Vous êtes sur la page 1sur 447

³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖêןÖ

†Öê×›Íü†Ö

ÃÖãéú×ŸÖ ŸÖ−ÖµÖ ÃÖÖ´ÖÓŸÖ¸üÖµÖ


³Ö•ÖÆü׸ü ´ÖÖêÆüÖ¯ÖÏÖ¡Ö
¿Öã³Ö»Ö´Öß ¤üÖÃÖ
—Öæ×−Ö ´ÖÛ»»Öú
›üß.¯Öß. ¯Ö¼ü−Öֵ֍ú

³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ ÃÖÓãÖÖ−Ö


(´ÖÖ−Ö¾Ö ÃÖÓÃÖÖ¬Ö−Ö ×¾ÖúÖÃÖ ´ÖÓ¡ÖÖ»ÖµÖ, ´ÖÖ¬µÖ״֍ú †Öî¸ü ˆ““ÖŸÖ¸ü ׿ցÖÖ ×¾Ö³Ö֐Ö, ³ÖÖ¸üŸÖ ÃÖ¸üúÖ¸ü)
´ÖÖ−ÖÃ֐ÖӐÖÖê¡Öß, ´ÖîÃÖæ¸ü 570 006, ³ÖÖ¸üŸÖ
³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖêןÖ
†Öê×›Íü†Ö
Central Institute of Indian Languages
Publication No.
Subject: Major Indian Language - Oriya
³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖêןÖ
†Öê×›Íü†Ö
»ÖêÖú ØÆü¤üß ×¾Ö¿ÖêÂÖ–Ö
ÁÖß´ÖŸÖß. ÃÖãéú×ŸÖ ŸÖ−ÖµÖ ÃÖÖ´ÖÓŸÖ¸üÖµÖ ¯ÖÏÖê. (›üÖò). ´Öã¸üÖ¸üß »ÖÖ»Ö ˆ¯ÖÏêןÖ
ÁÖß. ³Ö•ÖÆü׸ü ´ÖÖêÆüÖ¯ÖÏÖ¡Ö ¯ÖÏÖê.(›üÖò).¯Öß.‹−Ö. סֿÖÖ»Ö
ãú´ÖÖ׸ü. ¿Öã³Ö»Ö´Öß ¤üÖÃÖ
ãú´ÖÖ׸ü. —Öæ×−Ö ´ÖÛ»»Öú
¯ÖÏÖê.(›üÖò).›üß.¯Öß. ¯Ö¼ü−Öֵ֍ú

ºþ¯ÖÖӍú−Ö ŸÖ£ÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤ü−Ö


¯ÖÏÖê. ²Öß. ¿µÖÖ´Ö»ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß

³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ ÃÖÓãÖÖ−Ö


(´ÖÖ−Ö¾Ö ÃÖÓÃÖÖ¬Ö−Ö ×¾ÖúÖÃÖ ´ÖÓ¡ÖÖ»ÖµÖ, ´ÖÖ¬µÖ״֍ú †Öî¸ü ˆ““ÖŸÖ¸ü ׿ցÖÖ ×¾Ö³Ö֐Ö, ³ÖÖ¸üŸÖ ÃÖ¸üúÖ¸ü)
´ÖÖ−ÖÃ֐ÖӐÖÖê¡Öß, ´ÖîÃÖæ¸ü 570 006, ³ÖÖ¸üŸÖ
Bharatiya Bhasha Jyothi: Oriya
Edited by B. Syamala Kumari

July 2005
First Published: Ashadha 1927

© Central Institute of Indian Languages, Mysore, 2005.

This material may not be reproduced or transmitted, either in part or in full, in any form or by any
means, electronic, or mechanical, including photocopy, recording, or any information storage and
retrieval system, without permission in writing from:

Director
Central Institute of Indian Languages
Manasagangotri, Mysore – 570 006,
Karnataka, India

Phone : 0091/ 0821–2515820 (Director) EPabx : 0091/ 0821–2345000


E-mail : udaya@ciil.stpmy.soft.net (Director) Grams : BHARATI
Website : http://www.ciil.org Fax : 0091/0821-2515032

To contact
Head, Publications:
E-mail: ramasamyk@ciil.stpmy.soft.net
ciil@sancharnet.in

ISBN-81-7342-

Price: Rs. (US $. )

Published by Prof. Udaya Narayana Singh, Director


Central Institute of Indian Languages, Mysore
Printed by Mr. S.B. Biswas, Manager
CIIL Printing Press, Manasagangotri, Mysore-570 006, India
Cover Design: H. Manohar
×¾ÖÂÖµÖÃÖæ“Öß
¯ÖÏÖŒú£Ö−Ö v - vi
³Öæ״֍úÖ vii - xxv
†Öê×›Íü†Ö ×»Ö×¯Ö ŸÖ£ÖÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ xxvi - lxiii

¯ÖÖšü ¯ÖÖšü úÖ ¿ÖßÂÖԍú ¯Öéšü Îú´ÖÖӍú


Îú´ÖÖӍú

1. ™ßšß ª‹Þþ¥ †×ŸÖ×£Ö ÃÖŸúÖ¸ü 1 - 16


†×ŸÖ×£Ö ÃÖŸúÖ¸ü
2. ¡«ß á›Þ‹Þá¥ ÊEòiÉÉ¤É EòÒ nÖùEòÉxÉ ¨Éå 17 - 37
²Ö×Æü ¤üÖêúÖ−Ö¸êü
3. –Þ‹Ø¥¡Þ¡Ú Þªßᬠ›üÖŒ™ü¸ü ²ÖÖ²Öæ †Ö‹ 38 - 55
›üÖŒŸÖ¸ü²ÖÖ²Öã †Ö×ÃÖ»Öê
4. Š–Íß¨à Þ á›Œß¡Þ †Öê×›üÍ¿Öß −ÖéŸµÖ ¤êüÖëÖê 56 - 75
†Öê×›üÍ¿Öß −ÖÖ“Ö ¤êü׏ֲÖÖ
5. Þ¬, ß¬ß‹Þ á›Œß¡Þ SÉʱÉB, ÊSÉʱÉEòÉ näùJÉåMÉä 76 - 92
“ÖÖ»Ö, דÖ׻֍úÖ ¤êü׏ֲÖÖ
6. ¢Ú¡á¨ó¥ Ÿß»ªìᥠ³Öã¾Ö−Ö꿾ָü êú †Öò×±úÃÖ ´Öë 93 - 100
³Öã²Ö−Ö꿾ָü †×±úÃÖ˸êü
7. ¢–ÍÞÔ¥ áŒÞ‘Úšß¬ß ³ÖÖ›Íêü úÖ ‘Ö¸ü œæÑüœüÍ ¸üÆüÖ £ÖÖ 101 - 111
³Ö›ÍüÖ‘Ö¸ü ÖÖê•Öã×£Ö×»Ö
8. Ç–Íß¨Þ Ô¥ ¯Ö›ÍüÖêÃÖ úÖ ‘Ö¸ü 112 - 123
¯Ö×›Íü¿ÖÖ ‘Ö¸ü
9. Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß JÉÆb÷ÊMÉÊ®ú-=nùªÉÊMÉÊ®ú 124 - 135
JÉhb÷ÊMÉÊ®-=nùªÉÊMÉÊ®ú
10. ¡‘Þ¥ ›¥ ²ÖÖ•ÖÌÖ¸ü úê ³ÖÖ¾Ö 136 - 148
²Ö•ÖÌÖ¸ü ¤ü¸ü
11. áÞ”߈ ›ÚÔí”˜Þ ‹ú ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ 149 - 163
ÖÖê×™ü‹ ¤ãü‘ÖÔ™üÖÖ
12. ‘¾»¬ Þ„ ›à¥ ÇªÇ •ÖÓÖ»Ö †Öî¸ü −Ö¤üß úß ²ÖÖŸÖ“ÖßŸÖ 164 - 176
•ÖÓÖ»Ö †Öˆ −Ö¤ü߸ü Ö¯ÖÃÖ¯Ö
13. ¡ª¥ ᝬÞÇᥠ†¾ÖúÖ¿Ö »Öê−Öê êú ²ÖÖ¤ü 177 - 189
†²ÖÃÖ¸ü −Öê»ÖÖ¯Ö¸êü
×¾ÖÂÖµÖÃÖæ“Öß lxv

14. Þ£ ǥߡޥ Æü´ÖÖ¸üÖ ¯Ö׸ü¾ÖÖ¸ü 190 - 209


†Ö´Ö ¯Ö׸ü¾ÖÖ¸ü
15. „‹þ¦ ¢Þ¥™à ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à ˆŸú»Ö ³ÖÖ¸üŸÖß ãúÓŸÖ»ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß 210 - 227
ˆŸúôû ³ÖÖ¸üŸÖß ãúÓŸÖôûÖ ãú´ÖÖ¸üß
16. Þ¬ ÇÞ• Ç—Íß¡Þ “Ö»ÖÖê ¯ÖÖšü ¯ÖœÍëüÖê 228 - 240
“ÖÖ»Ö ¯ÖÖšü ¯ÖלÍü²ÖÖ
17. Ç˜Þ ªä‹ñޝØß ¯ÖÖÖ ÃÖӍÎúÖÓ×ŸÖ 241 - 259
¯ÖÖÖ ÃÖӍÎúÖÓןÖ
18. ˜-£Þœî£¥ ¢Û£ß‹Þ •Ö−Ö-ÃÖÓ“ÖÖ¸ü ´ÖÖ¬µÖ´Ö úß ³Öæ״֍úÖ 260 - 273
ÖÖ-´ÖÖ¬µÖ´Ö¸ü ³Öæ״֍úÖ
19. ¥š¤Þ™ñÞ ¸£ÖµÖÖ¡ÖÖ 274 - 289
¸£Ö•ÖÖ¡ÖÖ
20. á™á¡ Þ„ ˆá¡ ŸÖ²Ö †Öî¸ü †²Ö 290 - 305
ŸÖê²Öê †Öˆ ‹²Öê
21. ˆ‹ ªÞ¤©Þ™‹Þ¥ ÃÖցÖÖŸúÖ¸ü 306 - 322
‹ú ÃÖցÖ֟֍úÖ¸ü
22. ¡Þ«ÞÔ¥ á¤ÞÞ–Í ¿ÖÖ¤üß úß ŸÖîµÖÖ¸üß 323 - 341
²ÖÖÆüÖ‘Ö¸ü •ÖÖêÖÖ›Íü
23. ¥¡ß¡Þ¡Ú¼» ªäªÞ¥ ¸ü×¾Ö ²ÖÖ²Ö㠍úÖ ÃÖÓÃÖÖ¸ü 342 - 355
¸üײֲÖÖ²ÖãÓú ÃÖÓÃÖÖ¸ü
24. Š–Íߨޥ '¤Þ™ñÞ' †Öê×›Íü¿ÖÖ úß µÖÖ¡ÖÖ 356 - 374
†Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü '•ÖÖ¡ÖÖ'
¨µªÛà ¿Ö²¤üÃÖæ“Öß 375 - 416

Š–ÍßÞ ªäŒîލږߋ †Öê×›Íü†Ö ÃÖӏµÖÖ‹Ñ 417 - 418


¦ÉÚʨÉEòÉ
˽þnùÒ ¦ÉɹÉÉ-¦ÉÉʹɪÉÉå EòÉä vªÉÉxÉ ¨Éå ®úJÉiÉä ½ÖþB, ʽÆþnùÒ ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä +xªÉ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå EòÉ +vªÉªÉxÉ +Éè®ú
+vªÉÉ{ÉxÉ Eäò ʱÉB iÉèªÉÉ®ú EòÒ MÉ<Ç {ÉÉ`ÂöªÉ ºÉɨÉÊOɪÉÉå EòÒ ÀÉÞÆJɱÉÉ ½èþ '¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ'* <ºÉ ÀÉÞÆJɱÉÉ EòÒ {ÉÖºiÉEòÉå
EòÒ ®úSÉxÉÉ ¦ÉÉ®úiÉ ºÉ®úEòÉ®ú Eäò ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ (¨ÉèºÉÚ®ú) iÉlÉÉ =kÉ®ú |Énäù¶É ºÉ®úEòÉ®ú Eäò ¦ÉɹÉÉ Ê´É¦ÉÉMÉ Eäò ºÉ½þªÉÉäMÉ
ºÉä ºÉÆSÉÉʱÉiÉ EòɪÉǶÉɱÉÉ+Éå ¨Éå ½Öþ<Ç lÉÒ* '¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö' {ÉÖºiÉEò <ºÉ ÀÉÞÆJɱÉÉ EòÒ BEò Eòc÷Ò ½èþ*
<xÉ {ÉÉ`ÂöªÉ ºÉɨÉÊOɪÉÉå ¨Éå |ÉʶÉIÉhÉ |ÉÉ{iÉ Eò®úxÉä Eäò {ɶSÉÉiÉ UôÉjÉÉå ºÉä ÊxɨxÉʱÉÊJÉiÉ ³ÖÖ×Â֍ú ãú¿Ö»ÖŸÖÖ†ÖêÓ úß
+{ÉäIÉÉ EòÒ VÉÉiÉÒ Æîü :
1. †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÒ uùÉ®úÉ ¦ÉɹÉÉ |ɪÉÉäMÉ EòÒ Ê´ÉʦÉzÉ ÎºlÉÊiɪÉÉå ¨Éå ÊEòB VÉÉxÉä´ÉɱÉä ÊnùxÉ-|ÉÊiÉÊnùxÉ Eäò ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{ÉÉå EòÉä
ºÉÖxÉ Eò®ú ºÉ¨ÉZÉxÉÉ,
2. ®äúÊb÷ªÉÉä ´É ]õÒ.´ÉÒ. {É®ú |ɺÉÉÊ®úiÉ ½þÉäxÉä´ÉɱÉä ºÉ¨ÉÉSÉÉ®úÉå, Ê´ÉYÉÉ{ÉxÉÉå, =nÂùPÉÉä¹ÉhÉÉ+Éå +Éè®ú +xªÉ EòɪÉÇGò¨ÉÉå EòÉ
ºÉÉ®ú OɽþhÉ Eò®úxÉÉ,
3. EòIÉÉ ¨Éå ºÉ½þ{ÉÉÊ`öªÉÉå Eäò ºÉÉlÉ +{ÉxÉÒ ÊnùxÉSɪÉÉÇ Eäò Ê´É¹ÉªÉ ¨Éå ºÉ®ú±É ´ÉÉCªÉÉå ¨Éå ¤ÉÉiÉSÉÒiÉ Eò®úxÉÉ B´ÉÆ †Öê×›Íü†Ö
¦ÉÉʹɪÉÉå ºÉä <xÉ Ê´É¹ÉªÉÉå {É®ú +Éè{ÉSÉÉÊ®úEò iÉlÉÉ +xÉÉè{ÉSÉÉÊ®úEò ºÉÆnù¦ÉÉç ¨Éå SÉSÉÉÇ Eò®úxÉÉ,
4. †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ ¨Éå {ÉÖºiÉEòÉå, ºÉ¨ÉÉSÉÉ®ú {ÉjÉÉå, {ÉÊjÉEòÉ+Éå, ºÉÚSÉxÉÉ{É^õÉå, <¶iɽþÉ®úÉå, ´ªÉÊHòMÉiÉ iÉlÉÉ +xªÉ |ÉEòÉ®ú
Eäò {ÉjÉÉå +ÉÊnù ºÉä ºÉƤÉÆÊvÉiÉ UôÉä]äõ UôÉä]äõ +xÉÖSUäônùÉå EòÉä {ÉgøxÉÉ +Éè®ú ºÉÉlÉ ½þÒ ¶É¤nùEòÉä¿Ö +Éè®ú ºÉÆnù¦ÉÇ OÉÆlÉÉå EòÉ
={ɪÉÉäMÉ Eò®ú {ÉÉxÉÉ,
5. Ê´ÉʦÉzÉ Ê´É¹ÉªÉÉå {É®ú UôÉä]äõ UôÉä]äõ MÉtÉÆ¶É Ê±ÉJÉxÉÉ, ´ªÉÊHòMÉiÉ B´ÉÆ +xªÉ |ÉEòÉ®ú Eäò {ÉjÉ Ê±ÉJÉxÉÉ iÉlÉÉ +{ÉxÉÒ
¯ûÊSÉ Eòäò{ÉÊ®úÊSÉiÉ iÉlÉÉ ºÉ®ú±É ʴɹɪÉÉå {É®ú ÊxÉnæùʶÉiÉ ´É º´ÉiÉÆjÉ ±ÉäJÉ Ê±ÉJÉxÉÉ,
6. ¶É¤nùEòÉä¿Ö EòÒ ºÉ½þɪÉiÉÉ ±ÉäiÉä ½ÖþB †Öê×›Íü†Ö ºÉä ˽þnùÒ ¨Éå +Éè®ú ˽þnùÒ ºÉä †Öê×›Íü†Ö ¨Éå ÊEòºÉÒ ¦ÉÒ MÉt ºÉɨÉOÉÒ
EòÉ +xÉÖ´ÉÉnù Eò®úxÉÉ, iÉlÉÉ
7. †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ Eäò ºÉÉʽþÎiªÉEò, ºÉɨÉÉÊVÉEò +Éè®ú ºÉÉƺEÞòÊiÉEò ʴɹɪÉÉå +lÉ´ÉÉ {ÉÊ®ú´Éä¶É EòÒ VÉÉxÉEòÉ®úÒ |ÉÉ{iÉ
Eò®úxÉÉ*
={ɪÉÖÇCiÉ =qäù¶ªÉÉå EòÉä vªÉÉxÉ ¨Éå ®úJÉiÉä ½ÖþB <ºÉ {ÉÉ`ÂöªÉ {ÉÖºiÉEò EòÒ ®úSÉxÉÉ EòÒ MÉ<Ç ½èþ* ¦ÉɹÉÉ Eäò SÉÉ®úÉå EòÉè¶É±ÉÉå
- ¸É´ÉhÉ, ¦ÉɹÉhÉ, ´ÉÉSÉxÉ iÉlÉÉ ±ÉäJÉxÉ {É®ú ªÉ½þÉÄ ºÉ¨ÉÉxÉ °ü{É ºÉä ¤É±É ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* ¸É´ÉhÉ +Éè®ú ¦ÉɹÉhÉ EòÉè¶É±ÉÉå Eäò
Ê´ÉEòÉºÉ Eäò ʱÉB |ÉiªÉäEò {ÉÉ`ö ¨Éå ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É ÊnùB MÉB ½éþ +Éè®ú =ºÉ Eäò ¤ÉÉnù ¨ÉÉèÊJÉEò +¦ªÉÉºÉ Eäò ʱÉB {ɪÉÉÇ{iÉ ºÉɨÉOÉÒ
viii ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

½éþ* <ºÉÒ |ÉEòÉ®ú ´ÉÉSÉxÉ +Éè®ú ±ÉäJÉxÉ EòÉè¶É±ÉÉå Eäò Ê´ÉEòÉºÉ Eäò ʱÉB |ÉiªÉäEò {ÉÉ`ö ¨Éå BEò ´ÉÉSÉxÉ +xÉÖSUäônù ½èþ +Éè®ú ºÉÉlÉ
½þÒ +¦ªÉÉºÉ ¦ÉÒ* ªÉ½þ {ÉÖºiÉEò EòIÉÉ ¨Éå +vªÉÉ{ÉEò EòÒ ºÉ½þɪÉiÉÉ ºÉä ¦ÉɹÉÉ ºÉÒJÉxÉä Eäò ʱÉB ŸÖîµÖÖ¸ü úß Ö‡Ô Æîü… <ºÉʱÉB
ʱÉÊ{É ºÉÒJÉxÉä/ʺÉJÉÉxÉä Eäò ʱÉB <ºÉ {ÉÖºiÉEò ¨Éå +±ÉMÉ ºÉä EòÉä<Ç |ÉÉ´ÉvÉÉxÉ xɽþÓ ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* ±ÉäÊEòxÉ ¦ÉÚʨÉEòÉ Eäò ¤ÉÉnù
ʱÉÊ{É ºÉÒJÉxÉä Eäò ʱÉB ={ɪÉÉäMÉÒ ºÉÆEäòiÉ +Éè®ú ÊxÉnæù¶É ʴɺiÉÉ®ú {ÉÚ´ÉÇEò ÊnùB MÉB ½éþ* <ºÉEäò +xÉÖºÉÉ®ú +vªÉÉ{ÉEò EòIÉÉ
¨Éå ʱÉÊ{É ÊºÉJÉÉ ºÉEåòMÉå* <xÉ ºÉÆEäòiÉÉå EòÒ ºÉ½þɪÉiÉÉ ºÉä =iºÉɽþÒ Ê´ÉtÉlÉÔ +{ÉxÉä +É{É †Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É EòÉ +¦ªÉÉºÉ Eò®ú
ºÉEåòMÉä*
<ºÉ {ÉÖºiÉEò Eäò SÉÉ®ú ¦ÉÉMÉ ½éþ - ¦ÉÚʨÉEòÉ, †Öê×›Íü†Ö-ʱÉÊ{É iÉlÉÉ =SSÉÉ®úhÉ, {ÉÉ`ö¨ÉɱÉÉ iÉlÉÉ ¶É¤nùºÉÚSÉÒ* {ÉÖºiÉEò
Eäò {ÉÉ`öÉå ¨Éå ¦ÉɹÉÉ ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå {É®ú +ÉvÉÉÊ®úiÉ ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É iÉlÉÉ +¦ªÉɺÉ, ´ÉÉSÉxÉ-±ÉäJÉxÉ, +xÉÖ´ÉÉnù +¦ªÉÉºÉ iÉlÉÉ ºÉ®ú±É
´ªÉÉEò®úÊhÉEò ´É ºÉÉƺEÞòÊiÉEò ʤÉÆnÖù+Éå Eäò Ê´É¹ÉªÉ ¨Éå {ɪÉÉÇ{iÉ VÉÉxÉEòÉ®úÒ nùÒ MÉ<Ç ½èþ* '¶É¤nùºÉÚSÉÒ' ¨Éå {ÉÉ`öÉå ¨Éå +ÉB †Öê×›Íü†Ö
¶É¤nùÉå EòÉä ´ÉhÉÇGò¨É ¨Éå |ɺiÉÖiÉ Eò®ú =xÉEäò +lÉÇ Ë½þnùÒ ¨Éå ÊnùB MÉB ½éþ*
{ÉÉ`öÉå EòÉ føÉÄSÉÉ <ºÉ |ÉEòÉ®ú ½èþ --
1. ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É
2. {ÉÉ`ö ¨Éå +ÉB −Ö‹ ¶É¤nùÉå Eäò +lÉÇ
3. +¦ªÉɺÉ
4. ´ÉÉSÉxÉ +xÉÖSUäônù ({ÉÊgøB +Éè®ú ºÉ¨ÉÊZÉB)
5. +xÉÖSUäônù ¨Éå |ɪÉÖHò −Ö‹ ¶É¤nùÉå Eäò +lÉÇ
6. +xÉÖSUäônù ºÉƤÉxvÉÒ +¦ªÉɺÉ
7. +xÉÖ´ÉÉnù iÉlÉÉ ±ÉäJÉxÉ +¦ªÉɺÉ
8. ´ªÉÉEò®úÊhÉEò iÉlÉÉ ºÉÉƺEÞòÊiÉEò Ê]õ{{ÉÊhɪÉÉÄ
{ÉÉ`ö ¨Éå ÊnùB MÉB ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É iÉlÉÉ ´ÉÉSÉxÉ +xÉÖSUäônù ¨Éå BEò ºÉÒ ½þÒ ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå EòÉ |ɪÉÉäMÉ ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ*
ªÉ½þÒ ºÉÆ®úSÉxÉÉBÄ {ÉÉ`ö Eäò ʶÉIÉhÉ-ʤÉÆnÖù ½éþ* +xÉÖ´ÉÉnù iÉlÉÉ ±ÉäJÉxÉ +¦ªÉÉºÉ ¦ÉÒ <x½þÓ Ê¶ÉIÉhÉ-ʤÉÆnÖù+Éå {É®ú +ÉvÉÉÊ®úiÉ ½éþ*
{ÉÖºiÉEò Eäò ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{ÉÉå EòÉ SɪÉxÉ ¦ÉɹÉÉ-|ɪÉÉäMÉ EòÒ =xÉ ºÉɨÉÉxªÉ κlÉÊiɪÉÉå EòÉä ±ÉäEò®ú ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ ÊVÉxÉEòÉ
ºÉɨÉxÉÉ ½þ¨Éå +{ÉxÉä ÊnùxÉ-|ÉÊiÉÊnùxÉ Eäò VÉÒ´ÉxÉ ¨Éå Eò®úxÉÉ {Éc÷iÉÉ ½èþ* =nùɽþ®úhÉ Eäò ʱÉB ÊEòºÉÒ {ÉÊ®úÊSÉiÉ Eäò PÉ®ú VÉÉxÉÉ,
ÊEòºÉÒ =iºÉ´É ¨Éå ºÉΨ¨ÉʱÉiÉ ½þÉäxÉÉ, ¤ÉgøiÉÒ-¨É½ÆþMÉÉ<Ç {É®ú SÉSÉÉÇ Eò®úxÉÉ, ÊEò®úɪÉä EòÉ ¨ÉEòÉxÉ JÉÉäVÉxÉÉ ªÉÉ ¨ÉEòÉxÉ ¤ÉxÉ´ÉÉxÉä
Eäò Eò¹]õÉå EòÒ SÉSÉÉÇ Eò®úxÉÉ, <±ÉÉVÉ Eäò ʱÉB b÷ÉìC]õ®ú Eäò {ÉÉºÉ VÉÉxÉÉ, ÊEòºÉÒ nù¶ÉÇxÉÒªÉ ºlÉ±É {É®ú PÉÚ¨ÉxÉä VÉÉxÉÉ +ÉÊnù
´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É Eäò Ê´ÉʦÉzÉ Ê´É¹ÉªÉÉå EòÉä +±ÉMÉ fÆøMÉ ºÉä |ɺiÉÖiÉ Eò®úxÉä EòÉ |ɪÉixÉ ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ ÊVɺɺÉä Ê´ÉtÉlÉÔ ªÉ½þ VÉÉxÉ
ºÉEåòMÉä ÊEò †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ ¨Éå ÊxÉ´ÉänùxÉ EèòºÉä Eò®úiÉä ½éþ, +Énäù¶É EèòºÉä näùiÉä ½éþ, ¨ÉxÉÉ EèòºÉä Eò®úiÉä ½éþ, xÉ©ÉiÉÉ EèòºÉä +ʦɴªÉHò
EòÒ VÉÉiÉÒ ½èþ, ½þɺÉ-{ÉÊ®ú½þÉºÉ EèòºÉä ÊEòªÉÉ VÉÉiÉÉ ½èþ, ºÉÉÆi´ÉxÉÉ EèòºÉä nùÒ VÉÉiÉÒ ½èþ +ÉÊnù* {ÉÉ`ö Eäò ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É +Éè®ú ´ÉÉSÉxÉ
+xÉÖSUäônù EòÒ Ê´É¹ÉªÉ ´ÉºiÉÖ ¨Éå ¦ÉÒ ªÉlÉɺÉÆ¦É´É ºÉɨªÉ ®úJÉxÉä EòÉ |ɪÉÉºÉ ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* ´ÉÉSÉxÉ +xÉÖSUäônùÉå Eäò ʱÉB ±ÉäJÉxÉ
EòÒ Ê´ÉʦÉzÉ ¶ÉèʱɪÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* VÉèºÉä EòÉä<Ç +xÉÖSUäônù ´ÉÞkÉÉÆiÉ °ü{É ¨Éå ½èþ iÉÉä EòÉä<Ç Ê´É´É®úhÉÉi¨ÉEò, EòÉä<Ç
ºÉÆ´ÉänùxÉÉi¨ÉEò, EòÉä<Ç +Éi¨ÉEòlÉÉ Eäò °ü{É ¨Éå* Eò½þÓ ÊxɤÉÆvÉ ¶Éè±ÉÒ EòÉä +{ÉxÉɪÉÉ MɪÉÉ ½èþ iÉÉä Eò½þÓ ºÉƺ¨É®úhÉ EòÉ ºÉ½þÉ®úÉ
ʱɪÉÉ MɪÉÉ ½èþ* Eò½þÓ Eò½þÉxÉÒ VÉèºÉÉ ºÉ®úºÉ ¨ÉÉvªÉ¨É ʱɪÉÉ MɪÉÉ ½èþ iÉÉä Eò½þÓ {ÉjÉ VÉèºÉÉ ={ɪÉÉäMÉÒ ¨ÉÉvªÉ¨É*
{ÉÉ`ö¨ÉɱÉÉ ¨Éå 24 {ÉÉ`ö ½éþ* <xÉ {ÉÉ`öÉå ¨Éå ºÉä 20 ʶÉIÉhÉ-{ÉÉ`ö ½éþ +Éè®ú 4 ¯Öã−Ö³µÖÖÔÃÖ {ÉÉ`ö ½éþ* ʶÉIÉhÉ {ÉÉ`ö 4
<EòÉ<ªÉÉå ¨Éå ¤ÉÉÄ]äõ MÉB ½éþ* |ÉiªÉäEò <EòÉ<Ç ¨Éå 5-5 ʶÉIÉhÉ {ÉÉ`ö ½éþ ÊVɺɨÉå ºÉä BEò-BEò ¯Öã−Ö³µÖÖÔÃÖ {ÉÉ`ö ½èþ* <ºÉ |ÉEòÉ®ú
¦ÉÚʨÉEòÉ ix

<ºÉ {ÉÖºiÉEò ¨Éå {ÉÉ`ö 6, 12, 18 +Éè®ú 24 ¯Öã−Ö³µÖÖÔÃÖ {ÉÉ`ö ½éþ* ʶÉIÉhÉÉlÉÇ {ÉÉ`öÉå EòÉä ´ªÉÉEò®úÊhÉEò ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå +Éè®ú ¶É¤nùÉå
EòÒ ºÉÆJªÉÉ ´É |ÉEòÉ®ú Eäò +ÉvÉÉ®ú {É®ú ºiÉ®úÒEÞòiÉ ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* ºiÉ®úÒEò®úhÉ Eäò ¨ÉÚ±ÉiÉi´Éú <ºÉ |ÉEòÉ®ú ½éþ*
1. {ÉÊ®úÊSÉiÉ ºÉä +{ÉÊ®úÊSÉiÉ EòÒ +Éä®ú
2. ºÉ®ú±É ºÉä EòÊ`öxÉ EòÒ +Éä®ú
3. |ÉiªÉäEò ºÉä ºÉɨÉÉxªÉ EòÒ +Éä®
4. ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ÃÖê ŸÖú−Öߍúß úß †Öê¸ü
¦ÉɹÉÉ<Ç ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå {É®ú +ÉvÉÉÊ®úiÉ ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{ÉÉå EòÉ ºiÉ®úÒEò®úhÉ Eò®úiÉä ºÉ¨ÉªÉ <ºÉ ¤ÉÉiÉ EòÉ Ê´É¶Éä¹É vªÉÉxÉ ®úJÉÉ
MɪÉÉ ½èþ ÊEò {ÉÉ`ÂöªÉ-ºÉɨÉOÉÒ EòÒ º´ÉɦÉÉÊ´ÉEòiÉÉ ¤ÉxÉÒ ®ú½äþ* +iÉ& ¤ÉÉnù Eäò {ÉÉ`öÉå ¨Éå ʺÉJÉÉB VÉÉxÉä´ÉɱÉä ʶÉIÉhÉ Ê¤ÉÆnùÖ +Éå
ºÉä ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö EÖòUô ºÉÆ®úSÉxÉÉBÄ +É®Æú¦É Eäò {ÉÉ`öÉå ¨Éå +É MÉ<Ç ½éþ* BäºÉÉ <ºÉʱÉB ½Öþ+É CªÉÉåÊEò =ºÉ {ÉÉ`ö ʴɶÉä¹É EòÒ Ê´É¹ÉªÉ-´ÉºiÉÖ
Eäò ºÉÆnù¦ÉÇ ¨Éå =xÉEòÉ =±±ÉäJÉ +ɴɶªÉEò lÉÉ* BäºÉÒ ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå EòÉä =ºÉ {ÉÉ`ö EòÒ ¶É¤nù ºÉÚSÉÒ Eäò ʽþººÉä Eäò °ü{É ¨Éå
nù¶ÉÉǪÉÉ MɪÉÉ ½èþ*
×¿ÖÖÖ ¯ÖÖšüÖë ´Öë †Ö‡Ô Æãü‡Ô ¾µÖ֍ú¸üם֍ú ÃÖÓ¸ü“Ö−ÖÖ‹Ñ

¯ÖÖšü −ÖÓ. I
1. 1) †Ûß־Ö֓֍ú ׍ÎúµÖÖ¸ü×ÆüŸÖ ¾ÖÖŒµÖ
‚ˆ á£Þ ªÞ¾» ¥á£¨ ™ß§Þ¥à»»Þ µÖê ´Öê¸êü ×´Ö¡Ö ¸ü´Öê¿Ö ן־ÖÖ¸üß
Æïü…
‡‹ ´ÖÖê ÃÖÖÓÖ ¸ü´Öê¿Ö ן־ÖÖ¸üß…
á£Þ Þê Çñ™à‹»»Þ ´Öê¸üÖ −ÖÖ´Ö ¯ÖÏŸÖߍú Æîü…
´ÖÖê −ÖÖÑ ¯ÖÏŸÖߍú…
2) †Ö–ÖÖ£Öԍú ¾ÖÖŒµÖ
ÇñÞšíÞ ™Ú ¤Þ»'»Þ ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ, ŸÖæ •ÖÖ…
¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ, ŸÖæ •ÖÖ'…
¬™Þ, ™Úᣠ¤Þ»»Þ »ÖŸÖÖ, ŸÖã´Ö •ÖÖ†Öê…
»ÖŸÖÖ, ŸÖã´Öê •ÖÖ†…
¥á£¨ ¡Þ¡Ú, Þǘ ¤ÞÞØÜ»»Þ ¸ü´Öê¿Ö ²ÖÖ²Öã, †Ö¯Ö •ÖÖ‡‹…
¸ü´Öê¿Ö ²ÖÖ²Öã, †Ö¯ÖÖ •ÖÖ†Ö−ŸÖã…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 2
1) †Ûß־Ö֓֍ú ׍ÎúµÖÖ '×ß' (†×”û) 'úÖ / úß / êú / ´Öë Æîü'/ Æïü êú ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
'Þ«ßê' (−ÖÖØÆü) '−ÖÆüà' êú ¾ÖÖŒµÖ
á£Þ¥ ¡«ß ×ß»»Þ ´Öê¸üß ×úŸÖÖ²Ö Æîü…
´ÖÖê¸ü ²Ö×Æü †×”û…
á£Þ Çތᥠ¡«ß ×ß»»Þ ´Öê¸êü ¯ÖÖÃÖ ×úŸÖÖ²Ö Æîü…
x ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

´ÖÖê ¯Ö֏ָêü ²Ö×Æü †×”û…


2) á£Þ Çތᥠ£¬¤ýÞ¦£ ¢ÞÇ©Þ¥ ´Öê¸êü ¯ÖÖÃÖ ´Ö»ÖµÖÖôû´Ö ³ÖÖÂÖÖ
Ú¡Þ› Þ«ßê»»Þ úÖ †−Öã¾ÖÖ¤ü −ÖÆüà…
´ÖÖê ¯Ö֏ָêü ´Ö»ÖµÖÖôû´Ö ³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü
−ÖÖØÆü…
3) ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö úÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
£Úê Çá—Í »»Þ ´Öï ¯ÖœÍüŸÖÖ ÆæÑü/ ¯ÖœÍüŸÖß ÆãÑü…
´ÖãÑ ¯ÖœÍêü…
ÞᣠǗڻ»Þ Æü´Ö ¯ÖœÍüŸÖê Æïü/Æü´Ö ¯ÖœÍüŸÖß Æïü…
†Ö´Öê ¯Öœãü…
™Ú Ç—Ú Þ ŸÖæ ¯ÖœÍüŸÖÖ Æîü/ŸÖæ ¯ÖœÍüŸÖß Æîü/
ŸÖã ¯Öœãü…
™ÚᣠǗ Þ ŸÖã´Ö ¯ÖœÍüŸÖê ÆüÖê/ ¯ÖœÍüŸÖß ÆüÖêü…
ŸÖã´Öê ¯ÖœÍü Þ
™ÚᣣÞá/ ™Úá£ý£ÞᝠǗͻ»Þ ŸÖã´Ö »ÖÖêÖ ¯ÖœÍüŸÖê ÆüÖê/¯ÖœÍüŸÖß ÆüÖê…
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê ¯ÖœÍü/ ŸÖã´³Öê´ÖÖ−Öê ¯ÖœÍü…
Þǘ / Þǘ£ÞᝠǗ͝Øß»»Þ †Ö¯Ö/†Ö¯Ö »ÖÖêÖ ¯ÖœÍüŸÖê Æïü/
†Ö¯ÖÖ/ †Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê ¯ÖœÍÓüןօ ¯ÖœÍüŸÖß ÆîüÓ…
4) †¯ÖæÖÔ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−֍úÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ
£Úê ᛌڐ×ß / ᛌځ×ß Þ ´Öï ¤êüÖ ¸üÆüÖ ÆæÑü/ ¤êüÖ ¸üÆüß
ÆæÑü…
´ÖãÑ ¤êüÖã×”û / ¤êüÖã†×”û…
᪣Þᝠᛌځ×Øß»»Þ ¾Öê ¤êüÖ ¸üÆêü ÆüîÓ/ ¤êüÖ ¸üÆüß Æïü…
ÃÖê´ÖÖ−Öê ¤êüÖã”ûÓןÖ/¤êüÖ㆔ûÓ×ŸÖ …
5) ‡“”ûÖ£Öԍú ¯ÖϵÖÖêÖ '›¥‹Þ¥' (¤ü¸üúÖ¸ü) '“ÖÖ×Æü‹' êú ¾ÖÖŒµÖ
Þǘ¼»¥ á‹„ê ¢ÞÇ©Þ¥ Ú¡Þ› †Ö¯ÖúÖê ׍úÃÖ ³ÖÖÂÖÖ úß
¡«ß ›¥‹Þ¥ ? †−Öã¾ÖÖ¤ü ¯Öãß֍ú “ÖÖ×Æü‹?
†Ö¯ÖÖӍú¸ü êúˆÑ ³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü
²Ö×Æüü ¤ü¸üúÖ¸ü?
¦ÉÚʨÉEòÉ xi

¯ÖÖšü −ÖÓ. 3
1. ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ³ÖæŸÖúÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
1) ‹Þ¬ß ¥Þ™ß¥Ú ‘ó¥ šß¬Þ»»Þ ú»Ö ¸üÖŸÖ (úÖê) ²ÖãÖÖ¸ü £ÖÖ…
úÖ×»Ö ¸üÖןֹý •¾Ö¸ü ×£Ö»ÖÖ…
£ßß ªÞÚ ”ßá‹ Çß‚¬Þ ×´Ö×−Ö −Öê •Ö¸üÖ ÃÖÖ ÃÖÖ²Öã¤üÖ−ÖÖ
×´Ö×−Ö ÃÖ֐Öã ×™üêú ׯև»ÖÖ… ׯֵÖÖ (×»ÖµÖÖ)…
™Ú ™ á£Þ ‹šÞ ¨Ú˜ß¬Úß»»Þ ŸÖã´Ö−Öê ŸÖÖê ´Öê¸üß ²ÖÖŸÖ −ÖÆüà
ÃÖã−Öß…
ŸÖã ŸÖ ´ÖÖê ú£ÖÖ ¿ÖãםֻÖã×−Ö…
2) '×ß' (†×”û) '´Öë Æîü/úÖ úß, êú Æî / Æïü' êú ³ÖæŸÖúÖ׻֍ú ºþ¯ÖÖë êú ¾ÖÖŒµÖ
£ßß‹Ú ‹Þ¬ß ¥Þ™ß¥Ú ‘ó¥ šß¬Þ»»Þ ×´Ö×−Ö úÖê ú»Ö ¸üÖŸÖ úÖê ²ÖãÖÖ¸ü
×´Ö×−֍ãú úÖ×»Ö ¸üÖןֹý •¾Ö¸ü ×£Ö»ÖÖ… £ÖÖ…
3) ׍ÎúµÖÖ êú ˆ§êü¿µÖ úÖ ²ÖÖê¬Ö ú¸üÖ−Öê¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ
™Úᣠ£ßß‹Ú ‹'˜ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛬ ? ŸÖæ´Ö −Öê ×´Ö×−Ö úÖê ÖÖ−Öê êú×»Ö‹ ŒµÖÖ
ŸÖã´Öê ×´Ö×−֍ãú ú'Ö ÖÖ‡²Ö֍ãú ¤êü»Ö? פüµÖÖ?
ªß’ÞÇÞ˜ß Çß‚¡Þ‹Ú ‹«ßᬻ»Þ ˆ²ÖÖ»ÖÖ Æãü†Ö ¯ÖÖ−Öß ¯Öß−Öê úÖê/êú×»Ö‹
×ÃÖ—ÖÖ¯ÖÖ×Ö ×¯Ö‡²Ö֍ãú ú×Æü»Öê… ²ÖÖê»Öê…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 4
1. †Ûß־Ö֓֍ú '×ß' (†×”û), 'á«¡'» (Æêü²Ö) Æîü/ Æïü, úÖ/úß/êú/ ´Öë Æîü/Æïü ÆüÖêÖÖ /ÆüÖêÖß ×ÎúµÖÖ ¾ÖÖ»Öê
(³Ö×¾Öµ֟֍úÖ»Ö êú) ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
1) ‹Þ¬ß ªÛÞ ¢¡á¥ ‹Ú£Þ¥ ú»Ö ÃÖæ“Ö−ÖÖ³Ö¾Ö−Ö ´Öë ãú´ÖÖ¸ü ˆŸÃÖ¾Ö
„ªþ¡ á«¡»»Þ ÆüÖêÖÖ…
úÖ×»Ö ÃÖæ“Ö−ÖÖ ³Ö²Ö−Ö¸êü ãú´ÖÖ¸ü
ˆŸÃÖ¾Ö Æêü²Ö…
2) áª•ß Þ”‹ á«¡ß Þ ¾ÖÆüÖÑ −ÖÖ™üú −ÖÆüà ÆüÖêÖÖ…
ÃÖêךü −ÖÖ™üú Æêü²Ö×−Ö…
3) †−µÖ ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ³Ö×¾Öµ֟֍úÖ»Ö êú ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
᪣Þᝠ‹'˜ Þ”‹ ‹¥ßá¡ ? ŒµÖÖ ¾Öê »ÖÖêÖ −ÖÖ™üú ú¸ëüÖê/
ÃÖê´ÖÖ−Öê ú'Ö −ÖÖ™üú ú׸ü²Öê? ú¸ëüÖß?
à™ ÚªÞᥠ᪣ÞᝠÞßá¡»»Þ ÖßŸÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¾Öê »ÖÖêÖ −ÖÖ“ÖëÖê/
ÖßŸÖ †−ÖãÃÖÖ¸üê ÃÖê´ÖÖ−Öê −ÖÖדֲÖê… −ÖÖ“ÖëÖß…
᪠¤ß¡ß»»Þ ¾ÖÆü −ÖÆüà •ÖÖ‹ÖÖ/ •ÖÖ‹Öß…
xii ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ÃÖê וֲÖ×−Ö…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 5
1. †×−Ö¾ÖÖµÖÔŸÖÖ úÖ ²ÖÖê¬Ö ú¸üÖ−Öê¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
á«ÞᔬᥠÞ¥Ú ¥ß‘á¢íªì ÆüÖê™êü»Ö ´Öë ¯ÖÆü»Öê ÃÖê †Ö¸üÖÖ ú¸ü−ÖÖ
‹¥ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ ¯Ö›êüÖÖ…
ÆüÖê™êü»Ö¸êü †ÖÖ¹ý ׸ü•Ö³ÖìÃÖ−ÖË ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö…
ˆá™ Þ¥Ú ¥ß‘á¢íªì ‹¥ß¡Þ‹Ú ‡ŸÖ−Öê ¯ÖÆü»Öê ׸ü•Ö³ÖìÃÖ−Ö −ÖÆüà
ú¸ü−ÖÖ
Çá–͝޻»Þ ¯Ö›ÍêüÖÖ…
‹ŸÖê †ÖÖ¹ýü ׸ü•Ö³ÖìÃÖ−ÖË ú׸ü²Ö֍ãú
¯Ö›Íêü−ÖÖ…
2. ‡“”ûÖ£Öԍú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö…
™Ú£‹Ú á£Þ ªÞ¾»á¥ ˆš¥ Š–Íß¨Þ ŸÖã´ÖúÖê ‡ÃÖ ²ÖÖ¸ü ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö
¤ß¡Þ ›¥‹Þ¥»»Þ †Öê×›Íü¿ÖÖ •ÖÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹…
ŸÖã´Öãú ´ÖÖê ÃÖÖӐָêü ‹£Ö¸ü †Öê×›Íü¿ÖÖ ×•Ö²ÖÖ
¤üü¸üúÖ¸ü…
á«Þᔬᥠ¥«ß¡Þ £œî Þ£¥ ÆüÖê™êü»Ö ´Öë Æü´ÖÖ¸êü ¸üÆü−Öê úß
•Öºþ¸üŸÖ
›¥‹Þ¥ Þ«ßê»»Þ ³Öß −ÖÆüà…
ÆüÖê™êü»Ö¸êü ¸ü×Æü²ÖÖ ´Ö¬µÖ †Ö´Ö¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü −ÖÖ×ÆÓü…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 6
1 ÃÖê 5 ŸÖú êú ¯ÖÖšüÖë ´Öë †Ö‹ Æãü‹ ×¿ÖÖÖ Ø²Ö¤ãü†ÖêÓ úÖ ¯Öã−Ö¸üÖ¾Ö»ÖÖêú−Ö…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 7
1. †¯ÖæÖÔ ³ÖæŸÖúÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê‘Ö ºþ¯Ö
á«á¬ áª•ß ¡ŒÚ¥ßÞ Ô¥ «ßê £ß¦Úšß¬Þ»»Þ »Öê׍ú−Ö ¾ÖÆüÖÑ ‹ú ú´Ö¸êü
¾ÖÖ»ÖÖ ‘Ö¸ü
Æêü»Öê ÃÖêšüß ²ÖÖã׸ü†Ö ‘Ö¸ü ×ÆüÑ ×´Öôãû×£Ö»ÖÖ… Æüß ×´Ö»Ö ¸üÆüÖ £ÖÖ…
Þ‚ê £Úê ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú ¤Þ„šß¬ß»»Þ −ÖÆüà, ´Öï ‘Öæ´Ö−Öê êú ×»Ö‹ −ÖÆüà •ÖÖ
−ÖÖ‡Ñ, ´ÖãÑ ²Öã×»Ö²Ö֍ãú •ÖÖˆ−Ö×£Ö×»Ö… ¸üÆüÖ £ÖÖ/¸üÆüß £Öß…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 8
1. †¯ÖæÖÔ ³Ö×¾Öµ֟֍úÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ
Ç߬ޣÞᝠ¡±í£Þ ªÕܬ¥Ú ÞªÚšßá¡»»Þ ²Ö““Öê †³Öß Ãæú»Ö ÃÖê †Ö ¸üÆêü Æü֐ë Öê/
ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ²ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö Ããú»Öºþ †ÖÃÖã×£Ö²Öê… †Ö ¸üÆüß ÆüÖêÓ Öß…
¦ÉÚʨÉEòÉ xiii

™ÚᣠᥖÍߊᥠ‘˜Þ˜ ¨Ú˜Úšß¡»»Þ ŸÖã´Ö ¸êü×›ü†Öê ÃÖê •ÖÖÖÖ ÃÖã−Ö


¸üÆêü
ŸÖã´Öê ¸êü×›Íü†Öê¸êü •ÖÖÖÖ ¿ÖãÖã×£Ö²Ö… ÆüÖêÖê/ ¸üÆüß ÆüÖêÖß…

¯ÖÖšü −ÖÓ. 9
1. ¯ÖæÖÔ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−֍úÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ †Öî¸ü ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
™Úá£ áª•ß ‹'˜ ‹'˜ á›Œß× ? ŸÖã´Ö−Öê ¾ÖÆüÖÑ ŒµÖÖ-ŒµÖÖ ¤êüÖÖ
Æîü?
ŸÖã´Öê ÃÖêךü ú'Ö ú'Ö ¤üê׏֔û ?
£Úê Þ”î£ä ᛌߝޫßê»»Þ ´Öï−Öê −ÖÖ™ü¶´ÖÓ“Ö −ÖÆüà ¤êüÖÖ
Æîü…
´ÖãÑ −ÖÖ™ü¶´ÖÓ“Ö ¤êü׏Ö−ÖÖÓ×Æü…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 10
1. ¯ÖæÖÔ ³ÖæŸÖúÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
£Úê ª¥ªó™à ÇÛ‘Þᥠª£ªØ¼» ÇÞ‚ê ´Öï−Öê ÃÖ¸üþ֟Öß ¯Öæ•ÖÖ ´Öë Ãֲ֍êú ×»Ö‹
¬ÚÞ ‹¥ßšß¬ß»»Þ ú¯Ö›Íêü »ÖÖ‹ £Öê…
´ÖãÑ ÃÖ¸üþ֟Öß ¯Öæ•ÖÖ¸êü ÃÖ´ÖßÖӍú ¯ÖÖ‡Ñ »ÖãÖÖ
ú׸ü×£Ö×»Ö…
£Úê ™ Þ¥Ú ‹ß×ß ¥Œß šß¬ß»»Þ ´Öï−Öê ŸÖÖê ¯ÖÆü»Öê ãú”û −ÖÆüà
¸üÖÖ £ÖÖ…
´ÖãÑ ŸÖ †ÖÖ¹ý ׍ú×”û ¸ü×Ö −Ö×£Ö×»Ö…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 11
1) ¯ÖæÖÔ ³Ö×¾Ö嵅م úÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
Þ«Þ! á‹á™ ¥‹Ø ¡«ßšß¡»»Þ †ÖÆüÖ! ׍úŸÖ−ÖÖ Öæ−Ö ²ÖÆüÖ ÆüÖêÖÖ…
†ÖÆüÖ! êúŸÖê ¸üŒŸÖ ²Ö×Æü×£Ö²Ö…
™Ú ™ ¥Þ‘£«¬ ×‹¥ ›ÚÔí”˜Þ ŸÖæ −Öê ŸÖÖê ¸üÖ•Ö´ÖÆü»Ö “ÖÖîú
úß
‹šÞ ¨Ú˜ß šß¡Ú»»Þ ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ÃÖã−ÖÖ −ÖÆüà
ŸÖã ŸÖ ¸üÖ•Ö´ÖÆü»Ö ”ûú¸ ¤ãü‘ÖÔ™üÖÖ ú£ÖÖ ÆüÖêÖÖ…
¿Öã×Ö −Ö×£Ö²Öã…
2) ÃÖÆüÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ÃÖæ“֍ú †¾µÖµÖ ¿Ö²¤üÖë¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ
á¤á™ š˜ØÞ á«¡ á£Þá™ áªá™ ו֟Ö−ÖÖ šÓü›Íü Æü֐ê ÖÖ ´Öã—Öê ˆŸÖ−ÖÖ Æüß
xiv ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¢¬ ¬Þß¡»»Þ †“”ûÖ »ÖÖêÖÖ…


•ÖêŸÖê £ÖÓ›üÖ Æêü²Ö ´ÖÖêŸÖê ÃÖêŸÖê ³Ö»Ö »ÖÖאֲօ
¯ÖÖšü −ÖÓ. 12
7 ÃÖê 11 ŸÖú êú ¯ÖÖšüÖë ´Öë †Ö‹ Æãü‹ ×¿ÖÖÖ Ø²Ö¤ãü†Öë úÖ ¯Öã−Ö¸üÖ¾Ö»ÖÖêú−Ö
¯ÖÖšü −ÖÓ. 13
1) ¿ÖŒµÖŸÖÖ (ÃÖÖ´ÖÖ£µÖÔ) ²ÖÖê¬Öú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
᪠œß‹ Ç—Íß¡Þ‹Ú Þá£¥ß‹Þ †ÖÖê ¯ÖœÍü−Öê êú ×»Ö‹ ¾ÖÆü
†Ö´Öê׸üúÖ
¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ •ÖÖ Ã֍úŸÖÖ Æîü/ Ã֍úŸÖß Æîü…
ÃÖê †×¬Öú ¯ÖלÍü²Ö֍ãú †Ö´Öê׸üúÖ •ÖÖ‡¯ÖÖ¸êü…
£Úê Þê‹Ú ¤Þ‚Çޥڝ߻»Þ ´Öï ÖÖÑ¾Ö (úÖê) −ÖÆüà •ÖÖ Ã֍úŸÖÖ/
´ÖãÑ ÖÖэãú •ÖÖ‡¯ÖÖºþ×−Ö… Ã֍úŸÖß…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 14
1. †Öê×›Íü†Ö êú ÃÖÓ–ÖÖ†Öë ŸÖ£ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´ÖÖë êú Ø»ÖÖ ŸÖ£ÖÖ ¾Ö“Ö−֍úÖ ¯Öã−Ö²ÖÔ»Ö−Ö
1) Ç߬ޔ߈ ¤Þ„×ß»»/ Ç߬ޔވ ¤Þ„×ß»»Þ ²Ö““ÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü…
ׯֻÖÖ×™ü‹ •Öֈהû/ׯֻÖÖ™üÖ‹ •Öֈהû…
2) á£Þ ¡–Í ¢„˜à¥ áÞ”߈ Çځ ×ß»»Þ ´Öê¸üß ²Ö›üß ²ÖÆü−Ö úÖ ‹ú ²Öê™üÖ Æîü…
´ÖÖê ²Ö›Íü ³ÖˆÖ߸ü ÖÖê×™ü‹ ¯Öㆠ†×”û…
Þ£¥ áÞá” ¡ßÞ ×ß»»Þ Æü´ÖÖ¸üÖ ‹ú ²ÖÖß“ÖÖ Æîü…
†Ö´Ö¸ü ÖÖê™êü ²Öא֓ÖÖ †×”û…
áÞ¥ÚǬ ˆá˜á™á˜ ¡Ú¬ß¡Þ £Þ»»Þ ÖÖê¾ÖéÓ¤ü ‡¬Ö¸ü ˆ¬Ö¸ü ‘Öæ´Ö−ÖÖ ´Ö−ÖÖ Æîü…
ÖÖê¹ý¯Ö»Ö ‹ÖêŸÖêÖê ²Öã×»Ö²ÖÖ ´Ö−ÖÖ…
ªÕܬ Ç߬ވ Þ£ó ª¡Ú ŒÞ‚›ßØß»»Þ Íæú»Ö êú ²Ö““Öê †Ö´Ö ÃÖ²Ö ÖÖ
Íãú»Ö ׯֻÖÖ‹ †ÖÓ²Ö ÃÖ²Ö㠏Öևפüü†Û−ŸÖ… ¤êüŸÖê Æïü…
Þ£ ¡ßÞ Þ£óÚ–Íß‹ ¢¬ Úá«ê»»Þ Æü´ÖÖ¸êü ²ÖÖß“Öê êú †Ö´Ö †“”êû −ÖÆüà
†Ö´Ö ²Öא֓ÖÖ †ÖӲ֐Öã×›Íüú ³Ö»Ö −ÖãÆëü… Æïü…
᪠‘ᘠ–Þ‹Ø¥ ¾Öê ‹ú ›üÖòŒ™ü¸ü Æïü…
ÃÖê •ÖÖê ›üÖòŒŸÖ¸ü…
᪣Þᝠ™Ú£‹Ú ¢¬ ÇÞ„šßá¡ Þ ? ¾Öê (»ÖÖêÖ) ŸÖã´ÖúÖê ¯µÖÖ¸ü ú¸üŸÖê ÆüÖëÖê
ÃÖê´ÖÖ−Öê ŸÖã´Öãú ³Ö»Ö ¯ÖֈףֲÖê −ÖÖ? −Ö?
᪍ږÍß‹ ŒÚ¡ì £ß•Þ Ÿ»¦»»Þ ¾Öê ±ú»Ö ²ÖÆãüŸÖ ´Ößšêü Æïü…
¦ÉÚʨÉEòÉ xv

ÃÖêÖã×›Íüú Öã²Ö ×´ÖšüÖ ±úôû…


á£Þ ¡ÞÇÞ ‘ᘠŠ‹ß¬»»Þ ´Öê¸êü ׯ֟ÖÖ•Öß (‹ú) ¾Öúß»Ö
Æïü…
´ÖÖê ²ÖÖ¯ÖÖ •ÖÖê †Öê׍ú»Ö…
ÇÚ¬ßä
¯ÖãÜ»»ÖÖ
™Ú£ ‘ÞÔ¥ á‹„ê•ß ? ŸÖã´ÆüÖ¸êü −ÖÖ−ÖÖ•Öß úÖ ‘Ö¸ü
׍ú¬Ö¸ü Æîü…
ŸÖã´Ö †•ÖÖ‘Ö¸ü êúˆÑךü?

ªÐÂà¬ßä
áÖßػ֐Ö
á£Þ £Þ‚ê ‘á˜ –Þ‹Ø¥Þ˜à»»Þ ´Öê¸üß ´ÖÖ´Öß (‹ú) ›üÖòŒ™ü¸üÖ−Öß Æïü…
´ÖÖê ´ÖÖ‡Ñ •ÖÖê ›üÖŒŸÖ¸ü֝Öß…

á£Þ á¡Þ„¥ Þᣠ›ß'”Þ ’߁»»Þ ´Öê¸üß ´ÖÖŸÖÖ•Öß êú Æü´Ö ¤üÖê
»Ö›Íü׍úµÖÖÑ
´ÖÖê ²ÖÖêˆü¸ü †Ö´Öê פü'™üÖ ×—Ö†… Æïü…
„¢¤ý¬ßä
ˆ´ÖµÖػ֐Ö
Ç߬ޣޝ¼Ú» áª÷« ‹¥»»Þ ²Ö““ÖÖë ÃÖê ¯µÖÖ¸ü ú¸üÖê…
ׯֻÖÖ´ÖÖ−֍ãÓú Ã−ÖêÆü ú¸ü…
‹Ú‹Ú¥ ×ÜÞ”ß ‹Úê ‹Úê ‹¥Ú×ß»»Þ ãú¢ÖÖ ×¯Ö»»ÖÖ ãÑú ãÑú ú¸üŸÖÖ Æîü…
ãúãú¸ü ”ãû†Ö×™ü ãÑú ãÑú úºþ×”û…
‹û࡬ßä
Œ»Öß¾Öػ֐Ö
™Ú£ Ô¥ á‹„ê•ß ? ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ ‘Ö¸ü úÆüÖÑ Æîü?
ŸÖã´Ö ‘Ö¸ü êúˆÑךü?
Þ£¥ áÞ”߈ ¡ßÞ ×ß»»Þ Æü´ÖÖ¸üÖ ‹ú ²ÖÖß“ÖÖ Æîü…
†Ö´Ö¸ü ÖÖê×™ü‹ ²Öא֓ÖÖ †×”û…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 15
1. ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤ÓüŸÖ ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
xvi ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

1) «êᥠ£Þê, £Úê ¢ÞÇ©˜ ᛂ‹¥ß ÆüÖÑ ²Öê™üß, ´Öï ³ÖÖÂÖÖ ¤êüú¸ü Æüß
†ÖµÖÖ
«ßê Þªß¬ß»»Þ ÆæÑü…
ÆÑü¸êü ´ÖÖÑ, ´ÖãÑ ³ÖÖÂÖÖ ¤êü‡ú׸ü
ØÆü †Ö×ÃÖ×»Ö…
á‹¡¦ á¡Þ„ ¡ßÞ ŒÞ‚¡Þᥠêú¾Ö»Ö ´ÖÖŸÖÖ•Öß ×²Ö−ÖÖ ÖÖ‹
ÃÖÖê
á¨Þ‚Ç–Í߬޻»Þ Ö‡Ô…
êú²Öô ²ÖÖêˆ ×²Ö−ÖÖ ÖÖ‡²ÖÖ¸êü ¿ÖÖꇯÖכͻÖÖ…
Þ‘ß £Úê  Ç—Íß‹¥ß ¤Þ‚šß¬ß»»Þ †Ö•Ö ´Öï ¯Öœü ú¸ü −ÖÆüà ÖµÖÖ £ÖÖ…
†Ö×•Ö ´ÖãÑ −Ö ¯ÖלÍüú׸ü •ÖևףÖ×»Ö…

2) ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤ÓüŸÖ úß ¯Öã−Ö¹ýÛŒŸÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ


᪠‹¡ß™Þ ᬌßá¬Œß ‹¥ß £¥ ¾Öê ú×¾ÖŸÖÖ ×»ÖÖ ×»ÖÖú¸ü
†´Ö¸ü
á«Þ‚šßᬻ»Þ ÆüÖê Ö‡Ô £Öà…
ÃÖê úײ֟ÖÖ »Öê׏ֻÖê×Ö ú׸ü †´Ö¸ü
ÆüÖê‡×£Ö»Öê…
ˆá¡ ™ ™Ú ß‘ ÇÞ• Ç—ÍßÇ—Íß‹ß †²Ö ŸÖÖê ŸÖæ †¯Ö−ÖÖ ¯ÖÖšü ¯ÖœÍü
¯ÖœÍü
«Þ¬ßÞ á«Þ‚¤Þ„×Ü»»Þ ú¸ü £Öú •ÖÖŸÖß Æîü/•ÖÖŸÖÖ Æîü…
‹²Öê ŸÖ ŸÖã ×−Ö•Ö ¯ÖÖšü ¯ÖלÍü¯ÖלÍü׍ú
ÆüÖ×»Ö†Ö ÆüÖꇕÖÖˆ”ãû…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 16
1. ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−֍úÖ׻֍ú éú¤ÓüŸÖ úß ¯Öã−Ö¹ýÛŒŸÖ ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ
›ßªÞ¥Þ ‹Þ£ ‹¥Ú ‹¥Ú £Úê š‹ß פü−Ö³Ö¸ü úÖ´Ö ú¸üŸÖê ú¸üŸÖê
´Öï £Öú
¤Þ„×ß»»Þ •ÖÖŸÖß ÆæÑü…
פü−ÖÃÖÖ¸üÖ úÖ´Ö úºþ úºþ ´ÖãÑ £Ö׍ú •Öֈהû…
᪣Þᝠ™ Þ‘ß ÞªÚ ÞªÚ á–괧 †Ö•Ö ŸÖÖê ˆ−ÆüÖë−Öê †ÖŸÖê-†ÖŸÖê ¤êü¸ü
‹á¬»»Þ úß…
¦ÉÚʨÉEòÉ xvii

ÃÖê´ÖÖ−Öê ŸÖ †Ö×•Ö †ÖÃÖã †ÖÃÖã ›êü׸ü ú»Öê…


2. ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−֍úÖ׻֍ú éú¤ÓüŸÖ ׍ÎúµÖÖ ×¾Ö¿ÖêÂ֝־ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ
£Úê Þ‘ß ™Ú£¥ Ç߬ÞÇ߬߼ڻ †Ö•Ö ´Öï−Öê ŸÖã´ÆüÖ¸êü ²Ö““ÖÖë úÖê
ªÕܬ‹Ú ¤Þ„šß¡Þ¥ ᛌߐ×ß»»Þ ¯ÖÖšü¿ÖÖ»ÖÖ •ÖÖŸÖê Æãü‹ ¤êüÖÖ…
´ÖãÑ †Ö×•Ö ŸÖã´Ö¸ü ׯֻÖÖׯÖػ֍ãú
Íãú»Öãú •ÖֈףֲÖÖ¸ü ¤êü׏Ö×”û…
¢Þ‚ä‹ß Ÿß»ªì¥Ú ÞªÚšß¡Þ¥ £Úê ´Öï −Öê ³ÖîµÖ֍úÖê †Öò×±úÃÖ ÃÖê †ÖŸÖê Æãü‹
ᛌߐ×ß»»Þ ¤êüÖÖ…
³ÖÖ‡Ó׍ú †×±úÃÖ˹ý †ÖÃÖã×£Ö²ÖÖ¸ü ´ÖãÑ
¤êü׏Ö×”û…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 17
1. ׍ÎúµÖÖ ÃÖê ¾µÖãŸ¯Ö®Ö ÃÖÓ–ÖÖ†Öë êú ¾ÖÖŒµÖ
1) ‹Þ¬ß Þ£¥ ‚ä¥Þ‘à Ç—ÍÞ Þ¥£ý ú»Ö Æü´ÖÖ¸üß †ÓÖÏê•Öß úß
á«¡»»Þ ¯ÖœÍüÖ‡Ô †Ö¸Óü³Ö Æü֐ê Öß…
úÖ×»Ö †Ö´Ö¸ü ‡Ó¸üÖ•Öß ¯ÖœÍüÖ †Ö¸ü´³Ö Æêü²Ö…
2) ‹Þ¬ß ᪕ÞᥠÞ„˜Þ ¡Þ‘˜Þ ú»Ö ¾ÖÆüÖÑ ÖÖ−ÖÖ ²Ö•ÖÖ−ÖÖ ÆüÖêÖÖ…
á«¡»»Þ
úÖ×»Ö ÃÖêšüÖ¸êü ÖÖˆÖÖ ²Ö֕֝ÖÖ Æêü²Ö…
2. éú¤ÓüŸÖ¾ÖÖ“Öß ¿Ö²¤üÖë ÃÖê ¾µÖãŸ¯Ö®Ö ÃÖÓ–ÖÖ ¿Ö²¤ü
1) ¥Þ™ßᥠ‹ß˜ß¡Þ¡Þ¬Þä‹¥ ¢ß–Í á«¡»»Þ ¸üÖŸÖ ´Öë Ö¸üߤü−Öê¾ÖÖ»ÖÖë úÖ ³Öß›Íü
¸üÖןָêü ׍úםֲÖÖ²ÖÖ»ÖÖӍú¸ü ׳֛Íü Æêü²Ö… ÆüÖêÖÖ…

2) £Úê ŒÞ‚¡Þ¡Þ¬Þ Úá«ê ™ Þ„ ‹ßˆ ? ´Öï ÖÖ−Öê¾ÖÖ»ÖÖ −ÖÆüà ÆæÑü ŸÖÖê
†Öî¸ü
´ÖãÑ ÖÖ‡²ÖÖ²ÖÖ»ÖÖ −ÖãÆëü ŸÖ †Öˆ ׍ú‹? úÖî−Ö?
3) á‹ ‘ÞÞ¥Ú á›Œ˜Þ«Þ¥à Þªß×Øß»»Þ †−Öêú •ÖÖÆüÖë ÃÖê (¤êü¿ÖÖë ÃÖê)
†−Öêú •Ö֐ÖÖ¹ý ¤êüÖÖÖÆüÖ¸üß †Ö×ÃÖ”ûÛ−ŸÖ… ¤êüÖ−Öê¾ÖÖ»Öê †Ö‹ÑÖê…
4) ™Þ' áÇÞÇ©˜«Þ¥à Çځ £¥ß¬Þ»»Þ ˆÃÖ úÖ ¯ÖÖêÂÖÖ ú¸ü−Öê¾ÖÖ»ÖÖ
ŸÖÖ' ¯ÖÖêÂ֝ÖÖÆüÖ¸üß ¯Öㆠ´Ö׸üÖ»ÖÖ… ²Öê™üÖ ´Ö¸ü ÖµÖÖ…
3. ׍ÎúµÖÖ ÃÖê ¾µÖãŸ¯Ö®Ö ×¾Ö¿ÖêÂÖÖ ¿Ö²¤üÖêÓ êú ¾ÖÖŒµÖ
xviii ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

1) ᪕Þᥠ‘¦ØÞ ßÞêᥠá¬Þ‹ Þ¬ßá¡»»Þ ¾ÖÆüÖÑ •Ö»ŸÖß Æãü‡Ô †ÖÖ ´Öë
»ÖÖêÖ
ÃÖêšüÖ¸êü •Öôû−ŸÖÖ ×−Ö†ÖѸêü »ÖÖêú “ÖÖ×»Ö²Öê… “Ö»ÖëÖê…
2) ¦ØÞ Þ–Íßᥠ—Í Þ«ßê»»Þ “Ö»ÖŸÖß Æãü‡Ô ÖÖ›üß ¯Ö¸ü ´ÖŸÖ “Öלü‹…
“Öôû−ŸÖÖ ÖÖ×›Íü¸êü “ÖœÍü −ÖÖØÆü…
3) ÇÞ«Þ–Í „Ç¥‹Ú ‘ß¡ÞÇÞ‚ê áÞ”߈ „•Þ˜ß ¯ÖÆüÖ›Íü êú ‰ú¯Ö¸ü •ÖÖ−Öê
êú×»Ö‹ ‹ú
¥ÞªØÞ ¤Þ‚×ß»»Þ †Ö¸üÖêÆüß ¸üÖßÖÖ Æîü…
¯ÖÖÆüÖ›Íü ˆ¯Ö¸üãú וֲÖÖ¯ÖÖ‡Õ ÖÖê×™ü‹ ˆšüÖםÖ
¸üÖßÖÖ •Öևהû…
4) Þ£¥ Ô¥ ᬄ”Þ˜ß á¡¦ ᫬ޘ߻»Þ Æü´ÖÖ¸üÖ ‘Ö¸ü »ÖÖî™ü−Öê úÖ ÃÖ´ÖµÖ
†Ö´Ö¸ü ‘Ö¸ü »ÖꈙüÖ×Ö ²Öêôû Æêü»ÖÖםօ ÆüÖê ÖµÖÖ Æîü…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 18
13 ÃÖê 17 ŸÖú êú ¯ÖÖšüÖë ´Öë †Ö‹ Æãü‹ ×¿ÖÖÖ Ø²Ö¤ãü†Öë úÖ ¯Öã−Ö¸üÖ¾Ö»ÖÖêú−Ö
¯ÖÖšü −ÖÓ. 19
1. ÆêüŸÖã´Ö¤Ëü׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¿ÖŸÖÔ¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
Þǘ ¡Þ«Ü–ÍÞ ›ß ¤›ß ÇÚ¥à ¤ßá¡ †Ö¯Ö '²ÖÖÆãü›ÍüÖ' êú פü−Ö µÖפü ¯Öã¸üß
á™á¡ £Úê »»¤ß¡ß»»Þ •Ö֋ѐÖê, ŸÖÖê ´Öï ³Öß •ÖÖ‰ÑúÖÖ/
†Ö¯ÖÖ ²ÖÖÆãü›ÍüÖ ×¤ü−Ö •Öפü ¯Öã¸üß ×•Ö²Öê •ÖÖ‰ÑúÖß…
ŸÖê²Öê ´ÖãÑ ×•Öײօ
Þǘ Þ£‹Ú '¥š¤Þ™ñÞ' ¡ßÇ©¤ýᥠ¤›ß µÖפü †Ö¯Ö Æü´ÖúÖê
'¸ü£ÖµÖÖ¡ÖÖ' êú
‹ß×ß ‹«áØ á™á¡ ¢Þ¥ß ¢¬ «ÜØÞ»»Þ ÃÖÓ²Ö¬Ö ´Öë ãú”û úÆüŸÖê, ŸÖÖê
²ÖÆãüŸÖ
†Ö¯ÖÖ †Ö´Öãú '¸ü£Ö•ÖÖ¡ÖÖ' ײÖÂÖµÖ¸êü •Öפü †“”ûÖ ÆüÖêŸÖÖ…
׍ú×”û úÆÓüŸÖê ŸÖê²Öê ³ÖÖ׸ü ³Ö»Ö Æãü†ÓŸÖÖ…
Þǘ£Þᝠá¬ Þᣠ£œî †Ö¯Ö −ÖÆüà Ö‹ ŸÖÖê Æü´Ö ³Öß
−ÖÆüà
¤ß¡Úß»»Þ •Ö֋ѐÖê…
†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê −֐ֻÖê †Ö´Öê ´Ö¬µÖ וֲÖã×−Ö…
2. ÆêüŸÖã-ÆêüŸÖã´Ö¤ü ³ÖæŸÖúÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ
Þ£‹Ú ‹«ßšßᬠ™ Þᣠ¡ß Æü´Ö úÖê úÆüÖ ÆüÖêŸÖÖ, ŸÖÖê Æü´Ö ³Öß
¤Þ‚šÞØÜ»»Þ Ö‹ ÆüÖêŸÖê…
¦ÉÚʨÉEòÉ xix

†Ö´Öãú ú×Æü×£Ö»Öê ŸÖ †Ö´Öê ×²Ö •ÖÖ‡£ÖÖÓŸÖã…


¯ÖÖšü −ÖÓ. 20
1. ÃÖÆüÃÖÓ²Ö¬ÖÃÖæ“֍ú †¾µÖµÖ ¿Ö²¤üÖë ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
Þᣠá¤á™á¡á¦ Ǘښ߬Ú, Æü´Ö •Ö²Ö ¯ÖœÍüŸÖê £Öê, ŸÖ²Ö µÖÆüÖÑ
áªá™á¡á¦ ˆ•ÞᥠáÞ”߈ ¸êü³Öê−ÃÖÖ úÖò»Öê•Ö ‹ú Æüß £ÖÖ…
á¥á¢ìªÞ ‹á¬‘ì»»šß¬Þ Þ
†Ö´Öê •ÖêŸÖê²Öêôêû ¯Öœãü×£Ö»Öã, ÃÖêŸÖê²Öêôêû ‹šüÖ¸êü
ÖÖê×™ü‹ ¸êü³Öê−ÃÖÖ ú»Öê•ÖË ×£Ö»ÖÖ…
Þ‘ß á¤á™ ’߁ ǗڐםØß áªá™á¡á¦ †²Ö ו֟Ö−Öß »Ö›Íü׍úµÖÖÑ ¯ÖœÍü ¸üÆüß Æïü,
áªá™ ’߁ Ǘڝšßᬻ»Þ ŸÖ²Ö ˆŸÖ−Öß »Ö›Íü׍úµÖÖÑ −ÖÆüà
¯ÖœÍüŸÖß
†Ö×•Ö •ÖêŸÖê ×—Ö† ¯Öœãü”Óû×ŸÖ ÃÖêŸÖê²Öêôêû £Öà…
ÃÖêŸÖê ×—Ö† ¯ÖœÍåü−Ö×£Ö»Öê…
Þ‘ß á¤„ê•ß ™Ú£ ¡ß¨ó¡ß›îÞ¦¤ý †Ö•Ö •ÖÆüÖÑ ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ
×¾ÖÀ¾Ö×¾ÖªÖ»ÖµÖ
᪂•ß áÞ”߈ ‘䍬 šß¬Þ»»Þ Æîü, ¾ÖÆüÖÑ ‹ú •ÖÓÖ»Ö £ÖÖ…
†Ö×•Ö •ÖêˆÑךü ŸÖã´Ö ײÖÀ¾Öײ֪ÖôûµÖ
ÃÖê‡×šü ÖÖê×™ü‹ •ÖÓÖ»Ö ×£Ö»ÖÖ…
Þǘ á¤á¡ Þ‹ß¥à ‹¥ßšßá¬, áªá¡ •Ö²Ö †Ö¯Ö −ÖÖîú¸üß ú¸üŸÖê £Öê,
ŸÖ²Ö
›¥£Þ á‹á™ šß¬Þ ? ¾ÖêŸÖ−Ö ×úŸÖ−ÖÖ £ÖÖ?
†Ö¯ÖÖ •Öê²Öê “ÖÖ׍ú¸üß ú׸ü×£Ö»Öê, ÃÖê²Öê
¤ü¸ü´ÖÖ êúŸÖê ×£Ö»ÖÖ?
áªá™á¡á¦ ᤄê£ÞᝠÇÞ• ŸÖ²Ö •ÖÖê ¯ÖÖšü ¯ÖœüÖŸÖê £Öê ¾Öê »ÖÖêÖ
Ç—ÍÞ„šßᬠ᪣Þᝠ¨ß¤©Þ›Þ‹Ú ׿ցÖÖ¤üÖ−Ö úÖê ¯Ö×¾Ö¡Ö
úŸÖÔ¾µÖ
Ç¡ß™ñ ‹±í¡î á¡Þ¬ß ¢Þ¡Úšßᬻ»Þ ´ÖÖ−ÖŸÖê £Öê…
ÃÖêŸÖê²Öêôêû •ÖêˆÑ´ÖÖ−Öê ¯ÖÖšü ¯ÖœÍüֈףֻÖê ÃÖê´ÖÖ−Öê
׿ցÖÖ¤üÖ−֍ãú ¯Ö×²Ö¡Ö ú¢ÖÔ²µÖ ²ÖÖê×»Ö ³ÖÖ²Öã×£Ö»Öê…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 21
1. ¯ÖÏê¸üÖÖ£Öԍú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
1) Þ£‹Ú ˆ•ß ¡áª‚ᛂ £ÐÂ༻ Æü´ÖúÖê µÖÆüÖÑ ×²Öšü֍ú¸ü ´ÖÓ¡Öß
Çß.ˆ ‹ÚÞá–Í á¬ ? •Öß êú ¯Öß.‹. úÆüÖÑ Ö‹?
xx ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

†Ö´Öãú ‹×šü ²ÖÃÖꇤêü‡ ´ÖÓ¡Öàú ׯÖ.‹


ãú†Ö›Íêü Ö»Öê?
áÞ”߈ ÌÂÞ–Íߤý£ì ª¥‹Þ¥¼» ›óÞ¥Þ ÃÖ¸üúÖ¸ü úß ŸÖ¸ü±ú ÃÖê ‹ú
‹á¥‚¡Þ Þ£¥ „á·¨î»»Þ Ã™êü×›üµÖ´Ö ²Ö−Ö¾ÖÖ−ÖÖ Æü´ÖÖ¸üÖ ˆ§êü¿µÖ
ÖÖê×™ü‹ ™üÖ×›ÍüµÖ´ÖË ÃÖ¸üúÖ¸Óüú «üÖ¸üÖ Æîü…
ú¸êü‡²ÖÖ †Ö´Ö¸ü ˆ§ê¿µÖ…
¯ÖÖšü −ÖÓ. 22
1. ×´ÖÁÖ׍ÎúµÖÖ ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
1) ¡Þ«ÞÔ¥ ›ß ‹îÞ‹Ú ª‘ ‹¥ß¡Þ ¿ÖÖ¤üß êú פü−Ö ú−µÖÖ êú ÀÖéӐÖÖ¸ü
›Þ¤ýß™ó ™Þ¼»¥»»Þ ú¸ü−Öê úÖ ¤üÖ×µÖŸ¾Ö ³Öß ˆ−֍úÖ…
²ÖÖÆüÖ‘Ö¸ü פü−Ö ú−µÖ֍ãú ÃÖ•Ö ú׸ü²ÖÖ
¤üÖ×µÖŸ¾Ö ŸÖÖӍú¸ü…
ˆ‚ ª¡Ú ‹Þ£ ‹¥ß¡Þ‹Ú ™Þ¼Ú» ¡«Ü™ µÖê ÃÖ²Ö úÖ´Ö ú¸ü−ÖÖ ˆ−֍úÖê ²ÖÆãüŸÖ
¢¬ ¬Þß¡»»Þ †“”ûÖ Æüß »ÖÖêÖÖ…
‹‡ ÃÖ²Ö㠍úÖ´Ö ú׸ü²Ö֍ãú ŸÖÖӍãú ²ÖÆãüŸÖ
³Ö»Ö »ÖÖאֲօ
ˆ«Þ›óÞ¥Þ á£Þá™ ¡«Ü™ Œ¥ÞÇ ¬ÞÚ×ß»»Þ ‡ÃÖ ÃÖê ´Öã—Öê ²ÖÆãüŸÖ ²Öã¸üÖ
»ÖÖŸÖÖ Æîü…
‹ÆüÖ«üÖ¸üÖ ´ÖÖêŸÖê ²ÖÆãüŸÖ Ö¸üÖ¯Ö »Ö֐Öã×”û…
‹'˜ Þǘ á£Þá™ ªÞ«Þ¤î ‹¥ßá¡ß ? ŒµÖÖ †Ö¯Ö ´Öê¸üß ´Ö¤ü¤ü −Ö
ú¸ëüÖê…
ú'Ö †Ö¯ÖÖ ´ÖÖêŸÖê ÃÖÖÆüÖ•µÖ ú׸ü²Öê×−Ö?
Þǘ ßØÞ ‹¥Øܝ߻»Þ †Ö¯Ö Ø“ÖŸÖÖ ´ÖŸÖ úßו֋…
†Ö¯ÖÖ Ø“ÖŸÖÖ ú¸üŸÖãÓ×−Ö…

2) ÃÖÓµÖãŒŸÖ ×ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö


᪠‹Þ£ ᪠‹¥ßᝡ»»Þ ¾ÖÆü úÖ´Ö ¾Öê ú¸ü »ÖëÖê…
ÃÖê úÖ´Ö ÃÖê ú׸ü−Öê²Ö…
Þ¥Ú £Úê ™Þ «Þ™á¥ ‹ß×ß ”ä‹Þ ´Öï ¯ÖÆü»Öê Æüß ˆÃ֍êú ÆüÖ£Ö ãú”û
ᛂᛡ߻»Þ ¹ý¯ÖµÖê ¤êü¤æÑüÖÖ…
†ÖÖ¹ý ´ÖãÑ ŸÖÖ ÆüÖŸÖ¸êü ׍ú×”û ™ÓüúÖ
¤êü‡¤êüײօ
¦ÉÚʨÉEòÉ xxi

£Úê ‹ß×ß ‹¥ßß Þ«ßê»»Þ ´Öï −Öê ãú”û −ÖÆüà ú¸ü ×»ÖµÖÖ Æîü…
´ÖãÑ ×ú×”û ú׸ü −ÖÖÓ×Æü…
3) ÃÖÓµÖãŒŸÖ ¾ÖÖŒµÖ
¡Þ«ÞÔ¥ ™ á‹¡¦ áÞ”߈ £Þª ¿ÖÖ¤üß êú ŸÖÖê êú¾Ö»Ö ‹ú Æüß ´ÖÆüß−ÖÖ
¥«ß¬Þ»»Þ Þ„ á£Þá™ ‹ß×ß ‹Þ£ ¸üÆü ÖµÖÖ Æîü †Öî¸ü ´Öã—Öê ãú”û
úÖ´Ö
á›á¬ Þ«ßê»»Þ −ÖÆüà פüµÖÖ Æîü…
²ÖÖÆüÖ‘Ö¸ü ŸÖ êú²Öô ÖÖê×™ü‹ ´ÖÖÃÖ
¸ü×Æü»ÖÖ… †Öˆ ´ÖÖêŸÖê ׍ú×”û úÖ´Ö
¤êü»Öê −ÖÖÓ×Æü…
Ç߬ޣÞᝠ‹'˜ á‹¡¦ £Þ×ᥠŒµÖÖ ²Ö““Öê êú¾Ö»Ö ´Ö”û»Öß ÃÖê
Æüß ¥Þ‘ßá«á¡ ‹ß£óÞ ‹Ú‹Ú–ÍÞ ‹ß˜ß¡Þ‹Ú ¸üÖ•ÖÌß ÆüÖëÖê µÖÖ Æü´Ö úÖê ´ÖãÖì
«ßê Ç–Íß¡»»? Ö¸üߤü−ÖÖ Æüß ¯Ö›ÍêüÖÖ?
ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ú'Ö êú²Öôû ´ÖÖ”û¸êü
¸üÖוÖÆêü²Öê ؍ú²ÖÖ ãúãú›ÍüÖ ×úםֲÖ֍ãú
ØÆü ¯Ö×›Íü²Ö?
¯ÖÖšü −ÖÓ. 23
1. ú´ÖÔ¾ÖÖ“µÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ×−ÖÂÖê¬Ö ºþ¯Ö
᪣ޝ¼» ›óÞ¥Þ ªÞäªÕð™ß‹ „ªþ¡ ˆ−Ö »ÖÖêÖÖêÓ êú «üÖ¸üÖ
ÃÖÖÓÍéúן֍ú
‹¥Þ¤ß¡»»Þ ˆŸÃÖ¾Ö ú¸üÖµÖÖ •ÖÖ‹ÖÖ…
ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú «üÖ¸üÖ ÃÖÖÓÍéúן֍ú ˆŸÃÖ²Ö
ú¸üÖוֲօ
™Þ¼» ›óÞ¥Þ Ç߬ޣޝä‹Ú ÇÚ¥ªÕÞ¥ ˆ−֍êú «üÖ¸üÖ ²Ö““ÖÖë úÖê
¯Öã¸üÍúÖ¸ü
›ßÞ¤ß¡»»Þ פü»ÖÖµÖÖ •ÖÖ‹ÖÖ…
ŸÖÖӍú «üÖ¸üÖ ×¯Ö»ÖÖ´ÖÖ−ÖӍãú ¯Öã¸üÍúÖ¸ü
פü†Öוֲօ

¯ÖÖšü −ÖÓ. 24
19 ÃÖê 23 ŸÖú êú ¯ÖÖšüÖë ´Öë †Ö‹ Æãü‹ ×¿ÖÖÖ Ø²Ö¤ãü†Öë úÖ ¯Öã−Ö¸üÖ¾Ö»ÖÖêú−Ö
{ɽþ±Éä ½þÒ Eò½þÉ VÉÉ SÉÖEòÉ ½èþ ÊEò ½þ®ú {ÉÉ`ö Eäò ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É Eäò ¤ÉÉnù =ºÉ ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É ¨Éå +ÉB xɪÉä ¶É¤nùÉå
EòÉä ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* BäºÉä ¤É½ÖþiÉ ºÉä ¶É¤nù ½éþ VÉÉä †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ ¨Éå ºÉƺEÞòiÉ iÉlÉÉ +xªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå ºÉä +ÉB ½éþ* <xɨÉå
xxii ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ºÉä ¤É½ÖþiÉ ºÉä ¶É¤nùÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Ê½ÆþnùÒ ¨Éå ¦ÉÒ ½þÉäiÉÉ ½èþ* <ºÉ ºÉÆnù¦ÉÇ ¨Éå =xÉ ¶É¤nùÉå {É®ú ¦ÉÒ Ê´É¶Éä¹É vªÉÉxÉ ÊnùªÉÉ MɪÉÉ
½èþ VÉÉä °ü{É EòÒ oùι]õ ºÉä iÉÉä nùÉäxÉÉå ¦ÉɹÉÉ+Éå ¨Éå ºÉ¨ÉÉxÉ ½éþ {É®ú =xÉEäò +lÉÇ †Öê×›Íü†Ö +Éè®ú ʽþÆþnùÒ ¨Éå ¤É½ÖþiÉ Ê¦ÉzÉ
½éþ* ¶É¤nùÉå Eäò ´Éä +lÉÇ {ɽþ±Éä ÊnùB MÉB ½éþ VÉÉä =ºÉ {ÉÉ`ö Eäò ºÉÆnù¦ÉÇ Eäò ={ɪÉÖHò ½éþ* <ºÉEäò {ɶSÉÉiÉ ªÉÊnù +ɴɶªÉEò
½Öþ+É iÉÉä ´Éä +lÉÇ ¦ÉÒ ÊnùB MÉB ½éþ VÉÉä ºÉ´ÉÉÇÊvÉEò |ÉSÉʱÉiÉ ½éþ*
{ÉÉ`öÉå Eäò +¦ªÉɺÉ, =xÉ ¨Éå ʺÉJÉÉB MÉB {ÉÉ`ÂöªÉ-ʤÉÆnÖù+Éå EòÉä vªÉÉxÉ ¨Éå ®úJÉ Eò®ú iÉèªÉÉ®ú ÊEòB MÉB ½éþ*
<xÉ +¦ªÉɺÉÉå EòÉ ={ɪÉÉäMÉ ºÉÒJÉä ½ÖþB ʤÉÆnÖù+Éå EòÉä nùÉä½þ®úÉxÉä iÉlÉÉ {É®úÒIÉÉ Eäò ʱÉB ¦ÉÒ ÊEòªÉÉ VÉÉBMÉÉ* ÊxɪɨÉ
Eäò +xÉÖºÉÉ®ú UôÉjÉ EòÒ {É®úÒIÉÉ =x½þÓ Ê¤ÉÆnÖù+Éå Eäò Ê´É¹ÉªÉ ¨Éå ±ÉÒ VÉÉBMÉÒ VÉÉä ʺÉJÉÉB VÉÉ SÉÖEäò ½éþ* ±ÉäÊEòxÉ |ÉiªÉäEò
{ÉÉ`ö ¨Éå xÉB ´ÉÉCªÉ +´É¶ªÉ näùJÉxÉä EòÉä Ê¨É±É VÉÉBÄMÉä* ºÉÒJÉÒ ½Öþ<Ç ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå +Éè®ú ¶É¤nùÉå EòÒ ºÉ½þɪÉiÉÉ ºÉä
Ê´ÉtÉlÉÔ º´ÉªÉÆ BäºÉä ´ÉÉCªÉ MÉgø ºÉEòiÉÉ ½èþ ÊVÉxÉEòÉ |ɪÉÉäMÉ ºÉÒJÉä MÉB {ÉÉ`öÉå ¨Éå xɽþÓ +ɪÉÉ ½èþ* |ÉiªÉäEò +¦ªÉɺÉ
¨Éå {É®úÒIÉÉ Eäò ʱÉB BEò ºÉ¨ÉªÉ {É®ú BEò ½þÒ Ê¤ÉÆnÖù EòÉä ®úJÉÉ MɪÉÉ ½èþ*
+¦ªÉÉºÉ ¨Éå ÊnùB MÉB |ɶxÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉÆ®úSÉxÉÉ +Éè®ú ¶É¤nùÉå ºÉä ºÉƤÉÆÊvÉiÉ ½éþ* EÖòUô |ɨÉÖJÉ +¦ªÉÉºÉ <ºÉ |ÉEòÉ®ú
½éþ- ¶É¤nùÉå EòÉ Gò¨É `öÒEò Eò®úEäò ´ÉÉCªÉ ¤ÉxÉÉxÉÉ, ´ÉÉCªÉ ʴɺiÉÉ®ú Eò®úxÉÉ, ´ÉÉCªÉ °ü{ÉÉå ¨Éå {ÉÊ®ú´ÉiÉÇxÉ Eò®úxÉÉ, BEò
½þÒ ´ÉÉCªÉ EòÉä Ê´ÉʦÉzÉ °ü{ÉÉå ¨Éå Eò½þxÉÉ, ´ÉÉCªÉÉƶÉÉå EòÉä VÉÉäc÷Eò®ú ´ÉÉCªÉ ¤ÉxÉÉxÉÉ, =ÊSÉiÉ ¶É¤nùÉå EòÉ SɪÉxÉ Eò®úxÉÉ,
´ÉÉCªÉ {ÉÚ®úÉ Eò®úxÉÉ, EòiÉÉÇ ªÉÉ Eò¨ÉÇ Eäò ˱ÉMÉ +Éè®ú ´ÉSÉxÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú ÊGòªÉÉ ¨Éå =ÊSÉiÉ |ÉiªÉªÉ ±ÉMÉÉxÉÉ, |ɶxÉÉå
Eäò =kÉ®ú näùxÉÉ +ÉÊnù* |ÉiªÉäEò {ÉÉ`ö ¨Éå Eò¨É ºÉä Eò¨É {ÉÉÄSÉ-”ûÆü +¦ªÉɺÉÉå EòÉ ºÉ¨ÉÉ´Éä¶É ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ*
´ÉÉSÉxÉ +xÉÖSUäônù EòÉ =qäù¶ªÉ UôÉjÉ Eäò ¤ÉÉävÉxÉ +Éè®ú ¶É¤nù ³ÖÓ›üÖ¸üú EòÉä Ê´ÉEòʺÉiÉ Eò®úxÉÉ ½èþ* <xÉ
+xÉÖSUäônùÉå Eäò Ê´É¹ÉªÉ ¨Éå nùÉä |ÉEòÉ®ú Eäò |ɶxÉ {ÉÚUäô MÉB ½éþ - ´ÉºiÉÖÊxɹ`ö B´ÉÆ Ê´ÉºiÉÉ®úÊxɹ`ö* <xÉ |ɶxÉÉå ºÉä UôÉjÉ
Eäò ¤ÉÉävÉxÉ iÉlÉÉ +ʦɴªÉÊHò nùÉäxÉÉå EòÒ ½þÒ {É®úÒIÉÉ ½þÉä ºÉEäòMÉÒ*
|ÉlÉ¨É {ÉÉÄSÉ {ÉÉ`öÉå EòÒ ºÉÆ{ÉÚhÉÇ {ÉÉ`ÂöªÉ-ºÉɨÉOÉÒ †Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É ¨Éå +Éè®ú ³ÖÖÂÖÖ ×Ã֏ÖÖ−Öê ÆêüŸÖã näù´ÉxÉÉMÉ®úÒ ¨Éå
¦ÉÒ nùÒ MÉ<Ç Æïü… BäºÉÉ <ºÉʱÉB ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ ÊVɺɺÉä Ê´ÉtÉlÉÔ +É®Æú¦É ¨Éå ¦ÉɹÉÉ ºÉÒJÉxÉä {É®ú +ÊvÉEò vªÉÉxÉ EåòÊpùiÉ
Eò®ú ºÉEåò* VÉ¤É ´É½þ ¦ÉɹÉÉ ºÉä lÉÉäc÷É ¤É½ÖþiÉ {ÉÊ®úÊSÉiÉ ½þÉä VÉÉBMÉÉ iÉÉä ʱÉÊ{É ºÉÒJÉxÉä ¨Éå ¦ÉÒ =ºÉä ºÉ½þɪÉiÉÉ Ê¨É±ÉäMÉÒ*
´ÉèºÉä +{ÉäIÉÉ ªÉ½þÒ EòÒ VÉÉiÉÒ ½èþ ÊEò ¦ÉɹÉÉ +Éè®ú ʱÉÊ{É nùÉäxÉÉå EòÉ Ê¶ÉIÉhÉ ºÉÉlÉ-ºÉÉlÉ ½þÒ +É®Æú¦É ÊEòªÉÉ VÉÉB*
†Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É ºÉÒJÉxÉä Eäò ʱÉB 20 ‘ÖÓ™üÖë EòÒ ÊxÉnæù¶É ºÉɨÉOÉÒ {ɪÉÉÇ{iÉ ½èþ* <ºÉEäò {ɶSÉÉiÉ Ê´ÉtÉlÉÔ Ê¤ÉxÉÉ ÊEòºÉÒ
EòÊ`öxÉÉ<Ç Eäò †Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É ¨Éå {ÉÉ`ÂöªÉ ºÉɨÉOÉÒ EòÉä {Égø ºÉEäòMÉÉ* {ɽþ±Éä {ÉÉÄSÉ {ÉÉ`öÉå ¨Éå ¦ÉɹÉÉ EòÉ ¦ÉÒ EÖòUô YÉÉxÉ
Ê´ÉtÉlÉÔ EòÉä ½þÉä VÉÉBMÉÉ* Uô`öÉ {ÉÉ`ö ¯Öã−Ö³µÖÖÔÃÖ Eäò ʱÉB ½èþ* <ºÉ¨Éå {ɽþ±ÉÒ {ÉÉ`ÂöªÉ <EòÉ<Ç Eäò ʶÉIÉhÉ Ê¤ÉÆnÖù+Éå
{É®ú Ê´ÉtÉlÉÔ Eäò +¦ÉÒ iÉEò ºÉÒJÉä MÉB ¦ÉɹÉÉ<Ç Ê¤ÉÆnÖù+Éå EòÒ {É®úÒIÉÉ ½þÉä VÉÉBMÉÒ* Uô`äö {ÉÉ`ö ºÉä SÉÉè¤ÉҺɴÉå iÉEò Eäò
{ÉÉ`öÉå EòÉä näù´ÉxÉÉMÉ®úÒ ¨Éå xɽþÓ ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ CªÉÉåÊEò +¤É iÉEò UôÉjÉ †Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É ºÉä {ÉÊ®úÊSÉiÉ ½þÉä MÉB ½þÉåMÉä*
´ªÉÉEò®úÊhÉEò iÉlÉÉ ºÉÉƺEÞòÊiÉEò Ê]õ{{ÉÊhɪÉÉå ¨Éå +´É¶ªÉ ´ªÉÉJªÉÉ Eäò ʱÉB ºÉ®ú±É +Éè®ú ºÉÉvÉÉ®úhÉ ¦ÉɹÉÉ EòÉ |ɪÉÉäMÉ
ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* |ɪÉÉºÉ ªÉ½þÒ ®ú½þÉ ½èþ ÊEò ÎC±É¹]õ iÉEòxÉÒEòÒ ¶É¤nùɴɱÉÒ EòÉ Eò¨É ºÉä Eò¨É |ɪÉÉäMÉ ÊEòªÉÉ VÉÉB*
UôÉjÉ EòÉä SÉÉʽþB ÊEò ´É½þ ´ªÉÉEò®úÊhÉEò ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå EòÉ +SUôÒ iÉ®ú½þ +¦ªÉÉºÉ Eò®ú =x½åþ {ÉÚ®úÒ iÉ®ú½þ ¾þnùªÉÆMɨÉ
Eò®ú ±Éä* <ºÉºÉä ´ªÉÉEò®úhÉ Eäò ÊxɪɨÉÉå EòÉä ºÉ¨ÉZÉxÉÉ ºÉ®ú±É ½þÉä VÉÉBMÉÉ*
{ÉÖºiÉEò EòÉ +ÆÊiÉ¨É JÉÆb÷ ½èþ -- ¶É¤nºÉÚSÉÒ* {ÉÉ`öÉå ¨Éå |ɪÉÖHò ¶É¤nùÉå EòÒ ºÉÚSÉÒ ´ÉhÉǨÉɱÉÉ Eäò Gò¨É ¨Éå nùÒ
MÉ<Ç ½èþ* vªÉÉxÉ näùxÉä EòÒ ¤ÉÉiÉ ªÉ½þ ½èþ ÊEò <ºÉ¨Éå ¶É¤nùÉå Eäò ¨ÉÚ±É °ü{É +lÉÉÇiÉ EòÉä¶ÉÒªÉ °ü{É EòÉä ½þÒ ºlÉÉxÉ ÊnùªÉÉ
MɪÉÉ ½èþ* ºÉÆYÉÉ iÉlÉÉ ºÉ´ÉÇxÉÉ¨É ¶É¤nùÉå EòÉ ¨ÉÚ±É °ü{É ½þÒ ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ, xÉ ÊEò =xÉEäò °ü{ÉÉÆiÉÊ®úiÉ °ü{É - VÉèºÉä-
¦ÉÚʨÉEòÉ xxiii

'Ô¥¥' (PÉ®ú®ú) 'PÉ® EòÉ' ú 'Ôá¥', (PÉ®äú) 'PÉ®ú ¨Éå', 'Ô¥Ú' (Pɯû) 'PÉ®ú ºÉä' +ÉÊnù °ü{É xÉ näùEò® Eäò´É±É 'Ô¥'
(PÉ®ú) 'PÉ®ú' ¶É¤nù EòÉä ½þÒ ºÉÚSÉÒ ¨Éå ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* <ºÉÒ iÉ®ú½þ ÊGòªÉÉ+Éå Eäò ¦ÉÒ úÖê¿ÖßµÖ °ü{É EòÉä ½þÒ ºÉÚSÉÒ ¨Éå
ºlÉÉxÉ ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ, EòÉ±É +Éè®ú ´ÉÞÊkÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú ÊGòªÉÉ Eäò Ê´ÉʦÉzÉ °ü{ÉÉå EòÉä xɽþÓ* VÉèºÉä-ªÉ½þÉÄ Eäò´É±É '‹¥ß¡Þ'
(EòÊ®ú¤ÉÉ) 'Eò®úxÉÉ' °ü{É EòÉä ½þÒ ®úJÉÉ MɪÉÉ ½èþ* <ºÉºÉä ¤ÉxÉä '‹¥Ú×ß', '‹¥ß¬ß', '‹¥Ú' (Eò¯ûÊUô, EòÊ®úʱÉ, Eò¯ûxÉ)
'Eò®ú ®ú½þÉ ½èþ, ÊEòªÉÉ ½èþ, EòÒÊVÉB' +ÉÊnù °ü{ÉÉå EòÉä xɽþÓ ÊnùªÉÉ ½èþ*
¶É¤nºÉÚSÉÒ ¨Éå †Öê×›Íü†Ö ¶É¤nùÉå Eäò nùÉʽþxÉÒ iÉ®ú¡ò =xÉ ¶É¤nùÉå Eäò ˽þnùÒ +lÉÇ ÊnùB MÉB ½éþ* nùÉäxÉÉå Eäò ¤ÉÒSÉ
¨Éå =xÉ {ÉÉ`öÉå EòÒ Gò¨É ºÉÆJªÉÉBÄ ¦ÉÒ nùÒ MÉ<Ç ½éþ, ÊVÉxɨÉå ´Éä ¶É¤nù |ɪÉÖHò ½ÖþB ½éþ* ŒµÖÖë׍ú |ÉiªÉäEò {ÉÉ`ö ¨Éå nùÉä nùÉä
¶É¤nù-ºÉÚÊSɪÉÉÄ ½éþ ; +iÉ& {ÉÉ`ö Eäò ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É ¨Éå +ÉB ½ÖþB ¶É¤nùÉå EòÉä ¯ÖÖšü ºÉÆJªÉÉ Eäò ¤ÉÉnù 'Eò' +Éè®ú ´ÉÉSÉxÉ
+xÉÖSUäônù Eäò ¶É¤nùÉå EòÉä 'JÉ' °ü{É ¨Éå ÊnùJÉɪÉÉ MɪÉÉ ½èþ* =nùɽþ®úhÉ Eäò ʱÉB ÇÞ (+{ÉÉ) 'nÒùnÒùú' ¶É¤nù Eäò
ºÉɨÉxÉä 1 (Eò) ʱÉJÉÉ ½Öþ+É ½èþ* <ºÉEòÉ +lÉÇ ½èþ ªÉ½þ ¶É¤nù |ÉlÉ¨É {ÉÉ`ö Eäò ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É ¨Éå |ɪÉÖHò ½Öþ+É ½èþ* ˆ‚”ß
(B<Ê]) 'ªÉ½' ¶É¤nù EòÒ nùÉʽþxÉÒ iÉ®ú¡ò 1 (JÉ) ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* <ºÉEòÉ +lÉÇ ½èþ ªÉ½þ ¶É¤nù |ÉlÉ¨É {ÉÉ`ö êú ´ÉÉSÉxÉ
+xÉÖSUäônù ¨Éå ½èþ* ‡−Ö êú †»ÖÖ¾ÖÖ ¯ÖÏŸµÖêú ¿Ö²¤ü úß ¾µÖ֍ú¸üם֍ú úÖê™üß ³Öß ×¤üÖÖ‡Ô Ö‡Ô Æîü… ¶É¤nùºÉÚSÉÒ Eäò ¤ÉÉnù
†Öê×›Íü†Ö ÊMÉxÉiÉÒ 'BEò' ºÉä 'ºÉÉè' iÉEò ÃÖӏµÖÖ†Öë ¨Éå iÉlÉÉ ¶É¤nùÉå ¨Éå nùÒ MÉ<Ç ½èþ*
<ºÉ {ÉÖºiÉEò EòÉä EòIÉÉ ¨Éå {ÉgøÉxÉä´ÉɱÉä +vªÉÉ{ÉEòÉå ºÉä nùÉä iÉÒxÉ ¤ÉÉiÉå Eò½þxÉÉ WÉ°ü®úÒ ½èþ* ÊEòºÉÒ ¦ÉÒ ¦ÉɹÉÉ
EòÉä {ÉgøÉxÉä Eäò ʱÉB EòÉä<Ç ¦ÉÒ BEò iÉ®úÒEòÉ BäºÉÉ xɽþÓ ½èþ VÉÉä {ÉÚ®úÒ iÉ®ú½þ ºÉ¨ÉlÉÇ ½þÉä ªÉÉ +{ÉxÉä +É{É ¨Éå {ÉÚhÉÇ ½þÉä*
ʴɶÉä¹É °ü{É ºÉä ÊuùiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ {ÉføÉxÉä Eäò ºÉÆnù¦ÉÇ ¨Éå ªÉ½þ ¤ÉÉiÉ ¿ÖŸÖ-¯ÖÏ×ŸÖ¿ÖŸÖ ºÉiªÉ ½èþ* ÊuùiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉÒJÉxÉä Eäò
ʱÉB Ê´ÉtÉlÉÔ EòÉä EòIÉÉ Eäò ¦ÉÒiÉ®ú +Éè®ú ¤Éɽþ®ú BEò-VÉèºÉÉ ½þÒ |ɪÉÉºÉ Eò®úxÉÉ ½þÉäMÉÉ* Ê´ÉtÉlÉÔ ºÉÒJÉÒ MÉ<Ç
ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå +Éè®ú ¶É¤nùÉå EòÉä ÊVÉiÉxÉÉ +ÊvÉEò nùÉä½þ®úÉBMÉÉ, =xÉEòÉ ÊVÉiÉxÉÉ +ÊvÉEò |ɪÉÉäMÉ Eò®äúMÉÉ, =iÉxÉÉ ½þÒ
=ºÉEäò =SSÉÉ®úhÉ +Éè®ú ¤ÉÉävÉxÉ ¨Éå ºÉÖvÉÉ®ú ½þÉäMÉÉ* ʶÉIÉEòÉå ºÉä +{ÉäIÉÉ EòÒ VÉÉiÉÒ ½èþ ÊEò ´Éä ʺÉJÉÉ<Ç MÉ<Ç ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå
iÉlÉÉ †Öê×›Íü†Ö ¶É¤nùÉå Eäò +¦ªÉÉºÉ Eäò ʱÉB EòIÉÉ ¨Éå =ÊSÉiÉ ´ÉÉiÉÉ´É®úhÉ iÉèªÉÉ®ú Eò®åú* Eò½þxÉä EòÉ iÉÉi{ɪÉÇ ªÉ½þ ½èþ
ÊEò ¦ÉɹÉÉ EòÉä =ºÉEäò {ÉÊ®ú´Éä¶É ¨Éå ®úJÉEò®ú ½þÒ ºÉÒJÉxÉÉ +Éè®ú ʺÉJÉÉxÉÉ SÉÉʽþB* <ºÉºÉä ºÉÒJÉxÉä-ʺÉJÉÉxÉä EòÒ
|ÉÊGòªÉÉ ºÉ®ú±É ¦ÉÒ ½þÉäMÉÒ +Éè®ú º´ÉɦÉÉÊ´ÉEò ¦ÉÒ*
ʺÉJÉÉ<Ç MÉ<Ç ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå +Éè®ú ¶É¤nùÉå EòÉ {ɪÉÉÇ{iÉ +¦ªÉÉºÉ Eò®ú´ÉÉ ±ÉäxÉä Eäò ¤ÉÉnù ʶÉIÉEò EòÉä SÉÉʽþB
ÊEò ´É½þ {ÉÚ®äú {ÉÉ`ö EòÉä >ÄðSÉä º´É®ú ¨Éå {Égåø * ʶÉIÉEò EòÉ =SSÉÉ®úhÉ º{ɹ]õ ½þÉäxÉÉ SÉÉʽþB* +ʦɴªÉÊHò Eäò +xÉÖºÉÉ®ú
=ºÉEäò º´É®ú ¨Éå =ÊSÉiÉ =iÉÉ®ú-SÉføÉ´É ¦ÉÒ ½þÉäxÉÉ SÉÉʽþB* {ÉÉ`ö EòÉ {ɽþ±ÉÉ ´ÉÉSÉxÉ vÉÒ¨ÉÒ MÉÊiÉ ºÉä ÊEòªÉÉ VÉÉBÄ
ÊVɺɺÉä Ê´ÉtÉlÉÔ |ÉiªÉäEò v´ÉÊxÉ, ¶É¤nù +Éè®ú ´ÉÉCªÉ EòÉä º{ɹ]õ °ü{É ºÉä ºÉÖxÉ ºÉEåò* <ºÉEäò {ɶSÉÉiÉ {ÉÉ`ö EòÉä ¦ÉɹÉÉ
EòÒ º´ÉɦÉÉÊ´ÉEò MÉÊiÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú {ÉgøxÉÉ SÉÉʽþB* Ê¡ò®ú +{ÉxÉä ºÉÉlÉ Ê´ÉtÉÌlɪÉÉå EòÉä ¦ÉÒ ºÉɨÉÚʽþEò °ü{É ¨Éå {ÉÉ`ö
EòÉä nùÉä½þ®úÉxÉä Eäò ʱÉB Eò½þxÉÉ SÉÉʽþB* iÉi{ɶSÉÉiÉ ¤ÉÉävÉxÉ ºÉƤÉÆvÉÒ |ɶxÉ {ÉÚUäô VÉÉBÄ* ªÉÊnù Ê´ÉtÉÌlɪÉÉå EòÉä |ɶxÉÉå
Eäò =kÉ®ú näùxÉä ¨Éå EòÊ`öxÉÉ<Ç ½þÉä iÉÉä ʶÉIÉEò =xÉEòÒ ¨Énùnù Eò®åú* <iÉxÉä +¦ªÉÉºÉ Eäò ¤ÉÉnù Ê´ÉtÉlÉÔ º´ÉiÉ& =ºÉ {ÉÉ`ö
EòÉ ´ÉÉSÉxÉ Eò®ú {ÉÉBMÉÉ +Éè®ú ºÉ¨ÉZÉ ºÉEäòMÉÉ* ªÉÊnù UôÉjÉ Eäò =SSÉÉ®úhÉ ¨Éå EòÉä<Ç jÉÖÊ]õ ½þÉä iÉÉä ʶÉIÉEò =ºÉ jÉÖÊ]õ
EòÉä nùÉä½þ®úÉB ʤÉxÉÉ ºÉ½þÒ °ü{É EòÉ {ÉÊ®úSÉªÉ nåù* <ºÉ +¦ªÉÉºÉ Eäò {ɶSÉÉiÉ ¦ÉÒ Ê´ÉtÉÌlɪÉÉå Eäò ¨ÉxÉ ¨Éå ªÉÊnù EòÉä<Ç
ºÉÆnäù½þ ªÉÉ |ɶxÉ ®ú½þ VÉÉB iÉÉä ʶÉIÉEò =ºÉEòÉ ÊxÉ´ÉÉ®úhÉ Eò®åú* ½þ¨ÉÉ®äú Ê´ÉtÉlÉÔ ´ÉªÉºEò ¦ÉÒ ½þÉä ºÉEòiÉä ½éþ, +iÉ&
¤ÉÉ®ú ¤ÉÉ®ú nùÉä½þ®úÉxÉä ¨Éå =x½åþ ʽþSÉEò ¦ÉÒ ½þÉä ºÉEòiÉÒ ½èþ +Éè®ú =xÉEäò ʱÉB ªÉ½þ +¦ªÉÉºÉ +¯ûÊSÉEò®ú ¦ÉÒ ½þÉä ºÉEòiÉÉ
½èþ* BäºÉÒ +´ÉºlÉÉ ¨Éå ʶÉIÉEò +{ÉxÉÒ ºÉÖÊ´ÉvÉÉxÉÖºÉÉ®ú ´ªÉÊHòMÉiÉ °ü{É ºÉä =xÉEòÒ ºÉ½þɪÉiÉÉ Eò®åú* ºÉÉƺEÞòÊiÉEò +Éè®ú
xxiv ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

´ªÉÉEò®úÊhÉEò Ê]õ{{ÉÊhɪÉÉå EòÉä EòIÉÉ ¨Éå xÉ {Égø´ÉÉ Eò®ú, PÉ®ú ¨Éå {ÉgøxÉä Eäò ʱÉB Eò½åþ* =ºÉ Eäò ¤ÉÉnù Ê´ÉtÉÌlɪÉÉå
Eäò ºÉƶɪÉÉå EòÉ ÊxÉ´ÉÉ®úhÉ EòIÉÉ ¨Éå Eò®ú ºÉEòiÉä ½éþ*
UôÉjÉÉå ºÉä ´ÉÉSÉxÉ +xÉÖSUäônùÉå EòÉä ¨ÉÉèxÉ °ü{É ºÉä {ÉgøxÉä Eäò ʱÉB ¦ÉÒ Eò½åþ* +xÉÖSUäônù Eäò Ê´É¹ÉªÉ ¨Éå {ÉÚUäô
MÉB |ɶxÉÉå Eäò =kÉ®ú Ê´ÉtÉlÉÔ º´ÉiÉ& näùxÉä EòÉ |ɪÉÉºÉ Eò®åú* +ɴɶªÉEòiÉÉ {Éc÷xÉä {É®ú ʶÉIÉEò EòÒ ¨Énùnù ±Éå*
ʶÉIÉEò UôÉjÉ EòÉä <iÉxÉÉ ºÉ¨ÉªÉ +´É¶ªÉ nåù ÊEò ´É½þ {ÉÚ®äú +xÉÖSUäônù EòÉä ¨ÉÉèxÉ °ü{É ºÉä 2-3 ¤ÉÉ®ú {Égø ºÉEåò* <ºÉEäò
{ɶSÉÉiÉ ªÉÊnù ºÉ¨ÉªÉ ®ú½äþ iÉÉä |ÉiªÉäEò UôÉjÉ ºÉä ¤ÉÉ®úÒ ¤ÉÉ®úÒ ºÉä =ºÉ +xÉÖSUäônù EòÉä >ÄðSÉä º´É®ú ¨Éå {ÉgøxÉä Eäò ʱÉB
Eò½åþ* vªÉÉxÉ ®ú½äþ ÊEò EòIÉÉ ºÉ¨ÉÉ{iÉ ½þÉäxÉä ºÉä {ɽþ±Éä +ÆÊiÉ¨É ´ÉÉSÉxÉ Ê¶ÉIÉEò uùÉ®úÉ ½þÒ ÊEòªÉÉ VÉÉBÄ ÊVɺɺÉä UôÉjÉ
Eäò EòÉxÉÉå ¨Éå ºÉ½þÒ =SSÉÉ®úhÉ nùVÉÇ ½þÉäiÉÉ ®ú½äþ*
+xÉÖ´ÉÉnù +Éè®ú ±ÉäJÉxÉ EòÉ +¦ªÉÉºÉ UôÉjÉ EòÉä MÉÞ½þEòɪÉÇ Eäò °ü{É ¨Éå ÊnùªÉÉ VÉÉB* ʶÉIÉEò <ºÉEòÒ
ºÉÉ´ÉvÉÉxÉÒ {ÉÚ´ÉÇEò VÉÉÄSÉ Eò®åú +Éè®ú UôÉjÉ Eäò ÃÖÓ¤êüÆü +Éè®ú ºÉ¨ÉºªÉÉ+Éå {É®ú ʴɺiÉÉ®ú{ÉÚ´ÉÇEò SÉSÉÉÇ Eò®ú =xÉEòÉ ÊxÉnùÉxÉ
Eò®åú*
EÖòUô {ÉÉ`öÉå ¨Éå †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ Eäò |ÉSÉʱÉiÉ ¨ÉÖ½þÉ´É®úÉå ´É Eò½þÉ´ÉiÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½Öþ+É ½èþ* ªÉÊnù ˽þnùÒ ¨Éå
¦ÉÒ =ºÉÒ iÉ®ú½þ Eäò ¨ÉÖ½þÉ´É®äú ½þÉå iÉÉä ʶÉIÉEò =xÉEòÉ ºÉ½þÉ®úÉ ±ÉäiÉä ½ÖþB +lÉÇ º{ɹ]õ Eò®åú* ªÉÊnù ˽þnùÒ ¨Éå BäºÉä ¨ÉÖ½þÉ´É®äú
xÉ ½þÉå iÉÉä ʶÉIÉEò Ê´ÉʦÉzÉ ´ÉÉCªÉÉå ¨Éå =xÉEòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®úEäò =xÉ Eäò +lÉÇ º{ɹ]õ Eò®åú*
|ÉiªÉäEò {ÉÉ`ö Eäò ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É ¨Éå ºÉ¦ÉÒ ´ÉÉCªÉÉå EòÉ Ë½þnùÒ +xÉÖ´ÉÉnù ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ* +xÉÖ´ÉÉnù Eò®úiÉä ºÉ¨ÉªÉ
<ºÉ ¤ÉÉiÉ EòÉ vªÉÉxÉ ¸üÖ−Öê úß úÖê×¿Ö¿Ö úß Æîü ÊEò ˽þnùÒ ¦ÉɹÉÉ EòÒ +{ÉxÉÒ |ÉEÞòÊiÉ ¤ÉxÉÒ ®ú½äþ* {É®ú Eò½þÓ Eò½þÓ
˽þnùÒ ¨Éå EÖòUô ´ÉÉCªÉ ¤ÉxÉÉ´É]õÒ ªÉÉ +º´ÉɦÉÉÊ´ÉEò ±ÉMÉ ºÉEòiÉä ½éþ* †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ EòÒ EÖòUô ʴɶÉä¹É ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå
Eäò |ɪÉÉäMÉ näùxÉä Eäò |ɪÉixÉ ¨Éå BäºÉÉ ½þÉä MɪÉÉ ½èþ* +xÉÖ´ÉÉnù Eäò´É±É <ºÉʱÉB ÊnùªÉÉ MɪÉÉ ½èþ ÊVɺɺÉä UôÉjÉ +lÉÇ ºÉ¨ÉZÉ
ºÉEåò* +xÉÖ´ÉÉnù EòÉ |ɪÉÉäMÉ †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ ºÉÒJÉxÉä Eäò ʱÉB xÉ ÊEòªÉÉ VÉÉB* ¦ÉɹÉÉ Eäò´É±É ºÉÆ®úSÉxÉÉ+Éå ´É ¶É¤nùÉå
Eäò +¦ªÉÉºÉ uùÉ®úÉ ½þÒ ºÉÒJÉÒ VÉÉ ºÉEòiÉÒ ½èþ* ˽þnùÒ +xÉÖSUäônù EòÉ †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ ¨Éå +xÉÖ´ÉÉnù Eò®úiÉä ºÉ¨ÉªÉ UôÉjÉ
ªÉ½þÒ |ɪÉÉºÉ Eò®åú ÊEò =ºÉEòÉ +xÉÖ´ÉÉnù †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ EòÒ ºÉÆ®úSÉxÉÉ ¨Éå ½þÉä, ʽÆþnùÒ EòÒ ºÉÆ®úSÉxÉÉ ¨Éå xɽþÓ* ´ÉÉSÉxÉ
+xÉÖSUäônùÉå Eäò ˽þnùÒ +xÉÖ´ÉÉnù xɽþÓ ÊnùB MÉB ½éþ* BäºÉÉ <ºÉʱÉB ÊEòªÉÉ MɪÉÉ ½èþ ÊVɺɺÉä UôÉjÉ †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ
EòÉä =ºÉÒ ¦ÉɹÉÉ Eäò ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä ½þÒ ºÉ¨ÉZÉxÉä EòÉ |ɪÉÉºÉ Eò®åú +Éè®ú º´ÉªÉÆ =ºÉEòÉ Ë½þnùÒ ¨Éå +xÉÖ´ÉÉnù Eò®úxÉä EòÉ
|ɪÉÉºÉ Eò®åú*
¦ÉɹÉÉ Ê¶ÉIÉhÉ EòÉä +ÊvÉEò |ɦÉɴɶÉɱÉÒ iÉlÉÉ ®úÉäSÉEò ¤ÉxÉÉxÉä Eäò ʱÉB †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ Eäò {ÉÊ®ú´Éä¶É EòÉ
+xÉÖ¦É´É iÉlÉÉ †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ ¦ÉÉʹɪÉÉå ºÉä ºÉÆ{ÉEÇò ºlÉÉÊ{ÉiÉ Eò®úxÉÉ ¨É½þi´É{ÉÚhÉÇ ½èþ* BäºÉÉ |ɪÉÉºÉ ÊEòªÉÉ VÉÉB ÊEò
UôÉjÉÉå EòÉä †Öê×›Íü†Ö ¦ÉɹÉÉ-¦ÉÉʹɪÉÉå Eäò ºÉÆ{ÉEÇò ¨Éå +ÉxÉä iÉlÉÉ ºÉƤÉÆÊvÉiÉ ¦ÉɹÉÉ Eäò MÉÒiÉ, EòÊ´ÉiÉÉBÄ, ´ÉÉiÉÉDZÉÉ{É,
¦ÉɹÉhÉ +ÉÊnù ºÉÖxÉxÉä EòÉ +´ÉºÉ®ú Ê¨É±É ºÉEåò* ºÉÉlÉ ½þÒ UôÉjÉÉå EòÉä †Öê×›Íü¿ÖÖ Eäò ¨É½þÉxÉ ºÉÉʽþiªÉEòÉ®úÉå, xÉäiÉÉ+Éå
iÉlÉÉ +xªÉ ʴɦÉÚÊiɪÉÉå Eäò ÊSÉjÉ ¦ÉÒ ÊnùJÉÉB VÉÉBÄ* ªÉÊnù ={ɱɤvÉ ½þÉä ºÉEåò iÉÉä †Öê×›Íü†Ö ®úÉVªÉ Eäò ½þºiÉʶɱ{É
Eäò xɨÉÚxÉÉå ºÉä EòIÉÉ EòÉä ºÉVÉɪÉÉ VÉÉB* ºÉÆ¦É´É ½þÉä iÉÉä EòIÉÉ ¨Éå †Öê×›Íü†Ö ®úÉVªÉ Eäò |ÉÉEÞòÊiÉEò, BäÊiɽþÉʺÉEò +Éè®ú
ºÉÉƺEÞòÊiÉEò ¨É½þi´É Eäò ÊSÉjÉ ±ÉMÉÉB VÉÉB iÉlÉÉ ´É½þÉÄ EòÒ Ê´ÉʦÉzÉ BäÊiɽþÉʺÉEò B´ÉÆ ºÉÉƺEÞòÊiÉEò {É®Æú{É®úÉ+Éå EòÉ
+ÉìÊb÷ªÉÉä-´ÉÒÊb÷ªÉÉä ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä ¦ÉÒ {ÉÊ®úSÉªÉ Eò®úɪÉÉ VÉÉB*
¾ÖÖŸÖÖÔ»ÖÖ¯Ö, ¾ÖÖ“Ö−Ö †−Öã“”êû¤ü ŸÖ£ÖÖ †−Öã¾ÖÖ¤üÖë êú ×»Ö‹ †−Öã“”êû¤üÖë úÖ »ÖêÖ−Ö ú¸üŸÖê Æãü‹ ³Öß µÖÆü ¯ÖϵÖÖÃÖ
׍úµÖÖ ÖµÖÖ Æîü ׍ú ‡−֍êú «üÖ¸üÖ †ÖêכͿÖÖ êú •Öß¾Ö−Ö, ú»ÖÖ, ÃÖÓÍéú×ŸÖ ŸÖ£ÖÖ ‡×ŸÖÆüÖÃÖ úÖ ¯Ö׸ü“ÖµÖ ”ûÖ¡ÖÖë úÖê ÆüÖê…
¦ÉÚʨÉEòÉ xxv

