-
Tiacterius a sumriiis sacerdotihus exigi, nisiprb fide B niretur sacerdos..
recta miniuie cbgnovimus, riec sponte ebs jurasse ; Addurtt insuper, quoriiafiisi~aliquis militum _sa-
reperimus. i Sed et quisadversb piincipe, judicibus cerdotes Dei in brimlne pulsavcrit, per pugnamlioe
guoque infesUs, testes secum -conducere valet ad siiigulari ceftamine esse discernendum (5S)jsedistud
carisam? Nunquid Josepb menlienli~doiriin.3_ tesles judicium quorumdam laicOrum solunnnodo est,
opponefe poiuit, ne carceris sentiret injuriani? et quod nec ipsis:eliam omnino approbatur. Nam saepe
lanien Justiis inyeritus esf. Cafceri quideni potuit innocentes yicli, nocenies vero yiclores iii tail Ju-
mancipari, sed tam.en crimini nullo niodo subjugari. dicio Csse yidefilur. Dicit enim beaius Gregorius:
Valueruntne NabuibajoVtesies succurrere, cum ei Quis intelligatquaeesseratio secretor-um.potesl,quod
regali ayaritia d.oloseobjeetum sit, quod raaledixis- saepevif justus a judiciO ilon.solum.yindicalus,;Sed
Vser Deo el regi? -An b.eatus papa Silverius tesles -eiiain puriilusfedeal; et .injquus ejus adversafius
eonducere poterat, qui principum faclione, eo quod non solurii non punitur, sed eliairi viclof atecedat.
nollet eorum pravis ohedire niandalis, false de prO- -Et; Dominus inEvange.io, Diabolo sibi suadentii nt
- ditione suprum concivium, insuperet ipsorurn prin- Dei Filium seessede templipraecipitando pinria os-
cipum accusalus infidelitate, fnox exsHiipoena dam- ' lenderet, alt : Scriptum vst: Non tenlabis Dqminum
uattis esl, sed inique. Exsilii quideni pqenam ideo G Deufhtuum (Malth, fv,7). In quo lam^xemplOiquam
suhiit, quia a.Jusfitise se linea riori retorsit. Tameri vefbis docuit, ne alicujus periculi discrima riohis
ei cui hoc ignotum fuerit, ipsius acius lecUo pleni- -eliganius. quamvis ab ejusdem Satanae filiis niut-
; ter indicare vaiebit. '••-.- tum etiam afflicli,boc agere'hodieque compellamur,
Multi etiam alii sa.nctiPatres. tam Veteris quam eo qubd e'a qusedicimus semiiiimecredere aliterpos-
Noyi Testamenli falsitate daninati,_'ab-infidelibus se lestentur'.-Simile vero eo in cruce posito Judaei
diversa perlulerunt tofnjenta, quibus nec. lestes, dicehant:'_Si FiliusDeiest, descendal nuhcdecruce,.
nec defensores adfuerajit, qui illis aliquod defen- - ei credimus ei. Confidit in Deo, liberel eum si vult
dendi .prsestare viderentur suffragiuiri. Sed -quid (Matth. xxyn, 41). QuodDomlnus quartrvisnon im-
pltira ? Ipsi namqu.e sancti apostoli immirtenle pres- - pleverit, nunquam lameii Filius Del essedesiit: non
sura, relicto Doniino fugerunt. Nurtquid idep excu- enimDominusomiiiasuoprsesenlijiidiciodeclaral, sed
sandus est Pilatus, yel populustfudaeorum,.quia eo exspectat etiam plurima in fulurumj ubi illuminabit
: accusalo testes a qui.bus absolveretur driininodefue- abscoridila tenebrartim, et lnanifeslahit coiisiliacor-
rant, sed.accusatus, sed judicalus, sed conderinia- - dium. Occullonamque Dei judicio- JacObusab He-
tus, juslus et sjne dolo iiiyenfas est? Plerumque rode compfebensus, illico occiditurj; el Petrus
: enim seeundum beatum .Gregoriuni (lib. xxxi Jlfd- ' posl Paclia producendus, et in carcerc seryalus
r«..j_cap, 25), quieti atque indiscussi relinqiiimur, niirabiliter- interea iberatur ',, einri unani: riterque
si obviare pravis pfo juslitia non curamus, Qtiodsi doetrinam eadem constanlia, sub urio priricipe et
'
iliprum redarguere nequiliani coeperiiiius, illico rib tenipore «vaiigelizassenoscanlur. Similiter et Ufias
ipsis persequimur, ef eliam infaniarinir, ut vbl sie SeniCi filius cadit; simulque Jei^emias in.Jeru-
; vilam reprnbando.doctoris, yaleaiiI compescer.eser- salem prophetans, posf ftigam ex _Egyptoinsuper
mohem correplionis, relraciiislnterficilur ; el Jereinias inibi eliani per-
Sed, ut ad incepta redeamuS, nullum sanctoruni sistens coiiservalur. Beatus quoqueLaureiiiius igiie
•Patrum [ pro/se ad sacrament.uni alibs protrax;isse exustus,-Christo reddidit spiritum ; cum noyerimiis
"•vel- invitasse aliqtiando legimus. Nam
domiJus] eliamvmulieres, etparvulos ipsius confessionis, et
papa "Pelagius quamvis,non_ sblrim ipvide, yerum fidei multo majbri igni immissosVnon tantum ajj in-
/ei suspiciose [qtiibusdam emineniibus >eausis in . cendioillaesOsiierniaiisisse,sed etiam UammaD inipe-
-
iiiorie]praedecessorissui se irnmiscuisse accu.safetur, tunIpenifusexsUrixisse.PfcecursoretenimDoniinl3o-
(54) Exquirerel-ur.Codex Resb. exsequeretur. ($$) Disccrnendwn. Id.emcodex, disculichdtim.^
59 ; ATTONIS VERCELLENSISBPISCOPI . Wt
aimes BaptiSta, tnisso spiculatore, illieodecollatusest, A tempore prppefaret. Quos "enlmvult Dominus, .ini-
euriilegefinius de aliquibus sancios percutereyolenli- fabiliter ab imminenti eripil periculo, qubsdam vero
bus, quod eorumbracliia ridep obrigueriiit, ut nisi ipr hic etiani innocentes . pali permittit, qui ab ipso
fiissaiiciisihtervehieritsbiiS,ea illi nullatenusmovere quoque multo dignius in futuro coronanluf. Unde
ultra valueririt. SiCiftef iii Dialogorumlibfis (S. Greg. necilli sanctiores b.abendi,:fiec isti. inferiores nul-
Dial. lib. m. c. 37) reperimus, de quodam sariclulo, latenus a npbis.sunt jiidicandj: Sed ethoc cayefidiim
qui ctini a'Lbrigobafdisoceideridusteneretur, tandem est, ut nec Justi mala patientes se quasi vicli despe-
ad decollandum ducttis est: Et quia prius eum ha- fent, neeinferentes supplicia, quasi_de victofia Sibi
bebant nbtiSsinlum, uridique coiivenerant ad spe- assumant fiduciam.: ait enim, Dominus ad Job, de
clandtim riiortem ejus; Circunisteterunt itaqueacies; iuiqua Lcyialhan loquens pplenlia : Dolus in thanu
vir auterii Doriiini deductus in rriedib est,
atque ex ejus dirigelur (Job yni, 25). Quod exponens beatus
OmniJyusfoftibus electtis est inniSj de quo dubium Gregorius.aitT.Dolus.quippe in maiiu est, 1'rausiri
nori esset, - quod: ririo ictu cabutejus abscinderet, virtute, quia omiiequbd riequitcryolet, lioc adlein-
Veneraridus igittir vif Inter anriaios diiclus, adsua pusexsequi etiam fortiter potest. Dplus.verb eju&i
arma statim • cpncurrii. Nani peiiit ut sibi daretijr dirigi dicilur, quiafraudis ejus malitia fiulla difficul-
paiilulum orandi liceritia. Gui dum cbncessum fuis-3B tale praeped.itiir.Hbc eriim Leyiatban jste, vel vasa
set, in tefra se stravit,' et oravit. Qui duiii diutius ejus ha"ber,ecrebfp proprium splent, quod ad iniquiV
oraret, hunc interfeclor ealce pulsavil; dicens. Surge tatissuae cumulurii,.ea. quae neqtiiter appetuntj.ex-
etgeiiii flexetende eervieeni; Surrexit autein vir plere nequius possunt. .
Dei. et gehu* flexo cervicem ieteridit ; sed: tenso . Ergo, ffalres ciiarissimi'' nolile Judicare secun-
colloedtictain eofttra se spadam intuens, hocnnum dum facieni, sed justum judi.cium Judicate,1cOnsi-
fettur publice. dixisse : Saiicle Joariries Baptisla, .derantes quod peryersis, imp et liiiquissimis Judi-
suscipe illam. Tunc electus carnifex evaginatum cibus evangelicaIpquatuf seritenlia, quas ail: Quare
gladium, leiiens, adnisu forti. in altuni hrachium et pos trqnsgredimini mandalum Dei propler trddi-
percussurus leyavit, sed depbnere nullo inbdo po- .tionern vesiramXMallh.xv, 5) ? Doiriln.useuini dicit:
ttiit: nam repeitlediriguitjdefecto in coslumgladio .Si.quis le percusserii in dextera maxilla lua, prirnbe
brachium inflexibile remansit. Tunc omnis.Lnngo- :ei:et allerqm, el.qui lecumvbluerit.judicio cohiendefe
bardorum lurba qrioe ad illud mortis speetacriltim .eitunicamtuam tol(ere, remilleeietpaliium(Mailh.v,
aderat, in iaudis pavorem conversa' niirari/cffipit, .59); el-:SipqlremfiliasBeelzebub vocqvcruht,qudnio
Tiruinque Dei cum limore venerari,; qtiia profecto jnagis el domesiicqs ejus? Et.in passione ; Quod'si
claruerat cujus sanclitalis essei, qui carnificjs sui- -•in vitidiligno hcec[ecerunt,in aridoquid fiel? elalihi;:
brachiumiifaere ligasset. Itaque postulatusut stirge- .In.patieniia'vesfrqpqssidebilis'animas_vcsltqs(Luc'. xxi^
fet,; surrexit :postulalus ergo iitbrachium sui cafni- .19); El illi dicunf: Si aliquid advefsus sacerdotes Dei
ficis sariaret, uegavit dicens : Ego pro eo nullo/modo fuerit pfolalum, pugna esse vineendum.Unde et prae-
^orabo, nisiaritea 'ftiilwjuramenluiridederjtyquiacmH . diclaesententisemox subditur: H%pocrila~,benede:Vo-
'niariuiSla Ghrisiianum' hominerti non. occidat. Sed . bis prophetavilIsdias dicens':'Pqpulus hic labiis me hb-
Longobardus idem qui; ut ita dicam,"brachium cqn- norat, cor autem eoruni longe est ame ,' sine euusa
tra Deum tendendo pei'diderat, poena sua exigeule auiem.coluM me, dbcentesdoctrinas ei mandata ho- ..
-compulsusest jurare se Clirislianuni.homineiiiiiuii- minum (Mqllh. xy, 7). Hi.ncIsaias : Vm qui cqiiduht
'qtiarii sua manu occidere. Tunc.virDei dixit,ei::De- .legesiniquas, elscribenles iiijusiiliam scripserunt, ut
nlanrim deofsum:qui slatim : deppsuit; alque opprimerehtinjudicio pdupefes, et viin (acereritcauscq
' pone
iliico adjuiixit: Reniille evaginaluniVgladiumin va- .humiiium (Isa. x, 1). Et foftasse audierinf Paulum
ginam, et slaiim reinisit. Mirpque niodo,-si.c-actum .apostoluni dicejitem : Accipile.vos armalurhm Deii
est, iit et ipse bCatus a percussore caput incuii- ut.pqssitis resisterein dipnialo (Eplies.ti,15);. iEJubd
ctanter amltferet, et iste ejus ihyocalo jioinirie non Siyei audierint, ufhiam .iritblligant, et quaesequun-
lantum suum seryaret, sed eliam ferire volentem f} lni'y Induite loricam jusliiiaf, sumenlesscuium fidei,
adeo in.membrjs debilitaret, ,et gqleam sdluiis assumile, etglqdium spirilus,:qubd
Ihi etiam (Jbid., c. '£&)et /.legilur de.juyene Bene- est verbumDei (Eplies. yi, 1,5)."Quod et Saloriibri,
dicto -nominej cujus cellula.mcum; Go.&inuljo inodo quoque de Juslis loquens, ait: tnduenl pro thoruce
iricenderepotuissenty inde eum. extrahentes, suc- _juslitiam, el assument pro' galea judicium cerlum,
ceriso inxlibano clauser.unt:; die vero altera jlla.sum sument sculum~inexpugnqb_ile mquildtis (Sap. V, 19).
euin invenerunt; sed nec vestimenla ejus ullp mo.do Bujusmodi aimis isti nostri .antesigaanl rios iri-
sunt exusta. Unde ait beafus Gregorhis in epdem . struunl dinjicare. Nam ssecularibus.arrriispugiiafe,
-Dialogorurftilibro::Petrus in: inari pedibusambula- , ipse Paulus nos probibet aicens : Non- vosmetipsos
yit, Paulus naufragium pertulit, et.in.uiio eodemque ; de[endentes, cliarissimi, "sed dalc locum irm. Scri-
elemento.ubi Paulus cuof navi ire non potftit, ibi , ptum esl eniin : Mihi vindiclam ego retribuam, dicit
Petrus pedihus iler fecit. Cin» Petrus adhuc dubi- . Domihus (Rom. xii, 12). El PeiiiiS,apostolus: Estote
taret in fide ''Pautos.-ve.rofi.de et opere jam -perfe- . nonreddentes maliun pro mdlo, vei mqledictum jiro
ctus, consiaritissime pro Chrislo ad mariyrium eo makdicto, sed e conlrario benedicenles;'quiain hcc
61 DE PRESSURIS ECCLESIASTICIS.-*- PARS I. 62
tpcali estrs, ul behediclionemhmredilaiis vossidealisA \ mani suam ponit pro.ovibus>;^«rsus.:::M^isr.fln!«s,r
(I Petr.m,9). ,'--__ cujusnon sii.nlovesproprimyvidelJupuih venienl.ehi,:
Hjec tainen omnia et alia sanctarum Scriplura- et dimillil oves el fugil (Ibid., 12).._S| illimercenarii
POmdocumenla maligrji et impfbbTparvipenderiies, dicuniur qui: tanluiri felinquuiii oves, el fu^iunt,
ad; pugnam sacerdotes i.nJpirigerequaefunt, liullam" qiiali cerispiituf ybcaliulp qui eas , nJortiobjiciunt.?.
ampJius revereniiam ipsis observantes, nisi quod aulquomodocontra eosannis dinii.carepossumus,
rion propfiis mawibuS,sed pef s.ubfhissasillisin tali qriospninjiip;diligere, et pro, quibiis eliaril ;orare ab,
dis.cririiinejudicant (56) diiriicare : et quihris prohl-: ipsb Doniinojubeniur? .*/__(, ;_enimjp.piiiinusiji.Evari-
biturii est armalbrum ctineis, vel etiarii publicis spe- gelio : Diligite inimicos veslros : beriefiicilejiis qui
clacuiis inle.esse, ad pugnam pfoducefe,' lieu ! no- oderuht vqs (Mailh. y, ii). JElf Orale pro pefsequen-
siros CoifipeilimuryiCarios, ut yel Visloruril ciede libus el calumnianlibus vos (L«c. xxm, 34);...Quod
yiCti, veiilloruni quasi absoluti,eSsevjdeairitir :' riec eliam iri cruce positus ipse edbcu.it,,diceiis : .Paier,
purgafi a crimirie, riisi perpetralo criftiinCValeamus. ne slaiuqs illis iioc peccalum_(Aci.yn, 59)VQuo ct
Cuni enim'prajeepltjni sitD.avid rion aedificarevisi- exemplb beatum leviiam, et prolpniartyrpm/suujiT
bile tempium, quia sariguinum vir lielli frequentia Slephanuin ajleo iiiformare dignalus est, ul ipse
(57) essel;. quomOdOpoteririt sacerdoles bellum, B 1 quoque fioverit stiis pro interfeCtoribus exprare,, Et
aut pugnani sua eliafri prp jusljiia .jiiire, qrii lem- beatus PauluS appstolus adRomaobs .'Reriediciieper-
pliMiidebenl._ed.ificare,id esl EcclesiariiDei docere? sequenlibusvbs^beiiedicile,elnblilemaledicer_e'-^t^\b\:
Ail bbatus Paulus Aposlolus;':Tempjiiiri eriah" Dei Si esurieril inimicusluus,-cibaillum, si'siiit,poiuni da
est, qubd esiis vos (1 Cor. lii,/I7). El.alibf; Vos enim illi(Roni. xn,22). itemAmhrosius(lib. l Offic..,c.48);
eslis templuin Dei vivi',' sicut-dicil Deus, qubniani t Si perfectus siiii, benedico malediceiiiem, sicut et
iriliabitdbq iri illis, el-ihambulabb.iriter eos,-el ero beiiedicehatPaulus, qui ait > Maledicimuret bene-
illorum Deus, .eiipsi efuntmihi populus' (il.Cof. vi, diciriius,persecuiidhempaiimut. et susiineinus (I-Cd.r.
16). Quapropleraitbeaius Ambrosius (lib.i #eOffic.): iy, 12). i Taniei.i et sanclum David in hoc quoqua
r Bellicarum ferririisiudium a nostroolficio jarii alie,- geriere virtutis. imparerii Paulo noii -fuisse.edocere
msm yideuir, quia anirriae magis quam cofporis of- V possumus; qui primo quideni, cum maiedicefei ei
ficio interidimus ; nec rid' armaVjam noster spectat; filius Semei, et crimina pbjiceret, 'lacebal, et jiur
iisus. Kam usus cilb iiifleclit.riaturam. » Et paulo miiiabal se,.ei silehat a borijs suis, hoc est bonuni
post: « Fprtiludp enirii sme _usiitia iriiquiialis ma- operum conscieniia : deinde exspectabat maleiKci
teria esl.. D.avidquoque confifmatus iri regno, nun- sibi, quia jnaledicto ilio divinam acquirebat miserir
quani. riisi coiisulto' Donjino belluin adorsus esf. »"'G cordiani. Qiii etiam et in psalmis.ait: Averte mdia
Ef alihi: « Videtuf milii, quod vir ChrisUanus juslus inimicis ineis, eiin veritaie-lua disperde ilios (Psql.
et sapienS, quWere sibi yifam VaUena mprte nori Liii, 7). Quid ergo prasstat, si secuhdum : quorum-
debeat, utpoie qui etiamsi iii 'lalroriern arriiaiuiri dani Jridicium ebrpus hpc riioriturum male de in-
incidat, ferienlerii referire non posslt, iie.fluni sa- famia vel supplicio lilierenius,, animam autem in
Jutem. defendit, pietalefti contaminef. i De^quo in perpetuum damnemus ; dicente DoniinO: Quid -pro-
Evange]ioruin,librisaperta el evidens-seiiienlia est: dest honiirii, «i. univetsum mundum liicreiur, animm
Recondegladiumluuni in locuhi suum : dmriis enim verb sucedcirimetilumpatiqtur? (Mqllh. xvj, "liS.jSe'd
qui glqdiq.pefcusserit, gltidip ferielur (MaliJi. xxfv, illa infelix anima hoc ad perficieiidum'.(38)bbediet,
|)2). Quis lalro' detestabilior,, quarii..pefsecutor qiif de qua"scfiptum est: Privavit eani Deus -sdpietttid,
yerierat, ut Christum bccideret? Sed noluit se Chri- nec dedit iIIi_inieiiigenliam(Jobxxxix, 7)..
.stus.pefsecuiorum defendi vulnefei riec siiuin usque Nobis vero diviniim' jugiter /convenit implorare
.ad iioniicidium quamvis religiorie pefvenife laliler auxilium, et oniniriiodissatagere, rit quia (39) ahsqiie
consensil apostolum; rinde et quem ille perpussefat, peccatb esse nbn possunius, vel a-Cfirriinibusalierii
mox.ipse.sanare dignalus e;st. Nulla ei;go pro inno- _, existere valeamus, qrila seeunduni bealuiri Pauliim
cenlia saicularib.usarmis pugnafe, aril alios ad hoc' apostbluni-sine cririiine sacefdbtes esse dehent." Et
_pro nbbis eompellere conyehit. Nam si faoieutesel quamvis pefversbrumora bmninoobstfuere^rieqUea-
consenlientes pari p03ria:cbnstringuntur , quanlb nius, de pufa securi cbnscientia, jnteiius fiducia-
iriagis/adpugnam persuadentes, Veletiam alios.pfo lilef gaudeairiiis.'Nain quidriiirum sihbmines per-
seppponenfes,'pugnae.itnplicanluf periculo? Inseri- ditfi et subversi: bpnoruiri vilam ipfainafe non me-
saflet perfidi, certe si nobis afniis;ceriare conipe- luurit? Ait "eriirii'beatus Gfegbrius : Habelbbc pro-
teret,' liherius pro ffatrihus bellare, quam prb nobis priurii aritiqUi hpslis ihvidla,'ut quos iri .pravoruni
alios bbjicere creder.emus; nam, ait Doniinus iri 'acfuUmpefpetratioiie, Deo sibi fesisienle, decipefe

Evangelib: Bonus pqslor ponit animant sitahi ptp nori valet, olijniohes eofuni falsa ad praesens simu-
ovibussuis:(Joan. x, 11). Non ehim ail, bonuspastor lattdb, dilaceret. Sed illorum nialilibsaedetractiortes
oves sibi comnjissas pro aniriia sua pbiiil, sed aiii- quaiiivis lriultuiri inipbdire videaiilur•"_" fibri libbis
(56) Judicarit;'•"Sicreslituimiis ecodice Resli.;ih frequentis," .•" ; " .• •. "•:
editis; iridicant. "." . -' .' (58) Perficiendrim.Criaex Resb. ptc-ficiendum.---
T(57)Frequchlia.; Ita Jatidalus codex.Resb. editi,,; (39) Ut qnia. Sic laudalus codex : editi, ut quijam;
63 ATTONIS VERCELLENSISEPISCQPI 62
lamen aliterexcusandas esseperpendimus, nisi quem- j_Lid quod tufpe est, non possit esse utile,; ueque rur'
adiriodum sanclorum Patrum saluberrimis iristi- sus id quod honeslum est, iiiulile, quia complexa
lulionibus admonemur, imia scriptum esl: Ne trans- honestali est seriiperutiliias, et utililati hoiieslas,
grediaris fines, quos posuefuhtpatres tui (Prov. xxn, . Sed qui sanctorum Patruni parvipendunt edicta,
28). Si qtiisiamen canonicb in his conleritus (40) magnum rion est sinostra etiam redarguaiil el opbfa;
esSe noluerit judicio, sed sua adiiivenUone saeef- rieiripequi iIIorum_non metuunl slaluta temerare, f
dotes Dei praegravare,vexare, velexspoliare. insuper nec noslraemetuunl yitae detrabere, verum eiiani et ,
etiam et si occidere prasumpserit, oporlet nos san- judiciuiiiprsegravare. Quamvis igilur ab ecclesiastiea ;
clorumcensuram servando puniri, quam ejus pravse recedamus censura,
quibusdam ex Ipsis [faventi-
satisfacere voluntati, quamvis el.Iioc agere pernj- bus, illorum etiam judicio, satisfaciendi-.locumfe.-
ciosum s'it, etialis prjena, velmofs satis aspera vi-
perire apud saeculares in biijusmodi poluissenius,,
deaiur. Quaeenim mors in [hoc pracsenti saeculo incpmmodum arbitramur, ne aliis -hoc asseqpl vo.-
erudelior esse poterit, quam cum pastores Ecclesiae lentibus,
yel etiam] valentibus, in exemplum produ-
ab ovibus separantur; et, aut carceri] includuiilur, cerelur (41), et fralribus eveniret in scandalurn,
vel exsilio pelluntur, [eorumque corpora penuriis quod,a nobis quoquomodo fuisset exlorlum.-Non
atter.unlur , mCnles autem riicerore] afficiunttir ? I3 enini est sapiens qui nocel. Aliud est vero ;commu-
De se suspirant.desibi commissis ejulant, praesen- niter sapere, aliud est. sapere perfecle. Qni commu-
tia patiunlur supplicia, fuluraquea carnificibiis pro- niter sapit, pro lemporalibus.sapit, qui auleni pef-
niittuntuiy expavent majora, consolalores ab ipsis fecte sapit, non quaeril lantum quod sibi utile est,
tolluntur, exprobrantes, vel lerrehtes Jugiier assi- sed qupd oniiiihus. Ait quideni liealus Gregorius ;
stunt? Nonne levius praecisa cefvice occunibereiit? Saepeab bominibus timor debilis cauta dispensatio
Aut fprtasse hoc agenles ideo Iiomicidia_riorisiint, yocatur, et quasi prudenler inipetutti ,se declinasse
quia isti absque~sanguine necantur. Certe Julianus asserunt, cumfugienles (42) turpiler in lerga feriun-
itleo crudelior prae caeteris lyrannis diclus est, quia lur. Congruentius ergo eligimus noslfajn porlare
martyres Christi sanguinem fundere non sinebat, injuriain, quam aliis inferre"calumniam, et ab aliis
sed diversis siippliciis tbrquens, post' longani nia- injusle pati, quam a nobis injusle defendd: non enini
cefationem vitam flnire cogebat. Hinc Isaias ait: in perpeluum damriamur, cum irijuste judicaniur,
Omne caput- ianguidum, et bmne cor meerens, a dicente Psalmista : Nec damnabit eum cumjudica-
ptanta pedis usque ad verlicem non est in eq sanitas biiut illi (Psdl. xxxvi, 55).
(t;sai.'i, 3). V ..-.'" Muili denique sacerdotum cuipam zeloDei perse-
Verumtamen licet haee dtirissiiriaesse videaniuri < C qui -se profilentur, sed dum indiscrete boc agunt,
divinam sed enim Iiaheamus consolaliohem, quae sacrilegii facinus incurrunt,' el dum praecipites quasi
ait: Nolile timere eos qui bccidunl corpus, aniniani ad emendaiidum.ruunt,_ipsi quoque detefius muito
autem non possunl occidere; sed polius eum ljmete> inagis cadunt : unde el in ]ihro Regum de arcaDo-
'
qni polcsl animam el cotpus: perdere in gehennani iiiini legitur, quia postquqmverieruntadaream Na-
(Maith. x,28). NamVsecundumbealum Anibrosium -chor, exlenditmanum Ozaa'd arcam poinini, et tehuit
,(1»ui.Ojfic, c. 9jsaiiclus Nabuthaeusin eo perfeclus eam, quoriiam calciirabant boves, et declihaverqnt
exstitit, quia saiiguine proprio defehderaljuraiiia- eamfel iraitis indignatione Dominuscontra Ozam^et
jorurii, et honeslatis contemplaiione morlem in- pefcussil eum super leineriialem; qtii morluus esl ibi
currere non formidayit. Cuni enim ab eb. vineam jnxta arcahi Domirii(II Reg. YI, 6). Qtiid eriirii per
rex posceret pecuhiam;se daturumpoljicens, inde- afcamTiiernisquam sancta Ecclesia designatur? Quid
eorum pretiuni pro palerna recusavit baereditaie, per boves, quara' dissidentes sacerdotes? Quid per
maluiiqtie morle declinare bujtismodi turpiiudi- Ozam,-nisi aliqueirilemerariuni inieiligimris? Saul
nem : Non milii, iriquit, fial a Deo, ul deth tibi • etiam ab ipso Domino in regnoelectus, quia sacef-_
limredilalempatrunimeorum (IIIlieg. xxi, 3) :. lioc dolis usiirpare ausris esl ministeririm, nierilO a pro-
esttanltim.mibi oppfphriiini 11011 fiatjnon perlnil- ^ pheta aiidivil : Siulteegisti, riec tiislodisli rndndaja
lat Deus lanium extofquefi ilagitiuiii. Non uiique bqmini Dei iui;qum'prmcepil libi. Qum si hon [ecis-
prp viiibils hoc dicilfiieqiie ehim de yitibus cura ses, jam nunc vrmparassel Domiiius' regnum iuum
est Deo, neque de terreno spalio,, sed de Jurelo- super-tsrael in sempiternum,sed neqtiaqurimre_gnum
qtiitur Patfum. I"otuit utique el alleram vineani de luum ulira consurqet.QucesivitDominus sibivirum
yineis regis accipere, et"amicus regis esse in quo juxla cor suum, el prmcepilei Dominus, ul essel dtix
non mediocris saeculi liiijtis.utilitas aesiimari solet: "sitper .populum suum, eb quod. non servaveris qiim
sed qubd lufpe erat judicayit nph videri utile, ma- prmcepitDominus(I Reg. xin, 13_|.Oziasquoquei-ex,
fa-
lultque periculum cuni iion.estatesubire,. qfiam uti- cum pei aliquot annos DeOfayente', ciii "devbfe
lifatem ciim. opprobrio. Animadvenimus igiturquia mulafi yidebatur_"felicjlerregnasset in populo, rie-

(40) Canonico. . . conterilus. Sic codex Resb. '. procmelur. __t"alitiiubi ex eodem codiee edi^curavi-
emendare : prior editio, canomce ,.. « couleniplus, mus exiotlum, Acherius ediderai, exortuni.
cofrupte. ; (42)fium (ngienles:Ita legere placuit:;ijaiu aniea
(41) Producer.elut.Sic ex coclexResb. prior editio, edilurii erat, asserunt. Cdnftigiehtes. _•
Cp DE PRESSURIS EGCLESIASTICIS.,— PARS L T "f,6
fanda lan&em prassumptione saeerdolium insuper A monslralur, de qua scriptum esl.: SUJiompveloxad
' conlra
jus afripere yoluit, Prp qtia etiam illicita 'qudiendum, et lardus ad ifam .' irq enim justiliam
temeritalelepra percussus, regnum quo Jegitime uli Deinon operalur(Jac. i,T9, 20)i_Hinc rursusscri-
piiterat, et saluleni ainisit. Per yiam ergo regiam ptufn est: Qtii.spoitsl habilare cum homine, cuispiri-
uuiimquemque ambulare oportet, sicut. ...... tus fqcilis est adirascendum? (Prov. xxiu,; 14.) Hoc
yia Doniini est;et-recla, ne. :_.. . ..... .'._.-.. . . . iterum dicitur : Noliesse cum liomine iracundo : rie-
queambules c.um homine furioso, ne (prte discasse-
........... dexteram declinavit, qrii plus- iiiilqsejus, ebsumas scandglumanimmtum(Prov.xxii,
quani opus est agit, ad sinistram. . , . .... . . . 24). Co.nlra hanc iii laude patienlise scriptum est:
.............. Psalmisla ail: Deduc me, Meiior est vir qui vincitiram, quamqui cdpil civila-
Domine, invia tua(Psal. xxxv, il)..Beatus quoque iemmagnam (Prov. xvi, 32). Hin.cDavidpersonam,
Paulus aposloTuS.ail: Utiusquisqueinvocatione, in iri se iiiTirirtbruriiassumens, ait : Turbatus estprm
. qua voedius esi, ih ea permarieat' (I'Cor. iy, 20) : iie ira qculus tneus. Atque ex ipsa turbalione quid se-
.durii ambit illicila, justepef daf aequisita, et duni qtialur adjurixit : Inveteravi inter omnes inimicos
aliena ministeria usurpare gaudet, jure iri sibi debi- irieos (Psat.xi, 8). Ex' ira quippe curiijlui-batusfuerit
tis .toTpeat. Unde. eyenire solet, ut saeculares, qui B oculus cordis., inler inimicos' nostros ad vetustalem-
ecclesiaslicam praesumunt invadere disposllionerii, reducimur, quia. inter "rrialignos-spirilus ad yelusli
nec Ecclesiaeofalionibus;riierearitur aequirere pacem hominis similitudinem revocamur. Cuni igituriram
nec siiis.valeant afniis adipisci yictoriamV ipiae.corpefmovei, sacra eloquia tbt teslimoriiis cler
Sed dicit aliquis : nunquid omnia mala qtiae fe- teslenlur, perpendamiis quainlenfione debemas hoc
cerirtt sacefdotes, portanda sunl ? Quibus con- vilium fugere, qupd Deo judicein testimonlo illius
gruentbr respondelur, qriocl a plufihus ,'pOftaiida foties reprobatur. Item'ad'GodescalcUm ducerii
sunt, a quibrisdamvero secundum credilam Sibidis- Campanlae (Idem S. Greg.l."vm, epiit. 12) : « Illa _
pensalibnem cum maxima cautela sunt arguenda. praepositorumsolliciludo ulilis, illa est caiitela Jari-
"Temereeriimab bOniinihusnon sunt illi disculiendi, dabilis, in qua loluni ralio agit, ef furpr sibi riihil
qui [a Deo] poteslatetti acceperunl eiiam de angelis vindicat.VRestringendaergo sub rafione poleslas esj,-
judicandi; Nam ut ait bealus Augustinus (Jib ii[de et nec quldquam agendum, priusquanf concilata ad
Sermone Domini in monle, c. 18.) : « Plefumque tranquillitatem mens redeal.Nam cpminolionis tein-
nibil nocel ei de quo temere Judicalur, ei autem qui pore juslri.m pulat ira onnie quod fecerit, sed el_sl
temere Judicat, ipsa teifierilas'-"esl necesse ut no- orarnus ut in ira a Dominp non corripi.amur, expe.
ceat.i Etiiem :( Qui enim nocet, ait Apostofus, C ijit ut alioscum ira non jQdlcemus.Scfipfum quippe
recipit id quod novit. i Et Doriiinusin EvangeliO: esl : M-emorare iimoreni Domini, et, nori. irascaris
In quojudicio judicaveritis, judicabiinini:etin qua prqximo (Eccii. xxyni, 8).T El bealus Augustinus
mensuramensi fuefilis,remelieturvobis(Malih. vn,2). alt : Qui irascendft.se terribilem oslendil fralri, tef-
Oporlefergo eos quibusalios Judicandi-attributa est rorem divini judicii sustinebit. Sed hoc non tantum
polestas, tarii mbdesle hoc agere, ul_ redeuntem ad "a Christianis et cathoJicis, verum-etiairi a paganis
se talionenj minime perborrescarit. Caveahf eliam .obsefvaium in niullis invenimus,. scilicet ut irati
ne odio aut invidia, "setipro aliqua ininiicia conlra rjeminem discutere, aut puiiire praeSUriierent.Ait
pfoximos plusquampraesensposiulel aclip.,iiiyehan-' enim TerehUanus pbilosophus ad villicum srium :,0
tiir. Pi:ajvideriduniqrioque ne fraudibus, vel man- te infelicerri, queriiafQiclaferii,nisi ifatus esseni."-. .
dalis accusanliurii ullb modb decipiantuf,' lie/adula- : Prajterea"quOd iriceria Judicare nOri debeamus,
tio, seu obleclatio Ibcum obtinearit, rie pefsortarum plurimis senlentiis. edbcemurV Unde beatissinms
jhibi sil acceptio, aiit aflinitalis, aut" alicujus clien- papaJulius ail (Inepist. conlr. Orient. pro Athanas.,
^tela. respeclus, neve exardescarit in ira, -quaeprocul •c. 19) :.«Incerta unquam riullus; ponfificririi Judi-
ajtidicio janiniripdebei expelli. "Ait eijini Domiiius care praesrimal; qula qiiamvis vera sint| nori lanieii
in Evarigelio : Omnis qui irascilur frdlfi suo, reus v :credenda surtl, nisi quae riiariifestisIndiciis compro-
eriljudicio (Mqtih.'_\,22). Etbeatus Jacohus apbsto- bafttur,. nfsi qtiae manifeSlOJudicio convincunlur,
lus : Irqeniin virijusiilidm Dei nOn operatuf (Jac.i, riisi quaeJudiciafio ofdine ptiblicanlur. />
20). 'Et item : Itomq homirii servat irarri, el a Deb Deus qubqtie omhipoteng, ut rtos a prapcipitanlis
qumrit medelam (Ecciu xxyiit, 3). Salpmon quippe senlentia. prolatiohe compesceret, cui oninianuda"
ait-: Iraihsinu stultirequiescii (EcdL vn, 10).Undb et aperta sunf oculis ejus; mala lameri Spdofiiae
et beatus Gregorius ad Leoniium exeonsulem scri- noluit prsecipiiaiifer itidicare. Quiait : Desceridarh,
bens ail,(/iii. \m,. episi. Sljft Qnoties ira ariiniuiri et videbo utrum ciamorem qrii vehii ad me bpere
irivadit, irienlem edofna, 'yince teipsum, differ tem- xomptevetini:annoh est ita,ul sciam (Geri.xvm,27).
pus furbfis. Gum tranqiliUa merisfuerii, quod placet .Omnipolensitafpie Dominus omnia scierts, cur ante
judica. "_'Et paulo prist i « Qtiaiidocri.iinifi exsecu- prohalionem quasi dubitat . ......';.. . . :
lioriejuslitiae plaeata xnente irascimur, iracundiam .. ... ..... . .'.'.'.'. . . quam probare.'Hine et
et non sequimur, el exhibemusi iTfa- eniift quaejti- bealus Aposlolus ad Timotheum : Advetsus ptesby-
stitiam perlurbat, quanta corisiderationecaveridaest, tetum accusationem ne recipias, El paulo posl: De-
1.7 ATTONIS YERCELLENSISEPTSCOPl 68
linquentes autem coram omnibus argue. iti cmleri j_ k adversus auctoritatem proprii episcopi conlra Jus
metum nabedni (1 fim. v, 19). Non eriinffacile (45) defendatur. Turtc episcopali suggeslione, si ne-
Credi debel de episcopo,Vvel presby ie.ro, quoriim cesse fuerit, prinbipis vel jiidicis attxilio landiii lalis
prdo adlfric divisus noii: erat, quamyis eis Crimen persequendus erit,.dOhec ecclesiaslicis velinvitus'
bbjicialur, nisi probetur; quia sacerdolemnemhii discal regttlis obedire.
; damnare,-licet, nisi atit spbnte cbiifessum, aut legiii- Accttsationes autem eorum' nonaliter -iiiquifefe,
' taiis' tesiibus caiibiiice cbriiprobaluni.Tameftsi Iegi- vel judicafe.Iaicis; praesumeiid.riniest, nisi ab episcb-
fime prbbaTumvel mariifestum fueritquod objectum pis inyitenlur, ad qiiorum haecpafochiam peflinere
est, publice. est arguendus, ut caeteri'terreantiif. videriluf. Ait eniift. beaius Paulus aposlolus : El tu
Ciim enlm viderit tahtum vifum erfbris causa corfi- quis es, qui judicqs aliehuni "servum? sub Domhio
pi, necesse est ut reliqui sibi caveanl. Illud etiani slal aut cqdii (Rbm. xiv,~4). S«cularis lamen e cbn-
plarie altendenduiii est quod Doniinus ait in Eyanger tra. polestas, quod Tamentabile, multiiriodis eccle-
lio : Nolite ahletempus.judicare, quoad usque venial siaslicam interduni suppjiniit auctpritaierii: et ciijus
jbomirius, qqi et tUuminqbitabscoridiia lenebraruhi, subsidiis debueral eleyafi, ejus solet _adversitaiibus
ei mqnifesiabil consiliq cordium (I Cqr. iy, 5). Non affligi. Et sicut in" eleclione praesulum suai polius
enim poiesl huniaiip' coiideiiiiiari exairiine, quem 1a vofa, quam sanctprum. Patfuiii instituta":priiicipes:
Deus suo reservavit Judicio." Corislaniinus, eliam firmare contendunt, ita el m audiendn, vel judicando,
sanctissiinus iiiiperator, cuni in, Nicaena synodo seu eiiam ejiciendb tani ipsps quam illis^commissos,
querelam qqprumdam episcbporum coram sedela- conlra jus canorium suKper omnia quseruftl salisfa-
iam cbrispicefet,. ait: Vbs a nemiriejudicari pote- cere yoluntati. Et secundum peryersorum Judicum
stis, quia solius Dei judicip reservriiiiini. Dii eriini senlentiam nec culpa relrahil aliquem aculmine
vpcali estis, idciico npn ppteslis ^b liominihus judi- regiininls, necregiinenullum excusat ab accusalione
cari. Qubd et Poniinus in Exodp osiendens ail: Diis alicujus criminis. Quod yiriliier bealus Anacleius
rie delfahas',. et prihcipi populi tui ne maledicas p.apa contradicens ait : Electionem sumnior.um.sa-
'(Exodi xxn, 28).'Et beatusGi-egbrius imperatbrem cerdolurii sibi.Ppminus reser.vavit,.licef eleciionein
Mauricium "in liOc laudans ait (lib.H, episL'M ) : eorum bonis sacerdotibus et spiritualibuspopulis
« Quia serenissirni dbiiiinlijripefaloris animrini riori concessissel. Cui ergo siinilis esse yjdebitur, qui
;ignorariius, qupd se in causis sacerdoturriniiscere quod Peiis sibi lanlum modo r_eservavit,subripere
nOri soleaf, rie faostiis"iri .aliqtippeccatis graveturi praesuniit. Reslal ulique "ut illi, qui ait : P.onam
Item adJoannem deferisorem_:De persoria presby- - sedem meainad Aquilpnem, el ero similis Aitissitno
tefi 'hoc attenderidurii esl, ^uia si quam :caiisami \(Isa. xiv, 24).
habuiti hon ab aiio terieri, sed episcopiiin ipsius „ Exp.licil.pars prima de judieiis vpiscoporum.
adiri debuit.'» Beatissimus eiiamV'Sylyesler.sumirius
pontifex (in Epilog., et cap. 3 cbhc. Rom.), el uni- i NCIPI"T PAR S. SE.C.UNDA. . .
yersalis aposiolus collecta syiipdo in sancla: el ve- De qrdinationibus eorumdem.
iiefabili Rpmana: Ecclesia per oniriia intefdixii, ut
nullus laicus crimcii clerico audeat inferre, el ut Illud plfne diligenti observatione cavbndum est,
presbyter npii adyersusepiscppum,, nec diaconus ul quod Deus bonis saeerdotibfis, et spirilualibus.
ridversus pre.sbyterum, nbn subdiaconus adversus populis concessil, nujlus ad proprium audealprivi-
diaconum,noh acblyllius adversussubdiaeonum, nbn legitim retorqtiere.Cum enim. episcopali eleclione
exorcista adversus acblytiium, non leclbr adyersus generalis, 'etnon specialis quaererida sit titililas, et
exorcistam, non ostiarius adversus leclerem, det ecclesiasticae rel inquirendus sit dispensator, /rion
accusationemaliquam.Etriondamnetur pra_sul, nisi publice, vel private aliquis procurator : quis un-
in sepluagiriia duohiis, neque praesul summus a quani aliquerii ad.id idoneum reperir.e poterit, njsi
quoquamjudicetur : quoniam scriptum est: Non est ipse qui oeculforum "est cognilor? .". . . . ,, . . .
discijiulus supra magislrum (M.atili. x, 24). Beatus *). . . . ... ,.'.,'. . ... . .,-.;. custodiam?
quoque Paulus apostolusaifad Tiinotbeum: Seniorem Qui merilo hpc eliam bonjs sacerdotibus, et spiri-
ne increpaveris, sed obsecra'ulpairem(l Tim, v, 1). tualiljus cognoseere sa|pe concedil pOpulis,,quia ipse
Ergo non est miruiri^[quod de episcopis superius guoque alilii promiserat: Ubi fuerint congregdiiin
ilictum est, ad quorum cognilionem judicia oniriium hqminemeoduo vel tres, in medio eprum srim(Mallh.,
specialiter pertin.efttclericoruin]; .cunTeiiam [caete- xvm, 20), El in.psalmis :Dbminussteiiiinsynagogq
fos pomini] sacerdotes, levitas -et subdiacones, ae deorutn, inmedio aulemeos dijudical (Psql.LXXXI,I).
sequentis ordinis usque ad ultimi gradus clericos Plane ergo ipse facit qupd ipsi faciunt, qui in nomine'
omnimodis exclusa sit laicis licefttia accusandi vel ejus congregaiiluf,quia i'everarpaleiqriodip,siabsque
judicaftdi, exceplo si aliquis eorum, quod absil, lu- eo esse ibi noii possint. Ipse quidem est qm, taift in
more superbiaeelalus, ecclesiaslicam deserens disci- Veteri quarii in NqvoTeslamenlo, sacerdofespef sef
.plinam, ad saecularcm se contulerit polesiatem, iit meiipsum.eligeredignatusest.Ait enim.iriVeteri Te-

(43) Cbntra JHS.'Optima Ieclio codicis Resb. at .Ieclio prioris editionis, contrarms. pessima.
69 DE PRESSURIS ECCLESIASTICIS.'— PARS II. ."<'
slamento de Levitis, seihcet Le\i filns, de quoium \ jpse minetui in E\ringeho : Non polestts setvae Deo
lantummodo slnpe sacerdotcs llli ln lsrael consti- et mammonm(Luc. x\i, 25) El iteium : Facihus est
tueie tunc placuit ^ Ecce chgo leutas de medio fi- camelumpei foiamen ucus iniiaie,quam divitemin-
lioium Isiael pio omni piimogemlo quod apent ttaie tn legnum Dei (Malih. \\\, 24). El linsus ad
vulvama filtts tstael, tedemptiones eoium eiunl tsti, diulem ; £lulte, hac nocte 1epetent ammam tuam,
et eiunl miln Levilm, miht enim suncltficau ;_ imo- eleaqum paiastt, cujus eiunt? (Luc. xn, 20 ) Et
(jeiuium in teaa jEgyptt (ISum. in, 21). Lbi ait ahbi . Nolite thesaunzaie tobis ihesamos supei tcr-
sanclus Ambiosius : 5 Non mediocie officium est tain, ubt miugo el ttnea demolilut, el ubi fuics effo-
LevilTium. Cognoumus emm, quia niter caeteros dtunl et [uianlui, 'Ihesaiiiizate autem vobis llte-
Loit^e conipuianlui, scd omnibus piaeferunlur, qui sautos in ccehs, ubi neque miugo, nec tinea deno-
eliguntui e\ homiiiihi s, el sanctificantur, utpiuno- lilui, el ubi (uies non effodiu.nl nec [uiantur. Ubi
gemta Auctuum aique pninitije, quoeDoinino depu- eu thesauius luus, ibi __. coi tuum (Mallh. \i,
tantui, 111quihus esl \otoium solulio ct redcmplio 19). Ait cnim bcitus Ambiosms . Nullum ad-
pcccatorum. i Undecl subditui : JSon accities, in- miniculum piaeslant diviiiae ad \ilam bcatam.
quit, eosintet filws lsrael, el constttues Lcvttas siiper Quod e\identei Dommus nionstrat iu E\angelio di-
tabeinauilum leslmionn, el supei omnia vasa ejus n cens : Realipaupeies, quomam vesttumesl legnum
aslate, el supei qumcunquesunl in ipso. Ipsi lollant Dei. Beuti qui nunc esuiiunt el siliunt, qu a saluia-
labeinaculum el omma vasa ejus, et ipst mimstienl ec butitur. Bealt qui nunc fletts, quia tidebtlis (Luc. \i,
eo, et'n aicv.uu tabeinacult casliatpsi consiauanl, et 20j. Eladdiules. 1« lobis dmttbus, qui habetts
piomoiendo tabemaculum ipsi staluanl: aliemgetia consolatwnemvesliam. Vmvobis qut sattaati nstis,
quicunque accessent, morte monelui (Num. 1, 49), qma esutietts; el tllts qui udent, quia lugebunt
Sinnlitei et ad apostolos, quos re\era fundamcntum \Ibid., 24). Et Paulus apostolus : Cupiditas tadtxest
Ecclesiae, et pnmitias piajsuhim es»e constat, 111 ommummaioiv.nl (l lim. \i, 10J. Ll Jacobus ait :
E\angeho ait: Vos de mundo non estis, sed ego Exotlu^ esl sol cnm aidoie, el ate[ccit [enum, ei floa
elegnos demundo (Joan. \~-, 19). Quod ei im llhs ejui decidil, el decot vullus £jus depetnl. tta et dnes
ait, et boc successonbus eoium dixisse maiiifesiuni ai ttinettbus suts matcesat (Jac.i, 11). Et lieuim :
esl. ElPaulus aposlolus : Omnis po.mfei, c%hommi- JSonneDens eleg t paupeics 111hoc mundo, dtvites m
bas assumptus, pto homimbus conslttnilvi (Hebi. v, fide, el haiedes rcgm quod teptonusit dihgenlibus se ?
1). E\ qua re apparet, quia episcopi di§ne eligi, et (Jac. 11,5 ) El paulo post • Nonne ^divilespei po-
justejudicau, msi a Deo nullatenus possunt. Hoc lcntiain oppitmuiu IOS9 (Ibid , G.) Uem Ambiosius
yeionolandum e&t, quia cum ab ipsis quilius ab eo (> ait. JoaeJni'1 qm aiiiuni m ohsidione ser\abat, ncc
concessum est, legitime ordinantui, \el judicanlur, drspensabat ahmonia? compaiandds, et aurum vidit
ab ipso procul duhio, sicut jam supia dielum cst, dinpi, et sein captivitatem deduci. Et paulo post:
hoc agitui. Expedit eigoui lales de mundo ad hoc Ulud ...... quo ulimui : quod autcra
oflicium eliginlur, qui, sicul ipsc ait, jam de mundo 11011
habel posscssionis fruttum,
non sint, et secuiidum caruein non amhulenl. Qui scd cuslodioepeuculuin. Isaias quoque pi _e\ancalio-
etiam nem populi ........ ait : Omnes
fien potest, vcrum diltgunl muneta, sequuntw te libuliones (ha. i,25).
pnnceps hujus mundi non iniemal quidquam (Joan. Et IUISUS: Vm qui justificaits tmptum pio mune-
Mii, 13; i_otii. vin, 1; Joan. xn, 51). Iirehgiosi ribus, et jusltliam jusli au[eilts ab eo (Isa v, 25).
lainen pniicipes haec omnia par\ipcndcntes, suum Eienim si 11 qui 111siadio cununi, ua lefeiunlur
lantunimodo in lus parantpuc\aleie edicium. So- praeceplis niforman atque nistrui, ut uiiusquisqiie
lent jeiiam admoduni lndignau, si\el ab alns ah- celeritate non fiaude contendal, cmsuque quantum
quis cujuscunque menli sil, episcopus ehgatur, \el potestad \ictouani propeiet: supplaniaieautem al-
siaseelectus cujuscunquepiavilatis sn, ab ahquo teium, aut nianu dejiccrc non ausit : quanlo magis
reprorictm. Uloium sane quos ipsi ehguni \jtia, 1") 111cinsu vit.p islius sinefraude alteu.is, et cncum-
quam\is mulia el m<>gnasmt, \clut nulla l-mien spettione lepelcncia nohis\icloua est. Jeremiasnam-
reputaiitui. Quorum quidcm 111examinatione non que ail . Yce habilantibus letim, quomam a minoie
chaiitaselfides, \el spes inquirunlui, spd dnitise, usque ad mnjoiemsiudenl axariltm (Jet.w, 15).El ile-
aflinilas, et obsequium. considerantur. Quaj tna, \el rum. Peidix (ovetqucenonpepenlinsipiens (Jei. x\n,
quod poliusminuscsse \ideatui, siduoexhisinunam 11). El item : Ymqm corijungtlis domum ad do-
eamdemque personam con\eriant (44), bac jam mum, el agium adagium copulalis usqne ad tetini-
re\era mlei coelicolascomputabitui, et unum etiam num loci. JSunqiiidIOS soli habilabitis supei tenam?
e\ lns salis sufliceieciedunt, ad episcopalis solicet (Isa. v,^8.) Salomon quippe ait: Muneta obcmcani
cathediae dignitaleni. Sed quid tahbus loquatur coida polenlwn (Eccii. x\, 51). Non emmdiunum
Doimnus, sollicite persciulemur. \idcamus crgo, simul obsequiiim, et pecuniarum potesl acqum lu-
chaiibsimi, quemamadmodum amatonbus pecuniae -crum. El PsalinisU . Meltus modicum juslo super

(44) Comeitani Lego, coniciitanl, hmc.


W STTONIS VERCELLENSiSEPISCOPI 72,
divitias mullas (Psal. xxxix, 16). Et A ineriia, sed praeriiiorumcopiaesuuragaritur; restatut
' alibi: peccalorum
Quoniainiton cognovi negolialionehi,introibb nihil sihi in honores ec.cleSiastieosgravilas, --nihil.
inpoieniias Domini.(PsaL LXX,15), Qu-eeiiim nego- defendat induslria, sed totuni profanus auri amor ;
tiatib pejor esse poterit, quam sanctam Ecclesiam, obtineat. Qualem de se.fructum prodttcturus estj
imniaculatam sponsam Christi,''ef omniuni dominam,- eujus gravi peste radix lnfectaest? Majof.ergo me^
quam Doininus prelioso suo redemit sanguine, iri^ luenda locis in illis foret calamilas, ubi tales inter-
dignis sacerdotihus pecuniam yenuridaf.e. Unde et cessofes ad locum regiminis adducuntur,,qui Deiin
Dominus in EvangelioT Nolite facefe dbmum Patris se riiagis iracundiam prOvocent, quam per seriieli-
mei domumnegoiiationis(Joan.u,T6). Bealus quo- •psbspopulisplacare debueranf.- i.
que Petfus paslOr Ecclesiaeait ad Siiiionem Magum, Item Syagrib,episcopo -Augustuduiiensi (Idem ifi
cum ei pecuniam promilleret, ut dohum Spiritus. eodem lib., epist. 110) : « r.uniib apud nos olim dis-
sancli acciperet; Pecunia tua lecum sit iit perditio- cuffente yulgatum est, quod In Galliaruiri partibus
riem,quoniamexisiimdslidonum Spirilus' sattdli pe- sacriordines per Simoniacam hajresim coDferaiiiur
cuniis obtihere (Act. yni, 20). Uride et haee haeresis Etvebemeiiti loedio'moeroris afficimur, si iri eccle^
simoriiaca appellala esl, quae tam venderili quam siasticisofficiisquemquam Iiabel fpcum peeuniaj et
etiam ementi noxia esse conspicitur. Quam 'et bea^ JJ ; fit s_ecularequpd sacram est. Quicunque ergo hoc
tuS Gregorius consiantissime fedafguens, vifiliter pretii studeat datibne percipere, sacerdos non esse,
cbiilra-plufimos'expugnayil. "Unde ad"Biunicbildiin sed dici tanlummodo inaniter coricuplscit.Quid sci-
reglhairi-Franeofum scribens, inlef aliaait (S. Greg. licet ?-quid per hoc aliud agltur, nisiut nulla de
lib. vii, episl. 115):-« Nec iilud prasterimus,-sed aclu probatio, nulla. sollicitudo de moribus, riulla
omriinb exsecfabile et gravissimum esse detestamufs sit devita discussio-: sedille soluihmododigiius,qui
eb quod.sacrl ordiriesper Sinioiiiacairih?eresimvquae dare prelium suffecerit,; .esfimetur ? Ex qttare si
pfimacontra Ecclesiam orta, et districta maledi- rectilibraminis exaineh penSelUr,diitti improbe qiiis
ciione damnata est, apud vos conferanlur. Hinc ergo ad inanem gloriamloeumfestinal utilitatis afripere.
agitur ut sacerdoiii dignitas in despeclu, et sanclus eoipso magis, quod honorem quceril, -indigniis esu
sitlionorin crimine. Pcrit utique fevereniia, aditni- Sicut autem is qui invitatus' renuit, qiiaesiiusre-
tttr disciplina, quia "quf crilpas.debuit emendafes filgit, sacris est altaribus admovendus.: sic qui
cbriimiuit, et nefariajambitione honorabilis sacerdo- ultro anibit vel importtthe sfe ingerit, est-prpcui
tii duciluf in depravatione censura. Nam. quis de^ duhio repellendus'.;Nam qui sicriititur adi altiora
nuo venerelur quodvenditur, aut quis non vile putet cbfiscendere, quid agit, nisi ut crescendo decrescaf,
esse quod emituf ? Unde valde conlristof -et teme iC et asceridendo exlefius, iriterius ad prbfunda de-
iilicohdoleo, quia dum Spifilumsanctumfquem per seendat.' Itaque, fratres'ebarissiiiii, in sacerdbtihus
irianus impositioiiem omnipoteiis Deus hominibus ordinandis jjinceritas vigeat\ sit simplex sine veha-
largiri dignalnr, divino munere hahere despiciunt, litate consensus, pura rjraeferatur electio, ut ad
sed praemiis assequuntur,. sacerdoliuni illic subsi- suriima sacerdolii non suffragio veridiiorum pro-
stere dici non arbitroi. Ubi enimdona supernae vectus, sed Dei credatur esse judicio. Nairi' quia
gfaliaevenalia-jiidicantur, atl.Del_servi.liumnbn vita oninino grave facinus sit Dei donum pretio coni-
quaerllur, sedmagiscontraDeum-pecuniae venefan- parare, vel vendere, evangefica teslis est aucto-
tur. s llerii ejusdem T.heodoricoet-Tehodemperto fitas; Templum eninr Dominus set Kedemptor
fpgihus Fraiicprum posf'ali_q.ua(Ideai in _eod.-lib-, rioster ingressus, calbedras vendentittm eolumbas.
episti 116): «FeriurSifiioriiacamlraeresiiii.qua_pfima__ .evertit. Qttid aliud esf columbas veiidere, nisi pre-
coiilra Dei Ecelesiani diabolica plantatione subre- lium de inantts impositione pefcip.efe, et Spirituni
psit, et in ipso ortu suo ielo aposiolicaeiiltionis per- sanctum, quem omnipolerts DeuS boniiriibus iri-:
cttssa, atque damnata est, in.regni veslri finibus do- bui nliserlcordilel,- volriit, venundafe ? quoruni
miriari. Quaeenini esse opera valeant sacefdplis, qui saeerdoljum ante Der oculos cadere, ealliedrafum
bonofes tanti. sacraineiJli convincitur babere pef D ulique:pateriler evefsione signatum est.- Et tanien
p_r;emiu"m ? Ex qua re agilur, ut ipsi.quoque qui sa- exerit adbucnequitiae pravitas yifessuas; nam cogit
cros ordines appetunt, non vjtam corrigere, non mo- .tendere,'quosdecepit ut emerent •: el diim nori at-:
res cbmponere studeaht, sed divilias, quihus .sacer tenditur quod divirta Voceprsecipitur, Gralis aece-
libnbr einiturTcoijgregare. Iiinc fit etiam, ut inson- pislis, gralisdate(Matili,t,^i):: agiluf iit bfescat',
Tes et pauperes a sacris ordlnibus prohibiii, desr etgeminala fiatin uriOeodemque delicti conlagio, :
peclique resiliant, et duin innocentia pauperis dis- eirientisscilicet et veiideritis. Et cum1 liqiieat lianc
plicet, dubium non est quod praemium jllic. delicta liaeresiriiante omries radice pestifefa subrepsisse,
cbmmendet; quia ibi aurum placet et yitiuin; Iline atqueiri ipsastta origine"aposlolica esse detesta-
igitur non soluni in ordinaloris et ordjriali animain liftne damnatam, cur-npri cavetur? Cur nbriperpen-
leihale vuluus infligitur, verum etiam excellenliaj penditur, quia benedjctib illi in_riialedictionemVcon^
veslrae fegnum eplscoporum cuipa, quofum magis veriiluf-, :qui ad lioc litViial liaereticus pfbmb-
inlercessionibus juvari debuerat, praegravatur. Si yetur? •
enim is dignus sacerdotio erediturj cui non aclionis « Pleniiiiqiie.igilur adversarius ariimarum,,dum
15 "DEPRESSURIS ECCLESlASTiCIS. — PARS II. - "^
jiGiipoteslirihis quaeadfaciem sunt pfava subri-^ t laudis sojrimmodo felribuliOnem cjuoeriint, ii iiimi-.
'
pere, callide specie quasi pietatis injecta nitilur rttm quod gfalis acceperttnt, graiis norilrihuunt,
supttanfare, suadetque forsilan debefe ab habeiiiibus quia de impenso offieio saiiCtitalis nummum expe-
accipi, ul sit quod possit non habentibus efogari, tunt favoris. Unde beiie cum-jtfslum virttm descri-
dummodovelsic venena mortifera eleemosynaece- beret prophela ail: Qui excuiit mqnussuds ab omrii
lalk ohumbratione trarisfundat. Neqrieenim eieenio- niuhere (Isai. xxxm, 15). Neqiie eriirridixit, qrii ex-
syria repuianda est, si pauperHjus dispensetur quOd Culit niariiis suas a riiuhere ,:sed adjiinxii rii omni ,
ex iliiciiis rebus accjpilUr. quia qrii hac inlerttione quia aiiud est liluttus ah Obsequip, aliud muiius a
tnale accipil, ut quasi berie dispenset, gfaValur po- maim , alind minius a lingiia. Murius qriippe ab oiir
liiis quam jiiveluf. Quoniam Jiquetea esse perpetua, sequio est subjectio indebiie impensa; hiuiiiis a
ac solida, quae yera sunt, et quae sincere poUu.s. maiiu, peeunia; murius a lifigiia', favof. Qui ergo
-qriarridplo coirgreganlur. Eleembsyiia Redeniptoris sacros boripres trihuil, tunc an bmni niiinefe niaritts
noslri oculis illa placet, quae nonde illicitis et excutii, quandoln divinis rebus rion sOluin iiullam
iiiiquilate congeritur. Uride'eliam illud certttm est, pecttniam, sedetiamhuiiianamgraliamnpii requirit.j
;quia et si nionasteria, aui .xenodocbia, vel quid Unde et Joaniii episcopo Cofiiiiiiioruiii idem Gre-
aliud construatur, mercedi rib.npfpficit : quo.riiain„ gorius posf mulia scriherts aif (lib. iv, epist,.55)':
tlum perversus emptof hoiioris in locum transniilli- « Oportet jit nec per comrijodum, neqiie pef graliani,
tur, et alios ad sui siniililiidinem sub commOdi aut quorumdam siipplicatibneni aTiquos ad sacros
dilalione constituit, plura male ordinando;destruit, ordines consentialis _vel pennillatis adduci. Nam et
"quaifiille potest aadificare,qui ab eo pecuniam pro peccatum, sicut diximus, grayeest, et sine correp-
ofdinatione accepit. Ne ei;go sub Ohlentu eleempsy- lione hoc non paiimur renianere. 5 Quare nullatenus
nse cum peccato aliquid sludeamus accipere, aperte yoIuil.Gregotius i ... . ''.".'.. . .;. . ".,. y.:.'-. 'i
sacfa Scriptura nos prohihet, dicens : Bbslim impio- Proplerea vos non auditis; quia ex Deo tion estis .
rumdboihinabiles, quceojferunlurex scelere' (Prov. (Joan.m, 47 ); el alibi - Si quis diligit ine, sermo-
xxi, 27). Quidquid enimin Dei sacrificio ex scelere nemnieum servabil (Joan.xiy, 23). ElPsalinista de
oflertui', omiiipotentis Dei non placal iracundiam, viro injuslo ait: Noluil mlelligere ut bene ageret
sed irrital. Hinc rursiis scriplum est : Honora Do* (Psal. xxxv, 4). Quamvis igitur ab avaritia pecuniae
tr.ihum de luis jusiis taboribus (Prov.m, 9). Qui ergo in ordiiiandis cpiseopis^aliquaift.uiuniii iales yidean-
male tollit, utquasi bene prajbeat, conslat procul tur quoqnomodOriianum retrahere, noii ideo ad legi-
duhio quodDofninum non honorat. Hinc quoque per- timam liJjeralilatem ecclesiastica electio perlineJ.il;
Saiomoriem diciiur: Qui offert sacrificium de sub- „, sed autcoiisanguinitatis affectio, vel amicpriim dilec-
'
stqritia pauperis, ac si viclimelfdium in conspeciu lio, seu eiiain familiariujil phsequia pnevalejjunl. Et
pdtris (Eccii. xxxiv, 24); Quantus autem dolor patris quidprodestdeclinare a iaqueo.si.iri foveam iiicida-
sit perpimdamus, si in ejus cprispeelu filius viclimc- .nius? Ail eiiim bealus liieroriyhjus: Eleeiio sacer-
Tuf.JEthincfacile cognoscinius, quanto Deus omni- dotum non j'amjuxla sanguineni, sed jnxla ineiila et
poteris dolore exasperatur, quando ei sacrificiuin virtutes deferenda est.Cum enini aliquisdigriissiriius
derapina trihuituf. Niniis ergo declinandum est, sacerdos diu in Ecclesiamilitaris, ah episcopali clec-
dilectissimi fratres, sub-obtentu eleemosynaepeccata tione ipsius cui servierat Ecclesiae, a princjpib.us
sinioniac3e haereseos -perpetrare. JKain aliud est reprobalur , nunquid ripn Dei filius despicitur, ut
propter peceata eleembsynas facefe,- aliud peccala illud : Ego dixi : dii esiis, et filii excelsi'omhes?
propter eleembsynas committere, ~t (Psal. Lxxxi,6.) Gumvero alieujuspoteniis (iiiusimpar
Ilae sunl Gregorii sariclissimi et doctissimi papae nieritis, et injusfe praeponitur, quid aliud quam Ba-
pro simoniaciset jllieitis ordiiialionibus saluberrimae rabbas, eligitur , qui fi!jus patiis ihterpretatur , ut
adnioniiiones; nec acquievit oriniinordonec collecla riieriip eveuiat quod scriptum est ; Ego surii Deus
geiieraJi synoiio Jiaecsub anatliemale damriata peni- - omnipotens, reddens iniquiiaiem palrum _in ftliis ac
tus impetraret; sed astula turpissimae cupidiiaiis n nepotibus (Exod. xxxiv, 7).Qiiidamaulemadeo.mente
iniquitas jion sulferensseconimodislicetturpissiftijs, el corpore obcsecaiitur , ut ipsos eiiairi parvulos ad
. imo periculosissimis, aiigustari, commenlum satis pastpraiem promovere crifamnoii dubitent, qiios nec
"
artificiosum reperil," quo scilicet illos sacerdolio nienle nec corpore idpiieps esse constet. Et qui
sublimaret; qui sibi post consecraliOriem larilo adllue nec ipsa rudimenla huinanae nalurae suffe-
subjeeliofesessedebuissent, quanloiion diviiio, quin cerint discere, hbs ad magisterium elevare non for-
potius humanojudicib se fuissepfomotos, ipsi procul niidaiit, judicesque conslituuiit aniniafuni, qui adhuc
:dubio repuiarenl. QuaprOpteromnipOtentisDei prxco quid aiiima sjt intelligere penilus tiequeunt. Etqtti
Gregbrius in Evangeliorum traclatihus (hbm. k ih docere popuiuiii inslanterdebueranl de divinls,
Evang.), ut scilicet frequenlius Iegi vel audiri doceri de sascularibuset etiarti vilihus, pra.ceploruin
poluissel, disputat inquiens: « Sufti noniiulli qui verberibus jncipiunl. Et qui.yereri ab o.mnihusde-
quidem nummorum proemia ex ordinatione rioii buerant, ipsos eiiam schblaslicos tiihenl. Nam_quem-
accipiunt , et lainen sacros ordines per huma- adiiiodum olim sancti praesules a pagiViiorurnv fiti-
»am gloriam largiunlur , atque de largitate eadem • bus recedeiiles, iiijinias elverbera ah iiifidbliinis
'
PATTIOL.CXXXIV, ...'.. v'" 3
75 ATTONIS VERCELLENSIS EPISCQH. ; J6
..ill.alasustinuerurit, sic et isli rursus eaderii jpaliuniur, Ai illis ftant qui faciupt-ea '; el onrnes qui confidiinlin
, ul paganorum regulis possint erudiri. Et nec iii- . •eis.:(Psdl. cxin, 8)J Ail quippe beatus Hierbiiymus
doctos eleyare metuunt ad cathedram,, et fursus (1.NIin Jerenu, c. 12) : i Idolum hodieque ppnitur,
elevatos disciplinae phiibsophorum submiltere non quando novum dogpia in Ecclesia coiislituitur. j>
Iprmidant. Sane hic etiam inserendum duximus, quod in Eze-
V; BeatusgiiippeGregoriusomnesponllficesale cbiele' prophela legisse meminimuS : Et (acltim est
. librbrum geniiiiuni inhibebat: quapropterj Desiderib _in anrio trigesimo'Ezechielis propltelm: Cmii dperti
Galliaruniepiscoposcribeiis ait(/iC.ix, episl.'48) :«Per- .suiit el vidil visionesDomini; et [acia est super euni
Vvenitad nos quod sine yerecundia memorare non pos- ibi mailus Domini (Ezech. i, 1). Quod healus Grego-
:" sumus fraterriilalem iuam grammalicani quibusdam rius prudenlissimus in divi.nis.-dogmaiibiis.disputa-
lio--
exponere : quarii reni ila moleste suscepimus, ac tor ila disseruit, dicens (lib. i,'super Ezeeh.,
sumus ybhenientius aspernali, ut ea quae prius de niiL 2) : « Hoc anteni qnjod dicituf, quia irigesirno ;
le nobis hona dicla fuerant, in geniituiii ei tristi- annO spiritum proplietiae acceperit, indiea.t pobis
tiam verteremus : quia in rino se ore eiim Jovis aijquid considerandum, Videlieet qnia jiixta rationis
laudibris Christi laudes non capiunl: et quam grave nsum doctrinae sermo non supjpeiit, nisi in «etate
B5
riefandutiique sit Episcopis canere , quod nec laico perfecta. Unde et ipse Domirius anno dupdeelriio
religipsb cbiiyeniat ipse considera.. t [Legiiuus quO- aelatis suce in niedio doctoriim in teriiplosedens,
iibrum le- non docens sed interrogaiis (Luc. ii, 46) .Vbliiiliri-
qrie de beaio Hiefbnymo, qriortiam cum vir
gefet Ci.cefojiis, ab Angelo coi-reptus sit, quodRa- veniri. Ut enini non auderenlTiomines in iniirmi-
Christianus] paganbrum Intenderet [figmenlis.] tale prosdicare, ille annb duodecimo aetalis suse in-
des adhuc scholastici operam dant sludiis, quibus terrpgare-lioniines est dignatus In terfa, qui per
curii riiilla suffragaritur iiieriia, a sola tantumniodo ,-divinilatrm suarii semper angelos dpcel in coslo.
casiilale laudanlur : et. quoriiodo dici caSlus poierjt, Quia eiiim ipse est Dei Sivpieritia,de ipsp arigeli
slatui- videiido vivunt, hoc quod beatiludo-aeterna, satian-
Vquiadliiic inceriiiva (45) isentirc non valeal?
tur piierulus in mediuiri, interrogatur popuius qua- . tur. Quod Moyses quoqiie per allegoriaemysleriuni
;iis sit, qui pfdinahdus sit; cui tamen perhibet lesti- adnionct, dicens : Non arabis in primogenito bovis
nionium non yolens^ sed iiivilus. Quid supervaciie .(Deut. xxii, 10). Primogeiiitiini autem bovis accipi-
vi- fiius, In infirpia setate primi npstri temppris boriam
quoeritiif ttt laudetur, eum ab biririibusihutilis
dclftiir 1 Vbta omniumiriquiruntur, quse etiarti osten- operationerii. ln qiia lanieii afaridum non est, qula
dere publice meiuunt, ea tanien quseprofcrunl metii _ cum prima sinl adoiescentiae, vel juventulis riostrae
non ambiunt. Ridenl *
extorlaj et ipsi inquirenles tcmpora, nohis adJiuc a pr-cdicalione cessapdum
pluriftii, alii qtiasi de infanlis lionoffe.gaiideftl.es, est, ut yomer lingiiaenostraepfpscindere rioii attdeat
alii.tairieii clarum et niariifestum praestigium deri- leiT-ain cordis alieiii. Qnoadusque eteiiimi inlirnii ;
deiltes. ipse quoque parvulus de aliquihus inlerro- sumus, coiilinere nos inlra riosmetipsos debemus,
memoriler ne dum tenera hona ciiius oslendimus : quia et ar-
galus capiituiis, quae si-pra?parare poteiit
feddei, vel in aliquo iremeiis legef pittacio, non "busta plantala, si prius in tefra radicaia non fuc-
cpiscopalefti limens pefdere graliam, secl iriagistri r.int, njanu tacia ciiius arescunt; at si senjet radi-
V iricurrefe yirgam. Non enim qu* recilal intelligit, cem fixerint, manus iangit et nihil oilicil;., yejjli
sed verba iiripeilinit, nec tameii iifipclleriles Iacdunl.iEt cpn-
ciijris riec id ;cofculuiri discere siiulcil,
iafitttrii percurrefe quaerit. TnteiTogatur, sed unde strucli parietes si impellantur, efuunlur, nlsi pfius
euiir nescire qui interrogant non dubitaiil, respori- fuerint abbumore suo siccati. Mens ilaque qiious-
.dere famen exiiide quoquprhododidicisse confidunt. que ab humore pravitatis siiaeperfecteTioii fuerit
Nec quaeritur rit sensum exponat, sed ut verba tan- exsiccata, aJiena3 linguae manu langi.iioii debel, rie
'ittfn aliqub nlodo prbjrtat; non eiiifti jnquiriluf ut priusqiiajft pienepercipiat, perd.Stsoiidliaieirisriam,
examjribtur, sed quasi ut canonicus ordo seryeiur,..-[yiie impulsa ruat, ne velut afhustum sin"eradicibus,
et ttt inendaciuni et fraus yalidiof slf, si veritate- dum plus quam iolerare valel, conculitur, ilaiibus
obunibfetur, el a complufibus firijiefur : sed quis arescat. Ad exemplum ergo iiori sunt osteriderida,
Tifftiare potetjt quodDeusInfirmal? Quid enim di- nisi quaj firma sunt. Pjius; etenim eorivalescere
cefe possumus ciirii falisin Eeelesia praiponitur, debet niens, alque ad utiliiaterii pi.pxiniorriilJpost-
riisi -tuodidoluiii siatriaiur? Oculos enirii habet, et modum demonstrari, ciim<janinec per hiudeni ele-
-riOii yidet, sicut Doniirius ail in Evailgelio : Sinite yata corruat, nec per yiluperalipnem percusSa con-
illqs : cmci suht ei duces ccecorum.(Mdttli. "xv, 14). tabescat. Nam etsi Timolheo dicitur : Prmcipe hac,
Aures habet et rioii aiidit, ut alibi: Qui hdbel aures el doce; itetnq adglesceiilianviuamconiemnal (l Titn,.
. :aM'dieniil,:n^ iv, 11):: scieftdOiii;est quod In.sacro elnqiiio"non-
..VesiriaUiembedli dciili,"qriid.viderUhl;ei arifes ve- '•nunquam ado.Jescentia.juyeiiiusvocalii.r; undp scri-
'
sirmlqtiia audiunl (Matih~xm,iG). 'Uhiyaide tiiiien- ptuin est :.Lmtare,juvenis, in addiescenliatua (Eccli.
•dum eSt qubd Psalinisia de sim.iilaci-is'ait : Similes xi, 9). Profecto igiiur, u,i osleiidaiur ciijusauctorl-
'
(4§) tnceniiva. Sic edere libpit, at Acheilu"s.edidei'at.wcefl/fna.
"... . V»T* 'TVni^oeixfiiei7r.rj,'7C'iiKTir,I<' .-.=i'_SVi_fi lSi -.- "7R
1 ..
• tatis sil m pratdicaiione selalis solida; espc*descri- &^ sacraiiicnlum ciislodife, quia ca qnaesimiilaiioiio .
iiilur qualenus ei cuin vita et spiriiu oninia quavad «iquc assentaiioiie parala suiit, maiiifestum est iion
«
prxdicandum co-ngruunt,concordare videantur. Nee jjosse diu perseyefare. s Et paulo posl : Regriia
contfa Iiaocmovei;equempiani debel qiiod Jereinias autem jiisiiiiae manifcsta csl, quia a vero decJinafe
atqiie Daniel prophetiae spiritunv pueri perceperint^ virunv non decet bonum., riec damiio.justuin afficere
..quia miracula in esempla operaUortis rion sttnt tra- quemquaiii, nec doli aliquid ad . ... _-. :. . V"-.>
Iienda. Gninipoiens enim Dominus el linguas infan- ...,. ._.,....... . proinissum non faeere
tiunv fecit diserlas, etex orc inrantium perfecit quam facere quod. . . . -. . . .... . . . .-.
Taudem : sed afiud est quod nos de doclrina. usu
•atque disciplinaediciriius, aliud qubd de miraculo ct ciim ipsi cogivoverinlproiiJittendum non fuisse,
scimus. fajn vefo Si quoeriluf ut iri ipsa quoque sacramenta lamen conlemplatione . . . ... . .
selatis illius expressione mysticum aliqiiid dcsigne- penderinf, sicut de Herode iegimus qui saltalrici
_.tur, absurdnm riort est qriod propbela Dbminum praemiumtufpiier promisit, crudeliier solvit. Tur-
Vquem verhis denunliat, ipso quori_ueaelatis suse pe , quod regnum pro salialibne promitlitur; cru-
tempore oSlendat, cunv dicilur : Anno trigesimo ilele, quod morie prophelaeprb jiirisjufan.di religlone
Ezechielis prophelcecaili aperli sunt, el vidil visiones \n donatur, Quanlo tolerabilius fuisset lale perjuririm,
Domini, el facta est ibi supet eum manus Dpmirii si lameii perj'urium posset dici, qiioilebriuslnler
;(Ezecli. T, 1). »• Jesus Chrislus anle irigesimiim yina juraveril, quod ejiiratus inler saltantium cliOrris
ffitatissuaeannum nunquam legilur popnliinvpraedi- promiseril, ihferrclur disco prophelae caput; ef boc
casse '. . . - . .... . . . . . . . asslimaiiim eslfidei esse , quod amenliaefuit. Neqtte
;I_l orsnes -sancti Palres assequentes exemplum, unquam adducar, ut credanviioii iiicaute pronvisisse
iiulli unquam pastorale miiiisteriiim anle triginta principenvJephte, ut immolarel Deo qttidquid sibi
•annos cor.cedere voluerunl. Qua etenim lemeritate revertenti intra limen domus suavoccurreret, cum et.
in membris illius ttllo modo fieri posse credimus, ipsiim voli poeniluerit suij postquam filia occufrerit
•quodin ipso sunnno capite iion praesuniptumoslen- silri. Denique scidit vestimenta sua , et dixit: Heu.
<iimiis. Unde valde timehdum, ne dum gratiam me, filia! hnpedis me; in siimulum dolofis facla _s
sancti spiritus aliis ineptc irihuere proesumimus, tnihi (Judic. xi, 55). Melius enim fuerat nibil tale
ipsani a nohis expellamus,et nudi efficiamur, dum prpmittere, quam promissum solyere parricidae.
incommode alios vestire conamur; noslramque salu- Quid eliam de ffaude Gahaonitarum dicendum Cst,
lem indignum est negligere, cum aliis iion possinius qui ineiiientes venerunl ciirn versutia-, simuJantes
proficere. Ait enim beatus Petrus apostolus Ananiae(n se de lerra longiiiqua esse , diuque peregrinatos, et
jet Saphirav: Quate convenit vobis mentiti Spirilui coeperuntab jesu Navo poscere, ut secum firinafet
sancio? non esiis hominibustnenliii, sed Dco (Act. v, societatem ; et quia eratadhuc ignarus locorunii at-
iiicolaruminscius, non fcognovitfraiides eorum ,
9). Si enim illi mortepunili sunt, qui lantunimodo que
tie preiio proprii agfj menlitisnnt, quid "iliis restat neque Dominuminierrogayit, sed cito credidit, les>
qui falsis asserUonibus ticte.sihi in tali negotio ad tamenlum disposuit, pacem deditj confirmavit sOcle-
tatem : sed.ubi in terras eorum' veriuini est, de*
invieem.respondentjUi haeredilatemChristi sanctam
Dei Ecclesiam, insuper el donum Spiritus sanctl prehensa fraiide, qiiod ctim essent finitimi, adverias
cuidam slulto quasi legitiriie coneedere videanlur? seesse sirtiulaverant, circiiinscriptum sepopuluspa-
irum indignari coepit. Jesus tamen paeein, quam
quod aliquibusfidieulum, nobis vero luctuosumesse revocandam non censuit, quia firmata erat
yidelur. Insipiehles, qui plantavit aiirein, non audiel? dederat.
md qui finxit oculum, non considetat? (Psal. xcin, sacramenli religione, ( ne ] dum alienam perfidiam
sriairi fidem solveret, sed tarila ustts est
-9.) Salomon quippe ait : Spirilus ehim sahclus disci- argueret,
plinm effugiet doluiii, et feCedet a cogitaliombus • prudentia , utnecipse sacramentum solveret, nee
illi JiJiertate dolo acquisila omnino gauderent. Mul-
$lullis(Snp,.i,S).,_'
J-J ctaviteos proplcrea viliorisobsequio riiiiiislerii; cle-
Ait vere beatus Ambrosiiis:,« Liquet. igilur ea menlior seutentia, sed diuturniof, el manet
- esse perpetua , atque solidaVquaevera surtt, el posna
quas veleris aslutiae iri hunc diem hxredilafio miiiisterio
. sincere potius qiiariv dolo xjongreganlur. Ea vero depulala. Qui enim sic polesl proniissum solvere.'
quae simulatione atque assentalione parata sunt., ut jusliUain valeat cuslodirc , expedit ul-quod pol-
rioii possurtl diu perseverare. Qiiis rgilur fideles Jicitum fueril, onniiinodis inipleatur
.•alioquin nie-
piitet qtios vel pecunia, vel adiilalione sihi obligandos lius est pfoiiiissiim quoquoinodo violare , quanr ad
-crediderit?»El paulo posl: «Ejrgobonisarliliiis, et sin- griiviores culpaspromissioriis iiitiiiiu declinare.
Naijv
cero proposiio riiitlendum adhonorem arbitror ,. et de illo quid loquar,
qui de eo . ..~. ..>....
maxime ecelesiasiicuRi..Deniquesi sacrameiilosepro -*• • - . • • .',-..<.:'. . . falso. utiuif'tanquam
eo fraudulenter consirfnxerfnl, y.el coiiscfiptionis reiimfacinoris .-•.' . , . ; . . ^ .;. . _-:'.v . .
vinculo per aliquam vim, aul nielum, vel dolum propler est, ,;.qua-
quam lerfihile de ipsis resiet jiidi-
obligaveriut-, nujlum debct oblinere vigorem. i cium, qiii sacerdotium meiidacio, vel. fraiide Vcon^
Unde el idem bealus Ambrosius ait : « Est etiam
treclant, quando, ut dictum esf, fin isingularibuS
coiilra ollieiuiii nonnunquam promissum solvere adeo faJsilas perseqiiituf. El_ quis ergo dolusVpo«
•»•7.9. ; ATTONIS VERCELLENSISEPISCOPI 80
test esse. niitior,' quam si, bis praeponatur in spe- _Ldus est. Non enim suffi.il si sine erimine sit r quia
culum, qui veiiiens non possit sentire periculum? mefita ej'us debent praeire viam boiiorum operiim,
•Aut quis. ei se commitlat, quem non pulet plus ut dignus habeatur ad ordinalionem,- sicut aiE
.sapefe, qiiafti ipse sapiat qui quaerit constlium ? bealus Ambrosius. Decel igitur sacerdotent ho-
.Necesse est igilur, ut praestautior sit a.quo con- spilalem esse, benigiium, juslunv, non alieni ctt-
sijium pelitur,,' quam ille est qui pelit,: Quid enim pidunv, imo de srio jure ceder.lem poiius aliqua
corisulas honvineni;quertvnon arbitreris possemelius si fuerit Iacessitus., quam aliena jura pulsan-
aliquid reperire, quam ipse inteiligistNam qua.m- tem, el caetera. Unde ait beatus Hieronymus (li-.
.vis etiani in .substantiis. pauper aliqujs esse videa- bro xvf, in Isaiam c. 58.) : « Non est enirft pec-
lur, sed; si, sapiens fuerit,; magnum sibi creden- caium Ieve miltere margaritas ante pofcos, et
libus. valet conferre solaiium : sunt enim plerique dare sanctum canihus, el ordinaiionem clericatus
etianv viri boni qui tenues sunt cerisu, contenti nequaquanv sanctis et in lege Dei doctissimis, sed
-quidem exiguo ad sui usum, sed non idonei ad asseclis^suis tribuere, et vHium officiorurnminislris,
^sttbsidjum levandas.pauperiatis alienae; tanven sup- quodque indecorius est niuliefcularum eUarripreci-
petit aliud beneficentiae genus, quo juvare possint bus : in quo consideranda esiToquenlis in se Christi
jnferiorem. Est enim duplex lilieralitas : una quae ]3 apostoli sapienlia, qui ut ordinalionis periculum
•subsidio; rei adjuvati id est usu pecuniae; altera demonstraret adjunxit tormenla peccanlium.Cum
•quae operarum collatione impenditur, multum fre- enim dixisset, Manus eito non imposueris, illico
-.queritersplendidior, multumque praeclarior. Quanlo subjunxit : Neque communicaveris
" veccalis alienis
lllustrius Abraham caplum armis victoribus recepit . (7Tim. y,22)._» V
•nepotem, quam siredemisset? Quanio.uiilius regem Sicut ergo in ordinationibus inalorum parliceps
"
iPharaonem sanelus Joseph consilii providenlia j"ri- esl et peccatorum qui taleseonslilriit, siciu ordina-
vit, quam. si coiilulisset pecuniani? facile auiem tione sahctprum particeps est eOrum justitiae qui
pecurtia cbnsumitur; consilia exhauriri nesciuiit. bonos eligit. Insipientes.yero et iiidignos ordinare,
Affabililalem quoque sermonis dicimus ad conci- quid est aliud quam saeerdotium deturpare, Eccle-
Tiandam gralianv valere plurimum. Ex qua re ap^ siani impedire, populum depravare? Ilinc prophela
4sarel, .quia ifielior eslsapientia negoliatione ar- ai.l: Omnis qui non didiceril jusiiliam super terram,
.genii et auri primi et purissimi; et qui.tenueilt veritatem non faciel (Isai. xxvi, 10). tsaias quoque
eam, bealus. . . Israeli ComminaUirdicens : Ecce dominalor Dominus
Sane sciendum est quia nisi pastor Ecclesiae sa- auferet ab Hierusalem vaiidum etfortem, ethonora-
'1
pientiae luerii sale conditus? salutare pabulum Do- bilem vullum, et consiliarium, et sqpientem archile-
ininicis ovihus minislrare miriime yaleljit, dicente clum, et prudenlem eloquii mtjslici : et dabb pueros
.Doinino : Si sal evanuerit, _?_quo salielur? (Matlh.v, principes eorum (Isai. m, 1). Et paulo post : Spe-
.13.) Et Paulus. aposlolus ad Romanos : Sicut non culalores ejus.cmci; omnes nescierunl, univetsi canes
.probqver.untDeum' habere in noliliain, Jradidit eos isli nbiivalenles latrare (Isai. LVI,10). Et fufsus :
JDeus-.._•teptobum sensum, ut [adant ea , qum non Ipsi pasiqres iguoraverunl intetligenliam (Isai. L\T,
j>onveniunt (Rotn.i, 28). Ttem ad Tiniolheum : Si 11.). Et alihi: Discitebonum facere, qumritejudicium
jquis domui sum ptmesse nescit,-quomodo Ecclesim (Isqi. i, 17). Et de populo : Faclisunlin rapinam,
Dei diligeritiam habebil? (I Tim. ni, S.) Unde nia-. ,et nbn esi qui eruat; itt dire.ptionein,el noh est qui
.riifesturii est, quia lunc potest idoneus rector fu- dicat, redde (I.sai, XLH,22 ).. -,. . jpse
turus probari, si prius domuni suam recle guber- poslmodum. Israelde insipientia. ... . . . . . . ait:
nayit. Et mox subditur iTestorcoramDeo el Christo Sacerdoies non dixerunt: ubi est Dominus? Et lenen-
JesU electi.saiigelis, ul hmc custodias., sine prwju- tes legerii meam , nescierunt. me (Jer. n, 8). El
dicio nihil (aciens in parlem aiiatn declinans. Manus item : Novate vobis novaie, et nolile serere super
Mlononimppsueris,neque comtnunica (I Tim. v, 21). spinas(Jer. Tv, S). Elrursus: Aspexilerram, el ecce
__[Subteslificatioiie ea qua3]ordinationem Ecclesiae vacua erat, el nihili; ei cwlos, et non erat liix in eis
:mandal, .[custodiri] praecipit [nihilque fieri sine (Ibid.,23).; El de sermonibiis-siccilalis : Certia in
.pfaejudicio.-:et non iacile aliquis] accipiat eccle- agro peperit, el reliquit, et onagri defeccrunt, qiiia
.siaslicam .dignitalem, nisi prius de vita ejus et non eraiherba (JefJxw, 5, 6). :Unde ait beatus
-.nvoribusfuerit disputatum, [ul dignus approbalus] Hieronyfnus. (Idem, c. 14): « Siccitas haecsaepe ac-
-nvinisler aut sacerdos eonstitualur, ne poslea si cidil in Ecclesiis, quando eervi, el onagri iriyeniuu-
r.eprehehsibilis yideatur, po3iiiteat foiTe priiicipem tur in populis, qur inagistroriim penuria conlabe-
populi iion ad liqhidum;.praejudicasse,sihique metuat scunt. Sttnt qui possiiit discere; et non sunt qui
imputanduinquodnjerelur,si eum(46) improbabiliter possint docere. J Qubmodoenim pastor esse poterit,
..ordinavil. Peccat. enim.si hon probat, et sjc.ordi^ qui npn-noveril de pascuis j"udicafe; nec discernat
.tnat :.rian)Tnelior cseleris debet probari qui ordinaii- inler pecus niundum el inimuhdum, et lepram et