<ºÉ {ÉÉ`ÂöªÉGò¨É Eäò {ɶSÉÉiÉ UôÉjÉÉå ºÉä VÉÉä ³ÖÖ×Â֍ú ×−Ö¯ÖãÖŸÖÖ†Öë úß +{ÉäIÉÉBÄ EòÒ MÉ<Ç ½éþ =xÉEòÉ Ê´É´É®úhÉ
{ɽþ±Éä ½þÒ ÊnùªÉÉ VÉÉ SÉÖEòÉ ½èþ* ´ÉɺiÉ´É ¨Éå ʶÉIÉÉÌlɪÉÉåxÉä <ºÉ {ÉÖºiÉúEò ºÉä ÊEòiÉxÉÉ ºÉÒJÉÉ ½èþ ´É½þ <ºÉ {ÉÖºiÉEò EòÒ
EòºÉÉè]õÒ ¦ÉÒ ½èþ +Éè®ú ¨ÉÚ±ªÉÉÆEòxÉ ¦ÉÒ* ªÉ½þ |ɪÉÉºÉ |ÉɪÉÉäÊMÉEò ½èþ* <ºÉ¨Éå ʶÉIÉEòÉå B´ÉÆ UôÉjÉÉå EòÒ ´ªÉɴɽþÉÊ®úEò
ºÉ¨ÉºªÉÉ+Éå Eäò +ÉvÉÉ®ú {É®ú ºÉÖvÉÉ®ú EòÒ ¤É½ÖþiÉ ºÉÒ ºÉƦÉÉ´ÉxÉÉBÄ ½éþ* <ºÉ Ênù¶ÉÉ ¨Éå ºÉEòÉ®úÉi¨ÉEò ºÉÖZÉÉ´ÉÉå EòÉ º´ÉÉMÉiÉ
½èþ*
¨Éä®úÒ ¤ÉÉiÉ +vÉÚ®úÒ ®ú½þ VÉÉBMÉÒ ªÉÊnù ¨Éé ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ Eäò {ÉÚ´ÉÇ ÊxÉnäù¶ÉEò ¯ÖÏÖê.b÷Éì.<Ç. +hhÉɨɱÉè
iÉlÉÉ =kÉ®ú |Énäù¶É ºÉ®úEòÉ®ú Eäò ¦ÉɹÉÉ Ê´É¦ÉÉMÉ Eäò {ÉÚ´ÉÇ ¦ÉɹÉÉ-{É®úɨɶÉÔ ¯ÖÏÖê.b÷Éì. ÖÖêؾ֤ü ¶É¨ÉÉÇ ®úVÉxÉÒ¶É Eäò |ÉÊiÉ
+{ÉxÉÒ EÞòiÉYÉiÉÉ |ÉEò]õ xÉ Eò°Äü CªÉÉåÊEò ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ ÀÉÞÆJɱÉÉ EòÒ {ÉÖºiÉEòÉå EòÉ ÃÖӍú»¯Ö−Ö, ºþ¯ÖÖӍú−Ö
ŸÖ£ÖÖ ÃÖÓ¯ÖÖ¤ü−Ö Eò®úxÉä †Öî¸ü EòɪÉǶÉɱÉÉ+Éå Eäò ºÉÆSÉɱÉxÉ EòÉ SÉÖxÉÉèiÉÒ {ÉÚhÉÇ =kÉ®únùÉʪÉi´É <x½þÓ ¨É½þÉxÉÖ¦ÉÉ´ÉÉå uùÉ®úÉ
¨ÉÖZÉä ºÉÉé{ÉÉ MɪÉÉ lÉÉ* ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ ÀÉÞÆJɱÉÉ EòÒ {ÉÖºiÉEòÉå EòÉ ÊxɨÉÉÇhÉ EòÉ¢òÒ {ɽþ±Éä ½þÉä MɪÉÉ lÉÉ ; {É®ú
ªÉ½þ ¤É½Öþ¨ÉÚ±ªÉ ºÉɨÉOÉÒ ¤É®úºÉÉå iÉEò |ÉEòɶÉxÉ EòÒ |ÉiÉÒIÉÉ Eò®úiÉÒ ®ú½þÒ* ºÉƺlÉÉxÉ Eäò {ÉÚ´ÉÇ ÊxÉnäù¶ÉEò ¯ÖÏÖê. (b÷Éì.)
+ÉåEòÉ®ú xÉÉlÉ EòÉè±É iÉlÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ Eäò ´ÉiÉǨÉÉxÉ ÊxÉnäù¶ÉEò |ÉÉä. (›üÖò.) =nùªÉ xÉÉ®úɪÉhÉ ËºÉ½þ Eäò |ɪÉɺÉÉå
ºÉä ½þÒ <xÉ {ÉÖºiÉEòÉå EòÉä |ÉEòÉ¶É EòÒ ÊEò®úhÉ näùJÉxÉä EòÉ +´ÉºÉ®ú |ÉÉ{iÉ ½Öþ+É ½èþ* <xÉ ºÉ¤ÉEäò |ÉÊiÉ ¨Éé +ɦÉÉ®ú ´ªÉHò
Eò®úiÉÒ ½ÚÄþ* ʴɶÉä¹É °ü{É ºÉä |ÉÉä. ˺ɽþ xÉä ˽þnùÒ Eäò ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä iÉèªÉÉ®ú EòÒ MÉ<Ç '¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ' EòÒ ÀÉÞÆJɱÉÉ
EòÒ ºÉ¦ÉÒ {ÉÖºiÉEòÉå Eäò |ÉEòɶÉxÉ ¨Éå ¤É½ÖþiÉ Ênù±ÉSɺ{ÉÒ ±ÉÒ ½èþ* <ºÉ ÀÉÞÆJɱÉÉ EòÉä =kÉ®úÉäkÉ®ú +ÉMÉä ¤ÉgøÉxÉä EòÉ ¸ÉäªÉ
¦ÉÒ =x½þÓ EòÉä VÉÉiÉÉ ½èþ*
{ÉÖºiÉEò ÊxɨÉÉÇhÉ EòɪÉǶÉɱÉÉ ¨Éå ÁÖß´ÖŸÖß. ÃÖãéú×ŸÖ ŸÖ−ÖµÖ ÃÖÖ´ÖÓŸÖ¸üÖµÖ ŸÖ£ÖÖ ÁÖß. ³Ö•ÖÆü׸ü ´ÖÖêÆüÖ¯ÖÏÖ¡Ö úÖ
+iªÉÆiÉ ®úSÉxÉÉi¨ÉEò ªÉÉäMÉnùÉxÉ ®ú½þÉ* <xÉEäò |ÉÊiÉ ¨Éé +{ÉxÉÒ EÞòiÉYÉiÉÉ |ÉEò]õ Eò®úiÉÒ ½ÚÄþ* EòɪÉǶÉɱÉÉ ¨Éå ØÆü¤üß
ʴɶÉä¹ÉYÉ Eäò °ü{É ¨Éå ¯ÖÏÖê. (›üÖò). ´Öã¸üÖ¸üß »ÖÖ»Ö ˆ¯ÖÏê×ŸÖ úß ¯ÖÖÓ×›ÍüŸµÖ¯ÖæÖÔ |ÉÊiɦÉÉÊMÉiÉÉ Eäò ʱÉB ¦ÉÒ ¨Éé =xÉEäò |ÉÊiÉ
+ɦÉÉ®ú ´ªÉHò Eò®úiÉÒ ½ÚÄþ*
=Hò EòɪÉǶÉɱÉÉ Eäò ={É®úÉÆiÉ +ɪÉÉäÊVÉiÉ {ÉÖxÉ®úÒIÉhÉ-EòɪÉǶÉɱÉÉ ¨Éå ºÉƶÉÉävÉxÉ, {ÉÊ®ú´ÉvÉÇxÉ, {ÉÖxɱÉæJÉxÉ
+ÉÊnù EòÉ EòɪÉÇ iÉi{É®úiÉÉ ºÉä ºÉÆ{ÉzÉ Eò®ú ºÉɨÉOÉÒ EòÉä |ÉEòɶÉxÉ ªÉÉäMªÉ ¤ÉxÉÉxÉä Eäò ʱÉB Æü´ÖÖ¸êü ÃÖÓãÖÖ−Ö êú ¯Öæ¾ÖÔ
×−Ö¤êü¿Öú ¯ÖÏÖê.(›üÖò).›üß.¯Öß. ¯Ö¼ü−Öֵ֍ú, ãú´ÖÖ׸ü. ¿Öã³Ö»Ö´Öß ¤üÖÃÖ, ãú´ÖÖ׸ü. —Öæ×−Ö ´ÖÛ»»Öú ŸÖ£ÖÖ ØÆü¤üß ×¾Ö¿ÖêÂÖ–Ö
¯ÖÏÖê.(›üÖò).¯Öß.‹−Ö. סֿÖÖ»Ö, êú †´Öæ»µÖ µÖÖêÖ¤üÖ−Ö êú ×»Ö‹ ˆ−Ö êú ¯ÖÏ×ŸÖ ´Öï ÆüÖÙ¤üú †Ö³ÖÖ¸ü ¯Öύú™ü ú¸üŸÖß ÆæÑü… ¯ÖÏ£Ö´Ö
úÖµÖÔ¿ÖÖ»ÖÖ êú ²ÖÖ¤ü ¯Öãß֍ú úß ¯ÖÖÓ›ãü×»Ö×¯Ö ¯ÖœÍü ú¸ü ¸ü“Ö−ÖÖŸ´Öú ÃÖã—ÖÖ¾Ö ¤êü−Öê êú ×»Ö‹ ´Öï ›üÖò.Ö֐ÖêÀ¾Ö¸ü ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö
úÖ ³Öß †Ö³ÖÖ¸üß ÆæÑü… ˆÃÖß ¯ÖύúÖ¸ü ¯ÖÏÖê.(›üÖò).ײÖ.‹−Ö. ¯Ö¼ü−Öֵ֍ú úÖê ³Öß ´Öï éúŸÖ–ÖŸÖÖ ¤êü−ÖÖ “ÖÖÆüŸÖß ÆæÑü… ˆ−ÆüÖë−Öê
†Öê×›Íü†Ö ×»Ö×¯Ö ŸÖ£ÖÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ÃÖÓ²Ö¬Öß ×−ÖµÖ´ÖÖêÓ úß ×™ü¯¯ÖÖß •ÖÖê Æü´Ö −Öê ŸÖîµÖÖ¸ü úß Æîü ˆÃÖ úÖ †¾Ö»ÖÖêú−Ö ×úµÖÖ
Æîü…
ãú´ÖÖ׸ü —Öæ×−Ö ´ÖÛ»»Öú, ÁÖß´ÖŸÖß †×−ÖŸÖÖ ²Ö¤ü¸üß−ÖÖ£Ö †Öî¸ü ÁÖß´ÖŸÖß Ã¾ÖÖÖÔ»Öß “ÖÖî¬Ö¸üß úÖ ´Öï ×¾Ö¿ÖêÂÖ
¬Ö−µÖ¾ÖÖ¤ü ¤êü−ÖÖ “ÖÖÆüŸÖß ÆæÑü וÖ−ÆüÖë−Öê †ŸÖß¾Ö ¬µÖÖ−Ö ŸÖ£ÖÖ »ÖÖ−Ö ÃÖê ‡ÃÖ ¯Öãß֍ú êú ›üß.™üß.¯Öß. úÖ úÖ´Ö ×úµÖÖ Æîü…
Æü´ÖÖ¸êü ÃÖÓãÖÖ−Ö êú ¯Öãß֍úÖ»ÖµÖ êú †¬µÖÖ ›üÖò.ÃÖß.†Ö¸ü. ÃÖã»ÖÖê“Ö−ÖÖ, ŸÖ£ÖÖ ˆ¯ÖÖ¬µÖÖ ›üÖò.²Öß.‹.¿ÖÖ¸ü¤üÖ, ›üÖò.†Ö¸ü.
ÃÖã´Ö−֍ãú´ÖÖ¸üß †Öî¸ü úÖò™ü»ÖÖêÖ¸ü ´Ö߸ü ×−ÖÃÃÖÖ¸ü ÆãüÃÖî−Ö, Óú¯µÖæ™ü¸ü ëú¦ü êú ¯ÖÏÖê.(›ÍüÖò). ÃÖÖ´ÖË ´ÖÖêÆü−Ö »ÖÖ»Ö ŸÖ£ÖÖ ˆ−Ö êú
ÃÖÆüú´Öá, ú»Ö֍úÖ¸ü ÁÖß. ¯Ö¸ü´ÖÖ−ÖÓ¤ü ²ÖÖ׸üÖ ŸÖ£ÖÖ ÁÖß.Æü. ´Ö−ÖÖêÆü¸ü, Æü´ÖÖ¸êü ´Öã¦üÖÖ»ÖµÖ êú ¯ÖϲÖӬ֍ú ÁÖß.‹ÃÖ.²Öß.
ײÖÀ¾ÖÖÃÖ ŸÖ£ÖÖ ˆ−֍êú ÃÖÆüµÖÖêÖß ŸÖ£ÖÖ ¯ÖύúÖ¿Ö−Ö ×¾Ö³ÖÖÖ êú †¬µÖÖ ¯ÖÏÖê.(›üÖò). ¸üÖ´ÖÃÖÖ´Öß ŸÖ£ÖÖ ˆ−Ö êú ÃÖÆüµÖÖêÖß
ÁÖß.†Ö¸ü. −ÖÓ¤üß¿Ö ‡−Ö ÃÖ²Ö úÖ ³Öß ´Öï µÖÆüÖÑ éúŸÖ–ÖŸÖÖ ¯Öæ¾Öԍú ôָÖ ú¸üŸÖß ÆæÑü… ÃÖÓãÖÖ−Ö êú ¯ÖÖšü¶ ÃÖִ֐ÖÏß ×−Ö´ÖÖԝÖ
xxvi ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ëú¦ü êú ´Öê¸êü ÃÖÆüµÖÖêÖß ÁÖß.‹ÃÖË.‹ÃÖ. µÖ¤ãü¸üÖ•Ö−Ö, ›üÖò.²Öß. ´ÖÛ»»ÖúÖ•ÖãÔ−Ö, ›üÖò.†Ö‡Ô.‹ÃÖ. ²ÖÖê¸üú¸ü, ÁÖß´ÖŸÖß. ™üß.¾Öß.
¾Ö֝Öß ŸÖ£ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß ÃÖã¬ÖÖ ±úÖ™üú úß ÃÖÆüúÖ׸üŸÖÖ ³Öß †×¾ÖôָüÖßµÖ Æîü… ˆÃÖß ¯ÖύúÖ¸ü Æü´ÖÖ¸êü »ÖêÖÖ ×¾Ö³ÖÖÖ êú
´ÖãµÖ ÁÖß.²Öß.•Öß. ´ÖÓ•Öã−ÖÖ£Ö, †Öî¸ü ˆ−Ö êú ÃÖÆüú´Öá ÁÖß.‹−Ö. µÖןָüÖ•Öã ŸÖ£ÖÖ ÁÖß.‹ÃÖ. ¸üÖ•Öã ³Öß úÖµÖÔ¿ÖÖ»ÖÖ†ÖêÓ êú
ÃÖÓ“ÖÖ»Ö−Ö ´Öë ´Öê¸üß ²ÖÆãüŸÖ ´Ö¤ü¤ü úß Æîü †Öî¸ü ´Öê¸üê ¬Ö−µÖ¾ÖÖ¤ü êú ¯ÖÖ¡Ö Æïü…
´Öï †¯Ö−Öê ¯Ö×ŸÖ ¯ÖÏÖê.êú.¾Öß. ÁÖß×−Ö¾ÖÖÃÖ−Ö êú ¯ÖÏ×ŸÖ ´Öê¸üß †¯ÖÖ¸ü éúŸÖ–ÖŸÖÖ µÖÆüÖÑ ¯Öύú™ü ú¸üŸÖß ÆæÑü וÖ−ÆüÖêÓ−Öê
´ÖÆüß−ÖÖêÓ ŸÖú “Ö»Ö−Öê¾ÖÖ»Öß ´Öê¸üß úÖµÖÔ¿ÖÖ»ÖÖ†ÖêÓ êú ÃÖÓ“ÖÖ»Ö−Ö ´Öë ´ÖÆüŸ¾Ö¯ÖæÖÔ ¿ÖîÖם֍ú ŸÖ£ÖÖ ÃÖÖ´Ö׵֍ú ÃÖÆüúÖ׸üŸÖÖ ¤üß
Æîü… ”ãû×¼ü êú פü−ÖÖêÓ ŸÖ£ÖÖ †Öò×±úÃÖ ÃÖ´ÖµÖ êú ²ÖÖÆü¸ü ³Öß ‘ÖÓ™üÖêÓ ŸÖú ‘Ö¸ü úß Ø“ÖŸÖÖ −Ö ú¸ü êú '³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖêןÖ'
ÀÖéӏֻÖÖ úß ¯Öãß֍úÖë êú ×−Ö´ÖÖÔÖ ´Öë ´Ö−Ö ÆüÖê−ÖÖ ´Öã—Öê ˆ−Ö úß Æüß ´Ö¤ü¤ü ÃÖê úÖµÖÔÃÖÖ¬µÖ Æãü†Ö Æîü…
ˆ−Ö ÃÖ³Öß ”ûÖ¡ÖÖë ‹¾ÖÓ ×¿ÖÖúÖë êú ¯ÖÏ×ŸÖ ´Öï †×ÖÏ´Ö ºþ¯Ö ÃÖê †¯Ö−ÖÖ †Ö³ÖÖ¸ü †×³Ö¾µÖŒŸÖ ú¸ü−ÖÖ “ÖÖÆüŸÖß ÆæÑü
•ÖÖê ‡ÃÖ ÃÖִ֐ÖÏß úÖ ˆ¯ÖµÖÖêÖ ú¸ëüÖê †Öî¸ü ‡ÃÖ êú ×¾ÖÂÖµÖ ´Öë †¯Ö−Öê ×¾Ö“ÖÖ¸ü ŸÖ£ÖÖ ¯ÖÏןÖ׍ÎúµÖÖ‹Ñ Æü´Ö ŸÖú ¯ÖÆãÑü“Ö֋ѐÖê…

¨ÉèºÉÚ®ú ¤ÉÒ. ¶ªÉɨɱÉÉ EÖò¨ÉÉ®úÒ


15/5/2005 ¯ÖÏÖê. ‹¾ÖÓ ˆ¯Ö×−Ö¤êü¿Öú
³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ ÃÖÓãÖÖ−Ö
|ÉÉCEòlÉxÉ
ºÉÊnùªÉÉå ºÉä ¦ÉÉ®úiÉ ¨Éå ¤É½Öþ¦ÉÉʹÉEòiÉÉ EòÉ |ÉSɱÉxÉ ®ú½þÉ ½èþ -- ªÉ½þ ¤ÉÉiÉ +¤É ºÉ´ÉÇVÉxÉÊ´ÉÊnùiÉ ½èþ* ´ÉÉÊhÉVªÉ
+Éè®ú +lÉÇ-´ªÉ´ÉºlÉÉ EòÒ oùι]õ ºÉä VÉÉä näù¶É ¤É½ÖþiÉ +ÉMÉä ¤Égø Ö‹ ½éþ BäºÉä näù¶ÉÉå Eäò ÊxÉ´ÉÉʺɪÉÉå Eäò ʱÉB ¦ÉÉ®úiÉ EòÒ
¤É½Öþ¦ÉÉʹÉEòiÉÉ +¦ÉÒ ¦ÉÒ {ɽäþ±ÉÒ VÉèºÉÒ ½þÒ ½èþ* =xÉEäò näù¶ÉÉå ¨Éå +xÉäEò xɺ±É Eäò ±ÉÉäMÉ +{ÉxÉä MÉÒiÉ-ºÉÆMÉÒiÉ, JÉÉxÉÉ-
JÉVÉÉxÉÉ, ´Éä¶É-+ɦÉÚ¹ÉhÉ iÉlÉÉ ®ú½þxÉ-ºÉ½þxÉ EòÉä ±ÉäEò®ú +ÉiÉä ®ú½äþ ½éþ, {É®ú EÖòUô ½þÒ ºÉ¨ÉªÉ ¨Éå =xÉEòÉ +{ÉxÉi´É ʴɱÉÒxÉ
½þÉä VÉÉiÉÉ ½èþ* +iÉ& =xÉEäò ʱÉB ¦ÉÉ®úiÉ ¨Éå BEò ºÉÉlÉ +xÉäEò ¦ÉɹÉÉ+Éå EòÉ <ºÉ Fònù®ú ºÉÊnùªÉÉå ºÉä EòÊlÉiÉ, {ÉÊ`öiÉ,
|ɺ¡ÖòÊ]õiÉ ®ú½þ {ÉÉxÉÉ BEò +VÉÒ¤ÉÉä-NÉ®úÒ¤É Ê¨ÉºÉÉ±É VÉèºÉÉ ½èþ ÊVɺÉEòÒ ´ªÉÉJªÉÉ näù {ÉÉxÉÉ ¨ÉÖζEò±É EòÉ¨É ½èþ* {É®ú
ÊEòºÉÒ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ EòÒ ®úÉäWɨɮæú EòÒ ÊWÉxnùMÉÒ EòÒ +Éä®ú +MÉ®ú ½þ¨É NÉÉè®ú Eò®åú iÉÉä ªÉ½þ näùJÉåMÉä ÊEò ´É½þ BEò ½þÒ ºÉÉlÉ
|ÉÊiÉÊnùxÉ +±ÉMÉ +±ÉMÉ EòÉ¨É ¨Éå {ÉÞlÉEÂò {ÉÞlÉEÂò {ÉÊ®úκlÉÊiɪÉÉå ¨Éå ʦÉzÉ Ê¦ÉzÉ ¦ÉɹÉÉ EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®úiÉÉ ½èþ* +MÉ®ú ½þ¨É
näùJÉiÉä ½éþ ÊEò EòÉä<Ç SÉÉªÉ Eäò ¤ÉMÉÒSÉä ¨Éå ¨ÉWÉnÚù®úÉå Eäò ºÉÉlÉ Ê¤É½þÉ®úÒ ¤ÉÉäʱɪÉÉå ¨Éå, =xÉEäò ºÉÆSÉɱÉEòÉå Eäò ºÉÉlÉ
+ºÉʨɪÉÉ ¨Éå, nù}iÉ®ú ¨Éå +ÆOÉäWÉÒ ¨Éå +Éè®ú ¨ÉxÉÉä®ÆúVÉxÉ Eäò ʱÉB Ê¡ò±¨É iÉlÉÉ ]õÒ.´ÉÒ. ¨Éå ˽þnùÒ EòÉ ´ªÉ´É½þÉ®ú Eò®úiÉÉ ½èþ
+Éè®ú PÉ®ú ¨Éå +{ÉxÉä ±ÉÉäMÉÉå Eäò ºÉÉlÉ ¤ÉÆMɱÉÉ ¨Éå ¤ÉÉiÉ Eò®úiÉÉ ½èþ iÉÉä ½þ¨Éå BäºÉÒ ÎºlÉÊiÉ ¨Éå EòÉä<Ç +º´ÉɦÉÉÊ´ÉEòiÉÉ xÉWÉ®ú
xɽþÓ +ÉiÉÒ ½èþ* ªÉ½þÉÄ xÉ Eäò´É±É ´ªÉÊHò ¤É½Öþ¦ÉɹÉÒ ½èþ, ¦ÉÉʹÉEò κlÉÊiɪÉÉå ¨Éå ¦ÉÒ ¤É½Öþ¦ÉÉʹÉEòiÉÉ OÉÊlÉiÉ ½èþ* ´É½þ iɦÉÒ
ºÉÆ¦É´É ½þÉä ºÉEòiÉÉ ½èþ VÉ¤É ÊEòºÉÒ ¨ÉÖ±Eò ¨Éå ¦ÉɹÉÉBÄ VÉÉäc÷xÉä EòÉ EòÉ¨É Eò®úiÉÒ ½éþ, iÉÉäc÷xÉä EòÉ xɽþÓ* ±ÉÉäMÉ +CºÉ®ú
ªÉ½þ ¦ÉÚ±É VÉÉiÉä ½éþ ÊEò ¦ÉÉ®úiÉ ¨Éå +ÉB, ¤ÉºÉä +Éè®ú VÉx¨Éä ½þWÉÉ®úÉå IÉäjÉ Eäò ±ÉÉäMÉÉå Eäò ʱÉB =xÉEòÒ ¦ÉɹÉÉBÄ ½þÒ ´É½þ
ºÉÉvÉxÉ ®ú½þÒ ½éþ VÉÉä BEò nÚùºÉ®äú EòÉä +É{ÉºÉ ¨Éå VÉÉäc÷iÉÒ ®ú½þÒ ½éþ*
¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ <ºÉÒ ¦ÉÉʹÉEò ºÉƪÉÉäMÉ EòÉä, +ÉnùÉxÉ-|ÉnùÉxÉ EòÉä ¤ÉFÇò®úÉ®ú ®úJÉxÉä ¨Éå +Éè®ú <ºÉ¨Éå +Éè®ú
<WÉÉ¡òÉ Eò®úxÉä Eäò EòÉ¨É ¨Éå +{ÉxÉä EòÉä ºÉ¨ÉÌ{ÉiÉ Eò®úiÉÉ +ɪÉÉ ½èþ* +ÉvÉÖÊxÉEò ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå Eäò ʶÉIÉhÉ-|ÉʶÉIÉhÉ
EòÉ IÉäjÉ <ºÉ ºÉƺlÉÉxÉ Eäò ʱÉB ºÉ¤É ºÉä ¨É½þi´É{ÉÚhÉÇ IÉäjÉ ®ú½þÉ ½èþ* ªÉ½þÉÄ ºÉä |ÉEòÉʶÉiÉ {ÉÉÄSÉ ºÉÉè {ÉSÉÉºÉ Eäò Fò®úÒ¤É
ÊEòiÉɤÉÉå ¨Éå ºÉä +ÉvÉÒ ºÉä WªÉÉnùÉ ¦ÉɹÉÉ-ʶÉIÉhÉ Eäò IÉäjÉ ¨Éå ½þÒ ½þÉä ®ú½þÒ ½éþ*
VÉèºÉÉ ÊEò ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ Eäò +vªÉªÉxÉ-+vªÉÉ{ÉxÉ ºÉä VÉÖcä÷ ±ÉÉäMÉÉå EòÉä {ÉiÉÉ ½þÒ ½èþ, 1969 ¨Éå ºlÉÉÊ{ÉiÉ ½þÉäxÉä
Eäò ¤ÉÉnù ºÉä ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ EòÉ ¨ÉÖJªÉ =qäù¶ªÉ ®ú½þÉ ½èþ ºÉ¦ÉÒ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå EòÉ Ê´ÉEòÉºÉ Eò®úxÉÉ B´ÉÆ
=xɨÉå +ɴɶªÉEòiÉÉxÉÖºÉÉ®ú {ÉÉ`ö¬-ºÉɨÉOÉÒ iÉèªÉÉ®ú Eò®úxÉÉ* <ºÉ =qäù¶ªÉ EòÒ {ÉÚÌiÉ Eäò ʱÉB ¨ÉÖJªÉ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå
Eäò +±ÉÉ´ÉÉ ¤É½ÖþiÉ ºÉÒ VÉxÉVÉÉiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå {É®ú ¦ÉÒ ¶ÉÉävÉ ½þÉä ®ú½þÉ ½èþ +Éè®ú =xɨÉå {ÉÉ`ö¬-ºÉɨÉOÉÒ iÉèªÉÉ®ú EòÒ VÉÉ
®ú½þÒ ½éþ* <ºÉEäò +ÊiÉÊ®úHò ÊjɦÉɹÉÉ ºÉÚjÉ Eäò +ÆiÉMÉÇiÉ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ Eäò ¨ÉèºÉÚ®ú, {ÉÚhÉä, ¦ÉÖ´ÉxÉä·É®ú,
{ÉÉÊ]õªÉɱÉÉ, ºÉÉä±ÉxÉ, ±ÉJÉxÉ>ð B´ÉÆ MÉÖ´ÉɽþÉ]õÒ ¨Éå κlÉiÉ IÉäjÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ EåòpùÉå Eäò ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä |ÉÊiÉ ´É¹ÉÇ VÉÖ±ÉÉ<Ç ºÉä
+|Éè±É iÉEò ¦ÉÉ®úiÉ Eäò Ê´ÉʦÉzÉ ®úÉVªÉÉå Eäò +vªÉÉ{ÉEòÉå EòÉä =xÉEòÒ <SUôÉxÉÖºÉÉ®ú +lÉ´ÉÉ ºÉƤÉÆÊvÉiÉ ®úÉVªÉ EòÒ ¦ÉɹÉÉ
|ÉhÉɱÉÒ Eäò +ÆiÉMÉÇiÉ ´ÉÉÆÊUôiÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå ¨Éå nùºÉ ¨ÉÉºÉ EòÉ MɽþxÉ |ÉʶÉIÉhÉ ÊnùªÉÉ VÉÉiÉÉ ½èþ* <ºÉ |ÉʶÉIÉhÉ Eäò ={É®úÉÆiÉ
ªÉä +vªÉÉ{ÉEò ºÉÒJÉÒ MÉ<Ç ¦ÉɹÉÉ EòÉä ºÉƤÉÆÊvÉiÉ ®úÉVªÉÉå Eäò Ê´ÉtɱɪÉÉå ¨Éå {ÉÉ`ö¬Gò¨É Eäò +ÆiÉMÉÇiÉ +lÉ´ÉÉ BäÎSUôEò ʴɹɪÉ
Eäò °ü{É ¨Éå {ÉgøÉiÉä ½éþ*
{É®ú +¤É iÉEò ÊuùiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ Ê¶ÉIÉhÉ EòÒ ÊVÉiÉxÉÒ +SUôÒ ÊEòiÉɤÉå +ÉiÉÒ ®ú½þÒ ½éþ -- JÉÉºÉ iÉÉè®ú {É®ú
¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå Eäò ºÉÒJÉxÉä ʺÉJÉÉxÉä EòÒ ÊEòiÉɤÉå -- ´Éä ºÉ¦ÉÒ +ÆOÉäWÉÒ Eäò ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä ½þÒ ®úSÉÒ-¤ÉxÉÒ Uô{ÉÒ-Uô{ÉÉ<Ç
Ö‡Ô ½éþ* =xÉEäò ®úSÉʪÉiÉÉ +Éè®ú |ÉEòɶÉEò ¶ÉɪÉnù ºÉÉäSÉiÉä ½éþ ÊEò +ÆOÉäWÉÒ Eäò ¨ÉÉvªÉ¨É EòÉä +{ÉxÉÉxÉä ºÉä ÊuùiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ
ʶÉIÉhÉ +Éè®ú Ê´Énäù¶ÉÒ ¦ÉɹÉÉ Ê¶ÉIÉhÉ nùÉäxÉÉå Eäò ʱÉB =xÉEòÒ ÊEòiÉɤÉå |ɪÉÉäMÉ ¨Éå +É ºÉEòiÉÒ ½éþ* ºÉÉäSÉÉ ½þÉäMÉÉ ÊEò <ºÉ
iÉ®ú½þ ºÉä BäºÉÒ ÊEòiÉɤÉå ¤ÉÉWÉÉ®ú ¨Éå JÉ®úÒ =iÉ®åúMÉÒ* ±ÉäÊEòxÉ nùÊIÉhÉ BʶɪÉÉ<Ç näù¶ÉÉå ¨Éå ¤ÉºÉä +Éè®ú ªÉ½þÉÄ Eäò ÊEòºÉÒ xÉ
ÊEòºÉÒ ¦ÉɹÉÉ EòÉä ¨ÉÉiÉÞ¦ÉɹÉÉ Eäò °ü{É ¨Éå ¤ÉÉä±ÉxÉä ´ÉɱÉÉå Eäò ʱÉB ÊEòºÉÒ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ EòÉä ºÉÒJÉxÉÉ +Éè®ú <ºÉEäò
nùɪɮäú Eäò ¤Éɽþ®ú Eäò ±ÉÉäMÉÉå Eäò ʱÉB ½þ¨ÉÉ®úÒ ¦ÉɹÉÉ+Éå {É®ú +ÊvÉEòÉ®ú |ÉÉ{iÉ Eò®úxÉÉ nùÉä ʤɱÉEÖò±É +±ÉMÉ Ê¶ÉIÉhÉ-
|ÉÊGòªÉÉBÄ ½éþ* +iÉ& <xÉ nùÉäxÉÉå ±ÉIªÉ-MÉÉäι`öªÉÉå Eäò ʱÉB nùÉä +±ÉMÉ iÉ®ú½þ EòÒ ºÉɨÉOÉÒ EòÒ +ɴɶªÉEòiÉÉ ½èþ* BEò
vi ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

+Éè®ú Eònù¨É +ÉMÉä VÉÉ Eò®ú +{ÉxÉä ±ÉƤÉä iÉWÉÖ¤Éæ ºÉä ¨Éé ªÉ½þ ¦ÉÒ Eò½þ ºÉEòiÉÉ ½ÚÄþ ÊEò +MÉ®ú ÊEòºÉÒ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ EòÉä BEò
+xªÉ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ÃÖߏÖ−Öß-ʺÉJÉÉxÉÒ ½èþ iÉÉä ´É½þ EòÉ¨É +MÉ®ú BEò ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ Eäò WÉÊ®úªÉä ½þÒ +SUôÒ iÉ®ú½þ EòÒ
VÉÉ ºÉEòiÉÒ ½èþ* =ºÉ ʱɽþÉWÉ ºÉä ¨ÉÉvªÉ¨É ¦ÉɹÉÉ Eäò °ü{É ¨Éå ˽þnùÒ EòÉ xÉÉ¨É +ÉxÉÉ º´ÉɦÉÉÊ´ÉEò ½èþ EòÉ®úhÉ <ºÉEòÉä
¨ÉÉiÉÞ-¦ÉɹÉÉ iÉlÉÉ +xªÉ-¦ÉɹÉÉ Eäò °ü{É ¨Éå ¤ÉÉä±ÉxÉä-•ÖÖ−Ö−Öê¾ÖÖ»Öê ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ±ÉÉäMÉÉå EòÒ ºÉÆJªÉÉ <iÉxÉÒ ¤Éc÷Ò ½èþ ÊEò ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ
ºÉÆnù¦ÉÇ ¨Éå ˽þnùÒ Eäò ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä +xªÉ +xÉÖºÉÚÊSÉiÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå EòÉä ʺÉJÉÉxÉä EòÒ ´ÉèYÉÉÊxÉEò fÆøMÉ ºÉä |ɺiÉÖiÉ ºÉɨÉOÉÒ +¤É
iÉEò CªÉÉå xɽþÓ +ɪÉÒ lÉÒ, ªÉ½þÒ BEò +ɶSɪÉÇ-VÉxÉEò ¤ÉÉiÉ ½èþ* <ºÉ Eò¨ÉÒ EòÒ +É{ÉÚÌiÉ Eäò ʱÉB +Éè®ú <xÉ WÉ°ü®úiÉÉå
EòÉä näùJÉiÉä ½ÖþB ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ xÉä ‘¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ’ EòÒ BEò {ÉÖºiÉEò-ÀÖÞÆJɱÉÉ EòÒ ºÉÆEò±{ÉxÉÉ EòÒ
½èþ* ªÉ½ †Öê×›Íü†Ö {ÉÖºiÉEò =ºÉ ÀÖÞÆJɱÉÉ EòÒ BEò Eòc÷Ò ½èþ*
ÊjɦÉɹÉÉ ºÉÚjÉ Eäò +ÆiÉMÉÇiÉ Ë½þnùÒ ¦ÉɹÉÒ ®úÉVªÉÉå ¨Éå +xªÉ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå EòÉ iÉҺɮúÒ ¦ÉɹÉÉ Eäò °ü{É ¨Éå
|ÉSɱÉxÉ iÉÉä +´É¶ªÉ ½Öþ+É ½èþ {É®ÆúiÉÖ ¦ÉɹÉÉ +vªÉÉ{ÉEòÉå B´ÉÆ {ÉÖºiÉEòÉå EòÒ Eò¨ÉÒ ½þÉäxÉä Eäò EòÉ®úhÉ ´ÉÉÆÊUôiÉ ºÉ¡ò±ÉiÉÉ xɽþÓ
Ê¨É±É {ÉÉ<Ç* +xªÉ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå B´ÉÆ Ê´É¶Éä¹É °ü{É ºÉä nùÊIÉhÉ ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå Eäò +vªÉªÉxÉ B´ÉÆ +vªÉÉ{ÉxÉ ½äþiÉÖ
=kÉ®ú |Énäù¶É EòÒ ®úÉVªÉ ºÉ®úEòÉ®ú B´ÉÆ EÖòUô º´ÉɪÉkÉ ºÉƺlÉÉ+Éå xÉä BEò +ʦɪÉÉxÉ EÖòUô ´É¹ÉÇ {ɽþ±Éä |ÉÉ®Æú¦É ÊEòªÉÉ lÉÉ*
SɪÉÊxÉiÉ ¦ÉɹÉÉ+Éå EòÒ ´ÉÉÆÊUôiÉ {ÉÖºiÉEò B´ÉÆ ¦ÉɹÉÉ +vªÉÉ{ÉEòÉå Eäò Ê´Éʶɹ]õ |ÉʶÉIÉhÉ B´ÉÆ ÊxɪÉÖÊHò ½äþiÉÖ ®úÉVªÉ ºÉ®úEòÉ®ú
xÉä ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ EòÉ ºÉ½þªÉÉäMÉ +ɴɶªÉEò ºÉ¨ÉZÉÉ* <ºÉÒ ºÉ½þªÉÉäMÉ EòÒ Eòc÷Ò ¨Éå =kÉ®ú |Énäù¶É EòÒ ®úÉVªÉ
ºÉ®úEòÉ®ú Eäò +xÉÖ®úÉävÉ {É®ú ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ xÉä ®úÉVªÉ Eäò ¦ÉɹÉÉ Ê´É¦ÉÉMÉ Eäò ºÉÉlÉ Ê¨É±ÉEò®ú +ºÉʨɪÉÉ,
¤ÉÆMɱÉÉ, +ÉäÊc÷ªÉÉ, ¨É®úÉ`öÒ, MÉÖVÉ®úÉiÉÒ, ˺ÉvÉÒ, Eò¶¨ÉÒ®úÒ, {ÉÆVÉɤÉÒ, EòzÉc÷, ¨É±ÉªÉɳý¨É, iÉÊ¨É±É B´ÉÆ iÉä±ÉÖMÉÖ ¦ÉɹÉÉ+Éå
EòÒ {ÉÉ`ö¬ºÉɨÉOÉÒ Eäò ÊxɨÉÉÇhÉ ½äþiÉÖ EòɪÉǶÉɱÉÉBÄ +ɪÉÉäÊVÉiÉ EòÓ* <xÉ EòɪÉǶÉɱÉÉ+Éå Eäò ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä <xÉ ºÉ¦ÉÒ
¦ÉɹÉÉ+Éå EòÒ {ÉÉ`ö¬ {ÉÖºiÉEåò iÉèªÉÉ®ú EòÒ MÉ<Ç lÉÓ* ªÉä {ÉÖºiÉEåò ‘¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ’ {ÉÖºiÉEò-¸ÉÞÆÞJɱÉÉ Eäò +ÆiÉMÉÇiÉ
+É ®ú½þÒ ½éþ* ½þÊ®úuùÉ®ú Eäò ¥ÉÀ´ÉSÉÇºÉ ¶ÉÉävÉ ºÉƺlÉÉxÉ Eäò +xÉÖ®úÉävÉ {É®ú =xÉ Eäò ½þÒ ºÉ½þªÉÉäMÉ ¨Éå EòzÉc÷, ¨É±ÉªÉɳý¨É,
iÉÊ¨É±É iÉlÉÉ iÉä±ÉÖMÉÖ {ÉÖºiÉEòÉå EòÉ ¨ÉÖpùhÉ iÉlÉÉ |ÉEòɶÉxÉ ½Öþ+É ½èþ* <ÊiɨÉvªÉ Vɨ¨ÉÚ Eäò b÷ÉäOÉÒ ºÉƺlÉÉ EòÒ |ÉÉlÉÇxÉÉ Eäò
+xÉÖºÉÉ®ú =xÉ Eäò ºÉ½þªÉÉäMÉ ¨Éå b÷ÉäOÉÒ {ÉÖºiÉEò EòÉ ÊxɨÉÉÇhÉ iÉlÉÉ |ÉEòɶÉxÉ ¦ÉÒ ½Öþ+É ½èþ +Éè®ú Eò¶¨ÉÒ®ú Eäò ¤Éɽþ®ú
®ú½xÉä´ÉɱÉä Eò¶¨ÉÒÊ®ú+Éå Eäò +xÉÖ®úÉävÉ {É®ú Eò¶¨ÉÒ®úÒ {ÉÖºiÉEò EòÉ |ÉEòɶÉxÉ ½¨ÉÉ®äú ºÉƺlÉÉxÉ xÉä ÊEòªÉÉ ½èþ* ¤ÉÉEòÒ Uô½þ
{ÉÖºÉiÉEòÉå +ºÉʨɪÉÉ, ¤ÉÆMɱÉÉ, ¨É®úÉ`öÒ, MÉÖVÉ®úÉiÉÒ, {ÉÆVÉɤÉÒ iÉlÉÉ †Öê×›Íü†Ö EòÉ |ÉEòɶÉxÉ +¤É ½þÉä ®ú½þÉ ½èþ* ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ
¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ ËºÉvÉÒ {ÉÖºiÉEò EòÉ |ÉEòɶÉxÉ ¦ÉÒ MÉÖVÉ®úÉiÉ Eäò EòSUô Eäò <ÆÊb÷ªÉxÉ <xÉκ]õ]õ¬Ú]õ +Éì¡ò ˺ÉvÉÉä±ÉVÉÒ Eäò
ºÉÉlÉ Æü´ÖÖ¸üÖ ºÉƺlÉÉxÉ Eò®úxÉää´ÉɱÉÉ ½èþ*
¨Éé +ɶÉÉ Eò®úiÉÉ ½ÚÄþ ÊEò ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ ÀÖÞÆJɱÉÉ EòÒ ªÉ½þ †Öê×›Íü†Ö {ÉÖºiÉEò ºÉ¨ÉºiÉ Ê½ÆnùÒ ¦ÉɹÉÉ-
¦ÉÉʹɪÉÉå Eäò ʱÉB ={ɪÉÉäMÉÒ ½þÉäMÉÒ* <ºÉEäò ¨ÉÉvªÉ¨É ºÉä ´Éä xÉ Eäò´É±É ºÉƤÉÆÊvÉiÉ ¦ÉɹÉÉ Eäò +vªÉªÉxÉ ¨Éå ¯ûÊSÉ EòÉ
{ÉÊ®úSÉªÉ ±ÉåMÉä, +Ê{ÉiÉÖ =ºÉEäò |ÉSÉÉ®ú B´ÉÆ |ɺÉÉ®ú ¨Éå ¦ÉÒ +{ÉxÉÉ +¨ÉÚ±ªÉ ªÉÉäMÉnùÉxÉ nåùMÉä*

¨ÉèºÉÚ®ú =nùªÉ xÉÉ®úɪÉhÉ ËºÉ½þ


15/5/2005 ÊxÉnäù¶ÉEò, ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ ºÉƺlÉÉxÉ
†Öê×›Íü†Ö ×»Ö×¯Ö ŸÖ£ÖÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ
†Öê×›Íü†Ö ŸÖ£ÖÖ ØÆü¤üß ³ÖÖÂÖÖ†Öë úß ×»ÖׯֆÖë úÖ ´Öæ»Öºþ¯Ö ‹ú Æüß Æîü… »Öê׍ú−Ö ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−֍úÖ׻֍ú
†Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖÔ´ÖÖ»ÖÖ ¤êüÖ−Öê ´Öë ØÆü¤üß úß ¤êü¾ÖÖ−Ö֐ָüß ÃÖê ×¾Ö×³Ö®Ö »ÖÖŸÖß Æîü… †Öê×›Íü†Ö ×»Ö×¯Ö êú ÃÖ²Ö †Ö¸üÖë êú
‰ú¯Ö¸ü ׿ָüÖê¸êüÖÖ −ÖÆüà ÆüÖêŸÖß Æîü… וÖ−Ö †Ö¸üÖë êú ‰ú¯Ö¸ü ¸êüÖÖ ÆüÖêŸÖß Æîü ¾ÖÆü †¬ÖÔ ÖÖê»Ö֍úÖ¸ü ÆüÖêŸÖß Æîü, ØÆü¤üß úß
ŸÖ¸üÆü Šú•Öã ¸êüÖÖ −ÖÆüà… †Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖÔ´ÖÖ»ÖÖ ¯Ö׸ü¾ÖÙ¬ÖŸÖ ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß êú ÃÖÖ£Ö −Öß“Öê ¤üß Ö‡Ô Æîü…
þָü  Þ ‚ ƒ
† †Ö ‡ ‡Ô
„ … † ˆ
ˆ ‰ú (Šú) ‹
ˆ‰ Š Š‰
‹ê †Öê †Öî

¾µÖÓ•Ö−Ö ‹ Œ  Ô »
ú Ö Ö ‘Ö ’û
 × ‘ ’ “
“Ö ”û •Ö —Ö ˜Ö
” • – — ˜
™ü šü ›ü œü Ö
™ š › œ 
ŸÖ £Ö ¤ü ¬Ö −Ö
Ç Ÿ» ¡ ¢ £
¯Ö ±ú ²Ö ³Ö ´Ö
¤ ¥ ¦ ¨ Ç©
•Ö ¸ü ôû ¿Ö ÂÖ
ª « ¤© ¤ý ¬
ÃÖ Æü Ö µÖ »Ö

×¾Ö¿ÖêÂÖ ×“ÖÅ−Ö ä ã ê ì
†Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É xxvii

Ó „ Ñ Ë
¤êü׏֋ ׍ú †Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖÔ´ÖÖ»ÖÖ ´Öë 11 þָü †Öî¸ü 35 ¾µÖÓ•Ö−Ö Æïü… ‡−Ö êú †»ÖÖ¾ÖÖ 4 ×¾Ö¿ÖêÂÖ
דÖÅ−Ö ³Öß Æïü… †Öê×›Íü†Ö êú þָüցָüÖêÓ ˆ−Ö úß ´ÖÖ¡ÖÖ†Öë, ¾µÖÓ•Ö−ÖցָüÖë, ÃÖÓµÖ㌟ÖցָüÖë ŸÖ£ÖÖ ‡−Ö ÃÖ²Ö êú
ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ×−ÖµÖ´ÖÖêÓ úÖê ¬µÖÖ−Ö ´ÖÓê ¸üÖ−ÖÖ ˆ×“ÖŸÖ ÆüÖêÖÖ…
1. þָüցָüÖë ´Öë '' (†) úÖê ”ûÖê›Íüú¸ü †−µÖ ÃÖ³Öß êú×»Ö‹ ´ÖÖ¡ÖÖ ×“ÖÅ−Ö ÆüÖêŸÖê Æïü…
2. †Öê×›Íü†Ö êú ¯ÖÆü»ÖÖ †Ö¸ü '' (†) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ØÆü¤üß êú '†' •ÖîÃÖÖ −ÖÆüà Æîü… ØÆü¤üß '†' êú
ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ×»Ö‹ ´ÖãÑÆü úÖê ו֟Ö−ÖÖ ÖÖê»Ö−ÖÖ ¯Ö›ÍüŸÖÖ Æîü, †Öê×›Íü†Ö (†) êú ×»Ö‹ ˆÃÖ ÃÖê £ÖÖê›ÍüÖ ú´Ö
ÖÖê»Ö−ÖÖ ¯Ö›üŸÖÖ Æîü… •Öß³Ö úÖê ÆüÖëšüÖë êú ¯Öß”êû ´ÖãÑÆü êú −Öß“Öê ¸üÖ ú¸ü ˆ““ÖÖ¸üÖ ú¸ü−ÖÖ ¯Ö›ÍüŸÖÖ Æîü †Öî¸ü
ÆüÖëšüÖë úÖê †¬ÖԐÖÖê»Ö֍úÖ¸ü ÛãÖ×ŸÖ ´ÖÓ ¸üÖ−ÖÖ Æîü… µÖÆüß Ã¾Ö¸ü ÃÖ³Öß ¾µÖÓ•Ö−־֝ÖÖí êú ˆ““ÖÖ¸üÖ ´Öë
†ÓŸÖÙ−Ö×ÆüŸÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü †Öî¸ü ‡ÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ †Ö¬ÖÖ '†Öê' •ÖîÃÖÖ »ÖÖŸÖÖ Æîü… ‡ÃÖ ×»Ö‹ †Öê×›Íü†Ö ×»ÖׯÖ-
ˆ““ÖÖ¸üÖ ÃÖÓ²Ö¬Öß ‡ÃÖ ×™ü¯¯ÖÖß ´Öë ¾µÖÓ•Ö−ÖÖë êú †ÓŸÖÙ−Ö×ÆüŸÖ þָü êú ˆ““ÖÖ¸üÖ úÖê פüÖÖ−Öê êú×»Ö‹
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß '†Öê' úß ´ÖÖ¡ÖÖ êú −Öß“Öê ‹ú ”ûÖê™üß ÃÖß ¸êüÖÖ ›üÖ»Öß Ö‡Ô Æîü •ÖîÃÖê '‹£¦' (úÖê´ÖÖêôûÖê)
'ú´Ö»Ö' ŒµÖÖë ׍ú ØÆü¤üß ÃÖê ×¾Ö×³Ö®Ö †Öê×›Íü†Ö êú ×¾Ö¿ÖêÂÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ úß †Öê¸ü ¬µÖÖ−Ö »ÖÖ−ÖÖ †Ö¾Ö¿µÖú Æîü…

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‹£¦ ú´Öôû úÖê´ÖÖêôûÖê ú´Ö»Ö
£¥ †´Ö¸ü †Öê´ÖÖê¸üÖê †´Ö¸ü

†Öê×›Íü†Ö ´Öë µÖפü úÖê‡Ô ¾µÖÓ•Ö−Öցָü ײÖ−ÖÖ Æü»ÖÓŸÖË ( ìË ) êú ׻֏ÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü, ŸÖÖê ˆÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ
†ŸÖÓÙ−Ö×ÆüŸÖ '†Öê' êú ÃÖÖ£Ö Æüß ÆüÖêŸÖÖ Æîü †£ÖÖÔŸÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ´Öë (†Ö¬ÖÖ †Öê) ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
3. †Öê×›Íü†Ö ´Öë '‚' (‡), 'ƒ' (‡Ô), '„' (ˆ), '…' (‰ú) •ÖîÃÖê “ÖÖ¸ü þָüցָü ÆüÖêŸÖê Æãü‹ ³Öß ˆ““ÖÖ¸üÖ ´Öë
ÇüÃ¾Ö †Öî¸ü ¤ü߬ÖÔ Ã¾Ö¸üÖë ´Öë ïÖ™ü †ÓŸÖ¸ü −ÖÆüà ¸üÆüŸÖÖ Æîü… »Öê׍ú−Ö ×»Ö×¯Ö ´Öë ‡−Ö “ÖÖ¸üÖë úÖ †»ÖÖ †»ÖÖ
¯ÖϵÖÖêÖ •Ö̺þ¸üß Æîü…
4. †Öê×›Íü†Ö êú 'ˆ' (‹) ŸÖ£ÖÖ 'ˆ‰' (‹ê) †Öî¸ü 'Š' (†Öê) ŸÖ£ÖÖ 'Š‰' (†Öî) êú ˆ““ÖÖ¸üÖ ´Öë úÖ×±ú ±úÔú
ÆüÖêŸÖÖ Æîü… 'ˆ‰' (‹ê) ŸÖ£ÖÖ 'Š‰' (†Öî) ¤üÖê-¤üÖê þָüÖë êú ×´Ö»Ö−Ö ÆüÖê ú¸ü ÃÖÓµÖãŒŸÖ Ã¾Ö¸ü ÆüîÓ… 'ˆ' (‹) ŸÖ£ÖÖ
'Š' (†Öê) ‹ú ‹ú þָü Æïü… ÃÖÓµÖãŒŸÖ Ã¾Ö¸ü 'ˆ‰' (‹ê) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ '' (†) + '‚' (‡) êú ˆ““ÖÖ¸üÖ
ÃÖê ÆüÖêŸÖÖ Æîü †Öî¸ü 'Š‰' (†Öî) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ '' (†) + '…' (‰ú) êú ˆ““ÖÖ¸üÖ ÃÖê ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
xxviii ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

5. †Öê×›Íü†Ö úß ¾ÖÖÔ´ÖÖ»ÖÖ ´Öë ³Öß Ã¾Ö¸üցָüÖë êú ÃÖÖ£Ö •ÖÖê›Íêü Ö‹ '†' (Šú) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ þָü ¾ÖÖÔ úÖ
−ÖÆüà Æîü… ‡ÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ '¥'Ú (¹ý) úÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ØÆü¤üß úß ŸÖ¸üÆü ãú”û ¿Ö²¤üÖë êú †Ö¸Óü³Ö ´Öë ‡ÃÖ úÖ
¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ :

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
†™Ú ŠúŸÖã ¹ýŸÖã ŠúŸÖã
†Ç©ß Šú×ÂÖ ¹ý×ÂÖ Šú×ÂÖ
»Öê׍ú−Ö '†' (Šú) úÖ ˆ¯ÖדÖÆËü−Ö ' ï ' ( é ) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ¾µÖÓ•Ö−ÖÖë êú ÃÖÓµÖ㌟ÖցָüÖë úÖê ('¸ü'¾ÖÖ»Öê)
פüÖÖ−Öê êú ×»Ö‹ ²ÖÆãüŸÖ ¯ÖÏ“Ö×»ÖŸÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ :

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‹ïÇÞ éú¯ÖÖ úË˹ý¯ÖÖ éú¯ÖÖ
ï« ÖéÆü Ö˹ýÆüÖê ÖéÆü
™ï˜ ¡ÖéÖ ¡ÖéÖÖê ¡ÖéÖ
£ï ´ÖéÖ ´ÖéÖÖê ´ÖéÖ

6. †×¬ÖúŸÖ¸ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü þָüÖÓŸÖ ÆüÖêŸÖê Æïü †Öî¸ü ¿Ö²¤üÖë êú †Ó×ŸÖ´Ö ¾ÖÖÔ ¯Ö¸ü †ÓŸÖÙ−Ö×ÆüüŸÖ þָü ¾ÖÖÔ úÖ
Æüß ˆ““ÖÖ¸üÖ ÆüÖêŸÖÖ Æüî… »Öê׍ú−Ö ØÆü¤üß ´Öë ¿Ö²¤ü êú †Ó×ŸÖ´Ö ¾ÖÖÔ ´Öë †ÓŸÖÙ−Ö×ÆüŸÖ '' (†) ¾ÖÖÔ ÆüÖê−Öê ¯Ö¸ü
³Öß ˆÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ¿Öã¨ü ¾µÖÓ•Ö−Ö (Æü»ÖÓŸÖ¾ÖÖ»ÖÖ) •ÖîÃÖÖ Æüß ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ :

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
Ô¥ ‘Ö¸ü ‘Ö¸üÖê ‘Ö¸ü
£Þ¡ ´ÖÖ−Ö¾Ö ´ÖÖ−ÖÖê²ÖÖê ´ÖÖ−Ö¾Ö

†Öê×›Íü†Ö ´Öë †−µÖ ³ÖÖÂÖÖ†Öë ÃÖê †Ö‹ Æãü‹ ¿Ö²¤üÖë êú †Ó×ŸÖ´Ö ¬¾Ö×−Ö •Ö²Ö þ֟ÖÓ¡Ö ¾µÖÓ•Ö−Ö ÆüÖêŸÖÖ Æîü ŸÖ²Ö ˆÃÖê
׻֏Ö−Öê ´Öë Æü»ÖÓŸÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸üŸÖê Æïü †Öî¸ü ˆÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ³Öß ×²Ö−ÖÖ Ã¾Ö¸ü ¾ÖÖÔ ÃÖê ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:
†Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É xxix

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
á‹‹ì êúËú êúËú êúËú
–ÞÄÂ¥ ›üÖòŒ™ü¸ü ›üÖòŒ™ü¸Ëü ›üÖòŒ™ü¸ü
–ñÞ‚¢¥ì ›ÒüÖ‡³Ö¸Ëü ›ÒüÖ‡³Ö¸Ëü ›Òîü¾Ö¸ü

7. †Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖÔ´ÖÖ»ÖÖ ´Öë '‘' (¾ÖÖÔ '•Ö') '¤' (†ÓŸÖÃ£Ö 'µÖ' (•Ö)) ŸÖ£ÖÖ '¤ý' (µÖ) •ÖîÃÖê ŸÖß−Ö †Ö¸ü Æïü…
»Öê׍ú−Ö ˆ““ÖÖ¸üÖ êú¾Ö»Ö ¤üÖê Æüß Æïü… ¾Öê Æïü '•Ö' úÖ ŸÖ£ÖÖ 'µÖ' úÖ… 'µÖ' úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ¿Ö²¤üÖë êú ´Ö¬µÖ
†Öî¸ü †ÓŸÖ ´Öë Æüß ÆüÖêŸÖÖ Æîü… †Ö¸Óü³Ö ´Öë −ÖÆüà… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‘¦ •Öôû •ÖÖêôûÖê •Ö»Ö
‘”Þ •Ö™üÖ •ÖÖê™üÖ •Ö™üÖ
‘Þ™Þ •ÖÖŸÖ−ÖÖ •ÖÖŸÖÖê−ÖÖ µÖÖŸÖ−ÖÖ
á¤Þà •ÖÖêÖß •ÖÖêÖß µÖÖêÖß
¤£ •Ö´Ö •ÖÖê´ÖÖê µÖ´Ö
¤ß¡Þ וֲÖÖ ×•Ö²ÖÖ •ÖÖ−ÖÖ
¡¤ýª ²ÖµÖÃÖ ²ÖÖêµÖÖêÃÖÖê ¾ÖµÖÃÖ
¡î¤ý ²µÖµÖ ²µÖÖêµÖÖêê ¾µÖµÖ

8. †Öê×›Íü†Ö ´Öë '–' (›ü) ŸÖ£ÖÖ '—' (œ) êú×»Ö‹ ¤üÖê ¤üÖê ˆ““ÖÖ¸üÖ Æïü… ¿Ö²¤üÖë êú †Ö¸Óü³Ö ´Öë '›ü' ŸÖ£ÖÖ 'œü'
úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ Æîü †Öî¸ü ¿Ö²¤üÖë êú ´Ö¬µÖ ŸÖ£ÖÖ †ÓŸÖ ´Öë ØÆü¤üß úß ŸÖ¸üÆü '›Íü' ŸÖ£ÖÖ 'œÍü' úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ÆüÖêŸÖÖ
Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
–¥ ›ü¸ü ›üÖ¸ê Öêü ›ü¸ü
–Þ‹Ú ›ü֍ãú ›ü֍ãú ›üúÖµÖŸÖ
Ç–Íß¡Þ ¯Ö×›Íü²ÖÖ ¯Ö×›Íü²ÖÖ ¯Ö›Íü−ÖÖ
xxx ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

á¥Þ–ì ¸üÖê›ÍüË ¸üÖê›ÍüË ¸üÖê›Íü (ÃÖ›Íüú)


— œüÖ œüÖ œüÖ
—Þ¡Þ œüÖ²ÖÖ œÍüÖ²ÖÖ œüÖ²ÖÖ
‹—Í úœÍü úÖêœÍüÖê ú»Öß
¬—Í »ÖœÍü »ÖÖêœÍüÖê »Ö›Íü

9. †Öê×›Íü†Ö ×»Ö×¯Ö ´Öë ¯ÖÖÑ“Ö †−Öã−ÖÖ×ÃÖŒµÖ ¬¾Ö×−Ö†Öë êú×»Ö‹ ¯ÖÖÑ“Ö †Ö¸ü Æïü •ÖîÃÖê '»' (’û), '“' (˜Ö), '˜'
(Ö), '' (−Ö) ŸÖ£ÖÖ '£' (´Ö)… »Öê׍ú−Ö ‡−Ö ¯ÖÖÑ“ÖÖë ´Öë ¿Ö²¤üÖë êú †Ö¸Óü³Ö ŸÖ£ÖÖ ´Ö¬µÖ ´Öë †êú»Öê ŸÖ£ÖÖ
ÃÖÓµÖ㌟Öցָü ´Öë êú¾Ö»Ö '' (−Ö) ŸÖ£ÖÖ '£' (´Ö) †ÖŸÖê Æïü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
£ªÕÞ¥ −Ö´ÖÍúÖ¸ü −ÖÖê´ÖÖêÍúÖ¸üÖê −Ö´ÖÍúÖ¸ü
£Þ¡ ´ÖÖ−Ö²Ö ´ÖÖ−ÖÖê²ÖÖê ´ÖÖ−Ö¾Ö
£œÚ ´Ö¬Öã ´ÖÖê¬Öã ´Ö¬Öã
££™Þ ´Ö´ÖŸÖÖ ´ÖÖê´ÖÖêŸÖÖ ´Ö´ÖŸÖÖ
'˜' (Ö) ¬¾Ö×−Ö ¿Ö²¤üÖë êú †Ö¸Óü³Ö ´Öë −ÖÆüà †ÖŸÖÖ Æîü… ´Ö¬µÖ ´Öë †êú»Öê µÖÖ ÃÖÓµÖ㌟Öցָü ´Öë †ÖŸÖê Æïü…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
¡à˜Þ ²ÖߝÖÖ ²ÖߝÖÖ ¾ÖߝÖÖ
‹˜Ö Óúšü úÖꝚüÖê Óúšü
ÔÆÂÞ ‘ÖÓ™üÖ ‘ÖÖꝙüÖ ‘ÖÓ™üÖ

'»' (’û) ŸÖ£ÖÖ '“' (˜Ö) ¬¾Ö×−ÖµÖÖÑ ¿Ö²¤üÖë êú †Ö¸Óü³Ö ´Öë −ÖÆüà †ÖŸÖê Æïü ŸÖ£ÖÖ ´Ö¬µÖ ´Öë †êú»Öê −ÖÆüà †ÖŸÖê
Æïü… ¿Ö²¤üÖë êú ´Ö¬µÖ ´Öë ÃÖÓµÖ㌟Öցָü ´Öë †−ÖãþÖÖ¸ü êú ¯ÖÆü»Öê µÖÖ ¾ÖÖÖԁָü êú ¯ÖÆü»Öê †ÖŸÖê Æïü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


†Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É xxxi

¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
¼» †Óú †Öê’ûúÖê †Óú
°¦ †Ó“Öôû †ÖꘓÖÖêôûÖê †Ó“Ö»Ö
ª°Þ¥ ÃÖÓ“ÖÖ¸ü ÃÖÖꘓÖÖ¸üÖê ÃÖÓ“ÖÖ¸ü

10. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ãú”û ¯Ö׸üÛãÖןֆÖë ´Öë '˜' (Ö) úÖê '' (−Ö) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ³Öß ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ
êú×»Ö‹ '¥' (¸)ü ¬¾Ö×−Ö êú ²ÖÖ¤ü †Ö−Öê¾ÖÖ»Öê '˜' (Ö) ¬¾Ö×−Ö¾ÖÖ»Öê ÃÖÓµÖ㌟Öցָü ׻֏֟Öê ¾ÖŒŸÖ ¤üÖê ¤üÖê '˜'
(Ö) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸üŸÖê Æïü… »Öê׍ú−Ö ˆ““ÖÖ¸üÖ ´Öë ×ÃÖ±Ôú '−Ö' Æüß ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‹˜Ùí úÖÔ úÖê−ÖÖì úÖÔ
¡˜Ùí ²ÖÖÔ ²ÖÖê−ÖÖì ¾ÖÖÔ
ªó˜Ùí þ֝ÖÔ Ã¾ÖÖê−ÖÖì þ֝ÖÔ

11. †Öê×›Íü†Ö ´Öë '¡' (²Ö) ŸÖ£ÖÖ (¾Ö) êú×»Ö‹ ‹ú Æüß ˆÖ¸ü úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ †×¬ÖúŸÖ¸ü ÆüÖêŸÖÖ Æîü… »Öê׍ú−Ö ¤üÖê
ˆ““ÖÖ¸üÖ Æïü, ‹ú (²Ö) úÖ ŸÖ£ÖÖ ¤ãüÃÖ¸üÖ (¾Ö) úÖ… '¡' (²Ö) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ Æüß ÃÖ¾ÖÖÔ׬֍ú ¯ÖÏ“Ö×»ÖŸÖ Æîü…
ÃÖÓÍéúŸÖ êú ŸÖ¤Ëü³Ö¾Ö ¿Ö²¤üÖë ´Öë ³Öß '²Ö' úÖ Æüß ¯ÖϵÖÖêÖ Æîü - ׻֏Ö−Öê ´Öë †Öî¸ü ˆ““ÖÖ¸üÖ ú¸ü−Öê ´Öë… '¾Ö' úÖ
ˆ““ÖÖ¸üÖ ÃÖÓµÖ㌟ÖցָüÖë êú ¤æüÃÖ¸êü ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ŸÖ£ÖÖ †−µÖ ³ÖÖÂÖÖ†Öë ÃÖê †Ö‹ Æã‹ ãú”û ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
ŸÖ²Ö '¾Ö' úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ פüÖÖ−Öê êú×»Ö‹ '§' †Ö¸ü úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ¿Ö²¤üÖêÓ êú †Ö¸Óü³Ö ´Öë ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
ÃÖÓµÖ㌟ÖցָüÖë ´Öë ‡ÃÖ úÖ †¬ÖÖԁָü '¡'( ó ) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
§Þá¥ÆÂ ì ¾ÖÖ¸ëü™ü ¾ÖÖ¸ëü™Ëü ¾ÖÖ¸Óü™ü
¡Þ˜à ²Ö֝Öß ²Ö֝Öß ¾ÖÖםÖ
¡¥Ú˜ ²Ö¹ýÖ ²ÖÖê¹ýÖÖê ¾Ö¹ýÖ
Ç¡ ¯Ö²Ö−Ö ¯ÖÖê²ÖÖê−ÖÖê ¯Ö¾Ö−Ö
ªó˜Ùí þ֝ÖÔ Ã¾ÖÖê−ÖÖì þ֝ÖÔ
ªó¥ þָü þÖÖê¸üÖê þָü
xxxii ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¨óßà †ÛÀ¾Ö−Öß †ÛÀ¾Ö−Öß †ÛÀ¾Ö×−Ö


ü
12. †Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖÔ´ÖÖ»ÖÖ ´Öë ³Öß ¾µÖÓ•Ö−ÖÖë êú ÃÖÖ£Ö ‹ú ÃÖÓµÖ㌟Öցָü '¤©' (Ö) •ÖÖê›ÍüÖ ÖµÖÖ Æîü… »Öê׍ú−Ö ‡ÃÖ
úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ŸÖÖê 'Ö' µÖÖ 'µÖ' •ÖîÃÖê ÆüÖêŸÖê Æïü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
¤©ß™ß‘ ׁÖ×ŸÖ•Ö ×Öן֕ÖÖê ׁÖן֕Ö
Ǥ©à ¯ÖÖß ¯ÖÖêÖß ¯ÖׁÖ
ªÚ¬¤©˜Þ ÃÖã»ÖÖÖÖ ÃÖã»ÖÖꏵ֝ÖÖ ÃÖã»ÖÖÖÖ
Ǥ© ¯ÖÖ ¯ÖÖꏵÖÖê ¯ÖÖ

13. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ¬¾Ö×−Ö ÃÖÖ´µÖŸÖÖ ŸÖ£ÖÖ ×»Ö×¯Ö ÃÖÖ´µÖŸÖÖ ¸üÖ−Öê¾ÖÖ»Öê ¤üÖê †Ö¸ü Æïü… ¾Öê Æïü '¬' (»Ö) ŸÖ£ÖÖ '¦'
(ôû)… »Öê׍ú−Ö ØÆü¤üß ´Öë ×ÃÖ±ÌÔú '»Ö' Æüß Æîü… ØÆü¤üß úß ŸÖ¸üÆü †Öê×›Íü†Ö ´Öë ³Öß '»Ö' ¬¾Ö×−Ö úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ
¯ÖÖÝÀ¾Öú ¾ÖŸÃµÖÔ Æîü… »Öê׍ú−Ö 'ôû' ¬¾Ö×−Ö úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ¯ÖÖÝÀ¾Öú ´Öæ¬ÖÔ−µÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‘¦ •Öôû •ÖÖêôûÖê •Ö»ÖË
‹‘¦ ú•Öôû úÖê•ÖÖêôûÖê úÖ•Ö»Ö
¬™Þ »ÖŸÖÖ »ÖÖêŸÖÖ »ÖŸÖÖ
‹¬¥Þ ú»Ö¸üÖü úÖê»ÖÖê¸üÖ ú¸êü»ÖÖ

14. ÃÖÓµÖ㌟Öցָü '²' (–Ö) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ØÆü¤üß úß ŸÖ¸üÆü 'ì' (ÖË) + '¤ý' (µÖ) úÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
²Þ –ÖÖ−Ö µÖÖ−ÖÖê –ÖÖ−Ö
¡ß²Þ ײ֖ÖÖ−Ö ×²ÖµÖÖ−ÖÖê ×¾Ö–ÖÖ−Ö
15. ÃÖÓµÖ㌟Öցָü 'ªþ' (ŸÃÖ) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ †Öê×›Íü†Ö ´Öë 'ªì' (ÃÖË) + '' (“Ö) úÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:
†Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É xxxiii

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
„ªþ¡ ˆŸÃÖ²Ö ˆÃ“ÖÖê²ÖÖê ˆŸÃÖ¾Ö
¡Þªþ¬î ²ÖÖŸÃÖ»µÖ ²ÖÖÓÖÖ껵ÖÖê ¾ÖÖŸÃÖ»µÖ
„ªþÞ« ˆŸÃÖÖÆü ˆÃ“ÖÖÆüÖê ˆŸÃÖÖÆü

16. †Öê×›Íü†Ö ´Öë •Ö²Ö '¥' (¸ü) †Ö¸ü úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ÃÖÓµÖ㌟ÖցָüÖë êú ¯ÖÆü»Öê ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü †ÖŸÖÖ Æîü ŸÖ²Ö ØÆü¤üß
úß ŸÖ¸üÆü ˆÃÖ úÖ ˆ¯ÖדÖÅ−Ö ¤æüÃÖ¸êü †Ö¸ü êú ‰ú¯Ö¸ü Æüß ›üÖ»ÖŸÖê Æïü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
¡í ²ÖÖÔ ²Ö¸ËüÖÖê ¾ÖÖÔ
£Þí ´Ö֐ÖÔ ´ÖÖ¸ËüÖÖê ´Ö֐ÖÔ

»Öê׍ú−Ö ‹êÃÖê ²ÖÆãüŸÖ Æüß ¿Ö²¤ü Æïü וÖ−Ö ´Öë '¥' (¸ü) êú ²ÖÖ¤ü †Ö−Öê¾ÖÖ»Öß ¬¾Ö×−Ö†Öë úÖ ×«üŸ¾Ö †Ö¸ü ׻֏֟Öê
Æïü †Öî¸ü ‹ú úÖ Æüß ˆ““ÖÖ¸üÖ ú¸ŸÖê Æïü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‹±í¡î ú¢ÖÔ²µÖ úÖêŸÖÔ²µÖÖê úŸÖÔ¾µÖ
®íÞ “Ö““ÖÖÔ “ÖÖê“ÖÖÔ “Ö“ÖÖÔ
‹˜Ùí úÖÔ úÖê−ÖÖÔê úÖÔ
ªó˜Ùí þ֝ÖÔ Ã¾ÖÖê−ÖÖÔê þ֝ÖÔ

17. •Ö²Ö '¥' (¸ü) úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ÃÖÓµÖ㌟Öցָü êú ¤æüÃÖ¸êü ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü †ÖŸÖÖ Æîü ŸÖ²Ö ˆÃÖ úÖ ˆ¯ÖדÖÅ−Ö '‹ñ'
(Îú) 'Çñ' (¯ÖÏ) •ÖîÃÖê ¾µÖÓ•Ö−Ö êú −Öß“Öê ›üÖ»ÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


xxxiv ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‹ñ “֍Îú “ÖÖêÎúÖê “ÖÎú
ñ †ÖÏ †ÖêÖÏÖê †ÖÏ
ÇñÞšíÞ ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ

18. ¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋ ׍ú †Öê×›Íü†Ö ´Öë ãú”û †Ö¸ü/ÃÖÓµÖ㌟Öցָü ‹ú ¯ÖύúÖ¸ü ÃÖê ׻֏֍ú¸ü ˆÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ
†Öî¸ü ‹ú ¯ÖύúÖ¸ü ÃÖê ú¸üŸÖê Æïü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
‚äᥑ ‡Ó¸êü•Ö ‡’ËûÖÏê•ÖÖê †ÓÖÏê•Öß (»ÖÖêÖ)

‚äá¥‘à ‡Ó¸êü•Öß ‡’ËûÖÏê•Öß †ÓÖÏê•Öß (³ÖÖÂÖÖ)


÷ †®Ö †Öê¸Ëü−ÖÖê †®Ö

19. †Öê×›Íü†Ö ×»Ö×¯Ö ´Öë ³Öß ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×»Ö×¯Ö êú •ÖîÃÖê '¨' (¿Ö), 'Ç©' (ÂÖ), 'ª' (ÃÖ) •ÖîÃÖê ŸÖß−Ö †Ö¸ü Æïü…
»Öê׍ú−Ö ‡−Ö ŸÖß−ÖÖë úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ×ÃÖ±ÌÔú 'ª' (ÃÖ) •ÖîÃÖÖ Æüß Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
¨¤ý ¿ÖµÖ−Ö ÃÖÖêµÖ−ÖÖê ¿ÖµÖ−Ö
ᛨ ¤êü¿Ö ¤êüÃÖÖê ¤êü¿Ö
áǩޖͨà ÂÖÖê›Íü¿Öß ÃÖÖê›ÍüÖêÃÖß ÂÖÖê›Íü¿Öß
‹ïÇ©‹ éúÂ֍ú éúÃÖÖêúÖê éúÂ֍ú
ᡨ ²Öê¿Ö ²ÖêÃÖÖê ¾Öê¿Ö
ª¤îÞ ÃÖ•µÖÖ ÃÖÖꕵÖÖ ¿ÖµµÖÖ, Ö§üÖ
£Þª ´ÖÖÃÖ ´ÖÖÃÖÖê ´ÖÆüß−ÖÖ / ´ÖÖÃÖ
Ç‚ªÞ ¯Ö‡ÃÖÖ ¯Ö‡ÃÖÖ ¯ÖîÃÖÖ
†Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É xxxv

»Öê׍ú−Ö ÃÖÓµÖ㌟ÖցָüÖë ´Öë ú³Öß ú³Öß '¨' (¿Ö), 'Ç©' (ÂÖ), 'ª' (ÃÖ) úÖ †»ÖÖ †»ÖÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ³Öß
ÆüÖêŸÖÖ Æîü…

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
ÇËߣ ¯ÖÛ¿“Ö´Ö ¯ÖÖêÛ¿“Ö´ÖÖê ¯ÖÛ¿“Ö´Ö
ªïÌß ÃÖéÛ™ü ÃÖéÛ™ü ÃÖéÛ™ü
ªõ¥˜ ôָüÖ ôÖÖê¸üÖêÖÖê ôָüÖ

20. †²Ö †Ö¯Ö †Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖÔ´ÖÖ»ÖÖ êú “ÖÖ¸ü ×¾Ö¿ÖêÂÖ ×“ÖÅ−ÖÖë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë −Öß“Öê ¤üß Ö‡Ô
•ÖÖ−֍úÖ¸üß ÃÖê ¯Ö׸ü×“ÖŸÖ ÆüÖê •ÖÖ‡‹…

1) '0' ( . ) †−ÖãþÖÖ¸ü úÖê פüÖÖŸÖÖ Æîü… ‡ÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ ¯Ö׸üÛãÖןֆÖë êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ²Ö¤ü»ÖŸÖÖ Æîü… ¬µÖÖ−Ö
¤êüÓ ×ú †Öê×›Íü†Ö ´Öë ¾ÖÖÖԁָüÖë êú ¯ÖÆü»Öê †−ÖãþÖÖ¸ü úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ £ÖÖê›ÍüÖ ú´Ö Æîü… •µÖÖ¤üÖŸÖ¸ü †−Öã−ÖÖ×ÃÖŒµÖ
ŸÖ£ÖÖ ¾ÖÖÖԁָüÖë êú ÃÖÓµÖ㌟ÖցָüÖë úÖ Æüß ‡ÃŸÖê´ÖÖ»Ö ÆüÖêŸÖÖ Æîü… •Ö²Ö †−ÖãþÖÖ¸ü úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ¾ÖÖÖԁָü êú
¯ÖÆü»Öê ÆüÖêŸÖÖ Æîü ŸÖ³Öß ˆÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ Ã־֐ÖáµÖ †−Öã−ÖÖ×ÃÖŒµÖ ¬¾Ö×−Ö úÖ Æüß ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
ªä‹ñޝØà ÃÖӍÎúÖÓ×ŸÖ ÃÖ’ËûÎúÖÓ×ŸÖ ÃÖӍÎúÖÓןÖ
ªäÔ ÃÖÓ‘Ö ÃÖÖê’û¬ÖÖê ÃÖÓ‘Ö
ªä£ýòÞØ ÃÖÓ³ÖÏÖÓŸÖ ÃÖÖê´³ÖÏÖÓŸÖÖê †´Ö߸ü

•Ö²Ö †−ÖãþÖÖ¸ü úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ '¤ý' (µÖ), '¥' (¸ü), '¬' (»Ö), '¨' (¿Ö), 'Ç©' (ÂÖ), 'ª' (ÃÖ), '«' (Æü) êú
¯ÖÆü»Öê †ÖŸÖÖ Æîü ŸÖ²Ö ˆÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ '»' (’û) •ÖîÃÖÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü…

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
(µÖ) êú ¯ÖÆü»Öê ªä¤£ ÃÖÓ•Ö´Ö ÃÖÖê’Ëû•Ö´ÖÖê ÃÖÓµÖ´Ö
(¸ü) êú ¯ÖÆü»Öê ªä¥¤©˜ ÃÖÓ¸üÖÖ ÃÖÖê’Ëû¸üµÖÖêÖÖê ÃÖÓ¸üÖÖ
(»Ö) êú ¯ÖÆü»Ö ªä¬÷ ÃÖӻ֐−Ö ÃÖÖê’Ëû»ÖÖê−ÖÖê ÃÖӻ֐−Ö
xxxvi ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

(¿Ö) êú ¯ÖÆü»Öê ªä¨¤ý ÃÖÓ¿ÖµÖ ÃÖÖê’Ëû¿ÖÖêµÖÖê ÃÖÓ¿ÖµÖ


(ÃÖ) êú ¯ÖÆü»Öê ªäªÞ¥ ÃÖÓÃÖÖ¸ü ÃÖÖê’ËûÃÖÖ¸üÖê ÃÖÓÃÖÖ¸ü
(Æü) êú ¯ÖÆü»Öê ªä«Þ¥ ÃÖÓÆüÖ¸ü ÃÖ’ËûÆüÖ¸üÖê ÃÖÓÆüÖ¸ü

(2) 'ã' ( „ ) µÖÆü ×¾ÖÃ֐ÖÔ úÖê פüÖÖŸÖÖ Æîü… ‡ÃÖ úÖ ˆ““ÖÖ¸üÖ úÆüà úÆüà ØÆü¤üß úÖ 'Æü' •ÖîÃÖÖ Æîü †Öî¸ü
úÆüà ¯Öæ¾ÖÔ¾ÖŸÖá ¾µÖÓ•Ö−Ö-¬¾Ö×−Ö êú ׫üŸ¾Ö úÖ ¬µÖÖêŸÖú ³Öß ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖ¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
Çڝ㠯Öã−Ö„ ¯Öã−ÖÆüÖ ¯Öã−Ö„
›Ú㌠¤ãü„Ö ¤ãüÖÖê ¤ãü„Ö

(3) ' ê ' ( Ñ ) ‡ÃÖ úÖ ¬Ö´ÖÔË ØÆü¤üß êú ÃÖ´ÖÖ−Ö †−Öã−ÖÖ×Ã֍úŸÖÖ ×¤üÖÖ−ÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
£Þ£Úê ´ÖÖ´ÖãÑ ´ÖÖ´ÖãÑ ´ÖÖ´ÖÖ
£Úê ´ÖãÑ ´ÖãÑ ´ÖîÓ

(4) ' ì' ( Ë ) µÖÆü þ֟ÖÓ¡Ö ¾µÖÓ•Ö−Ö úÖê פüÖÖ−Öê¾ÖÖ»ÖÖ Æü»ÖÓŸÖË ×“ÖÅ−Ö Æîü •ÖÖê ØÆü¤üß êú •ÖîÃÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ
¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
¡Þ‹ìÞ™Ú¥à ²Ö֍Ëú“ÖÖŸÖã¸üß ²Ö֍Ëú“ÖÖŸÖã¸üß ¾Ö֍Ëú“ÖÖŸÖã¸üß
–ñÞ‚¢¥ì ›ÒüÖ‡³Ö¸Ëü ›ÒüÖ‡³Ö¸Ëü ›Òîü¾Ö¸ü

¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋ ׍ú •Ö²Ö úÆüà þ֟ÖÓ¡Ö ¾µÖÓ•Ö−Ö ¿Ö²¤üÖë êú ´Ö¬µÖ ´Öë µÖÖ †ÓŸÖ ´Öë †ÖŸÖÖ Æîü ŸÖ²Ö Æü´Öê¿ÖÖ
†Öê×›Íü†Ö ´Öë Æü»ÖÓŸÖ êú דÖÅ−Ö úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æüß Æîü… »Öê׍ú−Ö ØÆü¤üß ´Öë ¿Ö²¤üÖÓŸÖ Ã¾ÖŸÖÓ¡Ö ¾µÖÓ•Ö−Ö êú
ÃÖÖ£Ö ãú”û ¿Ö²¤ÖêÓ ´Öë Æüß Æü»ÖÓŸÖ •ÖÖê›ÍüÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ:

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë


†Öê×›Íü†Ö ʱÉÊ{É xxxvii

¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë êú ˆ““ÖÖ¸üÖ êú ØÆü¤üß †£ÖÔ


¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ´Öë
«•Þ™ì ÆüšüÖŸÖË ÆüÖêšüÖŸÖË ÆüšüÖŸÖË
Ÿß»ªì †×±úÃÖË †Öê×±úÃÖË †Öò×±úÃÖ
ª›ìÚ¥Ú ÃÖ¤ËüÖãºþ ÃÖÖê¤ËüÖã¹ý ÃÖ¤ËüÖã¹ý

1. †Öê×›Íü†Ö
ÇÞ•ø
1
¯ÖÖšü

™ßšß ª‹Þþ¥
†×ŸÖ×£Ö ÃÖŸúÖ¸ü †×ŸÖ×£Ö ÃÖŸúÖ¸ü

£«ÞÇÞ™ñ : £ªÕÞ¥ ™ß§Þ¥à ¡Þ¡Ú l ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : −Ö´ÖÍúÖ¸ü ן־ÖÖ¸üß ²ÖÖ²Öã…


´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : −Ö´ÖÍúÖ¸ü ן־ÖÖ¸üß ²ÖÖ²Öã…
™ß§Þ¥à : £ªÕÞ¥ l ן־ÖÖ¸üß : −Ö´ÖÍúÖ¸ü…
ן־ÖÖ¸üß : −Ö´ÖÍúÖ¸ü…
£«ÞÇÞ™ñ : ¢ß™¥‹Ú ÞªØÜ l ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : †Ó¤ü¸ü †Ö‡‹…
´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ׳ָ֟üãú †ÖÃÖÓŸÖã …
™ß§Þ¥à : œî¡Þ› l ן־ÖÖ¸üß : ¬Ö−µÖ¾ÖÖ¤ü…
ן־ÖÖ¸üß : ¬Ö−µÖ²ÖÖ¤ü…
£«ÞÇÞ™ñ : ¬™Þ ! ‚ˆ á£Þ ªÞä ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : »ÖŸÖÖ ! µÖê ´Öê¸êü ×´Ö¡Ö ×ŸÖ¾ÖÖ¸üß Æïü… Æü´ÖÖ¸êü
™ß§Þ¥à l Þ£ Ÿß»ªì¥ ¡– †Öò×±úÃÖ êú ²Ö›Íêü²ÖÖ²Öã… ‡−֍úÖ ‘Ö¸ü
ˆ¢Ö¸ü ¯ÖϤêü¿Ö êú »ÖÖ−Ö‰ú ´Öë Æîü…
Í¡Þ¡Ú»»Þ ¤ýÞä‹ Ô¥
„±¥Çñᛨ¥ ¬á¤©÷Þâᥠl
´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : »ÖŸÖÖ ! ‡‹ ´ÖÖê ÃÖÖÓÖ ¸ü´Öê¿Ö ן־ÖÖ¸üß…
†Ö´Ö †×±úÃÖ˸ü ²Ö›Íü²ÖÖ²Öã… µÖÖӍú ‘Ö¸ü
ˆ¢Ö¸ü¯ÖϤêü¿Ö¸ü »ÖÖ−Ö‰ú¸êü… »ÖŸÖÖ : −Ö´ÖÍúÖ¸ü…
¬™Þ : £ªÕÞ¥ l
»ÖŸÖÖ : −Ö´ÖÍúÖ¸ü… ן־ÖÖ¸üß : −ÖÓ´ÖÍúÖ¸ü ³ÖÖ³Öß… ´Öï †Ö¯Öêú ¯Ö×ŸÖ úÖ
×´Ö¡Ö ÆÑã…
™ß§Þ¥à : £ªÕÞ¥ ¢Þ„‘ l £Úê
2 ³ÖÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

Þǘ¼» ªóޣ༻¥ ªÞ䍻Þ


ן־ÖÖ¸üß : −Ö´ÖÍúÖ¸ü ³ÖÖˆ•Ö… ´ÖãÑ †Ö¯ÖÖӍú ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ן־ÖÖ¸üß ²ÖÖ²Öã ! µÖê ´Öê¸êü ²Öê™üÖ-²Öê™üß Æïü…
þÖÖ×´ÖӍú¸ü ÃÖÖӐօ ²Ö““ÖÖêÓ, −Ö´ÖÍúÖ¸ü ú¸üÖê…
£«ÞÇÞ™ñ : ™ß§Þ¥à ¡Þ¡Ú ! ˆ£Þᝠá£Þ
Çځ’߁ l Ç߬ޣÞá, £ªÕÞ¥
‹¥ l
´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ן־ÖÖ¸üß ²ÖÖ²Öã, ‹´ÖÖ−Öê ´ÖÖê ¯Öã†×—Ö†… ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ †Öî¸ü: −Ö´ÖÍúÖ¸ü ´ÖÖîÃÖÖ•Öß…
ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê, −Ö´ÖÍúÖ¸ü ú¸ü… ¯ÖÏŸÖߍú
ÇñÞšíÞ Š : £ªÕÞ¥ £„ªÞ l
Çñ™à‹
¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ †Öê : −Ö´ÖÍúÖ¸ü ´ÖˆÃÖÖ … ן־ÖÖ¸üß : −Ö´ÖÍúÖ¸ü… ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ −ÖÖ´Ö ŒµÖÖ Æîü ?
¯ÖÏŸÖߍú
™ß§Þ¥à : £ªÕÞ¥, ™Ú£ Þê ‹'˜ l ¯ÖÏŸÖߍú : ´Öê¸üÖ −ÖÖ´Ö ¯ÖÏŸÖߍú Æîü †Öî¸ü µÖÆü ´Öê¸üß
ן־ÖÖ¸üß : −Ö´ÖÍúÖ¸ü, ŸÖã´Ö −ÖÖÑ ú'Ö? ¤üߤüß ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ Æîü…
Çñ™à‹ : á£Þ Þê Çñ™à‹ Þ„ ‚ˆ á£Þ
ÇÞ ÇñÞšíÞ l
¯ÖÏŸÖߍú : ´ÖÖê −ÖÖÑ ¯ÖÏŸÖߍú †Öˆ ‡‹ ´ÖÖê †¯ÖÖ ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : »ÖŸÖÖ ! ŸÖã´Ö •ÖÖ†Öê, ãú”û •Ö»Ö¯ÖÖ−Ö
¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ… »ÖÖ†Öê… ¯ÖÆü»Öê ¯ÖÖ−Öß »ÖÖ†Öê… ×±ú¸ü
“ÖÖµÖ…
£«ÞÇÞ™ñ : ¬™Þ ! ™Úᣠ¤Þ, ‹ß×ß
‘¦ŒßÞ Þ˜ l Çñšá£ ÇÞ˜ß
Þ˜»»Þ ™Þ'ÇᥠÞ'»»Þ
´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : »ÖŸÖÖ ! ŸÖã´Öê •ÖÖ†, ׍ú×”û •Öôû׏ֆÖ
†ÖÖ… ¯ÖÏ£Ö´Öê ¯ÖÖ×Ö †ÖÖ… ŸÖÖ¯Ö¸êü »ÖŸÖÖ : †“”ûÖ•Öß…
“ÖÖ'…
¬™Þ : Þ×Þ «„ l ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ ! ŸÖæ •ÖÖ, ´ÖÖÑ úß ÃÖÆüÖµÖŸÖÖ
»ÖŸÖÖ : †Ö”ûÖ Æüˆ… ú¸ü…
£«ÞÇÞ™ñ : ÇñÞšíÞ ™Ú ¤Þ'» l á¡Þ„‹Ú
ªÞ«Þ¤î ‹¥ l
{ÉÉ`ö 1 3

´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ ŸÖã •ÖÖ'… ²ÖÖꈍãú ÃÖÖÆüÖ•µÖ ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ : ÆüÖÑ ×¯ÖŸÖÖ•Öß…


ú¸ü…
ÇñÞšíÞ : «„ ¡ÞÇÞ l ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : µÖê ÃÖ²Ö Æü´ÖÖ¸êü †Öê×›Íü†Ö •Ö»Ö¯ÖÖ−Ö
¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ : Æüˆ ²ÖÖ¯ÖÖ… '“Öã›ÍüÖ‘ÖÂÖÖ' †Öî¸ü '›üÖ»Ö´ÖÖ' Æïü… †Ö¸üÓ³Ö
׍úו֋…
£«ÞÇÞ™ñ : ‚ˆ ª¡Ú Þ£ Š–Í߁Þ
‘¦ŒßÞ l 'Ú–ÍÞÔÇ©Þ' Þ„
'–Þ¬£Þ' l Þ¥£ý ‹¥ØÜ l
´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ‡‹ ÃÖ²Öã †Ö´Ö †Öê×›Íü†Ö
•Öôû׏ֆօ '“Öã›ÍüÖ‘ÖÂÖÖ' †Öˆ ן־ÖÖ¸üß : ¾ÖÖÆü ! ²ÖÆãüŸÖ þÖÖפü™ü Æïü…
'›üÖ»Ö´ÖÖ'… †Ö¸Ó³Ö ú¸ÓŸÖã…
™ß§Þ¥à : ¡Þã ! ¢Þ¥ß ªÚÞ›ßÞ»»Þ ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ŸÖ²Ö ŸÖÖê †Öî¸ü £ÖÖê›ÍüÖ ÖÖ‡‹…
ן־ÖÖ¸üß : ¾ÖÖ: ³ÖÖ׸ü ÃÖã†Öפü†Ö…
£«ÞÇÞ™ñ : ™Þ«Þá«á¬ Þ„ ”ßá‹ ŒÞÞØÜ»»Þ ן־ÖÖ¸üß : †“”ûÖ, ¤ßüו֋…
´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ŸÖÖÆüÖÆêü»Öê †Öˆ ×™üêú ÖÖ†ÖÓŸÖã…
™ß§Þ¥à : Þ×Þ, ›ßØÜ l ´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ן־ÖÖ¸üß ²ÖÖ²Öã, Æü´ÖÖ¸üÖ †ÖêכͿÖÖ ´ÖÓפü¸üÖêÓ
úÖ ¯ÖϤêü¿Ö Æîü… ¯Öã¸üß úÖ •ÖÖ®ÖÖ£Ö
ן־ÖÖ¸üß : †Ö”ûÖ, פü†ÓŸÖã… ´ÖÓפü¸, ³Öã¾Ö−Ö꿾ָü úÖ ×»ÖӐָüÖ•Ö
£«ÞÇÞ™ñ : ™ß§Þ¥à ¡Þ¡Ú; Þ£ Š–Íß¨Þ ´ÖÓפü¸ü ŸÖ£ÖÖ úÖêÖ֍Ôú úÖ ÃÖæµÖÔ ´ÖÓפü¸ü
áÞ”߈ £³ß¥ £Þ¦ßà Çñᛨ ³ÖÖ¸üŸÖ ´Öë ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü Æïü … úÖ»Öß †Öî¸ü
l Çڥॠ‘÷Þš £³ß¥, Æü−Öã´ÖÖ−Ö ´ÖÓפüü¸ü ³Öß ÁÖêšü Æïü… ׬ָêü ׬ָêü
†Ö¯Ö ‡‹ ÃÖ²Ö ¤êü׏֋…
¢Ú¡á¨ó¥¥ ¬ß䍥ޑ £³ß¥
™šÞ á‹Þ˜Þ‹í¥ ªÛ¤íî £³ß¥
¢Þ¥™ Çñªß·© l ‹Þ¦ß Š
«Ú£Þ £³ß¥ £œî á¨ñÇ©Ö»Þ
œàᥠœàᥠÞǘ ˆª¡Ú
ᛌØÜ l
´ÖÆüÖ¯ÖÖ¡Ö : ן־ÖÖ¸üß ²ÖÖ²Öã; †Ö´Ö †Öê×›Íü¿ÖÖ ÖÖê×™ü‹
´ÖÓפüü¸ü ´ÖÖ×ôû×−Ö ¯ÖϤêü¿Ö… ¯Öã¸ü߸ü
•ÖÖ®ÖÖ£Ö ´ÖÓפü¸ü, ³Öã²Ö−Ö꿾ָü¸ü
×»ÖӐָüÖ•Ö ´ÖÓפü¸ü ŸÖ£ÖÖ úÖêÖ֍Ôú¸ü ÃÖæµÖÔ »ÖŸÖÖ : †Ö»Öß ”ãû¼üß ´Öë †¯Ö−Öß ¯ÖŸ−Öß úÖê ³Öß
´ÖÓפü¸ü ³ÖÖ¸üŸÖ ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü… úÖ×ôû †Öî »ÖÖ‡‹ …
4 ³ÖÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

Æü−Öã´ÖÖ−Ö ´ÖÓפü¸ü ´Ö¬µÖ ÁÖêšü… ¬Ö߸êü ¬Ö߸êü


†Ö¯ÖÖ ‹ÃÖ²Öã ¤êÖ−ŸÖã…
¬™Þ : ÞªØÞ ×Ü”ßᥠÞǘ¼» ªÐÂà¼Ú»
£œî Þ˜ØÜ l
»ÖŸÖÖ : †ÖÃÖ−ŸÖÖ ”ãû×™ü¸êü †Ö¯ÖÖӍú áÖàãú ´Ö¬µÖ
†ÖÖÓŸÖã…
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
¢ß™¥‹Ú ³Öߟָüãú †Ó¤ü¸ü
ÞªØÜ †ÖÃÖÓŸÖã †Ö‡‹
¡ªØÜ ²ÖÃÖÓŸÖã ²Öîךü‹
ªÞä ÃÖÖÓÖ ×´Ö¡Ö
Þ£ †Ö´Ö Æü´Ö
¡–Í¡Þ¡Ú ²Ö›Íü²ÖÖ²Öã ²Ö›Íêü²ÖÖ²Öã
¤ýÞ¼» µÖÖэú ‡−֍úÖ
¢Þ„‘ ³ÖÖˆ•Ö ³ÖÖ³Öß
á£Þ ´ÖÖê ´Öê¸ê
£Úê ´ÖãÑ ´Öë
Çځ ¯Öㆠ¯Öã¡Ö, ²Öê™üÖ
’߁ ×—Ö† ¯Öã¡Öß, ²Öê™üß
™Ú ŸÖã ŸÖæ
¤Þ' •ÖÖ •ÖÖ
Þê −ÖÖÑ −ÖÖ´Ö
ÇÞ †¯ÖÖ ¤üߤüß / ²Ö›Íüß ²ÖÆü−Öü
™ÚᣠŸÖã´Öê ŸÖã´Ö
‘¦ŒßÞ •Öôû×Ö†Ö •Ö»Ö¯ÖÖ−Ö
Þ˜ †ÖÖ »ÖÖ†Öê
Þ„ †Öˆ †Öî¸ü
ÇÞ˜ß ¯ÖÖ×Ö ¯ÖÖ−Öß
{ÉÉ`ö 1 5

Þ' “ÖÖ “ÖÖµÖ


ªÞ«Þ¤î ‹¥ ÃÖÖÆüÖ•µÖ ú¸ü ÃÖÆüÖµÖŸÖÖ ú¸ü
¡ÞÇÞ ²ÖÖ¯ÖÖ ×¯ÖŸÖÖ•Öß
‚ˆ ª¡Ú ‡‹ ÃÖ²Öã µÖê ÃÖ²Ö
Ú–ÍÞÔÇ©Þ “Öã›ÍüÖ‘ÖÂÖÖ “Öã›ÍüÖ‘ÖÂÖÖ (“Öã›ÍüÖ ÃÖê ²Ö−ÖÖ Æãü†Ö
‹ú ÖÖª)
–Þ¬£Þ ›üÖ»Ö´ÖÖ ›üÖ»Ö´ÖÖ (¤üÖ»Ö, ™ü´ÖÖ™ü¸ü, †Öפü ÃÖê
²Ö−Öß Æãü‡Ô ‹ú ¯ÖύúÖ¸ úß ÃÖ²•Öß)
Þ¥£ý ‹¥ØÜ †Ö¸üÓ³Ö ú¸ÓŸÖã †Ö¸Óü³Ö úßו֋
ªÚÞ›ßÞ ÃÖã†Öפü†Ö þÖÖפü™ü
”ߋ߈ ×™ü׍ú‹ £ÖÖêü›ÍüÖ
ŒÞÞØÜ ÖÖ†ÖÓŸÖ㠏ÖÖ‡‹
›ßØÜ ×¤ü†ÓŸÖã ¤üßו֋
áÞ”߈ ÖÖê×™ü‹ ‹ú
£³ß¥ £Þ¦ßà ´ÖÓפü¸ü ´ÖÖ×ôû−Öß ´ÖÓפü¸üÖêÓ úß ¿ÖéӏֻÖÖ
Þǘ †Ö¯ÖÖ †Ö¯Ö
ᛌØÜ ¤êüÖÓŸÖã ¤êü׏֋
ÞªØÞ †ÖÃÖÓŸÖÖ †Ö»Öê
š¥ £Ö¸ü ²ÖÖ¸ü, ÃÖ´ÖµÖ
×Ü”ßᥠ”ãû×™ü¸êü ”ã¼üß ´Öë
Þǘ¼» †Ö¯ÖÖӍú †¯Ö−ÖÖ
ªÐÂà¼Ú» áÖàãú ¯ÖŸ−Öß úÖê
Þ˜ØÜ †ÖÖÓŸÖã »ÖÖ‡‹
†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1) £ªÕÞ¥ ™ß§Þ¥à ¡Þ¡Ú l
−Ö´ÖÍúÖ¸ü ן־ÖÖ¸üß ²ÖÖ²Öã…
2) ¢ß™¥‹Ú ÞªØÜ l
׳ָ֟üãú †ÖÃÖÓŸÖã…
6 ³ÖÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

3) ‚ˆ á£Þ ªÞ¾» ¥á£¨ ™ß§Þ¥à l


‡‹ ´ÖÖê ÃÖÖÓÖ ¸ü´Öê¿Ö ן־ÖÖ¸üß …

4) ™Ú£ Þê ‹'˜ ?


ŸÖã´Ö −ÖÖÑ ú'Ö ?
5) ¡Þã! ¢Þ¥ß ªÚÞ›ßÞ l
²ÖÖ: ! ³ÖÖ׸ü ÃÖã†Öפü†Ö …
II. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ êú ÃÖÖ£Ö ‘Þǘ’ (†Ö¯ÖÖ) ‘†Ö¯Ö’ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹…
„›Þ«¥˜ :- ¤ÞÞØÜ Þǘ ¤ÞÞØÜ
•ÖÖ†ÖÓŸÖã †Ö¯ÖÖ •ÖÖ†ÖÓŸÖã
1. ŒÞÞØÜ 3. ÞªØÜ
ÖÖ†ÖÓŸÖã †ÖÃÖÓŸÖã
2. ¡ªØÜ 4. Þ˜ØÜ
²ÖÃÖÓŸÖ㠆֝ÖÓŸÖã
5. Þ¥£ý ‹¥ØÜ
†Ö¸üÓ³Ö ú¸ÓŸÖã
III. ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖêÓ êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¯ÖÖÑ“Ö ¯ÖÖÑ“Ö ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
„›Þ«¥˜ 1:- ‚ˆ á£Þ ªÞ¾» ¥á£¨»»Þ
üˆ¤üÖÆü¸üÖ 1:- ‡‹ ´ÖÖê ÃÖÖÓÖ ¸ü´Öê¿Ö Þ
£œÚ¬ß™Þ
´Ö¬Öã×»ÖŸÖÖ
¥Þ‘Þ
¸üÖ•ÖÖ
Ç߼߻
ׯÖÓ׍ú
¡ß£¦
ײִÖôû
Ǭû¡à
¯Ö»»Ö²Öß
{ÉÉ`ö 1 7

„›Þ«¥˜ 2:- ‚ˆ á£Þ ªÞ¾» ¥ÞÔ¡ l


ˆ¤üÖÆü¸üÖ 2:- ‡‹ ´ÖÖê ÃÖÖÓÖ ¸üÖ‘Ö²Ö …
¡–Í¡Þ¡Ú
²Ö›Íü²ÖÖ²Öã
¡ÞÇÞ
²ÖÖ¯ÖÖ
Çځ
¯Öã†
£ß™ñ
×´Ö¡Ö
Ÿß»ª¥
†×±úÃÖ¸ü
„›Þ«¥˜ 3 :- ™Úᣠ‹ß×ß ‘¦ŒßÞ Þ˜…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ 3:- ŸÖã´Öê ׍ú×”û •Öôû×Ö†Ö †ÖÖ …
–Þ¬£Þ
›üÖ»Ö´ÖÖ
Ú–ÍÞÔÇ©Þ
“Öã›ÍüÖ‘ÖÂÖÖ
Þ'
“ÖÖ'
ÇÞ˜ß
¯ÖÖםÖ
„›Þ«¥˜ 4:- ‚ˆ ª¡Ú Š–ÍßÞ ‘¦ŒßÞ l
ˆ¤üÖÆü¸üÖ 4:- ‡‹ ÃÖ²Öã †Öê×›Íü†Ö •Öôû׏ֆÖ
¡äÞ¦à
²ÖӐÖÖôûß
«ß³ÚªØޝà
×Æü−¤ãüßÖÖ−Öß
Ú‘¥Þ™ß
Öã•Ö¸üÖŸÖß
ÇÃÂÞ¡à
8 ³ÖÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

¯ÖÓ•ÖÖ²Öß
‹Þ¨õߥà
úÖ׿´Ö¸üß
IV. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¤üß Öü‡Ô ׍ÎúµÖÖ†ÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ŸÖß−Ö ŸÖß−Ö ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ŒÞ' ™Ú ŒÞ
ÖÖ ŸÖ㠏ÖÖ†
™ÚᣠŒÞ Þǘ ŒÞÞØÜ
ŸÖã´Öê ÖÖ† †Ö¯ÖÖ ÖÖ†ÖÓŸÖã
¤Þ' Þ˜
•ÖÖ' †ÖÖ
¡ª Þª
²ÖÃÖ †ÖÃÖ
á›
¤ê
V. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖꚍú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö¾¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ×¾ÖßÖÖ¸ü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ : ‚ˆ ªÞ¾» (™Ú£) »Þ ‚ˆ ™Ú£ ªÞ¾»»Þ
‡‹ ÃÖÖÓÖ (ŸÖã´Ö) »Þ ‡‹ ŸÖã´Ö ÃÖÖӐօ
1. ‚ˆ ¢Þ„‘ (á£Þ)»»Þ 2. ‚ˆ ’߁ (¤ýÞä‹)»»Þ
‡‹ ³ÖÖˆ•Ö (´ÖÖê) Þ ‡‹ ×—Ö† (µÖÖӍú) Þ
3. ˆ£ÞᝠÇځ (Þ£)»»Þ 4. ‚ˆ Š–Íß¨Þ (Þǘ¼»)»»Þ
‹´ÖÖ−Öê ¯Öㆠ(†Ö´Ö) Þ ‡‹ †Öê×›Íü¿ÖÖ (†Ö¯ÖÖӍú)
Þ
5. ‚ˆ Ô¥ (™Ú£) Þ
‡‹ ‘Ö¸ü (ŸÖã´Ö) Þ
VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ×−Ö´−Ö ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋ …
(Ÿß»ª¥, ªÛ¤íî £³ß¥, ÇÞ, Þ£, ¬™Þ)
(†×±úÃÖ¸ü, ÃÖæµÖÔ´ÖÓפüü¸ü, †¯ÖÖ, †Ö´Ö, »ÖŸÖÖ)
1. Þ£ --------- ¡–Í¡Þ¡Ú »»Þ 2. Ú–ÍÞÔÇ©Þ ------- ‘¦ŒßÞ »»Þ
†Ö´Ö -------- ²Ö›Íü²ÖÖ²Öã … “Öã›ÍüÖ‘ÖÂÖÖ -------- •Öôû×Ö†Ö …
3. á‹Þ˜Þ‹í¥ ----------- »»Þ 4. ÇñÞšíÞ Çñ™à‹¥ ------
{ÉÉ`ö 1 9

-- »»Þ
úÖêÖ֍Ôú¸ü --------- … ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ ¯ÖÏŸÖߍú¸ü --------- …
5. á£Þ ªÐÂà ---------- l
´ÖÖê áÖß --------- …

VII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ×ÆüÓ¤üß ¿Ö²¤üÖêÓ êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖêÓ ÃÖê ¾ÖÖŒµÖ ¯Öã¸êü úßו֋ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :-1) á£Þ -------- ¬™Þ l (³ÖÖ³Öß) 2) á£Þ ¢Þ„‘ ¬™Þ l
´ÖÖê --------- »ÖŸÖÖ (³ÖÖ³Öß) … ´ÖÖê ³ÖÖˆ•Ö »ÖŸÖÖ …
1. á£Þ --------- ¥á£¨ ™ß§Þ¥à l (×´Ö¡Ö)
´ÖÖê -------- ¸ü´Öê¿Ö ן־ÖÖ¸üß … (×´Ö¡Ö)
2. á£Þ --------- Çñà™ß l (²Öê™üß)
´ÖÖê -------- ¯ÖÏßןօ (²Öê™üß)
3. á£Þ ---------- ¡Æß l (²Öê™üÖ)
´ÖÖê --------- ²Öם™ü … (²Öê™üÖ)
4. á£Þ ---------- «¥ßÇñªÞ› l (´ÖÖîÃÖÖ)
´ÖÖê -------- Æü׸ü¯ÖÏÃÖÖ¤ü… (´ÖÖîÃÖÖ)
5. á£Þ ---------- ‹£¦Þ‹ÞØ … (²ÖÖ²Öã•Öß)
´ÖÖê -------- ú´Öôû֍úÖ−ŸÖ… (²ÖÖ²Öã•Öß)
VII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öã¸ê úßו֋ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ¤Þ, --------- Þ˜ l (‘¦ŒßÞ, £³ß¥)
•ÖÖ†, ------ †ÖÖ… (•Öôû׏ֆÖ, ´ÖÓפüü¸ü)
¤Þ, ‘¦ŒßÞ Þ˜ l
•ÖÖ†, •Öôû×Ö†Ö †ÖÖ…
1. ¤Þ, _______ ªÞ«Þ¤î ‹¥ l (á¡Þ„‹Ú, Š–ÍߨÞ)
•ÖÖ, _______ ÃÖÖÆüÖ•µÖ ú¸ü l (²ÖÖꈍãú, †Öê×›Íü¿ÖÖ)
2. ¤ÞÞØÜ, ______ ᛌØÜ l (ÇÞ˜ß, £³ß¥)
•ÖÖ†Ö−ŸÖã, _______ ¤êüÖÓŸÖã… (¯ÖÖםÖ, ´ÖÓפü¸ü)
3. Þǘ ______ ÞªØÜ Þ (Çñᛨ, Ô¥‹Ú)
10 ³ÖÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

†Ö¯ÖÖ ______ †ÖÃÖÓŸÖã Þ (¯ÖϤêü¿Ö, ‘Ö¸üãú)


4. ÇñÞšíÞ ¤Þ, ________ ‹¥ Þ (£ªÕÞ¥, ¬á¤©÷Þâ)
¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ •ÖÖ†, --------- ú¸ü… (−Ö´ÖÍúÖ¸ü, »ÖÖ−Öˆ)
5. ÞªØÞ š¥ ------------ Þ˜ØÜ Þ (ªÐÂà¼Ú», ÇÞ«Þ–Í)
†ÖÃÖ−ŸÖÖ £Ö¸ü --------- †ÖÖ−ŸÖã… (áÖàãú, ¯ÖÖÆüÖ›Íü)
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
Þ£ Ô¥
†Ö´Ö ‘Ö¸ü
£ê Ú £œÚ l ˆ‚”ß Þ£ Ô¥ l ‚ˆ á£Þ £Þ' l ‚ˆ á£Þ ¡ÞÇÞ l ‚ˆ á£Þ
¢Þ‚ l á£Þ
´ÖãÑ ´Ö¬Öã… ‹‡×™ü †Ö´Ö ‘Ö¸ü… ‡‹ ´ÖÖê ´ÖÖ… ‡‹ ´ÖÖê ²ÖÖ¯ÖÖ… ‡‹ ´ÖÖê ³ÖÖ‡… ´ÖÖê
¢Þ‚¥ Þê ¥Þ‘Þ l ᪠¨ß¨Ú £Þ¼»¥ –Þ‹Ø¥ l ‚ˆ á£Þ ¢Þ„‘ ¥£Þ l áª
‘á˜
³ÖÖ‡Ô¸ü −ÖÖÑ ¸üÖ•ÖÖ… ÃÖê ׿ֿÖã ´ÖÖ−ÖӍú¸ü ›üÖŒŸÖ¸ü… ‡‹ ´ÖÖê ³ÖÖˆ•Ö ¸ü´ÖÖ… ÃÖê •ÖÖê
¨ß¤©¤ý™ñà l ᪠á£Þ ¡–Í ¢„˜à l á£Þ ¡–Í ¢„˜à¥ Þê ¡ªÚ´¥Þ»»Þ ™Þ¼»¥
ªóޣ༻ Þê
׿ցֵ֡Öß… ÃÖê ´ÖÖê ²Ö›Íü ³ÖˆÖß… ´ÖÖê ²Ö›Íü ³ÖˆÖ߸ü −ÖÖÑ ²ÖÃÖãÓ‘Ö¸üÖ… ŸÖÖӍú¸ü þÖÖ´Öàú −ÖÖÑ
¡ß‘¤ý l ᪠‘ᘠ¨ß¤©‹»»Þ ᪣ޝ䋥 Çځ Þê œÚÇ© l
ײֵ֕օ ÃÖê •ÖÖê ׿ց֍ú… ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü ¯Öㆠ−ÖÖÑ ¬Ö−ÖãÂÖ…
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
ˆ‚•ß ‹‡×šü µÖÆüÖÑ
ˆ‚”ß ‹‡×™ü µÖÆü
£Þ' ´ÖÖ' ´ÖÖÑ, ´ÖÖŸÖÖ•Öß
¢Þ‚Þ ³ÖÖ‡−ÖÖ ²Ö›Íêü ³ÖîµÖÖ
‘ᘠ•ÖÖê ‹ú
¨ß¨Ú£Þ¼»¥ ׿ֿÖã´ÖÖ−ÖӍú¸ü ׿ֿÖã†ÖêÓ úÖ
¢Þ„‘ ³ÖÖˆ•Ö ³ÖÖ³Öß
™Þ¼»¥ ŸÖÖӍú¸ü ˆ−֍úÖ
{ÉÉ`ö 1 11

᪣ޝ¼»¥ ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü ˆ−Ö »ÖÖêÖÖëúÖ


†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ÃÖÆüß ú£Ö−Ö “Öã×−Ö‹ …
1. ᛌ, ˆ‚”ß Þ£ Ô¥ l 2. ‹”‹ á£Þ £„ªÞ Ô¥
l
¤êüÖ, ‹‡×™ü †Ö´Ö ‘Ö¸ü … ú™üú ´ÖÖê ´ÖˆÃÖÖ ‘Ö¸ü …
3. á£Þ ¡ÞÇÞ ‘ᘠ–Þ‹Ø¥ l 4. á£Þ ¢Þ„‘ ¨ß¤©¤ý™ñà l
´ÖÖê ²ÖÖ¯ÖÖ •ÖÖê ›üÖŒŸÖ¸ü … ´ÖÖê ³ÖÖˆ•Ö ׿ցֵ֡Öß…
5. ᪣ޝ¼»¥ Çځ Þê œÚÇ©ì»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü ¯Öㆠ−ÖÖÑ ¬Ö−ÖãÂÖ …
II. ¯ÖÏŸµÖêú ¿Ö²¤ü ÃÖ´ÖæÆü ÃÖê †−Öã¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü ×−֍úÖ×»Ö‹…
1. ‘¦ŒßÞ, ’߁, Ú–ÍÞ, Þ' 2. ÞªØÜ, ªÞ¾», ŒÞÞØÜ,
¤ÞÞØÜ
•Öôû׏ֆÖ, ×—Ö†, “Öã›ÍüÖ, “ÖÖ' †ÖÃÖ−ŸÖã, ÃÖÖӐÖ, ÖÖ†ÖÓŸÖã, •ÖÖ†ÖÓŸÖã
3. ‹”‹, ¢Þ„‘, á¡Þ„, £Þ£Úê 4. á£Þ¥, ™Þ¼»¥, –Þ‹Ø¥, ¤ýÞ¼»¥
ú™üú, ³ÖÖˆ•Ö, ²ÖÖêˆ, ´ÖÖ´ÖÑã ´ÖÖê¸ü, ŸÖÖӍú¸ü, ›üÖŒŸÖ¸ü, µÖÖӍú¸ü
5. £Úê, áª, ™Úá£, á£Þ¥
´ÖãÑ, ÃÖê, ŸÖã´Öê, ´ÖÖê¸ü
III. ØÆü¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
á‹Þ˜Þ‹í £³ß¥ ™ß ªÚ³¥ l (á‹Þ˜Þ‹í) ˆ«Þ Çïšß¡à¥ Ì£ Þˤíî l
¢Ú¡á¨ó¥¥
úÖêÖ֍Ôú ´ÖÓפü¸ü †×ŸÖ ÃÖãÓ¤ü¸ü… (úÖêÖ֍Ôú) ‹ÆüÖ ¯Öé×£Ö²Ö߸ü †Â™ü´Ö †Ö¿“ÖµÖÔ… ³Öã²Ö−Ö꿾ָüü¸ü
¥Þ‘¥Þ˜à £³ß¥ £œî Çñªß·© l ™Þ'¥ á¨Þ¢Þ ™ß ªÚ³¥»»Þ á‹Þ˜Þ‹í £³ß¥ ªÞ¥Þ
¸üÖ•Ö¸ü֝Öß ´ÖÓפü¸ü ´Ö‘µÖ ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü… ŸÖÖ¸ü ¿ÖÖê³ÖÖ †×ŸÖ ÃÖãÓ¤ü¸ü… úÖêÖ֍Ôú ´ÖÓפü¸ü ÃÖÖ¸üÖ
¢Þ¥™á¥ ¡ß¥¦ »»Þ Þǘ á‹Þ˜Þ‹í £³ß¥ ᛌØÜ »»Þ
³ÖÖ¸üŸÖ¸êü ײָüôû… †Ö¯ÖÖ úÖêÖ֍Ôú ´ÖÓפü¸ü ¤êüÖÓŸÖã…
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …
12 ³ÖÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

´ÖîÓ ú´Ö»ÖÖ ÆæÑ … ´Öê¸üÖ ‘Ö¸ü Æü׸ü«üÖ¸ü ´Öë Æîü … ´Öê¸êü ²Ö›Íêü ³ÖÖ‡Ô úÖ −ÖÖ´Ö ÃÖã‘Ö߸ü Æîü … ¾Öê ‹ú †‘µÖ֯֍ú Æïü …
V. †¯Ö−Öê ²ÖÖ¸êü ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖ †−Öã“”êû¤ü †Öê×›Íü†Ö ´Öë ×»Ö׏֋ …

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ¤üÖê ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ (1) :- 1. ‚ˆ á£Þ ªÞ¾» ¥á£¨ ™ß§Þ¥à l µÖê ´Öê¸êü ×´Ö¡Ö ¸ü´Öê¿Ö ן־ÖÖ¸üß Æïü…
‡‹ ´ÖÖê ÃÖÖÓÖ ¸ü´Öê¿Ö ן־ÖÖ¸üß …
2. á£Þ Þê Çñ™à‹ l ´Öê¸üÖ −ÖÖ´Ö ¯ÖÏŸÖߍú Æîü…
´ÖÖê −ÖÖÑ ¯ÖÏŸÖߍú …

ˆ¤üÖÆü¸üÖ (2) :- 1. ÇñÞšíÞ, ™Ú ¤Þ' l ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ, ŸÖæ •ÖÖ…


¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ, ŸÖã •ÖÖ' …
2. ¬™Þ, ™Úᣠ¤Þ l »ÖŸÖÖ, ŸÖã´Ö •ÖÖ†Öê …
»ÖŸÖÖ, ŸÖã´Öê •ÖÖ† …
3. ¥á£¨ ¡Þ¡Ú, Þǘ ¤ÞÞØÜ l ¸ü´Öê¿Ö ²ÖÖ²Öã, †Ö¯Ö •ÖÖ‡‹ …
¸ü´Öê¿Ö ²ÖÖ²Öã, †Ö¯ÖÖ •ÖÖ†Ö−ŸÖã …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ 1 êú †Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖŒµÖ ׍ÎúµÖÖ ¸ü×ÆüŸÖ ¾ÖÖŒµÖ ÆîüÓ… †Öê×›Í†Ö ´Öë ׍ÎúµÖÖ ¿Ö²¤üÍü úÖ ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸ü −Ö
ú¸üŸÖê Æãü‹ ³Öß ‹êÃÖê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−Ö Ã֍úŸÖê ÆîüÓ… »Öê׍ú−Ö ØÆü¤üß ´Öë ‡ÃÖ ŸÖ¸üÆü êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë
†×ÃŸÖ ¾Ö֓֍ú ׍ÎúµÖÖ (µÖÖê•Öú ׍ÎúµÖÖ) 'Æîü / Æïü' úÖ ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸ü †Ö¾Ö¿µÖú Æîü… •ÖîÃÖê :--
‚ˆ á£Þ ÇÞ ÇñÞšíÞ»»Þ µÖÆü / µÖê ´Öê¸üß ¤üßü¤üßü ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ
Æîü/ Æïü…
‡‹ ´ÖÖê †¯ÖÖ ¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ 2 êú †Öê×›Í†Ö ¾ÖÖŒµÖ †Ö–ÖÖ¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ ÆîüÓ… †Öê×›Íü†Ö ´Öë ´Ö‘µÖ´Ö ¯Öã¹ýÂÖ †−ÖÖ¤ü¸üÖ£Öԍú
ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö êú ×»Ö‹ '™Ú' (ŸÖã) ‘ŸÖæ’, †Ö¤ü¸üÖ£Öԍú ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö êú ×»Ö‹ '™Úá£' (ŸÖã´Ö) ‘ŸÖã´Ö’
ŸÖ£ÖÖ †×‘֍ú †Ö¤ü¸üÖ£Öì ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö êú ×»Ö‹ 'Þǘ' (†Ö¯ÖÖ) ‘†Ö¯Ö’ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü
†Öî¸ü ‡−֍êú †−ÖãÃÖÖ¸ü †Ö–ÖÖ¾Ö֓֍ú ׍ÎúµÖÖ úÖ ºþ¯Ö ³Öß ²Ö¤ü»Ö •ÖÖŸÖÖ Æîü …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ™Ú ¤Þ' (ŸÖã •ÖÖ) = ŸÖæ •ÖÖ (†−ÖÖ¤ü¸üÖ£Öԍú)
™Úᣠ¤Þ (ŸÖã´Ö •ÖÖˆ) = ŸÖã´Ö •ÖÖ†Öê (†Ö¤ü¸üÖ£Öԍú)
Þǘ ¤ÞÞØÜ (†Ö¯ÖÖ •ÖÖ†Ö−ŸÖã) = †Ö¯Ö •ÖÖ‡‹ (†×¬Öú †Ö¤ü¸üÖ£Öԍú)
{ÉÉ`ö 1 13

II. †Öê×›Íü†Ö êú ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö ×−Ö´−Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ÆîüÓ…


ˆ¢Ö´Ö ¯Öã¹ýÂÖ
ˆ‹¡ (‹ú¾Ö“Ö−Ö) ¡«Ü¡ (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
£Úê ´Öï Þᣠ/ Þá£ý Æü´Ö
´ÖãÑ †Ö´Öê / †Ö´³Öê
ÞᣣÞᝠ/ Þá£ý£ÞᝠÆü´Ö»ÖÖêÖ
†Ö´Öê´ÖÖ−Öê / †Ö´³Öê´ÖÖ−Öê

´Ö¬µÖ´Ö ¯Öã¹ýÂÖ
ˆ‹¡ (‹ú¾Ö“Ö−Ö) ¡«Ü¡ (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
™Ú ŸÖæ
ŸÖæ
™Úᣠ/ ™Úá£ý ŸÖã´Ö ™ÚᣣÞᝠ/ ™Úá£ý£Þá
ŸÖã´Ö»ÖÖêÖ
ŸÖã´Öê / ŸÖã´³Öê ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê / ŸÖã´³Öê´ÖÖ−Öê
Þǘ Þǘ£Þá
†Ö¯ÖÖ (†Ö¤ü¸üÖ£Öԍú) †Ö¯Ö †Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê †Ö¯Ö»ÖÖêÖ
†−µÖ ¯Öã¹ýÂÖ
ˆ‹¡ (‹ú¾Ö“Ö−Ö) ¡«Ü¡ (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
᪠µÖÆü/¾ÖÆü ᪣ÞᝠµÖê/¾Öê (¯ÖãÓ/áÖß)
ÃÖê ÃÖê´ÖÖ−Öê
᪂”Þ ¾ÖÆü ᪍ږÍß‹ ¾ÖÆü (−Ö.¯Öã.)
ÃÖꇙüÖ ÃÖêÖã×›Íüú
ˆ‚”Þ µÖÆü ˆÚ–Íß‹ µÖÆü (−Ö.¯Öã.)
‹‡™üÖ ‹Öã×›Íüú
III. †Öê×›Íü†Ö êú ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö úÖ¸üú, ˆ¢Ö´Ö ¯Öã¹ýÂÖ, ´Ö‘µÖ´Ö ¯Öã¹ýÂÖ ŸÖ£ÖÖ †−µÖ ¯Öã¹ýÂÖ ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´ÖÖêÓ êú ºþ¯Ö −Öß“Öê פü‹
14 ³ÖÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

Ö‹ Æïü…
ˆ¢Ö´Ö ¯Öã¹ýÂÖ
ˆ‹¡ (‹ú¾Ö“Ö−Ö) (¡«Ü¡) ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö
á£Þ¥ ´Öê¸üÖ Þ£¥ Æü´ÖÖ¸üÖ
´ÖÖê¸ †Ö´Ö¸ü
Þ££Þ¼»¥/ Æü´Ö»ÖÖêÖÖëúÖ
†Ö´Ö´ÖÖ−ÖӍú¸ü/
Þ£ý£Þ¼»¥
†Ö´³Ö´ÖÖ−ÖӍú¸ü

´Ö‘µÖ´Ö ¯Öã¹ýÂÖ
ˆ‹¡ (‹ú¾Ö“Ö−Ö) (¡«Ü¡) ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö
á™Þ¥ ŸÖê¸üÖ
ŸÖÖê¸ü
™Ú£¥ ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ ™Ú££Þ¼»¥ ŸÖã´Ö»ÖÖêÖÖëúÖ
ŸÖã´Ö¸ü ŸÖã´Ö´ÖÖ−ÖӍú¸ü
™Ú£ý£Þ¼»¥
ŸÖã´³Ö´ÖÖ−ÖӍú¸ü
Þǘ¼»¥ †Ö¯Ö úÖ Þǘ£Þ¼»¥ †Ö¯Ö»ÖÖêÖÖëúÖ
†Ö¯ÖÖӍú¸ü †Ö¯ÖÖ´ÖÖ−ÖӍú¸ü
†−µÖ ¯Öã¹ýÂÖ
ˆ‹¡ (‹ú¾Ö“Ö−Ö) (¡«Ü¡) ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö
™Þ¥/™Þ¼»¥/¤ýÞ¼»¥ ('ˆÃ֍úÖ'/'‡Ã֍úÖ')
ŸÖÖü¸ü/ŸÖÓ֍ú¸ü/µÖÖӍú¸ü ᪣ޝ¼»¥
ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü ˆ−֍úÖ/ˆ−Ö»ÖÖêÖÖëúÖ
IV. ×−Ö´−Ö ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ¯Ö¸ü ¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋ …
¢ß™¥‹Ú Þª †Ó¤ü¸ü †Ö‡‹
{ÉÉ`ö 1 15

׳ָ֟üãú †ÖÃÖ
¡Þ«Þ¥‹Ú ¤Þ ²ÖÖÆü¸ü •ÖÖ†Öê
²ÖÖÆü¸üãú •ÖÖ†
£³ß¥‹Ú Þ¬ ´ÖÓפü¸ü “Ö»ÖÖê
´ÖÓפü¸üúãú “ÖÖ»Ö
¬Þ‚á¡ñ¥à‹Ú Þª »ÖÖ‡²ÖÎê¸üß ´Öë †Ö†Öê
»ÖÖ‡²ÖÎê¸üߍãú †ÖÃÖ
á›Þ‹Þ‹Ú Þª ¤ãüúÖ−Ö ´Öë †Ö†Öê
¤üÖêúÖ−֍ãú †ÖÃÖ

ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ ¾ÖÖŒµÖÖêÓ êú ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë '‹Ú' (ãú) 'úÖê' úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ãÖÖ−Ö¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤ü ¯Ö¸ü ²Ö»Ö ¤êü−Öê êú
×»Ö‹ ׍úµÖÖ ÖµÖÖ Æîü… ÃÖ´Ö×—Ö‹ ׍ú †Öê×›Íü†Ö úÖ '‹Ú' (ãú) 'ãú' ØÆü¤üß êú 'úÖê' •ÖîÃÖê ú´ÖԍúÖ¸üúßµÖ
Æîü… ‡ÃÖ ¯ÖύúÖ¸ü †Öê×›Íü†Ö êú '‹Ú' (ãú) ¯Ö¸üÃ֐ÖÔ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ãÖÖ−Ö¾ÖÖ“Öß ÃÖÓ²Ö¬Ö ×¤üÖÖ−Öê
êú×»Ö‹ ¯ÖϵÖãŒŸÖ Æüã†Ö Æîü…
V. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ׸ü¿ŸÖê¾Ö֓֍ú ÃÖÓ–ÖÖ†ÖêÓ êú ×»Ö‹ ×−Ö´−Ö ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ׍úµÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü :-
†Öê×›Íü†Ö ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ØÆüü¤üß
¡ÞÇÞ ²ÖÖ¯ÖÖ ×¯ÖŸÖÖ•Öß
á¡Þ„ / £Þ ²ÖÖêˆ ´ÖÖÑ, ´ÖÖŸÖÖ•Öß
¢Þ„‘ / ÛÞá¡Þ„ ³ÖÖˆ•Ö / −Öæ†Ö²ÖÖêˆ ³ÖÖ³Öß
£„ªÞ / £Þ„ªà ´ÖˆÃÖÖ / ´ÖÖˆÃÖß ´ÖÖîÃÖÖ / ´ÖÖîÃÖß
¢Þ‚Þ / ¢Þ‚ / Þ ³ÖÖ‡−ÖÖ / ³ÖÖ‡ / −Ö−ÖÖ ³ÖîµÖÖ/ ³ÖÖ‡Ô

ÇÞ / Þà †¯ÖÖ / −ÖÖ−Öß ¤üߤüß


{ÉÉ`ö 2 17

ÇÞ•ø
2
¯ÖÖšü
¡«ß á›Þ‹Þá¥
²Ö×Æü ¤üÖêúÖ−Ö¸êü ÊEòiÉÉ¤É EòÒ nÖùEòÉxÉ ¨Éå

ªá¥Þ‘Þ : ™Ú£ á›Þ‹Þá¥ ‹ß ‹ß ºÉ®úÉäVÉÉ : iÉÖ¨½þÉ®úÒ nÖùEòÉxÉ ¨Éå EòÉèxÉ-EòÉèxÉ ºÉÒ


¡«ß ª¡Ú ×ß»? {ÉÖºiÉEåò ½éþ ?
ÃÖ¸üÖê•ÖÖ : ŸÖã´Ö ¤üÖêúÖ−Ö¸êü ׍ú ׍ú ²Ö×Æü ÃÖ²Öã
†×”û ?
á›Þ‹Þà : Þ²Þ, ª¡Ú Çñ‹Þ¥¥ ¡«ß nÖùEòÉxÉnùÉ®ú : VÉÒ, ºÉ¤É |ÉEòÉ®ú EòÒ {ÉÖºiÉEåò ½éþ*
×ß»»Þ „ǝîÞª, ÑÂ, ={ÉxªÉɺÉ, Eò½þÉxÉÒ, EòÊ´ÉiÉÉ EòÒ
{ÉÖºiÉEåò, ¨É½þÉÊ´ÉtÉ±ÉªÉ iÉlÉÉ
‹¡ß™Þ ¡«ß, £«Þ¡ß›îÞ¦¤ý Ê´É·ÉÊ´ÉtÉ±ÉªÉ EòÒ {ÉÉ`ö¬ {ÉÖºiÉEåò
Š ¡ß¨ó¡ß›îÞ¦¤ý¥ ¦ÉÒ ½éþ* +É{É EòÉèxÉ ½éþ? +vªÉÉÊ{ÉEòÉ
ÇÞ•îÇڪ؋ ¡ß ×ß»»Þ Þǘ ªÉÉ UôÉjÉÒ?
‹ßˆ ? œîÞÇß‹Þ Þ
×Þ™ñà ?
¤üÖêúÖ−Öß : +ÉYÉÉ, ºÉ¤ÉÖ |ÉEòÉ®ú®ú ¤Éʽþ
+ÊUô* ={ÉxªÉɺÉ, MÉô²{É,
EòʤÉiÉÉ ¤Éʽþ, ¨É½þÉʤÉtɳýªÉ
+Éä ʤɶ´ÉʤÉtɳýªÉ®ú
{ÉÉ`ö¬{ÉÖºiÉEò Ê¤É +ÊUô*
+É{ÉhÉ ÊEòB ? +vªÉÉÊ{ÉEòÉ xÉÉ ºÉ®úÉäVÉÉ : ¨Éé +vªÉÉÊ{ÉEòÉ ½ÚÄþ* +SUôÉ, |ÉÉSÉÒxÉ
UôÉjÉÒ ? ±ÉäJÉEòÉå EòÒ EÖòUô {ÉÖºiÉEåò ÊnùJÉÉ+Éä
iÉÉä*
ªá¥Þ‘Þ : £Úê ‘á˜ œîÞÇß‹Þ»»Þ
Þ×Þ, Çñސà
ᬌ‹£Þ¼»¥ ‹ß×ß ¡«ß
18 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

á›áŒ‚¬»»Þ nÖùEòÉxÉnùÉ®ú : =ºÉ iÉ®ú¡ò näùÊJÉB* ºÉÉ®ú±ÉÉ nùɺÉ


ºÉ®úÉäVÉÉ : ¨ÉÖÄ VÉhÉä +vªÉÉÊ{ÉEòÉ* +ÉSUôÉô, EòÉ '¨É½þɦÉÉ®úiÉ', ¤É±É®úÉ¨É nùɺÉ
|ÉÉSÉÒxÉ ±ÉäJÉEò¨ÉÉxÉÆEò®ú ÊEòÊUô EòÉ 'VÉMɨÉÉä½þxÉ ®úɨÉɪÉhÉ',
¤Éʽþ nùäùJÉä<±É* MÉÉä{ÉɱÉEÞò¹hÉ EòÒ {ÉtɴɱÉÒ <iªÉÉÊnù
á›Þ‹Þà : ˆ‚ áªáÇ” ᛌØÜ»»Þ ¤É½ÖþiÉ ÊEòiÉɤÉå ½éþ*
ªÞ¥¦Þ ›Þª¼» '£«Þ¢Þ¥™',
¡¦¥Þ£ ›Þª¼»
'‘á£Þ«- ¥Þ£Þ¤ý˜',
áÞÇÞ¦ ‹ïÇ©Ù¼» 'Ç›îÞ¡¦à'
‚™îÞ›ß ¡«Ü™ ¡«ß ×ß»»Þ
nùÉäEòÉxÉÒ : B< ºÉä{É]ä näJÉxiÉÖ* ºÉÉ®ú³ýÉ
nùɺÉÆEò '¨É½þɦÉÉ®úiÉ', ¤É³ý®úÉ¨É ºÉ®úÉäVÉÉ : VÉMÉzÉÉlÉ nùÉºÉ EòÉ ¦ÉÉMÉ´ÉiÉ ½èþ
nùɺÉÆEò 'VÉMɨÉÉä½þxÉ ®úɨÉɪÉhÉ', CªÉÉ?
MÉÉä{Éɳý EÞò¹hÉÆEò '{ÉtɴɳýÒ' nùÒÊVÉB iÉÉä*
<iªÉÉÊnù ¤É½ÖþiÉ ¤Éʽþ +ÊUô*
ªá¥Þ‘Þ : ‘÷Þš ›Þª¼» '¢Þ¡™'
×ß ‹ß ? ›ß™»»Þ nÖùEòÉxÉnùÉ®ú : näùJÉiÉÉ ½ÖÄþ* xɽþÓ VÉÒ, ´É½þ ÊEòiÉɤÉ
ÃÖ¸üÖê•ÖÖ : •ÖÖ®ÖÖ£Ö ¤üÖÃÖӍú '³Ö֐ֲ֟Ö' †×”û ¨Éä®äú {ÉÉºÉ +¦ÉÒ xɽþÓ ½èþ*
׍ú? פü†ŸÖ…
á›Þ‹Þà : ᛌڐ×ß»»Þ Þ‚ Þ²Þ», áª
¡«ß á£Þ Çތᥠ¡±í£Þ ºÉ®úÉäVÉÉ : iÉÖ¨É CªÉÉ EÖòUô {ÉÊjÉEòÉBÄ xɽþÓ
®úJÉiÉä? +ÉVÉEò±É iÉÉä ºÉ¦ÉÒ ±ÉÉäMÉ
Þ«ßê»»Þ {ÉÊjÉEòÉBÄ {ÉgøxÉÉ {ɺÉÆnù Eò®úiÉä ½éþ*
¤üÖêúÖ−Öß : ¤üêüÖã×”û… −ÖÖ‡ †Ö–ÖÖ, ÃÖê ²Ö×Æü ´ÖÖê iÉÖ¨½þÉ®äú {ÉÉºÉ EòÉèxÉ-EòÉèxÉ ºÉÒ
¯Ö֏ָêü ²Ö¢ÖÔÔ´ÖÖ−Ö −ÖÖ×ÆÑ… {ÉÊjÉEòÉBÄ ½éþ ?
ªá¥Þ‘Þ : ™Úᣠ‹'˜ ‹ß×ß Ç™ñß‹Þ
¥ŒÚ? Þ‘ߋެߙ ª£áªØ
Ç™ñß‹Þ Ç—Íß¡Þ‹Ú ¢¬ÇށޝØß»»Þ
™Ú£ Çތᥠ‹'˜ ‹'˜
Ç™ñß‹Þ ª¡Ú ×ß ?
ÃÖ¸üÖê•ÖÖ : ŸÖã´Öê ú'Ö ׍ú×”û ¯Öס֍úÖ nÖùEòÉxÉnùÉ®ú : ¨Éé Eäò´É±É +ÉäÊc÷+É
{ÉÊjÉEòÉ 'xɴɦÉÉ®úiÉ' +Éè®ú '›üüMÉ®ú'
{ÉÉ`ö 2 19

¸üÖã−Ö? †Öו֍úÖ×»ÖŸÖ ÃÖ´ÖßÖê ®úJÉiÉÉ ½ÚÄþ* <xÉEäò +ÊiÉÊ®úHò +ÆOÉäWÉÒ


¯Öס֍úÖ ¯ÖלÍü²Ö֍ãú ³Ö»Ö ']ÅõÉƺ±Éä¶ÉxÉ +Éè®ú '<ÆÊb÷ªÉÉxÉ {ÉÉä<]ÅõÒ'
¯ÖÖ†ÖÓÛŸÖ… ŸÖã´Ö ¯Ö֏ָêü ú'Ö ¨Éä®úÒ nÚùEòÉxÉ ¨Éå ½éþ* +ÉVÉEò±É iÉÉä
ú'Ö ¯Öס֍úÖ ÃÖ²Ö㠆הû ? ±ÉÉäMÉ nÚùEòÉxÉ ¨Éå ½þÒ {ÉÊjÉEòÉ
á›Þ‹Þà : £Úê á‹¡¦ Š–ÍßÞ Ç™ñß‹Þ {ÉgøiÉä ½éþ, JÉ®úÒnùiÉä xɽþÓ* <ºÉʱÉB
'¡¢Þ¥™' Þ„ '–¥' ¨Éé +ÊvÉEò {ÉÊjÉEòÉBÄ xɽþÓ ®úJÉiÉÉ*
¥áŒ»»Þ ™Þ' ×–ÍÞ ‚ä¥Þ‘à
'”ñޝìªá¬ªì' ˆ¡ä
'‚˜Ø߁ޝì áÇÞˆ”ñà' £œî
á£Þ á›Þ‹Þá¥ ×ß»»Þ
Þ‘ß‹Þ¬ß á¬Þ‹£Þá
á›Þ‹Þá¥ «ßê Ç™ñß‹Þ
Ǘ͝Øß»»Þ ‹ß˜Øß Þ«ßê»»Þ
á™˜Ú £Úê ᡨà Ç™ñß‹Þ
¥áŒÞ»»Þ
¤üÖêúÖ−Öß : ´ÖãÑ êú¾Ö³ý †Öê×›Íü†Ö ¯Öס֍úÖ
'xɤɦÉÉ®úiÉ' †Öˆü '›üMÉ®ú' ºÉ®úÉäVÉÉ : CªÉÉ ªÉ½þÉÄ +xÉÖ´ÉÉÊnùiÉ {ÉÖºiÉE ½èþ
¸üÖê… ŸÖÖ' ”û›ÍüÖ '‡ÓÖÏÖ•Öß ?
™ÒüÖÓûÖê¿Ö−Ö' ‹²ÖÓ '‡Ó×›Íü†Ö−ÖË
¯ÖÖê‹™Òüß' ´ÖÖê ¤ü֍ê úÖ−Ö¸êü †×”û…
†Öו֍úÖ×»Ö »ÖÖêú´ÖÖ−Öê
¤üÖêúÖ−Ö¸êü ØÆü ¯Öס֍úÖ ¯ÖœÍüÓןÖ,
׍úÖÓÛŸÖ −ÖÖ×ÆÑ… ŸÖêÖã ´ÖãÑ ²Öê¿Öß nÖùEòÉxÉnùÉ®ú : +É{É EòÉä ÊEòºÉ ¦ÉɹÉÉ EòÒ
¯Öס֍úÖ ¸üÖê−ÖÖ… +xÉÖ´ÉÉÊnùiÉ {ÉÖºiÉEåò SÉÉʽþB ? ¨Éä®äú
{ÉÉºÉ ¤ÉÆMɱÉÉ +Éè®ú +ºÉʨɪÉÉ
ªá¥Þ‘Þ : Ú¡Þ› ¡«ß ‹'˜ ˆ‚•ß ¦ÉɹÉÉ+Éå EòÒ +xÉÖ´ÉÉÊnùiÉ {ÉÖºiÉEåò ½éþ*
×ß ?
ÃÖ¸üÖê•ÖÖú : †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü úú'Ö ‹‡×šü †×”û
?
á›Þ‹Þà : Þǘ¼»¥ á‹„ê ¢ÞÇ©Þ¥
Ú¡Þ› ¡«ß ›¥‹Þ¥?
á£Þ Çތᥠ¡ä¦Þ, Þ„ ºÉ®úÉäVÉÉ : ¨ÉÖZÉä ¨É±ÉªÉɳý¨É EòÒ ÊEòiÉɤÉ
20 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ª£à¤ýÞ ¢ÞÇ©Þ¥ Ú¡Þ› SÉÉʽþB*


¡«ß ×ß»»Þ
¤üÖêúÖ−Öß : †Ö¯ÖÖӍú¸ü êúˆÑ ³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü
²Ö×Æü ¤ü¸üúÖ¸ü ? ´ÖÖê ¯Ö֏ָêü nÖùEòÉxÉnùÉ®ú : iÉÉä CªÉÉ +É{É ¨É±ÉªÉÉʳý ½éþ ?
²ÖӐֳýÖ †Öˆ †ÃÖ´ÖßµÖÖ ³ÖÖÂÖÖ¸ü
†−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü †×”û…
ªá¥Þ‘Þ : á£Þ¥ £¬¤ýÞ¦£ì ¡«ß ºÉ®úÉäVÉÉ : xɽþÓ, ¨Éä®úÒ ¨ÉÉiÉÞ¦ÉɹÉÉ EòzÉc÷ ½èþ*
›¥‹Þ¥»»Þ {É®ÆúiÉÖ ¨Éé ¨É±ÉªÉɳý¨É ¦ÉɹÉÉ VÉÉxÉiÉÒ
ÃÖ¸üÖê•ÖÖ : ´ÖÖê¸ü ´Ö»ÖµÖÖôû´ÖË ²Ö×Æü ¤ü¸üúÖ¸ü… ½ÖÄþ*
á›Þ‹Þà : Þǘ ‹'˜ á™á¡
£¬¤ýÞ¦à?
¤üÖêúÖ−Öß : †Ö¯ÖÖ ú'Ö ŸÖê²Öê ´Ö»ÖµÖÖôûß?
ªá¥Þ‘Þ : Þ‚ê, á£Þ¥ £Þ™ï¢ÞÇ©Þ nÖùEòÉxÉnùÉ®ú : <ºÉ ºÉ¨ÉªÉ iÉÉä ¨Éä®äú {ÉɺÉ
¨É±ÉªÉɳý¨É ¦ÉɹÉÉ EòÒ +xÉÖ´ÉÉÊnùiÉ
‹÷–Í Þ ‹ßØÜ £Úê {ÉÖºiÉEåò xɽþÓ ½éþ* ªÉ½þ ÊEòiÉɤÉ
£¬¤ýÞ¦£ ¢ÞÇ©Þ ‘Þᘻ»Þ näùÊJÉB* ®ú´ÉÓpùùxÉÉlÉ `öÉEÖò®ú EòÒ
ÃÖ¸üÖê•ÖÖ : −ÖÖ‡Ñ, ´ÖÖê¸ü ´ÖÖŸÖé³ÖÖÂÖÖ ú®Ö›Íü… 'MÉÒiÉÉÆVÉʱÉ' EòÉ +ÉäÊc÷+É +xÉÖ´ÉÉnù
׍ú−ŸÖã ´ÖãÑ ´Ö»ÖµÖÖôû´ÖË ³ÖÖÂÖÖ ½èþ*
•Ö֝Öê…
á›Þ‹Þà : ˆá¡ ™ á£Þ ÇÞŒá¥
£¬¤ýÞ¦£ ¢ÞÇ©Þ¥
Ú¡Þ› ¡«ßÚ–Íß‹ Þ«ßê»»Þ
ˆ‚ ¡«ß”ß á›ŒØÜ»»Þ
¥¡à³ñÞš •Þ‹Ú¥¼»
"à™Þæà" ¡«ß¥ Š–Í߁Þ
Ú¡Þ›»»Þ ºÉ®úÉäVÉÉ : `öÒEò ½èþ* ¨Éé +¦ÉÒ ªÉ½þ ÊEòiÉɤÉ
¤üÖêúÖ−Öß : ‹²Öê ŸÖ ´ÖÖê ¯Ö֏ָêü ´Ö»ÖµÖÖôû´Ö ±ÉäiÉÒ ½ÚÄþ* ¨ÉÖZÉä <ºÉ ¨É½þÒxÉä EòÉ BEò
³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×ÆüÖã×›Íüú '›üMÉ®ú' {ÉÊjÉEòÉ nùÉä*
−ÖÖ×ÆüÑ… ‹‡ ²Ö×Æü×™ü ¤êüÖÓŸÖã…
¸ü²Öß−¦ü−ÖÖ£Ö šü֍ãú¸Óüú
'ÖߟÖÖÓ•Ö³ýßü' ²Ö×Æü¸ü †Öê×›Íü†Ö
†−Öã²ÖÖ¤ü…
{ÉÉ`ö 2 21

ªá¥Þ‘Þ : •ß‹ ×ß»»Þ £ê Ú ¡±í£Þ


ˆ‚ ¡«ß”ß „×ß»»Þ £á™
ˆ £Þª¥ áÞ”߈ "–¥"
Ç™ñß‹Þ ›ß»»Þ
ÃÖ¸üÖê•ÖÖ : ךüú †×”û… ´ÖãÑ ²Ö¢ÖÔ´ÖÖ−Ö ‹‡
²Ö×Æü×™ü −ֈהû… ´ÖŸÖê ‹ ´ÖÖÃÖ¸ü
ÖÖê×™üü‹ '›üÖ¸ü' ¯Öס֍úÖ ×¤ü†…

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ


á›Þ‹Þ nùÉäEòÉxÉ nÚùEòÉxÉ
‹ß ‹ß ÊEò ÊEò EòÉèxÉ-EòÉèxÉ ºÉÒ
¡«ß ¤Éʽþ ÊEòiÉɤÉ
ª¡Ú ºÉ¤ÉÖ ºÉ¤É
×ß +ÊUô EòÉ/EòÒ/Eäò ½èþ, ¨Éå/{ÉÉºÉ ½èþ
Þ²Þ +ÉYÉÉ VÉÒ
ª¡ÚÇñ‹Þ¥¥ ºÉ¤ÉÖ|ÉEòÉ®ú®ú ºÉ¤É |ÉEòÉ®ú EòÉ
„ǝîÞª ={ÉxªÉÉºÉ ={ÉxªÉɺÉ
Ñ Mɲ{É Eò½þÉxÉÒ
‹¡ß™Þ EòʤÉiÉÉ EòÊ´ÉiÉÉ
£«Þ¡ß›îÞ¦¤ý ¨É½þÉʤÉtɳýªÉ ¨É½þÉÊ´ÉtɱɪÉ
¡ß¨ó¡ß›îÞ¦¤ý ʤɶ´ÉʤÉtɳýªÉ ʴɶ´ÉÊ´ÉtɱɪÉ
ÇÞ•î Çڪ؋ {ÉÉ`ö¬ {ÉÖºiÉEò {ÉÉ`ö¬ {ÉÖºiÉEò
ÇñÞà |ÉÉSÉÒxÉ |ÉÉSÉÒxÉ
ᬌ‹ ±ÉäJÉEò ±ÉäJÉEò
£Þ¼»¥ ¨ÉÉxÉÆEò®ú ¤É½Öþ´ÉSÉxÉ {É®úºÉMÉÇ
22 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

á›áŒ‚¬ näùJÉä<±É ÊnùJÉÉ+Éä iÉÉä


áªÇá” ºÉä{É]äõ =ºÉ iÉ®ú¡ò
‘á£Þ« ¥Þ£Þ¤ý˜ VÉMɨÉÉä½þxÉ ®úɨÉɪÉhÉ VÉMɨÉÉä½þxÉ ®úɨÉɪÉhÉ
áÞÇÞ¦ ‹ïÇ©Ù MÉÉä{Éɳý EÞò¹hÉ MÉÉä{ÉÉ±É EÞò¹hÉ (BEò
+ÉäÊc÷+É EòÊ´É EòÉ xÉɨÉ)
Ç›îÞ¡¦à {ÉtɤɳýÒ {ÉtɴɱÉÒ
‚™îÞ›ß <iªÉÉÊnù <iªÉÉÊnù
¡«Ü™ ¤É½ÖiÉ ¤É½ÖþiÉ

‘÷Þš ›Þª VÉMÉzÉÉlÉ nùÉºÉ VÉMÉzÉÉlÉ nùÉºÉ (+ÉäÊc÷¶ÉÉ


Eäò BEò |ÉʺÉrù EòÊ´É)
¢Þ¡™ ¦ÉÉMɤÉiÉ ¦ÉÉMÉ´ÉiÉ (BEò ¦ÉÊHò
OÉÆlÉ)
ᛌڐ×ß näùJÉÖÊUô näùJÉiÉÉ/iÉÒ ½ÚÄþ
Çތᥠ{ÉÉJÉ®äú {ÉɺÉ
¡±í£Þ ¤ÉkÉǨÉÉxÉ +¦ÉÒ
Þ«ßê xÉÉ˽þÄ xɽþÓ/xÉ
‹'˜ Eò'hÉ CªÉÉ
Ç™ñß‹Þ {ÉÊjÉEòÉ {ÉÊjÉEòÉ
¥ŒÚ ®úJÉÖxÉ xɽþÓ ®úJÉiÉä ?
Þ‘ß‹Þ¬ß +ÉÊVÉEòÉ汃 +ÉVÉEò±É
ª£áªØ ºÉ¨ÉºiÉä ºÉ¦ÉÒ
Ç—Íß¡Þ‹Ú {ÉÊgø¤ÉÉEÖò {ÉgøxÉä Eäò ʱÉB
¢¬ÇށޝØß ¦É±É {ÉÉ+ÉÆÎiÉ {ɺÉÆnù Eò®úiÉä ½éþ*
á‹¡¦ Eäò¤É³ý Eäò´É±É
Þ„ +É= +Éè®ú
¥áŒ ®úJÉä ®úJÉiÉÉ ½ÚÄþ *
™Þ' ×–ÍÞ iÉÉ' Uôc÷É <xÉEäò +ÊiÉÊ®úHò
{ÉÉ`ö 2 23

£œî ¨ÉvªÉÆ ¦ÉÒ


¥á« ®ú½äþ ®ú½þiÉä
ˆ‚•ß B<Ê`ö ªÉ½þÉÄ
¡ªß ¤É漃 ¤Éè`öxÉÉú
¡ªß¡Þ ¤ÉʺɤÉÉ ¤Éè`ö
Ǘ͝Øß {ÉgøÆÎiÉ {ÉgøiÉä ½éþ
Ç—Íß¡Þ {ÉÊgø¤ÉÉ {ÉgøxÉÉ
‹ß˜Øß ÊEòhÉÆÊiÉ JÉ®úÒnùiÉä ½éþ
‹ß˜ß¡Þ ÊEòÊhɤÉÉ JÉ®úÒnùxÉÉ
á™˜Ú iÉähÉÖ <ºÉʱÉB
á¡¨à ¤Éä¶ÉÒ ¤É½ÖþiÉ
Ú¡Þ› +xÉÖ¤ÉÉnù +xÉÖ´ÉÉnù
á‹„ê Eäò=Ä EòÉèxÉ ºÉÒ
¢ÞÇ©Þ ¦ÉɹÉÉ ¦ÉɹÉÉ
›¥‹Þ¥ nù®úEòÉ®ú SÉÉʽþB
¡ä¦Þ ¤ÉÆMɳýÉ ¤ÉÆMɱÉÉ
ª£à¤ýÞ +ºÉ¨ÉÒªÉÉ +ºÉʨɪÉÉ
£¬¤ýÞ¦£ì ¨É±ÉªÉɳý¨É ¨É±ÉªÉɳý¨É
á™á¡ iÉä¤Éä iÉÉä CªÉÉ

†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1) ™Ú£ á›Þ‹Þá¥ ‹ß ‹ß ¡«ß ª¡Ú ×ß?
ŸÖã´Ö ¤üÖêúÖ−Ö¸êü ׍ú ׍ú ²Ö×Æü ÃÖ²Ö㠆הû ?
2) ª¡Ú Çñ‹Þ¥¥ ¡«ß ×ß»»Þ
ÃÖ²Öã ¯ÖύúÖ¸ü¸ü ²Ö×Æü †×”û…
3) ÇñÞà á¬Œ‹£Þ¼»¥ ¡«ß á›áŒ‚¬»»Þ
24 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

¯ÖÏÖ“Öß−Ö »ÖêÖú´ÖÖ−ÖӍú¸ü ²Ö×Æü ¤êüÖꇻօ


4) ‘÷Þš ›Þª¼» "¢Þ¡™" ×ß ‹ß?
•ÖÖ®ÖÖ£Ö ¤üÖÃÖӍú ‘³Ö֐ֲ֟֒ †×”û ׍ú ?
5) ™Úᣠ‹'˜ ‹ß×ß Ç™ñß‹Þ ¥ŒÚ?
ŸÖã´Öê ú'Ö ׍ú×”û ¯Öס֍úÖ ¸üÖã−Ö ?
6) £Úê á‹¡¦ Š–ÍßÞ Ç™ñß‹Þ "¡¢Þ¥™" Þ„ "–¥" ¥áŒ»»Þ
´ÖãÑ êú²Öôû †Öê×›Íü†Ö ¯Öס֍úÖ ‘−Ö²Ö³ÖÖ¸üŸÖ’ †Öˆ ‘b÷Ö¸ü’ ¸üÖê…
7) á™˜Ú £Úê ᡨà Ç™ñß‹Þ ¥áŒÞ»»Þ
ŸÖêÖã ´ÖãÑ ²Öê¿Öß ¯Öס֍úÖ ¸üÖê−ÖÖ…

8) Þǘ¼»¥ á‹„ê ¢ÞÇ©Þ¥ Ú¡Þ› ¡«ß ›¥‹Þ¥ ?


†Ö¯ÖÖӍú¸ü úêˆÑ ³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü ¤ü¸üúÖ¸ü ?
9) £Úê ¡±í£Þ ˆ‚ ¡«ß”ß‹Ú „×ß»»Þ
´ÖãÑ ²Ö¢ÖÔ´ÖÖ−Ö ‹‡ ²Ö×Æü×™üãú −ֈהû…
II. ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1. ™Ú£ á›Þ‹Þá¥ ‹ß ¡«ß ×ß ? 2. ˆ•Þᥠ„ǝîÞª ¡«ß ×ß…
ŸÖã´Ö ¤üÖêúÖ−Ö¸êü ׍ú ²Ö×Æü †×”û ? ‹šüÖ¸êü ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ ²Ö×Æü †×”û…
‹ß ‹ß Ñ ¡«ßÂ
׍ú ׍ú Ö»¯Ö ²Ö×Æü
á‹„ê ‹¡ß™Þ ¡«ß
êúˆÑ úײ֟ÖÖ ²Ö×Æü
‹'˜ ‹Þ¡î
ú'Ö úÖ²µÖ
Ç™ñß‹Þ
¯Öס֍úÖ
Þ”‹
−ÖÖ™üú
{ÉÉ`ö 2 25

3) á£Þ Çތᥠ¡«ß Þ«ßê… 4) ÇÚ¥Ú˜Þ ¡«ß ¢ß™á¥ ᛌØÜ


´ÖÖê ¯Ö֏ָêü ²Ö×Æü −ÖÖ×ÆÑ… £«Þ¢Þ¥™…
‹ß×ß ¡«ß ¯Öã¹ýÖÖ ²Ö×Æü ׳ָ֟êü ¤êüÖÓŸÖã ´ÖÆüÖ³ÖÖ¸üŸÖ…
׍ú×”û ²Ö×Æü ¥Þ£Þ¤ý˜
Š–ÍßÞ ¡«ß ¸üÖ´Öֵ֝Ö
†Öê×›Íü†Ö ²Ö×Æü Ç›îÞ¡¦à
Ú¡Þ› ¡«ß ¯ÖªÖ²Öôûß
†−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü ¢Þ¡™
¡«Ü™ ¡«ß ³Ö֐ֲ֟Ö
²ÖÆãüŸÖ ²Ö×Æü à™Þæà
Ñ ¡«ß ÖߟÖÖÓ•Öôûßû
Öó¯Ö ²Ö×Æü „ǝîÞª
ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ
5) £ê Ú „×ß 6) á£Þ¥ £Þ™ï¢ÞÇ©Þ ‹÷–Í»»Þ
´ÖãÑ −ֈהû… ´ÖÖê¸ü ´ÖÖŸÖé³ÖÖÂÖÖ ú®Ö›Íü…
¤Þ„×ß á™Þ¥
•Öֈהû ŸÖÖê¸ü
Ǘڐ×ß ™Þ¼»¥
¯ÖœÍåü×”û ŸÖÖӍú¸ü
ᛌڐ×ß Þǘ¼»¥
¤êüÖã×”û †Ö¯ÖÖӍú¸ü
ŒÞ„×ß áª£Þ¼»¥
Öֈהû ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü
‹ß˜Ú×ß Þ££Þ¼»¥
׍úÖã×”û †Ö´Ö´ÖÖ−ÖӍú¸ü

7. ª£áªØ Ç™ñß‹Þ Ç—ÍØß»»Þ 8. ᪣Þᝠ‹ß˜Øß Þ«ßê»»Þ


ÃÖ´ÖßÖêê ¯Öס֍úÖ ¯ÖœÍüÓÛŸÖ Þ ÃÖê´ÖÖ−Öê ׍úÖÓÛŸÖ −ÖÖ×ÆüÑ Þ

¡«ß ßØß
26 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

²Ö×Æü ×−Ö†ÓÛŸÖ
ÇÞ•î Çڪ؋ Ǘ͝Øß
¯ÖÖšü¶ ¯Öãß֍ú ¯ÖœÍüÓÛŸÖ
Ú¡Þ› ¡«ß ᬌØß
†−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü »ÖêÖÓÛŸÖ
‹¡ß™Þ ¡«ß ᛌØß
úײ֟ÖÖ ²Ö×Æü ¤üêüÖÓÛŸÖ
Ñ ¡«ß áŒÞ‘Øß
Öó¯Ö ²Ö×Æü ÖÖê•ÖÓןÖ
9. £Úê £¬¤ýÞ¦£ì ¢ÞÇ©Þ ‘Þᘻ»Þ
´ÖãÑ ´Ö»ÖµÖÖôÍû´ÖË ³ÖÖÂÖÖ •Ö֝Öê…
¡ä¦Þ
²ÖӐÖôûÖ
Š–Í߁Þ
†Öê×›Íü†Ö
ª£à¤ýÞ
†ÃÖ´ÖßµÖÖ
‹Þ¨õߥà
úÖÛ¿´Ö¸üß
Ú‘¥Þ™ß
Öã•Ö¸üÖןÖ
™Þ£ß¬
ŸÖÖ×´Ö»Ö
ᙬڍÚ
ŸÖê»ÖãÖã

III. ˆ¤üÖüÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ÃÖê ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ×¾ÖßÖÖ¸ü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ : á£Þ¥ ›¥‹Þ¥ (Ú¡Þ› ¡«ß)»»Þ
´ÖÖê¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü (†−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü)…
á£Þ¥ Ú¡Þ› ¡«ß ›¥‹Þ¥»»Þ
´ÖÖê¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü ¤ü¸üúÖ¸ü…
{ÉÉ`ö 2 27

1. ™Ú£¥ ›¥‹Þ¥ (‹¡ß™Þ ¡«ß)»»Þ


ŸÖã´Ö¸ü ¤ü¸üúÖü¸ü (úײ֟ÖÖ ²Ö×Æü)…
2. Þǘ¼»¥ ›¥‹Þ¥ (Ñ ¡«ß)»»Þ
†Ö¯ÖÖӍú¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü (Öó¯Ö ²Ö×Æü)…
3. ᪣ޝ¼»¥ ›¥‹Þ¥ (¥Þ£Þ¤ý˜ ¡«ß)»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü (¸üÖ´ÖÖµÖÖ ²Ö×Æü)…
4. ™Þ¼»¥ ›¥‹Þ¥ (Ú¡Þ› ¡«ß)»»Þ
ŸÖÖӍú¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü (†−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü)…
5. Þ£¥ ›¥‹Þ¥ (à™Þæà)»»Þ
†Ö´Ö¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü (ÖߟÖÖÓ•Öôûß)…
IV. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ ¾Ö−ÖÖ‡‹ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ : á›Þ‹Þá¥ ¡«ß ×ß»»Þ
¤üÖêúÖ−Ö¸êü ²Ö×Æü †×”û…
á›Þ‹Þá¥ ¡«ß ×ß ‹ß?
¤üÖêúÖ−Ö¸êü ²Ö×Æü †×”û ׍ú ?

1. á£Þ¥ Ô¥ ×ß»»Þ
´ÖÖê¸ü ‘Ö¸ü †×”û…
2. ¡«ßᥠ‹¡ß™Þ ×ß»»Þ
²Ö×Æü¸êü úײ֟ÖÖ †×”û…
3. á›Þ‹Þá¥ Ç¡«ß ×ß»»Þ
¤üÖêúÖ−Ö¸êü Ö¯Ö²Ö×Æü †×”û…
4. ¥¡à³ñÞš¼» 'à™Þæà' ¡«ß ×ß»»Þ
¸ü²Öà¦ü−ÖÖ£ÖӍú 'ÖߟÖÖÓ•Öôûß' ²Ö×Æü †×”û…
5. Çñ«¥Þ‘¼» ¢ÞÇ©Þá‹ÞÇ© ×ß»»Þ
¯ÖÏÆü¸üÖ•ÖӍú '³ÖÖÂÖ֍úÖêÂÖ' †×”û…
V. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ØÆü¤üß ¿Ö²¤üÖêÓ êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋

1. á›Þ‹Þá¥ _________ ¡«ß ×ß »»Þ (ÃÖ²Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú)
¤üÖêúÖ−Ö¸êü ²Ö×Æü †×”û…
28 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

2. ÇÞ•î Çڪ؋ ______ ×ß»»Þ (³Öß)


¯ÖÖšü¶ ¯Öãß֍ú †×”û…
3. Þ‚ê _____ ! ᪠¡«ß Þ«ßê Þ (•Öß)
−ÖÖ‡Ñ ! ÃÖê ²Ö×Æü −ÖÖ×ÆÑ…
4. '¡¢Þ¥™' _____ '–¥' ×ß»»Þ (†Öî¸ü)
'−Ö²Ö³ÖÖü¸üŸÖ' '›üÖ¸ü' †×”û…
5. ˆ˜Ú £Úê ______ Ç™ñß‹Þ ¥áŒÞ»»Þ (•µÖÖ¤üÖ)
‹Öã ´ÖãÑ ¯Öס֍úÖ ¸üÖê−ÖÖ…
VI. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ×−ÖÂÖê¬Ö¾Ö֓֍úúºþ¯Ö ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ : £Úê Ú¡Þ› ¡«ß ¥áŒ»»Þ
´ÖãÑ †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü ¸üÖê…
£Úê Ú¡Þ› ¡«ß ¥áŒÞ»»Þ
´ÖãÑ †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü ¸üÖê−ÖÖ…
£Úê Ú¡Þ› ¡«ß ¥áŒÞ«ßê»»Þ
´ÖãÑ †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü ¸üÖê−ÖÖ×ÆÑ…

1. £Úê Ç ¡«ß Çá—Í»»Þ 2. á£Þ á›Þ‹Þá¥ Ç™ñß‹Þ ¥á«»»Þ


´ÖãÑ Ö¯Ö ²Ö×Æü ¯ÖœÍêü … ´ÖÖê ¤üÖêúÖ−Ö¸êü ¯Öס֍úÖ ¸üÆêü…
3. £Úê Ç™ñß‹Þ ‹ßᘻ»Þ 4. £Úê ¢Þ¡™ ¡«ß ‹ßᘻ»Þ
´ÖãÑ ¯Öס֍úÖ ×úÖê… ´ÖãÑ ³ÖÖÖ²ÖŸÖ ²Ö×Æü ׍úÖê…
5. £Úê áªÇá” ¡«ß á›áŒ»»Þ
´ÖãÑ ÃÖê¯Ö™êü ²Ö×Æü ¤êüÖê…
VII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öã¸ê úßו֋ …
1. ™Úᣠá‹ ‹›£ó ______ (›ßØÜ, ›ß)»»Þ
ŸÖã´Öê †−Öêú ú¤üÓ²Ö (פü†ÓŸÖã, פü†) Þ
2. £Úê ¡«ß”ß‹Ú ________ („×ß, ß) Þ
´ÖãÑ ²Ö×Æü×™üãú (−ֈהû, ×−Ö†) Þ
{ÉÉ`ö 2 29

3. ª£áªØ Ç™ñß‹Þ _______ (Çá—Í, Ǘ͝Øß)»»Þ


ÃÖ´ÖßÖê ¯Öס֍úÖ (¯ÖœÍêü, ¯ÖœÍüÓÛŸÖ) Þ
4. Þǘ ˆ«ß ¡«ß”ß‹Ú _______ (ᛌ, ᛌßá¬) Þ
†Ö¯ÖÖ ‹×Æü ²Ö×Æü×™üãú (¤êüÖ, ¤êü׏ֻÖê) Þ
5. £á™ áÞ”߈ ¡«ß ______ (›„×ß, ›ß) Þ
´ÖŸÖê ÖÖê×™ü‹ ²Ö×Æü (¤üˆ×”û, פü†) Þ

VIII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹ü…
(á‹„ê, ‹'˜, ‹ß, ‹ßˆ, á‹„ê á‹„ê)
(êúˆÑ, ú'Ö, ׍ú, ׍ú‹, êúˆÑ êúˆÑ)
1. £Úê ªäԣߙñÞ»Þ
´ÖãÑ ÃÖÓ‘Ö×´Ö¡ÖÖ Þ
2. ᪠‘ᘠœîÞÇß‹Þ»»Þ
ÃÖê •ÖÖê †¬µÖÖׯ֍úÖ Þ
3. á£Þ Çތᥠ'¡¢Þ¥™' Þ„ '–¥' Ç™ñߋޣޝ ×ß»Þ
´ÖÖê ¯Ö֏ָêü '−Ö²Ö³ÖÖ¸üŸÖ' †Öˆü '›üÖ¸'ü ¯Öס֍úÖ´ÖÖ−Ö †×”û Þ
4. á£Þ¥ ¡ä¦Þ ¢ÞÇ©Þ¥ Ú¡Þ› ¡«ß ›¥‹Þ¥ Þ
´ÖÖê¸ü ²ÖӐÖôûÖ ³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü ²Ö×Æü ¤ü¸üúÖ¸ü Þ
5. «ê, á£Þ Çތᥠ¥¡à³ñÞš¼» 'à™Þæà' ¡«ß ×ß Þ
ÆÑü, ´ÖÖê ¯Ö֏ָêü ¸ü²Öߦü−ÖÖ£ÖӍú 'ÖߟÖÖÓ•Öôûß' ²Ö×Æü †×”û Þ
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
‹¡ß ª®ß ¥Þ„™¥Þ¤ý
ú×²Ö ÃÖÛ““Ö ¸üÖˆŸÖ¸üÖµÖ
30 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Š–ÍßÞ ¢ÞÇ©Þᥠ„÷™ ªÞ«ß™î ×ß»»Þ ª®ß ¥Þ„™¥Þ¤ý Š–Íߨޥ ‘ᘠ¡–Í ‹¡ß»»Þ
†Öê×›Íü†Ö ³ÖÖÂÖÖ¸üê ˆ®ÖŸÖ ÃÖÖ×ÆüŸµÖ †×”û… ÃÖÛ““Ö ¸üÖˆŸÖ¸üÖµÖ †Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü •ÖÖê ²Ö›Íü úײօ
᪠ÞœÚß‹ Š–ÍßÞ ›î ‹¡ß™Þ¥ ᬌ‹»Þ ™Þ¼» ᬌލږÍß‹ ™ß ª¥¦ Š
ªÚ³¥»»Þ
ÃÖê †Ö¬Öã×−֍ú †Öê×›Íü†Ö Öª úײ֟ÖÖ¸ü »ÖêÖú… ŸÖÖӍú »ÖêÖ֐Öã×›Íüú †×ŸÖ ÃÖ¸üôû †Öê ÃÖãÓ¤ü¸ü…
™Þ¼» ‹¡ß™Þ Ú–Íß‹ ™ß ÇñޘϨíà»»Þ ˆá¡ £êÚ ™Þ¼»¥ áÞ”߈ ‹¡ß™Þ ¡«ß ª£ß¤ýÞ
ŸÖÖӍúú úײ֟ÖÖ Öã×›Íüú †×ŸÖ ¯ÖÏ֝ÖïֿÖá… ‹²Öê ´ÖãÑ ŸÖÖӍú¸ü ÖÖê×™ü‹ úײ֟ÖÖ ²Ö×Æü †ÃÖ×´ÖµÖÖ
¢ÞÇ©ÞᥠÚ¡Þ› ‹¥Ú×ß»»Þ ™Þ¼» ‹¡ß™Þ ¡«ß Š–Íߨޥ £«Þ¡ß›îÞ¦¤ý Š
¡ß¨ó¡ß›îÞ¦¤ý¥
³ÖÖÂÖÖ¸êü †−Öã²ÖÖ¤ü ú¹ý×”û… ŸÖÖӍú úײ֟ÖÖ ²Ö×Æü †Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü ´ÖÆüÖײ֪ÖôûµÖ †Öê ײֿ¾Öײ֪ÖôûµÖ¸ü ú
ÇÞ•î‹ñ£á¥ ×ß»»Þ
¯ÖÖšü¶Îú´Ö¸êü †×”û…
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
Š–ÍßÞ ¢ÞÇ©Þ †Öê×›Íü†Ö ³ÖÖÂÖÖ †Öê×›Íü†Ö ³ÖÖÂÖÖ
„÷™ ˆ®ÖŸÖ ˆ®ÖŸÖ
ªÞ«ß™î ÃÖÖ×ÆüŸµÖ ÃÖÖ×ÆüŸµÖ
ª®ß ¥Þ„™¥Þ¤ý ÃÖÛ““Ö ¸üÖˆŸÖ¸üÖµÖ ÃÖÛ““Ö ¸üÖˆŸÖ¸üÖµÖ (‹ú ú×¾Ö úÖ −ÖÖ´Ö)
¡–Í‹¡ß ²Ö›Íüú×²Ö ²Ö›ÍüÖ ú×¾Ö
ÞœÚß‹ †Ö¬Öã×−֍ú †Ö¬Öã×−֍ú
›î ‹¡ß™Þ Öªúײ֟ÖÖ Öªú×¾ÖŸÖÖ
™ß †×ŸÖ •µÖÖ¤üÖ
ª¥¦ ÃÖ¸üôû ÃÖ¸ü»Ö
ªÚ³¥ ÃÖãÓ¤ü¸ü ÃÖãÓ¤ü¸ü
ᬌØß »ÖêÖÓ×ŸÖ ×»ÖÖŸÖê Æïü
‹¡ß™Þ Ú–Íß‹ úײ֟ÖÖ Öã×›Íüú ú×¾ÖŸÖÖ‹Ñ
{ÉÉ`ö 2 31

ÇñޘϨíà ¯ÖÏ֝ÖïֿÖá ´Ö´ÖÔïֿÖá


ˆá¡ ‹²Öê †²Ö
ÇÞ•î‹ñ£á¥ ¯ÖÖšü¶Îú´Ö¸üêü ¯ÖÖšü¶Îú´Ö ´Öë

†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë êú ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋ …
1. Š–ÍßÞ ¢ÞÇ©Þᥠ‹'˜ ×ß»»Þ
†Öê×›Íü†Ö ³ÖÖÂÖÖ¸êü ú'Ö †×”û ?
2. ª®ß ¥Þ„™¥Þ¤ý ‹ßˆ ?
ÃÖÛ““Ö ¸üÖˆŸÖ¸üÖµÖ ×ú‹ ?

3. ª®ß ¥Þ„™¥Þ¤ý ‹ßÇ¥ß ‹¡ß™Þ ᬌØß ?


ÃÖÛ““Ö ¸üÖˆŸÖ¸üÖµÖ ×ú¯Ö׸ü úײ֟ÖÖ »ÖêÖÓÛŸÖ ?
4. ™Þ¼» ‹¡ß™ÞÚ–Íß‹ ‹ßÇ¥ß ?
ŸÖÖӍú úײ֟Ö֐Öã×›Íüú ׍ú¯Ö׸ü ?
5. ™Þ¼» ‹¡ß™Þ á‹„ê ÇÞ•î‹ñ£á¥ ×ß?
ŸÖÖӍú úײ֟ÖÖ êúˆÑ ¯ÖÖšü¶Îú´Ö¸êü †×”û ?
II. −Öß“Öê ‘ú’ ×¾Ö³ÖÖÖ ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë êú ÃÖÖ£Ö ‘Ö’ ×¾Ö³ÖÖÖ êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö ú¸ü
¾ÖÖŒµÖÖÓ¿Ö ²Ö−ÖÖ‡‹…
'ú' 'Ö'
Š–Íߨޥ ÇÞ•î‹ñ£
†Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü ¯ÖÖšü¶Îú´Ö
ª£à¤ýÞ ‹¡ß™ÞÚ–Íß‹
†ÃÖ´ÖßµÖÖ úײ֟Ö֐Öã×›Íüú
™ß ª¥¦ ¢ÞÇ©Þ
†×ŸÖ ÃÖ¸üôû ³ÖÖÂÖÖ
ÇñޘϨíà ‹¡ß™Þ
¯ÖÏ֝ÖïֿÖá úײ֟ÖÖ
32 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ª¥¦ ªÚ³¥ ¡–Í‹¡ß


ÃÖ¸üôû ÃÖã−¤ü¸ü ²Ö›ÍüúײÖ
üIII. ×ÆüÓ¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
¢Ú¡á¨ó¥á¥ áÞ”߈ ¥Þ‘î Çޕލޥ ×ß»»Þ ˆ«Þ¥ Þ£ '«á¥‹ïÇ©Ù £«™Þ¡
Çޕލޥ'»
³Öã²Ö−ÖêÀ¾Ö¸ü¸êü ÖÖê×™ü‹ ¸üÖ•µÖ ¯ÖÖšü֐ÖÖ¸ü †×”û… ‹ÆüÖ¸ü −ÖÖ´Ö 'Æü¸êüéúÂÖ ´ÖÆüŸÖÖ²Ö ¯ÖÖšü֐ÖÖ¸ü'…
ˆ«Þ¥ ª£¤ý ª‹Þ¦ Þ•”Þ¥Ú ¥Þ™ß Þ•”Þ»»Þ ˆ«ß Çޕލޥᥠª¡ÚÇñ‹Þ¥¥
‹ÆüÖ¸ü ÃÖ´ÖµÖ Ã֍úÖôû †Öšü™üÖ¹ý ¸üÖ×ŸÖ †Öšü™üÖ… ‹×Æü ¯ÖÖšü֐ÖÖ¸ü¸êü ÃÖ²Öã¯ÖύúÖ¸ü¸ü
„ǝîÞª, ÑÂ, ¤©Ú›ñÑÂ, ›î ªÞ«ß™î, ÇñÞà á¬Œ‹£Þ¼»¥ Ç›î ªÞ«ß™î,
¡ß¢ß÷
ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ, Öó¯Ö, Öã¦üÖó¯Ö, Öª ÃÖÖ×ÆüŸµÖ, ¯ÖÏÖ“Öß−Ö »ÖêÖú´ÖÖ−ÖӍú¸ü ¯Öª ÃÖÖ×ÆüŸµÖ, ײÖ׳֮Ö
Ç™ñ Ç™ñß‹Þ ™Þ' ×–ÍÞ '¥Þ£Þ¤ý˜', '£«Þ¢Þ¥™', '¢Þ¡™' Þ›ß ñ×£Þ ×ß»»Þ ˆ«ß
¯Ö¡Ö ¯Öס֍úÖ ŸÖÖ' ”û›ÍüÖ '¸üÖ´Öֵ֝Ö', '´ÖÆüÖ³ÖÖ¸üŸÖ', '³Ö֐ֲ֟Ö' †Öפü ÖÏ−£Ö´ÖÖ−Ö †×”û… ‹×Æü
Çޕލޥᥠ¡ß¢ß÷ „ǝîÞª£Þ ×ß»»Þ ¤šÞ :- Çñ™ß¢Þ ¥Þ¤ý¼» '¤Þ²áªà',
‹Þ›÷Ü¡Þ¡Ú¼»
¯ÖÖšü֐ÖÖ¸ü¸êü ײÖ×³Ö®Ö ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ´ÖÖ−Ö †×”û… •Ö£ÖÖ :- ¯ÖÏןֳÖÖ ¸üÖµÖӍú '•ÖÖ–ÖÃÖê−Öß', úÖÅ−Öã²ÖÖ²ÖãӍú
'¡Þ¬ß¥‘Þ',Š áÞÇà¡Þ¡Ú¼» '£Þ”ߣ”Þ¦' Þ„ Ç¥‘Þ'»‚™îÞ›ß»Þ ˆ«ß Çޕލޥ‹Ú
¡ß¨ó¡ß›îÞ¦¤ý
'²ÖÖ×»Ö¸üÖ•ÖÖ' †Öê ÖÖê¯Öß²ÖÖ²ÖãӍú '´ÖÖ×™ü´Ö™üÖôû' †Öˆ '¯Ö¸ü•ÖÖ' ‡ŸµÖÖפü… ‹×Æü ¯ÖÖšü֐ÖÖ¸üãú ײÖÀ¾Öײ֪ÖôûµÖ
Š £«Þ¡ß›îÞ¦¤ý¥ Ç߬ޣÞᝠǗÍß¡Þ‹Ú ÞªØß»»Þ ˆšßᥠÇñÞà á¬Œ‹£Þ¼»¥
†Öê ´ÖÆüÖײ֪ÖôûûµÖ¸ü ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ¯ÖלÍü²Ö֍ãú †ÖÃÖÛ−ŸÖ… ‹×£Ö¸êü ¯ÖÏÖ“Öß−Ö »ÖêÖú´ÖÖ−ÖӍú¸ü
ñ×Þ¡¦à£Þ ×ß»»Þ
ÖÏ−£ÖÖ²Öôûß´ÖÖ−Ö †×”û…
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …
ŸÖã»ÖÃÖß ¤üÖÃÖ ×ÆüÓ¤üß ÃÖÖ×ÆüŸµÖ êú ‹ú ´ÖÆüÖ−Ö ú×¾Ö Æïü… ¾Öê ‘¸üÖ´Ö“Ö׸üŸÖ ´ÖÖ−ÖÃÖ’ ´ÖÆü֍úÖ¾µÖ êú ¸ü“Ö×µÖŸÖÖ
Æïü… ˆ−֍úß µÖÆü éú×ŸÖ ³ÖÖ¸üŸÖ¾ÖÂÖÔ ´Öë ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü Æîü… »ÖÖêÖ ‡Ã֍úÖ ¯ÖÏןÖפü−Ö ¯ÖÖšü ú¸üŸÖê Æüïü… ‡ÃÖ´Öë ˆ““Ö
úÖê×™ü úÖ ³ÖÖ¾Ö¯ÖæÖÔ ¾ÖÖÔ−Ö †Öî¸ü ˆŸéú™ü “Ö׸ü¡Ö-×“Ö¡ÖÖ Æîü… ˆ−֍úß ‘×¾Ö−ÖµÖ-¯Öס֍úÖ’, ‘ú×¾ÖŸÖÖ¾Ö»Öß’
×ÆüÓ¤üß ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úß †´Öæ»µÖ ×−Ö×¬Ö Æïü…
V. †¯Ö−Öß ³ÖÖÂÖÖ êú ׍úÃÖß ‹ú ú×¾Ö êú ²ÖÖ¸ê ´Öë †Öê×›Íü†Ö ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖÃÖÖ †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…
{ÉÉ`ö 2 33

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ×−Ö´−Ö¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü …
(1)1. á£Þ Çތᥠ¡«ß ×ß»»Þ ´Öê¸êü ¯ÖÖÃÖ ×úŸÖÖ²Ö Æüîü…
´ÖÖê ¯Ö֏ָêü ²Ö×Æü †×”û…
2. £¬¤ýÞ¦£ì ¢ÞÇ©Þ¥ Ú¡Þ› Þ«ßê»»Þ ´Ö»ÖµÖÖôû´ÖË ³ÖÖÂÖÖ úÖ †−Öã¾ÖÖ¤ü −ÖÆüà Æîü…
´Ö»ÖµÖÖôû´ÖË ³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖ¤ü −ÖÖ×ÆÑ …
(2) 1. £Úê '–¥' ¥áŒ»»Þ ´Öï ‘›üÖ¸ü’ ¸üÖŸÖÖ ÆæÑü… (´Öê¸êü ¯ÖÖÃÖ ›üÖ¸ü Æüîü)
´ÖãÑ ‘›üÖ¸ü’ ¸üÖê…
2. £Úê ᛌڐ×ß»»Þ ´Öï ¤êüÖŸÖÖ ÆæÑü…
´ÖãÑ ¤üêüÖã×”û…
(3) 1. £Úê ¡«ß”ß‹Ú „×ß»»Þ ´Öï ׍úŸÖÖ²Ö (úÖê) »Öê ¸üÆüß ÆæÑü…
´ÖãÑ ²Ö×Æü×™üãú −ֈהû…
2. £Úê / ᪠ŒÞ„×ß»»Þ ´Öï / ¾ÖÆü ÖÖ ¸üÆüÖ / ¸üÆüß ÆæÑü…
´ÖãÑ / ÃÖê ÖÖˆ†×”û…
3. ᪠ŒÞ„×Øß»»Þ ¾ÖÆü ÖÖ ¸üÆüÖ / ¸üÆüß Æîü…
ÃÖê ÖÖˆ”ûÓÛŸÖ…
4, ᪣ÞᝠŒÞ„×Øß»»Þ ¾Öê ÖÖ ¸üÆêü Æïü / ¸üÆüß Æïü…
ÃÖê´ÖÖ−Öê ÖÖˆ†”ÓÛŸÖ…
5. Þǘ£ÞᝠŒÞ„×Øß»»Þ †Ö¯Ö (»ÖÖêÖ) ÖÖ ¸üÆêü Æïü…
†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê ÖÖˆ†”ûÓÛŸÖ…
(4) 1. á£Þ¥ £¬¤ýÞ¦£ì ¡«ß ›¥‹Þ¥»»Þ ´Öã—Öê ´Ö»ÖµÖÖôû´ÖË ×úŸÖÖ²Ö “Ö×Æü‹…
´ÖÖê¸ü ´Ö»ÖµÖÖôû´ÖË ²Ö×Æü ¤ü¸üúÖ¸ü…
(5) 1. ‘÷Þš ›Þª¼» ¢Þ¡™ ×ß ‹ß? •ÖÖ®ÖÖ£Ö ¤üÖÃÖ úÖ ³ÖÖÖ¾ÖŸÖ Æîü ŒµÖÖ ?
•ÖÖ®ÖÖ£Ö ¤üÖÃÖӍú ³ÖÖÖ²ÖŸÖ †×”û ׍ú ?
2. ™Ú£ á›Þ‹Þá¥ ‹ß ‹ß ¡«ß ×ß? ŸÖã´ÆüÖ¸êü ¤æüúÖ−Ö ´Öë úÖî−Ö-úÖî−Ö ÃÖß ¯Öãß֍ëú
ŸÖã´Ö ¤üÖêúÖ−Ö¸êü ׍ú ׍ú ²Ö×Æü †×”û ? Æïü?
3. Ç™ñß‹Þ ‹'˜ ×ß ? ¯Öס֍úÖ Æîü ŒµÖÖ ?
34 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

¯Öס֍úÖ ú'Ö †×”û ?


4. á‹„ê ¢ÞÇ©Þ¥ Ú¡Þ› ›¥‹Þ¥? úÖî−Ö-ÃÖß ³ÖÖÂÖÖ úÖ †−Öã¾ÖÖ¤ü “ÖÖ×Æü‹
?
êúˆÑ ³ÖÖÂÖÖ¸ü †−Öã²ÖÖü¤ü ¤ü¸üúÖ¸ü ?
(6) 1. ¡«ß á›áŒ‚¬»»Þ ׍úŸÖÖ²Ö
פüÖÖ†Öê ŸÖÖê…
²Ö×Æü ¤üêüÖê‡»Ö …
¾ÖÖŒµÖ (1.1) ´Öë †Öê×›Í†Ö úß '×ß»'» (†×”û) ‘´Öë, úÖ, êú, úß, Æîü/Æïü' ׍ÎúµÖÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æüãü†Ö Æîü…
ˆ¤üÖüÆü¸üÖ :- á£Þ¥ ¡«ß ×ß»»Þ ´Öê¸üß ×úŸÖÖ²Ö Æîü…
´ÖÖê¸ü ²Ö×Æü †×”û…
á£Þ Çތᥠ¡«ß ×ß»»Þ ´Öê¸êü ¯ÖÖÃÖ ×úŸÖÖ²Ö Æîü…
´ÖÖê ¯Ö֏ָêü ²Ö×Æü †×”û…
™Þ¼»¥ ¡«ß ×ß»»Þ ˆ−֍êú ¯ÖÖÃÖ ×úŸÖÖ²Ö Æîü…
ŸÖÖӍú¸ü ²Ö×Æü †×”û…
¾ÖÖŒµÖ (1.1) ´Öë '×ß»»' (†×”û) ׍ÎúµÖÖ úÖ ×−ÖÂÖê¬ÖÖ£Öԍú ºþ¯Ö Æîü… †Öê×›Íü†Ö ´Öë '×ß' (†×”û) '´Öë úÖ/
êú/׍ú Æîü/Æïü', ׍ÎúµÖÖ úÖ ×−ÖÂÖê¬ÖÖ£Öԍú ºþ¯Ö 'Þ«ßê»»' (−ÖÖ×ÆüÑ) ‘−ÖÆüà’ Æîü… µÖÆü ×ÆüÓ¤üß êú ‘−ÖÆà’ úêú
ÃÖ´ÖÖ−Ö Æîü…
¾ÖÖŒµÖ (2.1 & 2.2) ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ¾ÖüŸÖÔ´ÖÖ−Ö úÖ»Ö úß ×ÎúµÖÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… ´Öæ»Ö
׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö ¯Öã¹ýÂÖ †Öî¸ü ¾Ö“Ö−Ö êú †−ÖãÃÖÖ¸ü '-ˆ' (-‹), '-' (-†), '-Øß'» (-Û−ŸÖ) †Öפü ¯ÖÏŸµÖµÖÖêÓ
úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö úÖ»Ö êú ºþ¯Ö ²Ö−ÖŸÖê Æïü…
ˆ¢Ö´Ö ¯Öã¹ýÂÖ
‹ú ¾Ö“Ö−Ö £Úê Çá—Í »»Þ ´Öï ¯ÖœÍüŸÖÖ ÆæÑü …
´ÖãÑ ¯ÖœÍêü Þ ´Öï ¯ÖœÍüŸÖß ÆæÑü …
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö Þá£/ ÞᣣÞá Ç—Ú Þ Æü´Ö (»ÖÖêÖ) ¯ÖœÍüŸÖê Æïü / Æü´Ö ¯ÖœÍüŸÖß
Æüïü…
†Ö´Öê / †Ö´Öê´ÖÖ−Öê ¯ÖœÍå Þ
´Ö¬µÖ´Ö ¯Öã¹ýÂÖ
‹ú ¾Ö“Ö−Ö ™Ú Ç—Ú»»Þ ŸÖæ ¯ÖœÍüŸÖÖ Æîü / ŸÖã ¯ÖœÍüŸÖß Æîü …
ŸÖã ¯ÖœÍåü…
{ÉÉ`ö 2 35

™ÚᣠǗ»»Þ ŸÖã´Ö ¯ÖœÍüŸÖê ÆüÖêü / ¯ÖœÍüŸÖß ÆüÖê…


ŸÖã´Öê ¯ÖœÍü…
Þǘ Ǘ͝Øß»»Þ †Ö¯Ö ¯ÖœÍüŸÖê Æïü / ¯ÖœÍüŸÖß Æïü…
†Ö¯ÖÖ ¯ÖœÍüÓÛŸÖ…
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö ™ÚᣣÞá Ç—Í ŸÖã´Ö »ÖÖêÖ ¯ÖœÍüŸÖê Æïü / ¯ÖœÍüŸÖß Æïü…
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê ¯ÖœÍü
Þǘ£ÞᝠǗ͝Øß †Ö¯Ö »ÖÖêÖ ¯ÖœÍüŸÖê Æïü / ¯ÖœÍüŸÖß Æïü…
†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê ¯ÖœÍÓüÛŸÖ
†−µÖ¯Ö㸹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö áª Çá—Í»»Þ ¾ÖÆü ¯ÖœÍüŸÖÖ Æüîü / ¾ÖÆü ¯ÖœÍüŸÖß Æîü…
ÃÖê ¯ÖœÍêü
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö áª£ÞᝠǗ͝Øß »»Þ ¾Öê ¯ÖœÍüŸÖê Æïü / ¾Öê ¯ÖœÍüŸÖß Æïü …
ÃÖê´ÖÖ−Öê ¯ÖœÍÓÛŸÖ
¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋ ׍ú ØÆü¤üß úß ŸÖ¸üÆü †Öê×›Íü†Ö ´Öë Ø»ÖÖ êú †−ÖãÃÖÖü¸ü ׍ÎúµÖÖºþ¯Ö −ÖÆüà ²Ö¤ü»ÖŸÖê…
¾ÖÖŒµÖ (3.1 to 3.5) ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú †¯ÖæÖÔ ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö úÖ»Ö êú ׍ÎúµÖÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æüãü†Ö Æîü… †¯ÖæÖÔ
¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö úÖ»Ö êú ׍ÎúµÖÖ ºþ¯Ö ²Ö−ÖÖ−Öê ´Öë ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö '-×ß' (-×”û), '-×ß' (-†×”û), '-×Øß'
(-”ûÓןÖ), '-×Øß' (-†”ûÓןÖ) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü… µÖê ÃÖ²Ö †Öê×›Íü†Ö êú ‹ú ¯ÖύúÖ¸ü úß µÖÖê•Öú ׍ÎúµÖÖ‹Ñ Æïü
•ÖÖê ÃÖÆüֵ֍ú ׍ÎúµÖÖ†ÖêÓ úß ŸÖ¸üÆü úÖ´Ö ú¸üŸÖß Æïü… µÖê ¯Öã¹ýÂÖ †Öî¸ü ¾Ö“Ö−Ö êú †−Öãºþ¯Ö ÆüÖêŸÖß Æïü…

ˆ¢Ö´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö £Úê ᛌڐ×ß / ᛌځ×ß»»Þ ´Öï ¤êüÖ ¸üÆüÖ ÆæÑü…
´ÖãÑ ¤êüÖã×”û / ¤êüÖã†×”û…
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö Þᣠᛌڐ×Ü / ᛌځ×Ü»»Þ Æü´Ö ¤êüÖ ¸üÆêü Æïü…/¸üÆüß Æïü…
†Ö´Öê ¤êüÖã”ãû / ¤êüÖ㆔ãû…
´Ö¬µÖ´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö ™Ú ᛌڐ×Ü / ᛌځ×Ü»»»Þ ŸÖæ ¤üêüÖ ¸üÆüÖ Æîü/¸üÆüß Æüîü…
ŸÖã ¤êüÖã”ãû / ¤êüÖ㆔ãû…
36 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

™Úá£ á›ŒÚ× / ᛌځ×»»Þ ŸÖã´Ö ¤üêüÖ ¸üÆüê ÆüÖê/¸üÆüß ÆüÖê…


ŸÖã´Öê ¤üêüÖã”û / ¤üêüÖ㆔û…
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö ™ÚᣣÞá á›ŒÚ× / ᛌځ×»»Þ ŸÖã´Ö»ÖÖêÖ ¤êüÖ ¸üÆüê Æïü/¸üÆüß Æïü…
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê ¤êüÖã”û / ¤êüÖ㆔û…
Þǘ / Þǘ£ÞᝠᛌڐםØß»»Þ †Ö¯Ö/ †Ö¯Ö»ÖÖêÖ ¤êüÖ ¸üÆêü Æïü/¤êüÖ
¸üÆüß Æïü…
†Ö¯ÖÖ/†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê ¤êüÖã”Óûןօ
†−µÖ¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö : ᪠ᛌڐ×ß / ᛌځ×ß»»Þ ¾ÖÆü ¤üêüÖ ¸üÆüÖ / ¸üÆüß Æüîü…
ÃÖê ¤êüÖã×”û / ¤êüÖã†×”û…
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö : ᪣ÞᝠᛌڐםØß / ᛌځ×Øß»»Þ ¾Öê ¤êüÖ ¸üÆêü Æïü/¸üÆüß Æüïü…
ÃÖê´ÖÖ−Öê ¤êüÖã”ÓÛŸÖ / ¤êüÖ㆔ûÓÛŸÖ…

¾ÖÖŒµÖ (4.1) ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú '›¥‹Þ¥' (¤ü¸üúÖ¸ü) ‘“ÖÖ×Æü‹’ ׍ÎúµÖÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æîü… ‘´Öã—Öê “ÖÖ×Æü‹’
•ÖîÃÖê ¾ÖÖŒµÖÖë êú ×»Ö‹ †Öê×›Íü†Ö ´Öë 'á£Þ¥ ›¥‹Þ¥' (´ÖÖê¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æüîü…
¾ÖÖŒµÖ (5.1 to 5.4) ´Öë ×¾Ö×³Ö®Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æüãü†Ö Æîü… '-‹ß' (-׍ú)
‘ŒµÖÖ’, '-‹ß, ‹ß' (-׍ú, ׍ú) ‘ŒµÖÖ-ŒµÖÖ’, '-‹'˜' (-úÖ) ‘úÖî−Ö’, '-á‹„ê (-êúˆÑ) ‘úÖî−Ö-ÃÖß’
†Öפü ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤ü Æüïü…
¾ÖÖŒµÖ (6.1) ´Öë 'á›áŒ‚¬' (¤êüÖꇻÖ) ‘ŸÖã´Ö פüÖÖ†Öê’ ×ÎúµÖÖ ºþ¯Ö úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æîü •ÖÖê †Ö–ÖÖ£Öԍú Æüîü…
¯ÖÏ£Ö´Ö ¯ÖÖšü ´Öë '-›ß' (-פü†) ‘¤üÖê’, '-›ßØÜ' (-פü†ÓŸÖã) ‘¤üßו֋’ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö £ÖÖ… ׍ÎúµÖÖ êú
ÃÖÖ£Ö '-‚¬' (-‡»Ö) ¯ÖÏŸµÖµÖ •ÖÖê›Íü ¤êü−Öê ÃÖê †Ö–ÖÖ£Öԍú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë úÖê´Ö»ÖŸÖÖ úÖ ³ÖÖ¾Ö †Ö •ÖÖŸÖÖ Æîü…
¾Ö“Ö−Ö êú †−ÖãÃÖÖ¸ü †Ö–ÖÖ£Öԍú úÖ ºþ¯Ö ³Öß ²Ö¤ü»ÖŸÖÖ Æîü…
‹ú¾Ö“Ö−Ö ™Ú á›áŒ‚¬Ú»»Þ ŸÖã פüÖÖ ŸÖÖêê / ŸÖã •Ö͸üÖ ×¤üÖÖ ŸÖÖê…
ŸÖã ¤êüÖꇻÖã…
™Úᣠá›áŒ‚¬ »»Þ ŸÖã´Ö פüÖÖ†Öê/ ŸÖã´Ö פüÖÖ†Öê ŸÖÖê…
ŸÖã´Öê ¤êüÖꇻօ
Þǘ á›áŒ‚ᬻ»Þ †Ö¯Ö פüÖÖ‡‹ ŸÖÖê…
{ÉÉ`ö 2 37

†Ö¯ÖÖ ¤êüÖꇻÖê…
²ÖÆã¾Ö“Ö−Ö ™ÚᣣÞᝠá›áŒ‚¬»»Þ ŸÖã´Ö (»ÖÖêÖ) פüÖÖ†Öê −ÖÖ…
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê ¤üêüÖꇻօ
Þǘ£Þᝠá›áŒ‚ᬻ»Þ †Ö¯Ö (»ÖÖêÖ) פüÖÖ‡‹ −ÖÖ…
†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê ¤êüÖꇻÖê…
II. ÃÖÖ¸ü»ÖÖ ¤üÖÃÖ - †Öê×›Íü†Ö ³ÖÖÂÖÖ êú ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü ´ÖÆü֍ú×¾Ö Æïü… ˆ−֍úÖ ‘´ÖÆüÖ³ÖÖ¸üŸÖ’ †Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úÖ
¯ÖÏ´ÖãÖ ´ÖÆü֍úÖ¾µÖ Æîü… ˆ−֍úÖê †Öê×›Íü†Ö ³ÖÖÂÖÖ úê ¯ÖϾ֟Öԍú ´ÖÖ−ÖŸÖê ÆîüÓ… ‡−Ö êú ¯ÖÆü»Öê †Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ
´Öë ‘²ÖÖî¨üÖÖ−Ö-†Öê-¤üÖêÆüÖ’ ×´Ö»ÖŸÖÖ Æîü •ÖÖê ÖÏÓ£Ö 8¾ÖßÓ †Öî¸ü 12¾Öà ¿ÖŸÖÖ²¤üß êú ´Ö¬µÖ ׻֏ÖÖ ÖµÖÖ Æî…
‘ÃÖÖ¸ü»ÖÖ ´ÖÆüÖ³ÖÖ¸üŸÖ’ †Öî¸ü ‘²ÖÖî¨üÖÖ−Ö-†Öê-¤üÖêÆüÖ’ êú ²Öß“Ö êú ÃÖ´ÖµÖ ´Öë ”ûÖê™üß-”ûÖê™üß ¸ü“Ö−ÖÖ‹Ñ •ÖîÃÖê
‘úÖꇻÖß “ÖÖîŸÖßÃÖÖ’ †Öפü Æãü‡Ô Æïü…
²Ö»Ö¸üÖ´Ö ¤üÖÃÖ - †Öê×›Íü†Ö ¾ÖîÂÖ¾Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ êú ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü ú×¾Ö Æïü… ˆ−֍úß ‘¸üÖ´Öֵ֝֒ úÖê ‘•ÖÖ´ÖÖêÆü−Ö
¸üÖ´Öֵ֝֒ úÆüÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü… ¾Öê ‘¯ÖÓ“ÖÃ֏ÖÖ’ ´ÖÓ›ü»Öß êú ú×¾ÖµÖÖë ´Öë ÃÖê ‹ú Æïü… †−µÖ ú×¾ÖµÖÖë êú −ÖÖ´Ö Æïü
-- •ÖÖ®ÖÖ£Ö ¤üÖÃÖ, †“µÖãŸÖÖ−ÖÓ¤ü ¤üÖÃÖ, †−ÖÓŸÖ ¤üÖÃÖ †Öî¸ü µÖ¿ÖÖê²ÖÓŸÖ ¤üÖÃÖ…
ÖÖê¯ÖÖ»Ö éúÂÖ - †Öê×›Íü†Ö êú ¾ÖîÂÖ¾Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ êú ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü ú×¾Ö Æïü… ˆ−֍úß ‘¯ÖªÖ¾Ö»Öß’ ´Öë éúÂÖ úß
²ÖÖ»Ö»Öß»ÖÖ, ¸üÖÃÖ»Öß»ÖÖ †Öî¸ü éúÂÖ ³ÖÛŒŸÖ †Öפü úÖ †¯Öæ¾ÖÔ ¾ÖÖÔ−Ö ¤êüÖ Ã֍úŸÖê Æïü…
•ÖÖ®ÖÖ£Ö ¤üÖÃÖ - †Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ êú ¯ÖÓ“ÖÃ֏ÖÖ µÖãÖ êú ¯ÖÏ´ÖãÖ ú×¾ÖÁÖêšü Æïü… ˆ−֍êú «üÖ¸üÖ ¸üד֟Ö
'³Ö֐־֟Ö' ²ÖÆüŸÖ ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü Æîü… †Ö•Ö ³Öß ÖÖ¾ÖÑ ÖÖ¾ÖÑ ´Öë †Öî¸ü ‘Ö¸ü ‘Ö¸ü ´Öë '³Ö֐־֟Ö' úÖ ¯ÖÖšü ú¸üÖµÖÖ •ÖÖŸÖÖ
Æîü… µÖÆü ÖÏÓ£Ö ²ÖÆãüŸÖ Æüß ¯ÖæµÖ ´ÖÖ−ÖÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü… ‡ÃÖ×»Ö‹ †Öê×›Íü¿ÖÖ êú »ÖÖêÖ ‡Ã֍úß ¯Öæ•ÖÖ ú¸üŸÖê Æïü…
†“µÖãŸÖÖ−ÖÓ¤ü ¤üÖÃÖ - µÖê ²ÖӐÖÖ»Öß ¾ÖîÂÖ¾Ö ´ÖŸÖ úß †¯ÖêÖÖ †Öê›ÍüßÃÖß ¾ÖîÂÖ¾Ö ´ÖŸÖ êú ¯ÖÏßÖ־֍ú £Öê…
†“µÖãŸÖÖ−ÖÓ¤ü ¤üÖÃÖ ‘¿Öæ−µÖ ÃÖÓ×ÆüŸÖÖ’ êú ¸ü“Ö×µÖŸÖÖ Æïü… µÖÆü ¸ü“Ö−ÖÖ µÖãÖÖÓŸÖ¸üúÖ¸üß ´ÖÖ−Öß •ÖÖŸÖß Æîü… ‡ÃÖ´Öë
¿Öæ−µÖ úÖ •ÖÖê ¾ÖÖÔ−Ö ×úµÖÖ ÖµÖÖ Æîü ¾ÖÆü »ÖÖ•Ö¾ÖÖ²Ö Æîü…
ÖÖê¯Öֻ֍éúÖ, ¾Ö−Ö´ÖÖ»Öß, ú×¾ÖÃÖæµÖÔ †Öî¸ü ²Ö»Ö¤êü¾Ö - µÖê ŸÖß−ÖÖêÓ ´ÖÆüú×¾Ö†ÖêÓ −Öê †Öê×›Íü†Ö ´Öë ´ÖÆü֍úÖ¾µÖ ¸ü“Öê
Æüïü… †Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ ‡−֍úß ¤êü−Ö ÃÖê ÃÖ´Öé¨ü Æãü†Ö Æîü…
ˆ¯Öê−¦ü ³ÖÓ•Ö- †Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ êú ¸üßן֍úÖ»Ö êú ¯ÖϾ֟Öԍú ´ÖÖ−Öê •ÖÖŸÖê Æïü… ‡−Ö êú ¯Öæ¾ÖÔ¾ÖŸÖá »ÖêÖúÖë −Öê
³ÖÖÂÖÖ ×−Ö´ÖÖÔÖ ¯Ö¸ü †×¬Öú ¬µÖÖ−Ö ×¤üµÖÖ… ˆ¯Öë¦ü ³ÖÓ•Ö −Öê µÖÆü ×ÃÖ¨ü ׍úµÖÖ ×ú •ÖÖê ãú”û ÃÖÓÍéúŸÖ ´Öë
׻֏ÖÖ ÖµÖÖ Æîü ˆÃÖß ÃŸÖ¸ü úß ÃÖÖ×ÆüŸµÖ ¸ü“Ö−ÖÖ ú¸ü−ÖÖ †Öê×›Íü†Ö ´Öë ³Öß ÃÖÓ³Ö¾Ö Æüîü…
¸üÖ¬ÖÖ−ÖÖ£Ö ¸üÖµÖ- ¸üÖ¬ÖÖ−ÖÖ£Ö ¸üÖµÖ ÃÖê †Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ êú †Ö¬Öã×−֍ú µÖãÖ úÖ †Ö¸üÓ³Ö ÆüÖêŸÖÖ Æüîü… ‡−Ö úß
´ÖÓ›ü»Öß êú †−µÖ ´ÖãµÖ »ÖêÖú ±úú߸ü ´ÖÖêÆü−Ö ÃÖê−ÖÖ¯ÖןÖ, ´Ö¬ÖãÃÖæ¤ü−Ö ¸üÖ¾Ö †Öî¸ü ÖӐÖÖ¬Ö¸ü ´ÖêÆêü¸ü Æïü…
ÃÖê−ÖÖ¯Ö×ŸÖ Æü´ÖÖ¸êü ÃÖÖ×ÆüŸµÖ êú ¯ÖÏ£Ö´Ö úÖÆüÖ−ÖߍúÖ¸ü ´ÖÖ−Öê •ÖÖŸÖê Æüïü †Öî¸ü ÖӐÖÖ¬Ö¸ü ´ÖêÆêü¸ü 'ŸÖ¯ÖþÖß−Öß' úÖ¾µÖ
׻֏֍ú¸ü †´Ö¸ü Æãü‹ Æïü… ´Ö¬ÖãÃÖæ¤ü−Ö ¸üÖ¾Ö úÖ '²ÖÖÔ²ÖÖê¬Ö' †×³Ö ³Öß ˆŸÖ−ÖÖ Æüß ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü Æîü…
38 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

אÖ−ÖŸÖß ÃÖß׏֋ :-
1 ˆ‹ 1 ‹ú ‹ú
2 ›Ú‚ 2 ¤ãü‡ ¤üÖê
3 ™ßß 3 ןÖ×−Ö ŸÖß−Ö
4 Þ¥ß 4 “ÖÖ׸ü “ÖÖ¸ü
5 ÇÞ° 5 ¯ÖÖÑ“Ö ¯ÖÖÑ“Ö
6 × 6 ”û† ”ûÆü
7 ªÞ™ 7 ÃÖÖŸÖ ÃÖÖŸÖ
8 Þ• 8 †Öšü †Öšü
9  9 −Ö† −ÖÖî
10 ›¨ 10 ¤üÃÖ ¤üÃÖ
38 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÇÞ•
3
¯ÖÖšü
–Þ‹Ø¥¡Þ¡Ú Þªßá¬
›üÖŒŸÖ¸ü²ÖÖ²Öã †Ö×ÃÖ»Öê ›üÖŒ™ü¸ü ²ÖÖ²Öæ †Ö‹
¥£¬Þ : ÇÞ, ‹'˜ ‹¥Ú× ‹ß ? ¸´Ö»ÖÖ : ¤üߤüß, ŒµÖÖ ú¸ü ¸üÆüß ÆüÖê ? †Ö•Ö ŒµÖÖ
Þ‘ß ‹'˜ Ÿß»ªì ¤Þ„ ¤ü°ŸÖ¸ü −ÖÆüà •ÖÖ ¸üÆüß ÆüÖê ?
?
¸ü´Ö»ÖÖ : †¯ÖÖ, ú'Ö ú¹ý”û ׍ú ? †ÖוÖ
ú'Ö †×±úÃÖ •ÖÖˆ−Ö ? ´ÖÖ»ÖŸÖß : −ÖÆüà, †Ö•Ö ”ãû™üß »Öê ¸üÆüß ÆæÑ… ×´Ö−Öß úß
£Þ¦™à : Þ‚ê, Þ‘ß ×Ü”ß „×ß»»Þ ŸÖ²ÖßµÖŸÖ Ö¸üÖ²Ö Æîü…
£ßß¥ ᛫ Œ¥ÞÇ»»Þ
´ÖÖ»ÖŸÖß : −ÖÖ‡Ñ, †Ö×•Ö ”ãû×™ü −ֈהû…
×´Ö×−Ö¸ü ¤êüÆü Ö¸üÖ¯Ö… ¸´Ö»ÖÖ : ×´Ö−Öß úÖê ŒµÖÖ Æãü†Ö ?
¥£¬Þ : £ßß¥ ‹'˜ á«¬Þ ‹ß ?
¸ü´Ö»ÖÖ : ×´Ö×−Ö¸ü ú'Ö Æêü»ÖÖ׍ú ? ´ÖÖ»ÖŸÖß : ú»Ö ¸üÖŸÖ úÖê ²ÖãÖÖ¸ü £ÖÖ… †³Öß ¯Öê™ü ³Öß
¤ãüÖŸÖÖ Æîü…
£Þ¦™à : ‹Þ¬ß ¥Þ™ß¥Ú ‘ó¥ šß¬Þ»»Þ
¡±í£Þ áÇ” ¡ß ‹Þ”ڐ×ß»»Þ
´ÖÖ»ÖŸÖß : úÖ×»Ö ¸üÖןֹý •¾Ö¸ü ×£Ö»ÖÖ…
²Ö¢ÖÔ´ÖÖ−Ö ¯Öê™ü ×²Ö úÖ™ãü×”û… ¸´Ö»ÖÖ : ³ÖÖ‡Ô ÃÖÖÆü²Ö −ÖÆüà Æïü ŒµÖÖ ? ŒµÖÖêÓ ˆÃ֍úÖê
†Ã¯ÖŸÖÖ»Ö −ÖÆüà »Öê ÖµÖê ?
¥£¬Þ : ¢Þ‚ Þ«ÞØß ‹ß ? ™Þ‹Ú
‹Þ«ßê‹ß –Þ‹Ø¥ŒÞÞ
ᝂá¬ß ?
¸ü´Ö»ÖÖ : ³ÖÖ‡ −ÖÖÆüÖ×−ŸÖ ׍ú ? ŸÖ֍ãú
úÖØÆü׍ú ›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−ÖÖ
−ÖꇐֻÖê×−Ö ?
{ÉÉ`ö 3 39

´ÖÖ»ÖŸÖß : †Ö•Öú»Ö ŸÖÖê ¾Öê ¯Öã¸üß ´Öë ¸üÆüŸÖê Æïü… µÖÆüÖÑ


−ÖÆüà ¸üÆüŸÖê Æïü… ׯ֔û»Öê ´ÖÆüß−Öê ˆ−֍úÖ
ŸÖ²ÖÖ¤ü»ÖÖ ÆüÖê ÖµÖÖ…
£Þ¦™à : Þ‘ß‹Þ¬ß ™ ᪠ÇÚ¥àá¥
¥«Ü×Øß»»Þ ˆ•ß ¥«ÜÞ«ÞØß»»Þ
¬Þ £Þªá¥ ™Þ¼»¥ ¡›¦ß
á«Þ‚¬Þ»»Þ
´ÖÖ»ÖŸÖß : †Öו֍úÖ×»ÖŸÖ ÃÖê ¯Öã¸ü߸êü
¸üÆãü”û×−ŸÖ… ‹×šü ¸üÆãü−ÖÖÆüÖû×−ŸÖ… ¸´Ö»ÖÖ : ÃÖ“Ö Æîü ŒµÖÖ ? †“”ûÖ, ×´Ö−Öß úÖê ŒµÖÖ
Ö»ÖÖ´ÖÖÃÖ¸êü ŸÖÖӍú¸ü ²Ö¤ü×ôû ÖÖ−Öê úÖê פüµÖÖ ?
ÆüÖꇐֻÖÖ…
¥£¬Þ : ªá™ Þ ‹'˜ ? Þ×Þ,
£ßß‹Ú ‹'˜ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛬ ´ÖÖ»ÖŸÖß : ˆÃÖ−Öê ŸÖÖê £ÖÖê›ÍüÖÃÖÖ ÃÖÖ²Öã¤üÖ−ÖÖ ÖÖµÖÖ…
? ÖÖ−Öê úÖê ´Ö−ÖÖ ×úµÖÖ…
¸ü´Ö»ÖÖ : ÃÖŸÖê −ÖÖ ú'Ö ? †Ö“”ûÖ ×´Ö×−֍ãú
ú'Ö ÖÖ‡²Ö֍ãú ¤êü»Ö?
£Þ¦™à : ᪠™ ªÞÚ ”ßá‹ ¸´Ö»ÖÖ : ´Öï ›ËüÖŒŸÖ¸üÖÖ−ÖÖ •ÖÖ ¸üÆüß ÆæüÑ … ŸÖã´Ö
Çß‚¬Þ»»Þ ŒÞ‚¡Þ‹Ú £Þ‹¬Þ»»Þ ¾µÖ֍ãú»Ö −ÖÆüà ÆüÖê−ÖÖ… ´Öï ›üÖòŒ™ü¸ü ²ÖÖ²Öæ
´ÖÖ»ÖŸÖß : ÃÖê ŸÖ ÃÖ֐Öã ×™üêú ׯև»ÖÖ… úÖê »ÖÖ ¸üÆüß ÆæÑü…
ÖÖ‡²Ö֍ãú ´Ö−Ö֍ú»ÖÖ…
¥£¬Þ : £Úê –ÍÞ‹Ø¥ŒÞÞ‹Ú ¤Þ„×ß»»Þ
™Úᣠ¡îªØ «ÜÞ«ßê»»Þ £Úê
–Þ‹Ø¥¡Þ¡Ú¼Ú» Þ˜Ú×ß»»Þ (›üÖòŒ™ü¸ü †Ö‹)
¸ü´Ö»ÖÖ : ´ÖÑã ›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−Ö֍ãú •Öֈהû… ŸÖã´Öê
²µÖÃŸÖ Æãü†−ÖÖ×ÆÑü… ´ÖãÑ
›üÖòŒ™ü¸ü : ²Öê™üß, ŒµÖÖ Æãü†Ö ? •Ö͸üÖ •Öß³Ö
›üÖòŒŸÖ¸ü²ÖÖ²ÖãӍãú †ÖÖã×”û…
פüÖÖ†Öê ŸÖÖê… ŒµÖÖ ¯Öê™ü ¤ãüÖ ¸üÆüÖ Æîü?
(–Þ‹Ø¥ Þªßá¬)
(›üÖòŒŸÖ¸ü †Ö×ÃÖ»Öê)
–Þ‹Ø¥ : ’߁, ‹'˜ á«¬Þ ?
”ßá‹ ‘ߢ á›áŒ‚¬Ú»»Þ ×´Ö−Öß : ÆüÖÑ, £ÖÖê›ÍüÖ £ÖÖê›ÍüÖ ¤ãüÖŸÖÖ Æîü… ˆ»Ö™üß ³Öß
áÇ” ‹'˜ ‹Þ”ڐ×ß? †ÖŸÖß Æîü…
›üÖòŒŸÖ¸ü : ×—Ö†, ú'Ö Æêü»ÖÖ ? ×™üêú וֳÖ
40 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

¤êüÖꇻÖã… ¯Öê™ü ú'Ö úÖ™ãü×”û ?


£ßß : «ê, Ñ Ñ ‹Þ”ڐ×ß»»Þ
¡ÞØß £œî ¬ÞÚ×ß»»Þ ›üÖŒ™ü¸ü : ŒµÖÖ ú»Ö Íæ»Ö ´Öë ²ÖÖÆü¸ü ãú”û “Öß•ÖÌ
ÖÖ‡Ô ?
×´Ö×−Ö : ÆÑü, †ó¯Ö †ó¯Ö úÖ™ãü×”û… ²ÖÖÓןÖ
´Ö‘µÖ »Ö֐Öã×”û…
–Þ‹Ø¥ : ‹Þ¬ß ªÕܬᥠ¡Þ«Þ¥
‘ߝßÇ© ‹ß×ß ŒÞ‚¬Ú ‹ß ? ×´Ö−Öß : ÆüÖÑ, ›üÖŒ™ü¸ü “ÖÖ“ÖÖ… ú»Ö ´Öï−Öê Íãú»Ö ´Öë
ÃÖÆêü×»ÖµÖÖêÓ êú ÃÖÖ£Ö ÖÖê»Ö-Ö¯¯Öê ÖÖ‹…
›üÖŒŸÖ¸ü : úÖ×»Ö Ããú»Ö¸êü ²ÖÖÆüÖ¸ü וÖ×−ÖÂÖ
׍ú×”û ÖÖ‡»Öã׍ú ?
£ßß : «ê, –Þ‹Ø¥ £„ªÞ»»Þ
‹Þ¬ß ªÕܬᥠªÞ䍣ޝ¼»
´ÖÖ»ÖŸÖß : ŒµÖÖêÓ ÖÖ‹ ? ²ÖÖÆü¸ü úß “Öß•ÖÌ †“”ûß
ªÞšßᥠÚǐÚÇ ŒÞ‚¬ß»»Þ −ÖÆüà ÆüÖêŸÖß… ŸÖã ŸÖÖê ´Öê¸üß ²ÖÖŸÖ −ÖÆüà
×´Ö×−Ö : ÆÑü, ›ÖŒŸÖ¸ü ´ÖˆÃÖÖ… úÖ×»Ö ÃÖã−ÖŸÖß… †²Ö ¤êüÖÖ ! ŸÖ²ÖßµÖŸÖ îúÃÖê
Íãú»Ö¸êü ÃÖÖӐִÖÖ−ÖӍú ÃÖÖ×£Ö¸êü Ö¸üÖ²Ö ÆüÖê Ö‡Ô !
Öã¯Ö“Öã¯Ö Öև׻օ
£Þ¦™à : ‹Þ«ßê‹ß ŒÞ‚¬Ú ? ¡Þ«Þ¥
‘ߝßÇ© ¢¬ Úá«ê»»Þ ™Ú ™
á£Þ ‹šÞ ¨Ú˜ß¬Úß»»Þ ˆá¡
ᛌ߬ڙ»»! á‹£ß™ß á›«
Œ¥ÞÇ á«Þ‚¬Þ»»! ›üÖŒ™ü¸ü : †ÖÆüÖ, ÖãÃÃÖÖ ´ÖŸÖ úßו֋… דÖÓŸÖÖ
´ÖÖ»ÖŸÖß : úÖ×ÆÑü׍ú ÖÖ‡»Öã ? ²ÖÖÆüÖ¸ü úß úÖê‡Ô ²ÖÖŸÖ −ÖÆüà… ¤ü¾ÖÖ‡Ô šüߍú
וÖ×−ÖÂÖ ³Ö»Ö −ÖãÆëü… ŸÖã ŸÖ ´ÖÖê ú£ÖÖ ÃÖ´ÖµÖ ¯Ö¸ü ¤üßו֋… פü−Ö ´Öë ¤üÖê ²ÖÖ¸ü
¿ÖãםֻÖã×−Ö! ‹²Öê ¤êü׏ֻÖãŸÖ… ¤êü−ÖÖ Æîü… ÃÖã²ÖÆü †Öšü ²Ö•Öê †Öî¸ü ¸üÖŸÖ
êú×´Ö×ŸÖ ¤êüÆü Ö¸üÖ¯Ö ÆüÖꇐֻÖÖ! †Öšü ²Ö•Öê… ˆ²ÖÖ»ÖÖ Æãü†Ö ¯ÖÖ−Öß ¯Öß−Öê
–Þ‹Ø¥ : Þ«Þ, ¥ÞØÜ Þ«ßê»»Þ ¡îªØ êú ×»Ö‹ ¤üßו֋… ×´Ö−Öß, †Ö•Ö ÃÖê
´ÖÖÑ úß ²ÖÖŸÖ ´ÖÖ−Ö… ²ÖÖÆü¸ü úß “Öß•ÖÌ
á«¡Þ¥ ‹ß×ß Þ«ßê»»Þ ´ÖŸÖ ÖÖ…
ˆ«ß Š‰Ç©œ •ß‹ì ª£¤ýá¥
›ßØÜ»»Þ ›ß‹Ú ›Ú‚š¥
á›á¡»»Þ ª‹Þᦠ8
”ÞᥠÞ„ ¥Þ™ß 8
”Þ᥻»Þ ªß’ÞÇÞ˜ß Çß‚¡Þ‹Ú
{ÉÉ`ö 3 41

›ßØÜ»»Þ £ßß, Þ‘ß•Þ¥Ú £Þ'


¼» ‹šÞ £Þ»»Þ ¡Þ«Þ¥
‘ߝßÇ© Þ„ ŒÞ' Þ»»Þ
›üÖŒŸÖ¸ü : †ÖÆüÖ ¸ü֐Ö−ŸÖã −ÖÖ×ÆÑü… ¾µÖßÖ
Æêü²ÖÖ¸ü ׍ú×”û −ÖÖ×ÆÑü… †ÖîÂÖ¬Ö ×šüú
ÃÖ´ÖµÖ¸êü פü†−ŸÖã… ×¤ü−֍ãú ¤ãü‡£Ö¸ü
¤êü²Öê… Ã֍úÖôû 8 ™üÖ¸êü †Öˆ ¸üÖןÖ
8 ™üÖ¸êü… ×ÃÖ—ÖÖ¯ÖÖ×Ö ×¯Ö‡²Ö֍ãú
פü†−ŸÖã… ×´Ö×−Ö †Öו֚üÖ¹ý ´ÖÖӍú
ú£ÖÖ´ÖÖ−Ö… ²ÖÖÆüÖ¸ü וÖ×−ÖÂÖ †Öˆ
ÖÖ'−ÖÖ…

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
Þê‚ −ÖÖч −Ö, −ÖÆüà
᛫ Œ¥ÞÇ ¤êüÆü Ö¸üÖ¯Ö ŸÖ²ÖßµÖŸÖ Ö¸üÖ²Ö
‹Þ¬ß úÖ×»Ö ú»Ö
¥Þ™ß¥Ú ¸üÖןָüã ¸üÖŸÖ ÃÖê
‘ó¥ •¾Ö¸ü ²ÖãÖÌÖ¸ü
áÇ” ‹Þ”ڐ×ß ¯Öê™ü úÖ™ãü×”û ¯Öê™ü ¤ãüÖ ¸üÆüÖ Æîü
¢Þ‚ ³ÖÖ‡ ³ÖÖ‡Ô
Þ‘ß‹Þ¬ß †Öו֍úÖ×»Ö †Ö•Öú»Ö
ÇÚ¥à ¯Öã¸üß ¯Öã¸ßü (‹ú ŸÖߣÖÔãÖÖ−Ö)
¬Þ£Þª Ö»ÖÖ´ÖÖÃÖ ×¯Ö”û»ÖÖ ´ÖÆüß−ÖÖ
¡›¦ß ²Ö¤ü×ôû ŸÖ²ÖÖ¤ü»ÖÖ
ª™ ÃÖŸÖ ÃÖ“Ö
ªÞÚ ÃÖ֐Öã ÃÖÖ²Öã¤üÖ−ÖÖ
”ßá‹ ×™üêú £ÖÖê›ÍüÖ ÃÖÖ
42 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

¡îªØ ¾µÖÃŸÖ ¾µÖ֍ãú»Ö ÆüÖê−ÖÖ


–Þ‹ß ›üÖ׍ú ²Öã»Ö֍ú¸ü
Þ˜Ú×ß †ÖÖã×”û »ÖÖ ¸üÆüß ÆæÑü
‘ߢ ×•Ö³Ö •Öß³Ö
Ñ Ñ †ó¯Ö †ó¯Ö £ÖÖêÍü›ÍüÖ-£ÖÖê›ÍüÖ
¡ÞØß ¬ÞÚ×ß ²ÖÖÓ×ŸÖ »Ö֐Öã×”û ˆ»Ö×™ü †Ö×ŸÖ Æîü
¡Þ«Þ¥ ‘ߝßÇ© ²ÖÖÆü¸ü וÖ×−ÖÂÖ ²ÖÖÆü¸ü úß “Öß•ÖÌ
ÚǐÚÇ Öã¯Ö“Öã¯Ö ÖÖê»ÖÖ¯¯Öê
ªÞšàᥠÃÖÖ£Ö߸êü ÃÖÖ£Ö
‹šÞ ú£ÖÖ ²ÖÖŸÖ
¢¬ ³Ö»Ö †“”ûÖ
¥ÞØÜ ¸ü֐ÖÓŸÖ㠐ÖãÃÃÖÖ ÆüÖê−ÖÖ
•ß‹ì ª£¤ýᥠךüú ÃÖ´ÖµÖ¸êü šüߍú ÃÖ´ÖµÖ ¯Öü¸ü
ªß’ÞÇÞ˜ß ×ÃÖ—ÖÖ ¯ÖÖ×Ö ˆ²ÖÖ»ÖÖ Æãü†Ö ¯ÖÖ−Öß
¡î¡«Þ¥ ‹¥ØÜ ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸ü ú¸ÓŸÖã ¾µÖ¾ÖÆüÖü¸ü úßו֋
Þ‘ß•Þ¥Ú †Öו֚üÖ¹ý †Ö•Ö ÃÖê
£Þ ´ÖÖ−Ö ´ÖÖ−ÖÖê

†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêüÆü¸üÖ‡‹…
1. £ßß¥ ᛫ Œ¥ÞÇ»»Þ
×´Ö×−Ö¸ü ¤êüÆü Ö¸üÖ¯Ö…
2. Þ‘ß ×Ü”ß „×ß»»Þ
†Ö×•Ö ”ûãû×™ü −ֈהû …
3. Þ‘ß ‹'˜ Ÿß»ªì ¤Þ„ ?
†Ö×•Ö ú'Ö †×±úÃÖË •ÖÖˆ−Ö ?
4. ¬Þ£Þªá¥ ™Þ¼»¥ ¡›¦ß á«Þ‚¬Þ»»Þ
{ÉÉ`ö 3 43

Ö»ÖÖ´ÖÖÃÖ¸êü ŸÖÖӍú¸ü ²Ö¤ü×ôû ÆüÖꇐֻÖÖ…


5. ‹Þ«ßê‹ß ŒÞ‚¬Ú ?
úÖØÆü׍ú ÖÖ‡»Öã ?
6. ªÕܬᥠ¡Þ«Þ¥ ‘ߝßÇ© ‹ß×ß ŒÞ‚¬Ú ‹ß ?
Íãú»Ö¸êü ²ÖÖÆüÖ¸ü וÖ×−ÖÂÖ ×ú×”û ÖÖ‡»Öã ׍ú ?

7. £ßß¥ ‹'˜ á«¬Þ ?


×´Ö×−Ö¸ü ú'Ö Æêü»ÖÖ ?
8. ‹Þ¬ß ¥Þ™ß¥Ú ‘ó¥ šß¬Þ»»Þ
úÖ×»Ö ¸üÖןֹý •¾Ö¸ü ×£Ö»ÖÖ…
II. ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
1) ÇÞ ‹'˜ ‹¥Ú×‹ß ? 2) £ßß¥ ‹Þ¬ß ¥Þ™ß¥Ú ‘ó¥…
†¯ÖÖ, ú'Ö ú¹ý”û׍ú ? ×´Ö×−Ö¸ü úÖ×»Ö ¸üÖןֹý •¾Ö¸ü…
¡ÞÇÞ ¬Þ ¥Þ™ß¥Ú
²ÖÖ¯ÖÖ Ö»ÖÖ ¸üÖןֹý
£„ªÞ Þ‘ß ª‹Þ¦Ú
´ÖˆÃÖÖ †Ö×•Ö Ã֍úÖôãû
á¡Þ„ ¬Þ£Þª¥Ú
²ÖÖêˆ Ö»ÖÖ´ÖÖÃÖ¹ý
£Þ¦™à Þ‘ß•Þ¥Ú
´ÖÖôûŸÖß †Öו֚üÖ¹ý
¥£¬Þ Ç«¥ ›ß¥Ú
¸ü´Ö»ÖÖ ¯ÖÆü¸ü פü−Ö¹ý
3) ™Úᣠ‹'˜ ‹¥Ú× ‹ß ? 4) ¢Þ‚ Þ«ÞØß ‹ß ?
ŸÖã´Öê ú'Ö ú¹ý”û ׍ú ? ³ÖÖ‡ −ÖÖÆüÖÛ−ŸÖ ׍ú ?
á›ŒÚ× áª
¤êüÖã”û ÃÖê
¨Ú˜Ú× ᪣Þá
¿ÖãÖã”û ÃÖê´ÖÖ−Öê
44 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Þ˜Ú× Ç߬ޣÞá
†ÖÖã”û ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê
ᛄ× –Þ‹Ø¥ ¡Þ¡Ú
¤êüˆ”û ›üÖòŒŸÖ¸ü ²ÖÖ²Öã
ᝄ× ¥ÞœÞ
−Öꈔû ¸üÖ¬ÖÖ

5) £ßß‹Ú ‹'˜ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛬ ? 6) ™Ú ™ á£Þ ‹šÞ ¨Ú˜ß¬Úß»»Þ


×´Ö×−֍ãú ú'Ö ÖÖ‡²Ö֍ãú ¤êü»Ö ? ŸÖã ŸÖ ´ÖÖê ú£ÖÖ ¿ÖãםֻÖã×−Ö»Þ
Ç—Íß¡Þ‹Ú ¡ÞÇÞ¼»
¯ÖלÍü²Ö֍ãú ²ÖÖ¯ÖÖӍú
‹¥ß¡Þ‹Ú á¡Þ„¼»
ú׸ü²Ö֍ãú ²ÖÖêˆÓú
¨Ú˜ß¡Þ‹Ú ™Þ¼»
¿ÖãםֲÖ֍ãú ŸÖÓ֍ú
á›Œß¡Þ‹Ú ¤ýÞ¼»
¤êü׏ֲÖ֍ãú µÖÖӍú
Þ˜ß¡Þ‹Ú ᪣ޝ¼»
†ÖםֲÖ֍úãú ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú
ÇÞ¼»
†¯ÖÖӍú
7) Þ‘ß•Þ¥Ú £Þ'¼» ‹šÞ £Þ … 8) ™Þ¼»¥ ¡›¦ß á«Þ‚¬Þ»»Þ
†Öו֚üÖ¹ý ´ÖÓ֍ú ú£ÖÖ ´ÖÖ−Ö… ŸÖÓ֍ú¸ü ²Ö¤ü×ôû ÆüÖꇐֻÖÖ…
¤™÷ ß ᛫ Œ¥ÞÇ
•ÖŸ−Ö ×−Ö† ¤êüÆü Ö¸üÖ¯Ö
‹Þ£ ‹¥ ‘ó¥
úÖ´Ö ú¸ü •¾Ö¸ü
‹šÞ ¨Ú˜ ǥऩÞ
ú£ÖÖ ¿ÖãÖ ¯Ö¸ü߁ÖÖ
£ ¥Œ ŒÞ‚¡Þ
´Ö−Ö ¸üÖ ÖÖ‡²ÖÖ
{ÉÉ`ö 3 45

áª¡Þ ‹¥ ¡Ú¬ß¡Þ
ÃÖê²ÖÖ ú¸ü ²Öã×»Ö²ÖÖ
III. ¾ÖÖŸÖÖÔ»ÖÖ¯Ö êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ×−Ö´−Ö ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
„›Þ«¥˜ :- £ßß¥ ᛫ _____»»Þ
×´Ö×−Ö¸ü ¤êüÆü …
£ßß¥ ᛫ Œ¥ÞÇ»»Þ
×´Ö×−Ö¸ü ¤üêüÆü Ö¸üÖ¯Ö…
1. ÇÞ ‹'˜ _____ ? 2. £ßß¥ ‹'˜
_____»»?
†¯ÖÖ ú'Ö ______… ×´Ö×−Ö¸ü ú'Ö ______…
3. –Þ‹Ø¥ŒÞÞ‹Ú _____»»Þ 4. ¢Þ‚ ‹'˜
______»»?
›üÖòŒŸÖ¸üÖÖ−Ö֍ãú _____… ³ÖÖ‡ ú'Ö _______…
5. ªá™ Þ ______»»?
ÃÖŸÖê −ÖÖ ________…
IV. úÖꚍú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö¾¤üÖêÓ êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úו֋…
1. £Úê ¤Þ„×ß… (–Þ‹Ø¥ŒÞÞ)
´ÖãÑ •Öֈה…û (›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−ÖÖ)
2. Þ‘ߋެߙ ᪠______ ¥«Ü×Øß… (ÇÚ¥à)
†Öו֍úÖ×»ÖŸÖ ÃÖê ¸üÆãü”ûÓÛŸÖ… (¯Öã¸üß)
3. £ßß‹Ú ‹Þ¬ß ______ ‘ó¥ šß¬Þ… (¥Þ™ß)
×´Ö×−֍ãú úÖ×»Ö •¾Ö¸ü ×£Ö»ÖÖ… (¸üÖןÖ)
4. ¥àÚ‹Ú ‹'˜ _______ ᛬ ? (ŒÞ‚¡Þ)
׸−Öããú ú'Ö ¤êü»Ö ? (ÖÖ‡²ÖÖ)
5. Þ‘ß•Þ¥Ú _______ ‹šÞ £Þ… (£Þ')
†Öו֚üÖ¹ý ú£ÖÖ ´ÖÖ−Ö… (´ÖÖ')
V. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯Ö׸ü¾ÖŸÖÔ−Ö úßו֋ …
46 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

„›Þ«¥˜ 1) :- £Úê Çá—Í… „›Þ«¥˜ 2) :- ᪠Çá—Í…


ˆ¤üÖÆü¸üÖ 1) :- ´ÖãÑ ¯ÖœÍêü … ˆ¤üÖÆü¸üÖ 2) :- ÃÖê ¯ÖœÍêü…
£Úê Ǘڐ×ß… ᪠Ǘځ×ß…
´ÖãÑ ¯ÖœÍåü×”û… ÃÖê ¯ÖœÍåü†×”û…
£Úê ‹á¥… ᪠‹á«…
´ÖãÑ ú¸êü…
ÃÖê úÆêü…
£Úê ŒÞˆ… ᪠Þ᪅
´ÖãÑ ÖÖ‹…
ÃÖê †ÖÃÖê…
£Úê Ç߈… ᪠ßˆ…
´ÖãÑ ×¯Ö‹…
ÃÖê ×−Ö‹…
£Úê ¤Þˆ… ᪠Þᘅ
´ÖãÑ •ÖÖ‹…
ÃÖê †ÖÖê…
£Úê ¨Úᘅ ᪠¨Úᘅ
´ÖãÑ ¿ÖãÖê…
ÃÖê ¿ÖãÖê…

„›Þ«¥˜ 3) :- £Úê ˆ«ß ¡«ß”ß Çá—Í»»Þ


ˆ¤üÖÆü¸üÖ 3) :- ´ÖãÑ ‹×Æü ²Ö×Æü×™ü ¯ÖœÍêü …
£Úê ˆ«ß ¡«ß”ß Ç—Íß¬ß »»Þ
´ÖãÑ ‹×Æü ²Ö×Æü×™ü ¯ÖלÍü×»Ö…
1. £Úê Ç™ñß‹Þ”ß ‹ßᘻ»Þ
´ÖãÑ ¯Öס֍úÖ×™ü ׍úÖê…
2. ᪠Þ' Ç߈»»Þ
ÃÖê “ÖÖ' ׯ֋…
3. ᪣Þᝠ¢Þ™ ŒÞÞØß»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê ³ÖÖŸÖ ÖÖ†ÖÛ−ŸÖ…
4. ¥£Þ ‹á¬‘‹Ú ¤Þˆ»»Þ
¸ü´ÖÖ ú»Öê•Öúãú •ÖÖ‹…
5. «¥ß ᥖÍߊ ¨Úᘻ»Þ
{ÉÉ`ö 3 47

Æü׸ü ¸êü×›ü†Öê ¿ÖãÖê…


VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öã¸êü úßו֋ …
(áÇ”, Ÿß»ª‹Ú, Œ¥ÞÇ, Þ', ‹Þ¬ß¥Þ™ß¥Ú, ÇÚ¥àá¥, ›¥‹Þ¥, Þªßá¬, ÚÇìÚÇì,
Š‰Ç©œ)
(¯Öê™ü, †×±úÃ֍ãú, Ö¸üÖ¯Ö, “ÖÖ', úÖ×»Ö¸üÖןָüã, ¯Öã¸ü߸êü, ¤ü¸üúÖ¸üü, †Ö×ÃÖ»Öê, Öã¯ÖË“Öã¯ÖüË, †ÖîÂÖ¬Ö…)
1. Þǘ _______ Ç߁ØÜ»»Þ
†Ö¯ÖÖ ׯֆӟÖã…
2. ™Úᣠ‹'˜ ¤Þ„»»?
ŸÖã´Öê ú'Ö •ÖÖˆ−Ö ?

3. £ßß¥ ᛫ »Þ
×´Ö×−Ö¸ü ¤êüÆü …
4. ˆá¡ ‹'˜ ‹Þ”ڐ×ß»»?
‹²Öê ú'Ö úÖ™ãü×”û ?
5. £ßß‹Ú ______ ‘ó¥»»Þ
×´Ö×−֍ãú •¾Ö¸ü…

6. Þ‘ß‹Þ¬ß ™ ᪠_______ ¥«ÜÞ«ÞêØß»»Þ


†Öו֍úÖ×»Ö ŸÖ ÃÖêü ¸üÆãü−ÖÖÆüÖÑןօ
7. ™Úᣠ‹'˜ ________ ŒÞ»»?
ŸÖã´Öê ú'Ö ÖÖ† ?
8. ᪣ޝ¼»¥ ÛÞ ¡«ß ______»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü −Öæ†Ö ²Ö×Æü …
9. –Þ‹Ø¥ ¡Þ¡Ú _____»»Þ
›üÖŒŸÖ¸ü ²ÖÖ²Öã …
10. –Þ‹Ø¥ ÇñߤýÞ‹Ú _____ á›á¬»»Þ
48 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

›üÖŒŸÖ¸ü ׯÖϵÖ֍ãú ¤êü»Öê…


VII. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ : £ßß‹Ú ᛬»»Þ (ŒÞ‚¡Þ)
×´Ö×−֍ãú ¤êü»Ö Þ (ÖÖ‡²ÖÖ)
£ßß‹Ú ‹'˜ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛬ ?
×´Ö×−֍ãú ú'Ö ÖÖ‡²Ö֍ãú ¤üêü»Ö ?
1. £á™ ᛬ Þ (‹¥ß¡Þ)»» 2. Þ£‹Ú ‹«ß¬ Þ
(Þ˜ß¡Þ)»
´ÖŸÖê ¤êü»Ö Þ (ú׸ü²ÖÖ) †Ö´Öãú ú×Æü»Ö Þ (†ÖםֲÖÖ)
3. ™Úᣠᝬ Þ (Ç—Íß¡Þ) 4. áª á›¬Þ Þ (ŒÞ‚¡Þ)
ŸÖã´Öê −Öê»Ö Þ (¯ÖלÍü²ÖÖ) ÃÖê ¤êü»ÖÖ Þ (ÖÖ‡²ÖÖ)
5. ᪣Þᝠá¬ Þ (ᛌߡÞ)
ÃÖê´ÖÖ−Öê Ö»Öê Þ (¤üêü׏ֲÖÖ)
VIII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ×ÆüÓ¤üß ¿Ö²¤üÖêÓ êú †Öê×›Íü†Ö ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öã¸ê úßו֋…
1. ™ÚᣠÇÞ˜ß Ç߁»»Þ („¡Þ¬Þ)
ŸÖã´Öê ¯ÖÖ×Ö ×¯Ö† (ˆ²ÖÖ»ÖÖ)
2. ‹£¦Þ ¤Þ„×ß»»Þ («ªÇÞ™Þ¬)
ú´ÖôûÖ •Öֈהû… (Æüï֟ÖÖ»Ö)
3. ᪠™ ÞªÚÞ«ÞØß»»Þ (Þ‘‹¬)
ÃÖê ŸÖ †ÖÃÖã−ÖÖÆüÛ−ŸÖ… (†Ö•Öú»Ö)
4. ¡Þ«Þ¥ ŒÞ Þ«ßê»»Þ (à‘ì)
²ÖÖÆüÖ¸ü ÖÖ† −ÖÖØÆü… (“Öß•ÖË)
5. £Þ'¼» _____ ¨Ú˜»»Þ (¡Þ™ì)
´ÖÖӍú ¿ÖãÖ… (²ÖÖŸÖË)
IX. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ÃÖÖ£Ö '‹'˜' (ú'Ö) •ÖÖê›Íü ú¸ü ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1. Þ‘ß ™Úᣠԥ‹Ú ¤Þ„×»Þ
†Ö×•Ö ŸÖã´Öê ‘Ö¸üãú •ÖÖˆ”û…
{ÉÉ`ö 3 49

2. ‹Þ¬ß £ß•Þ ŒÞ‚¬»»Þ


úÖ×»Ö ×´ÖšüÖ ÖÖ‡»Ö…
3. ¬àÞ¥ ᛫ Œ¥ÞÇ»»Þ
»Öß−ÖÖ¸ü ¤êüÆü Ö¸üÖ¯Ö…
4. ™Ú£¥ áÞ–Í ‹Þ”ڐ×ß»»Þ
ŸÖã´Ö¸ü ÖÖê›Íü úÖ™üãü×”û…
5. Þ‘ß £ÞÌÂ¥ ¡Þ¡Ú Þªßᬻ»Þ
†Ö×•Ö ´ÖÖ™ü¸ü ²ÖÖ²Öã †Ö×ÃÖ»Öê…
X. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ †Öê×›Íü†Ö †Öî¸ü ×ÆÓ¤üß êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öá ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
†Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖŒµÖ ×ÆÓ¤üß ¾ÖÖŒµÖ
™Ú ˆ‚•ß ¡ª»»Þ Æü´Ö •ÖÖ ¸üÆüß Æïü…
ŸÖã ‹‡×šü ²ÖÃÖ…
᪠‹'˜ Þªßᬠ? ´Öê¸ß ´ÖÖÑ †ÖµÖß…
ÃÖê ú'Ö †Ö×ÃÖ»Öê ?
Þᣠ¤Þ„×Ü»»Þ ×´Ö−Öß úÖê ׍úŸÖÖ²Ö ¤üÖê…
†Ö´Öê •ÖÖˆ”ãû…
á£Þ £Þ' Þªßᬻ»Þ ´Öï −ÖÆà •ÖÖ ¸üÆüß ÆæÑü…
´ÖÖê ´ÖÖ' †Ö×ÃÖ»Öê…
£ßß‹Ú ¡«ß”Þ á›¬»»Þ ŸÖæ µÖÆüÖÑ ²Öîšü…
×´Ö×−֍ãú ²Ö×Æü™üÖ ¤êü»Ö…
Þǘ ÞªØÜ»»Þ ŒµÖÖ ¾Öê †Ö‹ ?
†Ö¯ÖÖ †ÖÃÖ−ŸÖã…
£Úê ¤Þ„Þ«ßê»»Þ ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ −ÖÖ´Ö ŒµÖÖ Æîü ?
´ÖãÑ •ÖÖˆ−ÖÖ×ÆÑ…
™Ú£ Þê ‹'˜ ? †Ö¯Ö †Ö‡‹…
ŸÖã´Ö −ÖÖÑ ú'Ö ?

¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹


50 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Þ£ ªÕܬ¥ ˆ‹ Ô”˜Þ


†Ö´Ö Íæú»Ö¸ü ‹ú ‘Ö™üÖÖ
Þ£ ªÕܬ ‹”‹á¥ ×ß»»Þ ᪂ ªÕܬᥠÇñš£¥Ú ›¨£á¨ñ˜à ǤíîØ ×ß»»Þ Çñš£
á¨ñ˜àá¥
†Ö´Ö Íãú»Ö ú™üú¸êü †×”û… ÃÖê‡ Ããú»Ö¸êü ¯ÖÏ£Ö´Ö¹ý ¤ü¿Ö´ÖÁÖêÖß ¯Ö•µÖÕŸÖ †×”û… ¯ÖÏ£Ö´Ö ÁÖêÖ߸êü
Þ¦ßª ‘˜, ›óß™à¤ý á¨ñ˜àᥠ•™ß¥ß¨ ‘˜, ™ï™à¤ý á¨ñ˜àᥠ¡Þ‚¨ ‘˜,™Úší
á¨ñ˜àá¥
“ÖÖ×ôûÃÖ •ÖÖ, ׫üŸÖßµÖ ÁÖêÖ߸êü †šüןÖ׸ü¿Ö •ÖÖ, ŸÖéŸÖßµÖ ÁÖêÖ߸êü ²ÖÖ‡Ô¿Ö •ÖÖ, “ÖŸÖã£ÖÔ ÁÖêÖ߸êü
á‹Þ–߈ ‘˜,Ç°£ á¨ñ˜àᥠ•¥ ‘˜, Ç©Ç©Ö á¨ñ˜àᥠǐߨ ‘˜, ªÇØ£ á¨ñ˜àá¥
úÖê×›Íü‹ •ÖÖ, ¯ÖÓ“Ö´Ö ÁÖêÖ߸êü †šü¸ü •ÖÖ, ÂÖšü ÁÖêÖ߸êü ¯Ö×“Ö¿Ö •ÖÖ, ÃÖ¯ŸÖ´Ö ÁÖêÖ߸êü
á‹Þ–Í߈ ‘˜, Ì£ á¨ñ˜àᥠ•¥ ‘˜, ¡£ á¨ñ˜àᥠ™ß¥ß¨ ‘˜, ›¨£
á¨ñ˜àá¥
úÖê×›Íü‹ •ÖÖ, †Â™ü´Ö ÁÖêÖ߸êü †šü¸ü •ÖÖ, −Ö²Ö´Ö Á֝Ö߸êü ןÖ׸ü¿Ö •ÖÖ, ¤ü¿Ö´Ö ÁÖêÖ߸êü
á•‚¨ ‘˜ Çß¬Þ Ç—ÍØß»»Þ Þ£ ªÕܬ¥ ÇñœÞ ¨ß¤©‹¼» Þê ¥á£¨ ›Þª»»Þ ™Þ¼»
ªÐÂà £œî
†šêü‡¿Ö •ÖÖ ׯֻÖÖ ¯ÖœÍüÛ−ŸÖ… †Ö´Ö Íãú»Ö¸ü ¯ÖϬÖÖ−Ö ×¿ÖÖÓúú −ÖÖÑ ¸ü´Öê¿Ö ¤üÖÃÖ… ŸÖÖӍú áÖß ´Ö¬µÖ
Þ£ ªÕܬ¥ ¨ß¤©¤ýß™ñà»»Þ ™Þ¼» Þê „£ç¦Þ»»Þ ™Þ¼» ’߁ Þê ’Úß»»Þ ªßˆ Þ£ ªÕܬá¥
™ï™à¤ý
†Ö´Ö Íãú»Ö¸ü ׿ցÖ×µÖ¡Öß… ŸÖÖӍú −ÖÖÑ ˆÙ´ÖôûÖ… ŸÖÖӍú ×—Ö† −ÖÖÑ —Öã×−Ö… ×ÃÖ‹ †Ö´Ö Íãú»Ö¸êü ŸÖéŸÖßµÖ
á¨ñ˜àᥠÇá—Í»»Þ ጦ×Ü”ß ª£¤ýᥠª¡Ú Ç߬ޣÞᝠ¡Þ«Þá¥ áŒ¦ß¡Þ‹Ú ¤ÞÞØß»»Þ
›ßá
ÁÖêÖ߸êü ¯ÖœÍêü… Öêôû”ûã ×™ü ÃÖ´ÖµÖ¸êü ÃÖ²Öã ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ²ÖÖÆüÖ¸êü Öê×ôû²Ö֍ãú •ÖÖ†ÖÛ−ŸÖ… פü−Öê
’Úß áŒ¦×Ü”ß ª£¤ýᥠጦ Ç–Í߁ÞᥠǖÍߍ¬Þ»»Þ ™Þ'¥ áÞ– Œ˜ØßÞ á«Þ‚ ¥‹Ø
—Öã×−Ö Öêôû”ûã ×™ü ÃÖ´ÖµÖ¸êü Öêôû ¯Ö×›üÍü†ÖÖ¸êü ¯Ö×›ÍüÖ»ÖÖ… ŸÖÖ¸ü ÖÖê›Íü ÖÓ×›ü†Ö ÆüÖê‡ ¸üŒŸÖ
¡Þ«Þ¥ß¬Þ»»Þ ™Þ'¥ £Þ' ¡«Ü™ ¡îªØ á«Þ‚ –Þ‹Ø¥ŒÞÞ‹Ú ᝂá¬»»Þ ᪕Þá¥
ªí£Þá
²ÖÖÆüÖ׸ü»ÖÖ… ŸÖÖ¸ü ´ÖÖ' ²ÖÆãüŸÖ ²µÖÃŸÖ ÆüÖê‡ ›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−Ö֍ãú −ÖꇐֻÖê… ÃÖêšüÖ¸êü −ÖÃÖÔ´ÖÖ−Öê
’ڝߥ Œ˜ØßÞ‹Ú ªŸ»Þ‹¥ß Š‰Ç©œ ¬Þ‚ᬠÇÚ˜ß –Þ‹Ø¥¼» ‹«ß¡Þ ÚªÞᥠ”ߔޝªì
—Öã×−Ö¸ü ÖÓ×›ü†Öãú ÃÖ±ú֍ú׸ü †ÖîêÂÖ¬Ö »ÖÖÖ‡»Öê ¯Öã×Ö ›üÖŒŸÖ¸Óüú ú×Æü²ÖÖ †−ÖãÃÖÖ¸êü ×™ü™üÖ−ÖÃÖË
‚äá‘‹ªì á›á¬»»Þ –Þ‹Ø¥ Ç¥Þ£¨í ‹á¬, £îÞ–ÍÞ£ ! Þǘ ›ß‹Ú 3 š¥ ‹¥ß
{ÉÉ`ö 3 51

Š‰Ç©œ
‡Ó•ÖêŒÃÖ−Ö ¤êü»Öê… ›üÖŒŸÖ¸ü ¯Ö¸üÖ´Ö¿ÖÔ ú»Öê, ´µÖÖ›ÍüÖü´Ö ! †Ö¯ÖÖ פü−֍ãú ןÖ×−Ö£Ö¸üú׸ü †ÖîÂÖ¬Ö
•ß‹ì ª£¤ýᥠá›á¡ Š ™Þ ªÞ¾»á¥ ªÞÚ›ÞÞ Š ªß’ÞÇÞ˜ß Çß‚¡Þ‹Ú á›á¡»» …
ךüú ÃÖ´ÖµÖ¸êü ¤êü²Öê †Öê ŸÖÖ ÃÖÖӐָêü ÃÖ֐Öã¤üÖ−ÖÖ †Öê ×ÃÖ—ÖÖ¯Ö֝Öß ×¯Ö‡²Ö֍ãú ¤êü²Öêú…
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
ªÞ£÷ÞᥠÃÖÖ´−ÖÖ¸êü ÃÖÖ´Ö−Öê
–Þ‹Ø¥ŒÞÞ ›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−ÖÖ ›üÖòŒ™ü¸üÖÖ−ÖÖ,
†Ã¯ÖŸÖÖ»Ö
á‘á‘¡ÞÇÞ •Öê•Öê²ÖÖ¯ÖÖ ¤üÖ¤üÖ•Öß
áªÇ”‹Ú ÃÖê¯Ö™üãú ˆÃÖ ŸÖ¸ü±Ìú
¡Ú—Íà ²ÖãœÍüß ²ÖæœüÍß
áª•ß ÃÖêךü ¾ÖÆüÖÑ
ˆ Þ–Í‹Ú ‹ †Ö›Íüãú ‡ÃÖ ŸÖ¸ü±ú
›ÚÔí”˜Þ ¤ãü‘ÖÔ™üÖÖ ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ
ˆá¡ ‹²Öê †²Ö
ªí£Þᝠ−ÖÃÖÔ´ÖÖ−Öê −ÖÃÖí
á¥Þà ¸üÖêÖß ¸üÖêÖß
¡”ß‹Þ ²Ö×™üúÖ ÖÖê»Öß
áÞ–Í ÖÖê›üÍ ™üÖѐÖ
«Þ™ ÆüÖŸÖ ÆüÖ£Ö
Ç”ß ¯Ö×™ü ¯Ö¼üß
¡Þ´ßᬠ²ÖÖÛ−¬Ö»Öê ²ÖÖÓ¬Ö ×¤üµÖÖ
áªÇÞጠÃÖê¯Ö֏Öê ˆÃÖŸÖ¸ü±Ìú

†³µÖÖÃÖ
52 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

I. †−Öã“”êû¤ü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë úêú ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. ™£ ªÕܬ¥ ÇñœÞ ¨ß¤©‹¼» Þ£ ‹'˜ ?
ŸÖ´Ö Íãú»Ö¸ ¯ÖϬÖÖ−Ö ×¿ÖÖÓúú −ÖÖ´Ö ú’Ö?
2. ªÕܬᥠá‹á™ á¨ñ˜à ǤíîØ ×ß ?
Íãú»Ö¸êü êúŸÖê ÁÖêÖß ¯Ö•µÖÕŸÖ †×”û ?
3. ጦ×Ü”ß ª£¤ýᥠÇ߬ޣÞᝠ‹'˜ ‹¥Øß ?
Öêôû”ãû×™üü ÃÖ´ÖµÖ¸êü ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ú’Ö ú¸üÓÛŸÖ ?
4. ’Úß ‹ßˆ ?
—Öã×−Ö ×ú‹ ?
5. ›ßᝠጦ×Ü”ß ª£¤ýᥠ’ڝߥ ‹'˜ á«¬Þ ?
üפü−Öê Öôû”ãû×™üü ÃÖ´ÖµÖ¸êü —Öã×−Ö¸ü ú'Ö Æêü»ÖÖ?
6. Çñšá£ ªí£Þᝠ’ڝߥ ‹'˜ ‹á¬ ?
¯ÖÏ£Ö´Öê −ÖÃÖÔ´ÖÖ−Öê —Öã×−Ö¸ü ú'Ö ú»Öê ?
7. –Þ‹Ø¥¼» ‹«ß¡Þ ÚªÞᥠªí£ÞᝠÇÚ˜ß ‹'˜ ‹á¬ ?
›üÖŒŸÖ¸Óüú ú×Æü²ÖÖ †−ÖãÃÖÖ¸êü −ÖÃÖÔ´ÖÖ−Öê ¯Öã×Ö ú’Ö ú»Öê ?

II. ‘ú’ †Öî¸ü ‘Ö’ ÖÓ›ü ´Öë פü‹ Ö‹ †Öê×›Íü†Ö †Öî¸ü ×ÆüÓ¤üß êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…

ú Ö
ˆ‚ ‹‡ ˆÃÖ ŸÖ¸ü±Ìú
ˆ•ß ‹×šü †²Ö
áªÇ”‹Ú ÃÖê¯Ö™üãú †¸êü
᪂ ÃÖê‡ ‡ŸÖ−ÖÖ
áª•ß ÃÖêךü ¾ÖÆüÖÑ
ˆá™ ‹ŸÖê µÖÆü
á«‚ Æêü‡ µÖÆüÖÑ
ˆá¡ ‹²Öê ¾ÖÆü
{ÉÉ`ö 3 53

III. ×ÆüÓ¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…


Þ£ á‘á‘¡ÞÇÞ¼»¥ ‹Þ¬ß ›ÚÔí”˜Þ á«¬Þ»»Þ ™Þ¼»¥ áÞ–Í ‹Þ”ڐ×ß»»Þ ¢Þî¡¨™ã Þ£
Ô¥
†Ö´Ö •Öê•Öê²ÖÖ¯ÖÖӍú¸ü úÖ×»Ö ¤ãü‘ÖÔ™üÖÖ Æêü»ÖÖ… ŸÖÖӍú¸ü ÖÖê›Íü úÖ™ãü×”û… ³Ö֐µÖ¾Ö¿ÖŸÖ„ †Ö´Ö ‘Ö¸ü
ªÞ£÷Þᥠ«ßê áÞ”߈ ¡–Í –Þ‹Ø¥ŒÞÞ šß¬Þ»»Þ Þᣠ™Þ¼Ú» ᪂ –Þ‹Ø¥ŒÞÞ‹Ú
ᝂ¬Ú»»Þ
ÃÖÖ´−ÖÖ¸êü ØÆü ÖÖê×™ü‹ ²Ö›Íü ›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−ÖÖ ×£Ö»ÖÖ… †Ö´Öê ŸÖÖӍãú ÃÖê‡ ›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−Ö֍ãú −ÖꇐֻÖã…
–Þ‹Ø¥ ™Þ¼»¥ áÞ–Í Ç¥à¤©Þ ‹á¬»»Þ ™ÞÇᥠªí£Þá Ç”ß ¡Þ´ßᬻ»Þ Ôá¥
ŒÞ‚¡Þ
›üÖŒŸÖ¸ü ŸÖÖӍú¸ü ÖÖê›Íü ¯Ö¸ü߁ÖÖ ú»Öê… ŸÖÖ¯Ö¸êü −ÖÃÖÔ´ÖÖ−Öê ¯Ö×™ü ²ÖÖÓÛ¬Ö»Öê… ‘Ö¸êü ÖÖ‡²ÖÖ
ÇÞ‚ê –Þ‹Ø¥ Š‰Ç©œ á›á¬»»Þ Þ£ á‘á‘¡ÞÇÞ ‹ß×ß ª£¤ý œ¥ß –Þ‹Ø¥ŒÞÞá¥
¡ß¨ñÞ£
¯ÖÖ‡Ñ ›üÖŒŸÖ¸ü †ÖîÂÖ¬Ö ¤êü»Öê… †Ö´Ö •Öê•Öê²ÖÖ¯ÖÖ ×ú×”û ÃÖ´ÖµÖ ¬Ö׸ü ›üÖŒŸÖ¸üÖÖ−ÖÖ¸êü ×¾ÖÁÖÖ´Ö
áá¬»»Þ ÔÆÂÞˆ ÇᥠÞᣠ™Þä‹Ú œ¥ß Ô¥‹Ú ៻¥ßÞªß¬Ú»»Þ
−Öê»Öê… ‘ÖÓ™üÖ‹ ¯Ö¸êü †Ö´Öê ŸÖÖӍãú ¬Ö׸ü ‘Ö¸üãú ±êú׸ü †Ö×ÃÖ»Öã…
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …
´Öê¸üß ÃÖÆêü»Öß úß ŸÖ²ÖßµÖŸÖ Ö¸üÖ²Ö Æãü‡Ô… ²ÖãÖÖ¸ü Æãü†Ö… ¯ÖÖÃÖ ´Öë úÖê‡Ô ›üÖòŒ™ü¸ü −ÖÆà £Öê… ‡ÃÖ×»Ö‹ Æü´Ö
²ÖÖ•ÖÌÖ¸ Ö‹… ¾ÖÆüÖÑ ‹ú ²Ö›Íêü ›üÖòŒ™ü¸ü £Öê…ü ¾Öê ´Öê¸êü ׯ֟ÖÖ•Öß êú ×´Ö¡Ö £Öê… ¾Öê ´Öê¸êü ×»Ö‹ ׯ֟ÖÖ êú ÃÖ´ÖÖ−Ö
£Öê… Æü´Ö ¤üÖê−ÖÖë ˆ−֍êú ¯ÖÖÃÖ Ö‡Õ… ˆ−ÆüÖêÓ−Öê ´Öê¸üß ÃÖÆêü»Öß úß •ÖÖÑ“Ö úß… ˆÃ֍úÖê ãú”û ¤ü¾ÖÖ ¤üßü… †Öî¸ü
‹ú ¤ü¾ÖÖ Æü´Ö ¤æüúÖ−Ö ÃÖê »Öà… Æü´Ö ÆüÖòÙü»Ö »ÖÖîü™ü †Ö‹… ´Öê¸üß ÃÖÆêü»Öß −Öê ×ÃÖ±Ôú ¤æü¬Ö †Öî¸ü ±ú»Ö ÖÖ‹…
ˆÃÖ−Öê “ÖÖ¾Ö»Ö ¸üÖê™üß ÖÖ−ÖÖ ú´Ö ú¸ü פüµÖÖ… ¤üÖê פü−Ö êú ²ÖÖü¤ü ¾ÖÆü šüߍú Æüãü‡Ô… †²Ö ¾ÖÆü ²ÖÆãüŸÖ Öã¿Ö Æîü…
V. †¯Ö−Öê ÖÖÑ¾Ö êú ׍úÃÖß †Ã¯ÖŸÖÖ»Ö êú ²ÖÖ¸êü ´Öë †Öê×›Íü†Ö ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖ †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ¤üÖê ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü …
(1) 1. ᪙ ªÞÚ ”ßá‹ Çß‚¬Þ»»Þ ˆÃÖ−Öê ŸÖÖê •Ö̸üÖ ÃÖÖ ÃÖÖ²Öæ¤üÖ−ÖÖ ×¯ÖµÖÖ…
ÃÖêŸÖ ÃÖ֐Öã ×™üêú ׯև»ÖÖ…
2. ™Ú ™ á£Þ ‹šÞ ¨Ú˜ß¬Úß»»Þ ŸÖã´Ö−Öê ŸÖÖê ´Öê¸üß ²ÖÖŸÖ −ÖÆüà ÃÖã−Öß…
ŸÖã ŸÖ ´ÖÖê ú£ÖÖ ¿ÖãםֻÖã×−Ö…
54 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

3. ™Ú ‹Þ«ßê‹ß ŒÞ‚¬Ú»»? ŸÖæ−Öê ŒµÖÖë ÖÖµÖÖ ?