(46) Si eum. Audacter:, at vere emendavimus; nam quod legehalur. civem, ita ineptum eral, ut
^lerfi tion posset.
'.81 DE PRESSUKIS ECCLESIASTICIS. — PARB II. . '82
lepfam, uvamque nialuf am_el acerham nnnime in- j/^ liuin vutnera alliora esse nesciat vuineriuus visce-
telligat? TJnde fevera. cpgnoscere possumus,irato rum? Et lamen saspe qui nequaquam spiritualia
Doriiiho siiiltos pristOresin ECclesiis.cp.nst._tii,rur- praecepta cognoverunt, cordis se -mcdicos profiteri
siiirique plaealo, ?apienlesVeo praestante ordinari. iion metuunl; dum qui ])igmentorum vim ncsciunt,
Quod ipse quoque post illata (47) flagella ihdiilgen- yideri medici carnis erubescunt. Sunt eliam non-
liauv Isfael' per eiifiidein Jeremiatft reprojfiittens, liulli qui inlra sanclani Ecclesiam per speciem regi-
aii:Ddbo vbbispnslores juxia cor ineum,et pascent minis gJoriam affeclant honoris; videri doctores ap-
vos' sciehiia et doetriha (Jef. ni, TS)_Stuili enim pclunl, transcendeie caeteros concupiscunl, atte-
episcopi noh pastores, sed incubones dici ppssttnl, stanteverilate primas sahilaliones, primos rccubilus
,e0' qriod sanelam jncubeiit Ecclesiam ; non;errantes iu cavnis, priiiias in convenlibus calhedras quairunt
reqttirurit oves, sed cOlleclas etiairi efrare"permit- (Maltli. xxni, 2); qui susceplnccurae pasloralis ofti'
luritjUt unaquaeque per viam quam volueril gra- cii niinistrare digne lanto magis nequeunl, quanlo
tiiatur, et iri his revera inipleatur quod .in Judicum ad humilitatis magislerium ex sola elatione perve-
vblumine' legiitif:' tn diebusiilis npn etatrex in nerunl.' Ipsa quippe in magislerio lingua confun-
Istael, sed__ unusqtiisque•qtiod sibi rectum videbaiur, ditur, quando aliud dicitur, et aliud docelur. J Hinc
hoc faciebdl (Judic, xxi, - 24).VDe lalibus quidem I3 Jacobus : Nolite plures maghlri fieri, fruires mei,
legitur iri Evapgelio: Omriis arbor: qum riqh facit scienles quoniam majus judicium sumilh ( Jac.
frhcfum bbnuni excidetiir el: in; ignem miilelur in,l).
\Matth. 111,10). Gregorius (partef, 1. i, Cum.past. Iiem Grcgorius : « Qui sacris nescil obcdire ca-
cap.; i.): « PaslOruriviinperitia voee verilalis' iricre- iionibus, nec sacris sil dignus adminisliare alta-
patur, eurir per prbphelanv: dicfiUf : tpsi pastores jibus. Non debel honoris ducalum suscipere, qni
ignoraverurii scieniiam(lsd,' LVI,11). QuOSel ruf- nescit snbjcclos tramile vitae melioris prosirc. » Et
susDoiriiiius deleslaluf dicens : Et lenentes legem rursus : c Sicut iniqui ct peccatoi'es minisleriuni
riescietunttrie (J.er.ii, 8)" Etnesciri.se efgp ab eis sacerdotale assequi prohihentur, ita indocli et im-
"veritas coriquerilur, et nescire se priricipatuni ne- perili a tali oflicio rclrahuntur, Illi eiiim excmplis
sclehtium seprolestatur cqttia profecto lii qui ea suis vitam boiiorum corruniptiiit, isti sua ignavia
qttai Surit Boniihinescjiint,' a' Donjiiio'nesciunlur, iniquos corrigcrc nesciunl. Quid enim docere pote-
paulo attestarite quiait :.Siquis duiemignbtat, igno- rtml quod non didicerunl? Dcsinal loeum doeendi
raiitiir (I Cdr. xiy, 38). Piefunique pastorum im- susciperc qui nescil doccre. Ignorariiia "qnippc prrc-
perilia mefitis congruil siibjeciorum, quia quamvis suliini \irie non congruit subjeclorum: > Et alil.i
lumen scieriiia. sua euipaexigentenon liabeani, (] (part. ii lib. Pasl. eap. ">)":« Sit reelor discrelns
diStriclo tanien Dei judicio-agitur,- ut per eorum silenlio,. Iiuiriilisin verbo, ne aut tacenda proferat,_
ignbrantiarti hi etiairi qui sequunlur Offeiidarii.Hinc aut proferenda taceal; Nam sicut incauta locutio in
riamque in Evangelio per senietipsariiYeritas dicif: errorem perlrahil, italndiscretuni silefilium Ivos qrii
Si cq-ctisccecoducatuin prmbeat, amboin fcveumca- erudiri potefatii in errofe derelinquii, Saepenamque
dent (Mattii.- xv, 14).Tlinc Psalmisla rion optanlis rectores •impfoyidi ' huniariam: ariiiilere .gr-atiam.
aniiriO, sed prophetaiilis tninisteilo denuntiat di- . . .;. . . •: • • -: • • '. .;.;.";,. Ca?ciis pastof
eens : Obscurenlur bctili':eorum.ne videunt, et dor- est, qui supernae lunien cofis.. . .. '.':'. ,- . . .'. . .
sumeorum semper ihcurva (Psal. LXVHI,24). Oculi . .v .,..'V,.V i.. . praesentisyitaetenebrislifessus,
quippe surit, qui in ipsa bonoris summi facie positi, duiii venluram lucem neqttaquam diligeiido con-
pfovidendTiiineris bfficium suscipiunt, quibus niiiil- '-'_Spic.it'.; ...-.;.-,...;..;;.:•;.". \y.:..:.';:;.-;._,ait .:"Parvo
fum^qui subsequentef Virihasferitidbrsri iioniiiiantuf. autem naso est -qui ad"teneiidairi-meiisurani. dis-
'Ohseuritali.sergo octtlis ddfsuni fleciitur; quia cuiii eretiOnis idoneus npriest. Nosque quippe odores
Iunien sciejitiaepefduiitquipraieunt; profectoeunctl felofesque discerriimus, Reelje ergoper nasurii dis-
adporianda peccafbfum onefa Ciifvariiuf.qursequuii-V cretio expriiJiitiir, pef quarii vijTules.eligiinus, de^
.tur.;i Item (in 'pfilogi paft.i).:''«-,Sunt pleriqtte^ ^ licla reprobauviis. VEt fufsus ,: « Duruiri quippe
pastorum, qtti duiri menlifi se .nesciunt, quae non est, Vut quiiieScit teriere niodefamiria Vitaj suaf*
didicerunt dpcere cbncuplscunt: qtti pondus magi- judexviiai fiat alienae. Unde reGte per prOphetam
sterii ianto levius aestiifiant, qu.anto vim riiagftitudi- , dicituf : Moriificqbanl dnimqs-qum rion inoriunlur,
nisMllius ighofant. Tjt qui .IridoCtfacpf aecipitesdo- elvivificabant animas qum:nohvivuni(Ezec.h.XIII,19);.
ctrinae arcem teiiere appeturit. a pfaecipitationfs suae Non ftiorientes quippe niprtificat, qui justumVdaiii-
apsibus in ipsa locutionis'.'janua fepeilunlur; Nulla nat, et non vicfurttm vivificare nitiiur, quireum
ars docefiprifisunviluivnisiinteiita,(48) priiismedt a supplicio; solvere; cortatufi; » Isidorus (lib.ui
latiorie discafur; Ab imperitis ergo.pastorale niagi- Seni. ' c... 56.) «. "tam doctfina quarri, vi.ta -clarere
sleriufti qiia lemeritate suscipilur? Quoniaui esl ars debeti ecclesiasticus doclor :;nani dociriiiasirie vila
artium, fegiirienariimafurii.Quis autem cogitalio- arroganiem reddil-;Vvita sirie 'docirina inulileni fa-
V" (47) Post Miqtd,.- Hic eiiam nobis, necTprtasse ; (iS).Ih(eniq,&ii\,in ldniq,quoi\ curii nbrirjlace-
-nliriiuiDjindulsiftius. Nanr libcioco leg.ebalur posiu V fetjVsic eniendaviiriiiSj.utvitlcs.. ^ ,.' .V ;;
laid. '; :.-• _>',;•; :•_.;_., :. ..• :
SS, ATTGNISYERCELLENSISEPISCOPl . . Si
cil, ">Item (Itfem ibid.,.ca'p':46) : « Sacerdotes po- .kcogitaium tuitm in Dpmino, el ipse enulricl\(PsaL
pulorum iniquitale dainnantur, si eos aul igno- LIV,23). El ilem : Dominus scit cogiialiones Jm-
ranies non erudiani, aiit peccantes non arguani. minum quoniam vanm sunt (Psal. xciiv, 11).. Et
Testa.nte Domino ad prophetam : Speculatorem le alvhi : Nisi Domiiiusmdificaveritdotnuiii; in vanum
dedi domus tsrael. Si non fueris locuins ul se cu- laboraverunt qui aidificant eatn (Psal. cxxvi,;l). Et
slodial iinpius avia sua,ille in iniquildte sua mo- Isaias ait : Ym fitii desertores, dicii Doriiinus, ut
neiur; sanguinemvero ejus de manu luq. requiram faceretis consilium-,et. nori ex me, ul ei ordiretnin*
(Exech, xxxiii, 7). i Prosper (sive lulian. Pome- lelam, el non per spirilum meum (Isai. xxx, 1). Et
rius, I. i de Coniemplai. vita-c. 20): «VQuod vero, 'i.eriim : Fecisiis malum in octilis theis, et quqi nolui
dicit Apostolus, ul nos formam debeamus exhi - elegistis (Isai. LXV,12). El rursus : Non eniih eogi-
bere fitlelibus, qiiid valebii, si is. cui vel exhor- taliones mea', cogilaiiottesveslrm,tteqnevim.mem,vice"
taiidi bo.nos, vel easligandi malos cura commissa veslrm, dicil Dotninus (Isai. LV,8). Et alihi : Non .
est, be.iie viveRdo,se imilandufii bonis non ex- initiebam prophetas, et ipsi currebant (Jereiri. xxm,
bibeat, ct mslos. tacendo non arguat? J lliror 21). Hieremias quoque ail : Malediclus homo qui
ergo 'jna inani; deludantur iiitentione, qui Domi- eonfidit in liomine, el ponil carnem brachium suum
nicaiii parvipendentes censuram, qualeseunqiie ad 1B (Jerem.. xvji, S). El.: Benediclus vir qui confidit ih
episcopalem digjiitatem eligere quaeruiit, quos sibi Domino, el erit Dominus fiducia ejus (lbid.,)1). E.t
inagis. uiiles,. quain Ecclesiae profuturos suspican- itenv :: Scio, Domine, quia non sunl hominis vimejus,
tufc, Uiide sacpe evepire solet, ut nec Ecclesiae necviri esl ul ambulel, et dirigat gressus suos (Jerem.
congruos,; nec sibi proiicuos sehliant : et duin x, 23). El rursus : Stdle super vias, et videle'et ih-
pro amore hominis Deum oflendere non metuuiit, terrogate de semilis anliquis, qu-v sit via bona; et
ab. ipsis. sofent etiam perpeti iiijuriam, quos con- ambulale in ea, el invenielisrefrigeriimi(Jerem. vi,
tra Deinulum provehunt ad caihedram;ul merilo 16). Maxiniaequidem lemeritaiis est gratiam!sancli
se errare doleartl, qui Dei honorem suo noii pra;- Spiritus injusle offcrre, quam novirous etimdem
posueranl, Unde healus Ambrosius ait (libV III spirilum niinime [coilfirmare; nec securus potest
Offip. c._ 16) : t Non potest hoiriini amicus esse, esse de munere, quihuj'usinodi officiumsuscipit in-
qui Deo fuerit infidus. « Si enim secundum Iiea- digne] , . .
tuni Aposlolum, Quid oremus, ul oportel nesci- ........ lanquam Aaron. Sed ne aliqiiis. . ,
mus (Rom. vni, 26) quomodo sCire possumus . . . . . . , odis Domintts sua
........................... mnobis concessil perquirere mandata. Iiilerrbgemus,
^
quae evideant,, ita, fu.erunl -'......... , . leslainenlunij,
.. . . .... .... .. . .. .. ..... .. . si nostra; solitis quam eliam et ,p.erEvaogelium, interrogemus pro-
cura. coiiiriiiltamus. Hinc rarooinnino eveiiiel,.quod phetas , inlerrogenius aposlolos, interrogemus. sa-.
pro., . .... . .. , ...;... . ... . • Primuin quwrite erorum canonum edicta, alque eaeterorumsanCtoiTim.
ttegnumD.eieljustiliam ejns, et hwc omnia adjicien- Patrum statula, el quod ah eis didicerimus .....
Wrvpbis (M.altli,.vi., 3§),- Si quis ..„'., ^....-... . ....,....,.,,.,..,., ceriissime teneamus.
sari ienlaverit, u.t sib.i profutura.-ab.sque justilia Nullis nayis consiliis decipiamur, ut ea quae ipsi
qiireraiit, seipsu.m. destruere ............ sanxerunl, violari aliquo modo conemur : quoniam
slabilire valebit. Ail enim ipse de diyite p.luriina qui illorum contendil regulis impugnare, restat ut
sibi ini futufb promilleiile : Sluilej hac nocte- re- eorum npn merealur consorlium oblinere. Ait enim
pelent animatn luam, qum.aulemparasiifCUJusefunt? ipse Doniiiius, ut diciunl est : Qid mecumnon esl,
(Luc. xn, 20..) Et alibi : Otnnis.planlatio, qriamnpn contra me esl,,et qui non colligii',,spargit (Luc. xi,
planlavit Paler _meus cmleslis, eradicabitur (Malth, 23). Et iteruni : Qui noh intral per ostiumin ovile,
__y_13)..El 1'ursus . Qni mecum. non est, conlra mb ' sed aliunde uscendil, ille fur esl el lalro (Joan. x, 1),
e.st; et qui nqn colligit.mecum,. spargit (Matlli. xrj, •• TJnde et mox sequilur : Ego sum ostium, pef me si
30)..-El Joannes, Raptista : Nfiinopolest hubete, nisi quis ihlraverit, salvabitur (lbid., 9)..El contra indi-
quod ei, fueril datum desuper (Joan. xix, II). Et gnos paslores ipse per propbetam querilur, di.cens :
beatus, Petrus apostolus :. Humiljaniini sub pqlenti jfpsi regnaverunt el non ex me; principes exslilerunt,.
manu Dei,. ui vos exallel in temparetribulalionis. el.non:cognovi (Oseevni,"4J. Unde ail heatus Gi;e-
Oinnem solliciludinem vestmmprojicieiues in eum , gorius (parte l -Curmpasl., c. i)~: « Ex se iianique,.
quoniamipsi curq est de vobis.(I Pet, v,_6). J.oaniies el non exarbitrio summi recloris regnant, qtti viul-
qtmque eyangejista ait: O.mnedalumoptimum,et.omne lis fulti virtulibus, nequaquam divinilus vocali, sed,
donuih per[eclum itesu-rsutn esl, descendensapalre sua accensi ciipidine,.culmen regiminis rapiunt po-
luminum (Jac._v, i7), Et Jacohus apostolus :,Epce- tkis, qnani assequuntur. » Inutiles namque §acer- -
nuncqui dichis :lwdie autctasliw ibimqs iiv.illam dptes irifernus Judex. et provehit, et non cogrioscii,
civitaiem, et faciemus ibi aniiuin , et mercabipiitr, quia quos permittendo lolerat, profecio in eis ju.di-'
qt Incrum faciemns. Qriqi enim vilavestra? Vapor cium approbationis ignorat. Unde ad se qiiihusdam,
«st ad mpdicuhi apparens,-,; deinceps extermihqbi-, per miracula venienlibiis dieit : Recedile q-nie, ope-
tm: (Jaq. . iy, 13). Psalmisla qubque ail : Jacia rarii iitiquitatis, liescio qui cslis (Mdttli, vu, 25),
83. ;--..', DE PRESSUIUS ECCLESIASTICIS. — PARS. II. '.".-. v \~.'-''-W-'-:
Sane scienduin, quia tune poteril epis.copalis Te- J_Tne"in cuiiclistnoniibus eiin universo ndlle exqelsb.f. '
vereniia njaiiere sincera et illibala, si ordinationis ei super omnem facieni ierrm ..dispersi suril qhiries
fiieriiit chiripeteiitiairi pmriibus jura servata, Nain greges mei,:.el non etat ' qui iequitifet,- notretdt,:'.
«pii-diligeiiti«xaminatipne regulariler fuerif electus, ittquahi, qui requireret. Proplereq,~pdsiores;uridiie
pro CfarisU misericordia credimus, quia suis exi- verbum Doinini. Vivoego, dicit Dominus, quid pfo eo '
slenirbus culpis vlx uriqiianvefit dejectus. Sed quia quod facli sunt greges inei in fapinqm, et oves niem
ifreligjbse eliguritur, irianitef ofdirianlur, indiife- indevoralidnem omhiuhiieslidfum a_gti,•eoquodnorit
r-eiiler accusanlur , injuste oppfiniuntur, perfide essel pastor : neque enirii qumsieiiihlpasiores:gfegeni'"
dejiciiintur, crudeljlcr eliam atiquandp et necantur. ineum; sed pascebant pasto'res:semelipsos,el greges •
pinnia lariteii qua?.pro tali illjcitafifdinatione mala rneos nohpascebanl: Proptered,:fdStbres,:audiie ver--:
eyeniunt," ad ordinantis perlinere pericultiriv riiani- " bnm Domihi : Eme dicit Dbminus:Detts:::.Ecce'ego
Testurii est, Deiiique landiu inqilireridus, vel exami- ipse super pastores requiram gregehi memn demanri
nandus (49) esl qui. ad ppntificalem provehatur gra- eorum, el cessare eos faeiam, ul ullra horipascant
liam, quaadiu.talis invenialuf qui pi'0 Suis meriiis gregem, nec pascanl amplius:paslores semeiipsos';'•_.~
digne ab omniijus verieretuf, et a nemine fjam in "iiibefabo gregeni merimde dre:ebfum, eihdrierii-eis-
ppslerum aceiiseUir; iiuiianvque ejus sancta con- B ulirain cseani. Quia hmc dicit DdtriiniisDeus : Ecce"
versaUo lurpem ul.ra oriri permitlat vel Suspicio- ego ipse requiram ovesnieas, et,~visilaboeqs.Sicut".
nem. Ait eisimbeatus Aiiguslinus : «<!JuiPaslorunr J visitat. pasior gr.egem sririm ip die, quando (ueril-iri
nomen audire volunt .-.. '.. .... . . [Non.debet. tnedio pviiitn suarum dissipalarum : sic visitaio oves-
ordinari qui legilinve possit aecusari. Si vero, ut in meas, et liberabo eas de omnibus iocis in quibus di-
lalihtts quod pejus everiire sol.et, falsa abaliquibus spersm (ueranl in die nubis el caliginis. El cducam
^aniloquil posimoduni opiiiione veiitiletur, Ipsi| eus de populis, et congregaboeas de tei rk, et inducam
... ....... .... . dignani iniquilatissua. poe- eas in lerram suam : et pascam eas in montibus
nani paliantur. De illb tameri nil indecoruni atque Israel, in rivis, et in cunclissedibns lerrm. In pascuis
[siiiistrum ullo iriodb jam'ultfa creclatur.] Quo- uberrimis pascam eas, eiin montibusexcelsis lsrael
rnodo enim libere pbierit cpi .eopus stultoruin erro- sunt pascua earttm : ibi rcquicscent in herbis viien-
res redarguere, si se tiriveat . . . . . . . .... . . tibus. el in pascuis pinguibuspascentur super montes
. . ... . impediri, Saniori quapropler uti conve- tsraei. Ego puscatn ovcs meas, el ego cas accubare
iiit consilio, et sic omnipoteniis secuta noii est |S0j [aciam, dicil DominusDeus. Quodperierat.requirani.
voluulas. ttt ei pia Majestas * acta noslra;• dirigat el cjuod abjecltiineral, reducam : elquod confrttciuni
«niversa. Ejus Si rite asseuuamiir servilium, nostrae fuerat, alligabo : el quod infinnum erat, consolidabo:
quoque salutis ipse perficiet siatuiii. Deeet ergo tit el qnod pingue et forlius , cuslodiam : et pascam
nec indigni ordinenlur, nec ordiiiati vexeiitur. Ta- illas in judicio. Quid, rogo, est Detis, ut ca quaead
lisque .31) ordinandus, qui jafaiii per.peimm_non ipsunv specialiter peiiinent nostris audeamus usibus
sif vexaridiis, sed cum ingeiiti; honore habendus, rctorquere, et qurc suis jubel comniitiere dileclis,
et sumiria diligentia pJiservandtis.,Gratia absit, cau- nostris ne limcamus iribuere asseclis ? Nuuquid nos
sam merila decerriarit. 'Qui epim quem diligil in- pariter cl ipsos cum \olueril perpetuis poteril im-
jusle vitierit praeiaUjm, tunc jam iugeat liecesse plicare ruiiiis? Non enim quae nobis deleclant haec
est ut dejeeium. Sicest enim qui indigrie aliquem agcre, sed quae a Deo jubentur cuslodire oportet.
subliiriarelaborat, quasi qui ad allius protrahitprac- Nec considcrennis quod sinl aspera, sed politis in-
ut inde deterius demergatur, Uiide et tendamus quod omnino sinl ohscrvanda. Nam cuui
' cipitium,
Doiiiirius ad Ezechieleiii loqtiitur, dieens "(Ezrch. dicerel Dominus ad Abraham : Exi de lerra lua, ct
xxxiv, 2) : Fili hoinihis propheta de pdsloribus tsrael, de cognalionc lua ; el vade in terram quam tnonslra-
propheta et dices pqsloribus : Hmc dicit Dominus vero libi (Genes. xn, 1). MuIceJjalAbraliam suoriim
Deus r_Ympasioribuslsrqetqui pascebdnlsetnetipsos, r> suavitas, sed iinperii coelestis, et remuneraiionis
.-Nonhe greges-pascuhlur a pasloribtis ? lctcxqmedeba- oelernae consideratio ciim amplius movebat : immu-
\ tis, et iatiis operiebainini, el quod crassum.erat occi- tari quaproplcr in melius malas convenit consuetu-
dehatis; gregeih aulerh hohpdscebalis: Quod infirnitim dines, cl unusquisqtie suiini minisleriuni sollicite
fueral, riatx consolidasiis, eiqudd' mgtoiunt,moti sa- ciislodial, nec alienum usurparc intcndai. Clerici
riaslis; quod fracluni est, nbh alligdslis ;~et quod niililiam non excccanl, necpulilica vectigalia exi-
abjecluni esl, iion rzdukisiis: quod pet.etal non ganl, et fenus nullo modo exsequantnr. Laiti quo-
qumsislis, Sedctiin aiisleritale inipet:abatiseis,el cum quc eujiiscunque sint ordinis \cl dignitatis, eccle-
potenlia ; et dispersm stiiit-oves triem, ed-qriod non siaslicarum rerum dominatioiiemveldispensaiioiicm
esset paslor, et facim.suril-iridevordtionembmnium arripere non praesumant: nec aliquem in clericoriiin
besltarum qgri, el dispersa\ sutil, Ertavetuht greges gradu cbnstilutum judicare aut vexare coneiitur,

{59) Ea;amfnaH_?«s>'Sic'ebdex^ : pro nia majesias, Iego pietas.Resb.


priof editio, excommunicandus,corrupte. (51) Talisque. Sic codex editi, talis qua;-
: (SO) Secula iwii -esl. Locus hic sane corruptus ratur.
esi : conjicio legi oportere, sequenda nobis est, et
8T';'.,' -< - " \- \:'"\ 'Saft
ATT0MS'^ERCELLENSIS;EPtSCpPi
uisi ab episeopis, ad quos, ut jam supra dictiim est,~-j Xglutienles (Ibid.; M). Denique si necesse fiieril,
pertinenl, pro aliqua utilitate iiivilenlur, Ait vero omnis Ecclesiae tbesaurus laudabiliteis in praedielis
beatus papa CprneJius : « Laicis qjiartiyis religiosi; expeiideretur; nihiltamen hprumlpfo thesaurp com-,
siiit, iiulla tanven de ecclesiaslicis .facullalihiis ali- muiandum est:. veriirivomiiia quaead usus Ecclesiae;
q.uid disponendiiegilur unquam altrihuta facultas, » pertinent, ornamenla Ecclesia? sunt, prafecipuesa-
Beatus quoque Joannes Baptista puiilicanis et -nii-. cerdptes, clerus et familia, nee possunt ahsqije pe-
litibus ad suuni baptisma yenieniibus, et.quodTa-, riculo abuli. HtijtisCemodi ergb sanclafujn eceler
cerentjnleiTOgariUbus dis.it : Nihil ampiius quam siarunv persecutores bealiis Pius Ronvanuspofttifex.
quqd conslilulum est vobis, faciqiis ; etneminem con- (Pius papa-l) increpans, ait (epist. 2) i « Ad sedeni ;
cuiialis, neque calumniam facialis, et.cqhlehti estote; apostolicam perlatum est qttod sint intef VQScon-
siipendiis vesfris (Luc.- iii, 15). Siipendiis quidem; leniiones et aemulaiip.iies,et prajdia .divinis iisibiis
suis corilcnti sunl, qui jllicita noii apponriiit, riee tradita quidam humanis applicant usibus, et Do-
aiiena concupiscunt. In electione vero pontificuiri. mino Deo, cui tradita sunl, e'a subtralmnt, ut suis
[sanelpnim in pniiiibus canonum ordo servetur, usibus inserviaiit., Quapropter ab omriibus ! illius
MuHuscIerus\el popiilus p.raeju.diciumpaiialrir; sed usiirpatiopis conturiielia depellepda est, rie praedia:
iibera siteisabsque aliottjris coiitroversia, Tacultas Brisibussecretorum cosleslium dicata, a qttibttsdani
trariqriillequem nielius prasyideriiil, eligendi. Eleclus irruentibus yexentuj-,: Quod Si quisquani pra?sum-;
qiioqueaam a meiropolilano;, quam a CaeierisCom- pserit, sacrilegus habeatur, et sicul sacrilpgus jud.ir
proy-incialiJjns.episcopisdiligeiiUssiine examinandus cetur. Ipsos aulem qiiihoc agurit, clericps el Doniini
erit.; Quod sitq,ttis contra euiii] juste aliqtta poterit sacerdoles perseqpi^ eosque;infamare .a~udiyimus~v
pl.jjcere,; liceritlam habeant iu orajiibus tunc [ven- ilt malum .supra maluin addarit, et deteriores Ifiant;
tilare, quem si convineere polerit de eulpa.J-a bene- non inielligentes quod Ecclesia Domini in saperda^
dicfibijis reiiipv.eanluf gralia. Si verp dig,niisiiiven- li.hus.consistit, et crescll in.teriipJuriv Dei. Ei sicijt
.tiis fnerit, lunc cum [consensu et nolitia, prineipis] qui Ecclesiam Dei vaslal, et ejus praedia ef dpnaria
ad ciijus dilionem eadcm parochia pertinere vldetur, exspoliat,, et^invadit, fit sacrilegus :.sic ille qtti ej'us
'snlehiniier et dev.otissiine[conseerelur.. Post cujps sacerdoles iiiseqnitur, sacfilegii J'eus existit, et sa-
ordiiiationemj, oifiiiiiim,adversariorum; linguae fe-- crilegus judicatur. Nunquid si aliqiiis lvioniliaspon-
Trefienlur, necsibi janl licere putent conlra prae- sarum vestrarum detraxisset,- injiiriam eis, et poiius
lalttnv quod dudiim licuit [in collega] : nuilusque vobis faclam coiiquereremirii? Ail enim beatus.G.re-
ettm accusar.e vel j°udieare ulierius pfa.sum'at, nisi gorius : « Omnis qui jiostra toilil inimicus est.; Cuift
quemadmoduhi ca.nonum decent edicta, De qufe C eriim.omnia quse-spbnsa hahereVvideiur:, ad ejus-.
IJUS, ne a nobjs oninino viderentur Oiiiissa,: qiisg- sponsi cpnstet respicere doftiiiiium, et saftctam Ee-.
dafti qiianvvis pauca 'in principio hujusce nostrav .elesiarii Christi sponsam esse nullus abnegel eallip-
adnotalionis commemorare curavimus. Sed et si iicus, omnia qua. Ecclesia? sunt .Ch.risli,esse pro-.
cui fortasse _et illa non sufficiunt , sanclbrurn Pa- bantuf; et qriaeab eri attferuntuf, ipsi prOcu!jdubip-
truiVi:staluta diligenlissime perqui.rat, fil plenius lol.luritur.-i _--',.'"','
inde instrui vaieat. ; Ttevera ergo inimicus Cbristi eflicitrif qui ;eccle-
~ ; siaslicas res usufpare conatur, nCc immerilo eadenv
Explieil pars secundade ordinaiibtitbtis,
cpiscoporum. decidet seritie.nlia',qiiam bealus David pfocliimaiis
ait : Inimici verd Domini mox ut honbtificaii [ue-
PARS TERTIA. r.ini etexalluli, defieienles giiemadmodum (umus;
De (acnllalibus lEcclesiarum, '.',.'_ 4e.fic.ienl(Psai. xxxvi, 20). 'Qui eijim Deo•"cr|ealbri;
Praeteiirc iioij.possumus, quod res ecelesiaslieav srio, et omhiritri beheficiofuin datori iniriiicus
post morteni yel expulsionern epjscopi in difeplior . esse probalur; homini, per quertv licec tahlum-
ljem el rapiiiani sxcularibus tradariturfctini dignjim modo-muiistrari aliquo nvodo.pbssunt, fidelehvse
.git qttod ea in episcppio remaneaiit,. per oecoiioiftiirti esse revera nientitur., Qtiid; ergo jttyat, eos. esse;
.:et casleros dispensatofes. ccclesiae.usque ad ordina- . Christianos, et Ciirisli .depra_dariEcclesiaIri,?SQuod
.tioneni. fuluri episcopi iiilemerate sefveri.lur,ne ab beatus Pautus -apostolusincrepans ait: Qui dbomi-
aliisper qiiodvis ingenium ullo. mbdo suhripianfur. _haris_idoLi, sacrilegium facis, (Rom. n, 22). Diviiljp
Qriid eiiim interest si viventc episcopo, au.t ppst enini res non bominum ppssessiones esse, nos-
.fnbflem ejiis, res ecciesiaslica. ab eiteris diripiari- .cuntur, nec iicel ssecnlariumdignitalum ui.de lleri
lur? aut quid prodest si similja coiiseryentur, bo.rrea. additanieriluni: quoniam ecclesiasiicorom vel; pau-
yutem el cellav.ia, cleriis et famiiia; el,.caeter%quas . perum simt pfacparata ad ,iisum. Decet;n.anique ut
. yd Ecclesiam pertinent depra_dentur,?'Talibus,enirii sahcla Ecclesia jiicOneussa atque irtOffensaa'b piiir
uit,Doftiinus in Eyajigelib : Y:osdipitis (qnijurat m . niljus pbservelur Christicolis; rieein..aliijub.deliones.
ut j'am diximus,Chrisli
"qllati nott debet; cjtii aulem" jurat: iii cuiro qribd tetuf ab ipsis. SponSaenim,
siiper aitqre est,debet.Siiillietcmci,:quid est plus .est, et onjniuni doniina, qui se de Doiirlniconftlen-
;quttm,.an attctte-.qubU.sanclificqi-.qriruin?(M.aith, tur esse fairiilia, Qiiisergp.tarii insipiensCbristiaiitis
ixur,, 17.) Etilenim : Culicemliquantesfet camelum ejus se dbminum audeal noriiinari, vel ejus irebus
Vp--:; "'.' bEPftESSEm&i.ECCLESi^ •'.""?$»;-
praesumpliye-perfrui? Scfiplum qftlppe esl: Noiiesl A (Psal, txxxii, 15). El Jei'emias: Hme dicit Dominus:
setvus supef dominuhi.sRum(Mdllh.x,-24). Dignum Adversum cmnesvicinostneos pessinios; qui langunl
enim; prbeufalorem el liiter ;holfiihes hjyeiiire vix"' hmredilctlem,:quqm'itibui pqpriiq nteo IsrqeL Ecce
possumus, Dbmirium auterti ejus jienltus ignpramus;: egb.evellam eos de terrq sua-.(Jetem,-xn•-,.14), :J)i--:
praeter illttriijdequoJoaiiues Bapfista ait: Qui habet gnum [est-.ul] qui ecclesiaslicas :r"es.^Dei siqiiideni
-sppnsam, sponsusest (Joan, ni ,;29.),,;Airsancla Ec- : haerediFateni Contaminane.pfaesuriiufit,: a prbpria
clesia spbnsa Christi.;;;. ; ..,;.:, ;.- . _-.,: . .",:: . qua j*iisteperfrui poterunt; .excludaijtur,; ..:
..;--. '. -: siinnfia ilaque Salomoiieipsam. -.;. . ."; -IIoc verp dfiigentissime iri.luejKJuijiest,quia D.e.iis-.
fursus devoiissinie.iriiploreinus,;utipsani pronpbis ortTiiiijpiens,quafti\is_npstiis exigeniihtisculpis Ec-
ad. ettrti interced .;".''-",.'_. ... aufe.rre,'sed ;deyo- clesiani suauJflagellareyoluerit pei- depi*_edationem,
lissime , qu» riecessaria suril. iiiibipostulare , , ..'•.-; vel aliqtiani cpftirilioneiii, fion suis: dilectis, sed illis
-.. re, nam et David esuriens proppsiiionis;, bpc agere perniiliit, quibus diram exiiide in poste-
panes de lemplo arripere vi non prajsumpsit, ; .... riifii.feddat yicissitudinein. U_l_in Isaia legimus, de
,,. . >: donis verp^ quaniyisa regemissus, qula.de Jeriisalem dicenie Doiiiifto ad Babylo.niain : S.ede
teniplo Dei aliquid auferre vpliiii, ab angelo pereus-. iqcens.inlra tettebtas, filiq Chaidmdrum; quiq moh.
sus est, Sed quid Tiiirum , si fidelis princeps rem _•i~vocaberis ulira, dqmina regnorunii Iraius sum siipef
Dep diealam in maximaqiianivis coHStitulusrteces-; pppuluiii tnemn, et coiitqminqvihmreditatem riieqm;;
sitate jarfipere;limuity cura.eUarii ab ipsis;pagaivis..: el dedi eos in maiiu luq, iipn posuistieis .misericor-:
et; barbaris •lain ,iii Ifeleri . Testaifteijlo, qiiam in : djas(hai. xiyij, 5), Quainvis:eninT:GijaIda_,o.s:,Doiiii-,
Novo hoc ipsum: observaturii leganius. iNarii.Poin- nus ad capieridunv Israeliniiseiit/.sed qriia-ciu.deli-,
peius vif gentilis el bellicosus, crim rebellaiilem tate in eis propria abusj sunt, et majores illis im-
JerusaleniiexpugiJassetjjrifinitam thesauri "copianvin . posueriinl plagas quanv Dei ultio efliagiiabat, lraluni-
tehiplo.Doiiiiiiiaudierat cOngregatanvy ad qiiairi.cufrii seadyersu.s eps manifesiissime claniat. Et paiilo:
Tfiodovl.dendi soluni; carisa access5sset,''CuiiCla.quae: post rursus ad^ Hierusaleni : Eos.vetb .qui judicave-
aderant sibi sigillatim fussit expOrii.Quartim lvvulti-... ruh.t ie, ego judicabo (Isai. XLIX,25), el omnem
, fudinem adiriiraris, niJjiKpeniTus.fexiiideconijngere. linguatn.resisieniem tibi,.judicio judicqbis (I;sai, LIV,
pfa_.sunip.S!t..Iieriv Aleribus^.virijiiidelisetharhafus', i%); et ilein:: N.qn. in.sempilemUrii\liligabot,rneque
: cum bello
RonvaiianijcepjssetUrbem', ;omnia qttae ad; usgue ad fiiiein itascat_(Isai. LVii,.If>);.et ilerum.j;
Ecciesianv epiifugeratit sjilva; esse:permisit, Et hbc. In indignaiiqne meapercussi le,.et\in recqnciliqtiqne
jlli diyinarijysteriaigilorantes^ Gatholici vero. prin- mea,tniserlus sum. tui" (Isai. LX,10). E t Jeremias':
cipes liianjfestumest quja EcclesiseDeinon praesuiiip-(^Sarictus. Istael Dqinino Iprimiiimfruguqi ejus, omhes
serant dpmlnarijSed elegeraiit sediilefanviilari. Ido- qui devotanteum delinqiient,malq veriienl super-eqs:,,
lis .qupqiie,servieiiles;terrani.sacerdotum-, vel; teiri- dicit, Dominus (Jer.em.ii,;3). Et Dayjd in. .psalmis ;
: plofUiri suorum a publica functione removebatit. . Ipsi obligqii.sunt, et cecidetunt; riosarilein surrexi-
Qupd et de Pharaoiie, rege iEgypU legimus, qui mus et erecii, sumus (PSul. xix, 9),; et;jterft:: ,Qui
eum omnenv. terram JJgypti • suae-.redegisset djtio-. tribulanl me inimicimei, ipsi infirmali.sunt, el ceci-
niV, terram saoerdotalem excepif, et iijdemneni•per- d\eruni:(Psal. xxvi, 2).-E.i.D.oniiniisde.lsrael fu.rsus.:
Qiisit. ,
..'--> Yisitabo in vifga iniq,uitates_eoriiin,_ei:iifverberibus
•.Qiiid ergo de illis , vqui ea quaead prae.seiiS. inv.e- pecCalaeor.iith).Miseric.dtdiam;autem -thearii:rion,_'cli-
niunt- dep .asdaiilur, et quae; im irituro ~cbngregari spergam ab eis ; neqne.nocebb in veritqte' tnea (Psql,'
posse :Credunt, e.xactori quasf sub pastoris hoinine ixxx.vm, 5.3).: Et iteni Jeremias rid. Dpminunv::
vendunt, fet quanto ;rivajora Tuerunt .patritfionia, Tradidisli enim tios','ut emendarerittir;Mli qulem
,,-tanto prolixius.episcopalis. ordiiiatip propalafuf; ut- _aggrqvaveruntjugutn suuin supef.hos. Et Dpniiritts
liihilrenianeat indiseussuin^ qubdulile.videaUif ad jnlHvarigelioV::Si_'qiiis scqiidqlizqvetitunum depusU-
'Visum? Dfsic pariler luat Ecclesjaljniiinarum- dis- : -iis islis qv.i~ihmecredunt, expedii ei,ut suspendatur
pendiurii,: amissioriem et rerujtoEi turic tandeiii IUyiblq asiaqfia in cqilo ejtts, el-deme.fgqlurin profuiiy
npvissime sequitur episcOpalisordinatio, quafii parT dum uiaris (Maiili..\ym, 6)., .SedVdicet aliquis-:
cbtiirii praecedil eleclio: neque inquirtiiiiur merila , Quamvis eriiin res ecclesiasiicae a irie detineanlur,
sed poiiusVeliguiilurnvuriera. Cujus unquanv prsedia liquelquia plufa Jjeneficia [ex yisisjper nie adver-
toties depraedaiiiel-pbstmpduii) venuriilata, qiiemad-' sus Veaindejn ecclesiain, niiiiisir.aiitur, quam si ab
"
lriodum:sanctae Ecclesiae irtvenluritttr? Aut.qiiibiis iisdeiri ecclesiasiieis delirierentur:,•..' sed eiTant."j
sacrificiis tales ppternrit expiaf i pfaedones? Dfenique Quaeergo ope.rajmisericprdiae de liujusniodi friigibus
scriptumest : Siypeccavetil 'vit-iii;vitutii, plucare ei aVtalibus.ppferiirit legitime praep&rafi? Nunquid
', polest Dcris:: si auleiriin-DeutiLpeccaveril.vir: qiiis -,; eIeeifiOsynas];;Targiri?^yel fprtasse' potiiis , [ipsifis
'orabit pro eo? (I.Reg.ii, 25,) Qriidam et ab ipsis ecclesiaecujus beneficiis yi poliunlur. abaria cp-
episcopis fiieriiit caulione firraa. , ., ,, . .._. '. , op.er.iri,veliuniinaria] succeiidi, arehitecta reparari?
Oitaies prihcipes eortim qui dixerunlj Hieteditaie Glaniai Domirtus per Osre: Miseticbtdiam vqliiiet
pbssideahins sdncluatium Dei/IDeusmeus.,-porie: ik nprisac.fificiuny,el scientiam Dei.plusquaniJioldc.ausla,
l.bs'iil re/.ffl; ct Sicni: siiputqrii:anie [aciem veuii (Osee vi, 6);; Et item;: Ega:I)ominus "diiigens:pidi
91 •- •.' " ATTOKlS "VERCELLENSISEPlSCOPi: :.-" "_"' '": f W_
cium, el bdio haberisrapinamin iioibcanslo•('7_._t.Lxi-, __reniuf bona ad omnes, niaxime auteiri ad domeslicos ,
•8). Deus juslorum diligii paiiperlaleiii, quani divi- fidei. Quoniam sicul ait bealus Ambrbsius (lib. i .
tum munera, quaede rapinis stint .:. -. :. . . . Offic. c. 50, anle iijed.) : « Oninibus debeiinis jviise-
peus ad iriunera Cahi; quia quamvis recle pfferrel, "Ticofdiarii; sed' quod plerique eam fraude: quaerunt,
tamen non recte dividebaf ettm fratre.; Ait enim et affinguritaerupinaiii; ideo ttbi eausa mauifestatur,
beatus Amhrosius (lib. 1 Offic., c. 30) i « Non persoha cognoscitur, tempus urget, largiris se dehet
prpbaturlargitas, si qttod alleri largllnr, alteri quis profundere misericordia. ». Unde beatus JoanriesVV
extorqueat, si injusle aequirat, ac jusle dispen- aposlolus ail: Nolile credere omni spiritui, seldpro'..,
dendum pulet. ». Et ilerii : « Fundanventttm igiluf bdteutfum _# Deb sil (I Joah.tifi). Talibtts ergo
lvabeat liheralitas lua. Hoc primum quaefilut ut cuiii -'opem inferrenoii desistamus, ut ipsprum meriiis efV
fide conferens,' fraudcm non facias oblatis..» Ef. intercessionibus introduci mereamur Iri aeterna ta- V
paulo post: « Si non iiotest alteri subyeniri1,nisi bernaculii..
aller laedaiur, comnibdius est jieulrum juvari, quam Sed quia' asperuiri quod dennntiamus pbsefvafe
gfavari alteriim. Quamvis quidam pervefse intelli- yplehlibus omriihovidetuf, dumpenitus blaspheiciafeV
gentes assurnaiit sibi in testiriioriium, qiiodpominiis sarictarum Scr ipturarum rionaudenl auctores,;ipsds'
ailinEvangelio : Facite vobis amicos de mammbhqKpersequi nonomittuiit relalores, ut quasi securiiis.de
iniquitatis, ul cum defecetilis, recipianl vos in mterna iguoraiilia seexcuSari possint, si haec niiiiime audie--V
tabernqeula (Ltic, xvi, 9) Mammona eiiiiri diviliae fint. Ecoritra:nos Doriiiilus;adinonet;Ezechieli, pfb^ -
siirit, quaebene iriiquilates dieunlur, quod sasculares' phelae dicens : Tu , \fili liominis ,' specuiatofem te
diyitiaevix erescuntnisi ahsque rapina. Omfilseiiim pqsui domuilsrael, audiens de ore: hieo. verbutn,
rapina iniquitasest, sed non omnis iniquitas rapina : annuntiabis eis ex tne. Si dicenie -me ad impium,-
iiiiquitas enim dicitur quidquid plus vel niiiiiis aequp. -mortemOrieriSytiqnanminiiaveris ei, neque Idculus
fit; rapina auterii est praeda, dicla a rapieridb, id est fueris, tit averldlur\a viq sua ihtpiq, el vivat'_':''
a violenter capiendo. Non efgo jubemuf aniicos de ipse impius iri iniquitate siia morietur : sanguineiii
rapina facere,sed demammona iniqtiitatis. De ra- aulem ejtis demanu tua requiram. Si aulem iif;
pliia autenv eleemosjTiaiiidare liullaleiius possiimus. anhuntiaveris impio, et i.lle non fuerit "convers«s_;
Quod Zachoetts ille puhlicaniis pruderiier cohside- ; cibimpielate et viasiia iriata; ipse qnidem iri.ini-:_:
rans, ait ad Dominum : Ecce dimidiuiri bonorum quilate sua ihorielur, iu quiem animain tuamlibe-
tneorum, Domihe, do pauperibus; el si qnid aliquem tasli (Ezecli. ni, 17). Et.Jacobus appstolus '<:Qui
deftaudavi, reddo quadtuplum (Luc. xix, 8). Tolum convetlifecetit peccatotein ab ettote vimsum, salvqbit
enim dafet pauperibus, si se innocenref aiite con- .y; ariimam siiqth;; et operiel inultiludinem peccato-
vefsionem vixisse cognosceret; sed quia aliquid per rum (Jac. v, 20). Isaias quoque "ait :_ Glqrria, tie
fraudem se abstulisse.consideraverat, dignuin cen- cesses, quasi tubq exalta vocem titdin, et annUnlid
sttit prius ablata juxta legeln reddere, et sic pbslmo- populomeoscelera eoritm, el domuitsrael peccala eo-
'
dum qucereniariseraiii paupefibus erogafe, Aiiliqua runi. Me eleitim de die in cliemqumrunt, et scirevids
eijiniTex In quadriiplum restiliii iuhebaiahlata. Et :, meas voiuni: quasi geris quw -justitiam (ecerii,_\el[ju--
quia dimidiam bbnorum sttoruiii partein , ad hoc dicium Dei sui non reliqueril: rogantthejtidicikjus-
sufficere credjdit, Coni]ieientef ct diiiiidianvegeiiis titim, appropinquare Deo volunl-(Isai, LVUI,1) . .-;.--
disiribuit,- sihique nihir in posteruftT reserviivit. ..... Et fursus: Sed et si qaid palimini propler
Igltur si eyerierit ut quihus redflauttir, quaeinjuste jusliliqm,, beali eritis (I Pet. nf, ii); et itefuhi : ;
ablata Suril,velliaeredes ipsorum invenirifiort possiiit, Tithoremnon iimuetitis, et non conititbemihi(Ibid.):
nielius est til Ipsorunl, cujus [fueranl fibniiiiein Curiienim subjectionem fibbis imperafet,ait propler
eleemosynis distribuanlur, quam a rajitorihus Ca- Deurii ; quTapraeter eumTiilTiobis inlefid . ,j. , .
pjantur. Sed si fleri polesl_ inagis reddeiiua siinT,- arte coriipellanlur. Et rursus: Deum timete, regeiri
quam aliter qttoquoniodo iJispeiisarida.;.] . ,'".. , L'honbrificale"(1' Peir.jii,, il)', Quia slC•fexJhoriorifl^
iecerifDomirio. . . ',;''. .;-. '.;'. . '";'' . candus est, ul Dei limor prsecedere videalur;:Unde
".''•..'. . . exemplum, ii.l spe ejeemosynx lacieiidie, et reniuiieraUonehi prOjriiiiens mox adj'ecit: Sed ei-
I, ',..' ; '-: . laudatus est, sed ue prudentia. si quid palimini proplet juslitiam, bcali eritis (fbid.);
Najnsi de boiiitaTe .' . :•';'.. ;. , . ,\ ';;''. , .' .-.• : el ileni : Tiinbtem qutem. ite. limrieiilis , et riori
.-:' '.. . ,'•-'"'. ,'' .iion vocareluf,'sbd iri eb ejtts : cbhlurbemifii•(Ibid.pEl beatris Parilris apostblus ad;
laiidiilur pruderiiiai quia pfospexit . ..'... '._ . . Tilurti: Adtnbne ilios priticipibus ei potesiaiibussub-
a nobis iiriilandttm est. Yillici sane oijjries sunius, "jecios esse, dicio obedire,qd onine opus bpnumpa-r"
quia dispeiisaiiorieiiv Dprijiriicarum feruifi^ oifiries "tntos: esse.(Tit. m, 1), IJndeailbealris Hierbnyrifus;
accepimusVNaih secuijduiribeatum^auluiri apostb- . Si bbiiiiin rist quodjpra?cipil iiriperatPr"et:pr&ses:,:v
lum :.Niliil habemus quod tioh accepiniris, et niliil jubeiilisobsequere voluiilati; sin vero maluiri , et
iniulimus ih liiUndum : nec effette quid possuintiS(I eorilra Deiiiil sapil, .responde i]Iud ei de Actibus
Tim.yi, 8). TenipuS faciendaevillicatiOriisetredden- ; apostolor.uni: Obedire opdrtei Deo magiiqndm lio-
daeralioiiis, iiriiinleiitie i>rbpe esi, Ergp prospicia- V, hiiniuus (Act. v, 29).; '» Beatris quoque Ambrosius
ftius nobls iijfuiii.ruiii, cl drimTeiripushiibemus, ope- ''"-..ait: t-Licet iiJji silere 'jn riegotio fluntaxat |pecU-
95 ' DE PRESSURIS ECCLESIASTICIS. — PARSIII. 94,
niario, quanquam sit conslaiiiiae adesse cequiiali.._. rum potenlia gratiosius confidunt. Nam seniper nieis--
In causa autem Dei ubi comiriune periculum est, daces vera dicenfibus adversanlur, el iniqui fideles
etiam dissimulare peccatum est non ley.e. . Et persequi non Omitlunf: qiria secundum beattim Am-
ilem : < Episcopus lieque adulanlem se,' neque brosium : «Plerumque etiam ex doclrinaarrogaiitia
adulandurii cuique exhiheat. Alterum enirii callidi- naseilur. J Hinc et legimus in Jereinia, quod Semei;
taiis est, vanilalis alterum (I. i 0[fic.,c. it). t Unde psendopropheta iratus- sil contra meridaciuin suurii
valde metuendum est, ue humanam observando vera scripsisse Jereniiam. Unde et Domirius: Eccc.
gratiam, divinam adversus nos concilemus iram; ego visilabo snpet Semeium(Jet. xxix, 52). Et Isaias:
el dum a niomentaneis adversarioriinv nos proeca- tn quo perculiam vosultra addenies prmvaricaliones?
vere quaerimus insidiis, seternis mancipemur peri- (Isa.i, S.) Ilem in.psalmis: Declinanles autcm tn
eulis, et illud eveniat quod in Salomone legitur: obligalionem, adducet Dominuscum operanlibus ini-
Qjii timet pruinam ; irruel super eum nix (Job vi, 16). quilatem(PsaI. exxiv, 5). El Petfus apostolus: Oinnis
Ait eriim Domirius in Evangelio: Qui nie erubuerii propheiia vel scriplura propria inlerprelalione non fii
et meos sermones, hunc Filius hominis erubescelcum (I Petr, i, 20). El Joannes : Omnis qui prmcedii, et
venerit in majestate sua, el Palris, el_sanctorum an- •non manel in doctrina Chrisli, Deum non habel (II
geiorum (Luc. ix, 26). Et bealus Sixlus papa ail: j ; Joan. IX). El Jacobus : Si zelum amarum habelis , et
i Merilo namque causa nosrespicit, si silenliofa- conleniionesin cordibus vestris, nolite gloriari (Jac.
veamus errori. i>Et fsidorus (lih. III Sent.c. 44); in,,14). Hi eienim injuste damiiari nihil nieluunt
.< Qui.corrigere potest et dissimulat, verurii est quia proximum, ubi favorem speranl actjuirere princi-
conseusum erroris alieni babeal. » Et beatus Iiiero- pum, de quibus eiiam el beaius papa Alcxander'
nynius : « Omnis correclio quaeprbficil ad salutem , . .-._. .,.'..• • ;• • -'•;•..'. . (52j
acl-praeseiisvidetur esse trislitiae, sed postea fructus ... Personain potentis accipere ul requisili ah eb
habel paciflcos. » Sed quod absque gravi dlci nprf pro fayore . . . .. non dubilenl in causa proximi ....
"potest gemitu, [quidam ex nosiris in lantum se quis esl verilas, nisi ille qui dixit: Egb sum via, ve-
pravis suhjiciunl potestaiibus, ut eliam divina riias et vita? (Joan. xiv,6.) Augumeiiiari etiain ....
verba , sanctbrumque Palrunv edicta ad redarguen- scelefe quam et de oppressorum niisei-abili elisioiie,
dum vitia prolala, adeo falsis nitantur vitupera- cum sit lioslri opprinii, . .. . .'•_..".vero inslaiiiisr
lionibus obumbrarc, ut etiam sacris yideanlur siiiie juvare. Unde bealus Ambfo.sius : Errdniem
confirinare doctrinis, quae omnimodis duduni de- amiciim corripe ...,.., ne deseras; in udversis
structa sunt in ipsis. Hi ergo taies merilo pseudo- enim amicus probalur. Nam inprosperis amici onipes
propbelae, et pseudochristi dicuntur. ] ... "modorj videntur. Et iteruni: Non defendas improbum, el
vel gloria vilav temporalis per adulationislapsum se sancla indigno commiltenda non arbitreris; neiiue im-
terrenis potestatihus . ................ pugnes acrius crimen, non deprehendis(sic). Et alihi;
subj'iciunl. Et hoc certe quidam ideo facere viden-- Nihii opinionem imo (sic) fidem graval, niiam si in
luf, til ipsorum delicta potenlium "auctorilate Indis- judicando polenliori dones causam inferioris, el pqu-.
cussa reliuquaiitur; sibique conscii de proprio li- perem innoceniem ai;giias, divilein excuses , reum.
meul facinore afgui, si illorum defendere pravilates culpm. "Ei rursus : 77« ehini fuveinus frequenler, q\
non deceiTaverini, Qaos et congruenier admonet quibus referendmvicemspeiamus gratim. Sedeo magis,
idem dicens : « Considcret namque liomo cum quo infirmos et inopes susleniare convenit, quia pro eo,_-
adversario bellum gerat, in suam se mali, quo de- qui non habei, rcmunefationeih speramus a Doniino,
liquisse perpendit, saltem ad culpani pfolrahi, ex Jcsii, qvi sub specie convwiicjerieruiemviriutum edidii
culpa pertimescat. Talib.us quidem pominus eliam forinam, ul Jiis poiius noslra cohferamusbeneficiaqui
per Isaiam coiiimiiialur, diceus : Vqi qui dicilis ma- nobis eanon possunt reprmseniare, dicens : Ad convi-t-
lum bonum, ei bonum malum, ponentes lenejtras vium iilqueepulas non eos qui divites sunl, sed tpau-..
lucem, et lucem tenebras (tsai. v, 20). Et supra' peres invitandos ; ideih adjuvai ad. profeclum bonm
ad, Ilierusalem : Caupones tui miscuerunl vinuntH exislimationis, si de polentis trianibus eripias inppein.
aqiia (Isai. i,"22). » Hieronymus (Jib. iv inJetem. Nani si oppressumopibus poientis ,el faclione tnagis,
c. 15): « Stepe imitaiur mendaciuni verilaiem, quam sceleris sui viiio gavaltim iibetavetis, egregie.
el nisi hahuerit aliquaui fecli similitudiijeiii, de- valescil opinloni tesliihonitiin.ElSobini.iSalvtimfeci
cipere non polest innoceriies. » Et iterum : « Si pauperem de manu polenlis, et pupitlum-cui qdjulot:
allquando pobis pro necessilatibus et angustiis hu- ttonerat, adjuvi (Job xxix, 12). El-ilem : Retwdiclio,;
miliias opus est, sic eam sumamus, nevcritalem perilnri in me veniat (7Hd.,-i5).EiIsaias : Con[or!ate-
et conslanliam deseramus. » Quibusdam etiani iiec .inanus dissoluias, et genua dsbiliq-robcraie: dicilq.
se laiituniinodoerrasse sufficil, sed ad sui detrimeiili_ pusiilanimis, nolile limere (Isu. xxxy, 5)...Quaprqpteiy.
cuuiuluni quosque in errorem propriuni deducere. fratfes. niei dHectissimi, a rectitudinis frariiite nul-
quaerunt. Resistentes quoqiie sibi in huj'ttsiiiodiin lateniis recedannis, quia-secuiiduin eumdero heaipin
Taiiium prolefve increpanf, quantuiii sein perverso- Ainurosiuin juslitiaiiec locis nec pCrsonis nee tenjr .

(§2) Quaesequuinur adduhlur ex Mansi apiid Baluz., Miscell. sacr. editionis Luocnsis,.
w ATTOMS 'YERCELLENSIS EPISGQPI m
porinus excipitur ;- sed 111Domino uiiaiiimiter confi- ^ Beali qui perseculionem paliuntur proplef jusiitiam;;
deiiles dicaniusfTionanj estcmfidefeih
Dominoquam _ quoritam ipsorum esl regnum ccelbrum(Malth:k~,10),
confidere in homine. Rorium est s_._n.r_.;. Domirio' iibi nbs pius Dohiinus perducere .digftetur, cuj'us re-
quqmsperare inprihcipibus (Psal, cxyii,:8, Q)\,et illud gnuni et-invpefium sine firie permarietin saeciilasae^i
procul dubiO Evangeliorii paiiehter exspeclemus : ciilorum. Ariven"(MANSI, apud Baluz.j Jlfiscell.sacr.).

VERCELLENSIS"

(Apud Acherium, Spicilegii tomo I, pag, 451.)