ŸÖ㠍úÖ×ÆüÑ׍ú ÖÖ‡»Öã ?
4. ‹Þ¬ß ¥Þ™ß¥Ú ‘ó¥ šß¬Þ»»Þ ú»Ö ¸üÖŸÖ ÃÖê ²ÖãÖÌÖ¸ü £ÖÖ…
úÖ×»Ö ¸üÖןֹý •¾Ö¸ü ×£Ö»ÖÖ…
(2) 1. £ßß‹Ú ‹'˜ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛬ ? ×´Ö−Öß úÖê ŒµÖÖ ÖÖ−Öê úÖê פüµÖÖ ?
×´Ö×−֍ãú ú'Ö ÖÖ‡²Ö֍ãú ¤êü»Ö ?
2. ªß’ÞÇÞ˜ß Çß‚¡Þ‹Ú ‹»«ßᬻ»Þ ˆ²ÖÖ»ÖÖ ¯ÖÖ−Öß ¯Öß−Öê úÖê ²ÖÖê»Öê…
×ÃÖ—ÖÖ¯ÖÖ×Ö ×¯Ö‡²Ö֍ãú ú×Æü»Öê…
ˆ¯ÖµÖÔãŒŸÖ (1) ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ³ÖæŸÖúÖ»Ö ×ÎúµÖÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… †Öê×›Íü†Ö ´Öë ³ÖæŸÖúÖ»Ö úß
׍ÎúµÖÖ êú ¯ÖϵÖÖêÖ ´Öë ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö '-‚¬' (-‡»Ö), '-‚¬ß' (-‡×»Ö), '-¬ß' (-×»Ö), '-¬Þ'
(-»ÖÖ), '-‚¬Þ' (-‡»ÖÖ), '-á¬' (-»Öê), '-‚á¬' (-‡»Öê) ¯ÖÏŸµÖµÖ •ÖÖê›Íêü •ÖÖŸÖê Æïü… ¯Öã¹ýÂÖ †Öî¸ü ¾Ö“Ö−Ö êú
†−ÖãÃÖÖ¸ü ׍ÎúµÖÖ úÖ ºþ¯Ö ²Ö¤ü»Ö •ÖÖŸÖÖ Æîü…
‹ú¾Ö“Ö−Ö ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö
ˆ¢Ö´Ö¯Öã¹ýÂÖ £Úê ŒÞ‚¬ß»»Þ ´Öï−Öê ÖÖµÖÖ… ÞᣠŒÞ‚¬Ú»»Þ Æü´Ö−Öê ÖÖµÖÖ…
´ÖãÑ Öև׻օ †Ö´Öê ÖÖ‡»Öã…
ÞᣣÞᝠŒÞ‚¬Ú»»Þ Æü´Ö−Öê ÖÖµÖÖ…
†Ö´Öê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡»Öã…
´Ö¬µÖ´Ö¯Öã¹ýÂÖ ™Ú ŒÞ‚¬Ú»»Þ ŸÖæ−Öê ÖÖµÖÖ… ™ÚᣣÞᝠŒÞ‚¬»»Þ ŸÖã´Ö(»ÖÖêÖÖêÓ) −Öê
ÖÖ‹…
ŸÖ㠏ÖÖ‡»Öã… ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡»Ö…

™ÚᣠŒÞ‚¬»»Þ ŸÖã´Ö−Öê ÖÖµÖÖ… ™Úá£ý£ÞᝠŒÞ‚¬»»Þ ŸÖã´Ö(»ÖÖêÖÖêÓ) −Öê


ÖÖ‹…
ŸÖã´Öê ÖÖ‡»Ö… ŸÖã´³Öê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡»Ö…
Þǘ ŒÞ‚ᬻ»Þ †Ö¯Ö ÖÖ‹ Þǘ£ÞᝠŒÞ‚ᬻ»Þ †Ö¯Ö (»ÖÖêÖÖêÓ)
ÖÖ‹…
†Ö¯ÖÖ ÖÖ‡»Öê… †Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê ÖÖ‡»Öê…
†−µÖ¯Öã¹ýÂÖ áª ŒÞ‚¬Þ»»Þ ˆÃÖ−Öê ÖÖµÖÖ… ᪣ÞᝠŒÞ‚ᬻ»Þ ˆ−ÆüÖë−Öê ÖÖµÖÖ…
ÃÖê ÖÖ‡»ÖÖ… ÃÖê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡»Öê…
{ÉÉ`ö 3 55

(1.2) †Öî¸ü (1.3) ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ³ÖæŸÖúÖ»Ö êú ×−ÖÂÖê¬ÖÖ£Öԍú †Öî¸ü ¯ÖÏ¿−ÖÖ£Öԍú ºþ¯Ö פü‹ Ö‹ Æüïü…
†Öê×›Íü†Ö ´Öë ×−ÖÂÖê¬ÖÖ£Öԍú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë 'ß' (×−Ö) †Öî¸ü 'Þ«ßê' (−ÖÖ×ÆÑ) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ ¨Ú˜ß¬Úß»»Þ −ÖÆà ÃÖã−ÖÖ…
¿ÖãםֻÖã×−Ö…
¨Ú˜ß¬ÚÞ«ßê −ÖÆüà ÃÖã−ÖÖ…
¿ÖãםֻÖã−ÖÖ×ÆÑ…
¯ÖÏ¿−ÖÖ£Öԍú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤üÖë '‹'˜' (ú'Ö), '‹Þ«ßê‹ß' (úÖ×ÆÑ׍ú) ŸÖ£ÖÖ
'‹ß' (׍ú) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü…
(1.4) êú ¾ÖÖŒµÖ ´Öë '×ß' (†×”û) ´Öë Æîü /úÖ, úß, êú Æüîü ׍ÎúµÖÖ êú ³ÖæŸÖúÖ»Ö úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ³Öß Æãü†Ö Æîü…
•ÖîÃÖê :- ×ß Æîü šß¬Þ £ÖÖ
†×”û ×£Ö»ÖÖ
(2.1) ŸÖ£ÖÖ (2.2) ¾ÖÖŒµÖÖë (2) ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú 'ŒÞ‚¡Þ‹Ú' (ÖÖ‡²Ö֍ãú), 'ÖÖ−Öê úÖê' 'Çß‚¡Þ‹Ú'
(ׯև²Ö֍ãú) '¯Öß−Öê úÖê' ׍ÎúµÖÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… µÖê ×ÆÓ¤üß ´Öë ‘ÖÖ−Öê êú ×»Ö‹’, ‘¯Öß−Öê êú ×»Ö‹’
êú ÃÖ´ÖÖ−Ö Æïü… µÖê ׍ÎúµÖÖ ºþ¯Ö ׍ÎúµÖÖ êú úŸÖÖÔ êú ˆ§êü¿µÖ úÖ ²ÖÖê¬Ö ú¸üÖŸÖê Æïü…
¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋ ׍ú †Öê×›Íü†Ö ´Öë ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ ´Öë '-‚¡Þ' (-‡²ÖÖ) »ÖÖ֍ú¸ü ׍ÎúµÖÖ£Öԍú ÃÖÓ–ÖÖ ²Ö−ÖŸÖß Æîü…
‹êÃÖß ÃÖÓ–ÖÖ†Öëêú ÃÖÖ£Ö '-‹Ú' (-ãú) ¯ÖÏŸµÖµÖ »ÖÖ֍ú¸ü ׍ÎúµÖÖ úÖ ˆ§êü¿µÖ פüÖÖ−Öê ¾ÖÖ»Öê ºþ¯Ö ²Ö−ÖŸÖê Æïü,
•ÖîÃÖê: (-ÖÖ + -‡²ÖÖ + -ãú) = 'ŒÞ‚¡Þ‹Ú' (ÖÖ‡²Ö֍ãú)… ×ÆüÓ¤üß ´Öë ‹êÃÖê ºþ¯Ö ²Ö−ÖÖ−Öê êú ×»Ö‹ ´Öæ»Ö
׍ÎúµÖÖ ´Öë '†Ö−ÖÖ + êú ×»Ö‹' »ÖÖÖŸÖê Æüïü… •ÖîÃÖê: †Ö−ÖÖ + úêú ×»Ö‹ = †Ö−Öê êú ×»Ö‹…
II. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ´Ö−Öã嵅 êú †ÓÖ¾ÖÖ“Öß ¿Ö²¤ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ Æïü…
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
¨¥à¥ ¿Ö¸ü߸ü ¿Ö¸ü߸ü / ¤êüÆü
᛫ ¤êüÆü ¤êüÆü / ¿Ö¸ü߸ü
£Ú˜Ø ´ÖãÓ›Íü ×ÃÖ¸ü
áÞ–Í ÖÖê›Íü ™üÖѐÖ
«Þ™ ÆüÖŸÖ ÆüÖ£Ö
áÇ” ¯Öê™ü ¯Öê™ü
‘ߢ ×•Ö³Ö •Öß³Ö
›ÞØ ¤üÖÓŸÖ ¤üÖÑŸÖ
Š• †Öêšü †ÖêÓšü
56 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÞŒß †Ö×Ö †ÖяÖ


‹Þ úÖ−Ö úÖ−Ö
Þ‹ −Ö֍ú −Ö֍ú
ÆÂÞ †Ó™üÖ ú´Ö¸ü
Þ¾Ú»•ß †ÖѐÖãšüß ˆÑÖ»Öß
Þ˜ÖÜ †ÖÑšãü ‘Öã™ü−ÖÖ
‹ÇÞ¦ ú¯ÖÖôû ´ÖÖ£ÖÖ
Þ¬ ÖÖ»Ö ÖÖ»Ö
×Þ™ß ”ûÖ×ŸÖ ”ûÖŸÖß / ÃÖß−ÖÖ
‘äÔ •ÖÓ‘Ö •ÖÖÑ‘Ö
Œ −ÖÖ −Ö֏Öæ−Ö
Þ‹ÇÚ–ÍÞ −Ö֍ú¯Öã›ÍüÖ −Ö£Ö−ÖÖ
ÇÞ”ß ¯ÖÖ×™ü ´ÖãÑÆü
ÇÞ› ¯ÖÖ¤ü ¯Öî¸ü
56 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÇÞ•ø
4
¯ÖÖšü
Š–Íß¨à Þ ᛌߡÞ
†Öê×›üÍ¿Öß −ÖÖ“Ö ¤êü׏ֲÖÖ †Öê×›üÍ¿Öß −ÖéŸµÖ ¤êüÖëÖê

ªÐÂà : ¨Ú˜ ! ‹Þ¬ß ªÛÞ ¯ÖŸ−Öß : ÃÖã−ÖÖê ! ú»Ö ÃÖæ“Ö−ÖÖ ³Ö¾Ö−Ö ´Öë ‘ãú´ÖÖ¸ü-
¢¡á¥ '‹Ú£Þ¥ „ªþ¡' ˆŸÃÖ¾Ö’ ÆüÖêÖÖ …
á«¡»»Þ
áÖß : ¿ÖãÖ! úÖ×»Ö ÃÖæ“Ö−ÖÖ ³Ö²Ö−Ö¸êü
'ãú´ÖÖ¸ü ˆŸÃÖ¾Ö' Æêü²Ö… {ÉÊiÉ : ºÉSÉ ! CªÉÉ Eò±É 'EÖò¨ÉÉ®ú {ÉÚÌhɨÉÉ' ½èþ
ªóÞ£à : ªá™! ‹Þ¬ß ‹'˜ '‹Ú£Þ¥ ?
ÇÛ˜Ùç£Þ' ?
þÖÖ´Öß : ÃÖŸÖê ! úÖ×»Ö ú'Ö 'ãú´ÖÖ¸ü
¯ÖæִٝÖÖ'?
{ÉixÉÒ : CªÉÉ ÊiÉÊlÉ ¦ÉÒ ¦ÉÚ±É MÉB ? +ÉìÊ¡òºÉ ºÉä
ªÐÂà : ‹'˜ ™ßšß ¡ß ¢Ú¬ß¬»»»? ¶ÉÒQÉ +É+ÉäMÉä * ¶ÉÉ¨É EòÉä ºÉÚSÉxÉÉ-
Ÿß»ª¥Ú ¨àÔñ Þªß¡»»Þ ¦É´ÉxÉ VÉÉBÄMÉä* ¨ÉÖZÉä +ÉäÊc÷öÉÒ xÉÞiªÉ
ªäœîÞá¡á¦ 'ªÛÞ ¢¡' näùJÉxÉÉ ¤É½ÖþiÉ +SUôÉ ±ÉMÉiÉÉ ½èþ * ´É½þÉÄ
¤ß¡Þ»»Þ £á™ Š–Íß¨à Þ +ÉäÊc÷¶ÉÒ xÉÞiªÉ ½þÉäMÉÉ*
á›Œß¡Þ‹Ú ¢Þ¥ß ¢¬¬Þ፻»Þ
áª•ß Š–Íß¨à Þ á«¡»»Þ
áÖß : ú'Ö ןÖ×£Ö ×²Ö ³Öã׻֐ֻÖ?
†×±úÃÖ¹ý ¿Öß‘ÖÐ †Ö×ÃÖ²Ö…
ÃÖÓ¬µÖÖ²Öêôûê ÃÖæ“Ö−ÖÖ ³Ö²Ö−Ö ×•Ö²ÖÖ…
´ÖŸÖê †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö ¤üêü׏ֲÖ֍ãú
{ÉÉ`ö 4 57

³ÖÖ׸ü ³Ö»Ö»Ö֐Öê… ÃÖêךü †Öê×›Íü¿Öß


−ÖÖ“Ö Æêü²Ö…
ªóÞ£à : £Úê ¤ß¡ß, ™Úᣠ™ ¤ß¡,
Ç߬ޣÞᝠ‹'˜ ¤ßá¡? {ÉÊiÉ : ¨Éé VÉÉ>ÄðMÉÉ, iÉÖ¨É VÉÉ+ÉäMÉÒ, CªÉÉ ¤ÉSSÉä
¦ÉÒ VÉÉBÄMÉä ?
þÖÖ´Öß : ´ÖãÑ ×•ÖײÖ, ŸÖã´Öê ŸÖ ×•Ö²Ö;
ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ú'Ö וֲÖê ?
ªÐÂà : «ê, Þᣠª£áªØ
{ÉixÉÒ : ½þÉÄ, ½þ¨É ºÉ¤É VÉÉBÄMÉä* nùÒ{ÉÉ +Éè®ú
¤ß¡Þ»»Þ ›àÇÞ, ¬ßÇÞ ™ Š– ʱÉ{ÉÉ iÉÉä +ÉäÊc÷¶ÉÒ xÉÞiªÉ ºÉÒJÉ ®ú½þÒ
Íß¨à Þ ¨ßŒÚ×Øß»»Þ ᪣Þᝠ½éþ* ´Éä (±ÉÉäMÉ) •Ö֋ѐÖà… Ë{ÉEòÒ PÉ®ú ¨Éå
¤ßá¡»»Þ Ç߼߻ Ôᥠ®ú½äþMÉÒ* ´É½þ xɽþÓ VÉÉBMÉÒ*
¥«ß¡»»Þ ᪠¤ß¡ß»»Þ
áÖß : ÆÑü, †Ö´Öê ÃÖ´ÖßÖê וֲÖÖ… ¤ü߯ÖÖ,
×»Ö¯ÖÖ ŸÖ †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö
׿֏Öã”ûÛ−ŸÖ… ÃÖê´ÖÖ−Öê וֲÖê… Ø¯Ö׍ú
‘Ö¸êü ¸ü×Æü²Ö… ÃÖê וֲÖ×−Ö…
Ë{ÉEòÒ : Ê{ÉiÉÉVÉÒ, ¨Éé VÉÉ>ÄðMÉÒ*
Ç߼߻ : ¡ÞÇÞ, £Úê ¤ß¡ß»»Þ
دÖ׍ú : ²ÖÖ¯ÖÖ ´ÖãÑ ×•Öײօ
ʱÉ{ÉÉ : iÉÚ iÉÉä EÖòUô xɽþÓ ºÉ¨ÉZÉäMÉÒ* CªÉÉå
¬ßÇÞ : ™Ú' ™ ‹ß×ß ¡Ú’ߡڝ߻»Þ ‹Þ«ßê‹ß VÉÉBMÉÒ?
¤ß¡Ú ?
×»Ö¯ÖÖ : ŸÖã’ŸÖ ×ú×”û ²Öã×—Ö²Öã×−Ö úÖ×ÆÑ׍ú
וֲÖã ? Ë{ÉEòÒ : ´É½þÉÄ CªÉÉ-CªÉÉ ½þÉäMÉÉ ? nùÒnùÒ,
Ç߼߻ : ‹'˜ ª¡Ú áª•ß á«¡‹ß ? ªÉ½þ +ÉäÊc÷÷ºÉÒ xÉÞiªÉ CªÉÉ ½þèþ ?
‚ˆ Š–Íß¨Þ Þ ‹'˜ ‹ß
ÇÞ ?
دÖ׍ú : ú'Ö ÃÖ²Öã ÃÖêךü Æêü²Ö׍ú ? ‡‹
ʱÉ{ÉÉ : +ÉäÊc÷¶ÉÒ xÉÞiªÉ +Éäc÷Ò¶ÉÉ EòÉ BEò
†Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö ú’Ö ׍ú †¯ÖÖ ? |ÉʺÉrù xÉÞiªÉ ½è* iÉÚ VÉÉBÊMÉ iÉÉä
¬ßÇÞ : Š–Íß¨à Þ Š–Íߨޥ áÞá” näùJÉäMÉÒ* ´É½þÉÄ xÉÉSÉxÉä´ÉɱÉä (xÉiÉÇEò-
Çñªß·© Þ»»Þ ™Ú á¬ xÉiÉÇÊEòªÉÉÄ) +ÉäÊc¶ÉÒ xÉÉSÉ xÉÉSÉåMÉä*
ᛌߡڻ»Þ ᪕ÞᥠÞß¡Þ
58 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Ç߬ވ (±í‹-±í‹à) Š–Íߨà


Þ Þßá¡»»Þ
×»Ö¯ÖÖ : †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö †Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü ÖÖê™êü
¯ÖÏ×ÃÖ¨ü −ÖÖ“Ö… ŸÖ㠐ֻÖê ¤êü׏ֲÖã…
ÃÖêšüÖ¸êü −ÖÖדֲÖÖ ×¯Ö»ÖÖ‹ (−ÖŸÖԍú- Ë{ÉEòÒ : ´Éä ±ÉÉäMÉ CªÉÉ-CªÉÉ {ɽþxÉåMÉä ?
−ÖŸÖԍúß) †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö −ÖÖדֲÖê…
Ç߼߻ : ᪣Þᝠ‹'˜ ‹'˜ ª¡Ú
Çß´ßá¡»»? ʱÉ{ÉÉ : ´Éä +ÉäÊc÷¶ÉÒ ºÉÉc÷Ò {ɽþxÉåMÉä* ±Éc÷EòÒªÉÉÄ
دÖ׍ú : ÃÖê´ÖÖ−Öê ú'Ö ú'Ö ÃÖ²Öã ׯÖÓ׬ֲÖê… ¨ÉÉlÉä {É®ú ¡Úò±ÉÉå EòÒ ]õÉʽþ+É ±ÉMÉÉBÄMÉÒ*
iÉÉ®úEòºÉÒ “ÖæÊc÷ªÉÉÄ, ½þÉ®ú iÉlÉÉ
¬ßÇÞ : ᪣ÞᝠŠ–Íß¨à ¨Þ—Íà ¨ÉÉlÉɨÉÊhÉ {ɽþxÉåMÉä* Eò¨É®ú {É®ú SÉÉÄnùþÒ
Çß´ßá¡»»Þ ’߁£Þᝠ£Ú˜ØᥠEòÒ Eò¨É®ú {É]Âõ]õÒ ¤ÉÉÄvÉåMÉä +Éè®ú {Éè®úÉå ¨Éå
ŸÚ»¬¥ ”Þ«ßÞ áŒÞªßá¡»»Þ PÉÖÄPɯû ¦ÉÒ ¤ÉÉÄvÉäÆMÉä* »Ö›Íüêú »ÖÖêÖ
™Þ¥‹ªà Ú–Íß, «Þ¥, ™šÞ †Öê×›Íü¿Öß ÃÖÖœÍüß úÖê úÖ“”ûÖ ú¸üêú ¬ÖÖêןÖ
£šÞ£˜ß Çß´ßá¡»»Þ ÆÂÞᥠúß ŸÖ¸üÆü ¯ÖÆü−ÖêÖë… ãúŸÖÖÔ −ÖÆüà ¯ÖêÆü−ÖêÖë…
Ö»Öê ´Öë ÆüÖ¸ü ¯ÖÆü−ÖëÖê… ú´Ö¸ü ´Öë ú´Ö¸ü
¥ÛÇÞ¥ ‹£¥Ç”ß ¡Þ´ßá¡»»Þ ²ÖÓ¬Ö ²ÖÖѬÖêÖë †Öî¸ü ¯Öî¸üÖë ´Öë ‘ÖÑã‘Öã¹ý úÖê
Þ„ áÞ–ÍᥠÔÚê¾Ú»¥ £œî ²ÖÖѬÖëÖê…
¡Þ´ßá¡»»Þ Çځ£ÞᝠŠ–Íߨà
¨Þ—Íà‹Ú ‹×Þ£Þ¥ß áœÞ™ßÇ¥ß
Çß´ßá¡ »Þ ‹Ú±íÞ Çß´ßá¡
Þ«ßê»»Þ á¡‹á¥ £Þ¦ß
Çß´ßá¡»»Þ ÆÂÞᥠ‹£¥ ¡´
¡Þ´ßá¡ Š áÞ–ÍᥠÔÚ¾Ú»¥
£œî ¡Þ´ßá¡»»Þ
×»Ö¯ÖÖ : ÃÖê´ÖÖ−Öê †Öê×›Íü¿Öß ¿ÖÖœÍüß ×¯ÖÛ−¬Ö²Öê…
×—Ö†´ÖÖ−Öê ´ÖãÓ›ü¸êü ±ãú»Ö¸ü ™üÖ×Æü†Ö
ÖÖê×ÃÖ²Öê… ŸÖÖ¸üú×ÃÖ “Öã×›Íü, ÆüÖ¸ü,
ŸÖ£ÖÖ ´Ö£ÖÖ´Ö×Ö ×¯ÖÛ−¬Ö²Öê… †™üÖ¸êü
ºþ¯ÖÖ¸ü ú´Ö¸ü¯Ö×™ü ²ÖÖÛ−¬Ö²Öê… †Ö=
ÖÖê›Í¸êü ‘ÖãѐÖã¸ü ´Ö¬µÖ ²ÖÖÓ׬ֲÖê…
¯ÖㆴÖÖ−Öê †Öê×›Íü¿Öß ¿ÖÖœÍüߍãú
ú”ûÖ´ÖÖ׸ü ¬ÖÖêן֯Ö׸ü دÖ׬ֲÖê…
{ÉÉ`ö 4 59

ãú¢ÖÖÔ Ø¯Ö׬ֲÖê −ÖÖÓ×Æü… ²Öêú¸êü ´ÖÖ×ôûü


دÖ׬ֲÖê… †Ó™üÖ¸êü ú´Ö¸ü ²ÖÓ¬Ö ²ÖÖÓ׬ֲÖê Ë{ÉEòÒ : CªÉÉ xÉÞiªÉ Eäò ºÉÉlÉ ¤ÉÉVÉÉ ¤ÉVÉäMÉÉ ?
†Öê ÖÖê›Í¸êü ‘ÖãӐÖã¸ü ´Ö¬µÖ ²ÖÖÓ׬ֲÖê… (CªÉÉ) MÉÉxÉä ¦ÉÒ MÉÉBÄMÉä ?
Ç߼߻ : Þ ª«ß™ ‹'˜ ¡Þ‘Þ
¡Þ‘ß¡? à™ ¡ß á¡Þ¬ßá¡ nùÒ{ÉÉ : ½þÉÄ, ÊEòiÉxÉä |ÉEòÉ®ú Eäò ¾ÖÖª ¤ÉVÉåMÉä*
? VÉèºÉä ¨ÉnÇù±É, iɤɱÉÉ, gøÉä±É, ʺÉiÉÉ®ú,
دÖ׍ú : −ÖÖ“Ö ÃÖ×ÆüŸÖ ú'Ö ²ÖÖ•ÖÖ ²ÖÖוֲÖ? ¤Éä½äþ±ÉÉ, +Éè®ú ½þÉ®ú¨ÉÉäÊxÉªÉ¨É <iªÉÉÊnù *
ÖßŸÖ ×²Ö ²ÖÖê×»Ö²Öê ?
›àÇÞ : «ê, á‹á™ Çñ‹Þ¥¥ ¡Þ‘Þ
¡Þ‘ß¡»»Þ ¤šÞ:- £·í¦,
™¡¬Þ, á—ÍÞ¬, ªà™Þ¥,
á¡á«¬Þ Š «Þ¥á£Þß¤ý£
‚™îޛ߻»Þ ʱÉ{ÉÉ : {ɽþ±Éä '¨ÉÆMɱÉÉSÉ®úhÉ' ½þÉäMÉÉ* =ºÉ¨Éå
פü¯ÖÖ : ÆÑü, êúŸÖê ¯ÖύúÖ¸¸üü ²ÖÖ•ÖÖ ²ÖÖוֲօ MÉɪÉEò MÉhÉä¶É +Éè®ú VÉMÉzÉÉlÉ EòÒ
•Ö£ÖÖ:- ´Ö§Ôüôû, ŸÖ²Ö»ÖÖ, œÍüÖê»Ö, ºiÉÖÊiÉ MÉÉBÄMÉä* =ºÉEäò ºÉÉlÉ xÉÞiªÉ
ÃÖߟÖÖ¸ü, ²ÖêÆêü»ÖÖ †Öê ÆüÖ¸ü´ÖÖê×−ÖµÖ´Ö ½þÉäMÉÉ* =ºÉEäò ¤ÉÉnù ´Éä ±ÉÉäMÉ '{ɱ±É´ÉÒ'
‡ŸµÖÖפü… '¤É]Öõ' xÉÉSÉäMÉå* +Éè®ú +ÆiÉ ¨Éå '¨ÉÉäIÉ'
(xÉÞiªÉ) xÉÉSÉåMÉä (Eò®åúMÉä)*
¬ßÇÞ : Çñšá£ '£¾»¦Þ¥˜' á«¡»»Þ
᪚ßᥠÞ¤ý‹ á˜¨ Š
‘÷Þš¼» ªØÜ™ß á¡Þ¬ßá¡»»Þ
™Þ' ª«ß™ Þ á«¡»»Þ
™ÞÇᥠ᪣Þᝠ'Ǭû¡à',
'¡”Ú' Þßá¡»»Þ Þ„
á¨Ç©á¥ 'á£Þ¤©' Þßá¡»»Þ
×»Ö¯ÖÖ : ¯ÖÏ£Ö´Öê '´ÖӐÖôûÖ“Ö¸üÖ' Æêü²Ö… ÃÖê×£Ö¸êü Ë{ÉEòÒ : nùÒnùÒ, +ʦÉxÉªÉ ¨Éå CªÉÉ ½þÉäMÉÉ? CªÉÉ ´Éä
Öֵ֍ú ÖÖê¿Ö †Öê •ÖÖ®ÖÖ£ÖӍú (±ÉÉäMÉ) xÉÉ]õEò Eò®åúMÉä ?
ßÖã×ŸÖ ²ÖÖê×»Ö²Öê… ŸÖÖ ÃÖ×ÆüŸÖ −ÖÖ“Ö
Æêü²Ö… ŸÖÖ¯Ö¸êü ÃÖê´ÖÖ−Öê '¯Ö»»Ö²Öß',
'²Ö™ãü', −ÖÖדֲÖê †Öˆ ¿ÖêÂÖ¸êü '´ÖÖêÖ'
−ÖÖדֲÖê…
Ç߼߻ : ÇÞ, ¢ß¤ýᥠ‹'˜ á«¡ ʱÉ{ÉÉ : +®äú ! xÉ, xÉ, ´É½þÉÄ xÉÉ]õEò xɽþÓ ½þÉäMÉÉ*
60 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

? ᪣Þᝠ‹'˜ Þ”‹ '+ʦÉxɪÉ' +ÉäÊc÷¶ÉÒ xÉÞiªÉ EòÉ ¸Éä¹`ö


‹¥ßá¡»? ¦ÉÉMÉ ½èþ +Éè®ú =ºÉ¨Éå '¨ÉÉäIÉ' +ÉäÊc÷¶ÉÒ
دÖ׍ú : †¯ÖÖ, †×³Ö−ÖµÖ¸êü ú'Ö Æêü²Ö ? EòÉ +ÆÊiÉ¨É ¦ÉÉMÉ ½èþ* 'MÉÒiÉMÉÉäÊ´ÉÆnù '
ÃÖê´ÖÖ−Öê ú'Ö −ÖÖ™üú ú׸ü²Öê ? +ÉäÊc÷¶ÉÒ xÉÞiªÉ EòÉ ¨ÉÖJªÉ +ÉvÉÉ®ú ½è*
´Éä (±ÉÉäMÉ) MÉÉä{ÉɱÉEÞò¹hÉ, ´ÉxɨÉɱÉÒ
¬ßÇÞ : Þᥠ! Þ, Þ áª•ß <iªÉÉÊnù Eäò MÉÒiÉ MÉÉBÄMÉä* ®úÉvÉÉEÞò¹hÉ
Þ”‹ á«¡ß»»Þ '¢ß¤ý' EòÒ EòlÉÉ =xɨÉå ½þÉäMÉÒ* MÉÒiÉ Eäò
Š–Íß¨à Þ¥ á¨ñǩ֢ލ»» +xÉÖºÉÉ®ú ´Éä ±ÉÉäMÉ xÉÉSÉåMÉä* ¤É½ÖþiÉ +SUôÉ
±ÉMÉäMÉÉ*
Þ„ 'á£Þ¤©' á«„×ß Š–
Íߨॠá¨Ç©¢Þ»»Þ
'à™ áÞ¡ß³' Š–Íß¨à Þ¥
£ÚŒî ÞœÞ¥»»Þ ᪚ßá¥
᪣ÞᝠáÞÇÞ¦‹ïÇ©Ù,
¡£Þ¦à ‚™îޛ߼»¥ à™
á¡Þ¬ßá¡»»Þ ¥ÞœÞ-‹ïÇ©Ù¼» ‹šÞ
᪚ßᥠšß¡»»Þ à™
ÚªÞᥠ᪣ÞᝠÞßá¡»»Þ
¢Þ¥ß ¢¬ ¬Þß¡»»Þ
×»Ö¯ÖÖ : †Ö¸êü ! −ÖÖ, −ÖÖ ÃÖêךü −ÖÖ™üú
Æüê²Ö×−Ö… '†×³Ö−ÖµÖ' †Öê×›Íü¿Öß
−ÖÖ“Ö¸ü ÁÖêšü³ÖÖÖ †Öˆ '´ÖÖêÖ'
Æêüˆ×”û †Öê×›Íü¿Ö߸ü ¿ÖêÂÖ³Ö֐օ
'Öߟ֐ÖÖêײÖÓ¤ü' †ÖêכͿÖß −ÖÖ“Ö¸ü
´ÖãµÖ †Ö¬ÖÖ¸ü… ÃÖê×£Ö¸êü ÃÖê´ÖÖ−Öê Ë{ÉEòÒ : +Éä ! iÉ¤É iÉÉä ¨Éé +´É¶ªÉ VÉÉ>ÄðMÉÒ*
ÖÖê¯ÖÖôûéúÖ, ²Ö−Ö´ÖÖôûß
‡ŸµÖÖؤüú¸ü ÖßŸÖ ²ÖÖê×»Ö²Öê… ¸üÖ¬ÖÖ
éúÖӍú ú£ÖÖ ÃÖê×£Ö¸êü ×£Ö²Ö… ÖߟÖ
†−ÖãÃÖÖ¸êü ÃÖê´ÖÖ−Öê −ÖÖדֲÖê… ³ÖÖ׸ü
³Ö»Ö »ÖÖאֲօ ʱÉ{ÉÉ : Ê{ÉiÉÉVÉÒ CªÉÉ ´É½þ ½þ¨ÉÉ®äú ºÉÉlÉ VÉÉBMÉÒ?
Ç߼߻ : Š! ™Þ«Þá«á¬ ™ £Úê
ßˤý ¤ß¡ß»»Þ
دÖ׍ú : †Öê ! ŸÖÖÆüÖÆêü»Öê ŸÖ ´ÖãÑ ×−Ö¿“ÖµÖ
{ÉÉ`ö 4 61

וÖײօ Ê{ÉiÉÉVÉÒ : ½þÉÄ, ´É½þ VÉÉBMÉÒ*


¬ßÇÞ : ¡ÞÇÞ, Þ£ ªÞšßᥠáª
‹'˜ ¤ß¡ ?
×»Ö¯ÖÖ : ²ÖÖ¯ÖÖ, †Ö´Ö ÃÖÖ×£Ö¸êü ÃÖê ú'Ö
וֲÖ?
¡ÞÇÞ : «ê, ᪠¤ß¡»»Þ
²ÖÖ¯ÖÖ : ÆÑü, ÃÖê וֲօ

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆÓü¤üß †£ÖÔ

Þ‘ß †Ö×•Ö †Ö•Ö


‹Þ¬ß úÖ×»Ö ú»Ö
ÞªØÞ‹Þ¬ß †ÖÃÖÓŸÖ֍úÖ×»Ö ú»Ö (†Ö−Öê¾ÖÖ»ÖÖ)
™‹Þ¬ß ÖŸÖúÖ×»Ö ú»Ö (²ÖߟÖÖ Æüãü†Ö)
™ ǁ¥›ß ÖŸÖ ¯Ö†¸üפü−Ö ¯Ö¸üÃÖÖë (²ÖߟÖÖ Æãü†Ö)
ÞªØÞ Ç¥›ß †ÖÃÖÓŸÖÖ ¯Ö†¸üפü−Ö ¯Ö¸üÃÖÖë (†Ö−Öê¾ÖÖ»ÖÖ)
ªÛÞ ¢¡ ÃÖæ“Ö−ÖÖ ³Ö²Ö−Ö ÃÖæ“Ö−ÖÖ ³Ö¾Ö−Ö
á«¡ Æüê²Ö ÆüÖêÖÖ
‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùç£Þ ãú´ÖÖü¸ü ¯ÖæݝÖ´ÖÖ ãú´ÖÖü¸ ¯ÖæִٝÖÖ
™ßšß ןÖ×£Ö ×ŸÖ×£Ö
¢Ú¬ß¬ ³Öã×»ÖÖ»Ö ³Öæ»Ö Ö‹
¨àÔñ ¿Öß‘ÖÐ ¿Öß‘ÖÐ
Þªß¡ †Ö×ÃÖ²Ö †Ö†ÖêÖê
ªäœîÞá¡á¦ ÃÖÓ¬µÖÖ²Öêôêû ¿ÖÖ´Ö úÖê, ÃÖÓ¬µÖÖ ÃÖ´ÖµÖ
¤ß¡Þ וֲÖÖ •Ö֋ѐÖê
62 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Š–Íß¨à Þ †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö †Öê×›Íü¿Öß −Ö韵Ö


¢Þ¥ß ³ÖÖ׸ü ²ÖÆãüŸÖ
¢¬¬Þ፠³Ö»Ö»Ö֐Öê †“”ûÖ »ÖÖŸÖÖ Æîü…
ß«Þ™ß ×−ÖÆüÖ×ŸÖ ×−ÖÆüÖµÖŸÖ / †ŸµÖ−ŸÖ
¨ßŒÚ×Øß ×¿ÖÖã”Û−ŸÖ ÃÖßÖ ¸üÆêü Æïü
¥«ß¡ ¸ü×Æü²Ö ¸üÆêüÖÖ
¡Ú’ß¡Úß ²Öã×—Ö²Öã×−Ö −ÖÆüà ÃÖ´Ö—ÖêÖß
Çß´ßᡠׯÖÛ−¬Ö²Öê ¯ÖÆü−ÖëÖê
Š–Íß¨à ¨Þ—Íà †Öê×›Íü¿Öß ¿ÖÖœÍüß †Öê×›Íü¿ÖÖ úß ÃÖÖ›Íüß
£Ú˜Øᥠ´Ö㝛ü¸êü ´ÖÖ£Öê ¯Ö¸ü
”Þ«ßÞ ™üÖ×Æü†Ö ±ãú»ÖÖë ÃÖê ²Ö−ÖÖµÖÖ ÖµÖÖ
Öã“”ûÖ / ßֲ֍ú
áŒÞªßá¡ ÖÖê×ÃÖ²Öê »ÖÖÖ‹Öë
™Þ¥‹ªà ŸÖÖ¸üú×ÃÖ ŸÖÖ¸üúÃÖß
«Þ¥ ÆüÖ¸ü ÆüÖ¸ü
£šÞ£˜ß ´Ö£ÖÖ´Ö×Ö ´ÖÖ£Öê ¯Ö¸ü ¯ÖÆü−Ö−Öê úÖ ‹ú
†Ö³ÖæÂ֝Ö
ÆÂÞᥠ†™üÖ¸êü ú´Ö¸ü ´Öë
‹£¥Ç”ß ú´Ö¸ü¯Ö×™ü ú´Ö¸ü-¯Ö¼üß
¡Þ´ßá¡ ²ÖÖÓ׬ֲÖê ²ÖÖѬÖëÖê
áÞ–ÍᥠÖÖê›Íü¸êü ¯ÖÖÑ¾Ö ´Öë
ÔÚ¾Ú»¥ ‘ÖãѐÖã¸ü ‘ÖãÑ‘Öºþ
¡Þ‘Þ ²ÖÖ•ÖÖ ²ÖÖ•ÖÖ
¡Þ‘ß¡ ²ÖÖ×•Ö²Ö ²Ö•ÖêÖÖ
á¡Þ¬ßá¡ ²ÖÖê×»Ö²Öê Ö֋ѐÖê
£›í¦ ´Ö¤Ôüôû ´Ö¤Ôü»Ö (¾ÖÖªÖê¯Öú¸üÖ)
ªà™Þ¥ ÃÖߟÖÖ¸ü ×ÃÖŸÖÖ¸ü (¾ÖÖªÖê¯Öú¸üÖ)
{ÉÉ`ö 4 63

á¡á«¬Þ ²ÖêÆêü»ÖÖ ²ÖêÆêü»ÖÖ (¾ÖÖªÖê¯Öú¸üÖ)


á‹á™Çñ‹Þ¥ êúŸÖê¯ÖύúÖ¸ü ׍úŸÖ−Öê ¯ÖύúÖ¸ü êú
Çñšá£ ¯ÖÏ£Ö´Öê ¯ÖÆü»Öê
£¾»¦Þ¥˜ ´ÖӐÖôûÖ“Ö¸üÖ ´ÖӐֻÖÖ“Ö¸üÖ
Ǭû¡à ¯Ö»»Ö²Öß ¯Ö»»Ö¾Öß (†Öê×›Íü¿Öß −Ö韵Ö
úÖ ¤æüÃÖ¸üÖ ³Ö֐Ö)
¡”Ú ²Ö™ãü ²Ö™ãü (†Öê×›Íü¿Öß −ÖéŸµÖ úÖ
ŸÖßÃÖ¸üÖ ³Ö֐Ö)
á¨Ç©á¥ ¿ÖêÂÖ¸êü †ÓŸÖ ´Öë
¢ß¤ý †×³Ö−ÖµÖ †×³Ö−ÖµÖ (†Öê×›Íü¿Öß −Ö韵Ö
úÖ ¿ÖêÂÖ ³Ö֐Ö)
Þ”‹ −ÖÖ™üú −ÖÖ™üú
á¨Ç©¢Þ ¿ÖêÂÖ ³ÖÖÖ †Ó×ŸÖ´Ö ³Ö֐Ö, ¿ÖêÂÖ ³Ö֐Ö
‹¡ß ú×²Ö ú×¾Ö
‹šÞ ú£ÖÖ ú£ÖÖ, úÆüÖ−Öß, ²ÖÖŸÖ
à™ ÖßŸÖ ÖÖ−Ö
¢¬¬Þß¡ ³Ö»Ö »ÖÖ×Ö²Ö †“”ûÖ »ÖÖêÖÖ
™Þ«Þá«á¬ ŸÖÖÆüÖÆêü»Öê ŸÖ²Ö, ˆÃ֍êú ²ÖÖ¤ü
ßˤý ×−Ö¿“ÖµÖ †¾Ö¿µÖ
á£Þ¤© ´ÖÖêÖ ´ÖÖêÖ
á¨ñǩ֢ލ ÁÖêš³ÖÖÖ ü ÁÖêšü³Ö֐Ö

†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤ÖêÆü¸üÖ‡‹…
1. áª•ß Š–Íß¨à Þ á«¡»»Þ
ÃÖêךü †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö Æêü²Ö…
2. áª•ß Þ”‹ á«¡ß»»Þ
64 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÃÖêךü −ÖÖ™üú Æüê²Ö×−Ö…


3. ‹'˜ ª¡Ú áª•ß á«¡‹ß ?
ú'Ö ÃÖ²Öã ÃÖêךü Æüê²Ö׍ú ?
4. '¢ß¤ý'ᥠ‹'˜ á«¡ ?
'†×³Ö−ÖµÖ'¸êü ú'Ö Æêü²Ö ?
5. ¡ÞÇÞ £Úê ¤ß¡ß »»Þ
²ÖÖ¯ÖÖ ´ÖãÑ ×•Öײօ
6. Þᣠª£áªØ ¤ß¡Þ»»Þ
†Ö´Öê ÃÖ´ÖßÖê וֲÖÖ…

7. ™Ú ‹Þ¬ß ᛌߡڻ»Þ
ŸÖ㠍úÖ×»Ö ¤êü׏ֲÖã…
8. ™Úᣙ ¤ß¡»»Þ
ŸÖã´ÖêŸÖ וֲօ
9. ᪣Þᝠ¨Þ—Íà Çß´ßá¡»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê ¿ÖÖœÍüß ×¯ÖÛ−¬Ö²Öê…
10. ‹Þ«ßê‹ß ¤ß¡Ú ?
ü úÖ×ÆüÑ׍ú וֲÖã ?
11. £Ú˜ØᥠŸÚ»¬¥ ”Þ«ßÞ áŒÞªßá¡»»Þ
´ÖãÓ›ü¸êü ú±ãú»Ö¸ü ™üÖ×Æü†Ö ÖÖê×ÃÖ²Öê…
II ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤ÖêÓü êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü −ÖµÖê
¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- 1. ᪠£šÞ£˜ß Çß´ßá¡… 2. ™Ú’™ ¡Ú’ߡڝ߅
ÃÖê ´Ö£ÖÖ´Ö×Ö ×¯ÖÛ−¬Ö²Öê… ŸÖã’ŸÖ ²Öã×—Ö²Öã×−Ö…
«Þ¥ ‹«ß¡Úß
ÆüÖ¸ü ú×Æüü²Öã×−Ö
Ú–Íß ¤ß¡Úß
{ÉÉ`ö 4 65

“Öã×›Íü וֲÖã×−Ö
¨Þ—Íà ŒÞ‚¡Úß
¿ÖÖœÍüß ÖÖ‡²Öã×−Ö
‘Þ£Þ Ç—Íߡڝß
•ÖÖ´ÖÖ ¯ÖלÍü²Öã×−Ö

ªÞ”í ¨Ú˜ß¡Úß
ÃÖÖ™Ôü ¿ÖãםֲÖã×−Ö

3. ™Ú ‹Þ«ßê‹ß ¤ß¡Ú ? 4. £Úê ªäœîÞá¡á¦ ªÛÞ ¢¡ ¤ß¡ß»»Þ


ŸÖ㠍úÖ×ÆÑ׍ú וֲÖã ? ´ÖãÑ ÃÖÓ¬µÖÖ²Öêôêû ÃÖæ“Ö−ÖÖ ³Ö¾Ö−Ö ×•Ö×²Ö …
¥«ß¡Ú ‹Þ¬ß ‹”‹
¸ü×Æü²Ö㠍úÖ×»Ö ú™üú
¨Ú˜ß¡Ú Þ‘ß Þê‹Ú
¿ÖãםֲÖã †Ö×•Ö ÖÖэãú
ŒÞ‚¡Ú ¥Þ™ßᥠ‹¬ß‹™Þ
ÖÖ‡²Öã ¸Öüןָêü ú׻֍úŸÖÖ
Þß¡Ú ª‹ÞᦠªÕܬ‹Ú
−ÖÖדֲÖã Ã֍úÖôûê Íãú»Öãú
á›Œß¡Ú Ç¥ ›ß Þß¡Þ‹Ú
¤êü׏ֲÖã ¯Ö†¸üפü−Ö −ÖÖדֲÖ֍ãú
á¨Þ‚¡Ú
¿ÖÖꇲÖã

III. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ-×¾ÖßÖÖ¸ü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ᪣ÞᝠÇß´ßá¡»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê ׯÖÓÛ¬Ö²Öê…
66 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Š–Íß¨à ¨Þ—Íà»»Þ
†Öê×›Íü¿Öß ¿ÖÖœÍüß…
᪣ÞᝠŠ–Íß¨à ¨Þ—Íà Çß´ßá¡»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê †Öê×›Íü¿Öß ¿ÖÖœÍüß ×¯ÖÓÛ¬Ö²Öê…
1. ᪣Þᝠ¡Þ´ßá¡ »Þ 2. ᪣ÞᝠáŒÞªßá¡»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê ²ÖÖÓÛ¬Ö²Öê… ÃÖê´ÖÖ−Öê ÖÖê×ÃÖ²Öê…
‹£¥ ǔ߻»Þ ”Þ«ßÞ Þ
ú´Ö¸ü ¯Ö×™ü… ™üÖ×Æü†Ö…
3. ᪣ÞᝠÇß‚á¡»»Þ 4. ᪣ÞᝠŒÞ‚á¡»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê ׯև²Öê… ÃÖê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡²Öê…
ÞªÞ£¥ Þ'»Þ ¾Ú»¥ Þ
†ÖÃÖÖ´Ö¸ü “ÖÖ'… †ÓÖãü¸ü…
5. ᪣Þᝠᛌßá¡»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê ¤üêü׏ֲÖê…
áÔÞ–Íޝސ Þ
‘ÖÖê›ÍüÖ−ÖÖ“Ö…
IV. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¯Ö¸üÃ֐ÖÔ 'ª«ß™' (ÃÖ×ÆüŸÖ) úÖ ˆ×“ÖŸÖ Ã£ÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö¾¤üÖêÓ
ÃÖê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ : Þ‚¡, ™Þ¦, ªà™Þ, à™»»Þ
ÖÖ‡²Ö, ŸÖÖôû, ÃÖߟÖÖ, Öߟօ
ªà™Þ ™Þ¦ ª«ß™ à™ Þ‚¡»»Þ
ÃÖߟÖÖ ŸÖÖôû ÃÖ×ÆüŸÖ ÖßŸÖ ÖÖ‡²Ö…
1. Þ á«¡, ᪕ß, ¢ß¤ý, ªäœîÞá¡á¦»»Þ
−ÖÖ“Ö Æêü²Ö, ÃÖêךü, †×³Ö−ÖµÖ, ÃÖÓ¬µÖÖ²Öêôêû…
2. ™Ú£, ¡‘Þ¥‹Ú, ¤ß¡ß, £Úê»»Þ
ŸÖã´Ö, ²Ö•ÖÖ¸üãú, וÖײÖ, ´ÖãÑ …
3. ¡Þ‘ß¡, á¡á«¬Þ, à™, ›Û¥›¨íá¥ Þ
²ÖÖוֲÖ, ²ÖêÆêü»ÖÖ, ÖߟÖ, ¤æü¸ü¤ü¿ÖÔ−Ö¸êü…
4. ¤ß¡, á‹Þ˜Þ‹í, á£Þ, ™ÚᣠÞ
{ÉÉ`ö 4 67

וֲÖ, úÖêÖ֍Ôú, ´ÖÖê, ŸÖã´Öê…


5. ŒÞ‚¡ß, ™¥‹Þ¥à, ¢Þ™, £Úê Þ
ÖևײÖ, ŸÖ¸üúÖ¸üß, ³ÖÖŸÖ, ´ÖãÑ …
V. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖꚍú ´Öë ¤üß Ö‡Ô ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü
úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ : £Úê à™ _____ (Þ‚¡Þ) Þ
´ÖãÑ ÖßŸÖ (ÖÖ‡²ÖÖ)…

£Úê à™ Þ‚¡ß»»Þ


´ÖãÑ ÖßŸÖ Öևײօ
1. ™Úᣠª¥¡™ ____ (Çß‚¡Þ) Þ
ŸÖã´Öê ÃÖ¸ü²ÖŸÖ (ׯև²ÖÖ)…
2. ™ÚᣣÞᝠ‹¡ß™Þ ____ (ᬌߡÞ) Þ
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê úײ֟ÖÖ (»Öê׏ֲÖÖ)…
3. Þǘ ‹Þ«Þ˜à ____ (‹«ß¡Þ) Þ
†Ö¯ÖÖ úÖÆü֝Öß (ú×Æü²ÖÖ)…
4. ᪠ÇÞ• (Ç—Íß¡Þ) Þ
ÃÖê ¯ÖÖšü (¯ÖלÍü²ÖÖ)…
5. ᪣Þᝠ‘¬ ____ (Þ‚¡Þ) Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê Ö•Ö»Ö (ÖÖ‡²ÖÖ)…
VI. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖÓ¿ÖÖë êú ÃÖ´ÖÖÃÖ ¿Ö²¤ü ²Ö−ÖÖ‡‹…
Š–Íߨޥ Þ Š–Íß¨à Þ
†Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü −ÖÖ“Ö †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö
1. Š–Íߨޥ ¨Þ—Íà 5. £šÞ¥ £˜ß
†Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü ¿ÖÖœÍüß ´Ö£ÖÖ¸ü ´ÖםÖ
3. ™Þ¥‹ªß¥ Ú–Íß 2. ÞªÞ£¥ Þ'
ŸÖÖ¸üú×ÃÖ¸ü “Öã×›Íü
68 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

†ÖÃÖÖ´Ö¸ü “ÖÖ'
4. ‹£¥¥ Ç”ß
ú´Ö¸ü¸ü ¯Ö×™
VII. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ (ú) ×¾Ö³ÖÖÖ êú †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë úÖ (Ö) ×¾Ö³ÖÖÖ ´Öë פü‹ Ö‹ ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú ×ÆüÓ¤üß ¿Ö²¤üÖë
ÃÖê ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
ú Ö
Çñšá£ (¯ÖÏ£Ö´Öê) †ÓŸÖ ´Öë
‹Þ¬ß (úÖ×»Ö) ¯ÖÆü−ÖëÖê
™Þ«Þá«á¬ (ŸÖÖÆüÖÆêü»Öê) ²Öê»ÖÖ
ª«ß™ (ÃÖ×ÆüŸÖ) ŸÖ²Ö
á¡á«¬Þ (²ÖêÆêü»ÖÖ) ¯ÖÖѾÖ
á¨Ç©á¥ (¿ÖêÂÖ¸êü) ÃÖÖ£Ö

áÞ–Í (ÖÖê›Íü) ú»Ö


Çß´ßá¡ (ׯÖÓÛ¬Ö²Öê) ¯ÖÆü»ÖÖ
VIII. 'ú' †Öî¸ü 'Ö' ³Ö֐ÖÖë ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ÃÖÖ£Öԍú ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ¾ÖÖ»Öê ¿Ö²¤üÖë úÖ ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…

ú Ö
‘÷Þš ï™î
•ÖÖ®ÖÖ£Ö −Ö韵Ö
ªà™Þ¥ ‹¡ß
ÃÖߟÖÖ¸ü úײÖ
Ǭû¡à ¡Þ‘Þ
¯Ö»»Ö²Öß ²ÖÖ•ÖÖ
áÞÇÞ¦ ‹ïÇ©Ù ¥ÛÇÞ
ÖÖê¯ÖÖôû éúÂÖ ºþ¯ÖÖ
™Þ¥‹ªà ªØÜ™ß
ŸÖÖ¸üúÃÖß ÃŸÖãןÖ
{ÉÉ`ö 4 69

IX. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ úü¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öã¸ê úßו֋ …
(ŸÚ»¬¥, Ǭû¡à, Š–Íߨޥ, ªØÜ™ß, áÞ–Íá¥)
(±ãú»Ö¸ü, ¯Ö»»Ö²Öß, †Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü, ßÖãןÖ, ÖÖê›Íü¸êü)
1. Š–Íß¨à Þ _____ áÞá” Çñªß·© Þ»»Þ
†Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö ÖÖê™êü ¯ÖÏ×ÃÖ¨ü −ÖÖ“Ö…
2. £Ú˜Øᥠ_____ ”Þ«ßÞ áŒÞªßá¡…
´Ö㝛Íü¸êü ™üÖ×Æü†Ö ÖÖê×ÃÖ²Öê…
3. ᪣Þᝠ_____ ÔÚ¾Ú»¥ £œî ¡Þ´ßá¡»»Þ
ÃÖê´ÖÖ−Öê ‘ÖãѐÖã¸ü ´Ö¬µÖ ²ÖÖÓÛ¬Ö²Öê…
4. ‘÷Þš¼» ______ á¡Þ¬ßá¡»»Þ
•ÖÖ®ÖÖ£ÖӍú ²ÖÖê×»Ö²Öê…
5. ™Þ'Çᥠ______ Þßá¡»»Þ
ŸÖÖ'¯Ö¸êü −ÖÖדֲÖê…
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùç£Þ
ãú´ÖÖ¸ü ¯ÖæݝÖ´ÖÖ
‹Þ¬ß '‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùí£Þ' á«¡»»Þ Þᣠá¢Þ¥¥Ú „•ß¡Ú»»Þ £Úê ¡ßÞ¥Ú áÞ¬ÞÇ, £¬ûà, ፘØÜ,
úÖ×»Ö 'ãú´ÖÖ¸ü ¯ÖæִٝÖÖ' Æêü²Ö… †Ö´Öê ³ÖÖê¸ü¹ý ˆ×šü²Öã… ´ÖãÑ ²Öא֓ÖÖ¹ý ÖÖê»ÖÖ¯Ö, ´Ö»»Öß, Öꝛãü,
¾»¨ß„¦ß Þ„ £³Þ¥ ŸÚ»¬ á™Þ¦ß¡ß»»Þ ›ß á¡á¦ á¡Þ„ ¬ßÞ ¢Þ‘ß¡»»Þ ™ÞÇᥠœàá¥
ÖӐÖ׿ֈôûß †Öˆ ´Ö−¤üÖ¸ü ±ãú»Ö ŸÖÖê×ôûײօ פü−Ö ²Öêôêû ²ÖÖêˆ ×»Ö†Ö ³ÖÖוֲօ ŸÖÖ¯Ö¸êü ¬Ö߸êü
œàᥠªäœîÞ á«¡»»Þ Þ¥ßÞá–Í ´Þ¥ ›ß¨ß¡»»Þ Þ‹Þ¨á¥ ‘«ø „‚ê¡»»Þ ‘«ø ¥ÛÇÞšÞ¦ß
¬Ö߸êü ÃÖÓ¬µÖÖ Æêü²Ö… “ÖÖ׸ü†Ö›Íêü †−¬ÖÖ¸ü פü׿ֲօ †ÖúÖ¿Ö¸êü •Ö−Æü ˆ‡Ñ²Ö… •Ö−Æü ºþ¯ÖÖ£ÖÖ×ôû
Ç¥ß ªÚ³¥ ›ß¨ß¡»»Þ á¡Þ„ ¬ßÞᥠÞ³ —Íß¡»»Þ £Úê ÛÞ¬ÚÞ Ç´ß¡ß Š Þ³‹Ú ÇÛ‘Þ
‹¥ß¡ß»»Þ
¯Ö׸ü ÃÖã−¤ü¸ü פü׿ֲօ ²ÖÖêˆ ×»Ö†Ö¸êü “ÖÖѤü ÖלÍü²Ö… ´ÖãÑ −Öæ†Ö»ÖãÖÖ ×¯ÖÛ−¬Ö×²Ö ü†Öê “ÖÖѤüãú ¯Öæ•ÖÖ ú׸üײօ
á£Þá™ ‘«ø Þ¨à¡íÞ› ‹¥ß¡»»Þ
´ÖÖêŸÖê •Ö−Æü †Ö¿Öß²ÖÖÔ¤ü ú׸ü²Ö…
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
70 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ


á¢Þ¥¥Ú ³ÖÖê¸ü¹ý ÃÖã²ÖÆü ÃÖê
ÛÞ −Öæ†Ö −ÖµÖÖ
‘Þ£Þ •ÖÖ´ÖÖ ±ÏúÖòú
¡ßÞ¥Ú ²Öא֓ÖÖ¹ý ²ÖÖß“Öê ÃÖê
áÞ¬ÞÇ ÖÖê»ÖÖ¯Ö Öã»ÖÖ²Ö
£¬ûà ´Ö»»Öß ´Ö»»Öß
ፘØÜ ÖÓê›ãü Öë¤üÖ
¾»¨ß„¦ß ÖӐÖ׿ֈ×ôû ¿Öê±ÌúÖ»Öß
£³Þ¥ ´ÖÓ¤üÖ¸ ´ÖÓ¤üÖ¸ü
ŸÚ»¬ ±ãú»Ö ±æú»Ö
á™Þ¦ß¡ß ŸÖÖê×ôû×²Ö ŸÖÖê›ÍèÑüÖß
›ßá¡á¦ פü−Ö²Öêôûê ¤üÖê¯ÖÆü¸ü êú ÃÖ´ÖµÖ
¬ßÞ ×»Ö†Ö »ÖÖ‡Ô
¢Þ‘ß¡ ³ÖÖ×•Ö²Ö ³Öæ−ÖêÖß
œàᥠœàᥠ¬Ö߸êü ¬Ö߸êü ¬Ö߸êü-¬Ö߸êü
ªäœîÞ ÃÖÓ¬µÖÖ ¿ÖÖ´Ö
Þ¥ßÞá–Í “ÖÖ׸ü†Ö›êüÍ “ÖÖ¸üÖë †Öê¸ü
´Þ¥ †Ó¬ÖÖ¸ü †Ó¬Öê¸üÖ
›ß¨ß¡ פü×¿Ö²Ö ×¤üÖÖ‡Ô ¯Ö›ÍêüÖÖ
Þ‹Þ¨á¥ †ÖúÖ¿Ö¸êü †ÖúÖ¿Ö ´Öë
‘«ø •Ö−Æü “ÖÓ¦ü´ÖÖ
„‚ê¡ ˆ‡Ñ²Ö ×−֍ú»ÖêÖÖ / ˆÖêÖÖ
¥ÚÇÞšÞ¦ß Ç¥ß ºþ¯ÖÖ£Ö×ôû ¯Ö׸ü “ÖÖѤüß úß £ÖÖ»Öß êú ÃÖ´ÖÖ−Ö
ªÚ³¥ ÃÖãÓ¤ü¸ü ÃÖãÓ¤ü¸ü
Þ³ “ÖÖѤü “ÖÖѤü
{ÉÉ`ö 4 71

—Íß¡ ÖלÍü²Ö ²Ö−Ö֋ѐÖß


ÇÛ‘Þ ¯Öæ•ÖÖ ¯Öæ•ÖÖ
Þ¨à¡íÞ› †Ö¿Öß²ÖÖÔ¤ü †Ö¿Öß¾ÖÖÔ¤ü
†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖêÓ úê ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. ‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùç£Þ á‹á¡ á«¡ ?
ãú´ÖÖ¸ü ¯ÖæִٝÖÖ êú²Öê Æêü²Ö ?
2. £Þ' ‹'˜ ¢Þ‘ßá¡ ?
´ÖÖ' ú'Ö ³ÖÖוֲÖê ?
3. £Úê ‹Þ«Þ‹Ú ÇÛ‘Þ ‹¥ß¡ß ?
´ÖãÑ úÖÆü֍ãú ¯Öæ•ÖÖ ú׸ü×²Ö ?
4. Þ‹Þ¨á¥ ‹'˜ „‚ê¡?
†ÖúÖ¿Ö¸êü ú'Ö ˆ‡Ñ²Ö ?
5. ‘«ø á£Þá™ ‹'˜ ‹¥ß¡?
•Ö−Æü ´ÖÖêŸÖê ú'Ö ú׸ü²Ö ?
6. ‹ßˆ ‹'˜ Çß´ß¡ Š ‹Þ«Þ‹Ú ÇÛ‘Þ ‹¥ß¡ ?
׍ú‹ ú'Ö دÖ×¬Ö²Ö †Öê úÖÆü֍ãú ¯Öæ•ÖÖ ú׸ü²Ö…
II. †−Öã“”êû¤ü ´Öë ¾ÖÙÖŸÖ Îú´Ö êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ú£Ö−Ö Îú´Ö²Ö¨ü úßו֋…
1. á¡Þ„ ¬ßÞᥠÞ³ —Íß¡»»Þ
²ÖÖêˆ ×»Ö†Ö¸êü “ÖÖѤü ÖלÍü²Ö…
2. £Úê Þ³‹Ú ÇÛ‘Þ ‹¥ß¡ß»»Þ
´ÖãÑ “ÖÖѤüãú ¯Öæ•ÖÖ ú׸üײօ
3. ™ÞÇᥠœàᥠœàᥠªäœîÞ á«¡»»Þ
ŸÖÖ¯Ö¸êü ¬Ö߸êü ¬Ö߸êü ÃÖÓ¬µÖÖ Æêü²Ö…
4. £Úê ÛÞ ‘Þ£Þ Çß´ß¡ß»»Þ
´ÖãÑ −Öæ†Ö •ÖÖ´ÖÖ ×¯ÖÛ−¬Öײօ
72 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

5. Þ‹Þ¨á¥ ‘«ø „‚ê¡»»Þ


†ÖúÖ¿Ö¸êü •Ö−Æü ˆ‡Ñ²Ö…
III. ØÆü¤üßü ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
£Úê ÞªØÞ‹Þ¬ß ªÛÞ¢¡á¥ Š–Íß¨à Þß¡ß»»Þ á£Þ ªÞ¾»£Þᝠª£áªØ ᛌߡދÚ
´ÖãÑ †ÖÃÖ−ŸÖ֍úÖ×»Ö ÃÖæ“Ö−ÖÖ³Ö²Ö−Ö¸êü †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖדÖײօ ´ÖÖê ÃÖÖӐִÖÖ−Öê ÃÖ´ÖßÖê ¤êü׏ֲÖ֍ãú
Þªßá¡»»Þ £Úê ª´îÞ 6”Þ á¡á¦ ¤ß¡ß»»Þ £Úê Š–Íß¨à Þ ÇÞ‚ê ÆÂÞá¥
‹£¥Ç”ß,
†Ö×ÃÖ²Öê… ´ÖãÑ ÃÖÓ¬µÖÖ ”û'™üÖ ²Öêôûê וÖײօ ´ÖãÑ †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö ¯ÖÖ‡Ñ †Ó™üÖ¸êü ú´Ö¸ü¯Ö×™ü,
ÇޛᥠÔÚ¾Ú»¥, £Ú˜Øᥠ£šÞ£˜ß Š Š–Íß¨à ¡ªÐ Çß´ß¡ß»»Þ ˆ‚ Š–Íß¨à Þ
ᛌߡÞ
¯ÖÖ¤ü¸êü ‘ÖãѐÖã¸ü, ´Ö㝛ü¸êü ´Ö£ÖÖ´Ö×Ö †Öê †Öê×›Íü¿Öß ¾ÖÃ¡Ö ×¯ÖÛ−¬Ö×²Ö … ‹‡ †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö ¤êü׏ֲÖÖ
ÇÞ‚ê Þ£ Š–Íߨޥ £ÛŒî£ÐÂà Þªßá¡»»Þ ᪠á£Þá™ ÇÚ¥ªÕÞ¥ á›á¡»»Þ
¯ÖÖ‡Ñ †Ö´Ö †Öê×›Íü¿ÖÖ¸ü ´Ö揵ִÖÓ¡Öß †Ö×ÃÖ²Öê… ÃÖê ´ÖÖêŸÖê ¯Öã¸üÍúÖ¸ü ¤êü²Öê…
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …
ú»Ö ¤üß¾ÖÖ»Öß ÆüÖêÖß… ²ÖÖ•ÖÌÖ¸ü ÃÖ•Öê ÆüÖëÖê… “ÖÖ¸üÖë ŸÖ¸ü±Ìú ³Öß›Íü ÆüÖêÖß… »ÖÖêÖ ×´ÖšüÖ‡Ô Ö¸üߤëüÖê… ŒµÖÖ Æü´Ö
²ÖÖ•ÖÌÖ¸ü •Ö֋ѐÖê ? ¯Ö™ü֏Öê »Ö֋ѐÖê… ŸÖã´Ö ú»Ö ŒµÖÖ ú¸üÖêÖê ? ŒµÖÖ ¤üß¾ÖÖ»Öß ´Öë פüµÖÖ −ÖÆüà •Ö»ÖÖ†ÖêÖê ?
ŸÖ²Ö Æü´Ö ÃÖ²Ö ÃÖÖ£Ö-ÃÖÖ£Ö ²ÖÖ•ÖÌÖ¸ü •Ö֋ѐÖê… ²ÖÆãüŸÖ ÃÖÖ¸êü פü‹ †Öî¸ü ¯Ö™ü֏Öê »Ö֋ѐÖê…

V. †¯Ö−Öê ׍úÃÖß ŸµÖÖêÆüÖ¸ü êú ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ´Öë †Öê×›Íü†ÖÖ ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖ ÃÖÖ †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋ …

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ŸÖß−Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü …
(1) 1. ‹Þ¬ß ‹Ú£Þ¥ „ªþ¡ á«¡»»Þ ú»Ö ãú´ÖÖ¸ü ˆŸÃÖ¾Ö ÆüÖêÖÖ…
úÖ×»Ö ãú´ÖÖ¸ü ˆŸÃÖ¾Ö Æêü²Ö…
2. áª•ß Š–Íß¨à Þ á«¡»»Þ ¾ÖÆüÖÑ †Öê×›Íü¿Öß −ÖéŸµÖ ÆüÖêÖÖ…
ÃÖêךü †Öê×›Íü¿Öß −ÖÖ“Ö Æêü²Ö…
(2) 1. Þᣠª£áªØ ¤ß¡Þ… Æü´Ö ÃÖ²Ö •Ö֋ѐÖê…
†Ö´Öê ÃÖ´ÖßÖê וֲÖÖ…
{ÉÉ`ö 4 73

2. ᪣Þᝠ¤ßá¡… ¾Öê (»ÖÖêÖ) •Ö֋ѐÖê…


ÃÖê´ÖÖ−Öê וֲÖê…
(3) 1. ᪠¤ß¡ß… ¾ÖÆü −ÖÆüà •ÖÖ‹ÖÖ / •ÖÖ‹Öß…
ÃÖê וֲÖ×−Ö …
2. Ç߬ޣÞᝠ‹'˜ ¤ßá¡ ? ŒµÖÖ ²Ö““Öê •Ö֋ѐÖê ?
ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ú'Ö וֲÖê ?
¾ÖÖŒµÖ (1.1&2) ´Öë †Öê×›Íü†Ö úê †ÛÃŸÖ ¾Ö֓֍ú ׍ÎúµÖÖ ‘×ß’ (†×”û) ´Öë ‘úÖ/úß/êú Æüîü/Æüïü’ êú
³Ö×¾Ö嵅م úÖ»Ö úÖ ºþ¯Ö 'á«¡' (Æêü²Ö) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ׍úµÖÖ ÖµÖÖ Æîü… ØÆü¤üß ´Öë וÖÃÖ ¯ÖύúÖ¸ü ‘Æî’ü úÖ
³Ö×¾Ö嵅م úÖ»Ö úÖ ºþ¯Ö ‘Æü֐ê ÖÖ’ Æîü, ˆÃÖß ¯ÖύúÖ¸ü †Öê×›Íü†Ö ´Öë '×ß' (†×”û), úÖ ³Ö×¾Öµ֟ÖË ºþ¯Ö
‘á«¡’»»(Æêü²Ö) ÆüÖê •ÖÖŸÖÖ Æîü…

¾ÖÖŒµÖÖë (2.1&2) ´Öë †Öê×›Íü†Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ ³Ö×¾Öµ֟ÖË úÖ»Ö úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… ‘ÃÖÖ´ÖÖ−µÖ
³Ö×¾Öµ֟ÖË úÖ»Ö’ פüÖÖ−Öê êú ×»Ö‹ †Öê×›Íü†Ö ´Öë ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö -'‚¡ß' (-‡×²Ö), -'‚¡' (-‡²Ö),
-'‚á¡' (-‡²Öê) ¯ÖÏŸµÖµÖ ¯Öã¹ýÂÖ ¾Ö“Ö−Ö êú †−ÖãÃÖÖ¸ü •ÖÖê›Íêü •ÖÖŸÖê Æüïü…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :-
-£Úê (´ÖãÑ) -ŒÞ (ÖÖ) + -‚¡ß (-‡×²Ö) = ‘ŒÞ‚¡ß’ ÖÖ‡×²Ö ´Öë ÖÖˆÓאÖ
-™Úᣠ(ŸÖã´Öê) -ŒÞ (ÖÖ) + -‚¡ (-‡²Ö) = ‘ŒÞ‚¡’ ÖÖ‡²Ö ŸÖã´Ö ÖÖ†ÖêÖê
-᪠(ÃÖê) -ŒÞ (ÖÖ) + -‚á¡ (-‡²Öê) = ‘ŒÞ‚á¡’ ÖÖ‡²Öê ¾Öê ÖÖ‹Öë
¯Öã¹ýÂÖ †Öî¸ü ¾Ö“Ö−Ö êú ÃÖÖ£Ö ‡−Ö ×ÎúµÖÖ†Öë êú ºþ¯Ö ²Ö¤ü»ÖŸÖê Æüïü…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ˆŸ¢Ö´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö £Úê ŒÞ‚¡ß ´Öï ÖÖ‰ÑúÖÖ/ ÖÖ‰ÑúÖß
´ÖãÑ ÖևײÖ
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö Þᣠ/ ÞᣣÞá/Þá£ý£ÞᝠŒÞ‚¡Ú Æü´Ö Ö֋ѐÖê/ Ö֋ѐÖß
†Ö´Öê / †Ö´Öê´ÖÖ−Öê / †Ö´³Öê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡²Öã
´Ö¬µÖ´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö ™Ú ŒÞ‚¡Ú ŸÖæ ÖÖ‹ÖÖ / ŸÖæ ÖÖ‹Öß
ŸÖ㠏ÖÖ‡²Öã
™ÚᣠŒÞ‚¡ ŸÖã´Ö ÖÖ†ÖêÖê/ ÖÖ†ÖêÖß
74 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ŸÖã´Öê ÖÖ‡²Ö
Þǘ ŒÞ‚á¡ †Ö¯Ö Ö֋ѐÖê/ Ö֋ѐÖß
†Ö¯ÖÖ ÖÖ‡²Öê
²ÖÆã¾Ö“Ö−Ö ™ÚᣣÞá/ ™Úá£ý£ÞᝠŒÞ‚¡ ŸÖã´Ö (»ÖÖêÖ) ÖÖ†ÖêÖêê/
ÖÖ†ÖêÖß
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡²Ö / ŸÖã´³Öê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡²Ö
Þǘ£ÞᝠŒÞ‚á¡ †Ö¯Ö (»ÖÖêÖ) Ö֋ѐÖê/ Ö֋ѐÖß
†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê ÖÖ‡²Öê
†−µÖ¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö áª ŒÞ‚¡ Ó ¾ÖÆü ÖÖ‹ÖÖ
ÃÖê ÖÖ‡²Ö

²ÖÆã¾Ö“Ö−Ö áª£ÞᝠŒÞ‚á¡ ¾Öê (»ÖÖêÖ) Ö֋ѐÖê


ÃÖê´ÖÖ−Öê ÖÖ‡²Öê
µÖ£Ö֍Îú´Ö (3.1 & 3.2) êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë †Öê×›Íü†Ö ׍ÎúµÖÖ êú ³Ö×¾Öµ֟ÖË úÖ»Ö êú ×−ÖÂÖê¬ÖÖ£Öԍú †Öî¸ü
¯ÖÏ¿−ÖÖ£Öԍú ºþ¯Ö Æïü… ¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö úÖ»Ö ŸÖ£ÖÖ ³ÖæŸÖúÖ»Ö úß Æüß ³ÖÖÑ×ŸÖ ³Ö×¾Öµ֟ÖË úÖ»Ö ´Öë ³Öß ×−ÖÂÖê¬ÖÖ£Öԍú ºþ¯Ö
êú×»Ö‹ ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö 'ß' (×−Ö), 'Þ«ßê' (−ÖÖØÆü) •ÖÖê›ÍüÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü…

ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- (¾ÖŸÖÔ´ÖÖ−Ö) £Úê ÞªÚÞ«ßê»»Þ ´Öï −ÖÆüà †ÖŸÖÖ/†ÖŸÖß ÆæÑü…


´ÖãÑ †ÖÃÖã−ÖÖØÆü…

£êÚ Þªß¬ß Þ«ßê»»Þ ´Öï −ÖÆüà †ÖµÖÖ/†ÖµÖß


´ÖãÑ †Ö×ÃÖ×»Ö −ÖÖØÆü…
(³Ö×¾Öµ֟Ö) £êÚ Þªß¡ß Þ«ßê»»Þ ´Öï −ÖÆüà †Ö‰ÑúÖß/†Ö‰ÑúÖß
´ÖãÑ †Ö×ÃÖ×²Ö −ÖÖØÆü…
V. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ãú”û ±æú»ÖÖë úêú −ÖÖ´Ö :-
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
Ç¥Þ‘ß™Þ †¯Ö¸üÖו֟ÖÖ †¯Ö¸üÖו֟ÖÖ
{ÉÉ`ö 4 75

á¨Þ‹ †¿ÖÖêú †¿ÖÖêú


‹ß¥ ú×−Ö†¸ü ú−Öê¸ü
ä¨ß„¦ß ÖӐÖ׿ֈ×ôû ØÃ֐ÖÖ¸üÆüÖ¸ü / ¿Öê±ÌúÖ»Öß
ªÚ´¥Þ‘ ÃÖãÖÓ¬Ö¸üÖ•Ö ÖÓ¬Ö¸üÖ•Ö
ፘØÜ Öë›ãü Öë¤üÖ
áÞ¬ÞÇ ÖÖê»ÖÖ¯Ö Öã»ÖÖ²Ö
‹‹ äÇÞ ú−֍ú“ÖѯÖÖ ú™üÆü¸üß “ÖÓ¯ÖÖ
᪡™à ÃÖê²Ö×ŸÖ “ÖÓ¦ü´ÖÛ»»ÖúÖ
Þá£¬à “ÖÖ´Öê»Öß “Ö´Öê»Öß
‘Þ‚ •ÖÖ‡ •ÖÖŸÖß
›Ú›Ú¥Þ ¤ãü¤ãü¸üÖ ¬ÖŸÖæ¸üÖ
Ǧި ¯Ö»ÖÖ¿Ö œüü֍ú
£¬ûà ´Ö»»Öß ²Öê»ÖÖ / ´Ö»»Öß
¤Ú‚ •Öã‡Ô •ÖãÆüß
á«Þ Æêü−ÖÖ ×Æü−ÖÖ
«¥áÞâ¥Þ Æü¸üÖÖî¸üÖ Æü¸üÖÖî¸üß
ªÛ¤íî£ÚŒà ÃÖ敵ÖÔ´ÖãÖß ÃÖæµÖÔ´ÖãÖß

III. EÖò¨ÉÉ®ú {ÉÚÌhɨÉÉ


+ÉäÊc÷+É EòÉ BEò ¨ÉÖJªÉ iªÉÉä½þÉ®ú ½èþ* EÖò¨ÉÉÊ®úªÉÉÄ =ºÉ ÊnùxÉ †“”êû ´É®ú {ÉÉxÉä Eäò ʱÉB SÉÉÄnù úß {ÉÚVÉÉ
Eò®úiÉÒ ½éþ* +ÉÊ·ÉxÉ {ÉÚÌhɨÉÉ EòÉä ªÉ½þ iªÉÉä½þÉ®ú ¨ÉxÉɪÉÉ VÉÉiÉÉ ½èþ*

+ÉäÊbÃ÷¶ÉÒ xÉÞiªÉ
+ÉäÊc÷¶ÉÉ EòÉ BEò ¶ÉɺjÉÒªÉ xÉÞiªÉ ½èþ* +ÉäÊc÷+É +Éè®ú ºÉƺEÞòiÉ Eäò 'MÉÒiÉMÉÉäË´Énù' Eäò MÉÒiÉÉå ºÉä <ºÉ
xÉÞiªÉ ºÉÆMÉiÉ EòÒ VÉÉiÉÒ ½èþ* ®úÉvÉÉ-EÞò¹hÉ <ºÉ xÉÞiªÉ Eäò ¨ÉÖJªÉ +ʦÉ|ÉÉªÉ (¨ÉÉäÊ]õ¡ò) ½þÉäiÉä ½éþ* näù¶É-
Ê´Énäù¶É ¨Éå <ºÉ xÉÞiªÉ EòÒ |ÉʺÉÊrù ½èþ*
76 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

+ÉäÊc÷¶ÉÒ ºÉÉc÷Ò
+ÉäÊc÷¶ÉÉ Eäò ºÉƤɱÉ{ÉÖ®ú iÉlÉÉ +xªÉ VÉMɽþÉäÆ ¨Éå ½þÉlÉ ºÉä ¤ÉÖxÉÒ ½Öþ<Ç ºÉÚiÉ +Éè®ú {ÉÉ]õ EòÒ ºÉÉc÷Ò*
+ÉäÊc÷¶ÉÒ xÉÞiªÉ Eò®úiÉä ºÉ¨ÉªÉ ªÉ½þ ºÉÉc÷Ò {ɽþxÉÒ VÉÉiÉÒ ½èþ* ¦ÉÉ®úiÉ Eäò +xªÉ |ÉÉxiÉÉå Eäò +±ÉÉ´ÉÉ <xÉ
ºÉÉÊc÷+ÉäÆ EòÉä Ê´Énäù¶ÉÉå ¨Éå ¦ÉÒ {ɺÉÆnù ÊEòªÉÉ VÉÉiÉÉ ½èþ*
iÉÉ®úEò漃 :--
'iÉÉ®úEòʺÉ' Eäò EòÉ¨É Eäò ʱÉB +ÉäÊc÷¶ÉÉ EòÉ Eò]õEò ºÉÉ®äú ¦ÉÉ®úiÉ ¨Éå |ÉʺÉrù ½èþ* <ºÉ¨Éå ºÉÉäxÉä +Éè®ú
SÉÉÄnùÒ EòÒ iÉÉ®úÉå ºÉä Ê´ÉʦÉzÉ xɨÉÚxÉä EòÉgäø VÉÉiÉä ½éþ… κjɪÉÉÄ <ºÉEòÉäò ¤É½ÖþiÉ {ɺÉÆnù Eò®úiÉÒ ½éþ*
IV. +ÉäÊc÷+É Eäò Gò¨É´ÉÉSÉEò ºÉÆJªÉÉ ¶É¤nù

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ


Çñš£ |ÉlÉ¨É {ɽþ±ÉÉ
›ó™à¤ý ÊuùiÉÒªÉ ÊuùiÉÒªÉ / nÚùºÉ®úÉ
™ï™à¤ý iÉÞiÉÒªÉ iÉÞiÉÒªÉ / iÉҺɮúÉ
™Úší SÉiÉÖlÉÇ SÉÉèlÉÉ
Ç°£ {É\SÉ¨É {ÉÉÄSÉ´ÉÉÄ
Ç©Ç©Ö ¹É¹`ö Uô`öÉ
ªÇØ£ ºÉ{iÉ¨É ºÉÉiÉ´ÉÉÄ
Ì£ +¹]õ¨É +É`ö´ÉÉÄ
¡£ xÉ¤É¨É xÉÉè´ÉÉÄ
›¨£ nù¶É¨É nùºÉ´ÉÉÄ
Øߣ +ÆÎiÉ¨É +ÆÎiɨÉ
76 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÇÞ•ø
5
¯ÖÖšü

Þ¬, ß¬ß‹Þ á›Œß¡Þ SÉʱÉB, ÊSÉʱÉEòÉ näùJÉåMÉä


“ÖÖ»Ö, דÖ׻֍úÖ ¤êü׏ֲÖÖ

£œÚ×³Þ : ᥑ߁Þ, ™Úᣠˆš¥ ‹'˜ ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : ®úÊVÉÃ+É, CªÉÉ iÉÖ¨É <ºÉ¤ÉÉ®ú
ˆ¬.”ß.ªß ᝄ× ? B±É. ]õÒ.ºÉÒ ±Éä ®ú½þÒ ½þÉä ?
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : ¸êüוֆÖ, ŸÖã´Öê ‹£Ö¸ü ú'Ö
‹»Ö.×™ü.×ÃÖ. −Öꈔû ?
á¥‘ßÞ : «ê, á¡ß á¡Þ¬ß ¢Þ¡Ú×ß»»Þ ®úÊVÉêÉÉ : ½þÉÄ, ±ÉäxÉä EòÉä ºÉÉäSÉ ®ú½þÒ ½ÚÄþ* ±ÉäÊEòxÉ
á«á¬ Çñšá£ ™ ‘ÞÞ •ß‹ì {ɽþ±Éä iÉÉä ºlÉÉxÉ ÊxÉζSÉiÉ Eò®úxÉÉ
{Écä÷MÉÉ*
‹¥ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ
¸üê×•Ö†Ö : ÆÑü, −Öê×²Ö ²ÖÖê×»Ö ³ÖÖ²Öã×”û… Æêü»Öê ¯ÖÏ£Ö´Öê ŸÖ
•Ö֐ÖÖ šüߍú ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö…
£œÚ×³Þ : á™á¡ ™ ™Ú£‹Ú á£Þ ªÞ¾»á¥ ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : iÉ¤É iÉÉä iÉÖ¨ÉúEòÉä <ºÉ¤ÉÉ®ú ¨Éä®äú
ºÉÉlÉ +ÉäÊc÷¶ÉÉ VÉÉxÉÉ SÉÉʽþB*
ˆš¥ Š–Íß¨Þ ¤ß¡Þ ›¥‹Þ¥»»Þ
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : ŸÖê²Öê ŸÖÖê ŸÖã´Öãú ´ÖÖê ÃÖÖӐָêü ‹£Ö¸ü
†Öê×›Íü¿ÖÖ ×•Ö²ÖÖ ¤ü¸üúÖü¸ü…
á¥‘ßÞ : «ê, ŒÚ¡ì ¢¬ á«¡»»Þ ®úÊVÉêÉÉ : ½þÉÄ, ¤É½ÖþiÉ +SUôÉ ½þÉäMÉÉ*
¸êü×•Ö†Ö : ÆÑü, Öã²ÖË ³Ö»Ö Æüê²Ö…
£œÚ×³Þ : ˆš¥ Þ¬, ß¬ß‹Þ ¤ß¡Þ»»Þ ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : <ºÉ¤ÉÉ®ú SɱÉÉä, ÊSÉʱÉEòÉ
VÉÉBÄMÉä* iÉÖ¨½þÉ®úÉ ÊSÉʱÉEòÉ näùJÉxÉÉ
™Ú£¥ ß¬ß‹Þ á›Œß¡Þ „ß™ì»»Þ =ÊSÉiÉ ½èþ*
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : ‹£Ö¸ü “ÖÖ»Ö, דÖ׻֍úÖ ×•Ö²ÖÖ…
ŸÖã´Ö¸ü דÖ׻֍úÖ ¤êü׏ֲÖÖ ˆ×“ÖŸÖ…
á¥‘ßÞ : ‚ˆ ß¬ß‹Þ ‹'˜ ?
{ÉÉ`ö 5 77

¸êü×•Ö†Ö : ‡‹ דÖ׻֍úÖ ú'Ö ? ®úÊVÉêÉÉ : ªÉ½þ ÊSÉʱÉEòÉ CªÉÉ ½èþ ?


£œÚ×³Þ : ß¬ß‹Þ áÞ”߈ ¡–Í «ò›»»Þ
ª£Ú›ñ ¢¦ß ¬Þ፻»Þ ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : ÊSÉʱÉEòÉ BEò ¤Éc÷Ò ZÉÒ±É ½èþ*
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : דÖ׻֍úÖ ÖÖê×™ü‹ ²Ö›Íü Èü¤ü… ºÉ¨ÉÖpù VÉèºÉÒ ±ÉMÉiÉÒ ½èþ*
ÃÖ´Öã¦ü ³Ö×ôû »Ö֐Öê…
á¥‘ßÞ : áª•ß Þ£‹Ú ‹'˜
á«ÞᔬᥠÞ¥Ú ¥ß‘¥á¢íªì ®úÊVÉêÉÉ : CªÉÉ ½þ¨ÉEòÉä ´É½þÉÄ ½þÉä]õ±É ¨Éå {ɽþ±Éä ºÉä
+É®úIÉhÉ Eò®úxÉÉ {Écä÷MÉÉ ?
‹¥ß¡Þ‹Ú
Ç–Íß¡»»Þ
¸êü×•Ö†Ö : ÃÖêךü †Ö´Öãú ú'Ö ÆüÖê™êü»Ö¸êü †ÖÖ¹ý
׸ü•Ö³ÖìÃÖ−Ö ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö…
£œÚ×³Þ : Þ, ˆá™ Þ¥Ú ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : xɽþÓ, <iÉxÉä {ɽþ±Éä Ê®úVɦÉæºÉxÉÂ
Eò®úxÉÉ xɽþÓ {Écä÷MÉÉ* ½þ¨Éå ½þÉä]äõ±É ¨Éå
¥ß‘¥á¢íª ‹¥ß¡Þ‹Ú Çá–͝޻»Þ ®ú½þxÉä EòÒ WÉ°ü®úiÉ ¦ÉÒ xɽþÓ* ¤É®úEÖò±É
á«Þᔬᥠ¥«ß¡Þ £œî Þ£¥ MÉäº]õ ½þÉ=ºÉ ¨Éå ®ú½åþMÉä* ¤É½ÖþiÉ ºÉÖÆnù®ú
›¥‹Þ¥ Þ«ßê»»Þ ¡¥‹Û¦ áÌ ºlÉÉxÉ ½èþ* MÉäº]õ ½þÉ=ºÉ Eäò SÉÉ®úÉå
«Þ„ªìᥠ¥«ß¡Þ»»Þ ¢Þ¥ß ªÚ³¥ iÉ®ú¢ò ZÉÉ=Ä ´ÉxÉ ½èþ +Éè®ú =ºÉEäò
{ÉÉºÉ ÊSÉʱÉEòÉ ZÉÒ±É ½èþ* +¤É Eò½þÉä
‘ލ޻»Þ áÌ «Þ„ª¥ Þ¥ßÇá” iÉÉä, CªÉÉ ªÉ½þ ºÉ¤É näùJÉxÉÉ xɽþÓ
’ބꡘ ×ß»»Þ ™Þ‹Ú ¬Þß SÉÉʽþB ?
ß¬ß‹Þ «ò›»»Þ ˆá¡ ‹Ú«™,
ˆª¡Ú á›Œß¡Þ ‹'˜ ŒÚªß¥ ‹šÞ
Ú«ê ?
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : −ÖÖ, ‹ŸÖê †ÖÖ¹ý Ê®úVɦÉæºÉxÉÂ
ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö›Íêü−ÖÖ… ÆüÖê™êü»Ö¸êü ¸ü×Æü²ÖÖ
´Ö¬µÖ †Ö´Ö¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü −ÖÖ×ÆüÑ… ²Ö¸üæúôû
Öê™ü ÆüÖˆÃÖ¸êü ¸ü×Æü²ÖÖ… ³ÖÖ׸ü ÃÖã−¤ü¸ü
•Ö֐ÖÖ… Öê™ü ÆüÖˆÃÖ¸ü “ÖÖ׸ü¯Ö™êü —
ÖÖˆÑ²ÖÖ †×”û… ŸÖ֍ãú»ÖÖ×Ö ×“Ö׻֍úÖ
Èü¤ü… ‹²Öê ãúÆüŸÖ, ‹ÃÖ²Öã ¤êü׏ֲÖÖ ú'Ö
Öã×ÃÖ¸ü ú£ÖÖ −ÖæÆÑü ? ®úÊVÉêÉÉ : ªÉ½þÉÄ ºÉä CªÉÉ-CªÉÉ ºÉÉlÉ ±ÉäxÉÉ
á¥‘ßÞ : ˆ•Ú ªÞäá¥ ‹'˜ ‹'˜ ª¡Ú {Écä÷MÉÉ?
78 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

á¡Þ‹Ú Ç–Íß¡ ?
¸êü×•Ö†Ö : ‹šãü ÃÖÖӐָêü ú'Ö ú'Ö ÃÖ²Öã −Öê²Ö֍ãú
¨ÉvÉÖUôxnùÉ : ªÉ½þÉÄ ºÉä EÖòUô ±ÉäxÉä EòÒ WÉ°ü®úiÉ
¯Ö×›Íü²Ö ?
xɽþÓ* ´É½þÉÄ JÉÉxÉÉ ¤É½ÖþiÉ +SUôÉ ½èþ*
£œÚ×³Þ : ˆ•Ú ‹ß×ß á¡Þ ›¥‹Þ¥ ÊSÉʱÉEòÉ ¨Éå ºÉ¨ÉÖpùÒ ¨ÉUô±ÉÒ ¤Éc÷Ò-
Þ«ßê»»Þ ŒÞ‚¡Þ áª•ß ŒÚ¡ì ¢¬»»Þ ¤Éc÷Ò EäòEòc÷É +Éè®ú ZÉÓMÉÉ (¨ÉUô±ÉÒ)
ß¬ß‹Þᥠª£Ú›ñ £Þ×, ‹ä‹–ÍÞ Ê¨É±ÉiÉÒ ½éþ* =ºÉEòÉ {ÉÉxÉÒ xɨÉEòÒxÉ
½èþ* =ºÉ¨Éå ¤ÉÆMÉÉ±É EòÒ JÉÉc÷Ò EòÉ
Š ¡–Í ¡–Í ß¾Ú»–Íß £ßᦻ»Þ {ÉÉxÉÒ Ê¨É±É ®ú½þÉ ½èþ*
™Þ«Þ¥ ÇÞ˜ß ¬Ú˜ßÞ»Þ ™«ßêá¥
¡á¾»ÞǪލ¥¥ ÇÞ˜ß £ß¨Ú×ß»»Þ
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : ‹šãü ׍ú×”û −Öê²ÖÖ ¤ü¸üúÖ¸ü −ÖÖ×ÆÑ…
ÖÖ‡²ÖÖ ÃÖêךü Öã²Ö ³Ö»Ö… דÖ׻֍úÖ¸êü
ÃÖ´Öã¦ü ´ÖÖ”û, Óúú›ÍüÖ †Öê ²Ö›Íü ²Ö›Íü
ؓ֐Öã×›Íü ×´Öôûê… ŸÖÖÆüÖ¸ü ¯ÖÖםÖ
»Öãםֆօ ŸÖÓ×Æü¸êü ²ÖӐÖÖê¯ÖÃÖ֐ָü¸ü ¯ÖÖ×Ö ®úÊVÉêÉÉ : CªÉÉ ªÉ½þ ºÉSÉ ½èþ ? (BäºÉÉ ½èþ
×´Ö¿Öã×”û… CªÉÉ?) iÉ¤É iÉÉä ¨Éä®úÉ näùJÉxÉÉ
á¥‘ßÞ : ªá™ Þ ‹'˜ ? á™á¡ ™ ÊxɽþɪÉiÉ WÉ°ü®úÒ ½èþ* ´É½þÉÄ ºÉä ¨ÉÖZÉä
á£Þ¥ á›Œß¡Þ ß«Þ™ß ›¥‹Þ¥»»Þ ZÉÓMÉÉ ¨ÉUô±ÉÒ ±ÉÉxÉÒ {Écä÷MÉÒ*
áª•Þ¥Ú £Úê ßäÚ–Íß £Þ×
Þ˜ß¡ß»»Þ
¸üêü×•Ö†Ö : ÃÖŸÖê −ÖÖ ú'Ö ? ŸÖê²Öê ŸÖ ´ÖÖê¸ü פü׏ֲÖÖ ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : iÉ¤É iÉÉä ½þ¨ÉEòÉä ZÉÓMÉÉ ¡èòC]ÅõÒ
×−ÖÆÖü×ŸÖ ¤ü¸üúÖ¸ü… ÃÖêšüÖ¹ý ´ÖãÑ Ø“ÖÖã×›Íü VÉÉxÉÉ {Écä÷MÉÉ* ´É½þÉÄ iÉÖ¨ÉEòÉä ¤ÉÆnù Ê]õxÉ
´ÖÖ”û †ÖםÖײօ Eäò Êb÷¤¤Éä ¨Éå ZÉÓMÉÉ Ê¨É±ÉäMÉÒ*
£œÚ×³Þ : á™á¡™ Þ£‹Ú ß¾Ú»–Íß
Ÿ»îÞÄòÂà ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ ᪕ß
™Ú£‹Ú ¡³ ”ߘ –¡Þᥠß¾Ú»–Íß
£ß¦ß¡»»Þ ®úÊVÉêÉÉ : ÊSÉʱÉEòÉ ¨Éå +Éè®ú CªÉÉ-CªÉÉ näùJÉxÉä
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : ŸÖê²Öê ŸÖ †Ö´Öãú ؓ֐Öã×›Íü °µÖÖC]ÅõÒ Eäò ʱÉB ½éþ ?
וֲÖ֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö… ÃÖêךü ŸÖ´Öãú ²ÖÓ¤ü
×™üÖ ›ü²ÖÖ¸êü ؓ֐Öã×›Íü ×´Ö×ôû²Ö…
á¥‘ßÞ : ß¬ß‹ÞᥠÞ„ ‹'˜ ª¡Ú ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : ÊSÉʱÉEòÉ Eäò {ÉIÉÒ näùJÉxÉä ªÉÉäMªÉ
á›Œß¡Þ‹Ú ×ß ? ½éþ* ¶ÉÒiÉ@ñiÉÖ +ÉxÉä {É®ú ¤É½ÖþiÉ |ÉEòÉ®ú
{ÉÉ`ö 5 79

¸êü×•Ö†Ö : דÖ׻֍úÖ¸êü †Öˆ ú'Ö ÃÖ²Öã ¤êü׏ֲÖ֍ãú Eäò ½þWÉÉ®úÉå ½þWÉÉ®úÉå {ÉIÉÒ nÚù®ú nÚù®ú Eäò
†×”û ? näù¶ÉÉå ºÉä ªÉ½þÉÄ +ÉiÉä ½éþ*
£œÚ×³Þ : ß¬ß‹Þ¥ Ǥ©à á›Œß¬Þ ¢¦ß»»Þ
¨à™†™Ú Þªßᬠ¡«Ü ›Û¥ ›Û¥
ᛨ¥Ú ¡«ÜÇñ‹Þ¥¥ «‘Þ¥
«‘Þ¥ Ǥ©à ˆ•ß‹Ú ÞªØß»»Þ
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : דÖ׻֍úÖ¸ü ¯ÖÖß ¤üêü׏ֻÖÖ ³Ö×ôû… ®úÊVÉêÉÉ : CªÉÉ 'EòÉʱÉVÉÉ< {ɽþÉc÷' ÊSÉʱÉEòÉ
¿Öߟ֊úŸÖã †Ö×ÃÖ»Öê ²ÖÆãü ¤æü¸ü ¤æü¸ü ¤êü¿Ö¹ý Eäò ¤ÉÒSÉ ¨Éå ½èþ ? CªÉÉ ½þ¨ÉEòÉä ´É½þÉÄ
²ÖÆãü¯ÖύúÖ¸ü¸ü Æü•ÖÖ¸ü-Æü•ÖÖü¸ü ¯ÖÖß xÉÉèEòÉ ¨Éå VÉÉxÉÉ {Écä÷MÉÉ ?
‹×šüãú †ÖÃÖÓÛŸÖ…
á¥‘ßÞ : '‹Þ¦ß‘Þ‚ ÇÞ«Þ–Í' ‹'˜ ß¬ß‹Þ
£’ßᥠ×ß ? Þ£‹Ú ‹'˜
áª•ß‹Ú –äÞᥠ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡ ¨ÉvÉÖUôxnùÉ : xÉ, xÉ, xÉÉèEòÉ ¨Éå VÉÉxÉÉ xɽþÓ
? {Écä÷MÉÉ* +¤É ¨ÉÉä]õ®ú ±ÉÉÄSÉ SÉ±É ®ú½þÉ
¸êü×•Ö†Ö : 'úÖ×ôû•ÖÖ‡ ¯ÖÖÆüÖ›Íü' ú'Ö דÖ׻֍úÖ ½èþ* {ÉÉxÉÒ Eäò ¤ÉÒSÉ ¨Éå 'EòÉʱÉVÉÉ<'
´Ö×—Ö¸êü †×”û ? †Ö´Öãú ú'Ö ÃÖêךüãú {ɽþÉc÷ ½èþ* {ɽþÉc÷ Eäò >ð{É®ú näù´ÉÒ EòÉ
›ÓüÖÖ¸êü וֲÖ֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö ? ¨ÉÆÎnù®ú ½èþ*
£œÚ×³Þ : Þ, Þ –äÞᥠ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡
Þ«ßê»»Þ ˆá¡ £”¥ ¬°
Þ¬Ú×ß»»Þ ÇÞ˜ß £’ßᥠ'‹Þ¦ß‘Þ‚
ÇÞ«Þ–Í' Þ ÇÞ«Þ–Í „Çá¥
•Þ‹Ú¥Þ˜à £³ß¥ ×ß»»Þ
´Ö¬Öã”û−¤üÖ : −ÖÖ, −ÖÖ ›ÓüÖÖ¸êü וֲÖ֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö ®úÊVÉêÉÉ : ¨ÉvÉÖUôÆnùÉ, ¨ÉÖZÉä iÉÉä ¤É½ÖþiÉ JÉÖ¶ÉÒ ±ÉMÉ
−ÖÖ×ÆÑ… ‹²Öê ´Ö™ü¸ü »ÖÓ“Ö “ÖÖ»Öã×”û… ¯ÖÖ×Ö ®ú½þÉ ½èþ* +¤É iÉÉä ¨ÉÖZÉä Ê]õEò]õ
´Ö×—Ö¸êü 'úÖ×ôû•ÖÖ‡ ¯ÖÖÆüÖ›Íü'… ¯ÖÖÆüÖ›Íü EòÉ]õxÉÉ {Écä÷MÉÉ*
ˆ¯Ö¸êü šü֍ãú¸ü֝Öß ´ÖÓÛ¤ü¸ü †×”û…
á¥‘ßÞ : £œÚ×³Þ, £á™™ ¢Þ¥ß ŒÚªß
¬ÞÚ×ß»»Þ ˆá¡ £á™ ”ß‹”
‹Þ”ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ
¸êü×•Ö†Ö : ´Ö¬Öã”ûÓ¤üÖ, ´ÖŸÖêŸÖ ³ÖÖ׸ü Öã×ÃÖ »Ö֐Öã×”û…
80 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

‹²Öê ´ÖŸÖê ×™üú™ü úÖ×™ü²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö…

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
ˆš¥ ‹£Ö¸ü ‡ÃÖ²ÖÖ¸ü
¢Þ¡Ú×ß ³ÖÖ²Öã×”û ÃÖÖê“Ö ¸üÆüß ÆüæÑü
á™á¡™ ŸÖê²ÖêŸÖ ŸÖ²ÖŸÖÖê
á£Þ ªÞ¾»á¥ ´ÖÖê ÃÖÖӐָêü ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö
¤ß¡Þ ›¥‹Þ¥ וֲÖÖ ¤ü¸üúÖ¸ •ÖÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹
Çñšá£ ¯ÖÏ£Ö´Öê ¯ÖÆü»Öê
ß¬ß‹Þ דÖ׻֍úÖ ×“Ö׻֍úÖ (‹ú —Öᯙ úÖ −ÖÖ´Ö)
«ò› Èü¤ü —Öß»Ö
ª£Ú›ñ ÃÖ´Öã¦ü ÃÖ´Öã¦ü / ÃÖ´Ö−¤ü¸ü
áª•ß ÃÖêךü ¾ÖÆüÖÑ
ˆá™ ‹ŸÖê ‡ŸÖ−Öê
ª£Ú›ñ £Þ× ÃÖ´Öã¦ü ´ÖÖ”û ÃÖ´Öã¦üß ´Ö”û»Öß
‹ä‹–ÍÞ Óúú›ÍüÖ êúú›ÍüÖ
¡–Í ¡–Í ²Ö›Íü ²Ö›Íü ²Ö›ÍüÖ ²Ö›ÍüÖ
ß¾Ú»–Íß £Þ× ؓ֐Öã×›Íü ´ÖÖ”û —ÖàÖÖ ´Ö”û»Öß
¬Ú˜ßÞ »Öã×Ö†Ö −ִ֍úß−Ö
¡á¾»ÞÇ ªÞ¥ ²ÖӐÖÖê¯ÖÃÖ֐ָü ²ÖӐÖÖ»Ö úß ÖÖ›Íüß
£ß¨Ú×ß ×´Ö¿Öã×”û ×´Ö»ÖŸÖÖ Æüîü
ß«Þ™ß ×−ÖÆüÖ×ŸÖ ×−ÖÆüÖµÖŸÖ
¡³ ²ÖÓ¤ü ²ÖÓ¤ü
”ߘ ×™üÖ ™üß−Ö / ×™ü−Ö
–¡Þ ›ü²ÖÖ ×›ü²²ÖÖ / ›ü²²ÖÖ
Çñ‹Þ¥¥ ¯ÖύúÖ¸ü¸ü ŸÖ¸üÆü úÖ
ÇÞ«Þ–Í ¯ÖÖÆüÖ›Íü ¯ÖÆüÖ›Íü
{ÉÉ`ö 5 81

£’ßᥠ´Ö×—Öü¸êü ²Öß“Ö ´Öë


–äÞ ›üÓüÖÖ −ÖÖîúÖ
•Þ‹Ú¥Þ˜à šü֍ãú¸ü֝Öß ¤êü¾Öß
†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤ÖêÆü¸üÖ‡‹…
1. á£Þ ªÞ¾»á¥ ˆš¥ ™ÚᣠŠ–Íß¨Þ Þ¬»»Þ
´ÖÖê ÃÖÖӐָêü ‹£Ö¸ü ŸÖã´Öê †Öê×›Íü¿ÖÖ “ÖÖ»Ö…
2. ˆš¥ Þ¬ ß¬ß‹Þ ¤ß¡Þ»»Þ
‹£Ö¸ü “ÖÖ»Ö ×“Ö׻֍úÖ ×•Ö²ÖÖ …
3. áª•Ú £á™ ß¾Ú»–Íß £Þ× á¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ
ÃÖêšãü ´ÖŸÖê ؓ֐Öã×›Íü ´ÖÖ”û −Öê²Ö֍úãú ¯Ö×›Íü²Ö…
4. ˆá™ Þ¥Ú Þ¥¤©˜ ‹¥ß¡Þ‹Ú Çá–͝޻»Þ
‹ŸÖê †ÖÖ¹ý †Ö¸üÖÖ ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö›Íêü−ÖÖ…
5. Þ£‹Ú ‹'˜ ˆá™ Þ¥Ú Þ¥¤©˜ ‹¥ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡ ?
†Ö´Öãú ú'Ö ‹ŸÖê †ÖÖ¹ý †Ö¸üÖÖ ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö ?
6. á£Þ¥ á›Œß¡Þ ß«Þ™ß ›¥‹Þ¥»»Þ
´ÖÖê¸ü ¤üê׏ֲÖÖ ×−ÖÆüÖ×ŸÖ ¤ü¸üúÖ¸ü…
7. ™Ú£¥ ß¬ß‹Þ á›Œß¡Þ „ß™ì»»Þ
ŸÖã´Ö¸ü דÖ׻֍úÖ ¤êü׏ֲÖÖ ˆ×“ÖŸÖ…
II. ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü −ÖµÖê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1) ™ÚᣠŠ–Íß¨Þ Þ¬»»Þ 2) ÞᣠÞ¬, ß¬ß‹Þ ¤ß¡Þ»»Þ
ŸÖã´Öê †Öê›Íüß¿ÖÖ “ÖÖ»Ö… †Ö´Öê “ÖÖ»Ö, דÖ׻֍úÖ ×•Ö²ÖÖ…
¢Ú¡á¨ó¥ ¬á¤©÷Þâ
³Öã²Ö−Ö꿾ָü »ÖÖ−Öˆ
›ß¬ûà ‹Þ¨õà¥
פü»»Öß úÖ¿´Ö߸ü
‹”‹ ÞñÞ
ú™üú †ÖÖÏÖ
82 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ªÕܬ ÇÚ¥à
Íãú»Ö ú ¯Öã¸üß
ªßá£Þ £³ß¥
×ÃÖ−Öê´ÖÖ ´ÖÓÛ¤ü¸ü
3) ß¾Ú»–Íß £Þ× á¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ 4) ˆá™ Þ¥Ú ‹¥ß¡Þ‹Ú Çá–͝޻»Þ
ؓ֐Öã×›Íü ´ÖÖ”û −Öê²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö… ‹ŸÖê †ÖÖ¹ý ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö›Íêü−ÖÖ…
á¥Þ«ß ᛡދÚ
¸üÖê×Æü ¤êü²Ö֍ãú
¢Þ‹Ú¥ ᝡދÚ
³Ö֍ãú¸ü −Öê²Ö֍ãú
ªßäÞ Ç—Íß¡Þ‹Ú
ØÃ֐ÖÖ ¯ÖלÍü²Ö֍ãú
‚¬ß¨ß á¨Þ‚¡Þ‹Ú
‡×»Ö×¿Ö ¿ÖÖꇲÖ֍ãú
‹„ Çß‚¡Þ‹Ú
úˆ ׯև²Ö֍ãú
5) Þ£‹Ú ‹'˜ ‹ß×ß á¡Þ‹Ú Ç–Íß¡ ? 6) á£Þ¥ á›Œß¡Þ ß«Þ™ß ›¥‹Þ¥
†Ö´Öãú ú'Ö ׍ú×”û −Öê²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö ? ´ÖÖê¸ü ¤üêü׏ֲÖÖ ×−ÖÆüÖ×ŸÖ ¤ü¸üúÖ¸ü…
™Ú£‹Ú Þ£¥
ŸÖã´Öãú †Ö´Öü¸ü
᪣ޝ¼Ú» ™Ú£¥
ÃÖê´ÖÖ−ÖӍãú ŸÖã´Ö¸ü
™Þ¼Ú» ™Þ¼»¥
ŸÖÖӍãú ŸÖÖӍú¸ü
ˆ£Þ¼Ú» ¤ýÞ¼»¥
‹´ÖÖ−ÖӍãú µÖÖӍú¸ü
ª£ªØ¼Ú» ᪣ޝ¼»¥
ÃÖ´ÖßÖӍãú ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü
7) ™Ú£¥ ß¬ß‹Þ á›Œß¡Þ „ß™ì…
ŸÖã´Ö¸ü דÖ׻֍úÖ ¤êü׏ֲÖÖ ˆ×“ÖŸÖ…
{ÉÉ`ö 5 83

á£Þ¥
´ÖÖê¸ü
Þ£¥
†Ö´Öü¸ü
™Þ¼»¥
ŸÖÖӍú¸ü
¤ýÞ¼»¥
µÖÖӍú¸ü
᪣ޝ¼»¥
ÃÖê´ÖÖ−ÖӍú¸ü
III. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤ÖêÓ êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤ÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü
¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1. ˆ«Þ¥ ÇÞ˜ß ¬Ú˜ßÞ»»Þ (™Þ'¥)»»
‹ÆüÖ¸ü ¯ÖÖ×Ö »Öãםֆօ (ŸÖÖ'¸ü)
2. ˆá™ Þ¥Ú ‹¥ß¡Þ‹Ú Çá–Í»»? (á‹á™)
‹ŸÖê †ÖÖ¹ý ú׸ü²Ö֍ãú ¯Ö›Íêü? (êúŸÖê)
3. áª•ß á«Þᔬᥠ¥«ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ (ˆ•ß)
ÃÖêךü ÆüÖê™êü»Ö¸êü ¸ü×Æü²Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö… (‹×šü)
4. ˆšßᥠ¡äáÞǪލ¥¥ ÇÞ˜ß £ß¨Ú×ß»»Þ (᪚ßá¥)
‹×£Ö¸êü ²ÖӐÖÖê¯ÖÃÖ֐ָü¸ü ¯ÖÖ×Ö ×´Ö¿Öã×”û… (ÃÖê×£Ö¸êü)
5. ¡«Ü™ Ǥ©à ˆ•ß‹Ú ÞªØß»»Þ (᪕ߋÚ)
²ÖÆãüŸÖ ¯ÖÖß ‹×šüãú †ÖÃÖÛ−ŸÖ… (ÃÖêךüãú)
IV. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤ÖêÓ êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü úÖêšüú ´Öë ¤üß Öü‡Ô ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ†Öë êú
ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ÞᣠÞ¬ ÇÛ‘Þ ‹¥ß¡Þ»»Þ
†Ö´Öê “ÖÖ»Ö ¯Öæ•ÖÖ ú׸ü²ÖÖ…
£³ß¥ ᛌ
´ÖÓפüü¸ü ¤êüÖ
ŸÚ»¬ á™Þ¦
84 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

±ãú»Ö ŸÖÖêôû
‹Þ£ ‹¥
úÖ´Ö ú¸
ÇÞ• Ç—
¯ÖÖšü ¯ÖœÍ
à™ Þ'
ÖßŸÖ ÖÖ'
V. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. ˆš¥ Þ¬ ß¬ß‹Þ _____ »»Þ (¬ß, ¤ß¡Þ)
‹£Ö¸ü “ÖÖ»Ö ×“Ö׻֍úÖ … (Ö×»Ö, וֲÖÖ)
2. ß¬ß‹Þ ____ „ß™ì»»Þ (ᛌߡÞ, ᛌ߬)»»
דÖ׻֍úÖ ˆ×“ÖŸÖË… (¤êü׏ֲÖÖ, ¤êü׏ֻÖ)
3. Þ¥¤©˜ ‹¥ß¡Þ‹Ú ______»»Þ (Ç–Íß¡Ú, Ç–Íß¡)»»
†Ö¸üÖÖ ú׸ü²Ö֍ãú … (¯Ö×›Íü²Öã, ¯Ö×›Íü²Ö)
4. á£Þ¥ ____ ›¥‹Þ¥ Þ«ßê»»Þ (ᝬß, ᝡÞ)»»
´ÖÖê¸ü ¤ü¸üúÖ¸ü −ÖÖ×ÆÑ… (−Öê×»Ö, −Öê²ÖÖ)
5. ß¬ß‹Þ¥ Ǥ©à ____ ¢¦ß (ᛌ߬ß, ᛌ߬Þ)»»
דÖ׻֍úÖ¸ü ¯ÖÖß ³Ö×ôû… (¤üêü׏Ö×»Ö, ¤üêü׏ֻÖÖ)
VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(£Þ×, ¡˜, áÌ «Þ„ªì, ¬°, ÇÞ«Þ–Í)
(´ÖÖ”û, ²ÖÖ, Öê™ü ÆÖüˆÃÖ, »ÖÓ“Ö, ¯ÖÖÆüÖ›Íü)
1. ÇÚ¥à ª£Ú›ñ ‹Û¦á¥ ’Þ„ê ×ß»»Þ
¯Öã¸üß ÃÖ´Öã¦ü æúôû¸êü —ÖÖˆÑ †×”û…
2. ß¬ß‹Þ Çތᥠ¡¥‹Û¦ » »Þ
דÖ׻֍úÖ ¯Ö֏ָüêü ²Ö¸üæúôû …
3. ƒ, ᪠ÇÞŒ‹Ú Þᣠ£”¥ ᥠ¤Þ„»»Þ
−Ö‡Ô, ÃÖê¯Ö֏֍ãú †Ö´Öê ´Ö™ü¸ü ¸êü •ÖÖˆ…
4. ‹Þ¦ß‘Þ‚ „Çᥠ•Þ‹Ú¥Þ˜à £³ß¥ ×ß»»Þ
{ÉÉ`ö 5 85

úÖ×ôû•ÖÖ‡ ˆ¯Ö¸üêü šü֍ãú¸ü֝Öß ´ÖÓפüü¸ü †×”û…


5. Þᣠª£Ú›ñ Þ˜ß¡Ú»»Þ
†Ö´Öê ÃÖ´Öã¦ü †ÖםֲÖã…

VII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ×ÆüÓ¤üß ¿Ö²¤üÖë êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£ÖÔ †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü •ÖÖê›Íüú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
1. ß¬ß‹Þ áÞ”߈ »»Þ (—Öß»Ö)
דÖ׻֍úÖ ÖÖê×™ü‹ …
2. Þ¥ßÇá” ¡˜ ×ß»»Þ (—ÖÖˆÑ)
“ÖÖ׸ü¯Ö™êü ²ÖÖ †×”û …

3. £á™ ¢¬ ¬Þ፻»Þ (êúú›ÍüÖ)


´ÖŸÖê ³Ö»Ö»Ö֐Öê…
4. ß¬ß‹Þᥠ¥ Ÿ»îÞÄòÂà ×ß»»Þ (—ÖàÖÖ ´Ö”û»Öß)
דÖ׻֍úÖ¸êü ¸ü °µÖÖC]ÅõÒ †×”û…
5. ¡äáÞǪލ¥¥ ÇÞ˜ß ______ £ß¨Ú×ß»»Þ (דÖ׻֍úÖ ´Öë)
²ÖӐÖÖê¯ÖÃÖ֐ָü¸ü ¯ÖÖ×Ö ü ×´Ö¿Öã×”û…
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
³ ‹Þ
−ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö
ˆš¥ ×Ü”ßᥠª£áªØ £ß¨ß ³ ‹Þ ¤ß¡Þ»»Þ ¡«Ü™ £‘Þ ‹¥ß¡Þ»»Þ ¢Ú¡á¨ó¥¥Ú
»‹£Ö¸ü ”ãû×™ü¸êü ÃÖ´ÖßÖê ×´Ö׿Öü −ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö ×•Ö²ÖÖ… ²ÖÆãüŸÖ ´Ö•ÖÖ ú׸ü²ÖÖ… ³Öã²Ö−Ö꿾ָü¸üã ú
Þ£‹Ú ”Þ„ì ¡ªì, ªÕÜ”¥ ‹ß£óÞ ”Þ‹ìªßᥠ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ Çñšá£ Þ£‹Ú ”ß‹”
‹¥ß¡Þ‹Ú
†Ö´Öãú ™üÖˆ−Ö ²ÖÃÖ, Íãú™ü¸ü ؍ú²ÖÖ ™ÖŒÃÖ߸êü וֲÖ֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö… ¯ÖÏ£Ö´Öê †Ö´Öãú ×™üú™ü ú׸üü²Ö֍ãú
Ç–Íß¡»»Þ Ç߬ޣÞᝠª£áªØ ˆ‹Þ•ß á«Þ‚ áÞ”߈ ‘ލÞᥠ¥«ß¡»»Þ ‚Þá–Í ªßÞá–Í
¯Ö×›Íü²Ö… ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê, ÃÖ´ÖßÖê ‹úךü ÆüÖê‡ ÖÖê×™ü‹ •Ö֐ÖÖ¸êü ¸ü×Æü²Ö… ‡†Ö›Íêü ×ÃÖ†Ö›Íêü
á«¡ß»»Þ ³ ‹Þá¥ á‹ ǨÚǤ©à, ª¥àªïÇ ‚™îÞ›ß á›Œß¡Þ‹Ú £ß¦ß¡»»Þ
86 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÞᣣÞá
Æüêü²Ö×−Ö… −ÖÓ¤−֍úÖ−Ö−Ö¸êü †−Öêú ¯Ö¿Öã¯ÖÖß, ÃÖ¸üßÃÖé¯Ö ‡ŸµÖÖפü ¤êü׏ֲÖ֍ãú ×´Ö×ôû²Ö… †Ö´Öê´ÖÖ−Öê
‘ެߍޖÍßᥠªß䫪Ÿ»Þ¥à Š ¡ÞÔ ªŸ»Þ¥à á›Œß¡Þ‹Ú ¤ß¡Þ»»Þ áª•ß ªß䫪Ÿ»Þ¥àá¥
•ÖÖ׻֐ÖÖ×›Íü¸êü ØÃÖÆüÃÖ±úÖü¸üß †Öê ²ÖÖ‘Ö Ã֍úÖ¸üß ¤êü׏ֲÖ֍ãú וֲÖÖ… “ÖÖ»Ö ¤êü׏ֲÖÖ, ØÃÖÆüÃÖ±úÖ¸ü߸êü
ªßä«£Þᝠˆá˜á™á˜ á«Þ‚ ¡Ú¬Úšß¡Þ¥ á›Œß¡Þ»Þ á‹á™ Çñ‹Þ¥¥ œ¦Þªßä«»»Þ Þ„
¡ÞÔ
ØÃÖÆü´ÖÖ−Öê êú×´Ö×ŸÖ ‹ÖêŸÖêÖê ÆüÖê‡ ²Öã»Öã×£Ö²ÖÖ¸ü ¤êü׏ֲÖÖ… êúŸÖê ¯ÖύúÖ¸ü¸ü ¬ÖôûÖØÃÖÆü… †Öˆ ²ÖÖ‘Ö
ªŸ»Þ¥àá¥ á›Œß¡Þ ¡ß¢ß÷ ¥ä¥ ¡ÞÔ Þ ¤šÞ:- ‹¬¥ÞÇ™¥ßÞ ¡ÞÔ, ß™Þ¡ÞÔ Š
£«Þ¡¦
ÃÖ±úÖ¸ü߸êü ¤êü׏ֲÖÖ ×²Ö×³Ö®Ö ¸ÓüÖ¸ü ²ÖÖ‘Ö… •Ö£ÖÖ :- ú»Ö¸üÖ¯ÖŸÖ׸ü†Ö ²ÖÖ‘Ö, ד֟ÖÖ²ÖÖ‘Ö †Öê ´ÖÆüÖ²Öôû
¡ÞÔ ‚™îޛ߻»Þ ˆ•ß ÇÞ”ß™Ú˜Ø ‹¥ß ᪣ޝä‹Ú «‚¥Þ˜ ‹¥ß¡Þ Úß™ì»»Þ ª£áªØ
œà¥ ª×ߥ
²ÖÖ‘Ö ‡ŸµÖÖפü… ‹×šü ¯ÖÖ×™üŸÖãÓ›Íü −Ö ú׸ü ÃÖê´ÖÖ−ÖӍãú Æü‡¸üÖÖ ú׸ü²ÖÖ †−Öãד֟ÖË… ÃÖ´ÖßÖê ¬Ö߸ü Ûãָü
á«Þ‚ ᛌߡ޻»Þ ¨ÚÞ, ¨Þ¥à, «¦›à¡ªØ ‚™îÞ›ß ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥ á—Í‚ ᛌߡ޻»Þ
ÇÚ˜ß
ÆüÖê‡ ¤êü׏ֲÖÖ… ¿Öã†Ö, ¿ÖÖ¸üß, Æüôû¤üß²ÖÃÖ−ŸÖ ‡ŸµÖÖפü ײÖ×³Ö®Ö ¯ÖύúÖ¸ü “Öœêü‡ ¤êü׏ֲÖÖ… ¯ÖãםÖ
á›Œß¡Þ ªÞÇ, ‹Ú£ýà¥, ¢Þ¬Ú, ªßäÇÞ‘à, £Þä‹–Í Š ’ßä‹»»Þ ǨÚǤ©à£Þä‹Ú ᝂ
³ ‹Þ
¤êü׏ֲÖÖ ÃÖÖ¯Ö, ãú´³Ö߸ü, ³ÖÖ»Öã, ØÃÖ¯ÖÖ•Öß, ´ÖÖӍú›Íü †Öê ؗ֍ú… ¯Ö¿Öã¯ÖÖß´ÖÖ−ÖӍãú −Öê‡ −Ö¤Óü−֍úÖ−Ö−Ö
á‹á™ ªÚ³¥»»Þ ᪕Þá¥ á›Œß¡Þ á‹ á¬Þ‹ä‹¥ ª£Þᡨ»»Þ ÞᣣÞᝠ¡«Ü™
êúŸÖê ÃÖãÓ¤ü¸ü… ÃÖêšüÖ¸êü ¤êü׏ֲÖÖ †−Öêú »ÖÖêÓúú¸ü ÃÖ´ÖÖ²Öê¿Ö… †Ö´Öê´ÖÖ−Öê ²ÖÆãüŸÖ
¡Ú¬ß¡Þ»»Þ Ǩڣޝ¼» ¡ßÇ©¤ýᥠ™á££Þᝠ¡«Ü™ ‹ß×ß ‘Þ˜ß Çޥߡ»»Þ Ç¨Ú Ç¤©à£Þ¼Ú»
ÇÞŒ¥Ú
²Öã×»Ö²ÖÖ… ¯Ö¿Öã´ÖÖ−ÖӍú ײÖÂÖµÖ¸êü ŸÖ´Öê´ÖÖ−Öê ²ÖÆãüŸÖ ׍ú×”û •ÖÖ×Ö ¯ÖÖ׸ü²Ö… ¯Ö¿Ö㠯ցÖß´ÖÖ−ÖӍãú ¯Ö֏ֹ
á›Œß ™Ú£‹Ú ¡«Ü™ ŒÚªß £œî ¬Þß¡»»Þ
¤êü×Ö ŸÖã´Öãú ²ÖÆãüŸÖ Öã×ÃÖ ´Ö¬µÖ »ÖÖאֲօ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ¤êü¾Ö−Ö֐ָüß ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
³ ‹Þ −ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö −ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö (³Öã²Ö−ÖêÀ¾Ö¸ü êú ‹ú
דÖ×›ÍüµÖÖ‘Ö¸ü úÖ −ÖÖ´Ö)
ˆ ¡Ç©í ‹ ²ÖÂÖÔ ‡ÃÖ ÃÖÖ»Ö
{ÉÉ`ö 5 87

Œ¥Þ×Ü”ßᥠÖ¸üÖ”ã×™ü¸êü ÖÏß嫅 úÖ»Ö úß ”ãû×¼üµÖÖêÓ ´Öë


ª£áªØ £ß¨ß ÃÖ´ÖßÖê ×´Ö×¿Ö ÃÖ²Ö ×´Ö»Öú¸ü
£‘Þ ´Ö•ÖÖ †Ö−ÖÓ¤ü
”ß‹” ×™üú™ü ×™üú™ü
‹¥ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡ ú׸ü¾Ö֍ãú ¯Ö×›Íü²Ö ú¸ü−ÖÖ ¯Ö›ÍêüÖÖ
áÞ”߈ ‘ލÞᥠÖÖê×™ü‹ •Ö֐ÖÖ¸êü ‹ú •ÖÖÆü ´Öë
‚Þá–Í ªßÞá–Í ‡†Ö›Íêü ×ÃÖ†Ö›Íêü ‡¬Ö¸ü ˆ¬Ö¸ü
á‹ ǨÚǤ©à †−Öêú ¯Ö¿Öã¯ÖÖß †−Öêú ¯Ö¿Öã¯ÖÖß
ª¥àªïÇ ÃÖ¸üßÃÖé¯Ö ÃÖ¸üßÃÖé¯Ö/ ¸ëüÖ−Öê¾ÖÖ»Öê •ÖÖ−Ö¾Ö¸ü
¡ÞÔ ªŸ»Þ¥à ²ÖÖ‘Ö ÃÖ±úÖ¸ß ²ÖÖ‘Ö ÃÖ±úÖ¸üß
ªßä« ªŸ»Þ¥à ØÃÖÆü ÃÖ±úÖ¸üß ØÃÖÆü ÃÖ±úÖ¸üß
ÇÞ”ß™Ú˜Ø ¯ÖÖ×™üŸÖ㝛Íü ²ÖÖŸÖ“ÖߟÖ
‹¬¥ÞÇ™¥ßÞ ú»Ö¸üÖ ¯ÖŸÖ¸üß†Ö ²ÖÖ‘Ö ú¸êü»ÖÖ •ÖîÃÖÖ »Öú߸ü¾ÖÖ»ÖÖ ²ÖÖ‘Ö
¡ÞÔ
£«Þ¡¦ ¡ÞÔ ´ÖÆüÖ¾Öôû ²ÖÖ‘Ö ´ÖÆüÖ²Ö»Ö ²ÖÖ‘Ö
œ¦Þ¡ÞÔ ¬ÖôûÖ²ÖÖ‘Ö ÃÖ±êú¤ü ²ÖÖ‘Ö
œà¥ª×ߥ ¬Ö߸ü Ûãָü “Öã¯Ö“ÖÖ¯Ö
¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥ †−Öêú ¯ÖύúÖ¸ úß “ÖœÍêü‡ †−Öêú ¯ÖύúÖ¸ü úß ×“Öכ͵ÖÖ
á—Í‚
á‹á™ ªÚ³¥ êúŸÖê ÃÖã−¤ü¸ü ׍úŸÖ−ÖÖ ÃÖãÓ¤ü¸ü
á‹ á¬Þ‹ä‹ †−Öêú »ÖÖêÓúú ÃÖ´ÖÖ²Öê¿Ö †−Öêú »ÖÖêÖÖëúÖ ÃÖ´ÖÖ¾Öê¿Ö
ª£Þᡨ
Úß™ †−Öã×“ÖŸÖ †−Öãד֟Ö
«‚¥Þ˜ ‹¥ß¡Þ Æü‡¸üÖÖ ú׸ü²ÖÖ Æüîü¸üÖ−Ö ú¸ü−ÖÖ
ªÞÇ ÃÖÖ¯Ö ÃÖÑÖ¯Ö
‹Ú£ýॠãú´³Ö߸ü ‘Ö×›ÍüµÖÖ»Ö
¢Þ¬Ú ³ÖÖ»Öã ³ÖÖ»Öæ
ªßäÇÞ‘à ×ÃÖѯÖÖ•Öß Ø“Ö¯Öï•Öß
88 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

£Þ¼»–Í ´ÖÖӍú›Íü »ÖӐÖæ¸ü / ²ÖÓ¤ü¸ü


’ßä‹ Ø—Öú ÃÖÖêÆüß
¡ßÇ©¤ýᥠײÖÂÖµÖ¸êü ²ÖÖ¸êü ´Öë
ÇÞŒ¥Ú ¯Ö֏ֹ ¯ÖÖÃÖ ÃÖê
†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖêÓ êú ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. ÞᣣÞᝠŒ¥Þ ×Ü”ßᥠዄê•ß‹Ú ¤ß¡Þ ?
†Ö´Öê´ÖÖ−Öê Ö¸üÖ”ãû×™ü¸êü êúˆÑךüãú וֲÖÖ ?
2. ³ ‹Þ á‹£ß™ß ¤ß¡Þ‹Ú Çá–Í ?
−ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö êú×´Ö×ŸÖ ×•Ö²Ö֍ãú ¯Ö›Íêü ?
3. ³‹Þá¥ ‹'˜ ª¡Ú á›Œß¡Þ‹Ú £ßᦠ?
−ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö ú'Ö ÃÖ²Öã ¤êü׏ֲÖ֍ãú ×´Öôêû ?
4. ÞᣣÞᝠዄêšßᥠªß䫪Ÿ»Þ¥à Š ¡ÞÔ ªŸ»Þ¥à á›Œß¡Þ‹Ú ¤ß¡Þ ?
†Ö´Öê´ÖÖ−Öê êúˆÑ×£Ö¸êü ØÃÖÆüÃÖ±úÖ¸üß †Öê ²ÖÖ‘ÖÃÖ±úÖ¸üß ¤êü׏ֲÖ֍ãú וֲÖÖ ?
5. ¡ÞÔ ªŸ»Þ¥àᥠá‹á™ Çñ‹Þ¥¥ ¡ÞÔ á›ŒÞ¤Þˆ Š ‹'˜ ‹'˜ ?
²ÖÖ‘Ö ÃÖ±úÖ¸ü߸êü êúŸÖê ¯ÖύúÖ¸ü¸ü ²ÖÖ‘Ö ¤êüÖÖ•ÖÖ‹ †Öê ú'Ö ú'Ö ?
6. ³ ‹Þá¥ á‹„ê á‹„ê ǨÚǤ©à ×Øß ?
−ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö¸êü êúˆÑ êúˆÑ ¯Ö¿Öã¯ÖÖß †”Óû×ŸÖ ?
5. ³‹Þ á¬ Þ£‹Ú ‹'˜ ¬Þ¢ £ß¦ß¡ ?
ØÃÖÆü´ÖÖ−Öê ú'Ö ú¹ý”Óû×ŸÖ ?
II. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏŸµÖêú ¿Ö²¤ü ÃÖ´ÖæÆü êú ¿Ö²¤üÖë úÖê ÃÖÆüß Îú´Ö ´Öë ¸üÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1. ¤ß¡Ú, ³‹Þ, £ß¨ß, Œ¥Þ×Ü”ßá¥, ª£áªØ, ˆ¡Ç©í»»
וֲÖã, −ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö, ×´Ö׿Ö, Ö¸üÖ”ãû×™ü¸êü, ÃÖ´ÖßÖê, ‹²ÖÂÖÔ
2. Ç–Íß¡, ¢Ú¡á¨ó¥¥Ú, ”Þ‹ìªß, ªÕÜ”¥, ”Þ„ì¡ªìá¥, ‹ß£óÞ, Þ£‹Ú»»
¯Ö×›Íü²Ö, ³Öã²Ö−Ö꿾ָü¹ý, ™ÖúÃÖß, Íãú™ü¸ü, ™üÖˆ−Ö²ÖÃÖ, ׍ú´²ÖÖ, †Ö´Öãú
3. áÞ”߈ ‘ލÞá¥, á«Þ‚, ª£áªØ, ˆ‹Þ•ß, Ç߬ޣÞá, ¥«ß¡»
ÖÖê×™ü‹ •Ö֐ÖÖ¸êü, ÆüÖê‡, ÃÖ´ÖßÖê, ‹úÖךü, ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê, ¸ü×Æü²Ö
{ÉÉ`ö 5 89