;.'' EPISTGLA PRIMA B spelunca ih rilarius ipsius Saul incidisseV dixeruat


. Af>-VALDONEM EPI5COPDM. servi David adettm : Eccedies deqiiq DdmiriusIs-
'
AfTp gratia Dei hiimilis bpiscopus'fidele Servitiuijf cutus esl adie : Egb,trqddm libi inimictihi tuuiri, ,ut
cuin.'devotis orationibus. . faciasei sicut pldcueriiin oculis liiis, Shrtexit ergd
i; Mttltas vestrae charilaii mercedes referiiiius prcr David, etpfaicidit oram clilamydis Saui sUehier,
iaiu benevola legaliorie gratia fralernilaljs suscepla. Posi limcpercussit corsuuni Dqvid'eo.qtioddbsci-
Quod aulem yos nobiscuni Cbiloquiumhahere velle dissel oruiri: dixiique ad viros suos : ptopitius sii'
indieaslis, vel cuiri riostro lfiissO, Deus scit, quia si milii Doriiinris, ne faciani Jiaric reiri domiiib ine.b
deJjita inler rios uriitas permaneret, iibenter in ve-' chrislo Doriiihi, ut mittdm mdnuiii meam iii etiin,
slruri et venireriius et dirigeremus sefviliiim. Sed qiiia cliristus Domini esl. Yivit BominUs,quia iiisi'
qnod pfjiis esi, tanta iiitef 'nostiuni senioreiri et vos' Domirius percusseril ennt, aul' dies ejus venenl ut-
excrevil disserisio, ut riec.lpqiiendi,. neC riosifuni - ihorialur;aui: descehdensin prmliuni peiieril; prbpu-'
ri.issum dirigendi in vestrum^seiviliuivvabsqrie ejus' "iitis silmilti Dominus, ne miildiri manrinv meamiri
licenlia nobis nuiic tempus eonveiiiai. Yerunilameri _chiislum Domini.- Et confregit Dqvidvirossutisser-:.
quod magis in coinmuiie necessarium esse cognovi- thonibtts, ei nonpermisit eos, ut consurgerent iiv
ifius, debitaaeljafitatis vinculo corislriclij celare "vo-G Saul (I Reg. xxiy,5).' Quamyis eiiiin de iliius abje-
bls niiiiime valemus. ^liuniiliter vestraiii l-ogaiitesV cliorie, sua.que eleCiioiie iriininie duJiitaret, eoque
«.elsitudihenj, ot quae a me veslro fideli, quiri et persequfenle usque ad iiiterria coafctareiur spelrin-
infimo confratri humilitef dicenda surit, deposilo cai, iamen •maiium in erim exlendere noliiit,-sed:
supercilip pacifiee atidire djgnemini. Kon le, Do- divinunl judicium exspectayil, Et qubdrirani lanTuriv-
kiirio, laedat, Vquod aliquid quasi magistraftdo 'tibi niOdo chlamydis ipSius abscideril, poslea eunipee-
inSinuafe praesuniam, qui ut familiaris vernacufus riituit, eo quod principis iiidiimeiltum velin aliqiio
suggerere vestras inagnificentiae opportuua desidero." deivonestayerit. Sie rex electus repfbhato pepercii,
Urtde, Dbmiiie mi, lanla yestro eorili subripere quamvisah ipso innoceris persequeretufj nirivisque-
poluit teineritas? unde laflla exquiri p"oiuit pcca- ;'': angustareturinjuste.,^ ;, ' : ::. , - .:
sio ? uride yestfa irieiis lamVcilopotuit cbricitari, ut Samuel qubqiie curiv, jubenie Dbmino, buiic jarii
sacefdotalis iiiimemofes revereniiae, ex improvisb fegem supef Israel- unxerit, vocatus a Sarile ire
a vesirb diseederelis seniore, yeslrisqiie benevolis- ilori disiulif, qniri et.pro eo se ofafurum spopondit^;
epiiffalfibus, et gratis in ipsos insurgere non yere- - dicens : Absita me ut cessemorare-prbte (IReg.wi;
rertiiiil? Nofi ieve est regaleni impugriare niajesta- 25). Sed nunc febelles milites Tesis:tereDomiiiofsuo:
teni, etsi injiista •iri aliquo videatur. Dei:.enim or- C fiianu aririata non forniidant,. eiimqtte expellefe a
dinatio est; Dei est dispensaiio. Profanttmest enirri regili solio briinimodisjaborant; Delalibus .eni.m-.ait
Violarequod Deus ordinat/ Ait enim bomintts per Dominus :-Sinite illos, cmcisuni, etduces cmcqrunL
Moysert: Prihcipem popuii trii- ne maledicas (Exbd,. Caicusenimsi-cmcoducqlumprwbeai.qriibo iii fpveqiri
xxiii, 28). Nartiquecui nCc maledicere licet, liquido cqdunl (Maitii. xv, 14).rSacerdoles veroDei, quibus
paiel quia el pefsequi non licet. Et per beatrim Da- clivina suiit perscrritanda mandala' non tarilum se
yid : Noliie iqngere chrislos meos. (Psdl. civ,'"15")'. custodire atalibus, sedeliam alips quos yaleni,
Quod quanla' niaiisuetudine ipse observaverit, ma- relrahefe cpnveiiit. Certe ipse Dominus irihulurii,
liifestum est.: Gerte jafti Saul sua pfoiervia ab Ipso juberite Cajsare, darenullo nibdo prohihuitjdicens :
Deo fuefat reptobalus; j'ani et ipse" David diviria Reddile qumCcesaris.suiil,- Cmsari:(Matili.xxii, 21).
: gralia in fegem fuerat uijctus, el taiiien cunv in Isi quo non lantum tributi reddiiio, sbd tbliusdebiti
"T,^.
vi_ •- Pt'ICTll!.S~-
-_>-".*"" i-a
lionoris reverenlia intelligendum e.st. Quod etianv Ji grates exirtde diguas persoivant; si aulem adversus
ipse cunvab exacloribus ul redderet, urgeretur, non fuerit, suis hoc. inipuleiit peecatis, ipsumque flagi-
dedigiialus est persolvere; sed aitPetro : Vadead tare non desinant, jit hoc secundum mullitudineui
mare, el tnitte hdmum, et eum piscem qui primus. lfiisericprdioesuaepropilius.disponat.Nam dejicieri-
ascenderit, lolte, elaperlo ore ejus invenies.stalerem; dus vel impugnandus nullo riipdo est a: populo, qui,
illinn suihens, da eis pr.o-me, elprp t'e (Mallh. xvn, jain ordinalus est a. Deo, Equideni scriplum,.est iri.
:26). UrideVetipse lanta MagiSlri eruditus.doctrina, Daniele : Qiiiq domihatur excelsusin regnohominum,
-admonelEcclesiamoiniilmode regibus servare obe- elcui volueril, ipsedat, illud (Dan. iy, 14). Nullus
dienliam. Ait cnim : Deunt limete, regem honorifi- de alicujus dejecli regis injuria sibi assuifialfidu-
cate-(I Pelr. m, 14). Nam post limorem Dei, qtti ciam. Quoiiiam quapivis.mul. . .: .: ,• .. ...
.sapienlia. initium' est, regiuiri siatinv pr__cepitser-
yandum esse horiorem. -Et. iiem,:'Subjecii .estote , ,; tanii -facinoris miserabile peiTulisse exitium.
omni humanmcrealurm propler Deupi,sive r.egiqtiqsi Quod si cui enumerare liceat, ab ipsiiis gentis exor-
\prmceUenli; sive ducibus tanquam ab eo missis.ad dio diligeniissime perquirat, et tiinc cbgnoscerepo-
vindiclani mqle[aciprum, lavdem vero bonorum. Sic -terit pppuli hujus deslructionem maxime proplcr
.enhn nos regi subjectps.esse dpcetsicut praceellenti; IJ lianc evenisse occasionejn, Quia donec fegibus
sic ducibus tanquam ab ep missis...Multuin namque repugnare quajfunl, et a paganis undique opprimun-
*st inler.principem, et.missum ab eo, Sed: haec tiir, el a finiUmis geiHibus. ideo coiiculcanlur.'' Et
prisiceps dpcet Ecclesiae. Vidcamus quid. et ejus (ium praesuifiunl-illiciia, a deJjilis nihilpminuspri-
sociuS.:.jyQreesl polestqs nisi a Deq..: qttm qutem vaiitur lionorihus. -'.'.
sunt, a Deo ordiitala srint. Iidque qui resislH pple- Sed quid de: regia fidelilaleet bealris Gregorius
slaii,, D.ei;ordinalioni, resistU._.Qniqutem reshtunt, dicat, audiamus; Ail enim ad-Mauriiium. scrihens
ipsisibi dqmnalioiiemacquintnt. Natn principes.non imperatoreni (lib. u,\ epist. 61) « Omnipotenti Deo
sunllimoriboiii operis,sed niali. V-isqulemnon tir reus est, qui serenissiniis dominis in omne qubd.agit
-inere potestalem; boniim,(ac, elhabebis laudemex el loquitur, purus non est. Ego autenvindigiiuspie-
illa, Dei minisler est libi in bonum. Si. auteni male tatis yesiravfamuJus in liac suggeslipne mea neque
:(eceris, titrie. Non eniin sine causa gladium porlal, ut episcppus, neque ut servus jure reipublicae, sed
Deienini minisler_est, vindex in iram eiquimale jure priyalo loquor, quia, serenissime dom.ine,,,
egit. Ideo hecessilaie subditi _estote:non solum pro- ex jllo jam tempore dominus meus Tuisti, quando
pler irqm, sed et propter conscienliam: ideoenim et adliuc doininus omniuin non eras. i Quainvis
Xributa ptmstatis :miiiislti enitn sunlDeiin liocipsnm . eftiin Mauritius in quibusdanv inclementef ageret,
jsetvientes. Reddile omiiibus-.debita:,cui iribuium, etmaxime Contra ipsuni. sicut ipsius scriplis,de-
iribulUm; ctii vectigal, vecligal; cui iimorem; timo- claratur, lamen doiiiino hoe commillehat, eique
rem; cuilionorein, hohofem (Rom. xnl, 2). itern ad fidem servahat, et pro eo. orafe non, d.iirefebat.De-
Timotheum : Obsecto igilur priniuin:.'omnium fieri nique enumeratis.injuriis.ab eo sihi iilflictis, ait rnr-
obsecratiohes,. oralioneS, postulaliones, graliarum Sus(/!'i.n, epist: Zl in fine) : « Inter haec pnvnia
acliones pro omtiibiis hbniihibus, pro regibus et om- incerta-ad solas lacrymas redeo, pelens ut idem om-
.tiibus qtii sunt in sublimilale consliluli (I Tim. n.l). nipolens.Deus piissimum dominum nostruhv et sua
„ NanvetbeatusDavid cum peccalum sttuni Domi- . hicmanu regat, et in illo terribili ju.dicioliherum ab
Tio. cbnfilerelur, ail: Tibi soii peccavi(PsaL-L, 6). omftihus delictis inveniat, n;Sed qiiia ;Doniihus sibi
Quain seiitefttianvdiligentissime exponens Cassiodo- , cpmfiiissam vindiclam npndifferat, eidem AlaufitiO
rus dicit: « De populo si quis erraverit, et Deo postea aperte demonsti^atum esl. Beatus quoque
-peccat ct regi : nam quando rex delinquit, solj Deo AmbrositiS eum inj'usle persequeretur a principe^
reiis esl,; quia liortiinem,npn habet qui ejus facla totiifn sc Doniinp coniinendabat, nec defendendo reT
-dij'udicet,Merilo ergorex Debtantum dicit sepec- r sistere quserebat. Taliler sacerdoles Dei .se contra
;casse, quia solus erat, qui ejns potuisset admissa ', , iniquos' piincipes niunire debenl. Sicut ait bealus
discutere. J Sed.quid dicendunvest deoniiiibusaliis Pauliis apostolus : Non vosmetipsosde[endenies,cha~-
csanclis docloribus ;iivlioc consentieiitibus? Qui vero rissimi, sed dateiocumirm, Scriptum est: Miliivin-
conlra lios oivvnescalcitrare volueril, liquido palet diclam, ego-tetfibtiam, dicit Dominus;.(Rdm.xu, 17).
quia ex Dbminicis ovihns rion erit, vocem Domini Nam arhiis defendi, depraedatione vel devastaiione
-noriaudil, bonum pastorem non cogrioscit, pascen- yindicari, praeda ditari, vel bpmicidio yel dejrunca-
Tem ovesfiori inlelligi.l,magistrum spernjt. Superest tione limeri,.noii sacetdolum, sed daiiiionumest. Ait
-rit fur sit et iatro. niactet e.t perdat, Ef si iri pvili namque bea.lus--D.avid : Nolite spetate in iniquilqie:
Dominicoseconspicil, considerel unde yel quomodo et in tapinisnoliie concupiscere(Psal. LXI,II). Talja
intravit, Ait enim Dominus : Qui tnecumnon est, eteiiinv perpelfantes niercenarii dici ppssunt, paslo-
adversumine csl: et quimecum noti coiligit, spargii .res.auteni nullatenus esse possunt. Aut quonvpdo
(Luc. xi, 23 ). Sane sciendum, qttia cum Deus Deo sacrificium offeiT-epi,;fisumeut, erini audiant
oiiniipoleiisutilem populo principeni donare digna- ipsuin Doni.ihumdicenlem : Si offerstnunus luunvad
tur, jusiuni est ut ejus hoc pietati ascribant, el allare, el ibi recordalus [ueris quia (raler luus habet
9*. ATTONiS VERCELLENSISEPISCOPI 10(1
aliqnut adversutn le _: r.ehriqueibi munus luum ante A hdiae impietatem. Juranl ciiini regihus suis, et hderii
qltdrit, ei vade prius reconciliari fratri luo, ei itihc quam polliceiilur praevaricanlur, nec metuunt volu-
veniens offeresmunus ttium (Malth. v, 25, 24) .... men illud judicii Dei, per quod indicitsir maledictio.
...... .. . . . adversum nos babere senliimis, sa- . Multaque est poeiiarimi coniifiinalio super eos, qui
Crificium Deo nullalentis offerre deberiiiis. jiiranl in noniine Dei mendaciter. Qua_igitur spes
Igitur quaede perversis regibus servanda fidelilate Talibus popuiis contra hoslcs Iahorantibus? Eritne
huc usque diximus, ideo adnotare 'curavimus, rit fides ultra ciiinaliis genlihusin pace credenda? Quod
exinde intelligere valeamus, quaiila diligeniia quan- f03ilusnoii violandum? Quaein hoslibus j'urala spon-
Taque cautela honis ohedire debeaiiius, quando nec sio permanebit, quandonec ipsius.propriis regibus
"etiain malos a- subdilis vexandos esse nioneinur. juraiam fidein conservant? Qttis enim adeo fiiriosus
Quod si ira principis in laiilum desaeviat, vel si tarii est, qui capul suum manu propiia deseeet?:Et illi,
gravis-fueril culpa, ut ad ejiis graiiam redeundi adi- ul notuni esl, immemores salutis suaepropria manu
tus nullb niodo reperlaiur, neque sacerdolali inter- seipsos iriteiimuiit, in semelipsos propriosque reges
veritu, neque magnatum preeibus, verum etiam nec suas convertendo vires. El duni Domintis dical;
familiariuiii consiliis vel supplicationibus, nullaque Noiite langere christos meos (Vsal. civ, 15). Et Da-
'salisfactioneipsius animus placari possit, lunc fu- B vid : Qiiis, inquit, exlendetinahv.msnam in clmsitim
giendum esse consulimus, dicente Domino: Si vOs Domini, el innocenserii? (I Reg.xxyi, 9.) IUis nec
persecuti fuerint in una civilate,fugite in-dliam(Mattli. vitare metus est perjurium, nec regibus suis Inferre
TC,25), donec mitlat Dominus auxilium de sanclo, et exitium.Ilostihus qiiippe iides pacti daliir, ncc vio.-
deexeelso miserealur omnipotens. Corigruenlius ita- -laltir. Quod si in helio fidesvalet, quanto magis in
que fieri polest, ul aliquis procefum .toorein regis suis servanda est? Sacrilegium quippe est sivicle»
rSui fugiendo declinet, quam rex iufra «ui regni fines tur a geniihus regum suoruhi promissa fid.es, quia
'rebellantem adversum sepersequi omjttat. Aridiyi- non solum in eos fit peccali tfarisgressio, sed et in
linis etenim quosdam sic evadenles, ad pristinos Deum qiiidem.-in cujus nomine pollicetur ipsa pro-
fiostmodum felicissime remeasse honores. Quosdam raissio. Inde est, qttod mulla regna terrariinv c,03le-
vero perlinacitef iritrantes, usque eliani ad conterii- slis iraciindia ista permutavit, rit impietale fidei et
ptibileni exitum perveiiisse. Est enimnaiurale fe- inorum alierum ab altero solvereliir. Unde et nbs
iriediuni, ut qril pro diversilate morum simul per- cavere opoiTet casuni hujusmodi genlium, ne simi-
manere noii poierunl, majores minores expellant, liter plaga feriamur praecipili, el poena puniamuf
niinores ipsos majores fugiant. Nam ul a subditis crudeli, Si enim Deus angelis in se prarvarieantibus
•prceposili violenliam diu palianlur, ignominiosuni G noii pepercit, qtii per inobedientiaiii coeleste habi-
est.""-Aiteiiirii Dominus : Non esl discipulus super tacuJuni perdidenint: uiidc et per Isaiam"dicit-i
magistrum . heque servus. suver dominum suum Inebriatiis est gladius meusin cozlo(Isai. xxxiv, i>)':_
(Ibid., 24). Venerabilis etiam loannes.Chrysoslomus quanto magis nosiraj salutis interilum timere dehe-
irt quadam hoiniliasic ait:; « Sicul enim videnms Ifi mus, ne per infidelitaiem eamdeni saevienlis Dei
istis riiuhdiallhus regnis quomodo in primis qul- gladio pereamus? Quod si divinani iracundiam vitafe
dem uemo pbtest facere seipsum regem, sed popu- voliihius, cl severitaiem ejus ad clemenliarn revo-
lus eligil sibi regem, quem "vult: sed cum rex ille care ctipiiiius (55) ne una cum eis qui eadem conjiit
fueril laclus .et confinnatus in rcgnp, j"am habet ratione iiitunliir par posna perditionis conslringat,
-poieslatem in hoininibiis, et non potcst popultis qitos in pernicie prava societas copulat. Si placel
jugum ejus de cervice-siia repellere. Niim primullj oninibiis qui adestis haeclerlio reilerata sentenlia,
quidein in poteslale pbpiili csl facere sibi regein vestrae vocis cain consensu tirmate. Ah universo
queni yult ; factum ariiem de regijo repeliere, clero el popiilo dicltim est: « Qtii conlralianc. ve-
jaiu non est in poteslate ejiis, et sic volunias por. -slriiin:defiiiiiiorieiiipiwsiiinpseril, anathema, mafa-
puli postea iniieeessilatenT convertitur. v Sancti nal.lia, hoc esf perditio in advenm Dbmini sit, et
quoque Palres sacra celebrantes concilia, pro rohore ^ ciiin Juda Iscariotlrpar;ein babeat, elipse, et socii
reg.ttm el slabiiilaie regni sagacissima proiiileriiril eoruiii. Amen. J Et niiiic , •'. ; . . . . . ; ; '.:.';.
deereia. Ex concilio Tolelano cap. 75v, post iiisti- . ... « Quanquamlii cbncilioanleriofi
ttita quaedaiiTecclesiastici ordinis, vet decfeia qu;c quod anno prinio gloriosissimi principis noslri de
ad quorumdam perlinenl disciplinani. « Peslrenia luijusmodi re fuerit promulgala senlentia, tamen
nobis cunctis sacerdotibus senlenlia e.\t, pro Tobore placet ilefare (eoncil.-Totct. yi, c. 17) quod conve»
Tiostrorum regtini, el slabilitate genils Giillioiiiin iiil cuslodire. Iiaque regis vita constaiiienullus sihi
pontificale iiltimuin sifb Deo judice Terre decretum. aliqtio opere vel deliberatione, seu cujuscuiique di-
Muitarum quippe genlium, ut fariia cst, lanta exsl t gnilalis laicus, seu gradu episcopatus, presbyterii,
perfidia aiiinioruni, rit fideni juramenlo pfoniissahi aut diaconii conseerauis, cajleriquecleiicatusoffitiis
fCgibus suis servare conlemnaiit, et bre simulent dedittts, fegehi pfovideat contra viventis regis ulili-
juramenti professlonem, diim relirieanl menle per- tatem, riullo blaiidimento vel suasione -pef eam-

(S5) Cupiniris. Mulia liic pmilii nionet Aclierius.


.____.•-".- EPtSTQLiE".; ; 102
derti spem arit alios in se traliat.,, aul ipse in alium hriiehlo Pltqiismoruhi, qtiod.esi hypoctisis (Matc. vin,
acijuiescat, Ihiquum enim et valde exsecrabiie a 15)."Dicit etiim beatus Paultts aposlolus :; Si fieri
GhrisTianisdebet haberi, futufis temporibiis. illiciia polesl qubd ex vdbis :est:(Rom. xn, 18), id est ex
prospicere, et vilae suse ignaros yeriiura disponere.» vestra parte; aic si diceret: Quidqiiid njali Iiortiines
Et frirsus : (S4) ConfiriiUirtifiOsliumsacerdolcs,prae- faciant, vOs semperlllorum salulem quajrile, oppor-
lef"ebs qui regia:poteslate licenUaril accepere, quod- luna docete, ihuiilia qnarrtyis ingrati arguite, et 'si
libet mandalunv"ad"genlem extraneam oCculie acci- lieri potest, corrigere slttdete. Ilaec est briim iiiilis
si despexeririt, nOn ideo nobis a rCcli-
pere vel dirigere nbn prajsunianl : qui auiem depre- pax, quam
Iiehditur atque convincitur,- deriunfietur piincipibtis,-. tudine coiivertit deviare : ham a bono recedere, et
apud cpncilium coridigriaaniivvadversiOne muliabilur. alienis erroribusimplicari iriulile conspicituf. Scri-
Qui enim jam dictis Dei et Dbhiini nbstfi JesuGlirl^ ptum qttippe est: Quiieiigeril picem, coiriquinabiluf
_ rifiea : ei qm cohinirinicayefitsuperbo,. indueiur su-
sti, bealissimorurriqueVaposioloruriiPelri et Pauli,
el caeteforum saric.lofu.m'Pairum moiiitis coiilralre 7perbia. (Eccti.xm, 1),::
tentaverit, seiat se procul dubib diaholum hahefe Ad tramitem ergo vera. pacis, id est,.Domini ivo-
ductoreni; et quia Jesum bahere iioluit, profecto -stri Jesu Ghristi, sanclofumque Patrum exempla,
Barabbam babehit.V ; B vel documenta, sincera mente cohveniamus; lideli-
tatem regiarii,ul Ipsosdocere cognoscimus, firlniter
Quapropter, reverendissime domme.hajcel IiujttS-
rivodiconsideranies, ad graiiam serenissiiiii regis et . tenearivus; riosque in Dei omiiipblenils servitiov
dornirii nostri reverii non dedignerijini, recolentes nostjlque senioris obsequiO. ac fidelium coriffatriim
qualem el jurejurartdo polliciti estis fidelitatem. .sunragip paraiissiiiips instituamus,;et quoscunqtie
ad haec oiiinimodis irivitemus.Qui vefo
Scriplunv quidem est, diceoie Domino ; Non assu- possumus
tnas honienDei luim.vanumquoiiiqm non habebitDb- . lalibus monitis rehelles exsliterint, intcf hos Jartv
minus insonteiheunifqui notheriejusihvdnum assuiri- nori est pac"^ yiiicutumirisefendtJrft, sed sbparalibiiis
pserit (Exod.x,7), Memoresesloteregi*dignilatis, ftie-' corisilium pefquiferidUni.Crit: aliquem ex\ ipsis ad
iftofes eStote et veslfi ordinis. Erimus eniin in quan- societalis pbssiniiis perduCere gratiam, ;ne sirinil
turiv possumus, si jttbetis, in his fautores. Erimus et oiniies pereant in culpa, IlariciqiiideniViriiriiiiterc;
fidelisSimj adjutores. Nihil dubites, patef mi, ripn SGparaiipnem,ipsiiis Salvafbris.quod; janirpraeffiisi-;
-
expedit quidem : diliginius enjm, Deo teste, boriniri .mus, sacro cogimur-exe!npio,Quonj^n yiiidefdignuriiV
pacis, ct ad fruclum festjnanius pefvenire cliarilatis. est, ttl eumVqui se jiistiiiae dari vtilt, ab eis qiii rib-
Npti elenim omnis pax eadem pax est; est namqije liicrinl separare ctireinus. Qnia si cum ipsislri erfofe
Siilutaris pax, invenitui' et noxia : salutaris qtiideriv€ pefiKanserit, neque iiltirri prodident, el ipse curii
pax est de qua Dominus ait in Eyangelio : Pacehi iilo pariter; iiiferibit. Sicut eriirii bonbruni consoftio
fnulli prpficiliftt, sic inalofuni socieiate pliirimi per^
rellnquo vobis, pacein meam-do vebis (Joan. xiy, 27)
Et quia dissimilemagrioveral, siibdidil : Non qtio- emit. Namqueiualorum eollegium cujuscunque. . L
iriodohic muhdris dat cgo do vobis (Ibid.). Ilertvbona .... •.:.: . • . . , multofurii homiimm nequi-
paxestquam angeiipastoribus nuritiavere, dicentes: iianiqiiasiuniusiiiibecil]. . , . judicanduni sCriptunv
Gloriain excelsisDeo, et in lerrapa.vhomihibusbonm est : Omnes geiiies quasi riorisinl, sic sunt corameo;-
vplunlaiis (Luc, u, 14). Et de qua ait beatus P-a.ul.us et quasinihiiietiiiane reputatm sunlei (Isai.XL, 17);.
-aposlbjus : Chrisltis esi prix nostrq, qtii [ecit utraque Sed necin arcis. . . . quarumlibet niuniiioriuni in
urium (Ephes. n, 14). Tiursus iniqria pax est, de qua hiijiisriibdi confideridum esl pfaesidio, quia, ut pro-
...... . . . Cutn (oriis armafus.cuslodii dlrium phela n\i :Si exallatus fueris ul qquifa, el si inter
suum, in pace sunt oinnia qum ipse possidet (Luc. sidera poneres niduin luum, inde tlelraham te, dicil
xf, 21). An non ipse diahblus queriv per foftenv in- Domintis (Abd. i). Divilim quoque si afjiuunt, nolite
lelligiinus arinatum, paqerti Domino quaetebal, cunv cor apponere (Psal. IAI, II); ne aliquando videnles
prbcidens ante eum, scilicet foiTiofeiri, diceret : irrideanl dicenles : Ecce homo qui non posuit Deum
"
Jesu, Fili Dei qllissimi, adjuro lepef Deum ne me: adjntorem suum; sed speravil ih mullitudine divitia-
lorqueas? (Marc, y^ 7.) Sed quia eam injuste quavsi- rtim suarum, et prmvaluit in vanitate sua (Psal.
yit, Jmpetrare: apud euni niinilne ijieruif, Beatusi I.I, 9). Neque enim duciinus superiluum amicos ac-
quoquePavid npxianvpuians pacein iiripiorum ait : quirere, asdifieiauiilitcr crigere, possessa cusiodire,
:Qiiia zdayi super iniquos, .pacetfipeccatorum vidcnsi et bonesla in omnibus servala moderatioiie proliceie,
(Psal. LXXII,3). Sjcut eniiri angeiibonoruhi paccmi scd his fretus auxiliis aliquatenus superbire , in-
utilefti judicabunt,:sic iste impiorttrii iiiiitilem jiidi- commoduin iiiiquejudicamus. Ail enini Dominus in
cabat. Unde cuiri magna discreiione.Tpax est inqui- Evaugelio : Non in abundantia uniuscujusque vila
rerida, ut et saluiareiu omriimodis firmare laborc- esl super lerram (Luc. MI, 15); cl iteiii : Miser, hac
ifiiis, et inUlilem yitare valeanius|VMeliiisitaque esii nocte repelent a te animani luam; qum aulcm parasti,
nobis adversarios utcuriqne lolerare, quam cumi ciijns eruni? (Ibid., 20.) liaque: Spera in Dontino, et
ipsls inlqUepaeisci, dicerite Doinino : Gavelc a [er- [ac boniiatem, el inhabita lerram, el pasceris in divi-
} .' •..' '" - - ;V:V"" ':. -""" ,'•

(84) Confiniihni. Haecin edito concilio desunl.


•103 ATTONIS VERCELLENSISEPISCOPI IGI
liis ejus. Delectare in Doihino, et dabittibi pelilionesA. num ul erigeret, porrexif, a cunctis nos miiliscii-»
cordis tui. TievelaDOniinoviam luamfel spera in eo, piat, et ad rectiludinis semilam pe.rducal. Ainen.
il ipse fqciel (Psal. xxxvi,5). (Epistolmsequenles inscribnnlur':.PEOAI.IQUJBOS
' :" ER.ROril.BUS
His et siinilibus sanctarum Scriplurartim sermo- JIISS__.)
"
nibus invicem exhoiTantes, ad meliora nos prq- EPISTOLAII. V :.
ADOMKES FIDELES DIQECESIS '
SVJE_\ .
vehere non lardemus , et quos iiobiscum trahere.
non valeiuus, hos saltem ad deteriora prosequi for- ATTOgratia Dei humilis cpiseopus, cunclis lideli-
midemus, dicenie Apostoio : I.nfidelissi discessirit, _biis in nostra parocbia consislentihus salulem et
discedat (I Cor.xvn, 1S). Ule enim ab altero revera gaudium.
discedil, qui iiequiorem viam eligil'; qui viam Dp- Nuper in vigilia octavaeDomini quemdam sermo-
mini reliiiqtiit, et per devia errabnndiss iricedil. Nairi nem his qui pi-jesenlesefanl, Deo dpnaijle,; retuli^
ad praecipitiiim ctirivamico descendere, non sani mus, qucm vohis diiigere necessaritim aeslimamus.
"capiti.s est sed demeniiae: nec societatis valel gra- Heu! quia suni muJti in veslris paiTilms, qiiidivina
tia, ulji nulla esl adjuvandi fiducia. -_servitia contemnunt,! et auguria, vel cosli signa,
Sed ne nobis solummodo consulere seu vanas praecantationes iiiteudiiiit, nec metuunt
. videamur, __
ad caeteros eliam redeamus. Secundi quoqiie ordi- ' illud qtiod Doifiiriusde Judteis ait.: 0 geneiaiioin-
nis niilites ila.nos admonere oportet, utdivinaj'u- credula "_. pcrversa,,signuin qumrit (Maiih. xyi,
gitcr mandata ciistodiant, suique regisfidelitateiii, 4), etc. Bealus quoque Paulus ciamat apbsiolus:
quam jnrando promiserant, inviolabilem teneant, Videlene quis vosseducal per plulosophiamel inanem
et suseJegistransgressores nulloiiiodo effician.t.Quae fqlluciam secundum tradiliones hoininum, secunduni
etianv in ipso sui exordio de regum infidelitate om- elemenla.mundi, el hoii secundum Chrislurri (Co-
nirio castigat, el qualis Iraiisgressoribus.pcena -de- loss. li, 8). Et ,'alihi: Quomddoconveriiininiiterurii
bealur, insiiiual, quantaque sit regunj excelleiiiia ad infirma el egena-elemenla, quibus denuo servire
demonslrat; nam, si quis borum mandalorum ob- vuliis? Dies observalisel menses,.et lempora et an-
servaior exsliterit, maximum el in praesenli saeculo nos; liinco he forle sine causa laboraverimin vobis
decorem acquirere, et in futuro. suse animaeTucrufn (Gul. iv, 9). Psahnista quippe dicit: Filii hominuni,
felicilatis adipisci nierebjiur. Qui atuem in his re- usquequo graves corde; ul qnid ditigilisvanilalem, et
pugnaiido mprlis judiciUin incurrerit, periculum qnmritis tnendacium (Psal. iv, 3); et ilerum : Req-
suaeanirtiaeprbcul duliio susliiiebit . ... . . . . . tus vir cujits est nomen Domini spes ejus, el nonre-
, .' . . . . . . . . quam quod conslitutum est vobis spexit invanilates etiusanias falsas (Psal. xxxix, §).
.,,... ... . ... . lieu, heu ! quid de epi- G.J Valete hi Doiftino. .."'. ..-
scopo qui sihi comifieiidalOs,quiii eliam el commis- EPISTOLA 111.. "... ;'V
sos cOttira divini eloquii praaccplum,coutraque pro- ADPLEBEM VERCELLEKSEM
missum sacraifientuin, contra saecularem quoque ATTO Chrisli niisericordia humilis cpiscopus,
iegem, in qua etiam mortis periculum assignalur, cuncto populo noslraedioscesis sanctae matris Ver-
regi praecipitrepugnandum? Quis de illorum aiiima- celleiisii Ecclesiae, nostris dilectissimis fiJiis pax,
rum dispendio luet supplicium? Reslat omnjno ut salus et gaudium i.n Ghristo Jesu Domino nostrp. V
cujus exemplo vel documento periclitataefuerinl, de Noveritis igilur quia et per ipsum Chrisiuni Do-
ipsorurtv lliariihus requiraniur : praedia quoque el minuiii alqiie sanclos aposiblos seu projihelas,
facullates ecelesiarum, sive res pauperum, cujus sive sanclos reliquos doclores, audivimus plurimos
exigenlibus culpis devastatasfuerinl, ad jpsius inte- yenluros esse pseudoprophelas, qui, quod gravissi-
ritum praevalerepoiuerinl. Fateor enim coram Deo, mum est, suhvertere a via verilalis mullos Siude-
plus prbpter diviiia praecepta, saiictoriumquePafrum .bii.nl,. jta ut eos inperiiiciem perducant, qui illis
inOnita, quain pro alicujus lerreni cbmmbdidcside- credider.ini. Cnde quia non solum prodigiadiversa-
rio, aut rebeilaiiljs ifiiinicilia m"eejjis assequi velle que signa lunc leinporis facienlibus seu .philosophi-
fidelitateni. Ail eiiinv Doniinus in EVangelio: Quid cis dogmalibus falsa defendentibus(SS),verum etiam
prodesi homini si universum-mundturi lucretur, ani- -non tam facile justunv habelur cor, ut etianvqui-
mm verosum delrinrenium paiialur? (Maith. xvi, busdanv silnplicia atque bruta referentibus laiilum-
26) Audi beatan) Susannarii clainantem : Meliusest iiiodo yerba credere: oinnino festineiis, eosque, heu
mthi absquebpctt inciderein tnanus liominum,quam miserririii! diabolico errore decepti, prophetas no-
peccare in conspectuDomini (Dan. xm, 23). Et bea- minetis, relinquenlcs sanctam matrem veslram
tus David : Melius esi modicumjuslo, super divilfas Ecclesiam , seu sacerdotes per quos ad aviernam
peccalOrummultas (Psal. xxxvi, 16). Salomon quo^ pefvenire debelis salptem. Qupcirca his visis litleris,
questii: Meliris esi bucceiiasiccactiirigaudio, quam audilis vel cognitis, 1 si quis yestrum forte, quod
. told doritus plena viclimis cum jtirgib l(Prov. xvn, absit, deiiiceps hujuscemodi. nefas iierpetraverit,
1). Quaproptef DominumJesum Chrislum supplici- sciat se ouiniinodis dairiiianduin, et non Iiaheat
ter iiiiploremus, ut qui bealo Petro niefgeiiii ma- liceniianiiiianducandi quid coClum,nisi panem, nec

(5'3) Defendentibus.Hic nonnulla:desunt.


40S V.~ ,'. •EP1STQL.«. V :":•:' 106
ttibefidi vinunv, quousque ad suam sanclam matrem, A j injufia. Fugite ergo, ffritf_es,ah Iiac siuliiUa :-suttiV_>
scHicel Vercelleiisem Ecclesiairi, nbstranique pras- cit eniffi vobis"dieiri Doriiinicuni, et alias celeheffi-
seritiani ad satisfactionem' 'veramque poeiiiiertiiav mas et a'sacerdo,tibus"approbaTasfestiyitates bBsef-
humilitatem j'udjcartdus adVeriiat. Si quis autein su- vare.iii «juiSiusIdeo ifefiafe debetiSi ril a saiciilafi-'"
pefbia inflatuscontra: hoc agere; teiifaverit, sciat se bus' negotiis expediti, liberitts Dpriiiiirimej.usque
ab -Ecelesiaeliniijiibus pellendiim,: et a sancla cbrii- sanCtos collaudafe verpfajdicare, "eisque deseryire,
injjniorie exlraneum; omnibusque fidelibus abomi- possilisi Nam sexta feria ftv6liuS'estT.ahorafepanem,
nandum, donec. sanctas Ecclpsiaesuscepefit corre- unde et tuanv et alienairi refrcere possisVesufierri,
pjioneuv, fam ipsequam oinnes.qui ipsi coriimuni- quafn btiosis -inariibus sedens iiiarics fabulas gaffiilo
canl, postquam eurii Uilem cbgjioveririi-; saceidotiim'- bfe laclare. , •- V ; '-• J";:""'"".V - _
verq siquis foftasse; quod •pettsaveftat, tali aboiiji1. '
,,:; '. : '." EPISTOLA.V.- ;; . - .'':.'.:-
iiaiione .riollulus ftterit; -tiuliiHn divinunV audeat
. . . .'.• ,'".. . --iB -AZOISEM EPISriOPDlt.- . :~. :: .
usurpafe mystetfuffi, doiiec '4ignairi- T)eo, rioslro
judiciopersolvat^satisfacliorieiiTi •-••" :' . .-Sunvnia devptioiie:cplendo ddifino AZOKI rev'ef,bfi-
::;.-•'-• ; V -; EPISTOLATVv "-.".'-. '--' dissiinoVet sanctissimo pr3.suli ATTO"gfatia;Dei:hu-'
" riiilis 1
:;-;.-*'- ADOMNES FIDELES Sfii DIOECESIS.V ^
j$_ epistopiis, "yesterqUB•fideiissilrtiis/ ofalirinum
instanfiamcumdevoiofamulalu, : ' u "'
ATTO gralia Dei huffiilis''epf scbpus, univefsis
' Deus onjiiipoteivs,qui vbsin pastorali tiifbnoibcafs
lldelibus nosfrae-Ecclesiae, nostrisque dilectissimis
iiliis pax sit ef.gaudium. • • . ,• digoalus esl, ip^e yos jugi opitiilaliolie adeo cttsto-
_-Si enim; sincerb' corde quoe a sarictis Patribus tiiredjgrietttf, rit sacerdptalis honbf curictbs vestfbs
ffadita cognoscttntur,. a vobTsViriviolatasefvaritur; difiga tacttts, riirsuriique:yestris;sacrls:actibus sacpr-
friagriain.nobis :fri boc prseparatis laHitiarii. Si att- . dotaiis Ordopraefulgeat. Qiibdauterii-vesTra pfii'dc.11-
tem, qripd absit, diversis Verrorjbus vos cognbverii: lia noslrafti hebeteni digiiala estV(S"6)'pafvitalem^
riius :depraVa(o__s_--graridiSViridefnbsror nostro -cOrdi quafe queifidam riostraeEccfesl_efiliurn/a! filiae sijs-
accnm.ulabitur. Nam.si abjectiO discipttli, magrstri cipieritis se de .sacfb foiite pfohibefemus riupTijs.Tft-
esf detfinienturii, quanlct liiagis praevafieatio filio- supef' :si aliqiiod capitulurtJ' repeflurii liaberptfiiis,
rum. patris yalet esse periculuriv? Sicnbs piririipo- vohis diTigerefiiariiiastis. Scitisj "dofninirn"ei>-' quia
leris-paier deger^cohcedai, ut ri&rique de ritrOque. in cafn.'alibus hiiptiis libritantuiii spiriiualis, _sed
remanererivur^ne. dariinandi judicemur, .Igitur audi-.. eliairifsaecularislex est inqiiireiida; Tgiiuf Liiilpfah-
viirius^inlef -vos riovum quemdam surrexiSse erro-, diis. calholicus fex TiujiisViiiquadegihjus paifiac,
refrij ;ut dicafis sexla. feria of_io esse. vacajidiiM;,'G-i_ale cunv^,Corisensu, illiiis Te.irippris pfocerarii vel
et epttlis, veT eoriviviis abufeirdunv";'"'et euiri ipse. judicuni •capitufriiriprpmujgayit (Leg. ion5.Ijb.11,
Vpinniurn Rederivriiof,eumaein diem TrisUofem prava Ut. 8,1. S):« Hoc;censuiiiius.atque pfaecepimus, ut
cunetis duxefit,"."etfarita:pfd;nbbis opprobria susti-, nullus pfaesumat coirimatfeip1siiatirtu.xofem"ducerc,
riuerit,' vos Jocis incumhere,; et olia' sectarr stu-. sedriecfiliamquamdesacrofonieieyavit-;'neque filhis
deatis.. Apostoli. etiani caDterique fideles. tani iri?,. ejiis^^"priesumal^'filiani illius.uxprem ducere, qui eunv
stem ejimdemduxef urit,:diem, iit pefdiyersasTate- . de fontesuscepit; quia spirituales gefmani es.se
liras fugitantes yix duo;'siiriuT reperifentuf. Nec; nbscuntuf ;, et qui hoe maluni facere teutaferit, '
epttiarurn pblerat fiefi niefttio, quibus^yitaejam peiie_ :perdaipmnem substantiaftiVsuaift.Etfilii qui.de |ali
adhaeserat desperatio. .Eadenv quoque die sril lene-. iliicitb niaifimoriio nascuntuf, liaeredes esse: iloii
firis amiclus luirien Obduxit, et ipsa elementa furba-. debeflt, sbd propinqui paferiies. XJIiiaufem iiiveuli
ta tiirbationeni tofius oSferidefuiif ;niu'n'di. Narii sii fuefint, .qfti supra scripta jliicitacbnjiigia conlr_axe.
diem Dominicum. ob venerabiienv Resurrectioriem! rint, iif pfasenli Sepafentur, et pcbna. supfascjiptaj
' ;
DofriiriinosiriV-Jesu Christi, seu aposlolorum caste- siibjaceant. i V. , !" -
roriimque Tidblmiii'laetitianv'ripri' solurii jri Pascha," Lpx eiiany qiiae"'-Salic.a" diciiur, _hbc coiilfnet;;i
eelebfamus, verrim eiianiVper singnlos1.cifciilbs 5 0 «.Uxofeiri paffis.sl:"quisacceperif, moflis p.ericuTittii
.liebdpmadafum ipsius diei Imaginem frequerita-'s iricurraf, elde prKleritis,corijuhctioiiihus.;qtiac In-
nius; demens est, qui sextani feriam, 'qtiaDoniinus3 cestas esse videriittf, per precailpiierii episcOporurii
crucifixus esl, .per ^bmries Ijbbdoniatias ofi IIIHIS 3 jiissiiiius eriieiidare. Tjui vero episcopuni. suiirii iip-
- luerlt audire, -bt excbiririiuiiicatusfuerii, pereiincin
iriiagineni: .ciiiri;abslineiitia et coiiipiinclibne rirbe-'
rbris ahnegal celebrandum. Laijof-deiiique iiiipe-;- cpiiditionerti"(57) apttd Deuin suslineat, et depalaiio
dlirientum dicilttr, ~In. nlagno ergo eb- die Cliri-- nbsiro bniriinb -sll'extfarieus, e"t'binnes ressuas
STrisfueratlabofej qui-tantaabiriipiis tormeritapei- pVrefiiihuSlegitimisamillat. 1 Roririaiiiqiioque"priii-
uiMral.Siriiilitef etiaftToniries ejus fideies, quod"fu-- cipes tbtiiis peiie mpnarchia. doftiinantes, qtibruiri'
c .ISgern-.etianiriobis.sacerdotibusVin muftlscoiiyeiJit
'Tfieri.tesinttts"dolor,- a-fori.s pfemebal fihgustia ,":nec
fefiaridi dabantur inducioe, .quibus-.lajis parabaiurf olisefvare, talia iristitula d~ecoiijiigiis 10qttefiieS'de-

(Rfi)blgnatd'.est. Yi.dil Acheritis .\qccm, allqiianJ,


.,.. ,(S")_.Gondiiwnem,:Per.spicuum est .hic'lbgi.bpof'
offasse iriietfogqte, deesse lipc Ibco. , tbre'condemnaiionent, V
' '
PAxaot/ CXXXIY.' .'' 'ft
1G7 ATTONISVERCELLENSISEPISCOPI 108
dere. « Sed.;sl qua per adoptionein soror libi esse _ quaerant.Sed nequesiiriimiponlifices^saaculares leges
coeperil, quaiidiu-quideniconsiatadoptio, sane inier adeorespuendo coiiirivere,.cumnosteralque ipsorum
te et eanr njiptiae^consisiere non possunt. .»".Etiteffi.: Dominusac Magisler dicat: Nori Venilegenisolvere,
* Si adversus ea quae dixlmus aliqui coierinl, nec sed adipiplere (Mallh.x., 17). Ilerii sancljssimuspapa
vir", necuxor, ncc nuptiae,nec nialrimonium, nee Gaifxlus (episl. 2, ad omnesCqtlidruinepisc.):« Kec
dos iiitelligitur. Ilaque qrii ex lali cojtu nascuntuf, eos vifps, quoslegeS saeculirejiciunl, suscjpere de^V
in poteslale palris noirsunt, sed tales sunl, quan- bemjis. Ipsamquoque infamiam,.qua_-aspersi sunt.-
tum ad pairiani potestatem pertinet, quales sunl ii delere.npn possumus, sed aiiinias-eoruniper poeni-
quos maler vulgo concepit. Sequilur ergo ul et dis- tenliam publicam el Ecclesiaesatisfaclioneni sanare
soiulo coitu, nec dolis exactioni lbcus sit, ctalias cupimus, i Ilenv Dionysius: t Iftfames oinnes esse
poenas patiautur, quacsacris conslitutioiiibusepnti- censemus qul sftain dirisiianam praevafieantur
nentur. » Nulla dertique adoptio lalis esse poterit, legem. > Item Enlychianus : «.Siriiiliterprohihemus
quam hoeeper quanv holnines filii Dei elficiuntur. ut nullaj causa? a.judicibus ecclesiasticis audiantur
Ilaec est. enini adoptio, quseemancipari non-poiest. quaelegibus non coniinentur yel quaeprohibitaeesse
Uhde bealus Paulus ait aposlblus-_:Qiti pmdestinu- noscunlur. t Hic et sanclissimus:Julius papa con-
vil in qdoptipnenifilio.rumper Glirislum Jesum, in; firmaf,:Beaiissimus eliarii Gregprius niulia Ronianae
ipsum secundumptopqsiiumvolunlalissumtn iaudem. legis capiiula cpnfirmans, spo inseruit registro. .
glorim gratia sum (Epltes. i, -S). Cujusadoplionis Efgo, domine"mi, absonum esse videlur, ut spirila-
participem ncmo ambigit eum qui secunduni sacra- lis affinitascarnalihus amplexibiisdesprvire cogalur:
.mentqruiuofdinem pueros baptizaiiiibusoffert, qui- ait enim bealus Paulus aposlolus : Yosenim inliber-
non
queprp ipsis secundunvcaiholicoefidei norriiani, in tate vocaliestis, [ratres; lanium ne libertaieminocca-
qriemadniodunvde altera, sed sicrit de prbpria, sjonedelis carnis (Gat. v, 15), ei iterum : .Qui-.-semv-
pfima pefsoiiarespoiideiit,qttia pef sacrain adoplio-: nat iri came sna-,de carne metet corruplionem: qul.
nein jam illorunvconjunelusest^pirilus. Rursuiiique. autem seminaiin spiritu, de spiriiu metei viiam mler-
ex sacrb toiiie, quasi ex matris uterb post bapti. nam (Gal. yi,S). Et rursus :{Jbispiritus,ibi liber*
snvuriva sacerdolihus ipsis ad instruendum commit- las.(ll Cbr.ni.,.17). E.tin Levilico :.Omnisconsecra-
lunlur. Nanv sicut .carualesnosiri- parentes nostrse lio qumojfertur,ab horhinenoprediirietut(Levit..xxvii,
generaiioriis ministri srint, secundum quod beatus 29), fie nostris. usibus siiccuinbendo,;sacratuni ex.-
Clemens in suis Decrctalibus asserit, sic lvujusmodi secrahile fiat. --;.. -
ministri sunt^sacraeregeneraUonis.Deus auctor in Sed et si baeecttncta qupe sup.eriuslale repre-
utrisque consislil, sicut scfipluni est: Vtiicuique i bendenles coniugiunvdixipius, deficereiit, satis ad
sicul Dominiis.dedil:Egoplariiavi,Appllorigavit, sed id reprimendunvetiani renvanerent. Nam adeo bujus
Deus incfementum.dedil (1-Cor. m, 6). Illi riamque, religionjs causa bactenus cst abolilum, utnori lan--
qui, ut superius diximus, ergripuerps agunt, spiri- tunTlitiefalis, vel pfudenlibus, sed eijam ipsis fusti-
lualiler planiahl; et patres "sunl. Qui autem Tiganl, cis moris causa profaiium jam_videatur, ut sicubi
mlnistri eceiesiaTumsuiit, sacraiiienla conferenles peccatis exigenlibus. aliquid tale audierini, ideo
baptismatis. Domiiius atilem incremenium dal in scandalizentur. Ende grave coinmiitentibus peccai.
PhiriibuS, sive in spirilalibus, sive in carnalihus tum cxpritur. Aiteriiiji .Dpminus; Ym-liommi iilh
pfofeciibus. per quem scqndalnmvenit (Matih. XVIII,.7);etbea-.
Legitur eliapl in lihro Codiciim, quod estRoma- lusJaulus ; Prqvidemusenitnbona:'nonsolumcqrain
n__ legis;ita : « Nihil aliud sic iiidueerepoteslpa- Deo, sed eliam cotam hominibus (II Cot. vm, 21);
teiiiariv affeClioriem,et. hlsiahv miptiariijii prohibi- et item : Sihe pffensioneeslote Judmis, elgetitibus,:
.ioiiem, quamliujti.sriiodinexus, per quem Deo ani-_ el EcclesimDei (I Cot, x, 32); et rursus:-Si esca
niifi eorum copulata.sunl. »ltein ex JNo'vella(A'oj).I2, scandalizat frattein meum, tion mqnducabocqtnem
-c. 1)4« Si qui nefarium atque damnalum iiialri- in aitetnupi,- ne fratrem meumscandalizeni(I Cor,
monium conifaxeiinl, et ex pfiofi matrimoniolibe- '•vm, 15); et iterum : Nemo quod sumn tsi.qumratj
ros lion iiabrierint, slaliiii suis facullatibus careanl, sed quodlaltetius (I-Cor.xj 24). Plures nempe otV
et dbs'TisciVjriribusvindiceiur. Pbsi'ptib]icalionein_ fendit, qui anliquas -consueludines a religiosissimis:
auieiii, el cinguli sui patianiur ariiissioneifi, et in el.pfudenlihus obseryatas inimulare vel abradefe
exsiiib punianlur. (Juod si vilior sit persona, corpo- praBsumit:cum.bealus dicat Isidorus (lib. n OrJg.
rali quaastioiii.subsistat. et uxor ejus conlfa Jeges c. 10} : «-Consuetiido esf jus quoddam moribus
ljitpla easdem pcenas patialur, Haecpost bienniuin iiisUlpluni, quod pef Tegeni suscipilur cum deficit
valeani;nam'Iiiei)nii iudfi.lgeiitiailJis.pravstita es_t,. " lcx. Nonriilfert utrum scriplura an ratiohe consisiat,..
qui jaiii contraxeriiiit contra Teges mairiiiiohia,.ut quando et.legem ratio coinmenda,t..Porrosi.ralione
iufra biennium separcntur. Q»od si non fuerin.t se- lex constal, iex erif pmne ianvVquodratione consli-
disci-
parati, sed perseveraver.iniin tplo biennio, pcenis terii, dujvtaxatquod religibiii coiigrtiat:, quod
in prhnb capile dictis suhjicianliir. t Valdeeiiim- plinae conveniat, quod saluti proficial. •.»' BealuS
turpe. est, ut quod religibnis causa saeculareslcgcs qiioque papa GregoriiisV cujus institutionibus p.ene
hbcsacerdbtes Dei infringerc lotus regulalur drbi.s,"""jilregisiri parle prima (Ub.
cusi.od'u'e';corileftdunt,
ftfer ' '"•'•' EPISTOLiE. V, .'- .._IB
i, episi, 78): < Et nbs juxta seriem reiaTionisyeslrae i iqccipiel et viiam dsiitnampossUebii (MaHli:~~r\,MS);
constteludinem, qttaetariYeriebritraVfiVdefft cathblicariv et Pauliis .apostoliis: Noiiest eniiiiseiviltilisultjectus
nihiT fiSu.rpaTe;digriosciiur, iiiirivblarivpermanere 'frdier dul sofot In' ejtismodi.;in pace aulem vocqvil
- coricediiivrisfsiye de primaiibus corisiilueridiscaete- nos Dbniihus (I Cot, vn,, 15). Dominus et.iani..diyor-

risqtte capiluiis, exceptis Tjisqui ex pbnaflslis ad titim pfoliibens, forhicalioriis causaiii excepit, dir
"episcbpatiimpefveniunt.».Sed et beaiissiirius Augu-. "cens:I Excepia [ornicatiohis causa (Mqlih,V, Z%);
sliniis, de CujuS.pfati plefibus; ouims Domiriicus cttjiis, ut sciliSj driOsunt geiiera, de qiiibus nohis per
pasCltiif grexiV' scribit" ad iriquisilibnenT Jahuarii pmnia nib"donon convenit disputare, Veslfum unde
(episi: 118, ad Januar.) -:' « Ipsa quoque mrilatib fidelerii, liostrum spilicetfilium, o "domiiieriri, vej-bis
cppsueludinis.etiam 'quae adjuvat utilitafe, novitale riffabilibuset iiielli.fluis,sicttf behe npstis, consulefe
peilurbat. » Quapropler quae ulilis rion ;est, pefiur^ rion" dedigneniini : quateiius felicfis priorihiis ad
baiioiie infructuoSa, COnsequeiJlerfiokia esf. Appa- , friefibra peftingere queal. Beije iiamque sciii_sVgiiia
retergo quod consuetudp quasHdei caiboilcas, yel irninis diScipiina.Ariprmsenli qriidein.videinr hori-esse
•.saeeularibuslegibris non obest, biiiiiiinodis sefvaiida gaudii, sed mmroris;-posied auierh fructuin pacqlis-
•sit, quod Tbeodosiano cbnfirrhaiiir edicto.: Sed baec simunrexrifeiiqiispet' eqriifeddet iustitim (Hebr.TLii,
de qua nunc agitur consueludo, nee caiiiolicavfidei, I_ II). Et Jacobus apOStolus': Scire debet; quoniam qtii
fiec iilJi Ghristianofum'legi peaitus iftipugnat. Licet . •ebhvetlifeeerit peccatbrein.abqffore vimsuai,.sulvavil
iameh quaedamVfegessint in quihris "hnac.speciaTitef_unimapt Jzjus-q,mdrti, ei orieiitriiuliUudUiem.pecca-
rioneonliriearilur, sed riulla est quaejiuie impugnafe :tdruin(Jac.v,%S),_::
' ;.'.'
videatur; QttaprOpfer i&eode liad multos facuisse -QpoAautiini vestra nobis iriiiotuit riiagnfficeniia,
antiquitus credimiis,; quia, in nova quasi reiigibne Cfuia mttJii majofes et iijferiOfesiri hb.e regno sint,
baptismatis, ntillus Christianiis laliii praesumere e'o- qui talesuxores liaberit, qiips etiani ribbis irilihiare
iiabatur-; neciudigavereMhterdiceriduni, quoinon poliiciii estis, Deo leste, boc irieognitunr vWanet
credebant prsesumeridunf. Nam justo tex nqh esi apudnbs,, et yalde novuni videtur. Sed si qtti siivt
posita; sed-ihjusiis (tjlim,:!, f)): Aitamen:nobis, "qttitalia rigurit, attt raritate riobis bbscururii est,
quibus 1fcetiridignis discefnendi Irripbsila'bst con- aut dissimiilaiiOne contecturii. Vefiiftilarilehin istis
ditio, uf dividanvusiiilef riiuriduriTefiiriffianduriy,et" pafiibus nullum prastef hurie aliquaridb audivjmus :
leprhrii, talia conVenit-deeiamafe, ne iaeenles a iamen ;et si'riiulti essent qtii hbc:ageierii, bominica
-
.DomiiioVperpfbpbetarii^afgiiarivftf,-dicerile :"Caiies debueratprascellere seiitentia: Nbri xequerisjurbam
imii~noh-vaIenlesfutrare .(Isai. 'ilyiy 10):, nepbpuli :;itd; fdciindunimalum, nec ih judiciq plutiiiid.fhm
cotLseriUr&ilagiUJs_;i4e~inii_r.^'£tV:repi~e {lidcquiesceS senienti&^iU a'veto de'vies_(Exod.xxnr,
efficiainuf; diim Valiofttrii.feprelieiidefe neqriitlalvi .2); et Paulris : Siadhhc hoihimbus'piacetehi, Chttsii
(lissiiriulamus.Sed Jn oriihibuSexjiibedhttisnossicul seivus neri essem (Gdl. i, 10); ct' JacobuS -apostblus
Dei minislros (fl Cor. vi,-..'); quiaVscriptumesT: Ne - aii :Quieunque etgd voluerii athictis essesmculi hu-
comniuhicavetil peccdiis'alienis (JTim. yv'22_);Vet •fris,ininiicus Dei cdristittiitur-(Jac. iy,'&_.'.'Etlloyses
rttrsus : Etiimmunduihneieligerilis (II Oor. vij 17). riegavit se esse filiuni filiie Pharaonis, inagis .eligens
Qiiod-auienvfex:Domirii 'senteniia- dicilis :"Qusd affligicuftvpopulO-Dei,quanv leinporalis peccati ba-
Jteiis conjurixit; homohbfsepatel (Mqtth. xix,6),h3be .berejoc-unditatemsmajores di\'iiias:'__Siijriansflie-
feligibnvodisbmfiibuscusfodienda yidetur; sednbir saufp-JigypUorUrii ihipropefium Cliristi (Hebt:- iv,
orinies qui corijunciisuht Dbminus ebnjunxit.""Ebfunv 21). SeCriijdunl deefeium attlem Ccelestini
lamen quosipseconjuijxiiboha estcopula. qulppe nec doceifdtis' est poptiliis',ijOn' seijueridtjs, Sed etsipapae, nee
iegibiisebestjftec catholicofuift ususeoniuTbat. Sed- jfix valet, iJec coiisubuidoproficit, saltein ipsa ratib
esthohOrabilecohiiubiumet iorus immaculatus (Hebr. procedat, , - ""
XIII,i), sicul beauis Paultts ail appsfolus: His nam- Inler compatres "et commaires Iiilerdicta esse
qtie qui mattimbhiojuncti surii, pfmcipio, nouego, _': coiijiigia.evidenierOinfies.tesiificarit.Cttfn Infjus sa-
;sed''D'oihinus;-rixbrema .viro sno rion-dlscedere: £t l} crameiiti -riiysteWuriinoii specialiler ip ipsis,'sed ;in
mr uxoremsudm non'_dimittdt(1 Cbi\ yii,T0). Videle eoruriv filiis .celebratur. Nain el ipsi sequesirafim
qriod;diCit iiis qui riiqtriwbriiojhttcii snnt. ~h\~i{r\mo- esse possunl. Quis ergo iipc dicere aiideal, quod
iiimii enini 'esf conjuguni jttsia-coiiyeirtib et coridi-; ahsejitesVliOC sacrariieniun.icbristringat'?Pfaesenllb.us
tib; eos yero qui uefario et exsecrabili coitu conlra -autem, in quibus celebraiur rioii periinealtiQuod
lege^seiinores pefrriiscerituf, omnino separari opor- eTiariiipsitis vocabiilivis ii)aiiifes:tat:,Qu'ideiiim coiii-
tet. qttprilaHfrieCvir riec iixor -poleril e.ssein hu-" paier yel comriiater spri.at, nisi simul
pater, aut
j.usniodi.Aileiiiin Doriiijmsin Evaiigelio ;-Sidexlera- rriater? Si ergo siniul patfes aul lriatres surit.cui
manus luq scaitdaiizeliefabscidemm el projice abs- sinial palres vel iiialres .sUnt, omiies eorum filii vel
ip0011/1. v, 50).-Quid; enimrnelius per scandall- filiaefratfes vel soforesipsitt^efuiU,Jnerepaiisenini.
zantein deneram quanvVriiale apppsitani iixoreffi DoiriinusScfibas et Phafisa.osait
i-Var.vobis, Sciibm.
iivtelligitnus?-El iterum : Omnis giii reiiquerii do- eiPliarismi, strilii, ei cmci,:'qui -dicitisjf.Quicunque
- ntrim, vel fraifes, quisorofes, qut patteih, aril ma-
j,urdveyi_i-,inrilturi nihii esi,. quicunque.-quiem;juta-
treihlaui uxorem propier nomen tncum, centuphim:: veritin doiio, quodesl supei illud, debet. Cmci;quid-
111 _.--' ATTONIS VERCELLENCISEPISCOP! ".'. ,U2
enim majus\eft; dphum, an allare qiiod: sunclificat £_.coftsiilefe dignata est, ideo hacterius respoiidere
dohtihi? Qui ergOjufat in altari, juratin eo, etin distuii, ut diuiifta,.meditatiofirftjiofa.daret-responsa.
omnibus qum supet illud' suni.Et qui jutavefitin .Et, quainyis digfiitati vestfae omnimodopateatf cla-
lemplo, jurat in iilo, et in eo qui liabitat injpsb rissinvuhv rescriptum ab apostolica sedeTheodofo
(Mattli; m,17). .yidetur ergonobis:, qupdhujus- Ticinensi episcopo In niediuhr pr,oferri placuit. Za-
iaiodi aiioptjp, si periinetad pafentes., iiiagisperti- cliarias episcopus servus se.rvofump:ei,"reverendis-:
rieat el ad filjos , et si r.ec ad filios, prpfeeto nec ad simo et sanctissimo fratri Tliepdo.rp episcopp~ec-
parentes perlinere videlur, Ilaecjlaque intpndentes,, clesiaJ.Ticinensis. Pittacium, quod nobis tuaivene-
praedicluifi Thepde.riCniriVa Tali- lorb suspendipius-, rarida fraieiiiitas obiulit, pet quod nos sciscitari
nofi lameii coiijugiuin penilus inlerdiximus, nec eurasli, siTicel filium, cujus pater alteriusjfiliam ex
aliter excoiftiftuiiicavinius, dorieCin domini archi- - sacro baptismate susceptam,id est, spirilualern (38)
eplscopi et vestrani, eajteroifimijue ijostrorunv,vene- ejusderii-palris filiam, qupd diCi.erudeleest.iri riva-
rabiliftrir confratrum audientiam yeriiainiis. Nori trimoriio aceipere, quod apud te enormiter.asseruisti
quod de rectiludiriis dubitenius;riiodo, sed_ut majorf (59) contigisse.; Sed bene lua saiicta fralernitas _
auctoriiale firmetur.asseiTip plurimorurri. Sajpe et- conipeflum habet, quod Dominus per Moysenpra.-
eriinideliijqiieriljbiis, dunivulnus facinoiTspferoilui','jj .eepii.j * dicens-: 'Ttifpitndinem pqttislui .noriieve-
jfeproba-videiur senteiitia medicantis;. et dum.per-.: labi's_iTurpiludinem malris tum.nori revelabis. Turpi-
versi critninis nsevum diluere iiolunl, ad diluenlis tudiitem sorotis tuce, etlurpiludinem fiiim palris lui
iiijurias curruni. Gniorunvdetra.Ctiones« nobis ex-; noii revetqbis:Turpitudo enini iua.esi (Levit.-xyiii,7). "
tofqueiiius, iciim plriiimorum ,seiitentiam interim Turpitudinem eriiin reyelare dicitur, <Iuma propfia
, exspeciainus, sicuf bealus; Paulus ait ad Tfmo- consanguinitate praecipimurabstiriere %riiulto magis
• llieum : :Ifrepreliensibiiem te exhibe,ut is qui ex~. a
spiritali palris nostri filiaj omni pccasiorie.aut ar-
ddvetso 'est^.tiefeaiut', niiiil "hdbeiismalurit dicete de gumento.seposito (60),: sub,_n'imia districliohe nos
riobis(Tit. 11,8). Dunv"~enim,'dpmine,cumislo agi- cavere cbnyenit, riein iram diviiii examinis.incidat,
lur, rion solunv eiim ipso, sed pro omnibus Iiujus- si quis tali facinori,*mistus, mihinve reslrinxerit
riiodl. laboratrir. Lex eriiiii.non admiilit. personarii; Treha IiixuiTse.Tlnde et otiines oftininb Cavere:-de-
sienini briic licel, evidenter oriinibusTicel; .ef,si bentTalis sceleris coftimlstioriem, ne. in-ffiierrium
liuic prohibitum sic erit,- nullus se in poslmoduni de pereant. Sed bos quihujus perniciosa. lemerifalis,
ignoranlia excusabjt. ., .... ,-' ' ariima3suaesaluteni; despicierites, lmpiissimo se ;mi-
Irinoluislis etjairi nobis esse aliqups lalibtts nupliis scuere matrinvoiijo, per onvnia,,tfia ffaternitas slu-
perplexos, qui pro nultius excbnimunicatipne suas Q deat separare, et pdenitentiaedignaesubniitiere, qua-
desefant copulas: Utinam,- dpmine, nos injuncluifi/ tenus ab a3lerna:erulas damnafipne aiiimas ebrum
offieiumirtiplere valearivus,Ilii qrivdquidfaciaiit, nosV. lucreris, praestante Domino et (61); Dgo Salyatore
salfertv riosmelipsos liberare cijreinus. De talihus; nostroJesu Christo. •_ -.';.
qttippe jpannes clamat appslolus : Qui autem noti est Non igitur lalet rifudentianiTuam npii splum illos
ex Deo, noh audii nos .(/• loan. iv,V(.)". IftljpcergO, eccIeslasUcacensttra feriendos quinefario se eoiijrt-. -
cogiioscimtts spiritiim veritatis et spiritumerrofis. glp .pOlluere,sed illos qiipque qui hujtts sceleris au-
Deuspacisefcharilalis ita vos -sibi copulare digue-, ctores fuerunt:, jllumVyidelicetquiallerius cafrialis
tuf ut iri liisquae ejtts, sun.t borii procufatores exi-i et allefius spiriluails pater cogposcitttr. Hic eteriim
sientes j.-hulliiis caliginis obscurilaie trirpeai; sed tanlo nvajoripoeniteivtiaedebel subriiitti quarilo :ma-
diyino IHustrati fujgore,, sic iu praeseiili valeatis joreriv auctoriiateiri inxausa haljuisse probatur, De
viiiea lahofarej ut in futuro njereariiini euge Domi- filiis auteriv liorum isdem veiierabiTis paier,eidem,_
iiicum attdire. . ' Theodoro episcopo'rescribit,.non terierieos Cfiniine .
_.,.__: r EPISTOLA VI. parenlum. - - , .:.
GUNZOKIS LEVITiE SOVAIlfttKSlS AD-A.TTriNEM.; - "-. ".': '- EPISTOLA VII...."'; -
Doijiiio AJrfONi poiililicali'reveren.lia colendo, I) AWROSJl. HEDIOLASENSIS PBESEVTEril ADATTONE5I. .
GCKZONpyariensis Ecelesiae levitarum extimu.s. de- InvicUssimocurioecdelestisathletse,ac supernofum
jJtae.veneraUonis seryiiium. ... civiunv coetibris aggregato, ATTONIler beaiissi.mo
De eo auod celsitudp veslfa paryilatemVmeairi ; ponlilici;, humilis Ghristi famulus, vesterque fide-