4. ‚™îÞ›ß, ¤šÞ :- ‹¬¥ÞÇ™¥ßÞ ¡ÞÔ, £«Þ¡¦ ¡ÞÔ, ß™Þ¡ÞÔ, ¡ß¢ß÷,


Þ„, ¡ÞÔ, ¡ÞÔ ªŸ»Þ¥àá¥, ᛌߡ޻, ¥¾»¥»»
‡ŸµÖÖפü, •Ö£ÖÖ:- ú»Ö¸üÖ¯ÖŸÖ׸ü†Ö ²ÖÖ‘Ö, ´ÖÆüÖ²Öôû ²ÖÖ‘Ö, ד֟ÖÖ²ÖÖ‘Ö, ײÖ׳֮Ö, †Öˆ, ²ÖÖ‘Ö,
²ÖÖ‘Ö ÃÖ±úÖ¸ü߸, ¤êü׏ֲÖÖ, ¸ÓüÖ¸ü
5. ³ ‹Þ, ǨÚǤ©à£Þä‹Ú, á‹á™ ªÚ䛥, ᝂ»»
−ÖÓ¤ü−֍úÖ−Ö−Ö , ¯Ö¿Öã¯ÖÖß´ÖÖ−ÖӍãú, êúŸÖê ÃÖãÓ¤ü¸ü, −Öê‡
III. ØÆü¤üßü ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
Š–Íߨޥ ¥Þ‘œÞà ¢Ú¡á¨ó¥»»Þ ¢Ú¡á¨ó¥á¥ ˆ‹ £Úî‘߁£ì ×ß»»Þ £Úî‘߁£ì
ª‹Þ¦
†Öê›Íüß¿ÖÖ¸ü ¸üÖ•Ö¬ÖÖ−Öß ³Öã²Ö−Ö꿾ָü… ³Öã²Ö−Ö꿾ָü¸üê ‹ú ´µÖãוֆ´ÖË †×”û…ú ´µÖãוֆ´ÖË Ã֍úÖôû
”Þ¥Ú ×”Þ Ç¤íîØ áŒÞ¬Þ ¥á«»»Þ ˆ«Þ á‹¡¦ áªÞ£¡Þ¥ ›ß ¡³ ¥á«»»Þ
−Ö†™üÖ¹ý ”û†™üÖ ¯Ö•µÖÔÓŸÖ ÖÖê»ÖÖ ¸üÆêü… ‹ÆüÖ êú¾Öôû ÃÖÖê´Ö²ÖÖ¸ü פü−Ö ²ÖÓ¤ü ¸üÆêü…
£Úî‘߁£ì ¤ß¡Þ‹Ú á«á¬ Çñšá£ ”ß‹” ‹Þ”ß¡Þ‹Ú Çá–Í»»Þ £Úî‘߁£ìᥠ¡ß¢ß÷
™Þ¦Ç™ñ¥
´µÖãוֆ´ÖË ×•Ö²Ö֍ãú Æêü»Öê ¯ÖÏ£Ö´Öê ×™üú™ü úÖ×™ü²Ö֍ãú ¯Ö›Íêü… ´µÖãוֆ´Ö¸êü ײÖ×³Ö®Ö ŸÖÖôû¯Ö¡Ö¸ü
áÇÞšà, ¥Þ‘Þ¼» ¡î¡«ð™ ÇÞ™ñ ˆ¡ä ¡ªÐÂ, ÇñÞà ‹Þ¦¥ ™£óÞ £Ú›ñÞ, ¡ß¢ß÷
¯ÖÖê£Öß, ¸üÖ•ÖÖӍú ²µÖ²ÖÇüŸÖ ¯ÖÖ¡Ö ‹²ÖÓ ²Öß¡Ö, ¯ÖÏÖ“Öß−Ö úÖôû¸ü ŸÖ´²ÖÖ ´Öã¦üÖ, ײÖ׳֮Ö
Ǩڣޝ¼»¥ ×Þ¬, £˜ßÇ©¥ ‹¼»Þ¦ Þ„ Çš¥¥ £Û±ç ‚™îÞ›ß á›Œß¡Þ‹Ú £ßᦻ»Þ
¯Ö¿Öã´ÖÖ−ÖӍú¸ü ”ûÖ»Ö, ´ÖםÖÂÖ¸ü ÓúúÖôû †Öˆ ¯Ö£Ö¸ü¸ü ´ÖæÙ¢Ö ‡ŸµÖÖפü ÃÖ²Öã ¤üêü׏ֲÖ֍ãú ×´Öôêû…
£Úî‘߁£¥ ª¡Ú ‘ߝßÇ© á›Œß¡Þ‹Ú á«á¬ ¡Þ¥£óÞ¥ ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ
´µÖãוֆ´Öü¸ ÃÖ²Öã וÖ×−ÖÂÖ ¤êü׏ֲÖ֍úãú Æêü»Öê ²ÖÖ¸´²ÖÖ¸ü וֲÖ֍úãú ¯Ö×›Íü²Ö…

IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …


Æü´Öë ¾Ö−Ö •ÖÖ−ÖÖ ¯Ö›ÍêüÖÖ… ¾ÖÆüÖÑ ¿Öê¸üÖë êú —ÖãÓ›ü úÖê ¤üêüÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… †Ö•Ö ¾ÖÆüÖÑ ²Ö““ÖÖë úÖê ³Öß •ÖÖ−ÖÖ
¯Ö›ÍêüÖÖ… Æü´ÖêÓ ¿Öß‘ÖÐ •ÖÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… ¯Ö¿Öã†Öë úÖê ¤êüÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… ‡−֍úÖê ÃÖŸÖÖ−ÖÖ −ÖÆüà “ÖÖ×Æü‹… ¤êüÖÖê,
Æü´Ö †Ö Ö‹… ¾ÖÆüÖÑ ´ÖÖê¸ü −ÖÖ“ÖŸÖê Æüïü… †²Ö ¾ÖÂÖÖÔ ÆüÖê−Öß “ÖÖ×Æü‹… −ÖÖ−Öß ‹êÃÖê ²ÖÖê»ÖŸÖß Æïü… µÖÆüÖÑ ¤êüÖÖê…
׍úŸÖ−Öê ¯ÖύúÖ¸ü êú ²ÖÖ‘Ö Æïü… ´Öã—Öê »Öú߸ü¾ÖÖ»Öê ²ÖÆãüŸÖ †“”êû »ÖÖŸÖê Æïü… ''ŸÖã´Æëü úÖî−Ö ÃÖÖ ²ÖÖ‘Ö †“”ûÖ
»ÖÖŸÖÖ Æîü ?'' ''´Öã—Öê ? ´Öã—Öê ŸÖÖê ÃÖ±êú¤ü ²ÖÖ‘Ö †“”ûÖ »ÖÖŸÖÖ Æîü… ´Öã—Öê ˆÃÖ ²ÖÖ‘Ö úÖê −Ö•Ö̤üߍú ÃÖê
¤üêüÖ−ÖÖ ¯Ö›ÍêüÖÖ… ‡ÃÖ×»Ö‹ ´Öã—Öê ¾ÖÆüÖÑ •ÖÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… ´Öï ¾ÖÆüÑÖ •ÖÖŸÖÖ ÆæÑü…
V. †Ö¯Öêú «üÖ¸üÖ ¤êüÖê Æãü‹ ׍úÃÖß ×“Ö×›ÍüµÖÖ‘Ö¸ü êú ²ÖÖ¸êü ´Öë †Öê×›Íü†Ö ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖ ÃÖÖ †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…
90 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. <ºÉ {ÉÉ`ö ¨Éå ÊxɨxÉ|ÉEòÉ®ú Eäò ´ÉÉCªÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½Öþ+É ½èþ*
1. £á™ ßäÚ–Íß £Þ× á¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ ¨ÉÖZÉä ZÉÓMÉÉ ¨ÉUô±ÉÒ ±ÉäxÉÒ {Écä÷MÉÒ*
¨ÉiÉä ËSÉMÉÖÊc÷ ¨ÉÉUô xÉä¤ÉÉEÖò {ÉÊc÷¤É*
2. Çñšá£ ™ ‘ÞÞ •ß‹ ‹¥ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ {ɽþ±Éä iÉÉä ºlÉÉxÉ ÊxÉζSÉiÉ Eò®úxÉÉ {Écä÷MÉÉ*
|ÉlɨÉä iÉ VÉÉMÉÉ Ê`öEò EòÊ®ú¤ÉÉEÖò {ÉÊc÷¤É*
3. ß¾Ú»–Íß Ÿ»îÞÄòÂà ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ ZÉÓMÉÉ ¡èòC]ÅõÒ VÉÉxÉÉ {Écä÷MÉÉ*
ËSÉMÉÖÊc÷ }ªÉÉC]ÅõÒ ÊVɤÉÉEÖò {ÉÊc÷¤É*
4. á£Þ¥ á›Œß¡Þ ›¥‹Þ¥ Þ ¨Éä®úÉ näùJÉxÉÉ Wɯû®úÒ ½èþ*
¨ÉÉä®ú näùÊJɤÉÉ nù®úEòÉ®ú*
5. ™Ú£¥ ß¬ß‹Þ á›Œß¡Þ „ß™ì»»Þ iÉÖ¨É EòÉä ÊSÉʱÉEòÉ näùJÉxÉÉ SÉÉʽþB
iÉ֨ɮú ÊSÉʱÉEòÉ näùÊJɤÉÉ =ÊSÉiÉÂ*
´ÉÉCªÉ (1, 2 iÉlÉÉ 3) Eäò ÊGòªÉÉ °ü{É Ê½ÆnùÒ Eäò "±ÉÉxÉÉ {Écä÷MÉÉ", "VÉÉxÉÉ {Écä÷MÉÉ" VÉèºÉä ÊGòªÉÉ °ü{ÉÉå
Eäò ºÉ¨ÉÉxÉ ½éþ* ªÉ½þ |ɪÉÉäMÉ ÊGòªÉÉ EòÒ +ÊxÉ´ÉɪÉÇiÉÉ EòÉ ¤ÉÉävÉ Eò®úÉiÉÉ ½èþ* +ÉäÊc÷+É ¨Éå BäºÉä ÊGòªÉÉ
°ü{É ÊxɨxÉ |ÉEòÉ®ú ºÉä ¤ÉxÉiÉä ½èþÆ*
|ÉvÉÉxÉ ÊGòªÉÉ Eäò ºÉÆYÉÉlÉÇEò éú¤ÓüŸÖ Eäò ºÉÉlÉ -'‹Ú' (-EÖò) |ÉiªÉªÉ VÉÉäc÷ Eò®ú ºÉ½þɪÉEò ÊGòªÉÉ -'Ç–'
({Éc÷) EòÉ |ɪÉÉäMÉ EòÉ±É Eäò +xÉÖºÉÉ®ú ½þÉäiÉÉ ½èþ* EòiÉÉÇ Eäò ºÉÉlÉ Eò¨ÉÇ EòÉ®úEò EòÉ -'‹Ú' (EÖò)
|ÉiªÉªÉþ VÉÉäc÷xÉÉ SÉÉʽþB* vªÉÉxÉ nåù ÊEò +ÉäÊc÷+É ¨Éå ³Öß ºÉ½þɪÉEò ÊGòªÉÉ 'Ç–' (¯Ö›Íü) ÊEòºÉÒ ¦ÉÒ
EòÉ±É ¨Éå {ÉÖ¯û¹É +Éè®ú ´ÉSÉxÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú xɽþÓ ¤Énù±ÉiÉÉ* VÉèºÉä :-
1. £á™ ¤ß¡Þ‹Ú ǖڐ×ß»»Þ ¨ÉÖZÉä VÉÉxÉÉ {ÉciÉÉ ½èþ*
¨ÉiÉä ÊVɤÉÉEÖò {ÉbÖ÷ÊUô*
2. ™Ú£‹Ú ¤ß¡Þ‹Ú ǖڐ×ß»»Þ iÉÖ¨ÉEòÉä VÉÉxÉÉ {ÉciÉÉ ½èþ*
iÉÖ¨ÉEÖò ÊVɤÉÉEÖò {ÉbÖ÷ÊUô*
3. Þǘ¼Ú» ¤ß¡Þ‹Ú ǖڐ×ß»»Þ +É{ÉEòÉä VÉÉxÉÉ {Éc÷iÉÉ ½èþ*
+É{ÉhÉÆEÖò ÊVɤÉÉEÖò {ÉbÖ÷ÊUô*
1. £á™ ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Í߬޻»Þ ¨ÉÖZÉä VÉÉxÉÉ {Éc÷É*
¨ÉiÉä ÊVɤÉÉEÖò {ÉÊc÷±ÉÉ*
2. ™Ú£‹Ú ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Í߬޻»Þ iÉÖ¨ÉEòÉä VÉÉxÉÉ {Éc÷É*
{ÉÉ`ö 5 91

iÉÖ¨ÉEÖò ÊVɤÉÉEÖò {ÉÊc÷±ÉÉ*


3. Þǘ¼Ú» ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Í߬޻»Þ +É{ÉEòÉä VÉÉxÉÉ {Éc÷É*
+É{ÉhÉÆEÖò ÊVɤÉÉEÖò {ÉÊc÷±ÉÉ*
1. £á™ ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ ¨ÉÖZÉä VÉÉxÉÉ {ÉcÉ*
¨ÉiÉä ÊVɤÉÉEÖò {ÉÊc÷¤É*
2. £á™ ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ ¨ÉÖZÉä VÉÉxÉÉ {Écä÷MÉÉ*
¨ÉiÉä ÊVɤÉÉEÖò {ÉÊc÷¤É*
3. Þǘ¼Ú» ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ +É{ÉEòÉä VÉÉxÉÉ {Écä÷MÉÉ*
+É{ÉhÉÆEÖò ÊVɤÉÉEÖò {ÉÊc÷¤É*
´ÉÉCªÉ (4 iÉlÉÉ 5) ¨Éå ¨ÉÚ±ÉÊGòªÉÉ Eäò ºÉÉlÉ '‚¡Þ' (-<¤ÉÉ) |ÉiªÉªÉ VÉÉäc÷É MɪÉÉ ½èþ ÊVÉºÉ Eäò
¡ò±Éº´É¯û{É ´Éä ºÉÆYÉÉlÉÇEò EÞònÆùiÉ ¤ÉxÉ MÉB ½éþ* EòiÉÉÇ Eäò ºÉÉlÉ ºÉƤÉvÉ EòÉ®úEò '-¥' (-®ú) EòÉ |ÉiªÉªÉ
VÉÉäc÷É MɪÉÉ ½èþ* BäºÉä ´ÉÉCªÉÉäÆ ºÉä ÊGòªÉÉ Eò®úxÉä EòÒ ‡“”ûÖ ŸÖ£ÖÖ •Öºþ¸üŸÖ EòÉ ¤ÉÉävÉ ½þÉäiÉÉ ½èþ* −ÖßSÉä
ÊnùB MÉB nùÉä ´ÉÉCªÉÉäÆ ¨Éå +ÆiÉ®ú ½èþ* VÉèºÉä :-
1. 'á£Þ¥ á›Œß¡Þ ›¥‹Þ¥'»»Þ ¨Éä®úÉ näùJÉxÉÉ •Öºþ¸üß ½èþ*
'¨ÉÉä®ú näùÊJɤÉÉ nù®úEòÉ®ú'*
2. 'á£Þá™ á›Œß¡Þ ›¥‹Þ¥'»»Þ ¨ÉÖZÉä näùJÉxÉÉ SÉÉʽþB*
'¨ÉÉäiÉä näùÊJɤÉÉ nù®úEòÉ®'ú*
II. ÊSÉʱÉEòÉ
¤ÉÆMÉÉ±É EòÒ JÉÉc÷Ò Eäò VÉ±É ºÉä ¦É®úÒ ½Öþ<Ç +ÉäÊc÷¶ÉÉ EòÒ |ÉʺÉrù ZÉÒ±É* <ºÉ ¨Éå b÷Éì±ÉÊ¡òxÉÉå
EòÒ GòÒc÷xɶÉÒ±É iÉè®úÉEòÒ näùJÉxÉä EäòʱÉB {ɪÉÇ]õEò +ÉiÉä ½éþ* VÉÉcä÷ Eäò ÊnùxÉÉäÆ ¨Éå Ê´ÉʦÉzÉ |ÉVÉÉÊiɪÉÉå
Eäò {ÉIÉÒ ªÉ½þÉÄ +Æbä÷ näùxÉä +ÉiÉä ½éþ* <ºÉ ZÉÒ±É ¨Éå Eò<Ç {ɽþÉÊc÷ªÉÉÄ ½éþ* BEò ¤ÉÉ®ú +ÉÄvÉÒ-iÉÚ¡òÉxÉ ¨Éå BEò
xÉ´É-Ê´É´ÉÉʽþiÉÉ <ºÉ ÊZÉ±É ¨Éå bÚ÷¤É MɪÉÒ lÉÒ* =ºÉEòÉ xÉÉ¨É 'VÉÉ<' lÉÉ* ÊSÉʱÉEòÉ ZÉÒ±É EòÒ +xÉäEò
{ɽþÉÊc÷ªÉÉå ¨Éå ºÉä BEò {ɽþÉc÷Ò EòÉ xÉÉ¨É 'EòÉʱÉVÉÉ<' =ºÉÒ xÉ´ÉÊ´É´ÉÉʽþiÉÉ Eäò xÉÉ¨É {É®ú {Éc÷É*
¨ÉÉxªÉiÉÉ ½èþ ÊEò ªÉtÊ{É ´É½þ º´ÉªÉÆ bÚ÷¤É MɪÉÒ, ´É½þ ºÉéEòc÷Éå-½þWÉÉ®úÉå ´ªÉÊHòªÉÉå EòÉä bÚ÷¤ÉxÉä ºÉä ¤ÉSÉÉiÉÒ
½èþ*
III. EÖòUô {ɶÉÖ-{ÉÊIɪÉÉå Eäò xÉɨÉ*

+ÉäÊc÷+É ¶É¤nù näù´ÉxÉÉMÉ®úÒ Ë½þnùÒ +lÉÇ


Š” ˆ™ü ‰Ñú™ü
‹¾»Þ¥Ú ÓúÖÖ¹ý ÓúÖÖºþ
92 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

‹Ú‹Ú¥ ãúãú¸ü ãú¢ÖÖ


á‹Þ‹ß¨ßÞ¦à úÖê׍ú׿ֆÖôûß »ÖÖê´Ö›Íüß
œ Ö¬Ö Ö¬ÖÖ
¤ý¦ ÖµÖôû •ÖӐֻÖß ÃÖÖÑ›Íü
Ú˜ØÜß £ÛÇ©Þ ÖãÑÓ›ãü×“Ö ´ÖæÂÖÖ ×Ö»ÖÆü¸üß
ß™Þ ¡ÞÔ ×“ÖŸÖÖ ²ÖÖ‘Ö “ÖߟÖÖ
£¥à Þƒ “Ö´Ö¸üß ÖÖ‡Ô ÃÖã¸ü֐ÖÖµÖ
á×¦ß ”êûôûß ²Öú¸üÖ
á‘¡ñÞ •Öê²ÖÎÖ ÖÖê¸üÖ¸ü
’ß¼» ؗ֍ú ÃÖÖÆüß
¡¦› ²Öôû¤ü ²Öî»Ö
¡ÞÔ, ¡ÞÔÚ˜à ²ÖÖ‘Ö, ²ÖÖ‘ÖãÖß ²ÖÖ‘Ö, ²ÖÖבÖ−Ö
¡Þ¥, £Þ¼»–Í ²ÖÖ−Ö¸ü, ´ÖÖӍú›Íü ²ÖÓ¤ü¸ü
ªßä« ØÃÖÆü ØÃÖÆü
¨ßÞ¦ ׿ֆÖôû ×ÃÖ†Ö¸ü / ×ÃÖµÖÖ¸ü
‹Þ„ úÖˆ úÖî†Ö
‹Ú‹Ú–ÍÞ ãúãú›ÍüÖ ´ÖãÖÖÔ
á‹Þ‚¬ß úÖê‡×»Ö úÖêµÖ»Ö
¨ÚÞ ¿Öã†Ö ŸÖÖêŸÖÖ
¨ÞÚ˜Þ ¿Ö֐ÖãÖÖ Öߤü›Íü
¨Þ¥à ¿ÖÖ¸üß ´Öî−ÖÖ
Ô¥”ßÞ ‘Ö¸ü“Ö×™ü†Ö ÖÖê¸îüµÖÖ
ÇÞ¥Þ ¯ÖÖ¸üÖ ú²ÖæŸÖ¸ü
áÇÞ ¯Öê“ÖÖ ˆ»»Öæ
¡ ²ÖÖ ²Öú
{ÉÉ`ö 6 93

ÇÞ•ø
6
¯ÖÖšü

¢Ú¡á¨ó¥ Ÿß»ªìá¥
³Öã²Ö−Ö꿾ָü †×±úÃÖ˸êü ³Öã¾Ö−Ö꿾ָü êú †Öò×±úÃÖ ´Öë

Çñ¢Þª : ˆ‚”Þ ‹'˜ Œ˜ß |ɦÉÉºÉ : CªÉÉ ªÉä JÉÊxÉVÉ <ÆVÉÒÊxɪɮú EòÉ
‚Ãߝ߁¥¼» Ÿß»ªì ? +ÉìÊ¡òºÉ ½èþ ?

£«ß¦Þ ¨Éʽþ±ÉÉ
¥ßáªÇ쪝ßÌ : «ê, Þ²Þ»»Þ Þǘ ‹Þ«Þ‹Ú Ê®úºÉä{¶ÉÊxɺ]õ : VÉÒ ½þÉÄ ! +É{É ÊEòºÉºÉä ʨɱÉxÉÉ
ªÞ¤©Þ™ ‹¥ß¡Þ‹Ú Þ«Üê×Øß? SÉɽþiÉä ½éþ ?

Çñ¢Þª : £Úê ‹ñœ¥ ¡Þ¡Ú¼Ú» á›ŒÞ |ɦÉÉºÉ : ¨Éé SÉGòvÉ®ú ¤ÉɤÉÖ ºÉä ʨɱÉxÉÉ
‹¥ß¡Þ‹Ú Þ«Üê×ß»Þ SÉɽþiÉÉ ½ÚÄþ *

£«ß¦Þ ¨Éʽþ±ÉÉ
¥ßáªÇ쪝ßÌ : á™á¡, ᪠ÇÞŒ á‹Þ•¥à‹Ú Ê®úºÉä{¶ÉÊxɺ]õ : iÉ¤É =ºÉ iÉ®ú¢ò Eäò Eò¨É®äú EòÒ
+Éä®ú VÉÉ<B *
¤ÞÞØÜ»»Þ
|ɦÉÉºÉ : vÉxªÉ´ÉÉnù *
Çñ¢Þª : œî¡Þ›»»Þ
(SÉGòvÉ®ú ¤ÉɤÉÚ EòÉ Eò¨É®úÉ)
(‹ñœ¥ ¡Þ¡Ú¼» á‹Þ•¥à)
Çñ¢Þª : £ªÕÞ¥ Þ²Þ»»Þ £Úê Çñ¢Þª |ɦÉÉºÉ : xɨɺEòÉ®ú, VÉÒ ! ¨Éé |ɦÉɺÉ
SÉiÉÖ´ÉænùÒ ½ÚÄþ *
™Úá¡í›à»»Þ
SÉGòvÉ®ú : +É<B, +É<B, ¤ÉèÊ`öB ! +É{É
‹ñœ¥ : ÞªØÜ, ÞªØÜ, Ênù±±ÉÒ ºÉä EèòºÉä +ÉB ?
¡ªØÜ»»Þ ›ß¬ûà¥Ú Þǘ
á‹£ß™ß Þªßᬠ? |ɦÉÉºÉ : ¨Éé ½þ´ÉÉ<Ç VɽþÉWÉ ºÉä +ɪÉÉ *
¨Éä®úÒ {ÉixÉÒ +Éè®ú ¤ÉSSÉä +MɱÉä
94 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Çñ¢Þª : £Úê „–ÍޑޫޑᥠÞªß¬ß»»Þ ¨É½þÒxÉä ¨Éå +ÉBÄMÉä *


á£Þ ªÐÂà Š Ç߬ޣÞá
ÞªØÞ £Þªá¥ Þªßá¡»»Þ SÉGòvÉ®ú : ´Éä (±ÉÉäMÉ) +É{ÉEäò ºÉÉlÉ CªÉÉå
‹ñœ¥ : ᪣ÞᝠÞǘ¼» ªÞ¾»á¥ xɽþÓ +ɪÉä ?
ÞªßᬠÞ«ßê ‹Þ«ßê‹ß ? |ɦÉÉºÉ : <ºÉ ¨É½þÒxÉä ¨Éä®úÒ UôÉä]õÒ ±Éc÷EòÒ
Çñ¢Þª : ˆ £Þªá¥ á£Þ ªÞ’߁ ¨ÉèÊ]ÅõEò EòÒ {É®úÒIÉÉ näùMÉÒ*
{ÉSSÉÒºÉ iÉÉ®úÒJÉ iÉEò ºÉ¤É {Éä{É®ú
£Þ”ñß‹ Ç¥à¤©Þ á›¡»»Þ JÉi¨É ½þÉåMÉä* =ºÉEäò ¤ÉÉnù ºÉ¤É
ǐߨ ™Þ¥ßŒá¥ ª¡Ú +ÉBÄMÉä*
áÇÇ¥ ª¥ß¡»»Þ ™Þ'Çá¥
᪣Þᝠª£áªØ Þªßá¡»»Þ SÉGòvÉ®ú : +SUôÉ ½è* +É{É <ºÉÒ ¤ÉÒSÉ PÉ®ú
`öÒEò EòÒÊVÉB* <ºÉEäò ʱÉB
‹ñœ¥ : ¢¬ ‹šÞ, Þǘ ˆšß +É{ÉEòÉä Ê´ÉʦÉzÉ ºlÉÉxÉÉå {É®ú
£œîᥠԥ •ß‹ì ‹¥ØÜ»»Þ VÉÉxÉÉ ½þÉäMÉÉ +Éè®ú PÉ®ú näùJÉxÉÉ
᪚ßÇÞ‚ê Þǘ¼Ú» ¡ß¢ß÷ {Écä÷MÉÉ*
‘ÞÞ‹Ú ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Š Ô¥
á›Œß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ |ɦÉÉºÉ : ½þÉÄ ! ¨Éé ¦ÉÒ ´É½þÒ (¤ÉÉiÉ) ºÉÉäSÉ
®ú½þÉ ½ÚÄþ * ¨ÉÖZÉä ¦ÉÒ +Éè®ú näù®ú
Çñ¢Þª : «ê, £Úê ¡ß áª ‹šÞ xɽþÓ Eò®úxÉÒ SÉÉʽþB *
¢Þ¡Ú×ß, á£Þ¥ Þ„ á–Í¥ß
‹¥ß¡Þ „ß™ì Úá«ê»»Þ SÉGòvÉ®ú : +É{ÉEòÉä EèòºÉÉ / ÊEòºÉ iÉ®ú½þ EòÉ
PÉ®ú SÉÉʽþB ?
‹ñœ¥ : Þǘ¼»¥ á‹£ß™ß‹Þ Ô¥
›¥‹Þ¥»»? |ɦÉÉºÉ : ¨ÉÖZÉä BEò iÉÒxÉ Eò¨É®úÉå ´ÉɱÉÉ PÉ®ú
SÉÉʽþB *
Çñ¢Þª : ™ßß ¡ŒÚ¥ßÞ ԥᔠá£Þ¥
›¥‹Þ¥»»Þ SÉGòvÉ®ú : (<ºÉEäò ʱÉB) ½þ¨ÉÉ®äú +ÉìÊ¡òºÉ
Eäò ʨɸÉÉ ¤ÉɤÉÖ ºÉ½þɪÉiÉÉ Eò®åúMÉä*
‹ñœ¥ : ˆ ›ßá¥ Þǘ¼Ú» Þ£
Ÿß»ª¥ £ß¨ñ¡Þ¡Ú ªÞ«Þ¤î
‹¥ßá¡»»Þ |ɦÉÉºÉ : iÉ¤É ¨Éé ʨɸÉÉ ¤ÉɤÉÖ ºÉä ʨɱÉÚÄMÉÉ*

Çñ¢Þª : £Úê ™Þ«Þá«á¬ £ß¨ñ¡Þ¡Ú¼Ú»


{ÉÉ`ö 6 95

ªÞ¤©Þ™ ‹¥ß¡ß»»Þ SÉGòvÉ®ú : +É{ÉEòÉä ¦ÉÖ´ÉxÉä·É®ú EèòºÉÉ ±ÉMÉ


®ú½þÉ ½èþ ?

‹ñœ¥ : Þǘ¼Ú» ¢Ú¡á¨ó¥ á‹£ß™ß |ɦÉÉºÉ : ¤É½ÖþiÉ +SUôÉ ±ÉMÉ ®ú½þÉ ½èþ *
¬ÞÚ×ß ? SÉGòvÉ®ú : iÉÉä CªÉÉ +É{É +ÉVÉ ½þÒ VÉÉì<xÉ
Eò®ú ®ú½äþ ½éþ ?
Çñ¢Þª : ŒÚ¡ì ¢¬ ¬ÞÚ×ß»»Þ
|ɦÉÉºÉ : VÉÒ ½þÉÄ ! ¨ÉÖZÉä +ÉVÉ ½þÒ VÉÉì<xÉ
‹ñœ¥ : Þǘ ‹'˜ á™á¡ Þ‘ß Eò®úxÉÉ {Écä÷MÉÉ *
‘ˆ ì ‹¥Ú×Øß»»?
Çñ¢Þª : «ê Þ²Þ, Þ‘ß «ßê £á™
‘ˆì ‹¥ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
Œ˜ß JÉÉxÉ, JÉnùÉxÉ
‚ä‘ߝ߁¥ +ʦɪÉÆiÉÉ / <ÆVÉÒÊxɪɮú
ªÞ¤©Þ™ ʨɱÉxÉÉ
ªÞ’߁ UôÉä]õÒ ±Éc÷EòÒ
£Þ”ñß‹ Ç¥à¤©Þ ¨ÉèÊ]ÅõEò EòÒ {É®úÒIÉÉ
™Þ' Çᥠ=ºÉEäò ¤ÉÉnù
ˆšß £œîᥠ<ºÉÒ ¤ÉÒSÉ
•ß‹ì `öÒEò
᪚ßÇÞ‚ê =ºÉEäò ʱÉB
á–¥ß näù®ú
á‹£ß™ß‹Þ EèòºÉÉ / ÊEòºÉ |ÉEòÉ®ú EòÉ
¡ŒÚ¥ßÞ Eò¨É®úÉå ´ÉɱÉÉ

†³µÖÖÃÖ
96 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…


1) ˆ‚”Þ ‹'˜ Œ˜ß ‚Ãߝߤý¥¼» Ÿß»ªì ?
2) ᪠ÇÞŒ á‹Þ•¥à‹Ú ¤ÞÞØÜ»»Þ
3) £ªÕÞ¥ Þ²Þ»»Þ £Úê Çñ¢Þª ªÚ¡ñ£˜î£»»Þ
4) Þǘ á‹£ß™ß Þªßᬠ?
5) £Úê „–ÍޑޫޑᥠÞªß¬ß»»Þ
6) ᪣Þᝠª£áªØ Þªßá¡»»Þ
7) Þǘ¼Ú» ¡ß¢ß ÷ ‘ÞÞ‹Ú ¤ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ
8) á£Þ¥ Þ„ á–괧 ‹¥ß¡Þ „ß™ì Úá«ê»»Þ
II. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹…
1) ˆ‚”Þ ‹'˜ Œ˜ß ‚Ãߝߤý¥¼» Ÿß»ªì»? 2) £ªÕÞ¥ Þ²Þ, £Úê Çñ¢Þª
ªÚ¡ñ£˜î£ì»»Þ
‹á¬ÄÂ¥ ›ß¬ûàÇ ›Þª
£Þ‘ßáÌò” ¡ß£¦Þ ᛡà
¡–Í¡Þ¡Ú Çñ¢Þ™à £ß¨ñ
áÌáÞ ªóÇ÷Þ á›‚
™«ªß¬›Þ¥ì Çñª÷ £«ÞÇÞ™ñ
3) £Úê „–ÍޑޫޑᥠÞªß¬ß»»Þ 4) Þǘ á‹£ß™ß Þªßᬠ?
¡ªß¬ß ‹Þ«ßê‹ß
¡Ú¬ß¬ß á‹á¡
៻¥ß¬ß á‹á™á¡á¦
ŒÞ‚¬ß á‹„ê›ß
¬ß á‹á™ ™Þ¥ßŒá¥

5) á£Þ ªÞ ’߁¥ £Þ”ñß‹ Ç¥à¤©Þ á«¡»»Þ 6) £á™ Ô¥ á›Œß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ


à™ Ç¥à¤©Þ Þ£‹Ú
{ÉÉ`ö 6 97

¡Þ«ÞÔ¥ ™Ú£‹Ú
‘õ›ß ™á™
Š–Íß¨à Þ» ᪣ޝ¼Ú»
Þ‹Þ¨¡Þ˜à áÇñލñÞ£ì ™Þ‹Ú

7) ™ßß ¡ŒÚ¥ßÞ ԥᔠ›¥‹Þ¥»»Þ


¡ŒÚ¥ßÞ
›ß £«¬ßÞ
‹˜ß‹ßÞ
ªÚ³¥ßÞ
á×ޔ߁Þ
III. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë úß
¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ˆ‚”Þ Œ˜ß ‚Ãߝߤý¥¼» Ÿß»ªì»»Þ (‹'˜)
ˆ‚”Þ ‹'˜ Œ˜ß ‚Ãߝߤý¥¼» Ÿß»ªì ?
1. ‚ˆ á£Þ ¢Þ‚¼» ªÞ¾»»»Þ (‹'˜)
2. Þǘ Þªßᬻ»Þ (ዣߙß)
3. Þǘ ªÞ¤©Þ™ ‹¥ß¡Þ‹Ú Þ«Üê×Øß»»Þ (‹Þ«Þ‹Ú)
4. ᪪ÞᝠÞªßᬠÞ«ßê»»Þ (‹Þ«ßê‹ß)
5. ™Ú£ Ô¥ ‹¬ß‹™Þ»»Þ (‹ß)
IV. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(áÇÇ¥, ªÞ¤©Þ™, á‹Þ•¥à‹Ú, ªÞ’߁, „–ÍÞ‘Þ«Þ‘)
1. £Úê ___ ᥠÞªß¬ß»»Þ
2. ᪠ÇÞŒ ____ ¤ÞÞØÜ»»Þ
3. ‹Þ«Þ‹Ú ____ ‹¥ß¡Þ‹Ú Þ«Üê×Øß ?
4. á£Þ ____ ¥ £Þ”ñß‹ Ç¥à¤©Þ á«¡»»Þ
5. ǐߨ ™Þ¥ßŒá¥ ª¡Ú ____ ª¥ß¡»»Þ
V. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ×ÆüÓ¤üß ¿Ö²¤üÖë êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü
98 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

úßו֋…
1. ™Úᣠ____ á›¡Þ‹Ú ‹«Ü× ? (׍úÃ֍úÖê)
2. ™Úá£ áª•ß‹Ú ____ ¬»»? (îúÃÖê)
3. Ç߬ޣÞᝠ_____ £Þªá¥ Þªßá¡»»Þ (†Ö»ÖÖ)

4. á£Þ ªÐÂà ____ Ç߬ޣÞᝠÞªßᬻ»Þ (†Öî¸ü)


5. Þǘ¼»¥ á‹„êÇ¥ß Ô¥ ____ ? (“ÖÖ×Æü‹)
VI. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¤üß Ö‡Ô Æü¸ü ‹ú ׍ÎúµÖÖ ÃÖê ŸÖß−Ö ŸÖß−Ö ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- (¤ß¡Þ) £Úê ¤Þˆ
£Úê ¤Þ„×ß
£Úê ¬ß
(ŒÞ‚¡Þ, á¨Þ‚¡Þ, ᛌߡÞ, ¨Ú˜ß¡Þ, Ç—Íß¡Þ)
VII. úÖêšüú ´Öë ¤üß Ö‡Ô ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. ᪣Þᝠª¡Ú ÞñÞ ____»»Þ (¤ß¡Þ)
2. £Úê ᪂ ‹šÞ ____»»Þ (‹«ß¡Þ)
3. £ß¨ñ ¡Þ¡Ú ªÞ¤©Þ™ ____»»Þ (‹¥ß¡Þ)
4. Þǘ ‘¬›ß áª•ß‹Ú ____»»Þ (Þªß¡Þ)
5. Þǘ¼Ú» ¢Ú¡á¨ó¥ á‹£ß™ß ____»»Þ (¬Þß¡Þ)
VIII. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´ÖÖë ÃÖê ŸÖß−Ö ŸÖß−Ö ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- (™Úá£) ™Úᣠ¤Þ»»Þ
™Úᣠ¬»»Þ
™Úᣠ¤ß¡»»Þ
(Þǘ, áª, ᪣Þá, ™Ú, £Úê)
IX. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë ¤üß Öü‡Ô ׍ÎúµÖÖ†ÖêÓ ´Öë ÃÖê Æü¸ü ‹ú ׍ÎúµÖÖ ÃÖê ¤üÖê ¤üÖê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- (¤ß¡Þ)
£Úê Ô¥‹Ú ¤ß¡ß»»Þ
£Úê ‹Þ¬ß ª‹Þᦠԥ‹Ú ¤ß¡ß»»Þ
(ŒÞ‚¡Þ, á¨Þ‚¡Þ, Ç—Íß¡Þ, ᛌߡÞ, ¨Ú˜ß¡Þ)
{ÉÉ`ö 6 99

¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹


¢Ú¡á¨ó¥¥ £³ß¥
³Öã²Ö−ÖêÀ¾Ö¸ü¸ü ´ÖÓפü¸ü
¢Ú¡á¨ó¥ áÞ”߈ ÇÚ¥Ú˜Þ ª«¥»»Þ ˆ«Þ Š–Íߨޥ ¥Þ‘œÞà»»Þ ˆ•Þá¥
ˆ‹ «‘Þ¥ ¨ß¡ £³ß¥ ×ß»»Þ ¬ß¾»¥Þ‘ £³ß¥ ª¡Ú•Þ¥Ú ¡–Í ¨ß¡ £³ß¥»»Þ
™Úᣠ¬ß¾»¥Þ‘ £³ß¥ á›Œß¡Þ‹Ú ¤Þ»»Þ £³ß¥ ᛫ᥠªÚ³¥ ªÚ³¥ £Û±ç
ᛌߡ»»Þ ¡ß³Ú ªÞ¥ áÇÞŒ¥àᥠÞáœÞ‚¡»»Þ ᪠Çތᥠ¥Þ‘¥Þ˜à £³ß¥,
á¡Þ‚™Þ¦ £³ß¥, á‹›Þ¥ áÞâ¥à £³ß¥ ×ß»»Þ Çñá™î‹ ¢Þ¥™à¤ý ˆ ª¡Ú
á›Œß¡Þ „ß™»»Þ Š–Íߨޥ ‹¦Þ Š ¢ÞªÕ¤íî¥ Þ›¥ ¡—Íß¡Þ ›¥‹Þ¥»»Þ
Þ‘ß‹Þ¬ß £Û±ç áÞ¥ß ¡—ڐ×ß»»Þ ˆ £Û±ç ᛄ¦ ¢ß™¥Ú á«„ ¡Þ ᛄ¦
¡Þ«Þ¥Ú á«„»»Þ £Û±ç áÞ¥à ¡³ ‹¥ß¡Þ ÇÞ‚ê á¬Þ‹¼» ª«á¤Þ Çñá¤ýÞ‘»»Þ
á‹ ª£¤ýᥠá¬Þá‹ £Û±ç‹Ú ¢Þ¾ß» ˆ ª¡Ú‹Ú ¡ß‹¦Þ¾» ‹¥ßᛄ×Øß»»Þ
ˆ«Þ ¡³ ‹¥ß¡Þ ÇÞ‚ê £œî á¬Þ‹¼» ª«á¤Þ Çñá¤ýÞ‘»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
ÇÚ¥Ú˜Þ ü{ÉÖ®úÉxÉÒ
ˆ«Þ‹Ú <ºÉEòÉä
ˆ‹ «‘Þ¥ BEò ½þWÉÉ®ú
¨ß¡ £³ß¥ Ê¶É´É EòÉ ¨ÉÆÎnù®ú / Ê¶É´É ¨ÉÆÎnù®ú
¬ß¾»¥Þ‘ ˱ÉMÉ®úÉVÉ (¦ÉMÉ´ÉÉxÉ Ê¶É´É Eäò ¨ÉÆÊnù®ú)
£³ß¥ Þ™ñ ¨ÉÆÎnù®ú-MÉÉjÉ
¡ß³Ú ªÞ¥ áÇÞŒ¥à ʤÉÆnÖù ºÉÉMÉ®ú {ÉÉäJÉ®úÒ (BEò iÉɱÉÉ¤É EòÉ xÉɨÉ)
¥Þ‘¥Þ˜à £³ß¥, (¦ÉÖ´ÉxÉä·É®ú ¨Éå +´ÉκlÉiÉ iÉÒxÉ ¨ÉÆÎnù®úÉå Eäò xÉɨÉ)
á¡Þ‚™Þ¦ £³ß¥,á‹›Þ¥ ®úÉVÉ®úÉxÉÒ ¨ÉÆÊnù®ú, ¤ÉÉä<Ç iÉɱÉ,
áÞâ¥à EäònùÉ®ú MÉÉè®úÒ *

Çñá™î‹ |ÉiªÉäEò
¢Þ¥™à¤ý ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ
100 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

‹¦Þ Eò±ÉÉ
¢ÞªÕ¤íî ¨ÉÚÌiÉEò±ÉÉ / ʶɱ{ÉEò±ÉÉ
Þ›¥ +Énù®ú
¡—Íß¡Þ ¤ÉgøxÉÉ
ªÚ¥¤©Þ ºÉÖ®úÊIÉiÉ ®úJÉxÉÉ, ¤ÉSÉÉxÉÉ

†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖêÓ úê ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. Š–Íߨޥ ¥Þ‘œÞà¥ Þê ‹'˜ ?
2. ˆ•Þᥠá‹á™Þ”ß ¨ß¡ £³ß¥ ×ß ?
3. £³ß¥ Þ™ñᥠ‹'˜ ×ß ?
4. ¬ß¾»¥Þ‘ £³ß¥ ᪠ÇތᥠÞ„ á‹„ê á‹„ê £³ß¥ ×ß ?
5. Š–Íߨޥ ‹¦Þ ¢ÞªÕ¤íî¥ ‹'˜ á«¡Þ ›¥‹Þ¥ ?
II. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü (ú) †Öî¸ü (Ö) ¾ÖÖÖí êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
'ú' 'Ö'
¢Ú¡á¨ó¥ áÇÞŒ¥à
ˆ‹ «‘Þ¥ £Û±ç
£³ß¥ Þ™ñ ÇÚ¥Ú˜Þ ª«¥
¡ß³Ú ªÞ¥ áÞâ¥à
á‹›Þ¥ ¨ß¡ £³ß¥
III. ×ÆÓ¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
¢Ú¡á¨ó¥á¥ ªß¡Þ¦¤ý ×ß»»Þ ᪂ Ÿß»ªìᥠ¡ß¢ß÷ ǛǛ¡à£Þ
×ß»»Þ ¤šÞ:- ¡–Í¡Þ¡Ú, ‚ä‘ߝ߁¥, ‹ß¥Þ˜à Š Ç¥Þªà ‚™îޛ߻»Þ á‹›Þ¥ ¡Þ¡Ú
᪂ Ÿß»ªá¥ ‘ᘠ‚ä‘ߝ߁¥»»Þ ᪠Ÿß»ª¥ ª£ªØ ‹ÉÚÂ, ÇÞ˜ßÇÞ‚Çì Š
Þ¬Ú¥ ‹Þ£ á›ŒÞ¨Ú˜Þ ‹¥Øß»»Þ ™Þ¼» ªÞ¾»á¥ Çñ™ß ¡ß¢Þ ÇÞ‚ê ‘á˜ ‘á˜
ª«‹Þ¥à ×Øß»»Þ ›ßᝠŸß»ªá¥ 3/4 ÔÆÂÞ œ¥ß Þ¬Ú Þ¬ß¬Þ»»Þ ™Þ' Çá¥
Ÿß»ª¥ ¡–Í¡Þ¡Ú ™Þ¼Ú» –á‹‚ ‹«ßᬠÞǘ ¨àÔñ Þ¬Ú Þªß¡Þ¥ ¡î¡ª×Þ
{ÉÉ`ö 6 101

‹¥ØÜ»»Þ ™Þ'Çᥠዛޥ ¡Þ¡Ú ™Þ¼»¥ ª«‹Þ¥à‹Ú ªÞ¾»á¥ Þ˜ß Þ¬Ú •ß‹ì
‹¥ßá›á¬»»Þ
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
½þ¨É {É®úºÉÉå +ÉOÉúÉ VÉÉBÄMÉä* +ÉOÉúÉ ªÉ¨ÉÖxÉÉ xÉnùÒ Eäò ÊEòxÉÉ®äú {É®ú ½èþ* +ÉOÉúÉ ¨Éå iÉÉVɨɽþ±É ½èþ, ÊVɺÉä
¶ÉɽþVɽþÉÄ xÉä +{ÉxÉÒ ¤ÉäNÉ¨É EòÒ ªÉÉnù ¨Éå ¤ÉxÉɪÉÉ* iÉÉVɨɽþ±É Ê´É·É |ÉʺÉrù ½þèþ* ªÉ½þÉÄ EòÉ ±ÉɱÉ
ÊEò±ÉÉ ¨ÉÖMÉ±É ºÉ©ÉÉ]õ +Eò¤É®ú xÉä ¤ÉxÉɪÉÉ* ´É½þ ¦ÉÒ ¤É½ÖþiÉ |ÉʺÉrù ½èþ* +ÉOÉúÉ Eäò {ÉÉºÉ ½þÒ ¡òiɽþ{ÉÖ®ú
ºÉÒEò®úÒ EòÉ ²Öã»ÖÓ¤ü nù®ú´ÉÉWÉÉ ½èþ* ªÉ½þ näùJÉxÉä ±ÉɪÉEò ½èþ*
V. +{ÉxÉä ÊVɱÉä Eäò ¤ÉÉ®äú ¨Éå BEò UôÉä]õÉ ºÉÉ +xÉÖSUäônù ʱÉÊJÉB *
{ÉÉ`ö 7 101

ÇÞ•ø 7
¯ÖÖšü

¢–ÍÞÔ¥ áŒÞ‘ښ߬ß
³Ö›ÍüÖ‘Ö¸ü ÖÖê•Öã×£Ö×»Ö ³ÖÖ›Íêü úÖ ‘Ö¸ü œæÑüœüÍ ¸üÆüÖ £ÖÖ

™Þ¥‹ : Þǘ ‹Þ¬ß áÞÇ¡´Ú ×‹ iÉÉ®úEò : CªÉÉ +É{É Eò±É MÉÉä{ɤÉÆvÉÖ SÉÉè®úɽäþ EòÒ
Þá–Í ¤Þ„šßᬠ‹ß? iÉ®ú¡òò VÉÉ ®ú½äþ lÉä?
‘ß™ : «ê, ¤Þ„šß¬ß»»Þ +ÊVÉiÉ : ½þÉÄ, VÉÉ ®ú½þÉ lÉÉ*
™Þ¥‹ : ‹'˜ ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú ¤Þ„šßᬠ? iÉÉ®úEò : CªÉÉ PÉÚ¨ÉxÉä Eäò ʱÉB VÉÉ ®ú½äþ lÉä?
‘ß™ì : Þ‚ê, £Úê ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú +ÊVÉiÉ : xɽþÓ, ¨Éé PÉÚ¨ÉxÉä Eäò ʱÉB xɽþÓ VÉÉ ®ú½þÉ
¤Þ„šß¬ß»»Þ lÉÉ*
™Þ¥‹ : á™á¡ ‹'˜ ‹ß×ß ‹Þ£ iÉÉ®úEò : iÉ¤É CªÉÉ EÖòUô EòÉ¨É lÉÉ ?
šß¬Þ? +ÊVÉiÉ : ½þÉÄ, PÉ®ú fÚÄøgøà ®ú½þÉ lÉÉ* Ê{ÉUô±Éä ¨É½þÒxÉä
¨Éä®úÉ ¦ÉÖ´ÉxÉä·É®ú ¨Éå iɤÉÉnù±ÉÉ ½þÉä MɪÉÉ*
‘ß™ì : «ê, Ô¥”߈ áŒÞ‘ښ߬߻»Þ +¤É iÉÉä ªÉ½þÉÄ Eò¨É ºÉä Eò¨É iÉÒxÉ ´É¹ÉÉç
á£Þ¥ ¬Þ £Þªá¥ iÉEò ®ú½þxÉÉ {Écä÷MÉÉ* BEò ÊEò®úɪÉä EòÉ
¢Ú¡á¨ó¥‹Ú ¡›¦ß á«Þ‚¬Þ»»Þ ¨ÉEòÉxÉ fÚÄøgø xÉÉ ÊxɽþɪÉiÉ (+ÊiÉ)
ˆá¡ ™ ™ßß ¡Ç©í Œá˜Ø ™ß +ɴɶªÉEò ½è*
‹£ìᥠ¥«ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡ Þ ¢–ÍÞ
Ô¥”߈ áŒÞ‘ß¡Þ ß«Þ™ß iÉÉ®úEò : +É{É {ɽþ±Éä Eò½þÉÄ lÉä ?
›¥‹Þ¥»»Þ +ÊVÉiÉ : ¨Éé Ênù±±ÉÒ ¨Éå lÉÉ*
™Þ¥‹ : Þǘ Þ¥Ú á‹„ê•ß šßá¬? iÉÉ®úEò : ´É½þÉÄ +É{É CªÉÉ Eò®úiÉä lÉä*
‘ß™ì : £Úê ›ß¬ûàᥠšß¬ß»»Þ
+ÊVÉiÉ : ´É½þÉÄ ¨Éé EòÆ{ªÉÚ]õ®ú <ÆVÉÒÊxɪɮú lÉÉ* ¶ÉÉävÉ
™Þ¥‹ : áª•ß Þǘ ‹'˜ ‹¥ÚšßᬠEòɪÉÇ ¦ÉÒ Eò®ú ®ú½þÉ lÉÉ* ¨Éä®úÒ {ÉixÉÒ
´É½þÉÄ EòÆ{ªÉÚ]õ®ú Ê´ÉYÉÉxÉ {Égø ®ú½þÒ lÉÒ*
102 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

?
‘ß™ì : áª•ß £Úê ‹ÉÚÂ iÉÉ®úEò : +¤É +É{É ªÉ½þÉÄ EòÉèxÉ ºÉä +ÉìÊ¢òºÉ ¨Éå
‚Ãߝߤý¥ šß¬ß»»»»Þ á¡Ç©˜Þ EòɪÉÇ Eò®ú ®ú½äþ ½éþ ?
£œî ‹¥Úšß¬ß»»Þ á£Þ ªÐÂà
᪕Þᥠ‹ÉÚÂ ¡ß²Þ +ÊVÉiÉ : ¨Éé BxÉ.+É<Ç.ºÉÒ. ¨Éå ´ÉèYÉÉÊxÉEò ½ÚÄþ*
Ç—Úšßᬻ»Þ
™Þ¥‹ : ˆá¡ Þǘ ˆ•ß á‹„ê iÉÉ®úEò : +SUôÉ, +É{É ÊVÉºÉ |ÉEòÉ®ú EòÉ PÉ®ú
Ÿß»ªá¥ ‹Þ£ ‹¥Ú×Øß? fÚÄøgø ®ú½äþ lÉä, CªÉÉ =ºÉ |ÉEòÉ®ú EòÉ PÉ®ú
ʨɱÉÉ?
‘ß™ì : £Úê ˆì.Þ‚.ªß ᥠá¡â²Þß‹
+ÊVÉiÉ : ¨Éé iÉÉä BEò iÉÒxÉ Eò¨É®äú ´ÉɱÉÉ PÉ®ú fÚÄøfÃø
×ß»»Þ ®ú½þÉ lÉÉ * ±ÉäÊEòxÉ ´É½þÉÄ BEò Eò¨É®äú
™Þ¥‹ : Þ®×Þ, Þǘ ᤄê Çñ‹Þ¥¥ ´ÉɱÉÉ PÉ®ú ½þÒ Ê¨É±É ®ú½þÉ lÉÉ*
Ô¥ áŒÞ‘Úšßᬠ᪠Çñ‹Þ¥¥ +ÉVÉEò±É iÉÉä BEò +SUôÉ PÉ®ú +ɺÉÉxÉÒ
ºÉä xɽþÓ Ê¨É±ÉiÉÉ*
Ô¥ ‹'˜ Çނᬠ?
‘ß™ì : £Úê ™ßß ¡ŒÚ¥ßÞ ԥᔠiÉÉ®úEò : ´É½þ iÉÉä ºÉSÉ ½èþ*
áŒÞ‘ښ߬߻»Þ á«á¬ áª•ß +ÊVÉiÉ : +É{É iÉÉä ªÉ½þÉÄ Eäò {ÉÖ®úÉxÉä +Énù¨ÉÒ
¡ŒÚ¥ßÞ Ô¥ «ßê £ß¦Úšß¬Þ»»Þ (EòÉ¢òÒ ºÉ¨ÉªÉ ºÉä) ½éþ * ¨ÉÖZÉä PÉ®ú
Þ‘ß ‹Þ¬ß ™ Ô¥”߈ fÚÄøgø xÉä ¨Éå ¨Énùnù EòÒÊVÉB xÉ ?
ªÚ¡ßœÞᥠ£ß¦ÚÞ«ßê»»Þ
™Þ¥‹ : ᪠‹šÞ ™ ª™»»Þ iÉÉ®úEò : ¨Éä®äú iÉÉ>ð BEò xɪÉÉ PÉ®ú ¤ÉxÉÉ ®ú½äþ lÉä
‘ß™ì : Þǘ ™ ˆ ‘ލÞᥠÇÚ¥Ú˜Þ * ´Éä ÊEò®úɪÉänùÉ®ú ¦ÉÒ fÚÄøgø ®ú½äþ lÉä *
=ºÉ PÉ®ú ¨Éå iÉÒxÉ ¶ÉªÉxÉEòIÉ
á¬Þ‹»»Þ £á™ Ô¥”߈ (ºÉÉäxÉä Eäò Eò¨É®äú), ®úºÉÉä<Ç PÉ®ú,
áŒÞ‘ß¡ÞᥠªÞ«Þ¤î ‹¥ØÜ ºxÉÉxÉMÉß½þ +Éè®ú ¦ÉÆb÷É®ú-PÉ®ú ¦ÉÒ lÉä*
Þ? {ÉÉxÉÒ EòÒ ]ÆõEòÒ ¦ÉÒ ¤ÉxÉÉ ®ú½äþ lÉä* CªÉÉ
+É{ÉEòÉä =ºÉ ¨Éå ºÉÖÊ´ÉvÉÉ ®ú½äþMÉÒ?
™Þ¥‹ : á£Þ ¡–Í ¡ÞÇÞ ÛÞ Ô¥”߈
‹¥Úšßᬻ»Þ ᪠¢–ÍÞ”ßÞ £œî
áŒÞ‘Úšßᬻ»Þ áª«ß Ôá¥
+ÊVÉiÉ : VÉÒ ½þÉÄ ! ¨ÉÖZÉä BäºÉÉ PÉ®ú ¤É½ÖþiÉ {ɺÉÆnù
{ÉÉ`ö 7 103

™ßáÞ”ß á¨Þ‚¡Þ Ô¥, ¥´Þ ½èþ*


Ô¥, ÞœÚÞ Ô¥ Š ¢˜ØÞ¥ iÉÉ®úEò : iÉ¤É +É{É Eò±É nùÉä{ɽþ®ú EòÉä ¨Éä®äú ºÉÉlÉ
Ô¥ £œî šß¬Þ»»Þ ÇÞ˜ß ”޼߻ SÉʱÉB* PÉ®ú näùJÉåMÉä*
£œî ‹¥Úšßᬻ»Þ Þǘ¼»¥
᪕ÞᥠªÚ¡ßœÞ á«¡‹ß? +ÊVÉiÉ : +SUôÉ VÉÒ, ¤É½ÖþiÉ vÉxªÉ´ÉÉnù*

‘ß™ì : «ê Þ²Þ, ˆ«ßÇ¥ß Ô¥


á£Þ¥ ŒÚ¡ì Ǫ³»»Þ
™Þ¥‹ : á™á¡ ‹Þ¬ß £œîÞ«øᥠá£Þ
ªÞá¾» Þ¬ØÜ»»Þ Ô¥ ᛌߡ޻»Þ
‘ß™ì : Þ®×Þ «„, ¡«Ü™ œî¡Þ›»»Þ

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
áÞÇ¡´Ú ×‹ MÉÉä{ɤÉÆvÉÖ UôEò (BEò SÉÉèEò EòÉ xÉɨÉ)
¡Ú¬ß¡Þ‹Ú PÉÚ¨ÉxÉä Eäò ʱÉB
áŒÞ‘Úšß¬ß fÚÄøgø ®ú½þÉ lÉÉ
™ßß¡Ç©í iÉÒxÉ ºÉɱÉ
™ß ‹£á¥ Eò¨É ºÉä Eò¨É
á¡Ç©˜Þ ¶ÉÉävÉ, MÉ´Éä¹ÉhÉÉ
ᤄê Çñ‹Þ¥ ÊVÉºÉ |ÉEòÉ®ú
᪠Çñ‹Þ¥ =ºÉ |ÉEòÉ®ú
¡ŒÚ¥ßÞ Eò¨É®äú ´ÉɱÉÉ
‘ÞÞ VÉMɽþ
ÇÚ¥Ú˜Þ {ÉÖ®úÉxÉÉ
¡–Í¡ÞÇÞ iÉÉ>ð, (Ê{ÉiÉÉ EòÉ ¤Éc÷É ¦ÉÉ<Ç)
¢–ÍÞ”ßÞ ÊEò®úɪÉänùÉ®ú
104 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

á¨Þ‚¡Þ Ô¥ ¶ÉªÉxÉ EòIÉ


¥´Þ Ô¥ ®úºÉÉä<Ç PÉ®ú
ÞœÚÞ Ô¥ ºxÉÉxÉMÉÞ½þ ªÉÉ xɽþÉxÉä EòÉ Eò¨É®úÉ
¢˜ØÞ¥ Ô¥ ¦ÉÆb÷É®úPÉ®
Çޘߔ޼߻ {ÉÉxÉÒ EòÒ ]õÆEòÒ
Ǫ³ {ɺÉÆnù Eò®úxÉÉ
£œîÞ«ø ¨ÉvªÉɼxÉ, nùÉä{ɽþ®ú

†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêüÆü¸üÖ‡‹…
1) Þǘ áÞÇ¡´Ú ×‹ Þá–Í ¤Þ„šßᬠ‹ß ?
2) Þ‚ê, ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú ¤Þ„ šß¬ß»»Þ
3) Ô¥”߈ áŒÞ‘ښ߬߻»Þ
4) áª•ß Þǘ ‹'˜ ‹¥Úšßᬠ?
5) áª•ß £Úê ‹ÉÚÂ ‚Ãߝߤý¥ šß¬ß»»Þ
6) á£Þ ªÐÂà ‹ÉÚÂ ¡ß²Þ Ç—Úšßᬻ»Þ
7) Þǘ ᤄê Çñ‹Þ¥¥ Ô¥ áŒÞ‘Úšßá¬, ᪠Çñ‹Þ¥¥ Ô¥ ‹'˜ Çނᬠ?
II. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹…
1) „›Þ«¥˜ :- £Úê Ô¥”߈ áŒÞ‘ښ߬߻»Þ 2) £Úê ¡«ß”߈ áŒÞ‘ښ߬߻»Þ
¡«ß”߈ ᬌښ߬ß
„ǝîÞª”߈ Ǘښ߬ß
£³ß¥”߈ Þ˜Úšß¬ß
¡ß›îÞ¦¤ý”߈ ᛄšß¬ß
Ÿß»ªì”߈ ᝄšß¬ß
3) á£Þ ¡–Í¡ÞÇÞ ÛÞ Ô¥”߈ ‹¥Úšßᬠ»Þ 4) ᪠¢–Íޔ߁Þ
{ÉÉ`ö 7 105

áŒÞ‘Úšßᬻ»Þ
¡ÞÇÞ Ç߬ޣޝ¼Ú»
á‘á‘ ¡ÞÇÞ Þ£‹Ú
›á›‚ ‹¬£

‹‹Þ ÇÞ•îÇڪ؋
£Þ£Úê £á™
5) Þǘ ×‹Þá–Í ¤Þ„šßᬠ‹ß»»? 6) Þ‚ê £Úê ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú
¤Þ„ šß¬ß»»Þ
Ô¥Þá–Í áŒ¦ß¡Þ‹Ú
¡‘Þ¥Þá–Í ‹«ß¡Þ‹Ú
ªÕܬÞá–Í ‹¥ß¡Þ‹Ú
᪠Þá–Í á›¡Þ‹Ú
ˆÞá–Í ¥Þ´ß¡Þ‹Ú
7) Þǘ ᤄê Çñ‹Þ¥¥ Ô¥ áŒÞ‘Úšßᬠ᪠Çñ‹Þ¥¥ Ô¥ ‹'˜ Çނᬻ?
¡¥
á¬Þ‹
¨Þ—Íà
«˜Þ
£ß•Þ
III. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :-
1) á£Þ ªÐÂà Ç—Úšßᬻ»Þ (‹ÉÚÂ ¡ß²Þ)
á£Þ ªÐÂà ‹ÉÂÚÂ ¡ß²Þ Ç—Úšßᬻ»Þ
2) £Úê áŒÞ‘Úšß¬ß (Ô¥”߈)»»Þ
£Úê Ô¥”߈ áŒÞ‘ښ߬߻»Þ
1. £Úê Ǘښ߬߻»Þ (Ç¡«ß)
106 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

᪣ÞᝠǗښßᬻ»Þ (‹¡ß™Þ ¡«ß)


™Ú Ǘښ߬ڻ»Þ (‘îÞ£ß™ß ¡«ß)
™ÚᣠǗښ߬»»Þ („ǝîÞª)
Þǘ Ç—Úšßᬻ»Þ (Þ”‹)
2. £Úê Ǘښ߬߻»Þ (Þ”‹”߈)
£Úê ŒÞ„šß¬ß»»Þ»» (£ß•Þ”߈)
£Úê ᛌښ߬߻»Þ (ªßᝣޔ߈)
£Úê Þ„šß¬ß»»Þ (Š–Íß¨à à™”ßˆ)
£Úê ‹ß˜Úšß¬ß»»Þ (‹¬£”߈)
IV. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(¡›¦ß, ¢–ÍÞ, Þ‘ß‹Þ¬ß, á¡Ç©˜Þ, ¢–Íޔ߁Þ)
1. £Úê ___ Ô¥”߈ áŒÞ‘ښ߬߻»Þ
2. ¬Þ £Þªá¥ á£Þ¥ ____ á«Þ‚¬Þ»Þ
3. £Úê ____ ‹¥Úšß¬ß»»Þ
4. ᪠____ áŒÞ‘Úšßᬻ»Þ
5. ¢¬ Ô¥”߈ ____ ªÚ¡ßœÞᥠ£ß¦ÚÞ«ßê»»Þ
V. úÖêšüú ´Öë ¤üß Ö‡Ô ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ úü¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. Þǘ ‹'˜ ™ ‹Þ¬ß ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú ___ ? (¤ß¡Þ)
2. ™Úᣠ‹”‹á¥ ™ ¡Ç©í ____ »»Þ (Ç—Íß¡Þ)
3. ˆá¡ ˆ•ß _____ Ç–Íß¡»»Þ (¥«ß¡Þ)
4. Þǘ Ô¥ Ǫ³ ____ ‹ß»»? (‹¥ß¡Þ)
5. £á™ Ô¥”߈ áŒÞ‘ß¡Þᥠ____ Þ ? (ªÞ«Þ¤î ‹¥ß¡Þ)
VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ×ÆÓ¤üß ¿Ö²¤üÖë êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. Þǘ™ ˆ ____ ᥠÛÞ á¬Þ‹»»Þ (ãÖÖ−Ö)
2. £á™ Ô¥ áŒÞ‘ß¡Þᥠ____ ‹¥ØÜÞ (´Ö¤ü¤ü)
3. á£Þ ____ ÛÞ Ô¥”߈ ‹¥Úšßᬻ»Þ (ŸÖÖ‰ú)
{ÉÉ`ö 7 107

4. áª«ß ÔᥠáÞ”߈ ____ ×ß»»Þ (¿ÖµÖ−Ö úÖ)


5. ‹Þ¬ß ____ ᥠá£Þ ªÞá¾» Þ¬ØÜ»»Þ (¤üÖê¯ÖÆü¸ü)
VII. ¯ÖÖšü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü (ú) †Öî¸ü (Ö) ¾ÖÖÖí êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
'ú' 'Ö'
ÇÚ¥Ú˜Þ ¡ŒÚ¥ßÞ
áÞÇ¡´Ú ”޼߻
ÞœÚÞ ×‹
™ßß Ô¥
ÇÞ˜ß á¬Þ‹
VIII. úÖêšüú ´Öë ¤üß Ö‡Ô ׍ÎúµÖÖ†Öë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ×ÎúµÖÖü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ×¾ÖßÖÖ¸ü ׍úו֋…
1. ᪠á¡Ç©˜Þ ____»»Þ (Ç—Íßšßá¬, ‹¥Úšßá¬)
2. £Úê ‹ÉÚÂ ¡ß²Þ ____ »»Þ (Ǘښ߬ß, ᛌښ߬ß)
3. ᪣ÞᝠªÕܬ‹Ú ____»»Þ (Þ¬Úšßá¬, ¤Þ„šßá¬)
4. ™Ú Ô¥”߈ ____ »»Þ (£ß¦Úšß¬Ú, áŒÞ‘ښ߬Ú)
5. á£Þá™ ªÞ«Þ¤î ____»»Þ (ßØÜ, ‹¥ØÜ)
IX. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ×¾ÖßÖÖ¸ü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ™ÚᣠÞ„šßᬻ»Þ (à™)
™Úᣠà™ Þ„šß¬»»Þ
1. Þǘ Ç—Úšßᬻ»Þ (¡«ß)
2. ᪣Þᝠᬌښßᬻ»Þ (‹¡ß™Þ)
3. ÞᣣÞᝠ¤Þ„šß¬Ú»»Þ (¡Ú¬ß¡Þ‹Ú)
4. ™ÚᣠªÞ«Þ¤î ‹¥Úšßᬻ»Þ (¥ß¡ ×Þ™ñ£Þ¼Ú»)
5. á£Þ ¡–Í ¡ÞÇÞ ‹¥Úšßᬻ»Þ (ÛÞ Ô¥”߈)
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
„‹þ¦ £˜ß
ˆŸúôû ´ÖםÖ
108 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

áÞÇ¡´Ú ›Þª¼Ú» „‹þ¦ £˜ß ‹Ú«Þ¤Þˆ»»Þ ᪠‘ᘠᛨ ᪡‹ šßᬻ»Þ


᪠¡îÞ Š ¡Þ™îÞ ª£¤ýᥠÇà–Íß™ á¬Þ‹£Þ¼»¥ áª¡Þ ‹¥Úšßᬻ»Þ ᪣ޝ¼Ú»
áÞÇ¡´Ú ŒÞ›î Š ¡ªÐ ¡ÞÆÜšßᬻ»Þ ᪠¥ß¡ ×Þ™ñ£Þ¼Ú» ¡«Ü™ ªÞ«Þ¤î
‹¥Úšßᬻ»Þ áÞÇ¡´Ú ªÞ¤©àáÞÇÞ¦ •Þᥠ'ª™î¡Þ›à ¡¡ß›îÞ¦¤ý' ª×Þǝ ‹¥ßšßᬻ»Þ
áª•ß ×Þ™ñ£Þ¼Ú» ᛨáÇñ£, ª™î Š «ßäªÞ ¨ß¤©Þ ᛄšßᬻ»Þ áÞÇ¡´Ú ‘á˜
‹¡ß £œî šßᬻ»Þ ᪠ᛨ áÇñ£ £Û¦‹ ‹¡ß™Þ ᬌߚßᬻ»Þ ™Þ¼» ‹¡ß™Þ¥
á‹á™Þ”ß œÞ–Íß ›ßÞ¬Þ»»Þ
"£ß¨Ú á£Þ¥ ᛫ ˆ ᛨ £Þ”ßá¥
ᛨ¡Þªà Þ¬ß ¤ÞÞØÜ Çß•ßá¥
ᛨ¥ ªó¥Þ‘ Çáš á¤á™ Þ–Í
ÇÚ¥Ú ™«ßê Ç–Íß á£Þ¥ £Þäª «Þ–Í»»Þ"
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
„‹þ¦ £˜ß =iEò±É ¨ÉÊhÉ
‘ᘠBE
ᛨ ᪡‹ näù¶É ºÉä´ÉEò
¡îÞ ¤ÉÉgø
¡Þ™îÞ +ÉÄvÉÒ / iÉÚ¢òÉxÉ
Çà–Íß™ {ÉÒÊc÷iÉ
áª¡Þ ºÉä´ÉÉ
ŒÞ›î KÉÉxÉä EòÒ SÉÒWÉäÆ / JÉÉt
¡ªÐ Eò{Éc÷É
¥ß¡ MÉ®úÒ¤É
ᛨáÇñ£ näù¶É ¦ÉÊHò
ª™î ºÉiªÉ
«ßäªÞ +˽þºÉÉ
{ÉÉ`ö 7 109

¨ß¤©Þ ʶÉIÉÉ
‹¡ß EòÊ´É
ᛨáÇñ££Û¦‹ näù¶É|Éä¨É {ÉÚhÉÇ
á‹á™Þ”ß EÖòUô
œÞ–Íß {ÉÆÊHò / {ÉÆÊHòªÉÉÄ

†³µÖÖÃÖ
I. ¯ÖÖšü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖêÓ úê ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. áÞÇ¡´Ú¼Ú» ‹'˜ ‹Ú«Þ¤Þˆ ?
2. ᪠‹Þ«Þ¥ áª¡Þ ‹¥Úšßᬠ?
3. áÞÇ¡´Ú ‹Þ«Þ‹Ú ¡«Ü™ ªÞ«Þ¤î ‹¥Úšßᬠ?
4. ᪠ª™î¡Þ›à ¡ ¡ß›îÞ¦¤ý á‹„ê•ß ª×Þǝ ‹á¬ ?
5. ᪠×Þ™ñ £Þ¼Ú» ‹'˜ ¨ß¤©Þ ᛄšßᬠ?
6. áÞÇ¡´Ú ‹ß Çñ‹Þ¥ ‹¡ß™Þ ᬌښßᬠ?
II. ¯Ö׸ü“”êû¤ü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü (ú) †Öî¸ü (Ö) ´Öë פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ Ö›üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö ú¸ü ¯Öæ¸êü ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹…
'ú' 'Ö'
áÞÇ¡´Ú ›Þª¼Ú» ¡«Ü™ ªÞ«Þ¤î ‹¥Úšßᬻ»Þ
᪠¥ß¡ ×Þ™ñ£Þ¼Ú» „‹þ¦ £˜ß ‹Ú«Þ¤Þˆ»»Þ
᪠ᛨáÇñ£ £Û¦‹ ¨ß¤©Þ ᛄšßᬻ»Þ
áÞÇ¡´Ú ª™î¡Þ›à ¡¡ß›îÞ¦¤ý ‹¡ß™Þ ᬌښßᬻ»Þ
᪠×Þ™ñ£Þ¼Ú» ᛨáÇñ£ ª×Þǝ ‹á¬»»Þ
III. ×ÆÓ¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
¡Ç©í‹ ™á¦ ÞᣣÞᝠ‹”‹á¥ šß¬Ú Çñá™î‹›ß ˜Øà £³ß¥‹Ú ¤Þ„šß¬Ú»»Þ
110 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ª‹ÞᦠÇÛ‘Þ ‹¥Úšß¬Ú»»Þ Çñá™î‹›ß £Þ' ˜Øà¼Ú» ÇÛ‘‹£Þᝠ¢ß÷ ¢÷ ᡨá¥
ªÈß™ ‹¥Úšßᬻ»Þ ᪕Þᥠ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥¥ á¢Þ¥Þ ‹ß˜ß¡Þ‹Ú £ß¦Úšß¬Þ»»Þ ¤šÞ:-
„ŒÚ–ÍÞ, Œ‚, ‹›¦à, Ô߁, ›àÇ ‚™îޛ߻»Þ ˆª¡Ú Þᣠ‹ß˜ß ÇÛ‘Þ ‹¥Úšß¬Ú»»Þ ᪂
á¢ÞÚ–Íß‹ ᝂ ÇÛ‘‹ ˜Ø༻ Çތᥠáâá¡›î ‹¥Úšßᬻ»Þ £³ß¥ ªÞ£Þá¥
¢ß‹Þ¥à£Þᝠ¢ß‹ £ÞÚšßᬻ»Þ £Úê £œî ª£ªØ¼Ú» ”¼»Þˆ ”¼»Þˆ ᛄšß¬ß»»Þ ™Þ'
ÇᥠÞᣣÞᝠԥ‹Ú ៻¥ßÞªÚšß¬Ú»»Þ ¡«Ü™ ¢¬ ¬ÞÚšß¬Þ»»Þ
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
¨Éé ¦ÉÖ´ÉxÉ䶴ɮú MɪÉÉ* ¶É½þ®ú ºÉÖnÆ ù®ú ½èþ* ¨ÉÆnù ´ÉɪÉÖ SÉ±É ®ú½þÒ lÉÒ* {Éäc÷Éå EòÒ ]õ½þÊxɪÉÉÄ Ê½þ±É
®ú½þÒ lÉÒÆ* ´É½þÉÄ ¤Écä÷ ºÉÖÆnù®ú ¦É´ÉxÉ lÉä* ¨Éé BEò ½þÉä]õ±É ¨Éå `ö½þ®úÒ* ¤ÉÉWÉÉ®úÉå ¨Éå ¦ÉÒc÷ lÉÒ* EòÉä<Ç +É
®ú½þÉ lÉÉ* EòÉä<Ç VÉÉ ®ú½þÉ lÉÉ* ¦ÉÖ´ÉxÉ䶴ɮú xÉMÉ®ú ¨Éå PÉÚ¨ÉxÉä Eäò ʱÉB ¨ÉÖZÉä ¤É½ÖþiÉ <SUôÉ ½þÉä ®ú½þÒ lÉÒ*
¨ÉÖZÉä ´É½þÉÄ Eäò ±ÉÉäMÉ ¤É½ÖþiÉ +SUäô ±ÉMÉä* =xÉ ¨Éå EÖòUô ±ÉÉäMÉ ¨Éä®äú ʨÉjÉ ¤ÉxÉ MÉB* ´Éä ¦ÉÒ ¨ÉÖZÉä ¤É½ÖþiÉ
{ɺÉÆnù Eò®úiÉä lÉä* ºÉ¤ÉEäò ºÉÉlÉ Ê¨É±É ®ú½þÒ lÉÒ* BEò ÊnùxÉ ½þ¨É ºÉ¤É ʺÉxÉä¨ÉÉ, ºÉÆOɽþɱɪÉ,
xÉÆnùxÉEòÉxÉxÉ, {±ÉÉxÉä]õÉäÊ®úªÉ¨É +ÉÊnù MÉB* ¶ÉɨÉEòÉä ˱ÉMÉ®úÉVÉ +Éè®ú ®úɨɨÉÆÊnù®ú ¦ÉÒ MÉB* iÉ¤É ¤É½ÖþiÉ
+ÉxÉÆnù ±ÉMÉ ®ú½þÉ lÉÉ* ½þ¨É ºÉ¤É iÉɱÉÉ¤É ¨Éå ºxÉÉxÉ ¦ÉÒ ÊEòB* xɽþÉxÉä Eòäò ¤ÉÉnù ¤É½ÖþiÉ `Æöb÷ ±ÉMÉÉ*
´É½þÉÄ Eäò ±ÉÉäMÉ Eò<Ç iÉ®ú½þ EòÒ SÉÒWÉå ¤ÉäSÉ ®ú½äþ lÉä* +{ÉxÉä +{ÉxÉä PÉ®ú ºÉä ½þ¨ÉÉ®äú ʨÉjÉ JÉÉxÉÉ ¦ÉÒ
±ÉÉB* ½þ¨É ºÉ¤É JÉÉxÉÉ JÉÉB* BEò ºÉÉlÉ JÉÉxÉä ¨Éå +Éè®ú ®ú½þxÉä ¨Éå ¤É½ÖþiÉ ¨ÉVÉÉ +ɪÉÉ*
V. †Ö¯Ö êú ‘Ö¸ü êú ²ÖÖ¸êü ´Öë †Öê×›Íü†Ö ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖ-ÃÖÖ †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…
×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ¤üÖê ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü …
1. á£Þ ªÐÂà ᪕Þᥠ‹ÉÚÂ Ç—Úšßᬻ»Þ ´Öê¸üß ¯ÖŸ−Öß ¾ÖÆüÖѯָü Óú¯µÖã™ü¸ü ¯ÖœÍü¸üÆêü£Öê…
´ÖÖê áÖß ÃÖêšüÖ¸êü úÓ¯µÖã™ü¸ü ¯ÖœãüÍ×£Ö»Öê…
2. Þǘ ‹Þ¬ß áÞÇ¡´Ú ×‹ Þá–Í †Ö¯Ö úÖ»Ö ÖÖê¯Ö²ÖÓ¬Öã “ÖÖîú ׍ú †Öî¸
¤Þ„šßᬠ‹ß ? •ÖÖ ¸üÆüß £Öß ?
†Ö¯ÖÖ úÖ×»Ö ÖÖê¯Ö¾Ö−¬Öã ”ûú †Ö›Íêü
•ÖֈףֻÖê ׍ú ?
3. Þ‚ê £Úê ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú ¤Þ„šß¬ß»»Þ −ÖÆüà ´Öï ‘Öã´Ö−Öê −ÖÆüà •ÖÖ ¸üÆüÖ £ÖÖ…
−ÖÖ‡Ñ ´ÖãÑ ²Öã×»Ö¾Ö֍ãú •ÖÖˆ−Ö×£Ö×»Ö…
´ÉÉCªÉ (1) ¨Éå +ÉäÊc÷+É Eäò +{ÉÚhÉÇ ¦ÉÚiÉ EòÉ±É ÊGòªÉÉ EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½Öþ+É ½èþ*
+ÉäÊc÷+É ¨Éå +{ÉÚhÉÇ ¦ÉÚiÉ EòÉ±É ¨Éå ¨ÉÚ±É ÊGòªÉÉ Eäò ºÉÉlÉ '-„' (-=) |ÉiªÉªÉ VÉÉäc÷É VÉÉiÉÉ ½èþ
{ÉÉ`ö 7 111

+Éè®ú {ÉÖ°ü¹É iÉlÉÉ ´ÉSÉxÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú '-šß¬ß' (-ÊlÉʱÉ), '-šß¬Ú' (-ÊlɱÉÖ), '-šßá¬' (-ÊlɱÉä)
ºÉ½þɪÉEò ÊGòªÉÉ+Éå EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½þÉäiÉÉ ½è *
=kÉ¨É {ÉÖ¯û¹É
BEò´ÉSÉxÉ £Úê Ǘښ߬߻»Þ ¨Éé {Égø ®ú½þÉ lÉÉ/ ¸üÆüß £Öß…
¨ÉÖÄ {ÉfÖøÊlÉʱÉ*
¤É½Öþ´ÉSÉxÉ ÞᣣÞá/ Þá£ý£ÞᝠǗښ߬Ú* ½þ¨É (±ÉÉäMÉ) {Égø ®ú½äþ
lÉä/¸üÆüß £Öà*
+ɨÉä¨ÉÉxÉä / +ɨ¦Éä¨ÉÉxÉä {ÉgÙøÊlɱÉÖ*

¨ÉvªÉ¨É {ÉÖ¯û¹É
BEò´ÉSÉxÉ ™Ú Ǘښ߬Ú* iÉÚ {Égø ®ú½þÉ lÉÉ / iÉÖ {Ég
¸üÆüß £Öß…
iÉÖ {ÉgÙøÊlɱÉÖ*
¤É½Öþ´ÉSÉxÉ ™ÚᣣÞá/ ™Úá£ý£ÞᝠǗښ߬* iÉÖ¨É (±ÉÉäMÉ) {Égø ®ú½äþ
lÉä/¸üÆüß £Öà…
iÉÖ¨Éä¨ÉÉxÉä / iÉÖ¨¦Éä¨ÉÉxÉä {ÉgÙøÊlɱÉ*
BEò´ÉSÉxÉ Þǘ Ç—Úšßá¬* +É{É {Égø ®ú½äþ lÉä/¸üÆüß £Öà*
+É{ÉhÉ {ÉgÙøÊlɱÉä*
¤É½Öþ´ÉSÉxÉ Þǘ£ÞᝠǗښßá¬* +É{É (±ÉÉäMÉ) {Égø ®ú½äþ £Öê/¸üÆüß £Öà…
+É{ÉhɨÉÉxÉä {ÉgÙøÊlɱÉä*
+xªÉ {ÉÖ¯û¹É
BEò´ÉSÉxÉ áª Ç—Úšß¬Þ* ´É½þ {Égø ®ú½þÉ lÉÉ/´É½þ {Égø ¸üÆüß £Öß…
ºÉä {ÉgÙøÊlɱÉÉ*
¤É½Öþ´ÉSÉxÉ áª£ÞᝠǗښá¬* ´Éä (±ÉÉäMÉ) {Égø ®ú½äþ lÉä/¸üÆüß £Öà*
ºÉä¨ÉÉxÉä {ÉgÙøÊlɱÉä*

={ɪÉÖÇHò ´ÉÉCªÉÉå EòÒ ÊGòªÉÉ+ÉäÆ ºÉä ºÉÉiÉiªÉiÉÉ +Éè®ú +¦ªÉÉºÉ EòÉ ¤ÉÉävÉ ½þÉäiÉÉ ½èþ *
´ÉÉCªÉ (2) +Éè®ú (3) ¨Éå ºÉÉiÉiªÉ ¦ÉÚiÉEòÉ±É EòÒ ÊGòªÉÉ Eòä |ɶxÉ´ÉÉSÉEòò +Éè®ú ÊxɹÉävÉ´ÉÉSÉEò °ü{É ½éþ*
112 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É
112 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ÇÞ•ø 8
¯ÖÖšü

Ç–Íß¨Þ Ô¥
¯Ö×›Íü¿ÖÖ ‘Ö¸ü ¯Ö›ÍüÖêÃÖ úÖ ‘Ö¸ü

£˜ß : £Þ„ªà ! ‹'˜ ‹¥Úšßᬠ´Ö×Ö : ´ÖÖîÃÖß ! ŒµÖÖ ú¸ü ¸üÆüß £Öà ?
‹ß ?
£Þ„ªà : £Úê ¢Þ¡™ Ǘښ߬߻»Þ ´ÖÖîÃÖß : ´Öï ³ÖÖÖ¾ÖŸÖ ¯ÖœÍü ¸üÆüß £Öß…
£˜ß : Þǘ¼» á¡Þ«Ý Þ„ Þ™ß ´Ö×Ö : †Ö¯Öúß ²ÖÆæü †Öî¸ü ¯ÖÖêŸÖÖ-¯ÖÖêŸÖß ŒµÖÖ ú¸ü
Þ™Ú˜à £Þᝠ‹'˜ ‹¥Ú×Øß? ¸üÆêü Æïü ?
£Þ„ªà : á¡Þ«Ý ™ á¥ÞáÇ©‚ ´ÖÖîÃÖß : ²ÖÆãü ŸÖÖê ¸üÃÖÖê‡ ú¸ü ¸üÆüß ÆüÖêÖß… »ÖÖ»Öß
−ÖÖ“Ö úÖ †³µÖÖÃÖ ú¸ü ¸üÆüß ÆüÖêÖß…
‹¥Úšß¡»»Þ ¬Þ¬ß Þ ¢îÞª º ¯ÖÖ ¯ÖÖšü ¯ÖœÍü ¸üÆüß ÆüÖêÖß †Öî¸ü ¯ÖÖêŸÖÖ ŸÖÖê
‹¥Úšß¡, ¥ÛÇÞ ÇÞ• Ç—Úšß¡, Öê»Ö ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ… ŒµÖÖ ŸÖê¸üß ¸üÃÖÖê‡
Þ„ Þ™ß”Þ™ ጦښߡ»»Þ á™Þ¥ ÖŸÖ´Ö Æãü‡Ô?
‹'˜ á¥ÞáÇ©‚ ª¥ß¬Þ ? ´Ö×Ö : ÆüÖÑ, †³Öß ÖŸÖ´Ö Æãü‡Ô… ²Ö““Öê †³Öß Ãæú»Ö
ÃÖê †Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê…
£˜ß : «ê,ˆá¡ ª¥ß¬Þ»»Þ Ç߬ޣÞá
¡±í£Þ ªÕܬ¥Ú ÞªÚšßá¡»»Þ ´ÖÖîÃÖß : ŒµÖÖ ´ÖÖ−ÖÃÖ ‘Ö¸ü ´Öë −ÖÆüà Æîü ?

£Þ„ªà : £Þª ÔᥠÞ«ßê‹ß ? ´Ö×Ö : −ÖÆüà ´ÖÖîÃÖß… ¾Öê ŸÖÖê ú»Ö ™æü¸ü ¯Ö¸ü Ö‹…
†²Ö ¾ÖÖ¯ÖÃÖ †Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê… ¿Öִ֍úÖê µÖÆüÖÑ
£˜ß : Þ‚ê £Þ„ªà»»Þ ᪙ ‹Þ¬ß ¯ÖÆãÑü“ÖëÖê… †“”ûÖ ´ÖÖîÃÖß, †Ö¯ÖúÖê −ÖµÖÖ
”Ú¥ìᥠá¬»»Þ ˆá¡ ៻¥Úšßá¡»»Þ ‘Ö¸ü îúÃÖÖ »ÖÖ ¸üÆüÖ Æîü ?
¥Þ™ßᥠˆ•ß Ç«°ßá¡»»Þ Þ®×Þ
£Þ„ªà, Þǘ¼Ú» ÛÞ Ô¥ ´ÖÖîÃÖß : ‘Ö¸ü ŸÖÖê †“”ûÖ »ÖÖ ¸üÆüÖ Æîü… ׍úÓŸÖã
´Öã—Öê ÖÖÑ¾Ö úß (²ÖÖŸÖ) µÖÖ¤ü †Ö ¸üÆüß Æîü…
á‹£ß™ß ¬ÞÚ×ß ? Æü»Ö¾ÖÖÆüß (»ÖÖêÖ) †²Ö ŸÖÖê ¬ÖÖ−Ö úÖ™ü ¸üÆêü
£Þ„ªà : Ô¥ ™ ¢¬ ¬ÞÚ×ß»»Þ ÆüÖëÖê… ŒµÖÖ ´Öú¸üÖ †“”ûß ŸÖ¸üÆü ÖêŸÖß-
á«á¬ á£Þ¥ Þê ‹šÞ £á ²ÖÖ›Íüß úß ¤êüÖ¸êüÖ ú¸üŸÖÖ ÆüÖêÖÖ ?
{ÉÉ`ö 8 113

ǖڐ×ß»»Þ «¦ßÞ£Þᝠˆá¡ ™


œÞ ‹Þ”Úšßá¡»»Þ £‹¥Þ ‹'˜ ´Ö×Ö : †Ö¯Ö ŸÖÖê µÖÆüÖÑ ¸üÆüà… ´Öï ÃÖÖê“Ö ¸üÆüß ÆæÑü,
•ß‹ìᥠ¡ß¬ ¡Þ–Íß á›ŒÞ ¨Ú˜Þ ¾ÖÆü −ÖÖîú¸ü ”û֍ê ú¸üÖ ãú”û −ÖÆüà ú¸ü ¸üÆüÖ
ÆüÖêÖÖ…
‹¥Úšß¡ ?
£˜ß : Þǘ™ ˆ‚•ß ¥«ßᬻ»Þ ´ÖÖîÃÖß : ¾ÖÆü ²ÖÆãüŸÖ úÖ´Ö“ÖÖê¸ü Æîü… ³Ö¸ü ¯Öê™ü ÖÖ
¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ †Öî¸ü ÃÖÖ¸êü ÃÖ´ÖµÖ ÃÖÖêŸÖÖ ¸üÆüŸÖÖ
£Úê ¢Þ¡Ú×ß, ᪠Þ‹¥ á”Þ‹Þ”Þ ÆüÖêÖÖ… ÖêŸÖß ´Öë ¤êü¸üß ú¸ü−ÖÖ šüߍú −ÖÆüà
‹ß×ß ‹¥Ú šß¡»»Þ Æîü… úÆüÖ¾ÖŸÖ Æîü ÖêŸÖß •Ö»¤üß-•Ö»¤üß
£Þ„ªà : ᪂”Þ ¢Þ¥ß ‹Þ£ áÞ¥»»Þ ¾µÖÖ¯ÖÖ¸ü ¬Ö߸êü-¬Ö߸êü…
áÇá” áÇá” ŒÞ„šß¡, Þ„
´Ö×Ö : ´ÖÖîÃÖß, †Ö¯Ö ŸÖÖê †Ö»Öê ´ÖÆüß−Öê ÖÖѾÖ
ª¡Úá¡á¦ á¨Þ„šß¡»»Þ ÞÇ© •Ö֋ѐÖß… ¸êü×›Íü†Öê ³Öß ÃÖÖ£Ö »Öê •Ö֋ѐÖß…
‹Þ£á¥ á–괧 ‹¥ß¡Þ „ß™ ¸êü×›Íü†Öê ÃÖê ¾ÖÆüÖÑ ‘•ÖÖ֝֒ (¯ÖÏÖ£ÖÔ−ÖÖ
Úá«ê»»Þ ‹šÞᥠ×ß Ç¥Þ -"ÞÇ© ÖߟÖ) ÃÖã−Ö ¸üÆüß ÆüÖêӐÖß †Öî¸ü ¬ÖÖ−Ö úß
™¥ ™¥ ¡˜ß‘ £•"»»Þ ú™Ö‡Ô ³Öß ¤êüÖ ¸üÆüß ÆüÖêӐÖß…
£˜ß : £Þ„ªà, Þǘ ™ ÞªØÞ ´ÖÖîÃÖß : −Ö‡Ô •ÖÖÆü ´Öë ²ÖÆæü †êú»Öß ¸üÆêüÖß… ´Öï
£Þªá¥ Þê‹Ú ¤ßá¡»»Þ ᥖÍߊ îúÃÖê •ÖÖ‰ÑúÖß ?
£œî ªÞ¾»á¥ ᝂ¤ßá¡»»Þ ᪕ß
´Ö×Ö : ´ÖÖîÃÖß †Ö¯Ö דÖÓŸÖÖ ´ÖŸÖ úßו֋… Æü´Ö
ᥖÍߊᥠ‘˜Þ˜ ¨Ú˜Úšßá¡, Þ„ ¯ÖÖÃÖ-¯Ö›ÍüÖêÃÖ ´Öë (¸üÆüŸÖê) Æïü… −Ö•Ö̸ü-Öã•Ö̸ü
œÞ ‹”Þ ¡ß ᛌښßá¡»»Þ ¤êüŸÖê ¸üÆëüÖê… ãú”û (úÖê‡Ô) †ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ −ÖÆüà
£Þ„ªà : ÛÞ ‘ލÞᥠá¡Þ«Ý”Þ ˆ‹¬Þ ÆüÖêÖß…
´ÖÖîÃÖß : ŸÖ²Ö ŸÖÖê ´Öï ú»Ö Æüß ÖÖÑ¾Ö úÖê •ÖÖ‰ÑúÖß…
¥«ß¡»»Þ £Úê á‹£ß™ß ¤ß¡ß?
£˜ß : ¡îªØ «ÜØܝß, £Þ„ªà Þá£
ªÞ‚ Ç–ÍߨÞᥠ×Ü »Þ ÞŒß
ᛄšß¡Ú á¤, ‹ß×ß ªÚ¡ÚœÞ
á«¡ß»»Þ
£Þ„ªà : á™á¡ ™ £Úê ‹Þ¬ß Ô¥‹Ú ¤ß¡ß»»Þ

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
114 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ


á¡Þ«Ý ²ÖÆæü
Þ™ß ¯ÖÖêŸÖÖ
Þ™Ú˜à ¯ÖÖêŸÖß
á¥ÞáÇ©‚ ¸üÃÖÖê‡Ô
ጦښߡ Öê»Ö ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ
ª¥ß¬Þ ÖŸ´Ö Æãü†Ö / ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖ Æãü†Ö
៻¥Úšßá¡ ¾ÖÖ¯ÖÃÖ †Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê
á›ŒÞ¨Ú˜Þ ¤êüÖ¸êüÖ
‹Þ£áÞ¥ úÖ´Ö“ÖÖê¸ü
áÇá”áÇá” ³Ö¸ü¯Öê™ü
á¨Þ„šß¡ ÃÖÖêŸÖÖ ¸üÆüŸÖÖ ÆüÖêÖÖ
ÞÇ©‹Þ£ ÖêŸÖß
á–괧 ‹¥ß¡Þ ¤êü¸üßü ú¸ü−ÖÖ
™¥ ™¥ •Ö»¤üß •Ö»¤üß
¡˜ß‘ ¾µÖÖ¯ÖÖ¸ü
£• ¬Ö߸êü
‘˜Þ˜ •ÖÖÖÖ (³ÖÖ¾ÖÖ−Ö êú ¯ÖÏ×ŸÖ †ÖŸ´Ö×−Ö¾Öê¤ü−Ö êú ÖߟÖ)
œÞ‹”Þ ¬ÖÖ−Ö úß ú™üÖ‡Ô
ÞŒß ›„šß¡Ú ¤êüÖŸÖê ¸üÆëüÖê / −Ö•Ö̸ü ¤êüŸÖê ¸üÆëüÖê, ×−֐ָüÖ−Öß ú¸ëüÖê
ªÚ¡ßœÞ ÃÖ´ÖõÖÖ, †ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ
¡ßÇ©¤ýᥠ׾ÖÂÖµÖ´Öë
¨Ú˜Úšßá¡ ÃÖã−Ö ¸üÆüß ÆüÖêӐÖß

†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1) 1. ¡ß¬ ¡Þ–Íß 2) 1. á›ŒÞ¨Ú˜Þ ‹¥Úšß¡Ú»»Þ
{ÉÉ`ö 8 115

2. á›ŒÞ¨Ú˜Þ 2. 'ÞÇ© ™¥ ™¥ ¡˜ß‘ £•»»Þ'


3. ‹Þ£ áÞ¥ 3. ÞŒß ›„šß¡Ú»»Þ
4. ªÞ‚ Ç–ÍߨÞ

3) 1. á¡Þ«Ý ™ á¥ÞáÇ©‚ ‹¥Úšß¡»»Þ


2. ¬Þ¬ß Þ ¢îÞª ‹¥Úšß¡»»Þ
3. Ç߬ޣÞᝠªÕܬ¥Ú ៻¥Úšßá¡»»Þ
4. «¦ßÞ£ÞᝠœÞ ‹Þ”Úšßá¡»»Þ
5. £‹¥Þ ‹'˜ ¡ß¬¡Þ–Íß •ß‹ìá¥ á›ŒÞ¨Ú˜Þ ‹¥Úšß¡ ?
6. £Úê ¢Þ¡Ú×ß áª Þ‹¥ á”Þ‹Þ”Þ ‹ß×ß ‹¥Ú šß¡»»Þ
7. ÞᣠÞŒß ›„šß¡Ú ᤻»Þ
II. ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
1) „›Þ«¥˜ :- á¡Þ«Ý ™ á¥ÞáÇ©‚ ‹¥Úšß¡»»Þ
‹Þ£
¥´Þ ¡—ÍÞ
ᛌިژÞ
™¥‹Þ¥à
ª¡Ú‹Þ£
2) ¥ÛÇÞ ÇÞ• Ç—Úšß¡»»Þ 3) ᪣ÞᝠœÞ ‹Þ”Úšßá¡»Þ
£œÚ ǥߡÞ
ªõß™Þ «£
¨ßŒÞ £‹Þ
¨ßÇñÞ ‹Þ•
£Ú÷Þ ×
4) áÞÇÞ¦ ‹'˜ •ß‹ìá¥ á›ŒÞ¨Ú˜Þ ‹¥Úšß¡»»?
‹Þ£ ›Þ£
Ç—ÍÞ ¨Ú˜Þ
116 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

›ßÞ ßÞ
ŒßÞ Ç߁Þ
¥´Þ ¡—ÍÞ
5) ¬Þ¬ß ™ Þ ¢îÞª ‹¥Úšß¡»»Þ
à™
¼»
ß™ñ
˜ß™
‘îޣߙß
III. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤ü êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸üŸÖê Æãü‹ ˆ−Ö êú
†−ÖãÃÖÖ¸ü ׍ÎúµÖÖ†Öë úÖê ³Öß ²Ö¤ü»Öú¸ü −ÖµÖê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
„›Þ«¥˜ :- ¥ÛÇÞ ÇÞ• Ç—Úšß¡»»Þ
à™
Þ
ጦ
ᥖÍߊ
”ß.¢ß.
IV. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ º ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. Ç߬ޣÞᝠ____ ÞªÚšßá¡»»Þ (ªÕܬ)
2. £Þª ____ Þ«ßê‹ß ? (Ô¥)
3. ‹Þ¬ß ____ Þªß ˆ•ß Ç«°ßá¡»»Þ (¥Þ™ß)
4. Þǘ ____ ᥖÍߊ”Þ á‚ ¤ÞÞØÜ»»Þ (ªÞ¾»á¥)
5. Þᣠ____ á×»»Þ (ªÞ‚ Ç–ÍߨÞ)
6. á™á¡ ™ £Úê ‹Þ¬ß ____ ¤ß¡ß»»Þ (Þê)
V. úÖêšüú ´Öë ¤üß Ö‡Ô ׍ÎúµÖÖ†Öë úÖ ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ Ã£ÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(ጦښߡ, ‹Þ”Úšßá¡, ÞªÚšßá¡, ›„šß¡Ú, ‹¥Úšß¡)
{ÉÉ`ö 8 117

1. Ç߬ޣÞᝠˆá¡ ªÕܬ¥Ú ____»»Þ


2. «¦ßÞ£ÞᝠœÞ ____ »»Þ
3. Þ™ß”Þ ™ ____»»Þ
4. á¡Þ«Ý ™ á¥ÞáÇ©‚ ____»»Þ
5. ÞᣠÞŒß _____»»Þ

VI. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ †Öê×›Íü†Ö †Öî¸ü ×ÆüÓ¤üß êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
'ú' 'Ö'
ᥖÍߊ ¸üÃÖÖê‡Ô
á¡Þ«Ý ¯Ö›ÍüÖêÃÖ
á¥ÞáÇ©‚ †³µÖÖÃÖ
£á ǖڐ×ß ÖêŸÖß
¢îÞª µÖÖ¤ü †Ö ¸üÆüÖ Æîü
ªÞ‚ Ç–Íß¨Þ ²ÖÆæü
ÞÇ© ‹Þ£ ¸êü×›Íü†Öê

VII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(Ô¥, £á, ¢Þ¡™, ˆ‹¬Þ, ᥖÍߊá¥)
1. £Úê ____ Ǘښ߬߻»Þ
2. Þǘ¼Ú» ÛÞ ____ á‹£ß™ß ¬ÞÚ×ß ?
3. á«á¬ á£Þ¥ Þê ‹šÞ ____ ǖڐ×ß»»Þ
4. áª•ß ____ ‘˜Þ˜ ¨Ú˜Úšßá¡»»Þ
5. ÛÞ ‘ލÞᥠá¡Þ«Ý”Þ ____ ¥«ß¡»»Þ
VIII. (ú) †Öî¸ü (Ö) ¾ÖÖÖí êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…ü
'ú' 'Ö'
¡ß¬ ¨Ú˜Þ
á›ŒÞ áÞ¥
118 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

‹Þ£ ¡Þ–Íß
áÇá” ™¥
™¥ áÇá”
IX. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯Ö׸ü¾Ö¢ÖÔ−Ö ×úו֋…
„›Þ«¥˜ :- (1) ¥£Þ à™ Þ‚¡»»Þ
¥£Þ à™ Þ„šß¡»»Þ
1. ¡ÞÇÞ ¢Þ™ ŒÞ‚á¡»»Þ
2. ³Ú ÇÞ• Ç—Íß¡»»Þ
3. £Þ' á¥ÞáÇ©‚ Ôᥠ‹Þ£ ‹¥ßá¡»»Þ
4. ÞÇ©à ‘£ßᥠ«¦ ‹¥ß¡»»Þ
5. ‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùç£Þᥠ’߁£ÞᝠÞ ‹¥ßá¡»»Þ
„›Þ«¥˜ :- (2) ³Ú ጦ ጦښߡ»»Þ
³Ú ጦ ጦښ߬޻»Þ
1. Ç߬ޣÞᝠŒ˜Øß¥ß ᛌښßá¡»»Þ
2. ‹Þ¬ß ¥¡à³ñ £˜ØÇ •Þᥠ£Úê Š–Íß¨à Þ ÞÚšß¡ß»»Þ
3. ™ÚᣠÔᥠÇÞ• Ç—Úšß¡»»Þ
4. «¥ß ªÕܬ‹Ú ¤Þ„šß¡»»Þ
5. ¡ÞÇÞ á¥–Íߊᥠà™ ¨Ú˜Úšßá¡»»Þ
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
Þ£ Þê
†Ö´Ö ÖÖÑ
ˆá¡ Þ£ Þê ¡ß¬á¥ œÞ × ª¡Ú «ªÚšß¡»»Þ ¥Þ™ß ÇÞ«ßᬠÞÇ©à ¢Þ‚
¡ß¬‹Ú ¤Þ„šß¡»»Þ ᪠¡ß¬á¥ ÇÞ˜ß á›„šß¡»»Þ ¡«Ü™ Œ¥Þ á«„šß¡»»Þ á‹á™
Çñ‹Þ¥¥ Œ™ ªÞ¥ ᛄšß¡»»Þ Œ™ ᛡÞÇᥠ£Þ”ߥ „¡í¥™Þ ¡—Úšß¡»»Þ ᪚ßá¥
ª¡Ú Çñ‹Þ¥¥ Ÿ»ª¬ á«„šß¡»»Þ †™Ú Ú¤Þ¤ýà ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥¥ Ÿ»ª¬ á«„šß¡»»Þ
{ÉÉ`ö 8 119

™Þ'ÇᥠÞÇ©à¢Þ‚ œÞÚ–Íß‹Ú á‚ ¡‘ޥᥠ¡ß‹ñà ‹¥Úšß¡»»Þ áªšß¥Ú Ç‚ªÞ ÇÞ‚
Ô¥‹Ú ǥߡÞÇ™ñ Þ˜Úšß¡»»Þ ÞÇ©à ¢Þ‚¥ Ç߬ޣÞᝠªÕܬ‹Ú ¤Þ„šßá¡»»Þ ÇᥠªÐÂà
™Þ‹Ú ¡ß¬á¥ ªÞ«Þ¤î ‹¥Úšß¡»»Þ ™Þ'ÇᥠÞªß á¥ÞáÇ©‚ ‹¥Úšß¡ Š Ç߬ޣޝ¼Ú»
ŒÞ‚¡Þ‹Ú ›„šß¡ ˆ¡ä ªóÞ£à ÇÞ‚ê ŒÞ›î ᝂ ¡ß¬‹Ú ¤Þ„šß¡»»Þ ›ß¥ á¨Ç©
Çñ«¥á¥ Þê ›Þ˜ØᥠœÛ¦ß „–Úšß¡»»Þ Þƒ, áÞ• Ô¥‹Ú ៻¥Úšßá¡»»Þ × „«Þ–Íá¥
–ÞÞ˜ßÞ Œ¥Þ „ä‹ß £Þ¥Úšß¡»»Þ Ǥ©à£Þᝠ‹¦¥¡ ‹¥Úšßá¡»»Þ ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥ ‹ßßê¥ß
£ßêß¥ß ¨µá¥ ‹Þ Ÿ»Þ”ߤބšß¡»»Þ ªÃÂá¡á¦ ÇËߣ ›ßá¥ ªÛ¤íî ¡Ú–Úšß¡»»Þ Þ£
Þê £³ß¥á¥ £ä¦ Þ¦™à á«„šß¡, Þ„ ÔÆ ¡Þ‘Úšß¡»»Þ

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
¡ß¬ ÖêŸÖ
œÞ × ¬ÖÖ−Ö úß ¯ÖÖî¬ÖÖ
«ªÚšß¡ ÆÑüÃÖ ¸üÆêü ÆüÖëÖê
¥Þ™ß ÇÞ«ßᬠÃÖã²ÖÆü ÆüÖê−Öê ÃÖê
ÞÇ©à ¢Þ‚ éúÂ֍ú (׍úÃÖÖ−Ö ³ÖÖ‡Ô)
Œ™ ÖÖ¤ü
ªÞ¥ (¯Öê›Íü úÖ) ÃÖÖ¸ü, ŸÖŸ¾Ö
œÛ¦ß ¬Öæ»Ö
„–Úšß¡ ˆ›Íü ¸üÆêü ÆüÖëÖê
Þƒ áÞ• Öê›Íü
× „«Þ–Íᥠ¯Öê›Íü êú ±úÖэú ÃÖê
–Þ«Þ˜ßÞ Œ¥Þ ¿ÖÖ´Ö úß úÖê´Ö»Ö ¬Öæ¯Ö
„¼ß» £Þ¥Úšß¡ (ÃÖæµÖÔ ×ú¸üÖë) —ÖÖэëúÖß
ªä‘ á«á¬ ¿ÖÖ´Ö Æãü‡Ô
ÇËߣ ›ß ¯ÖÛ¿“Ö´Ö ×¤ü¿ÖÖ
¡Ú–Úšß¡ ›ãü²Ö ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ
120 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

£¾»¦ Þ¦™à ´ÖӐֻÖ-†Ö¸üŸÖß


ÔÆ ‘ÖÓ™üÖ
¡Þ‘Úšß¡ ²Ö•Ö ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ
Œ¥Þ ¬Öã¯Ö
Ÿ»ª¬ ±úÃÖ»ÖË
ªÞ«Þ¤î ÃÖÆüÖµÖŸÖÖ, ´Ö¤ü¤ü
›ß¥ á¨Ç© Çñ«¥ פü−Ö úÖ †Ó×ŸÖ´Ö ³Ö֐Ö
Ǥ©à£Þᝠ¯ÖֵׁÖÖÑ
‹¦¥¡ ¬¾Ö×−Ö
‹ßêß¥ß £ßêß¥ß ¨µ Öã−֐Öã−ÖÖ
‹Þ Ÿ»Þ”ߤބšß¡ úÖ−Ö ±ú™üÖ−ÖÖ
†™Ú ŠúŸÖã
¡‘Þ¥ ²ÖÖ•ÖÖ¸ü
¡ß‹ñà ²Öê“Ö−ÖÖ
†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë êú ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. œÞ × ª¡Ú á‹„ê•ß «ªÚšß¡ ?
2. ¥Þ™ß ÇÞ«ßᬠÞÇ©à ¢Þ‚ ‹'˜ ‹¥Úšß¡ ?
3. ÞÇ©à ¢Þ‚¥ ªÐÂà ‹'˜ ‹¥Úšß¡ ?
4. –ÞÞ˜ßÞ Œ¥Þ á‹„ê•ß „¼ß» £Þ¥Úšß¡ ?
5. á‹á™á¡á¦ ªÛ¤íî ¡Ú–Úšß¡ ?
6. Þê £³ß¥á¥ ªÃ á«á¬ ‹'˜ á«„šß¡ ?
7. á‹„ê£Þᝠ‹¦¥¡ ‹¥Úšßá¡ ?
8. ÞÇ©à‹Ú ‹ßˆ ¡ß¬á¥ ªÞ«Þ¤î ‹¥Úšß¡ ?
9. ÞÇ©à¢Þ‚ œÞ Ú–Íß‹Ú á‚ á‹„ê•Þᥠ‹'˜ ‹¥Úšß¡ ?
10. á‹á™á¡á¡á¦ Þê ›Þ˜ØᥠœÛ¦ß „–Úšß¡ ?
II. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ (ú) †Öî¸ü (Ö) ¾ÖÖÖí êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
{ÉÉ`ö 8 121

'ú' 'Ö'
ÞÇ©à ›Þ˜Ø
Œ™ áÞ•
Þê ªÞ¥
Þƒ ¢Þ‚
× Œ¥Þ
–ÞÞ˜ßÞ ›ß
ÇËߣ Þ¦™à
£¾»¦ „«Þ–Í
III. ×ÆüÓ¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
ªÞœÞ¥˜™ã Þ›ß¡Þªà Ô¥ áÞ”߈ ¡Œ¥Þ»»Þ ᪂Ôᥠ¡ÞÇÞ á¡Þ„, Çځ
’߁ ˆ‹Þ•ß ¥«Øß»»Þ ¤Ú¡‹ á«á¬ Çځ œÞ¾»–ÍÞ ÔᥠŠ ’߁ œÞ¾»–Íß Ôá¥
¥«Øß»»Þ ¡Þ«Þá«á¬ ᪣ÞᝠÞÇ˜Þ Ô¥ ¡ªÞØß»»Þ
Þ›ß¡Þªà¼» Ôᥠ£˜ßÇ©¼» ×–ÍÞ á×¦ß, ‹Ú‹Ú–ÍÞ £œî ¥«Øß»»Þ ᪂ Ôá¥
¥´Þ¥´ß á«„šß¡Þ Ÿ»¦á¥ œÛÞê £œî á«„šß¡»»Þ ˆ‚ œÛÞê ›óÞ¥Þ á×¦ß ‹Ú‹Ú–ÍÞ¼»
”ß¼» £¥ß¤Þ„šßá¡»»Þ ™Þ Ÿ»¦á¥ ”ß¼» Ú–Íß‹ £˜ßÇ©¼» ᛫ᥠ¬ÞÚ šßá¡»»Þ
Þ›ß¡Þªà£Þᝠ¨ß‹Þ¥ ‹¥ß Ç¨Ú £Þ„êª‹Ú Ôᥠ’Úᬂ ¥ŒØß»»Þ œÛÞêá¥
ˆÚ–Íß‹ ªß’ß ¤Þ„šß¡»»Þ Ÿ»¦á¥ ˆ«Þ ¡«Ü™ ›ß ǤíîØ ¥«Üšß¡»»Þ
Þ፠‘£ß, ‘¾»¬ Š ‘¦ ªÉ› „ÇᥠÞ›ß¡Þªà£Þ¼»¥ «ßê œß‹Þ¥
šß¬Þ»»Þ ˆá¡ ª¡Ú ª¥‹Þ¥¼» «Þ™‹Ú Þ¬ß¤Þ‚×ß»»Þ Ÿ»¦á¥ ¡ß‹Þ¨ Þêᥠá¤á™
á¤Þ‘Þ á«„×ß ™Þ›óÞ¥Þ Þ›ß¡Þªà£Þᝠá¡Ô¥ á«„×Øß»»Þ ˆá˜ á™á˜ ¡Ú¬ß
á¨Ç©á¥ ª«¥¥ ¥ÞªØÞ
‹–ÍᥠÞ¨ñ¤ý ᝄ×Øß»»Þ
Þ›ß¡Þªà Þê Çތᥠ™Þ¼»¥ Ç¡ß™ñ ‘¾»¬ Š ªó®× ’¥˜Þ šÞˆ»»Þ áÞ”߈
‘ÞÞ¥Ú ™–Íތނ î ‘ÞÞ‹Ú á¬ ᪣Þᝠˆ‚ª¡Ú ªÞäªÕð™ß‹ ß«ø «á¥‚šÞÞØß»»Þ
Þ›ß¡Þªà Ô¥ á«„×ß áª£Þ¼»¥ ™ß Þǘޥ»»Þ ª¡Ú Þ›ß¡Þªà¼» Ô¥
122 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ˆ‹ÞÇ¥ß Úá«ê»»Þ ªÞØÞ¦ £Þ¼» Ô¥ ŒÃÂÞ Ç¥ß»»Þ ˆ«Þ¥ ¡Þ«Þ¥ ‹Þ× Ç”Þ Ç”Þ
¥¾»á¥ ¬ßÇÞ»»Þ ªŠ¥Þ £Þ¼» ¡Þ«Þ¥ ‹Þ×ᥠß™Þ ™ß ªÚ³¥»»Þ á™Þ–ÍÞ £Þ¼»
Ô¥ áÞ¬ Š áÞ‘߁޻»Þ ª¡Ú Ô¥¥ áá«¥Þ ¬Þ»»Þ ᪫ßÇ¥ß ª¡Ú
Þ›ß¡Þªà£Þ¼»¥ áá«¥Þ £œî ¬Þ ¬Þ»»Þ
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
†Ö¯Ö ‘Ö¸ü •ÖÖ ¸üÆêü ÆüÖëÖê… ´Öï †Ö¯Ö êú ‘Ö¸ü úß ¤êüÖ¸êüÖ ú¸üŸÖÖ ¸üÆæÑüÖÖ… ÖÖÑ¾Ö ´Öë ŒµÖÖ ŒµÖÖ
ú¸ëüÖê, ‡ÃÖ úÖ ÃÖ´ÖÖ“ÖÖ¸ü ¤êü−ÖÖ… ¾ÖÆüÖÑ ²ÖÖß“Öê ÆüÖëÖê… ˆ−Ö´Öë דÖ×›ÍüµÖÖÑ “ÖÆü“ÖÆüÖŸÖß ÆüÖëÖß… ³ÖÖÑןÖ-³ÖÖÑ×ŸÖ êú
¯Ö¿Öã-¯ÖÖß ×¾Ö“Ö¸üÖ ú¸ü ¸üÆêü ÆüÖëÖê… ‹úÖÓŸÖ ´Öë †Ö¯Ö ÃÖÖê“Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê… ²Ö““Öê Íæú»Ö ÃÖê †Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê… ‘Ö¸ü
´Öë ¯ÖÏÃÖ®ÖŸÖÖ ”ûÖ ¸üÆüß ÆüÖêÖß… ×Æü¸ü−ÖË ¤üÖî›Íü ¸üÆêü ÆüÖêӐÖë †Öî¸ü ´ÖÖê¸ü −ÖÖ“Ö ¸üÆêü ÆüÖêӐÖê…

V. ÖÖÑ¾Ö êú ׍úÃÖÖ−Ö êú ²ÖÖ¸êü ´Öë †Öê×›Íü†Ö ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖ ÃÖÖ †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ×−Ö´−Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü …
1. Ç߬ޣÞᝠ¡±í£Þ ªÕܬ¥Ú ÞªÚšßá¡»»Þ ²Ö““Öê †³Öß Ããú»Ö ÃÖê †Ö ¸üÆêü ÆüÖêÓ Öê…
ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ²Ö¢ÖÔ´ÖÖ−Ö Ããú»Ö¹ý †ÖÃÖã×£Ö²Öê…
2. £‹¥Þ ‹'˜ ¡ß¬¡Þ–Íß á›ŒÞ¨Ú˜Þ ‹¥Úšß¡ ? ŒµÖÖ ´Öú¸üÖ †Û“”ûŸÖ¸üÆü Öêן־ÖÖ×›Íü
´Öú¸üÖ ú'Ö ײֲֻÖÖ×›Íü ¤êüÖÖ¿ÖãÖÖ ú¹ý×£Ö²Ö ? úß ¤êüÖ¸êüÖ ú¸üŸÖÖ ÆüÖêÖÖ ?
3. £Úê ¢Þ¡Ú×ß, ᪠Þ‹¥ á”Þ‹Þ”Þ ‹ß×ß ‹¥Úšß¡»»Þ ´Öï ÃÖÖê“Ö ¸üÆüß ÆãÑü, ¾ÖÆü −ÖÖîú¸ü
´ÖãÑ ³ÖÖ²Öã×”û ÃÖê “Ö֍ú¸ü ™üÖêúÖ™Ö ×ú×”û ú¹ý−Ö×£Ö²Ö… ”ûÖêú¸üÖ ãú”û −ÖÆüà ú¸ü ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ…
¾ÖÖŒµÖ (1) ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú †¯ÖæÖÔ ³Ö×¾Ö嵅م úÖ»Ö úß ×ÎúµÖÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… µÖÆü ×ÆüÓ¤üß
êú ‘†Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê’ •ÖîÃÖÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æîü… †¯ÖæÖÔ ³Ö×¾Ö嵅م úÖ»Ö ´Öë †Öê×›Íü†Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö -'šß¡Þ' (-
×£Ö²ÖÖ), -'šß¡ß' (-×£ÖײÖ), -'šß¡Ú' (-×£Ö²Öã), -'šß¡' (-×£Ö²Ö) ¯ÖÏŸµÖµÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ¯Öã¹ýÂÖ †Öî¸ü
¾Ö“Ö−Ö êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ׍ÎúµÖÖ úÖ ºþ¯Ö ²Ö¤ü»Ö •ÖÖŸÖÖ Æîü…
ˆ¢Ö´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö £Úê ÞªÚšß¡ß»»Þ ´Öï †Ö ¸üÆüÖ ÆãÑüÖÖ…
´ÖãÑ †ÖÃÖã×£Öײօ
{ÉÉ`ö 8 123

²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö ÞᣣÞá/ Þá£ý£ÞᝠÞªÚšß¡Ú»»Þ Æü´Ö †Ö ¸üÆêü Æü֐ë Öê…


†Ö´Öê´ÖÖ−Öê / †Ö´³Öê´ÖÖ−Öê †ÖÃÖã×£Ö²Öã…
´Ö¬µÖ´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö ™Ú ÞªÚšß¡Ú»»Þ ŸÖæ †Ö ¸üÆüÖ Æü֐ê ÖÖ/
¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ…
ŸÖã †ÖÃÖã×£Ö²Öã …
™ÚᣠÞªÚšß¡»»Þ ŸÖã´Ö †Ö ¸üÆêü ÆüÖêÖê/ ¸üÆüß ÆüÖêÖß…
ŸÖã´Öê †ÖÃÖã×£Ö²Ö…
Þǘ ÞªÚšßá¡»»Þ †Ö¯Ö †Ö ¸üÆêü / ¸üÆüß ÆüÖêӐÖê…
†Ö¯ÖÖ †ÖÃÖã×£Ö²Öê…
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö ™ÚᣣÞá/ ™Úá£ý£ÞᝠÞªÚšß¡»»Þ ŸÖã´Ö (»ÖÖêÖ) †Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê /
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê/ ŸÖã´³Öê´ÖÖ−Öê †ÖÃÖã×£Ö²Ö… ¸Æüß ÆüÖêӐÖß
Þǘ£ÞᝠÞªÚšßá¡»»Þ †Ö¯Ö (»ÖÖêÖ) †Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê/
†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê †ÖÃÖã×£Ö²Öê… ¸üÆüß ÆüÖêӐÖß…
†−µÖ¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö áª ÞªÚšß¡»»Þ ¾ÖÆü †Ö ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ/ ¸üÆüß
ÆüÖêאօ
ÃÖê †ÖÃÖã×£Ö²Ö
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö áª£ÞᝠÞªÚšßá¡»»Þ ¾Öê (»ÖÖêÖ) †Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê/
ÃÖê´ÖÖ−Öê †ÖÃÖã×£Ö²Öê ¸üÆüß ÆüÖêӐÖß…
¾ÖÖŒµÖ (2) †Öî¸ü (3) †Öê×›Íü†Ö êú †¯ÖæÖÔ ³Ö×¾Ö嵅م úÖ»Ö êú ¯ÖÏ¿−Ö¾Ö֓֍ú †Öî¸ü ×−ÖÂÖê¬Ö¾Ö֓֍ú ºþ¯Ö Æïü…
II. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë †Öê×›Íü†Ö úß ‹ú úÆüÖ¾ÖŸÖ †Öî¸ü ¤üÖê ´ÖãÆüÖ¾Ö¸üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü …
1. 'ÞÇ© ™¥ ™¥ ¡˜ß‘ £•'»Þ '»“ÖÖÂÖ ŸÖ¸ü ŸÖ¸ü ²Ö×Ö•Ö ´Öšü'»…
2. á›ŒÞ¨Ú˜Þ ‹¥ß¡Þ»»Þ ¤êüÖÖ¿ÖãÖÖ ú׸ü²ÖÖ
3. ÞŒß ᛄšß¡Ú»»Þ †Ö×Ö ¤üêˆ×£Ö²Öã

1. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ¤üß Æãü‡Ô ¯ÖÆü»Öß úÆüÖ¾ÖŸÖ úÖ †£ÖÔ µÖÆü Æîü ׍ú •Ö²Ö ÖêŸÖ ´Öë úÖ´Ö ú¸ü−ÖÖ Æîü ŸÖÖê •Ö»¤üß-
124 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

•Ö»¤üß ÃÖ´ÖµÖ ¯Ö¸ü ú¸ü−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… ÃÖ´ÖµÖ ²ÖßŸÖ •ÖÖ−Öê ¯Ö¸ü ÖêŸÖß šüߍú −ÖÆüà ÆüÖêÖß… úÖê‡Ô ¾µÖÖ¯ÖÖ¸ü
ú¸ü−ÖÖ Æîü ŸÖÖê ÃÖÖê“Ö ÃÖ´Ö—Ö ú¸ü ú¸ü−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… •Ö»¤üß ú¸ü−ÖÖ šüߍú −ÖÆüà…
2. †Öê×›Íü†Ö ´Öë פü‹ Ö‹ ¯ÖÆü»Öê ´ÖãÆüÖ¾Ö¸êü úÖ †£ÖÔ Æîü ׍úÃÖß úß šüߍú ¯ÖύúÖ¸ü ÃÖê ¤üêÖ³ÖÖ»Ö ú¸ü−ÖÖ…
3. †Öê×›Íü†Ö ´Öë פü‹ Ö‹ ¤æüÃÖ¸êü ´ÖãÆÖü¾Ö¸êü úÖ †£ÖÔ Æîü, “ÖÖîúÃÖß ú¸ü−ÖÖ, −Ö•Ö̸ü Öã•Ö̸ü ¸üÖ−ÖÖ…
124 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÇÞ•ø
9
¯ÖÖšü
Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß JÉÆb÷ÊMÉÊ®ú-=nùªÉÊMÉÊ®ú
JÉhb÷ÊMÉÊ®-=nùªÉÊMÉÊ®ú

Ú¥Ú£Þ : Ç߬ޣÞá, ™ÚᣣÞᝠ+vªÉÉÊ{ÉEòÉ : ¤ÉSSÉÉä, iÉ֨ɱÉÉäMÉÉå ¨Éå ºÉä ÊEòºÉÒ xÉä
á‹«ß 'Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß' 'JÉÆb÷ÊMÉÊ®ú-=nùªÉÊMÉÊ®ú' {ɽþÉc÷
näùJÉÉ ½è ?
ÇÞ«Þ–Í á›Œß× ?
Ç߬ޣÞᝠ: Þ‚ê Ú¥Ú£Þ, Þᣠ¤ÉSSÉä : xɽþÓ nùÒnùÒ, ½þ¨ÉxÉä xɽþÓ näùJÉÉ ½èþ*
näùJÉxÉä Eäò ʱÉB ´É½þÉÄ CªÉÉ-CªÉÉ ½éþ?
ᛌߝڻ»Þ ᪕Þá¥
á›Œß¡Þ‹Ú ‹'˜ ‹'˜ ×ß
? +vªÉÉÊ{ÉEòÉ : nùäùJÉxÉä Eòäò ʱÉB ¤É½ÖþiÉ ½éþ*
±ÉäJÉÉ ! iÉÖ¨É iÉÉä ¦ÉÖ´ÉxÉä·É®ú MÉ<Ç
Ú¥Ú£Þ : ¡«Ü™ ‹ß×ß á›Œß¡Þ‹Ú ½þÉä* CªÉÉ 'JÉÆb÷ÊMÉÊ®-=nùªÉÊMÉÊ®úú'
×ß á¬ŒÞ! ™Úᣠ™ {ɽþÉc÷ xɽþÓ näùJÉÉ ?
¢Ú¡á¨ó¥ ¤Þ‚×»»Þ
'Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß' ÇÞ«Þ–Í ±ÉäJÉÉ : ½þÉÄ nùÒnùÒ, ¨ÉéxÉä näùJÉÉ ½èþ* ¦ÉÖ´ÉxÉä·É®ú
‹'˜ ᛌߝ ? ¨Éå ½þÒ 'JÉÆb÷ÊMÉÊ®ú-=nùªÉÊMÉÊ®ú'
{ɽþÉc÷ ½è *
á¬ŒÞ : «ê Ú¥Ú£Þ, £Úê
ᛌߐ×ß»»Þ ¢Ú¡á¨ó¥á¥ «ßê ʱÉiÉÉ : nùÒnùÒ, ¨ÉéxÉä 'JÉÆb÷ÊMÉÊ®ú-=nùªÉÊMÉÊ®ú'
'Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß' ÇÞ«Þ–Í MÉÖ¡òÉ+Éå Eäò ¤ÉÉ®äú ¨Éå {ÉgøÉ ½èþ *
×ß»»Þ
¬ß™Þ : Ú¥Ú£Þ, £Úê 'Œ˜Øß¥ß- +vªÉÉÊ{ÉEòÉ : +SUôÉ Ê±ÉiÉÉ, Eò½þÉä iÉÉä, iÉÖ¨ÉxÉä
<ºÉEäò ¤ÉÉ®äú ¨Éå CªÉÉ CªÉÉ {ÉgøÉ ½èþ?
„›¤ýß¥ß' ÚÁ»Þ ¡ßÇ©¤ýᥠÊEòºÉ ®úÉVÉÉ xÉä <xÉ MÉÖ¡òÉ+Éå EòÉ
{ÉÉ`ö 9 125

Ç—Íߐ×ß»»Þ ÊxɨÉÉÇhÉ ÊEòªÉÉ ½èþ ?


Ú¥Ú£Þ : Þ®×Þ ¬ß™Þ, ‹«ß¬,
™Úᣠˆ ¡ßÇ©¤ýᥠ‹'˜ ʱÉiÉÉ : ®úÉVÉÉ 'JÉÉ®ú´Éä³ý' Eäò ºÉ¨ÉªÉ ¨Éå <ºÉ
ª¡Ú Ç—Íߐ×? MÉÖ¡òÉ EòÉ ÊxɨÉÉÇhÉ ½Öþ+É ½èþ *
á‹„ê ¥Þ‘Þ ˆ‚ ÚÁ»Þ
ª¡Ú ß£íÞ˜ ‹¥ß×Øß»»? +vªÉÉÊ{ÉEòÉ : ±ÉäJÉÉ, iÉÖ¨ÉxÉä ´É½þÉÄ +Éè®ú CªÉÉ-
CªÉÉ näùJÉÉ ½èþ ?
¬ß™Þ : ¥Þ‘Þ 'ŒÞ¥á¡¦' ¼»
ª£¤ýᥠˆ«ß ÚÁ»Þ¥ ±ÉäJÉÉ : ¨ÉèxÉä ´É½þÉÄ ®úÉxÉÒ MÉÖ¡òÉ +Éè®ú ½þÉlÉÒ
ß£íÞ˜ á«Þ‚×ß»»Þ MÉÖ¡òÉ EòÉä näùJÉÉ ½èþ* ªÉä ºÉ¤É ®úÉVÉÉ
'JÉÉ®ú¤Éä³ý' Eäò +xÉÖ¶ÉɺÉxÉ Eäò
Ú¥Ú£Þ : ᬌÞ, ™ÚᣠÞ„ ºÉ¨ÉªÉ ¨Éå ½þÒ ½Öþ+É ½èþ*
‹'˜ áª•ß á›Œß× ?
á¬ŒÞ : £Úê ᪕Þᥠ¥Þ˜à
+vªÉÉÊ{ÉEòÉ : ´É½þÉÄ BEò xÉÉ]õ¬ ¨ÉÆSÉ ½èþ* CªÉÉ
ÚÁ»Þ Š «Þ™à ÚÁ»Þ iÉÖ¨ÉxÉä (=ºÉä) näùJÉÉ ½èþ?
ᛌߐ×ß»»Þ ˆ‚ ª¡Ú ¥Þ‘Þ
'ŒÞ¥á¡¦'¼» Ú¨Þª ±ÉäJÉÉ : xɽþÓ nùÒnùÒ, ¨ÉéxÉä xÉÉ]õ¬ ¨ÉÆSÉ xɽþÓ
ª£¤ýᥠ«ßê á«Þ‚×ß»»Þ näùJÉÉ ½èþ*

Ú¥Ú£Þ : áª•ß áÞ”Þˆ Þ”î +vªÉÉÊ{ÉEòÉ : iÉ¤É =ºÉ xÉÉ]õ¬¨ÉÆSÉ ¨Éå xÉÉ]õEò
£° ×ß»»Þ ™Úᣠ‹'˜ ½þÉä ®ú½þÉ lÉÉ *
á›Œß× ? ʱÉiÉÉ : +SUôÉ nùÒnùÒ, CªÉÉ ´É½þÉÄ +¤É
xÉÉ]õEò ½þÉä ®ú½þÉ ½èþ ?
á¬ŒÞ : Þ‚ê Ú¥Ú£Þ, £Úê
Þ”î £° á›Œß Þ«ßê»»Þ +vªÉÉÊ{ÉEòÉ : ½þÉÄ, +¤É ¦ÉÒ +ÉäÊc÷¶ÉÉ úß
ºÉƺEÞòÊiÉ Ê´É¦ÉÉMÉ ´É½þÉÄ xÉÉ]õEò Eò®ú
Ú¥Ú£Þ : áªá™á¡á¦ áª«ß Þ”î ®ú½þÉ ½èþ* ¨ÉéxÉä BEò ¤ÉÉ®ú ´É½þÉÄ 'Bä®ú
£°á¥ Þ”‹ á«„šß¬Þ»»Þ JÉÉ®ú¤Éä³ý' xÉÉ]õEò näùJÉÉ ½èþ?
¬ß™Þ : Þ®×Þ Ú¥Ú£Þ, ˆá¡
‹'˜ áª•ß Þ”‹ á«„×ß
? ʱÉiÉÉ : nùÒnùÒ, ´É½þÉÄ ¤É½ÖþiÉ ¤ÉÆnù®ú ½èþÆ xÉ ?
126 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

Ú¥Ú£Þ : «ê, ˆá¡ £œî Š– ±ÉäJÉÉ : ½þÉÄ Ê±ÉiÉÉ, ¨ÉéxÉä ´É½þÉÄ ¤É½ÖþiÉ ¤Écä÷
Íߨޥ ªäªÕð™ß ¡ß¢Þ áª•ß ¤Écä÷ ¤ÉÆnù ®ú näùJÉä ½éþ* ¨ÉéxÉä =xÉEòÉä
Þ”‹ ‹¥Ú×Øß»»Þ £Úê šá¥ Eäò±Éä +Éè®ú ¨ÉÚÄMÉ¡ò±ÉÒ JÉÉxÉä EòÉä
ÊnùB*
áª•ß 'ˆ‰¥ ŒÞ¥á¡¦'
Þ”‹ ᛌߐ×ß»»Þ
¬ß™Þ : Ú¥Ú£Þ, áª•ß ‹ÚÞá–
¡«Ü™ £Þ¼»–Í ×Øß»»? +vªÉÉÊ{ÉEòÉ : ±ÉäJÉÉ, iÉÖ¨ÉxÉä +Éè®ú CªÉÉ-CªÉÉ
näùJÉÉ ½èþ ?
á¬ŒÞ : «ê ¬ß™Þ, £Úê ᪕ß
±ÉäJÉÉ : ´É½þÉÄ ¨ÉéxÉä ¨É½þÉ´ÉÒ®ú VÉèxÉ EòÒ ¤Éc÷Ò
¡«Ü™ ¡–Í ¡–Í £Þ¼»–Í ¨ÉÚÌiÉ näùJÉÒ ½èþ* +Éè®ú ¤ÉÉn ù¨Éå ¤ÉÉ®ú½þ
ᛌߐ×ß»»Þ £Úê ᪣ޝ¼Ú» ¦ÉÖVÉÉ+Éå ´ÉɱÉÒ nÖùMÉÉÇ EòÒ ¦ÉÒ ¨ÉéxÉä
‹›¦à Š ßÞ ¡Þ›Þ£ {ÉÚVÉÉ EòÒ*
ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛂ×ß»»Þ
+vªÉÉÊ{ÉEòÉ : iÉÖ¨ÉxÉä ¤É½ÖþiÉ +SUôÉ EòÉ¨É ÊEòªÉÉ
Ú¥Ú£Þ : ᬌÞ, ™ÚᣠÞ„ ‹'˜ ½èþ*
ª¡Ú
á›Œß× ?
á¬ŒÞ : áª•ß £«Þ¡à¥
á‘❼»¥ ¡–Í £Û±ç £Úê
ᛌߐ×ß Þ ™Þ' Çá¥
¡Þ¥¢Û‘Þ ›ÚíÞ¼Ú» £œî £Úê
ÇÛ‘Þ ‹¥ß×ß»»Þ
Ú¥Ú£Þ : ™Úᣠ¡«Ü™ ¢¬ ‹Þ£
‹¥ß×»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
Ú¥Ú£Þ +vªÉÉÊ{ÉEòÉ
ÚÁ»Þ MÉÖ¡òÉ
{ÉÉ`ö 9 127

áŒÞ› JÉÖnùÉ<Ç
Ú¨Þª +Énäù¶É / +xÉÖ¶ÉɺÉxÉ
Þ”î £° ®ÆúMɨÉÆSÉ
ªäªÕð™ß ¡ß¢Þ ºÉƺEÞòÊiÉ Ê´É¦ÉÉMÉ
‹›¦à Eäò±ÉÉ
ßÞ¡Þ›Þ£ ¨ÉÚÄMÉ¡ò±ÉÒ
ÇÛ‘Þ ‹¥ß¡Þ {ÉÚVÉÉ Eò®úxÉÉ

†³µÖÖÃÖ
I. xÉÒSÉää ÊnùB MÉB ´ÉÉCªÉ nùÉä½þ®úÉ<B*
1) ™ÚᣣÞá á‹«ß Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß ÇÞ«Þ–Í á›Œß× ?
2) Þ‚ê Ú¥Ú£Þ, Þᣠᛌߝڻ»Þ
3) Œ˜Øß¥-„›¤ýß¥ß ÇÞ«Þ–Í ‹'˜ ᛌߝޫê ?
4) ™Úᣠˆ ¡ßÇ©¤ýᥠ‹'˜ ª¡Ú Ç—Íß× ?
5) £Úê ¥Þ˜à ÚÁ»Þ Š «Þ™à ÚÁ»Þ ᪕Þᥠᛌߐ×ß»»Þ
6) ¡Þ¥¢Û‘Þ ›ÚíÞ¼Ú» £œî £Úê ÇÛ‘Þ ‹¥ß×ß»Þ
7) Œ˜Øß¥ßá¥ á›Œß¡Þ‹Ú ‹'˜ ‹'˜ ×ß ?
8) ¡«Ü™ ‹ß×ß á›Œß¡Þ‹Ú ×ß»»Þ
II. xÉÒSÉä ÊnùB MÉB ´ÉÉCªÉÉå ¨Éå ®äúJÉÉÆÊEòiÉ ¶É¤nùÉå Eäò ºlÉÉxÉ {É®ú ÊnùB MÉB ¶É¤nùÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ´ÉÉCªÉ
¤ÉxÉÉ<B*
1) £Úê Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß ÚÁ»Þ ¡ßÇ©¤ýᥠǗÍߐ×ß»»Þ 2) £Úê Þ”î £° ᛌߝޫßê»»Þ
™Þ‘£«¬ Š–Íß¨à ï™î
Þ›ß¡Þªà ªäªÕð™ß ¢Þ¥™ Þ”î£ì
¨ñà¥Þ£ ³ñ¼» ‹š‹¦à
Š–Íߨޥ ᛄ¦ ¢Þ¾»–ÍÞ
128 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

œ„¦à ß¥ßªØÜÇ ‹ÚßÇÚ–Íß Þ


3) ™ÚᣣÞá á‹«ß Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß 4) ˆ ¡ßÇ©¤ýᥠ‹'˜ ª¡Ú Ç—Íß× ?
ÇÞ«Þ–Í á›Œß× ? ¨Ú˜ß×
à¦ß¥ß ‹¥ß×
œ„¦ß ‹«ß×
ß¥ß ᬌߐ×
®ç‹Þ ᛌߐ×
¬¦ß™ ß¥ß
³‹Þ
5) ™Úᣠ¢Ú¡á¨ó¥ ¤Þ‚×»»Þ 6) á‹„ê ¥Þ‘Þ ˆ‚ ÚÁ»Þ ª¡Ú áŒÞ›
™Ú ‹¥ß×Øß?
¤Þ‚×Ü ‹¡ß ¡«ß
™ÚᣣÞᝠᬌߐםØß
¤Þ‚×× ¨ß¤©‹ ÇÞ•
Þǘ£Þᝠªäá¨Þœ
¤Þ‚×Øß
£Úê ‹¥ß×Øß
¤Þ‚×ß ¨ßÑÂà £³ß¥
Þᣠß£íÞ˜
¤Þ‚×Ü
᪠‹¥ß×Øß
¤Þ‚×ß ß™ñ‹¥ ×¡ß
᪣ÞᝠÞ¼ß»×ìØß
¤Þ‚×Øß £ÐÂà ¢ÞÇ©˜
ᛂ×Øß

III. =nùɽþ®úhÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ¶É¤nùÉå Eäò ÊxɹÉävÉ °ü{ÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ´ÉÉCªÉ
¤ÉxÉÉ<B*
{ÉÉ`ö 9 129

1. =nùɽþ®úhÉ : Þ‚ê Ú¥Ú£Þ, Þᣠ(ᛌߡÞ)»»Þ


Þ‚ê Ú¥Ú£Þ, Þᣠᛌߝڻ»Þ
1) Þ‚ê ¡ÞÇÞ, Þᣠ(‹¥ß¡Þ)»»Þ
2) Þ‚ê ÇÞ, Þᣠ(¢Þ¾ß»¡Þ)»»Þ
3) Þ‚ê á¡Þ„, Þᣠ(ŒÞ‚¡Þ)»»Þ
4) Þ‚ê ¢Þ‚, Þᣠ(ᝡÞ)»»Þ
5) Þ‚ê Þ²Þ, Þᣠ(‘ޘߡÞ)»»Þ
2. =nùɽþ®úhÉ : £Úê ᪕Þᥠ£Þ¼»–Í á›Œß×ß»»Þ (¡–Í ¡–Í, ¡«Ü™)
£Úê ᪕Þᥠ¡«Ü™ ¡–Í ¡–Í £Þ¼»–Í á›Œß×ß»»Þ
1) £Úê ᪕ÞᥠÇß¬Þ á›Œß×ß»»Þ (á×Þ” á×Þ”, ŒÚ¡ì)
2) £Úê ᪕Þᥠ‹Ú¦ß ŒÞ‚×ß»»Þ (ª¥Ú ª¥Ú, ™ß)
3) £Úê ᪕ÞᥠǤ©à ᛌߐ×ß»»Þ (ªÚ³¥ ªÚ³¥, ¢Þ¥ß)
4) £Úê ᪕Þᥠǚ¥ ᛌߐ×ß»»Þ (¡ß¥Þ” ¡ß¥Þ”, ŒÚ¡ì)
5) £Úê ᪕Þᥠ¡«ß Ç—Íߐ×ß»»Þ (á£Þ”Þ á£Þ”Þ, ™ß)
IV. EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ¶É¤nùÉå ¨Éå ºÉä ={ɪÉÖHò ÊGòªÉÉ ¶É¤nù SÉÖxÉEò®ú ´ÉÉCªÉ {ÉÚ®äú EòÒÊVÉB*
1) ™Úᣠˆ ¡ßÇ©¤ýᥠ‹'˜ _____ ? (Ç—Íߐ×, Ç—ÍߐםØß)
2) á‹„ê ¥Þ‘Þ ÚÁ»Þ ª¡Ú ____ ? (ß£íÞ˜ ‹¥ß×Øß, ß£íÞ˜
‹á¥‚×Øß)
3) ™Úᣠ‹'˜ ª¡Ú ____ ? (ᛌߐםØß, ᛌߐ×)
4) £Úê 'ˆ‰¥ ŒÞ¥á¡¦' Þ”‹ ____»»Þ (ᛌߐ×ß, ᛌߐ×)
5) £Úê Þ”î £°á¥ Þ”‹ ____»»Þ (‹¥ß×ß, ‹¥ß×)
V. EòÉä¹`öEò ¨Éå nùÒ MÉ<Ç ÊGòªÉÉ+Éå Eäò ={ɪÉÖHò °ü{ÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ´ÉÉCªÉ {ÉÚ®äú EòÒÊVÉB…
1) £Úê «Þ™à ÚÁ»Þ ____ ¤Þ„×ß»»Þ (ᛌì)
2) ™ÚᣠÞ„ ‹'˜ áª•ß ____? (ᛌì)
3) ™ ‹Þ¬ß £Úê ‹”‹ ____»»Þ (¤Þ')
4) ÞªØÞ áªÞ£¡Þ¥ ›ß Þǘ ᥖÍߊᥠà™ ____»»Þ (¨Ú˜)
130 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

5) á¡á¦á¡á¦ Þᣠªßá£Þ ____»»Þ (ᛌì)


VI. =nùɽ®úhÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú xÉÒSÉä ÊnùB MÉB ´ÉÉCªÉ-ªÉÖM¨ÉÉå EòÉä VÉÉäc÷Eò®ú xɪÉä −ÖµÖê ´ÉÉCªÉ ¤ÉxÉÉ<B…
=nùɽþ®úhÉ : £Úê ᪣ޝ¼Ú» ‹›¦à ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛂ×ß»»Þ
£Úê ᪣ޝ¼Ú» ßÞ¡Þ›Þ£ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛂ×ß»»Þ
£Úê ᪣ޝ¼Ú» ‹›¦à Š ßÞ¡Þ›Þ£ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛂ×ß»»Þ
1. ᪠£á™ ‹Þ‘ á¬Œß¡Þ‹Ú á›‚×ß»»Þ
᪠£á™ ‹¬£ á¬Œß¡Þ‹Ú á›‚×ß»»Þ
2. £Þ' ™Ú£‹Ú ¢Þ™ ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛂ×Øß»»Þ
£Þ' ™Ú£‹Ú ™¥‹Þ¥à ŒÞ‚¡Þ‹Ú ᛂ×Øß»»Þ
3. ᪣ÞᝠŒ˜Øß¥ß-á›Œß¡Þ‹Ú ¤Þ‚×Øß»»Þ
᪣Þᝠœ„¦ßß¥ß á›Œß¡Þ‹Ú ¤Þ‚×Øß»»Þ
4. ™Ú ™Þ¼Ú» Ç Ç—Íß¡Þ‹Ú ‹«ß×Ü»»Þ
™Ú ™Þ¼Ú» ‹¡ß™Þ Ç—Íß¡Þ‹Ú ‹«ß×Ü»»Þ
5. £Þœ¡à ™á™ Ú–Íß Çß´ß¡Þ‹Ú á›‚×ß»»Þ
£Þœ¡à ™á™ «Þ¥ Çß´ß¡Þ‹Ú á›‚×ß»»Þ
VII. EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ÊxÉnäù¶ÉÉå Eäò +xÉÖºÉÉ®ú ÊxɨxÉ ´ÉÉCªÉÉå EòÉ {ÉÊ®ú´ÉiÉÇxÉ EòÒÊVÉB*
1. Þᣠœ„¦ß ß¥ß ¤ß¡Ú»»Þ (ÊxɹÉävÉ´ÉÉSÉEò ´ÉÉCªÉ ¨Éå)
2. £Úê Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß ÇÞ«Þ–Í á›Œß×ß»»Þ (|ɶxÉ´ÉÉSÉEò ´ÉÉCªÉ ¨Éå)
3. £Úê áª•ß £«Þ¡à¥ á‘❼»¥ £Û±ç ᛌߝޫßê»»Þ (ºÉEòÉ®úÉi¨ÉEò ´ÉÉCªÉ ¨Éå)
4. á£Þ ¡ÞÇÞ £Þ' ‹Þ¬ß ÇÚ¥à á¬»»Þ (+{ÉÚhÉÇ ¦ÉÚiÉ EòÉ±É Eäò ´ÉÉCªÉ
¨Éå)
5. ×Ü”ß ›ß £Þ¼»á¥ ÞᣠÞêᥠ¥«Üšß¬Ú»»Þ (+{ÉÚhÉÇ ¦ÉʴɹªÉiÉ EòÉ±É Eäò ´ÉÉCªÉ ¨Éå)
6. £Úê ‘÷Þš¼» "£«ÞÇñªÞ›" ŒÞ‚×ß»»Þ (+{ÉÚhÉÇ ¦ÉʴɹªÉiÉ Eäò ÊxɹÉävÉ´ÉÉSÉEò
´ÉÉCªÉ ¨Éå)
VIII. EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ʽÆnùÒ |ɪÉÉäMÉÉå Eäò ºÉ¨ÉÉxÉÉlÉÇEò +ÉäÊc÷+É |ɪÉÉäMÉÉå ºÉä ´ÉÉCªÉ {ÉÚ®äú EòÒÊVÉB*
{ÉÉ`ö 9 131

1. á£Þá™ ª‹ÞᦠáÞ”߈ ‹›¦à _____ £ß¦ß¬Þ»»Þ (JÉÉxÉä Eäò ʱÉB)


2. ¨ß¤©‹ ™Þ¼Ú» áÞ”߈ ¡«ß _____ Ç—Íß¡Þ‹Ú á›á¬»»Þ ({ÉgøxÉä Eòäò ʱÉB)
3. ¬™Þ à™ ______ ªÛÞ¢¡ ¤Þ‚×ß»»Þ (MÉÉxÉä Eäò ʱÉB)
4. £Úê ______ ¡Þ¥¡Þ”à ÌÂÞ–Íߤý£ ¤ß¡ß»»Þ (JÉä±ÉxÉä Eòäò ʱÉB)
5. ÞᣣÞᝠ_______ ³ ‹Þ ¤Þ„×Ü»»Þ (PÉÚ¨ÉxÉä Eäò ʱÉB)

¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹


¨Þ£ó ›¨£à
¿ÖÖÓ²Ö ¤ü¿Ö´Öß
Þ‘ß ¨Þ£ó ›¨£à»»Þ ˆ«ß ›ß ªÛ¤íî¼Ú» ÇÛ‘Þ ‹¥Þ¤Þˆ»»Þ ¨Þ£ó ›¨£à ›ß £Þ'
á‹á™ Çñ‹Þ¥¥ Çß•ÞÇ˜Þ ™ßÞ¥ß ‹¥ß×Øß»»Þ ÞᣣÞᝠ£œî £Þ'¼Ú» ªÞ«Þ¤î ‹¥ß×Ü»»Þ
£Þ' £˜ØÞ Çß•Þᥠá×Þ, –ÍßÞ Š Ú–Í ÇÚ¥ ᛂ —ÍߐםØß»»Þ £Úê, Þ‚ Š £Þ'
£ß¨ß ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥ Çß•Þǘޣޝ ™ßÞ¥ß ‹¥ß×Ü»»Þ ÇÞ –Þ¦ß ‘Þ ‹¥ß×ß»»Þ ™Þ‹Ú ßß
ªß¥Þᥠ¡Úá–‚×ß»»Þ ¡ÞÇÞ ¡‘Þ¥‹Ú ¤Þ‚×Øß»»Þ ᪠‹«ß×Øß £Úê ¡‘Þ¥¥Ú Þªß¬Þ
ǤíîØ ™á££ÞᝠáǤ©Þ ‹¥ß¡»»Þ ¡ÞÇÞ ª‹Þ¦Ú ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥ Þ¦Ú, ªÞ¥Ú, ‹°Þ
‹›¦à, ¡Þ‚˜, ‹ŒÞ¥Ú, ᢘØß, ¡ß¬Þ™ß ¡Þ‚˜ ‚™îÞ›ß Ç¥ß¡Þ Þ˜ß×Øß»»Þ ™Þ'
Çᥠ£Þ' Ç¥ß¡Þ ‹Þ”ߐםØß Š ÔÞÆ ™¥‹Þ¥à ™ßÞ¥ß ‹¥ß×Øß»»Þ ™Þ' ª«ß™ Çß•ÞǘÞ
‚™îÞ›ß ªÛ¤íî¼» Çތᥠ¡Þ—ÍߐםØß»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
¨Þ£ó ›¨£à ºÉÉÆ¤É nù¶É¨ÉÒ ( BEò iªÉÉä½þÉ®ú EòÉ xÉÉ¨É )
Çß•ÞÇ˜Þ SÉÉ´É±É iÉlÉÉ =c÷nù nùÉ±É ºÉä ¤ÉxÉÉ JÉÉt
£˜ØÞÇß•Þ SÉɴɱÉ, xÉÉÊ®úªÉ±É, =c÷nù nùɱÉ, ¶ÉCEò®ú
+ÉÊnù ºÉä ¤ÉxÉÉ BEò |ÉEòÉ®ú EòÉ JÉÉt
á×Þ {ÉxÉÒ®ú
–ÍßÞ xÉÉÊ®úªÉ±É
Ú–Í MÉÖc÷
Þ¥ßÇ©Þ Çß•Þ SÉɴɱÉ, xÉÉÊ®úªÉ±É +Éè®ú MÉÖc÷ ºÉä ¤ÉxÉÉ JÉÉt
132 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

‹Þ‹¥Þ Çß•Þ ºÉÖVÉÒ, xÉÉÊ®úªÉ±É iÉlÉÉú ¶ÉCEò®ú ºÉä ¤ÉxÉÉ JÉÉt


Í–Þ¦ß ‘Þ ¨ÉènùÉ, ¶ÉCEò®ú iÉlÉÉ PÉÒ ºÉä ¤ÉxÉÉ BEò JÉÉt
ßßªß¥Þ ÊSÉÊxÉʺɮúÉ (SÉÒxÉÒ EòÒ SÉɺÉxÉÒ)
¡Úá–‚×ß b÷ɱÉÉ ½èþ *
Þ¦Ú +ɱÉÚ
ªÞ¥Ú EòSÉÖ
¡Þ‚˜ ¤ÉéMÉxÉ
‹ŒÞ¥Ú EòqÝ
¬Þ„ ±ÉÉèEòÒ
ᢘØß Ê¦ÉÆÎb
Ç¥ß¡Þ iÉ®úEòÉ®úÒ
‹Þ”ߐ×ß EòÉ]õÒ ½èþ
ÔÞÆ ™¥‹Þ¥à ºÉ¦ÉÒ iÉ®úEòÉ®úÒ Ê¨ÉʸÉiÉ ºÉ¤WÉÒ
¢Þ¥ß ¤É½ÖþiÉ
á¢Þ ¦ÉÉäMÉ / |ɺÉÉnù
†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü ×−Ö´−Ö ¯ÖÏ¿−ÖÖë úêúˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1) ¨Þ£ó ›¨£àᥠ‹Þ«Þ‹Ú ÇÛ‘Þ ‹¥ß¡ ?
2) £Þ' ‹ß Çß•Þ ‹¥ß×Øß ?
3) á‹„ê ‘Þ ßß ªß¥Þᥠ¡Ú–Íߐ×ß ?
4) ¡ÞÇÞ ¡‘Þ¥¥Ú ‹ß ‹ß Ç¥ß¡Þ Þ˜ß×Øß»»Þ
5) ‹ßˆ Ç¥ß¡Þ ‹Þ”ߐםØß ?
6) £Þ' ‹Þ«Þ ÇތᥠÇß•ÞÇ˜Þ ¡Þ—ÍߐםØß ?
II. פü‹ Ö‹ ¯ÖÏŸµÖêú ¿Ö²¤ü ÃÖ´ÖæÆü ÃÖê †−Öã¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü ²ÖŸÖÖ‡‹…
1) Þ¦Ú, ªÞ¥Ú, ¡Þ‚˜, ‹›¦à, ßß
{ÉÉ`ö 9 133

2) £Þ', ÇÞ, ªÛ¤íî, ¡ÞÇÞ, Þƒ


3) Þ¥ßÇ©Þ, ™¥‹Þ¥à, ‹Þ‹¥Þ, –ަߍ‘Þ, £˜ØÞ
4) ‹Þ”ߐ×ß, ¡Þ—Íߐ×ß, ¥Þ´ß×ß, ¬Þß×ß, —Íߐ×ß
5) á×Þ, –Í߁Þ, Ú–Í, ßß, ᢘØß
III. ×ÆüÓ¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
Þ£ á‘á‘¡ÞÇÞ¼»¥ ‹Þ¬ß ›ÚÔí”˜Þ á«¬Þ»»Þ ™Þ¼»¥ áÞ–Í ‹Þ”߬޻»Þ ¢Þî¡¨™ã Þ£
Ô¥ ªÞ£÷Þᥠ«ßê áÞ”߈ ¡–Í –Þ‹Ø¥ŒÞÞ šß¬Þ »Þ Þᣠ™Þ¼Ú» ᪂ –Þ‹Ø¥ŒÞÞ‹Ú
ᝂ¬Ú»»Þ
–Þ‹Ø¥ ™Þ¼»¥ áÞ–Í Ç¥à¤©Þ ‹á¬»»Þ ™ÞÇᥠªí£Þá Ç”ß ¡Þ´ßᬻ»Þ Ôá¥
ŒÞ‚¡Þ ÇÞ‚ê –Þ‹Ø¥ Š‰Ç©œ á›á¬»»Þ Þ£ á‘á‘¡ÞÇÞ ‹ß×ß ª£¤ý œ¥ß –
Þ‹Ø¥ŒÞÞᥠ¡ß¨ñÞ£ áá¬»»Þ ÔÆÂÞˆ ÇᥠÞᣠ™Þä‹Ú œ¥ß Ô¥‹Ú ៻¥ßÞªß¬Ú»»Þ
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…

¨Éé ¤É½ÖþiÉ ¤ÉÉ®ú EòÉä±ÉEòkÉÉ MÉ<Ç ½ÚÄþ* ´É½þÉÄ ¨ÉéxÉä Ê´ÉC]õÉäÊ®úªÉÉ ¨É½þ±É +Éè®ú EòɱÉÒ ¨ÉÆÊnù®ú, näùJÉä ½éþ*
Eò±ÉEòkÉä Eäò ÊlɪÉä]õ®úÉå ¨Éå ¨ÉéxÉä ¤ÉÆMɱÉÉ ÊºÉxÉä¨ÉÉBÄ ¦ÉÒ näùJÉÒ ½éþ* ¨ÉÖZÉä Ênù±±ÉÒ näùJÉxÉä EòÒ <®úÉnùÉ ½èþ*
Ênù±±ÉÒ näùJÉxÉä Eäò ʱÉB ¨Éé +{ÉxÉä ʨÉjÉÉå Eäò ºÉÉlÉ VÉÉxÉÉ SÉɽþiÉÒ ½ÚÄþ * ¨Éä®úÒ BEò Ênù±±ÉÒ´ÉɱÉÒ
ºÉ½äþ±ÉÒ ½èþ* ´É½þ ¨ÉÖZÉä +{ÉxÉä PÉ®ú ±Éä SɱÉäMÉÒ* =xÉ Eäò PÉ®ú´ÉɱÉÉå Eäò ºÉÉlÉ ¨Éé Ênù±±ÉÒ näùJÉxÉä Eäò
ʱÉB VÉÉ>ÄðMÉÒ* Ênù±±ÉÒ ¨Éå ¨Éé ®úÉVÉPÉÉ]õ, ®äúb÷ ¡òÉä]Çõ, ®úɹ]Åõ{ÉÊiÉ ¦É´ÉxÉ, ºÉƺÉnù ¦É´ÉxÉ, =SSÉiɨÉ
xªÉɪÉɱɪÉ, VÉÆiÉ®ú ¨ÉÆiÉ®ú, +ÉÊnù näùJÉÚÄMÉÒ* Ênù±±ÉÒ ºÉä ±ÉÉè]õxÉä ´ÉHò ¨Éé +ÉOÉÉ EòÉä ¦ÉÒ VÉÉ>ÄðMÉÒ* ´É½þÉÄ
EòÉ iÉÉVɨɽþ±É SÉÉÄnùxÉÒ EòÒ ¶ÉÉ¨É ¨Éå näùJÉÚÄMÉÒ* ½þ¨ÉÉ®äú +ÉäÊc÷+É Eäò ÊSɱEòÉ VÉèºÉÉ ºÉÖÆnù®ú iÉ]õÉEò
Ênù±±ÉÒ ¨Éå xɽþÓ ½é* Ê¡ò®ú ¦ÉÒ Ênù±±ÉÒ iÉlÉÉ +ÉOÉÉ EòÒ ¨Éé ºÉè®ú Wɯû®ú Eò¯ÄûMÉÒ* ¨Éé BEò ¤ÉÉ®ú Eäò®ú±É
¦ÉÒ MÉ<Ç ½ÚÄþ* ´É½þÉÄ EòÒ ½þ®úÒ ¦É®úÒ |ÉEÞòÊiÉ xÉä ¨ÉÖZÉä ¤É½ÖþiÉ +ÉEò̹ÉiÉ EòÒ Æîü… Eäò®ú±É ºÉä ±ÉÉè]õxÉä Eäò ¤ÉÉnù
¨ÉéxÉä BEò +ÉäÊc÷+É {ÉÊjÉEòÉ ¨Éå Eäò®ú±É Eäò ¤ÉÉ®äú ¨Éå ʱÉJÉÒ ½Ú*Ä =ºÉÒ |ÉEòÉ®ú Ênù±±ÉÒ iÉlÉÉ +ÉOÉÉ Eäò
¤ÉÉ®äú ¨Éå ¦ÉÒ Ê±ÉJÉxÉÉ SÉɽþiÉÒ ½ÚÄþ*
V. nùÒ´ÉɱÉÒ Eäò ¤ÉÉ®äú ¨Éå +ÉäÊc÷+É ¨Éå BEò UôÉä]õ ºÉÉ +xÉÖSUäônù ʱÉÊJÉB…

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. <ºÉ {ÉÉ`ö ¨Éå ÊxɨxÉ |ÉEòÉ®ú Eäò ´ÉÉCªÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½Öþ+É ½è*
134 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

1. 1. £Úê ᪕Þᥠ¥Þ˜àÚÁ»Þ-«Þ™àÚÁ»Þ ᛌߐ×ß»»Þ ¨ÉéxÉä ´É½þÉÄ ®úÉxÉÒMÉÚ¡òÉ-


½þÉiÉÒMÉÚ¡òÉ
¨ÉÖÄ ºÉä`öÉ®äú ®úÉhÉÒMÉÖÆ¡òÉ-½þÉiÉÒMÉÖÆ¡òÉ nùäùÊJÉÊUô* näùJÉÉ ½è*
2. £Úê Þ”î £° ᛌߝޫßê»»Þ ¨ÉéxÉä xÉÉ]õ¬¨ÉÆSÉ xɽþÓ näùJÉÉ
½èþ*
¨ÉÖÄ xÉÉ]õ¬¨ÉÆSÉ näùÊJÉxÉÉ˽þ*
3. ™ÚᣣÞá á‹«ß Œ˜Øß¥ß-„›¤ýß¥ß iÉ֨ɱÉÉäMÉå ¨Éå ºÉä ÊEòºÉÒxÉä JÉÆb÷ÊMÉÊ®ú-
ÇÞ«Þ–Í á›Œß×»»? =nùªÉÊMÉÊ®ú {ɽþÉc÷ näùJÉÉ ½èþ ?
iÉÖ¨Éä¨ÉÉxÉä Eäòʽþ JÉhb÷ÊMÉÊ®ú-=nùªÉÊMÉÊ®ú
{ÉɽþÉc÷ näùÊJÉUô?

={ɪÉÖÇHò ´ÉÉCªÉÉå ¨Éå {ÉÚhÉÇ ´ÉiÉǨÉÉxÉ EòÉʱÉEò ÊGòªÉÉ EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½Öþ+É ½èþ* ´ÉÉCªÉ (1)
ºÉEòÉ®úÉi¨ÉEò ½èþ* ´ÉÉCªÉ (2) {ÉÚhÉÇ ´ÉiÉǨÉÉxÉ EòÉʱÉEò ÊxɹÉävÉ´ÉÉSÉEò ½èþ +Éè®ú ´ÉÉCªÉ (3) |ɶxÉ´ÉÉSÉEò
{ÉÚhÉÇEòÉʱÉEò ´ÉÉCªÉ ½èþ* +ÉäÊc÷+É ¨Éå ¨ÉÚ±ÉÊGòªÉÉ Eäò ºÉÉlÉ -'×' (-Uô), -'×ß' (-ÊUô), -'×Ü' (-UÖô), -
'×Øß' (-UôÆÊiÉ) ºÉ½þɪÉEò ÊGòªÉÉ+Éå êú ´ªÉ´É½þÉ®ú Eò®úxÉä ºÉä {ÉÚhÉÇ ´ÉiÉǨÉÉxÉ EòÉʱÉEò ÊGòªÉÉ êú °ü{É ²Ö−ÖŸÖê
Æïü… BäºÉä |ɪÉÉäMÉ Ê½ÆnùÒ Eäò 'näùJÉÉ ½èþ', 'näùJÉÒ ½èþ' VÉèºÉä |ɪÉÉäMÉÉå Eäò ºÉ¨ÉÉxÉ ½éþ* {ÉÖ¯û¹É +Éè®ú ´ÉSÉxÉ Eäò
ºÉÉlÉ ÊGòªÉÉ EòÉ °ü{É ¦ÉÒ ¤Énù±ÉiÉÉ ½è*
=kÉ¨É {ÉÖ¯û¹É
BEò ´ÉSÉxÉ £Úê ᛌ×ß»»Þ ¨ÉéxÉä näùJÉÉ ½èþ*
¨ÉÖÄ näùÊJÉÊUô*
¤É½Öþ ´ÉSÉxÉ Þá£/ÞᣣÞᝠᛌߐ×Ü»»Þ ½þ¨É xÉä / ½þ¨É (±ÉÉäMÉÉå) xÉä näùJÉÉ ½è*
+ɨÉä / +ɨÉä¨ÉÉxÉä näùÊJÉUÖô*
Þá£ý/ Þá£ý£Þᝠᛌߐ×Ü»»Þ
+ɨ¦Éä / +ɨ¦Éä¨ÉÉxÉä näùÊJÉUÖô*
¨ÉvªÉ¨É {ÉÖ¯û¹É
BEò ´ÉSÉxÉ ™Ú ᛌߐ×Ü»»Þ iÉÚ −Öê näùJÉÉ ½èþ *
iÉÖ näùÊJÉUÖô*
¤É½Öþ´ÉSÉxÉ ™Úᣠ/ ™ÚᣣÞᝠᛌߐ׻»Þ iÉÖ¨ÉxÉä / iÉÖ¨É (±ÉÉäMÉÉå) xÉä
näùJÉÉ ½èþ*
iÉÖ¨Éä / iÉÖ¨Éä¨ÉÉxÉä näùÊJÉUô*
{ÉÉ`ö 9 135

™Úá£ý / ™Úá£ý£Þᝠᛌߐ׻»Þ ŸÖã´Ö−Öê/ŸÖã´Ö (»ÖÖêÖÖë) −Öê ¤êüÖÖ


Æîü…
iÉÖ¨¦Éä/ iÉÖ¨¦Éä¨ÉÉxÉä näùÊJÉUô*
Þǘ ᛌߐםØß / Þǘ£ÞᝠᛌߐםØß»»»»Þ +É{ÉxÉä / +É{É (±ÉÉäMÉÉäÆ) xÉä näùJÉÉ
½èþ?
+É{ÉhÉ näùÊJÉUôÊÆiÉ/ +É{ÉhɨÉÉxÉä näùÊJÉUÆôÊiÉ*

+xªÉ{ÉÖ¯û¹É
BEò´ÉSÉxÉ áª á›Œß×ß»»Þ =ºÉxÉä näùJÉÉ ½èþ*
ºÉä näùÊJÉÊUô*
¤É½Öþ´ÉSÉxÉ áª£ÞᝠᛌߐםØß»»Þ =x½þÉåxÉä / =xÉ (±ÉÉäMÉÉå) xÉä näùJÉÉ
½èþ*
ºÉä¨ÉÉxÉä näùÊJÉUÆôÊiÉ*
II. xÉÒSÉä ÊnùB MÉB ´ÉÉCªÉÉå Eäò ®äúJÉÉÆÊEòiÉ ¶É¤nùÉäÆ {É®ú vªÉÉxÉ nùÒÊVÉBþ*
1. ᪕Þá¥ á›Œß¡Þ‹Ú ‹'˜ ‹'˜ ×ß ?
ºÉä`öÉ®äú näùÊJɤÉÉEÖò Eò'hÉ Eò'hÉ +ÊU ô?
2. £Úê ᪣ޝ¼Ú» ŒÞ‚¡Þ‹Ú ‹›¦à Š ßÞ¡Þ›Þ£ ᛂ×ß»»Þ
¨ÉÖÄ ºÉä¨ÉÉxÉÆEÖò JÉÉ<¤ÉÉEÖò Eònù³Ò +Éä ÊSÉxÉɤÉÉnùÉ¨É näù<ÊUô*
3. £Úê ¬Þ‚á¡ñ¥à‹Ú Ç—Íß¡Þ‹Ú ¤Þ„×ß»Þ
¨ÉÖÄ ±ÉÉ<¥Éä®úÒEÖò {ÉÊgø¤ÉÉEÖò VÉÉ=ÊUô*
4. ᪠¡Ú¬ß¡Þ‹Ú ³ ‹Þ ¤Þ‚×Øß»»Þ
ºÉä ¤ÉÖʱɤÉÉEÖò xÉnÆùxÉEòÉxÉxÉ VÉÉ<UÆôÊiÉ*
136 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ÇÞ• 10
¯ÖÖšü
¡‘Þ¥ ›¥
²Ö•ÖÌÖ¸ü ¤ü¸ü ²ÖÖ•ÖÌÖ¸ü úê ³ÖÖ¾Ö

ªÚÇñߤýÞ : ª¡ß™Þ, ™Úᣠ‹ÚÞá– ºÉÖÊ|ɪÉÉ : ºÉÊ´ÉiÉÉ, iÉÖ¨É Eò½þÉÄ MÉ<Ç lÉÒ ? CªÉÉ
¤Þ‚šß¬ ‹ß, ‹'˜ ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú PÉÚ¨ÉxÉä Eäò ʱÉB MÉ<Ç lÉÒ ?
¤Þ‚šß¬?
ª¡ß™Þ : Þ‚ê, £Úê ¡Ú¬ß¡Þ‹Ú ºÉÊ´ÉiÉÉ : xɽþÓ, ¨Éé PÉÚ¨ÉxÉä Eäò ʱÉB xɽþÓ MÉ<Ç
¤Þ‚šß¬ß»»Þ £Úê ¡‘Þ¥‹Ú lÉÒ* ¨Éé ¤ÉÉWÉÉ®ú Ö‡Ô lÉÒ*
¤Þ‚šß¬ß»»Þ ºÉÖÊ|ɪÉÉ : iÉÖ¨É xÉä CªÉÉ CªÉÉ ±ÉÉ<È ½þÉä ?
ªÚÇñߤýÞ : ‹'˜ ª¡Ú ™ÚᣠºÉÊ´ÉiÉÉ : +ÉMÉä (EÖòUô ÊnùxÉ +ÉMÉä) '®úVÉ' +É
Þ˜ß¬ ? ®ú½þÉ ½èþ* ¨Éé ¤ÉSSÉÉå Eäò ʱÉB Eò{Écä÷
JÉ®úÒnùxÉä MÉ<Ç lÉÒ*
ª¡ß™Þ : Þ‹Ú ¥‘ ÞªÚ×ß»»Þ
£Úê Ç߬ޣޝ¼» ÇÞ‚ê ºÉÖÊ|ɪÉÉ : Eò{Éc÷Éå Eäò nùÉ¨É iÉÉä +ÉEòÉ¶É UÚô ®ú½äþ
¬ÚÞÇ”Þ ‹ß˜ß¡Þ‹Ú ¤Þ‚šß¬ß»»Þ ½éþ* ¤ÉÉWÉÉ®ú VÉÉxÉä ¨Éå b÷®ú ±ÉMÉ ®ú½þÉ
½èþ*
ªÚÇñߤýÞ : ¬ÚÞ ›Þ£ ™ Þ‹Þ¨
×Ü‚ê¬Þ˜ß»»Þ ¡‘Þ¥ ‹¥ß¡Þ‹Ú ºÉÊ´ÉiÉÉ : ¨ÉéxÉä 'ºÉ®úº´ÉiÉÒ {ÉÚVÉÉ' ¨Éå ºÉ¤É Eäò
–¥ ¬ÞÚ×ß»»Þ ʱÉB Eò{Écä÷ ±ÉÉB lÉä* ¨Éä®äú ¤Écä÷ ¦ÉèªÉÉ
ª¡ß™Þ : £Úê 'ª¥ªó™à ÇÛ‘Þ'ᥠÊ{ÉUô±Éä ¨É½þÒxÉä +¨ÉäÊ®úEòÉ ºÉä +ÉB lÉä*
ª£ªØ¼» ÇÞ‚ê ¬ÚÞ Ê±ÉVÉÉ Eäò ʱÉB ´É½þÉÄ ºÉä ºÉÖÆnù®ú £òÉìEò
‹¥ßšß¬ß»»Þ á£Þ ¡–Í ¢Þ‚ ±ÉÉB lÉä* ʱÉVÉÉ =ºÉä '{ɽþ±ÉÒ ®úVÉ' ¨Éå
{ɽþxÉäMÉÒ* ±ÉäÊEòxÉ 'ºÉÆGòÉÆÎiÉ' +Éè®ú
¬Þ £Þªá¥ Þá£¥ß‹Þ¥Ú '¦ÉÚʨÉnù½þxÉ' Eäò ʱÉB xɪÉä £òÉìEò ¤ÉxÉÉxÉä
{ÉÉ`ö 10 137

Þªßšßᬻ»Þ ¬ß‘Þ ÇÞ‚ê áª•Ú {Écå÷MÉä*


áÞá” ªÚ³¥ ‘Þ£Þ
Þ˜ßšßᬻ»Þ ¬ß‘Þ áª”Þ
'Ç«ß¬ß ¥‘'ᥠÇß´ß¡»»Þ
á«á¬ 'ªä‹ñޝØß' Þ„ '¢Û£ß ºÉÖÊ|ɪÉÉ : CªÉÉ iÉÖ¨É <ºÉ ¤ÉÉ®ú '{ÉÉäc÷Ê{É`öÉ' xɽþÓ
›«' ÇÞ‚ê ÛÞ ‘Þ£Þ™ ¤ÉxÉÉ+ÉäMÉÒ ?
‹¥ß¡Þ‹Ú Ç–Íß¡»»Þ ºÉÊ´ÉiÉÉ : Ê{ÉUô±Éä ºÉÉ±É ¨ÉéxÉä ¤É½ÖþiÉ 'Ê{É`öÉ'
ªÚÇñߤýÞ : ™Úᣠ‹'˜ ˆš¥ ¤ÉxÉɪÉÉ lÉÉ* VÉèºÉä:- {ÉÉäc÷Ê{É`öÉ,
'áÇÞ–ÍÇß•Þ' ‹¥ß¡ Þ«ßê ‹ß EòÉEò®úÉÊ{É`öÉ, +ÉÊ®ú¹ÉÉÊ{É`öÉ,
¨ÉÆb÷ÉÊ{É`öÉ, UÖÆôÊSÉ{ÉiÉ®ú Ê{É`öÉ +ÉÊnù*
? {Éc÷ÉäºÉ ¨Éå ¨ÉéxÉä ºÉ¤ÉEòÉä Ê{É`öÉ ¤ÉÉÄ]õÉ
lÉÉ* <ºÉ ¤ÉÉ®ú ¶ÉɪÉnù xɽþÓ
ª¡ß™Þ : ¬Þ ¡Ç©í £Úê ¡«Ü™ ¤ÉxÉÉ>ÄðMÉÒ* MÉÉÄ´É ºÉä xÉÉÊ®úªÉ±É ±ÉÉB
Çß•Þ ‹¥ßšß¬ß»»Þ ¤šÞ :- lÉä* ºÉ¤É JÉi¨É ½þÉä MÉB* +¤É
áÇÞ–ÍÇß•Þ, ‹Þ‹¥Þ Çß•Þ, xÉÉÊ®úªÉ±É ¤ÉÉWÉÉ®ú ºÉä JÉ®úÒnùxÉä {Écä÷ÆMÉä*
Þ¥ßÇ©Þ Çß•Þ, £˜ØÞ Çß•Þ,
×Ü°ß Ç™¥ Çß•Þ ‚™îޛ߻»Þ
ªÞ‚ᥠª£ªØ¼Ú» Çß•Þ
¡ÞÆßš߬߻»Þ ˆš¥ á¡Þœ«Üˆ ºÉÖÊ|ɪÉÉ : +ÉVÉEò±É BEò xÉÉÊ®úªÉ±É Eäò nùÉ¨É iÉÉä
£Úê ‹¥ß¡ßß»»Þ Þê¥Ú – SÉÉ®ú ªÉÉ {ÉÉÄSÉ ¯û{ÉB ½éþ* Ê{ÉUô±Éä ºÉɱÉ
ÍßÞ Ú–Íß‹ Þªßšß¬Þ»»Þ ª¡Ú ¨Éä®úÒ ºÉÉÄºÉ +ɪÉÒ lÉÓ* =x½þÉäÆ xÉä ¤É½ÖþiÉ
ª¥ß ¬Þ˜ß»»Þ ˆá¡ xÉÉÊ®úªÉ±É ±ÉÉ<Ç £Öà… ¨Éä®úÒ ¦ÉÒ ¤É½ÖþiÉ
–ÍßÞ ¡‘Þ¥¥Ú ‹ß˜ß¡Þ‹Ú ºÉ½þɪÉiÉÉ EòÒ lÉÒ*
Ç–Íß¡»»Þ
ªÚÇñߤýÞ : Þ‘ß‹Þ¬ß –Í߁ޔ߈¥ ºÉÊ´ÉiÉÉ : ½þÉÄ, ¨ÉÖZÉä ªÉÉnù ½èþ* iÉÖ¨ÉxÉä ½þ¨Éå ¦ÉÒ
›Þ£ì ™ Þ¥ß ”¼»Þ, ÇÞ° '{ÉÉäc÷Ê{É`öÉ' ÊnùB lÉä*
”¼»Þ á«Þ‚×ß»»Þ ™ ¡Ç©í
á£Þ ¨Þ¨Ú Þªßšßᬻ»Þ ᪠ºÉÖÊ|ɪÉÉ : +SUôÉ ºÉÊ´ÉiÉÉ ! ®úÒiÉÉ EòÒ ¶ÉÉnùÒ Eäò
¡«Ü™ –ÍßÞ Þ˜ßšßᬻ»Þ ºÉ¨ÉªÉ iÉÖ¨ÉxÉä Eò½þÉÄ ºÉä MɽþxÉä JÉ®úÒnäù
£á™ ¡ß ŒÚ¡ì ªÞ«Þ¤î lÉä?
138 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

‹¥ßšßᬻ»Þ ºÉÊ´ÉiÉÉ : ¨ÉéxÉä iÉÉä {ɽþ±Éä EÖòUô xɽþÓ ®úJÉÉ lÉÉ*


ª¡ß™Þ : «ê, á£Þ¥ £á ×ß»»Þ Eò]õEò ºÉä ½þÒ ºÉ¤É MɽþxÉä JÉ®úÒnäù lÉä*
™ÚᣠÞ£‹Ú £œî 'áÇÞ– ºÉÉäxÉä EòÉ nùÉ¨É iÉ¤É ¤É½ÖþiÉ ¤Égø MɪÉÉ
lÉÉ* ¤ÉÉnù ¨Éå +´É¶ªÉ Eò¨É ½þÉä MɪÉÉ
ÍÇß•Þ' ᛂšß¬»»Þ lÉÉ* iÉÖ¨É ¤Éä]õÒ EòÒ ¶ÉÉnùÒ Eò¤É Eò®ú
ªÚÇñߤýÞ : Þ®×Þ ª¡ß™Þ, ¥à™Þ ®ú½þÒ ½þÉä ?
¡Þ«ÞÔ¥ á¡á¦ ™Úá£
á‹„ê•Ú «˜Þ ‹ß˜ßšß¬ ?
ºÉÖÊ|ɪÉÉ : ½þÉÄ, BEò VÉMɽþ `öÒEò ÊEòªÉÉ lÉÉ*
ª¡ß™Þ : £Úê ™ Þ¥Ú ‹ß×ß ±ÉäÊEòxÉ ´É®ú Eäò PÉ®ú´ÉɱÉÉå xÉä ¤É½ÖþiÉ
¥Œß šß¬ß»»Þ ‹”‹¥Ú «ßê nù½äþVÉ ¨ÉÉÄMÉÉ* ½þ¨É xÉä <xÉEòÉ®ú Eò®ú
ª¡Ú «˜Þ ‹ß˜ßšß¬Ú»»Þ ªÚÞ¥ ÊnùªÉÉ lÉÉ* ¶ÉÉnùÒ ¯ûEò MÉ<Ç lÉÒ* +¤É
›Þ£ì áªá™á¡á¦ ¡«Ü™ Ê¡ò®ú BEò +Éè®ú VÉMɽþ `öÒEò EòÒ ½èþ*
´Éä ¤É½ÖþiÉ +SUäô ±ÉÉäMÉ ½éþ* +MɱÉä
¡—Íß ¤Þ‚šß¬Þ»»Þ Çᥠ¨É½þÒxÉä EòÒ {ÉÆpù½þ iÉÉ®úÒJÉ EòÉä ¶ÉÉnùÒ
¡¨î ‹£ß ¤Þ‚šß¬Þ»»Þ Eò®åúMÉä*
™á£ á‹á¡ ’߁ ¡Þ«ÞÔ¥
‹¥Ú× ‹ß ?
ªÚÇñߤýÞ : «ê, áÞá” ‘ލÞá¥
•ß‹ì ‹¥ßšß¬Ú»»Þ ¡¥Ô¥
¡«Ü™ á¤Þâ™Ú‹ £Þßᬻ»Þ
Þᣠ£Þ ‹¥ßᛂšß¬Ú»»Þ
¡Þ«ÞÔ¥ ¡³
á«Þ‚¤Þ‚šß¬Þ»»Þ ˆá¡ ÇÚ˜ß
Þ„ áÞá” ‘ލÞᥠ•ß‹ì
‹¥ß×Ü»»Þ ᪣Þᝠ¡«Ü™
¢¬ á¬Þ‹»»Þ Þ¥ £Þª
dz¥ ™Þ¥ßŒá¥ ¡Þ«ÞÔ¥
‹¥ß¡Ú»»Þ
{ÉÉ`ö 10 139

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
¥‘ ®úVÉ (+ÉäÊc÷¶ÉÉ EòÉ BEò |ÉvÉÉxÉ {É´ÉÇ)
¬ÚÞÇ”Þ Eò{Éc÷É
›Þ£ ¦ÉÉ´É, nùɨÉ, EòÒ¨ÉiÉ
Þ‹Þ¨ +ÉEòɶÉ
–¥ b÷®ú
ª¥ªó™à ÇÛ‘Þ ºÉ®úº´ÉiÉÒ {ÉÚVÉÉ
¡–Í¢Þ‚ ¤Éc÷É ¦ÉÉ<Ç
‘Þ£Þ £òÉìEò
Ç«ß¬ß ¥‘ {ɽþ±ÉÒ ®úVÉ
ªä‹ñޝØß ‘ºÉÆGòÉÆÊiÉ’
¢Û£ß ›« ‘¦ÉÚʨÉnù½þxÉ’
áÇÞ–Í Çß•Þ SÉɴɱÉ, =c÷nù nùɱÉ, UäôxÉÉ, xÉÉÊ®úªÉ±É
+Éè®ú MÉÖc÷ú ºÉä ¤ÉxÉÉ JÉÉt
×ÜäßÇ™¥ Çß•Þ SÉɴɱÉ, =c÷nù nùɱÉ, xÉÉÊ®úªÉ±É +Éè®ú
MÉÖc÷ ʨɱÉÉEò®ú =¤ÉɱÉÉ Æãü†Ö {ÉÉxÉÒ Eäò
SÉÉ{É ¨Éå ½þ±ÉnùÒ Eäò {ÉiÉÉäÆ ¨Éå ¤ÉxÉÉ JÉÉt
ˆ˜ØÜ¥ß Çß•Þ SÉɴɱÉ, =c÷nù nùɱÉ, xÉÉÊ®úªÉ±É, MÉÖc÷
+ÉÊnù ºÉä ¤ÉxÉÉ JÉÉt
–ÍßÞ xÉÉÊ®úªÉ±É
Þ¥ß”¼»Þ SÉÉ®ú ¯û{ÉB
ÇÞ°”¼»Þ {ÉÉÄSÉ ¯û{ÉB
ªÚÞ ºÉÉäxÉÉ
¡—Íߤނšß¬Þ ¤Égø MɪÉÉ lÉÉ
¡¨î +´É¶ªÉ
‹£ß¤Þ‚šß¬Þ Eò¨É ½þÉä MɪÉÉ
140 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

á¤Þâ™Ú‹ nù½äþVÉ
Þ¥£Þª +MɱÉÉ ¨É½þÒxÉÉ
dz¥ ™Þ¥ßŒ {ÉÆpù½þ iÉÉ®úÒKÉ
¡Þ«ÞÔ¥ ¶ÉÉnùÒ
Ú–Íß‹ ‹ú ÃÖê •µÖÖ¤üÖ

†³µÖÖÃÖ
I. xÉÒSÉä ÊnùB MÉB ¶É¤nù-ªÉÖM¨É iÉlÉÉ ´ÉÉCªÉ nùÉä½þ®úÉ<B*
1) 1. ¬ÚÞÇ”Þ
2. Ç«ß¬ß ¥‘
3. áÇÞ–ÍÇß•Þ
4. Þ‘ß‹Þ¬ß
2) 1. £Úê ª¥ªó™à ÇÛ‘Þᥠª£ªØ¼» ÇÞ‚ê ¬ÚÞ ‹¥ßšß¬ß»»Þ
2. £Úê Ç߬ޣޝ¼» ÇÞ‚ê ¬ÚÞÇ”Þ ‹ß˜ß¡Þ‹Ú ¤Þ‚šß¬ß»»Þ
3. ª¡ß™Þ, ‹ÚÞá– ¤Þ‚šß¬ ‹ß ?
4. Þ‚ê, £Úê ¡‘Þ¥‹Ú ¤Þ‚šß¬ß»»Þ
5 ¬ÚÞ ›Þ£™ Þ‹Þ¨ ×Ü‚ê¬Þ˜ß»»Þ
6 Þ‘ß ‹Þ¬ß –Í߁ޔ߈¥ ›Þ£ Þ¥ß”¼»Þ, ÇÞ° ”¼»Þ á«Þ‚×ß»»Þ
II. xÉÒSÉä ÊnùB MÉB ´ÉÉCªÉÉå ¨Éå ®äúJÉÉÆÊEòiÉ ¶É¤nùÉå Eäò ºlÉÉxÉ {É®ú =xÉEäò xÉÒSÉä ÊnùB MÉB ¶É¤nùÉå /
¶É¤nùªÉÖM¨ÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ´ÉÉCªÉ ¤ÉxÉÉ<B*

1) £Úê ª¥ªó™à ÇÛ‘Þᥠª£ªØ¼» ÇÞ‚ê 2) ª¡ß™Þ ‹ÚÞá– ¤Þ‚šß¬ ‹ß» ?ü


¬ÚÞ ‹¥ßšß¬ß»Þ
™Ú££Þ¼» ÇÞ‚ê ዣߙß
᪣ޝ¼» ÇÞ‚ê ‹Þ«ßê‹ß
Ç߬ޣޝ¼» ÇÞ‚ê á‹á¡
’߁£Þ¼» ÇÞ‚ê á‹á™á¡á¦
Ô¥á¬Þ‹¼» ÇÞ‚ê á‹„êÞá–Í
{ÉÉ`ö 10 141

3) ™ÚᣠÞ£‹Ú áÇÞ–ÍÇß•Þ á›‚šß¬»»Þ 4) ¬ÚÞ ›Þ£™ Þ‹Þ¨ ×Ü‚ê¬Þ˜ß»»Þ


‹Þ‹¥Þ Çß•Þ ›¥›Þ£
Þ¥ßÇ©Þ Çß•Þ Ç¥ß¡Þ ›Þ£
ˆ˜ØÜ¥ß Çß•Þ á™¬ ›Þ£
×Ü°ßÇ™¥ Çß•Þ –ÍßÞ ›Þ£
£˜ØÞ Çß•Þ ßß ›Þ£
5) Þ‚ê, £Úê ¡‘Þ¥‹Ú ¤Þ‚ šß¬ß»»Þ
ªÕܬ‹Ú
Ÿß»ª‹Ú
‹ÚÞ–Í‹Ú
¡ßÞ‹Ú
Þ£óá™Þ”Þ‹Ú
III. EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ¶É¤nùÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ´ÉÉCªÉ {ÉÚ®äú EòÒÊVÉB*
(ªÞ‚á¥, ª¥ªó™à ÇÛ‘Þá¥, ¥‘, ‘Þ£Þ, áÇÞ–ÍÇß•Þ)
1. Þ‹Ú ____ ÞªÚ×ß»»Þ
2. ¬ß‘Þ ÇÞ‚ê ªÚ³¥ ____ Þ˜ßšßᬻ»Þ
3. £Úê _____ ª£ªØ¼» ÇÞ‚ ÛÞ ¬ÚÞ ‹¥ßšß¬ß»»Þ
4. ™Úᣠ‹'˜ ____ ‹¥ß¡ Þ«ßê‹ß ?
5. £Úê ª£ªØ¼Ú» ____ Çß•Þ ¡ÞÆßš߬߻»Þ
IV. (Eò) ´ÉMÉÇ ¨Éå ÊnùB MÉB ´ÉÉCªÉÉƶÉÉäÆ Eäò ºÉÉlÉ (JÉ) ´ÉMÉÇ Eäò ={ɪÉÖHò ¶É¤nù VÉÉäc÷Eò®ú ´ÉÉCªÉ ¤ÉxÉÉ<B*
(Eò) (JÉ)
¬ÚÞ ›Þ£™ Þ‹Þ¨ ¡ÞÆßš߬ß
ªÞ‚ᥠª£ªØ¼Ú» Çß•Þ ×Ü‚ê¬Þ˜ß
™¡Ç©í á£Þ ¨Þ¨Ú ‹¥ß á«¡ß
¡¥Ô¥ ¡«Ü™ Þªßšßá¬
ˆš¥ á¡Þœ«Üˆ á¤Þâ™Ú‹ £Þßá¬
142 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

V. EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ¶É¤nùÉå Eäò ={ɪÉÖHò °ü{ÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ´ÉÉCªÉ {ÉÚ®äú EòÒÊVÉB*
1. £Úê ___ ¤Þ‚šß¬ß»»Þ (¡‘Þ¥)
2. £Úê ª£ªØ¼» ÇÞ‚ê ¬ÚÞ ____»»Þ (‹¥)
3. ¬ß‘Þ áª‚”Þ Ç«ß¬ß ___ Çß´ß¡»»Þ (¥‘)
4. Þê¥Ú –ÍßÞ ____»»Þ (Þª)
5. ™Úᣠ____ £œî Çß•Þ á›‚šß¬»»Þ (Þ£)
VI. EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ¶É¤nùÉå EòÉ ºÉ½Ò ºlÉÉxÉ {É®ú |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ÊnùB MÉB ´ÉÉCªÉÉå EòÉ Ê´ÉºiÉÉ®ú
EòÒÊVÉB*
=nùɽ®úhÉ (1) : á£Þ ¡–Í ¢Þ‚ Þªßšßᬻ»Þ (¬Þ £Þªá¥, ÞᣥߋޥÚ)
á£Þ ¡–Í ¢Þ‚ ¬Þ £Þªá¥ Þá£¥ß‹Þ¥Ú Þªßšßᬻ»Þ
1. £Úê ¢Ú¡á¨ó¥ ¤Þ‚šß¬ß»»Þ (‹Þ¬ß ª‹Þá¦, ¡ªá¥)
2. ¡ÞÇÞ ¡‘Þ¥¥Ú Ç¥ß¡Þ Þ˜ßšßᬻ»Þ (‹Þ¬ß, ¢¬) »»Þ
3. ᪣ÞᝠÇÞ° ¡Ç©í œ¥ß Þêᥠ¥«Üšßᬻ»Þ (‹”‹¥, ˆ‹)
4. Þ£Ô¥‹Ú ÞªØÜ»»Þ (ǁ¥›ß, ŒÞ‚¡Þ‹Ú)
5. á£Þ ¢„˜à¥ ¡Þ«ÞÔ¥»»Þ (ÞªØÞ £Þª, dz¥ ™Þ¥ßŒá¥)
6. ™ÚᣠÞ£‹Ú áÇÞ–ÍÇß•Þ á›‚šß¬»»Þ (‹Þ¬ß ¥Úß‹¥)
7. ᪠ᛂšßᬻ» Þ (Ç߬ޣޝ¼Ú», ÛÞ¡«ß)
8. ™Ú ᛂšß¬Ú Þ (Þ££Þ¼Ú», Çß•Þ)
9. ™ÚᣣÞᝠᛂšß¬ Þ (ªÞ¾»£Þ¼Ú», ‹¬£)
10. Þǘ ᛂšßá¬ Þ (¢„˜à¼Ú», ¨Þ—Íà)
11. Þǘ£Þᝠᛂšßá¬ Þ (᪣ޝ¼Ú», Þ¥ßÇ©Þ Çß•Þ)
12. ᪣Þᝠᛂšßᬻ»Þ (¨ß¤©‹£Þ¼Ú», „Ç«Þ¥)
VII. =nùɽþ®úhÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú iÉÒxÉ iÉÒxÉ ¶É¤nùÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ÊnùB MÉB UôÉä]äõ ´ÉÉCªÉÉå EòÉ Ê´ÉºiÉÉ®ú
EòÒÊVÉB*
=nùɽ®úhÉ :- ÞᣣÞᝠŒÞ‚šß¬Ú»»Þ
‹Þ¬ß ÞᣣÞᝠ™Þ¼»ÔᥠáÇÞ–ÍÇß•Þ ŒÞ‚šß¬Ú»»Þ
{ÉÉ`ö 10 143

1. ™Úᣠᛌߚ߬ Þ
2. £Úê á¬Œßšß¬ß Þ
3. ᪣Þᝠ¡Ú¬ßšßᬠÞ
4. ¥£Þ Þ‚šß¬Þ Þ
5. Þǘ ¡ÞÆßšßᬠÞ
VIII. EòÉä¹`öEò ¨Éå ÊnùB MÉB ʽþÆnùÒ ¶É¤nùÉå Eäò ºÉ¨ÉÉxÉÉlÉÇEò +ÉäÊc÷+É ¶É¤nùÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ Eò®ú ´ÉÉCªÉ {ÉÚ®äú
EòÒÊVÉB*
1. £Úê ¬Þ £Þªá¥ £³ß¥ ____ »»Þ (MɪÉÉ lÉÉ)
2. ¡ÞÇÞ á‹á¡ ____ ? (+ÉB lÉä)
3. ¬ß‘Þ ÇÞ‚ê, ªÚ³¥ ‘Þ£Þ ____»»Þ (±ÉÉB lÉä)
4. ™Úᣠ‹'˜ áÇÞ–Í Çß•Þ ___»»Þ (xÉ½Ó Eò®úÉäMÉä)
5. ᪠£á™ ¡ß ____»» * (¨Énùnù ÊEòªÉÉ lÉÉ)

¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹


¥à™Þ¥ ¡Þ«ÞÔ¥
¸üߟÖÖ¸ü ²ÖÖÆüÖ‘Ö¸ü
Ÿ»Þ¬ìÚ £Þªá¥ ¥à™Þ¥ ¡Þ«ÞÔ¥ á«Þ‚šß¬Þ»»Þ ᪠›ß ª‹Þ¦Ú ¥à™Þ «¦›ßÞ ÇÞ” ¨Þ—Íà
Çߴߚ߬޻»Þ á‹á™ «˜Þ Çߴߚ߬޻»Þ ¥à™Þ ¢Þ¥ß ªÚ³¥ ›ß¨Úšß¬Þ»»Þ ªÃ á¡á¦ ¥à™Þ¥ ¡¥
Þªß¬Þ»»Þ á‹á™ ¡¥¤Þ™ñà Þªßšßᬻ»Þ «Ü¦«Ü¦ß Ç–Íߚ߬޻»Þ ¨½» ¡Þ‘ߚ߬޻»Þ ¥à™Þ Š ™Þ' ¡¥
£Ú‹Ú” Çß´ßšßᬻ»Þ ᪣Þá á¡›à „Çᥠ¡ªßšßᬻ»Þ áª•ß ÇÚá¥Þ«ß™ £ÐÂ
Ç—ÍßšßᬠŠ á«Þ£ ‹¥ßšßᬻ»Þ ¥à™Þ¥ ¡¥ „Ȧ ᪠£œî á¡›àᥠÇñª÷™Þ¥ ª«ß™
¡ªßšßᬻ»Þ ™Þ¼»¥ ǥߡޥ¥ ª£ªØ ª›ªî£ÞᝠᡛॠÞ¥ßÇތᥠ¡ªßšßᬻ»Þ
¡›É±߼ڻ á›Œß ª£áªØ ŒÚªß á«„šßᬻ»Þ Þ„ £œî ™Þ¼»¥ á‹ Ÿ»á”Þ „•Þ„šßᬻ»Þ
¥à™Þ Š „Ȧ ›Úá«ê ¡«Ü ªÚ³¥ ᛌޤބšßᬻ»Þ ¥à™Þ¥ ¢„˜à ¨ßŒÞ, ¥à™Þ Š
„Ȧ¼»¥ «Þ™˜Öß Ÿß»”Þ‚šß¬Þ»»Þ Þ„ «Þ™˜Öß ¡›¦á¥ ᪣Þᝠ™Þ‹Ú áÞ”߈ „Ç«Þ¥
ªó¥ÛÇ ÇÞ” ¨Þ—Íà”߈ á›á¬»»Þ
¨Ú¢ £Ú«Ý±íᥠ¡Þ«ÞÔ¥ Þ¥£ý á«Þ‚ ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥¥ ‹£í¡ßœß ÚªÞá¥
á¨Ç© á«Þ‚šß¬Þ»»Þ ª¡Ú ™ßšß ˆ¡ä ǥߡޥ¥ ª›ªî£Þᝠ¡›É™߼ڻ Þ¨íà¡Þ›
144 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

ᛂšßᬻ»Þ ™ÞÇᥠª£áªØ á¢Þ‘ß ŒÞ‚šßᬻ»Þ ª£áªØ á¢Þ‘ß‹Ú Þ³ ª«‹Þá¥


„Çá¢Þ ‹¥ß ŒÞ‚šßᬻ»Þ ᪂ á¢Þ‘ßᥠÞ£ßÇ©, ß¥Þ£ßÇ© Š £ß•Þ ‚™îÞ›ß ™ßÞ¥ß
‹¥Þ¤Þ‚šß¬Þ»»Þ
„Ȧ Š ™Þ¼» ǥߡޥ ÛÞá¡Þ«Ý‹Ú ¨Ú¢ £Ú«Ý±í á›Œß ™Þ¼» Ô¥‹Ú
ᝂ¤Þ‚šßᬻ»Þ ™Þ¼» ªÞ¾»á¥ ¥à™Þ¥ ¡–Í ¢Þ‚ ¢Þ„‘ £œî ¤Þ‚šßᬻ»Þ ¥à™Þ
¨Þ¨Ú Ô¥‹Ú ¬Þá¡á¦ ¡«Ü™ ‹Þ³ßšß¬Þ»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆÓ¤üß †£ÖÔ
Ÿ»Þ¬ìÚì £Þª ¡òÉMÉÖxÉ EòÉ ¨É½þÒxÉÉ
«¦›ßÞ {ÉÒ±ÉÉ
ÇÞ” '{ÉÉ]õ', ®äú¶É¨É (]õººÉ®ú)
«˜Þ +ɦÉÚ¹ÉhÉ
¡¥ ´É®ú, nÖù±½þÉ
¡¥¤Þ™ñà ´É®úªÉÉjÉÒ, ¤ÉÉ®úÉiÉÒ
«Ü¦«Ü¦ß ¡Úò±É-¡Úò汃 (¨ÉÖĽþ Eäò ¦ÉÒiÉ®ú EòÒ +Éä®ú
ºÉä EòÒ VÉÉxÉä´ÉɱÉÒ BEò ¨ÉÆMɱÉ-v´ÉÊxÉ)
ͨ½» ¶ÉÆJÉ
£Ú‹Ú” ¨ÉÖEÖò]õ
á¡›à ¨ÉÆb÷{É
ÇÚá¥Þ«ß™ {ÉÖ®úÉäʽþiÉ
£Ð ¨ÉÆjÉ
á«Þ£ ªÉYÉ
„Ç«Þ¥ ={ɽþÉ®ú
ŒÚªß JÉÖ¶ÉÒ
Ç¥›ß Ê{ÉUô±Éä ÊnùxÉ
¨Þ¨ÚÔ¥ ºÉºÉÖ®úɱÉ
{ÉÉ`ö 10 145

‹Þ³ßšß¬Þ ®úÉä<Ç lÉÒ


Çñª÷™Þ +ÉxÉÆnù
ǥߡޥ ¯Ö׸ü¾ÖÖ¸ü
Ÿ»á”Þ ŸÖÃÖ¾Ö߸ü
ªÚ³¥ ºÉÖÆnù ®ú
á¤Þ–Íß •ÖÖê›Íüß, µÖ㐴Ö, ¤üÖê
¢„˜à ²ÖÆü−Ö
«Þ™˜Öß ÆüßֲÖÓ¬Ö−Ö, ú¸ü²ÖÓ¬Ö−Ö
¨Ú¢£Ú«Ü±í †“”ûÖ ÃÖ´ÖµÖ, ¿Öã³Ö ´ÖãÆæüŸÖÔ
¡ßœß ×−ÖµÖ´Ö
á¨Ç© á«Þ‚šß¬Þ ÖŸ´Ö ÆüÖê ÖµÖÖ £ÖÖ
™ßšß †×ŸÖ×£Ö
ª›ªî£ÞᝠÃÖ¤üõÖÖë
¡›É屧 xÉ´ÉnÆù{ÉÊiÉ
Þ¨à¡íÞ› +ɶÉÒ´ÉÉÇnù
á¢Þ‘ß ŒÞ‚šßᬠ¦ÉÉäVÉxÉ ÊEòªÉÉ lÉÉ
Þ³ ª«‹Þᥠ+ÉxÉÆnù Eäò ºÉÉlÉ
„Çá¢Þ ={ɦÉÉäMÉ
Þ£ßÇ© +ÉʨɹÉ
ß¥Þ£ßÇ© ÊxÉ®úÉʨɹÉ
£ß•Þ ʨÉ`öÉ<Ç
ÛÞá¡Þ«Ý xÉ<Ç ¤É½Öþ
Ô¥‹Ú ᝂ¤Þ‚šßᬠ‘Ö¸ ´Öë »Öê Ö‹ £Öê / Ö‡Ô £Öà
¡–Í¢Þ‚ ¤Éc÷É ¦ÉÉ<Ç
¢Þ„‘ ¦ÉɦÉÒ
†³µÖÖÃÖ
146 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë êú ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. ¥à™Þ¥ ¡Þ«ÞÔ¥ á‹á¡ á«Þ‚šß¬Þ ?
2. ¥à™Þ á‹„ê ¥¾»¥ ÇÞ” ¨Þ—Íà Çß´ßšß¬Þ ?
3. ¥à™Þ¥ ¡¥ á‹á™á¡á¦ Þªß¬Þ ?
4. ¥à™Þ Š ™Þ' ¡¥ á‹„ê•ß ¡ªßšßᬠ?
5. ÇÚá¥Þ«ß™ ‹'˜ ‹¥ßšßᬠ?
6. ¥à™Þ ¨Þ¨Ú Ô¥‹Ú ¬Þá¡á¦ ‹'˜ ‹¥ßšß¬Þ ?
7. „Ȧ ‹ßˆ ?
8. á‹„ê£ÞᝠᡛॠÞ¥ßÇÞጠ¡ªßšßᬠ?
9. ‹Þ«Þ¥ Ÿ»á”Þ „•ßšß¬Þ ?
10. á‹„ê£Þ¼»¥ á¤Þ–Íß ªÚ³¥ ᛌޤބšß¬Þ ?
11. ‹ßˆ «Þ™˜Öß Ÿß»”Þ‚šß¬Þ ?
12. ¨ßŒÞ ‹ßˆ ?
13. ¨ßŒÞ‹Ú „Ç«Þ¥ªó¥ÛÇ ‹'˜ £ß¦ßšß¬Þ ?
14. ¥à™Þ ¡ß›Þ á«¡Þ ª£¤ýᥠ™Þ¼» Ô¥Ú ‹ßˆ ‹ßˆ ¤Þ‚šßá¬?
II. +xÉÖSUäônù ¨Éå ´ÉÌhÉiÉ xÉÒSÉä nùÒ MÉ<Ç PÉ]õxÉÉ+Éå EòÉä Gò¨ÉÉxÉÖºÉÉ®ú ʱÉÊJÉB*
1. ¥à™Þ ¨Þ¨Ú Ô¥‹Ú ¬Þá¡á¦ ¡«Ü™ ‹Þ³ßšß¬Þ»»Þ
2. ¥à™Þ ¨Þ¨Ú Ô¥‹Ú ¤Þ‚šßᬻ»Þ
3. ǥߡޥ¥ ª›ªî£Þᝠ¡›É±߼ڻ Þ¨íà¡Þ› ᛂšßᬻ»Þ
4. ÇÚá¥Þ«ß™ £Ð ǗÍßšßᬻ»Þ
5. ¥à™Þ¥ ¡–Í ¢Þ‚ ¢Þ„‘ ™Þ¼» ªÞ¾»á¥ ¤Þ‚šßᬻ»Þ
6. ¡¥¤Þ™ñà Þªßšßᬻ»Þ
7. ¥à™Þ «˜Þ Çߴߚ߬޻»Þ
8. ª£áªØ „Ç«Þ¥ ᛂšßᬻ»Þ
9. ¨Ú¢ £Ú«Ý±íᥠ¡Þ«ÞÔ¥ Þ¥£ý á«Þ‚šß¬Þ»»Þ
10. ª£áªØ á¢Þ‘ß‹Ú Þ³ ª«‹Þᥠ„Çá¢Þ ‹¥ß ŒÞ‚šßᬻ»Þ
III. ʽþÆnùÒ ¨Éå +xÉÖ´ÉÉnù EòÒÊVÉB*
{ÉÉ`ö 10 147

¨¥™ ÇÛ˜Ùí£à á«„×ß '‹Þ±ç‹ ÇÛ˜Ùç£Þ'»»Þ ˆ«Þ¥ Þê '‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùç£Þ' á«á¬
£œî ˆ«Þ Çñ‹ï™á¥ ‹Ú£Þ¥à£Þ¼»¥ „ªþ¡»»Þ ¡ß¡Þ«ß™ ’߁£Þᝠ¢¬ ¡¥ ÇÞ‚¡Þ
ÇÞ‚ê ˆ«ß›ß ³ñ¼Ú» ÇÛ‘Þ ‹¥Øß»»Þ ᪛ߝ ª¡Ú ’߁ ÛÞ ¬ÚÞ Çß´Øß»»Þ ŸÚ»¬á¥
ª‘ «ÜØß»»Þ ªÃ ᡦ‹Ú Œ‚, ‹›¦à, á×Þ, Ú–Í, ‹”ß ‘«ø¥ Çñ™ß×¡ß ‹¥Øß»»Þ
‘«ø‹Ú ÇÛ‘Þ á›‚ ›ß¤Þ‹ „ÇÞª ‹¥ßšß¡Þ ’߁£Þᝠ᪂ Þ³‹Ú ŒÞÞØß»»Þ
ÇÛ¡í ¡Ç©í áǤ©Þ ˆ ¡Ç©í ÇÛ‘Þ ¢¬ á«Þ‚šß¬Þ»»Þ ÇñÞ¤ý Çñá™î‹¼» Ôá¥
ŸÚ»¬á‹Þ•ß ª‘Þ¤Þ„šß¬Þ»»Þ ª¡Ú ’߁£Þᝠ£ß¨ß ªÃÂá¡á¦ ‘«øߟڻ¬, ‹Þ‹Ú–Íß ŸÚ»¬,
¾»¨ß„¦ß ŸÚ»¬ „ê¥Þ (¡ï³Þ¡™à) ¼» ÇތᥠÇÛ‘Þ ‹¥ßšßᬻ»Þ ‹‚ê ŸÚ»¬á¥
ŸÚ»¬á‹Þ•ß ª‘Þ¤Þ‚šß¬Þ»»Þ ¢Û‚êᥠÞ¥ ”Þ˜ß ŸÚ»¬ ášÞ‚ ™ß ªÚ³¥ ᛄ¦
¥š¥ ǥߋÑÂÞ Š ™Þ'¥ —Þ°Þ ™ßÞ¥ß ‹¥ß¡Þ ‹¦Þ™õ‹™Þ¥ „›Þ«¥˜»»Þ
Ç¥ßÇ©ÕÞ¥ Þ‹Þ¨á¥ ™ß ªó®× ‹ß¥˜ ¡ßá×‚šß¡Þ ³ñ‹Ú á›Œß ’߁£Þá
£áŒÞ¬Þ Þ³ „Çá¢Þ ‹¥ßšßᬻ»Þ ǥߡޥ¥ ª£áªØ ᪂ Þ³á¥ ¢Þà›Þ¥
á«Þ‚šßᬻ»Þ
ª¡Ú „ªþ¡ Ç¥ß ˆšßᥠ£œî ¢ß÷ ¢ß÷ Çñ‹Þ¥¥ Çß•ÞÇ˜Þ ™ßÞ¥ß
á«„šß¬Þ»»Þ ’߁£Þᝠß¬ ጦߚßᬻ»Þ ˆá¡ ¬Úá–Þ, ‹¡Þ–Íß Š ¨µ ™ßÞ¥ß ጦ
£œî áŒ¦Þ ¤Þ„×ß»»Þ ¡ß¡Þ«ß™ ’߁£Þᝠ'‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùç£Þ' ¥ à™ á¡Þ¬Øß ˆ¡ä
á¡Þ«ÝáÞ¥à Þ›ß ጦ ጦØß»»Þ ‹Ú£Þ¥ ÇÛ˜Ùç£Þ¥ î Þê ‹ÚÞê¥ ÇÚáê‚»»Þ
’߁£Þᝠà™ Þ‚šÞØß»» '‹ÚÞê¥ ÇÚᝂ ‘«øáÞ ŸÚ»¬ ¡„¦ ᡘà'»»Þ

IV. +ÉäÊc÷+É ¨Éå +xÉÖ´ÉÉnù EòÒÊVÉB*


¨Éé Ê{ÉUô±Éä ºÉÉ±É ºÉƤɱÉ{ÉÖ®ú MÉ<Ç lÉÒ* ´É½þÉÄ ¤É½ÖþiÉ ºÉÉ®úÒ ºÉÉc÷Ò EòÒ nÖùEòÉxÉå lÉÓ* ´É½þÉÄ ºÉÖÆnù®ú
ºÉÖÆnù®ú {ÉÉ]õ EòÒ ºÉÉÊc÷ªÉÉÄ näùJÉÒ lÉÓ* ¨ÉéxÉä +{ÉxÉä ʱÉB nùÉä ºÉÉÊc÷ªÉÉÄ ±ÉÉ<Ç lÉÓ* ¨Éä®äú ºÉ½äþʱÉ+Éå Eäò
ʱÉB BEò BEò ºÉÉc÷Ò ±ÉÉ<Ç lÉÒ* ´É½þÉÄ ºÉä EÖòUô {É®únùÉå EòÉ Eò{Éc÷É ¦ÉÒ ¨ÉéxÉä JÉ®úÒnùÉ lÉÉ* ªÉä Eò{Écä÷
¨Éä®äú ¦ÉÉ<Ç Eäò xɪÉä PÉ®ú EäòʱÉB ½éþ* ¨ÉÖZÉä xÉ<Ç VÉMɽþ näùJÉxÉÉ ¤É½ÖþiÉ {ɺÉÆnù ½èþ* Ê{ÉUô±Éä ºÉÉ±É +{ÉxÉä
EòÖUô ʨÉjÉÉå Eòäò ºÉÉlÉ ½þÒ®úÉEÖònù näùJÉxÉä Eäò ʱÉB MÉ<Ç lÉÒ* ´É½þ ¨Éä®úÉ BEò +SUôÉ +xÉÖ¦É´É lÉÉ*
+ÉxÉä´ÉɱÉÒ UÖôÊ^õªÉÉå ¨Éå ¨Éé +ÉäÊc÷¶ÉÉ Eäò ¤Éɽþ®ú Eäò VÉMɽþÉå EòÉä näùJÉxÉä EäòʱÉB VÉÉ>ÄðMÉÒ*

V. +{ÉxÉÒ näùJÉÒ ½Öþ<Ç ÊEòºÉÒ ¶ÉÉnùÒ Eäò ¤ÉÉ®äú ¨Éå +ÉäÊc÷+É ¨Éå BEò UôÉä]õÉ +xÉÖSUäônù ʱÉÊJÉB*
148 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : +ÉäÊc÷+É

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. <ºÉ {ÉÉ`ö ¨Éå ÊxɨxÉ |ÉEòÉ®ú Eäò ´ÉÉCªÉÉå EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½Öþ+É ½èþ :-
1. ¬Þ¡Ç©í £Úê ¡«Ü™ Çß•Þ ‹¥ßšß¬ß»»Þ ׯ֔û»Öê ¾ÖÂÖÔ ´Öï −Öê ¤É½ÖþiÉ Ê{É`öÉ ¤ÉxÉÉ<Ç
lÉÓ*
MɱÉɤɹÉÇ ¨ÉÖÄ ¤É½ÖþiÉ Ê{É`öÉ EòÊ®úÊlÉʱÉ*
2. ª¡ß™Þ ! ‹ÚÞá–Í ¤Þ‚šß¬‹ß ? ºÉÊ´ÉiÉÉ ! Eò½ÉÄ MÉ<Ç lÉÒ ?
ºÉʤÉiÉÉ! EÖò+Écä÷ VÉÉ<ÊlɱÉÊEò?
3. Þ‚ê £Úê ¡‘Þ¥‹Ú ¤Þ‚šß¬ß»»Þ xɽÓ, ¨Éé ¤ÉÉWÉÉ®ú MÉ<Ç lÉÒ*
xÉÉ<Ä ¨ÉÖÄ ¤ÉVÉÉ®úEÖò VÉÉ<ÊlÉʱÉ*
={ɪÉÖÇHò ´ÉÉCªÉÉäÆ ¨Éå {ÉÚhÉÇ ¦ÉÚiÉEòÉʱÉEò ÊGòªÉÉ+ÉäÆ EòÉ |ɪÉÉäMÉ ½Öþ+É ½èþ* ªÉä ʽþÆnùÒ Eäò 'ÊEòªÉÉ
lÉÉ', 'MɪÉÉ lÉÉ' VÉèºÉä ¯ÖϵÖÖêÖÖë Eäò ºÉ¨ÉÉxÉ ½éþ* ¨ÉÚ±É ÊGòªÉÉ Eäò ºÉÉlÉ {ÉÖ¯û¹É +Éè®ú ´ÉSÉxÉ Eäò +xÉÖºÉÉ®ú
'-šß¬' (-ÊlɱÉ), '-šß¬ß' (-ÊlÉʱÉ), '-šß¬Þ' (-ÊlɱÉÉ), '-šßá¬' (-ÊlɱÉä) ºÉ½þɪÉEò ÊGòªÉÉBÄ VÉÉäc÷xÉä
ºÉä {ÉÚhÉÇ ¦ÉÚiÉEòÉ±É EòÒ ÊGòªÉÉBÄ ¤ÉxÉiÉÒ ½éþ*
ˆ¢Ö´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú ¾Ö“Ö−Ö £Úê ¤Þ‚šß¬ß»Þ ´Öï ÖµÖÖ £ÖÖ / MÉ<Ç lÉÒ…
¨ÉÖÄ VÉÉ<ÊlÉ汃 Þ
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö Þᣠ/ ÞᣣÞᝠ¤Þ‚šß¬Ú Þ Æü´Ö / Æü´Ö»ÖÖêÖ Ö‹ £Öê/Ö‡Ô £Öà…
+ɨÉä / +ɨÉä¨ÉÉxÉä VÉÉ<ÊlɱÉÖ Þ

Þá£ý / Þá£ý£Þᝠ¤Þ‚šß¬Ú Þ Æü´Ö / Æü´Ö»ÖÖêÖ Ö‹ £Öê/Ö‡Ô


£Öà…
+ɨ¦Éä / +ɨ¦Éä¨ÉÉxÉä VÉÉ<ÊlɱÉÖ Þ
¨ÉvªÉ¨É{ÉÖ¯û¹É
BEò´ÉSÉxÉ ™Ú ¤Þ‚šß¬Ú Þ ŸÖæ ÖµÖÖ £ÖÖ / Ö‡Ô £Öß…
iÉÖ VÉÉ<ÊlɱÉÖ Þ
™Úᣠ/ ™Úá£ý ¤Þ‚šß¬ Þ ŸÖã´Ö Ö‹ £Öê / Ö‡Ô £Öà…
iÉÖ¨Éä/ iÉÖ¨¦Éä VÉÉ<ÊlÉ±É Þ
{ÉÉ`ö 10 149

¤É½Öþ´ÉSÉxÉ ™ÚᣣÞᝠ/ ™Úá£ý£Þᝠ¤Þ‚šß¬ Þ ŸÖã´Ö»ÖÖêÖ Ö‹ £Öê / Ö‡Ô £Öà…


iÉÖ¨Éä¨ÉÉxÉä/ iÉÖ¨¦Éä¨ÉÉxÉä VÉÉ<ÊlÉ±É Þ
Þǘ / Þǘ£Þᝠ¤Þ‚šßá¬ Þ †Ö¯Ö»ÖÖêÖ Ö‹ £Öê / Ö‡Ô
£Öà…
+É{ÉhÉ/ +É{ÉhɨÉÉxÉä VÉÉ<ÊlɱÉä Þ
+xªÉ{ÉÖ¯û¹É
BEò´ÉSÉxÉ áª ¤Þ‚šß¬Þ Þ ¾ÖÆü ÖµÖÖ £ÖÖ / Ö‡Ô £Öß…
ºÉä VÉÉ<ÊlɱÉÉ Þ
¤É½Öþ´ÉSÉxÉ áª£Þᝠ¤Þ‚šßá¬ Þ ¾Öê (»ÖÖêÖ) Ö‹ £Öê / Ö‡Ô £Öà…
ºÉä¨ÉÉxÉä VÉÉ<ÊlɱÉä Þ
(2) +Éè®ú (3) ´ÉÉCªÉ ªÉlÉÉGò¨É {ÉÚhÉÇ ¦ÉÚiÉEòÉ±É Eäò |ɶxÉÉlÉÇEò +Éè®ú ÊxɹÉävÉÉlÉÇEò ´ÉÉCªÉ ½éþ*
II. ®úVÉ -
ªÉ½þ +ÉäÊc÷¶ÉÉ êú EÞòÊ¹É {É®ú +ÉvÉÉÊ®úiÉ BEò ¤Éc÷É iªÉÉä½þÉ®ú ½èþ* VÉÚxÉ Eäò ¨É½þÒxÉä ¨Éå ºÉÆGòÉÆÊiÉ Eäò {ÉÚ´ÉÇ
BEò ÊnùxÉ +Éè®ú +MɱÉä nùÉä ÊnùxÉ ªÉ½þ iªÉÉä½þÉ®ú ¨ÉxÉɪÉÉ VÉÉiÉÉ ½èþ* =xÉ ÊnùxÉÉå ±Éc÷ÊEòªÉÉÄ PÉ®ú ¨Éå EÖòUô
EòÉ¨É xɽþÓ Eò®úiÉÓ*
{ÉÉäc÷Ê{É`öÉ -
ªÉ½þ BEò {ÉEò´ÉÉxÉ ½èþ* '®úVÉ' Eäò iªÉÉä½þÉ®ú {É®ú +ÉäÊc÷¶ÉÉ ¨Éå ±ÉÉäMÉ {ÉÉäc÷Ê{É`öÉ ¤ÉxÉÉEò®ú ®úJÉiÉä ½éþ*
SÉɴɱÉ, =c÷nù nùɱÉ, UäôxÉÉ, MÉÖc÷, xÉÉÊ®úªÉ±É +Éè®ú MÉ®ú¨É ¨ÉºÉɱÉÉ b÷ɱÉEò®ú ªÉ½þ {ÉÉäc÷Ê{É`öÉ ¤ÉxÉɪÉÉ
VÉÉiÉÉ ½èþ*
½þÉiÉMÉÉÆÊ`ö -
ªÉ½ ¶ÉÉnùÒ Eäò vɨÉÇÊGòªÉÉ+Éå ¨Éå BEò |ÉvÉÉxÉ ÊGòªÉÉ ½èþ* ¶ÉÉÊnù Eäò ´ÉänùÒ Eäò >ð{É®ú +ÎMxÉ EòÉä ºÉÉIÉÒ
¨ÉÉxÉ Eò®ú ±Éc÷EòÒ Eäò ½þÉlÉ Eäò >ð{É®ú ±Éc÷Eäò EòÉ ½þÉlÉ ®úJÉ Eò®ú EÖò¶É ºÉä ¤ÉÉÄvÉÉ VÉÉiÉÉ ½þèþ* ªÉ½þ
EòÉ¨É {ÉÖ®úÉäʽþiÉ ½þÒ Eò®úiÉä ½éþè* <ºÉ MÉÉÆ`ö EòÉä ‘½þÉiÉMÉÉÆÊ`ö’ Eò½þiÉä ½þéþ +Éè®ú ±Éc÷EòÒ EòÒ ¤É½þxÉ <ºÉä
JÉÉä±ÉiÉÒ ½èþ* ‘½þÉiÉMÉÉÆÊ`ö’ JÉÉä±ÉxÉä´ÉɱÉÒ ±Éc÷EòÒ EòÉä ={ɽþÉ®ú Eäò °ü{É ¨Éå nÖù±½þÉ Eò{Éc÷É ªÉÉ ¯û{ÉB
nùäùiÉä ½éþ*
{ÉÉ`ö 11 149

ÇÞ•
11
¯ÖÖšü
áÞ”߈ ›ÚÔ픘Þ
‹ú ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ
ÖÖê×™ü‹ ¤ãü‘ÖÔ™üÖÖ
¥£Ú : «¡ß¡ì ! Þ–Íß œàᥠœàᥠ¸ü´Öã : Æü²Öß²Ö, ÖÖ›Íüß ¬Ö߸êü-¬Ö߸êü “Ö»ÖÖ†Öê… ¤êüÖ
¬Þ»»Þ Þá¥ ¡ªì”Þ á‹á™ »ÖÖê ÃÖÖ´Ö−Öê ׍úŸÖ−Öß ŸÖê•Öüß ÃÖê ²ÖÃÖ †Ö
á‘ޥᥠÞªÚ×ß á›Œß¬Ú»»! ¸üÆüß Æîü! ´Öã—Öê ²ÖÆãüŸÖ ›Íü¸ü »ÖÖ ¸üÆÖ Æîü…
á£Þá™ ¡«Ü™ –Í¥ ¬ÞÚ×ß»»Þ
«¡ß¡ì : ‹«Þ ¢Þ‚»»Þ Þ‘ß‹Þ¬ß ¥ÞªØÞᥠÆü²Öß²Ö : ´ÖŸÖ ²ÖÖê»ÖÖê ³ÖÖ‡Ô… †Ö•Öú»Ö ¸üÖßÖê ´Öë
á¤á™ ¢ß–Í á«„×ß áªá™ ו֟Ö−Öß ³Öß›Íü ÆüÖê ¸üÆüß Æîü, ˆŸÖ−Öß
¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ‹Ñ ³Öß ÆüÖê ¸üÆüß Æïü… ´Öê¸êü ¯ÖÖÃÖ
›ÚÔí”˜Þ Ô”Ú×ß»»Þ á£Þ Çތᥠ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ†ÖêÓ úß ‹ú ŸÖÖ׻֍úÖ Æîü…
›ÚÔ픘ޥ áÞ”߈ ¡–Í ™Þ¬ß‹Þ
×ß»»Þ»»
¥£Ú : ™Ú ™ ¥Þ‘£«¬ ×‹á¥ ¸ü´Öã : ŸÖæ −Öê ŸÖÖê ¸üÖ•Ö´ÖÆü»Ö “ÖÖîú úß ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ
êú ²ÖÖ¸êü ´Öë −ÖÆüà ÃÖã−ÖÖ ÆüÖêÖÖ? ŒµÖÖ
›ÚÔí”˜Þ ‹šÞ ¨Ú˜ßšß¡Ú»»Þ ‹'˜ ÃÖã−ÖÖ Æîü?
¨Ú˜ß×Ü»? Æü²Öß²Ö : −ÖÆüà… ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ îúÃÖê Æãü‡Ô?
«¡ß¡ì : Þ, ›ÚÔí”˜Þ á‹£ß™ß ¸ü´Öã : ŒµÖÖ ŸÖã´Ö ´Öã—Ö ÃÖê ˆÃÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë
ÃÖã−Ö−ÖÖ “ÖÖÆüŸÖê ÆüÖêü? ŸÖ²Ö ÃÖã−ÖÖê… ‹ú
᫬Þ? ²ÖÃÖ †Öî¸ü ‹ú Íæú™ü¸ü ×¾Ö¯Ö¸üߟÖ
¥£Ú : ™Úᣠ‹'˜ á£Þ ÇÞŒ¥Ú áª«ß ×¤ü¿ÖÖ†Öë ÃÖê †Ö ¸üÆêü £Öê… †Ö¯ÖÃÖ ´Öë
¡ßÇ©¤ýᥠ¨Ú˜ß¡Þ‹Ú Þ«Üê× ‹ß? ™üŒú¸ü Æãü‡Ô…
á™á¡ ¨Ú˜»»Þ áÞ”߈ ¡ªì Š
áÞ”߈ ªÕÜ”¥ ¡ßÇ¥à™ ›ß¥Ú Æü²Öß²Ö : ŸÖÖê ²ÖÆãüŸÖ »ÖÖêÖ ´Ö¸êü ÆüÖëÖê?
ÞªÚšßᬻ»Þ £Ú«Þê £Ú«ßê œ‹ÕÞ ¸ü´Öã : −ÖÆüà… ²ÖÆãüŸÖ »ÖÖêÖ ŸÖÖê −ÖÆüà ´Ö¸êü ÆüÖëÖê…
᫬޻»Þ ¤üÖê ¯ÖÏÖîœÍü ¾µÖÛŒŸÖ †Öî¸ü ‹ú ”ûÖê™üÖ ÃÖÖ
²Ö““ÖÖ ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ Ã£Ö»Ö ¯Ö¸ü Æüß ´Ö¸ü Ö‹…
«¡ß¡ : ¡«Ü™ á¬Þ‹ ™ ´Öï−Öê ‹êÃÖÖ Æüß ÃÖã−ÖÖ £ÖÖ…
150 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

£¥ßšßá¡»»?
¥£Ú : Þê, ¡«Ü™ á¬Þ‹ ™
Æü²Öß²Ö : †ÖêÆü! ׍úŸÖ−ÖÖ Öæ−Ö ²ÖÆüÖ ÆüÖêÖÖ! ²ÖÆãüŸÖ
£¥ß šßá¡»»Þ ›ß' ‘˜ ¡¤ýªÕ ÃÖê »ÖÖêÖ •Ö̏´Öß ³Öß Æãü‹ ÆüÖëÖê…
á¬Þ‹ Š áÞ”߈ á×Þ” Ç߬Þ
›ÚÔí”˜Þ ª×ޝᥠ«ßê ªá¾»
ªá¾» £¥ßá¬»»Þ £Úê ˆ£ß™ß «ßê ¸ü´Öã : µÖÆü ²ÖÖŸÖ †Öî¸ü ´ÖŸÖ ¯Öæ”ûÖê ³ÖÖ‡Ô… ¾ÖÆü
¥ü¿µÖ ²Ö›ÍüÖ Æüß úÖ¹ýם֍ú £ÖÖ…
¨Ú˜ßšß¬ß»»Þ
«¡ß¡ : Þ«Þ ! á‹á™ ¥‹Ø Æü²Öß²Ö : ‡−Ö ÃÖ²Ö ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ†Öë úÖ ¯ÖϬÖÖ−Ö úÖ¸üÖ
Æîü •Ö−ÖÃÖӏµÖÖ ¾Öéרü… Æü´ÖÖ¸üß •Ö−ÖÃÖӏµÖÖ
á¡Þ«ßšß¡! á¬Þ‹£Þᝠ¡ß ¡«Ü™ ו֟Ö−Öß ²ÖœëüÖß ˆŸÖ−Öß Æüß ÃÖ´ÖõÖÖ‹Ñ ³Öß
Œ˜ØßÞ ŒÞ¡¥Þ á«Þ‚šßá¡»»Þ ²ÖœÍëüÖß…
¥£Ú : ᪠‹šÞ Þ„ ǐޥÞ ¢Þ‚»Þ
᪠›ï¨î ™ß ‹¥Ú˜ šß¬Þ»»Þ ¸´Öã : ”ûÖê›üÖê ‡ÃÖ ²ÖÖŸÖ úÖê… †“”ûÖ ŸÖæ ŸÖÖê
ú»Ö ú™üú •ÖÖ‹ÖÖ… ´Öê¸êü ×»Ö‹ ‹ú
«¡ß¡ì : ˆ ª¡Ú ›ÚÔ픘ޥ ÇñœÞ •Ö֍êú™ü »ÖÖ−ÖÖ…
‹Þ¥˜ á«¬Þ á¬Þ‹ªäŒîÞ ¡ï·©ß»»Þ
Æü²Öß²Ö : ŸÖã ³Öß ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö “Ö»Ö −ÖÖ…
Þ£¥ ‘ªäŒîÞ á¤á™ ¡—Íß¡
áªá™ ª£ªîÞ £œî ¡—Íß¡»»Þ ¸ü´Öã : †“”ûÖ… ‹ú-ÃÖÖ£Ö •Ö֋ѐÖê…

¥£Ú : ×Þ–Í áª ‹šÞ»Þ Þ®×Þ, ™Ú ™ Æü²Öß²Ö : †¯Ö−ÖÖ Æêü»Ö´Öê™ü ³Öß ÃÖÖ£Ö »ÖÖ−ÖÖ…
Æü´ÖÖ¸üß ¸üÖÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë Æü´Ö ו֟Ö−ÖÖ
‹Þ¬ß ‹”‹ ¤ß¡Ú»»Þ á£Þ ÇÞ‚ê ÃÖÖê“ÖëÖê ˆŸÖ−ÖÖ Æüß †“”ûÖ ÆüÖêÖÖ…
áÞá” ‘îÞá‹”ì Þ˜ßšß¡Ú»»Þ
«¡ß¡ì : ™Ú ¡ß á£Þ ªÞá¾» Þ¬Þ»»Þ
¸´Öã : ÆüÖÑ, ÃÖã−Ö… ŸÖ²Ö ŸÖú ´Öï ³ÖÖ³Öß úÖê ±úÖê−Ö
¥£Ú : Þ®×Þ «„, ªÞ¾» á«Þ‚ ¤ß¡Þ»»Þ ¯Ö¸ü ²ÖŸÖÖµÖÖ ÆüÖêÖÖ… ˆ−ÆüÖë −Öê ¤üÖ−ê ÖÖë
×´Ö¡ÖÖë úÖê ÖÖ−Öê êú×»Ö‹ ¸üÖÖ ÆüÖêÖÖ…
«¡ß¡ì : á™Þ ᫬ìᣔ”Þ ¡ß
ªÞ¾»á¥ ᝂšß¡Ú»»Þ Þ£‹Ú ¥¤©Þ
‹¥ß¡Þ ¡ßÇ©¤ýᥠÞᣠá¤á™ Æü²Öß²Ö : ŸÖ²Ö ŸÖÖê Öæ²Ö ´Ö•ÖÌÖ †Ö‹ÖÖ… ú»Ö ÃÖã²ÖÆü
¢Þ¡ß¡Þ áªá™ ¢¬á«¡»Þ −ÖÖî ²Ö•Öê ´Öï ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ ‡ÓŸÖ•ÖÌÖ¸ü úºÑþÖÖ…
ŸÖæ ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö •Öºþ¸ü †Ö‹ÖÖ… ÃÖÖ£Ö ´Öë
¥£Ú : «ê, ¨Ú˜»»Þ áªá™á¡á¦ £Úê Ö¸ü´Ö ú¯Ö›Íêü ³Öß »ÖÖ‹ÖÖ… ¾ÖÖ¯ÖÃÖ †ÖŸÖê
ÃÖ´ÖµÖ šÓü›ü »ÖÖêÖß…
{ÉÉ`ö 11 151

¢Þ„‘¼Ú» ៻ޝᥠ‹«ßšß¡ß»»Þ ᪠¸ü´Öã : ´Öã—Öê ŸÖÖê šÓü›Íü Æüß ¯ÖÃÖÓ¤ü Æîü… ו֟Ö−ÖÖ šÓü›Íü
Þ£ ›Ú‚‘˜ ªÞ¾»¼» ÇÞ‚ê ÆüÖêÖÖ ´Öã—Öê ˆŸÖ−ÖÖ Æüß †“”ûÖ »ÖÖêÖÖ…
ŒÞ‚¡Þ‹Ú ¥Œßšßá¡»»Þ
«¡ß¡ì : á™á¡ ™ ŒÚ¡ì £‘Þ
á«¡»»Þ ‹Þ¬ß ª‹Þ¦ ”Þá¥
£Úê á™Þá™ áǤ©Þ ‹¥ß¡ß»»Þ ™Ú
á£Þ ª«ß™ ßˤý Þªß¡Ú»»Þ
ªÞ¾»á¥ ¨à™ áÇÞÇ©Þ‹ £œî
Þ˜ß¡Ú»»Þ »áŸ»¥ß¬Þ á¡á¦ š˜ØÞ
¬Þß¡»»Þ
¥£Ú : á£Þá™ ™ š˜ØÞ Çª³»»Þ á¤á™
š˜ØÞ á«¡ á£Þá™ áªá™ ¢¬
¬Þß¡»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
Þ–Íß ÖÖ›Íüß
¨Ú˜ß¡Þ‹Ú ÃÖã−Ö−ÖêúÖê
Þ«Üê×ß “ÖÖÆüŸÖÖ ÆæÑü ü
á£Þá™ ´Öã—Öê
¡«Ü™ –¥ ²ÖÆãüŸÖ ›ü¸ü
á£Þ Çތᥠ´Öê¸êü ¯ÖÖÃÖË
¡–Í ™Þ¬ß‹Þ ²Ö›Íüß ŸÖÖ׻֍úÖ
œàᥠœàᥠ¬Ö߸êü-¬Ö߸êü
¬Þ “Ö»ÖÖ−ÖÖ
á‹á™ á‘ޥᥠ׍úŸÖ−Öß •ÖÌÖê¸ü ÃÖê
¢ß–Í ³Öß›Íü
152 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

›ÚÔí”˜Þ ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ
¨Ú˜ßšß¡Ú ÃÖã−ÖÖ ÆüÖêÖÖ
¡ßÇ¥à™ ›ß¥Ú ×¾Ö¯Ö¸üßŸÖ ×¤ü¿ÖÖ†Öë ÃÖê
£Ú«Þê £Ú«ßê †Ö´Ö−Öê-ÃÖÖ´Ö−Öê (†Ö¯ÖÃÖ ´Öë)
œ‹ÕÞ ™üŒú¸ü
›ß' ‘˜ ¤üÖê †Ö¤ü´Öß
¡¤ýªÕ á¬Þ‹ ¯ÖÏÖîœÍü †Ö¤ü´Öß
á×Þ” Çß¬Þ ”ûÖê™üÖ ²Ö““ÖÖ
¥‹Ø Öæ−Ö
¡«ßšß¡ ²ÖÆüÖ ÆüÖêÖÖ
ÇñœÞ ¯ÖϬÖÖ−Ö
‹Þ¥˜ úÖ¸üÖ
á¬Þ‹ ªäŒîÞ »ÖÖêúÃÖӏµÖÖ/•Ö−ÖÃÖӏµÖÖ
£‘Þá«¡ †Ö−ÖÓ¤ü ÆüÖêÖÖ/´Ö•ÖÌÖ †Ö‹ÖÖ
ª‹Þ¦ ”ÞᥠÃÖã²ÖÆü −ÖÖî ²Ö•Öê
áǤ©Þ ‹¥ßšß¡ß ‡ÓŸÖ•ÖÖ¸ü úºÑþÖÖ
š˜ØÞ ¬Þß¡ ÃÖ¤üá »ÖÖêÖß
á£Þ ª«ß™ ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö

†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1. ™Ú ™ ¥Þ‘£«¬ ×‹á¥ ›ÚÔí”˜Þ ‹šÞ ¨Ú˜ß šß¡Ú»Þ
2. ¡«Ü™ á¬Þ‹ ™ £¥ßšßá¡»?
3. Þ«Þ ! á‹á™ ¥‹Ø á¡Þ«ßšß¡»»Þ
4. á£Þ ÇÞ‚ê áÞá” ‘îÞá‹” Þ˜ßšß¡Ú»»Þ
{ÉÉ`ö 11 153

5. £Úê ¢Þ„‘¼Ú» áŸ»Þì ‹¥ß ‹«ßšß¡ß»»Þ


6. ªÞ¾»á¥ ¨à™ áÇÞÇ©Þ‹ £œî ᝂšß¡Ú»»Þ
7. Þ‘ß‹Þ¬ß ¥ÞªØÞᥠá¤á™ ¢ß–Í á«„×ß áªá™ ›ÚÔí”˜Þ Ô”Ú×ß»»Þ
8. Þ£¥ ‘ªäŒîÞ á¤á™ ¡—Íß¡ áªá™ ª£ªîÞ £œî ¡—Íß¡»»Þ
9. Þ£‹Ú ¥¤©Þ ‹¥ß¡Þ ¡ßÇ©¤ýᥠÞᣠá¤á™ ¢Þ¡ß¡Þ áªá™ «ßê ¢¬ á«¡»»Þ
II. ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
1) ¡«Ü™ á¬Þ‹ ™ £¥ßšßá¡»Þ 2) á‹á™ ¥‹Ø ¡«ßšß¡»»Þ
¡Ú—ÍÞ ÇÞ˜ß
ªÐÂà á¬Þ‹ ¥¾»
¡ßᛨà ᙬ
£˜ßÇ© ›Úœ
Çß¬Þ ¥ª
3) á£Þ ÇÞ‚ê áÞá” ‘îÞá‹” 4) £Úê ¢Þ„‘¼Ú» ៻ޝᥠ‹«ßšß¡ß»Þ
Þ˜ßšß¡Ú»Þ £Þ'¼Ú»
¨Þ— ¡ÞÇÞ¼Ú»
Íà ¡–Í ¢Þ‚¼Ú»
ªÞ¥ì¼Ú»
ÔÞÔ¥Þ Ÿß»ª¥ì¼Ú»
á‹Þ”í
ªÞ”í
«Þ¥
154 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

5) £Úê ™á™ áǤ©Þ ‹¥ßšß¡ß»»Þ


‹¬£ ᛂšß¡ß»»Þ
Þ¦ß ᛂšß¡ß»»Þ
¢¬ ÇÞ‚šß¡ß»»Þ
Ç ‹«ßšß¡ß»»Þ
ß•ß ᛂšß¡ß»»Þ

III. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ úÖ ÃÖÆüß Ã£ÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ
×¾ÖßÖÖ¸ü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ™Ú ™ ¨Ú˜ßšß¡Ú»»Þ (›ÚÔí”˜Þ ‹šÞ, ¥Þ‘£«¬ ×‹á¥)
™Ú ™ ¥Þ‘£«¬ ×‹á¥ ›ÚÔí”˜Þ ‹šÞ ¨Ú˜ßšß¡Ú»»Þ
1. ™Ú ™ Çß‚šß¡Ú»»Þ (Þ', ÞªÞ£á¥ )
2. ™Ú ™ ‘Þ˜ßšß¡Ú»Þ (ÇÛ‘Þá«¡Þ ‹šÞ, Þ£ Ôá¥)
3. ™Ú ™ ‹«ßšß¡Ú»Þ (Þ”‹ á«¡Þ ‹šÞ, ‹á¬‘á¥)
4. ™Ú ™ ᬌߚߡڻ»Þ (ß«Þ¥à‹Þ Ç™ñß‹Þá¥, ™Þ‘£«¬ ‹šÞ)
5. ™Ú ™ Ç—Íßšß¡Ú»»Þ (ªà™Þ¼» ‹šÞ, ¥Þ£Þ¤ý˜á¥)
IV. úÖꚍú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö¾¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úו֋…
(1) (៻¥ß¬Þ, ›ÚÔ픘Þ, á‘Þ¥á¥, áÇÞÇ©Þ‹, ªÞ¾»á¥)
1. Þá¥ ¡ªì”Þ á‹á™ ____ ÞªÚ×ß á›Œß¬Ú»»Þ
2. ‹Þ«Þ ª«ß™ ____ á«¬Þ ?
3. ™Ú ¡ß á£Þ ____ Þ¬»Þ»»Þ
4. ¥Þ™ßᥠ____ á¡á¦ š˜ØÞ ¬Þß¡»»Þ
5. ªÞ¾»á¥ ¨à™ ____ ᝂšß¡Ú»»Þ
(2) (ªÞá¾» ªÞá¾», ªÞá¾», ªÞ¾», ªÞ¾»á¥, ªÞ¾»)
1. £Úê á™Þ ____ ¤ß¡ß»»Þ
2. Þᣠ____ á«Þ‚ ‹”‹ ¤ß¡Þ»»Þ
3. «¡ß¡ì á™Þ ªÞ«ß™î ¡«ß”Þ ____ Þ˜ßšß¡Ú»»Þ
{ÉÉ`ö 11 155

4. ¥Þየ ¥á£¨¥ ª¡Ú•Þ¥Ú ¢¬ ____»»Þ


5. ¡‘Þ¥¥Ú _____ Þªß¡»»Þ
V. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯Ö׸ü¾ÖŸÖÔ−Ö úßו֋…
(1) ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ™Ú ›ÚÔí”˜Þ ‹šÞ ¨Ú˜ßšß¡Ú»»Þ
™Ú ›ÚÔí”˜Þ ‹šÞ ¨Ú˜ß¡Ú»»Þ
1. ™Ú ‘÷Þš¼» ‹šÞ á¬Œßšß¡Ú »»Þ
2. ™Úᣠ¡Þ«ÞÔ¥ ‹šÞ ‘ޘߚߡ»»Þ
3. ™ÚᣣÞᝠ¡Ç©íÞ ‹šÞ ¨Ú˜ßšß¡»Þ
4. Þǘ ªßá£Þ ‹šÞ ‹«ßšßá¡»Þ
5. Þǘ£Þᝠ¥Þ£¼» ‹šÞ Ç—Íßšßá¡»»Þ»
(2) ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ᪠¬ß¾»¥Þ‘ £³ß¥ ᛌߚßá¡»»Þ
᪠¬ß¾»¥Þ‘ £³ß¥ ᛌߚßᬻ»Þ
1. ¥à™Þ ¥‘ᥠáÇÞ–Í Çß•Þ ŒÞ‚šß¡»»Þ
2. Þǘ ™Þ‘£«¬ ᛌߚßá¡»»Þ
3. ™Úᣠ„ǝîÞª‹Þ¥ áÞÇàÞš £«ÞØß¼» ¡ßÇ©¤ýᥠ¨Ú˜ßšß¡»»Þ
4. ᪣ÞᝠŠ–ÍߨÞᥠß¬ß‹Þ «ò› ᛌߚßá¡»»Þ
5. Çß¬Þ”ß á‹á™á¡¦Ú ‹Þ³ßšß¡»»Þ
VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öã¸êü úßו֋ …
1. ™Ú ‹Þ¬ß ‹”‹ ____»»Þ (¤Þ‚šß¡, ¤Þ‚šß¡Ú)
2. £Úê ™Ú£ Ôᥠǫ°ß ____»»Þ (šß¡Ú, šß¡ß)
3. á‹á™ ¥‹Ø ____»»Þ (á¡Þ«ßšß¡Ú, á¡Þ«ßšß¡)
4. ™Úᣠá£Þ ¡«ß ªÞ¾»á¥ ____»»Þ (ᝂšß¡ß, ᝂšß¡)
5. £Úê á™Þá™ áǤ©Þ ____»»Þ (‹¥ßšß¡ß, ‹¥ßšß¡)
VII. 'ú' ×¾Ö³ÖÖÖ êú †Öê×›Íü†Ö ¾ÖÖŒµÖÖÓ¿ÖÖë úÖ 'Ö' ×¾Ö³ÖÖÖ êú ØÆü¤üß ¾ÖÖŒµÖÖÓ¿ÖÖë ÃÖê ÃÖÆüß ¯ÖύúÖ¸ü ×´Ö»ÖÖ−Ö
úßו֋…
'ú' 'Ö'
156 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

á¬ŒÚšß¬Þ ÖÖ ¸üÆüÖ £ÖÖ…


áŒ¦ßšß¬Þ ¤êüÖÖ ÆüÖêÖÖ…
Çß„šß¡ Öê»ÖÖ £ÖÖ…
ŒÞ„šß¬Þ ¯Öœü ¸üÆüÖ Æîü…
¨Ú˜ß×ß ×»ÖÖ ¸üÆüÖ £ÖÖ…
ᛌښߡ ÃÖã−ÖÖ Æîü…
Ǘځ×ß ¯Öß ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ…
VIII. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë ¤üß Ö‡Ô ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ÃÖÆüß ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü
úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ¡ßÞᥠá‹á™ ŸÚ»¬ ____»»Þ (ŸÚ»”ß¡Þ)
¡ßÞᥠá‹á™ ŸÚ»¬ ŸÚ»”ߐ×ß»»Þ
1. ŸÚ»¬¥ ª¡Ú ÇÞŒÚ–Þ ____»»Þ (ᣬߡÞ)
2. ™Úᣠ£á™ Ç ¡«ß ____»»Þ (ᛡÞ)
3. ¥£Þ Š–ÍßÞ ªßá£Þ ____»»Þ (ᛌߡÞ)
4. á¡Þ„ Þê¥Ú ____»»Þ (៻¥ß¡Þ)
5. á›¡à ƒá¥ ¡îÞ ____»»Þ (Þªß¡Þ)
IX. ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. á¤á™ ‹•ß ǥߨñ£ ‹¥ß¡Þ ____ ¢¬ Ÿ»¦ ÇÞ‚¡Þ»»Þ
2. ᪂ ±í‹à ____ ¢¬ Þß¡, áªá™ Çñ¨äªÞ á¬Þ‹¼»•Þ¥Ú ÇÞ‚¡»»Þ
3. Þ£‹Ú á¤á™ ”¼»Þ ____, áªá™ ¡îÞ¼»¥Ú ᝡ޻»Þ
4. Þ‘ß ¡ßÞᥠá¤á™ ŸÚ»¬ ____, áªá™ Ÿ»Ú¬ ¨ñà‘÷Þš¼Ú» ÇÛ‘Þ ‹¥ß¡Þ
ÇÞ‚ê ᛂ×Ü»»Þ
5. ¬ß¾»¥Þ‘ £³ß¥á¥ Þ‘ß ¡«Ü™ ¢ß–Í ____»»Þ
6. £Úê á£Þ ªÞ¢Þ‚‹Ú ____ ¢¬ÇÞˆ ᪠£œî á£Þá™ _____ ¢¬ÇÞˆ»»Þ

¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹


{ÉÉ`ö 11 157

¢Þ¥™¥ ‘ªäŒîÞ
³ÖÖ¸üŸÖ¸ü •Ö−ÖÃÖӏµÖÖ
¢Þ¥™ ¡ß²Þ ˆ¡ä Çñ¤Ú‹Øß ¡ß›îÞ á¤©™ñᥠˆ‹ ÞÚÞ ᛨ á«Þ‚šßá¬
£œî ‘ªäŒîÞ ¡ï·©ß ˆ«Þ¥ ª£ï·©ß ǚᥠÇñœÞ Ø¥Þ¤ý á«Þ‚ ᛌÞᛂ×ß»»Þ
á«™Ú‹ ‘ªäŒîÞ ¡ï·©ß‹Ú á¥Þ‹ß¡Þ ˆ¤Þˆ ª£ý¡Ç¥ á«¬Þ Þ«ßê»»Þ ß‹”á¥
á¤Þ‘Þ ‹£ß¨¥¼» ‘ªäŒîÞ ¡ßá¨Ç©²¼» ›óÞ¥Þ ˆ ªÉÂ‹ç™ ˆ‹ Ú¥Ú™óÇÛ˜Ùí
¥ßáÇÞ”í Çñ‹Þ¨ ÇÞ‚×ß»»Þ ¤Þ«Þ Çñ˜ßœÞ á¤Þî»»Þ ˆšßᥠ›¨íÞ¤Þ‚×ß á¤, ¢Þ¥™¥
‘ªäŒîÞ ¨á« á‹Þ”ß¥Ú „·©óí»»Þ ˆ«Þ ¢Þ¥™ ¢¦ß ¡ß‹Þ¨¨à¦ ¥ÞÌòÂÇÞ‚ê ßËß™á¥
ˆ‹ ª™‹í ÔÆß»»Þ ¢Þ¥™ ¡Ç©íᥠ‘Þ™à¤ý ‘ªäŒîÞ ß¤ýÐ˜ á¤Þ‘Þ ‹Þ¤íî‹Þ¥à
á«„×ß Š ˆ«Þ‹Ú ‹Þ¤íî‹Þ¥à ‹¥ß¡Þᥠ¢Þ¥™ Çïšß¡àᥠÇñš£ ª×ޝ œß‹Þ¥
‹¥ß×ß»»Þ 1952 £ªß«Þᥠˆ«ß à™ß Þ¥£ý á«Þ‚šß¬Þ»»Þ ˆ«Þ ¢ß™á¥ ›àÔí 47
¡Ç©í ™ß¡Þ«ß™ á«Þ‚¤Þ‚šßᬠ£œî ÇÛ˜Ùí ‘ªäŒîÞ ß¤ýÐ˜ ¡ßŸ»¦ á«Þ‚×ß»»Þ
Çñ™ß¡Ç©í ‘ªäŒîÞ ¡ï·©ß ÇÞ„×ß»»Þ ˆÇ¥ß ¡ï·©ß ÇނᬠÞ„ á‹á™ ›¨´ß Çá¥
ÇñÞ¤ý 2050 £ªß«Þ ᡦ‹Ú ˆ«Þ ¡±í£Þ Çïšß¡à¥ ª¡Ú•Þ¥Ú á¡¨à ‘ªäŒîÞ
¡ß¨ßÌ ¥ÞÌòÂ¥ ª×ޝ œß‹Þ¥ ‹¥ßšß¡Þ àì‹Ú ”Çߤߡ»»Þ ¡ß¨óᥠ‘ªäŒîÞ 3 Ú˜
¡ï·©ß ÇÞ‚¬Þ á¡á¦ á‹¡¦ ¢Þ¥™á¥ ˆ«Þ 5 Ú˜ ¡ï·©ß ÇÞ‚×ß»»Þ
¢Þ¥™á¥ ‘ªäŒîÞ ¡—Íß¡Þ ªá¾» ªá¾» ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥¥ ª£ªîޣޝ
¡—ÍߤނšÞˆ»»Þ á¤£ß™ß á¡‹Þ¥ ª£ªîÞ, ¢Þ¡ Þ”, £Þ¥Çß”ì, ›¾»Þ «¾»Þ£Þ
Þ„ Ç¥ßᡨ Çñ›ÛÇ©˜ ¡—Íߐެߐ×ß áª£ß™ß ¥Þ‘î ¥Þ‘î ¢ß™á¥ Ô£ÞáÔÞ” ¤Ú·©¥
ªÛ™ñÇÞ™ £œî á«Þ‚šÞˆ»»Þ ‘ªäŒîÞ ¡ßáªÓÂÞ¥˜¥Ú £Ú‹ØßÇÞ‚¡Þ ÇÞ‚ê ¡ß¢ß÷ ¥Þ‘î¥
ª¥‹Þ¥ ¡«Ü™ ‹•ß ǥߨñ£ ‹¥Ú×Øß»»Þ ‹ßØÜ á¬Þ‹£Þ¼» ™¥Ÿ»¥Ú á¤á™ ǥߨñ£
á«¡Þ ›¥‹Þ¥ áªá™ á«„Þ«ßê»»Þ ¤›ß ˆ«ß ǥߪ×ß™ß ¨™Þµà ¨™Þµà œ¥ß Þá¬
á™á¡ ‘à¡‘™¥ ¡ßÞ¨ á«Þ‚¤ß¡»»Þ
ª¥‹Þ¥ ñޜߋޥ ¢ß±ßᥠ‘ªäŒîÞ ß¤ýÐ˜ ‹¥ØÜ»»Þ ˆ«ß ¬¤©î «Þª¬
›ßá¥ šß¡Þ £ÚŒî Çñ™ß¡´‹ ªá™™Þ¥ ¢Þ¡‹Ú ›Û᥂ ¥ŒØÜ á™ì ᝖ÍߍږÍ
‹«Ü˜à‹Ú Þ¬ß¤ß¡»»Þ ¡ß‹Þ¨¨à¦ ¥ÞÌò ¢Þ¥™ ‘ªäŒîÞ ¢Þ¥á¥ 'áÞ›¥Þ á‹Þá–Í
á¤á™ £Þá–Í áªá™' à™ßá¥ áª«ß ¡ß‹Þ¨¨à¦ ¡ª×Þᥠ«ßê ¥«ß¡»»Þ ¡ß‹¨ß™
á«¡Þ Þ¨Þ ªóÇ÷ᥠ¥«ß¤ß¡»»Þ ˆ£ß™ß áÞ”ß‹ ÇᥠáÞ”߈ Ç°¡ÞÇ©ç‹ á¤Þ‘Þ
158 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¤Þ„šß¡ ‹ßØÜ á¤Þ‘Þ¥ ªÚŸ»¦ ‘ªäŒîÞ ¡ï·©ß á¤Þê Ú á›¨¥ ªÞœÞ¥˜ Þ¥ß‹
ÇÞ‚¡Þ¥Ú ¡äß™ á«„šßá¡»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
‘ªäŒîÞ •Ö−ÖÃÖӏµÖÖ
¡ß²Þ ×¾Ö–ÖÖ−Ö
Çñ¤Ú‹Øß ¡ß›îÞ ¯ÖϵÖãÛŒŸÖ ײ֪Ö
ÞÚÞ ᛨ †ÖÖê ¸üÆü−Öê¾ÖÖ»ÖÖ ¤êü¿Ö
ª£ï·©ß ǚᥠÃÖ´Öéרü úß ¯Ö£Ö´Öë
ÇñœÞ Ø¥Þ¤ý ¯ÖϬÖÖ−Ö ²ÖÖ¬ÖÖ
á«™Ú‹ß •µÖÖ¤üÖ
Íá¥Þ‹ß¡Þ ¸üÖêú−ÖÖ
á¤Þ‘Þ ‹£ß¨ µÖÖê•Ö−ÖÖ ú×´Ö¿Ö−Ö
¡ßá¨Ç©² ×¾Ö¿ÖêÂÖ–Ö
Ú¥Ú™óÇÛ˜Ùí ¥ßáÇÞ”í ´ÖÆüŸ¾Ö¯ÖæÖÔ ×¸ü¯ÖÖê™Ôü
Çñ˜ßœÞ á¤Þî ¬µÖÖ−Ö ¤êü−Öê µÖÖꐵÖ
›¨íÞ¤Þ‚×ß ¤üÙ¿ÖŸÖ Æãü†Ö Æîü
ÞÞ£à †Ö−Öê¾ÖÖ»ÖÖ
„·©óí ‰ú¨ÔËü, ‰ú¯Ö¸ü
Ç«äß¤ß¡ ¯ÖÆãÑü“ÖêÖß
¡ß‹Þ¨¨à¦ ¥ÞÌò ׾֍úÖÃÖ¿Öᯙ ¸üÖ™Òü
ª™‹í ÔÆß Ã֟֍Ôú ‘ÖÓ™üÖ
ß¤ýÐ˜ ×−ÖµÖӡ֝Ö
‹Þ¤íî‹Þ¥à úÖµÖԍúÖ¸ß
à™ß ×−ÖµÖ´ÖÖ¾Ö»Öß
{ÉÉ`ö 11 159

™ß¡Þ«ß™ á«Þ‚¤Þ‚šßᬠ“Ö»ÖÖ ÖµÖÖ


›¨´ß Çᥠ¤ü¿ÖÖÛ²¤ü êú ¾ÖÖ¤ü
á¡‹Þ¥ ª£ªîÞ ²Öê¸üÖê•ÖÖÖ¸üß ÃÖ´ÖõÖÖ
¢Þ¡ ” †³ÖÖ¾Ö †−ÖÖ™ü−Ö
£Þ¥Çß” ´ÖÖ¸Ëüׯ֙ü
›äÞ «äÞ£Þ ¤ÓüÖÖ ÆÓüÖÖ´ÖÖ
Ç¥ßᡨ Çñ›ÛÇ©˜ ¯Ö׸ü¾Öê¿Ö ¯ÖϤæüÂ֝Ö
¥Þ‘î ¥Þ‘î ¢ß™á¥ ¸üÖ•µÖ ¸üÖ•µÖ êú ²Öß“Ö ´Öë
ᛨ ᛨ ¢ß™á¥ ¤êü¿Ö ¤êü¿Ö êú ²Öß“Ö ´Öë
Ô£ÞáÔÞ” ¤Ú·© ‘Ö´ÖÖÃÖ−Ö »Ö›ÍüÖ‡Ô
ªÛ™ñÇÞ™ ÃÖæ¡Ö¯ÖÖŸÖ
¡ßáªÓÂÞ¥˜ ×¾ÖñúÖê™ü−Ö
£Ú‹Øß ÇÞ‚¡Þ ÇÞ‚ê ´ÖãÛŒŸÖ ¯ÖÖ−Öê êú ×»Ö‹
á¤á™ ǥߨñ£ ו֟Ö−Öß ´ÖêÆü−ÖŸÖ
áªá™ á«„Þ«ßê ˆŸÖ−ÖÖ −ÖÆüà ÆüÖêŸÖß
ǥߪ×ß™ß ¯Ö׸üÛãÖןÖ
¨™Þµà ¿ÖŸÖÖÛ²¤ü
‘à¡‘™ •Ö߾֕֐֟Ö
¡ßÞ¨ ×¾Ö−ÖÖ¿Ö

†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë êú ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. ¢Þ¥™¥ ª£ï·©ß ǚᥠ‹'˜ ÇñœÞ Ø¥Þ¤ý á«Þ‚ ᛌÞᛂ×ß ?
2. á¤Þ‘Þ ‹£ß¨¥¼» ‘ªäŒîÞ ¡ßá¨Ç©² ›óÞ¥Þ ‹ß Çñ‹Þ¥ ¥ßáÇÞ”í Çñ‹Þ¨
ÇÞ‚×ß?
3. ‹Þ«ÞÇÞ‚ê ª™‹í ÔÆßÂ¥ ªÛÞ ›ßÞ¤Þ‚×ß ?
160 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

3. ¢Þ¥™ Çïšß¡àᥠ‹'˜ ÇÞ‚ê Çñš£ ª×ޝ œß‹Þ¥ ‹¥ß×ß ?