(oS).Jdest, spitiitialem. Sic legitufirivetusio co-:- rettttisii si ticeat eos conjugio copulqri. Sed hi-cuT.
dice Biblioihecaeregiae,iri'quo epistblariv Zacharise" proliibeant-ura conjugio, aul. prq hujusmodi pceni-
iiiiegram .B.aliiziiis.feperit: jri priorf editione.Tege- tetuiamagere compellahtur, dtinl ex Itoc'qbsquecoA-
h&iMridetnspmlualem. . '. "..'.' deninaiioneesse perhibeiiltit; quid-nph pqler profilio,
(i>9)Enormiler asseruisii. Sicidem codex eroen-' neqtte filius pro palre susiinebit ip.rmenta,: dicente
date :• editio Achefiana enormum disseruisti,, cor- Domino'per prophelam : Aninia palris est mea, et
Tuptfe. E.x eodem codfce.reposui '- prqicepii, uhieraf ; ariima filii est mea ; ariima quae peccaverit, Ipsa
pfmcipial, :;'• ; ; ;..>' inorietiif. ~Sedetde. liis, fraier. cliafissime,di'x'isse
•(60) Seposiio.Mc eliam .codicem-regiumsequor .:. siifficiet:Cave,auiem -ne-atiier.agere subjeciiscohce-.'
pririr edflib feposilo, el mpx facinore. „ ,-. dqs , ne areclo immile inveniatis.discedete. Haecesf
(6,1)VEfDeo Salvqioteiin, codice' regio, prmslante- aftera' epistolie pars, ciijusGiinzb in : fine hiijusce
Doiniiw.Detilik auterii qid exeis riati.probpnluf, -; epislolie nieiiiinit.', ; ,".'.
-- "'
115- '..'.'" ".'.. EPISTOL.E. / . iii .
lissimus AEBIVOSIUS pvesbyteriicet iiitiignesaiiclus,Ai a; potiore dislilJatus liquido comproljalur. Igilur
hbriofe in sarieta MediolariensiEcclesia.cpiilinuum quOdyestra prudeniia consiilere judicavil, quid in /
dehltasserviiulis obseqpium cuin felicilale perenrii. canbnibus preslijTeram, quidve diaconam intelligere
" A vestra saHctltate
riiiper delcgati apiCes,quibus debeamus : yidetur. iiohis quotiiarii in pririiitiVa JEc- /
-vestrasanciilas rioslrique memoria in sacris'vestris clesia, quia secundum Dbmiiiicam vbcenv: Messis
fi.ratioriihus signabatuf, ineffabili rios jocunditale mulla, gpetatii pquci(Luc. x",yZ), videbantur, ad.
iindiqtie m.unitos reddidere ;.cum-nos videlfcet ab- adjumenluiii virorum etiain religiosae_mulieres in
jecti )(62);er repudiatl * sanctorum "pedumveslris ~ sancta Ecclesia Cultficesordiriabaiitur. QuodOstendit
liec shnus * ajquaridi calceameijlis; quofripdo efgo beattts Paultis iri epistola a"d Roriiaiios, .cuffi ait::
lam feligiosi et fanvpOlentis doniinl acpalris digni CommendovobisPhmbem sororeth meam, quai esi in ,
suriius niembrafi brafibnibusf Sed vos ilTiuscredi- ministerib•Ecciesiw',qumesl Cenclitis (Rom,~xvi,'l)..'
nms^meirioresserilenlisequaedicit: Deus norildbqral Ubi intelligilufquia luncnbn sblum viri, sed eliam
in magnis, necfaslidit 'inriiihimis. Caeterurii nuili feftvinse-prajefaiitEcclesiis, magijaescilicet utilitatis
"fubiuniest, qupd divinus Spltitus in pectbre vestro" cattsa. _!.amiriulieres diu pagaiiorunirilihus.assu.etae,:
iiabilans, ad-cuncla saneta operavos reddat proni- pbilbsDphiciseliam dogftialibus instructae,.bene per
- •' -j.bas fariiiliarius. coiivertebantur, et de religionis
ptissimos. rj
: Gorijiigiumdenique' ilhid, supei.
qub nostram pu- pttltu liherius edoceljanliir. Qubd Laodicertse pbst'-
siilifatemcbnsuluistis, a nbstris do.ctbribus et sacer- riioduni pfohiberconcilium cap. II, cttm dicituf :-
dotibus scitote rimnino prohiberi', qttia spiriluales QtiOdrion bpoflet easquae dicuniur presJjytetae vel-'
fraires, quod vos qupque asseruislis, yocaritur : praesideiiles,"in- Ecclesiisbrdinari. Diaconas-vefo-
sajcularis qitoque lex, velriti a qubdam Iegislalore' laliuni credinius fuisse minisiras, Nam diaeonum
audivi, Iioc intefd.icit. In decretis TiihiloriijriusZa- nvinistrum diciirius, a quo derivalam diaconam per-V
, eharise papae capitu.b 5 cotilineluf": r TJt rieqrie spicimus. Deiiique legimus in Coneilio-Chalcedo-
pfeshyleram rieqfte diaeonam, nee cpmriialrem spi- rierisi, cap.,15 (cah.~15)_" diaconamnonrifdinandanv-
ritalem quis in cbnjugium dttcat. J TJbi datur intel- ante; annunv "quadfagesiivittrii,et-hanc- cuin-suiVihib-"
ligi, qiiod-fieque spiritalis patris".filiam cuilibel in" libfamine.Talibus eiiam eredimus baplizandiriiu-'
malrimoiiium Ticeatsortiri.VVerum si placefdpmi- lieres injunctumesse bJriciunj,'utabsqueTriTapeivitus
natibni"vestr_3_. veslris rescriptis pandite npbis quas verecuridia aliaruni cOrpora abliis tractarentttr.'
debemus irilelligere eas, quas pfaedictuni capilulum JNam.in slatutis Orienlalium seripluni esf- (Goncil.
presbyleram aut diaconanvappellat, quia hbsoinni- Gqtthag. iv, C. 12) :Vldu__ vel sanelimoniales quae '
tftodblalet. Assiduis pfationibvisvestfis sibi coin- r( ad minislerium muliefum.baplizaiidaruiiveligttntur,
mefidatos voslongo Christusterijppresalyet. tam iustruel83 sint ad pfficiunvul possiftt aplo-et'
' ' sario'sefnibne docere;inipefitas ct fusiicas/fhiiliefes''
V "_'\". EPISTOLA VIII. ',: *V.
• .. ' tenipore qtto sunl baplizaridae,qualitef ad intefrogata
. _ AT.TONIS ADAMBHOSIIJH -SAGERDOTEK.: '; fespondeant, et qualileraccepto-baptisiriate vivarii:
Af To gratia Dei humilis episcopus, dbnino.AM- sicul eriinvb.aequaj presbyferae rdiceharitur, pfsedi-:
BROSIO feverendissimo. et sanciissimo saeerdotl, de- caridi, jubendi vel edocendi, ita sahe riiacOnajmini- ~
votasin Christo orationes Cunfvinculo cliafitalis:' straridi vel baptizandi: officiura suiiipserarit: quod
.; Veslrse sanctitali, qupniafiv prp noslra imbecilli- nunc jairi niinihie expedit. J^anvin lanla parvilate ob
laleOmiiipolenlemnoviniuse^rareyiirihieiisas co- pafenfum religionem infarilttlaebaplizantur, ttt nul|a,
ram Deo mercedes exposcimus. Sacris proslrati eisverecuridia,-ijullus baptizanlihus voluptatis possit
vestigiis id ipsunv instanlerfiefi in postnfodurivim^ slimulus impedife. Unde. jam stalutum; est, ut
pl.oratnus. Nos- qupque,. licet imparibus -mefitis," mulierbaplizandiiisurn assuniere non praesumat.
veslris iamen confisi.yirlutibus, boc etiam pro vobis . Sunf etiam, qui eas pfiseis. teniporibus.diaconas-
omnimodis"agere nftn oriiiltiinus. Crebrae namque assefuere appellatas, quasVnuiicahbatissas noriiina-
vestfi cbrporis, cuhv audiviinus' inlirffiitates quasi-jp. mus, quod nobis .miiiime.congruere videlur. Abbas.
proprioS terehrant aftus.~Sed lieatuiri 'Paulfi.m.vos' namque Patpr dicilur;.unde secundum normam alio^-:
intendere. credimus, uhi ait: Ctim ehim- ihfirmot, rum nominum in genere feminino derivatum abha-V
turic-(orlior sum (IlCor.-Kii, i'0). Deus Pater. Do- lissa eadeffi significatioiie"manenle. Gujus voeabuli
niini-nostri Jesu ClirisUVsievos sfistentel et verbe- vis, .timoris pariler et amoris, reverentiae etaffe-.
ret, uf nec adversa dejiciaritvnee prospera feddant clionis explicat ;.qualitalem^ Diaconam ;vefo .fiilijl.
elalunv..Rlufes; deniqiie ileruni gfSiej? referimuS,-. aljud quam niinistram inielligimus,-VQiiapropier;,si:
quia.de bis oniriihusquaeyobis ni.andavimus/abunde hujus officii nomen nunc etiam quo.quo;niodo;.per-:
pos instrttefecurasiis.Praetereariiiraniur oriiiiinp,,. duraret, in bis quae per mulieres adhuc dispensari.
cur irigens fons inter tanto.spfpfluentes coijstilutus,'' yidentur, illas diaconas putaremus, quae avtate.se-
j yicinum alicujus vix desudantjs veriaeperquiral 11'= nili .devictae,,,religiosam; yitairi cum eastitate ser-
;i quorem. Narii et si inihi aiiqiiis reperiatur-humor, vanles, oblationes sacerdptibus offerendas-fidelifec-
v, (62) Abjecfi.J?noi edilio abjcctis.etrcpudiatis ; scinrns perspicue male, .'_'. .
"
«5 . ATTOiSH"."VKRCEtLENSFSEPiSr.ftPT iili
pr&pa.raivt, ad" ccclesiarum linjina cxcuJ.ani, pavi-.A Ua quoe. licet unum offendant, fovent lamen sed
nienta dctergunt. alterum, bsec est qua porpus dissolvitur, mens fa-
| Possumus quoque presbyleras vel diaconas illas ligatur, aiiinia aUIigitur.Ilaec est quas David appe-
exisUmare', quse presbyteris vel diaconis ante ordi- _ liil, Salomorieniprostravit. Haecest.quje niart3Tribus
natioriem conjugio copulataesunl: quas pbstea casle palmam,. confessoribus insuper "diulurnasmacera-
regere Vdebent, sicut incanonibus promrilgatum tionis coronanv auferre cbnatur. Igituf cum cfelera
est, qui apostolorum titulo aiinotantur, cap. '6 : Vitia per. minislros, quoque perficLpossinf, tniic
. Epjscopus aul preshyter auf diaconus uxoreni pro- nullo-modo nisi cum proprii corporis pplIutioneTa-
priam nequaquam. suh oblenlu religionis abjieiat: mulalur. Sunt jetiam mulia quae'incerta sunt quo
siwero rejecerit, excommunicelur. Sed sf perse- animo fiant; el licef cboperatores suos per propriam .
veraverit, Vdejieiatur. i Item ex DecretiS Leonis cons_cientianidamnent, ipsi-tamen se quoquonvpdo
papae cap. 17.: «Lex conlinentiaeeadem est.allaris aliis excusare possunt, Adulteriuni yero» nee borip
minislris." qua\ episcppis atque presbyicris , qui aninvo fieri, nec excusapdi' potesl adilum reperire.
cum essent laici sive leclores, licite et uxprcs Quod ut b.eatus Clemens aif, secunduni in posnis
diicere et filios procreare poluere, sed cuni ad conlinet lQciirti.Unde omnibus Ghristianis, prsscipue
praedictos pervenere, gradus, co_pil ei.s non iicere"B tamen sacerdotihus,iqui praedicandi serviuni bfficio,
quod licuit.-J. Eride ut de cai;nali fiatspiritale. eprumque ministris svimmoperecavendum est, In
conjugium, pporlet eos _nec dimittere-uxores, et quodlapsisi fuerint, sil eis nihilomihus in supplw
quasi 11011habeant, slc habere, quo el salva sit Ch.m, conlinenlibus in lamentum, conjr.gatis in
cbaritas connubiorum, et cesset operalio nuptia- seandalum, stultis in exeinplum, sanct»3 Dei- Ecder
rriin, Libentius ianien ,-cbarissime doctor, secuft- sia3in detrinventum.Nam secundum bealunv GregOT
diiin superiprem _seiisum quae explicala sunUacci- rium, cujus vita despieitur, restat- ul ejus praedicatio
pinius, donec a v.obismereanvur certiusinformari.. conlemnatur, Ifcstfi- denique officiinpmina alalibus
Omnibus vero islis, sicttt mandastis,.denegata sunt ahstinendum esse nobisinsinuant,:Sacerdos-namque
cftiijugia, rit. eeclesiaslicus honor servetur irt om- qriasi-saerum dans dicilur : nTinisteraulem a niini-
jlibus,. .', '-. • : strando. Qua ergo nefan.da praesumptione saerum
Praeterea sinceram charltatem vestram Iiumili- cprporis vel sanguinis DbmiriiJesu Ghristi conficere
ter expbscimus, de epistola quae in canpnibus re- yeldare caeteris andel. quisemelipsum in luijusftiodi
peritur, quaSeUam eanonica.dicitur, cujus capitula spurciliis permanere cognoscil? Aut quomodo in
11, esse nosctintur., qua> nobis ulilissima esjseyi- ' talibus minis.trare in "ecclesiapravsuniat, qui libidini
dentur, quorum initium. esl-: « Prinium onvfihimy jpgiter domi deser-vit? Itaque sacerdptibus yerbjs
fidenv caUiolicam pmnes presbyleri et diaeoriiseu slniul et exemiilis populum convenit reguTare: et
subdiaconf memoriler leneant, ut sl quis Iiftcfa-' ideo cavendum est,ne forte cum aliis praedicaverint,
eiendufii praeterriiittai, quadraginta diebus a vino ipsi reprobi inveniantur; el audianl quod Dominu-r.
se abstineal; et si, post abstinentiam neglexerit hypocrisim redarguens ail ::Rypocrita, ejice pritnum
commendandanv, duplicetur in eo senlenlia; » sive trabemds oculo tuo, et.lunc. perspicies ul_educas [e-t
de slatulis antiquis Orientalium, quorum.capitula _ stucuhi de oculo (ratris liti (Luc, vi, .___). Licel.sint, .
centujn dinumerant.ur, Ex quibus primuni apud nos qupd pejus, qui nec Trabem de suo ejicinrit, nec
in omni, episcoporunv- c.onsecraiione perquiritur , festficam Tratris fepellere praesuiiiuiit, sed coafusi
cujus; initiura est: Qui episcbpus esse debet,- ne- obftiutescunt^-duriiseipsos reproboscognpscunt. Hi
ccsse esf ul aniea examinetur , elc. Utde his: dujn sujs peccatis aliena nulriuiit, nierito utrorum-
omnibus nos cerlificare dignemini, -quo; lempore que porlabunt. Ail enim. Dominus : Si dicehte me
vel loco consliluta, siih quo prineipe vel a quibus ad impium, tnorle morieris, non annunliaveris ei,
Batribus, quomodo halienda, vel si peniius, reci- neque loctitus (ueris ut. avetlalut:a via suqimpia, et
pienda, aul iri aliqno rcfuianda, dijudicentur. Om- vivat : ipse in iniqititale suamotietur, sanguinemau-
"
nipotens Doniinus vcslrani prudeiiliam npbis con- tem ejus dermanuiua.requiram (Ezech.m, I8).Prav-
servare dignelur, ut ab ea regulati, feclo tramite tefea.quod dicerepudet, tacere autem perieuluhi,
Incedere valeamus. • quidam in tantum lihidirti maiicjpaiilur, ut ohscerias
.EPISTOLA IX. meretriculas sua simul in dOmo secum liabiiare,
ADOMNES SACEP.DOTES DIOFCESJSVERCELLENSIS. una ciburo -suiiiere ac publice degere perniitiant.
ATTODei gralia buinilis episcopus,- cuneiis sa- Quarjinv•illecebris: illeeti, suae domui, cunctaeqtte
cerdotibus eorumque minislris in noslra Vercel- familiae ac supellecfriieasipraeessedijudicant,-suum'
lensi dioscesi cominoranlihus aelernaefelieiialis co- que post obilum scprtum haeredemconsiiluiint, et
ronarti. :-••'.- i- quidquid de faeiiltatibus ecclesiav,veTeleehiosyiiis,
Incontinentiae, dileciissiniT, "mult«s sunt spe- seu undecuiique acquircfe possunt, hujusmodinia-
eies. Quolies eninv;aliqubd facinus perpetrarivus, nibuS dislralieriduriirelinqttunf.Sicque fit, ttt dum
ad id per; incontiheritiaiii -labimur. Speeialis la- sanctaeDerEcclesIa3_nialrietisponsaepellicem;sriper-
men inconlinenlia, luxufia est, quae corpus sinvul indueunl, Deo Patri, et fideli vi.roaniiriam sublra-
c&rrumpit et animam. Nam curiv'multa sint yi- Ivant, et diaholombechartduincorilraiiant. Sunl.etiam
117 EPISTOLJE ... 118
qui nudi ad Eeclesiam veniunt. sed de -ejus benefi--_. 1 Quod fa.sunf esse cogrioscihius,dum iliarum naturas
ciis accreseiinl. fli primuni inOpise causa ebnlirien- consideramus. Per.seciilionisigitufVjpressurasDomi-''
tiam fii.igunt, el poslmodum ditaii, meielrices nus insiriuaris ait : Ym aritcni prmgnqnlibus et nu-
ascjsruri!. Qiii diim penuria lahorarent, ab eis rie- tiieniibus in itlis irfie6as."(Mtt..A..xiri,.'l7).;Quod jdeo
specti,-sanctae Ecclesiae greniiosuhi recepti.; Inde dixisse iriteridimus, quia ipsae-impedilaeet grayiores
quidquid-.postmoduni sublraliere valent_ ipsis.rion prae caelerisnecessitaiibus. suis minus poterant sub-
desinunl erogare; Et riride nieret.rices ornanlur,' venire.Quomodo ergo alium potefii sublevare, qiil'.
ecclesiae-vastanlur,;pauperes tribulafttur; Haeoeca- _se'fiielipsuriT nbn valet efigere? Cefte talibus nisi ah
sione-publicani (63) clericorum doinos "irrunipunt, aliis iriiiiistretuf, suis laborihus ijec ipsaesubsistunt.
rjon ipsos, sed conimanenies mulieres' cririv ipsis Sedr facinus quod vbluptate' ."pefpelfalurj utilitaie u
quos genueranl spiiriis, :quasi sibicomrivissos exlra- excusafi qftaeiTtur;utiiilas tamen rioii esl servanda,
bere simula.nles.Id trepldanl miseii, el lnunera quac- quarii ratib non coramendat. Verum et si alfquis, ut
qii.e.proinittunt,. et quf adocari .pbterant, cunclos asserituf, iii hujttsriiodicbmmercio inveniretur quaj-
adorare -coguntur. Et.-qui omniftm viriliter viUa- stus, quiaTiostfo ininisteriocontrariurh videtur^ .oni-"
declamare debuefani, de suis apud judieem qttaeriiEt nimPdis est asperrianduSrQuieriimaliquaiido apostor-
licentiairi. Sie sacrae aides publiearilur, et _avrilgo B] lorum, autVcoDferorum Ecelesiaeldoctorum cum mii-
deridenlur, et nomen Doniini blasphematur, sicut lieribus ad pfaedicaridiimprofecti sun.t? ISempeab
scriplum est :, Yos estis per quos nomeh Dominj- ipsarum conriubiO,quas ante vocatioiiem'TegitTnve"
blasphemaiur intefgenies (Roin.if, 24). Solerileliam; duxere; postmodupisesubtraxere. QiiOd"eliariv bealus
talipro scelere -vicinofumvicinaruirique odiunvin- Clemens ih apostolicis Decretalibus pfaecipiensait:
cufrere. Quotiesnanique-liujusceinodi muliefes vel t-Ministri altaris ad Dominica talbs eligantur ofiicia,
earunv spiiiii eum>aliquibus liiignnt, ipsi- abjecta qui arile ordiiiationenf cprijuges-Suasreliquerurii. >"
oirini sacerdotalj reyerenlia sese opponunt;- injurias Ilem cbncilii (^^1«}!)'Carihag. cap. 2'S [2', sive £] :
et conlumelias quas possuni, inferre (6i)~,et dete- i Placuit qriod et in divefsis . coriciliis confifrijalum
. fiora minaiilur. Insuperul lalls ditelur fariiilia, ipsi . est,- ul subdiaconi, qttlsacra mysterja coritraclahf,
cttpidi, r.ipaces, usurafii, avari, eiinvidi,Vac-frau- diaeoiii et pfesbyteri, sed et episeopi"securidum'
. dulenti.etilcittnlur.Tinderiojv;niodicumChrlstiEccle- •propria slaluta eliairi abuxor&u~sse cbntineanl.
isla paUtur.delrinvefttum.Nani pbpuTushoc conside- Sic Iniiocenlius et Leo Ronrani pontifices; sic cae-
rans, decirnaset primitias ipsisexigeiilibus feddere teri qtioque protestantuf aiictofeS. Qiiarito iriagis
Deo coriteniiiun.t,- nulluriique obsequiuni sanctaeDei elenirii camalibus cbricupiscenliis'el mundafiis~rie-
Ecclesiae persolyere yolurit,; unde ip.si «aeerdoles (" gOliissubtrabimur,-tanlp expediiiores divini operis
aliquod consequi possint .emoliimenium. Et inde cultores elficiinur, BoellpillustrTyiro testanle, qui
- ait: Tu si in hanc:irriiiidi seehamiiudiis ihtrasses,
pop.uiiis sacrilegus- elficilur..Ipsi aulenr in-lanl&___,
7
plerumque"deveniunt pauperlaienf, ulVix suflicere' securus corarft latrbne "caiilares"'Lalroftes quippb
gossinl. TTursusiriveniuiilur, qui eum abepiscopis noslri, dseftiones, eorumque niiiiistri, qui nbstra.
sujs tali pro crimine arguantufvpaterriam.charita- sempef tenlant difipere commoda. Et quidesi si
tein ^respuunt, et nbedire ctintemnunt, ipsamque- nudi, et expediti ab illicitis fuerimus, seci.fi co-
fidelitateni, quam jurejttrandOprbmiserant, temerare ram ipsis caiiiahimus,sive reprobis suas perver-
~jionmeluufiijSed mundana adversus eum aggrediun- sitates exponendo-,"et-frituras iriisejias libere pra?.-
tur defendi potentia, se qupquesuamque siiriiil fa- dicando, sive dsemonibus de cariilcttlis David pro-'
u__liamejtts adversariis comniitiuiit, et sic demura _ clamando i Aiiinia nqslra 'sicuLpdssei'erepta 'est de'
hls-freti auxiliis ecclesiasticam fegulam pwipen- laqueo venanlium: Laqueus contriins esl, etriosti-
'
dunt, atque ad dbminofum imperium quolihet loco, berali-surhus '(Psal:x.~i\m, 7).
vel teniporemissas.canefe, baptlsriiata -eelebrare, Custpdite efgo vos, fratres charissiriii, a con--
tilligatbs absolverej solulos alligafe -cohlra jus ca- lubernibliiuliefum, hemembraGhfislimeriibrdfaciatk
npnuni,' sine aliqua discreiione praesunvunt,et qui u meretncum (1 Coi\ \T, 15): uiide "diliicile eyadefe'
capitalia inemhra sanclae Ecclesiaeesse debuer.aiit,-'; poteslis, •nisi ab earum eonsorlio -declinetis.Qtteriv
arma hosiiumefficiuntur, sequein exitirim, populuRS ehiiiv.compti crines", venusta fabies", niclatio pal-;
in errorem deducunt. Et inde saepeniaximuni adver-, pehrarum v elisio pculbram, affabilitas sermoiium,
_sussaiictanvEeelesiamorilur scanilalum :-quia qyos gafrula" riiodulalio," visus facilis; "blaiida suasioy
_yult habefe filios, ceroit inimicos,'el qubscOnsilia- prieclara monilia , schema;la:vestium, olfactio uri-
[fios, duros adyersarios.. - ..... giie.niorum, riiollis incessus, ac tbtius corporis'
Ilerum suiit,qui de feminarum conlubernio seex- luxus noii fesolveret "ad llagilium? Quod inluens
cusare quaerunt, dum>;suani;quasi-necessitalemex- beatiis Parilus exclamat aposlolus : Fiigke fbrhica-
|ionunt. Aiunt; enim, "ijuia nisi ipsarunv.rivanihus iioneni (I por.,n_. 18) : nam cttm caetera-vltia resi-
^sustentaremur, jam fame, vel nuditate deficeremus:.- stendo vitare possimus, hiiic pedibus • succurfeh-
(63) Publicani. -Voeem hanc Acher.ius noii mi- cos, .a.u.tpoliii? eonnn minisiros. •
riierilo monuit novo'intellectu usurpalarii esse ab" ,((i..).f«/'«•«.Lego iit[er_unt. ... "-.
1
Allone,• eaque iritelligi debefe auf judices piihli-
•' ATlOMSYEIlCELLEJNSIS EPISCOPl !.
it§;:... : ... -:;'• :\ V; mf,_
diim est,'et rie'delieiamus, .diviimm auxilium im-.A CJiunierare < curayimus. A meretricibus vosi-cavere
ploremus. .''.". <
docuinms, -et extranearuni .penitus inlerdiximus-
Sanelarum Scripturaruin paglnas, diiectissimi, <
contuhernia feminarum ;.quae eliam sanctorftm Pa- .
: pefscrutate", etin his diligentiijs rneditemini, nnde , ttrum
coiifirmaviffiusTestinioniis, ne impiine trans^
havcquae a iiohis dicta sunt; ,nori quasi riosfra vjle- .'. gredi | putasselis; !sed -quia aliquibus profecisse
Scerii; quja qiiava sanctis Patrihus accepimus, bavc < cognpscimus, DeoPatri devotas prfmtfmlaudes per-
fralribuS exposiiipius. Quorum exempla, quia cun- ssolvimus : vobis etiam -immerisas:
" per eum grates-.
cla npn pbssuinus explicare, pauca de, muliis qtfae- Jr.eferinius; exprantes, ul.de
yirtute in virtulem.:
.da.riiprbpoSuimiiS : quaedani. autenv subscribenda- < coiiscenderb,-et Deum deorum in Sioii mereafiiini
praividijnus. fii priiftis Nicaeria syiiodps. treceiilo- prospicere.
1 Quapropter, cliarissirivi, si aliqui adhuc
rum deeerif et ficto.saiiclorum Eatruni,in qua di- tantaj 1 iie.quiHse cceiio demersi inyolvfintur,; lacry-
"vino Spirilu fides calholica roljorata, Arianorum. , iniDsi.s .gemitibiis;Dominrim exorare npn Idifferanl;;.
esl. perfidiaVfiesiriictii',quae;ab homiriibus qiiiftiad-. imaims elevare riofti omiltanf, rit
deVlaiitaVvbragine-
<
nTpdnnievangelica vefba'. seryatur, cap. 5 '(Nicceh. citius liberarr yaleanl; scriplum esl eriim : Omtis
concil.fcoh. 2.),.: _intbrdix.it per omnia magiia syn- tqqi. petil accipii^ et qui qumril invenil;et putsdnti
Qtius npn episcppo,, npp preshytero, jion. diaco- S iaperielut.(Malifi.--n\','_").Taiita
ergo Doniini prortiis-
))o,:iiec alicui pinnjrip qui in clero esl licere sulj- siorie, fratreSjfiihillbifisitaritesvcastitatis.tfamitenv
iiitroductaftv habere mulierem, nisi forte fiiatrem', incunclanter afripile. Dabit nempe"perseveraiili_e
aut sorpfem,, aut aftiitam, yel _eas lanliim personas profeclu.m, i qiii contineritiae^deditmandatuiii. Si quis
qiioe suspicipries effug-iunl..» Iteiri ex D.ecretis.:Cle- :aiileni superbise" slimiilis elatus, yel despefationis;
roenlis papa_.: «: Nenio, eUni exl.ranea Iiabite.l fe- tabe prpfiigalu.s assurgere neglexerit, riOnIibCijbs-
raiha, nisi sorof aut prpxinia.fuerit, et hoc.ctim . ique sui pericrilo gradus omriino - trarisibit, quodi
roagna.'.oUicUudfrie.fiat...Non enini ignofamus ma- nuUofum doctoruni. . ; ., _. ... , ., nialis
litias Salarjai. s liem Siricii(episl. 1 ,, c._ 12)-: actihus 4itino examini occurrant, -qnefri infelieerii
.' .Feniirias yero non: alias -esse patinittrin dpriiiljus ,pfpp.rioe'iiinviunv~ iniquilates gravaut,::se"l,pbtiiis.de;
cIericoru.m, nisi eas.Tan.lum .quas propler solas. vesira :boria:co.fiyersaliofie -riobiscuingratulari,; et ab
iiecessitudinum. causas habitare cum eisdem sy- i:iriuiiierabiiibus cleliclis niefear excusari, jacobo
nodu.s Nicaenapermisit. i Hp.cmrilta conejlia,-hoe dkente apostolo : Qiti ^oiiverti (ecetil peecaloreih ab _
niultprftfti doelorurii non, lacuefe ;senteniiae,.lh hpc errore viw sum; isalvavil ' linimam. ejus, :q tridrle, et
ecclesiasficu.s Ivonor, iri .bbc clericorum dignilas bpefielinullitudinem peccaiorum (Jac.-~r,20).rVobis-
perseverat :-liinc crescil ciiaritas, avaritia? rubigo v vero, fralres, quos oculus Domini misericbrditer
abstefgitu.r. Sic sancta EcClesiaunilur, dissensio- jain . respexil, et atalihus eruit;. pro~ aliis jugiter
nis, .et invidiae riina nulla conspicitttf.Qijod: ut, Onvnipotenterftexpedit exorare; ipsosque-salutaiibus-
ftlJservafe possitisj adjuvet Vlrinns el uniis;iJeusV,. rrionilis ad nieliora ;converiii cxhbrtary ut eps-quo-
qui vivit et regnat peromnia,saecula saveulorum,. quo riiodo 'VOJjiscum pariler ya]eaiis; subliriiare ^;
AiEeri,\ .' - ' , ,-•.•;''•. dicenle Domjno : Si frater frqtrem adjuverii, atnbb;
'
:•:"" \ .. EPISTOLA %./;; , :; , exa.lfa.bu.rilut.-Ei-Paulus apostolus : Aiter altefius-
. ;; ; ^. ..-...:"A.DEPSDEM. V ; .; .-.''; '•onemportaie,-el,sic iadimplebilis legeiit Gliristi.(GalJ!'
A.TTO - gratia Dei- Ijumilis episcppus, cunclis sa- vi,- 2). Et, Jacobus _ait:. Otqtkpto ihviciin uisalve'-.
"eefdotihus eorumque minislris: in nosli'a Vercel- mini (Jdc. ;V,Tfi). Per Domiiiuni noslrum JeSum
lensi diajcesi comfivoraritibusaelernie felicifalis cp- Chrislum, qiii cum Patre sanctoque Spirilu vivit
':
rbnam,,,, -...,.,-....; ;...:- - ; _:,: ,-.., :, et glbriatur -.Deus per oriinia ssccula sa3ciiIofumi~:
Quse ssepjus usurpTintpr, charissinvi, srepius de- Ameri. V. --,.- :' , V ;" ' v •'.
tcstando reprinienda surit, douec exirianita. et pe- •liPlSTClA.Xi:. - - -'- . ' ':'
fritus abolita deficiant.-.:.si aulem post jntei'di^ • , ADSUFFriAGASEOS. SVJOS, ; :'.
ctum neglecta fuerint,-, et ;.;s}.Ieiiti6: : Sanellssimis el"uilectlssimis conffatfiBusillis-.vef
eO]ite,cta.,;pei'-:-
manserint, magis- armari quam ab.dicari-videnlur.' nerabilibus episcopis, Aifb gratia Del humilis epi-;
Yre eiiim ripbis .erit,- qui iiujus ministerii onus stts-.. scppus,' fideles;"in :Chrisio oraliones .cum devoio
'
cepimus, si veriiatem praedicare. neglexerimus. Vas. fauiulalu. ;;-•' ;' "-" ...'
nobis erit, si:: silentio- oppresserimus', qiiaeefogar.e. -'--S.0vit chafifas ypslra, quia riostri principes et
iiunimulariisjiibenirif. Qtiid iii futur-o.dict.urisumus doBtfini, gloriosissinil scilicef reges, diiriilibsUleiri
examifte, si veritatem coufundiniur praedica.re? se dicunt suspicari impetuni. nosira, scilicet epi-";
neg]igere enim qiiip.otest detuTbare pei'versos, niliil. scpppruiii cbntra haec quaeTunt sufifagia_ fteciib-
aliud est quanj fovere, Nec carel scrupulo societatjs •'Stris coriterili pollfcitationibris; -nec de Tidelifate'
gccultae, qai rnanifeste faciriori desinit bbyiar-b,.- . v.,-.jufarijenlo firmata-confisi, JobjSdesirisupefanbbisV
Pecasiilatis etenim-bono, fratres me.i,.janvdiidnm,. prft^ eo-aeoipere Bt-iiuper' audistis. orijnino labb-
vobis aliqua verbis inlimaviuiiis'; quaedarivvero fant. -Quid veslrae sanctitali super hoeyisufn frie"
scriptis suggerere nbri-oniisiinus. In quibris quDedairi- rii, nbbis exporiere,vesiris sacrjs apicibus,."quM_
ilJCeriliva descripsirijus, ejusque calamitates parlim simul' liunc; .apte- loqui. .n.bri.possunius^.;rion'"Tedid;
121 -
_ ;._..-..... . ,EPiSTOL_E.,V . ";; V-v '-';' -ffiM
giiemini. Sj praefaii obsides a nobis dandi sunt,vel A non eril tilli.a lio.c.proverbitimiri jsrael:(E$eeJi; xviii,'
si denominali se prb nohis obligari rioyerinl, quid 3). Fiefi.quippe pbtest, ut sit inter gentes, iriter
agendum "sit, auT sj corisenserinl,, quo pac.io, aut ^gJTiUps, sed etiaifiiriBahjioriios, sed norrlftTsracl.
cum,qua securiiate bpc ,fieri oporteal, .Sijscripiis- Uliqttp^qiiihanc/postponit senieiifiani",et"filiriin-pa-
haec, converilio adnplarf conyeniat, "yel si vefbis triSj, vel pfo alicujus pareillis Vculjpa;damhaybfit,
Tantumrivbdpcfedaluf cbmmunibus, J~ilerminus sit reus erit, et noif in -Israeliticb populo' cofiiputa-
'
Iuiponendus, vel in quafttum, aut si subrepljim in bitttr.; "'"..: ;' .'•,' ;,
aliquo principibus de ripbis fuerit, qupd yiolaveiT< :Et.fortasse dicit "aliquis : Quiquid in liujusriTod.i
fntts pfoppsitarii sporislbfieirl, pro qua prsefa.Uob,- IiomifieniTecero, ad eurii peftirieti; qui 'eunv- iflihi-
sides dafi juberiliir., quajiler- conviijci vel defetidi tradidif. Certe revera qiiia ad eririi perUiiet:;sed riec
flebeat, aut quae lex ylgorem Tn"taljbus phtineat, tu ideovexcusaberis, JS'ohenim "srio pecCatb tttum
iitrum ecclesiastica, anelTam .niiHidana,vel quibtis eyacuarepoteris, sed si ille rivalededit,' etTuTnale;
tesiibus eadein'cpnvenlifi approbeiur, si inler se accepislj,:ambos iefiebii.ihiquitas. llle-Ghristiafium
diyersaepartesdissenseririt liianjfeStissiniepfopalari, tiiO suppoiiit'gladio/tibi' Cbristiarib non ideo eurti'
si fieri pblest,"."Iiumiiiter exp.oscimus., Pluriniufti ferirelicebit. Quidritpercutefetiif peccavlt? 'Qiiid'
eteriiffiel nttrie etin fuittro valebit, .siiani grandis. ^ malefecil,? rjempesicharilatis causa «e objecit, ut"
seuinauditaeausaln-ipspexordio saluljefrimisfae- altefurivliberarei,. Ijbriofandusest, npn periiftendus.
fit pertractata; consiliis," ejusqne deiinitio •~p.agi.fis.Ait"eniijj: bealus Petrus apostbius i' Atite ommamu~
cOmmendala, ''riullam ulterius anihigui.tatein ad- tuani ih. vbsiiielipsosciiaritqlemcontinuam Jiabeiiles,•
mitlal. Me qrioque. tani desidetw. et iffiperjluin, quia charitasoperil tnullitudinehipeccaiortim(IPeir."
confiteof haclenus riori Teperisse ab eedesiastjcis ly, 8). Ef Dorriinusiri.EvangelioiMajqfenicliaritatem
doctoribuslale quid auctorjLate firnialum. vel ex-. nemoJi:abel.;quaniut':ariiri}dmsuqiripohd pto ami-
emplb prbppsilum. Sed si qiiis.iiudiosissipius hbc;. 'cis.suis.(Jdan.-si%17).,Mpysesaulems.eiJietipsuiiu'pro:.
inveiiire potneril perscfutaior, egc qubd a sanclis pppuipTsraelbpppnefiSjiit adDOhiinum-•.Autdimii-
Palrihus sialutuni cst, liiyiolabiTiter assero-bhser^ te iliis, Domirie,hahc noxam; atit delenie delibr.o luo-
:vandum."Ei(leiita.iefii.qubqueftpstfofum doiviiiiorum ;qiiemsci:ipsfst|",(EMdi-'xxxji,'51): Cuiait DbfniiiHS:
el regum pleiiiter in bninibus judico observaridam. Qui :pecc_averitin bie,* delebo Keunt'de libro meo.
Kullo mbdo enim anle ftculbs.divinaemajestatispuri (lbid.e,33). Ac si 'dicere.t: Tu berte poslulas; qriia"
invertiri possuhiiis, si eis infideles ullatenus existi- pje ppstulas.; egp aiitenVfipn iiafaciani, sedrectum
.'irius. Ait enjriv.Doiiiinos in Evaiigelio :: Si ttpiriiuein.' judicium judicabp.-"3iveroprp aliefius gratiaaliqiiis
quem vides nori-diiigis, Beum quem jtpn;_videsqu_d-C se taliter ppposuerit, ut.alterVexI.nde.lucfuinacqui-
thodb pbles diligere ?-.(! Jdqn. iv, 7, 8,) El ideo pr® rai,<"yelgloriani,, Ijoft .minirae; lattdo.rln .islpjarii si'
illbfuih fidelitate regiiique stalu et pace nobis sata- venerif, revefa ifipljcabitur lipiiiicidium-,nec-alieni
gefe convenit, queniadiripduriisaiiclissinvospraesules, ; efuiil a jeriniine..larivipse quj IioiViicidiumperpelra-
jipslros siquideiri prasdVcessores,prb.. religiosofttiri. verji, qiiarii jlle qui-bpinineiri sub tali conyefttiorie
principum ribvfniiis labprassp salule. Alioqriin nii, tradidif, se.ioet ipse, quilioc.de s'e fieri perimsilj-si
iiltra novuriiadjicefe censeo, nisi rtVaxima utilitale. , ad intejligibil.enijairi perveriit aJtatem. Rairi depar-
vel necessitate cogente, Vsttmni"pontifieis- sententia,. vulis q.ujdaliridVdicenduinest, riisi quod ihrioceriles
vel prudeiitiuniTueril episcoporumMiberatum Con-r pereuiii, et. insorites ex-istuni ?; Audi- qftid -deiiso
sijio. Koyinittsenim quia, ut aif Doniinuspef pro- Domirio^aclunv.sitVIiiictufiiilluriiJudaeiPjTatoobtu.
plietani : Quid est hoc, qpod vetiilisin provetbium lerunf,; ttt crucifigeretuf:, "dicerifes:; Crucifige eum.
dicenles '.Palres.coinedefuhl uvas acerbas, el dentes Nos.iegem-lidbAmus,:.__:' secunduin-legem-debetmbriV
filiorum obsltipescunt. Vivo^ego,dicitDominus, xjuia._ (ioan. xrx, 7).'Et,-iterfim:.-:;^«wjais%j«s"^Upef:sbs'.«f,j
iiorieril uilra hocproverbium iri Istael : ut anima supetfitios nostros (Matlh. xxvn, 23).'. Sed .-qriaftivis
pairis, ita et anima filii mea esl (Ezech. xvm, 2). A]ni-_. ipse dixeril .Mundus stiina sqnguinehujus(Ibid_.,24);
ma qumpecCaverit,ipsa morietur. Filius non poriabil et quaffivis manus-Iaver.il,' tamen.quia bonvicidium
itiiqui(alem:~pairiset paiei-non portabit iniguitatem improbe perpelrayit, iiullaiefiris polerit a cfiniiiie
filii (Ibid., 20). Q_uisergo religiosus 'coritra Doriiipi- excusari. Kam Dominicieffusio sanguirtis et illos
cam senientiam dicere audeat, qupd aliquis fidelis njaculavif, elbrincTn perpeluum daninayit.Sed et
pro patris damnetur iniquitate, aut pfo filii, Vcuni:,;Iioe:de bmnibus innoceiitibus ad poenam tfadilis sen^.
audi.atipsuiii Dominuiri dicentem : Filius hon poria' lieridufliest, Quidam pfoaiigostia, ut se ab aliquo
bit iniquitdlempatris, nec pqter filii ? QriaiijyiSeiiinv Tiberare possint, alterum opppnuiJt, vel etiam pr«_
filii a parentibus noxam primi bominis trahant, saeri commodo, nt pfo tali adulatibne ditari vilant vide-
fonlis baplismaie expiandam, lamen aliquid postea arilur. Quidam yero nimium in se confidentes, ea
peccati parentes admittunt, ttbi filii parlicipes fiort quiaerii prbmitlunt, quae suaenph sunfpoiestalis, et
sunt, ad eos nOripertinere quis ariihigit,? Sedetsi pro tab pollicitaliofte OhsidespOrturtt, quani illis vix
fieri eiiam poiest, ut patres cOmedantuvas aeerbas, adimplere perniillitttf. Qpis enim de se pravsumere
'; et dentes filiofttmohstupescant, iameri non iriler nbs, audeat, vel quis de sa poterit bsse securus? QuiS'
fton in Israel. Ait enim Dohiirius.: Vivo ego, qtiia promptior de aliclijiisuiiquam poterit esse Melitate
m/ ATTONIS YEHCELLENSISEPISCOPI 524
beato Petro, qui ait ad Domiiium: El si opoiiueril __. Quomodoenim pro se alios objieere per.cijlo pote-
tne mq.ritecrim,non tenegabo?(Matth. xxyi, 55.) Et runt, qui se pro -illis opponere debent? Leginiu.s
tatnen Dominopraediceiile,aiiiequairigalluscaiiiaret, namque de beato Paulino episcopo,quia cum se pro
ter eum negavit..Cbrislus enim ut Deus .cognovit- unOtaiilttm viduaa filio caplivilati; inip et servituti
Peiri fragilitalem; Peirus aiitem considefat suaj fidei tradidissel, mullos iri hoc libefasse captivoS.Quo
ardorem. Quod autem Dbminus dicit prsevidendo, etiam in facto tam a beato Gregorio, quain "et a
isle. denegat amando. Ubi moralitef instruiniur, ut- mullis aliis-saiiclissimislaudatus cst Palribus.
quantum coiifidiiiiusde ardofe fidei. tanlum limea- Uiium tariien scio procul dubio, quodubique 3ice-
mus de carnlsTiagilitale, quia, si noslrum sil-velle, lur, quia si illud fidei viiiculunv, qiiObolihi iriler.
Dei auiem est perficere. Nequenos secundttmbealiBiv principes fi.ostrosque valiilt praedecessbfes,niinime'
Auguslinum (in Joan. tract.:66) - curivIsla dicimus, apud nos servari credilur, aiil principes detefiores,
priftjum aposlolorum accrisrifedelectat, sed huric iri- aulnos nequiores esse pfobamuf. Quia attt illi stta
iiiendoiadmonerinos opbrlel, rte homo quisquam de saevitia adeo expsi videnlur, ut ad.popularem jam
"humanisyiribiis confidat.;Nam quid aliud perlinuit iion possint fedire amofein, iiut nbs adeo perfidi
ad doclpremSalvaioremque noslrum, riisi-ul irobis suspicamur, fitiiiijliim in nobis fideirobur~"cpnsistat,
neqii.aquam dp se queriiquani debere praesumerein :B aul utrumque. Quasque tamen pars hoc me>ruisse
pso prihvo apostoloruni; denvonslraret exenvplo? In conyincitur, oporteret ei magis subsistefe, quain ad
anima iiaque.coniigil Petri, quod offerebat in Corpo- lale diuprotrahi dedecus, quodabsit. . •
re. IHe eriinvmortem eoTporisofferebat, sedmortem .Quapropler, dilecllssimi, premus pominttnv onv-
animav Incurrit :- quia sicuf vivere est confiteri fijpptentem, ril noslros gloriosissimosreges uliique
Clirislum,*ic et riioriesf negare eum. Quid etiam et cpiisefvetjiiosque iilis comniissos dignelur tueri, in
beatus Thomas.dixerit novimus : Eamus e"tnoset omnibus hbbis adversilatibus propiliari. Illis de
moriamut cum eo; similitet autem ,et cmleti -omnes nosira fidelitaie donet fiduciam, etnobis in eorunv
dixetunl (Joan.xi, 16); et tamen omnes relictoeo obsequioperseverandi.prasstet constaiilianv.tribual
fugenint(Mallh.xxyu',-o9). iKos nobis tranquillos, nosqrie eis fae«at esse devo-
Ei cerlum esl apostolos eo, jaffi lempore plus eos tos. Elsi fragiliiatis-causa,aulipsi in nobis, attt nos
diligere Domiriuni; quani yos omries prppinquos. contra illos aliquid iniquum commisimus,sicejus
Et icleoqui pro illius luric non sunt retenli amofe clemenlia deleatur, ut riulla jam iri poslerunnillio
pro nullis uliqiie starent obsidibus.Mullos quoque exindeproeparetur. Dimiitamus debita, ul dinTitfan-
audivimuset vidimus post datos ohsides Irritam Te- tur, non vindicemus omnia, ne omnia vindicentur.
cisse sponsionem. Quosdam vero etiam ahsque da- C Non vindiceiituf niaxinia pro' miniirils, sed servetur
lis obsidibtts risqrieab moiTefiiTidera servasse. Ye-: niodestia el in magnis. Nullus quod alleri deheiur,
rumtamen si talis expetenda esl obligalio, a slolidis pfiesurnat cohcupiscere, qttia binc solerii jurs^a
et perversis Deumquenon curanUbus laniummodo semper crescere. SuuTciatunicuique quodsuuni est,r
exigenda esl. Vif aulem prudens et Gaiholicus,quae riec irivadefe aliquem delectet qttod non _e.st.Qui
pro Dei omnipolentis timore suaequeanimaepericulo enim injttstegaudetacquirere, soletetiamquod juste
noii cuslodit, pro nuHis polerit servare obsidihus. teriet amiltere. Nam licet judicum poleril yoces
Cavendum est ^ergo hoe omnibus Chrislianis, s.ed inficere, divinuirinon valebit jribTciunveffugere; Det
poniificibusnullb modoaeslinio praesumenduni.Sic- - fiobis Dominusah exteris pacem, et ihtenibs snani
ut enim apostatae dicunlur, qui poslbaplismuilv conferat charitatem. Sit ununv cor oiriniuin, rit di-
•Christi susceptum rursus ad paganorum -rittis, et ligamus Deunv et proxiinum, Digne semper lattde-
idolorum convertuniur eulturam, sicetiam apostaia. irius Dbminum, eiberiedicairius nomen ejusinsae-
dicuntur et-sacerdoles, qui Ecclesiam deserenles ciitum. Amen. _
censuram, -ad mUitarein se conferunt aclionem.
m EXPOSITIO IN EPIStOLAS PAUU, -r. IN 1EPIST. AD ROM. 120:

"
_^E R G E L LrE N S IS: .E JPvI % £ 0 P I : ,

TSTE T3BER PAULI RETINET DlCTAm BEATI


TRAGtATUSQIJE SIMUL DISERTO SlRMATE COMPtOS;

EPISTGLA M) ROMANOS.

":- --; "ARfiUMENtlM, . . A dejn sponsi et sppnsae, id -est, Chfisli et 'Ecclesice.


Prinio iiisculieridum esl qttare Epistbla ad Rftma- . Sed quaerendumest quare laniTiujus.quaiii caele-
nos iri principio pOriatur; cuuv Apostolus non eariv rcruiji aposioloruni sCripla speciali qtiodairiTibnvirie:
pfiijiam, sed postqttasilam aljas scfipsefit, Aiunt epistbjaevocantur.Etaple quidem : quoniam supcr
-eriim quod -pririvairi scripserit;a4 Hebraeos. Hanc l.egem, et.propheias, nec IIOITsiiper gratiaiii ejuS
addita, et missa siint ad resetanda vitia,quse ex
qiiaeslioneinrionriullilioe rivodosolvunt: Rpffiapefie: TSanv
toiius: caput erat imperii; qubriianr Rorrianr tunc tfansgressioiie Evangelii noviter pfiebaiitur. dire- *
intentipne post acceptani legeni propTJetse
pene-omriibusgefitihus iniperabanf; •ideoqiiedigiiiirii qua
oh eof urir ad eos Cti surif:; scilicet ut eprum yaticiniis fesecareiitur
friit,,"-ui, reveferi.tianv-Epistola viiia ex legis traftsgre.ssione orta:>. eadem., psst
Scripla prinva pbnereiuT.Alii fero, rif Origenes as- directae sunt epislola?,.
serit, pertractanles fidem, et rr.erila sirigularuiri aeceptahi Evangelii, gratiam
ut earufti senfenliis;, Valquepraeceplis expiarentuf
gentlum,- quae "efediderunt, ef ad "quasApostolus
difexil epistolas, securiduni bafliriidemiidem,ei' vitia, quaeex legis t-rarisgfessibrieriascebarilur. No-
riierila e~asordinare; decfeveruntv landiim aulem, quia-pulcbre Apostolus decem tari- :
tum EcClesiisdirexif epistolaSiNani quatuor disci-
Rohvani autem' nvinoris erarit fidei et rrierili: » riiisit: iit siciit filji lsraelliberati;ab JEgyplia.ca
.norinullienim eorumadep. f ucles;'eranl, ut se cre- pulis Transeufttes mare Rubrurn, etsusceptitab.
servitule
derent fiOfiDei gratia, sed S.ttis.riJefitisessesalvalos; ercnio decem vefba
legis acceperttnt,-quibpsad sa-
ideo.queEpistolajri, qiiavad epsscfipta est, pritiiam Ititeminstruerenlur;,ila verilsfaelilav, id sst, fideles
prisuefunt, Deinde gradatiin.asceffdentessecuiidiim' Tibefali abJEgyptiaca, id est davnionufirservituie,V
- ;-j-_- - -utdictum
fiderii, einietita^geriiiliiihi, estj ordinave- et traijseuntes rijare baptiSmi,, quod ideb Rubfum.
; - ;:
1'urifEpisiolas. dicilur, quia sauguihe Doniifti;est rubricatunv, su-
Einc est, qttod Epistblam ad Hebrapsscriptam sceplique ab erenio proeseniis Eeclesipe, decem Epi-
UJUniainposuerunt, quoiiiani.illiriiajoris eranlfirlei, stolaruriiseriieritiisiriforinarenluf ad;vitamaeterfianv,:
nieriti el scientiae, Undeef ab VApostoloomni laude el saluteriv"perpetuarii. Apie jetiam quatuordecim
praeferuntur. Sed, quiri cum Epistola fegilur, ita.pro- " scripsit,:- nam sicut: denario Decalggus, ita quater-
nuniiarisolel: Episfola.beali Pauli apostoli: ipsaquo- nario' doetrina Eyangelii,;designatuf. Qtjatuordeciin,
que proftimiiatio sollicile, et"solerler disculienda ergp:'Epistolas scripsit Apostpliis, ut ipsftnufflero
est. EpisMa Gravce,Laiine dieitur -supermissa.Nam concprdiarrilegjs, c.t graliae dempnstraret, Seque ni-
EfiGraeceLatineiicltar.super,:slola aulem jnissai: ijiloniinus eiusdenilegis, et gratiae implelprem, do-
sic enim epistolaidicitttfi sieut}epitaphiuiri, etepi-Q ctorem, etcxpositOfenj, Bpatos dicitur,quasiberie
flialairiiiinT:. epilap.h"ium;.namque carnieri, qupd; apfus, vel bene. ftuctus; et.revera;ille beatusest,,:
superirimulps niorluoruhv seribilftr.; epithalariiium, qui caret omnibus - el abundal omuibus
malis,.-.•• -x . bonis.
:. .
vero, quod supef nuptias ad thalanvuin canitur: Aposlolus ilaque yere beatris et
erat, quoniam si:
qu.dpfimus cecinil.,Salomofi; f-ex IsraeiVjn Iau- lemporalibus aiTiciebatiir adversis^ tanieii spiritua-
«-..*. 1mmAiuin"TTrmnT7rT.f7*\TOTC i",. '
' TJ,tYTC'jnrVTVf ! JtC\o'
libus replehatur bonis (64*).PauIus.Hchraeosermone,.AL El quia proefatamUrbem uterque populushabila-
Latine dicilur admirabilis, sive eleclus.Et apte quo- batj Judaviatque geniiles plurimum inter se dissi-
dam pfoesagioadmirabilis diclus esl, quoiiiarii incU dentes. et quasi pugnanler dimicantes:, hoec sibi
piens ab Jerosolymis per singulas circiimquaque* irisultando^et allercando objicere solebant. Dicebant
regiones usque ad Illyricum mirabiliter praedicavit enim Judaei: Nos §60^5 eleclum, poprilus acquisi-
Evaiigeliuin : sive quia niulta miranda,id-esl signa, .lioiiis, plebs sancta vex'slirpe patriarcharuni orta,
et prodigia fecil. Electus aulem ideo diclus esl, quo- •qubs Dominusmuliis signis et prodigiis ab Mgy-
niam electus est a Dominoad praedicalionisofficiuin. pliaca servitute liheravit; nossiccis pedilius mare
Unde ipse alibi dicil : Sicut elegit lios in ipso ante transivimus, cum inimicoslioslros gravissimi fluclus ~
mundi consiilutionem(Ephes. i, 4). Hincel in Aclibus " involvereni; nftbis in deserto legeni dedit, eljmanna
apostoloruni Spiilttts sanctus Joquitur, dieens : Se,- de coelopluii; aquam de petra enianare Tecif; nobis .
gregate.miliFBarri:abainei-Pduluni, in opus ad qtiod, terrara lacle,.et riielle;nianariteni proriiislt, et in
elegi eos (Aei. xfii, 2). Paulus vero in Latino sermo- eaiiidem, sicut promiserat, iritroduxil. Ex npbis
ne a modico dictus est: est enim sermohuniililatis; propbetae, ex nobis se ipSum in carne venlururti pro-
unde beaius Augustinus dicil: Usunv Latinaelocu- misit, ,et veiiiens ex nobis carnem sumpsit; alque
lionis adverlile.; nam Paulus modicus dicitur : sic ". inter nos comrnoralusmulla sigria et mirabilia fecit,
enim solemus dicere : Paulo post videbo le, el paur nosque in Eyangelio filios, yos polius canes appella-
lum liic exspecla , id est, post modicum videbo vil, et ideo consoriib riostro djgni rion cstis, quia
le, et modicum hic exspecla. Pulchre itaqtte a mo- * semper idola vana et muta coluislis. Ad baec gen-
dico dictus cst, quoniam magiiaefuit huniililalis. tiles l-espondebant: Vefa esse credinms queedicilis;
Unde et ipse alibi dicit : Ego eriim sutn minimus.' aUamen. quarito majofji -efga vps Dei beneficia nar-
aposlolortim, qui non- sum dignus vocqri aposlolus raverilis, tarito vos deteriores oslendeiis : ipsis enifti
(I Cor. xv,' 9). Apostolus Graece, Laline dicilttr pedihus, quihus mare per siccum transislis, ante
missus. El pulchre missus dictus.esl, quia nori suae idola saltando lusislis; ipso orb, quo manna come-
caniis i.nsiincluveHit,"ul pseudoappstohVriec,adia- distis, Iaudentes deos aureos dlceljalis : Hi sunl dii
bolo, velab bomiiie, sed a-Deo niissus est, uteum lui, Israel, qui eduxerunl te de lerra .jEgypti; el,
genlibus praedicaret. _Unde DominuS inActihus ul caHera.praJlermittamus, ipso "per rnyslerium iri-
apostoioriim dicit : E'cceego~adgenles loiigeposilas carn.alionis apparenfe, non soluni suscipere eum
tmtiaih le (6S). Quod nomen per-Se posiiuiri semper noluistis, sed, quod esl. deleriris,. niorfe turpissima
inVbono- 'accipitur; Roriianhs Italos esse coiislat, p, cOndem.nastis.Nos,vero nulla ejus signa cernenles, '
qttoniam Roiriain quadam Iialioeparte sitaesl, quo- ^. soIaTairia iiominis ejus audita, siaiiiri credidimus :
rum inipefi.um, ut dieitbeatus Aiiguslinus, quanto %,unde nosiro consortio-digni-riofi estis,, nec, nobis-
in primordio brevius fuit^ et anguslius, larito post- | sequiparari-poleslis; Audiens igitur Apostolus inter
modum majus et latiusj Adeo enlrti excreverunt, ut eos hanc dissensioiiem, quasi pro lapide angulari
pene loUim sibi subdcrent orbem; pariirn gladiis : pomino videlicet Jesu Chrislo Tegaiione fungens,
iiilerimendOjp.ifiim sttb tribuiuiri redigendb. Unde sicut ipse dicit,: Pro Chrislo eiiimlegalione(unginiur-
et ap:e Rorriani dicli surtt, quod interpretantur su- (II Cor. T, 20; Ephes, yi, 20) : se medium ppsuit,;
blimes, sive loriantes, quoniam sicut tonitruIiomi- atque, ut eos ad pacis coiicordiapi et fidei unilatem
nes-terret, ita eorrim tiriiof lotunv invaseral ofbem. reypcarel, lianc eisTlirexit epistolam, in quapslen-
Proeterea sciendum, quia Romanis nonpririrum dit pos omnes esse peccatores, et egere gratia Deu
~
Apostolus Eyangeliuinaiiiiunl.iavii, aut fidei funda- Unde paulpiriferius dicit•: Noiiesl dislihctio Judmi
menliiin pbsuil, sed, ui quidam diCunt, Petrus; alii e" Grceci(Rom. x, 12). Otnnes enini peccaverunl, et
TCrpBariiabas,auf aliquis-sepUiagifitadiscipuloruni. egentgrqiia Dei (66)., Osfendit nihilominus.eOSnon,
Et fieri quiderti potuit, ut, praedicafiteBafnaba, suis meritis, sed Dei gratia salvatps;.ideoque njjllanv
aul aliqrio disciptilprum Domini, fidein Chrislisu-j) ) debere esse dissensioriem.Unde circa finem hujus
sceperiiit,et aPetrb in eadem fide sint confirmaii, • Epistolae in civitatibus eshortahdo dicil : Ptopler
sed. nvagis a Paulo corrbborali.: Altameri' quoquo quod suscipite invicein, sieul et Ciifislus suscepil vos.
nvodo yefbum.'Evangelii'::ad eos perveriit, el ipsi in-honoremDei (Roin. x\,7). ';'_'
qtiidem"suscepefunt; sed posfea eorrupti surit a (CAriI.) Paulus servus Chrisli Jesu vocatus apb-
pseudoapristolis, et iriducli, uf legem ef pfoplietas stblus; segregalusxinEvangeliuinDei. In fronte hujus.
carriaiiter iriteiligefeiit. Pluririii riariiqueJttdaeorum, Epistolaeoritrif quaestio,;q)iafequiprius Sattlus. post
qtti "cfedideruril,genUbus oequecredulis asserebant COnversionemdictus sil Paulus. Legituf quidehi in,
.niliil prbdesse fiderii Chfisli V^uscipere,'atque ad Veteri Teslaraerito quoruffidariinomiiiurivfacta niu-_
Evangelir gratiam trarisife absque carrtali circuriv- latio, ul Abrarft posteadietus est-Abraliam',etSarai
cisione. Unde et instaiiler Apostblo detrahebanf, Sara,:Jacob quoqueTsrael.IriNoToetiam Testrimento
qriod geriles ad' ffdem Christi" susceperit, absque lioc inveriituf, riairi-quipritts- Simon;, pbstea (Jicttts,
~
carnalis legfs obsefvalioiie. estPetrus.; filii Zebedaei.Joaririeset Jacobus Boa-
(64*) In margine autpgrapbi.ibi legilur cap.'}.,, tniilam te.Tfa Ytilgata. ..'._. . .VV , .
(65) Acl. xiii, Sl Ouhniaiitcgo iii iialioneslonge (66)'flbm. iii,'22, 23, et egeritglorta D«.:\Tulg._
129 VEXPOSITIOTN EPISTOLAS PAULI. — IN EPIST. AD ROAI. 130
nerges, id est filii tonitrui (Marc.'m, 17). Seti haec __ V-essentiale.•Christus ergp fiomeriest regiae digiiitatis,
divinofacta sunt praecepfp,yefumfariieri niriil fale "~, , Jesus aufem Salvatpfis. Gttjttsriomlfiis etyirioiogiam
de"Paulb legitur. ijnde qttidamaiunt, quod boe tio- ifi-EYangelibangelus-exppnens,-ait : Ipse etiini sal-
itieii sbflilris~sit a viclofia. quia vicit Pauluiri pro^ vurii (aciet populunt suum a peicalis eofum (Matlh,-
cortsttleniCypfi. qriia erimproedicaliprie superayif^ 1.21). !-'Vv : '.;.;':'. :': -. . ;,, '.;-:'
et fidei jugo subjecif (Aet, iiji, 12),; rivore'regum; . Item quaereriduttiest quare sb Apos.folus nornina-
qui' victis; Parthis Partbici,;ef victis Gothis appef- yefit vocatum;; cum -Donvhiusin "Eyanggliodicali
lanlttr Gothiei, elhic sensus ripn. pef-fiiiinia eva- Mtiliisunt vb.cati,.pauci'ver6elecli(Malth.~vs.,A&),^t
cuaridus est. Aftahieri qulanoriih Vdivinis,'sed in seieftdum,Tquia'Dbminus ilMryojuilinfelligivoca-
-liumaiiis lilteris Inveniuriiuf,- prbfuridiiis et eonye- Tibnehigeneraleui; qiia ftmfies yrieantur';-:Appslpltts
-._nieniius discutienda esthttjus quaestiofiis solpiio. verft' vobatioriem divjnam, appellat; praedestinaflo-
: Quaproptef sciendum, qpia "riios fuit in~ Yeieri neiii, secttndunv guam soli yoeantur ielecli;. uride
Testamento, ut urius idenique .boriio duobus ;att"t Ipse alibTait^ Sciriius quia diligehiibus Deuin omnia
irihus noininibus vocareturvNani Salomon vocatus •coqperahlufin bonuniyiis, qui-secundum-ptopx>.sUum
esl Jedidiab (67), et Ecclesiastes. .Ozias ipseestj et Pocatisuiiisancii (Rorn.vni, 28):;;;et(68)Iteni: Qiibs
Azarias; JoacMmipse-esf Jechqrii.as. :-,-. IB pfmscivit, lios eiprmdestihavit; qubs,autem prcedesli-
Ilunc iriorem, Novurri eiiam Teslahieritunf sefvat: ndvii, libset vocdvit(liirf., 29)_:Discutiendiiiriqupqtie
MattliaettsTiuippeipse est efLevi, Judas idem est- et quafe-segregaturiT. se: appellaverit, ..curii .noyerit
: Taddaeus; sive ul quaedarii exemplaria Tiaberit, Le- uftum se esse de illjs servatis.pro quibus FiliusPatri
beus. Sic ergo fiefi potttit, ut Aposlbius diiobusno- ' supplicat",dicens : Priler saricte/serva- -eosin _nomin,e
iiiiflihtts."nuncupatus -sit, Saulus et Paulus." Sed tuo-quos dedistiriiihi (Jrifln.xyji, 14); ef supej'.quo-
. qttaiiditi suae gentis^admiriistralor exstliit; dictusest rrim unilate rpgal, ivold, inquieiis, Pgtet, ul siiit
-_.Saulus;"pOsiqiiamyero geritibus gratiaiii Evarigelii unum,sic_ut:ei nos unrim-sumus/ipraesertim.rijaxim.e
riiinistrare coeprlyPaulus. Q_ribdautem iia sit,;maiil- cttm segregatiis.dicatura grege sepaT.alus: an iste
festatliber Actuttitt:aposloibfuni, ulji legitur :Pavc- ^a^grege .sanctaeEcelesiav.fuerai, sepafatu.s.?:;.Absit,
Jtts; quiet Saultis (Act. xiHi:9_...Saulus auTehi,iit ,Seji;segregalurn se dici!, quoniaiif ex. nvultis electus
-q^idam'yolunt,, dicttts est aSaule fege, -a eujifs «sl a Domino, ut dirigereiuf ad praedicatioftis.oni-
siirpe deseendit. Rrirsus quaerendum, qttare se vftca- ciriiri.JlincTn Actihus apostolorum legitur.; Segre^
vCrit servunij cum; DoiiiiiiuS';inEvahgelib dilecibri- .-gqte;:milii.Rarha]janiet,Paultim::(^ El Do-
bus suls dicat : Jaih nondicam VbsSefvos;sed.qhii- inirius Ananiae..; I7;ade,;inqujt,;|_._!io vqselectionis.est,
<os(Joan. xy, 1§). Ne ergp- coiitfafiuni y~dealiif",.C J tste riiihifiit pqrietnoiheii pieunicorqiiLgeniib.us.(Act.
seienduni quia:est sefvilus-serviljs tjmOfiS est et tx^ 15); Quo autem sit .segregaius-aperiiuf, cuhv Sub-
casli. Aliter namque servit fiiius, aliier servtts . isie dituf : In Evdhgelium'•JDei.Jriit.yatigeiium: Dei dici.t'.
pgr limofem, ille per anvorem, lpse nimirrim'Domi- Id est ad prst.dicandum Evangeliupi : Dei auteiri ad
Btts, qui diJectores suos amicosyocat,jilibi eis dicil:. idistlnelio&em siii i unde ipsis .Corinthiis aii:.:-Per
-Ozon'pet[ec_etiiis bmiiia; quts ptceeepta stihl vbbi's_,. 'Evdngeiium;meumego:vos_;ge_ntii:(t~:Cor. w^ I"j).;.Et
-dicile,-servi. inutiles 'sumus (Luc: x\Ti,;iO)."ServoS Tit ostenderet quod esset ijlud Ey~aiigelium:;adjec.it;:
-efgo Dbminus discipulps sttos Tocavit, uori :seryllis,- -Quqd-ahlepro_riiiserat;.pei;: propjieiqs:suos,: His-ve.rbis
sed caslj limoris, de quoPfophetadicit: fimbfDo- osteridit ApoStolus coiicordiamISIoyietVetefis rTe-
tnini saricius (Psat. xviii_,:10). Ila et ApoStblrisser-. stamenU. Ostendit plane.; quia qnod prpplietaeprqe-
vum se dixit, non sefvilis; sed casli tiinoris, ut nobis. .-yiderurit, e.t pra3dixeruijt,;hpC'aposloli praedicavc-
bumililafiS exeniplunf relinqtteret, Sic'eulrii sancti, .riirif.ei viderunt. INpriettirn pef apostolps exhihefer
s&fvi vOCanlur,:slcut angelij "qui"sefiiper Dbfiiino- •luf Eyangeliiiiri,~iiisi pef prop.helas .prqmitieretur.
serviurit rion pef timorem, :sed per ariiorerft."<~ujus Acper hoc prophetae ift nullo C0!Jtrafii,suilt,_)Sed cbn-
; auleriiservus fuefit, evjdenterosiendif, sttbjuiigens : - •senUuntEyangelio. HoceUanv dicio.destrHitur crrftr
Clirisiijesu; ac si diceret: Licet senfis, non tamen ^' ^Maftichaeorum, qtti non reeipiunt prophetas; nihiio-
peccali; non iniquilaiis, sed:Ghrisii Jesri. 0/tn'Stus .miiiJis et, eorum, qui assemint allerum.esse JJeum
Graece,Hebraice Messias, LalirieTlicitur unclits.' Est i.Novij-.:etallerum-Veteris Testanieritij .,Suo_s.. autenv
aiiteni gerierale nomen, quod corivenit offiiiibusttn- dicit ad distinctionenv ps.ettdGproplielafurii.PTurimi
ctis : nam quicurique iri feteri Testameriib-oleo .riariiqtte.fuerunt.nofi soluiri-in:Judaicb, sedeli.ainTii
-:ungebaritur_Christi voeabantur. Sediste specialiier .geiilili:populp, qiiifalsa de:eppropheiayerunt, ut
liricius est-.a Deo-Patre prae consortibtis suis (Pfai., . Sibji!a;et Vii^jliuSiqjji;^jt:: V.V.V;,:•..;;::; '
-.
Vxi.lv, 8; Bebr.ii ?), plenitudihe' Spiriliis saiicti. -. ; r .:Jain;fioya pfogenies.coelodimittitiirajto,.
Jesifs"Hebraice,Griece Sotir,-Lalinb Salvdior dicllur. , iQupjnpdoariiem faJsa-de;illp .pTbpbelaverhVt, beatus
Et licet lunc tnuItTin eadem; j-e^orie hoc nftmhie . Augusiinus in,librp de CivitafeDpi ifiajiiftsleidenion-
ybcareiftuf, 'liiric tameii esse cpnstat priifcipale et. stffll. "Et he.poelje (69)'.gentiliuni,propbefqeputaren^
V (67) In autographo legiiur. idiolq fortasse. niriiis. v-xit,?5-;.;•:,- v-. ,."•-.- -•'>'.'
;:cbnipendiose prp Jedidiab, Id;est.Deb airiabilis, iiti (68)'Iii auiographo legittir ef/e.: _'"•
vYoeatusesfSalbhibn-per NaliiaripropTietam.HBejf. ;(69).IiiaufograpJioVita baJjetuf :el noepete., '"_'
TSl - AT-ThlVISVRRr.Ri.r.rcNKIS
___; .^. ITPTSrnPI
^^i^^vu. iVa.
Ui
Tufrquiaquaedam de Deo;prophetaverunt,"moxcon- A. Haecppinia Dominus se facturum et praesciyif, et
festiin snhdidil: In Scripiuris sanciis. Scripluras praedesiiiiavil. Sed quod ei qualecunque mefitum'
sancfas illas dicit, quaea sanctis yiris-Spiritu sancto praecessit, ut ad tantani excelleiiiiain perveiiiret?
infltiente reduhdanle el diciante sunt ediiaj. Rursus Kullis ulique praecedentibusmeritis, sed sola gratia
ne figineivlagenlilium Scripturaesarictae.pularenlur, Dei hpmo.assuinptus esl in unilatem perspnse Verbi
adjecitj dicensvCe Eilio'sue. Et quoniani omnes Dei: unde recte dicitur praedesiinatus. Priridesiinavit
Tideiesfllii Dei suiit, ut insinuaret de quo filio dice- ergo illiim, praedestinavitet nos; qoia nec in iljo, ut
ret, •subjunxit:'. Qui [acttis est ei ex semine David jcaput.esset nostrum, nec in nphis, ut membra ei
sectindumcartieni. iiecundum carnertfex semine Da- .essemus.,.Ulla praecesserunt merila, sed sbla fipera
\id-euni'factum dieit, quia beala, virgo _Mariaex Dei. Et nota, quia apte Spiritus sanctus, spifilus
David slifpe descendit, in cujus virgineo uiero Dei sanctiflcaUonis dicilur; quia oninis sanclificalio in
-Filius veriiatem' humanae subslanliae sus:cepil,:E_t ipso ccnsislit, el ab ipso prpcedil, et.ipse onniibus
-scieiiduiu quia David, rex fuit illitts pop'jli,-de quo -sanclificationem largitur. Sequilur: Ex resurreclione
Dominuscarhenvsunipsit.(70); ideoquedignum fuit, mortuorum Jesu Christi Domini noslri. Quja dixerat
iit de ejus sttrpe prophetse liaseereiilur. qtti eum Apostolussuperius Dominum Jesuni praedes.liiiatUBi
veiitrirum praedicarenl. Et idcireo Apostolus, David B in virluie secundum spiritum sanctiflcalibniS, ut
fecit inentionem. El notandum quia Apostolus tam ostenderet, quia ex resurreelione. eliam nibrluornm
divinitale, quanv humanitale Salvaioris inslrucli pe- .praedeslinatusesset^ adjecif: Ex resurrectione mor-
•riifis (71),Idcirco eum secundum carnem ex_semine ,tuorum (75), elc. Qupd dicilfl'.or.acru.).,.nonillcrujii
DavidTacturii ,'dicilj-ut loeum daret divihitali. Non dehemus intelligere, quos in judicioDoriiiritis.con-
enim diviuilas faciaesl, sed humanilas. Verbumnam- demnahlt; *ed quibus posl judicium transiens mini-
que Dei, id estunigeniltts Filius non est factus, scd .strabit. Voluil igituf hoc diclo ostendere Dominum
omniuiri factor. In eo eiiim, quod Dominus:Jesus Jesum omniuni lnoriuorum praecessisse-resurrectio^
Chrislus Deos esl, omnia per ipsum facta suntjuride nem. Unde e\.primo_genilusmoriuorum djcitur (Apoc.
Joanries : Oinnia per ipsum facta sunt (Joan: 1,45), I, _5);.ppst, lanlum eleotorum (Rom. vni, 29), quia
etc, JSisi enim esset Deus, nequaquam omnia per ,splus Sua virtute a-niortuis resurrexit. Pulchre ergo
ipsurii fierent, quin-potius ipse iiiter ea , qttaeTactaf _Aposlolusnon Aif:J£sus Christtis, sed Jesu Chtisii:,
sunf, conipulareiur, Hleergo, qui erat, et factusest, tan<iuamdieerct, suorum:.Narii si inlerrogarel-urex
qiiideral, autqviid factus dsl? Verbuni.erat: caro quorum resurreciione eum diceret priedesiinaium,
factus est. Dei eral Filius : taelus esl Filius-homi- responderel-utique, suorum. Et hoc est, quod dicit
iiis. -Sequitiir: Qtti prmdeslindlus est Filius Deiin 'C Jesu Chfisii. Potest-el aller esse ordo verborum , ut
virtulesecunium spiritum sanctificatiqtiis,NotandunT, quod diert, -e-xfesumctione mqrtiiorum, non ad hpc
-quia queiii supcrius dixefaifactum ex semine David referalur quod ail, Filius Dai in virtute.,'.sed'adhoc
secundum carriem,-eumdemdicit prsedeslinalum quo.d praemisit, qui prcedesliriatusest, et liaecverba
Filiuni D,ei in virlute, ftl oslenderet, quoniam qui sint in-medip, Filius Deiin vittute secundunispirituin
fufurus erat fllius David secundum carneffi, ideiri et saiiclificationis;quitius abslraciis, i.sle;eritordo verr
nori rilier Dei erat Filius invirlule. Secundumspiri- borum : Qui pra-deslinatus est ex resurrectionemor-
trim sanciificalioiiisprmdeslinatus.Secunduinspirilum ttiorum JesuChristi Domini nosiri Fiiius Deiinvir?
sanctificationisdicil, quia de Spiritu sancto, et-vir- itile; et iste sil sensus: Praedesiinaius est lilins
gifie conceptus esl, et natus. Haecesl illa singularis David (74) in carnis infirmitale; prajdestinaiusfilius
inenarrabiiis (72); et ineffahiliter facta assumptio> Dej in yirlute: ut, qui carnem suseepif. referaiur
^qtta Dei Filius v.erum Iioniinenisibi in unitatem per- _adDavid, proplerquod et niortuUs, ebt, quod vero
sonae copulavit, ut idem esset Deus-,et honio, Deus resurrexit, ad Eilium Dei,; ,quia diyinitaiis yirtute
propier assumenlem Deuni, et-homo prppter assura- -resurrexit,. ,;.-
piuiiv hoiriineiii-; ul non qualernitas, sed Triiiitas: Deinde ut pslenderet Apostolusquia non a se ipso
essel Deus. Sed cur eum ApOstoluspraedeslinatunv.D venit, sed a Christo missus esl, adjeejl: i'et quem
vpcat, cuiivoiriiies fldeles praedeslinali sint? Si enim accepimusgraliam-et aposiolaiupt. Uhi' nolandtini,
nos praedesliiiali, et ille praedestinalus; ergo non quia-non ait lanlum gratiam, ne acceptaegratiaeTU
pfoprius, -sed adopiivtts esi filius. Absit. Attamen derelur ingratus , dum eamdem accepiam non prae-
sciendum, qtiia qua gratia flt unusquisque ab inilio dicarel'.. ideoque subdit : _Et qposlokdum. Kanv.
suaefidei Christianus, e'a el ipse abinitio suaeincar- graliam generaliler cum oninibus accepit; aposto-
flationisTactus eSl Chrisius, etquo Spiritu hicquis- latu.iiivero "quodariispeciali modo qtiasl solus pro-
que fenascitur, eo ipse natus est de virgine.- Nahi meruit. Gralia aulem est, qua peccala iafanturTTilt
-quoSpifitu liic fil remissib peccaioruiiv,eodem fa- ,ut aperiiet cur Jiiec acceperit.illico adjunxit: Ad
clum est-ut ipse nullum haberet omiiino peccaium. . obediendumfidei, id^estj.ut ab oinnihus obedialur
(70) Verba de . ... sumpsil in ffiargine superiori incnarra..
aulographi
" legurilur: (75) Verha prkdesiinqtus . '. . mortuorum eodem
(71) In autograpbo ita :lnstruclis pcriluS,- characiefe scfiptain iniOTiiafgiiieJiaheritur.
(72) in auiograplio loco inenarrubitis ita habelur ,men -f74) In autographo duplicirf expressiim est rio-
David, sic etiani paulo iiffra.
"
I&5 EXPOSITIO IN EPISTOLAS PAULI. — IN EPIST, AD ROIuV 434
Tidei. Sed.prp quo? Pro nomirie, inquit, ejus, fart-. fi praefertur. Sed dicil iOrtassealiquis : Gur Apostolus
qttaiii dicerel: Idcirco gfaliam el aposlolafum ac- Pairis tanlum, et Filii menlibnem fecit, el non Spi-
cepi, ut oinnesohediant fldei, et credanl in eurn: et ritus sancti? Gui respondendum: Quia gralia el pax
qtticunque praedestinali et salvartdi suiil, signo.no- - dpnaDei sunt; doiium antem Dei .esl Spiritus safi-
rninis ejus sigiiehlur.^El ne fofle haec gralia sp.lis ctus, quod Dominus:manifeslat, cum dicil ad iftu-
Judaeis concessa viderelur, in omnibus gentibris: lierem Samaritananf: Si scires donumDei (Jo.un.iv„
rursus ne Romani viderentur excepti, subjuHxil(7S): 10), eicv Si, ergo gratia et pax dona sunt Dei,
Iri quibus eslis ,et vos vocali Jesu Chrisli, qnod est conslai proeul dubio.quia ApostpluStolius Trinilatis
aperle dicere : Qiii omniurn genlium Salvaior, ejus. fecit meniioncm. ; <
el vbs esiis' vocati, quamvis non in Judaeorum, sed
lgitur finita saluialiorie pulchre Apostolus narra^
in gentium numero.invenli. Igitur, quia dixerjil quis tionis siiae exordium a gratiarum
coepit aclione,
scriheret: Paulus, inquiens, servusClitisli Jesu, etc.,, dicens: Prhhurii
quidenu grdlias ago Deo meo,~etc.
ut ostenderel quibtts scriherel, addidit : Omnibus, Gfatiae.sunt Iaudfes,
suni Romm diieclis Dei Vocalis sanciis et quas Deb -offerimiis. In ep
qtii (76); itaque, quod Aposlplus gralias agit Dep prp flde
reiiqua. His verbis diviiianl ecmiiiendat misericor-
nRomanbfum, nos nioiiemurut deoinriibtis noslris ;
diain, ct rneritum hunianum-evacual. Nam nolan- lam prosperis quairi advefsis, et de aliorum, sed
-duffi, quia rion ait, diiigeiilibus Deuni, sed dilectis
lanlum prbspefis; Deo gfalias referre studeanms.
Dei: non enimidco dileeli sunl-, qula dilexefttht, Sed
quare Aposlolfts non absolule, sftd cum aijje-
ied quia dilecli sunt, 'idcifco \dilexerunt; unde ctioneailDco meo?
"Joannes: DiligahiusDetini, quoniamipsepribrdilexit naiuraomnium SqiJicet, ulostenderef, quia Deus
est, voluntale yerOel inerifo, pau-
«os (/ Joarii iv, 10). Sed qttld est, quod ait uotutis
corftm, id est-solummbdo electorum. H_acergo vox
sanctis ? Nunquid sariclivOcaii sunt? Nftn .utiqtte; de quibus Dominus dicit: Ego
sed vocati sunt sanclir Similis enim eslliaec Ipculio illbruniTantumest,
sumDeus Abraliam, Deris Isaac, et DeusJdcob: nam
illi Zachariae,qui ait: Visitrivifel [ecit redenipiionem iri: Iiis tribus oriines coniprehendunliir electi. Per
plebis SUOJ (Luc, i; 48), non quae sua fuefat.sed
quera gralias >gal, osteridit:Per Jesum Clirislum:
quani visitando feceral suam, Joannes eliahv dicit: laudis namqfie. suae sacriflcium Deo
Ui filios Dei, qui eranl dispersi, congregaretinunum ofierehat;
ttT
ideoque, gratum fierel, per manurtv Sttnimi pon-
(Jdan. xi, 52): neque eninv dispersi adlnic fllil Dei lificisofferre cupiens, aiebat: Pef JesumChtislum.
erant, sed -congregando iri u.rium,fecerat eos filios Unde nos mbneniuf
Deu El Saiombn : Mutierem (ortem quis inveniel? aclionis utqupiies orationis riostrae, vel
Noft eniiri nvttlier haec, id esl Q aiiciijus sacrifieium Deo offerre vbluniiis,
(Prov.xxxi, TO.)
eaivclaEcclesia, fortis a Doriiirioinventa esl, sed ipse per ejus mantim offeranius:'
inveniendo feciteam foriem, (79) Hiric Eccle.siaecorisueludo desceiidil, ^ut sa-:
Oslensis.deniquequibtts-scriberet,riihil supeferatj cerdotes sirigulispfecibus adjunganl: Per Dominunt
uisi ut salutem poneret, cujiis Ibco posnil pacem et hoslfumJesum Clirislum.Pro quibus auienrgralias
graljafn, subderis, gralia vobis, et pax a Ded Patre agal, nianiiestal. Pro omnibus.vobis.Ubinolaiiduui,
iiostro, et DomirioJesu Chrklq. Quod dicil a Deo ad quia riori ait, pro -sapientihus, pro divitibus; ne yi-
gratiam et pacem respondef. Etapte quidem gra- derelttr persbnarunv acceptor sedgeneraliter, pro
TiamaDeo dicit,quoniam noverat esse ab .hbhiinl- vobis; acsi"dicerel,In unitatefidei cbfistiluiis, Cur
bus; quemadmodurii-Judicespersorias consideranles, «uierii gralias agaf, aperitur cuni subditur; Quia
vel cupiditate aslricli, illecti, vel timore perterfiii fides veslradnnuniidtur in ui}iversqmundo. Pides est.
gratias hominibus praestare soient. Similiter et pa- Trhiiiatis confessib, et_totius pietatis Tachonilatis
-ceni a Deo opiat, qrioniam noverat esse pacem ab fttndanientum, atque.fel.igio. Fides" iHaruin rerum
bominibus, de qua Doftvinusift Evarigelio: Non qua- est,vquae non videnlur. Uftde Aposlolus:.Est antem
lem pacem inundus dat, ego do vbbis(Joan. fV,TO_). fidessperdhdaruhisubstdhliaferum, arguitieiiiuinhoii
Etnotandum, quia prinCipaliegregib ordine gratiarii •P apparentiuiri(liebr. xi, 1). Fides tlicitur, eo qitpd,-
paci;pneposmi: gralia ertim esf, qua (77) peccata fitidquod dicilttrautprohiittilur.Quod autem dicil:
laxanlur; pax autem, qua reconbiJiamur Deo. Pec- Jn universo murido, si simpliciter quiderii iiiteiliga-
Calaenimnoslra diviseruiitnos a Deo-(78),ef-aversi nius, universas rriundi 'voliiit iniefligf paries. Et
' eramus ah eb.
Quia ergo, dunf per gratfam fit fe-- certe pfttuit fieri, quontani Romahi Tunc pene oji-
missjo peccatorum, reconeiliamur Deo, ipsa recon- niluisgejntibus iniperabant, ut fama fidei eoruiii a«i
ciliatio pax dicifur: ideoque pulcbre gratia jiaci universas niundi-periolaverit partes. Possumt.iset