4. Çñ™ß¡Ç©í á‹á™ «Þ¥á¥ ‘ªäŒîÞ ¡ï·©ß ÇÞ„×ß ?
5. ‹ßÇ¥ß ¢Þ¡á¥ ‘à¡‘™¥ ¡ßÞ¨ á«Þ‚¤ß¡ ?
6. ¡ß‹Þ¨¨à¦ ¥ÞÌò ¢Þ¥™ á‹„ê à™ßá¥ áª«ß ¡ß‹Þ¨¨à¦ ¡ª×Þᥠ«ßê
¥«ß¤ß¡ ?
II. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏŸµÖêú ¿Ö²¤üÖë ŸÖ£ÖÖ ¾ÖÖŒµÖÖÓ¿ÖÖêÓ êú ÃÖ´ÖæÆü úÖê ÃÖÆüß Îú´Ö ´Öë
¸üÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1. ᛌÞᛂ×ß, Çšá¥, ÇñœÞ Ø¥Þ¤ý, á«Þ‚, ª£ï·©ß Çšá¥, ‘ªäŒîÞ
¡ï·©ß, ˆ«Þ¥, ÞÚÞ ᛨ á«Þ‚šßᬠ£œî, ¡ß²Þ ˆ¡ä, ᤩ™ñᥠˆ‹,
Çñ¤Ú‹Øß ¡ß›îÞ, ¢Þ¥™»»
2. à‹Ú ”Çߤߡ, ˆ«Þ ¡±í£Þ, 2050 £ªß«Þ ᡦ‹Ú, ¥ÞÌòÂ¥ ª×ޝ,
Çïšß¡à¥ ª¡Ú•Þ¥Ú ᡨà, ‘ªäŒîÞ ¡ß¨ßÌÂ, œß‹Þ¥ ‹¥ß¡»»
3. Ç¥ßᡨ Çñ›ÛÇ©˜ ‚™îÞ›ß, ¤Ú·©¥ ªÛ™ñÇÞ™ á«Þ‚šÞˆ, á¤£ß™ß á¡‹Þ¥
ª£ªîÞ, ¢Þ¡ ”, £Þ¥ìÇß”ì, ›äÞ Þ„, ¥Þ‘î ¥Þ‘î ¢ß™á¥
Ô£ÞáÔÞ”, ᪣ߙ߻»
4. ‘à¡‘™¥, á™á¡, ¨™Þµà ¨™Þµà œ¥ß, ¡ßÞ¨ á«Þ‚¤ß¡, ˆ«ß ǥߪ×ß™ß,
Þá¬, ¤›ß»»
5. ¢Þ¥™, ‘ªäŒîÞ, ¡ß‹Þ¨¨à¦ ¥ÞÌòÂ, à™ßá¥, áª«ß ¡ß‹Þ¨¨à¦, ¢Þ¥á¥,
áÞ›¥Þ á‹Þá–Í á¤á™ £Þá–Í áªá™, ¡ª×Þᥠ«ßê ¥«ß¡»»
III. ×ÆüÓ¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
Þǘ£ÞᝠÑ ¡«Ü™ ‘ޘߚßá¡, ¤Þ«Þ Ôá” ™Þ«Þ Ô”˜Þ»»Þ ᤄê Ô”˜Þ
›Ú·í¨Þ Þᘠ™Þ«Þ ›ÚÔ픘޻»Þ áÞ”߈ ‚ ¡«ß¤Þ„×ß»»Þ ¡«Ü™ ¡Ç©íÞ á«¬Þ»»Þ ¡´
¢Þ¾ß»¬Þ», Ô¥ ¢Þ¾ß»¬Þ»»Þ á¬Þ‹ £á¬»»Þ Þ‚ áÞ¥Ú £á¬»»Þ Ÿ»ª¬ Ì ᫬޻»Þ
ˆª¡Ú á«„×ß ›ÚÔ픘޻»Þ
¥ÞªØÞᥠÞ–Íß £”¥ ¤Þ„×ß»»Þ áÞ”߈ Þ–Íß ªÞ£Þ¥Ú ÞªÚ×ß»»Þ £Ú«Þê£Ú«ßê œ‹ÕÞ
᫬޻»Þ á¬Þ‹ £á¬»»Þ ˆ«Þ ›ÚÔ픘޻»Þ ¥ÞªØÞᥠÞ–Íߤބ×ß»»Þ ¥ÞªØÞ ‹–Íᥠá¬Þ‹
¡ªß×Øß»»Þ ˜Þ¤ý™ á«Þ‚ Þ–Íß „Ç¥‹Ú —Íߍ¬Þ»»Þ á¬Þ‹ £á¬»»Þ ˆ«Þ £œî
{ÉÉ`ö 11 161

›ÚÔ픘޻»Þ
ÇÞ«Þ–Íß ¥ÞªØÞ ™ßÞ¥ß á«„ß»»»»Þ „Ç¥Ú ÇÞ«Þ–Í œªß¬Þ»»Þ ¥ÞªØÞᥠ‹Þ£
‹¥Úšß¡Þ á¬Þ‹ áÇÞ™ß á«Þ‚á¬»»Þ Œ˜ßᥠ‹Þ£ á«„šß¡ Þ «•Þ™ì ¡«Ü™ á‘Þ¥á¥
ÇÞ˜ß ¡Þ«Þ¥ß¬Þ»»Þ á¬Þá‹ ‹¡Þ” ¡³ ‹¥ß ¥«ßᬻ»Þ ™ÞÇᥠ›Úí´ ¡ÞΠ¡Þ«Þ¥ß¬Þ
á¬Þ‹ £¥ßá¬»»Þ ˆ«Þ £œî ›ÚÔ픘޻»Þ
¥ÞªØÞᥠá¬Þ‹ ¤Þ„šßᬻ»Þ á£Ô áÔÞá–Í‚šß¬Þ»»Þ ’–Í á™ÞŸ»Þ ᫬޻»Þ ×
Ç–Íß á¬Þ‹ £á¬»»Þ Ô–ÍÔ–Íß –͐–Íßᥠá¬Þ‹ £á¬»»Þ ‹ÚÞÇš¥ £Þ–Íᥠá¬Þ‹
£á¬»»Þ ˆª¡Ú ›ÚÔ픘޻»Þ
Þ„ ¡ß ¨Ú˜ßšßá¡, ¢Þ¡ß šß¡Þ Ô”˜Þ ›ÚÔ픘޻»Þ ª£Ú›ñᥠá¬Þ‹
ÞáœÞ„×Øß»»Þ «ª ŒÚªßᥠÇÞ˜ß áŸ»ÞÇ–ÍÞ áŸ»ÞÇ–Íß á«„×Øß»»Þ «•Þ™ì ™á¦ ™á¦
ªÚ ¡›¦ß¬Þ»»Þ ‘ᘠá¬Þ‹ ªÚá¥ ”Þ˜ßá«Þ‚ ¢ß™¥‹Ú Þ¬ß¬Þ»»Þ á‹«ß ˆÇ¥ß
á«¡ ¢Þ¡ß šßᬻ»Þ ˆ«Þ ›ÚÔ픘޻»Þ Þǘ£Þᝠˆá¡ Œ¡¥‹Þ‘ᥠÚÞ£ß
¡ßÇ©¤ýᥠǗÍßšßá¡»»Þ ™ ¨á« ¡Ç©í ¢ßᙥ ¢Þ¥™ „NjۦᥠÚÞ£ß á«Þ‚šß¬Þ»»Þ
«•Þ™ì ᛌލ¬Þ ª£Ú›ñ Çá×‚ Çá×‚ ¤Þ„×ß»»Þ £Þ×£Þᝠ¨ÚŒß¬Þᥠá–Í„ê×Øß»»Þ
ᤄê£Þᝠ‹'˜ á«„×ß á›Œß¡Þ‹Ú á¬ ‹ß£óÞ £Þ× œ¥ß¡Þ‹Ú á¬, ᪣Þá
dz¥ŸÚ»” „®¥ ÇÞ˜ß ÞÇᥠ£¥ßá¬»»Þ ‹Û¦á¥ ¡«Ü Ô¥›óÞ¥ ¢Þ¾ß»¬Þ»»Þ «‘Þ¥
«‘Þ¥ á¬Þ‹ £á¬»»Þ ˆª¡Ú ™ ›ÚÔ픘޻»Þ
ª¡Ú ›ÚÔ픘Þᥠᤠá¬Þ‹ £¥Øß, ™Þ Úá«ê, ᤄê£Þᝠ¡°ßá¬
᪣Þᝠ¤©£ á«Þ‚á¬»»Þ ‹Þ«Þ¥ ¡ÞÇ £Þ' £¥ß×Øß ™ ‹Þ«Þ¥ ¢Þ‚¢„˜à
£¥ß×Øß»»Þ ‹Þ«Þ¥ Çځ ’߁ £¥ß×Øß»»Þ ‹Þ«Þ¥ Ô¥›óÞ¥ ¢Þ¾ß»×ß™ ‹Þ«Þ¥ ‘࡝
¤Þǝ¥ ªÞœ Þ¬ß¤Þ‚×ß»»Þ ›ÚÔí”˜Þ ›ÚŒ‹Ì Þᘻ»Þ
IV. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …
µÖÆü ÖӐÖÖ −Ö¤üß Æîü… ŸÖã´Ö−Öê ŸÖÖê ÖӐÖÖ −Ö¤üß ¤êüÖß ÆüÖêÖß… −Ö¤üß êú ׍ú−ÖÖ¸êü úÖ»Öß êú ´ÖÓפüü¸ü ´Öë
¯Öæ•ÖÖ ÆüÖêÖß… †Ö•Öú»Ö ÖӐÖÖ −Ö¤üß úÖ •Ö»Ö ÖÓ¤üÖ ÆüÖêŸÖÖ •ÖÖ ¸üÆüÖ Æîü… †²Ö ŸÖã´Ö ú»Öú¢ÖÖ •ÖÖ†Öê…
¯Ö¿Öã†Öë úß »ÖÖ¿ÖêÓ ¯Ö›Íüß ÆüÖëÖß… µÖÆü ×ÃÖ±Ôú µÖÆüÖÑ úß ²ÖÖŸÖ −ÖÆüà Æîü… ×Æü´ÖÖ»ÖµÖ ÃÖê ÖӐÖÖ úÖ ˆŸÃÖ¾Ö ÆüÖêŸÖÖ
Æîü… ¯Ö¾ÖÔŸÖ ¯ÖϤêü¿ÖÖë ´Öë ÖӐÖÖ ¯Ö×¾Ö¡Ö ¸üÆüŸÖß Æîü… ÖÖѾÖÖë ŸÖ£ÖÖ −֐ָüÖë ´Öë ¯ÖÆãÑü“ÖŸÖß Æîü ŸÖÖê ¾ÖÆü †¯Ö×¾Ö¡Ö ÆüÖê •ÖÖŸÖß
Æîü… »ÖÖêÖ Æüß ˆÃÖ úÖ úÖ¸üÖ ÆüÖêŸÖê Æïü… ÖÓ¤üß “Öß•ÖÌë ˆÃÖ êú ¯ÖÖ−Öß ´Öë ±ëúúŸÖê Æïü… ³ÖÖ¸üŸÖ úß ÃÖ²Ö −ÖפüµÖÖë
úß ÆüÖ»ÖŸÖ µÖÆüß Æîü…
»ÖÖ¿Öë - £ï™á›«» (´ÖéŸÖ¤êüÆü)
162 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

V. ‹ú ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ ÃÖê ׍úÃÖß úÖê †Ö¯Ö −Öê ²Ö“ÖÖµÖÖ, ˆÃÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ‹ú ”ûÖê™üÖ †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ×−Ö´−Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü…
1. Þ«Þ á‹á™ ¥‹Ø ¡«ßšß¡ ? †ÖÆüÖ ü! ׍úŸÖ−ÖÖ Öæ−Ö ²ÖÆüÖÆüÖêÖÖ…
†ÖÆüÖ ! êúŸÖê ¸üŒŸÖ ²Ö×Æü×£Ö²Ö ?
2. ™Ú ™ ¥Þ‘£«¬ ×‹¥ ›ÚÔí”˜Þ ‹šÞ ŸÖã −Öê ŸÖÖê ¸üÖ•Ö´ÖÆü»Ö “ÖÖïú úß
¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ
¨ß˜ßšß¡Ú»»Þ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ÃÖã−ÖÖ ÆüÖêÖÖ…
ŸÖã ŸÖ ¸üÖ•Ö´ÖÆü»Ö ”ûú¸ü ¤ãü‘ÖÔ™üÖÖ ú£ÖÖ
¿ÖãםÖ×£Ö²Öã…
3. á¬Þ‹£Þᝠ¡ß ¡«Ü™ Œ˜ØßÞ ŒÞ¡¥Þ ²ÖÆãüŸÖ ÃÖê »ÖÖêÖ •Öִ̏Öß ³Öß Æãü‹ ÆüÖêÓ Öê…
á«Þ‚šßá¡»»Þ
»ÖÖêú´ÖÖ−Öê ×²Ö ²ÖÆãüŸÖ ÖÓÛ›Íü†Ö ÖÖ²Ö¸üÖ
ÆüÖê‡×£Ö¾Öê…
4. áªá™á¡á¦ £Úê ¢Þ„‘¼Ú» ៻ޝìᥠŸÖ²Ö ŸÖú ´Öï ³ÖÖ³Öß úÖê ±úÖê−Ö ¯Ö¸ü ²ÖŸÖÖµÖÖ
‹«ßšß¡ß»»Þ ÆüÖêÖÖ…
ÃÖêŸÖê¾Öôûê ´ÖãÑ ³ÖÖˆ•ÖӍãú ±úÖê−Ö¸êü ú×Æü×£Öײօ
5. ᪠Þ£ ›Ú‚ ªÞ¾»¼» ÇÞ‚ê ŒÞ‚¡Þ‹Ú ˆ−ÆüÖë −Öê Æü´Ö ¤üÖê−ÖÖë ×´Ö¡ÖÖë úÖê ÖÖ−Öê
êú×»Ö‹
¥Œßšßá¡»»Þ ¸üÖÖ ÆüÖêÖÖ…
ÃÖê †Ö´Ö ¤ãü‡ ÃÖÖӐÖӍú ¯ÖÖ‡Ñ ÖÖ‡²Ö֍ãú
¸ü׏Ö×£Ö²Öê…
6. Þ‘ß‹Þ¬ß ¥ÞªØÞᥠá¤á™ ¢ß–Í á«„×ß, †Ö•Öú»Ö ¸üÖßÖê ´Öë ו֟Ö−Öß ³Öß›Íü ÆüÖê
¸üÆüß Æîü,
áªá™ ›ÚÔí”˜Þ Ô”Ú×ß»»Þ ˆŸÖ−Öß ¤ãü‘ÖÔ™ü−ÖÖ‹Ñ ³Öß ÆüÖê ¸üÆüß Æïü…
†Öו֍úÖ×»Ö ¸üÖßÖÖ¸ê •ÖêŸÖê ׳֛Íü Æêüˆ×”û
ÃÖêŸÖê ¤ãü‘ÖÔ™üÖÖ ‘Ö™ãü×”û…
7. Þ£¥ ‘ªäŒîÞ á¤á™ ¡—Íß¡ áªá™ Æü´ÖÖ¸üß •Ö−ÖÃÖӏµÖÖ ×•ÖŸÖ−Öß ²ÖœÍêüÖß,
{ÉÉ`ö 11 163

ª£ªîÞ ¡—Íß¡»»Þ ˆŸÖ−Öß Æüß ÃÖ´ÖõÖÖ‹Ñ ³Öß ²ÖœÍêüÖß…


†Ö´Ö¸ü •Ö−ÖÃÖӏµÖÖ •ÖêŸÖê ²ÖלÍü²Ö ÃÖêŸÖê
ÃÖ´ÖõÖÖ ²ÖלͲօ
8. á¤á™ š˜ØÞ á«¡ á£Þá™ áªá™ ¢¬ ו֟Ö−ÖÖ šÓü›Íü Æü֐ê ÖÖ ´Öã—Öê ˆŸÖ−ÖÖ Æüß
¬Þß¡»»Þ †“”ûÖ »ÖÖêÖÖ…
•ÖêŸÖê £ÖÓ›ÍüÖ Æêü²Ö ´ÖÖêŸÖê ÃÖêŸÖê ³Ö»Ö »ÖÖאֲօ
ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ (1) ÃÖê (5) ŸÖú êú ׍ÎúµÖÖºþ¯Ö †Öê×›Íü†Ö êú ¯ÖæÖÔ ³Ö×¾Öµ֟֍úÖ׻֍ú ºþ¯ÖÖë úÖê פüÖÖŸÖê Æëü…
ØÆü¤üß êú ÃÖ´ÖÖ−Ö †Öê×›Íü†Ö ´Öë ³Öß ¯ÖæÖÔ³Ö×¾Öµ֟֍úÖ׻֍ú ׍ÎúµÖÖ‹Ñ ÃÖÓ³ÖÖ¾Ö−ÖÖ ŸÖ£ÖÖ ÃÖÖ¬ÖÖ¸üÖ ¯ÖæÖÔ³Ö×¾Öµ֟Ö
úÖ»Ö úÖ ²ÖÖê¬Ö ÃÖÓ¤ü³ÖÖÔ−ÖãÃÖÖ¸ü ú¸üÖŸÖß Æïü…
ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ (6) ÃÖê (8) ŸÖú êú ¾ÖÖŒµÖ †Öê×›Íü†Ö êú ÃÖÆüÃÖÓ²Ö¬Ö ÃÖæ“֍ú †¾µÖµÖ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ
פüÖÖ−Öê¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ Æïü… µÖê ØÆü¤üß êú 'ו֟Ö−Öê'-'ˆŸÖ−Öê' ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖÖë êú •ÖêÃÖê ¯Ö׸ü´ÖÖÖ úÖ ²ÖÖê¬Ö ú¸üÖŸÖê
Æïü…
†Öê×›Íü†Ö ´Öë ׍ÎúµÖÖ êú ¯ÖæÖÔ ³Ö×¾Öµ֟֍úÖ»Ö úê ºþ¯Ö פüÖÖ−Öê êú ×»Ö‹ ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö '‚šß¡ß' (-
‡×£ÖײÖ), '‚šß¡Ú' (-‡×£Ö²Öã), '‚šß¡' (-‡×£Ö²Ö), '‚šß¡Þ' (‡×£Ö²ÖÖ), †Öî¸ü '‚šßá¡' (-‡×£Ö²Öê)
ÃÖÆüֵ֍ú ׍ÎúµÖÖ†Öë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü… ¯Öã¹ýÂÖ †Öî¸ü ¾Ö“Ö−Ö êú ÃÖÖ£Ö ×ÎúµÖÖ úÖ ºþ¯Ö ³Öß ²Ö¤ü»ÖŸÖÖ Æîü…
•ÖîÃÖê:- (£Úê ) - ¤Þ + ‚šß¡ß > ¤Þ‚šß¡ß ´Öï ÖµÖÖ ÆæÑüÖÖ/Ö‡Ô ÆæÑüÖß…
(´ÖãÑ) - •ÖÖ + ‡×£Ö×²Ö > •ÖևףÖײÖ
(™Úá£) - ¤Þ + ‚šß¡ > ¤Þ‚šß¡ ŸÖã´Ö Ö‹ ÆüÖêÖê/Ö‡Ô ÆüÖêÖß…
(ŸÖã´Öê) - •ÖÖ + ‡×£Ö²Ö > •ÖևףֲÖ
(áª) - ¤Þ + ‚šßá¡ > ¤Þ‚šßá¡ ¾Öê Ö‹ ÆüÖëÖê/Ö‡Ô ÆüÖëÖß
(ÃÖê) - •ÖÖ + ‡×£Ö²Öê > •ÖևףֲÖê
ˆ¢Ö´Ö¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö £Úê ¤Þ‚šß¡ß»»Þ ´Öï ÖµÖÖ ÆãÑüÖÖ/ Ö‡Ô ÆãÑüÖß…
´ÖãÑ •ÖևףÖײօ
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö Þá£/ ÞᣣÞᝠ¤Þ‚šß¡Ú»»Þ Æü´Ö/Æü´Ö»ÖÖêÖ Ö‹ ÆüÖëÖê/ Ö‡Ô ÆüÖêÓ Öß…
†Ö´Öê / †Ö´Öê´ÖÖ−Öê •ÖևףֲÖã…
Þá£ý / Þá£ý£Þᝠ¤Þ‚šß¡Ú»»Þ
†Ö´³Öê / †Ö´³Öê´ÖÖ−Öê •ÖևףֲÖã…
164 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

´Ö¬µÖ´Ö ¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö ™Ú ¤Þ‚šß¡Ú»»Þ ŸÖæ ÖµÖÖ ÆüÖêÖÖ/ Ö‡Ô ÆüÖêÖß…
ŸÖã •ÖևףֲÖã…
™Úá£/ ™Úá£ý ¤Þ‚šß¡»»Þ ŸÖã´Ö Ö‹ ÆüÖêÖê/ Ö‡Ô ÆüÖêÖß…
ŸÖã´Öê / ŸÖã´³Öê •Öևףֲօ
Þǘ ¤Þ‚šßá¡ »»Þ †Ö¯Ö Ö‹ ÆüÖêӐÖê/ Ö‡Ô ÆüÖêӐÖß…
†Ö¯ÖÖ •ÖևףֲÖê…
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö ™ÚᣣÞᝠ/ ™Úá£ý£Þᝠ¤Þ‚šß¡»»Þ ŸÖã´Ö »ÖÖêÖ Ö‹ ÆüÖëÖê/ Ö‡Ô ÆüÖêӐÖß…
ŸÖã´Öê´ÖÖ−Öê/ ŸÖã´³Öê´ÖÖ−Öê •Öևףֲօ
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö Þǘ£Þᝠ¤Þ‚šßá¡»»Þ †Ö¯Ö»ÖÖêÖ Ö‹ ÆüÖëÖê/ Ö‡Ô ÆüÖêӐÖß…
†Ö¯ÖÖ´ÖÖ−Öê •ÖևףֲÖê…
†−µÖ¯Öã¹ýÂÖ
‹ú¾Ö“Ö−Ö áª ¤Þ‚šß¡»»Þ ¾ÖÆü ÖµÖÖ ÆüÖêÖÖ/ Ö‡Ô ÆüÖêÖß…
ÃÖê •Öևףֲօ
²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö áª£Þᝠ¤Þ‚šßá¡»»Þ ¾Öê »ÖÖêÖ Ö‹ Æü֐ë Öê/ Ö‡Ô ÆüÖêӐÖß…
ÃÖê´ÖÖ−Öê •ÖևףֲÖê…
164 ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

ÇÞ• 12
¯ÖÖšü
‘¾»¬ Þ„ ›à¥ ÇªÇ
•ÖÓÖ»Ö †Öˆ −Ö¤ü߸ü Ö¯ÖÃÖ¯Ö •ÖÓÖ»Ö †Öî¸ü −Ö¤üß úß ²ÖÖŸÖ“ÖߟÖ

‘¾»¬ : ›à, ‹ÚÞá– ˆá™ •ÖÓÖ»Ö : −Ö¤üß, ‡ŸÖ−Öß ŸÖê•ÖÌß ÃÖê úÆüÖÑ ¤üÖî›Íü ¸üÆüß
á‘ޥᥠœÞ‚ê×Ü‹ß ? ™Ú ™ ÆüÖê? ŸÖã´ÖŸÖÖê †Ö•Ö ²ÖÆãüŸÖ ÃÖãÓ¤ü¸ü פüÖ ¸üÆüß
Þ‘ß ¢Þ¥ß ªÚ³¥ ›ß¨Ú×Ü»»Þ ÆüÖê… ŸÖê¸üÖ ¿Ö¸ü߸ü ¬Öæ¯Ö ÃÖê “ÖÖѤüß êú
ÃÖ´ÖÖ−Ö “ִ֍ú ¸üÆüÖ Æîü…
á™Þ ᛫ Œ¥Þᥠ¥ÛÇÞ
™Þ¥ Ç¥ß ‹ì- ‹ì ‹¥Ú×ß»»Þ
›à : £Úê ™ ˆá¡ ÇÞ«Þ–Í „Ç¥Ú −Ö¤üß : ´Öï ŸÖÖê †³Öß ¯ÖÆüÖ›ÍüÖë êú ‰ú¯Ö¸ü ÃÖê †Ö ¸üÆüß
ÆæÑü… ´Öê¸üÖ ´Ö−Ö †Ö•Ö ²ÖÆãüŸÖ ¯ÖÏÃÖ®Ö Æîü…
ÞªÚ×ß»»Þ á£Þ £ Þ‘ß ¢Þ¥ß ŸÖã´ÖŸÖÖê ´Ö−Ö ´ÖÖ¸ü ú¸ü ²Öîšüß ÆüÖê… ŒµÖÖ
ŒÚªß»»Þ ™á£ ™ ‹'˜ £ Æãü†Ö Æîü?
£Þ¥ß ¡ªß×»»Þ ‹'˜ á«‚×ß
? •ÖÓÖ»Ö : µÖÆü (²ÖÖŸÖ) ´ÖŸÖ ¯Öæ”ûÖê… ú»Ö úß ²ÖÖŸÖ
ÃÖã−ÖÖê… −Ö •ÖÖ−Öê úÆüÖÑ ÃÖê ²ÖÆãüŸÖ ÃÖÖ¸êü »ÖÖêÖ
‘¾»¬ : ᪠‹šÞ Þ„ ǐޥÞ»»Þ †Ö‹ £Öê…
‹Þ¬ß‹Þ ‹šÞ ¨Ú˜»»Þ á‹„ê•Ú
á‹‘Þ˜ß ›á¦ á¬Þ‹ −Ö¤üß : ˆ−ÆüÖë−Öê ŒµÖÖ ×úµÖÖ?
Þªßᬻ»Þ •ÖÓÖ»Ö : ˆ−ÆüÖë−Öê ¾Ö™ü²ÖéÖ, ¯Öß¯Ö»Ö (†À¾ÖŸ£Ö),
›à : ᪣Þᝠ‹'˜ ‹á¬ ? ´ÖÆüÖòÖ−Öß, ¸ü²Ö¸ü †Öפü ´Öê¸êü ²ÖÆãüŸÖ ÃÖÖ¸êü
¯Öê›Íü ³ÖÖ‡µÖÖë úÖê úÖ™ü פüµÖÖ … †ÓŸÖ ´Öë
‘¾»¬ : ᪣Þᝠ¡¥, ¨ó™ìš, ÃÖ²Ö úÖê ‡ú½êü ú¸ü ™Òüú ´ÖÓê »Öê Ö‹…
ᣫÞß, ¥¡¥ Þ›ß á‹á™
× ¢Þ‚¼Ú» á£Þ¥ ‹Þ”ß
Çá‹‚šßᬻ»Þ á¨Ç©á¥ −Ö¤üß : †Öê ÆüÖê! µÖÆü ŸÖÖê ²Ö›ÍüÖ †−µÖÖµÖ Æãü†Ö…
ª£ªØ¼Ú» ˆ‹Þ•ß ”ñ‹á¥
ᝂá¬»»Þ
•ÖÓÖ»Ö : ´Öã—Öê ²ÖÆãüŸÖ ¤ãü„Ö ÆüÖê ¸üÆüÖ Æîü… ¾Öê †²Ö
›à : Þ «Þ! ‚ˆ™ ¡–Í îÞ¤ý ¯Öê›ÍüÖë úÖê •Ö»ÖÖ ¸üÆêü ÆüÖëÖê…
¯ÖÖšü 12 165

᫬޻»Þ
‘¾»¬ : £á™ ¢Þ¥ß ›Ú㌠¬ÞÚ×ß»»Þ −Ö¤üß : »Öê׍ú−Ö ¾Öê »ÖÖêÖ ¯Öê›ÍüÖë ÃÖê ²ÖÆãüŸÖ »ÖÖ³Ö ¯ÖÖ
ˆá¡ ᪣Þᝠ× Ú–Íß‹Ú ¸üÆêü £Öê… ŒµÖÖ ¾ÖÆüß ˆ¯ÖúÖ¸ü †²Ö ¾Öê †Öî¸ü
‘Þ¦ß á›„šßá¡»»Þ ¯Ö֋ѐÖê?
›à : á«á¬ × £Þ¼»•Úê ᪂
á¬Þ‹£Þᝠ¡«Ü™ „Ç‹Þ¥ •ÖÓÖ»Ö : ÃÖ“Ö Æîü −Ö¤üß, µÖê »ÖÖêÖ ²Ö›Íêü −ÖÖÃÖ´Ö—Ö Æïü…
ÇÞ„šßᬻ»Þ ‹'˜ ᪂ †“”ûÖ, ŸÖæ †¯Ö−Öß ²ÖÖŸÖ úÆü… ŒµÖÖ ŸÖæ
„Ç‹Þ¥ ᪣ÞᝠÞ„ ˆá¡ µÖÆüà ¸üÆêüÖß? ÖÖÑ¾Ö úß †Öê¸ü −ÖÆüà
•ÖÖ‹Öß?
ÇÞ‚á¡ ?
‘¾»¬ : ª™á¥ ›à, ˆ‚
á¬Þ‹£Þᝠ¢Þ¥ß ¡Ú’Þ»»Þ −Ö¤üß : ÆüÖÑ, ÃÖÖê“Ö ¸üÆüß £Öß †Öî¸ü †ÖÖê −ÖÆüà
Þ®×Þ, ˆá¡ á™Þ ‹šÞ ‹«»»Þ •ÖÖ‰ÑúÖß… »Öê׍ú−Ö ´Öã—Öê ŸÖÖê •ÖÖ−ÖÖ Æüß
¯Ö›ÍêüÖÖ… ÖÖÑ¾Ö êú »ÖÖêÖ ´Öê¸üß ¸üÖÆü ¤êüÖ
™Ú ‹'˜ ˆ‚•ß ¥«ß¤ß¡Ú Þ ¸üÆêü ÆüÖëÖê…
‹'˜ ? Þê Þ–Í‹Ú ¤ß¡Úß ?
›à : «ê, ¢Þ¡ßšß¬ß Þ„ Þ‹Ú •ÖÓÖ»Ö : ÆüÖÑ, •Ö»Ö ŸÖÖê •Öß¾Ö−Ö Æîü… ¾Öê »ÖÖêÖ ŸÖê¸êü
¤ß¡ß Þ«ßê»»Þ á«á¬ £á™ ײÖ−ÖÖ îúÃÖê ו֋ѐÖê? ŸÖê¸üÖ •ÖÖ−ÖÖ ˆ×“ÖŸÖ
Æîü…
¤ß¡Þ‹Ú «ßê Ç–Íß¡»»Þ Þê
á¬Þ‹£Þᝠá£Þá™ Þ«ßê −Ö¤üß : µÖÆü ŸÖÖê ÃÖ“Ö Æîü, ¯Ö¸üÓŸÖ㠐ÖÖÑ¾Ö ´Öë ´Öê¸üÖ ¯ÖÖ−Öß
šßᡠ᤻»! ÖÓ¤üÖ ÆüÖê ¸üÆüÖ Æîü… ÖÖÑ¾Ö êú ¯ÖÖÃÖ ²Ö›Íêü-²Ö›Íêü
úÖ¸üÖÖ−Öê Æïü… ˆ−֍úÖ ÖÓ¤üÖ ¯ÖÖ−Öß ´Öê¸üßü
‘¾»¬ : «ê, ‘¦™ ‘࡝»»Þ á™Þ úÖµÖÖ (¿Ö¸ü߸)ü ´Öë ×´Ö»Ö ¸üÆüÖ Æîü…
¡ßÞ ᪣Þᝠ‘à‚êá¡
á‹£ß™ß ? á™Þ¥ ¤ß¡Þ •ÖÓÖ»Ö : ‡ÃÖß×»Ö‹ ŸÖÖê »ÖÖêÖ †Ö•Ö-ú»Ö †−Öêú
„ß™ì»»Þ ¯ÖύúÖ¸ü êú ¸üÖêÖÖë ÃÖê —Öê»Ö ¸üÆêü Æïü…
›à : ᪠‹šÞ ™ ª™»»Þ á«á¬
Þêᥠá£Þ ÇÞ˜ß Œ¥ÞÇ −Ö¤üß : »Öê׍ú−Ö †²Ö ÃÖê ‹êÃÖÖ −ÖÆüà ÆüÖêÖÖ… ÖÖѾÖ
á«Þ‚ ¤Þ„×ß»»Þ Þê Çތᥠêú µÖã¾Öú ²ÖÆãüŸÖ †“”ûÖ úÖ´Ö ú¸ü ¸üÆêü
¡–Í ¡–Í ‹Þ¥ŒÞÞ ×ß»»Þ Æïü… ¯Öê›ÍüÖêÓ «üÖ¸üÖ Æü´Öë ²ÖÆãüŸÖ »ÖÖ³Ö †Öî¸ü
™Þ'¥ £‚¦Þ ÇÞ˜ß á£Þ ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ‹Ñ ×´Ö»Ö ¸üÆêü Æïü… ‡−Ö êú ²ÖÖ¸êü ´Öë
»ÖÖêÖÖë úÖê ÃÖ´Ö—ÖÖ ¸üÆêü Æïü…
166 ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

᛫ᥠ£ß¨Ú×ß»»Þ
‘¾»¬ : ᪚ßÇÞ‚ê ™ Þ‘ß‹Þ¬ß
á¬Þ‹£Þᝠá‹á™ Çñ‹Þ¥ •ÖÓÖ»Ö : †“”ûÖ! ÃÖ“Ö Æîü ŒµÖÖ ?
á¥Þ á¢ÞÚ×Øß»»Þ −Ö¤üß : ÆüÖÑ, ¯Öê›Íü³ÖÖ‡µÖÖë úÖê ³Öß ¾Öê (»ÖÖêÖ) †Öî¸ü
−ÖÆüà úÖ™ëüÖê… †Ö»Öê ÃÖ¯ŸÖÖÆü ÖÖÑ¾Ö êú
›à : á«á¬ ˆá¡ •Þ¥Ú Þ„ µÖã¾Öú»ÖÖêÖ •ÖÓÖ»Ö (´Öë) †Ö‹ÑÖê… µÖÆüÖÑ ¾Öê
áª£ß™ß á«¡ß»»Þ Þê (»ÖÖêÖ) −Ö‹ ¯Öê›ÍüÖë êú ²Öß•Ö ¸üÖê¯ÖëÖê…
¤Ú¡‹£Þᝠ¢Þ¥ß ¢¬ ‹Þ£
‹¥Ú×Øß»»Þ × ›óÞ¥Þ á¬Þ‹¼Ú»
¡«Ü™ ¬Þ¢ Š ªÚ¡ßœÞ
£ß¦Ú×ß»»Þ ˆ«ß ¡ßÇ©¤ýᥠ•ÖÓÖ»Ö : †“”ûÖ…
á¬Þ‹£Þ¼Ú» «ßê ¡Ú’Þ„×Øß»»Þ −Ö¤üß : ÆüÖÑ, ŸÖ²Ö ŸÖæ ¤êüÖêÖÖ ×ú ¾Ö−µÖ ±æú»ÖÖë ÃÖê
•ÖÓÖ»Ö îúÃÖê ÆüÃÖ ¸üÆüÖ ÆüÖêÖÖ… ¯Öê›ÍüÖë úß
‘¾»¬ : ªá™ Þ ‹'˜ ? ”ÖµÖÖ ´Öë šÓü›Íüß Æü¾ÖÖ †Ö ¸üÆßü ÆüÖêÖß… ¯Öê›Íü
›à : «ê, × ¢Þ‚£Þ¼Ú» Þ„ ¡ß ±ú»Ö-±æú»Ö ÃÖê ³Ö¸ü Ö‹ ÆüÖêӐÖê… ¿ÖÖ´Ö êú
᪣Þᝠ‹Þ”ßá¡ Þ«ßê»»Þ ÃÖ´ÖµÖ ¬Ö߸êü ¬Ö߸êü Æü¾ÖÖ ²ÖÆü ¸üÆßü ÆüÖêÖß…
ŸÖ²Ö ŸÖê¸êü ¿Ö¸ü߸ü êú ÃÖ²Ö ‘ÖÖ¾Ö ³Ö¸ü
ÞªØÞ ªÇØޫᥠÞê¥ •Ö֋ѐÖê… ŸÖæ ³Öß ²ÖÆãüŸÖ ÃÖãÓ¤ü¸ü פüÖêÖÖ…
¤Ú¡‹£Þᝠ‘¾»¬‹Ú Þªßá¡»»Þ
ˆ•ß ᪣ÞᝠÛÞ ×¥
£Ãß ª¡Ú áÇÞ™ßá¡»»Þ
‘¾»¬ : Þ®×Þ !
›à : «ê, áªá™á¡á¦ ™Ú ᛌߡÚ
¡˜ÚÞ ŸÚ»¬á¥ ‘¾»¬
á‹£ß™ß «ªÚšß¡»»Þ ×¥
×ނᥠš˜ØÞ Ç¡
ÞªÚšß¡ Þ ×”ß ŸÚ»¬
Ÿ»¦á¥ ¢¥ß ¤Þ„šß¡»Þ ªä‘
ᡦ‹Ú £³ £¦¤ý œàá¥
œàᥠ¡«Üšß¡»»Þ áªá™á¡á¦
á™Þ ᛫ᥠª¡Ú ÔÞÞ ¨ÚŒß
¯ÖÖšü 12 167

¤Þ‚šß¡»»Þ ™Ú ¡ß ¡«Ü™
ªÚ³¥ ›ß¨Úšß¡Ú»»Þ

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
‘¾»¬ •ÖӐֻÖ
›à −Ö¤üß
‹ÚÞá– úÆüÖÑ
ˆá™ á‘ޥᥠ‡ŸÖ−Öß ŸÖê•ÖÌß ÃÖê
Œ¥Þ ¬Öæ¯Ö
¥ÛÇÞ ™Þ¥ “ÖÖѤüß úß ŸÖÖ¸ü
ˆá¡ †²Ö
„Ç¥Ú ‰ú¯Ö¸ü ÃÖê
á‹„ê•Ú á‹‘Þ˜ß −Ö •ÖÖ−Öê úÆüÖÑ ÃÖê
¡¥ ¾Ö™ü²ÖéÖ
¨ó™ìš ¯Öֻ߯Ö/†À¾ÖŸ£Ö
ᣫÞß ´ÖÆüÖѐÖ−Öß ¾ÖéÖ
ˆ‹Þ•ß ‡ú½üÖ
ᝂ ¤Þ‚šßᬠ»Öê Ö‹ £Öê
¡–Í ²Ö›ÍüÖ
îÞ¤ý †−µÖÖµÖ
¢Þ¥ß ²ÖÆãüŸÖ
›Ú㌠¤ãü„Ö
‘Þ¦ß¡Þ •Ö»ÖÖ−ÖÖ
á«á¬ »Öê׍ú−Ö
„Ç‹Þ¥ ˆ¯ÖúÖ¸ü/×ÆüŸÖ/»ÖÖ³Ö
168 ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

¡Ú’Þ −ÖÖ ÃÖ´Ö—Ö


¥«ß¤ß¡Ú ¸üÆüÖêÖß
Þê Þ–Í‹Ú ÖÖÑ¾Ö úß †Öê¸ü
¢Þ¡Úšß¬ß ÃÖÖê“Ö ¸üÆüß £Öß
£á™ ´Öã—Öê
‘¦ •Ö»Ö/¯ÖÖ−Öß
‘࡝ •Öß¾Ö−Ö
Œ¥ÞÇ ÖÓ¤üÖ, ²Öã¸üÖ, Ö¸üÖ²Ö
‹Þ¥ŒÞÞ úÖ¸üÖÖ−ÖÖ
᛫ ¿Ö¸ü߸ü/úÖµÖÖ
᪚ßÇÞ‚ê ‡ÃÖß×»Ö‹
á‹á™ Çñ‹Þ¥¥ ׍úŸÖ−Öê ¯ÖύúÖ¸ü úÖ
á¥Þ ¸üÖêÖ
á¢ÞÚ×Øß ³ÖÖêÖ ¸üÆêü Æïü/—Öê»Ö ¸üÆêü Æïü
ˆá¡•Þ¥Ú †²Ö ÃÖê
¤Ú¡‹£ÞᝠµÖã¾Öú (»ÖÖêÖ)
¢¬‹Þ£ †“”ûÖ úÖ´Ö
¡Ú’„×Øß ÃÖ´Ö—ÖÖ ¸üÆêü Æïü
× ¯Öê›Íü
‹Þ”ßá¡ úÖ™ëüÖê
ªÇØÞ« ÃÖ¯ŸÖÖÆü
¡˜ÚÞ ŸÚ»¬ ¾Ö−µÖ ±æú»Ö
£³ £¦¤ý ´ÖÓ¤ü ´Ö»ÖµÖ
¬Þ¢ »ÖÖ³Ö
ªÚ¡ßœÞ ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ
×Þ‚ ”ûÖµÖÖ
Ÿ»¦ ±ú»Ö
ŸÚ»¬ ±æú»Ö
Ç™ñ ¯Ö¢ÖÖ
¯ÖÖšü 12 169

š˜ØÞÇ¡ šÓü›Íü ¯Ö¾Ö−Ö


›ß¨Úšß¡Ú פüÖÖêÖß
ÔÞÞ ‘ÖÖ¾Ö/•Ö̏ûÌ´Ö
¨ÚŒß¤Þ‚šß¡ ³Ö¸ü ÖµÖê ÆüÖëÖê

†³µÖÖÃÖ
I. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1. ›à, ‹ÚÞá–Í ˆá™ á‘ޥᥠœÞ‚ê×Ü ‹ß ?
2. ™á£ ™ ‹'˜ £ £Þ¥ß ¡ªß× »»Þ
3. ˆá¡ ᪣Þᝠ× £Þ¼Ú» ‘Þ¦ß á›„šßá¡»»Þ
4. × £Þ¼»•Úê ᪂ á¬Þ‹£Þᝠ¡«Ü™ „Ç‹Þ¥ ÇÞ„šßᬻ»Þ
5. ‹'˜ ᪂ „Ç‹Þ¥ ᪣ÞᝠÞ„ ˆá¡ ÇÞ‚á¡ ?
6. ‘¾»¬ Þ„ ›à¥ ÇªÇ ¨Ú˜ß¡Þ‹Ú ¡«Ü™ £ÈÂÞ ¬ÞÚšß¬Þ»»Þ
7. ‘¦ ¡ßÞ á‹«ß ¡äß ÇÞ¥ßá¡ Þ«ßê»»Þ
8. ˆá¡ á™Þ ‹šÞ ‹«»»Þ
9. ™Ú ‹'˜ ˆ‚•ß ¥«ß¤ß¡Ú Þ ‹'˜»»?
10. ÇÚ¥Þ™ ¤Úá¥ á¬Þ‹£Þᝠ× ˆ¡ä ›à £Þ¼»¥ ÇÛ‘Þ ‹¥Úšßᬻ»Þ
II. ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1) ›à, ‹ÚÞá–Í ˆá™ á‘ޥᥠ‹¦‹¦ 2) £Úê ™ ˆá¡ ÇÞ«Þ–Í
„Ç¥Ú ÞªÚ×ß»»Þ
Þ›á¥ œÞ‚ê×Ü ‹ß ? ᛄ¦
¤Þ„×Ü ‹ß ? Þ¦

¡«Ü×Ü ‹ß ? ƒ ¡´
Þ„×Ü ‹ß ? á‹Þ•Þ
«ªÚ×Ü ‹ß ? ×Þ™
170 ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

3) ‹Þ¬ß‹Þ ‹šÞ ¨Ú˜»»Þ 4) á‹„ê•Ú á‹‘Þ˜ß ›á¦á¬Þ‹


Þªßšßᬻ»Þ
Þ‘ß‹Þ ›á¦ Ç߬Þ
᪛ߝ Ç’Þäˆ á¬Þ‹
¬Þ£Þª ÇᬠÞƒ
ǁ¥ ›ß áÞá• á×¦ß
™ ¡Ç©í ›á¦ ’߁

5) ˆá¡ ᪣Þᝠ× Ú–Íß‹Ú ‘Þ¦ß 6) ˆá¡ ᪣Þᝠ×Ú–Íß‹Ú ‘Þ¦ß


ᛄšßá¡»»Þ
ᛄšßá¡»»Þ
Ç™ñ ÞᣣÞá
ᛄšß¡Ú
‹Þ• ™Úá£
ᛄšß¡
‹Ú”Þ ™Ú
ᛄšß¡Ú
Ô¥ áª
ᛄšß¡
¨¡ Þǘ
ᛄšß¡
7) × £Þ¼»•Úê ᪣Þᝠ¡«Ü™ „Ç‹Þ¥ 8) ˆ«ß á¬Þ‹£Þᝠ¢Þ¥ß
¡Ú’Þ»»Þ
ÇÞ„šßᬻ»Þ
¬Þ¢ Ç߬Þ
ªÚ¡ßœÞ ’߁
×Þ‚ Çځ
Ÿ»¦ ¤Ú¡‹
ŸÚ»¬ –Þ‹Ø¥
¯ÖÖšü 12 171

Ç™ñ
š˜ØÞÇ¡
III. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ˆ×“ÖŸÖ Ã£ÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ
×¾ÖßÖÖ¸ü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- á™Þ ᛫ ß‹ìß‹ì ‹¥Ú×ß»»Þ (¥ÛÇÞ)
á™Þ ᛫ ¥ÛÇÞ Ç¥ß ß‹ìß‹ì ‹¥Ú×ß»»Þ
1. á™Þ ᛫ ’߬ì£ß¬ì ‹¥Ú×ß»»Þ (ªÚÞ)
2. Ç¥›Þ Ç¡á¥ ’¬£¬ ‹¥Ú×ß»»Þ (Ç™ñ)
3. ™Þ ÞŒß œÇìœÇì ‹¥Ú×ß»»Þ (ßÞê)
4. ᪠ÞŒß £ß”ß£ß”ß ‹¥Ú×ß»»Þ (™Þ¥Þ)
IV. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ØÆü¤üß ¿Ö²¤üÖë êú †Öê×›Íü†Ö ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü
úßו֋…
1. ™Ú' ™ Þ‘ß ¡«Ü™ ªÚ³¥ _____ Þ (פüÖŸÖê ÆüÖê)
2. á£Þ £ Þ‘ß ¢Þ¥ß ____»»Þ (¯ÖÏÃÖ®Ö)
3. á‹„ê•Ú á‹‘Þ˜ß ____ á¬Þ‹ Þªßᬻ»Þ (²ÖÆãüŸÖ ÃÖÖ¸êü)
4. ª£ªØ¼Ú» ____ ”ñ‹á¥ ᝂ á¬»»Þ (‡ú½êü)
5. Þê ᥠá£Þ ÇÞ˜ß ____ á«Þ‚ ¤Þ„×ß»»Þ (ÖÓ¤üÖ)
V. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
(Þ–Í‹Ú, Ú–Íß‹, ‘࡝, ¡Ú’Þ, „Ç¥Ú)
1. × ____ ‘Þ¦ß á›„šßá¡»»Þ
2. ÇÞ«Þ–Í ____ ÞªÚšßá¡»»Þ
3. á¬Þ‹£Þᝠ¢Þ¥ß ____»»Þ
4. Þê ____ ¤ß¡Úß»»Þ
5. ‘¦ ™ ____»»Þ
VI. úÖêšüú ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ×ÎúµÖÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. ᪣Þᝠ‹'˜ ____»»? (‹¬ß, ‹á¬)
2. ᪣Þᝠá‹á™ × ¢Þ‚¼Ú» á£Þ¥ ‹Þ”ß ____»»Þ (Çá‹‚šß¬ß,
Çá‹‚šßá¬)
172 ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

3. £á™ ¢Þ¥ß ›Ú㌠____ »»Þ (¬ÞÚ×Øß, ¬ÞÚ×ß)


4. ™Ú ‹'˜ ˆ‚•ß ____ Þ ‹'˜ ? (¥«ß¤ß¡Þ, ¥«ß¤ß¡Ú)
5. ¡˜ÚÞ ŸÚ»¬¥ ‘¾»¬ á‹£ß™ß ____»»Þ («ªÚšß¡ß, «ªÚšß¡)
VII. ¯ÖÖšü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü (ú) †Öî¸ü (Ö) ¾ÖÖÖí êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
(ú) (Ö)
îÞ¤ý Þªßšßá¬
á¬Þ‹£Þᝠ¬ÞÚ×ß
›Ú㌠áÇÞ–Íßá¡
× á¡Þ«Üšß¡
£³ £¦¤ý ᫬Þ
VIII. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¤üß Ö‡Ô ¯ÖÏŸµÖêú ׍ÎúµÖÖ êú ”ûÆü-”ûÆü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- 1) £Úê ‘»¾»¬ ᛌ߁×ß»»Þ
£Úê ‘¾»¬ ᛌߚ߬߻»Þ
£Úê ‘¾»¬ ᛌߚߡ߻»Þ
£Úê ‘¾»¬ ᛌځ×ß»»Þ
£Úê ‘¾»¬ ᛌښ߬߻»Þ
£Úê ‘¾»¬ ᛌښߡ߻»Þ
1. ‹«ß¡Þ 2. Þ˜ß¡Þ
3. á›¡Þ 4. Ç—Íß¡Þ
5. ÇÞ‚¡Þ
IX. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¯ÖÏŸµÖêú ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö êú ×¾Ö×¾Ö¬Ö ºþ¯ÖÖêÓ ÃÖê ÃÖÖŸÖ-ÃÖÖŸÖ ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:-
1. £Úê Š–ÍßÞ ¡ß›îÞšíà»»Þ
2. á£Þ¥ ¡«ß» ×ß»Þ
3. á£Þá™ áÞ”߈ ÛÞ ‹¬£ ›¥‹Þ¥»»Þ
¯ÖÖšü 12 173

4. á£Þ ÇÞŒ¥Ú ˆ‚ ÛÞ ¡«ß”ß‹Ú ß»»Þ


5. á£Þ ÇތᥠǂªÞ Þ«ßê»»Þ
6. á£Þ ª«ß™ Ô¥‹Ú Þª»»Þ
7. á£Þ ªÞ¾»á¥ ™á£ Þ¬»»Þ»»
(™Ú, ™Úá£, Þǘ, áª, ᪣Þá)
X. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ׍ÎúµÖÖ†Öë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÃÖ³Öß ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´ÖÖë êú ÃÖÖ£Ö †»ÖÖ
†»ÖÖ ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:-
1. £Úê ÇÞ• Ǘڐ×ß»»Þ 2. ÞᣣÞᝠÇÞ• Ç—Ú»Þ
3. ™Ú ÇÞ• Ǘڐ×Ü»»Þ 4. ™ÚᣣÞᝠÇÞ• Ç—
ڐ׻»Þ
5. Þǘ ÇÞ• ǗڐםØß»»Þ»»Þ 6. ᪠ÇÞ• Ǘڐ×ß»Þ
(ᬌߡÞ, ¨Ú˜ß¡Þ, Þ‚¡Þ)
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
¡ ’¥˜Þ
²Ö−Ö —Ö¸üÖÖ
£Úê ˆ‹ ¡ ’¥˜Þ»»Þ „® Ç¡í™ Ú«Þᥠá£Þ Ô¥»»Þ ÇÞ«Þ–Í‹Ú ‹Þ”ß ‹Þ”ß
£Úê ¡«ß Þªß×ß»»Þ á£Þ¥ ’¥’¥ ¨µ Š ‹¦‹¦ Þ›á¥ ÞŒÇÞŒ ¡«Ü™ š˜ØÞ
¬ÞÚšß¬Þ»»Þ ‹¦‹¦ ¨µ à™¥ Ú䑝 ªïÌß ‹¥Úšß¬Þ»»Þ Ç™ñ¥ ’˜ê ’˜ê ¨µ Š
Ǥ©à£Þä‹¥ ‹ßêß¥ß £ßêß¥ß ¨µ ˆ«ß Ç¥ßᡨ á£Þá™ ¡«Ü™ Þ³ ᛄšß¬Þ»»Þ
’¥˜Þ¥ ¨Ú¢ñ Š ªó®× ‘¦á¥ ª¡Ú ™ßšß˜ Þªß £ŒÚªßᥠÇÞ˜ß Çß„šßᬻ»Þ
ª™á¥ £Úê á‹á™ Ç¡ß™ñ»»Þ ‹Þ«Þ¥ßÇÞ‚ê á£Þ £á¥ ¡Þ× ¡ßÞ¥ šÞˆ»»Þ á£Þ
„Çᥠª£áªØ ÇÞ› ᛂ Þ¬Øß»»Þ áÞ–Í œÚØß»»Š ‹Ú¦Ú‹ÚÞ ÇÞ˜ß Ç‹ÞØß á«á¬
á£Þ £á¥ ”ߋ߈ á¡Þ¬ß ›Ú㌠šÞˆ»»Þ ª¡Ú‹Ú ×Þ–Íß £Úê Þ‹Ú Þ‹Ú ¡Þ«ß
Þ¬ßšÞˆ»»Þ á£Þ ᛫ᥠ”Çì ”Çì ¡Ç©íÞ Ç–ÍÚšÞˆ»»Þ á£Þá™ ŒÚ¡ì Þ³ ›ßˆ»»Þ
¨¥™¥ ß£í¦ Þ‹Þ¨á¥ á”ÞÇÞá”ÞÇÞ ‹Þ‹¥ ¡ß³Úᥠ£Úê ¢ß‘ß¤Þ„šß¬ß»»Þ ¡ªØ †™Ú
Þªßᬠá£Þ ™ÚãÇÞ¨óíᥠ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥ ŸÚ»¬ ¢¥ß ¤Þ„šß¡ Š Þ¥ßÞá–Í
ª¡Ú‘ߣÞᥠǥßÇÛ˜Ùí á«Þ‚¤Þ„šß¡»»Þ áªá™á¡á¦ £Úê ŒÚ¡ì ªÚ³¥ ᛌޤބšß¡ß»»Þ
áª«ß ª£¤ýᥠá£Þ ÇÞŒ‹Ú á‹á™ Çñ‹Þ¥¥ á—Í‚ Þªß ÇÞ˜ß Çß„šßá¡ ˆ¡ä
174 ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

ŸÚ»¬¥Ú £«ÜᝡÞÇÞ‚ê £œÚ£¤©ß‹Þ£Þ¼»¥ ¢ß–Í á«„šß¡»»Þ £œÚ£¤©ß‹Þ£Þ¼»¥ Ú˜ÚÚ˜Ú


¨µ Š á£Þ¥ ’¥’¥ ¨µá¥ Þ¥ßÞá–Í œóß¥ Çñ‹É á«Þ‚ ¤Þ„šß¡»»Þ
áªá™á¡á¦ £Úê á‹á™ ªÚ³¥ ›ß¨Úšß¡ß ª™á¥ !
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
¡ ’¥˜Þ ¾Ö−Ö —Ö¸ü−ÖÖ/¾Ö−µÖ —Ö¸ü−ÖÖ
„® Ç¡í™ ‰Ñú“Öê ¯Ö¾ÖÔŸÖ
Ô¥ ‘Ö¸Ëü
Þê −ÖÖ´ÖË
ÇÞ«Þ–Í ¯ÖÆüÖ›Íü
«•Þ™ì ÆüšüÖŸÖË
‹Ú¦Ú‹ÚÞ ãú»ÖÖ, ãúÛ»»Ö
›Ú㌠ˆ¤üÖÃÖË, ¤ãü„Öß
ԝ ‘Ö−ÖÖ
¡Þ›¬ ²ÖÖ¤ü»Ö
á£Ô ´Öê‘Ö
áÔÞ”ß Þªß×ß ”ûÖ ÖµÖÖ Æîü
š˜ØÞ šÓü›
¡«Üšß¬Þ ²ÖÆü ¸üÆüÖ £ÖÖ
”Çì ”Çì ™ü¯ÖË ™ü¯ÖË
¡Ç©íÞ ²ÖÖ׸ü¿Ö
Ú䑝 ÖãÓ•Ö−Ö
‹¦ ‹¦ ú»Ö-ú»Ö (¬¾Ö×−Ö)
œóß ¬¾Ö×−Ö
¨Ú¢ñ ÃÖ±êú¤ü
¯ÖÖšü 12 175

ß£í¦ Þ‹Þ¨ ×−Ö´ÖÔ»Ö †ÖúÖ¿Ö


á”ÞÇÞ á”ÞÇÞ ²ÖæѤü-²ÖæѤü
‹Þ‹¥ ¡ß³Ú †ÖêÃÖ úß ²ÖæѤü
ŸÚ»¬ ±æú»Ö
£«Ü ´Ö¬Öã
ªïÌß ÃÖéÛ™ü
¨¥™ ¿Ö¸üŸÖË ŠúŸÖã
ß£í¦ ×−Ö´ÖÔ»Ö
¡ªØ ¾ÖÃÖÓŸÖ
Ç¡ß™ñ ¯Ö×¾Ö¡Ö
°¦ †ÖÑ“Ö»Ö
Çñ‹É Óú¯Ö−Ö
¢¥ßᛡ ³Ö¸ ü¤êüÖÖ
†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë úêú ˆ¢Ö¸ü ×»Ö׏֋…
1. ¡ ’¥˜Þ¥ Ô¥ á‹„ê•ß ?
2. ’¥˜Þ ‹¦‹¦ ¨µá¥ ‹'˜ ªïÌß ‹¥Úšß¬Þ ?
3. ’¥˜Þ‹Ú ‹ß Çñ‹Þ¥ ¨µ ÇÞ‚ Þ³ ᛄšß¬Þ ?
4. ¡ªØ †™Ú Þªßᬠ‹'˜ ¢¥ßᛡ ?
5. á‹„ê ª£¤ýᥠá—Í‚ Š £œÚ£¤©à‹Þ£Þ¼»¥ ¢ß–Í á«„šß¡ ?
6. ‹Þ«Þ¥ œóßᥠÞ¥ßÞá–Í Çñ‹É á«„šß¡ ?
II. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤ü-ÃÖ´ÖæÆüÖë ´Öë ÃÖê †−Öã¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü ²ÖŸÖÖ‡‹…
1. áª, ‚ˆ, £Úê, ™Úá£, Ç—Í
2. ÑÂ, ¡„¦, £Þ¦™à, ¾»¨ß„¦à, áÞ¬ÞÇ
3. á£Ô, Ô–ÍÔ–Íß, ¡Ç©íÞ, ¡Þ›¬
4. ’¥˜Þ, ‹Þ‹¥, Ç¡í™, Ú«Þ, ¡„¦
176 ³ÖÖ¸üŸÖßµÖ ³ÖÖÂÖÖ •µÖÖê×ŸÖ : †Öê×›Íü†Ö

5. ᛌ߬ß, á›Þâ–Í߬ß, áŒÞ‘ښ߬ß, ×ނǬ, ¡«Üšß¬Þ»»


III. ‘ú’ ŸÖ£ÖÖü ‘Ö’ ¾ÖÖÖí êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
‘ú’ ‘Ö’
¡ ¡Þ›¬
Ô–ÍÔ–Íß à™
”Çì”Çì Ú«Þ
‹¦‹¦ ‹Þ‹¥
á”ÞÇÞ á”ÞÇÞ ’¥˜Þ
Ç¡í™ ¡Ç©íÞ
ß£í¦ ¨µ
ԝ Þ‹Þ¨
IV. ØÆü¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
Ç¥ßᡨ ªá™™Þ ÞœÚß‹™Þ¥ ß«ø»»»Þ Ç¥ßᡨ ‹«ßᬠŒÞ¬ß ‘¾»¬,
ÇÞ˜ß, ‹ß£óÞ Çލ ¡Ú’Þˆ Þ«ßê»»Þ Þ¥ßÇތᥠšß¡Þ ¡ª™ß Š á¬Þ‹ £œî
Ç¥ßᡨᥠ˜Þá«¡Þ „ß™ì»»Þ Þ£ Þ¥ßÇތᥠá¬Þ‹ ¤›ß ¥ÞªØÞ‹–Íᥠ’Þ–ÍÞ
¡ªØß, ǥߪñÞ ‹¥Øß, Ôᥠ‹ß£óÞ Ÿß»ªìᥠÇޝ Çß‹ NjޝØß, ™Þ«Þ £œî
Ç¥ßᡨ Çñ›ÛÇ©˜»»Þ á¬Þ‹ á¤á™ ¡—͝Øß £Ú˜Ø ÚÃßÂ¡Þ ‘ÞÞ áª™ß‹ß ‹£ß¤Þˆ»»Þ ÞÇ©
‘£ß ªÞ ªÞ Œ˜Øᥠ¡ß¢‹Ø á«Þ‚¤Þˆ»»Þ ‹Þ£ ‹ß£óÞ
Þ‹ß¥à £ß¦ß¡Þ ˆ‹ Çñ‹Þ¥ ª£ý¡ á«Þ‚¤Þˆ»»Þ ¥à¡, ß¥¤©¥™Þ Š ¨ß¤©ß™™Þ
¡á—»»Þ
Ô¥ ‹¥ß¡Þ ˆ¡ä ‘Þá¦˜ß ‹Þ• ÇÞ‚ê ×‹”Þ «Üˆ»»Þ × ¡Þ´ß ¥Œßšß¡Þ
£Þ”ß áœÞ‚ á«Þ‚¤Þˆ»»Þ ‘¾»¬ šß¡Þ¥Ú ¡Ç©íÞ «Üˆ»»Þ ‘¾»¬ ‹”Þ á«¡Þ¥Ú ¡Ç©íÞ ‹£ß
‹£ß ‹ñᣠ£¥Ú–Íß Þ᪻»Þ Œ¥Þ ™Þ™ß ¡á—Í»»Þ Çލ ¡›á¦»»Þ
ƒá¥ ¡´ á«¡Þ¥Ú ƒ ‹ñᣠ¨ÚŒß ¨ÚŒß Þ᪻»Þ ƒ ‹Û¦á¥ ‹¦
‹Þ¥ŒÞÞ á«¡Þ¥Ú ˆ«Þ¥ ›ÛÇ©ß™ ÇÞ˜ß ƒá¥ £ß¨ß ˆ«Þ‹Ú ›ÛÇ©ß™ ‹á¥»»Þ ‹Þ¦à ƒ
ˆ«Þ¥ ˆ‹ „›Þ«¥˜»»Þ ˆ«ß ƒá¥ ªÇØ£ ¡´ ‹¥ß¡Þ á¤Þ‘Þ á«„×ß»»Þ ƒ
‹Û¦á¥ šß¡Þ áÞ”߈ ‹Þ‘ ‹¦¥Ú Çñ›ÛÇ©ß™ ÇÞ˜ß Ç–Úšß¡Þ¥Ú ˆ«Þ ƒ‹Û¦ ¡Þªß³Þ
£Þ¼» ÇÞ‚ê ‹Þ¦ á«Þ‚×ß»»Þ ˆ« Çñ›ÛÇ©˜ Ÿ»¦á¥ ŒÞ¬ß ¢Û‚ê „Ç¥ Úá«ê, ¢Û‚ê
¯ÖÖšü 12 177

™¦ ÇÞ˜ß £œî Çñ›ÛÇ©ß™ á«„×ß»»Þ


¥Þ‘Þ£ÞᝠÞÇ˜Þ Çñ¨ªØß ÇÞ‚ê á¤„ê ¨ß¦Þᬌ ß£íÞ˜ ‹¥ßšßá¬, ™«ßêá¥
ªßˆ á‹á™ ‹Û áÇÞŒ¥à, Š á‹á™ ‘¦Þ¨¤ý ™ßÞ¥ß ‹¥ß×Øß ˆ«Þ¥ «ßªÞ¡
ᛂšÞØß»»»Þ
ˆá¡ ‹Û, áÇÞŒ¥à áÇÞ™ß á«Þ‚¤Þ‚×ß»»Þ ƒ áÇÞ™ß áª•ß Ô¥ ™ßÞ¥ß
‹¥Þ ¤Þ„×ß»»Þ £«Þ›à ¡ß«Þ¥, ¾»Þ ¡ß«Þ¥ Þ›ß ˆ«Þ¥ „›Þ«¥˜»»Þ ÇÞ˜ß ‹šÞ
‹Þ«ß¥ß £‹Ú Þ᪠Þ«ßê»»Þ £á ¥Œß¡Þ‹Ú á«¡ á¤, Çïšß¡à¥ ‘¦ ªÉ›¥
¨™‹–ÍÞ 98 ¢Þ ¡¥Ÿ» ™á¦ ×ß»»Þ £Þ™ñ ›Ú‚¢Þ Þ£ ¡î¡«Þ¥á¥ ¬ÞÚ×ß»»Þ
ˆ‚ ›Ú‚¢Þ ÇÞ‚ê Çïšß¡àᥠ£¥Þ«˜Þ ¬Þß×ß»»Þ á¬Þ‹ªäŒîÞ ¡ï·©ß ª£ªîÞ‹Ú Þ«Ü¥ß
‘”ߦ ‹¥ßᛂ×ß»»Þ
V. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
‡Óפü¸üÖ ¯Ö֍Ôú ¸üÖˆ¸üêú»ÖÖ ´Öë ÛÃ£ÖŸÖ Æîü… ²ÖÆãüŸÖ פü−Ö ¯ÖÆü»Öê ˆÃÖü ¯Ö֍Ôú úÖ ×−Ö´ÖÖÔÖ Æãü†Ö Æîü…
†²Ö ¾ÖÃÖÓŸÖ ŠúŸÖã †Ö‡Ô Æîü… ¾ÖÆüÖÑ ×úŸÖ−Öê ±æú»Ö ×Ö»Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê… ŒµÖÖ ŸÖã´Ö ¾ÖÆüÖÑ •ÖÖ−ÖÖ “ÖÖÆüÖêÖê? ¾ÖÆüÖÑ
Öã»ÖÖ²Ö êú ±æú»ÖÖêÓ úÖ ²ÖÖß“ÖÖ Æîü… ¾ÖÆüÖÑ Æü•ÖÌÖ¸üÖë ׍úÃ´Ö êú Öã»ÖÖ²Ö êú ¯ÖÖî¬Öê Æïü… ¾ÖÆüÖÑ ‹ú דÖ×›ÍüµÖÖ ‘Ö¸ü
³Öß Æîü… ŸÖã´Ö ú»Ö ¾ÖÆüÖÑ •ÖÖ†Öê… ¾ÖÆüÖÑ »ÖÖ»Ö, ¯Öß»Öê, úÖ»Öê, Æü¸êü, −Öß»Öê †Öפü ׍úŸÖ−Öê ¸ÓüÖÖë êú Öã»ÖÖ²Ö
×Ö»Ö ¸üÆêü ÆüÖëÖê… †ÖÃÖ-¯ÖÖÃÖ êú Íæú»ÖÖë êú ²Ö““Öê ¾ÖÆüÖÑ ‘Öæ´Ö−Öê †ÖŸÖê Æïü… ÃÖã²ÖÆü ÃÖ¾Öê¸êü ¾Öé¨ü•Ö−Ö ³Öß †ÖŸÖê
ÆüÖëÖê… †Öò×±úÃÖ êú »ÖÖêÖ ”ãû¼üß êú פü−Ö ¾ÖÆüÖÑ ‘Öæ´Ö−Öê •ÖÖŸÖê Æü֐ë Öê †Öî¸ü †Ö−ÖÓ¤ü »Öê ¸üÆêü ÆüÖëÖê… ‡ÃÖ ¯Ö֍Ôú
úß ¤êüÖ³ÖÖ»Ö †ÖÃÖ¯ÖÖÃÖ êú ÃÖ²Ö »ÖÖêÖ ú¸üŸÖê ÆüÖëÖê… ¯Ö›ÍüÖê×ÃÖµÖÖë úÖê ‡ÃÖ ¯Ö֍Ôú úß ×−֐ָüÖ−Öß ú¸ü−Öß Æüß
“ÖÖ×Æü‹ −Ö?
VI. †¯Ö−Öê «üÖ¸üÖ ¤êüÖê Ö‹ ׍úÃÖß ×“Ö×›ÍüµÖÖ ‘Ö¸ü µÖÖ ²ÖÖß“Öê êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ‹ú †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…
VII. †Öê×›Íü†Ö ŠúŸÖã†Öë êú −ÖÖ´Ö
†™Ú- ´ÖÖîÃÖ´Ö/ŠúŸÖã
ñàÇ©õ- ÖÏß´Ö
¡Ç©íÞ- ¾ÖÂÖÖÔ
¨¥™- ¿Ö¸üŸÖ
á«£Ø- Æêü´ÖÓŸÖ
¨à™ - ¿ÖߟÖ
¡ªØ- ¾ÖÃÖÓŸÖ
{ÉÉ`ö 13 177

ÇÞ• 13
¯ÖÖšü
¡ª¥ ᝬÞÇá¥
†²ÖÃÖ¸ü −Öê»ÖÖ¯Ö¸êü †¾ÖúÖ¿Ö »Öê−Öê êú ²ÖÖ¤ü

¨¥™ : £Þœ¡ ¡Þ¡Ú ! Þǘ ¿Ö¸üŸÖ : ´ÖÖ¬Ö¾Ö ²ÖÖ²Öã ! ŒµÖÖ †Ö¯Ö '¬ÖÖ−֍ú™üÖ‡Ô'
‹'˜ œÞ ‹”Þ ×Ü”ßᥠÞê‹Ú úß ”ãû¼üß ´Öë ÖÖÑ¾Ö (úÖê) •ÖÖ ¸üÆêü Æïü?
¤Þ„×Øß»»? ´ÖÖ¬Ö¾Ö : −ÖÆüà, ´Öï ÖÖÑ¾Ö (úÖê) −ÖÆüà •ÖÖ Ã֍úŸÖÖ…
£Þœ¡ : Þê, £Úê Þê‹Ú ¤Þ‚ ŒµÖÖë ׍ú ´Öï ‡ÃÖ ²ÖÖ¸ü †¯Ö−Öê ²Ö›Íêü ²Öê™êü êú
Çޥڝ߻»Þ ‹Þ¥˜ £Úê ˆš¥ ¡–Í ‘Ö¸ü ³ÖÖê¯ÖÖ»Ö •ÖÖ ¸üÆüÖ ÆæÑü…
Çځ Ô¥‹Ú á¢ÞÇÞ¦ ¤Þ„×ß»»Þ ¿Ö¸üŸÖ : †Ö¯Ö ŸÖÖê ãú”û פü−Ö ¯ÖÆü»Öê Ö‹ £Öê… ŒµÖÖ
¨¥™ : Þǘ Ñ ›ß ™á¦ ™ †Ö¯Ö úÖê µÖÆüÖÑ †“”ûÖ −ÖÆüà »ÖÖŸÖÖ?
¤Þ‚šßᬻ»Þ Þǘ¼Ú» ˆ•ß ‹'˜ ´ÖÖ¬Ö¾Ö : †¾ÖúÖ¿Ö »Öê−Öê êú ²ÖÖ¤ü †²Ö µÖÆüÖÑ
¢¬ ¬ÞÚß ? †“”ûÖ −ÖÆüà »ÖÖŸÖÖ… ŸÖã´ÆüÖ¸üß ³ÖÖ³Öß ŸÖÖê
´Öã—Öê ”ûÖê›Íü ú¸ü “Ö»Öß Ö‡Ô (´Ö¸ü ÖµÖß) !
£Þœ¡ : ¡ª¥ á¬Þ Çᥠ´Öï ¯ÖÆü»Öê ÃÖ²Ö úÖ´Ö †¯Ö−Öê ÆüÖ£ÖÖë ÃÖê
ˆá¡ ˆ•ß ¢¬ ¬ÞÚß»»Þ ™£ ú¸ü Ã֍úŸÖÖ £ÖÖ… ¯Ö¸üÓŸÖ㠆֕֍ú»Ö †Öî¸ü
¢Þ„‘ ™ £á™ ×Þ–Íß −ÖÆüà ú¸ü Ã֍úŸÖÖ…
Þ¬ßá¬»»Þ Þ¥Ú ª¡Ú ‹Þ£ ¿Ö¸üŸÖ : ‡ÃÖŸÖ¸üÆü ²ÖÖ¸ü-²ÖÖ¸ü ¸êü»Ö µÖÖ¡ÖÖ ú¸ü−ÖÖ,
ß‘ «Þ™á¥ ‹¥ß Çޥښ߬߻»Þ ŒµÖÖ †Ö¯Ö úÖ ¿Ö¸ü߸ü ÃÖÆü Ã֍êúÖÖ?
á«á¬ Þ‘ß‹Þ¬ß Þ„ Çޥڝ߻»Þ
¨¥™ : á«á¬ š¥‹Ú š¥ ˆ£ß™ß ´ÖÖ¬Ö¾Ö : ו֟Ö−Öê פü−Ö ´Öï •ÖÖ Ã֍æÑúÖÖ •ÖÖŸÖÖ
ᥦ ¤Þ™ñÞ ‹á¬ Þǘ¼» ¸üÆãÑüÖÖ… ‡ÃÖ ²ÖÖ¸ü ´Öê¸üß ¯Öã¡Ö¾Ö¬Öã (²ÖÆæü)
´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö †Ö Ã֍úŸÖß Æîü… ¯ÖÖêŸÖß
᛫ ‹'˜ ª«ßÇޥߡ ? (−ÖÖןÖ−Ö) ³Öß †Ö Ã֍úŸÖß Æîü…
£Þœ¡ : á¤á™ ›ß £Úê ¤Þ‚ÇÞ¥Úšß¡ß
¤Þ„šß¡ß»»Þ ˆš¥ á£Þ á¡Þ«Ý ¿Ö¸üŸÖ : ŸÖ²Ö ŸÖÖê †Ö¯ÖúÖê úÖê‡ ³Ößü ÃÖ´ÖõÖÖ −ÖÆüà
á£Þ ªÞ¾»á¥ Þªß ÇÞ¥Øß»»Þ ÆüÖêÖß… †Ö¯Ö †“”ûß ŸÖ¸üÆü ÖÖ-¯Öß
178 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

Þ™Ú˜à”Þ ¡ß ÞªßÇÞ᥻»Þ Ã֍ëúÖê…


¨¥™ : á™á¡ Þǘ¼»¥ Þ„ ´ÖÖ¬Ö¾Ö : ÆüÖÑ, µÖÆü ŸÖÖê (ÃÖ“Ö) Æîü…
á‹Þâ˜ªß ªÚ¡ßœÞ á«¡ß»»Þ Þǘ
¿Ö¸üŸÖ : ¯ÖÖêŸÖß (−ÖÖןÖ−Ö) †²Ö ׍úŸÖ−Öß (²Ö›Íüß) ÆüÖê
¢¬á¥ ŒÞ‚ ÇÞ¥ßá¡»»Þ Ö‡Ô Æîü? ŒµÖÖ ¾ÖÆü ²ÖÖŸÖ ú¸ü Ã֍úŸÖß
£Þœ¡ : «ê ᪠‹šÞ ª™»»Þ Æîü?
´ÖÖ¬Ö¾Ö : ´Öê¸üß ¯ÖÖêŸÖß ‹ú “ÖÖ¾Ö»Ö-¤üÖ−Öê ÃÖß (²ÖÆãüŸÖ
¨¥™ : Þ™Ú˜à á‹–Íڔ߈ ᫬ޘß? ᪠ÃÖã‘Ö›Íü) Æîü… ²ÖÆãüŸÖ †“”ûß ŸÖ¸üÆü ²ÖÖŸÖ ³Öß
‹'˜ ‹šÞ ‹«ßÇޥڐ×ß ? ú¸ü Ã֍úŸÖß Æîü… ˆÃÖ úß ŸÖãŸÖ»Öß ²ÖÖŸÖë
ÃÖã−Ö−ÖÖ ´Öã—Öê ²ÖÆãüŸÖ †“”ûÖ »ÖÖŸÖÖ Æîü…
£Þœ¡ : á£Þ Þ™Ú˜à”ß áÞ”߈ Þ„¦á¥ ŸÖ²Ö ¾ÖÆü šãü´Öú-šãü´Öú “Ö»ÖŸÖß £Öß… †²Ö
—ÍÞ»»Þ ¢Þ¥ß ªÚ³¥ ‹šÞ ¡ß ŸÖÖê ¤üÖî›Íü Ã֍úŸÖß ÆÖêÖß…
‹«ßÇޥڐ×ß»»Þ ™Þ'¥ Ú¬Ú Ú¬Ú ‹šÞ
£á™ ¨Ú˜ß¡Þ‹Ú ¢Þ¥ß ¢¬¬Þ፻»Þ ¿Ö¸üŸÖ : ŒµÖÖ, †Ö¯Öêú ”ûÖê™êü »Ö›Íüêú úß
áªá™á¡á¦ ᪠•Ú‹Ú •Ú‹Ú ›üÖòŒ™ü¸üß úß ¯ÖœÍüÖ‡Ô ÖŸ´Ö ÆüÖê ÖµÖß Æî?
Þ¬Úšß¬Þ»»Þ ˆá¡ ™ á›Þâ–Íß
´ÖÖ¬Ö¾Ö : −ÖÆüà, †³Öß ŸÖÖê ˆÃÖ úÖ “ÖŸÖã£ÖÔ ¾ÖÂÖÔ
ÇÞ¥Úšß¡»»Þ “Ö»Ö ¸üÆüÖ Æîü… †Öî¸ü ‹ú ¾ÖÂÖÔ êú ²ÖÖ¤ü
¨¥™ : Þǘ¼» ªÞ Çځ¥ ¯Ö¸ü߁ÖÖ ÖŸ´Ö Æãü‡Ô ÆüÖêÖß…ˆÃ֍êú ²ÖÖ¤ü
–Þ‹Ø¥à ÇÞ• ‹'˜ á¨Ç© ¾ÖÆü †ÖÖê ¯ÖœÍü−Öê êú ×»Ö‹ †´Öê׸üúÖ •ÖÖ
Ã֍úŸÖÖ Æîü…
᫬ޘߋß?
£Þœ¡ : Þ‚ê, ˆá¡™ ™Þ'¥ ™Úší ¡Ç©í ¿Ö¸üŸÖ : ´ÖÖ¬Ö¾Ö ²ÖÖ²Öã, †Ö¯Ö ²ÖÆãüŸÖ ³Ö֐µÖ¾ÖÖ−Ö Æïü…
Þ¬ß×ß»»Þ Þ„ ¡áÇ©í Çᥠ†Ö¯Ö êú ¤üÖê−ÖÖë ¯Öã¡Ö úÖ´Ö ¯Ö¸ü »ÖÖ Ö‹
Ç¥à¤©Þ ª¥ß ¤Þ‚šß¡»»Þ ™Þ' Æïü… †²Ö ÃÖê †Ö¯Ö ×−ÖÛ¿“ÖÓŸÖ ÆüÖêú¸ü
´ÖÆüÖ¯ÖϳÖæ •ÖÖ®ÖÖ£Ö úÖ −ÖÖ´Ö »Öê ú¸ü
Çᥠ᪠œß‹ Ç—Íß¡Þ‹Ú ¿ÖÖÓ×ŸÖ ÃÖê •Öß Ã֍úŸÖê Æïü…
Þá£¥ß‹Þ ¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ
¨¥™ : Þǘ ŒÚ¡ì ¢Þî¡Þ £Þœ¡
¡Þ¡Ú»»Þ ›Ú‚”ß ¤Þ‹ Çځ ¬Þß
ªÞ¥ß×Øß»»Þ ˆš¥ Þǘ
ßËߝØᥠ£«ÞÇñ¢Ú ‘÷Þš¼»
Þ£ ᝂ ¨ÞØßᥠ¡äß
{ÉÉ`ö 13 179

ÇÞ¥ßá¡»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ×ÆüÓ¤üß †£ÖÔ
œÞ‹”Þ ×Ü”ß ¬ÖÖ−Ö-ú™üÖ‡Ô úß ”ãû¼üß
¤Þ‚ÇÞ¥Úß −ÖÆüà •ÖÖ Ã֍úŸÖÖ
¡–ÍÇځ ²Ö›ÍüÖ ²Öê™üÖ
¤Þ‚ÇÞᥠ•ÖÖ Ã֍úŸÖÖ ÆæÑü
¡ª¥ †¾ÖúÖ¿Ö/ÃÖê¾ÖÖ×−Ö¾Öé×¢Ö
×Þ–Íß Þ¬ßá¬ ´Ö¸ü Ö‡Ô/”ûÖê›Íüú¸ü Ö‡Ô
‹¥ß ÇÞ¥Úšß¬ß ú¸ü Ã֍úŸÖÖ £ÖÖ
š¥‹Ú š¥ ²ÖÖ¸ü-²ÖÖ¸ü
á¡Þ«Ý ²ÖÆæü (¯Öã¡Ö¾Ö¬Öã)
Þ™Ú˜à ¯ÖÖêŸÖß
ªÚ¡ßœÞ ÃÖ´ÖõÖÖ, †ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ
ዖڔ߈ ׍úŸÖ−Öß ²Ö›Íüß
Ú¬Ú Ú¬Ú ‹šÞ ŸÖãŸÖ»Öß ²ÖÖŸÖë
•Ú‹Ú •Ú‹Ú Þ¬ß šãü´Öú-šãü´Öú “Ö»Ö−ÖÖ
á›Þâ–Íß ÇÞ¥Úšß¡ ¤üÖî›Íü Ã֍úŸÖß ÆüÖêÖß
ªÞÇځ ”ûÖê™üÖ »Ö›ÍüúÖ
ª¥ß¬Þ˜ß ÖŸ´Ö ÆüÖê ÖµÖÖ
ª¥ß¤Þ‚šß¡ ÖŸ´Ö Æãü‡Ô ÆüÖêÖß
¢Þî¡Þ ³Ö֐µÖ¾ÖÖ−ÖË
180 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¬ÞßªÞ¥ß×Øß úÖ´Ö ¯Ö¸ü »ÖÖ Ö‹ Æïü


ßËߝØᥠ×−ÖÛ¿“ÖÓŸÖ ÆüÖêú¸ü
‘÷Þš¼» Þ£á¡Þ •ÖÖ®ÖÖ£Ö êú −ÖÖ´Ö »Öê−ÖÖ
£«ÞÇñ¢Ú ´ÖÆüÖ¯ÖϳÖã
¨ÞØßᥠ¿ÖÖÓ×ŸÖ ÃÖê
ᝂ‹¥ß »Öêú¸ü
¡äßÇÞ¥ßá¡ •Öß Ã֍úŸÖê Æïü

†³µÖÖÃÖ
I. (1) −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖÓ¿Ö ŸÖ£ÖÖ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1. œÞ‹”Þ ×Ü”ß 2. š¥‹Ú š¥
3. ዖڔ߈ 4. Ú¬Ú Ú¬Ú ‹šÞ
5. •Ú‹Ú •Ú‹Ú Þ¬ß
(2)
1. ˆš¥ á£Þ ¡–ÍÇځ Ô¥‹Ú á¢ÞÇÞ¦ ¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ
2. Þê, £Úê Þê‹Ú ¤Þ‚ Çޥڝ߻»Þ
3 ˆ£ß™ß ¤Þ™ñÞ ‹á¬ Þǘ¼» ᛫ ª«ßÇޥߡ ™»»?
4. á¤á™ ›ß £Úê ¤Þ‚ ÇÞ¥Úšß¡ß, ¤Þ„šß¡ß»»Þ
5. á¡Þ«Ý á¤á™›ß ¥«ßá¡, áªá™›ß ™ Þǘ ¢¬á¥ ŒÞ‚
ÇÞ¥ßá¡»»Þ
6. £Úê ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ᥻»Þ
7. Þᣠ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥Ú»»Þ
8. ™Ú ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥Ú»»Þ
9. ™Úᣠ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥»»Þ
10. Þǘ ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥Øß»»Þ
11. ᪠‹Þ£ ‹¥ßÇÞ᥻»Þ
{ÉÉ`ö 13 181

12. ᪠‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥Øß»»Þ


13. ᪣Þᝠ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥Øß»»Þ

II. ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
1) £Úê ˆš¥ á£Þ ¡–ÍÇځ Ô¥‹Ú ¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ
ªÞ¾»
¨Þ¨Ú
ªÞ¥ì¼»
¡ÞÇ
¢„˜à
2) £Úê Þ¥Ú ª¡Ú ‹Þ£ ß‘ «Þ™á¥ ‹¥ßÇޥښ߬߻»Þ
ßá‘
ª«‘á¥
ªÚ¡ßœÞá¥
¡ßÞ ‹ÌÂá¥
¨àÔñ
3) Þǘ ‚ˆ ªÚ¡ßœÞ ª«ßÇÞ¥ßá¡ ™ ? 4) Þ‘ß‹Þ¬ß ˆá™ ‹Þ£
Þ„ Çޥڝ߻»Þ
£á¥Œßá¡ ˆá¡
¢Ú¬ß¤ßá¡
ª¡Úá¡á¦
¢Þ ‹¥ßá¡
›ß᝛ßá
›Û᥂ ÇÞ¥ßá¡ Þ‘ß
ª£ýÞ¦ß ÇÞ¥ßá¡ ª‹Þá¦
5) á¤á™›ß £Úê ¤Þ‚ÇÞ¥Úšß¡ß ¤Þ„šß¡ß»»Þ
ŒÞ‚ ÇÞ¥Úšß¡ß ŒÞ„šß¡ß
182 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

Ç—Íß ÇÞ¥Úšß¡ß Ç—Úšß¡ß


ᛂ ÇÞ¥Úšß¡ß á›„šß¡ß
¨Ú˜ß ÇÞ¥Úšß¡ß ¨Ú˜Úšß¡ß
‹«ß ÇÞ¥Úšß¡ß ‹«Üšß¡ß
6) ᪠‹'˜ ‹šÞ ‹«ß¬Þ˜ß»»? 7) Þǘ¼» ªÞ Çځ¥ ÇÞ• ‹'˜ ª¥ß¬Þ˜ß
?
à™ Þ‚¬Þ˜ß Ç—ÍÞ
ÇÞ• Ç—Íß¬Þ˜ß ‹Þ£
¢Þ™ ŒÞ‚¬Þ˜ß á¡Ç©˜Þ
‹Þ£ ‹¬Þ˜ß ᬌÞ
Þ ¨ßŒß¬Þ˜ß ǥऩÞ
III. (1) ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯Ö׸ü¾ÖŸÖÔ−Ö úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- £Úê Þ‘ß ‹¬ß‹™Þ ¤Þ„×ß»»Þ (¤ß¡Þ)
£Úê Þ‘ß ‹¬ß‹™Þ ¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ
1. £Úê ÇÞ• Ǘڐ×ß»»Þ (Ç—Íß¡Þ)
2. £Úê ጦ ጦڐ×ß»»Þ (ጦߡÞ)
3. £Úê à™ Þ„×ß»»Þ (Þ‚¡Þ)
4. £Úê Þ ¨ßŒÚ×ß»»Þ (¨ßŒß¡Þ)
5. £Úê ¢¬ ‹Þ£ ‹¥Ú×ß»»Þ (‹¥ß¡Þ)
(2) ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ØÆü¤üß ×ÎúµÖÖ†Öë êú †Öê×›Íü†Ö ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú ¿Ö²¤üÖë
úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- £Úê ˆ‚ ‹Þ£ _____»»Þ (ú¸ Ã֍úŸÖÖ ÆãÑü)
£Úê ˆ‚ ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ᥻»Þ
1. Þᣠ¡«ß ______»»Þ (×»ÖÖ Ã֍úŸÖÖ Æîü)
2. ™Ú ᪂ à™ _____»»Þ (ÖÖ Ã֍úŸÖÖ Æîü)
3. ™Úᣠˆ•ß‹Ú ______»»Þ (†Ö Ã֍úŸÖÖ ÆüÖê)
4. Þǘ ß•ß ______»»Þ (³Öê•Ö Ã֍úŸÖê Æïü)
{ÉÉ`ö 13 183

5. ªßˆ Š–Íß¨à Þ _____»»Þ (−ÖÖ“Ö Ã֍úŸÖß Æîü)


6. ᪣Þᝠ™Ú£‹Ú ª¡Úá¡á¦ ______»»Þ (²Öã»ÖÖ Ã֍úŸÖê Æïü)
7. ª¡Ú á¬Þ‹ Ç߬ޣޝ¼Ú» ______»»Þ (¯µÖÖ¸ üú¸ü Ã֍úŸÖê Æïü)
8. Þ‘ß Çñ™ß¢Þ ™šÞ Çñ™ß£Þ ‹á¬‘ì _____»»Þ (•ÖÖ Ã֍úŸÖê Æïü)
IV. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ
²Ö−ÖÖ‡‹…
(1) ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ᪠‹šÞ (‹«ß¡Þ)»»Þ
᪠‹šÞ ‹«ß ÇÞ¥Úšß¡»»Þ
1. £Úê à™ (Þ‚¡Þ)»»Þ 2. ™Ú Þ (‹¥ß¡Þ)»»Þ
3. ™ÚᣠÇÞ• (Ç—Íß¡Þ)»»Þ 4. ™ÚᣣÞᝠ«‹ß (ጦߡÞ)»»Þ
5. Þǘ ¼» (‹¥ß¡Þ)»»Þ 6. ᪠‹Þ£ (‹¥ß¡Þ)»»Þ
(2) ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- ᪠Þ¬ß (ÇޥߡÞ)»»Þ
᪠Þ¬ß Çޥښ߬޻»Þ
1. ᪣Þᝠ¡Ú¬ß (ÇޥߡÞ)»»Þ 2. Þǘ ᛂ (ÇޥߡÞ)»»Þ
3. ™Úᣠ‹«ß (ÇޥߡÞ)»»Þ 4. ™ÚᣣÞᝠ¤Þ‚ (ÇޥߡÞ)»»Þ
5. Þǘ£Þᝠ¥Œß (ÇޥߡÞ)»»Þ 6. ᪠ǗÍß (ÇޥߡÞ)»»Þ
(3) ˆ¤üÖÆü¸üÖ :- £Úê ˆ‚ ‹šÞ (‹«ß¡Þ)»»Þ
£Úê ˆ‚ ‹šÞ ‹«ßÇÞ᥻»»Þ
1. ᪠£³ß¥ (¤ß¡Þ)»»Þ 2. ᪣Þᝠ¡«ß (ᝡÞ)»»Þ
3. ™Ú ŒÞ‚¡Þ‹Ú »Þ (ᛡÞ) 4. ™Úᣠ¬Þ‚á¡ñ¥àᥠ(Ç—Íß¡Þ)»»Þ
5. ™ÚᣣÞᝠÞ‘ß (áŒÞ‘ß¡Þ)»»Þ 6. £Úê ß•ß á¬Œß (ᬌߡÞ)»»Þ
V. úÖꚍú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö¾¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(™á¦, œÞ‹”Þ, ªÞÇځ, ¡ª¥, ¢Þî¡Þ)
1. Þǘ ‹'˜ ____ ×Ü”ßᥠÞê‹Ú ¤Þ„×Øß»»?
2. Ñ ›ß ____ ™ ¤Þ‚šßᬻ»Þ
3. £á™ _____ ᝬÞÇᥠÞ„ ˆ•ß ¢¬ ¬ÞÚß»»Þ
4. Þǘ¼» ____ ¥ –Þ‹Ø¥à ÇÞ• á¨Ç© á«¬Þ˜ß ‹ß ?
184 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

5. Þǘ ____ £Þœ¡ ¡Þ¡Ú»»Þ


VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−Ö ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. á£Þ ’߁ ªÞ¾»á¥ Þªß ____»»Þ (Çޥߡß, Çޥߡ)
2. ᪠áªá™á¡á¦ ‹šÞ ‹«ß ____»»Þ (Çޥښ߬ß, Çޥښ߬Þ)
3. á£Þ Þ™Ú˜à ˆá¡ á›Þâ–Íß ____ »»Þ (ÇÞ¥Úšß¡Þ, ÇÞ¥Úšß¡)
4. ᪠Þá£¥ß‹Þ ¤Þ‚ ____»»Þ (ÇޥߡÞ, Çޥߡ)
5. ™Ú Ô¥‹Ú Þªß ____»»Þ (ÇޥߡÚ, ÇޥߡÞ)

VII. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ˆ×“ÖŸÖ Ã£ÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ¤üÖê ¤üÖê ¿Ö²¤ü •ÖÖê›Íüú¸ü פü‹ Ö‹ ¯ÖÏŸµÖêú ¾ÖÖŒµÖ úÖ ×¾ÖßÖÖ¸ü
úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- £Úê ˆ‚ ¡«ß”ß á‚ÇÞ᥻»Þ
£Úê Þ‘ß ˆ«ß „ǝîÞª ¡«ß”ß á‚ÇÞ᥻»Þ
1. ᪣Þᝠ‘¾»¬‹Ú ¤Þ‚ÇÞ¥Øß»»Þ 2. áª áŒ¦ß¡Þ‹Ú ¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ
3. ªà™Þ Þ ÞßÇÞ᥻»Þ 4. Þǘ£Þᝠ¢Þ™ ŒÞ‚ÇÞ¥Øß»»Þ
5. ™ÚᣠÇÚ¥à‹Ú ¤Þ‚ÇÞ¥»»Þ 6. ÞᣣÞᝠÇÛ‘Þ
‹¥ßÇÞ¥Ú»»Þ
VIII. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ×−ÖÂÖê¬Ö¾Ö֓֍ú ºþ¯Ö ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ᪠ˆ‚ ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥ßá¡»»Þ
᪠ˆ‚ ‹Þ£ ‹¥ßÇÞ¥ßá¡ Þ«ßê»»Þ
1. £Úê ‹Þ«Þ˜à ᬌßÇÞ᥻»Þ
2. ᪠Þǘ¼Ú» Çñ¨÷ ǐޥßÇÞᥠ‹ß ?
3. ™ÚᣠÞ‘ß ¥Þ™ßᥠˆ ª×ޝ¥Ú ¤Þ‚ÇÞ¥»»Þ
4. ᪣Þᝠª‹Þᦠˆ•ß‹Ú Þªß ÇÞ¥Øß»»Þ
5. Þǘ£Þᝠ‹Þ¬ß ¬ß¾»¥Þ‘ £³ß¥‹Ú ¤Þ‚ÇÞ¥Øß»»Þ
6. ˆ‚ ¡Ç©í £Úê ˆ£ì.ˆ Ç¥à¤©Þ á›‚ÇÞ᥻»Þ
IX. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ −֍úÖ¸üÖŸ´Öú ¾ÖÖŒµÖÖë êú Ã֍úÖ¸üÖŸ´Öú ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
{ÉÉ`ö 13 185

ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- £Úê Þ‘ß‹Þ¬ß ª¡Ú ‹Þ£ ß‘ «Þ™á¥ ‹¥ß Çޥڝ߻»Þ


£Úê Þ‘ß‹Þ¬ß ª¡Ú‹Þ£ ß‘ «Þ™á¥ ‹¥ßÇޥڐ×ß»»Þ
1. £Úê Þ‘ß‹Þ¬ß ªÕܬ ¤Þ‚ Çޥڝ߻»Þ
2. ᪠Þ‘ß‹Þ¬ß à™ Þ‚ Çޥڝ߻»Þ
3. ᪣ÞᝠÞ‘ß‹Þ¬ß ˆ•ß‹ß ÞªßÇޥڝޫޝØß»»Þ
4. Þǘ Þ‘ß‹Þ¬ß £á™ „Çᛨ ᛂÇÞ¥Ú Þ«ÞØß»»Þ
5. ™Ú Þ‘ß‹Þ¬ß Þ ¨ßŒß Çޥڝڻ»Þ
X. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯Ö׸ü¾ÖŸÖÔ−Ö úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- £Úê ¤Þ‚ Çޥڐ×ß»»Þ
£Úê ¤Þ‚ ÇÞ¥ß¬ß Þ«ßê»»Þ
1. ᪠ŒÞ‚ Çޥڐ×ß»»Þ 2. ᪣Þá á¬Œß ÇÞ¥Øß»»Þ
3. Þǘ á›Œß ÇޥڐםØß»»Þ 4. ™Ú ‹«ß Çޥڐ×Ü»»Þ
5. ™ÚᣣÞᝠᝂ Çޥڐ׻»Þ 6. £Úê á›Þâ–Íß Çޥߐ×ß»»Þ
XI. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ¯ÖÏ¿−ÖÖ£Öԍú ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- Þǘ ‹Ì ª«ß ÇÞ¥ßá¡»»Þ
Þǘ ‹'˜ ‹Ì ª«ß ÇÞ¥ßá¡ ?
1. £Úê Ç—Íß Çޥߡ߻»Þ 2. ™Úá£ á›Œß Çޥߡ»»Þ
3. ᪣Þᝠ‹¥ß ÇÞ¥ßá¡»»Þ 4. Þǘ ¥Þ´ß ÇÞ¥ßá¡»»Þ
5. Þǘ£ÞᝠÇß‚ ÇÞ¥ßá¡»»Þ 6. £Úê Þ¬ß Çޥߡ߻»Þ
XII. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. Þᣠ‘¾»¬‹Ú ______»»Þ
2. ᪣ÞᝠÞ‘ß ªÞ¤©Þ™ _____»»Þ
3. Þᣠ᪂ ß•ß _______»»Þ
4. ‹Þ¬ß ™Úᣠ‹'˜ ˆ•ß‹ß ______»»Þ
5. £Úê ‹'˜ ˆ‚ ¡«ß¥Ú ______»»Þ
6. ™Úᣠ‹'˜ á£Þ á›Þ‹Þ¥Ú ›Ú‚”ß ¡«ß _____»»Þ
7. ªäœîÞ ÇÞä”Þ Ç¤íîØ £Úê ˆ•ß ______»»Þ
186 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹


ÛÞ›ß¬ûà ™Þ
30.05.2005
ÇÛ‘à¤ý ¢Þ‚Þ,
á£Þ¥ £ªÕÞ¥ ñ«˜ ‹¥ß¡»»Þ ™ ‹Þ¬ß ™Ú£ ß•ß ÇÞ‚¬ß»»Þ ™ÚᣠŠ
ÛÞá¡Þ„ ¨ß¬Þ Š £Ú÷Þ‹Ú á‚ ¢Ú¡á¨ó¥ ¤Þ„× á¡Þ¬ß ß•ßᥠᬌߐ׻»Þ ™Úá£
‘÷Þš ˆ‹ìªáÇñªá¥ ¢Ú¡á¨ó¥ ¤Þ‚Çޥߡ»»Þ áÞ”߈ á”ޥߋìªÞᥠ¢Ú¡á¨ó¥¥
£Úî‘ߤý£ì, á‹›Þ¥áÞâ¥à, ¥Þ‘¥Þ˜à £³ß¥, á¡Þ‚™Þ¦ £³ß¥ Š ¡ß³ÚªÞ¥
ᛌßÇޥߡ»»Þ ¨ß¬Þ Š £Ú÷Þ ™£ ªÞ¾»á¥ šßá¡»»Þ Ç¥›ß ª£áªØ £ß¨ß œ„¦ßß¥ß,
Œ˜Øß¥ß Š „›¤ýß¥ß ᛌßÇޥߡ»»Þ ˆ‹Þ£ñ ‹Þá¥ áÞ¬ÞÇ ¡ßÞ Š ªÞ£Ø
³ñᨌ¥ ÇûÞáá”ޥߤý£ £œî á›Œß Çޥߡ»»Þ ¢Ú¡á¨ó¥á¥ ªß¡Þ¦¤ý, ¡ßœÞª¢Þ
ï«, ¡Þ˜à¡ß«Þ¥, ‹ïÇ©ß Š á¡âÇ©¤ýß‹ ¡ß¨ó¡ß›îÞ¦¤ý £œî ᛌßÇޥߡ»»Þ

ÞªØÞ ×Ü”ßᥠ£Úê ‹¬ß‹™Þ ¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ á£Þ¥ ‘ᘠªÞ¾» £œî á£Þ
ªÞ¾»á¥ ¤Þ‚ÇÞ¥Øß»»Þ ™ÚᣠÛÞá¡Þ„¼Ú» á£Þ¥ £ªÕÞ¥ ‘˜Þ‚ ᛡ»»Þ ¨ß¬Þ, £Ú÷Þ‹Ú
á£Þ¥ áª÷« ᛡ»»Þ
‚™ß»»Þ
™Ú£¥ áª÷«Þœà
ªÞ¥
áÇñ¥‹ ñÞ«‹
ªÞ¥ ›Þª ß¥Þ‹Þ¥ ›Þª
Ô. ä - 576 Ô. ä - 111
áÇÞÌ - ñàÇÞ‹í ¡ß£¦Þ ß¡Þª
ÛÞ›ß¬ûà áÇÞÌ - ŸÚ»¬Œ¥Þ
‘߬ûÞ - ‹”‹
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
{ÉÉ`ö 13 187

ß•ß דֽüß
á‹›Þ¥áÞâ¥à êú¤üÖ¸ü ÖÖî¸üß (‹ú ´ÖÓפü¸ü)
¥Þ‘¥Þ˜à £³ß¥ ¸üÖ•Ö¸üÖ−Öß ´ÖÓפü¸ü
á¡Þ‚™Þ¦ £³ß¥ ²ÖÖꇟÖÖ»Ö ´ÖÓפü¸ü
¡ß³ÚªÞ¥ ز֤ãü ÃÖ֐ָü (‹ú ŸÖÖ»ÖÖ²Ö)
œ„¦ßß¥ß ¬Ö¾Ö»Ö אÖ׸ü
ªß¡Þ¦¤ý ÃÖד־ÖÖ»ÖµÖ
¡ßœÞª¢Þ ï« ×¾Ö¬ÖÖ−Ö ÃÖ³ÖÖ ÖéÆü
¡Þ˜à¡ß«Þ¥ ²Ö֝Öß ×²ÖÆüÖ¸ü (¾Ö֝Öß ×¾ÖÆüÖ¸ü-
ˆŸú»Ö ×¾ÖÀ¾Ö- ×¾ÖªÖ»ÖµÖ Óú¯ÖÃÖ
úÖ −ÖÖ´Ö)
ÛÞá¡Þ„ ³ÖÖ³Öß
áª÷« Ã−ÖêÆü
‚™ß ‡×ŸÖ, ÃÖ´ÖÖ¯ŸÖ
áª÷«Þœà Ã−ÖêÆü êú ÃÖÖ£Ö (ÃÖÃ−ÖêÆü)
†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë úêú ˆ¢Ö¸ü ×»Ö׏֋…
1. á‹„ê Þ–Íßᥠ¢Ú¡á¨ó¥ ¤Þ‚Çޥߡ ?
2. ¢Ú¡á¨ó¥á¥ á‹„ê á‹„ê £³ß¥ ×ß ?
3. ¢Ú¡á¨ó¥ ÇûÞáá”ޥߤý£¥ Þê ‹'˜ ?
4. Š–Íߨޥ ¡ßœÞª¢Þ ï« á‹„ê•ß ×ß ?
5. áÞ¬ÞÇ ¡ßÞ á‹„ê•ß ×ß ?
II. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖê ÃÖÆüß Îú´Ö ´Öë ¸üÖú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1. ‹¥ß¡, ñ«˜, á£Þ'¥, £ªÕÞ¥
2. ß•ß, ÇÞ‚¬ß, ™Ú£, ™‹Þ¬ß
3. ×Ü”ßá¥, ¤Þ‚ÇÞá¥, £Úê, ÞªØÞ
4. ¨ß¬Þ Š £Ú÷Þ, „›¤ýß¥ß, œ„¦ßß¥ß, ᛌßÇÞ¥ßá¡, Š Œ˜Øß¥ß
5. ÛÞá¡Þ„¼Ú», ™á£, £ªÕÞ¥ ᛡ, á£Þ¥
188 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

III. †−Öã“”êû¤ü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾Ö“Ö−Ö ÃÖÆüß Îú´Ö ´Öë »ÖÖ‡‹…
1. ¨ß¬Þ Š £Ú÷Þ‹Ú á£Þ'¥ áª÷« ᛡ»»Þ
2. á£Þ'¥ £ªÕÞ¥ ñ«˜ ‹¥ß¡»»Þ
3. ÞªØÞ ×Ü”ßᥠ£Úê ‹¬ß‹™Þ ¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ
4. ¨ß¬Þ Š £Ú÷Þ œ„¦ßß¥ß, Œ˜Øß¥ß Š „›¤ýß¥ß ᛌßÇÞ¥ßá¡»»Þ
5. ‘÷Þš ˆ‹ìªáÇñªá¥ ¢Ú¡á¨ó¥ ¤Þ‚Çޥߡ»»Þ
IV. ØÆü¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
ÞªØÞ ¡Ç©í £Úê ¡ª¥ á¡Þ‹Ú ¤Þ„×ß»»Þ ¡ª¥ á¡Þ ÇÛ¡í¥Ú £Úê á£Þ¥
á¤Þ‘Þ ™ßÞ¥ß ‹¥ßªÞ¥ß×ß»»Þ Þš Š ¡ßœ¡Þ £«ß¦Þ£Þ¼»ÇÞ‚ê áÞ”߈ ዳñ
áŒÞ¬ß¡Þ‹Ú Þ«Üê×ß»»Þ ˆ«Þ ˆ£ß™ß ˆ‹ ዳñ á«¡ ᤄê•Þᥠ‹ß ˆ«ßÇ¥ß ª«Þ¤ý
ªÐÂà á¬Þ‹£ÞᝠÞ³¥ ª«ß™ ¡°ß ÇÞ¥ßá¡»»Þ ᤄê Çñ‹Þ¥¥ ‹Þ£ á«á¬¡ß
᪣Þᝠ᪕Þᥠ¥«ß ‹¥ß ÇÞ¥ßá¡»»»Þ ᪂ ‹Þ¤íî ÇÞ‚ê ᪣Þá áª•Þ¥Ú ”¼»Þ
ÇÞ‚á¡»»Þ î £Þ¼Ú» ß¢í¥ ‹¥ß ᪣Þᝠ¡°ß ÇÞ¥ßá¡»»Þ ˆ«ß ዳñ¥
ǥߐަÞᥠªÞ«Þ¤î ‹¥ß¡Þ ÇÞ‚ê £Úê á£Þ Ç¥ß ªÐÂà á¬Þ‹”߈ áŒÞ‘ß ¥ŒßÇޥߡ߻»»Þ
ÞᣣÞᝠª£áªØ ᪕Þᥠ¢¬á¥ ¡°ßÇޥߡڻ»Þ
á£Þ¥ £á ×ß á¤á™á¡á¦ £Úê ªÕÜ¬á¥ Ç—Úšß¬ß áª‚ ª£¤ýᥠá£Þ
á¨ñ˜à¥ ›Ú‚‘˜ ¥à¡ ’߁¼Ú» ªÞ«Þ¤î ‹¥ßÇޥߚ߬߻»Þ ‹Þ¥˜ ™Þ¼» ¡ÞÇÞ£Þá
£›ÚÞ šßᬻ»Þ ᪣Þᝠ¨ÞØßᥠ¡°ß ÇޥڝšßᬠÞ„ ¢¬á¥ á˜Ø ŒÞ‚¡Þ‹Ú £œî
ÇÞ‚Çޥڝšßᬻ»Þ ᪚ßÇÞ‚ê ᪣ÞᝠÇñÞ¤ý™ã ŒÞ‚ ªÕܬ‹Ú ÞªÚšßᬻ»Þ £Úê ᪚ßÇÞ‚ê
á£Þ ŒÞ›î‹Ú ᪣ޝ¼» ª«ß™ ¢Þ ‹¥Úšß¬ß»»Þ ›Ú㌠‹Ì ÇÞ„šß¡Þ Çß¬Þ Š ªÐÂà
á¬Þ‹£Þ¼» ÇÞ‚ê £Úê ª¡Úá¡á¦ ›Ú㌠‹¥Úšß¬ß»»Þ ᪣ޝ¼Ú» ªÞ«Þ¤î ‹¥ß¡Þ‹Ú £œî
Þ«Üêšß¬ß»»Þ ˆ«ß ªóÇ÷¥ ዳñ ›óÞ¥Þ ¡±í£Þ á£Þ¥ Þ¨Þ ÇÛ¥˜ á«Þ‚Çޥߡ»»Þ £Úê
᪣ޝ¼Ú» ª¡Ú Çñ‹Þ¥ ‹¦Þ á‹Þ⨦ ‹ßÇ¥ß ñ«˜ ‹¥Þ¤Þ‚Çޥߡ ᪠¡ßÇ©¤ýá¥
¨ß¤©Þᛡ߻»Þ ˆ«Þ›óÞ¥Þ «ßê £Úê ᪣ޝ¼Ú» ªóÞœà ‹á¥‚Çޥߡ߻»ˆ¡ä ªÚŒà £œî
‹á¥‚Çޥߡ߻»Þ á£Þ Þ‹ß¥à ‹Þ¦ £œîᥠ£Úê ˆ«ßÇñ‹Þ¥ ‹Þ£ ‹¥ßÇޥߝšÞØß»»Þ
á‹¡¦ ‘ᘠ‹ß£óÞ ›Ú‚‘˜¼Ú» ªÞ«Þ¤î ‹¥ßÇޥߚޝØß»»Þ ‹ßØÜ á£Þ ªóÇ÷ ዳñᥠ£Úê
á‹¼Ú» ªÞ«Þ¤î ‹¥ßÇޥߡ߻»Þ ˆ«ß ‹Þ£ ‹¥ß £Úê £Þªß‹ ¨ÞØß áŒÞ‘ß ÇÞ‚¡ß»»Þ
{ÉÉ`ö 13 189

V. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …


´Öï ¯Öæ¸üß •ÖÖ−ÖÖ “ÖÖÆüŸÖÖ ÆæÑü… ´Öï †³Öß −ÖÆüà •ÖÖ Ã֍úŸÖÖ ÆæÑü… †³Öß ´Öã—Öê ×´Ö¡Ö úß ²Öê™üß úß ¿ÖÖ¤üß
¯Ö¸ü •ÖÖ−ÖÖ Æîü… ×±ú¸ü ú³Öß ¯Öæ¸üß •ÖÖ‰ÑúÖÖ… ´Öï ×´Ö¡Ö úÖê ³Öß ÃÖÖ£Ö »Öê Ã֍úŸÖÖ ÆæÑü… Æü´Ö ¾ÖÆüÖÑ ¯ÖÖÑ“Ö-¤üÃÖ
פü−Ö ¸üÆü Ã֍úŸÖê Æïü… ¾ÖÆüÖÑ ‘Öæ´Ö Ã֍úŸÖê Æïü… ׯ֔û»Öß ²ÖÖ¸ü ´Öï †êú»ÖÖ ÖµÖÖ £ÖÖ… ˆÃÖ ÃÖ´ÖµÖ ´Öê¸êü ²Ö““Öê ´Öê¸êü
ÃÖÖ£Ö −ÖÆüà †Ö Ã֍êú… †Ö•Öú»Ö ˆ−֍úß ”ãû×¼üµÖÖÑ Æïü… ¾Öê ³Öß ¯Öæ¸üß ¤êüÖ Ã֍ëúÖê… ‡ÃÖ ”ãû¼üß ´Öë Æü´Öë ‘Öæ´Ö−Öê
•ÖÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… µÖÆü ´ÖÖ−Ö×Ã֍ú †Öî¸ü ¿ÖÖ¸üß׸üú þÖÖãµÖ êú ×»Ö‹ »ÖÖ³Ö¤üֵ֍ú Æîü…
VI. †Ö¯Ö ÖÏß嫅 úß ”ãû×¼üµÖÖÑ îúÃÖê ײ֟Ö֋ѐÖê ‡ÃÖ ÃÖÓ²ÖÓ¬Ö ´Öë †¯Ö−Öê ×´Ö¡Ö úÖê ‹ú ¯Ö¡Ö ×»Ö׏֋…

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ×−Ö´−Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü…
1. ᪠ªÚ³¥ ‹šÞ ¡ß ‹«ßÇޥڐ×ß»»Þ ¾ÖÆü †“”ûß ŸÖ¸üÆü ²ÖÖŸÖ ³Öß ú¸ü
Ã֍úŸÖß Æîü…
ÃÖê ÃÖãÓ¤ü¸ü ú£ÖÖ ×²Ö ú×Æü¯ÖÖ¹ý×”û…
2. Þê, £Úê Þê‹Ú ¤Þ‚Çޥڝ߻»Þ ´Öï ÖÖÑ¾Ö úÖê −ÖÆüà •ÖÖ Ã֍úŸÖß ÆæÑü…
−ÖÖÑ, ´ÖãÑ ÖÖэãú •ÖÖ‡¯ÖÖ¹ý×−Ö…
3. Þǘ¼» ᛫ ‹'˜ ª«ßÇޥߡ ? ŒµÖÖ †Ö¯Ö úÖ ¿Ö¸ü߸ü µÖÆü ÃÖÆü Ã֍êúÖÖ?
†Ö¯ÖÖӍú ¤êüÆü ú'Ö ÃÖ×Æü¯ÖÖ׸ü²Ö ?
4. £Úê ˆš¥ á£Þ ¡–ÍÇځ Ô¥‹Ú á¢ÞÇÞ¦ ‡ÃÖ ²ÖÖ¸ü ´Öï †¯Ö−Öê ²Ö›êü ²Öê™êü úÖ ‘Ö¸ü
•ÖÖ
¤Þ‚ÇÞ᥻»Þ Ã֍úŸÖÖ ÆæÑü…
´ÖãÑ ‹£Ö¸ü ´ÖÖê ²Ö›Íü¯Öㆠ‘Ö¸üãú ³ÖÖê¯ÖÖôû
•ÖÖ‡¯ÖÖ¸êü…
5. Þ™Ú˜à”Þ £œî á£Þ ªÞ¾»á¥ ¯ÖÖêŸÖß ³Öß ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö †Ö Ã֍úŸÖß Æïü…
ÞªßÇÞ᥻»Þ
−ÖÖŸÖãÖß™üÖ ´Ö¬µÖ ´ÖÖê ÃÖÖӐָêü †Ö×ÃÖ¯ÖÖ¸êü…
ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú ¿ÖŒµÖŸÖÖ ²ÖÖê¬Öú ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖÖêÓ úÖ ¯Ö׸ü“ÖµÖ ×¤üµÖÖ ÖµÖÖ Æîü…
†Öê×›Íü†Ö êú ¿ÖŒµÖŸÖÖ ²ÖÖê¬Öú ׍ÎúµÖÖ ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ−Öê êú ×»Ö‹ ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö -'‚'
(-‡) ¯ÖÏŸµÖµÖ •ÖÖê›Íü ú¸ü ÃÖÆüֵ֍ú ׍ÎúµÖÖ -'ÇÞ¥' (-¯ÖÖ¸ü) êú ÃÖÖ£Ö úÖ»Ö, ¯Öã¹ýÂÖ †Öî¸ü ¾Ö“Ö−Ö êú
†−ÖãÃÖÖ¸ü ¯ÖÏŸµÖµÖ »ÖÖÖŸÖê Æïü •ÖîÃÖê- -'‹¥ßÇޥڐ×ìß' (-ú׸üü¯ÖÖ¹ý×”û) '´Öï ú¸ü ÃÖÆüŸÖÖ ÆæÑü', -'‹¥ßÇÞ¥Úšß¡ß'
190 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

(-ú׸ü¯ÖÖ¹ý×£ÖײÖ) '´Öï ú¸ü Ã֍æÑúÖÖ', -'‹¥ßÇޥښ߬ß' (-ú׸ü¯ÖÖ¹ý×£Ö×»Ö) '´Öï ú¸ü Ã֍úŸÖÖ £ÖÖ'… ØÆü¤üß ´Öë
‹êÃÖê ¯ÖϵÖÖêÖÖë ´Öë ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö ¯ÖÏŸµÖµÖ −ÖÆüà •ÖÖê›Íêü •ÖÖŸÖê ¯Ö¸ÓüŸÖã ÃÖÆüֵ֍ú ׍ÎúµÖÖ 'Ã֍ú' úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ
úÖ»Ö, Ø»ÖÖ ŸÖ£ÖÖ ¾Ö“Ö−Ö †Öî¸ü ¯Öã¹ýÂÖ êú ¯ÖÏŸµÖµÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü µÖÖê•Öú ׍ÎúµÖÖ†Öë úÖ ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯Ö
»ÖÖÖŸÖê Æïü…
190 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ÇÞ• 14
¯ÖÖšü
Þ£ ǥߡޥ
†Ö´Ö ¯Ö׸ü¾ÖÖ¸ü Æü´ÖÖ¸üÖ ¯Ö׸ü¾ÖÖ¸ü

£œÚªõß™Þ : ™Ú£ Þê ‹'˜ ? ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ −ÖÖ´Ö ŒµÖÖ Æîü?


ª£àÞ : á£Þ Þê ª£àÞ»»Þ ™Ú£ Þê ÃÖ´Öß−ÖÖ : ´Öê¸üÖ −ÖÖ´Ö ÃÖ´Öß−ÖÖ Æîü…ü ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ −ÖÖ´Ö?
?
´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : ´Öï ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ ÆæÑü… ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ ‘Ö¸ü
£œÚªõß™Þ : £Úê £œÚªõߙ޻»Þ ™Ú£ úÆüÖÑ Æîü? ŸÖã´Ö»ÖÖêÖ µÖÆüÖÑ ŒµÖÖë †ÖµÖß
ÆüÖê?
Ô¥ á‹„ê•ß ? ™ÚᣣÞá
ˆ•Þ‹Ú ‹Þ«ßê‹ß Þªß× ?
ª£àÞ : á£Þ Ô¥ ¡Þ¥ªá¥»»Þ ÃÖ´Öß−ÖÖ : ´Öê¸üÖ ‘Ö¸ü ¾ÖÖ¸ü֝ÖÃÖß ´Öë Æîü… Æü´Ö
¸üÖ™ÒüßµÖ ”ûÖ¡Ö-ÃÖî×−֍ú ¾ÖÖ×Æü−Öß
Þᣠª¡Ú áÞ”߈ '‘Þ™à¤ý (−Öê¿Ö−Ö»Ö îú›êü™ü úÖê¸ü) êú ׿Öײָü ´Öë
ª£¥ ¨ß¤©Þšíà ¡Þ«ßà' ³ÖÖÖ »Öê−Öê êú ×»Ö‹ †Ö‡Ô Æïü… ŒµÖÖ ŸÖã´Ö
¨ß¡ß¥á¥ á¤Þ ᛡÞÇÞ‚ê µÖÆüà ¸üÆüŸÖß ÆüÖê?
¢Ú¡á¨ó¥ Þªß×Ü»»Þ ™Úá£
‹'˜ ˆ‚•ß ¥«Ü× ?
´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : ÆüÖÑ, ´Öï µÖÆüÖÑ †¯Ö−Öê ´ÖÖ´ÖÖ êú ‘Ö¸ü
£œÚªõß™Þ : «ê, £Úê á£Þ £Þ£Úê¼» ¸üÆüŸÖß ÆæÑü… ¾Öê ‹ú ›üÖòŒ™ü¸ü Æïü… ´Öê¸êü
Ôᥠˆ‚•ß ¥«Ü×ß»»Þ ᪠´ÖÖŸÖÖ ×¯ÖŸÖÖ ²ÖÖ»ÖêÀ¾Ö¸ü ´Öë ¸üÆüŸÖê Æïü…
‘á˜
–Þ‹Ø¥»»Þ á£Þ ¡ÞÇÞ £Þ'
¡Þᬨó¥á¥ ¥«Ü×Øß»»Þ ÃÖ´Öß−ÖÖ : µÖÆüÖÑ ŸÖã´ÆüÖ¸êü ‘Ö¸ü ´Öë úÖî−Ö úÖî−Ö Æïü?