(7SJ Tii aulographo post yefbum subjurixit, quod lemporibus ftierit .dbctorurri et EcclesiiB.sente.niia;
compendiose- scriptuni est, addiltir, nit.-rqnod de iis qtiaehodie lantam litem moyerii. :. /
per eirorertr fofle amanuensis perpefam additum ifi afilographb loco <7nalegiluf quia. Mihi la£
(7.7)
esi. _ '. V men iijeiida visa cst'amanuensis, el nielius aucipris:
(76) Conferantur quae sequuntur cum inlerpreta-, sensum.ita referri. J
fione, quae inferius habelur, verborti.m: hisf qui (78) Verha_pecc'ata...Deoin' marginc.infeiioii:sila.-
secunduinprqpositum vocdli sunlsanc.ii,cl sequerilium .S.uiit.
V(7.9)in"riia,i;g.c, ap;
. ._ ..- .-'.:.-
ad cap. viif. Exinde eiiim.eruereeril', quaeriain'illis II. : :.';. '»'"-.
EPISCOPI' " '
f__g "":;, ATTONIS.VERCELLENSIS :':_" ! :m
per synecdochen dicltim intelligefe, ut a iotp par- A funderet. Hbc ilaque dicto se'osleridit iirtpletorein
tenv accipiamuSi. ;' illius praecepti, qiiodalibi docuil, diceris: Sitie in-
• Sequituri Tesiismihi est Diits, crii setvip in spi- terniissiqne orate (I Thess. Y, 17),: Sed quare Rp-
ntutriepin Evangelio Fitii ejusfefc. Hie qttaereiidttm ijjariis iiidicare voluil, quod seriipef prb eislofar.el?
est, quare juravit Apostolus, CumDominus in Evan- Quid eiiirivfiecesse est ariiicisriosfris indicare, sl"pro.
gelio IJraecipiat: Nplile jufare oinhino (Joan. ixiy, eis oramusX Hoe ideo Apostolus egif,-ut Ronfani
17); NUnquidconlfa Dofiiinipfaeeeplum egit ApostO- magis eunv diiigereiit, et ej'us praec.eptis ribedirent..
Ius ? Mininiei Sed irt eO quodDoiiiinus praecepit liori Magis quippri nos audiririt, qfti diligunf, quanv qui
esse juraiiduni, cl Aposlolus juravit, datuf iritelligi odio liaberit.-Altamen Apostplus inieiitionerij.ei II-
quia DojJjinusiioii prrecepil ije qtns jtirainei.no utalttr rienjsfti placili, non iri se, sed in DriminpcbriStiluit,
_in ncccssarii.s, Vscd iil noiiift jiir._nieiii.Hii_.apj.cTal, ut per dileelionem suariv pefducefet eos ad dilec-
quasi: suiiiiiiuni bphu.nvVjS.uhi:ciiiiii, qiuedrTnf•fes,. tibiicm Kei, . V.V''. V _ V:. '....:;, >•.;,
quac.ei iji.se et perse hon?e sum, ct idcp appcicn- ; Sequitur": Obsecfqns,, ut si quombdo tandem ali-
dae, ut Yirtules; suni alise, iiee in se, 'riec pcr se qndndo prospetupi iter Itabeam in voluntate Dei ve-
bofiae,, sed.prO aljis .ncccssariae, sicitt eihus, po.tus, riteniiad vos. Pfoflciscens Aposlplus ad praedicatio-
et •vesliiijenlum.IJaec eniin .liecessaria suiit. ad s.usr B nis oflicium,.' oplajbat pfecibus el -"obsecrationibiis-.-
lerilationeiri vilaeprsQseniis, scdnon,; jii'siimmiiin bbtifiere, .uf prpsperum iter- haberet• veniendi ad
bonum, appeterida. Siinililer et.jiiraiiieiituni, ncc in Roniaups. S.ed quare addidit, in voluniate Dei? Vi-
se, riec per se honum est;. sed quis pplesico' uti iu, delicet, fiuia riovefal esse prospeiTt.atem sine vp-
necessariis? verbi gralia',;vis.aliquem traiierc ad fi- Vluntaie Dei : ec.ce eniiiv mali lerapbralihus bpnis
(iero, el ilie lihi cfederonpii vult, iiisi-jiircs;lu prosperahtur (80);! sedhsec prosperitas no.n-esTex
efgOj si ea iiiienlioiie, qiia Aposlolu.s, jrifaveris, vpluntate Dei. Sequitur : Itesidero enim videre vos,
iipri brras. Hin.CDominus ifi Evangelio dieit: Quod ut aliquid imperliar, etc, Cur desiderabat, eos vi-
liis atriplius est, q maio est (Mqllli. v, 57),.TJbiliofaiji dere? Numquid levitatis sludio, sicut hominespa-
dhrif, qula iiou a'it, inaluin est, sed, amalo _est;,ac feiiles suos, sludib epulandi? Non.Sed ipse reddit
si dicefet: Qubd tu juras, ab illius malp descendit, causam, dieeivs, rit 'aliqtiid hnperiiar vobis grqtiq;
qui te jiirare coegit. Doniiiius igitur idcircp praecepit ..spiritatis,: id esl, ul doctrinam et iriiraculufivybbis
uoa esse jurandttm, ne quis per assiduilateiii j'urandi "tiihuam patraUonum (81). Ad quid-autem baee irft-
iri perjufium. incldat. Nam, sicul qui ijon loquiiur, pefliri velit, flpciilpr, eunv subdUur i.Ad cotifirmqn-
npn riiejititrir, ita quinori: Ittrat,: rioij._per_jira;t,'Sed'- dvs vos, qriibus, veiUis. oslendit ebs adniic.egere
quifl est, quod.se ApostolusiiT spirilu servire Deo Qfidei conlirftiaiione,. quarnyis eos superius iaudihus
asserit, euiri sefvitus, corporis sit' officiuni, oralio praelulerit, ea scilicet intenlione, utea, quaein illis
verO; Tnentis?.AttEfrien'-seieiidum quia „_maj us, ali- co.rrjge.uda ej-aivl,"facilius corrigi poSsenl.lii qtto
.qbid voluil denioristrare,;scilicet vini suae deyotioni. facto IJ.OSmbriertJiir,Tit quolies iri pefsoiiis' nobi-
ef affeclioiiis".PoteSt eiiinv aliquis- sine deyotione Iiuni aliqua feprehensibilia eorrigere yolumus,-pfius^
vetaffectione ofare:. verumiameii sine his in spiritri si qua-sinii in illis-bpna. laudihuspraefefainus, -Se-
. Deo- servire rierii.opolest. TJt ergb 'Appsl.plus sua? qujlur : IdeSL.simuleqtiSolari irivobis: Desidefabat
jjveiiti_devofib:ne;m,affeclibjieiivque.osierideret, adr- utique Appstolps s.ecorisolari in Roifiariis, et Roma-
j'ecit: lh Evahgeliofilii ejus.SineEyaiigelionamque lios in. se,. et jion ex una tanium parie; sed" pef
DeoVsefvi_.eriu&us poiesf. Gttr auteffi ,Deum testem communem fidem, et sancli Spirilus iHuffiiiiatio-
voeayefit, osfendit, Suhjungens : Quod sine.-ihter? nem : uride, mox subditur.: Per eqm, qum irivicem
' friissiariemernotiam pestri facio semperihotationibtis est",fides peslra, atque nieq;(82).. Tiiric eninv:Apbstp-'
tneis, et reliqua. Qu.idest,.quod se dlcif semper, et lusin'Krimanis consolaretur, si-praedicaiioriis suai
sifte inlernTissione, niemoriam facere B.omaiiprurii offlciunviii eis .ccrneret sblidaturri, et ipsi in-Apo-
in prationibus suis.? JNunquid.nouniandueabat, aut : stolo, si-sp ejusdehTaposlolalus, et digriiiaiisfnielp-
**
Tjibebai? Ne ergo conlrarium videatur, intelligeji- gerent Tbre participes(S3). (84) Sequitur-: Noiq
dttni est, quia sine inlermiss.iofie dicit, id est, siiie atiteni vos ignotqte, (rqtfss, quiq smpeprdposki ve-
fjTliusdiei inlefyallo: nulhis quippe dies.praeteribat, : nire qdvos, et pfohibittissum asque adhiic. Ac-^sidi-
qub.AposlplrisproRp.maiils_Peospeciales precesnon 'cefel.: lUblo"vos-esse ignaros,;quoniam inienlip-
i .'-.,. .."': ~ . ',;- ,-,-' , ':'-. .:.;'
. :..{89) .Pfffspetitatem esse~sine volunihte Dei: non nbbis desiderafi velitVDeus,.hnjus compAratione,
ibi iiitel.Iigeiidum aliquam bOminibus. coniingefe fecle clicituf teifiporalem feliciiateni. non esse ;px
' -
prosperiiatem;nolente Dep :neque eiiitnita elpqui: yolunlaieDei. ;..
poluit auclof riostef, qui hae "epistola irifraTjbria a '•-(8T) Fortasse lEgenflftm,,ridraculorum . vqbis tn-
Deo nialis hoiiiinlbiis dari, cibtim scilicet, imiiiiam,: :biiaili ptiltalioneiri.' ; -
teinpbra sereiia, et Truciifera;asserit::sed: tenvpora; .(82) Tbiiexlus Vulgalae Ivabet: pet eam, qum-in-:
leiri prosperilaterii, eam noii.esse iiitelligenduiri esf, Viceih:est,:fidem'-veslrum,diqnemeant: ; . '.';_.-
qftani -Deiisyuft nos concupiscere, ei piopief quain (§5) Iil aulographo ila inielligete (orie pdtlicipes,
rios creavit, sed,poiius aeleriiam felicitatem el san- quod aiierium a-ge.iiuinalectibne mihi visunresf.
elificalionem noslram :Jimc £st enim -vblurilas]Dei, (84) Iri'aut. inarg. c. III.
sdnclificatio vestra : ad I tliess, JV, 5, .q,uarivcum a
tS7 EXPOSmO INEPISTOLAS PiULI. — _I"N EPIST. AD ROM. I5S ,
nem, et volumlfabui veniendi ad vos, sed prohibi- A ergo est, cufti; ftriicuiqtte proprium j'us tribuitur I
tussum usqtte adhuc pfaedica.lione caeterarum unde et juslus dicilur, eo quodjus cus.lodiat. JuSti--
geniium, quaecttm; crediderint, et mea praedicalio lia aiileni Dei~Christus est, qttserevelatur in; eo, id
:iri eis confirmata fuerit, veriiani ad vos. Ut autem est.pef illttd,: scilicet per Evangelittni. Quod verfj
ostenderet, quia non studioleviialis veniret, adje- dicit, ex ;fide in fidem, lale est., quale el illud,
cit: Uialiqueii (ruclum hdbeani eiinvobis, sictit et qiiod alibi ait: Nos autem revelata (qcie speculaiites
in cmieris geniibus; lanquarii dicerel: Euift fru- ' gloriani Dei, trdtisformamur in eqiiidemiihaginema
elum, queni me de caeleris genlihus accepturuni glotia ingloridm, tanquam d Dqniini Spirilu (II Gor.
ciedo, quas ah Hierosolymis risque ad'Illyricum, ni, 18). A glori.a dicil Evangelii a'd gforiain aeternae
quod est caput Eurbpae,mea'praediealione ad fiderii remunefalioiiiS. Siiniliter el hic, ex file Tegis in
Christi vocavi, euifi et iniyobis habebo, largien.te fldem Evangeiii, vel extide verbofTim el operurii,
Vdivina'misericordia, irifideivvaeternaereifibftiionis, sive exfjde horniiiis
Sequitur : GrmcisMcbarbaris,sqpieniiiiiis''ej insi- in fidenv pei. Et ttt siianiTvarfalioriehvproplielicb
lestiinoriio atljecit": Sicul scripliiiri
'pientibus debilof smri. Graecos appellal sapientes, esi : Juslus comprobaret._','
auicm ex fidevivil:_Q\\o'A
eos scilicel, "qui.philosbphicae"studebarit doctrinae, dicil, exfide,
sfve qui legihus ulebaiilur, bafbaros vero, idiolas. Bnort illa est inielligenda, quae vefbo lenus leneluf,
Et ut aperifel, quos dixeflf Graecos, acbarbaros, sed quae opefibus adinipleittr, qniif fides sliie ojiefl-
ideo addidit : Sapieniibus,---etinsipieiitibus debilor bus moftua est in senfeiipsa (Jdc.n, 17, 20, 26).
suin.'. Hls quippe debitor efat per palienliae Sirtu- . Sequitur : R.evelulufenim ira Dei de ccelo super
tem : et fevera nulla inajor esl paiientia , quam omnem iinpieialemeiinjuslitiam hominum.Dixerat
slultorum iffipetussuslinere. llri, quodirime,prom- soperiiis revelari justo' per Evangelittni jtistifjam
ptumest etvdbis, qui Rommeslis, evangelizare.Ac si Dei :_consequenserat, ttt osleiideiei impio revelafi
diceret: Sicut dehilor sum sapienlihus el insipieri- ifam Dei-j.sed/de coelo, idebque addidit : Revelq-
libus; ita.dehitor sum evangelizare et vobis, qui ttir, etc. Uhi'sblerler esl ahihiadve,rieridu'm,quafe
Roniaeestis, quod in _neprorivptumest. Et quia po. dixerit,' revelatnr s.ul ira Dei, aui deccelo, Revela-r
terat aliqufs dicere : Quemvis evarigelizare?Nun- ': lur ideo dicit, quia qriod prius fuefat occultuffi,
quid Cbristum 'Crucifixum? Quare non erubescis per Evangelium factuin est apertuin, sive, quod
eum cruciflxum evangelizare? Ad havcipse respon- fuerat miivus;noiuni, per Evangeliuffiesl rnanifesta-
- def: Noii eniin erubesco Evdngeliiim,quod utique trim. Ira buteffiin Deo, Tion proprie, sed~irailslative
. ad confusionem genlium dicfum' est, quae Jovem, , dicitur : in divhiitatis quippe liaturatn iiulla passib
Saturrium etcaeleros deos colebarit, sed eofftm flagi- G cadit. Quotiesergo ira in Deo dieituf, pro vindicta
lia coiifiierl Verebantuf: quasi diceret Apostolus : accipieftda est. El pulchre dicit de coelo accipi:
Kon erubesco praedicare Chrislum cruciDxitm,et a quortiam lara benelicia, quani plagas, et qiiaequead-
niortuis festtrrexisse; quoaiam, etsi in allero dede- versade ccelo,accipiinus. Mystice, pef coelunidftsi-
cus esi, in altero lanieriirisigne virliilis, Fuerttnt ; gnalur doctrina evarigeliea,sive Ecclesiaefides. Apte
enim noiinulli, qui ejus-naiivitalem, passionem et itaqiie iram Dei super impiuni de coelo dicix feve-
moiTeiriverebarituf, cotitraqriosAposlplusdicil: Non Iari; quia per lUbanj evangelicaepraedicatiOnis,et
erubesco Evangelium.Cuf fion eruhescebal, osteii- iidem Ecelesisemanifeslattir, quanluni cbndeninartdi
dil : Yirlus enimDei est, _elc.Virtuterii Dei 'appellai Sini idolofuffi cultores. Aliter : D.e' Coeloifa' Dei
diviuitalispoteijtiam, qttalChfistus surrexit a mpr- :super impium revelatur, quia ab ipso rriundi exor-
tuisl Etrevera nulla niaj'orvirlusesse potesl, quarii dio, per visibiles creaturas, invisibilis poluit agno-
morluftreddere vitam, et Deo qttidem nihil dignius, ici Creator. Nam, cum tam clara Deu.scondidit si-
quam mbri pro sttaeimaginis reparaiiofte.- Ad quid dera, facile ex ipsis cbgnosci poiuif, quod ipse-solus
sitbaec virtus, demonstrat: th salulem "omrii:cre- Deus, et solus essel adorandus. Supef quae autem
denii. Omni dicif, ut iiulius exceplus.videreiur. Et _reveletuf ira Dei aperiluf, cttm Subditur, sriper
ne putarelur diffefeniia esse inter Judaebs et Grai- omnem inipieiatem et injustitiam. Ubi tiotaiidum,
cbsi ait : Jtidmo primum, et Grmcd. Graeci duas . quia dup dixit, impietateni'et; injusiiiiam. Nam,
faciebaiit divisiones, in se etbarbaiis; Aposlolus . licet omnis irtipielas jrij'uslilia, rion lamen omnis
vero tres in Nam si InjusUtia esl impietas. Impietatem ergo vocat iricre-
' Gfaeci fecit, Judaeo,Graeco,elljarbaro.
proplerea harbaris praefefebantur quia phi- dulitatem; injrisUUartiverb, iniquilatem et nequi-
losophicaesludehani doctrjnae;,et legibus'utebantur, tiam. Super;qiiOrum Iiopiinura jiripietateiiipl iiiju-
jttre et JudaeiGraecispraeferiinfur,"quilegibus ute- stitiam ira Deifevelelur, ostendit, eorum, iriquiens,
bantur, ef a Deo prpniuIgaiis.Tdebque ait Apbsto- gUiverilalemDei iriinjustitia deiinent(85), Iiijuslum
Tus: Judmo priihurii. qttippe est, ut bOnor, qui Cfeafori dehetuf, cfealu-
Sequlluf : Jusiitia enim Dei in eo revelatur #x ftde rae iribualuri Illi ergo vefitatera, id est divinitalem
in Uehi. Justilia dicitur, quasi juris.slaius. Ju^tilia Dei (86) in irquslitia detinent, qui, Cfeatore relicto

(88) Iu aulograpbo aiile- -yerbum tnjuslittd dcest deest,et ita liabelut: DivtnitdlemDeiinjustUiiq'
'' ie-
pravposilioin. tineni. .. -..;. « ,' ; .
(86) Ilic eliam praepositioin, secus aciri Vulgata,
1'Amoi,. CXXXIV.
159 - •'.'..' AT.TOMSVERCELLE.NSISEPISCOPT , tld
*erviunt crealurae (87). Quiq, quod notum esi Dei, A Sequilur : Dicentesenim se esse sapienles, stults
mqnifeslumesl tn illis. Hic subaudiendum cst, e.sse, facti suiit, etc. Properilianamque diversarum arlium
ut sil sensus : Essenlia et notiiia Dei manifesta est sesapienles esse jactabani, ideoque slulti facli sunl.
illis. Cur auteni sit manifesfa osiendit: Deus enim Quomodo aulem stulti facli sint, aperilur,*cum-sub-
illts mani[eslavii. Sed, quoraodo mahifeslaveril,'non ditur : Et riiutdverunl glotiam incorruplibilis Dei
- evidenter oslendil. Subaudiendumergo est: facjendo in simililudinem hhaginis
corruplibilis hoininis, eh
opus, per quod ipse possit agnosci Creator. Onvftis volucrum,el quadrupedum, el serpentiuni. His yerbis.
: quippe crealurapraedicat se norvesse Crealorem'; denotal Aposiolus philosopbos,et redarguit poetas
. praesertim cumnihil crealurarum omnia in omriibus gentium, Socralem, Platonem, -Arislolelem, Zeno-
superet. Verbi graiia, coelumpraecellilniagniludiiie, iiein, Vifgilium, Caloneni, Ovidium Nasonem, et
sol, luna, el slellaeclaritate, terra fertililate : acper caeleros,qui divinilatis honorem mbrluis bominibus
Iipc evidenter ostenditur, quod oninia habeni Crea- impendebafit, pulanles eos magis sibiprodesse posse
iorem, quiea condidit, regit et gubernat, el omiiiij p»si mortem, quam dum adhuc viverfeni: nani cum
•praecedit. Sequitur : Invisibilia eniitt ipsius per -ea, viverent, nullum eis divftiilaUs invpendebaiithono-
qum facta sniit, a crealura mundi inlelleclq conspi- rem. Etnota, quia non ait, in" similitudinem bonvi-
ciuntur. Sempitetna quoque vitlus ejus, el divinilas-U nis, sed, in similitudinem imqginis hominum:. spe-
intellecta conspicittntur a crealura mrindi, per-ea" cienv"quippe bumani cofporis formare non pplerant,
quae facta sunt: a creatura quippe mundi, id est, sed siiniliiudiiiem imagiiiis, cui diviniiatis horiorem
ab ipso nvuudiexordio, per visibiles cfeaturas, in- impendebant.Quod aule.mgentessinjiliiudiiiem (8&>
visibilis agnosci pbluit Creator. Nanv, cum Domi- humaiiaeimaginispro Dco colerent, oslendit Daniel,
nus lam pulchra condiderit elementa, ut ea liomi- qui dicil. Babyionios adoras.sesimiliilidinem .Belis
nes, quasi deos adorarent, facile cognosci poteral, (Dan. xiv, 2) : Bel namque' paler fuil Nini fegis
quia incomparabililer pulcbrior erat ille, qui ea Assyriprum. Rursus, quod serperites colefent idem
^condidit. Virtutem itaque vocaf divihilaiis poten- Daniel demonsiral, qui praefalos Babylqnios dicit
itiam, quaebffiniaregit; diviriilalerii vero, ipsam Dei adorasse draconem, queni ipse iiifer."ecit.Colebant
j.rnajestaiem, qrisereplet uniyersa, Haec^nini, id.est Bibilpminus similitudiiies quaJrupedum;, :sicut
%'iilus, et divinitas, per visibiles creaturas potue- ^gypiiiApem. Apisetenim rex fuil Argi.vorum,
runt agnqser: sed quia non sunt agnita, idcirco sunt qui navibus de GraeciaVectusin ^Sgyptum",ibinvor-
inexcusabiles : unde el subdilur : Ilaut sint inexcu-_ Kius Cst et sepultus : et quia prius ei sacfificare
sabiles. Cur afitem sint inexcusabiles, riianifeslat_ coeperunt;quara iemplum ipsius sedificafetur,dictus
Quia dumcognovissenlDeum, non sicut Deum gloti- n-est ( Serapis : Seros. enim Graece sepulcrum dicitur.
fiqavetunt, aut gralias egetunt, elc. Virtuteni quippe Huie taurum sacfificare solebant: unde el Ipse -tau-
invisibilis essenliae per visibiles, ul diclum-esi, po- rus, Apis diclus est, quem jEgyptii pro Deo cole-
tuerunt agnoscere creaturas. Nam, quanivis nomen baht, Hinc est, quod filii Israel in deseiTosiniilitudi-
Dei adhucessel ignolum, yir-tusTanienefat manife- nem vilttli. feeeruiit. Adofabant et volricres, sicut
jna: unde non ignorantia (88), sed de glorificaiione ^Egyptii epracem, qui Latine dicitur n}'clicorax,
•reprehenduntur, cum dicilur : Non sicril-Deumglp- quasi noctis corvus, etRomani anserem. Nonsoluni
xificaverunt, id est, debitum illi bbnprem non im- liaec,sed et alia multa colebanl; unde dicil Salo-
rpenderunf.;Cum enim Deusillfs rioii solum ulilissi-. mon : Moiiiius mortuumfingit mariibusiniquis (Sap.
inarum discipliiiarum perilfam iribueril, sed etiam, xv, 17-J: et Psaltnista : Simulacra gentiuni argen-
ut de summo bono-tractareiit;. ipsi, bonum, quod lum el durum (Psal. cxni, I). Pnelerea sciendum,
babebant, npn Deo, sed sibi iribuenles, nequaqiiaia quia nuiic eliam homines idola .colunt, dil.igendo
Deigraluiia bonilate, sed suis se nveriiis accepisse roagis creaturam quam Creatorem -: yerbi gratia,
credebant, Ideoque evanuerunt; unde. mbx sequi- glutories magis diligunt ventrem quam Deumt
Tur :VSed . eva~riuefunt'in cogitalionibus suts , elc. glutonis ergo Deus yenter est; unde Apostolus:
Nullunvquippe rivajus evanescefe esl, quam a Deo Q ] QuorumDeus venlerest et gloria in confusione(80)
aeceptum boriuni sibi tfibiiere. Ei obscuralum esi ipsoriim. Si ergo,glutoriis Deus yenler, et avafi
risipienscor eorum. Ecce, dicit Apostolus, cor eo- aurutri.ac perliocimpuri, et adulteri Deus e.t
runi; obscuratum. Sed unde obseuraiiim sit uon scoflum. -
tslendit. Infelligendum ergo est, qttia obscuralum Sequitur:' Propler quodtradidit eos (91) Deus in
riube.humanae laudisV:pro acceplis .quippe bonis desidetia cordis eorum , etc. Quod dicit, ifadidii,
bufijanam laiidem quaerebant, ef ideo faclum est inieiiigendum est, iradi permisit: sicut dicitur Deus
insipieris cbr eortnn. Insipieris enim cbf illud recte indurassecprPbaraoriiSij eo quod durumnon molii-
(iicilur, quod acceplum bonum sibi tfibuit, et pro ficavit. Sediu hocdiclo animadvefleridumesl quarita
eo„nbn Dei, sed suanvglorianVquaerit. sit divinae pietatis miseralio : non enim tradi.dileos
(87) In aut. marg. c. IV. _' .cedifverbuni similitudinem,unde expungenda niilii
(88) Verisimiliter praiponenda prsepositio de anie visa est.
' verbum ignoraniia,
; quae tameiv particula deest In (90) Philipp. III , 19. In autographo habetur
• c'n
aulographo. confusioneinsecus ac in Vulgata.:
(88) Perperam in aulograpliO'pracposiiioin pfaj- ,(91) lu autographoeos, scdin Yulgata iilos.
.._. . »vn/\ni1.m %StT
TtVMGWA.T
AC_:7_>
>.. .. . ' ylWrtnicr" l T\ r>/\TiI'- :»MZ
"Qtiasiri contfaria, seb*in suavia ei deleclabilia : et A k sculiiri niaseulbs lurpitudirierii operabaritur, ifa et
iroc est qbod dicit., ... desideriacqrdis eortim. Cur feminae turpi desidefio fehiirias appetebanl, Nc-
auterh eos tradi pernviserit, ostendit: pV coniu- tanduni igilttr, quia non ait, niutayerurit epnj'ttgaleni-
ineiiis forpora sud dfficiant(.92) in semetipsis."Coft- - iisuivi,se,d:naturalem;. qiiicuiique enim menibra: sua
-.tiriieliaesunt ftpprbhria. Gorifumeliis;efgo corpora illis membfis iiftscef_,. quae petts creavit, ad pfo-
sua afficiunt, quf peccaiapeccatis, et vilja viliis accu- creandas soboles, elsi sint meffibra ineretficis, riatu-
niulanl. Oriine ehinr peceatttiri •, qttod hoirift pfimO ralis est usus, quarftvisillicitus conculiilus; qui yero
Vcbmtaittit, riisi'Cuoppf ppeiiiientiain corrigatrif ,~fit iilis conjiingit, quaeDeus nori"creayif ad prpcfeandas
causa peecaUvquoniam ex eo iiascilur alieruift; quod spboles, etsi niembra sint uxpris, rion tamen cst na-
fiisi fursus eorrigaiur, fif poeria peccaii ~ef carisa. tUfajis usiis. El ideo dicit Apostoliis : Similjtey auicm
fieecaii, poenapraecedehlis ef cattsa sequeriUs, ei masculi, relictb natutaliusufeminm, exatserunt
;'- Sequilur ::Qui commutdverunt veritdlem Dei in iri desideriis suis, ihvicem masculiin mastuioslurpi-
mehdacium. Verilatem vocat divihitatis potentiam." iudinem.operahtes: Exatsetunt,Inquit, id est incre-
Veritaterri ergp Def irt nieridacium cbminuTtat, qui dibili ardore libldinis accensi siint: (97), }ttxta iUud
debifcunvCreatorllionorem tfibuit creafutae. Et hoc prbplielBe : Ambulate in lumine ighisvestri, et in
"est,_quodsequitur: Ei colueiunf, etservierurii crea- R I fldmmis', quas Succendislis(S8). Et itehv : Omnes
tufm, poliusqudm,Creaiori. Hisyefbis Apftsiolus tion adulterarites (Isa. %, H_% quqsi clibaniis corda
cbnderiinaV creafttram;" qrii enim ''crea'tuf&.m con- eorum. ". "- . .-' : _:.-., .' V . v ,-.
demrtal, Creaiori jnjuriam -faclt, quia boriis Illitts Sequiittr :Et niercedem, guqm pportmt,: errdris
iisale utifuf : attaflieivjpse uoyli"J'uste disponere, et suiin semeiipsis-recipienles..Mercedem, quarii opor-,
ofdinare ffiilitianv eorurii, quos yidet bonis suis luit, in seinetipsisfecepefunt (99); quia dereiibquen-
Tnjuste uti, ,-' - tes D.ettni, defelieti siirit ab eo _ ad Iioc.eriini dere-
: Sequjlur : Qui' (93)'estDeus ,{94) benedlclus in liqueriinl, ul derelinquerenUir, et Iiis , quaesequjin-
sweula. Amen.-Iisiiemverbis,;quibris ftunc dePatre, ; fur,; crirriinibus: irretiti,. agriosceferit quem; dereli-
"alibielianv deF-ilioutitur, dicens: Quorumpaires, et e'x "qrierttht. Nani quia peccalum, quod primo cpnimise-
quibus.Christus", qui esl behedictusin smculd smcu- runt, noluerunt digna -salisfaetibne. corrigere, ideo
ibrum. (ILpin.ii, 5). Ac pef boc Pater etFiliusunus "jttsto Dei jttdicio, ifadili sunl bis viliis , pftj quibus
'• . ' "
«st Deus. ":V." . V. airocius puriifentur.
; (95) Sequitur ; Propterea tradidii eps.(98); Deiisin Sequitur : Et sicut non prdbaverunt J)eu_m..Jidbere
passiones ignominim.: Dixefat '_sup.er.us: xorinnula- inriolitiam (100), iradiditeos (101) Deus in reprobum
veruni veritdleih Dei in meifdacium.: qriibus yerbis. v- sehsum. Nbtandurii boc loc.o;quia: non ait ,vfion co-
osteridit eos ideo defeiictbs, quia Donviriiirivdereli- . gripvefunt Dettm , sed, non pfobqvetunt Deum habefe
qtteriinl; idebque &ic\\: Propterea, cic.Tradidit yefo in hbtiiiqm. Dettmftamquecogripscere, e.st per crea-
Ita accipi debet, iit dicliim est. Passiones igiiominiae fufas jiilelligere Cfeatorefti; Deiim vero probare
yoCal peccala,Vqnaeinferiusdescripta surit; J[gnomi- liabere in notitia, oculis eiirivnientis senjper prae-
Vnjadicia est, eo quod sil sirte rioffiine,.siCutinfamis sentem habere;,bt iimendo,VyItiadeclirtare. .Repfo-
sirie fama, _et; ignobllis siftb fipbilitate-: qmcunque bttni autem-sensuiti, dicjt peryersum.,, de quo mox
eriim in slupfb, fQt%icaiipn&*- et adultefio deprehen- . subditur: &' faciqnt.ea, qum rioti conveniurit:i<l est,
.diittf, Tecte dicitur ignohilis et igriominiosus; quia quae leges divinaeexsecrantur^.Naiijquanivisipniriia
cafet ribbiliiate. Praelerea rimrie' peccaturil ignp- pecfeata Deo exsecfabjlia sunt, illa lairien prae prnfii-
.fiiiijiadicitur, Vquia carel ripmirie riaturae*:quoriiam bus-exsecrabiliofa surit, quaefiurit_conlra naturain.
noit est a Deb creaiuni,; sbd a diabplpipventurii. ^•Prppter liaec enim faclus^est ca_taclysmtis,;id est,
Quoriio.db-auieiritfadiii suiit jri passionesighftmirtise, ' diinvium. Pi'opter iiaec, quatubr civitates ,. Sodoma
Spe'rilur,'curii:subdiiur : Nqmfeminm eorurnimrtiu- sciiicet, et Gohvofriia, Adama et Sebftimj subversae,
iaverunl natufalem usum iiieurn ustim quiesl cohtta iy^igne et. sulphttfe crematae.snrif. Pfopter liaecquotidie
naiufam. Hic AposlOlusper periphrasim vifayit rem honvinibus mttltae pestilentiaeetcladesevenittht,,
ftti-pem;Sed^ciettdum, qdiaTijc locus .yarip.a dbcto- : S^equitur;.Repletos omniiniquiiaje ;.clc,lp\q$\iQ_s
iTbrisexposilus.est. Aitamen,: quoniGdo ihleliigendus estjrialitiosae mentis ybtuiri,: atque yoluptaSi Dicia
sit Apostoliis manifeslat, cum suhjangit: Smititer autem est iniquilas, quasi ijftji aequitas .:, et quia
arildinet masculi relicio haturdti risu, eic. Duni eniriv - .caput: et radix est omnium; malorum
, jure pfima-
•dlcit, -similitef, evidenter ostendif,, q'ui'a...sie.ii.ma- pofiitur, Inter iftitiuilatemi_auleri_.et peccaturri ditfe-
..-•.: . . , . -_ -:

(92) In Vulgata postpositum est verbuin cqrpora errore lapsum visum est^
alteri afficiant.-: X98) Osaevii, &. Vulg. Omnes adulletanles > quqst
In
_(95) autographo Ioco qui habetur qriis.' ' .; clibanus succensus a cpquenie,
(94) Tn Vulgata Deus npu rioinlriaiur sed ila -har. (99) Verbamercedem .'; .yecepetunl in niargine
betur, qui est benedicius. ',-. '
• In c. V. -• ' iriferiori aiitbgraphi legunlur: Indicala; a ripta , quae
(93) aut.'marg. ~ iriteriinearis nabetur infer vefba recipientis(ei.qtiia._
.-"V- ln
T96) Vulgala itlqs.' '."
In (l66)^Vulgata habet »n " noiitia.'
(97) auiographo legilur accensis, quod mihT. 1fi01)Wulgvj//os, . :;
'
A.I% . - ATTONIS VERCELLENSISEPlSGOPI Aii
reritia esl.Est eninv iniquitas quod diclttm est, pec- _A Distat etiam interj insidias, fraudem et dplum.
caiiim vero corporis prplapsio. .-.' - Insidiaenamque loci suiit, fraus vero, violatio jidei,
Seq.uitur': Malida. Malilia cst perversae mentis dolus est simulatio animi. Malignitdte. Quid sil ma-
cogilalio : unde dislat a malignilate, quae est ejusr lignilas, jam superius dicluni est. Sequitur: Susur-r
dem perversoecogilatioiiisppus, Forniccttione.Forni- rones. Susurro est, _qui non iri Tacie, sed in aure
cairius, sive forniearia dicitur, cujus corpus publi- detiahit: unde et a sono auriunv npmen accepit, eo
curriest. Dicli autem sunfa fornicibus arcuatis^ id quod sub aure soiiel. Hinc est, quod Doininus prse-
est, '-.cnrvatis , in quibus apud artliqiios lupanaria cepit : Ne sis criminalor, ant susurro in populis
consiruebanlur ad prostiluendas meretrices. Est (Levit, xix, 16). Delraclores. Delraclor est, qui.bo-
auteni Specialisfornicatio, esl et genefalis. Specialis,, num alterius malum dicit, aut qui magnum alterius
corrupiio est animi etcorppfis; generalis vero, est bonum dicit esse parvuni. Quicunque auiem de nialo
omnis corruptio menlis , et. omne peccalunf, uuod alterius falso malufti loquituf, similis esl deiraclori;
separat (102) iioiriiiiem a Deo. Unde Psaliriista: si vero de allerius malo veritatefn dicat, nbri est
Perdes bmnes (ornicantes abs le (103). Avaritia. Ava- detractor, sed verilatis assertor. Quicunque eniiri
ritia proprie est aliena rapere, et sua non Iargirl. simplici inlenfione bonum laudal, el malum vilu-
Dicitur auteiri avaritia quasiauri cupiditas , et apte B ' perat, voltinlaiem suam divinae.veritali conjungit.
pbst.fornicaiionem ponitur; quiahaec dtioad idolp- Deo odibiles. HiC nplafidum, quia non ailabsplule,
rttnv pertinent culturam : unde idem Apostolus : odibiles, sed praeniisil, Deo,, ad disiineiiofteni1honvi-
Jfeque fornicator, neque immundus ,. neque avarus , nunv.Plurimi namque suui odibiles Deo, qui dilecli
quod est idoloi-_um(iO_i) servilus, habenllimredilaiem suiit mundo, el econlrarip multi Deo dilecUsunt, et
in regiio Ghtisli, et Dei (Epltes. v, 5).' Nequilia est nnindo.odibiles. Qui autem haecomnia vilia Iiabent,
.Tiieiitis calliditas, vel astutia. Astutia autem in ne- recle Deo odibiles dicttnlur. Gonlumeliosos. Confu-
quitia jipn illaintelligerida est, de qua Salomon jneliosi srint vcrborum injuriis proclivi : nanvcbn-
a"ic\l:Astulusbhiiiia agit cumqohsilio (Prov.xm, 16), tumeliae sttnt opprohfia et convicia. Supcrbos. Su-
sed astutia deceplioiiis. Et dicitur neqiiilia, quasi perbia est omnis illicilus.et inordinaius appetitus.
: riohaequitas: Hoc'. aulem vitium tam grave est. ut. clini omnia
. Seqttilur : PJerios.invidia.Invidia dicla est a cpn- vilia a conlrariis virlutibus superentiir, id solunv
tuendo alteritts felicitaieiri. Hahel autem sub se contra oinnia diriiieet. .Undereeie getiitfix, el nu-
duas species, doloris et limoris. Oiiiniseiiim invidiis trixdicitur omnium vilioruni, efcpiisuinpirix-bonor

^.• 'alterius
"videris - -."•' aut idolet, .aullimet
felicitatein,
•- - .: | runv. Itaque hoc vitiunvtunc nascifur, cunv hpniines
'dblet aliquehiriiajorem se; tinvet vero minoreriisihi •. , se plus qftafti Dettm diiigunt: quia ipsi sui volttnt
fleri aequalern.Omiiis-autem invidus parvulus est, et videfi prihcipium. Sequitur : Etatos. Elatus dicitur
vSiiiinvidia moritur. Omnis elianv iiividus rosor est quasi extra se "delatus. Elalio eniiii est meniis ere-
sui :unde quidam poeta ait: Justius invidia nihil clio. Qupd vilium lunc nascilur, cuni menspefsu-
•est, quaeproiiriris ipsum auctbreni rodit.atque ani- perbiam tuiiiida credit se esse qttod" lion esl. Uride
inani cfueiai, tlomicidio. Homicidiuiiia caedeliomi- apte posl superbiani (I0fj) ponilur, de qua nascltur.
nis dicitur.- Est autfem tahv Spiriluale, qtiam corpp- Inventorfismalorum. Hoc diclo osiendit ApostoTus,
rale": -sed inconiparabilitef (I0S) maj'us est spiri- quia non Onniia peccala diabpli instiiictu pefagun-
• ttiale : nam corpofali occidilur corptfs quandoque tur. Qiiaedamenim homines sibi inveniunt: unde
moritrirunf; -'spirituali' vero, anima in aetefnum vi- moiisifanlur pejores esse diaholo, qui se conTitelur
clura.TIincCst quodDominus iii Eyangelio de dia- ' a Deo accepisse polestalem, diceus sectindumEvan-
bolo dicit : Ille homicida erat ab initio (Joan. vifi, geliuffi Lucae: Hmc omhiamihi tfqditasunt, et do ei,
M).. Diahblus quippe lanlummodo verha proluTit, cui volo. flmc ego libi dabq, si procidens adoraveris
et protoplastos inlerfecit. Acperlioedalui'iiiielligi, tne (Luc. iv, 6). Hinc est quod, ut Joh tentarel, a
quia quicuiique malo suo verbb vel exemplo alj- _.;Deo petiit poteslalem; et a Domino expulsus ab
qttem perdit, recfe dicilur liomicida.Et aple post iiominibus, non nisi ejtts jussu, ausus est se nii.tere
: invidiam poniluf'; qttia per invidiam perve.ffiTurad in porcos. Parenlibtts riori obedientes. Nam qui su-
homicidiurii, Diabolus quippe per invidiam prpto- perioribus villis irreljti sunt, justo Dei judicio, ad
plastos inleffecit : nihilominus et Cain fralrein hoc usque perv.ehiunt, ut eliam pareniibus Sinfin-
suum. Contenlione. Cohlenlio est, cum nOn veritas'• obedientes. Unde deteriores suntbestiis, quaesuos
qusefiluiV sed animositasTaligaluf. Dolo. Dolus est diiigunt progeniiores. Insipientes. Insipiens dicltur,
- .simulatio. sive fraris animi.-IIoc autem distat-a• eo
qitod sit sine sapore. Quicunque ergo a ISapore
dolore, quod doior Vest incommOditas corporis. spiritaljs doctrinae recedit, jure vocatur insi-

(102) In aiHOgraphosuperai, '• ':


(1D5)ln autograpbo ioco incompdrabilitei-legiiur
. (103) Psal. Lxif, 27. YuJgaia habei: Perdidislii incotporabililer'. VidBat leclor quaeinelior sif lectio.
qpines qui foriiicantur vbste. (106) Verha lumida..., supetbiatn, in margine
(104) Verba pertihenl .'. . idolortim adjecta sunll superiori paginae haberilrir, ejusdem lameii'chfira-
in niarginc inferiori:ejus:iem tanven charactcris. '..;cteris.
'
fiS EXPOSITIO.IN EPISTOLAS PAULI. — IN EPIST. AD RQM.:. , :-.' 115
pjens.(107).Jncbhiposilos,id esl, inordirialos. Quicun- _A sericors est Deus, et non paiieturcreatufaiii suain
jqueenim his viliisdedili suiit, recle vocantur inordi- perire in aelernum;, idep adjecif: Scimus (115) au-
nati.et ineoniposili,quia carent composilione. Sine lem, qttia judiciiim Dei est secundum veritatem, in
a/feclioiie,.}dest, sine-afiabilitate. Inler. . ... ... eos, qui taiia agunt; tajiquam diceret: Si tu injpsliis
(108) quod pieias proprie erga propinquos dicilur, inj'ustejudicas justum, rinilto riiagis Dcus jtistus'-le
atFabilitas vero eliam circa extraneos. Absquefm- juslejudicabit injustuni. Judicium>condemnalionein
dere, id est, • absqtte pacto. Inter foedus auiem ,ct dici.t ; secundum verit.alemautem addidil, ad disliri-
pactum,- boc distal, qttod foedus dicitur praecedens ctionem huffianbruiiTjudicipfum,qua5 sacpe falluu-
pactuni, id esf, recoricilialib de inimiciliis : pactum tur, aut.nviserationej aul cupiditate, aut limofe.
(109) VerO,soeielas, quae sequilur ppsl reconcilia- Dei vero judicia.omiiino vera eljusla sunt; quia
. tionem. Sine misericordia. Misericofdia a cordis sine perspnafum acceptibne exhihentur. Seqttiiur:
niiseria dicla est. IHe autera vere rriisericors est, Exislimas aulein, o homo, qui judicas eos, qui talia
qui allerius miseriam velut suam deflet.Miseri- agunt, et [acis ea, quoniam (114) tu effugiesjudmuin
cordia ilaque in Deo, fion proprie, sed iraijslative - Dei? kc s\ dicerel; Non fe ideo putes fion esse
dicilur; "qriia in divinitalis .naliiram nfllla passio. " puriienduro,. quj.a Deus differt judicium; quoniam
eadit. El.pulchre hac elausula cuncla yitia coficlu-' ipse quandoque quod promisit inipjebit. Exspectat
dii.jqtioniam qui illis corrumpunlur,' adhoc usque' per palieiiliani ut tu convertaris ad etini per jvceni-
perveniuntut.et sibi, et aliis sint immisericordes : lenliam : ideo- namqtie dijTeri, quia rion vult inve-r
nam quicunque ordinale miserenlur. Unde Salo- nire quos danvnet, sed quos coronet.
mon : 'Fiii, inisefere libi placens Dep (110), Sequiluf: An divilias boniidiis ejus, -et palienlim,
Sequitur ; Qui, cum juslitiam DeLcqgiiovisseitt, et longdnimilatis conlemitis?Divitjas bonitaiis Dei,
iforiinieilexerhnt,"ele. Coguoverunlquippe justiliam et paiienliae, etiongaiiimitatis, vocat bona lempora-
Dei per legem nalurie. JusUUanv.autemDel jllanv lia, quae Deus tam bonis, quam.malislargitur. Haec
dicii, qua jusle punil Tifalos, ef'remunerat bonos. malfts coniepinit_ quia non vult ad Deuffi convejti
Non inlellexeiuni;; seilicet Suis peccalis caecati. per poenilentiam.. Bonus aulem. dicilur Deus^ quia
Quid autem non intellexefunl oslendit, SU!JJ'UJI-bona tribttit; patiens et longanimis, quia mala .sttf-
geris : Quoniam qui talia riguiil, digiti simt morte. fert. Et sciendum, quia qtiaedamexemplaria habent,
Nonsolum quifaciunl ea, sed eliqm qiii cdnseiiliunt bonilalis el stisleiilntionis. Dislaf tamen inler paliefir
(acteniibtis.His verbis ostendit ApoStOlus,qttoniam tiam e't sustenlalionem.: nam sustentalib D.ei.ia.,
et ijle qui sporiie, ct illi "qui coacte peccant, nihl- ,.: iilis est, qui infirmitale pbtius^peecanl, quam volunV
lortviimspai.ehtur; et lii, qui ageutihtts'favent, tate; paiiefilia autenv in" illis 'qui potius yoluritaj
" '
aeterna surit morie plectendi. Sunt ariieni nonnulli, te(HS). . .'-
qui.nec ageiiiihus favent, et in aperlo inalttm per* Sequitor : Ignoras, quoniam bemgnitas Dei ad
sequuiilur, cum hoc peragunt in pcculto. Ne ergo" pmnitenliamle adducit (116) ? Et est sensus: .Deus
istinon coiideirinaridrvidereijtiirj idcircOsubdilttr ; tihi tempus poeriileriliaeconcedit, ;sed tu eo niale
(CAP. JI.) Prbpter qubd inexcussibilis eSfOjibino, ritefis. Hinc in libro Jbb legitur de impio : Deditei
dninisqui judicas(Hi). Acsi diceret: Tu, quicrin- Deus locum pdmilentim,el iiie abulitur eo iit superbia
que es, qui nialum jn apertp persequeris, sed' ifi (Job xxiv, 25). Hinc et Salomon d.icit:Fili, ne tef-
occulto agiSjivete creilas non esse corideinnartdum; des converliad Deritn, neqttedifferas de die in diem:
qttia tanlo atrocius puhieris, quanto, cum sis niaitts, subilo enim veitieiira Dei, el lollet /e (117).
per hypocflsin bpnus videri cupis. Hjne ih libro Job '' Secundum duriliqm aulem iuath, et cor impa>ni-
legiluf : Cdllidi et simulalores provbcaiitiram Dei tetis, lliesaurizas tibi iram Dei (118) ip dieirm-et.
(Job xxxvi, 15).Cur atttemsitinexcus&bilis, osiehr reveldiipnis jusli judicii Dei. Dura mens dicitur,
dif: ln guo eiiimjudicas aliunv (112), leipsum con- qux, frigbre suaemilitlae dprala, iinagiiiem^sui.conr
deinnas; eddemeniin agis qum judicds. Et ne forte TVditoris In se recipefe, npn potest: sicufi et cera
aliquis sibi blandiretur de iriipunltate, d.icens : Mi- dttra;, qiiaealicujussjgiili, iioiK.suscipiifornjam. Gor

(107) Verba insipienles..,. insipiens_,.in mafgine (111) In aut. margine.: cap. VT.Hic incipil caput
inieriori paginae habentur,, ej'usdem tamen chara- 6ecunduni Epislolae,- secunduni -divisionem Vnlga-
cleris. lam. V '"'.,'",
(108) Verha quictinque...,-inier, in mafgine infe- (112) Vulg.'a/ferum.. , '
rjftfi paginaelegunlur, cumqriepagina ihferius iniqtie (115)>-Vii]g.scimus enitti,-quoniam, (
secta adinveniatur, ideo Iacuiia,'quae tartien parva. ..-.'. _; . • l
(114) Vulg. qiiia.
admodum a mesuspicaliir, lum ob sequerifiarii (115) Verba patieiuia.... voiunlate in riiargine la-
texius, lum pbTpci seu charlae defectum, qui ni- lerali babenlur. ~~r'~'-''
miuSesse non. dehet. Legf atttenv njeo -judicio ila (116) Post verbum adducit, nullum esl punclum
deherel : fnler pielqlenl etqffqbUilaiem.ho.c.dislat,,, interroganUs. . _ , ,.•',•,;.: ,
qubd,elc. _ :- (117) Nbri Salonioh,sed
' -- Ecclesiasiicus, 'capi S,
(109) Iii' autograpbo', loco. paclum liabelur pax, v."8i ;••;• .-.;. . ;
Mefidahvilii visa esl corrigenda. '. (118) Tn Vulg.
' ibi,-.post yerbuin iram, non legitur
. \H0) Non Salomon, sed Ecclesiaslicus, c.50, Dei. -
v. li. --_"•"
*47. 'ATTOSIS VERCELLENSISEPISCGPI '
; m
autem lmpoenitensvocalur, quod eraolliri ad poerii- .... Verraeni namqtie
appellat corrosloiiem propriae
tentiam non potest, de quo per prophelam dicitur : conscienliae.
Super :quem autem haec tribuanlur,
Auferam a vobiscor lapideurii, etdabo vobiscor car- aperitur, cum subdiiur,: In omnemanimam hoihinis
neum.(Ezecli. xxxvi, 26). Thesaurizare, in "fibnael operanlis malum. Sed quid est, quod djcit, in pmnem
in mala significaiione ponilur, hic vefo. in rtiala. 'animahi iioniiriis? Nunquid sbla anima
.patieiuf
Iratn. ergo thesaurizat, qui peccata peecalis ac- poenam?JSTon :;sed anima simnl et corpus. Fueruiit
cumrilat. Ira aulem.Tit jam dictum est, pfo vindicta eninnvoimulli, qtti ob boc, quod Appstolusdicit, in
accipitur. Dies irae appellatur dies judicii, juxla omhem animain, in.telligerevoluerunt, quod, sicut
illud propbelae: Dies illa,.dies irm, diesJribulalionis aniina spiriialis est, ita el poena ^ulura, non^orpo-
et angustim
(Sopli. '_, 1S);Tpse etiam dlcilur dies rea _itJ sed spirilalis, quod ftronirio falsirm est.
revelalionis; quia quaenunc latent, tuhc mnnifesta Apbslolus autem ideo dicil, omriem animam; quia
eruht. l.ride Dominusin Evangelio dicit: Nihiloper- anima rationalis est creatura ; et ipsa prinio peccat:
tiim, quod nonreveieiur ( Maltli. x, 26 .fLttc. xn, 2). ideoque prima punietur. Sive, fe'opice loquens, a
Et uf.apeTirel cttf dixerit, jusli judiciiDei, conlinuo parle, id-est anima,,fotum inteliigi voluit honiinem;
siihdidi.t-:Qui reddet unicuique secundum opera sna ut est illud : DescendilJacob in Mgyvlum inanima-
(149). Ut autem ejusdem judicii ostenderetaeqiiiia- 13 bus septuaginta; (Gen. XLVI,27). Quod vero dicit,
tem, conlinuo-subj.unxil: His qtiidetn, qui secundum operanlesmalnm opits, hic non ad aliquam actionem
•patienliamboni operis, gldriam, et hoitorem, et incof- refefendum est, sed ad perversam cogitationem,
ruplioriem, hic Subaudiendum est, vivunt. Et apte quia de infidelitate loquitur. JE.tut ostenderel quia
quidem dicit: His; qui secundum patientlam boni nulla esi dislinctio Judaei, et Grseci, subjunxit:
operis vivunl;~quoniani bonl operis merces secun- Judmi pfiinum, el Grmci. Primum verp dicit, ut
duinpaiienliamexspeclatur, quaein futuro triljuetur. bslenderet, quia Judaei Graecis prseferunlur f ipsi
Unde idem Aposlolus alihi dicit: Per fidem ambu- enim primi legeni ;acceperunt, et.eamdem prhni
lamus, einonper speciem(IICor. \',_ 7). Gloriani transgfessi snn.l; ideoque' Graecis praeferuntur, tain
Tocafdeeorem aeternaebeatitudinis, de quo Domlrius iri borio, quam in niaio, tam in poena, qnam in
in Evarigelio dicit : Fulgebunt jusli sicut sol in. praemio.Igilur, quia tria ludibria nialis .retribuerida '
regno Patris sid (Maith. xin, JC5).Eonoretn, vero dixerat, yolens -ostendere quia tria clara et. ho-
dignitatem, qtia filii effieientur similes Palri: unde nesta munera justis fetribuenda sunt, conlestim
Joannes : CMMI dpparuerit, similesei etimus (1 Joan. subdidit, dicens; Gloriq quiem, ltonor,.et pax onini
in, 2). IncOrrnpiionem,dicit immortalitatem: urtde bperanli bomim,.quaetria lam ad praesenlem, quam
idem Apostolus :.Oportet mbrlalehoc induere imnior- 'C adfuturam vilanvpossttnt referri. Si aulem ad praer
talitaiem, et corriipiibile, thcorruplionem(I Gbr. xv, _sentern referanluf, ita debenl intelligi: retribuiiur
55). Qiiibus aulem haec,reddet demonstral, subjun- gloria resurrectionis; et renoYatiohis animae, quae
gens: Qumreiilibus(HOjvitam mlernamjii e'st, qtiae- fit per fidem*.tribuilftf et gioria, et honof, id est,
fentibus eum, qui estvita aetcrna.Quiadixeraiqua? dignitas, qua quisque, concessa venia peccatorum,
bona felribuenda sint his, qui secttridum paiienliam transit in adoptipnem filiorum Dei: tribuitur eljani
boni operis vivunt, ttt ostendefet qriae mala malis pax, id est reconcilialio, qua de iniinicis efflciuntur.
f etrihuantur, conlinup Subdil: Suis autem (121), amici Dei. Si vero ad futuram, ita aecipienda suiT:
qui ex conlenlione,siibauditur, sunt, et qui nqn ac- tribuetuf justis gloria, id est, splendor aeternas
quieScuht veritali (subauditur, quam perEvaiigelii heatjtudiuis : irihuelur honor, id esl, dignitas, qua
gfaliam perceperunt) Domino scilieef Jesti Christb, filii eificientur (125) similes Patri : niliilominuset
yeTejiis doCtrinae, credunt auiein iniquitali;(subau- pax, id esl, peffecta securitas: jbi eninvnullum cunj
ditur, quam semperdilexerunt) iraeiindignqiio. Ira, vitiis certamen erif, sed erunt homifies Deo et an--
ut dictum est, pro yindieta (122)accipi debet, de qua gelis sociali. Judmo primntri, et. Grmcp. Si diligenlius
dicit Psaltriisla : Quisnovilpolestatemirm tum (Psal. aliendamus,-Judaei Graecis, non solum dignitate,
I,XXXIX,11), elc. Et quia saepe ira sine indjgna- "-*sed eliaift ; tempore praeferunlur; ipsi enimprius
lioneeshiberi solet: ut osterideret atrociorem irain, exsliierunt. El quiapOterant Judaeidicere, o Aposto-
adj'ecil : El indignatio. Indignalio est vigor futurae Je, cur nobis aequiparasgentes, qui Iegeni aCcepi-
aninvadversioniset justaepoenae. miis, et Ciirisli noliiiam habemus ? Ad haec ipse
Tribulalio el dngusiia. Retribuelur trihulatio de respondet: Non' est enim personarumacceplio qpud
conscientiaereaiu : angustia.verode sera poeniten- Deum. GrijusJo.ci sensum coapoptolus ejus Petrus
lia ; j'tixla illud prophetae-:'.Venniseorutn nonmorie- iii Epistola sua evidenler exponit.-dicens: Non esi
tur, et ignis eortini non exstinguelur (Isai LXVI,24). persowriim accep.torV'(124) Deus,"sed in .omhi genie

. (122) Scilicet,ut dictum esl superiusad.vejrsum,


(119) In Vulg.-ejus. ' revelaturira:Dei. lh aulogfapho ibi merida; narriJoi!o
(120) In vulgala legitur, qumrunt.
(12t) In Vulgataits habetuf hic versus: Usautem, pro vindicta,,,uti superius in citato versu, legiluf
qui sunt ex conlentione, ubi notaiidum verbum II- providentid, qttod mihi corrigere libuit.
lud sunt rion siibaudiri, sed., revera expressum (125)^ilnaulogr. ejicientur. . -
Jegi. (121) Nescio qiioinodo citata sit liic Epistola divi-
-i.il ; EXPOSITIO IN EPISTGLAS PAULT.— TiNEPlST, AD ROM; lgf
quitimet Deum, el operatur juslitiam^ accepiiis est A gratiae Eyaiigelii. Scilicet, quod iibi non vis, aliinon
illi. Ut autem Aposlolus hoc aperiius demonslfa- fitcias. Et Dominns in Evangelio dicit:, Qumcunqus
ret, subjunxil: Quicunqrieehim sine legepeccqverunt, vullis ut faciani, vobis homiries, eqdem et vosfqcite
sine legeperibunt, et qnictinque in lege peccavemnt, illis (Mqtlii. vn, 12). Ait ergo : Cum gqnles,,qumle-
per legemjudicabunlur. His verbis cstendit Aposto- gem nbn habeni, videlicel scriptanv, tiaiutalilei eq
lus, quia, nec Judaeiexcusabiles prb ignoranlia, quia quat.legis sunl (aciunt, id es.t praecepta natufalis
legem acceperuijt, riec genliles, qttia per creaturam legis custodiunt:. ejusmodi legem non habentes, id
potuerupt agnoscere Creatorem. Huj'us autemToci est, qualerii Deusdedit per Sloysen, ipsisibi. sunt lex,
sensuiii Domiiius in E^angelio manifestat, dicens : qui ostendunt opus legis scriptum in eordibus s«if_
Servus, qtii cognoscit votunlatem Doihini, el facil di- teslimonium reddente illis conscieniia ipsorum.Jiic
gna, plagis vapulabiimullis; qiti aulem non cogno- - •quaerenduni.est,de quibus cpgitalionibus.dical Apo-
scitvolunlatetnDomini sui, el fac.itdignd, plagis v.apu. slolus : utrum deillis, quae nunc sunt,aul de his,.
labit paucis (Luc. xn, 48), Sed ecce . sic vldentur qupefutu.rsesuiii. Et revera de his, quaenunc sunt,
haecApftstoliverba soiiare, ac si alrocius, puniendi loquilur : quoiiiam non solum quae agimus, sed
sjnl genliles, quam Judaei: de illis enirn dicit, peri- eiiam quaecpgifamus,, siput nolae_ef characteres in.
bunt, de Judaeisverof judicabunlur; unde jOrigehes " ceriSi ita. in-~tabuliscftrdisnostri scribuntufj el; riia-
dicil: Nofi mihi videtur Apostolus ifa sensisse; sed nent oeculta -usqtte ad diem judicii: tunc enim
in eo quod dicit, judicahunlur, siibattdiendum est, onwiiamanifesta erunl, et judicabuutur, unde mox
ut pereant; quopiam ipsa lex docet quomodo judi- sttbdiiur: In die, cum judicabii Deus pcculta hpmir
caiidi sunt. De gentihus vero ideo_dicit, peribunt, nuni. QuOmodoautem judicaturus -sit, manifeslat,
quia non resurgentimpii in jitdicio, nequepeccaiore' secundum Evangeliwn meum, id est, -secundunj do-
inconciiio(i^)juslotum: cirinani et praedicaiionerti nieam.: Per quem; vero
Sequilur : Non enim audilotes legisjusli surit qpud jTidicalurussit, demonslrat: Per JesuniChrislunijDp:-
Deum, sed factores legis juslificabuhiur, Quid est, minum nostrum (1-26). Sed "cttr"per euni dicit; cele-
quod factores legis jiistificandos dicii, cum pfocul brari judicium ? Scilicct quia Doininus-in Kvangelip
dubio jusli sint ? Itaque lioc loco justificabuntur ila dicit: Pater noii iudicat queniquam, sed pmnejudi~
inteSigendufiipst, sicutin Evangelio, ubi de qubdam cium dedit Filio (Joan. v, 22). Solef ler igitur discur
Pharisaeo legilur: llle qulem volens justificdfe se- tienduni est quomodo cogitationes accusabunt, ajut
ipsum,.id est, volensjuslus videri, vel pulari (Luc.x, ;defendeiitin die judicii. Et sciendum.quia quicunque
-29). Simililer lioc locp Aposiohlsdicit, juslificqbiin- „ divina inspiratione, aut sua eogitatione, siye-ali—
iur, id est creabunlur, facfores tegis, ttt jttsii sinl, . cujiis praedicalionesollicitaittsnon crediderit, cpgi-
~
Telj'usti liabebuntuf et puiaburitur. .taiiones suae aecusabunt eum, ef (127) condemna.-
Sequitur : Cum enim geiiles, qum legein noii hd- bunt, non velut ignaruni, sed ut rebelleni f-si.quis
_beni, naiuraiiter, qum legis surit (aciuni, elc. His auiem his sollicilatus non fuerit, et non. crediderit,
verbis ostendit, quia gentes, nalufaliier praecepla cogiiaiiojies, suae non euiri . defendent, sed con-
legis faciendo, non privahuntur illa proniissione, demnabunt, quia p_er creaturam debuit agrioscere
qua per pfdphetarii, Dominus loquitur, diceris.: Hoc Creatorem, Alioqiiin qui crediderit et fidem suanv •
esl leslamenlum, quod sialuam domui Jacob; post operibus impleverit,. salvus erit, quia cogitafibnes -
dies illbs, dabo leges meas in cotda jeottitn, et in vi_- ejus defendent euin.
sceribus eorum superscribam illas (Jer. xxxf, 55 ; Igitur, quia mrilta.dixeral de flagitiis geiiUtim,.
Heitt. viff, 10). Hinc etidefiv Aposlolus alibl dicif: nuiic Judaeos. increpaf de ihfidelitaie, subjuftgens :
Tu qulem, crimesses tiledsier, inseiiris es in bohain Si aulein tu Judmus; cognominaris, etc...In i_oqiibd
blivam (Rom. xi,V17J. Multftm quippe converiiunl dicit, cqgnpminaris,' ~ostenditquia Jtidwus non. est
verba prophetaedictis apbstblicis. tllic euim dicitur': nomen, sed cognomen(128), id esl, commune no-
tn visceiibtis eprtiriisuperscribam eqs: et hic Apo- „ men. Etriola, quia, sicut partes allbcutus est; geri-
stolus : jQutoslendunt, inquit, opus legisscriptuni tn r tium, isafittnc partes. alloquitur Judaebrum.Osteridjt
cordibus sriis. Hic namque Aposlolus de Iege natu- ,aulem Apostolus his verbis, non esse riiagrium ho-
rali Ibquilur, quani Deus unicuique digito suOscrihil num, si Judaeuscredat, qui per Iegem inslruclus est,
iri corde. Haec est lex, quae sCriplaelegis praeceptain et yolunlalis Dei iiabei fiotifiam. Et vult:_5ubiritblligi
se coniinet, scilicel, nori bccides, etc. Haec est lex, magiium esse maium, si non credat. Sequitttf:: Et
quaeuriius Dei habet nbtiliam, et quaeprbpiiiqua est teq.uiescisiii lege. In lege Dei requiescebarit, qui, le-

Pelrr, cum lexlus hic iri Aciibusapostolorum inve- (127) lbi inter _?l, atque condemnqbunt,jacel in
nialur c. x, v. 34 et 55, et divi Petri quidem sit, sed aiilograplio partkulaTjon, quaejaum bene exstiterit,
nonin ejus Epistolis, in. qtiarum prima solumrc. f, aul jure:expttiicta fecrit, videsis, lector.. ;
v. 17, habetuftextus huic coiisoiius,.scilicet.: ei si (128) Notafe biciiihet jri qiia Non
accep-fioii»cogno-
Palrem iiivocatis eum, qiii; sine dcceptione persona- men.sa>c.ulo decimo habiiuih; sit. eiiini hicpro
rumjudicai,
" etc. Tiomine agtiaUlio, sive familiaedislincUvo sumitur,.
(125) Ps; i, U,Jii' atitographb, corisilio.- sed pro. coriiftiuni nomine unius iritegrae ifationis,
(126)-QuaeverliaDominumnostrrimin Vulgaianii- ieugenfjs, _ ;-': "::.
ninie inveniuntur.
5.51 . (VTTOMSVERCELLENSISEPISCOPI .52
gem meditarido, a etiris lerrenis vacahant. Et glo- A netn legis Deum inhonoras. Gloriaoanlur judaei i~n
fiaris hfDeo. Judcei in Deo gloriabantur, quia sttis lege^ quia se eam suis merilis accepisse /erede-
se meritis salvatos, el legeffiaccepisse putabant, et bant, et suis viribus implere posse putabaut: sed
cBamdemse suis viribus implere posse credebant, per ejusdein legis"praevaricaUonemDeuhi inhono-
juxta illud : Non fecit laliter bmni genti(i2$),~etju- . rabant, quia illum Deuni 6Sse credere noiebant,
diciasiianbh demonstravit eis. Et nosii voluntaiem cui Pater perhibet teslimonium, dicens : ' ttic est
Dei. Yolunlalem Dei agnoseebanlper legispraecepta, Filius metts dilectus (Mdllh. xvii, 5), et ctti pro-
in quibus Ostendiiur quid velit Deus. Sequitur: Et plvela dicit : Tu eras Deus,. et nesciebamus.Qiiod
probhs uliliota, iiislrucluspet legem, Hie notandum, utique non de Palre," sed de FTIibintelligehdiinv
quia •non-ail, utilia, sed, ullliora;. ul oslenderet, est; iionven enim Patris semper illis fuit cogni-.
quia et in" lege natufae multa utilia eoiilirteritur, tum; Filii vero, ignolum. Unde et illi, qui anle
quamvis infirhia, quia."siiie gralia Evangelii impleri passionem credere noluerunt, agnjla gloria resur-
non possunt; in lege.vero scripta uliliora sufil, sed rectionis ejus, credentes et gralias agentes, dh
perfectiora iri gratia Evangeiii. > - cebant : fu eras Deus, et nesciebamus,
Confidis.te ipsumducetn esse cmcorum, etc. Haec Sequjtur : Nonieri enim Dei per vos hldsplieirialur
offlcia etiani veri legis culioris sunt: sed (150)quia B irilet-gerites, sicul scriplum est. Ecce dicit Ap.oslhlus
falso haecse habefe jactabant, ideo Aposlolusincre- scriplum esse; sed ubi non oslendit. Sed Tiilel.-
pahat eos, dicens': Confidisle ipsumducemcmcorum ligfenduni tamen reliquif, in Isaia propliela (tsai
esse, lumen eor.um-qui in ienebris stint, eriidilorem LII, 5). Cftrii enim Dominus per prophelam Jii-
insipieniiutn, magisirum itifantiuni, etc. Ac si dice- daeos increparel, ait inler eaelera: Et hbtnensah-
ref: Si dttx es caecorum,ut falsoj'actas, cuf non lu cttihi meum polluistisintet gentet,(Ezech. xxxfi, 22)..
ipse reetum iler ambulas ? Si Iumen es eorum qui Sed quaerendum est, quomodo tunc per Judaeos
in tenebris sunt, cur teriebrasinfideliiaiis sequeris ? poHuluni, et blaspbemalum est nomen Dei Inter
Sierudilores insipientium, cur a timbreDo.mini gentes, aut quoffiodo lempore Apostoli. Sciendum
fecedis, qui, juxtaprophetam,iniiium est sapientiae? est aulera, quia -Judaei mulfis viiiis ircetiti, et
Si riiagister es irifanUum",cur lu parvulus es inlel- variis plagis attriti; tradifi sunt iri .eapiivitatem,.
ledlu ? Et quia haecsibi falso adesse jacfabant, Yide- in qua delenti dabatil geiitihus.occasionemdicendi:.
baniur habefe fonnam scjentiaeetveritalis in lege; Ecce genSsancla. Populus olim Deo peculiaris; niul-
nride- ftibx Subditur : Habeniem fbtmain scientid;et tis signis ab iEgyptiaca servitule Jiberatus, in,
veritalis in lege. ' ;_ caplivitale tenetur, et in servitutem redactris est.
"S.equitur : Quiergo alium doces;_teipsumhon do- - Yere dii noslri superaverunt Deum eofum; et ideo
ces (151)? Acsi diceret : Cur doclrinahi et praedi^ traditi suut .in."mariiis"noslrasi Igtiorabani' enim ,
catioiieni tuam operibus destruis -?Et, utlipc eviden- quia, si Deo seniper servissent, el ejns praeceptaser-
tius aperiret, sub|unxil : Qui prmditas non (itran- vassent, eum ubiqttehaherent prbtectoreni. Blasplie-
dum, furaris. Furabantur Judaei; quia In~ lege et mabaturnomen.Dei per eos, eliairiApostoli leiiipore,.
pfoplietis, Chrisli •nolili-araoccullabari!.Et hoc furto quia pleril zelo 'et invidia, semper apostolicaedo-
'nullum majus esse potest. Qui Uicisnon nimcliandtim, cirinae resistebant. Quod maiiifesiafur in lihrOAc-
mmcharis, MoechabanturJudaei,qui, hiale inteipre- tuum aposlolorum, uhi legilur : Et fepleii Judmi
tandoTegem, verbum Dei corrumpehani; quia non zelo in Sgiiagoga, conltadicebdnt his qrim aPatilq
sirteere, sicutex Deo, coi'am Deo in jChrislo.loque- dicebanttir (Act, xiir, 45). Sive, qiiia.miniis cre-
bantur. Praeterea quicunque hoc, quod specialiter dentibus dabant occasionem dicendi: Evacuata el
Deo debelur, liomiiiibusimpendit, uliqufenioechatiir. annullata est promissio, quae facta est Abrahae;
Qui aboiniiiarisidala, subaudis geiiliu_n,sacr.'e^iMm fallax Deus : quod promisit, implefe non poiu.it.
facis. Sacrilegittm dicilur sacrae legis trafisgfessio, Circumcisioquidetnprodcst,si legemcustodias'(iZo)._
sive, sacrae legis (152), vel rei furturii. Nani, ut TNAe si dicerel :.Si legis praecepla cuslodias, circuiii-
bealus Auguslinus dicit: Legere, sive' sublegere fu-_ cisib prodest; qtiia facil ie manere sub lege. Tu
rari esl. Unde el sacrilegus dicilur saeraeTegisfur, autem, dum suh lege manes,. consideras,: qaia
sive transgressor. Judaei igitur sacrjlegi erant, quia, cessare debet circumcisio carnalis', et suecedere
et legeni.;corrumpehant, et furlitm in ea, utdictum sjiiritalis, quae fitper fidem Ciiristi. Alioquin 'iiiliil
" tihi prodest ,Sed quaerendumesl qiioniododicalApo-
estjTaciebant, . _ . V.
Sequitur : Qui in tege gloriaris , per prmvartcalib- stoius'":Circumcisio prodesi, cttm alibi dieat : Cif-

'
(129) Psdl. XLVH , 20. In Yulgata versieiilus calenv. \ , '.'"•'"
rjsahni hujus.Tla : Nbn fecil taliier dmni halioni, et (151).Purictuiii in.terroganlls ift'Vulgata ftonha-
judicia sua nori manifeslavileis. belurhoc loco, sed duo puiicta.
(150) In aulographo, IocO adverbii .quiq, legilur (152) In-autographo loco, sacrdi iegis,_ legitur
quasi ; quod cum serisum appriine auetoris inihi sacriiegis. Cerle per 'errorem amariuensis iil paulo
reddere non videretiir/ideo eiiieiidanduni censui superius videfe est.
polissimum ob adverbium ideo, qtiotl sequitur, et (155) %'ulgatai,obseives. '.-'.' .
cuin s.uperibri quia relaiioiieni habet gramniali-
153 VEXPOSlTiOTN EPISTOLAS PAULI. — TN EPIST. AD ROM. IB4;
"tumchio nihil prodest; vjdelur.quippe.-sihi. contra- A cisio est, umnium cafrialium del.eclat.orium et vo- :
fius. 'Sed ne contrarius yideretiir, fserunt fton- 1Ittplaium abolifio et expiatio (159). El Vqiiicunque
nulli, qui, allegorizaii.do|;dixerurit per cifcumCi- _niehfein stiani ab his reddit alieriairi, jile. sp.-ve*:
fiiorieni:debere inteiiigi Semen Ahraliae, Id est riii- iraciter circumcidit. De. hac Circumcisiprie etiism
querii Judaettiri, et per praepuiium, geiitilero ; ut ]Moyseslo.cutus est, dicens :Circuntcidile duriliam
sit sensus^:Si praeeepla I.egis Spifiialiler inlelligaS, icotdis vestri:.Et.item;; Circumcidimini-Dbniino Deo
et GbrisU noliliairi in eis agnoscas, teque per ejus. < vestrq (Deul.s., 16). Et. JeremiaS..-:Circumcidite prq~-
fidem- salvafi posse confidas : prodesf tijji, qupd \p.utia cordiumveslrprurii.(Jer. iy, 4). Gircumcisionis
semen es Abrahae, id. est, quod Judaeus es. Alio- iauteni signurtj ideo datuiri est Judaejs, ut- IJlb,se-
quift riihll tibi prodest; quia degenerasti a,-npbj- cernerenlur ab omnibtts genlihus :"qttpd perie in
Titate semihis Abrabae, elfransisli ad infidelitatem ipso fiiundi;exofdio pfaefigtifatunvest in €ain, ctti
geiili.is. Et hoc est, quod sequituf : Si tiiUeni Dpffiinus dedit ,'sigiiufri ijmoris. Et .sicut ille ijj eb
prmvaricalor. legis sis, citCuincisio iua -ptcpputitim sigriQ;perseverayit. usque ad mor|em, iia isti jri
facta. esl;, Sequitur : Si igiiut prqiptiiium justiiias signo Gircumcisiohis persevefabunt usque ad dieiri
legis cusfodiat,-rionne prmpuiium illius in ciiciitn- judicii, ut impleatur qitod idenvApostblus dicit,:
cisione (ISi) reputabiiui? Pexp\\l\\im:, sici.it.et s_u-P Donec plenitudb genliuntinttoeqt, et sicbriinis tstqet.
perius, ' aliquis geritilis yocalur, Justunv auienv es.t, sdtvtis fiat (Rqm. xi,-25). Oubd ex; eo inaxime com-
ul illa carnalia. praecepia , spirilaliter inteliige- probatur, quia nullus principUffi, sive regttm, srib
Tenlur iriiplenda. Et. esl sefisus :.,SI praepuliurQ,j quo .deguefunl.,'conati surit auferre ab eis sigriftftv
id est_ aliquis gentilis', spiritaliter legis pfaecepta circunicisioftis. Cujuslqus-nohex hominibus;,sed ix
inlelligat, et in eis ClirisUriotitiaiii agrioscal, seque Deo ,: ejusscilicetvqtti de cafnali eircumcisione
per ejTis.fidem salvari posse confidat,. praepulium noft glorialur, et norisilis meritis:, sed Dei gratja
illius in circumcjsione fepriiabitur; quia irarisiet se salvatum agnbscit. Superius allbcutus, esl Ju-~
_ad nohiliiatem ^eneris Abrabae; et ej'us (iliusefii- deeps incfedulos. Deiride dixefal illum esse verriin
cielur, juxta quftd ipse Appstolus.alibi; dicit : Si Judaeum, cujiis bona opefa nofi in rifarilfestosuiiti
aulem vos Christi, ergo Abrqhm: setrien eslis., se- setjin abscpriditp; et vefani.cifciiiiieisipriefti cordis',
ctmdnni protnissibnem, limiedes (Qdl. _ii,- 29)', Se- quae est spiiltu, noir litlefa,,Et qriia dixerat non
quitur : El judicabit, (15S) quod ex natuya est, esse pefspnarurii accepiibrieni aptid Deutri, he fofte
ptmputium, legeni ebnsumnidris.,ie, qui pet ciicum- credefiles Jiidaei, COftteffineftdiputareritur:, -ideo
: cisionem et titletaiii.ptmvdripdloflegises (136),,Spn- subdidit, quDestioijemsihi propbneris : (Cif. TII.)
siis est Iiic :, Pfaeptilium, qpbd ex halura est,. id (140) Quidefgo amplius esl Judmb?'Ant qiim utilitas
est, ajiquis gentilis, qui per natttram haljetprae- esl circritricisiohis?Et vef ex sua, velex aliofunv .
puliumV te, qui per litteratii, et ;Cireumcisipnenv ,pefsbna, siblfespotidit: Muliuffi.perbhtnehithodum,'
pfaevaricator legis es.judicahif, id est, condeni- Et ut ostendbret .-qi_orhodo>subdidit :: Primuhi,
riabil, jiori jipteslale, sed" conjparaUbne melioris quia credilq suni illis eloquia Dei. Uhi nolandum,
facti; jiixta quod Dbiijinus jn Evaiigelio.dicil: ideo quia pr.irivurii dicil,' sed securiduhi riofl Ostendit,
ipsijtidices vestrierunt(Maiih.Vxn,' 27.-Ziac.xi, 19). qttod sttbiritelligendum feliquit. His aiiieni verbjs
. Et item : Rcgiiia Auslri stirgei injuaicium cuiii ge- ostendit Apbstolus, qttia',-prae bmnibus, qttae coe-
netaiiqne isla{Maiili.' XLII; LUC. XXXI),etc. ;JY6n . lilus Jr.daeisCollata sunf, illud Tnit praecipttiim et
enim, qui~ iit mariifeslb Jndmus esf, _neque qum in digiiitate praecjellbris,qttod TVori;:soluiiipatriarchoe.
manifesto,in cdme, circumcisio (157), elc. In raa- sed" et/omnis Tsra^iiticus populus Dei 'alloeutibiie
iiifesto Judaeus est, qui d_e carnaii circurricisrpne peffrui. et legem a Deo promfilgatani suscipefe me-
gloriatur.,,, de qttalibus dicit: Apostolus : Qubrum ruerunt. Secundum yerb-est qiiod mriitis signis
Deus .venier , et-gtoria in corifusionem ipspruin et prodigiis ab ^Egyptjaca Servitute Jibefati ,.mare
(Philipp.,iii, 19). Gloria riafrique "eorum;in corifu- Rubrufti siccis pedibustransiefunti-Deiiide atteh-
'sione fest, quia iri pudendjs rivenvhfis glofiaviiur., defida srint caelera, quae eisdivinitus cbllata.sunt,
Et' -ni ostenderet :verum JudaeUm., ef spiritalem donec tefrani reprbrivissionisirilrareni. V _•'"_"
Circumcisioiieni, eonliriup sttbdidit: Sed qui (158) Sed, quia poterant aliqui dicere : QttidTllisVpro-
; ifi abscbndilo, Judmtis est, ei circumcisio' cotdis in fuerunt credita eJbqttia -flei, qtti niuriijurarido in .
yi'p%ritu.Hic quaereridum est quid sil circunVcisio. desefto perierurit? ad Tiaee:Aposlolus respondet: j
Circuincisio est carnis exspoliatio, quae figuram Quid enim, si quidam eorum non crediderunl, subau-
gerebal verae circumcisionis. Vera autein circum- ditur, obest? Nunquid incredulitas illorum fidemDei

(154) Vulgala liabel: Citcumcisionem. (158) In aulographo, non qui, sed quia legitur;
(155) Vulg. inlor \erlja jndicabil el q.iod, hahel qtiod non solum conlra leclioncni Vulgalae, sed
pronomen id. conlra sensiim peccare vidclnr.
(150) Post es, in Vulg. adesl puiictum inlerroga- (i59) Vide, num melius exspoiiaiw.
tionis, quodin aulographo iiostru desideratur. (140) In aui. maig. c. VI!. Ah hisce verbis incipit~
(157) Ibi desideratur \erhtim est, quod praceedit capul terUum Episl. juxla Vulg.
m Vulg. verbum Circunicisioiiis.
m '' tVTtONiS' VERGEL.LEiNSIS EPISCOPI m :
£vacudvit ? Fidem appellai" pToinissior.em,qua cre- _!' tituiii. Alitev : Eraril npnnulii, sicul Epicuref, qui
didit Abfaham Deo, et reputalum est illi ad jiisti- dicebant, Deum non habere curam hominum,.quein-
tiarn. Et est sensus : Kon ita est, ut vbsasseritis :' admodurtv ei hestiarum; ideoque propheta dice-
qupniam pfomissio, quae facta esl Abrahae, etsi bat: Tibi soli peccavi, elc. Ac si diGeret.:0 Domine,
evacuala est in incredulis, impleta lariieii est in cre- ideo peceatura jneum per proplietam luuiri redar-
dentibus. Et hbc esl, quod dicit: Absit. Onde mox guis,ut justificeris, et vincas eos, qui te judicanl
sttbditur : Estenim Deus verax, omiiis autem homb non hahere (145) curam boniinum. Honestius vero
mendax. Deusverax est, quia nec riascendo, nec ita polesl intellia;i : promiseraf Deus, qttod de se- .
vivendo (141), ""ullnm cbntraxit peccatttm : oirinis mine David nascituriis esset Salvator niundi, et
autem honvomendax, ftuia hbmo. Deusyerax est, quia ipse adulferium pariter, et homicidiuni icom-
quiaVpromissa illius, etsi impleia nori sunt in Iiis miseral, idcircb poeniteiis, dicebal': Tibi soli peccd-
qui murmurando in deserlo perierunt, implela sunt vi, etc- Tanquam dicerel: Tu, Doniine, proniisisti,
in his, qui Deo et fide cooperanle, terram repro- quod de semine rneO nasciturus csset Salvator'-.
missionis'irilrarunt. Deus verax es'l,-qttia pfomissio inundi; sed quia populus tuus duplici rrievidet ciT-
ejuSjTicel evapuala sil in incredulis, iriiplela lamen mine foedalum,blasphemare facis filioslsrael. Bum
manet In credentibus ; quia quicunque credunt iri I? enini in roe adullerfum simul et bonvicidiurivconsi-
"Christuiri, et per ejus fidem se salvari posse confi- -derant,te" judicant esse meiititum. Tu ergo preces
drint, Tri hac .proraissibne Coinputaniuf^ el "'filii. salisfactionis suscipe,'et quod ego condemnb, ttia
Abrahae efliciuntur. Sic'nimif.am.iisecpronjissio eva- pietate diffiifle, ut, duiri, percepla femissione pecca-
cuala in infidelihus, impleta estTn Udelibus : queriv- torum, me tua promissione dignum facis, el justifi-
admodum dignitas aposlolatus, licet. aftnullata sit Ceris, et vincas eos qui le judicant eSse ineiitilum.
iri Juda proditbre, iniplela esf In "Petro cre(lente.;et Hanc iiiieam, el liuuc ordihemj el hanc "liileniio-
in fide permanefite. Et ut suam liafralipnem pro- Tienvsecutus esf Aposlolus:Erant enlm pluririu ipsius
plielico-leslimonio cpmprobaret, adjecit: Sicut scrip- tempore, qui dicebanl: Ecee gens sancta, populus ae-
lum esl : Vt juSlificeris in se_rinonibusluis, el vincas quisitionis, multis signis, et.prodigiis ah _Egypliaca
cum judicaris. Sed quid hoc lestimoniuhi attinet servitute liberatus! QuomodOinInfidelitateperinanet,
superioribus? Si diligentius perpendamus, utiqne et diversis sceleribus impllcatuf! Evacuaia proriiissib
cpngruereprobatttr. Cui ertiiviprophela dicebat? Deo (144), quaefacfa est Abi'iii.:e. t<os refulat Apostolus,.
uliqu~e,,riontanven:Palri, sed Filio; quia ille ab ini- dicens:"Esl Deris verax, etc;Ac-sidicefel.Noii estita,
quis, velut irtiquus judicatus est. llli eriini orans - ut di.citis; quia; si evacuala est incredulis, iiiiplelaest
tScebat : Tibi soli peccavi,. el tnaium cotqm te feci' in credentihus. Et-quia dixit: Est Deus vetax, eiom-
nis hotnq mendax : sicul sciiplum est: Ui juslifi-
(Psal. LVI,6) :.acsi diceret: Quia lu solus justiis,
solus sinepeccato ;_utjustificetis in setmonibus luis^ cetis in.setinbnibiis luis, potefant pefversi dicere :
etvincas cum judjcaris. Ciim judicaretur a peccato- Si Deus juslus, quia homO iniquus; et, si Deus
ribus, yicit, quia justtis est comprfibatus. Quaereii- - verax'. quia. bomo mendax; ergo nostra iftjtt-
dum est igitnr, ;qua-inleriXipnepropheta hoc arti- stitia Dej justitium, et nosirum mendaciufti ejTis
culo suo leinpore usus est, vel qua Apostolus hunc approbat veritatem. Qttod si est, iniquus Deus,
sunvpsit ad comprobatioiiem suaenarrationis. Sjjien- qui inferf iram, id esl, vindictam ; id esl,, si in eos
diim itaque, quia promiserat Deus.se sine persona- vindicat, qui pfoplerea peccant, ul ipse juslus et
rum acceptione yindicalurum ,in peccatores; David verax pfohetur. linde Coaiigustatur Apbstolus, ei
autem, qtua peccavit, .cum esset rex,,;aiebal: Tibi cogitur duas isi ^e suscipere personas : unam sub
solipeccavi, elc. Ac si diceret : Tu, Domine, proml- - imperitia male interpretaiitis; et alteram sub apo-
sisti te sine perspnarura acceptione vindicaturum in slolica dbetrina refelleiitis.. Sub voce enim advers»
peccatpres. Dum ergo niilti peccalum dimillis, liomi- partis (143) dicit (146). Si qritem iniquilas rioslrfl
,nes luanv palieniiam judicant (142) esse mendacium. .0 jiislitiam Dei condehinat, quid dicemus? Nunquid
Me tamen confi.teiiteet salisfacleiite; ideo peccatum iniquus Deus, qui infeit tram? Ac si pars adversa
dimiliis, utjustificeris ef vincaseosqui le jTidicant dicat: 0 (147)Apostole, magnam tuis verhis nostri?
esse menliluffi, quinon judicas hisinidipsum. Tuae peecatis dedisti consolalioiiem; quia, si noslra ini-
et mendacio Dei veritas, et jusiitia Compro-
quippe,pielalis miseralio teosiendit noii esse enien- quilate

(141) Iiiautogr.Tegitur videndo;'miiii visuni est - Deus in prophellis suis ef proirtissionihus.-


legere vivendo; quia hoc modo nec nascendo, yiec . (142)lii autogr. loco judicant, legilur judicanlein;
vivendp conlraxit peccatum, ad originale et acluale quaenamapliorsit lectio videant alii.
pecCaturii respexisse videtur auclor.* Sed fortasse (145; Pro non habere in aulogrs ila scrjptum esS
etianijwdenrfo bene lecturti iri putarem, scilicet eo inherem,
$eusu,quo libro i Regum cap. 9, Propheias refer- (144) Eortasse per pblivionem amanuensis bmis-
lur vopatos esse videntes,ibi, v. 9: Vehiiefel eqmus suiri est verhum esi, vel, sensum conlimianilo, loco
a&videnlem. Qui enim propbela diciluf hodie, voca- promissiO,scribendttm fuerat promissione,
batur olim videns':Vscilicefut yoluerit dicere : nec (148) lbi in aulogr. adversa patris legiiur.
videndo, id est, promittendo quaefiitura eranl, pec- (146) In aulog. marg. C. VDI. : V
eatum.id est mendacii, coniraxit Deus, id est, verax (147) Ibi in autogr. ita, Oplae.
157 EXPOSITIO IK-EPISTOLAS-PAULI. — 1NEPIST. AD ROM. 158
tiatur rion slciit peecatores \ cbridemttaivdi sumiis; \ Deum sincere irilelligere^sincere nbn pofest inqtii-
sedquanto ampiiuSpeccamus, tanto" majora bene- rere. Hinc et Dominus in Evangelio djcil: Netrio
ficia "susciperedebemus. Et tanquam dicat aliquis : potest duobus dominis (152) servire ': Omttesdeclinq-
Si ergo menlior, non tariquarii peccalor judicandus verunl (Psal. xm, 5), id est, a Deo recesseruof'. Quo
sum ; quia veritas Dei in riieo-meridacioabundat in dicto vult ostendere, quia'vcniens Dpminus per. Iii-
glofia ipsius : ufide pauloinfef ius dicit : Si autem carnalipnis myslerium, Judaeos-siilviles geniibiis
{148) veritas Dei in meo mendacio abundat in gloria invenit: uride alibi di.cit.: ConcltisiiScripluraomnid
(149) ipsius ; quid adhuc -el ego,- tanquatn-peccaler Stibpeccalo (Gal.m, 22). Simul intitiles facti suni,
judicdr?Conira ergohos dicit.Aposiolus:secundum id esl, Judaei gentibus SimilesTfCii surit. Inuiilis, ut
hothinemdico lAbsiL Securidunv homincm.:id.esl, quidam volunt, ah idoio dicitur. IdoJuniTanilas esl :
isfecuadumratipuem, inielleelurif.Quod ideo ai.t, ut efgo et inulilis. vanus. Non esl, tjui facial. bonum ,~
osterideret eos qfii talia loquunlur, rion esse liomi- hoh est usquead unnnu Quod dicilpr, usmierid uhum.
nes. Ac si diceret: Non estita,ulvos dicilis;-nbn potesi intelligi simul,. et cunv ipso uno,ide"stnullu.s:
enim vestro mendacio cf iniquilateDei-veritas, et potest et, praeler unum,- ut feferaluf ad Ghrlstiti>s.
~
j'uslilia approbatur; quia Deum nostrum noiv.mala Eo genere.JofiiiiJonis,.quo nos .dicer.esolemns : I.sie
opera, sed boria delectent; riee in malis," sedTn bo- B agef usqiie^id mare protenditur; ubi el ijiare. non
nis operibus glofiaUir. Ipse -quippe malos puniendo coinprehendimus. Et revera praelerVChrislum, e"t
sejuslum -probat. Dnde niox sfibdilur : Alioquin sine Chrislp nullus potesl aliquod bopum operafL
qudthodojudicaMt Deus hutic muridum ? AcVsidicat: Septilcrum.palensgutiureorum. Noianduiri, quia npii
-Nisimalos pufiiat, utse juslum probet, _quomodo ail lantum, sepulcrum, sed -addidit, palens : volejis
celebrabifur judieium,Vquodipse-ventufum promisit? osleridere aliucl esse, septtlcrum clausuin, et alitid
Erant praeterea qui falso dicebant Aposlolum prae- patens : gtitlur namque njalorum,. jd est, .vofacilaV
dtcare -xFqciamus ntala, itivenianl boha .•qiio.dnihil iiibiantis gulae,.,et; desideriuni mentis, lunc quasi
alittd est quamdicerefSiiniquilasnpstra jiistiliamDei clausum sepulcrum est, curii nialu.m irreverenler
-comnieridat,iniquusDeus, qiiiinfertiram. Gontfaquos (155)operanlur; patens yefft, ciim irialumagereiipn
raqx subdidii: Et-nen sicut blasphemamur, subaudi- tiirient. Et notandum.quia sepulcrurii pateiis mpr-
tttr, ita est, et sicut aiunt iiosquidam dicere : faciq- luorunv-ossa-ad suscipieridumexspectat; siniililer et
nius mala, utvettianl bbna, quorurii damnalio justa njali nori suam lanluin, sed et aliorum. e_xspectant
est.Et est_sensus : Non praedicamus, ut-dicitis; sed, ruinam; quia alios sibi fieri sinjilesdesideraiit. Lin-
quia vobis de iriipuniiate :blandimini, et Dei pa- guis suis dolose agebdht. Suis,- id est, liialis. Mali
tieftlia abulimini, ille,. qui ventttfus est jTidicafe J enim sttis, id est,;nvalisvlinguis dolbseaguni; quia
mttnduni, ttt reddat unicuique secundum opera sua, aliud cordcmacbiiiafllur.-etalitido.re proferiint. Ve-
JBStbvos condemnabit.. Non :ergo dicamus : Facia- nenum asp.idumsub, labiis'eorum. Venenuiii .appellat
musmala,ul yenianlboiia .sed:Quia fecimus mala, .dolum,frauderii,versutia;m.Aspis autem a spargefido.
Dei gratuita boriilate riobis vcneruiii. :bona..IgiUir, venenum dicitur, Et: ap.te malorum; fraiis -yenerib
qui.adixerat:QuiUamplius esi Judmo ; et,mot. sub- aspvdum coiriparatuf, qula.,. sicut aspis, ven.eiiriia
didif: Mullum^per omnem moduni, ne fofte Judaei jispergendb, corpus intefficit,. ita jet illi,_iriala verha
iriani superbia inflati se genUbus credentibus prae- pfoferendo, -el exeuipla praebendo, ariimas interi-
• fefrent, adjecit::_(.ioO)Quid igitur? Prmcellimuseos? munt. Et sicttt
aspis, ne yoces incaritantium audiat,
Et sibi ipse respondet: Nequqquam. Tanquam -dice- unam aurein'ad lerraro, .vel ad lapjtlem premit, et
ret f Non invenio causarti, qua nos qui natura Judaei ad alleram cnudam mittil,.ita etftiali.obturant aures
:sumus, credentibiis gentibiis praeferamus : o.mnes «ordiuni suofiim, -nelegis -praecepta;audianl. Quo-
eiiim peccalores sunnis, et sola gratia, Dei redempii. rum_osmalediMone,eidmqriludine plenuth esl, hoc
Cnde mox subditur : Causati >enimsumus -Judmqjs, est, verienrini .aspidurii suh labiis epruin. Illorujn
atqueGrmcos oinnesesse subpeccato. Causalfsumus, quippe os maledictioiie et aniaritudine' plenum est,
dicit, id est, nianifeslis causisosteridiinus, etJudaeos, •*qtii faciles e.l. proclivi sunt 'vefhorum injuriiset
etgentes, et sapieriies, et iasipierites,; omnes sub blasphem.ils. VMocespedes eorum qd effundendum
peccato-esse. Et utid prophelae teslitiionio prob_ai'et,, sanguinem.-'Hoc lbco notandum quia^ non ait, ad
adjunxiT: Sicul scriptum est : Qttiq non est. jusius currendum ; non enini pedes corppris,: sed cordis
guisquani; non est inlelligens;,noh est requirens vulfiiilelligi. id est, iniqua. malorum desideria, Ki
Deum, elc.VUi quidam sapieps dicit: Cprpus, quod pedes veloces sunt ad .eminden.dum...sanguin/eri.,. i|fti
rumpitur (151), aggrqvqlatiimqm, et deprimil lerrena lam moriiendo,qiiain sriggerendo, alips ad peccaiuni
inliabitaiib sensuni mullacogitantem. Quicunqueergo . trahuftt. Sanguiivenv.enimpro peccafo vull aceipi.
,se ftegotiis saecularibus et terrenis iniplicat curis, Contritiq el iiifelicitas in viis corunt. Vias appellal
' ~ -
(148) Vulg. eriim. iriargineinferiori, ejiisdeni;quamvisminutioris, cha-
(1491Vulg. gloriam. •' raeteris, scripta adihveniunlur.
In
(ISO) riiargi aulogr. c. IX. (155) Forlasse feverenier, \i est> ^cum timorei
(ISi), Sap. ix, 15. Vulg. cofrumpilur, judicet leclor.
(152) Vefba innumre... dominis, in autogrnphi
_E9 ATTONIS VERCELLENSISEPISCOPI •."-- V ; 160
doctfinam, el cxempla vivendi, i» qnibiis viis qui- _h-'n"o'nait, .consumpiio, sed, cognitio. Non euim ,.lex
cunqueambulanl, contrili et infelicesreddiintur. Et peCcalaconsumit, id esl, dimittit; sed lanlunvoslen-
viatii pacis non cognoverunt. Viani sihiiiiter vocat dit. Jubefe quidem polesl, juvare non ,yalet. JJude
docJrinam; pacenv vero, Cliristum, de quo Aposlo- alibi dicit: Peccaium non cognovi, nisi per legem:
lus : Chrisius est pax nostra (Eplies. u", 14). El est nesciebamenim-coiicupiscenlim(lo6)subessepeccalum,
/SensriS: Praedicalioiiem Glirisli suscipere despexe- -/nisHex dicereUNon concupisces.VoVeTni auteirialiquis
runt. Non esi limor Dei ante oculoseoiunii Aple tali Judaeorunirespoiidere:BenedicilApostoliis,qubniam
clausula sumptum conclusit lestimonium : Idcifco perlegem cbgnitio tantum peccaii, et quiaivbn justi-
enim onvnihus' praediclis yitiis irrelili sunt, quia ficalurlvomo pxoperibuslegls. Quoniam.lexpeccala/
liraorem Dei non Iiabuerttnl. Nam, quando servus ; osteridit, sed non dimillit.Verumlamen,dunipropria
peccat praesente domiiio? Quicunque igitur Dei yolunlas opus legis implel, homo jusfificatur coram
timorem prae oculis habet, lion peccat: iino peccare Deo,,Ideo subjunxil: Nunc auiem jusliiia Dei sine
non potest, ejus gratia praevenienteet subsequeiite, lege mahifestata est. Jusiitiain Dei vocal graliam,
cujus habel Umorem, sicut ille qui dicebat: Quasi non qua ipse justificatur, sed qua homineni induit,
tumentesfluclus, sicsempet Deumtiniui (Job xxxi,25). • ul justificareiur.' Lex eiiim jubet, cui siiccuiiibit
Poierant igitur Judaei dicere : Aposlole, nihilad .B infirraitas ; gratia adjuyat, per quam diffundilur
nos atlinet prolalum lestimonium: non ertiiri lioc charitas. Fides impelral quod lex imperal. Teslifica-
prophela de Judaeis, sed de gentibus dixit, quoniam . t'a alege et prophetis. Eex siquidem, el prophetae
nusquam Tegitur Judaeus dixisse: Non est Deus. -graliae perliibent teslimoniuiri. Lex eninr, perci-
Idcirco mox subdidil : -Scimus'auteni, qnia qrim .pieiidOi(157),minando,-etnOn justilicaiido,fistendit
(154) lex loquiltit, his qui in lege stinl loquilut. Ac non posse bomiiiem juslificari, nisi dorioDeiper
si dicefet: Si jjfophbla boc de geiitibus dixit, multo adjuiorium Spiritus~ sahcti. Perhihent et propbetae,
niagis tlcvohis, qui in lege gloriamirii. Vos etenim, -qiionianT,; quae illi praedixefunl, ejus adventus im-
ctsi non dixistis hoc verbis, dixistis factis.- Unde plevif. Et "quia lex el pfoplietaegraliae Evangelji
/alihi dicit: Confilehtut se nossc Deum ; faciis aiilem perhibent teslinioiiium : ideo Dominus- in monle
negant (Til. i, 16). Cur autem hbc dixeril, ostendit, clarificatus dicitur sedisseinter Moysen et Eliam.
subjungens : TJfoinneos-obsltuatur, etc. Oinnedicit, Ued quid est; quod dicit, " lestificaia a lege^-cum
id est, lam Judaeoi^um,qpam genliJittm,eliani Juslo- praemiserit: -Nuiieaulem stne legejusliiia Deimani-
rum, obslruatur, in iaudesui, etrioii aperiatur,iiisi fesiataesi ?.Non CrgO ita iiitelligendum est, sicut
inlaudeDei; quod tiinc fit,'cum riullus suis meritis, verba sonare videntur : neque eniffisine legejustitia
aut viribus, sed onuies Dei gralia se salvatos agno- 'C Dei manifestata cst, cum alege testificala sit^sed
•scunt. El subdiius fial omnis iriundusDeo. Oninis manifestata est.justilia, quae erat sine lege, id.est,
mundus, id est,. omnis homo habilans in niundo. quam: Deus rper suae graliae auxilium IiominiSjus
Omnis atitem mtindus Deo subditus fil, cum omnes contulit, sine ullo^legis adjutorio. Nolandum est
se jieccalores cohfilentur, etsoJagratia Dei salyatos. Igitttf, qttia Aposfplus multarumleguni facilmen-
non justificabiiur ex operibtislegis omnis caro :tionerii,~seiJicellegis naturae, scriptae, gratiae,-men-
' Quia
cdfain.iUo. Omnisearo, idest, omnishonvo. A parte lls, niembroriim, atque peccati<Ideoquesolerter in
tolum,'sive, oninis homo carnalitef viveifs et sen- ttnoquoque- loco inspicieiiduiii sollicile (158)-est,
tiens. Bene aulem dicitur: hon justificabilur ex ope- , de.qua lege loqualur. De lege ^juippe dicit naturae:
fibus legis omnis caro corani illo; quia lex neminem Ex operibns tegisnqn justificabilut omnis cdtp cptam
ad perfecium^lSS) adduxit.' Durii eriim, quid vitan- illo ; et item : sP.r legeni cognilio peccalifei fisr-
durtvsil, aliqiiis perlegem agnoscil, nisi divina gra- sum : -Nunc aulem sine. legejusiiiia Dei manifestqta
tia adj'uvelur,ut caveat, texirain, id est, viudiciam est. Prpeterea nolanduffi, quia mulla vidclur Aposto-
operatur : unde jiaulo inferius dicitur-: Lex irant lus hbc Ipco dicere ad iiijiiriani legis. Videtur etiaffi
operalur. Ille itaque ex operibtts Iegis non justificar evacuafe liberum ^arbilrium ; el idcii;co bicloeus
bilur, qui, opus legis implendo, pon graiiae niise- ^ catile legeiidus ~est. Nam sciendum, quia quatuor
ranlis Dei, Sed sihi ascribil. El quia potest aliquis suiit gradus., Priraus anle datam legem, in Iege
videri j'ustus apud honiines, cum sit-reprohus apud scilicet naturae. Seeuridus jvost legem datam, in
Deuin, ideo ait: Coram illo. Hinc de Zacharia et lege Moysi: Tertitts sub gralia, videlicel in Evarige-
Elisabelh dieitur: Eraht justi ainbo- ante Doininum ' lio. Quarlus Sttb paee, quod erilin futuro.Inpriirio
(Ltic. i, 6).,Sed quia poterat ad haecaliquis dicere: trabinviir caniali concupiscentia, et sequimiir; quia
Quomodo dicis, Apbslole, non justificari honiiiiem rion niodopeccaiiiiis, sed etiain peecatum apprbba^
ex operibus legis, cum.praeeepialegis eadem sint, el nvus : quoniani ignoraniiae lenebris caecali,;tarilurii
Evangelii? Idcircb subjunxit: Pet legem eiiiiri co- cariialiief vivhririsl ln secuudo aulem Traliinmr
epiiiio peccaii, subaudilur, fit.-Ubi notandum, quia: quidem, et sequimur ; sed cognoscimuS,quod lamen

fi54) Vujg. Quoniam qumcurique', ; . (157) Mendaverisimiliieres.t, et prm'cipiet".do_le&


(155) Id est perfeclionem. ; ^ - ma£i,scongruil. . ..V
(156) ln aulogr. concupiscentiani (158) Perperam hoc verhuni repelitunv,videter.
_fil RXPOSITIO IN EPISTOLAS PAULL—-1N EPIST. AD ROM. 162
vilare npn possumus : quoniani, cum (159) .secmir A ti-guine (164) Agniincqntaminati et pnhwctuatt Jesu
dum Jegem.vivere volumus, inftfmilate succumbi- Clirisli Domini noslri. - .,..:.•
mus (160). Et lanlomagis dolerims, quanto, quod Sequitur : Quem proposuit DeuspropitiationempeT.
yitanduiii est, agnoscimus, qubd yitare non possu- fidem ih sanguineipsius. Deus pater Filium pfopitia- -
rnus.in tenio.yero, id esl, in gfaiia Evangelii, nec iiouem .prop.osuil,cuni_ettfiiante saeeujapro redem^
trahimur, nec sequimur,; sed pugnantes chncu- pliohe hurtiarii generis in mundunv-mittere praede-
piscenliisCarnisresistimus;:et,:riisi sponte succunir: stinavit : qiienv prppitialionem fecit, ciim sihi pro
bamus, divina gralia adjuli superamus (161). In Tedempiionejioriiiniiin in ara crucis ohtulit. Et aple
quarlo vero nulluni eum viiiis erif cerlamen, sed; d\c\t : Insqngitinc ipsius. Pro sanguinis quippe ejus.
erpnt bomines Deo et angelis slmiles. Sub-his^gra- eiFusjpijefacta est remjssip peccaioriim : uiideid.eiri
dihus pppulus Dei per Inlefvalla.-ieinpOnim fuil. Apost.oltts, sirie sqnguine, iiiquit, non siiremissio.
Noiandum quoquei quia Aposfolus noii destruit li- (Hebr. xi, 22)vHinc est, quod omniuffi animaliupv
bertnn arbitrium, quod primp honiini concessum, sanguis,-;quae:iinmolabantur in templo,.pro expia-
est, ut. si vellet, non peccaret, Sed, quiaseniel tipne aniniae:.pffeniV praecipitur. _Ad oslensionem
infirmatum esl, adliocusque pervenit,ut etiariv justitiqi sum;-Jusiitim, id est, s>r~\t\x.Propter.remis-
nolens peecarel. Nune aulem Dei gratia ita.reddi- IBsiqriem prmcedentiuni.deliclorum,idest, origitialium.
tuin et.solidafum est, utnon modo non peccenius,. pe.ccalpru.m,quae nobis per justitiam Dei simul cum
sedetiam ejus graiia praeveniente.et subsequente,' ,8missiSj/(i^j;.;.|axaiil'ur._.,.l.»,..sHsten(n/j'?
bonuffi, quod yolumus, implere possimus.. __.' . ~ esf jtjsiilia (166).ejus ; quia, quanto ariipliusJsuslen-
Sequilur : Juslilia aulem Deiper fidemJesu Chrisli tal iiifiriiios,:Ut.corivertaiitur, tanto magis juslus
super pmnes (162) qui credunt. Justitia, uTdieium esse pstenditur. Inler susteiitaliopem enim, el pa=f.
est, gratiam vocat:; quia, n,on ipse, sed nos -juslifi.- ilentiaiiv hocdisiat, quod sustentatip in his proprie
camur. Sinjiliter et fidehvChrisli, nojvqtta Ghrislus est, qui iiiQrmilate peccant, palienlia auterti in his
credit, sed qua honvines-credunt in Ghristum. quipoiiusypluntate. Eta^pte subciit: Inhoc lempore:
Utfumque igitur nostrum est, id.est, et jusliiia, el ijupiiiam.hocprseseiis tenipusDeuspoenitudini.con-
fides ; sed Dei esse dicunlur;; quiaejus largiiate cessit, futuruivvverb^judipip deputayit. Aiioquin;in-
nohis donanlur. Super omnes vefb dicil, lariiJudaeo.., juste inipjbs puriife viderelur, si eis liullum poeiii-
quam Graecos, tarri sapiehtes, quaiii insipientes. teriliae lempus coricederelVt!l silipsejustus, eijusii-
Unde-moxsubditur.: JSon.-enimesl dislinclio;.mb\n- ficansi Justftsin se"; juslificans alios per sei nisi
leliigitur, Jtidaei et Graeci. Gur nou sit distinctio, ertim esset justijs, ajios j'ustificare.non ppsset. Ef,
demonstral. Gmnes enim peccaverunt..Gralia quippe ^G ut oslenderef, quianon OmnesjtisUficafetj adjunxit:
Salvatoris adveniens omnes, praevaricantes inveiiit. -Eum, qui ex fide est-Jesu Christi. In quo dicto evi-
Unde idem Appslolus alibi: Conclusil Deuslomnia depter" psteiidit, qtiia nullus polest, nisi per Ghristi
-sub peccato\Gal. in, l%).~Etegent gloria Dei. Gloria, fideriijjifstlficari. ,; ;_.__- .-_, ,- '
id est.gratja, per quam glorifibalur Deus. Justificati ; Igiliir_,quia Judaei delegis ppefihusgloriabantur,
gratis per gratiamipsius. Gralis, id est, iiullls;praece- quaeslibiiem.jpfopoSuit; eis; dicens. : ,(167) Ubi est
denlibus riieriiis. Per redeinplionem, qum esl ;in gloriqlio lud:\?Ac si. dicej-et : Si grati.a.Dei, omnes
Chrisio Jtsti Domindnostro (165). Iri eo quod-.dicit, peccalores inyeiiil, et.g_r.atis justificayit, non est
fedemptionem, oslendit noscaptivps fuisse: et.revera unde giftrieriijni. Glpiiaiio.iicmautein,. fton yeram,
sub capiiviiaie diaholi lenebamur. Unde ipse .dicit et laudabilefn.dicit, sed deleslabileni; et faisam;.
p_er' prophetam ;' Iti scelefibus veslris venundali quaedescendit; ex- sftpefhia. Et quia qiiaestioneni
eslis ; elin peccalisdintisi mairem veslrain(Isa.h,i); Judaeisprpppstti.t, ex sua persona resporidit, dicens :
et ilem : Gratis veiitindati eslis, et sine qrgentb redi- exclusp,esJ.i.id est, abjecta et ejecta. ,El ne pula-
; memini. In quihusdam exemplaribus inveriilur._..;_. rent (168).,exclusanipef legenf Moysi, ideo subdi-
preliq, ubi. subaudieiidum estnon.vestro, qriia meo. . dil v Per qudm tegem?:_faclpriim? Non. Sed per
De hoc prelio ideffiAppstolus alibi dicijt:, Einpti esiis P legemfidei.tLegem factorum dicit,.Iege'nL operuiri,
pretio tnagno.(I Cor. vi, 10). Quod sil lioepfeiium, id est, Moysij iu qua multa carnalia opera-contiiveiv
coapostolus ejus Petrus psteiidit, di.cens : Empii tur, s.ciJicet.xircunicisibriis,iieoineniafum et sabba-
esiis de vana vestraeonversdlionepalernmifadilionis, toruiii caeterofumque carriaiium ritiium, qiiaepmriia
npn corruptibili quro, vel argentb, sed metioso san- sub figura ,agebantur.,Lexoperuni illa esl de qua

(159) fn autog.legilur parlicuia«o?z,-quae..ame.ri immacuiati Gliristi, etincontaminati': in aliis versip-


per errorem excidisse videtur; curh «ensus particii- nibus, lobo quqsi legituf tdnquam.
_am cum expeterepoliusi videatur; (165) Fprteeoiiimissisfseriddmissis, id esfactua-
(/160)Iri autog. succumbimur. _'""'.- Tibus culpis, yel eliam amissis, in sensu, quo Plauitts.
(161) In autog. superamur. . :. usus est Verbo amittere,- id est affiltlGfeculpain,
; (162) Vtilg. Sittlesuperomiieshribeiinoivnes,et: seu ignoscere noxam. ',
(165) Doniinohoslro in Vttlg. rion legilur. '"'
(166) Auibg. Jusliiiam.
(164) Vulg. ihi in Epistolai beati Petri apbst. - -
vers. 19, sic habet : sed prelioso sanguine quasi'Agni r-{Ifj7) In autogr. marg. c. X;
__(168) ln autog. pulafet.', ;.
m : '": ATTOMS-VERCELLENSIS EPiSCOPI : V."; .-.:•". i , TfU
superius ait; Per iegem peccati, e.l aiibi: Lex enim-.Jk A litim, Ac si dicefet: Unus est Deus,- qtii jjusiificat
subinlravit, ul abundarel delictum (Rom. v. 20). Lex Cii-cuffieispsJudaeos et praepuliatos gentiles.VQuod
operum iilaest quae prascipit : Non concupisces. autem dicit: circumcisionem exfide et prmputium
Sed nunquid nftn in lege fidei niuilaVppera conii- per fidein, non proplefaliquam differentiapvdicil,-
nerituf ? Continentur plane* sed rion -carrialia, sicrit qriia alibi de geritihus dicil: Providehs Scrtpturd'
Vin lege Moysi.""Ari.non lex fidei-dlcit: Non concu-: quia ex ftde justificat gehtes;Deus (Gal. ili, 8) : et
. pisces? Dicif utiqrie," sicut multa Evangelii praeceiiia; loquens de-Judaeis, unde ipse erat, ait: Nqs ndiura
-cbnlestari et clamarenon cessarit. Quaeergo est di- Judmi,et noh ex,geniibus peccalores, sciriiusaritem
staniia? Magna utiqiie, quoniaih , quaelex operuni quoniam nonjusiificalur lioino ex bperibus legis, sed
liiinando pfsecipit, lex -fidei credendo inipetrat. ln pet fidemJesu Chtisii, el nosin Chrislum-Jesum cre-
legb eniiri-operuin Deus dicit: Eae quod j"Uh_eo.Iri- dimusuijusiificemur (Gai. n,;T5,16). -Sed ex fidePt
Iege fidei Deo dicitttr r Dbria qttodj'ubes; liamlex petfidem ait, proptervaTietateni loctttioriis. y
fidel est" el ofamus liobis a'Deo donari. jifTaciaffiuS HaclenusVnmlia yidetur Apostolus ad lnjuriam'-;-
qUaepef nos iiiiplerejvpn possumus. In-lege naift. legis locutus : Et quiappferat aliquis Judaeoraav
queoperuni, jusiiliaest praecipieriUsDei; in Ieg6- dicere : O.PauIe, destruislegem, et evacuas circumr
fidei, subyenieriiis niisericbrdia. Et - quia poleratit B B cisionem : ideo snbjuiis.it;:: -Legemenim (170) de-
Jttdaei dieere, qiioniam jiislificalur homo siiie ope-, struimus per fidemJ Ac «I vdicerel : Quia liominein
fibiis legis, ad haebipse rcspondet: Afbitrdmur (169) dicimiis jusiifieari posse-.exfide sjnb op.eribttslegis,
jusiificdri, homihem per fidem sine~opetibus legis. dicitis, quod legem desiruamus." iNoriita est. Juste
Afbiiramur hoc Ioco 11011 dubitalive dictum ihlelli- quiderii caliimniareiiiur (171) legis-esse destructo
gendum est,'sed affirmative. Ac si diceref: Firmis- res, si alia-praedicaremusquam:quae iexdocet. Ipsa
sjmb credittiussquia ex fid& jusUfieaiuffiomo sine' .. quippe: lex- eamdem spiriialem dbeet; circbmeisio-
bperibus legisf Magpum igilur est nierltum fidei, nem,.quam nos pfaedicaffius fieri per fideiii el gra-
nam praeterita peccala relaxal, ei praesentia ahsol- liam Chrisli. Sic eiiim dicit: Circumcidite fitiriliam
vit, et fttturapraecavere 13011possessoreriique suum cordis veslti.: Etpropheta : Citcumcidite: puepuiia
ad Tutura bbiifperagenda fofliofehi feddit. Sed cprdium ve-sirorum.Qifia ergo non-aiia praedicaiiius
quid est quod ait, jttsUficafi hominenf; sola fide, quam ea quas lex dbcet, uori Iegis sumusdeSlrubto-
cftrifalibi dicat'_ Fideseslqum pet diiecliimemope- rfts, sed poiius affirmatores.Et hoc est qupd seqiii-
ratur'! (Gal. v, :6.) Et coapostolus ejus Jacobus : -Fi- tuf : Absil! Sed legem statuimus. Non ehim per
" des
sirie operibus morlua est (Jac. ii. 20). Nori igilur. fidem lex destruitur,. sed.slaluitor, quia fidjesiiftpe-
sjbiTias apostolicae senten tiae-.contrariaesunt. Qttia G S fralgraliam, per!quam lex possit impleri~: gratia ;
Apostolus, :iioriideo ait lioniineni sblaTidejustift- yei:o sanal voluntatem , vit lihera juslitia dirigatur.
eari, ul, si post aocepiafti fidein male vixefit, justus. Lex eniiivdicit.: Non concupisces-:fides autenv iela-
sit, sed, quia, si conligerit rit accepta iide staiinv nval: Sanaammammeam,Domiile, quoiiiam peccaiii ~
nioriatur, solafide jVtistificabitur,etiamsi"iioft sit ei iibi:(PsaI..xf,,,5). Gratia vero diqit: -Eccesahusfa-:
opefandi leriipiis concessum. Kon eriimapostolus ctus es_: jam rioii "peccar-e,ne-aiiquid iibr.deterius
Parilus de illis loquituf operihps quae fideftisequun^ coniingqt (Jpaii. y; 14). .-.; " i
jttr, sed, ul Jacobus, quaefidein pfaeceduht,-per quaS (CAP.IV.) (172). Et tartquamdiceret-Judaeus : Ergo
nefno juStilicari pptest, quta-sine fi.deihipossibileeSi nihilAhraham per carnaiein circunicisionem"ncon-"
Deb-piacere (Hebt, s; 6). 'Ari JUdqiortiiri-Deus;'tan- . Secufus est, conlinuo addidil: Quid ehiih (175) dice-
tum? Ac si dicefel: BiDeus Judaebrum laritum essef mus invenisse-Abraham palrent nostrurii secund-rim
crealor. fecle dicerelis euiiipro vestra tarituiK,sa- carnem? Nihil quijipe invenirepotuil quod Abrahairi,
lute'FiliiipTsuum misisse', sed qui omnium creaior secunduiiTcarneni, id est, secuiidum-Cariialerftcir-
est, prb .onJiijuftjsalttle Tnisit. Et hoc ie_slquod se- crinicisionem diceret consecutuni, quia-riectiiric
quiiur :'.'Nqnhe et-gehliuin? Imo PI- geniium. Iriio, lerrae Chauaan prbnvissioiieiiv.riec seiiiihis | sui au-
ciiiiTsoleal pro eiiam accipi hoc Ioco magis signifi^ D E gmentalionem, auf benedictiorieni accepit,i.quari!ip
cat. Sed quare raagis gefiiium . quarti Judaeprum . circumcisus est, Sequitur :• Si enim"-Abrqhdmexi
fiettm esSedicit ? SeiJicct; quia plures ex gefttibus operibusjustificalus est, habei_*jioriapi:,scdripnaptid
cfeditiifos praevidit,(si\"equia Deus pater fuit gen^ VDeum. fahquairi dieeref :. Si AJjrahariiex operibtts
iihtts!per fidem, Judaeis autem pef^circUmcisionem: justificatus est, liaber quidem gloriam apttd horivi-
liquet aulem fideni majoreni esse circumcisione. nes, sed nort apud Beunv, quia non habet eara glo-
Et, neValter pntatetur Deus Veleris Testamenli ei rianj qua gloriftcalur Deus, quia non DeTgralia, sed
alfer-Noyi, adjecif: Quoniain quidemunUs.Deusqui' siiis rrierUisesljuslificatus. Polestenim aliqnis per
jiislificql Pircumcisionemex fidefel per fidempzmpTi- bOna opera sine fide, velpei fidiemsiiie'bohis ope^,

(169) liiler qrbilramur et justtficari,_in Vulg.ie- "deberetauctor.


gitlir enim. ,'.'. (472) Hic iricipif Cap, IV Ep., stcuri2um|divisio-
;(170), Vulg, loco enimliabet«ri_,b, _ ~; , ; fieui Vulg;,: ".^, ;, - •'-"--'..'! ,-•'!-
(171) NesCio quoiiiod'0:5'erbum Tslud exciderit a .:(173) In Vuig.'«rgo. ,r- ,| .
eaiaiiio aiiiainieiisis,cum potius accusareriiur, diceie
i-fis Esposmo;m.EPISTOLAS~PABLI, —.IT.£PIST. AD ROM.. , «a.
Tiims.aprid homines videri bpnus, sed jspn apyd A . oniiiia fieri iji baptismate. NecuIlSibeatiludoVmajov
BeuMK Quia, sieut boha opera; sine fide, ffa fides esse potes.t, quanv sine jiUop.cenifudinis labpre, re-
in processu leffippris iiihil valet, nisf bprta. qpera niissionera omnvum conseqtii peccatorttm.Sed eccjg;
sequatilur. Et, ul suam nafraiiofieiH;G_enesisTesli- Judaeo, quaeslionemproppnit, s.ubj"urtgens: beqtitudQ
monio eomprobafct, •adjecit; Quid eriim Scripturq ergo hmc in cirpumpisiohe(17.4) manei, qn eliatn iii
dicii? Hoe esl: unde Scriptura dicil justificatum prxBputio? Quo manejite suspenso; intulit: Dfcitnus
Abraham?.Operibus, ajv fide?_ Fide: ulique : nam, eiiim, quia repriiqlq:est Aftrqhmfides ad; justUianii
credidil Abraham Deo, et reptttatum- est ei ad jusli- Quasi diceret: cerli (175) sumus de juslificatioiie :
liam(GaL iii, 6). Ubiholanduir), quia noijait, Cir- sed de tertippfe.quaerlinuSi Et lioc ,esl,. quod sequi-
cumcisus-esl ; sed, tredidil, qttia fide j pslificatus est. Tur : Quqmodo ergo-reptitattiesip in citcumcisione^
Eiauiem, qtii operalur,mercesnoriirtipuialursecun- (176j. cum -esset,qn in prmpuliq? Ei, Judaeo;niarieifte
dum gratiam,sed secundum dejiitum. FAest sertsus : susperiso nec audente fespp.ndefe. ne suis, ygfbis
Ei qui operaiur^.id est, qufde dperibus praesfifflit, eapefetuf, ipse sibi fespondit,.dicens': Noriiricir-
rrierces non iniputalursecundurn grritiam, sed,s.e- ctimcisipne., sed' in prmpiiiio, \tt quibus yerbis, gi
cundum debituni, .quia suis riieritis justilicalufi diligentef aniffiadvertamus, videturApostplUs dicere
_Nam_nvofebumafib A.postplus loquilur;dum eniin _B.eotempore-nominatttm Abrah.am, quo, non Abfa--
aliquis alteri .tribuit, uride Vicissitudjnenvaccipiat, "ham, .sed Abram yocabatur : quod ideo egit; quia
vvierces^ei nori- invpuialur secundum gratiam,- rquia noverat omriia a Dieopraedestinata, fixa efiranlobili,a
.nihii gralis iribuit. Ih Deo.verpnpn fla.est, quia pefmanere. El, tanquam diceret riliquis Judaeus :
njhiTab hoipine aceepil, prb quo ei vicissitudhiem cttr Ahrahaiii circumcisioiiem aceepm.sl nullarii
reddat:. Ilnde .adjobloquilrir, diceris: QMisqntede- beatitudinem cousecuius esl? Illico subdiilit:;:; Et-
dit mitii, ~titego feddatii ei? (Job. xLl, 2.) Hiijc alibi signum hccepit circumcisionis, signacuium juslilim
ideiriApostolus.:;Gxatiasqivifdcli:estisperfidem,elnon fidei, qiim-est ih prmputiq..Ac-si diceret: Non pfo
exvobis; Deidoniim:esi,,rie.quis-gio_rietur'(Eph,u,:S). beatitttdlne, autjttsiificatione cirCufticisionemaccepitj
Xlnde et conliriuo subditur : Ei vero__gui rion operatur, ,sed pro .signo.Ubi iiolandunv, quja.duo dicit: si-
credenli quieni irieumquijusiificalimpium, repulatut gnum et signaciilum,-et foftassis Ufittm..srint; sed,
fides ejus ad juslitiqm, Eiquinon operaluT,J~dest, qui si diligentef attpndamus, magna esl distantia. Si-
de Operibus non praesuffiit, nec sttis meritis se gra- gnuift enim est-quod aliud, quam est, significal:
liam cpnseculum cretiit, feprilatur fides ejus ad ju- quemadnfodum Donjinus Judaeis signa peteirtibus
stiiiam, sicut et Abrahae'.S.ed,"riehoc -yidereltir Apo- dicit :Generaiio-Jtmc adufleraesl; signum_qumrit,et
:stbius sensisse, quod oriiiiibus fides ad j'uslifiam re- " signum tton dabitur -ei,:,nisi signum Jonm prqphetm'
putafetur, praeniisit: ctedenti in euni, quijusiificat (Maiih, -xn,- 59). -TJbipstendit pene omftia;, quae
inipium. JLJbinolandum, quia nonaii :crederifi ei : - eifca;.Jpnam gesla suftt, atl se perlinere. Hiric,:et
Tteb_rianique "credefe esf pfbrijissis illius fiderii ac- Simeoii .deV-Domirtodicit,: JEcce pbsiius est hic in
cbmmodafe : in Dettni veroVcredere esl oiiineiii ruinamel in signum. (Lpc.. n, 54). VFiliusnamque
spemin ipsb colJocai^e.Ef, ut stjarii; riarraiioiieiri JDieirecte sjgnfirn dictus.esf; quia:aliud,'videbatur,
Psalirilslae Teslinvottio corififmafet, adj'ttnxlt : Sicut id est, iionip, et aliud cferiebaturi. id est Deus. Car-
.etpavid dicitbeaiiiudiriem iidhtiriisfcui Deus qccepib. nalis itaque circuniclsio reele signum dicta.est,
feft jusiiiiaih^siriebperibus, id;est_ cui Dbiis gratis quia spiritaleni slgrijiicabat circuhjcisioneift qiiaefif
iet sponte Iribuit jusUficatibrieiii:; Beali, gubfuni re- etfidem Chfisfi. Ipsum quippe regene-
pef graliam
misscesunl iriiquiiates, el quofurfi lectq •sunlpeccalq.
rationis auctorem, Dpiriinuivividelieet Jesufti ChrH
Beatris -vir ,;bui iton impUtdvit Dbinintis: peccatum stum
significabat, pef cujus graiiain corda niunr
\Psai. xxxi," 1, 2). Dhi notandurii; quia tria Videtuf dantur, explanlur cbrtscientiae, Sigfiaculuiiiyero est,
PsaimiSla dicere : feniissas; iniqttitales, 'peccaia te-
quod alicui servandae. fei prft leiripOreporiitur, pt
et iioh impuiatum peccatuin. Ertde quidani di- lion ab alio sblvatur
- cta, quani '.ab. eo: qfii ppsuit. Tlla
curii iniquilaies feniittf per poeriitefitiam, non iirir.D
ergo circumcisio recie signacnium dicta est, quia
putari in fnaftyrio. Sed riotaridurii, quia nftn ait: in ~pro_signaculo data est Judaeis, ji.t npn ab_ altero
quibriS non"inveniuntnr peccata, sed, qtibrum tectd solveretu.r yel -auferretuf quam ali eo qui;~ppsuit.
siint. ijnde beatus 'Gregorius": Nos rei, quariv tegere JDijde,idem
Aposiolus dicit': Af .ubixenil.pleniludo,
volurivus, aliquid superiinponiinus, ~Bftvideaiur; sic teinpotis, misit Deus Filium suum fqcium exmuiiere,
et peccatis nostris, riori solum confessionem, sed sub lege, _tli,eos_
etianv bona opefa.supefpoiientes, tegiffius,.uf Detts factuni qui sublegeeranl rediniefel
iy, 4) : qiiia nonprjus fiet quam illud implea-
non animadverlat, id est, piiniat.Unde idem- Psal- (Gql. luf quod alibi ail : Donec plehitudp geniiurnintro-
raista : Averie fqciem triam a peccatis meis (PsaL i_,;
irei, el sh omnis Israel saivus fiefet~(Roin. n, 2S).
11). Nos igitur incunctanlef credere debemus haee Jlecte
signaculum dicitur. Gur aulem ^ignacu_u___

(174) Vmg. In ctrcumcisione ' -_tqniurti tttanel; an ' curit esset in Yttlg. iedlioniiripn fea»
(17(3)'-Yeflija
eiiam. bentuf. •-:-
(17i>)Autog. Ipco cerli iiimris iiahet cerlissimut.
167 . ATTONIS VERCELLENSIS EPlSCOPi ! V.fift
circumcisionis acceperit aperiluiy cum suhditur : A quavil enim regnum ccelorurii_(Mallh. m, 2): sed si
- Ut sit patet omnium credenlium ptopier (177) prwpu- qttis hoc,vel illud fecerit, niorte
moriatuf. Et, quia
tium, ut repiitetur et illis ad justiliam; el sil palcr poterant Judaei dicere : nuiiquid nohis iantum lex
citcHihcisioiiis; Apte quidenf dicit omritum cfeden- iram operaiur? Ideb suhdidit": fj.i' nbiiesl tex,ibi
lititn, quia praepttliatus Abraham, credeiido faclus liec prmvaricalio. Sednunqiiid apud.genliles nulla
est pafef praehuliaiorum,'circumcisris autem factus est praevaricalio, qui legem Moysinoif acceperuril?
est pater Judaeorum. Oimvesenim qtti in praeputio Qiiis hoc dicere audeat, curivideiiv AposioluSalibi
creduht traiiseunt ad dignitatehi seriiinis Abrahae, dicat : Quicunque siiie lege peccaverunl,] sine leye
et repulaiur eis fides ad justiliam,' sicut et Abrahae. peribiml ?~ Qiio.inodo ergb inlelligendum ; est ? lla
Et lioc est quod dicitur, ul reputetur et eis fides ad ac si dicbret aliis verbis : ubr non est praeceplum,
jusliliam! ~Sed, si diligentius aiiehdariius, vjdeiur minor est trarisgressio. Dndeapte sribauditur tanta;
Aposlolus liis verhis ostendere uiiiim esse praepu- ut sit ordo yerboriim : Uiji non est lex, inec tanla
tirira et circumcisiohenii quotfiam quiciinque vesli- praevaricalio. Et• apte ": qttoniani; !quo| quisque
gia fidei Abrrihae imitanlur ejus filii efficiuriluf, et griarus peccat.; eb amplius (180) punietur. Unde,
COrde,iion corpore, circumciduhlur, et repuiatur bealus AUguslinus dicil : Oniiiis legem prieieriens
praeputium- eorttm ih" circumcisipnem. Ac~per hbc B iniquus esf: non tariien omffis iniquus legemprae-
Abraliam _paler est circiimcisionis, id "est, omniuiri terit. 1 llliergo, qiii non aCcepta lege pecbant,ini-
crederilium. Uride coiitinuo subdjlur : Noriliisfqui qui dici possunl-,: transgressOres nou possunt. Sed
ex cifciimcisioiiesunl iaiilutii, sed liis qiii secianlur aftendertdum est de qua lege' hic loquatur Appslo-
vesiigiafidei, quod (178) est-___prmpulio patris nostri lus. Nunquid' de lege scripta? Potesl quidem ita
Abraiim. Quaerendum lameli esf, qiiare Aposlolus intelligi; sed convenieniius delege hafttrae. Hoinines
. praeprilium praeiulit- cirbunicisioiii. ScIIicel, quia enim , cum adhuc iii parva aelate corisisiunt, qttid
pfaevideisaf prius et plures credituros ex geijlibus agenduifi quidve .nbirsif,Wnim'e aguoscurif; idbo-
quam ex Judaeisi Unde- Psalmigraphus : Notuih fecil que, quamvis sit aliqua parva (181),-' tamen est
Domiittis. Salulqre.stium drite, cqrispectum genlium- culpa. Cumautem pervefiiuiit ad ratipnabiiis aefatis
(Psal. xCvn, 2). Ei paulb post:' Metnor fuil miseri- annos;, quanto amplius quid agere dehearit'; irilei-
cordimsum Jacoo (Ibid., 5). Hinc et Simeon dicit: Iigunt_ tanlo atrocius, si (182) deliquerint, pu-
Ltiriien ad revelatiohem geniium, et' gloriani plebis tiientur. .Undie Psalmista : Prmvaricqtores ".feputavi
' "
trim Istael (Luc. n, 52). : omnes peccatotes ierrm;(Psal. cxvm, 119) :: Oriines
Nam duduin Apbstolus loqui coepit de lege .adver- riamquepeccatores praevaricatores IftgisMosaleaenon
sus eos qui prouiissioiiem Abrahae factam pCf legeta C fuerunf., quia >rion primes earii accepefurijt, • sed
'
putabant iriipletam. Et, coepta inieniione pefseve- legis nalurae. - V
rang, ait-: Non eniin pet legem piomissid Abrahm Ideo ex fide, sribaudilur, impleia est.proriiissip,
qul semini ejus,-_ul hmres esset mundi, sed per jusli- iil secundrimgratiam firma sitpromissio bnini seminii
liaih fidei, ac si diceret : non est ita-, ul vos.dicitis, id est, tam Judaeo quam et geritili. Et nolaridurii,
quia lex, quae post inulta annorum curricttla data .jttia nonait secundum meritum, aut Iegis obser-
est, fion pbtuil implere promissionem -suh jureju- vanliam, sedsecundum gratiam. Quia sola igralia
faridb Abrahaefactam, quia promissip illa, riec pef 3Dei jusiificalae sunf. gentes. Non ei, qui ex iege ,
legeffi "facia est riec per iegem imjileta. TJude ipse, i~st soiuin,Id est, qui ex Veteri Teslamenlo. tfansit
loquens ad Galatas, ait inler caetera : Quadringenlos ivd grathfiri Novi: Sed el ei, qui exfide est Abfahm,
etlriginta aniios fqcta est lex, non faeil irrilrim ad' jid est, qui imitatpr-est fidei Abrahae, qui esl)pater
evacuandam (179) pfbinissionem(Gal. iu,-17>). iimnium nostrum, id_est;,' tam. Judaeorttm, quam
•|_Lautemostenderet per quem irapleia sit, adje- i'entilium. El, ufboc Genesis teslimonib conipro-
cit: Sed per juslitiam fidei, Td est, quia fide jTislifi- 1varel, adj'ecif.: SiciU scriptum_esl-:quiapatrem\mulr
catus est Abraham,-sicut el gentesi Sequitur : Si t.arum gentium ppsui:ie anie Deum..Qiiod dicit tnttl-
enint qui ex lcge, Iimredes sunt, exinanila esi fides, D tarttm, non quarumdani, sed omnium debemus iri-
abdlila esl /iromissio."Et est sensus : si vbs soli estis telligere. Juxta quod iu eodem libro scripiuni est:
haeredes , qrii ex lege circumcisioiiem' accepislis; In semiiie tuo benedicenlur onines gentes terrm (Gen.
ergo. fides Chrislr annullala est. Sed non'ita Cst. xxn, 18). Quod autem subdilur : ante Deum, cui
Unde mox causam reddit, snbjungeiis : Lex enim ;credidisli, (185).in libfo Genesis nori habetur;!sed
iram operatur. Iram,- uf saepe dixiriius, viiidictam ippstolus ,:exponefido ,.de suo adj'ecit,jplens osteiiT
vocat. Lex' ergb iram operatur, qriia noi) pfaediCat i[iererAhrabaiii.fide jusiificalurti. El est seusus-: ante
poenitenUarii,dicens':. Pasniteniiaiii agite; appropin- Deum , cui credidisti,, posiiuni est ttt sis. paler
' • "'
(f77)rVu]g:p_r. (180) In autog: punireltir. \
(178) Vtilg. loco quod liabet gi(a?;aliae etiam le-- (18i) Aiilog. prava.
ctiones loco • •
quai est, habe.nt qum.fuit.. (182) Autog. dereliquerini; fortasse- recte , sed
(179) Cap. III, v. 17, in Vulg. ita : qum posl qua- niiiius apte.
drmgenlos el iriginta annos faciaest lex, iion irritum (185) In autog. credidjslis. .V
fqcit ad evuciiandatnpromissioncm.
E£?OSITIO IINEPISTOLAS'PAULL — W EPIST. AD KOM. I~®
i.C9 •
liiultarum gentium. Qui vivificat moiiuos, Morluos A . sicul stellas cmli et sicul arenam quas est in littors
boc Ioco, non corpore, sed anima debemus in- maris. Quod hyperbolice dictum est; nam a prinib
erunl tol liomines,
lelligere, jtixla illud : Anima qum peccaveril morle homine usque ad ftliiiiiuni non
inoneiiir. Siciii enim corpus niorluiim est, qiiod ut stellis coeli aut areiiaemaris possint coinparari,
hahet oeulos, et caeteros sensus sine suis officiis, praeserljm. cum nec lot "fuerinl ut caeleris genti-
iiSeomorlua est anima, quae his omnibus sensi;. biis iiuiiie.ropossent -aequari.Sed, (juia innmnera-
hus cura suis officiis caret, id esl quae non habet biles fueruiu homiiies ut stellaecoeliet aren.a niaris,
oculos, quibus possitvidefe Deuni, aures audiendi, idcirco eis. coinpafali' sunt.Deolam.eij, quein nec
quihus possit aiidire praecepta Dei, nares, ul pro- lierharunv nec arenae jjumerus latei, uiique nuine-,
feral hpiiaeopinionis odorein , juxla illud Apostoli : rahiles fuerunt. _
Chrisd bonus odor sumusDeb (II Cor. n, 15); os, Et non ihfirmalus est in fide, videlicet, uf Za-.
ul valeat dcgustando quam suavis sit Dbmiiius;" .cliarias, qtti prftiiijssis a.ngelieis credere; duhita-
niamis, ul jtixta vocem Joaniiis ppssif Iractare de vit : Nec consideravit corpus siium enionuum, citin
\erbo vitae; pedes, quibtts sit verbura Dei.lueer- [ere cehtiim esset annorum, et emortuam vulvam
iiae, quihus ambulet in lege DoniinL Hos lales Do-_ - Sarm; id est, ut filium procreare :non possot. 7«
minus vivificat inspirando.ut morlui vitiis vivanl " repromissione eliain (186) noh hmsilavit diffideiilia.
virtiiiihus, e.l credbndo in eum transeant.ad di- Hoe Ioco notandum quia non aif in proniissionp
giiilatein seminis Abrahae,_et reputetur, illis fides (187), ^sed iii reproinissioiie: Primo eniin haesila-
ad jusiitiam. .\ . , vit, eumdixil : D.omiiie, qtiid dabis milii? ecce
Sequitur ; El vocat ea qum nonsunt, tanquatn enim filius procuraloris domus niem Damascus isle,
eq.qv.rnsunl. Soli Deo proprium est esse, cui rion hic er'U;hmres metis.jGen. :xv, 5), Postquanv yero
es.\ alilef,' aut dissimiliier esse. Sed Jioc est ei ei Domiiius dixil:' Nen erit isie Jimres luus,sed
esse quod; est i creaturae vero non est propriuni filius tuus qui egredietur de utero tuo, hicerit hmres
esse, quia _potest el aliter, et dissimiliier esse. luus, non baesitavit, sed firmissime leriuit ul, quod
Quodidem Aposlolusmanifeslal, cum Ephesiis (181) ei naftira subtraxeral, dfviiio beneficio p.osset ex-
loquens, ait inler caelera; Filius Dei Dominus Jesus pleri. Et hoc est quod ,sequitur.: Sed conforlalus
Cliristus, qui per nos in vobis prmdicalus est per me esl fide-dans gloriam Deo, plenissime sciens quia-
et Silvatitim.et Timotlieum, nori (tiil Est, el Non, _ qumcunque promisii potens esl et facere, Ubi no-
sed Esl in.iiio fuit. Hinc Domiilusad Moysendicil; tatidum qtiianon ail : qtiaecunque.pfescivit.-potens-
Egd snm qui sum, et dices filiis fsrael: Qiii est_ promitiefe, aut quaecunque pr.omisit, p.otens: est
uiisil me ud vos (Exod. m,i&). Quicunque igitur C praescire, sed, qttse.promjsit, polens esf. facefe,
Deo per fideni coiijungi nierenliir, et-ipsi quidem ftt.fislenderet quia ipse facit perseverflreTn bont)
sunl qiletiiadmoduffi ilh de qujhtis Dominus testi- qui facit esse bonos. Et:, quia firinissime cfedit
nioniumperhibet, dicens : Ego sum Deus Abrqham, in ep, repuiqtum eslilliqd justiiiam; id esf,Lfide
el Deus Isaac, el D.eusJacob, Yocat ergo ea quae juslificalus est. Non est autem scripium- propier
fion sunl ui sini, lanquam ea qriae sunt : quia ipstiiii lanlum _,quia reputalum esi illi. Pulehre hoc
eos, qni sibi per fidem conjuncti non sunt, prai- dicit,. quia niulla fuerunl -annorum curricti.la ab, eo
desiinando et inspirando vocat, ut in eiiracredant, ,- tenipore, quo Abrahae haec promissio facla est,
el sinf tauquam jlli qui jam sibi per fidem j'uncli usque-ad id qtto scripta;. p.st lex; ideoque Abra?
Slltll, haiii ho,c~legere riou potuit. Et , ut. ostenderet
Qui contra spem (scilicef humanie naturae) iti propler quos .scripta -sit,-adjecit: Sed (188) pfa-
spe(1S5)credidit, divinaegratiae; cOntra spem enim '_.pler nos , quibuS repittabitur credentibus %ijeutn __
in spe credidil, quia fifmissime tenuit ut, qiiod quo dicto omnes credentes CQniprehendit,propter
sacra adolesceris el j'uvencula expjere non potuit, quos seripfum est, ut.legendft cfedant, pt repu-
"'
j.ini" anus adjuUt divina gratia posset expfere, hoc telur eis fides ad justitiam. In eo vero quodsuh-
est ut filium pareret in qub beiiedicereriiur omnes D dilur, qni suscitavil Dominmn nostrum Jesum Chri-
genies. Et hbe est quod sequltur : Ul fieiet pater stumq mortuis, personam Patris vult intelligi. Nee
mttllaruin gejuium securiduniifriod diclum esiei ." tameft. solus Pater eum suscUavit, sed et Filius
Sic erit semen tuum (Gen. xv, 5). Uhi ri.otandura et Sp.iritus sanctus, quia in una persona lolius
quia compendipse Apostolus posuit qupd in ljbro Trinitatis fit meritio, Similiter in ep quod sequi-
Ganesis lalissiffie scripluiii esf, Ulic eniiri legiluf tur ; Qui tradilus est propler deljcta tioslra,,el re^-
quia eduxit Dominus Ahfaliam foras, dicens : Su- sutrexilpropierjustificaiionentnpstram, a palre eunv
spice cmlum, el numera sieilds, si potes ; sic etit iradiiuffi dicit. Venimtamen et Filius se ipsum tra-
semen itiuih.. Multiplicansmulliplicabo seinen luum •didit. IJnde jdejii Apostblus . Ttadtdil semelfpsum

(184) Verba baec non in epist. ad Ephesibs,; sed (187) Auiogr. habet repromissiorie, sed eniendaijV
in secund. adCorinthioS, c.i, versic. :i9,.legunlur.
' ~ diim visrtni est. Noianduhi tamen aiiqttot;excuip.la;^
. -- ria Biblica Iiabere hie, promissione:
(185) Vulg. irtier
spem.. ;
(186) Vuig. eiiam, ef non habet Dei. (188) Vulg. sed ei propier.
'
PiXEOL CXXXIV. '. ". «-.
"
m :: ATTONIS VERCELLENSlS EPISCOPI ] ,| 1~2V
pro hobis oo.ationem, nilf.lomhvuset Spiritus fsan- A delicet, quia per leves et mbirientaneas tribulatioijes
cius, quia inseparabilisest"totius Trinilalis ppe- intelligunt-sepervenire ad gaudia sirte fine niansura.
ralio, In -eo igitur quod se sponte tradidit, fjii- UiideJacobiis dicil: Qmne gdudiumiezistimdie, frq-
sericors; iri eo vero quod propfia virtute surre- tres, cuih in ientaiioriesvariasincideritis '(Jaci:%),
xit, '''bihttipolens deffionsiralur. Iri qiio faclo iiobis Et iteiri : Beaius vir (fni-sufferl „tenlaiibnein (tbid.,
reliquit exeriiplum. morjendi vitiis, et TesufgehA 12), el Teliqua, Gloriariiuf et sancti in iritefiorihus
di viftiitibus , sive tti in baptismo coriimOria- tribulationibus, quia luxuriam refrenanl, mbderari-
mui et corisepeliamur ei , et in nbvilafe vitae turgulain et repriffiunt carnis illecebras. Curautem
resurgamus.' Unde iderivApostblus: Consepulii enim sancli glorieliiur 111tribulationibus, aperituf, cunv
««nias cutriiHo per baplistnum'iri:moiiein,'4it., sicut subdituf iScieiiies qfiodiribuialiopatienliam qperaiur
Ghristus resuftexit a riiortuis pef glofiath Patris, ita (tbid., 15). Palienlik a paliendo dicla-esr, jvel, Vut
elnosiii .hovilateivilm aiiibuieiiiics(Rom, vi,.4-),Se- quidam yolunt, a pavendo; fitraqtie autem sihi ar-
juitur•: (189) (T-90)(CAIP.; V.) justificati igitur-px ridet etymologia. Sancli enim, cum patiunlur, pa-
ftde pacetn ./(flfcemiiMsV.-Quia-Judaei gloriabanirir-;:de ;VenlquidenJ; sed"paU.ent'er.folerant.-Palieritiariutein'
Dei sive legis notitiajgentUesauterri de rtoya et fe- probdtibriem.jProbaiib est peffectus et nobilis riiep-
centi voCatione ;,prppter quod-etpluriiiium interse E tis status. Biide pfobus fecie dicitur qni coeptam
dissidentes efaiit. Aposloius, ul bstenderet eos om- borii ftperis; actionerii prObe pefducil ad calcem.
Vnesesse peccalorCs, superius ail: : Omnesenitri^pec- Probalio -itero.spem. Spes est desiderium jfutttro-
caveruni el egenl;,gloi;ia Dei.Qsteijdit enim eos -001- fumbbriprum. Unde el spes dieiturT qiiasi est pes
iies decliiiasse et iniiUles faetos, nec' esse qui fa- sicul enim aliquis ad cerlum locum pedibus tendit,
ceret bonum, usqu-ead uijutii. Haclgilur irtlenlibije ita et-sancti spei virluie ad gaudia sempilerria fesii-
finita, nunc a.dmorteteos quid agbfe debeaiit, horia- .nanl. Unde contfario in rivalis dicitur despefalio ;
Turque secttm paceriv habere, dicens : Justificalv qni enjm desperat, eundi voIuritalenrnoJi ibabef :
igLufex: fide'paceiii Jiabeamus, ac ,si- diceret,- quia : -Spes mtieih noii. coiifuhdit, .quia- jion tirnet:; rion.
nulltis. iiieritis, aut legis oijservantia salvatur, sed eriim timoreni incutif, sed potius fepellit. Uride
^omnes Dei gratia salyali' sumus-effide juslificaii, Joannes : Perfeclq ieharUas forqs -millit iinmrem _
^ion, jarn dissidentes esse debemus, sed^pacem iia- .{Joaii. iv, 18). Curautem' noif confuridat, aperifur,
bcamus. Et, quia estpax malorum, jdeo adjeeit :-ad- cumsubditur ; quia-charilas Dei diffusa esivin cpr-
Deum;:hoc est„ secuiidunV;Deuriv;:.JDiideipse'iri: .dibusaoitris. DiftusaftvcharitaterivTdeftdicit,| ttt. ejiis
Evangelio dicil: Ndn,:qitalem mutidus dat, ego-dri laliludijiem inshiuaret. Unde"Psalmislri: Latumvian-
vobis(joan, xiv, 27). Per Doniinum noslrum Jcsum C flatuihiuum:niinis(PsaLcxvm, 96). Diffasa riamque
Cliristmn, periqueiriet accesswmIiabemus:(iQl)fidei. est chafilas, quia -rion solum Deuriv,sed etiarn jiro-
Pulcbre dicit accessuffi, quoniam, sieut aliquis per ximuiivVdiligere jiibemttr; nCc modo amicosjin .Deo,
«stiuniiiitrai;indoiiium veiiu e.ecTesiaiii..ila-,eT,pef seti eUarifiijimicos.pfopter -Deuih.-Sed, ne quispu-.
Chrisifim, uriigeriituni Dei Filiuiri, ariilum habeinus -taret-suis riieritis aut legisobservantia diffusarii in
venieridi adPalrein. TJnde ipse in Evangelio dicii:: se Dei cliarilatem, adjecil : per Spiriium suticlum.
-IV-emovenitad Palrem,-nisi per riie (Joan'. xfv, 6). Tiiirsurii, he eumdem Spirituni sanctuni a se haheTje
,..Elitem;: Ecjo suni ostium ^Joaii. x, 9), et.-reliqua.' putaretiir, suhj'unxil; quidalus e?i npbis. Ille.najni-
jQiio aulem habeanitts accessiuriaheiltur, cuni"sub- que Spiritum 'sa^ncliihihominibus dedit, quijcaptwi-
dilur : Iii'gratiaiii isiant-.Gratiamvocat adoptioneiii taterivnostram siiayirtute captivavjf, el dedit dpna
-Tiliofuin, qua fideles, laxatis peocatis, ailoptivi filii hpminibus. Igitur, ut Tiimiamvim dilectioniS osten-
Dei efQciuulur. In qua siatnus dicit, ul ostenderet derftt, -'adjficif: (192)-111quid enim Cinislus, cum
itqriia pritts in coerio:peccatbruhi jacuefamus.; Ille qdtiuc iiiftrmi essemus,sec'Unduth:tempus,prriiriipiis
•«fiini iririrce fideiet virtutuiri* siabat, qui diee- Morttius esi-3 (Subiritelligiluf , bisT. ul;ostendefet
Jjatr: -Vivil DOmihus;ih cujus conspeclu sto (tVReg. quantttm diligeret genus humanum ? ) NimiaiiTnani-
"- ''' l
•¥.-i<3).:: •."•c i]:' _'' '; que charilatem, etabuntlanlissimam pielalein Detts
Eigidfiamurinipe glorimfilioiumDei. Kotandurii,: Paler>;efga genusTiuihanum osiendit, cuni proeo
quia iibn; ail, in gloria, sed, in sfte glpriae..Glpriani Filiumsuftni tradidit,et ipse Fiiius, Cum_prbiropiis
quippeTiiioriimDei nuiiC quideifthabennisj sbd iri :fnori vbluit.-GftiivJeiiira suhdit Ajjpstblus:: ty.ix pro
.spe, qiiara tamenTjuaiidoqiiehahebiffius iri re.Uiide jusio-quis morituf; ndm.probonojersilanquisitu-
jderti Aposlolus i\l\bi; -Per fidem ambutdnins^ei non deat iiiori; pt' Cbrislus Vprbiinpiis .mortuus -est,
jter specieiri (II Qdi-.vfi): El Joannes ; CliUtissiini', incredibilem' etiiiattditanicharitaleffi^ostendit. Sbj
- :tiuhc- filif Dei sriniuS;et :noiiduiK::qp_paruit':quid eti- scieridttriiquia qttOtl dicit justum etbbijuirij non:.at.
• "" "':';' "";'
_:.mus(IJoaium, 2),- -; .aliquairi .persoijairi; fefereiidum est, "sicut qttidani
-: Non solum autem (subintelligitur,''.gloriamttf iri liserelici vbluerurit, qui bonumFilittnv et justuiii
spe.gloriae filiorum Dei) sed el gloriamut in tribulatio- Patrerii inlellexerunt, sed, ut dicif beaius llierony-
.jri'tms...;Cur.sancliTn fribiiiaiionibiis gloriarilur ? Vi- niiis, ad aliquam refii justaiiv vel bonariv. Fueriint;
"
/189)''Vuig. cap. v. ; v ;; '(191) V.ttlg.per jfidein. ''. V. [,_ ._'-'
-^i-90)Tn aulbgr. iriafg."C.Xi,.V: . -"..;'" .(192) In aulog. maf_g.;c. XIT . '[\ ':. . _
m EXPOSmOVIN EHSTiLASVPATO^ 174
enimTvbririulii,qui pef. jusiuni intellexerunt Veteris j^-opefantutini_qiulqlein(P-sal.y., 7);: si.eninv peccalo-
TeStamerili juslitiam ; pef -bonum vero gratiain res eranvus, iiiiquitatem pperabanvur-; quonvodoefgo
Novi, rit sit sensus: vixpro jiisto quis morituf, quia diligehamur. si Deus opbrantes .iniquitatem odit?
p~errarus;irivenlus .esiqui .projristiiia Veteris Te- Sed-nulla est:coiitrafielas.:si diiigeritef animadyef-
stamenll iriori voliiefif; pro bono aulem forsitan lariJus.-Deusenim amandoodit, et odiendo airiat. In
qttis audeat rivori dicit,_quia facilius iiiveniri potitit Tinaquaqiie namque persOna habel Deus quod ainet,
qui pro.grafia Evangelii se inorU.iradiderit. (195) Et • •et quod odib haheat.; ahiat eiiim quod ipse fecit;
noiandum quia, cuinvixaliqttis pfo juslp mprialur., odit quae, diabolo suggejienle, ipse .homp Te..cit;:in .
tjiro-bbno autem quis iaudeat mori, Domhius auleffi sirigiilis enim peccatorihus amat miseratione bene-
Vrionsolum pro impiis. sed eliafii congruo fempore fieiuni, el danjflaUoiieTudicium.Praeierea noiandum
rriorivoluit.Et hod esl quOd .Aposlolusdicil: se- qriia sic videhliirlioec verba sonare, ac siDeuiji Pa-
cundum iehipus, id esl, seCundum temporls con- trem baberemus iratuffij ef Filiuriv pacatum. Setl
gruentiam, Unde ijise propheta dicit: Tenipore ac- iwriTta.Apos:lplusseni]T.,q^
\cepio exaudivrte, el -in die saluiis adjuvi le (Isa. hoii pepercit; sed pfo iidbis onihibus tradidii etim
-SLIX,8).-Quod exponens Aposlolus aii: Ecce nuiic (ilom. viu, 32). Non ergo Deiis Pater nolentefti-.-Fi-
iteinpusaccepiabUe; eceenunc •dieSsqluiisi.lt Gor.-~n,Bliiirri
\ tradidit, riec ipse Filius,-iiolehte Patre^ sft
(2).Eonainque lempore mori voluitquobmriesdeeruJa- tradidil, sed irabidit euiri -Pater; ef Filius, et,amho-
verunt,siftiuliri.utilesfacUsunt,rieceratquif'acerelbor rtiin Spiritus sanctus. _
jium usque ad unum.Deniquesciertduniquia diceudo I]lud auteninoiaiidum quia eosdehi' dicit peccato-
Aposlolus,pro bonp forsltan quis audeat ftiofi,qtiamvis res^ quos inirtvicos Dei, et ipsos juslificalosin :san-
jKidenler suain voluit iulelligi peisonam, oslehdit se guine.Chfisli, quos recoricilialos pefVmorfeivjFiiii
Oniiiesque Ddelesparatosesse morj-pro Chfistp. cj'us, et eos salvatos ah ira per ipsum, qnos sal-
'
Sequilur :' Comiiiendal auiein :suam .cliatilatem vandos in vita ipsius. Et seienduni quia dtio praemi-
JJeus iii iioiis.-iSuam ohajilaleifi Deris in nohis com- sif, iiiipios ct infirmos, el duobus nomiuibus nos vo-
niendat, qriia indebite riobis rerivissioriem tribnit cavil, quoruni alterum mitissimum, alterum airo-
jieccatorunJ, et quia Filiuni suttmjvio inipiis Tradit. cissiiniim est. Leve enini quiddani esl infinniias,
jCum enirft iile, qui; non debebaty dehilunv rfiortis sed irtfirmilaUs genus esl, quod impielatis noinine
jJiabolo solvit, ut nos; qtii debitae:;morti_ mefito le- designalur, qnoniam nisi essct necesse, mediciua
iiebamnr, eruerel,:suam utique cliaritatemiii -nobis iioii haheret. El, quia diio prxmisil, idcirco duo
icommeridavit. Unde pfer Prophetam -dieit: Injusle, redtlidil,ld-es"t,pcccatores et inimicos Dei; eosdem
:qumnon rajtui, turic exsolvebqmfPsaL ixyin, 5). C eniin vocal impios, quos inimicos Dci, el rcvera
jQuoniam}si, cum ddltttc peccatores essetnus, Chri- faJibus peecaiis dediii eramus ul ininiici f)ei nierilo
•-sias pro hobis tiiortuus est, tnutto imlur magisju- diceremur. Sed reconciliati Deo'saIvi eritnus in vila
•siificatinrinc in sanguine ipsius satvi erimus ab ita ipsius. Pulchre dicit, in \ita ipsius, qiioiiiam, si pro
jter ipsuni.; Jusllficalbs dieit a speccaloruni . nexibus impiis et inimicis morluus csl, mullo magis viiain
iliberalos. Et piilchre djcit, in san.gUiiieipsiusij.quo- suisdabit amicis. Non soliun aulcm fsiibiutelligilur,
aiiairi siiie iyTissanguine nulla fieri potest jusiifi- salvi erimus), sedel ijloriamur itiDeo, Pulclire dicit,
-catio. Iliiic est yuod: in Veteti lesiamento nulla in Deo, quia scripiuui cst : Qui glorialur, in Do-
«expialhr fiebal siife safiguinis aspersione. Ab ira mino glorietur (II Cor. x, 17). El quia nemo polest
auterti dicit a vindieia aetemaedaranalionis. ;-~ gloriari in Deo, nisi perDoininum Jestitn Christuivi,
- Si enim, cuminimicidssenms.immici erm\us_ Deo aujecil: Per Doiiiinumnoslrum Jesiim Christum,per
propter origliiale pecCalurii; lilttd qttippe separave- quem ntinc reconciliationein accepimus. Rcconcilia-
Tat: nos a Deo. Sed reconeiliaii stimus Deopermprtem tionem dicit juslificaiionciii, quas facla est in san-
EiKi-ejtts.DkendoreConciliatos, bsteiiditquiacaptivi guine ipsius. Nam sciciidum quia quadam Dei jusiiiia
adiaholp teriebaniur.Sednonitaititelligendum esl ut, tradiliiin est-diaholo genus lnimanuni; non lainen
"
sicut homines prius.intef se dissrdentetposfeMrecoii- ipse iradidil, sed tradi pcrmisit. Mox enim ut Adam
sciliariluriita etnOs prius dissidentesfueririius a Dco, pecca\it, deserenie se Creatore, aiiclor peccati ho-
• ctposlea reconciliali; quoniam, etpriusqiiaril Joecon- minem invasit. Sed non euin Deus fundiius deseruil,
V cifiaremur, diJigebanvttra Dbmirio.Unde iderivApo- quia seniper'siiis hencficiis susleiitavil. Et quia ju-
-sloltts : Sicut elegii nbsin ipsb dnie mundi conslitu- slitia quadam tradilus est, dignum erat ul diabolus
iwhem^Ephes.ififfetzlilii-: Quidiiexiinosieilavit non \irlule, sed justitia vincerelur. Quod a Do-.nino
nos~a. peicaiis npstris (Apoc, i, -o)_'-et-Jpannes: Eedemptore noslro faclum csl.Venit eniin insimili-
Diligamus. Deum, quoniam ipse prior dilexit «ps ludinc carnis peccali, nullum oinnino habens pecca-
(/ Joan.iy,:19). Sed orielur qiiiBSlio,quoriiodonos liini. Unde diaholtis purum lioiiiinemcredens, inno-
; dical" Apostolus; ante; feconciliaUorierii electos et cenlem occidit. Quia ergo innocenlem occidit, di-
ciileclos, cum Propheta dicat t-Odisii omnes, quii gnum cral, ul credenics in Christum amitteret, quoS

(193) Notandum hurie lextum_:: pro boho.attlem quis audeat moti ? qui iiiterrogati\us est in-VuJgala,
hic |*2siiiye scriptum et expositum esse.
: .- ~ ." •*" •- i .;.., ••: - ;-.: -
' 4ifi
jr*
175 iTfftwii: vfrnriri.i.ii.\'s_.<_ppiKf.fipr
ATTONIS vERCET f.i>
-pnus debito morlis et peccali lenehat ohnoxios. A j mundo peccatnm nou fuii? Yult ergo osteridere
Hanc igitur justificalionein Apostolns vocat recoiici- hujuscemodi fuisse legem quae peecatum abolere
liationem. Proplerea, sicut per unum hominem in noii posset: Hpc eniffi sensn diptunvest: usque ad
liuncinundumpeccaluminlravit,elper peccalum mors, legem peccatuni eral in mundo, ae si dieeretur : Erat
el ilain omnesliominesperttansiit, in quo omnespec- quidem, sed non agnoscebatur. Oslenditigitiir qnia
eavetunt, subauditur, ita et per uuum hoiriinemvita per legeni faeta est peCcaticogniiip.-Peccaiuriieniin
:rediil. Mundum a primo homine vocat genus hvi- originale dicit, legem vero scriptam. Pptestitamen
nJanuni, nam -revera ila se res hahebat, ul dicit referri el ad legem naturae, Iiomines eiiim, quandiu
Aposlolus.-Jacebat quippe genus huinanuni, etVprae- inparva aetale sunl, minimeagnoscunfquid ageridftiii,
cipitabaittr de malo ad malttm';quiaenim peccaiilibuS vel qtiid non sit, ideoque, quanivis sit eis peccatuin,
angelis eraljuncliim, idcireosuae deserlioiiis et dam- lamenquasi non est, quia nesciunt esse peccalum.
nalionis poenas.ltiebal. Acperhdc cogilur Aposto- Seqtiiliir : Peccalum aulem non iriipulabatur, cum
ius duas in se suscipere personas:: unapi primi lex honessel. Non impulahatur,-quia IIOIIpuUibalur
Adae, per quem peccatiijiThHravit in niundum, et •esse peccatura. Notandurri enim qui rion ait, non
alleram secundi Adae, per quem vita rediit,..et de £ratj sed non impMabaiur, eral quippe a.pud homi-
liis.prOlixeloquilur. Scienduin autem quia his verbis B 1 nes, sed (191) [non] agnoscebatur. Unde sttperius
.deslruil Apostolus erroremPelagianorunijqui dicere Aposlolus : Quicunqtiesine lege.peccaveruntsipelege "
non sed imitando,lra- peribunt., - \ .
solenl, hoinines, nascendo,
here ab Adamo originale peccalum, ideoque parvulis Sed reqnavit. mors ab Adam usque ad Moysen
iioii oporterc baplismalis sacramenlum, quia non (19S). Moyses hoc loco trppice k;gem sigiiificat-
essetorjginale peccatunij quod deleretur. Sic eniuv nam per datorem Jegis ipsa lex -designatuf. Re-
dicunl: ftoniines" cum peccare volitnt,- exempluma gnavit ergo mors ab Adam usque ad Moysen, id
4>rinio honiine.sumtint, eumque imilaiido ad mtilta est, a primo homiiie usque ad legem. Quod vero
perveiiiunl. Hos talqs Aposlolus redargtiit, dicens : dicit, usque ad legem, non deheinus inlelligere us-
propterea, elc. (195*).Si enitn homines, rion nascen- que.ad legis initiuin, sed usqiie a.d ejus fiii.ein.Sic
do, sed imilando, originale peccaluni Iraberent, non enim dictuin eslj ac si dical aliquis : Regnaverunt
diceret, per. unum hominem. sed per diaboliim,de, Judaei usque ad Jechoiiiafii; uhi; noii initiuini regni
rjuo scriplum est : Ab initiodiabolus peccat(I Joaiu Jechoniae, sed ..ejuslinem dehel intelligere, quando
JH, 8), et de quo in libro Sapienliaelegitur :. Invidiq translati sunl iftl3abyloi)em,El pulchre ait, regnavit,
. diabolimors iniroivilin orbemlerrarum (Sap. n, 24). quia mor.Scuiictas mundi partesinvaser.at. Seil quid
El, fit ostenderel Scriplura quia-noii sica diabolo 'G est quod usqrie ad Moysen.inoriem dicit regnasse?
mors. in'-homines venil, quasi ab eo.propagali sint, Nunquid non postea regnavii ? Quotidie quippe ho-
;sed.quia euni iinilanliir, arijecil.. . lmiiantur auieih niiiies moriunlur. Sciendum ergo qttia.Aposlolus
eum qui sunl ex parle illius (Ibid,, 25). Appslolusi boc loco regnUrii niorlis vull inlelligi, .prius enim
gittir, ut osteiideret Adam auciorem' originalis pec- generaliler raofs regnav.il, quia oinnilMisrfignl coe-
cali, ait : Sictit per.unumJioiiiineiwpeccaluminlravit i lestis adiium iiilerclusit. Regnavit igitur, sedusque
'in niuiidupi (scilicel originale) ct perjteccqtum.mors,, ad legis finem, id est usque ad Cliristum. _.afn, ut
Vqiiia niors poena exstilit.origiiialis.peccati, eliia ini Apostolus dicit, ^ijis legisGlirislus est ud .jus.iilium
Atnneshominesperiransiii; quia nullus vivit, .qui.noni oihni ctedeiui (Rom. x, i). .Eslautem finis, iioncon-
moriatur, in quo omnes peccaverunt.Quod dicil, iiii suniptionis, sed coiisuminalioiiis et 'iinplelionis.
-
,quo, si ad peccaliim referalur, manifeste Pelagiano- Poslquam vero divina niisericordia ~sede coelisdif-
. rum haeresiin destrull, quoiiiam in illo.uiio.peccaloJ. fudit ad terras el pro nobis moridlgnala esL,inoiTe
oinnia commissa suiit. Nam, s.i ad personam Adae e .sita mortis deslmxit iinperiuiii, ei.resur.gertsriohis
refcralur, adhuc-enuclealius deslruit. Tn illo enimi vilain reparavit; deiude, coelosconsceivdens,jaiuiam
„ Tinopeccante omries peccaverunt, quia, ut dicit hea- nobis regni cpelestis aperu.il, ac per hoc morsjani
Tus Auguslinus, omnes homines ille unus bomp fue-- "'m omnihus regnare nbn:poiest, quia eleclis jidituni
'- :r.u.nt: cuinqtte ille de paradiso pulsus esl, et nos3 regni coeleslisinlercludere riou valet. Aliudriara-
omnes, quia in iumhis ejus ei-araus, Sicul legitur dee -que est, pestem late-ef generaliierTh omiiibus.aliter
"Levi,,qui in..lumbis-Ahrahae erat, ^ijiando ipse ob-- Tii paucisTegnare. Regnat ergo, sed usque ad hapti-
.inlil decimas Meichisedech.j;ffet)r..yii„.9,10). Usque 2 .smum;: ibi ehim cum Christo mftrimur, ef sepeli-
ad tegem enim peccalum erql in mundo. ,Quiri vultt niur,,et cum.ipso resurgimus, ut in ,-novilaie vilae
Jioc dicip Aposlolhs ostendere?. An posllegem ini •anibuleriiu.s.Sed, ne crederet aliquis se suis nieritis
' clare, ettsrl, id estt nilur ei 1.1. Tuffi scilicel perperam praernissaesssnl
{195*)Iifaulogf., IOCOctc.Iegilur
-ellsrael, quodcuninonvaluerim neque cilaiioni, rietjue" e verha illa, seu potius litterae i s, quod et alibisu-
sensui ullo modo acconimodare. satius mihi visumestt pralnvenire contingit. ;, !
. emendare. Num errarim,.videat leclor. Illud iiilerimi (194) Sensus-maniieslumfacit paftic. non, qjiaein
"justificaiibiiimeae, addam verhajinaliah3eceiciBt«ra ini amog. per oblivionem foTtasse scripta noifiuVeui-
autog. semper, aut fere sempef compendiosescriplav lur, scrihi dehuisse.
..adinveniri, ita ei cmt. ,-Forta'ssis'.eUaifi,.e(religua., , ,(t9S}Tnautqg. niarg.,c. XIII. j
dicere voiuii, qiiodTere senvjierita scripluni iiive-
if. EXPOSITIO TN EPISTOLAS PAELI. — IN EPIST. AD ROM. 178
a inorte liberalurtt (196), VsftbjTinxil:Eiiahi (197) in Ai Apostolus, hbn diceret, gratia ex mullis deliclis in
eh qui itoii peccqvet&iit,in iimkliiudinemptmvarica- jusiiftcatioriem; sed e&ririo.. Sciendum etiam quia
iionis Aim, id esi, quinbn propria volunlaie pecca- splerit Pelagiani dicere fideiibus : Unde fraliuiif
verunt, ut Adam, sediearriis infirmitate, sicut~pa- bomines ofigiriale peccalum, a nupUis,-an a paren-
iriarchae, el jiropheiae el quidam gehtiles, in quibus tibiis, aut a volinilale? In quibus hihil ejs resjiOii-
adeb vigriil ingeriiririisapienUae, ut ofigirialrpeccalo denduffi. Andi AiVostoliimdicenteih : Judiciuni ex;.
nulla superadderent criminalia. Quiest forma fittu- w\o:in eondeiiinaiioiiem; Sed quid esl quod dicit,
ris (198). Quaedani exeiiipi&fia/irturiTiabent. ul ad judicium exuno in cbhdemiiatibneni? Nunqiiid ju-
Gbfisluiii feferatuf. Adam efiini fofiria fuit fuitiri, fticiiim exnno solp in brigiiiali:peccato,'et non ex
quoniaivi, sicul pef illutn iviors inlravll, ilaetper reliquis ducif in coiideriinaiioiieiii? Si eriim gratia
Ciirislurrivila rediit; undeVpaulo inferius Apostolus Pei non soluni originale peccatuni, sed. eiiarn pro-
dicilTSicut per iiiobedieiiltam unius hominispecca- priaeybliiiitatiSpeccafa relaxal, sie el judiciuiii, non
iofes consiituii stint piurimi, iia el _pei unius obedi- exoriginali Taiiium,.sed_ptiam ex caeleris quae suv
tionem jtisli coitstittierilur mtillii S\ "ttuiem legatur peraddunlUr;, ducit iri: condeniijaiionem. Quid ergo
/uftifi.,-.ntelligetidum est posteris. Adani ergo fftrma 'vrilt oslendere bis verhis? Scilicei, tammagnum
_ ftiit futurls, quiaexempluni" fuif peccali et datrina-13 fuisse illiid brigiiiaJe peccatuni ril sufiieeiei hi cori-
iionis (199). Sed nohsicni delictuih, ita et doiium. . demiialiOnem, efsi nulla superaddereiitur, qiiamvis
HaeeverJ^a clausa videntur; poiest laroen subau- gravior sif eoruin poeoa, qui propria superaddiinl,
•diri: non sicuf delicturivnos COiTuJiit,ita et dprnuji et tanlo gravior,. rfuariib:graviiisquisquepeccayil.
"Dei nps reparavit. Horunv.autem verborum sensiiBv Ab juno ergp, id est ah Adara rion omiila ivOstra
seqrienlia nianjfestant, cuiri suhditur-. Si.eiinn (200) jveccata, sed soluni priglilale irahimus; ab uno verp
in unius delictohiullinioiitiisunl,mttllo magis gralia Cliristo non tantum originalis, sed.elVoinriium:re-
b_ei,:et donum ingratiatinius honiiiiisJesuChristim ntjssibnem corisequinvurpeccatoruni. CoeperatApo,-
plures.abuitdavii. Ac si diceref: illrid originale pec- stolus facere difierentiam origiriaJis peccaii et.gra-
caiunf adeo magririm fuil, Iil omries ^peidere sw!S- fiaeDei, et Goepta intenlione perseverans, ail: Si
ceret; dftnum yero Dei.noti spluni ab il!o_sed efiasoi .eiiiin (W%):in_uriiusdelictoriibrs'tegnavil petuinim-,
a cunctis absolvit, el, doriat. .Sed quid eslquori miillo magis qbundqntiam grqlim,et donulionis, et _
dicit : riiiillo magis gralia Dei in plures abundayit, jhslilim dccipienlesin viia,regnabuntper uiium Jesum
Ctim plures perdaatur quarii salvenlur? Ne ergo Chrislum. EJiius.delictttffi,peccatum dicit priginale,
COiilraritinV videaiur, quod dicit, ptutio mqgis-,.non~ qupd Adaijiin -paradiso Conimisit. Sed quOniodo111
ad personas referenduiri'esi_ id esl, plures, sed a<H^iinius delicto niors regnavit pef uniinj ? VSeilicef,
verbuni abundavii., Mullo riiagis eflim abundavit . quia omnes yinculo; mortis efaiit ligati inillo solo,
• gralia Dei, quia, liOii soluffi origiiVale,sed eliam' •etiamsi nulla, pfopria. .'.vbluntafe..
superaddereni.
propriae voluntaUs admissa felaxat. Sive : mulio Fideles igitur :.abundanliam graliae ef doijationis ac-
snagis ih plutesdicii, qtiia niali, etsi rtviilUvideaa- cipiunt, quja ijon iTJud originale ;Solum, sed et cae-
iur, paiici suiit, quia iiihil .siint. Boiii vero, etsi tera qiiae superaddiderunt, eis peccata.reroitluntiir.
paucj videanturi riiuHi laiiieri sunt, quia magna est Aecipiunt et, abundaiitiam 'jttslltiie..qniatafita illis
. in eis gratia De\. Et non sicul pet uiiuin (201) pec- justilia a DeoTetribiiiiur, qua jnsfjrice;riiu'r'j,'ut,ciim
caniem, ita et donum. Et haec qUideffiverba elausa Adaffiin paradisb diabcJo ad peccatum persriadenU
vtdenturj potest tanlen siibaudiri : -rion siciil per cpnsenserit, illi, n'on spliini sttaderiti, ;sed riec fto-
uiium peccanleffi perdiU:suttius, ila et doiium Dei genli cedant, aut cOfisentianl. Sed quid est qiiftd
nos redimit. Quorum sensum Apostolus exporiii, dicil, nqulto.magis regiiabunl, cuffi pltifes mprlis
suhjurtgeiis :jtqrii judicium .quidem.exuno in con- fegiuim trahal ad poenain, qiiani gralia advitam
demnaiionetii. Quod dicit ex rino, subaudienduni est aetefriam? Non ergo.-a.dperspnas vCl pJuralitalem
_delictp; quod ipse exponlf, subjungeiis,: Graliq au- - referendufti est, sedad augnienluni gratiae Dej.
leiri ex: muliis deliclis in- jtislificqlionem; Quibrts 1D Multo magis enim regnabuni, quia quicunque ah
verhis deslruit CrroreriJ Pelagianorijm. Qstendil Adarivad Chrisiu.m, iri est, a niofie ad vitam traijs-
enim quia nori imitando, sed riascendo tfahuril ho- .euivt,, cumjpspsinefine regnabunt in vitani aeter-
iiiines-origirialepeccatuni.Setl dicilVPelagius: quod ; jjam. S'\\'e,_mullotnagis dicit; qttla qttos inpfs leni-
dicil ex uno, ad Adam referendum; est;. homines pbfaliter perdidit, lips ;.Deigraffa aeierrialiter vivifi-
enim ex Adam sriniuiit exeriiplum peccandi, et eum cayit.. (%i)o_);lgiltif sicul pet unius deliclumin onines
iinilando ad multa perveifiunf. Al, sl hoc seiiliret hominesin cOndemridtioiiem,sicel pet unius jnsii-

Partic. cuhi, quae' pefperam, me judice, iri


1(19.6} (2t]l)Tla nofiiiuilaeeditiories : Vulg. attameirna-
autog, ante verbum subjunxil, jacel, oinitlendam bet peccaium.
censui. (202).Partic. in Vujg, npn habet. -.-:
(197) Vulg. iri.eos.: V (203) Ih margi.ne aulog.,"hic'inven.itur. signaUim
tl§8) \\\]g.,fuiuri:. '""'-. :' ':'-"":' I)'. V pbst Pentec. fbilaSse Dbriiinicd .quihiq post
(199) In auiogr,*marg. c. XIV. Pentecbsiem legi splebant lisfcIfi haric parterti epi-
• " ' stolael). Paul,i:rioiae,.seUhoniiliac^
(2D0)P.artic. in Yulg. rio»habot.
179 ATTONIS VEftCELLESSIS EPISCOPI : . i TStr
iiam.in omnesjiomiheshtjttsti^ fr.per inobedientiain,efTeliqua.jQiiibus yerbis gfafiani,
veibis, si iriiiiatipnem altendamus, ut Pelagiani" q«a salvati sumus,-cttni niagjia devolipne osieridere
asserttnl, unius delictuni liullius alteritts erit, quam voluit,. j '-,: ;
("hibojj. Setl, quia apte Apostolusde Adam loqiiltur,. Sed quid est qupdVdepecGaipribus Ipque~is,^ait:
nulla hic imlialio.intelligeiida est; sed propagatio coiisiiluli snnl.;.:de j'us.Us... vefpr>.'constiiuenluf? Si
peccati. Ait ei^o : siait pet' unius delicium (subin- eiiinv.nondunJ justi consUtuti swat, quid- de Pivtribus
.iellig.it.ir..mofs reghavit) im.condemiiaiionem,ita et Veteris TestameftUdicendriinest ? Si eiiirji;Depplacue-
per liniusjustitiam (subiiiielligilirr,graiiafegnavit).!»' Tunt,. jus.li utique fueruiit, eadeiij quippe ipsijfide;
justificalionem vitm. Justiliani unius hortiirtis,justi- salyali suijt qqa et nos. Nuni, quod nos jam factftivi
iiaiivdicil Jesu Chrisli, quajuslifical iiiipios, quairi credimus, ,;jili--credebafi.tluturuiii. Uiide. ApbstoluS'
•niilli iiriiiaiidam propOsuil,;sed ipse softtsbanc po- alibi:: Habenteseumderiispitiiumfidei (II Con iy, 13)'.
tesl, qui estMiter moii.uoslibet: (PsnL LXXXVII. 6)._ Qtiod eiiiicleatiiis ostendit beatus Petrus apbslolus
Tlancnon PeliTis,non Paulus babitit; quiaiinpiuin.ju- .dieeiis :.Sed per graliuin:D'er;crediinu&4aIvqr'tiqu-em-
stilicare non potuit. Siergflsolairiiilalift facil pecca-: admodum et:ipsi-{Act.:xv,i3_); Si efgo jusli fuerunt,
tores perAdani, cur lioiv shla iriiitalio facit jpslos quare Apostpjus verbo futufi temporis risus est, di-
.perGhrisium? S.ed;.aljsit. Ghristus eniin idcir.cofe- g cens, eotistitueniur.' Scilicel,: quia praeviditl-plures
cte ujius dieittir; quia rion _sbla ejus imilaTrojustos cj.editurosin NovpTeslamenlo quatn rft Veleri, sive,
facit;sed gratia fegenerans.per Spiritomsanclum.. quia, licet sitin praesenli yita coristituiio jusiorum,
Similiter et Adaiii unus. dicitur; quia. nori sola ejus- perfeclior: tamen erit iu fulifra. Propter perfectam
iimiialiopeccalores faeil, sed etrpoena peccati gelie- ergo justoram-consiitulionetti Tuiuri teniporis, nsus
rans per morlem. tdeoqtte ieete illic aR : tii dmnes eSlverbo [futuri teiiiporis] (20S). -
Jiominesin condeninalionein.;liic attleniih-omnes'in Eit, ne Judaei pro Tege gloriarerituf, adjecif : Lex
frusiificationem, neque- enim omives,qtiigenerantur _ auiein subiiiltavit, ut abundatet deliclum. Subinfrare
per Adam,..iidepiijisi regeneranturper Chrislttm. Sed estalteriuslpco succedere, siveaJleriusiocttin pfaeoc-
,qiua..'sicut.fiiillius car- eiiparb: Siihintravitlergo lex scripta, quialocolegis
jdei;rcp,;„elillic p~?!..es<.dicil,
iialis generatio est, riisl^per Adam, ila nullius spirl» naluraesuccessit; osfendit ieniffiApostolus suisverhis
taliSj.nisi per Ghristum. Omnesitaque iri coridemna- annullalam jam esse legem natur;e, sed data iego
tioflera dicit eos,.qiii nascunlur jjef Adarii peftirien- scripta coepissevigere. Delictu.iii:vero,nori originale
les ad oarnalem geiieralionem; OffinCsauteni in ju- dicii. sed.qpod honiines post origtnale superaddide-
sUficationem,eos, qui nascunluri>er Ghrislum per- ruiil. Quoniodoergb, subiritrante lege, abundavit de-
tinentes ad spirilaiertj gerieratipiieiii. Et nota quia G lictum?.Qriia,.dalarleg.e scripta, Tap.laest oiiglnalis
qtios iiic oiiines dicitj.eosdeni parilo infefius. multo.s.. peccati cogiillio, et auginentaia poenadelicli. Lex
Kec mifura : nam . niulti dici ppssunt iu aliqua ie; ergo subinlravil,;ut ahundaret delictum, id estco-
eiiani-Guirijvauci sint.;yerbi gratia,.si:dicarous :-uria gnitio et poena delicti, proiftef hoc eniin soltrffi:lex
esi blSsletrix in civitate,"quaeomjies exeipii,:et urius: scrip.ta dala est,~ut originalis peccati cognitip;fieret.
Jitieraruhi. niagisier, qui omnes docel. Non eijitti in- Ubi aitieriPabuniavil peeculum (206) (id.estjcoghi-;
•i.e]Iigere--possumus qtipd omnes hahiiaiofes civilaiis, lib et poena peccati) supembuiidavii graiiaf Quiaj,
vel illa excipiat, vefiste dpceal. Sed ideo illa omnes. quos lex iransgressores lanittm ostendebal bl con-
dicilui excipeie, quia iiullus praeler ejus fnanus na- deniriabatjhos divina gralia jiisiificay.i et vivifrcjivit,.
scitui, ct istc onines docere,.,quiapraeter ejtts iria- ideoquedicilur sriperabuivdasse^Lexenini niinabalur,,
gislciiuin nemodisciti Habet ilaque mullos illa car- sCdnon opitulabalur; jubehat, sed non saoahat; os-
i nlis gcneialto, hahel etspirilalis. sed plures habet tendebal laiiguoreiii,.sed non aufefebat.. Lex ergo,
ctnHis ouini spintalis,. VeiTmi, sicutVIlla hahet dala est,,rit gratia quaerer.etiiiv;gratia,. data. est, ut.
omncj hommcs, ita el haeG_0'miiesjustos hoiiiines,-. lex:injpleretrir. ';']'
tl sicut piaelcr illim nttlhis homo (204).,Dnde jnox, Ut, sicul reqnavhpeccalum.in mortem,Illudjscien-
sttb liltu Sic U enim pei inobedieniiamunius Jiqhii- 5 duirt quia sunt quaedaffipeceaia praeier Adamj llnde,
}ii_ pcccaloies constttuli-sunl mulli,..ila elperhnius Apostblus boc loco iioii addidit, per unum aul per
obedii-onem pisit conslilueniur iiiulii, Mullos.auterii: hoifiinem quia, ut dictum est paulo sttperius, iionde
inn e\coplisquih lstlanvdicit, sed omnes. Obedientia: originali loquitur; regnavii enim peccatunv iri mor-
ost, tam iif TlOniiiiibuSiquamin rimni raUonali crea- tem,-qrila Itlud peccatum, qtiod honiines originali
Tura, lolius-juslitiae-origoatque perfectios-TJiideApo- sripefaddiderunl,; auxit morierri. Sed, quia; inilla.
stolus, vbleiisVOsiendereduofuni honiinumdifiereb-j polestesse juslificaU.o,nisipier Christum; ideo;eum,
liam, idest,.prirai Adaef,qui est capuinosirae mortis, djxissel : Ila et-gralia regnel per jiisliliam iii viiam-
et secundi, qui est capuf npstrae salutis,rail ::sisMt, mlernam, adjecit : per JesnmCiirisiupi.Dbriiinuinnor

(204) Haecverba,.veT similia desidefafr viderilur: diiclaj perperam seripla fiiisse innultur. RTosVaulsnh
iia prmtef isiam nullus jnstus hdjnof\il sensus vide- jifopriae sedi restiluenda censuiiiius.- i
' ''')icet.pprfeclion.em'acquirat..'..' ...;;,;, (206) Vulg. delietum. Npnriullaeautem editjories--
'
(WS)''YerhafUtUri...iemporis; :aliqua'Spost;liceas euni-aulog-.conseriUuri.[. J.
5:,*guntur,..ef Signo expnnclibfiis, id esL linea srib-
m ... - -, EXPOSITIOIN EPISTOLAS PAULI. - IN EPIST. ADROM. '_ 182
sirurii. Carne qnippe generarile, solum originale tra- _" \ seimur, ut nvortui vitiis , Deo virtutibus viyere
•liiinus; sed, Spiritu sarielo fegeneranle, nolf illius incipiamus.El scieiidum qftia sacranielita quafficfa.m
laiilum; sed ef oninium peccatorunv reinissionem siijiililudinem hahent earum ferum, quarum sunt
; sacranienta ;-quod siTion haberent, sacfamenta rion
coiisequiniur.
Igiltir, qtiia dixeral Aposlolus'(207) (CAP.VI):.UH "esseht. Ex quadam ergo similitudine earum rerum,
abundqvil.peccaium, superabundavitqraliq, praevidit quarurti sacramenia sunt, vocabula sumuiit.. Semel
quia perversis pervefse inielligenda eral haec sen- enim Christus in se ipsb pro salbte homiintm obJaltis
tenlia, ac si diceret,. proptef abiindantiam graliae esl;-sed in hiysterio, non solum per omnes Pascliae
prodest peccire, idcirco qiiaesiioneni sibi ppposuit, solemni.iates, sed eliam-omiii die fidelibus immo]a-
diceijs i Quid ergo dicemus ?Permanebimus in pec- tur. Secundum qiiemdanvergo moduifi sacramentum
caio, ui gratia abundel ? Et, ul hpc diJuerel el.ex- corporis illius jpsum corpus ejus est; sacrameiiluni
ptirgaret, adj'ecit: absil! Ac si dicerel: Nop ita est sahguinis est ipse sanguis, sjc et sacrameijium mortis.
ul vos piilaslis, neque pninv, quia maj*ofa peccala ejtis inors ipsa est, e.l sacramenlUm sepulturae ipsa>
commi.ttitis,majora heneficia consequemiiii, Nam, si est sepultura, et sacrartientum resurreclionis ipsa>,
remissionem yeslrorum pecealoriim consequiftvini, esl resurrectio. JOndeApostoliisfion ail; Qtiicunqup
lion Hoc veslra merentuf peecala, sed Dei gralia in '3 baptizaii sumus inChrislo Jesn,-morleiii illius signi-
vohisoperatur. Rursumquequaesliortenisibi ohjiciens, ficaviinus, aul sepulturam, sed:In_morte ipsiusbapti-
sulijungit: Qui eriinimorlui suinus peccalo, quomodo zati sumus,el consepullisumtts ctini illo. Utquomodo.
adhuc vivemusin illo ? Taiiquam diceref: cum gratia surrexit Clirislus q inorluis per gibriqm Pairis,ita et:
Dei tariium nobis berieficiunipraesliterit, uf peccato nos in novilaie vitmambilemus. Per gloifam Pqlris
niofefemttr, quomodo peccato niortui, in illo, id est dicit propter glbfiaiii, yel ad glofiam Palris. Resur-
in peccalo Yiveriius? Quod si peccatb vivinius, nihil rectlo iiamque Filii glofificalio fttit PalriS : qnia,.
aliud facinms quanv ut graiiaeDei ingrali simus. Qui (210) dum propria virlufe surrexii, Deunv Pairenv
enimlaudat medicinaeheueficitim,rioii doeet vulnera glorilicavit, cttjus.se Filiuni oslehdit. Ita et nosiit
et morhos, a qttibtts illa sanat, sed, quanto majori- novitale viim ambulemus, id esl, quia viliis mortui.
bus niedicinalaudibus praefertur, tarilo niagis morbi siimus nunc et innpvati, riequaquain veteris vilae
el vuinera horrbrttiif. Sic laus etpfaedicaiib graliae sordibus coinquiiiari debemus, -sedin novilatevitae
Dei, viluperatio, et damnatio est delictofuiri. Gratia perseverafe; sicut enini fesurrectib Filii glbrificalio'
nanique t)ei vuliierihus riostrls adliibuit medicinam, Palris est, ita et noslraevitae nOvilas. Si ehirri com-
qua sanaremur, et \dc\rco:ubi abvridqviipeccatum, planlqti facii suihrissiiniiitudini niorlis cjus, siniid et
->
stiperabundavitgtatia, non pecbafitis merilo, sedSUb- resurreclibnis eriinus. iiliid sciendurii quia Christus
venienlis Dei auxilio.. Dei virius, et Dei sapieniia, miro quodam et ineffa-
.'iiiiimodo, nobis factusest afbor vitae, cui ebinplaii-
Et, ut ostende.ret quia medieina gratiae Dei my-.
stice in passjone et resurrectioneDoniini consistit, tareniiirininorte,comiilaritareniuf elinvita,ideoque
ait' ApostoluS: Si complanialifacii suriws, et feli-
adjecit:_-An ignoratis, fratres (208), quia quicunque qua.- JNotaiidiim"aufem ftbn ail-: Coiiiplanlati
stimusin Gltrislo Jesu, iiimoiie quia
baplizali ipsiusbgpii- snmus thorli, sed, similitudini
.zaiisumus? Quibus vefliis evidenler osteudit in pas- de pwiiiS; quortiam, nofi
Tiiorrte eorpofis, sed de morfe spirilus loqttitur.
:sione et resurrectione Dorairii praefiguraluin inleri-
Quodaulem dicit, similitudini, el ad morleni pefll-
tum, et occasiini nostrae veteris yitae et, exordiunv -
abolitionem et renovalio- net, el ad resufTeclioneffi.-Cbinplaiiiatieriini suriius
rtovse, iniqujtatis jusliliae •siinilitudini morlis ej'us, qiioijiaftJ,sicut ille morluns :
nem. Sed unde hominUioe beneficium collaium est?
est 'est,; ifa et nos secuijdum quairidam . siriiiliiudi-
Scilicet.per fidem JpsuChristi, quia apijd ipsiim nem rtiofhriur, dum aquis iiniriefgiiriur; suriiuset
fons yilae, et in lunvine ejus videbimus lumen. In
nvorte ergp ipsius baptizati sumus, qiioniam siciii fesufreclionis,' quoiiiain, sicut ille surrexii, ita
et rios qftodamrtiodo fesurgiriiusr, cum ex aquis
ille roftrtiius esl,.lla%t Jios, cum.abrejiunliamusdia-1
boloet piieribus«jus, saeculoelppmpis ejus,;quodara- rehascihiu.f.
modo morimur, dum .aquis imffiergimur. Et, qiiia Hoc scierites.qtiia vettis horiio hostet ,s'tmulcruci-
tlixerat lnortejn ejus nostrani signilicasse mortem, fixtisest.Neterem lioriiiiiehi.dicif veleris hohiinis
ut ostenderet quia sepultura. iilius noslrani signifi1- conversalionem, sive, qttbd riiagis seriiiertdum est,
cahat sepulluram, adj'ecit: Consepiilli.enim snnms riioflalitatem nbsifae caniis, quaeest ex poena male-
ctimiljopet baplismuni inmortemfQuasiemm Chri- dicti el peecati primi hominis, quam Dominussusce-
sto cpnsepeliniulv,dufti sub, aquis latenius (209) : pit, etpeccata nostra penulii iu corpore suosuper
et velut cum ipso resurgimus, cum ex, aquis rena-- •Iigiuim. Mors igitur maledielum est, quia ex male

(207) HiciricipitViilg.c. VL : poleillb, qiioEccIesiautebatur,ftmniiioefIiriiceloqui.


• (208) Fraires in Vulg. non legitur. Iri
niargine (210) In aiitog.,inlerpartic. qiiia, etallerairi dum,
autogr., hicsignatum invenifur D.
' VII, id est,
' flo- negalivam parlic. non quam perperam j'acere exisli-
miritcaseplhna. ,' 'V '. ... mavi, expungendani duxi. Afgiiinerifumexpji'hgeiufc&
(209):iSloiabic de baplismo 'iief immersioriem, ut- pafficulaesunfverba iminediate.seqiientia». .
185 - ATTONIS VEltCELLENSlS EITSCOIT _s_
dicto descendit. iu cruce ergo mors Douiini pepen-.,A mtis cum eo, qtioniam, juxta ftjusdem Apostoli
dit, ui moriem morieritlo superaret-. Simili modo.et vocem, Si compatiinut, etcontegnabimus (II Tim.ii,
peccalimi malediclum est. Peccaluni igilur yeleris 12), etf.si socii_passionis ejus (uerimus, simul et
liOffilhisiii ligne pejvendit, qnod Dominus in ipsa tesuffeclionisetihiiis(Rom, vi, S). ! !_.
carnis mortaliiate suscepil. Unde Aposlolusnec eru- Scieniesquod Chfislus resurgens (212) a tnorluis,
huit,nec limuil illum peccaium vocare, cum, deDeo jam non inorilur. Christus resurgens j"amnojnrriori-
PaireTOqiieiis,ait: Eum, qui non novetatpeccalum, tur, qttia propriae divinilatis virlule resurgeiis,Vmor-
peccaiumpro nobis (ecit (II Cor. v, 21), id esTFilium tis destrtixil imperium etnObis vilaffi reparavil. Ad
suum siifiiijiiidinemcarnis peccati sumere fecit, et ciijus mortis simililudioenv, semelpeccatis niortui,
euhi pro salute boininnm sihi hosliam intulit. Uride in eis airiplius vivere non deljenius. Aliteii. Sicut
mox causani reddit, siibjTingeus: Ut de peccalo Christus surgens a morluis, jam non moritur, ita.et
damtiaret peccaium. HinGMoysesde eo njulla anie nos semel baplizati, rebaplizari non delienius; qui
proplieiavil, dicens : Mqledictus otniiis qtti pependit enim rehaptizantur, Chrislum sihimet ipsijcrucifi-
in ligno (Deut, xxi, 25). Filium rtamque Dei male- guut, eloslenlui Iiabent. Unde ipse in epistola ad
dictum vocavit, qtiia maledicturii, id esl, mbrlalita- Hebraeos: Impossibile esl (215) qui semel iltuininati
teni npstrae'cai.iis suscepit. Velus ergo homo nosier !<$sunt, gustaveruut nihilomintisdonum cmlesle,parti-
crucifixus esl, quia morlaliias no.slraecarnis quam cipes facli siinl Spiritus sancli, gustaverunl eliam
Chrisiiis suscepit, in ipsa ejus.morfe, sub .figura bonum Dei verbum, virtulesque smculi veniuri, el
riostri peccati, pependit in lignb. prolapsi sunl; rursus innovari (2,\i.)-ad pceiijientiam,
Cur aulern criicifixus sit velus homo noster ape- rutsus ciucifigentessibi (215) Chrislum,-et bslenini
ritttf ctim sobdilhr : Ut destruatur cotpus peccali. habenles (Ilebr. n, 6). Ubi nolandum quia, cum
Corpus iiamqiie peccati desiruitur per bapiismum interdicil renovari, pceiiilentiam non dcnegat, -sed
iflitis, qui venit in similitudine carnis peccali; sed secundum haptismum prphibet.
nori ita desiruitur, ut adhuc in ipsa carne vivente Mors illi ullra tion dominabilur, ITocdictp illorum
furiditus (211) assiimatur concupiscenlia, aitt desit; prror deslruitur, qui Doininum dicnnt, nbn yerum,
sed ne obsit.mortuo, quaeprius ineratvivo. Quandiu sed plianlaslicum corpus habuisse; neque eriimilli
enim quisque vivit, semper habet concupiscehliam,. vei senvel mors dominarelur, nisi verum corpus
cunv qua pugnel, et landeni, Deo adjuvanle, supera- sunipsisset. - ;
Lit, hisT forte in vacttum graliam Dei suscepit. Et Quid aulem est, qhod siibdjtiir? Quod morluns csi
nola quia non ajt, ut deslrualur membrum peccati, n p.eccaio, moiiuus est seniel : cum Pelrus apostolus
sed, cotpus, Membrum enim peccali est unum- J de eo ~\\czl,Peccatuin non fech? (IPelr. n, 22.)Ke
«tuodquevitiunv, cprpus autem peceati massam dicit ergo conlrarium vi^ealpr, iriieiligeiidum pst quia
viliofum. Ostendit igitur hoc-dicto, quia Dominus, peccalum dicit cafnis fragilitatem, quae accidit
non originale tantum, sed omnia peccata relaxat. "propler peccaium. QttaecttnqueigiturDominiisgessii,
Ui utttq non setviamus peccalo. Id est qttia, pec. non laiiimjsUceexppnenda, quain imilaridosectantia
catis morttti, sumus innovati, non janf peceaio, sed sunl. Naffi, qiiia crucitixus est, Aiiostoius docet:
Deo.sefviamus. , Qui auiem sunl Chrisli, carnem suam crucifixerunt
Sed quid est, quod seqnitur? Qui enim motiutis "cum.vitiis el concupiscentiis(Gal. v, 2-i), quiamor-
esi, justificatus est q peccato. Si enim omries qui tuus est, idem alibi monel : Mortificate membra
morlui sunt j'uslificali suijt, ergo omnessalvanlur; vestra, qum sunl super lerram, id est, fornicationem,
quomodo ergo veruni eslquod ipse alibi dicit: Non avaritiam, etc. (Col. in, 5). Quia-sejiultus jriobis
est, omnium fides? (II Thess. m, 2.) Si enim nOnest exemplurareliquit, ut corisepeliamur ei in bapfismo,
omnium fides, nec onmes salvanlttr; quia, ul idem ttnde supra ipse : Consepnlti enim sunins cum illo
dicit-: Sinefide impossibileest Deo placere (Eebr. ii, per baptismuin in moiiem, quia surrexit. Apostolus
6). Constat igilur quia non de corporali, sed de jr>alibi dicil : Morlui eslis, el vita vestra abscondilaesl
spiritali niorte Ajiostoiusloquitur, quae celebratur in cumClitislo iti Deo (Ibid.,5), quia coeloscoriscen-
baplismi sacramento, qua quisquis moritur, a pec- dil. Alibi docet: Si consurrexislis cum Chrisio, qum
calis juslifiealur, quoniam per Spiritum sanclum sursitm: suntqtimrile(Ibid.,i). . \;
omnia ei peccata relaxantur. Et nota quod.peccaturi; Quod autem vivii, vivit~Deo. Filius Dei, in aequa-
singuiarinumeroproplurali posuit.In baplismo enim iilalePalrismanens, exinanivit seinctipsum fofinani
non sbltiffi.originale, •sed-etiarii admissa laxantur. servi suscipieiis, in qua morlutts esl et resurfexit,
Si dtitem mortui sumus cum Chrislo, credimus coelosque ascenderis sedet ad dexieram Palfis. Et
quia siiriul eliani vivethuscum eo. Cum Christo mor- boc est quod dicit Apostolus : vivit Deo: Deo eiiim
tui sumris in baptismate, quoniam ad morlis ejus vivil (quia ir>aequalilateP.atris manel) (21<3).;
similitudinem, aquis immersi, mortificali sumus Ila et vos existimale vos moiiuos quidem esse pec-
peccalis; et ideo crediraus, quia simul etiam vive- cato, viventesautem DeofinChrisio Jesu.ilis yerbis
V (-211)Aulogf. asumalur. ' (214) Viilg. renovari. _'",'.
(212) In aul. surgens, sedper ea qttaeseaiittntuf, (21S) Vulg. sibimelipsis Filium Dei.
Uquel legendiiin festirgens, \\Yin Vulg. (216) Verha haec in infimo margine aulog. eodem
(813) In Vulg. eoslegittirinterverbum est el qui. tanien chafaclere exarata leguiuui-.
m ,ESPOSITIOTNEPISTOMS PAULI.— IN EPIST.VAB ROM. r ISO
adiiioiiet Apostolus ut, cuniyaliciijus fei species, id A nori est lex quae nos terfeal et peccatuni puniat,
est, mulieris, a.u.ri, vel.argerili et-caeteraruni, atit iihere et secufe peCcarepolerimus: ideoque Apostp-
.'iriirriici jiersiiasio nobis . irrepser-it pestjferamque lus, quaestionem sibi proponens, ait : Quidergo?
cogitalioiieingenueril, siatim "exisliffiemus nos pec- -.(sribauditiir dicepxws)peccabihius, quid noii suriius:
catis morluos-,"sic enirti". favenle Deo, venenosara siib lege, sed sub gtalia? Ac si diceTet: Npn ideo
cbgitalionem sriperare ppterimus: fieri quippe; nul- graliae..subjecti .eslis, ut liLipre peccetis: gfalia
latenus potest ut Depet peccalp vivamus. Ul ergo enlm, q.Uaevos liheravit, qua ralione vos sinetVlibe-
DeoY.ivere-poss.nius,opprtei lieccaiis moriaiiiur. Et repeccare? El lioc est quod sequitur : A">s/f.El,
ljpc Cst qubd diCit, vivehies aillem J)eo in Gliristo quoriiairi njirius: adhuc intelligenlibiis loqiiebatiir,
Jesu. In Christo Jesu, id est per CliriSltimJesum, _ai1jec.it:Nescitis qrioniam cui exhibeiis vbs servosad
qiiia, sicul ipse.dieil: Nehio novil ('217)iPatreninisi qbedieiidtim, serviestis ei cui pbedistis (219-)? Et
per me. (218) Non- ergo, regnel peccaluin iit yeslro est sensus : Vere scitis qttia riorialterlus, sed ejus,
riiortali corpore. Notandum qiija npn ail, rion sil, sed cui servitis, ;seryi eriti,s. Unde ;Doriiiniisiri Evarige-
noii regnei. Quartdiiieninvin hac vita suiiius, sine ]io ; Nenio potest"duobus doviihis servire (Matth. vi,
jieccalo esse non possumfis. Alin illis soltimnjodo " . 24). Quicunque ergo peccato serviunl peccali servi
fegnat, qrii, dum coiicujriscunt, conciipisCenliis efficiuntur; et qui'jjistitiae obediendb, seryi.bbedi-
priebenl assensuro ; ttndeinox subditur : ui obedia- tionis efriciiiniii:r...Uiidemox seqriiliir;' Sive peccaii,.
iis cbnciipiscentiisejuS. Mbriale corpus, ufquilius- inmorletn (220); sive obediiioriisad /juslitiain. Et
danv placel, Apostolus, ripo piopler.hane connnu- apte djcit :. sive pecCati in i)i_j't_ni,,quoniain pecca-
rieffi moiT-sm appellavit, sed: propier aeternanii tum cbnsttiniriaiuriiriiergil in mortem. Pulclire eliarii
daiiinalioiiem; sed de hac et de iila nihil ohstat s\ib'ii\l: Sive obedilionisad justiiiam, quia qiiicunqiie
; -. '
ihtelligi. ': -.' . diviiiis praeceptis phediunl jusiitjahi acquifurit^-quo-
Igitur,iit.Ostenderet qiiid essetfegnare peccaturti, niaffijusUficari riierentur.
addidit: Sed neque exhibeatis .membra 'vestra artna - Sequjtur: Gtatias dutem Deq, quod (nisiis servi
iniqnilalis peccato. Sciendum quia singnla memlira peccati,obedistisau1eihex cprde, etc. JNota Aposlo-
sua liabent offieia; quiciniqiie ergo Vhis perverse ium nonideo gratias agere qiibd servi peecati ftie-
uiitur, merijbra sua exhibel-arma iriiqiiitalis •pec- rint, sed quia poslea obediefint. Ex corde auteiii
calo, quia vires pracbel diabolo; quO facilius oeci- dicit, prppter filiorum digiiiiateiii; aliler eriim ser-
dalur. : . - .;:.:.:.:: .,..".-. vus ; aliler ftierceriarius; aliierfilius ; sefvfts liiriore.
: Sed exliibelevos Deo ( suhattditur, yivos) tanquqm niefcenafius studio mercedis, filius vero solo amore.
ex moiiuisvivenies, id estjianquam a mortuis resui'- 'y-lli ergO;ex corde obedierunt, quonlam.filii Dei lacti
geiites. El est Sensus :.qui semel peccato mbrttti sttnt. Saepe elenini Deus, prppler iiilerioiisbbiiiiiiis
estis, uitra in eis velle yiyere •,_iiondebetis, instar affeclurii, suscipit niunus exteTioris; qtipti :ro;(iii-
eoruffi, qui Tesurrecturi sttnt; qujbus fiec velle nec festalurinlibro Genesis, uhi legitur : Respexh Deus
• .
posseeritpeccare. _ Ahel, el-ad munera ejus (Geii. iv, &). Ad Abel dicil, '
El membra veslruarmdjuslitim Deb. Qtii membro- id est, ad.intenUohem Abel.
riiiiT stiorum officiis ordihate uliltir, menibra siia Ad quidauteniobediferint apefituf, curivsttbdittir:
arma juslilis» Deo exhibet. Verhi gralia, si ad boc In eaiii formahi doclfinm, in qua (221) Iradiii esiis
Tefsanlur pculi -nostri in capile ut coijciipiscanf [subintelligitur, Deo].>Formariidoclrinae dicii exem-
rapiantque aliena,' arnia sunt diaholo; e conlrario, pIiKii Evangelii; qub diclo ostendit Roniarios juxta
si ad hocversanttir ttt riori coitciipiscaiit, nec ra-. - ejusexemplum Domino obedisseTn qua forriia Deo.
piani aliena, sed sua aliis 'Vdistribiiant,.niembra .. Irailiti suiil, ijiiia ejus filii effecti. :
irostra'gladium exbibemus Deo, qup etpeccaium Liberdii aulem,a peccato. Sirigularempro pliirali
occidatur, etrios jusliflceinur. Quod agentes peccali posuit; unde suhaudiendtim esi, pnnii. Servi fcicti
dbffiiniumvitarous. Unde mox subditur : Peccaium . eslis justiiice. Jusiiliae dicit, id est, DftiliiiiiJesu
enim vobisnbn dominabilur;iionenim sub lege eslis, Chrisfi qiii est jusiitia PalriSjOiriiiiumque yiftutuin
sed sub gratia, id est, non estis parvuli, sed per- quaein ipSointerprelantur. :_::' ' ~
fecti. Sub legC:stirit qui legem carnaliter et irtipleiit Ilumanum dico pfppter infirmitatem 'cdrnis veslrm.
et jnielligiint; sub gralia vefo, qui eamdenv Spirita- (222) HoC loco. nJagmroi suis auditorihus Incussit
liter et iiileJlignnt et irivplent. Ac per lioc datur piiflorem. Quid vero slt Jioc niaftifesta^ subj'iiftgens;
intelligi- quia mulli sunt iri lege qui -suh gratia Sicul exliibuislis membra vestta, letc..Ac si diceret:
yivurit, et in grrilia, qtii sftb lege viyunt. Sed JJOle- Qtiid brimsihius. qiiid levius, quam ut, sicrit fuistis
rarit simplices et miiius iftteiligenles ad haecrespon- pronipti admaltini, ila sitis ad bonum ? Ego quidem
dere: Si non suuius sub lege, secLsub'gratia, quia iinilto riiajora a vobis exigere debul, el vos promplio-

(217) In aulbgr. siclegitur, neino novil ad Palrem. (219) Viilg. obedilis.


Fortasse nemo venil, jtixla illud Joan. cap. xiy, y. 6; (220),Vvilg.admottcm.•
Nemo-VenitudPatremnisiperme. (221) Vulg.fliifjfnam, ;;
_ ($18) In aijlog. Iiiargvc. XVI; eaji. autem XV (222).__; autog. sigiialum -ihvenitur Doiri*V;//l:
nuliihi designaiur. :" _ pqst Peni, ::. ..."
ffVt:. - ATTAVfQVPrnirnrmcio'uuL.kji^ cntctnnrir
Liiiuuvi " " \ ... *«,.
.loa*-,
Tes ad bonum esse deberetis, quaiiv ad maluni fue- Ai peccaio. Scilicet, ut cautelam servaret in yeibis suis.;
ritis; sed propler infirmitatem vestrae carnis aequa lllic eiiim liberos alienos : hic autem liberatos ere-
requiro : id. est, Sicut exhibuisiis inembra veslra: ptos diejt. E.l aple i\c\l, servifacti Deo, quia qui pec-
serviie immundiliie.(225). ad iiiiquitatem;.ila nunc catis inoriuiitur, servi utiqiie Deiefficiiinlur. Habetis-
exltibetemeinbra veslra servire justilim in sanclifica- (ruttum veslfum in sanclificationem;id cst,: fn casiif
tibnem. Verbi gralia, sicut prompli fuerunt oculi nioniam qtiam. Apostolus aliquando specialiter,
vestri ad coiieupiscendtim, ita sint. adTniserandum. aliquando cum cieteris virliiiibus generaljtef com-
Sic el per caelera inembra. mendal; Hqbelis frnclum veslrum in sanclificaliohem,
Cum enini servi esselis peccati, liberi:fuislis-jnsli- Et, aple dieil (226) : kabetis fruclum veslrutnin san*
tim. Liberos jiistiliae dieit alienosa justilia.. Uiide- .ctificaiionem, qubniam,. qui Dei servj efBciurilur,
datur inlelligi quia sicut illa est laudahilis se.rvittis, saactilicari merenlur. Finenv vero viiam celernam,
sic et deteslandaTibeiTas; liberum namque jusliliae Paulosuperius aillinem. id est, mercedeni-malbriiirr
esse, delestaiida^libertas est, serviim yero justili_e,- operum esse moiTem; hic vero retrihulionem bono-
Tmdabilis esl servittis quae praecellit (224) oinneni; riiRidicitessewinm;; el,fiequis crederet leiiiporalem,
liberialem. Et notandum-,quia Jibertim arhilrium,- adjecit ceiernam. Quae sitvila oeterna, DomiiHisinv
ctjam in malisyiget : undeniox ut suis voluplalihiis f.5 Evangelio manifestat, dicens : Emc esl vitamterna ut'
saiisfaciiint, liberi jTisiiliaefiiint. AliOquini non eos cogiioscaniie verum Deum, efc. (Joan. xvn, '5).
diceret Apostolus liheros justitiae. Nam scieiidiinv Siipendium(227) enim peccaii .«lors.Slipendium a
quia ita Deus primum hominein reclum condidit,.ut siipite dicitur. Apud antiquos enim peciinia non
in cjus volunla.teet suaeTectitudinis statu sine ejiis enumerabaluf, sed inslipite apperidebalur; milites
ailjutorio permanere non possel; suotamen cadere- ergo erant-, qui stipendium accijiieJjant; qiiibus uon
jiosset coijaiu. Unde mox, ni suis desideriis-satisfe.- lam dabatur.pecunia, quam roerces reddehaiur,.Qui-
eil, cofruil. Voluntas ergb Dei, etsinon fit ab illo,: Cunque igilur peccalo niilitaiit, quasi slijjeiidiuin.
quoiidie lamen fit.de illo. Ille enim.qui eum condi— iliis mors datur. . :- .
dit, de illo, id esi,.de rtiassa imquilalis. illius.quoU- Gratia auiein Deivila wlerna. Quia dixeraf, sitpen—
die format alia vasa iivhpnorem, alia veroin ,contu- dium peccati, mors; eonsequens, erat ut jdicerei,
ineliam ; vasa-aiiiem in bonorem facil gratuita sua stipendium justitiae, vita selerna. Koluil tafneii , ne-
bonilale ; vasain conlumeiianvjusto suo judicio et occasionem daret reprehendendi.: Cur efgo.-ail,.
nobis occultOv . - gralia Dei, vila mterna ?; scilicet ut oslenderet qyia-
Quem ergo fructum habuislis tunc in-illis, ih quibits bona sancloruffi , non ipsorum sunt, sed Dei a quo •-
nunc erubescilis? Haecillis dicehat Apostolus,qui in CWdanlur. Qtioliescunqueenhii Deus electos reiiinrierat,
prieieritorum siipruni malorum acluuni reeordatione suain-eis dona remuiieratii quia ipse eis dedit bona,
confundebaniur. Ac si diceret : Si nullum. fructunii pro quibus.reiutinerenturi InChristo Jesii\Dominp
habuistis tunc in iilis, in. quihus nunc erubescitis, nostro. Nbtandum-quia ffequeriler Aposioius iiane-
quare-,jaclantiae\ilaeveslraeflticlus inVallumerigilis,- clausulani suaenarralioni, et maxiroein hae Epistola .
cuin iii vobismetipsis franganiur ? Quanto enim vos suhjiingit, volenSftsteiidere, quia per Clnisium et
eadem superhos el elato.serigit, tanlo huriiiles dej'e- Pairiscognilio dalur, et Iminano generi salris admU
closqiierpddit; Et liolandum quia fructus in hono et. nisiraiur.
malo ponilur. Undc.Dominusin Evangelio: Noii po- (CAP.VII.) (-228)Igitur-, qiiia aixeral se^uosque-
tesl arbor bona fruclus malos facere,:<A,c,:(Mailli, adjtilores nonessesub lege propler quodeliilurimunv-
yn, 18).. . '. - disputayil, ut hoc aperlhis oslerideret, siibjunxit:_
Nam fiiiisillorum inors esf.Fin.em di.citftiercedein •Anignoralis-, fraires ?;'Tan.q.uaindiceret ;jibn igno-
el retribulionem ; finis itaque malpi;timpperum rnors ralis. (229) Curauleni rton ignorarenl ostendii, cttnv^
esl, quia peccata consujninata generant morleav. subdit :;scientib-usenim legemloqtiot. Ubi quoeresjdunv
Aliier : finis malorum operum ,, id est, terminus est, quomodo sescientiDfislegem loqui dixefit, cum-
piors est sed, in bapUsmate ; quicunque enini in -^ Romanisloqueretur; non enim Romani,_sed Judaeia
i)n\)\.\sm3iieaquis iinmersi moriuntur et ex aquis DeoIegemacceperunt. Nontamencoiilrariuni est, quia
renascuntur, peccatoriini-Suorum reriiissioneracon- Rpmani jam Graecierant et ab Alheniensibus legem:
sequuntur. Et, quamvis hic sensus congruus sit , acceperant. Quid autem eis loquerelur ostendit, sub- -
lex in homiiie domiiialur, quanio?
graecedenslanien congruertiior est; nanv mox sub- jiingens.: Quia
ditur : Nunc qulem (22B)-liberati a peccalo,,, servt tcmpore vivit. In quo nolaiidum quia , cum dixit,:
qutem(acli Deo , habelisffuclum veslruni insancli-- vivii, subiiileUigivpluil, peccaio.Lex enim in boinine
ftcaiionem; fiiiemvero vitam mlernain.. Paulo sujve- r.ius ait.: liberi fuisiis justitim, iiunc. yero libeiaii «<
(225) Vulg. 'tmmundiiim et iniquiiqii ad iniqiii- cellit, quod quarliim semper Casiini.expQSCit, quani,
lxilem. prmcetlit, quod terlium.
(224) In autog. verbum istud compendiose scri- (225) Vnlg. vero,
ptum est, ita pcellit, Sensus quidemianvunum quam (226) Iii autog., posf verbtira dicit, compendio'
aliud, id est, tam prmcellit,qiiam percellit indicare ila scriplusesl textus isle h. f. u.T. s. ;
potest, atqtie ulroqne conteftTus esse.; nisi quod, (227) Vulg. slipendia.- ' 1
etim regal verbum libertatem in quarlo. casu,..alicui: (-228) Vulg.c. VII.
forte pfobabilius videbilur,.el satius iiitelligereper- (229) Auiog. in marg. c. XVII.
T-fiT EXPOSITIO IN EPISTOLAS PAUO; — IN KPIST. AX)VLdm'-'-' :,J<M
doiiiiiialur, qtianto tempore peccato vivit, qula ian-J ,fuisse in came, nuric aulem nonesse. An in:carne
-diti ei doniinaiur, qfto Tisque invefiit quid in eo pu-' ^rion eral, cum liaee Roiijaiiis ]o'qiieretur?,Erat uii-V.
riiat aut pJectatur. : >- -qiie, ethOrierai; Iri carrieeraf, qubiiiain iri carnis-;
--
Nam, qumsnb -lifoestmulier, vivenie~iiiro;alligaia adhuc ffagilitate niaijebal;iiicarne noiiefaty quia?
eii legi; si autein-mbftuus ftierit vir ejus, soiula est iil ipsecariialiuni rerum non confidehat. Undebeanis
alege^viri'; Aposlolus Sriaeriafrafioni: siniilitodinem Augustiiius drxit;: Cuhi essemusin carnc ,jd^esl; cuiiv
adj"ecit, ut facilius intelligatur. Sicttt enim pef ciea- cdtnqlibus: desideriis teneremuf astricti,.: passibnes'.
tiiram Creator; agnoscifuf, _sicaliqua fes occulla pef peccatorUiiiy-qnm pet legein erant.,; elc. Passiones :
siinilitiidinem manifestafur.-Aitergo, nam-,•qumstib peccatoruffi desidefia earnisvpcaiitur, quiaftoiitinue-
viro esimulier, etc. Quantum;adVhistoriaffi ' mani- " nos, quaridiuin hac vita suffins,; affligurit;et inCitant
fesius est.sensus, allegorice, yirttm dicitlegis man- _adpecearidUm.Sedquare per legeniessedicuntuf ,.
dalunv; muliefem- vero-uniftscujiisque animarti, vel 'euin iii lege prohiheantttr ? .Scllieel,_ quia qtto iiis
plebem. Sicul ergo, vivente- virosiio:, mulier sub- lege proliibentur __.. eo ardentiores :et. delectabiliores..
jecla esilegi viri, sic et cttique Iexvivit; idest, qui "TedduAtuf..: -.;/.
eahi carnaliter inieuigitet iriiplet. vel »;ii sub peceato Operabarilur iri membris nbsiris, id est,,, adVpecca;.
degit, astriclus est vincuioIegisVAIioquin,solutus est I \ liini perifahebaiit, ut fructificareritihorti. llorli frii^-
a jrigolegis, sicut mrilier, inoriftoviro,a lege ipslus.- :clificaiit,;quia malaelociilioriis vcl operis exeinplp-:
vivenle vocabilur si cum . ' •
fxjilur, xiro; adulleta, fuefit alios destruurit..
diibvifo-; si auteiii -morluus;frierit.vir ejus, Jiberata '-.' Nonqutemsolutisumus alege mortis,-in-qita de.li-
estci legeviri, nl nohsit ddultera; si fiierit cum alio "nebqtnur. Quiti sihi vult quod lex mortis dicituf, eumf
bir.o.'Sicut mufier , yjyenle viro ,adultera yoeatur , iriorlem rion gigna.t? Si eniriv iriorteiji gigiJit, ijiala'
si fueril cum alio viro;, ila et criicunque lex vivit, est. Sed ideivvApostolusalibi "djcitV(Rom. vii, 12) :
si transeat ad graliain Evangelii, aduller esl,J non :Lex saricta, el mdhddiuhi, elc. Nort ergo lex morljs
solumlegls, sed eliam; graliae; legis _quia tfansivit ideo-dicituf, quia gignit rhoflejri, sed qiiia ffioi'tei,ri
ad graliaiii; gratiae, quia , in ea rivariendor tegeiu bsiendit. Nbn eriim-.ioriinis.res.ipSuni est quod de-.
earnaliter intelligit et imjilet. .'. > JftOiislraf;sicu't medicina riiortiferadiCi.lur.,rion quia
"
Ilaque,fralfes mei, elvosmottificattesiis legi, No- iriortem ferat, sed quia veneria liiorlifera deirion-
tandum , qijia multuni distafevidetuf haeeexposilio s.li'at. Ilinc-beatus Aiigusfinus dicit : « Lex peccali
;-_billa similiiudine quam praertiisit• illic enim virum et riiortis dicitur, qttia peecanlibus et iribrierilibus
d.xit mori debere nvulieri, utsplufa sit; hic vero propbsila est. J Unde idem Apostolus alibi (I Tim..
TmiTerern~dicit nlortuam viro, id est, Romanos nior- ( ' i, 9) :Lex hon est proposila jtisto, sed injuslo,,
tificatbs legi.Sciendftiri aulemfqttiauRomariisoceulta,
itqut Seiviamusiririovitaie Spiriltis,, elhonin ve-
Imoiiilracfabiliseral haec similitudo , sed, irt aperi- tusiatelilterm. In veluslale lilierae sef yiunt, qui le—
retir , idcirco noluit dieerelegem exsfirtelam Ro-
gem carfiahter iiitelliguni et ihiplent; in novilate
liianls, sed Rftmanos legi. Qubd tamen ,; etsi non spirilus ambulani, qui praece_!ta;divina spiritaliter
dixefit, subintelijgertdtthi,reliqiljt, quemadffiodunV . ir.actant.YeI:
ait illis illi,:npn in,velnstate lillerae, sed in no-.
S!!peritis,ubi :Prbnuniguideni, quiacreditasunt vilaie spiritus amJjulant qu'iexuunt velereftibomiiiefti
etoqnia Dei;; seciindum.iioii dixit, sed subaridiendum ciitii actibus
suis, etiiiduiiiifiioy.uiii quisecundum-
reliquit. Quoniodomortificati suntIegi;Vmanifestat: •Deuiricfeaftts esl itt jttslitia etsanctitale yefilatis.
pef-corpus Glirisli, sedquoniodoVpercorpus Gbrisii?
Scilicet, rqiiia ih passione crucis ejfts, oftvnesqiii Igitur.Vqttia dixefat, Tegem mbiTis, et nittlia vide-
in eum creduni, simril cuffi eo crucifixi suiit. Unde batur loqui"ad injuiiaiiv legis, iffio ad desiruciiofiera,-
Stiperius : Qiiicuiique•baptizalisiimusiriCtiiisioJesu, jioierat aii.quis dicefe ; efgp lex peccatiiiri esl.~Idep--:
ihmorte ipsius bapliiiqii sumtis, Narft seiendfiifi.quia qiifi sibi;quaestiorieiri propOsuIl.-diceiis :-Quid ergo-
multum se ofiendildiabolus et fefeliil, dum Christum dicenius:hLexpeccdlum;:est:?rkc-s\'diceret TNoii est
iiinocentem Occidif; dum enirri eum qui riihil nJoiii I)iia, uf diciiis.-Nbn eiijin •rifoplerea lftx iiiala, -quia
de"Cebatiridebitae-fnbrti- tfadidrt/orivnes quos debito riialuiVJ,_id est peccaUiin demoriSirat, qiiiii nori pni^
rivortis tenebat ariiisit. "• nis resid-ipsum est quod-osieiidil.El hoc eSl quod
Ut siiis .alieriusquiex morttiis resurrexU-.Sicilt mn- dicit, dbsit. Ut auteffi osleilderef Iegis vigorem et
lier , morluo viro:, absqiie foriiicalioijis , crimihe : qttare datri:sit, adjecif: sedpeccqiumtioh coghovi, nisi
trarisit ad alteriim ,.ita,Vcui lex exsllivguitur , Tiber petlegeriiyiiic quaefenduin-estuirum delege scriptri
transit ad graliam Evangelii, u.t sil alterius,: Domirii loquairir, an de lege nifturae. Quod autenf de legena-
scilieet Jesu Gli;risti,.quiex njortuis resufrexit. iiuvaelftqttaTur;nulltts dttbitat. Potest etiaifi. de lege
Ul fruclificeinusDei>;Deo fiTi.clifieatqui;non solurft (251) scfijeta:jjitelligi, ,naffi,iinuiiistiiitV;quod: enirtv
fiMictushonj operis, (230) ewknpla pi-Eebendbalios prohibet baec el iila, id est,, qiiftd tihi rion vis^aiiine
aedifical.Gunienimesseinus ih carne, etc. Qusereridum feceris. Si autemidem suril, quafe lex (252) scriplai
esf quare Aposlolus se siiosque suceesspres dicit data est ?;Scilicet, quia lex riaturae jairi defecefat., etV
(250) Thiparlic. , sed-eiiain / vel xquijjollentem (231)Tri'aulog:.Ioco;,?ci,ip/a,Jegituf scriptuid.
ajklendam putarem,, ne Ila iiripeiTeetus - sensus (252) In autog,,Vibi pariter Tegilur lex scriplura:
cvtdat..: --: ': ,: •-.•
191 ATTOtSlSVERCELLENSISEPISCOPI ! 1S2
liherum arhitriumpenefueraiamiullaluiii (255). Ho- A iri (257) parva aetalefuit, el quid agendum quidve
ininesergo, quandiu in parva aelale sunt, ei quid non esset ignoravit, quasi deeral ei lex nalurae;
agendum quidve (254j non sit, ignorant, quaside- ideoque peccaltim nesciehat. Potesl inlelligi et de
eslillislex; et ideo peecatum quasi deesl illis.flanc lege scripta. Nam, quamvis octava die cireumeisus
igilur iegem nescit infanlia, ignoral pueritia. Hinc sit, et quaedanialia legis sacramenta susceperit, quid
estquodpuer njaledicit patri el matri; perculitpa- Lamenilla significarent ignorabal. Unde quasi sine .
renles, nec lanien e\ iinputalur, quia deest lex, Sed iegevivebat. Congrueniiuslamen ila inteljigitur(258):
qtiis hoc invenit ? Sapienlia. Nunquid ergo mala est Ego autem vivebain sine lege aliquando,:id esl, in
sapiejiiia, quae hoc invenii ? Absit. Yerum ipsa sa- variis concupisceriliis ' conslitulus; sive ftie vivere
-
pienlia saejieper cognilionem viliorum atque virlu- pulabam.
luni sihi invenit malum, dum sequitur nialuni. Sed ctitn (259) venil mandatum, peccalum revixit..
Nam.coiicupiscenliamnesciebatit;nisi texdicerel: Quidest, revixil? Apparere, senliri, rebellare coepif.
Noh concupisces.Nola qnia non ait, concupisceham, Et, quia (240) nbn ail, vixit, sed revixit; in primo
sed concupisceniiam nesciebam, tanquam diceret : enim bomhie per [ransgressionem legis iiaturaevixit
Eral quidem .concupiscenlia; el ego concupiscebam, peccatuni, et eumdem primiipicaplivavit, ideinde in
sed nalurale bonum esse putabam ; niox atiteni ul ~$ cunctis praevaricatorihus revixil.
lex mihi coepit dicere : Non concupisces, jniellexi Ego aulem morluus swm.Qnare se morlujiffi dicil?
_;on esse naturale boiimn, sed accidens nialum. Sainoh in carne erat? Eral uiique, qtioniani in car-
Magtnim ergo boinim lex, qttae praecepiliionesse nis fragiliiaie maiiebat; sed morluuiri se dicil, quia
conciipiscenduni; sed hoc ejus viribus implere non manifesliis praevaricatorTactus est. Moiluus sitm,
possum. flicil, id esl, rooilutim meesse cognovi, qtiia.sciens
Occasione auiem accepla, peccatuinper mandaium peccavi. Qtiaivtoenim quisque sciens pecpl,.tanto
(iperatum esi in tne omneinconcupiscentiam. De qua atrocius puiiietur. '.:',
occasione dicit? Scilicelrationalis aetalis. Homines El iiiventuniestmihi mandaluinquoderat advilam,
eniffi quandiu in parva aetate sunl, et quid agendura liocesse ad mortem.Noiandum quia non ait, daluni
quidve non sit riescitinl; deest illis peccatiim, eum- est, quia secunduiii mandalttm, rion ad riiortero, sed
que veniutilad rallonabilis aelatisamios, quo scientes ad vitam dalum est.-Ait itaque, hivenlKih,':a'csi di-
peccaiil eo alrocius puhientur. Itieoque ait Apostor Cat: Mandatum quod ciistoditiim poteral esse ad vi-
!us; occasione accepla, ralionabilis scilicet aetatis, lam, nori ciistodiluminvenliim esl mibi adjffiorteni;
-
quasi diceret : cunique veni ad ratioriabilisaelatisan- ejus qttippe iraiisgressio gigfiil mortem. Unde con-
rios,coepiconcupiscere, sed non omnia; utaiiiem lex C sequenter adjecil: Nampeccalum, occasioheaccepta
niihi dixit: Non concupisces,peccaluniconciipiscentiae per mandalum, seduxit me, et per illud .'ocbidil. Q.ria
quod prius in me erat, quamvis nescireifi, per jiian- oc.casione? Ralionabilis utique aetaiis. Etlapte ait,
dalum legis quod coiicupiscentiam (25S)prohihebal, seduxil tanquani dicerel: peccatuni, accepla occa-
operatiim esl in ine onineni conciipisceiiliam, qtiia sione ratipnabilis aelalis, suscijjiens pretiuffi carrialis
fecil roe pravaricatorem legis: unde inventusftii in delectationis fefellil rne, et per ilhid occidil, dunv
onniium remm concupiscenlia. Hinc bealus Augusti- mandaliimlegis.me trarisgredi fecit. El, quiajiolerat
' nus dixit: « Minor eral concupiscenlia,quando anle: aliquis dicere: Ergo niala esl lex quae siio Tnandaio
legem securus peccabas; nunc auteni, opposilis libi liomiriemoccidil,.extemplo in laudem ejus :exsilivi!;
obicibiis legis, fluvitis concupiscenliDe freiJatus est, dicens: llaquelexqUidemsaricla; el manddluin san-
tion siccalus: quaele ducehatobicibusliullis,obruille cium, etjusiumfet bohuin.Lexsanctaesl,qttia obser-
obicibus ruptis. Goncupiscentiatua miiioreral quaudo vatores subs saiictos eflicil. Siraihteret mandaliim,
tuatnnjovebatlihidiiiem; oiiinisesljquandoiransceri- quod sua sanctitate, justitia et boiiitate sttps ohser-
ditlegem.Visnossequamraagiia sit? Videquid rupit. vatores sanctos, justos et bonos reddit, et praecipit
Non concupisces; iioii honio dixit, Deus dixit, etc. » non esse concupiscendum. Rursus aliqiiis dicere po-
Sine lege enim peccatum moriuum erat. Quid esl,'JD terat: Iioiium ergo legis maiidaiunj Uhi factum es.t
morluum erai? Latebat, non apparebat; quasiigno- malum? Httnc praeveniens,subjungit: Quodergobo-
ranUaeteiiehris sepultumjacehat. nnni, niilii [acium est mors? Quasi diceret: Non i.ta.
Ego auiein vivebamsine Iege aliquando. Quid esl est, ut asseris; nori enini boni niandali, sed meo
quod se aliquandp sine lege vixisse dicif? qum alibi vitio rrioriOr,duin niandatiimTegistransgredior. Lex
dicat: Quasi Israelila eram, Hehraeus ex-Hebraeis, quippe non est mors, sed legis transgresSio gigriit
ex seinine Abrahae ef tribu Benjamin, oclava die morlem, et boc est quod infert: absit.
clfcumcisus.(256),noii est 'contrarium; quanditi enim Sequitur : Sed peccaium, ut appareal peccalum;
(253) Scilicet propter igiioranliam eorum quae epitethon hoc parva \n aulog. reperire fuit, semper
licerent, vel non. r)rni)«scfipium adinveiiuimfuisse.
- (234) Aulog. Quid vero. (238) Textus bic hac vice, hocque loco ila iscriplus
(235) Amog. cqncupisceniia. inveiiilur : Ego aus. L.u. .]'"_
(236) Ad Philip, m, 5. Cij-CHii!cis»soctavo die, ex (239) Vulg. venisset.
genere Israel, de Iribu Benjamiii, Hebrmus ex He- (240) Foilasse quare cum ptnicto iiitefrogalionis
brmis, secundumlegem Pharismus. posl verbum revixil. Vel ila tnore indicativo, et ecce
(257) _Jt verilali usque ad sciTipulttmserviam, - rjtiia,etc, Alioqttin minus absolutrissensus yidelur.
ftbiter hic diclum sit, quoUescunque usqrie adliiic
.'_._.*,-'. FTPARITIfJ iNRPJRTOI.AS PATIII. — 1N KPIST. AT\RftM. 10.1
pir bbiiummihi opefqium esl inortem: Hic aniniad- A : Beaujs vefo AugustiriUsTiaexpbiut; Egofdritetri^Wi
verienduiri,' qiiia nftii ail, ul sit, sed ul appareai carnalis sum vehnndatus sub'peccdio.,\d es!, peccaus
lanquam, dicerel •:' Eral peccatum,-sed non appafe- prelio carnaliunv voliiptatuni.
bat ; ttt atileiii ajvpareat peccatum, per bonuffi legis Quod eiiini dperor, nonihtelligo. Quomo.d.onon in-
maiidatum operatum estniihi fiioftem : dura eiiiffi telligit, ;sT,operatur? Aut; quis operari polftst quod
mamiaiusn l.ransgredior, riioriem iricurfb, el peeca-- ,non iiUelligal? Ita ergft accipieiHfiimest:, quod enitk
tuni niagis mariifestalur. Ul fiat supra inoduiri pec^ (248) operor,.nowinlelligo,,\d est.iioi.v approbo,'ribii
caluni (241)- peccans pef mandalum; Quomodo fit •desidero,-non laudo, ripn inihi placei; sic enim
peccatuiii supra mbduln peccafis pef fiiaiiQalum? dicluiji est, siciit Dominttsjn Evangelio dicit: Nescia
Quia, qrio aliquid iiilege prijhlbelur, eo ardeniius vos (M-altli.:xxv, .12),-id est, rion appfobo. AIiier>
amatuf et riiartdatuifi fnirius chstodifuf. Beatus yefb Quod operqr, non inletticjo: id. esi, legis pi^aecepio
Aiigusiinus dicit,~peccairim-lieri supra niodum pec- parere cupib, sed meis vjribus iinplere fton possiiivi,
cans pef maiidaliim, quia non soliihipeccaiuiii est, Neri (247) enim quod volo, hoc ago. M esl, nolo
sed praevaricalio (242); niiiius eriim est peccatum, concupiscere, sbd.conCupisco. El hocrist qiibd seqrii^
dttni sirie riiandato qttis peccat; cuiri vero Seciiriduffi Trif ; (248) Sed quod odi, illud-fdcio. id e'st,nOlens
(245);mandatuffi, modoVexcedit.(244) Scimus enirii R Cortcupisco.Aliter. Noh'quodvolo,Jio: ago, iedqiiod
quia iexspiritalis esl. Lex spiritalis'est spirifalihus, odi, illtid [acio;\dest,'m m:\lo, quoclahbsse cupio,
Carnaiibusvero cariialis. lllis enim spirilalis est qiii voeatus (249) invenior. Polefantitaqiieflliqui stispi-
eairi, sftirilabier IraClant et cuslodiufit; carnalis verp cari et dicere Apostolumusqrie adpeceatum venissa
illis qttveam cariialiter iiiielligufit ef iinplent. -Quod *etpeccasse. Ideoque suhjurigit : Si aniem quod nblo-,
auteijv eis Carnalis est, uon ejus. sed illoruih est iltud facio, conseniio tegi, -quoniam bondfSed, qito-
culpa qui ea carnalifef utuntur. :-, . ; modo legi coiiseiiliebai, si-qttpd nolebat agehat? VI-
Egb atiiem carnaiissum. Quid est, quod se carna- •delicel, quia lex bpna, et voluiilas ejusbona. Et esl
-lemdicitjCum superius sesuosque adjulores non esse .sensus: cuni lex proecipit .-NoiiconcupisCes,etegft
in earne, scd in spiritu dixeril? Quapropier scien- nolo concupiscere; duin hoc volo quod lex vult, riiea,
•duni quia. iivcafiie' rion '.efali.'quoriiariiVinspe cariia- Tetlegis uriai lvvoiistraiur esse voluntasy:Aliter: Lex
liuitt ferum non contidebat, sed, cariialis sum, dielt, praecipit ffon eoricupjseere, ego autem concupis.o;
id cst, nioiTalis. Quod ulique si dicerei, recte oui- :sed qula riifsuni lex dicit ; post coriCupisceritias
Tiino diceret. Sive, Cafnalemse dicit, quia in spe , iuasnoneas, et a v.ftluptaUbustuis aveffere; dum
Tuturae fesiifreciionis carnalis absqiie ariibiguiiate concuplscentiis resisto, et voluptales meas fiori
«confidehat.Venuridaius sub peccdto. Quid Csi, qubd 'G sequor, mea et legis una proliatur esse vftliiiJtas.
dicit -se venuiidatuiri «ub peccato •Cuirijani Tedem- - Nunc aulem jam rion ego bperor iilrid, Notaiidiim
^plus esser? Veijundaium se sub peecato dicit quiri Tjuia nonait : Ego aulemnqn operor iltud, sed, hune
in carnis fragilitatemanehat, qtiam primris hoirio autem jam non ego operor illud, qtift dicto ostendif
incurrit Bei trahsgrediendo praecepirtm. Acceplo qtiia, quaftdiu sub Jege erat, libenlef coiicriiiiseebat;
eniffiVpfetio.camaljurii; vpliiptaliim. se diabolo sub^ postquam vero fedetnptus est, divina gralia" adjTilus,'
didit; et venundatus sub peccato, pmries venunda- elsi •cbncupiscebat, 'tanieii forfiier fesistehat. Ait
Tos gtejiuit : in qria, veijundaiiorie orivnes manerit ergo; mtnc autem, id est, diviha gratia liber.tlris,
elianr post Christi baptisiiia. Iii baplismate eiiim, non ego operbr illrid; id est, riolens pecco. Potefat
licet peccata laxentttr, carnis lamenTragilitas niahet ad lidee aliquisVdicefei qtiis ergo operatur? -Unde
risque ad: diem resuiTeciionis; .Chrjsius Igituf ab confestim :adj'ecit: sed, qriocl:habttatm nie;,peccdluni.
iilraque venttridatiorie fedeffiit, ariimae scilicet et Peccalum dicit carfiis fragiJitaleffi, iji quafti pfirivus
corporis. Unde pulchre- Redemplor dicitur; a ve- homo incidit pfopter peccatum. Rursus ftlijici poter
nuiidalione nanjquer aniriiaeliljerat, cuni iij bapli- ral: unde scis quod non Tu opereris,sed peccalurii
smate peccata relaxat;; a cOrppris yero redimet,, quod in te hahitat? Urideconfesiiriv subjunxit: Scio
cum ribs a tiioiTuisresurgere faciet. De hac redertir-'; " enim; qnia-rioiiJiabiial:bbntitn inme; et, ne dubiuni
ptione alibi dicitiAdopiipnem filioruni'Dei exspectaii^ esset quod ail, inme, exposuit. _ hoc es(;:in curne
tes,_ redempiipneih cprporis noslri (Bom.- viii, 23), mea, Nariivelle-adjacet milti, perficere qulem bontihi
(241) Tn Vulg. ribn peccalumpeccans, sed peccaits lilteraruril.scriplus est,'i.ta : quod eiiim o. n. o, .
peccalpmiriyersb ordine Jegiiur."..?:' (247) Vulg. ila liabet: hon•enim
~ qubd Volobohum
In
(242) Prpposit. huj. ep._ibi,: ttbi nori est lexf iidcfacio. ,.i ,:;
nec prwvaricaiio. Vulg., ita : sed quod nolo malum, lioc agp.
(248)
(243)-Parlic. per, quaeperperam, imo contra seri- (249) Verburiiistud vocqius\in Aulog., non omiiino
sum jacere videbatur, quaeque iftter yerba secunduin _ elarurti; priniae enim duae litterae aliquaiitisper,. et -
etmandatum j'acehat, expungeiidam putavi, "nieojuiiicib, data opera, fthliieraiae surif, inter duas
Ih
(2T4) Autog. niarg., cap. X.VHI. vero sequentesiitteras c, a, aliquanto altiiis Titterao
(245) In Autog.Texttts hic, ul et alii sftpra, coifi-
pendiosescfiptusila legitnr: ego autem cl.s. u. s. p:r. ihspicitiir, ita : Voc^tris.Forsitaftiioii.focfltMS, sed
lilteras scilicef prinias quiiique. utp6teviftitiales vef- -coacitis.legertdufri,quod majoreiri lttcem ex his quae
boruni cifali lexlus facile.mihi fuit-Interprelari; ulli- iegeiiiiir ad fepeiitiofienVliujusce textus paulo infe-
- liiaffi vero cui hbno scriplam dixerim, iiescio.
"»"_, 1'ius ppsilam'desujnet, cum scilicet coactus corit'-;
t246) Textus hic, aeqtfeac supra, ope initialiuiri pisco clarissime.scriptuni habebilur.
.95' : .'- ATTONISWERCELLENSISEPISCOPI -.•: I TiiS
MOii invenie. Notandum quia ribnail, Tacere,Vsed;k-aiilemscienlimb.oni ei tnali 'noriedmederci (Geh. n,
peiiicere quasi dicer.et : adjacet-velle, id esl, nolle 16,17); tuncenim coepit esse iSte conflietus. Ctir
concupiscere; adjacel facere,:id est, coiicupiscenliis aulem illa mala, id est, membrofuni etpecCatilex
resistere,'sed:sioii adjacet perficere, id esl, sine con- dicitur? fttiia legitinie faclum est,-uf, honiini qui
ettpiscenliis esse. Gur; ergo lipc maiidalum esl da- nolUit obedire Deo suo, non obedirel caroiipsius. Ex
•luiii, si perfici rion potest? Quia, etsi in hac vita poena quippe peccati descendil. Et est serisus: Coii-
sine concupisceniia vivere nort-possumus : Quoninm deleclbr chim legi Dei-secundumihleribreni hoiiiinem.
eotpus quod corruriipilur, aggraval animam,-et depri- -(251) Condeleelor legi.Dei secundurii hohiineffi, id
"thil ierrena trikabilatio sensutn multa cogiianlem est, nolo concupiscere. -Yideoaqtem aliam legem in
i(Sap. ix, IS), perfieieliir taiiieii in :;futuro,Verini eri- meinbrismeis, rephgnanlem.leiji mentis niem, eVed-,.
mus :Deo et augelis. so.ciati. Ut autem oslenderet ptivqhiem me ih tege peccali, qum est- iri membfis
quOmodo pefflcere non inveniret, .adjeoit;: Non meis,id est, coaclus (-232)coricupisco. Gaptivanlerii
eiiim quodvolaboitum, hoc ago,-$_ed quodnolomalum, dicit, captivare volentem, vel certe ad exteriOrem
Jioc (acio. S.ed, quod est malum quod nolens agehat? boiHinem refeiTur,, qui .qupUdie-corrttmpjtur.Tneo
.Cpricupiscere.,Sicut ,el bomimVqijotl yolejis agere sane quod homo secundum interiorenvj bpmiiieftv
rion polerat, estsIftecoiicupiscenUa esse. Uride bea-' B- legi Dei Coftdeleelafur, magna Dei miseralio Osten-
4us-Auguslinus r.Qii.od ijolo ijialunl,boc ago, id est, diiur; exlerior enim homo quotidie cofrumpitur;
^cohcupisco; sed nbii vincor, quia nvalaeconcupiseen- inlerior vero divina miseratiOfte inspiraijis prbficit
-Uae rion.-assentip. Ideni vefo :R. Atigiistiiius dicit, ct iririovaiur de die iu diem. . . ;
qnja riialiiiii, quod .agere nolebal et.-_igebat,.libido Infetix ego jtompJ Qiiia yi.deratiApostolusTioe
«raf. Do qup roaio alibi dicit _;Daltis est mihi sttmu- L-li.ellmn' sibi inesse, quaerens refugium, nuilum JH se
lus carnis mem, angelus Salanm, qui jne colaphizel reperire vpoluit; ideoque exclamavit : iiifelix ego
(11 Cor. xn, ;7), Eibidinem quippe suis virihiis vin- Iiomo:''Iiifeiiceirtse dicit, propter carnis; fragilita-
pere volebal; sed quia non.poluit, idcircoexclania- teni, in qua manens, etiam noleps."COiicupi.sceb.au
yii:.' hon enini quod volobonutii, Clc, ;'- Sed,:Cuin oniijes;rtvpi'iaijttii',lainbpniqiiariielroali,
, Si auleniquod nolo, iliud faciOyideslfMaetus.ffitQ) jiii etimpii, qtiod ifianifesiat.extrertJusdies illorum _
eancupisco; jam non ego ppendr illud. JQuod dicit quid sibi vult quod Apostolus subditV:Qriis me libe-
jam, sfiperiusaecipiendunj est, Et quia potefal dici: rrabit de cotpote. mdriis' liujust .Ei hoc pre ma-
quis ergo operatur? suhjimxil: sed, qu6d.hqbiiai.iii .gno (2S3) gratiae Dei trihuit. Sed noiaiiduffi quia
me; peccaluii%, id .est, -carnis fragilitas.; liane eniiii rion ;aif jlantumj de-corpore morlis, veruhi addidit,
yoluit peccati noifiine designarL - Ctttijusj Mali enini, elsi liberenfur de corpore mortis
Quid vero est quod Apostolus nttnc se non ppe- hujus, tameri-.reverteniur ad corpus monis hiijtts,
fari, nunc se; operari dicit, nisi qula .pperabatur qupniain morlui ad supplicium deduceniur; cunique
.concupiscentiis resjslendo? Qperahalur fragililale, jesurrexeririi, eisi iiiniiortaTia -corpora |-recipient,
jipft operabatur yolttiitale; p.perabaiur carne, iion taiiven,cofruptibilia, cum qiiihusVsinellne crucien^
pperabatur inente. 4ur. Soli ergo electi de corp.ore mortis ijujus.libe-
." -invenio igiutr legem, volenti mihi fdcere bonunt, rantur, quoniam, dunv nvoriuntur, ab hoc confiictit
quqniam malum milii adjacet. Et est .sensris-: mihi liberati, ad gaudiiim transeunt, et resurgenles, cor-
TOlenti ifacere horium, Invenioilegem boiiuffivLex pofa incprruptibilia ,et immortalia fecipient, cunv
cniffi boiittm est, quia; bpna |>raedieat: Sedlioc bo- iqUihussine flriejliBteniur.Tgittirfinum-soiumigfaiiae
iiuni meis viribus -iniplere npn .possum , quoniam , D.ei(254) refugiufti invenit,ideoquesuhjiiniii-:^m-
inalum niilii adjaGet, id est, carnis fragiliias ad tiaDei, ac si diceret: NonvmeisViribus. non meo
malam concftpisceuiiam cpgil, Et quia Phsenra conatu, sed Dei miseratiorie liberahOr. El pulchre
sera.ritquae dixefat, Qiiasiexponens, siihjunxit: Con- Bubjiingiti per Jesum Ghrislum Domiimm hosir-uni,
delecior eiiim legi Dei,. etc,"Iii quibus vefbis .Jioiaii- qiioriiam, sicut 'pef ununi mors, ila et Iper uiiiim
dum quia quatitor ieguin Tacit Apostolus uieiitio- '" resurrectio nioriuoruiri,; sicut ?eaim in Adam-omnes
aieni-_:Bei, riierilis, peccaii^et riiembrorurn, Ihe ifioriuntur, ila in Christo OronesvivificaiiiiniurvTgii-
iuitein quatuor driae siiiit;, nairi lex D.ei et nienlis tur, quasi dicerel aliquis: quae est Tiaecinprs, (pra
iuna est; membrorum et-peccati similiter una; qua tanlum a cOrpore li!jejar.j desideras? Conliiiue
Sed quarido Prtae sttnt iiae Iegcs? Scilicet, cum addidit ; Igilur egdjpseMenteservmlegi.Del^-.cdntw
pritims hoino iiiparadiso legem Dei transgressus quteni, tegipeccali, iiaee_-estmors):(2SS.)..Quoddicil,
j&iViJBide omtii ligno varadisi cotnederet; de ligno ego ipse, inlelligendum est, egb .tet-ribri.'.aliu.s";:.p_r__yi

,(2S0,) .CoffctfisfoiTasse1'egendum etiani iri:supe-' J(2S3).Epilethori: iiiagiio truncuro, sensttm sinere


.fibii ftoia, uhi adliunc eunjdemTextuinVnftnomnino videlur.. Ex liis jgiturjjuae seqttuptur afgijere est
clare:vocatiis legitur. Addenduni subs.iaiiiivum nomeii foriasse beneficio,
^ (2at) In autog. qualuor yeiTia baec post notanv velpbtius refugio,"juxla id quod inlerius: habetur :
Ita scripia sunt compendiose. e, t. d. s, h. _ igilur unum sotuin graiim Dei fefiigiuiriiniienh,. . ,
::(252) En iterftra repetita eadeai vefba, pef q-iae - (254) Confer vecba haecciinuTofa superiori, ,
•ibiiTifiijattiririlelligefiiiaexpositipriisprijiisex npiis (2SS) HaeCyefba, in margine.iuferibrii.aut.og-.Je-
. ,t>atllosupefjpribus"ad vefba.fecqiits invenibr* . ,,.guiitur.' ,: ,. _;-: .':. ::.:..:;
'Ztt EXPOSITKKIN EPISTOLAS PAULI. — IN EPIST. AD ROM. •'«8
'-flil eiiim per Spirilum sanclum, fuluros haereiicos, _"k. Quare autem impossihile esset, osten(litcum:suh-
-.qui dicerent natjiram aniniae esse a Deo, carnis vero dilur : in qiioinfirmabdtur per cftrnem. Juhehat eriiin,
~a,princlpe tenebrarum ; ideoque aii, ego ipse,. tan- sed non adj'uvahat; infirnia prapcepta dabat,'sed,fion
-squamdiceret: non esl ut asseritis; non enim duae .sariabat. Per cariienv vero dicit, jier carfiis iiitelli-
•et contrariae in me sunt naturae, uiia a Deo, allera gentiam; nam lex sjjiritaliler-inlellecla eadeni est
~a tenehrarum priiicipe, sed egoipse, ttifus ideiiique etgratia Evangelii. ..,._•
liomo carne servio legi peeeati, scilicet coneupi- . PeusFilium situm millens in simili!udine'(259)
scendo; mente-vero, legi Dei, id esl, coneupiscen- earnis peccati. Dicendp_ siHim, oslendit quia el
-iiisresislehdo. priusquam niilteretur Filius erat.VEt nota quia non
..."Poierat M haec aliquis dicere: quia carne legi ait : Iii carrie peccati, sed in siinilitudine carnis
-jieccali - servjs , propter hanc servitutem aliquid peccali : Filius enim Dei venieiis, non carnem pecr
damnationis acquiris, an non?Ideoque subjunxit-: •cali de Virgine, sed similitudiiiem xariiis peccati
<256)(CAP.VIII.). Niliil • ergo,(%$1) nunc datnna- susceptt. Tn carne quippe peccati, mors sinjttl est
tionis est iis, qui sutit inChrisip Jesu, et.c. Ac si et peccatum,; irv siiiiiliiudiiie vero carnis peccati,
diceret: (288) nihil mihi 'damnalioriis esl: nec so- •sola mors quam Douiiiiiis pro nohis pertulit,,nul-
Tum mihi, sed et oifinibus.qui sunt in Chrislo Jesu, _B lum omnino habens -peccalum; unde Pelrus aposto-
qui non secundumcarnem qmbulqnt. Illi seCundura Jus : Peccalum non fecil (IPetr. n, 22), etc.
carnem-iion ainbulant, qui, elsi -concupiscunt, con- Et de.peccato damnavil peccatum in carne.-'Qn\d
cupiscenliislameii foftiier resistttnt, et idcirco in sibi vult quod ai.t,de peccalo, cuiirPelrus dicat, quia
Christo Jesu sunt; quique, elsi anie bajnisnium, ipeecalurtvnon fecit? Sed sciendum quia mos fuit in .
concupiseefitiaepraebuCrunlconsensum, aut aliqtiod- Veteri-Testainento fttfimne s,acrificiumprp peccato
flagitium eonimiserunt, Vper sacramentum lamen peccatunv diceretur.: -Tale sacrificium Tactus est
iapiisini et lavacrum regenerationis tolum iu eis -Doffiinus,:cum seipsum pro nphis in ara crucis
deletum esl, ideoque niliil est eis dariinationis Et obtulit. UndeTdcm Aposlolus alibi dicitj Eum. qui
tanquam qftaereret aljquis qupftiodo a damrialione :[noii\ (260) noverat peccatum, pecCalUtn.pfo .nobis
liberatus sit;; addidit yLex enim -spirilus vitm in feeit (II Go>.y,.22), id est hostiani pro.peecato. De
Chrislo Jesu libetaijitmc. a lege peccati el morlis. •carne ergo, quairi de Virgine sinepeccato sumpsit,
-Ecce Appslolus terliae legis nienlionem facil. Sed -nuiiquanipeccando,prtine invnphiS;peccaturodainna-
qttaeest haec lex sjiiritus elviiae? Haec est lex fidei -vit,GUriieam (261),pro peCcatoPatri sacrificiuiii fecit.
et niisericordiae; lex haecesl graliae Evangelii, qiiae Ad quid peccatum damnaveril, aperilurcum snb-
ideo lex viim jficitur-, quia a morte-liberal;: lex*G' dilur :Ut jusiificatio legis implereiiir in nohis. Jiisli-
-spiria.s, quia vivifical. Quomodp aulem baec l,ex a .ficatipnemlegis dicit spirilaieni in lege inteiligentiaiti,
lege.peccati el morlis liherat? Scilicet pef bapti- Justificalio efgolegis in .iiobJsTiiip.leta-est,-cum legem
sifiunvremissionem bivvniiimtrjhuendo peccalorura"; ^jiiritaliter: inlellij?entes,;:perlayacrum baplisnii ct
liberat eliaina lege cbrporeae morlis, quoniam san- ..gratiam saiicLi Spiritus juslificati sunius. Et ne di-
cli, elsi in cofpore nianeant, per-spem -a inorte -cendo, in nqbis omnes compreheridiss.eviderciur,
carnis j'amTiberali sunt, quia quandoque resurre- ^addidit : Qtij non secundum cariiem qmbulamiis, sed
cturi sunl. Et, quia lex Evangejicaegratiae nemiuem secundum spirilum, de quibus paulo superius dictum
- .- .
liberal, nisi per C'iris.uin Jesuffi,-ideo a\l;-Spiriiris ^est. ;:'.: :..-•
mtminChrisio Jesu. \ - Qui enim secundum.earnem suni qum cafnissunt
Bt auienioslenderet quoniodpid -factum sit, ad- sapiunt. Secuniliimcarnem sunt qui ininiico viceni
jecil : nam quod impossibile:eral tegi, etc. Ecce reddunl, aliena -rapiunt, et sua non largiunlur et
Appstolusjam rquarlae legis mentlonem facit. Sed alia bis siniilia aguiit; ideoque quae cafuis suift
quae esl haec? Nttnquid l.ex menlisautmembrortim senliunf; e cOnfrario, illi secuiidum spiriium sunt
atque peccali? Non utique, sed lex factorum et qui ista non aguril, sed, Spiritu sancio-adjuvanle,
pperum.; lex baec est quaepopulp Dei p.er Moysen terrena despiciunt, et coelestia appetunt, de quilius
dala esl ifi monte Sipa, de qua supeiiiiS': iex qui~ suhditur ::;Qui verp secundum spirituin qum suhl
dem sancta, Quid ergo eral huic legi impossihlle? spiriius seriliunt. Caro enim de terra facta est; spi-
' ut suum-audilorem Pbedienlem
eipeffeclum face- ritus de coelo dalus est, et idcifcosiiigula sua Ipca
fet, .quoiiiaffilex liaecneminem ad perfectum addu-. . requirunt. Unde si cpiuiiigat ut caro a, spiritu sti-'
cit. Hinc beaius Augustinus -dicil, quia hflic legi pefelur, lotus liomo,dlcitur spifitalis; at si spiriIus
inlpossihilereratliberSre a lege peccali el morUs. . a cafne. tbUfs"ybcatuf carna.lis. Ndiir jpfudeiuia
'. /256) Hic inclpii Vulg, e. Vni,; ': . , yerbum ergo etiamteVulg. aliisque texljbus legi;
f257) Iri Auiog'.verbuni ergo liujusce textiis si- •verbtiiiivero.jiec inispiam. '
gnalum est.jeo signo, qttbd expungejidis verhis suh- (258) In.Autog.,mafg, J5.TJJ//,;;. P. '

esse solet. Supra ipsum auiem sci-iptum legitur ver- . (2S9) Vulgi simiiiiudinem. ,
bum iitiiic.Posl verburii vero esi, ante alierum quod . (260) :DeficiT:partic.nonia aulog. _
Vsubsequituf iis, legiiur nec; quod similiier subsi- (261) In.autog: iegiiurea; &edeam,\d est-carn.ein
gnaiuni est eodeni sigho, qiio vefbum ergo expun- legendum putavi. ''"
geiidum deiiotaiur. Iflud lamen notanduni, seilicet
f§9 ATTONIS VERCELLENSIS EPISCOPI 266
earnis, mprs est (262). Prudenlia carnis propria esl _._ poii contemiiatis, neque pro parvo ducatisiSpiritum
terreiia diligereetcaeleslia despicere; el ideomors Chrisii hahere, quoniam aiiter.ejjis esse iion potesiis.
esse diclluiy quoriiam riiortem ingerit. Prudeniia Spiritus Chrisli idem est et Spirilus Dei;| qudniarii:
. vero spiritus, vila el pax. Prudenlia spiritus esl Patris, et Filii -uimsest Spiritus. llii ergo ;Spirilum
teroporalia coijiemnere et aeterria appelefe. Ilaec Ghrisii habenl, qtti C.hrisHimdiligunl, et ejus prae-
prudenlia; vlla dicilur, qiii.avitaro cbilfert; pax vero, cepta bustpdiunll; ideoque Clirisii siint,.!quoniaifi;
qttia in paee quiescefe facil. Naiii, quamvis multa Christus iii eis manet. Ijvseeniro dicit: Qui diligii
temporalia daimia sancUs ingeraritur, lariien, durii ine (266), mqhdala tnea servdbil, el Paler tiieus di-
; lemporalia cuncla despicluni, inVp.ace qriiesciinf. liget (267) eiim, et ad euiit veriiemnsei mansioneih
Vel, pax ifticitur, quia ad cogiiitioneni\yerae pacis, apud etiin faciemus (tbid.). Uhi aiitem ffiarietPaferj
quse Christus est, perducit. '.,. V"'v. eiFilips, ibi et amborum Spiritus sanclusJQui vero-
'
Quoniani sapienlia carnis inimica esi~:D,eo.Sa- iriale resisiUiit, irialediceiiU irialediCiiiitet cuiicla
pieniia cariiis eadem esl et pruderitia ejus quse, qttia bujusniodi agunt,: Spirilum Dei iibn hahehi, ideOque
Oei praecepiis non obedit, sed ejus mandalis coritra- rioii sunt ejus. Unde restat ut siiit alteriiis, id est
dicit, inimica Deo dicilur, quonfam, sicut ipse in diaboli, quia cujus Ppera quis facil eius fllius ap-
Eyaiigelio;:dicit,si quis diligit me,Iriaridala me'a:(265)I^ pellatur. ;, ; .- , :: ! ;
servabil{Joan. xiv, 25); idebque legi Dei nonsubjici- •: Et ut oslenderet Aposioliis quaritUnl fbunus sit
(uf(264). Gharitas quidem legl Dei suhjicitur, quia Chrislum hahere, subjecit : Si autem Cliristus tn
lex Dej esse probaittr; Cupiditas vero, quaeest sa- vobis est, cbrpus quidem inoiiuum est propler pecca-
pleritia cai-nis, liori suhjiciiur, qiibhiairi,"si exalteia iurii, etc. Uhi notandum quia nftn ait, propter ter-
parte videat justiliam et aequilatenv,ex allera com- fenain rra_giiit:ateiri;primus eiiim IiomO riori ideo
modttm terrerium; nvagis boc adipisci desiderat jnortiius est, quia de lerrae pulvere faettts iest, sed
quaiii justiiiam el aequitatem servare. quia peccavii. Talis iianjque a Dep plasroalus;est ut,,
Sed qttld est quod suhditur : riec ehini potesi? si 11011peccaret, ad aiigeloruni digiiitaterii, eiiani
Nuiiquid iion poiest hofliosuhjici legi J3.ei?Potest Sine mpfte, iraiiBiret. Liherurn quijjpe afbitfiuiiv
ulique; sed prudeiilia-carniSj iion pofest: est eniin illi cojicessum esl ut, si Vellet, lion peccaret, imo:
niertlis cofrriptio el viliuiti, fioii a Deo creatum, sed peccare iion pbsset: QripiiiaivV,cUiri praedestinatp-
a diaboiolhveiitura ; hoffio vero, sariafr vitift potest. ruffi nunierus esset inipleitis, ipse cuiri Otiiiiihusqul
Veruftvqttid csl quod sttbditur : qui qulem in cqrne Cx eb creareiilur, ad angelorum solidilafpni (268);
Miht:Peo]placefe noii pbssuiii? Arrtvonet Aposlolus .;, transiret : sed, qpia magis elegit peccafe (269),
et Romaiii iii carne eraift? Aiinori oftines sancti *->iiiorluus est, et binnes, quos genui.t, niorlttbs geuuil;
«larlyres in cafrie posiii Deo placuerUrit?-Sedscien- idebque ait Apostolus : Corptis riiorluum est pioptei
dttm quia ilji cafnem poiTabaijt; poii portabaiitnr a peccatum (270). Notajiduni e'sl. eiiam quiri rioivait
carrie; Tir caiTievefO illisuiit, qui opCra earriis fa- "mofiiufuiri, sed ritoiiuum, quoriiam, elsi cofpus
, ciunl, qui cariialihus voliiptalibus obieetaniur, et id- riiiiuscujusque vivere videatur, jam tainen mor-
circo DeOplacere iion possunt. Ne Crgb scandaliza- tuum est, quonianf in eo fiecdum innovatp; pef fe-
fentur Romani, puiantes;. Aiiostplura dixisse iJlos surrectioneni, peccati ' - meriluih,.id est nioftis fieces-
soium Deo~jjJacere, qrii janv 'oCcttbuerantv idcirco sitasmanet.- '." i
subjecil, volens eos ad meliora incilare : Vos aulem Spirilus" vero vita (271) propiet justificalioiiem.
in catne rion esiis, sed in spirite.Vjri spirilu surit qui Jnsliflcalioneni illam dicit quaein baplisnio ;celehra-
'
ppera boria, non sub, Sed saiJcti Spiriius adjtttorio tur. Ariima eiiim aiiciijtts fidelis in baplisiiio, rela-;
iroplere jiosse confiduiit. Ideoque subjuiixit -. Si xatis peccalis, pef gratiam'sancti Spiritiislvivilica-
tamen (265) Spirilus Dei Jiabilal invobis; \d est, si tur, ideoque vita esl; Sed poieranl Roirianiad haee
Spiritu Dei agitamiiii, SiSpjrilu Dei docemini. dicere : Ecce; SpirltUni Chrisli hahemus, quod ffia-
Igilur, ne Roinani pipVparyo ducererit Spiritum _, nifesiatuf ex integra et calbolica fide qusbin nohis
DeiTiahere, subjuiixit : Si quis aiilem Spiritum est, et ex dilectione jusiili8e,-quid erit de (S72) illa':
Ghristi rtan iidbet, Jiic non esl ejus; aC si dicerel: carne nvortali, el de lege quae est in membris liostris
(-262)In autog. mafg. c. XIX. ' (266) Vulg. settnonem meuni." .; . .
(265) Vulg. nori mandala mea, sed sefiriones • (267) lh autog. diligit.
meos. . .'-' : (268) Soliditaiem, id est vilain aetemarn, immar-
(%(>&) "S[\\\g..nonestsubjecta. ceseihilerti,el hocsetisu solidam.,Hisifelicitdteni, vel
(265) Surit et alil textus qui.Toep si tameri,baheiit sotidiiaiem scribi debuisse alii ^judiceiit, ttbi tameri
si quidetn; quoe ceiTeleclio m.agnam differeniiani sodatiiaiem clarissiinelegituri
parere possel. Adverbium enim lamen condiUolieffi (269) lii Autog. peccare, ruerelegitur.
iiidieat, sine qua in spiiilu rion esse posse Romanos . (270) Ibi perperam repelilaeiegunlur iniliales _it->V
assererel; adv.erbiuinvero si quidehi, si seiiaratim, ferae '- hujusce textus ita : m. c. p.p. "f
id est diviso si"a quidem sunialur, idem etsi miniis (271) yttjg.,' loco tsiia, legit vivit; surit tamen ef
arcte, signifiCare poSset- non iia verp, iirio diver- alii textus, iri quibuslegitur vila est. ; •.-.'
sumVomiiino sensum .sprUreluf textus, si iinitiiu (272) IiT aulogr., loco de Tegliur die, qiiod sane
siquidemlegeretur, quod absolutum sensum facerel, pptime legi posset,'si-pr_epositio-d_, quaedeest auitf-
id est Romaiios in spirij.ii vere posilos esse, siqui- yerbunl c«r«(.;addefetut. ,""''.'' ?':;::
id
deni, est qpia Spiritus Dei in
hahitafet eis/
mr EXPOSITIO IN EPiSTOLA&PAULI; -^ II. EPISTV AD ROM. ". :''&%;
repugnans legi'm.enlis: nostrae? Ul - ergb ostendat A est fornicqliotiem,etc, (CoL.m, 5).;JHi sjvli-i tu facla
Aposlolus ln.agriumdonurii redeniplo homini esse- carijis iiioriificant, qni, Spirilu sancto- bjierante,-
collaium, -respondit ad haec : Qiwd si Sjiiriftis.cjiis vilia et peccala in.sefnetipsisexstiivguunl,et corpora
qui stiscitavitJesum q.morluis, habilal iiivobis,: gui suapastiganl, etin serviluleniredigiiiit (I Cor. ix,
suscilavit Jesuni Chrisium' q mortuis,- vivificabiiel 27),, idepque xivent, non tam yita corppris quam,
tnoiialiq cofpofauestra, proptet. inliabitantem.Spiri- vi.ta atiimae;eiraeteriiaefoealiludinis..Et quasi dice-
itiin;ejus ih vqbis. tanquam.dieeipt.: magtium uli- rent; unde probabimus SjiiritunvDei in npbis esse?
que; muiius redemplo liOmiiii collaium (275) est> Subjungiti.Quiciin^Meenim.Spifitu pei agunlur, ii
quoniam-npnsftlttm aniina relaxatis peccalis inprae- fiiiisuiil Dei. Et esl sensus:_haecest vera 'probaUo
seriti yivit, sed e.tiam corpus vivificabilur pt ad im- filiorum, Dei, si Spifitu Dei aguntftr.; Spiritii;Dej.
mprialilalis glorjam transihit,-In eo saue. qupd.dicit iiji .aguivtur, jd esl, d-icunlur, qui Spjfitus, sancti
qui suscitavil Jesum Chrisittni a mOrluis, Deum gratia ad suaemeniis compiinclioneni, ad lacijmas
Palreni yult inteltigi; 11011tanien ipse solus ;eum "et caefera Tiis similia ftxcitantur?-.et idepiiliisiijit.
suscilavit, sed et Filius, el .Spirilus sancfus, quja Pei.r ••'.'..:.-_.," _"• _ '. ; ';''::-:.:: .:-,-:::_::'...:
tpUus Tripitaiis-una esl operalio. Et -Tiolaqnia npn . Magria, autein djgriitas Iioniinibus <coilaia, esl,
ait rno.rlu.acorpofa,, sed mortqlia. Adam-eo.min B qupniam qui. nori craiif digni pl yocarcnlur servi
paradiso mortalis eral ante peccalum, quia mp.ri Dei, tantam pote.s.latemacceperunt .ut shif pt yoeen-
jjoterat, si peccaret. sicut, et morluus est.;cu_n_i pec- tur _n.liiDei;.(I Jorin, yi, i)..Itaque quj, Sjjjrilft Dei
cayit. SiC eninv mortalis dicebatur priu.squampec- agunfur, .cliaritate.agunlur : qupniainidem _Ap;pslo-,
.caveral, sicut corpus iriflrmilaie,cafens'aegrplabile ' lus.ait •.Cliaritas Dei diffusq estjii cordibusnostiis_
clicitur, non aegrotum. Quod si coniigerit uf absque pef-.S,piriluin.sancium(supra, y,-:S).:Unde.riipx.suh-.
inflrmilale pccumbat, aegfblabile.feeie dici pptest, jtth^it.: nonenim qccepislisspiriiumsefvituii^jtprum
et ."rionaegrptum. Sie itaque .sancji, elsi inorlalia iiifimbretii (276). Kam, ut Joaiiftes-dicit.i Peif.eblq
agerent:cprpora,propter rijortis necessUatem, in spe:•- chqritdsferas niiltil liniorem'(I J_0"cin.:_iv^t8). V:
tamen imniortalia haberil, .quale babttit Adam aiile .. Sed quidVestVquod ait iterutn ?;id esl, sic.ufi ,<
peccalum,. quia spem acceperurit a.Deft, etfirmisr livonte Sina, quo diclo pslenditposfuisse sub legej.
sime •jcreduritTjttia -resurrecjura quaiidoquepd an- Dieif aliquis:alter fuit spiritusiftVyeteri Testamento
gelorunr dignitateni. transibunt/ ad quam; pjinius, datus popuio:Dei, el alter jnNovo : quod si esset,
liomo, -nisi peccareit,.sine morteA'eiiiret.~Tun;c,jam,, -nequaquanv Apostolusit.erum djcefel. Idpin efgo-.est
nec morlua, nec .morlalia corpofa hahebuijt,quia, spjfilus servilutis et;iiherlatis;-sed -spirjtusTimoris.
necvmortisnbcessilas.illis ine"rit,:necpossfipeccafe; C'«!•.
i seryitutis _u\tabulis lapideis; spiritus- afrioriset
qiipd lunc fiet, cum inipleluni fueril illud •qupd pro-. liberlatis in tabulispordis., -;.--: .•>•' ":
pheta dicit : Absorptaesl niorsirivictoriq (Ose. xui, , ;•. Sed jaccepislis;spirilumadoptionis filiprnm-iidesiy
14); id esl, cuminorlale I10cihdiieril.imn101iulilat.em,, Spiritum sanclumjpef pujus, ^faliani-lideles,;diiijis-
etiorruplibile incorrupiionem (IICflivxv* 85, 5.4)., sjs in baplisiuate peccaiis, adopUyiTilii Del pfficiuji-
Jgitur, quiafflagnurii munus bpmini collatum {274)I lur. In quo _cldmanins: Abba"(.Pater). Quaedam,
psiend_it_.rdcircoshbdidit: (27S)Ergo,fratres,-de- Pxeffipiaria. clamaritehiTiabent;' qiiod estjjclaniare
Jtiiores stinius, etc.;; quia" absolute ail debitofes,,ne-\~ facientem, Expositio est ergp qttod in nbslris exenv-
quisVjiutaret cariji,' adiiiil-non.carhifutseeundiim i plaiihus iriyeiJifur.-Oamor aulerii.iste, ijori of3s aut
.carhem vivqmus; Garni debilpressunt qui.ejus con-- -fauciuniest, sed cordis. AbbaSytam esl elTIebraeum;
V<up'isceiiliassequuhlur;. quod quanlttm sit riialurn1 pqtei,-Gfaecum el Lalinum... Glamamusergo inVspi-
ip.seoslendit, subj'ungensiSieiiim secundum:carriem 1 ?\lu::Abba; Paiet, cunr orantes;-:dicjmus:,P«(«r
vixeriiis, morietnini; id esl,-sisecuiidum vos ipsos3 jtgUer, ,etc. Sed quare utrumque posuir,<:cuni:uijuiij
vixerilis. Priffius eniin.angelus, quia secttnduftV:se3 ;s.iij.t?vScilicclv.quia praevidil inultos- ex utrPque
.vixit, idep corruit- Quod-dicit tnoriemini, pon dee populo ad jinafti Chfisii fidem venluros. Projjter
morle corporis, sed poUus,aIiimae,vel a;leriiaedam-- lapjdem- ergo, aiigul.areniutrunique posuit, ut. una-
naiioiiis es.i accipiendum,. qttaequegensTiaberetquompdp in sua TiiiguaDbuni:
; Poterat ad haec aliquis dicefe :.si,non cami,, ciii. i; .gloriilvearet.; .:..'•; ; :• •-..•'' :';•--, i-r-'

ergo reTdebitores Suinus?^Ad:Iiaecquasi fespondett - Ipseenim Spiiiiiis .'.tesiimoniuhireddit.spifiiuino-
Apostolus : Spiritui,, quoftiam non illi rei dehitoress slro quod sumus filii Dei. Nota, jjnia non ait taritunv
siimus, secundurii quam mbfimur", sed secunduni1 Spiritus, sed pfaeihisilIpse, iji est, iriqiip clariiaraus:
. quam yivinitts. Hoc^ertim.vTiltquodsuhjungit : Si'ii Abba, -Paler. SipiriUis quippe. s;nicius arrha nbslra
autem spirilu. factq. carnis. mottificqveriiis, vivetis.
i. .-esiv(quia .pignus nobis-.-suae.gfaUa3..cpiittiiit:.pfp re
Faeta cafrtis, dicit opera-carnis," de ijuibus alibi ::. quamsumiis accepluri. Ideo.dicit: Ipse Spiri-usiei-
Mdtiificdlemeiribrqveslra qum sunt supef letram, idd iimoniiini'reddil'spifiluinoslro;i\i.ep eriira tesfimo-

Autog. eqltocaium. \.'•_.'' .'•:.:. ,.i?ent.... : .-"..;-; v v;-;.-.:::::.""':. :;


" (273) verri' lextUs.Iiostro : COJK
(274)TtefumIn Atttog* coltocatum. "(276)Vulij, ' iiihbre,Alii
'
(275) Hic in Aulos?.inarg. legiturDom. X.postit seniiunt. •-,; -~VV.'""'"''-. •','.,.
'
PATROL.^CXX-XIY. '__,"' 1
' "
4ai - "' . ATTONIS.'VERCELLENSIS'EPISCQPf ..- ! Oflj.
1
niiim reduflspiriluinostro quodfilii Dei simus, qnia lk 'livc,sed.affirmative prolatum est. Sic alihij: Puio
pignus nohis suaegraiiae conlulil|.quod utique non aulcm (285), quod el ego Spirituni Dei habeo(I Con
eonferret, nisi filii Dei essenius. vii, 40) (284). Et ite.nv,:pulo quod nqvissimos-apo^
,, '.IgiluT,qttia filiis:debelurliaeredilaspairis,addidit: stoibsnos Detis elegerit, tanquam hiotii deslinaios
Si aulemfilii, el hmredes.Filiis quippe palfis haere-V (I Gor. iv, 9). Diceiido aulem hujusietnpdrisl-osten-
ditas debelur. Sednon" sicut filiis -lioriilnuffi,Tla dit ieves et momenlaneas pr«sentis, vitae persecu-
ftliisDei. Homfinaniquefiliis suis haeredilateriireliri- tiones, unde et praemisit.nqn sunlcondignm^-xmWb
quil. quariv cuiii jllis possidere:-non polest; Deus enim pacto, terreria cbeleslibus,^leniporalia;aeternis
autenvfiliis suis liaereditatemdonat, quam ciiiri illis sequiparari pqssurit.Ilinc Origenes : Si omni.Vinquit;-
inaeternum possidebil; imoipse est eorum haeredilas, tempbre-vilaemeae lalia passus fuefo, qualia-passus
sicutPsalriiista dieit: Dominns pars iimrediiatistnem festlob, rioil Kiedignum aeterhaevitaebeaiitudine-ar-r
~ - - - : , ' "
(Psal. xv, -5).- •"V riitfpr. .•'"-.—' . - !•
• Sed; >nepularel quisiparvumesseiiaeredesClirisii, •Adfututarit gtoriam. Dicendofiitutam, pefpeluaro
suhjunxit, quod magis gaudeamus : hmredes quidem osleii.dit;-quaequia verbis explicari non potest, Ideb.
Dei-,cohieredesaiitem Christi. "CoiiaeredesChfisti su- ipse alihi dicit: Quod necoctilus vidit,nec autis-au_-
ifiiiSjfluoniariicbrpOrafiOstraconfigurabuntufcorpori1ftdivit qumptceparavilDeusdiligentibuss.e {I Gor. n-,
elafitalisipsius (Philip. m, 21).=- Nanf, crimfesiirre-. 9)/ ',-. : - :- :;:,..;;.-,,.
xerifft, ad inimorfalitafis gloriam dedricentur, ad In eb veroquodsubdit : qucerevelabiturinnobis,
quam.Chrisii coTpuspervenit post fesufreclionem. TislenditTiuncesse occuliam.UnfleJoanfies:^p«rf«»;
Haeredes Dei suiiius. CohaefedesatilemChristi eri- apparuit,quod sumus. Cum autem dicil^in nobis, os-
mus, cutfi.apparuerit quodsumus. Unde Jbahiies : tendit quia nvultum-distabit apostoloruni ilignitas
C/iarissimi,"ntinc filii Dei sumus, el nondum appdruil a i-eliquorunvTilioriimdignitate; quipjjemrilto ma-
quidernnus, Ciiin aulem_apparuerit,similes eierimus jbr in illis haecgloria reyelabitur. Sed,quid esl quod
(I J.oan. m, -2). t.nde-vero siiniles' ei simus. ipse subdilur-: Exspectatio (28S) c-realurm reveialionem
ostendit, subderis.: vtdebiniuseumsiculi est (Ibid.). filipmm Dei exspeciat?..Qttaeesteniiii haeceieatura?
Igiliif, nt ostenderet qttaliter ad hanc dighltalem Aiil qui'filii Dei ? Grealura sunl angeli, sublimes
perveniendum sit, addidit : Sitanien (277)compaii- polestates el .virtutes coelestes, coelurn,. tcrra et
mui (27S), iit et coriglorificemur.Compaiimur dicif, -omnia.quaeDeus Bater per Filiunv condidi!.- Unde
sicut convmPriniur: unde alibi : Si compatimur, et cpnslalquia ipse solus, jvbil creaiura, sed Creator
contegnabimUs;sitbmmotimtii, elconviveirius'(i~§). esl,.a quo efperfeeta sunf omnia. Kopigitur aliiid
*
Oportet enihvutqttatia ChristuS pertulitpronostra - cfeaturaiiiv et aliud filios Dei iiilelligere-debbmns,
salute, lalia nos perferanvuspro- ejris amore; quod qriQriianifinum sunt: Exspeclatio vero exspectatwc
facientes, ad Iioc Tisque perveniemus;ut etsimul dictum est; sicut-in Joaiirie : Amicus-sponsi'gaudio
j;Ipfilieeffiur,;quoniam ad illam imiiiorlalitatis-gib- . gaudet (Joan.m, 29).Exspectat itaqiie exspectaiio
riani'deduceiriur, ad quam Ghristus pervenii post crealurae, non allerius natufae,quaenpn_silcreaiuraj
.resiirreeUoneifii - - . • sed suani ipsins TeyelaUonem.Sicenim dixit :; ex^
Sed dicit aliquis : quompdo lalia pfo Ghrislo speclaliocrealurmfevelatibriem.filioruin Dei exspeclat;
pati possumus, qualia Gliristus pro "nohispassus est quasi diceret: exspectalio nostra exspeclat fevelbr
Cum desint «OTporalesperseettipres, et tofmenla ex- . tionem, quaeerit in nobis qni sumus filii- Dei;"ex-
terius ?Atlameu, licet corporales desiril, adsunt spi- speclat ut appareal quod promissum est, «luoniam,
•rilales el persecutores ct .perseculiones, adver- jiixtaJoan.riis voeem,-adbuelatet:exspectat, tit. in
siis iquae nos. seriiper dimicare -oportet, qttandiu nobis qui jam' sumus", manifestelur quodi erimus
in carne sunvus. Nemo enim iricpnliiientiam conli- (PJoan. III, 2); exspeclatrqualis nuhc est crealura^ -
neritia, et caetera (280) vitia -YiiTulibusoppositis, quandosit lajis qualisfutura est. Sic niniirunilioc"
iiisicum magnolabore, poterit superare.V - dicfttm est,- ac si pictbfi (286) praeparato, et fottl-
' tos... coloresVliabenli dicaiur : - exspeclatio cb-
Et,- ne cui (281) dttrum et -asperum videreturpati
pro Cbrislo, ideo levigare curavit, suhj'ungens; Exi- lorum luorfinv manifestaiioriem imaginis eX_
slimoenim; quod;non sunl condignmpassidnesJiujus spectal : non quod non erunt colores, vel alii
Iemporis,^lC.QuQ-ldicit exislimo^SS), non dubila- efunt, sed quia majoreiri-Labebunt dignitalem-;Id

"(277) In. aliis teslihus, loco si lamen, legitttr si (28.4)Yuig. habeapi. _ •.;.":',,,. - .
* "'"•.'" - nani exspeciatio.' : ,'
quidein. ' i[_t85J'-.Vulg.
(278) Vulg. susiiheinus. II a& -Tim: c TT, 12. -'288) Npta pefpuichram siinilitudineni. Occasione
(279).Vulg. si commortui sumus, el,;CQiwiveinus,iflrrepta.obsefvatumaTectore velimyixsperaturiiiri
ibid., H,. ._•.:. . ,. pbsse ab auctore bujttsmodisaeculimajoremielegan-
(280) Loco cmtera, in Auiog. Jegitur • coiiltq. Ntirii
'-
lliara stjii, et tropprum et schematuni, omninp vero
"beneTegerim, lectbr, judex esto.: "V senferitiafunj'prudentibrem, pulcliiloreiiive delec-
(281) ilic legiiur, Dotn. XI, post Pent. tum. Nugaeetiam, et puerilia verhoruni similiter de-
(2J2) In Autog.rnarg. c. XX. sineiitiuni, veTsonantiumlunc leraporis frequentis-
(285) Verha puto autem, qtiae iri Ep. legunturet simo usu tariv-comniendata j'oca;" quani abbiric
• "
in Auiog. desurit, qu_eyesiivvilitudiiiemiijirasls et .longe! '' ..',-" . .', V
monieiilum-ralionis.laciunt, addenda cciisui.. . •
WS - EXPOSITIOIN EPISTOLAS PAULI. — IN EPIST, AD ROM. -208
est. pulcliriludif;cr.elirie^.nis. Sequitur : Vi.mT.flti . . (Colbss. i, 25); id est in "boiiiiric,qiii cmintscreatura
_mni,creflitirn sitbjeciafesi noii volens, sed^propier dicituf,iion qupd oiiinenf creaturartv in se cpfiti-
ctiiii-qni sitbjecit i.i s;ie (287). Haecsefitenlia' varie a neat, sed quia pafllm Cstcorporalis,,parliiri arijiria-
doctorihusrexposila est: uiide' sblertef iiivestigan- iis, partim spiritalis '. cprpofalis".qoippeper locafeii-
dum esl, quae sit haee: yanitas ; aut quae""cfeatura ditiir,' afiimaliscofporalenv.vivificat;' spirilalis .a.iii-
vhnitali stthj'cCla.Et quidam volunt, pef- vanitaiein fnalero regil, el tiinc beiie,' cupv se Beo.rcgeridtim
homoinleiligitur ; unde Salbmon : Vantidsvaniia- subjicii. Heffioigitiir spiritu seiilit." aniriia yiviiica- .
liim, dixit Eeclesiastesvomitid vanitas (EJcciesi, 2). Axir,localilef cprpore movetur. Beatus '
vefo Grego-
Item f Univeisa sub sole, vanifas .(Ibid.;U): llefti fius dicil quod ideo horiio oriinis creatura dicilur,
Psalmisia :'Unjijei'savdiiuqs, oinnislioniovivetis(Psal. quia habet aliquid omniS'crealurae; habet eriinv
xxxviir/C); "siefgo univefsa vaiiitas oninis horivo, essentiain Curiviapidibus, yivefepum arboribus, et
.ctVririiversasub solev.yaiiitas,"'.ljiiilibniinus vanitas • ~bei'bis,'sentire-cuhi brtttis aniihaliljiis, .discefnere
vaiiilalunfesl lioriio. %l\ fcvcra riiiiil pltts lioriijne cuiri Aiigelis."H_3c igiUir cf.eat.iira yanitaU sujijecta
vanttm, iii receptione ciborum,in digesljonis foelofe, est, id est riiorti, eijiifirrifilaii vel alieni miseriae;,
InTuhoreei sordibus rjrocrcaiidae.sGbolis,et reliquis' eui liomb proplef 'peccaliim subditjis pst; inide
liujusmodi. CreaTuramvero jfitellcxefuiit solcin, lu- B puicliTe'siilijungit, nqn volens.Horno ctenim, qui.ci
aam et caelera,quae iil eo yaiiitali suhjecta, ilicun^- -sponiepeccavil, nori sppnl<i vanilali subditus csu
iiir quonianf pfoptpf hoiriirics facta .siint. Propter 'Yelideo •no/en.sdicit, qtiia sanctiviiT ciipinnl dissoivi
liomines qiiippe sot "oriiiif et bccidit; similitef et et esse cum .-'Chrislo,(Plillipp. i, 25), seu cgacti "ct
caeteraaslra, Ciir ergo sequituf non.voiens, cunvliaec fiolenteshis Tiijsefiis subditisiiiit. Scd propler euiii
'onmiairiaiiiiijalasiril.TKIslToiTc^ecundtinipliiioso- <quisubjecii in spe. Propler eum dicii, id est, p_rb-
phorum ppinioiicmacc.ipi.amus,quihaec Onfnia ani- -pfer jiisiitiam -cl cleineivfiariv. iliitts qui, necpeccalnm
fnata asserunt, cl idcirco5dictunv inieiliganius^pro- jinpiini.liim rel.iqiilt,-nee insanabile. fore permlsit.
pier eum qtii stibjecit in spe, qriodspera' habeanf ut Teiprbpler e'ri»i qul subjecjl in_ spe dixit, quia iri
abliacscfvitiite liheiPnlrir-.Scd Iste sensus, qttia spe babenl elecii ut a sef,vituie;cojf;iplioi.>is lihercn-
crrofivicinus esl, Tiif.JiUis-csl.-repuiiiandus. Alii au- fiir. ..-'' '.V,..'--.-
tero.ttt Oiigcnes (288)",'crentMra1289) Angelps ac- , .Igilur.quia spem djxcrat, ui quae essel ostpnderei, .
ciplunt; qiios bellis iegimirspraefuisse.Et fevera ni- subjunxlt; Quia elipsa crealura liberabitur a scrvi-
liifvanius bello (290)';iri quoTiOfiioad Iioe-iabof.it, tuie corrupiionis. IJb.iiiolanduifi qiiia rion aitianluijv
utriion sil. Si aulcin Aiigefibellispr aefuisseTeguniiir:. ipsa,.scd et ij;sa,,p_ropferebs qui crediurri crant, et
ut Origencs rtiultis Projihclaf uivvet maximc Dahie- G libcrandi.".Ipsa credlUradicit, id esl ipse Jiomo.TjJsa
iis lesliinortiis nililuf approbare; boininibus subjccU etcatura, quae hccdum e.sl. perfecla foiina filiorum
suiil:; uiide ctsuhdi rioii (291) volurit : 'Non volehs Bei, sed vocatur laRtuni creaTura.; Narti, curo aix et
sed prbpier eiini qiii :subjccil in spe ; quoriiam co- ipsa,, subaudiri yoluit, quemadmodum nos, ijf sit.
'ifcii, a stii Crc.a.tdns eonicmplaiione discodunt, ut iseiisUs:"nec de Iris desperantium qui nccdum crcdi-
liominibus f:jniulcril;if el siJCim.baljeaiif,rit ab lio- dc.rtirit, nccdunf filii-JDeivocanturj.qiioniain et ipsi
nViiiumscrviUiielibcfeniur. Restat ergo, ut Iioiiiiiies- crederit, ct abliac~servituteliherabu!itur, sicut nos»
beaiipfcs Arigelis ifilelligaiiius; praeseftim. eos, qui qui jam.niii Dei sumus, quanvvisnondum appariic;it
jam rcqtiiesciirit, ut Lff/.ariisiivsiriu'Abraiiae,'nl ille qnid crimus." _ .. , •_
vencrahjlis latfd, qui.^co die, qyo eredidtt, curii V _Qu;o -auleniliberati.-lran.sijjiinf?InJ.ihertutefn, \n-;
Beb coijstiiutus csl in Paradiso- Seil, ct hic jreffi^ (l\\\l,gtpiimfilipriiiiiDei.E.jcsi seiisus : ipsi eliaivl
' faridusesl sertsus. haec sententia 6x scrvls libpri,-ex morluis erunt" gloriosi In vita
Longeergo aliicr
"
iritelligbrida esl. TJriusquisgue enim .doctorunv, aeierna, quaniTiabehunt filii Dei. . _
quotlhabuil, hoc in donaria Dei cbntulit : Alius au- Sciiniisenimcjtmdqmnjscreatiirq,elc. Siiperiusalf,
runi, aJiiisargefiLUrii,alijis ferruin, cic. Nbii sojuriv:" 'aisiiino; n.uiicautenijcuuMs.Sicutergo hoc et illud
-apieijj hoc, scd etianvlrt-bniriisacraeScrijiturae Ioco; confirinali-ve;dicluni,intcitigi debeu Gmnis auteri.
iilescnsuscstf.cqiiire"ndrts,-qui ea.tholjcae-fidei.iion creatufa, rit dictum cst, .in hoijiinenuiiieratur. Itigc-
Pbsit,ei tiniiateiii Ecclcsia.; n.bn .seiijdat. fjtiitpro piiscit, eipqiiujrit usque _«dAHc;,q.uaedam exe.roplaria
pt°r scienduiij quja beatns' Aiiguslinus. hanc qiiae- liabeht in.gemiscii,et doiei..Sic crgo djctum esl.quasi
.siionem profiiinlissimeinyesiigavil oi. enodavit. Di- diceretur': ingciiiiscit,. _et quasf parlurieiis dolet.
citcnini pcr "crcaiuranj hbniiiicni significari; nec;V -InjgcmiseUauterii cipattira in illiscjiii ripndum sunt
soluiij pefcfcaiufatri,'sc(I etia.mper oiniiem .creatur Ijbefali. Ingemiscttiitauterij proyariisdifucuitaiibiis,
fam ; unde Boiniiius In Evangclip : Eu.iitesin miin-; jel -aerumnis, quas patiuntiir jn .yjfa praesenti. Et
diimuniversum, prmdicateEvangeliiim:_oihnicrealit- recteahnsque aclhuc, quoniain etsi sunt qui jaivi re-
ra (Harc. xvi, 13). Et. idcni Aposlblus.".<Cum,cui quicscunt, roulti lameii adliuc suntqiii has niiserias
Cfcdidisiis in uqiversa crcglurq.,-rjiim-siibccelo.esi patiyiiHir.,:": ....'-- ;- ;_.-• - '-': ' ;
'
(287) \\i\g.subjcciledm-Iiii;pe. '.- (290) En proeclaram senlcritiaJrihujusce aifclbris
(28S) fii Atilog.sempcf legiiurOrijfHis. digii.nro,et teiiiporiijus sois~acCororiJOd:ilissiiiJain.
. (289).Fcrtasse, liro crealurd. "(291)lii Auiog., loco iion, Icgitiir tuin.
<2&7. . ATTOMS VERGELLENSISEPISCOPf 20S
Nm solum aulem tila', \& est pronis erealura, sed A.nobis sumpsit, resurrexit, eicoelos coiiscendit; hnde
(292) nos ipsi, ac si aperte riiceret: ,illicorpore inge- et salva facla est. Hiric ergo ef nos in spe salvi
niiseuiit, qupiiiam spirilus in eis,,ajiima simul (293) facti sunius, quoniariv spe. ceiTissiiiie tenpmus, ut
el cbrpus dplet. Nos au.tera, qui cprporis molestias quandoque ad ipsam iffiniortaliiaUs g1oriam_perve
supeVayiriius,carnis concupiscenlias vicimus, solo niamus. . ... . .•',_'
spiriiu dolemtts, exceplis molestiis corporum. El, Volens denique Apostolus ostenderespemin illis
ul osleriaeret, qtti sirit, adjecil:, primilias spiritus febus esse, quaenon videnlur,. adjecit,: Spes.autem,
hqbenies, id est, qtti sacrificium spiritus postros qumvidetur,-non est spes. Rursus, ut ostenderet dif-
Deb obtuliirins, et in qiiibiis spiritus igne charijatis ferentianvinter spem ,ef renv,subjunxil: Quidetiim
accerisi et cbmpreljensi snnt, nos aniinae, quaenien- videl dtiis, quid sperat (296)? Nemp, qubd Tidel,
tes riostras priiriitias Deo obtulimus : jam enipi sperat; quia, aut.oculis, aut manihus tenet.: Si -ato
saerifici.um sui spiritus Deb oblulerat, quj dicebat: iem, quod.nqn videtnus, speramus, per pdtienliani
"Meiite:'servio legiPei.; carne iiuletn legi peccali exspectainus.Et est sensus : Si, quod ijon.yjdenius,
(Rom. i,:9); ilem :-Cui servio in spiriiu ineo(Rom. speramus ergp, desitlerarivus;si autem desideramus,
vii, 25). Siye ideb dicit: Priinilias spirilus ha- patieiuer exspectamus, ut quajidoque oblinercpos-
benles;' quia Ipsis prinib mariifeste dalus esl Spiritus B siipus.'Evideriier itaque Apostptus hpc dicto psteij-
sanelus. ".'' '..-,_ ,';_ dere voluit; quia virtus spei- iri nohis paiienliani
Etipsiinlra nos ingemiscimiis; id esl, illi quidera generat. Patientia autem "rion est in jirosperis re-
exterius in corpore, rios auteiii exterius praeter-cof- bus, qriibus' fruimur, ' sed in.
" adversis, quibusaul-
- . .'.
-pus. Unde aufemsil iste .gemilus, osiendit,, subjun- cinmr. . ^ ...... ! _.
gens : Adoplionem filiortini (294) exspeclanles, re- Igitur, quia dixerat snperius : Ipse SpiritUs festi-
'demplioiieni'corporis noslri. Sed nUiiquid non j'ain.. moniuirifeddit spirilui nosiro; idcirco nuiic;sttbjun-
eralredeiriptus ? Nunquid non Dei filius ? Efal plane: xil: Simililer autem, et spifitiis adjuvat iiiilfniila-
quoiiiam jam Ciirislusproeo-saiiguirteni suuffifude- lem noslram, idesl,sicttt iestimonium reddit, ita et
ral, jam laxatis jn bapiismale peccatis",p.efgratiam infirmilalem nostram adjavat. Ae per ljoc Spiritus,
sancli Spirilus in adoptioiiem filiorura Irarisierat. non noster, sed SpiritusVsarictusinlelligendiis.est.
Quomodoergo exspectahat? Scilicet, quia.redemptib Inlirmitatem, noii corporum, sed meiiliuin dicit.
haec, et adoplib necdum perfecta est; perficielur Irifirmitatem plaue vqcat insipieniiam.: niens.elenim
autem, cum mortale hoc ahsorbebilur in vilanv. AU nostra gravatur insipieniia, sed VSpifilus sanctus
itaque : Adopiionemfiliorumexspectanles,redemplib- adjiivat iiifiiTiiitalemnostram ; quia,-.d'uin .charita-
hem corporis riostri; t\c si patenter dieefet: Exspe-' -"lem el pium spirilalis graliae a£ffictumiiifundil,;ea,
clanleSjUt corpris beneficiuijj adoplionis accipiat, fl;uaeigrioraivius,re'velal. Uii.deAppslbJuSiiitpsieiJ-
qua vocaU sumusTilii Dei, ut nos totos libefatos derei quaui i.nlirniitatem dixerit, adjecil". Nam guid
ristendal, et ex omiii parte Deifilios manifestet." oremus, sicul bportet nescimus.-Oralib, quae imjie-
yerumtamen polerat aliquis dicere : 0 Apostole, trat quod pelit; donum Dei se esse eyideiiter;psleri-
qriid gemis? Qttid doles?-Qiiid tihiprofuit Ghristus? diu Aposiolus itaque. ut oslepderet etiam-oraUoiiem
Quomodote salvavit Salvator tuus, si"adhric gemis ? inter nnroera Dei compulari, ail: Nam quid oremus,
Q\\\ .enlra gemil, infifroatttr. (295) Ad, haec quasi sictit oportel,' nescimus .;:quia :eriini non . yidemus
respofidet: Spe enim salvi facti sumus. Ubi nolaii- quae pfomillunlur (-297) , nescinius orare, sicul
duiiv,quianon ait,. spe salm sunuts, sed salvi facli. dportet; id est, ea peterp quae' nohis pfosunl, et
Salvos namque nosTecil Chrislus per lavacrumre- respuere quae obsunl. Nemo quippe recte sapit; •
gcneratibnls, et fenovationls ;- sednpndura perfecta. nemb recte intelligit; nemo recto consilio et forli-
est haec salus, quoniam noiidunj liaberaus;in re: tudinealiquid pjieratur; nerivoscienter estpiils, ne-
quippe npndura appariiit quid .prinius. Nune ergo que pie sciens;; rienio casto timore PeumVdiligii,nisi
tempiis est fidei, quoniarivper fidem credehtes in aecipiatspirilum sapieritiae, et iiilellectus, Spiriuini
Christum salvamur. Nam,siculidenv Apostolusdicit: "'consilii elToiTitudinis, spiritum SGientiae,etpieialis,
Per fiderii ambulamus, ethon per sp.eciem(II Cor. et liniofisDomini. Similifer nemo Jiafcet yiftuiem
v, 7). Fideiaulem merces est salus ariirivarttmno- veram, cliaritaiem sincei'am, eoniirtenliam!religio-
slrarum, sed bae.caniniarurivsalus, et corporum rc- sam, nisi acceperit spirilum virlutis, e't charilatis,
deiriptio ne.cduai'perfecta -esf; quia in'spe tantum et cbntifientiae.Simili riibdonemo recte credit, nisi
liabeirius, pf nonia f e. Eofpus; enirri qubd corrum- Iiabuat spiritum fitlei. Sic. etiani penio recteorat,
pilur (Saji.ix, 15), ;aggfavat ariimam. Praecessit riisi accipial spirituni ofalionis'-: non quod lot sint
autem iiaeCsaluset redemptio in capite hosifo, Do- spiritus, Spirilus enim sanctus unus est, sed quia
mino seilicet Jesri Cbristo, quoniam carb, quam ex Iisec omriiaoperalur rinus-atque idem Spiii;tus,divi-
'
(2921.Yulg.~'_eSel nOs. (296) Vulg. riam quod videl quis, quid sperql. Es
(295) Nola hic, et paulo superius distincli.Dnem liis eliam, quae sequurttur, saiis arguitur;Tpcb quid
fieri inter spiritum, el aniinam. prima vice, legendum qnod