ª£àÞ : ˆ•ß ™£ Ôᥠ‹ßˆ ‹ßˆ


×Øß»»? ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : µÖÆüÖÑ ´Öê¸êü ´ÖÖ´ÖÖ-´ÖÖ´Öß Æïü †Öî¸ü
−ÖÖ−ÖÖ −ÖÖ−Öß Æïü… ´Öê¸üß ´ÖÖ´Öß ³Öß
›üÖŒ™ü¸üÖ−Öß Æïü… µÖÆüÖÑ êú ÃÖ¸üúÖ¸üß
{ÉÉ`ö 14 191

£œÚªõß™Þ : ˆ•Þᥠá£Þ £Þ£Úê †Ã¯ÖŸÖÖ»Ö ´Öë ¾Öê úÖ´Ö ú¸üŸÖß Æïü…
£Þ‚ê ×Øß»»Þ„ ‘Þ Þ‚
×Øß»»Þ á£Þ £Þ‚ê £œî
‘ᘠÃÖ´Öß−ÖÖ : ŸÖã´ÆüÖ¸êü ׍úŸÖ−Öê ³ÖÖ‡Ô-²ÖÆü−Ö Æïü?
–Þ‹Ø¥Þ˜à»»Þ áª ˆ•ß
ª¥‹Þ¥à «ªÇޙަᥠ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : ´Öê¸üê ‹ú ²Ö›ÍüÖ ³ÖÖ‡Ô †Öî¸ü ‹ú
‹Þ£ ‹¥Øß»»Þ ”ûÖê™üÖ ³ÖÖ‡Ô Æïü… ´Öï †¯Ö−Öê ׯ֟ÖÖ úß
‡ú»ÖÖîŸÖß »Ö›Íüúß ÆæÑü… ´Öê¸êü ׯ֟ÖÖ•Öß
ª£àÞ : ™Ú£¥ á‹á™‘˜ ¢Þ‚ ´Öã—Öê ²ÖÆãüŸÖ “ÖÖÆüŸÖê Æïü… †“”ûÖ, †²Ö
¢„˜à ? †¯Ö−Öê ‘Ö¸ü êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ²ÖŸÖÖ†Öê…
£œÚªõß™Þ : á£Þ¥ ‘ᘠ¡–Í
¢Þ‚ ×Øß, Þ„ áÞ”߈
ªÞ ¢Þ‚ ×ß»»Þ á£Þ ÃÖ´Öß−ÖÖ : (†¯Ö−Öê) ´ÖÖŸÖÖ-ׯ֟ÖÖ úß Æü´Ö ¤üÖê
¡ÞÇÞ¼»¥ £Úê áÞ”߈ »Ö›Íü׍úµÖÖÑ Æïü… ´Öê¸üß ¤üߤüß †Öî¸ü ´Öï…
á¡Þ¬ß ’߁»»á”»»Þ á£Þ ´Öê¸üß ²Ö›Íüß ²ÖÆü−Ö úß ¿ÖÖ¤üß Æãü‡Ô Æîü…
¡ÞÇÞ á£Þá™ ŒÚ¡ì ¢¬ ˆ−Ö êú ¯Ö×ŸÖ úÖ −ÖÖ´Ö ×¾Ö´Ö»Ö Æîü… ˆ−Ö
¤üÖê−ÖÖë êú ‹ú »Ö›Íüúß †Öî¸ü ‹ú
ÇށޝØß»»Þ Þ®×Þ, ˆš¥ ™Ú£ »Ö›ÍüúÖ Æîü… ´Öê¸êü ´ÖÖŸÖÖ-ׯ֟ÖÖ †¯Ö−Öê
Ô¥ ‹šÞ ‹Ú«»»Þ −ÖÖŸÖß-−ÖÖןÖ−Ö úÖê ²ÖÆãüŸÖ “ÖÖÆüŸÖê Æïü… ´Öï
ª£àÞ : Þ£ ¡ÞÇÞ á¡Þ„¼»¥ Þᣠ³Öß ¤üߤüß êú ²Ö““ÖÖë úÖê ²ÖÆãüŸÖ “ÖÖÆüŸÖß
ÆæÑü… ¾Öê ³Öß Æü´Öë ²ÖÆãüŸÖ ¯µÖÖ¸ü ú¸üŸÖê Æïü…
›Ú‚”ß ’߁ Þ á£Þ ¡–Í
¢„˜à Þ„ £Úê»»Þ á£Þ ¡–Í
¢„˜à¥ ¡Þ«ÞÔ¥ £œî
á«Þ‚×ß»»Þ ™Þ¼» ªóޣ༥»
Þê ¡ß£¦»»Þ ™Þ¼»¥ áÞ”߈
Çځ Š áÞ”߈ ’߁
×Øß»»Þ á£Þ ¡ÞÇÞ á¡Þ„
Þ™ß Þ™Ú˜à£Þ¼Ú» ¡«Ü™
¢¬ ÇށޝØß»»Þ £Úê £œî ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : ”ûÖê™êü ²Ö““ÖÖë úÖê ´ÖîÓ ³Öß ²ÖÆãüŸÖ
¯µÖÖ¸ü ú¸üŸÖß ÆæÑü… ˆ−Ö êú ÃÖÖ£Ö ¸üÆü−ÖÖ
¡–Í ¢„˜à¥ Ç߬ޣޝ¼Ú» ´Öã—Öê ²ÖÆãüŸÖ ¯ÖÃÖÓ¤ü Æîü…
192 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¡«Ü™ áª÷« ‹á¥»»Þ


᪣Þᝠ£œî Þ££Þ¼Ú»
¡«Ü™ ¢¬ ÇށޝØß»»Þ ÃÖ´Öß−ÖÖ : ŸÖ²Ö ŸÖÖê ŸÖã´Ö ´Öê¸êü ‘Ö¸ü †Ö†Öê… ŸÖã´Æëü
¾ÖÆüÖÑ ²ÖÆãüŸÖ †“”ûÖ »ÖÖêÖÖ…

£œÚªõß™Þ : á×Þ” Ç߬ޣޝ¼Ú» £Úê ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : »Öê׍ú−Ö †²Ö ŸÖã´Ö ³Öã¾Ö−ÖêÀ¾Ö¸ü ´Öë
£œî ¢¬ÇÞˆ»»Þ ᪣ޝ¼» ÆüÖê… ´Öê¸üÖ ‘Ö¸ü µÖÆüÖÑ Æîü… ŸÖã´Ö ´Öê¸êü ‘Ö¸ü
ªÞ¾»á¥ ¥«ß¡Þ‹Ú á£Þá™ †Ö†Öê… ´Öê¸üß ´ÖÖ´Öß †“”ûß ŸÖ¸üÆü
¸üÃÖÖê‡Ô ú¸üŸÖß Æîü… †Öê×›Íü†Ö ¸üÃÖÖê‡Ô úß
ŒÚ¡ì ¢¬ ¬Þ፻»Þ ¹ý×“Ö ³Öß ŸÖã´Æëü ¯ÖÃÖÓ¤ü †Ö‹Öß…
ª£àÞ : á™á¡ ™ ™Úᣠá£Þ
Ô¥‹Ú Þª»»Þ ™Ú£‹Ú
᪕Þᥠ¡«Ü™ ¢¬
¬Þß¡»»Þ ÃÖ´Öß−ÖÖ : ´Ö¬Öã, ŸÖã´ÆüÖ¸êü ‘Ö¸ü ´Öë ŒµÖÖ ŸÖã´ÆüÖ¸üß
´ÖÖ´Öß Æüß ÃÖ²Ö ¸üÃÖÖê‡Ô úÖ úÖ´Ö ú¸üŸÖß
£œÚªõß™Þ : á«á¬ ˆá¡ ™ÚᣠÆïü?
¢Ú¡á¨ó¥á¥ ¥«Ü×»»Þ á£Þ [[[

´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : −ÖÆüà, Æü´ÖÖ¸êü ‘Ö¸ü ´Öë ‹ú


Ô¥ ˆ‚•ß»»Þ ™Úᣠá£Þ ´ÖÆüÖ¸üÖ•Ö ³Öß Æïü… ¾Öê ÖÖ−ÖÖ ²Ö−ÖÖŸÖê Æïü…
Ô¥‹Ú Þª»»Þ á£Þ £Þ‚ê ²ÖÖÆü¸ü êú úÖ´Ö ú¸ü−Öê êú ×»Ö‹
¢¬¢Þ¡á¥ á¥ÞáÇ©‚ −ÖÖîú¸ü-−ÖÖîú¸üÖ−Öß Æïü… Æü´ÖÖ¸êü (µÖÆüÖÑ)
‹ú ²ÖÖß“ÖÖ ³Öß Æîü… ²ÖÖß“Öê ´Öë †−Öêú
‹¥Øß»»Þ Š–ÍßÞ á¥ÞáÇ©‚¥ (²ÖÆãüŸÖ ÃÖÖ¸êü) ±ãú»ÖÖë êú ¯ÖÖî¬Öê,
¥Úß £œî ™Ú£‹Ú Ǫ³ −ÖÖ׸üµÖ»Ö, †Ö´Ö †Öî¸ü †´Öºþ¤ü êú ¯Öê›Íü
Þªß¡»»Þ ³Öß Æïü… Æü´ÖÖ¸êü ²ÖÖß“Öê êú †Ö´Ö ²ÖÆãüŸÖ
´Ößšêü Æïü… ¯Ö›üÖêÃÖ êú ²Ö““Öê ÃÖ²Ö †Ö´Ö
ª£àÞ : £œÚ ! ™Ú£ Ôᥠ‹'˜ ÖÖ ¤êüŸÖê Æïü…
™Ú£ £Þ‚ê ª¡Ú á¥ÞáÇ©‚
‹¥Øß ?
£œÚªõß™Þ : Þê, Þ£ Ôá¥, ‘á˜
ÇÚ’Þ¥à Þ ×Øß»»Þ áª
á¥ÞáÇ©‚ ‹¥Øß»»Þ ¡Þ«Þ¥ ÃÖ´Öß−ÖÖ : †“”ûÖ, ŒµÖÖ ŸÖã´Ö−Öê ˆÃÖ ²ÖÖß“Öê ´Öë
ÖÖµÖ ¯ÖÖ»Ö ¸üÖß Æîü?
‹Þ£ ‹¥ß¡Þ‹Ú Þ‹¥
{ÉÉ`ö 14 193

Þ‹¥Þ˜à ×Øß»»Þ Þ£¥ ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : −ÖÆüà, ³Öã¾Ö−ÖêÀ¾Ö¸ü ´Öë ÖÖµÖ †Öפü


áÞá” ¡ßÞ £œî ×ß»»Þ ¸üÖ−Öê ´Öë ²Ö›Íüß †ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ ÆüÖêŸÖß Æîü…
¡ßÞᥠá‹ Ú–Í߈ ¿ÖÆü¸üÖë ´Öë ÖÖµÖ-²Öî»Ö úÖ ‡¬Ö¸ü-ˆ¬Ö¸ü
×±ú¸ü−ÖÖ ´Ö−ÖÖ Æîü… ¯Ö¸ÓüŸÖã Æü´ÖÖ¸êü ÖÖÑ¾Ö ´Öë
ŸÚ»¬ ×, –ÍßÞ ×, (ŸÖÖê) ÖÖµÖ-²Öî»Ö, ´ÖãÖá-´ÖãÖÖÔ, ãú¢ÖÖ-
Þ£ó Š Çß‘Ú¦ß × ×ß»»Þ ãú×¢ÖµÖÖ †Öî¸ü ײֻ»Öß-ײֻÖÖ¾Ö ³Öß Æïü…
Þ£ ¡ßÞ¥ Þ£ó Ú–Íß‹
¢Þ¥ß £ß•Þ»»Þ Ç–Íß¨Þ Ô¥¥
Ç߬ޣÞᝠÞ£ó ª¡Ú ŒÞ‚
›ßØß»»Þ ÃÖ´Öß−ÖÖ : Æü´ÖÖ¸êü ‘Ö¸ü ´Öë ‹ú ãú¢ÖÖ Æîü… ¾ÖÆü ŸÖÖê
¿ÖÆü¸ü¾ÖÖ»ÖÖ ãú¢ÖÖ Æîü…
ª£àÞ : Þ®×Þ ™£ ¡ßÞᥠ‹'˜
Þƒ ¥Œß× ?
£œÚªõß™Þ : Þ‚ê, ¢Ú¡á¨ó¥á¥ ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : †“”ûÖ, ŸÖã´Ö−Öê šüߍú Æüß úÆüÖ…
¿ÖÆü¸ü¾ÖÖ»Öê ŸÖÖê ²Ö›êü ãú¢ÖÖë úÖê ¯ÖÖ»Ö−ÖÖ
Þƒ áÞ¥Ú ¥Œß¡Þ ¢Þ¥ß “ÖÖÆüŸÖê Æïü… µÖÆüà ³Öß ¾ÖÆüß ²ÖÖŸÖ Æîü…
ªÚ¡ßœÞ»»Þ ª«¥£Þ¼»á¥ ÃÖ´Öß−ÖÖ, ŸÖã´Ö ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö ‹ú ²ÖÖ¸ü ‘Ö¸ü
áÞ¥ÚǬ ˆá˜ á™á˜ “Ö»ÖÖê… ÃÖ²Ö »ÖÖêÖÖë ÃÖê ×´Ö»ÖëÖê…
¡Ú¬ß¡Þ £Þ»»Þ ‹ßØÜ Þ£
ÞêᥠÞƒ-¡¦›, ‹Ú‹Ú–ÍÞ-
ä‘Þ, £Þƒ ‹Ú‹Ú¥- ˜ØߥÞ
‹Ú‹Ú¥, £Þƒ ¡ßᬂ- ÃÖ´Öß−ÖÖ : µÖÆü ²ÖÖŸÖ ŸÖÖê ÃÖ“Ö Æîü… ´Ö¬Öã, ŒµÖÖ ŸÖã´Ö
úÖê ²Ö›êü ²Ö›êü ãú¢ÖÖë úÖê ¯ÖÖ»Ö−ÖÖ ¯ÖÃÖÓ¤ü
˜Øß¥Þ ¡ßᬂ ª¡Ú ×Øß»»Þ −ÖÆüà?
ª£àÞ : Þ£ Ôᥠ£Þ™ñ áÞ”߈
‹Ú‹Ú¥ ×ß»»Þ ªßˆ™ ª«¥ ´Ö¬ÖãÛô֟ÖÖ : †²Ö ŸÖÖê ãú¢Öê ײÖÛ»»ÖµÖÖë úß ²ÖÖŸÖ
”ûÖê›ÍüÖê… ´Öê¸êü ÃÖÖ£Ö ‹ú ²ÖÖ¸ü Æü´ÖÖ¸êü ‘Ö¸ü
‹Ú‹Ú¥»»Þ “Ö»ÖÖê…
£œÚªõß™Þ : Þ®×Þ, ™á£ •ß‹
‹«ß×, ª¡Ú ª«¥¡Þ¬Þ
¡–Í¡–Í ‹Ú‹Ú¥ £Þ¼Ú»
ÇÞ¦ß¡Þ‹Ú Þ«ÞêØß»»Þ ˆ•ß ÃÖ´Öß−ÖÖ : ÆüÖÑ, †¾Ö¿µÖ †Ö‰ÑúÖß… ´Ö¬Öã, †²Ö ´Öã—Öê
•ÖÖ−Öê ¤üÖê… ´Öê¸êü ÃÖÖ£Öß ´Öê¸üß ¯ÖÏŸÖ߁ÖÖ ú¸ü
£œî áª«ß ‹šÞ»»»Þ ª£àÞ, ¸üÆêü ÆüÖëÖê…
194 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

™Úᣠá£Þ ªÞäá¥ šá¥


Ô¥‹Ú Þª»»ª£ªØ¼»
ªÞäá¥ £ß¨ß¡»»Þ
ª£àÞ : ‹šÞ ™ ª™»»Þ £œÚ, ™Ú£‹Ú
‹'˜ ¡–Í¡–Í ‹Ú‹Ú¥
ÇÞ¦ß¡Þ‹Ú Çª³ Úá«ê»»?
£œÚªõß™Þ : ˆá¡ ™Úᣠ‹Ú‹Ú¥
¡ßᬂ £Þ¼»¥ ‹šÞ ×Þ–
Í»»Þ á£Þ ªÞ¾»á¥ šá¥
Þ£ Ô¥‹Ú Þ¬»»Þ

ª£àÞ : «ê, ßˤý Þªß¡ß»»Þ £œÚ,


ˆá¡ £á™ ¤ß¡Þ‹Ú ›ß»»Þ
á£Þ ªÞ¾»£Þᝠá£Þá™
áǤ©Þ ‹¥ßšßá¡»»Þ

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
‘Þ™à¤ý ª£¥ ¨ß¤©Þšíà ¸üÖ™ÒüßµÖ ”ûÖ¡Ö ÃÖÖî×−֍ú ¾ÖÖ×Æü−Öß
¡Þ«ßà
¨ß¡ß¥ ׿Öײָüü/îú´¯Ö
á¤Þá›¡Þ µÖÖêÖ ¤êü−ÖÖ, ³ÖÖÖ »Öê−ÖÖ
‘Þ −ÖÖ−ÖÖ
Þƒ −ÖÖ−Öß
’߁ ²Öê™üß
¢¬ ÇށޝØß “ÖÖÆüŸÖê Æïü/¯µÖÖ¸ü ú¸üŸÖê Æïü
{ÉÉ`ö 14 195

ÇÚ’Þ¥à ´ÖÆüÖ¸üÖ•Ö (¸üÃÖÖê‡Ô


²Ö−ÖÖ−Öê¾ÖÖ»ÖÖ)/¸üÃÖÖꇵÖÖ, ²ÖÖ¾Ö“Öá
Þ‹¥ −ÖÖîú¸ü
Þ‹¥Þ˜à −ÖÖîú¸üÖ−Öß
ÞƒáÞ¥Ú ÖÖµÖ †Öפü
¡¦› ²Öî»Ö
£Þƒ ‹Ú‹Ú¥ ãú×¢ÖµÖÖ
˜Øß¥Þ ‹Ú‹Ú¥ ãú¢ÖÖ
¨ß¤©‹ ׿ց֍ú/†¬µÖ֯֍ú
¨ß¤©¤ýß™ñà ׿Öׁ֍úÖ/†¬µÖÖׯ֍úÖ
á” Æîü
”Ú Æïü
”Øß Æïü
¡Þá¬¨ó¥ ²ÖÖ»ÖêÀ¾Ö¸ü (†ÖêכͿÖÖ êú ‹ú
•ÖÖÆü úÖ −ÖÖ´Ö
¥«Ü×Øß ¸üÆü ¸üÆêü Æïü
ªóޣ༻¥ ¯Ö×ŸÖ úÖ
áª÷« Ã−ÖêÆü/¯µÖÖ¸ü
¡Þ«ÞÔ¥ ×¾Ö¾ÖÖÆü/¿ÖÖ¤üß
›Ú‚‘˜¼»¥ ¤üÖê−ÖÖë úÖ
ª¥‹Þ¥à «ªÇÞ™Þ¦ ÃÖ¸üúÖ¸üß †Ã¯ÖŸÖÖ»Ö
á×Þ” Ç߬ޣޝ¼Ú» ”ûÖê™êü ²Ö““ÖÖë úÖê
ªÞ¾»á¥ ÃÖÖ£Ö ´Öë
ŒÚ¡ì Öæ²Ö/•û̵ÖÖ¤üÖ
¥«ß¡Þ‹Ú ¹ýú−Öê/¸üÆü−Öê êú×»Ö‹
Þª †Ö†Öê
196 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¢¬¬Þß¡ †“”ûÖ »ÖÖêÖÖ


᪕Þᥠ¾ÖÆüÖÑ ¯Ö¸ü
Š–ÍßÞ á¥ÞáÇ©‚ †Öê×›ü†Ö ¸üÃÖÖê‡Ô
¥Úß ¹ýדÖ/þÖÖ¤ü
‹Ú‹Ú–ÍÞ ´ÖãÖá
ÃÂÞ ´ÖãÖÖÔ
˜Øß¥Þ ¡ßᬂ ײֻÖÖ¾Ö
£Þƒ ¡ßᬂ ײֻ»Öß
ª«¥¡Þ¬Þ ¿ÖÆü¸ü¾ÖÖ»ÖÖ
ÇÞ¦ß¡Þ‹Ú Þ«ÞØß ¯ÖÖ»Ö−Öê úÖê “ÖÖÆüŸÖê Æïü
Ǫ³ ¯ÖÃÖÓ¤ü

†³µÖÖÃÖ
I. (1) −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ŸÖ£ÖÖ ¿Ö²¤ü ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1. £Úê á£Þ £Þ£Úê¼» Ôᥠˆ‚•ß ¥«Ü×ß»»Þ
2. Þᣠª¡Ú áÞ”߈ '‘Þ™à¤ý ª£¥ ¨ß¤©Þšíà ¡Þ«ßà' ¨ß¡ß¥á¥ á¤Þ
ᛡÞÇÞ‚ê ¢Ú¡á¨ó¥ Þªß×Ü»»Þ
3. £Úê ¢„˜à¥ Ç߬ޣޝ¼Ú» ¢Þ¥ß ¢¬ ÇÞˆ»»Þ
4. ™Úᣠ‹'˜ ˆ‚•ß ¥«Ü× ?
5. ™ÚᣣÞᝠˆ•Þ‹Ú ‹Þ«ßê‹ß Þªß× ?
6. ᪠‘ᘠ–Þ‹Ø¥»»Þ
7. ᪣Þᝠ£œî ™Ú£‹Ú ŒÚ¡ì ¢¬ ÇÞ„šßá¡?
8. á£Þ ¡ÞÇÞ¼»¥ £Úê áÞ”߈ á¡Þ¬ß ’߁ á”»»Þ
9. á£Þ ¡ÞÇÞ á¡Þ„¼»¥ Þᣠ›Ú‚”ß ’߁ ”Ú»»Þ
10. á£Þ ¡–Í ¢„˜à¥ áÞ”߈ Çځ Š áÞ”߈ ’߁ ”Øß»»Þ
{ÉÉ`ö 14 197

11. Þ£ ÞêᥠÞƒ-¡¦›, ‹Ú‹Ú–ÍÞ-ÃÂÞ, £Þƒ ‹Ú‹Ú¥-˜Øß¥Þ ‹Ú‹Ú¥, ˜ØߥÞ


¡ßᬂ- £Þƒ ¡ßᬂ ª¡Ú ×Øß»»Þ
(2) –Þ‹Ø¥ –Þ‹Ø¥Þ˜à
‘Þ Þƒ
£Þ£Úê £Þ‚ê
¡ÞÇÞ á¡Þ„
¢Þ‚ ¢„˜à
Çځ ’߁
Þ™ß Þ™Ú˜à
Þƒ Ç©ÅÂ
¨ß¤©‹ ¨ß¤©¤ýß™ñà
˜Øß¥Þ ‹Ú‹Ú¥ £Þƒ ‹Ú‹Ú¥
˜Øß¥Þ ¡ßᬂ £Þƒ ¡ßᬂ
ÃÂÞ ‹Ú‹Ú–ÍÞ
II. ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü −ÖµÖê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
1. £Úê £œÚªõߙ޻»Þ 2. £Úê £Þ£Úê¼» Ôá¥
¥«Ü×ß»»Þ
™Úᣠ¢Ú¡á¨ó¥á¥
᪠¡ÞÇÞ¼» Ôá¥
Þǘ «á̬á¥
‚ˆ ‹”‹á¥
ªßˆ ¨ß¡ß¥á¥
¤ßˆ
3. ÞᣣÞᝠ¡–Í ¢„˜à¥ Ç߬ޣޝ¼Ú» ¢¬ÇÞ„»»Þ 4. ™Úᣠ‹'˜ ˆ‚•ß
¥«Ü× ?
ª£ªØ¼Ú» ᪂•ß
™Þ¼Ú» ‹¬ß‹™Þá¥
Þǘ£Þ¼Ú» ÇÞ•¨Þ¦Þá¥
¤ýÞ¼Ú» «á̬á¥
198 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

᪣ޝ¼Ú» Ôá¥
5. ™ÚᣣÞᝠˆ•ß‹Ú ‹Þ«ßê‹ß Þªß× ? 6. ᪠‘ᘠ–Þ‹Ø¥»»Þ
Ô¥‹Ú –
Þ‹Ø¥Þ˜à
£³ß¥‹Ú
¨ß¤©‹
¡‘Þ¥‹Ú ¨ß¤©¤ý™ñà
«Þ”‹ÚÛ ±í‹
¡Þ«Þ¥‹Ú ±í‹à
Þ¤ý‹
Þ¤ýß‹Þ
᪣Þᝠ™Ú£‹Ú ŒÚ¡ì ¢¬ ÇÞ„šßá¡ Þ ?
7. 8. á£Þ ¡ÞÇÞ á¡Þ„
¡Þᬨó¥á¥
¥«Øß»»Þ
Þ¦ß ›„šßá¡ £Þ£Úê
£Þ‚ê
‹šÞ ‹«Üšßá¡ ‘Þ Þƒ
Ôï˜Þ ‹¥Úšßá¡ ¢Þ‚ ¢„˜à
á›ŒÞ ‹¥Úšßá¡ Çځ ’߁
¥Þ ‹¥Úšßá¡ Þ™ß
Þ™Ú˜à
9. £Úê £Þ£Úê¼» Ôᥠˆ‚•ß ¥«Ü×ß»»Þ
ÞᣣÞᝠ¥«Ü×Ü
™Úᣠ¥«Ü×
™ÚᣣÞᝠ¥«Ü×
᪠¥«Ü×ß
᪣Þᝠ¥«Ü×Øß
{ÉÉ`ö 14 199

III. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(–Þ‹Ø¥, –Þ‹Ø¥Þ˜à, ÇÚ’Þ¥à, Ç߬Þ, ¡¦›)
1. á£Þ £Þ‚ê ‘á˜ _____»»Þ
2. Þ£ Ôᥠ____ á¥ÞáÇ©‚ ‹¥Øß»»Þ
3. á£Þ £Þ£Úê ‘á˜ _____»»Þ
4. Þ£ ÞêᥠÞƒ ____ ×Øß»»Þ
5. ¢„˜à¥ _____ £Þ¼Ú» ÞᣣÞᝠ¢Þ¥ß ¢¬ÇÞ„»»Þ
IV. úÖꚍú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö¾¤üÖêÓ êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úו֋…
1. á£Þ ¡ÞÇÞ á¡Þ„ ‹¬ß‹™Þᥠ_____»»Þ (¥á«)
2. £Úê á£Þ £Þ£Úê¼» Ôᥠ____ Þ (¥«Ü×)
3. á£Þ ¡ÞÇÞ á£Þá™ ŒÚ¡ì ¢¬ ____ »»Þ (ÇÞ„)
4. ™Ú£ Ô¥ ‹šÞ ____ »»Þ (‹Ú«ØÜ)
5. ™ÚᣠÞ£ Ô¥‹Ú ____»»Þ (Þ¬Ú)
V. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë êú ¯ÖãÜ»»ÖÖ ¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. Þ£ Þê ¡ß›îÞ¦¤ýᥠ‘ᘠ____ ×Øß»»Þ (¨ß¤©¤ýß™ñà)
2. á£Þ ____ »¥ ›Ú‚”ß Çß¬Þ ×Øß»»Þ (¢„˜à)
3. áÞ”߈ ____ ¢Ú‹Ú×ß»»Þ (£Þƒ ‹Ú‹Ú¥)
4. á£Þ ____ ¼»¥ ¡–Í Ô¥ ×ß»»Þ (£Þ‚ê)
5. á£Þ ____ á£Þ Çތᥠ¥«Øß»»Þ (á¡Þ„)
VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ êú áÖßØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. «¥ß¨ ¡Þ¡Ú¼» ÔᥠáÞ”߈ _____ ×ß»»Þ (Þ‹¥)
2. ᪠‘ᘠ____ »»Þ (–Þ‹Ø¥)
3. ¥£Þ¥ áÞ”߈ _____ ×ß»»Þ (˜Øß¥Þ ‹Ú‹Ú¥)
4. á£Þ _____ ÞñÞᥠ¥«Øß»»Þ (¢Þ‚)
5. ¢„˜à¥ ____ ‹Ú ¡ÞÇÞ ¢¬ ÇށޝØß»»Þ (Çځ)
VII. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ØÆü¤üß ¿Ö²¤üÖë êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú †Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü
úßו֋…
1. á£Þ ____ á¥ÞáÇ©‚ ‹¥Øß»»Þ (´ÖÖ´Öß)
200 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

2. ‘Þ ____ £Þ¼Ú» á¡¨à ¢¬ ÇށޝØß»»Þ (¯ÖÖêŸÖÖ-¯ÖÖêןֵÖÖë


úÖê)/(−ÖÖŸÖ−Öß)
3. ªà™Þ Š à™Þ ›Ú‚ ____»»Þ (²ÖÆü−Öë)
4. á£Þ _____ ¥ ›Úœ ¢Þ¥ß £ß•Þ»»Þ (ÖÖµÖ)
5. Þ‘ß £Úê áÞ”߈ ____ áÇÞ™ßᬻ»Þ (¯Öê›ü)
VIII. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖãÜ»»ÖÖ ¿Ö²¤üÖë êú áÖßØ»ÖÖ ºþ¯Ö ×»Ö׏֋…
Þ™ß, Çځ, ¡ÞÇÞ, Þ‹¥, ¨ß¤©‹
IX. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ áÖßØ»ÖÖ ¿Ö²¤üÖë êú ¯ÖãÜ»»ÖÖ ºþ¯Ö ×»Ö׏֋…
¢„˜à, £Þ‚ê, £ÞÌÂ¥Þ˜à, ’߁, £¤ýÜ¥à, ¡ÞÔÚ˜à
X. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë êú ¾Ö“Ö−Ö ²Ö¤ü×»Ö‹…
™Úá£, Ç߬Þ, Þá£, áª, ªÞ¾», ŸÚ»¬×
XI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ×−Ö§ìü¿ÖÖêÓ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ˆ−Ö êú
¾Ö“Ö−Ö/Ø»ÖÖ ²Ö¤ü»Öú¸ü ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯Ö׸ü¾ÖŸÖÔ−Ö úßו֋…
1. ™á£ ‹'˜ Þƒ ¥Œß× ? (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
2. Þ£ ¡ßÞᥠá‹ ŸÚ»¬ × ×ß»»Þ (‹ú¾Ö“Ö−Ö)
3. Þǘ ‹'˜ ‹Þ¬ß Þªßá¡ ? (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
4. Þ£ ˜ß™ ¨ß¤©‹ ŒÚ¡ì ¢¬»»Þ (áÖßػ֐Ö)
5. á£Þ ¢„˜à ¥ ›Ú‚”Þ Çځ ×ß»»Þ (¯ÖãÜ»»ÖÖ)
6. á£Þ Ô¥ ªÞ£÷ÞᥠáÞ”߈ × ×ß»»Þ (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
7. á£Þ ‹á¬‘ᥠáÞ”߈ –Íßá”ޥߤý£ì ×ß»»Þ (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
8. Þ£ ÔᥠáÞ”߈ Þƒ ×ß»»Þ (ػ֐Ö)
9. ¡Þ«Þ¥ ‹Þ£ ‹¥ß¡Þ‹Ú Þ‹¥ ×Øß»»Þ (áÖßػ֐Ö)
10. á×Þ”Ç߬޼ڻ £Úê ¢¬ÇÞˆ»»Þ (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
XII. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë ´Öë ÃÖê áÖßػ֐Ö, ¯ÖãÜ»»ÖÖ, ˆ³ÖµÖ Ø»ÖÖ †Öî¸ü Œ»Öß¾ÖØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤üÖë úÖê
†»ÖÖ †»ÖÖ ×»Ö׏֋…
×, Þƒ, ×܁Þ, Þ‹¥Þ˜à, á¡Þ„, ¡¦›, ‹Ú‹Ú¥, Çځ, Þ™ß, Þ™Ú˜à, ¢„˜à,
Ç߬Þ, Ô¥, Þ£ó, £Þ£Úê, Þ‹¥, –Þ‹Ø¥, ¡ÞÇÞ, Çß‘Ú¦ß, áÞ¥Ú, £Þ‚ê, Þƒ»»Þ
{ÉÉ`ö 14 201

¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹


Çïšß¡à £Þ™Þ¥ ǥߡޥ
¯Öé×£Ö²Öß ´ÖÖŸÖÖ¸ü ¯Ö׸ü²ÖÖ¸ü
Þ£¥ ˆ‚ Çïšß¡à ¡«Ü™ ªÚ³¥ á”»»Þ Þᣠˆšßᥠ‘õ ᝂ×Ü»»Þ ˆ«ß
Çïšß¡à Þ£ ª£ªØ¼» £Þ' ǥ߻, á¤Ç¥ß‹ß ᪠Þ£‹Ú ÇÞ¦ áÇÞÇ©˜ ‹¥Ú×ß»»Þ
›à, ’¥˜Þ, ‘¾»¬, ª£Ú›ñ, ÇÞ«Þ–Í, Ç¡í™ Þ›ß Çñ‹ï™ß¥ Þ¨à¡íÞ›»»Þ Þᣠˆ«Þ‹Ú
¡î¡«Þ¥ ‹¥ß ÞÞ Çñ‹Þ¥¥ ‹Þ¤íî ‹¥ßÇޥڐ×Ü»»Þ ˆšßÇÞ‚ê ÞᣠÇïšß¡à‹Ú £Þ'
á¡Þ¬ß ªá£óÞœ ‹¥Ú»×Ü»Þ
Þ£¥ ˆ‚ Çïšß¡à‹Ú Þᣠá‹á™ ¥ÛÇᥠᛌڐ×Ü»»Þ á‹á™ Çñ‹Þ¥ †™Ú
Ú¢¡ ‹¥Ú×Ü »Þ á‹„ê•Þᥠ¡Ç©íÞ ™ á‹„ê•Þᥠ¨à™»»Þ ÇÚ˜ß áÞ”߈ ÇÞŒá¥
ª‹Þ¦ ™ î Çތᥠ¥Þ™ß»»Þ ˆª¡Ú ªá±ó ᪠ª¡í›Þ ‘ލñ™ ×ß Þ£¥ß ÇÞ‚ê»»Þ
¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥¥ × Þ£¥ ¡ß¢ß÷ ‹Þ¤íîᥠ¬ÞÚ×ß»»Þ × Ú–Íß‹ ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥
Š‰Ç©œ ™ßÞ¥ß ‹¥ß¡Þ ÇÞ‚ê ‹Þ£á¥ ¬ÞØß £ÚÇ©î¥ Þ«Þ¥ Š ‘Þá¦˜ß ‹Þ• ÇÞ‚ê
£œî ›¥‹Þ¥ ǖ͝Øß»»Þ
‘¾»¬ ª¡Ú‘ ¡ÞàᥠǥßÇÛ˜Ùí»»á” Þ Ç¨Ú Ç¤©à, £ÚÇ©î ÇÞ‚ê ‘¾»¬
¡«Ü „Ç‹Þ¥à»»Þ Ç¨Ú Š Ǥ©à Þ££Þ¼»¥ ¡ß¢ß÷ ‹Þ£á¥ ÞªØß»»Þ ᤣߙ‹ßß á£ÅÂÞ
£Þ¼» ÇÞŒ¥Ú „¬ì ¡ªÐ ™ßÞ¥ß ÇÞ‚ê „¬ì £ßᦻ»Þ áª£ß™ß á¥¨£ áÇÞ‹¥Ú ᥨ£
ªÛ™Þ ÇÞ„»»Þ Þƒ, ¡¦› ᤩ™ ÞÇ© ‹¥Øß»»Þ Š”, ¡¦› Š œ Þ›ß Þ£¥
£Þ¬¡Ú«Þ ‹Þ¤íî ‹¥Øß»»Þ ᪫ßÇ¥ß áª£Þᝠ£¥ß¡ÞÇᥠ᪣ޝ¼» £–ÍÞ £œî
Þ£¥ ‹Þ£á¥ ÞªÚ×ß»»Þ Ǥ©à£Þ¼» ¢ß™á¥ ‹Þ„, á‹Þ‚¬ß, £¤ýÜ¥, £¤ýÜ¥à
‚™îޛ߻»ÇñœÞ ”Øß Þ ¡ªØ †™Úᥠá‹Þ‚¬ß ‹Ú ‹Ú Þ ‹¥ß ª£ªØ¼Ú» £Úìœ
‹¥ßᛂšÞˆ»»Þ ‹Þ„ ª‹Þ¦Ú ‹Þ' ‹Þ' ‹¥ß ª£ªØ¼Ú» ¡ß×˜Þ¥Ú „á•‚šÞˆ»»Þ Þ£
á¬Þ‹£Þ¼»¥ ¡ß¨óÞª ÚªÞᥠԥ‹Ú á‹«ß ‹Ú˜ßÞ ‹ß£óÞ ß•ß Þªß¡Þ¥ šßᬠ‹Þ„
á¡Þ¡Þ‚ ‹Þ' ‹Þ' ‹á¥»»Þ áª£ß™ß ¡Ç©íÞ Þªß¡Þ¥ ª£ýÞ¡Þ ᛌލᬠ£¤ýÜ¥, £¤ýÜ¥à
Þ³á¥ ÇÚ®×‹Ú á£¬Þ‚ Þ ‹¥Øß»»Þ Ôᥠ‹Ú‹Ú¥, ¡ßᬂ (˜ØߥÞ, £Þƒ) Þ›ß
áÇÞÇ©Þ¤Þˆ»»Þ ‹Ú‹Ú¥ Ô¥‹Ú ‘˜Þ á¬Þ‹‹Ú Çᨂ›ßˆ Þ«ßê»»Þ ¨ÚÞ, ¨Þ¥à £œî
ÞᣠÔᥠÇÞ¦Ú»»Þ á‹¡¦ ᪠£˜ßÇ©¼» Ç¥ß ‹šÞ ‹«ßÇÞ᥻»Þ
ˆšß¥Ú ‘˜Þ¤Þˆ á¤, £ÚÇ©î ‘™ Š Ǩڑ™ „¢¤ý Ç¥ÏÂ¥
202 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

Ç¥ßÇÛ¥‹»”Øß »Þ ªá™ á¤Ç¥ß áÞ”߈ ǥߡޥᥠ‘ᘠî ‘˜¼» ¡ßÞ ¡°ß
Çޥߡ Þ«ßê»»Þ ª£áªØ ª£ªØ¼» „Çᥠß¢í¥¨à¦»»”Øß Þ ‹«ß¡Þ‹Ú á¬ Çïšß¡à
£Þ™Þ «ßê Þ£ ª£ªØ¼Ú» áÞ”߈ ǥߡޥᥠ¡Þ´ß ¥Œß×ß»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
Çïšß¡à ¯Ö飾Öß
‘õ •Ö−Ö´Ö
ÇÞ¦ áÇÞÇ©˜ ¯ÖÖ»Ö−Ö ¯ÖÖêÂ֝Ö
ÇÞ«Þ–Í ¯ÖÆüÖ›Íü
‘¾»¬ •ÖӐֻÖ
á‹á™ ¥‹£ ׍úŸÖ−Öê ¯ÖύúÖ¸
×Þ‚ ”ûÖµÖÖ
Ç¥ß¡Þ ÃÖ²•Öß
Ÿ»¦£Û¦ ±ú»Ö´Öæ»Ö
‘Þá¦˜à ‹Þ• •Ö»ÖÖ−Öê úß »Öú›Íüß
ǥߡޥ ¯Ö׸ü¾ÖÖ¸ü
£ÚÇ©î ´Ö−ÖãµÖ
‘à¡‘™ •Ö߾֕֐֟Ö
ª¡Ú‘ ¡Þà Æü¸üÖ³Ö¸üÖ •ÖӐֻÖ
Ç¥ßÇÛ˜Ùí ¯Ö׸ü¯ÖæÖÔ
ǨÚǤ©à ¯Ö¿Öã¯ÖÖß
„¬ì ‰ú−Ö/¯Ö¿Ö´ÖË
£Þ¬¡Ú«Þ ³ÖÖ¸ü »Öê−Öê êú×»Ö‹ •ÖÖ−Ö¾Ö¸üÖë
êú ‰ú¯Ö¸ü ¸üÖ−Öê¾ÖÖ»ÖÖ ¯ÖÖê™ü»Öß
‘፠×−֐ָüÖ×−Ö
¬Þ¢ »ÖÖ³Ö
£–ÍÞ “Ö´Ö›ÍüÖ
{ÉÉ`ö 14 203

›¥‹Þ¥ “ÖÖ×Æü‹
£Úœ ´Ö㐬Ö
‹Ú ‹Ú úÖêµÖ»Ö úÖ ÖÖ−ÖÖ
‹Þ ‹Þ דÖ×›ÍüµÖÖë úß ¬¾Ö×−Ö
ª£ýÞ¡Þ ÃÖÓ³ÖÖ¾Ö−ÖÖ
á¡Þ¡Þ‚¡Þ “ÖÖï “ÖÖï ú¸ü−ÖÖ (דÖ×›ÍüµÖÖÑ)
£¤ýÜ¥ ´ÖµÖæ¸ü
£¤ýÜ¥à ´ÖµÖæ¸üß
‘˜Þ á¬Þ‹ †−Ö•ÖÖ−Öê »ÖÖêÖ
Çᨂ ›ßˆ Þ«ßê ¯ÖϾÖê¿Ö −ÖÆüà ú¸ü−Öê ¤êü−ÖÖ
£ß•Þ ªó¥á¥ ´Ößšüß †Ö¾ÖÖ•Ö

†³µÖÖÃÖ
I. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë úêú ˆ¢Ö¸ü ¤üßו֋…
1. ‹ßˆ Þ££Þ¼»¥ ÇÞ¦ áÇÞÇ©˜ ‹á¥ ?
2. Çïšß¡à Þ£‹Ú ‹ß ‹ß ¥ÛÇᥠᛌޛ߈ ?
3. ×£Þ¼»•Þ¥Ú ÞᣣÞᝠዄê Çñ‹¥ „Ç‹Þ¥ ÇÞ‚šÞ„ ?
4. Š”, ¡¦› Š œ Þ£¥ ‹ß Çñ‹Þ¥ ‹Þ£ ‹¥Øß ?
5. á‹á¡ Š ‹ßˆ ‹Ú ‹Ú Þ ‹¥ß ª£ªØ¼Ú» £Úìœ ‹¥ßᛂšÞˆ ?
6. ‹'˜ ÇÞ‚ê ‹ÚÞ á¡Þ¡Þ‚ á¡Þ¡Þ‚ ‹Þ ‹Þ ‹á¥ ?
7. ¡Ç©íÞ Þªßᬠ£¤ýÜ¥, £¤ýÜ¥à ‹'˜ ‹¥Øß ?
8. ‹Ú‹Ú¥ ‹Þ«Þ‹Ú ÔᥠÇᨂ ›ßˆ Þ«ßê ?
9. ‹ßˆ £˜ßÇ© Ç¥ß ‹šÞ ‹«ßÇÞᥠ?
10. £ÚÇ©î Ǩڣޝ¼Ú» ÇÞ¦ß¡Þ ›óÞ¥Þ ‹ß Çñ‹Þ¥ ¬Þ¢¡Þ á«Þ‚šÞˆ ?
204 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

II. †−Öã“”êû¤ü êú †Ö¬ÖÖ¸ü ¯Ö¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ú£Ö−ÖÖë ´Öë ÃÖê ÃÖÆüß ú£Ö−Ö ²ÖŸÖÖ‡‹…
1. ‘¾»¬ Þ£¥ £Þ'»»Þ
2. ¡ßᬂ Ô¥‹Ú ‘፻»Þ
3. Ç¨Ú Š Ǥ©à Þ££Þ¼»¥ ¡ß¢ß÷ ‹Þ£á¥ ÞªßšÞØß»»Þ
4. ǨڣÞᝠ£¥ß¡ÞÇá¥¡ß ™Þ¼»¥ £–ÍÞ Þ£¥ ¡«Ü ‹Þ£á¥ ÞªßšÞˆ»»Þ
5. á‹Þ‚¬ß ‹Þ' ‹Þ' ‹¥ß ª‹Þ¦Ú ª£ªØ¼Ú» ¡ß×˜Þ¥Ú „•Þ‚›ßˆ»»Þ
6. ¡ßᬂ Ôᥠ¥«ßᬠ£Ûǩޣޝ¼Ú» £Þ¥ß›ßˆ»»Þ
7. ¨ÚÞ ¨Þ¥à ÞᣠÔᥠÇަڝޫÜê»»Þ
III. ¯ÖÏŸµÖêú ¿Ö²¤ü ÃÖ´ÖæÆüÖë ´Öë †−Öã¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü/¿Ö²¤üÖë úÖê ¯ÖÆü“ÖÖ×−Ö‹…
1. ÇÞ¥Þ, ‹Þ„, á‹Þ‚¬ß, £¤ýÝ¥, £¤ýÝ¥à, œ
2. ‘¾»¬, ǨÚ, œ, ›à, ¡«ß, ÇÞ«Þ–Í
3. ›à, ’¥˜Þ, ª£Ú›ñ, Š‰Ç©œ, áÇÞŒ¥à
4. á£ÅÂÞ, Š”, ¡¦›, œ, £Þƒ ‹Ú‹Ú¥, ˜Øß¥Þ ‹Ú‹Ú¥, £˜ßÇ© ×܁Þ
5. ‘¾»¬, ǨÚǤ©à, ×Ç™ñ, ¬™Þ, ªÞÇ
IV. ØÆü¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
ˆ‹ ª£¤ýᥠ¢Þ¥™á¥ ¤‹Ø ǥߡޥ šß¬Þ»»Þ ˆ«ß ǥߡޥ £Þ¼»á¥ ›Ú‚
™ßß Çß—Íॠá¬Þá‹ ˆ‹Þ•ß ¥«Üšßᬻ»Þ ˆ«Þ Ÿ»¦á¥ ‘õ•Þ¥Ú £¥˜¤Þˆê Çñá™î‹
á¬Þ‹ ǥߡޥ¥ ª£ší ÇÞ„šßᬻ»Þ ‹ñᣠˆ«ß ¤Ú‹Ø ǥߡޥ ¢Þ¾ß» ˆ‹‹
ǥߡޥ ªïÌß ᫬޻»Þ ˆ«ß ǥߡޥᥠ¡ÞÇÞ á¡Þ„ Š Ç߬ޣÞᝠª¢î šßᬻ»Þ
Þ ‹Þ¦á¥ Ñ ‘¥ßÞᥠÇޥߡޥߋ £Û¬îá¡Þœ ¡á¤ýÞá‘îÇ©Ö ¡î‹Øß¼»•Þ¥Ú
ÞªÚšß¬Þ»»Þ ª£áªØ ¢ß÷ á«Þ‚¤ß¡Þ¥Ú
¡Ú—ÍÞ¡Ú—Í༻ ›Ú·í¨Þ™ ¡—Íߍ¬Þ Ç߬޼»¥ ªÞ£Þ‘ß‹à‹¥˜ £œî ¡ÞœÞ ÇÞ‚¬Þ»»Þ ÑÂ
‹«ß¡Þ¥ œÞ¥Þ ǥߡޥᥠ¡³ á«Þ‚¤ß¡Þ¥Ú ÛÞ Çß—Íॠá¬Þá‹ ˆšßÇÞ‚ê ªÕܬ
ß¢í¥ á«Þ‚á¬»»Þ
Þ፠ǡíÇ¡íÞ˜à £Þ¼»á¥ ¡«Ü™ Çñ‹Þ¥¥ Çß•Þ Š Œ‘Þ ‹¥Þ¤Þ„šß¬Þ»»Þ
{ÉÉ`ö 14 205

áªá™á¡á¦ ÔᥠŒÞ‚¡Þ ¡Þ«ÞÔ¥ á¢Þ‘ßÇ¥ß ¬ÞÚšß¬Þ»»Þ ª¡Ú Ç¡í Ç¡íÞ˜àá¥


ÇñªÞ› ¡ÆÂÞ¤Þ„šß¬Þ»»Þ ˆšßᥠ‘Þ™ß á¢›¥ ¡ßÞ¥ šß¬Þ»»Þ Ç¡í Ç¡íÞ˜àᥠªÞ
Ç߬ޣÞᝠ¡–Í £Þ¼»•Þ¥Ú ¤Þ™ñÞ Ç‚ªÞ ᝄšßᬻ»Þ ᪣Þᝠ¤Þ™ñÞ ‹ß£óÞ á£¦Þ
Ç–ÍßÞ‹Ú ¤Þ‚ ˆ«ß Ç‚ªÞᥠŒßÞÇßÞ ‹¥ÚšßᬠŠ ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥¥ á×Þ” á×Þ”
ጦÞ£Þ ‹ß˜Úšßᬻ»Þ á‹á¡á‹á¡ ¤Þ™ñÞ Ç–Í߁Þᥠ¡Þ˜ ŸÚ»”Þ¤Þ„šß¬Þ»»Þ ˆ«Þ
á›Œß¡Þ‹Ú ¡–ͪޝ ª£áªØ ¤Þ™ñÞ Ç–ÍßÞ‹Ú ¤Þ„šßᬻ»Þ
ªÛ¤íî¡Þ´¡ ¢Þ¥™à¤ý ǥߡޥ ¡ßªØÞ¥¥ î ˆ‹ ›ßØ»»Þ ᙬß, á‹„”,
Ú–Í߁Þ, „–Í á¤„ê ‘Þ™ß¥ á¬Þ‹ «ÜØÜÞ ‹Þ«ßê‹ß '£«ÞÇñªÞ›' ᛂ ¡–ÍÔ¥¥
’߁ á¡Þ«Ý¼» ªÞ¾»á¥ ª£ó´ ¡Þ´Úšßᬻ»Þ ª¾»Þ™, á£â™ñ, ™Ú¦ªà, ›˜Þ, ¡„¦
¡ªß¡Þ ᪫ßÇ¥ß ¡—͝ØÞ Ç¥ß¡Þ¥¥ Þ„ ˆ‹ ¬¤©˜»»Þ ˆ‚ª¡Ú ¡ß¢ß÷ ‘Þ™ß‹Ú ˆ‹Þ•ß
¡Þ´ß ¥Œßšß¬Þ»»Þ
V. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …
ÖÖµÖ ‹ú ¯ÖÖ»ÖŸÖæ ¯Ö¿Öã Æîü… ˆÃ֍úÖ ¤ãü¬Ö Æü´Ö ¯ÖߟÖê Æïü… ¤æü¬Ö ‹ú ¯ÖÖîÛ™üú †ÖÆüÖ¸ü Æîü… ²Öî»Ö Æü»Ö
•ÖÖêŸÖ−Öê êú úÖ´Ö †ÖŸÖÖ Æîü… ÖÖµÖ ²Ö”û›ÍüÖ ¤êüŸÖß Æîü… ²Öú¸üß ³Öß ¤æü¬Ö ¤êüŸÖß Æîü… ¯ÖÖ»ÖŸÖæ ¯Ö¿Öã †Öî¸ü ³Öß ú‡Ô
¯ÖύúÖ¸ü êú Æïü •ÖîÃÖê ײֻ»Öß, ãú¢ÖÖ †Öפü… ‘ÖÖê›ÍüÖ, ‘ÖÖê›Íüß †Öî¸ü ´ÖãÖÖÔ, ´ÖãÖá ³Öß ú‡Ô ‘Ö¸üÖë ´Öë ÆüÖêŸÖê Æïü…
´Öï −Öê ‹ú ÖÖµÖ ¯ÖÖ»Öß Æîü… ˆÃ֍úÖ ²Ö”û›ÍüÖ †³Öß †Öšü ´ÖÆüß−Öê úÖ Æîü… Æü´Ö ÃÖ²Ö ˆÃ֍úÖ
¤êüÖ³ÖÖ»Ö ú¸üŸÖê Æïü… ÖÖµÖ ²Ö”û›Íêü úÖê †¯Ö−Öß †Ö¾ÖÖ•ÖÌ ´Öë ¯ÖãúÖ¸üŸÖß Æîü… ¾ÖÆü ³Öß ˆ¢Ö¸ü ¤êü Ã֍úŸÖÖ Æîü… ¾ÖÆü
ÖÖµÖ ‘ÖÖÃÖ ÖÖ ¸üÆüß £Öß ²Ö”û›Íêü −Öê ˆÃÖê ¬Öêú»ÖÖ ¯Ö¸üÓŸÖã þֵÖÓ ×Ö¸ü ÖµÖÖ… †²Ö ´Öê¸üß ´ÖÖÑ †Ö‹Öß, ˆÃÖ
²Ö”û›Íêü úÖê ¾ÖÆü ¤êüÖÖê… ¯ÖÖ−Öß ÃÖê ÃÖÖ±ú ú¸êüÖß… ÖÖµÖ-²Ö”û›ÍüÖ ¤üÖê−ÖÖë ˆÃ֍úÖê ¯µÖÖ¸ü ú¸üŸÖê Æïü… ŸÖã´Ö ³Öß
ˆ−֍úÖê ׏ֻÖÖ†ÖêÖê… ²ÖÆãüŸÖ Öã¿Ö ÆüÖëÖê…

VI. †¯Ö−Öê ¯Ö׸ü¾ÖÖ¸ü êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ‹ú †−Öã“”êû¤ü ×»Ö׏֋…

×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ׯ֔û»Öê ¯ÖÖšüÖë ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú ×¾Ö×¾Ö¬Ö ¯ÖύúÖ¸ü úß ÃÖÓ–ÖÖ†Öë ŸÖ£ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´ÖÖë úÖ ¯Ö׸ü“ÖµÖ ×¤üµÖÖ ÖµÖÖ Æîü…
‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ÃÖÓ–ÖÖ ŸÖ£ÖÖ ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´ÖÖë êú ¾Ö“Ö−Ö ŸÖ£ÖÖ Ø»ÖÖ êú ²ÖÖ¸êü ´Öë ×¾ÖßÖéŸÖ •ÖÖ−֍úÖ¸üß ¤üß Ö‡Ô Æîü…
†Öê×›Íü†Ö ´Öë ¾Ö“Ö−Ö ¤üÖê ¯ÖύúÖ¸ü êú Æïü… ‹ú¾Ö“Ö−Ö †Öî¸ü ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö…
−Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë ¯Ö¸ü ¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋…
(1) 1. Ç߬ޔ߈ ¤Þ„×ß»»Þ ²Ö““ÖÖ •ÖÖ ¸üÆüÖ Æîü…
ׯֻÖÖ×™ü‹ •Öֈהû…
206 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

2. Ç߬ޔވ ¤Þ„×ß»»Þ ²Ö““ÖÖ •ÖÖ ¸üÆüÖ Æîü…


ׯֻÖÖ™üÖ‹ •Öֈהû…
3. á£Þ ¡–Í ¢„˜à¥ áÞ”߈ Çځ ×ß»»Þ ´Öê¸üß ²Ö›Íüß ²ÖÆü−Ö úÖ ‹ú ²Öê™üÖ Æîü…
´ÖÖê ²Ö›Íü ³ÖˆÖ߸ü ÖÖê×™ü‹ ¯Öㆠ†×”û…
4. Þ£¥ áÞá” ¡ßÞ ×ß»»Þ Æü´ÖÖ¸üÖ ‹ú ²ÖÖß“ÖÖ Æîü…
†Ö´Ö¸ü ÖÖê™êü ²Öא֓ÖÖ †×”û…
(2) 1. áÞ¥ÚǬ ˆ»á˜ á™á˜ ¡Ú¬ß¡Þ £Þ»»Þ ÖÖµÖë ‡¬Ö¸ü ˆ¬Ö¸ü ‘Öæ´Ö−ÖÖ ´Ö−ÖÖ Æîü…
ÖÖê¹ý¯Ö»Ö ‹Öê ŸÖêÖê ²Öã×»Ö²ÖÖ ´Ö−ÖÖ…
2. ªÕܬ Ç߬ވ Þ£ó ª¡Ú ŒÞ‚›ßØß»»Þ Íæú»Ö êú ²Ö““Öê †Ö´Ö ÃÖ²Ö ÖÖ ¤êüŸÖê
Æïü…
Íæú»Ö ׯֻÖÖ‹ †Ö´²Ö ÃÖ²Ö㠏Öևפü†Û−ŸÖ…
3. Þ£ ¡ßÞ Þ£ó Ú–Íß‹ ¢¬ Úá«ê»»Þ Æü´ÖÖ¸êü ²ÖÖß“Öê êú †Ö´Ö †“”êû −ÖÆüà
Æïü…
†Ö´Ö ²Öא֓ÖÖ †ÖÓ²Ö Öã×›Íüú ³Ö»Ö −ÖãÆëü…
(3) 1. ᪠‘ᘠ–Þ‹Ø¥ Þ ¾Öê ‹ú ›üÖòŒ™ü¸ü Æïü…
ÃÖê •ÖÖê ›ÖŒŸÖ¸ü…
2. ᪣Þᝠ™Ú£‹Ú ¢¬ ÇÞ„šßá¡ Þ ? ŒµÖÖ ¾Öê »ÖÖêÖ ŸÖã´Ö úÖê ¯ÖÃÖÓ¤ü ú¸üŸÖê
Æïü?
ÃÖê´ÖÖ−Öê ŸÖã´Öãú ³Ö»Ö ¯ÖֈףֲÖê −ÖÖ ?
3. ᪍ږÍß‹ ŒÚ¡ì £ß•Þ Ÿ»¦»»Þ ¾ÖÆü Öæ²Ö ´ÖßšüÖ ±ú»Ö Æîü…
ÃÖêÖã×›Íüú Öã²ÖË ×´ÖšüÖ ±úôû…

(I.1,2,3) ´Öë ‹ú ¾Ö“Ö−Ö ÃÖÓ–ÖÖ†Öë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… †Öê×›Íü†Ö ´Öë ‹ú¾Ö“Ö−Ö êú ×»Ö‹ '-ˆ'
(-‹), '-”ß' (-×™ü), '-”Þˆ' (-™üÖ‹), '-Œ˜Ø߈' (-ÖÓ×›ü‹), '-áÞ”߈' (-ÖÖê×™ü‹) '-áÞ”ß‹'
(-ÖÖê×™üú) †Öפü (¯ÖÏŸµÖµÖ/†¾µÖµÖ ¿Ö²¤üÖë) úÖê ÃÖÓ–ÖÖ êú ¯ÖÆü»Öê µÖÖ ²ÖÖ¤ü ´ÖêÓ •ÖÖê›ÍüÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- 'Ç߬ޔ߈ ¤Þ„×ß»',(ׯֻÖÖ×™ü‹ •Öֈהû) '²Ö““ÖÖ •ÖÖ ¸üÆüÖ Æü', 'Ÿ»¦”ß £ß•Þ',
(±úôû×™ü ×´ÖšüÖ), '±ú»Ö ×´ÖšüÖ Æîü', 'Ç߬ޔވ ¤Þ„×ß', (ׯֻÖÖ™üÖ‹ •Öֈהû), '²Ö““ÖÖ •ÖÖ ¸üÆüÖ Æîü',
'Œ˜Ø߈ ¡«ß', (ÖÓ×›ü‹ ²Ö×Æü), '‹ú ׍úŸÖÖ²Ö', 'áÞ”߈ ¡Þ¦‹', (ÖÖê×™ü‹ ²ÖÖôûú), '‹ú
²Öֻ֍ú' 'áÞ”ß‹ ‹¬£' (ÖÖê×™üú ú»Ö´Ö), '‹ú ú»Ö´ÖË'
{ÉÉ`ö 14 207

(I. 2.1,2,3) ´Öë ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö ÃÖÓ–ÖÖ†Öë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… †Öê×›Íü†Ö ´Öë ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö êú ×»Ö‹
'-ˆ', (-‹) '-£Þá' (-´ÖÖ−Öê), '-£Þ' (-´ÖÖ−Ö), '-Ú–Í߈' (-Öã×›Íü‹), '-ª¡Ú' (-ÃÖ²Öã), '-
Ǭ' (-¯Ö»Ö), '-›¦' (-¤üôû) †Öפü ¯ÖÏŸµÖµÖ/†¾µÖµÖ ¿Ö²¤üÖë úÖê ÃÖÓ–ÖÖ êú ¯ÖÆü»Öê µÖÖ ²ÖÖ¤ü ´Öë
•ÖÖê›ÍüÖ •ÖÖŸÖÖ Æîü… ˆ¤üÖ¸üÆüÖ :- 'ªÕܬì Ç߬ވ', (Íãú»Ö ׯֻÖÖ‹), Íãú»ÖË êú ²Ö““Öê, 'Ç߬ޣÞá
ጦØß', (ׯֻÖÖ´ÖÖ−Öê ÖêôûÛ−ŸÖ), '²Ö““ÖêÓ Öê»Ö ¸üÆêü Æïü', 'Þ£óÚ–Íß‹ £ß•Þ', (†ÖÓ²Ö Öã×›Íüú ×´ÖšüÖ),
'†Ö´Ö ×´ÖšüÖ Æîü', 'Þᣠª¡Ú ¤ß¡Ú', (†Ö´Öê ÃÖ²Öã וֲÖã) ' Æü´ÖË ÃÖ²ÖË •ÖÖ‹Öë', 'áÞ¥ÚǬ'
(ÖÖê¹ý¯Ö»Ö) 'ÖÖê²ÖéÓ¤ü'
(I. 3.1,2,3) ´Öë †Öê×›Íü†Ö êú ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö ¿Ö²¤üÖë úÖ ‹ú¾Ö“Ö−Ö †Öî¸ü ²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö ºþ¯Ö פü‹ Ö‹ Æïü… ‡−Ö êú
×»Ö‹ ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö ¿Ö²¤üÖë ´Öë '£Þá' (´ÖÖ−Öê), 'ª¡Ú' (ÃÖ²Öã), 'á‹' (†−Öêú), 'Ú–Íß‹' (Öã×›Íüú)
†Öפü ¿Ö²¤üÖë úÖê ¯Ö׸üÛãÖ×ŸÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ÃÖ¾ÖÔ−ÖÖ´Ö êú ¯ÖÆü»Öê µÖÖ ²ÖÖ¤ü ´Öë •ÖÖê›ÍÖ •ÖÖŸÖÖ Æïü… ˆ¤üÖÆü¸üÖ :-
'᪣Þᝠá£Þ ªÞ¾»', (ÃÖê´ÖÖ−Öê ´ÖÖê ÃÖÖӐÖ), '¾Öê »ÖÖêÖ ´Öê¸êü ¤üÖêßÖ', '᪪¡Ú á£Þ¥ ¡«ß, (ÃÖêÃÖ²Öã
´ÖÖê¸ü ²Ö×Æü), '¾ÖÖê ÃÖ²ÖË ´Öê¸êü ׍úŸÖÖ¾ÖË' á‹ Þ£ó, (†−Öêú †Ö´²Ö), '•µÖÖ¤üÖ †Ö´ÖË', ᪍ږÍß‹ £ß•Þ
'¾ÖÆü ×´ÖšüÖ'…
II. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ÃÖÓ–ÖÖ†Öë êú “ÖÖ¸ü ¯ÖύúÖ¸ü êú Ø»ÖÖ ÆüÖêŸÖê Æïü, •ÖîÃÖê- ¯ÖãÜ»»ÖÖ, áÖßػ֐Ö, ˆ³ÖµÖØ»ÖÖ †Öî¸ü
Œ»Öß¾Öػ֐օ
¯ÖãÜ»»ÖÖ
1- 1. £Úê á£Þ £Þ£Úê¼» Ôᥠ¥«Ü×ß»»Þ ´Öï †¯Ö−Öê ´ÖÖ´ÖÖ êú ‘Ö¸ü ¸üÆüŸÖÖ/¸üÆüŸÖß ÆæÑü…
´ÖãÑ ´ÖÖê ´ÖÖ´Öãэú ‘Ö¸êü ¸üÆãü×”û…
2. ™Ú£ ‘ÞÔ¥ á‹„ê•ß ? ŸÖã´ÆüÖ¸êü −ÖÖ−ÖÖ úÖ ‘Ö¸ü úÆüÖÑ Æîü ?
ŸÖã´Ö †•ÖÖ‘Ö¸ü êúˆÑךü ?
3. á£Þ ¡ÞÇÞ ‘ᘠŠ‹ß¬»»Þ ´Öê¸êü ׯ֟ÖÖ•Öß ¾Öúᯙ Æïü…
´ÖÖê ²ÖÖ¯ÖÖ •ÖÖê †Öê׍ú»Ö…
4. á£Þ Þà¥ áÞá” Çځ ×ß»»Þ ´Öê¸üß ²Ö›Íüß ²ÖÆü−Ö úÖ ‹ú »Ö›ÍüúÖ Æîü…
´ÖÖê −ÖÖ−Ö߸ü ÖÖê™êü ¯Öㆠ†×”û…
5. Þ£¥ ˜Øß¥Þ ‹Ú‹Ú¥”Þˆ ×ß»»Þ Æü´ÖÖ¸Ö ‹ú ãú¢ÖÖ Æîü…
†Ö´Ö¸ü †Û›ü¸üÖ ãúãú¸ü™Ö‹ †×”û…
6. Þᣠ¨ß¤©‹¼» ªÞ¾»á¥ Þªß×Ü»»Þ Æü´Ö ׿ց֍ú êú ÃÖÖ£Ö †Ö‹ Æïü…
208 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

†Ö´Öê ׿ց֍Óúú ÃÖÖӐָêü †Ö×ÃÖ”ãû…


áÖßÜ»»ÖÖ
2- 1. á£Þ £Þ‚ê ‘á˜ –Þ‹Ø¥Þ˜à»»Þ ´Öê¸üß ´ÖÖ´Öß ‹ú ›üÖòŒ™ü¸üÖ−Öß Æîü…
´ÖÖê ´ÖÖ‡Ñ •ÖÖê ›üÖŒŸÖ¸ü֝Öß…

2. á£Þ á¡Þ„¥ Þᣠ›ß'”Þ ’߁»»Þ †¯Ö−Öß ´ÖÖŸÖÖ•Öß úß Æü´Ö ¤üÖê
»Ö›Íü׍úµÖÖÑ Æïü…
´ÖÖê ²ÖÖꈸü †Ö´Öê פü™üÖ ×—Ö†…
3. ÞᣠÞ‹¥Þ˜à¼Ú» ¢¬ ›¥£Þ Æü´Ö −ÖÖîú¸üÖ−Öß úÖê †“”ûÖ ¾ÖêŸÖ−Ö ¤êüŸÖê
ÆîÓ…
ᛄ»»Þ
†Ö´Öê “Ö֍ú¸ü֝Öàãú ³Ö»Ö ¤ü¸ü´ÖÖ ¤êüˆ…
4. £Þƒ ‹Ú‹Ú¥”߈ ¡Ú¬Ú×ß»»Þ ‹ú ãú×¢ÖµÖÖ ‘Öæ´Ö ¸üÆüß Æîü…
´ÖÖ‡Ô ãúãú¸ü×™ü‹ ²Öã»Öã†×”û…
ˆ³ÖµÖÜ»»ÖÖ
3- 1. Ç߬ޣޝ¼Ú» áª÷«‹¥»»Þ ²Ö““ÖÖë ÃÖê ¯µÖÖ¸ü ú¸üÖê…
ׯֻÖÖ´ÖÖ−ÖӍãú Ã−ÖêÆüú¸ü…
2. ¢Ú¡á¨ó¥á¥ Þƒ áÞ¥Ú ³Öã¾Ö−ÖêÀ¾Ö¸ü ´Öë ÖÖµÖ-ÖÖê¹ý ¸üÖ−Öê ´Öë ²Ö›Íüß
¥Œß¡Þ ¢Þ¥ß ªÚ¡ßœÞ»»Þ †ÃÖã×¾Ö¬ÖÖ (ÃÖ´ÖõÖÖ) ÆüÖêŸÖß Æîü…
³Öã²Ö−ÖêÀ¾Ö¸ü¸êü ÖÖ‡Ô ÖÖê¹ý ¸ü׏ֲÖÖ
³ÖÖ׸ü †ÃÖãײ֬ÖÖ…
3. ‹Ú‹Ú¥ ×ÜÞ”ß ‹Úê ‹Úê ‹¥Ú×ß»»Þ ãú¢ÖÖ ãÑú ãÑú ú¸ŸÖÖ Æîü…
ãúãú¸ü ”ãû†Ö×™ü ãÑú Ñú㠍ú¹ý×”û…
4- 1. ™Ú£ Ô¥ á‹„ê•ß»»? ŸÖã´ÆüÖ¸üÖ ‘Ö¸ü úÆüÖÑ Æîü?
ŸÖã´Ö ‘Ö¸ü êúˆÑךü ?
2. Þ£¥ áÞ”߈ ¡ßÞ ×ß»»Þ Æü´ÖÖ¸üÖ ‹ú ²ÖÖß“ÖÖ Æîü…
†Ö´Ö¸ü ÖÖê×™ü‹ ²Öא֓ÖÖ †×”û…
{ÉÉ`ö 14 209

3. ¡ßÞᥠá‹á™ ŸÚ»¬ ŸÚ»”ߐ×ß»»Þ ²ÖÖß“Öê ´Öë ׍úŸÖ−Öê ±æú»Ö ׏ֻ֟Öê Æïü…
²Öא֓ÖÖ¸êü êúŸÖê ±ãú»Ö ±ãú×™ü×”û…
4. Þ£ó Þ„ –ÍßÞ × ×ß»»Þ †Ö´Ö †Öî¸ü −ÖÖ׸üµÖ»Ö êú ¯Öê›ü Æïü…
†ÖÓ²Ö †Öˆ −Ö×›Íü†Ö Ö”û †×”û…
III. †²Ö †Ö¯Ö ‡ÃÖ ¯ÖÖšü êú −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ׍ÎúµÖÖºþ¯ÖÖë ¯Ö¸ü ¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋…
1. á£Þ ¡ÞÇÞ¼»¥ £Úê áÞ”߈ †¯Ö−Öß ×¯ÖŸÖÖ•Öß úÖ ´Öï ‡ú»ÖÖîŸÖß
á¡Þ¬ß ’߁ á”»»Þ »Ö›Íüúß ÆæÑü…
´ÖÖê ²ÖÖ¯ÖÖӍú¸ü ´ÖãÑ ÖÖê×™ü‹ ²ÖÖê×»Ö
×—Ö† †™êü…
2. á£Þ ¡ÞÇÞ á¡Þ„¼»¥ Þᣠ†¯Ö−Öß ´ÖÖÑ-²ÖÖ¯Ö úß Æü´Ö ¤üÖê »Ö›Íü׍úµÖÖÑ Æïü…
›Ú‚”ß ’߁ ”Ú»»Þ
´ÖÖê ²ÖÖ¯ÖÖ ²ÖÖêˆÓú¸ü †Ö´Öê ¤ãü‡×™ü
×—Ö† †™ãü…
3. á£Þ ¡–Í ¢„˜à¥ áÞ”߈ ´Öê¸üß ²Ö›Íüß ²ÖÆü−Ö êú ‹ú »Ö›ÍüúÖ
Çځ Š áÞ”߈ ’߁ ”Øß»»Þ †Öî¸ü ‹ú »Ö›Íüúß Æïü…
´ÖÖê ²Ö›Íü ³ÖˆÖ߸ü ÖÖê×™ü‹ ¯Öã†
†Öê ÖÖê×™ü‹ ×—Ö† †™Óüןօ

ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ׍ÎúµÖÖºþ¯Ö 'á”»' (†™êü), ”Ú (†™ãü), ”Øß (†™ÓןÖ)
ÃÖã×−ÖÛ¿“ÖŸÖ †Ûß֟¾Ö ŸÖ£ÖÖ Ã¾ÖÖ×´ÖŸ¾Ö úÖê פüÖÖŸÖÖ Æîü… »
IV. ¯ÖÖšü ¤üÖê ´Öë †Ö¯Ö †Öê×›Íü†Ö êú '×ß' (†×”û) ׍ÎúµÖÖ¾ÖÖ»Öê ¾ÖÖŒµÖÖë ÃÖê ¯Ö׸ü×“ÖŸÖ Æü֐ê ÖµÖê Æïü…
•ÖîÃÖê- '×ß' (×”û), '×ß' (†×”û), '×Øß' (”ÓןÖ), '×Øß' (†”ÓûןÖ)
„›Þ«¥˜ :- ™Ú£ á›Þ‹Þá¥ ‹ß ‹ß ¡«ß ŸÖã´ÖÖ¸üß ¤ãüúÖ−Ö ´Öë úÖî−Ö-úÖî−Ö ÃÖß
¯Öãß֍ëú Æïü?
ª¡Ú ×ß ?
ŸÖã´Ö ¤üÖêúÖ−Ö¸êü ׍ú ׍ú ²Ö×Æü
ÃÖ²Ö㠆הû ?
†Ö¯Ö−Öê µÖê ³Öß ¯ÖœÍüÖ Æîü úß (†×”û) ׍ÎúµÖÖ úÖ †£ÖÔ Æïü ´Öë Æîü/ úÖ, úß, êú Æïü… ÃÖÓ–ÖÖ êú ػ֐Ö,
¾Ö“Ö−Ö êú †−ÖãÃÖÖ¸ü ‡ÃÖ êú ºþ¯Ö ²Ö¤ü»ÖŸÖê Æïü…
210 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

(1.1 ÃÖê 6 ŸÖú) êú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤ü ¯ÖãÜ»»ÖÖ ¾Ö֓֍ú Æïü… •ÖÖê ÃÖÓ–ÖÖ ¿Ö²¤ü ¯Öã¹ýÂÖ
¯ÖÏÖם־Ö֓֍ú êú ªÖêŸÖú Æïü, ¾Öê ¯ÖãÜ»»ÖÖ ÃÖÓ–ÖÖ‹Ñ Æïü…
(2.1 ÃÖê 3 ŸÖú) êú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤ü áÖßØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú ÆîÓü… •ÖÖê ÃÖÓ–ÖÖ ¿Ö²¤ü áÖß
¯ÖÏÖם־Ö֓֍ú êú Æïü ¾Öê áÖßØ»ÖÖ ÃÖÓ–ÖÖ¿Ö²¤ü Æïü…
(3.1 ÃÖê 3 ŸÖú) êú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤ü ˆ³ÖµÖØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú Æïü… •ÖÖê ¿Ö²¤ü áÖß †Öî¸ü ¯Öã¹ýÂÖ,
¯ÖÏÖם־Ö֓֍ú êú ÆîÓü ¾Öê 'ˆ³ÖµÖػ֐Ö' úÆü»ÖÖŸÖê Æïü…
(4.1 ÃÖê 4 ŸÖú) êú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë Œ»Öß¾ÖØ»ÖÖ ÃÖÓ–ÖÖ‹Ñ Æïü… †¯ÖÏÖם־Ö֓֍ú ÃÖÓ–ÖÖ†Öë úÖê Œ»Öß¾ÖØ»ÖÖ úÆüŸÖê
Æïü…
V. †Öê×›Íü†Ö ´Öë ¯ÖãÜ»»ÖÖ-¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤üÖë úÖê ÄÖßØ»ÖÖ ²Ö−ÖÖ−Öê êú ×»Ö‹ -'‚' (‡), -'Þ' (†Ö), -'˜à'
(Öß), -'Þ˜à' (†ÖÖß), -'„˜à' (ˆÖß), -'‚Þ˜à' (‡†ÖÖß) †Öפü ¯ÖÏŸµÖµÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ
ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
£¤ýÜ¥ + -ƒ = £¤ýÜ¥à ´ÖµÖã¸ü + ‡Ô = ´ÖµÖã¸üß
Š–ÍßÞ + -˜à = Š–ÍßÞ˜à †Öê×›ü†Ö + Öß = †Öê×›Íü†ÖÖß
–Þ‹Ø¥ + -Þ˜à = –Þ‹Ø¥Þ˜à ›ÖŒŸÖ¸ü + †ÖÖß = ›üÖŒŸÖ¸ü֝Öß
¡ÞÔ + -„˜à = ¡ÞÔÚ˜à ²ÖÖ‘Ö + ˆÖß = ²ÖÖ‘ÖãÖß
ǘØß™ + -‚Þ˜à = ǘØß™Þ˜à ¯ÖÓ×›üŸÖ + ‡†ÖÖß = ¯ÖÓ×›ÍüŸÖ†ÖÖß
VI. ãú”û ¯ÖãÜ»»ÖÖ ÃÖÓ–ÖÖ ¿Ö²¤üÖë êú áÖß¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤ü ×³Ö®Ö ÆüÖêŸÖê Æïü…
¡ÞÇÞ - £ÞÞ 'ׯ֟ÖÖ•Öß-´ÖÖŸÖÖ•Öß'
²ÖÖ¯ÖÖ - ´ÖÖ†Ö
‘Þ - Þƒ '−ÖÖ−ÖÖ - −ÖÖ−Öß'
†•ÖÖ - †Ö‡Ô
Çځ - ’߁ '²Öê™üÖ - ²Öê™üß'
¯Öㆠ- ×—Ö†
VII. ãú”û ˆ³ÖµÖØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú ÃÖÓ–ÖÖ†Öë êú ÃÖÖ£Ö '˜ØߥÞ' (†Û›ü¸üÖ), '£¥›' (´Ö¸ü¤ü), 'ÇÚ¥ÚÇ©'
(¯Öã¹ýÂÖ) †Öî¸ü '£Þ‚ ’߁' (´ÖÖ‡ ×—Ö†), '‹îÞ' (ú−µÖÖ), 'ªÐÂà' (áÖß) †Öפü úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü
¯ÖãÜ»»ÖÖ †Öî¸ü áÖßØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú ¿Ö²¤ü ²Ö−ÖŸÖê Æïü…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:-
Çß¬Þ (ׯֻÖÖ) ˆ³ÖµÖØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú ÃÖÓ–ÖÖ - '²Ö““ÖÖ' (‹ú¾Ö“Ö−Ö)
Çځ + Çß¬Þ = ÇځÇß¬Þ ¯ÖãÜ»»ÖÖ ¾Ö֓֍ú - '»Ö›Íüêú'
{ÉÉ`ö 14 211

(²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
¯Öㆠ+ ׯֻÖÖ = ¯Öã†×¯Ö»ÖÖ
’߁ + Çß¬Þ = ’߁Çß¬Þ Ã¡ÖßØ»ÖÖ ¾Ö֓֍ú - '»Ö›Íü׍úµÖÖÑ' (²ÖÆãü¾Ö“Ö−Ö)
×—Ö† + ׯֻÖÖ = חֆׯֻÖÖ
210 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ÇÞ• 15
¯ÖÖšü
„‹þ¦ ¢Þ¥™à ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à
ˆŸúôû ³ÖÖ¸üŸÖß ãúÓŸÖôûÖ ãú´ÖÖ¸üß ˆŸú»Ö ³ÖÖ¸üŸÖß ãúÓŸÖ»ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß

¡ÞÇÞ : ª¥¦Þ, ª£áªØ ‹'˜ ŒÞ‚‹¥ß ׯ֟ÖÖ•Öß : ÃÖ¸ü»ÖÖ, ŒµÖÖ ÃÖ³Öß ÖÖ ú¸ü ÃÖÖê Ö‹?
á¨Þ‚ Ç–Íßᬘ߻»? ÃÖ¸ü»ÖÖ : −ÖÆüà… êú¾Ö»Ö ´ÖÖŸÖÖ•Öß ×²Ö−ÖÖ ÖÖ‹ ÃÖÖê
ª¥¦Þ : Þ‚ê»»Þ á‹¡¦ á¡Þ„ Ö‡Ô Æîü… †Ö¯Öúß ‡ÓŸÖ•ÖÌÖ¸ü ú¸ü ¸üÆüß
ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ ¤Þ‚×ß»»Þ £Öß… †²Ö ´Öï ˆ−Æëü •ÖÖÖ‰ÑúÖß… †Ö¯Ö
¤üÖê−ÖÖë ‡ú¼êü ÖÖ Ã֍úŸÖê ÆîÓü…
Þǘ¼Ú» áǤ©Þ ‹¥ßšß¬Þ»»Þ
ˆá¡ £Úê ™Þ‹Ú „á•‚¡ß»»Þ
Þǘ ›Ú‚‘˜ ˆ‹Þ•ß ׯ֟ÖÖ•Öß : †“”ûÖ! šüߍËú Æîü…
ŒÞ‚á¡»»Þ
ÃÖ¸ü»ÖÖ : ׯ֟ÖÖ•Öß ! ŒµÖÖ †Ö¯Ö ³ÖÖÂÖÖ ¤êüú¸ü
¡ÞÇÞ : Þ®×Þ «„»»Þ †Ö‹ Æïü?
ª¥¦Þ : ¡ÞÇÞ ! Þǘ ‹'˜ ¢ÞÇ©˜ ׯ֟ÖÖ•Öß : ÆüÖÑ ²Öê™üß, ´Öï ³ÖÖÂÖÖ ¤êü ú¸ü †ÖµÖÖ ÆæÑü…
ᛂ‹¥ß Þªßᬠ?
¡ÞÇÞ : «êᥠ£Þ, £Úê ¢ÞÇ©˜ ÃÖ¸ü»ÖÖ : †Ö¯Ö †Ö•Ö úÆüÖÑ ³ÖÖÂÖÖ ¤êü−Öê Ö‹ £Öê?
ᛂ‹¥ß «ßê Þªß×ß»Þ
ª¥¦Þ : Þǘ Þ‘ß á‹Þ„•ß‹ß ¢ÞÇ©˜ ׯ֟ÖÖ•Öß : Æü´ÖÖ¸êü †Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úß (´Ö×Æü»ÖÖ
á›¡Þ‹Ú ¤Þ‚šßᬠ? ú×¾Ö) ú¾Ö×µÖ¡Öß ãÓúŸÖ»ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß
ÃÖÖ²ÖŸÖ êú ‰ú¯Ö¸ü ‹ú ÃÖ³ÖÖ ÆüÖê ¸üÆüß
¡ÞÇÞ : Þ£ Š–ÍßÞ ªÞ«ß™î¥ Þ¥à £Öß… ´Öï ¾ÖÆüà ÖµÖÖ £ÖÖ… ˆ−֍êú ²ÖÖ¸êü ´Öë
‹¡ß ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à ªÞ¡™¼» ³ÖÖÂÖÖ ¤êüú¸ü †ÖµÖÖ…
„ÇᥠáÞ”߈ ª¢Þ
á«„šß¬Þ»»Þ £Úê ᪕ߋß
¤Þ‚šß¬ß»»Þ ™Þ¼» ¡ßÇ©¤ýᥠÃÖ¸ü»ÖÖ : ˆ−֍êú ×¾ÖÂÖµÖ ´Öë ³ÖÖÂÖÖ ¤êü−Öê êú ×»Ö‹
ŒµÖÖ †Ö¯Ö ²ÖÆãüŸÖ ÃÖÖ¸üß ¯Öãß֍ëú ¯ÖœÍüú¸ü
{ÉÉ`ö 15 211

¢ÞÇ©˜ ᛂ‹¥ß Þªß¬ß»»Þ Ö‹ £Öê?


ª¥¦Þ : ™Þ¼» ¡ßÇ©¤ýᥠ¢ÞÇ©˜ ׯ֟ÖÖ•Öß : −ÖÆüà… †Ö•Ö ´Öï −Ö ¯ÖœÍêü Æüß ÖµÖÖ £ÖÖ…
ᛡÞÇÞ‚ê Þǘ ‹'˜ ´Öï−Öê ŸÖÖê ¯ÖÆü»Öê ÃÖê Æüß ÓãúŸÖ»ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß
¡«Ü™ ¡«ß Ç—Íß‹ß ¤Þ‚šßᬠêú ×¾ÖÂÖµÖ ´Öë ²ÖÆãüŸÖ ¯ÖœÍüÖ £ÖÖ… ‡ÃÖ×»Ö‹
? ‡ÃÖ ²ÖÖ¸ü †Öî¸ü ¯ÖœÍüú¸ü •ÖÖ−Öê úß
†Ö¾Ö¿µÖúŸÖÖ −ÖÆüà ¯Ö›Íüß…
¡ÞÇÞ : Þ‚ê»»Þ Þ‘ß £Úê  Ç—Íß‹¥ß
«ßê ¤Þ‚šß¬ß»»Þ Þ¥Ú £œî
‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à¼» ¡ßÇ©¤ýᥠÃÖ¸ü»ÖÖ : ׯ֟ÖÖ•Öß, ˆ−֍êú ×¾ÖÂÖµÖ ´Öë ´Öã—Öê ³Öß
¡«Ü™ Ç—Íߚ߬߻»Þ ˆ˜Ú ˆš¥ ãú”û ²ÖŸÖÖ‡‹ −ÖÖ?
Þ„ Ç—Íß‹ß ¤ß¡Þ ›¥‹Þ¥ ׯ֟ÖÖ•Öß : †“”ûÖ… ŸÖÖê ÃÖã−Ö… ÓãúŸÖ»ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß
Ç–Íß¬Þ Þ«ßê»»Þ ‹ú ²ÖÆãüŸÖ ²Ö›Íüß (−ÖÖ¸üß ú×¾Ö)
ª¥¦Þ : ¡ÞÇÞ, ™Þ¼» ¡ßÇ©¤ýᥠ£á™ ú¾Ö×µÖ¡Öß £Öà… ˆ−֍úß †Ö¸Óü׳֍ú
(¯ÖÏ£Ö´Ö) ú×¾ÖŸÖÖ‹Ñ ÎúÖÓן֍úÖ¸üß
¡ß ‹ß×ß ‹Ú«ØÜÞ ? ¤êü¿Ö³ÖŒŸÖÖë êú×»Ö‹ ˆ¤Ëü²ÖÖê¬Ö−Ö´Öæ»Öú
¡ÞÇÞ : Þ®×Þ»»Þ á™á¡ ¨Ú˜»»Þ ‹ÚØ¦Þ ú×¾ÖŸÖÖ‹Ñ £Öà… ¾Öê ú×¾ÖŸÖÖ ×»ÖÖ
‹Ú£Þ¥à ‘ᘠ¡«Ü™ ¡–Í ×»ÖÖú¸ü †´Ö¸ü ÆüÖê ÖµÖà… †ÓÖÏê•ÖÌß
ÃÖ¸üúÖ¸ü −Öê ˆ−֍úß '†ÖžÖÖ−Ö' ú×¾ÖŸÖÖ
Þ¥à ‹¡ß šßᬻ»Þ ™Þ¼»¥ úÖê •Ö̲ŸÖ ú¸ü פüµÖÖ £ÖÖ…
Çñš£ ‹¡ß™Þ Ú–Íß‹
¡ßÇù¡à£Þ¼» ÇÞ‚ê
„›ìá¡Þœ £Û¦‹ ‹¡ß™Þ
šß¬Þ»»Þ ᪠‹¡ß™Þ ᬌßá¬Œß ÃÖ¸ü»ÖÖ : ׯ֟ÖÖ•Öß, ãÓúŸÖ»ÖÖ ãú´ÖÖ¸üß úÖ ‘Ö¸ü
‹¥ß £¥ á«Þ‚šßᬻ»Þ úÆüÖÑ Æîü?
‚äᥑ ª¥‹Þ¥ ™Þ¼»¥ ׯ֟ÖÖ•Öß : ˆ−֍úÖ ‘Ö¸ü ²Ößָü ´Öë Æîü… ˆ−ÆüÖë−Öê
'Þ«ôޝ' ‹¡ß™Þ‹Ú ¡îÞ‘îÞÇØ 1900 ‡ÔÃÖ¾Öß ´Öë •Ö−´Ö ×»ÖµÖÖ £ÖÖ…
‹¥ß ᛂšßᬻ»Þ ˆ−֍êú ׯ֟ÖÖ ¤üÖ×−Ö‹»Ö ÃÖÖ¾ÖŸÖ ‹ú
›üÖŒ™ü¸ü £Öê… ÓãúŸÖ»ÖÖ ú™üú ÃÖê
ª¥¦Þ : ¡ÞÇÞ, ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à¼» Ô¥ ›üÖŒ™ü¸üß ¯ÖœÍü ú¸ü ×−֍ú»Öß £Öà…
á‹„ê•ß ?
¡ÞÇÞ : ™Þ¼» Ô¥ ¡ªØ¥á¥»»Þ áª
ÃÖ¸ü»ÖÖ : ׯ֟ÖÖ•Öß, ŒµÖÖ ˆ−ÆüÖë−Öê ¿ÖÖ¤üß úß £Öß?
212 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

1900 ŒñàÌÂ޵ᥠ‘õ


ׯ֟ÖÖ•Öß : ÆüÖÑ… ˆ−ÆüÖë−Öê ›üÖŒ™ü¸ü éúÂÖ ¯ÖÏÃÖÖ¤ü
á«Þ‚šßᬻ»Þ ™Þ¼» ¡ÞÇÞ ²ÖÎÉ“ÖÖ¸üß ÃÖê ¿ÖÖ¤üß úß £Öß… ˆ−Ö
›Þßˆ¬ ªÞ¡™ ‘ᘠ– ¤üÖê−ÖÖë −Öê •Ö−ÖÃÖê¾ÖÖ ú¸üêú •Öß¾Ö−Ö ×²ÖŸÖÖ
Þ‹Ø¥»»Þ ‹ÚØ¦Þ ‹”‹¥Ú – פüµÖÖ £ÖÖ… ´ÖÖ¡Ö †›ÍüŸÖßÃÖ ¾ÖÂÖÔ úß
Þ‹Ø¥à †ÖµÖã ´Öë ÓãúŸÖ»ÖÖ ¯Ö¸ü»ÖÖêú ×ÃÖ¬ÖÖ¸ü
Ç—Íß‹¥ß ¡Þ«Þ¥ßšßᬻ»Þ Ö‡Õ…

ª¥¦Þ : ¡ÞÇÞ, ᪠‹'˜ ¡ß¡Þ«


‹¥ßšßᬠ? ÃÖ¸ü»ÖÖ : ׯ֟ÖÖ•Öß, ŒµÖÖ ˆ−ÆüÖë−Öê êú¾Ö»Ö ú×¾ÖŸÖÖ
¡ÞÇÞ : «ê»»Þ ᪠–Þ‹Ø¥ ‹ïÇ©Ù ÇñªÞ› ׻֏֍ú¸ü µÖÖ×ŸÖ †Ù•ÖŸÖ úß £Öß?
¡ñ«öÞ¥à¼Ú» ¡ß¡Þ« ‹¥ßšßᬻ»Þ
᪠›ß' ‘˜¤Þ‹ ‘ áª¡Þ ×¯ÖŸÖÖ•Öß : −ÖÆüà… ˆ−ÆüÖë−Öê ú×¾ÖŸÖÖ êú †×ŸÖ׸üŒŸÖ
‹¥ß ‘࡝ ¡ßᙂ úÆüÖ−Öß †Öî¸ü ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ ³Öß ×»ÖÖê £Öê…
ᛂšßᬻ»Þ £Þ™ñ •™ß¥ß¨ '†Ó•Ö×»Ö', 'ˆ§ü¾ÖÖÃÖ', 'ñãúػ֐Ö', '¯ÖÏê´Ö
¡Ç©í ¡¤ýªá¥ ‹ÚØ¦Þ Ø“ÖŸÖÖ´ÖםÖ' †Öפü ˆ−֍úß ú×¾ÖŸÖÖ†Öë
úß ¯Öãß֍ëú ÆîÓü… ‡−Ö êú †»ÖÖ¾ÖÖ
Ç¥á¬Þ‹ £ ‹¥ßšßᬻ»Þ '¯Ö¸üÃÖ´ÖםÖ', '³ÖÏÖÓןÖ' 'úÖ×»Ö ²ÖÖêÆãü',
ª¥¦Þ : ¡ÞÇÞ, ᪠‹'˜ á‹¡¦ '−Ö†ŸÖ㝛Íüß', '¸ü‘Öã-†¸üׁ֟Ö' †Öפü
‹¡ß™Þ á¬Œß‹ß ªÚÞ£ ‘í ˆ¯Ö−µÖÖÃÖÖë úß ¸ü“Ö−ÖÖ ú¸üêú ˆ−ÆüÖë−Öê
†Öê×›Íü†Ö ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úÖê ÃÖ´Öé¨ü ׍úµÖÖ
‹¥ßšßá¬? Æîü… ˆ−֍úÖê ÃÖ²Ö »ÖÖêÖ 'ˆŸú»Ö-
¡ÞÇÞ : Þê»»Þ áª ‹¡ß™Þ ×–ÍÞ ÑÂ, ³ÖÖ¸üŸÖß' úÆüŸÖê ÆîÓü…
„ǝîÞª £œî ᬌߚßᬻ»Þ
'Ã¦ß', '„®×ôÞª', 'ªÓܬ߾»',
'áÇñ£ ßØÞ£˜ß' Þ›ß ™Þ¼»¥ ÃÖ¸ü»ÖÖ : ׯ֟ÖÖ•Öß, ´Öã—Öê ³Öß ú×¾ÖŸÖÖ ×»ÖÖ−Öê úß
‡“”ûÖ ÆüÖê ¸üÆüß Æîü…
‹¡ß™Þ ¡«ß»»Þ ˆ ª¡Ú ×–ÍÞ
'Ç¥¨-£˜ß', '¢ñޝØß', ׯ֟ÖÖ•Öß : †²Ö ŸÖÖê ŸÖæ †¯Ö−Öß ¯ÖÖšü ¯ÖœÍü ¯ÖœÍü ú¸ü
'‹Þ¦ßá¡Þ«Ý', '™Ú˜Øà', '¥ÔÚ £Öú •ÖÖŸÖß ÆüÖê… ²Ö›Íê ÆüÖêú¸ü ŸÖã´Ö ³Öß
¥¤©ß™' Þ›ß „ǝîÞª ˆ−֍úß ú×¾ÖŸÖÖ‹Ñ ¯ÖœÍüÖêÖß †Öî¸ü ˆÃ֍êú
²ÖÖ¤ü ŸÖã´Ö ³Öß ú×¾ÖŸÖÖ ×»ÖÖ Ã֍úÖêÖß…
¥Þ ‹¥ß‹ß ᪠Š–Í߁Þ
ªÞ«ß™î‹Ú ª£ï·© ‹¥ß×Øß»»Þ
{ÉÉ`ö 15 213

™Þ¼Ú» ª£áªØ "„‹þ¦


¢Þ¥™à" ‹Ú«Øß»»Þ
ª¥¦Þ : ¡ÞÇÞ, á£Þ¥ ¡ß ‹¡ß™Þ
á¬Œß¡Þ‹Ú £ á«„×ß»»Þ
¡ÞÇÞ : ˆá¡ ™ ™Ú ß‘ ÇÞ• Ç—Íß
Ç—Íß‹ß «Þ¬ßÞ á«Þ‚¤Þ„×Ü»»Þ
¡–Í á«Þ‚‹¥ß ™Þ¼»¥ ª¡Ú
‹¡ß™Þ Ç—Íß¡Ú Þ„ ™Þ' Çá¥
™Ú ¡ß ‹¡ß™Þ á¬Œß Çޥߡڻ»Þ

¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
¢ÞÇ©˜ ³ÖÖÂ֝Ö
ªÞ«ß™î¥ ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úÖ
Þ¥à‹¡ß ú¾Ö×µÖ¡Öß (´Ö×Æü»ÖÖ ú×¾Ö)
¡ßÇù¡à ×¾Ö¯»Ö¾Öß, ¤êü¿Ö³ÖŒŸÖ,
†ÖÓ¤üÖê»Ö−֍úÖ¸üß
‘õ á«Þ‚šßᬠ•Ö−´Ö Æãü†Ö £ÖÖ
¡ß¡Þ« ¿ÖÖ¤üß
‘áª¡Þ •Ö−Ö-ÃÖê¾ÖÖ
ªÚÞ£ ‘í −ÖÖ´Ö ú´ÖÖ−ÖÖ, µÖÖ×ŸÖ ¯ÖÖ−ÖÖ
‹¡ß™Þ ú×¾ÖŸÖÖ
ª£ï·© ÃÖ´Öé¨ü
«Þ¬ßÞ £Öú •ÖÖ−ÖÖ
Ñ Ö»¯Ö
„ǝîÞª ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ
ᬌߚßᬠ׻֏֟Öê £Öê
214 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

¡–Í á«Þ‚‹¥ß ²Ö›Íêü ÆüÖêú¸ü


¡îÞ‘îÞÇØ ‹¥ß¡Þ •Ö²ŸÖ ú¸ü−ÖÖ
áǤ©Þ ¯ÖÏŸÖ߁ÖÖ
„á•‚¡Þ ˆšüÖ−ÖÖ

†³µÖÖÃÖ
I. (1) −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ¤üÖêÆü¸üÖ‡‹…
1. ª£áªØ ‹'˜ ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ Ç–Íßá¬˜ß ?
2. Þ‚ê, á¡Þ„ ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ ¤Þ‚×ß»»Þ
3. Þǘ ‹'˜ ¢ÞÇ©˜ ᛂ‹¥ß «ßê Þªßᬠ?
4. £Úê ¢ÞÇ©˜ ᛂ‹ß Þªß¬ß»»Þ
5. Þǘ ‹'˜ Ç—Íß‹¥ß ¤Þ‚šßᬠ?
6. Þ‚ê, £Úê Ç—Íß ‹¥ß «ßê ¤Þ‚šß¬ß»»Þ
7. ‹ÚØ¦Þ ‹”‹¥Ú –Þ‹Ø¥à Ç—Íß‹¥ß ¡Þ«Þ¥ßšßᬻ»Þ
8. ›ß' ‘˜¤Þ‹ ‘ áª¡Þ ‹¥ß ‘࡝ ¡ßᙂ ᛂšßᬻ»Þ
9. ᪠‹'˜ á‹¡¦ ‹¡ß™Þ á¬Œß ‹¥ß ªÚÞ£ ‘í ‹¥ßšßᬻ»?
10. „ǝîÞª ¥Þ ‹¥ß‹ß ᪠Š–ÍßÞ ªÞ«ß™î‹Ú ª£ï·© ‹¥ß×Øß»»Þ
11. ˆá¡ ™ ™Ú ß‘ ÇÞ• Ç—Íß Ç—Íß‹ß «Þ¬ßÞ á«Þ‚ ¤Þ„×Ü»»Þ
II. ¾ÖÖŒµÖÖêÓ ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ¿Ö²¤üÖë êú ãÖÖ−Ö ¯Ö¸ü פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü −Ö‹ ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹ …
{ÉÉ`ö 15 215

1) ª£áªØ ‹'˜ ŒÞ‚ ‹ß 2) á¡Þ„ ¢Þ™ ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ Ç–Í߬޻»Þ


á¨Þ‚ ¢Þ™ á›‚
Ç–Íßá¬˜ß ? ‹Þ£ ‹¥ß
›ÚœÇß‚ ¥Þ£Þ¤ý˜ Ç—Íß
¡«ßÇ—Íß ¢Þ¡™ ¨Ú˜ß
ªßá£Þ á›Œß Ç ‹«ß
¢‘ ¨Ú˜ß
‹Þ£ ‹¥ß
3) £Úê ¢ÞÇ©˜ ᛂ ‹ß Þªß¬ß»»Þ 4) ™Ú ‹'˜ Ç—Íß ‹¥ß ¤Þ‚šß¬Ú ?
ÇÞ• Ç—Íß á¬Œß
à™ Þ‚ ‹«ß
Þ ‹¥ß á¨Þ‚
¢Þ™ ŒÞ‚ ¨Ú˜ß
ᬌߋ¥ß á›Þâ–Íß

5) Þ‚ê, £Úê Ç—Íß ‹¥ß «ßê 6) ᪣Þá áŒ¦ß áŒ¦ß ‹¥ß ‘࡝
¤Þ‚šß¬ß»»Þ ¡ßᙂ á›á¬»»Þ
á¬Œß ‹Þ£ ‹¥ß ‹¥ßß
‹«ß à™ Þ‚ Þ‚
á¨Þ‚ ÇÞ• Ç—Íß Ç—Íß
‹Þ³ß Þ ‹¥ß ‹¥ß
á›Þâ–Íß à™ ¨ßŒß ¨ßŒß
‹¡ß™Þ á¬Œß á¬Œß
216 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

7) ª£áªØ ‹'˜ ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ Ç–Íßá¬˜ß 8) £Úê Ç—Íß‹¥ß «ßê


? ¤Þ‚šß¬ß»»Þ
᪣Þᝠá¨Þ‚ Ç– ᪠¨Ú˜ß‹¥ß
Íßá¬˜ß ? ‹«ßšß¬Þ
™Úᣠá¨Þ‚ Ç–Í߬˜ß ? ™Úᣠ‹«ß‹¥ß
™Ú á¨Þ‚ Ç–Íß¬Ú˜ß ? ¥Œßšß¬
™ÚᣣÞᝠá¨Þ‚ Ç– ™Ú á‚‹¥ß
Í߬˜ß ? ŒÞ‚šß¬Ú
Þǘ£Þᝠá¨Þ‚ Ç– ™ÚᣣÞᝠŒÞ‚‹¥ß
Íßá¬˜ß ? Þßšß¬
Þǘ£Þᝠá›Œß‹¥ß ᬌߚßá¬
9) ›ß ‘˜ ¤Þ‹ ‘áª¡Þ ‹¥ß ‹¥ß ‹ß ‘࡝ ¡ßᙂ á›á¬»»Þ
᪣Þᝠà™ Þ‚Þ‚ á›á¬»»Þ
Ç߬ޣÞᝠÇÞ• Ç—ÍßÇ—Íß á›á¬»»Þ
™Ú ‹šÞ ‹«ß‹«ß ᛬ڻ»Þ
™ÚᣠÞ ‹¥ß‹¥ß ᛬»»Þ
Þƒ ¥Þ£Þ¤ý˜ ¨Ú˜ß¨Ú˜ß ᛬޻»Þ
III. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü úÖêšüú ´Öë ¤üß ÖµÖß ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾Ö֍úµÖË
¯Öæ¸êü úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- £Þ' ____ á¨Þ‚ Ç–Í߬޻»Þ (ŒÞ')
£Þ' ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ Ç–Í߬޻»Þ
1. ™Úᣠ____ Þªß¬»»Þ (¥Þ´ì)
2. ™Ú ____ ¬Ú»»Þ (á)
3. ª£áªØ ‹'˜ ____ á¨Þ‚Ç–Íßᬘ߻»? (ŒÞ')
4. ’߁ ____ „•ß¬Þ»»Þ (á¨Þ)
5. ¡ÞÇÞ ¢ÞÇ©˜ ____ Þªßᬻ»Þ (á›)
{ÉÉ`ö 15 217

IV. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯Ö׸ü¾ÖŸÖÔ−Ö úßו֋…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ᪠‹Þ³ß‹ß Þªß¬Þ»»Þ
᪠‹Þ³ß ‹Þ³ß‹ß Þªß¬Þ»»Þ
1. ᪠ŒÞ‚‹ß ¬Þ»»Þ 2. £Úê Þ¬ß‹ß Þªß¬ß»»Þ
3. ™Úá£ áŒ¦ß‹ß ¬»»Þ 4. Þǘ ¡ªß‹ß Þªßᬻ»Þ
5. ÞᣠǗÍß‹ß á¨Þ‚¬Ú Þ
V. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü פü‹ Ö‹ ¯ÖÏŸµÖêú ¾ÖÖŒµÖ êú ¤üÖê-¤üÖê ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- (1) £Úê ‹«ß Þªß¬ß»»Þ
1. £Úê ‹«ß‹ß Þªß¬ß»»Þ
2. £Úê ‹«ß‹¥ß Þªß¬ß»»Þ
1. Þá£ý£ÞᝠǗÍ߁ު߬ڻ»Þ 2. ™Ú ¨Ú˜ß ᬌ߬ڻ»Þ
3. ¥à™Þ ¢Þ™ ŒÞ‚ á¨Þ‚¬Þ»»Þ 4. ᪣Þᝠ‹«ß á¬ Þ
5. Þǘ á›Œß á¬»»Þ
VI. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖêÓ ´Öë ÃÖê ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ¿Ö²¤ü “Öã−֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
(1) (Š–Íߨޥ, á¡Þ„, •™ß¥ß¨, ¡ÞÇÞ, ¡ß¡Þ«)
1. ¥Þ™ßᥠ____ ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ Ç–Í߬޻»Þ
2. Þ‘ß ____ ¢ÞÇ©˜ ᛂ‹ß Þªßᬻ»Þ
3. ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à ____ ‘ᘠÞ¥à ‹¡ß»»Þ
4. ‹ïÇ©Ù ÇñªÞ›¼Ú» _____ ‹¥ßšßᬻ»Þ
5. ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à ªÞ¡™ ____ ¡Ç©í ¡¤ýªá¥ Ç¥á¬Þ‹ £ ‹¥ßšßᬻ»Þ
(2)
1. ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à¼» „ÇᥠáÞ”߈ Þá¬ÞÞ ª¢Þ ____»»Þ (á«„šß¬,
á«„šß¬Þ)
2. £Úê Þ¥Ú ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à¼» „Çᥠ¡«Ü™ ¡«ß ____»»Þ (Ç—Íߚ߬Ú, Ç—Íߚ߬ß)
3. ™á£ á‹„ê•ß‹ß ¢ÞÇ©˜ á›¡Þ‹Ú _____ ? (¤Þ‚šß¬Þ, ¤Þ‚šß¬)
218 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

4. ‚äᥑ ª¥‹Þ¥ ™Þ¼» 'Þ«ôޝ' ‹¡ß™Þ‹Ú ¡îÞ‘îÞÇØ ‹¥ß ____»»Þ (ᛂšß¬Ú,


ᛂšßá¬)
5. ᪠‹¡ß™Þ ᬌߋ¥ß ªÚÞ£ ‘í _____»»Þ (‹¥ßšßá¬, ‹¥ßšß¬Ú)
VII. ¯ÖÏŸµÖêú ÖÓ›ü ÃÖê ‹ú-‹ú ¿Ö²¤ü µÖÖ ¾ÖÖŒµÖÖÑ¿Ö úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ÃÖÖ£Öԍú ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
'ú' 'Ö' 'Ö' '‘Ö'
᪠à™ ‹«ß‹ß ‘࡝ ¡ßᙂ ᛡ»»Þ
™ÚᣠÇÞ• ‹¥ß‹ß ÇÞªì ‹¥ß¡ß»Þ
Þǘ ‹šÞ Þ‚‹ß ªÚÞ£ ‘í ‹¥ßá¡»»Þ
£Úê áª¡Þ á¬Œß‹ß Þ£ ‹á£‚¡»»Þ
᪠‹¡ß™Þ Ç—Íß‹ß ª£¤ý ‹á”‚ ᛡ»»Þ
VIII. úÖêšüú ´Öë ¤ß Ö‡Ô ׍ÎúµÖÖ†Öë êú ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úßו֋…
1. á£Þ¥ ‹¡ß™Þ ____ £ á«„×ß»»Þ (ᬌì)
2. £Úê ¢ÞÇ©˜ ____ ¤Þ‚šß¬ß»»Þ (á›)
3. Þǘ Þ‘ß á‹„ê•ß‹Ú ____ ¤Þ‚šßᬠ? (ŒÞ‚¡Þ)
4. ‹ÚØ¦Þ ‹”‹¥Ú –Þ‹Ø¥à ____ ¡Þ«Þ¥ßšßᬻ»Þ (Ç—Í)
5. ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à ªÞ¡™ á‹ ÑÂ, ‹¡ß™Þ ____»»Þ (ᬌߡÞ)
IX. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ (ú) †Öî¸ü (Ö) ¾ÖÖÔ êú ¿Ö²¤üÖë úÖ ÃÖÆüß ¯ÖύúÖ¸ü ×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
'ú' 'Ö'
ªÚÞ£ á¡Þ«Ý
Ç¥¨ £
‹Þ¦ß £˜ß
‘ ‘í
Ç¥á¬Þ‹ ᪡Þ
X. ˆ¤üÖÆü¸üÖ êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¾ÖÖŒµÖÖë êú ¯ÖÏ¿−Ö ¾Ö֓֍ú ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
ˆ¤üÖÆü¸üÖ:- ª£áªØ ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ Ç–Íßᬘ߻»Þ
ª£áªØ ‹'˜ ŒÞ‚‹ß á¨Þ‚ Ç–Íßá¬˜ß ?
{ÉÉ`ö 15 219

1. ᪠„ǝîÞª ¥Þ ‹¥ß‹ß Š–ÍßÞ ªÞ«ß™î‹Ú ª£ï·© ‹¥ß×Øß»»Þ


2. ™á£ ¢ÞÇ©˜ ᛂ‹ß Þªß¬»»Þ
3. ™á£ Ç—Íß ‹¥ß ¤Þ‚šß¬»»Þ
4. ᪣Þᝠ‘áª¡Þ ‹¥ß ‹¥ß ‘࡝ ¡ßᙂ ᛂšßᬻ»Þ
5. ™Ú ™ ß‘ ÇÞ• Ç—Íß Ç—Íß‹ß «Þ¬ßÞ á«Þ‚ ¤Þ„×Ü»»Þ
¯ÖלÍü‹ †Öî¸ü ÃÖ´Ö×—Ö‹
‹¡ß¡¥ ¥ÞœÞÞš
úײֲָü ¸üÖ¬ÖÖ−ÖÖ£Ö
¥ÞœÞÞš ¥Þ¤ý ÞœÚß‹ ªÞ«ß™î¥ ªñÌÂÞ»»Þ ™Þ¼»¥ ‘õ 1848 £ªß«Þ»»Þ ™Þ¼»
ªÞ«ß™î ÇÛ¡í¥Ú Þ›ß ¤Ú, Ç°ªŒÞ ¤Ú Š ¥à™ß ¤Ú á¨Ç© á«Þ‚¤Þ‚šÞˆ»»Þ
áªá™á¡á¦ ¢Þ¥™¥ ᬌ‹£Þ¼Ú» ÇËßÂ£à ¨ß¤©Þ Þ‹ñÞØ ‹¥ßšÞˆ»»Þ ÇËß £à ¨ß¤©Þ
ÇÞ‚‹¥ß ᬌ‹£Þᝠˆ‹ Û™ ßØÞœÞ¥Þ Çނᬻ»Þ 1870-72 ᡦ‹Ú "Š–Í߁Þ
ªó™Ð ¢ÞÇ©Þ ¤ý" Þá³Þ¦ Þ¥£ý á«Þ‚¤Þ‚šÞˆ»»Þ ˆ«ß Þá³Þ¦¥ £ÚŒî ¬¤©î
šß¬Þ Š–ÍßÞ‹Ú ªÕܬ¢ÞÇ©Þ ¢Þá¡ ¡î¡«Þ¥ ‹¥ß ¡¾»¦Þ ¢ÞÇ©Þ‹Ú ªÕܬ ¢ÞÇ©Þ ¢Þá¡
¡î¡«Þ¥ ‹¥ß¡Þ»»Þ ÇËߣ Š–ÍߨÞá¥
Š–ÍßÞ‹Ú „•Þ‚‹¥ß «ß³à¢ÞÇ©Þ¥ ¡î¡«Þ¥ ‹¥ß¡Þ ÇÞ‚ê £œî áÌÂÞ Þ¬ßšß¬Þ»»Þ ˆ«ß
ª£¤ýᥠÞœÚß‹ ¤Ú¥ ªÞ«ß™î‹Þ¥£Þ¼»¥ ›Þ¤ýß™ó á«¬Þ Š–ÍßÞ ¢ÞÇ©Þ‹Ú ¡äᐂ
‹¥ß ¥Œß¡Þ»»Þ ˆšßÇÞ‚ê ªÕܬ ÇÞ•î‹ñ£ ¥Þ ‹¥ß¡Þ ˆ¡ä Š–ÍßÞ ¢ÞÇ©Þ‹Ú ÞœÚß‹
—Þ°Þá¥
—Íß‹¥ß ¥Œß¡Þ «ßê £Û¦ „á·¨î šß¬Þ»»Þ ¥ÞœÞÞš¼» ª«ß™ £œÚªÛ› ¥ÞŠ,
Ÿ»‹à¥á£Þ« ᪝ÞÇ™ß Š ¾»Þœ¥ á£á«¥ Çñ£ÚŒ ¢Û£ß‹Þ ñ«˜ ‹¥ßšßᬻ»Þ
ÞœÚß‹ Š–ÍßÞ ›î¥ ªïÌßÂ, ªÕܬ ÇÞ•î Çڪ؋ ß£íÞ˜, ÑÂ, „ǝîÞª,
‹¡ß™ÞᥠÞœÚß‹™Þ¥ ×ÞÇ ¬Þ‚¡Þ ˆ£Þ¼» ªÞ£÷ÞᥠÇñ˜Ø Þ«ôޝ šß¬Þ»»ˆ¡ä
ˆ£Þᝠ£œî ˆ ª¡ÚšßᥠªŸ»¦ ¬Þ¢ ‹¥ßšßᬻ»Þ Ÿ»‹à¥ á£Þ« Š–Í߁Þ
ªÞ«ß™îᥠÇñš£ ÑÂ á¬Œß £¥ á«Þ‚šßᬻ»Þ ‹¡ß ¾»Þœ¥ á£á«¥ £œî
‹¡ß™Þ ᬌߋ¥ß ªÞ«ß™î ª£Þ‘ᥠ£¥ á«Þ‚šßᬻ»Þ ¥ÞœÞÞš, £œÚªÛ› Š
Ÿ»‹à¥á£Þ« ªÕܬ ¨ß¤©‹™Þ¥Ú Þ¥£ý ‹¥ß ªÕܬ ‚ªìáÇÄÂ¥ á«¡Þ Ç¤íîØ ¡ß¢ß÷
220 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

‹Þ¤íî ‹¥ßšßᬻ»Þ
¥ÞœÞÞš ¡ß¢ß÷ Çñ‹Þ¥ ‹Þ¡î ᬌߋ¥ß Š–ÍßÞ ªÞ«ß™î‹Ú ª£ï·© ‹¥ßšßᬻ»Þ
™Þ¼» ‹Þ¡î Ú–Íß‹ £œîᥠ'ß¬ß‹Þ', '›¥¡Þ¥', '³ßየó¥à', '£«Þ¤Þ™ñÞ', 'ÇÞ¡í™à',
'á‹›Þ¥áÞâ¥à' ‚™îÞ›ß ÇñœÞ»»Þ ᪫ßÇ¥ß Ÿ»‹à¥á£Þ« '×'£Þ˜ Þ• Ú˜Ö', '£Þ£Úê',
'¬×£Þ', 'ÇñÞ¤ýËß™' Þ›ß „ǝîÞª ¥Þ ‹¥ß Š–ÍßÞ ›î ªÞ«ß™î‹Ú ‘࡝Ø
‹¥ßšßᬻ»Þ ¾»Þœ¥ á£á«¥ '™Çªóߝà' ‹Þ¡î ᬌߋ¥ß £¥ á«Þ‚šßᬻ»Þ £œÚªÛ›
¥ÞŠ¼»¥ '¡˜Ùíá¡Þœ' ˆá¡ £œî ¡˜Ùí ¨ßጂ¡Þ Þ¥£ý ‹á¥»»Þ ¥ÞœÞÞš ¥Þ¤ý ñà‹
ªÞ«ß™î¥Ú ¡ßÇ©¤ý¡ªØÜ Þ˜ß ™Þ‹Ú Š–ÍßÞ ×ްᥠ¥Œß 'á‹›Þ¥ áÞâ¥à' ˆ¡ä 'ÇÞ¡í™à'
Ç¥ß ‹Þ¡î£Þ ªïÌß ‹¥ß×Øß»»Þ ¥ÞœÞÞš¼Ú» ÞœÚß‹ ªÞ«ß™î¥ ªñÌÂÞ ¢Þ¡á¥ ª£áªØ
ªóà‹Þ¥ ‹¥ß×Øß á«á¬ ™Þ¼» ÇËÂ£à ¨ß¤©Þ, ªÞ«ß™î ¥à™ß¥ Ú‹¥˜‹Ú î
ᬌ‹£Þᝠª£Þá¬ÞÞ ‹¥ß×Øß»»Þ ˆª¡Ú ªá±ó ᪠‹¡ß¡¥ „ÇÞœàᥠ¢ÛÇ©ß™»»Þ
¿Ö²¤üÖ£ÖÔ
†Öê×›Íü†Ö ¿Ö²¤ü ØÆü¤üß †£ÖÔ
ÞœÚß‹ †Ö¬Öã×−֍ú
ªÞ«ß™ó¥ ªñÌÂÞ ÃÖÖ×ÆüŸµÖ úÖ ÄÖ™üÖ
Þ›ß¤Ú †ÖפüµÖãÖ
¥à™ß¤Ú ¸üßןֵÖãÖ
Ç䐪ŒÞ ¤Ú ¯ÖÓ“ÖÃ֏ÖÖ µÖãÖ
ÇËßÂ£à ¨ß¤©Þ ¯ÖÛ¿“Ö´Öß ×¿ÖÖÖ
Û™ ßØÞœÞ¥Þ −ÖµÖÖ ×“ÖÓŸÖÖ¬ÖÖ¸üÖ
„›ì¡ï·© ˆ¤Ëü²Öé¨ü
'Š–ÍßÞ ªó™Ð ¢ÞÇ©Þ ¤ý' '†Öê×›Íü†Ö þ֟ÖÓ¡Ö ³ÖÖÂÖÖ −Ö‹'
(‹ú ³ÖÖÂÖÖ †ÖÓ¤üÖê»Ö−ÖË)
Þá³Þ¦ †ÖÓ¤üÖê»Ö−Ö
ªÕܬ¢ÞÇ©Þ Ãæú»Ö úß ³ÖÖÂÖÖ
¡î¡«Þ¥ ‹¥ß ¾µÖ¾ÖÆüÖ¸ü −Ö ú¸ê
£ÚŒî¬¤© ´ÖãµÖ »ÖÖ
{ÉÉ`ö 15 221

Š–Í߁ޢÞÇ©Þ †Öê×›Íü†Ö ³ÖÖÂÖÖ


¡¾»¦Þ¢ÞÇ©Þ ²ÖӐÖÖ»Öß ³ÖÖÂÖÖ
„•Þ‚‹¥ß ˆšü֍ú¸ü
áÌÂÞ Þ¬ßšß¬Þ ¯ÖϵÖÖÃÖ “Ö»Ö ¸üÆüÖ £ÖÖ
ªÞ«ß™î‹Þ¥ ÃÖÖ×ÆüŸµÖúÖ¸ü
›Þ¤ýß™ó ¤üÖ×µÖŸ¾Ö
¡äÞ‚‹¥ß ²Ö“Ö֍ú¸ü
ªÕܬ ÇÞ•î‹ñ£ ¯ÖÖšü¶Îú´Ö
ÞœÚß‹ —ÞäÞᥠ†Ö¬Öã×−֍ú œÓüÖ ÃÖê
£œÚªÛ› ¥ÞŠ ´Ö¬ÖãÃÖæ¤ü−Ö ¸üÖˆ (ú×¾Ö)
Ÿ»‹à¥ á£Þ« ᪝ÞÇ™ß ±ú׍ú¸ü´ÖÖêÆü−Ö ÃÖê−ÖÖ¯ÖןÖ
(ˆ¯Ö−µÖÖÃ֍úÖ¸ü)
¾»Þœ¥ á£á«¥ ÖӐÖÖ¬Ö¸ü ´ÖêÆêü¸ü (ú×¾Ö)
Çñ£ÚŒ ¢Û£ß‹Þ ´ÖãµÖ ³Öæ״֍úÖ
›î¥ ªïÌß Öª úß ÃÖéÛ™ü
Ñ Ö»¯Ö
„ǝîÞª ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ
‹¡ß™Þ ú×¾ÖŸÖÖ
Çñ˜Ø Þ«ôޝ ¯ÖÏ“ÖÓ›Íü †ÖžÖÖ−Ö
Çñš£ ‹¥ß ¯ÖÆü»Öê ÃÖê
„ǝîÞª‹Þ¥ ˆ¯Ö−µÖÖÃ֍úÖ¸ü
‹¡ß™Þ ᬌߋ¥ß ú×¾ÖŸÖÖ ×»ÖÖú¸ü
ªÞ«ß™î ª£Þ‘ᥠÃÖÖ×ÆüŸµÖ ÃÖ´ÖÖ•Ö ´Öë
£¥ á«Þ‚šßᬠ†´Ö¸ü ÆüÖêÖ‹ £Öê
‚ìªìáÇÄÂ¥ ‡−ïÖꌙü¸ü
‹Þ¡î ᬌߚßᬠ׻֏Öê £Öê
ª£ï·© ‹¥ßšßᬠÃÖ´Öé¨ü ׍ú‹ £Öê
222 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ß¬ß‹Þ דÖ׻֍úÖ (‹ú úÖ¾µÖ úÖ −ÖÖ´Ö)


›¥¡Þ¥ ¤ü¸ü²ÖÖ¸ü (‹ú ¾µÖӐ֍úÖ¾µÖ úÖ
−ÖÖ´Ö)
³ßየó¥à −ÖÓפüêúÀ¾Ö¸üß (‹ú úÖ¾µÖ úÖ
−ÖÖ´Ö)
£«Þ¤Þ™ñÞ ´ÖÆüÖµÖÖ¡ÖÖ (‹ú úÖ¾µÖ úÖ −ÖÖ´Ö)
ÇÞ¡í™à ¯ÖÖ²ÖÔŸÖß (‹ú úÖ¾µÖ úÖ −ÖÖ´Ö)
á‹›Þ¥áÞâ¥à êú¤üÖ¸üÖÖî¸üß (‹ú úÖ²µÖ úÖ
−ÖÖ´Ö)
×'£Þ˜ Þ•Ú˜Ö ”û'´ÖÖÖ †Öšü ÖãÓšü (‹ú
ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ úÖ −ÖÖ´Ö)
£Þ£Úê ´ÖÖ´ÖãÑ (‹ú ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ úÖ −ÖÖ´Ö)
¬×£Þ »Öü”û´ÖÖ (‹ú ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ úÖ
−ÖÖ´Ö)
ÇñÞ¤ýËß™ ¯ÖÏÖµÖÛ¿“ÖŸÖ (‹ú ˆ¯Ö−µÖÖÃÖ úÖ
−ÖÖ´Ö)
¥Þ ‹¥ß ¸ü“Ö−ÖÖ ú¸êú
‘à¡Ø ‹¥ßšßᬠ•Öß¾ÖÓŸÖ ×ú‹ £Öê
™Çªóßà ŸÖ¯ÖÛþÖ−Öß (‹ú úÖ¾µÖ úÖ −ÖÖ´Ö)
¡˜Ùíá¡Þœ ¾ÖÖÔ²ÖÖê¬Ö
ñà‹ì ªÞ«ß™î¥Ú ÖÏߍËú ÃÖÖ×ÆüŸµÖ ÃÖê
¡ßÇ©¤ý¡ªØÜ ×¾ÖÂÖµÖ¾ÖßÖã
ªÞ«ß™î ¥à™ß¥ ÃÖÖ×ÆüŸµÖ ¸üß×ŸÖ úÖ
Ú‹¥˜‹Ú †−Öãú¸üÖ ú¸ü−Öê êú ×»Ö‹
î ᬌ‹ †−µÖ »ÖêÖú
ª£Þá¬ÞÞ ÃÖ´ÖÖ»ÖÖê“Ö−ÖÖ

†³µÖÖÃÖ
{ÉÉ`ö 15 223

I. †−Öã“”êû¤ü êú †−ÖãÃÖÖ¸ü −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏ¿−ÖÖë êú ˆ¢Ö¸ü ×»Ö׏֋…
1. ¥ÞœÞÞš ¥Þ¤ý ‹ßˆ ?
2. á‹„ê £ªß«Þᥠ᪠‘õ ñ«˜ ‹¥ßšßᬠ?
3. á‹„ê á‹„ê ¤Ú ¥ÞœÞÞš¼» ªÞ«ß™î ÇÛ¡í¥Ú á¨Ç© á«Þ‚šß¬Þ ?
4. á‹„ê£ÞᝠÇËßÂ£à ¨ß¤©Þ ÇÞ‚‹¥ß Û™ ßìØޜޥÞᥠ„›ì¡ï·© á«á¬ ?
5. á‹á¡ 'Š–ÍßÞ ªó™Ð ¢ÞÇ©Þ ¤ý' Þá³Þ¦ Þ¥£ý á«Þ‚šß¬Þ ?
6. ˆ«ß Þá³Þ¦¥ £ÚŒî ¬¤©î ‹'˜ šß¬Þ ?
7. ÇËߣ Š–ÍߨÞᥠŠ–ÍßÞ‹Ú „•Þ‚‹¥ß á‹„ê ¢ÞÇ©Þᥠ¡î¡«Þ¥ ‹¥ß¡Þ ÇÞ‚ê
áÌÂÞ Þ¬ßšß¬Þ ?
8. á‹„ê£Þ¼»¥ ›Þ¤ýß™ó á«¬Þ Š–ÍßÞ ¢ÞÇ©Þ‹Ú ¡äÞ‚ ‹¥ß ¥Œß¡Þ ?
9. á‹„ê£Þᝠ¥ÞœÞÞš¼» ª«ß™ Çñ£ÚŒ ¢Û£ß‹Þ ñ«˜ ‹¥ßšßᬠ?
10. ‹Þ«Þ‹Ú ¢Þ¥™à¤ý ¢Þǩޣޝ¼»á¥ Çñš£ ‹¥ß „ǝîÞª‹Þ¥ á«¡Þ¥ ªÚá¤Þ
£ß¦ßšß¬Þ ?
11. '™Çªóߝà' ‹Þ¡î ‹ßˆ á¬Œß £¥ á«Þ‚šßᬠ?
12. á‹„ê£ÞᝠªÕܬ ¨ß¤©‹™Þ¥Ú Þ¥£ý ‹¥ß ªÕܬ ‚ìªìáÇÄÂ¥ á«¡ÞǤíîØ
¡ß¢ß÷ ‹Þ¤íî ‹¥ßšßᬠ?
13. ¥ÞœÞÞš ‹'˜ ‹'˜ á¬Œß Š–ÍßÞ ªÞ«ß™î‹Ú ª£ï·© ‹¥ßšßᬠ?
14. ‹Þ«Þ¥ ÇËßÂ£à ªÞ«ß™î ¥à™ß¥ Ú‹¥˜‹Ú á‹„ê£Þᝠª£Þá¬ÞÞ ‹¥ß×Øß
?
15. ¥ÞœÞÞš¼Ú» ‹Þ«ßê‹ß ‹¡ß¡¥ ‹Ú«Þ¤Þˆ ?
II. −Öß“Öê פü‹ Ö‹ ¯ÖÏŸµÖú ¿Ö¾¤ü ÃÖ´ÖæÆü êú ¿Ö²¤üÖêÓ úÖê šüߍú Îú´Ö ´Öë »Ö֍ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ²Ö−ÖÖ‡‹…
1. ¬¤©î, Þá³Þ¦¥, šß¬Þ, £ÚŒî, ¡î¡«Þ¥ ‹¥ß, ªÕܬ ¢ÞÇ©Þ ¢Þá¡,
Š–Í߁ދÚ, ¡¾»¦Þ¢ÞÇ©Þ‹Ú, ˆ«ß, ªÕܬ¢ÞÇ©Þ ‹¥ß¡Þ»»
2. ªÞ«ß™î‹Þ¥ £Þ¼»¥, ¡äÞ‚‹¥ß ¥Œß¡Þ, Š–Í߁ޢÞÇ©Þ‹Ú, ᫬Þ, ›Þ¤ýß™ó, ˆ«ß
ª£¤ýá¥, ÞœÚß‹ ¤Ú¥»»
224 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

3. ÞœÚß‹ —ÞäÞá¥, ªÕܬ ÇÞ•î‹ñ£, Š–ÍßÞ ¢ÞÇ©Þ‹Ú, ˆšßÇÞ‚ê, ¥Þ ‹¥ß¡Þ,


ˆ¡ä, —Íß‹¥ß ¥Œß¡Þ «ßê, šß¬Þ, „á·¨î, £Û¦»»
4. Çñ˜Ø Þ«ôޝ šß¬Þ, ÞœÚß‹™Þ¥ ×ÞÇ, ¬Þ‚¡Þ, ªÞ£÷Þá¥, ˆ£Þ¼»,
‹¡ß™Þá¥, ªÕܬ ÇÞ•î Çڪ؋, ß£íÞ˜, „ǝîÞª, ÑÂ, ÞœÚß‹, Š–Í߁Þ
›î¥ ªïÌß»»
5. £¥, ᬌߋ¥ß, ¾»Þœ¥ á£á«¥, '™Çªóߝà' ‹Þ¡î, á«Þ‚šßᬻ»
6. Þ¥£ý, ¡˜Ùí, ¨ßጂ¡Þ, ˆá¡, £œî, £œÚªÛ› ¥ÞŠ¼»¥, ¡˜Ùíá¡Þœ»»
7. ÇÞ¡í™à Ç¥ß, ˆ¡ä, ‹Þ¡î£Þ, á‹›Þ¥áÞâ¥à, Š–ÍßÞ ×Þäá¥, ªïÌßÂ
‹¥ß×Øß, ñà‹ì ªÞ«ß™î¥Ú, ¥Œß‹¥ß, ¡ßÇ©¤ý¡ªØÜ Þ˜ß, ™Þ‹Ú, ¥ÞœÞÞš ¥Þ¤ý»»Þ
III. ‘ú’ †Öî¸ü ‘Ö’ ÖÓ›ü ´Öë פü‹ Ö‹ †Öê×›Íü†Ö †Öî¸ü ØÆü¤üß êú ÃÖ´ÖÖ−ÖÖ£Öԍú ¿Ö²¤üÖêÓ/¾ÖÖŒµÖÖÓ¿ÖÖë úÖ ÃÖÆüß
×´Ö»ÖÖ−Ö úßו֋…
‘ú’ ‘Ö’
¥ÞœÞÞš ¥Þ¤ý „ǝîÞª‹Þ¥
Š–ÍßÞ ªó™Ð ¢ÞÇ©Þ ¤ý ÞœÚß‹™Þ¥ ×ÞÇ
Ÿ»‹à¥ á£Þ« ᪝ÞÇ™ß ‹¡ß¡¥
¡˜Ùíá¡Þœ ™Çªóßà ‹Þ¡î
ÇË壧 ¨ß¤©Þ £œÚªÛ› ¥ÞŠ
Þá³Þ¦¥ £Û¦ ¬¤©î 1870 - 72 £ªß«Þ
¾»Þœ¥ á£á«¥ ¡¾»¦Þ ¢ÞÇ©Þ‹Ú ªÕܬ ¢ÞÇ©Þ ‹¥ß¡Þ
IV. úÖêšüú ´Öë פü‹ Ö‹ ¿Ö²¤üÖë úÖ ˆ¯ÖµÖãŒŸÖ Ã£ÖÖ−Ö ¯Ö¸ü ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü ¾ÖÖŒµÖ ¯Öæ¸êü úß•Öß‹…
(™Çªóߝà, ñà‹ì ªÞ«ß™î, 1848 £ªß«Þ, 1870-72, ¾»Þœ¥ á£á«¥,
Ÿ»‹à¥á£Þ« ᪝ÞÇ™ß, £œÚªÛ› ¥ÞŠ, ¡¾»¦Þ ¢ÞÇ©Þ‹Ú)
1. ‹¡ß ¥ÞœÞÞš¼» ‘õ _______»» £ªß«Þ᥻»Þ
2. 'Š–ÍßÞ ªó™Ð ¢ÞÇ©Þ ¤ý' Þá³Þ¦¥ £ÚŒî ¬¤©î šß¬Þ Š–ÍßÞ‹Ú ªÕܬ¢ÞÇ©Þ
¢Þá¡ ¡î¡«Þ¥ ‹¥ß _______ ¢ÞÇ©Þ‹Ú ªÕܬ¢ÞÇ©Þ ‹¥ß¡Þ»»Þ
3. 'Š–ÍßÞ ªó™Ð ¢ÞÇ©Þ ¤ý ' Þá³Þ¦ _________ £ªß«Þá¥
{ÉÉ`ö 15 225

Þ¥£ý»»á«Þ‚šß¬Þ»»Þ
4. ¥ÞœÞÞš¼» ª«ß™ _______, ________ Š ________ Þ›ß Çñ£ÚŒ
¢Û£ß‹Þ ñ«˜ ‹¥ßšßᬻ»Þ
5. ¾»Þœ¥ á£á«¥ _______ ‹Þ¡î á¬Œß £¥ á«Þ‚šßᬻ»Þ
6. ¥ÞœÞÞš ¥Þ¤ý _______ ¥Ú ¡ßÇ©¤ý¡ªØÜ Þ˜ß ™Þ‹Ú Š–ÍßÞ ×Þäá¥ ¥Œß‹¥ß
á‹›Þ¥áÞâ¥à ˆ¡ä ÇÞ¡í™à Ç¥ß ‹Þ¡î£Þ ªïÌß ‹¥ß×Øß»»Þ
V. ØÆü¤üß ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋…
Š–Íߨޥ ªÞ«ß™î ᤩ™ñᥠªÚÇ¥ßß™Þ ª¥¦Þᛡà 1904 £ªß«Þ Ì 19
™Þ¥ßŒá¥ ‹”‹ ‘߬ûÞ¥ ˆ‹ Þ¢ß‘Þ™î ǥߡޥᥠ‘õñ«˜ ‹¥ßšßᬻ»Þ
Š–ÍߨÞᥠª¡Ú‘ ªÞ«ß™î áÞÇ©Öॠ᪠î™£ ᬌߋ޻»Þ Š–Íߨޥ Þ¥à
Þá³Þ¦á¥ ˆ«ß £«à¤ýªà £«ß¦Þ¼»¥ ›Þ ™Ú¦à¤ý»»Þ ï« ‘ÃÂÞ¦ £œîᥠšÞ‚
ªÚ·©Þ ‘࡝ ¡îÞÇà Þ¥ÞœÞ ˆ¡ä ª£Þ‘ ᪡Þᥠ᪠‘࡝ „ªþí ‹¥ß×Øß»»Þ
'‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à¼» ‹¡ß Çñ™ß¢Þ' ˆ¡ä 'ªÞ¥¦Þ £«Þ¢Þ¥™á¥ Þ¥à' ¨àÇ©í‹ ›Ú‚”ß
ª£Þá¬ÞÞ™õ‹ Çڪ؋ ¥Þ ‹¥ß ᪠ÇÞ•‹ ª£Þ‘¥ ›ïÌß Þ‹Ç©í˜ ‹¥ßšßᬻ»Þ
Çñ‹Þ¨ß™ Çڪ؋ޡ¦à - 'Þ¥à¥ ›Þ¡à', 'Þ¥à ‘™', '¢Þ¥™à¤ý £«ß¦Þ Çñª¾»', 'Þê
¡Þ¬Þ¼» ‹šÞ', '¡à¥ ¥£˜à', '¡ß¨ó ¡ßÇû¡ß˜à', 'ª™à œ£í', '¢¤ý ¡Þ˜à' ‚™îÞ›ß
î™£ »»Þ 1936 „‹þ¦ ¡ß¨ó¡ß›îÞ¦¤ý ªß᝔ á¡Þ–í¥ áª Çñš£ £«ß¦Þ ª›ªîÞ
šßᬻ»Þ Š–Íߨޥ ˆ‹£Þ™ñ £«ß¦Þ Çñ™ß ßœà ¢Þ¡á¥ áª ª¡íǬûà ¥ÞœÞ‹ïǩٝ켻 ¨ß¤©Þ
‹£ß¨á¥ á¤Þ ᛂšßᬻ»Þ ᪠£œî ßŒß¦ ¢Þ¥™ ‹äáñª ‹£ß”ߥ Çñš£ Š–
ÍßÞ ª›ªîÞ ˆ¡ä „‹þ¦ ªÞ«ß™î ª£Þ‘¥ ªÉÂÞ›ß‹Þ Š „Ǫ¢ÞÇ™ß Þª ¦ä‹ï™
‹¥ßšßᬻ»Þ ßŒß¦ ¢Þ¥™ £«ß¦Þ ªÊߦà¥ ÌÂÞ˜Øßä ‹£ß”ß‹Ú ›Ú‚š¥ ß¡íސߙ
á«Þ‚šßᬻ»Þ Š–ÍßÞ ªÞ«ß™î ˆ‹Þá–Í£à ™Þ¼Ú» ›Ú‚š¥ ÇڥǩÕð™ ‹¥ßšßᬻ»Þ
Š–ÍßÞ ªÞ«ß™îᥠÞ¥à¡Þ› (៻£ßß‘ߣì) ¥ Çñ¦ ᪠«ßê Þ¥£ý
‹¥ßšßᬻ»Þ 1936 ᥠ'ªó™Ð „‹þ¦ Çñᛨ' •ß™ á«¬Þ ˆ¡ä ª¥¦Þ ᛡà
Çñš£ £«ß¦Þ ¡ßœÞ¤ýß‹Þ ¢Þ¡á¥ ß¡íސߙ á«Þ‚šßᬻ»Þ ¬¡˜ ª™îލñ« Çᥠª¥¦Þ
ᛡà, ‹ÚØ¦Þ ‹Ú£Þ¥à ªÞ¡™, ªá¥Þ‘ߝà áÞâœÚ¥à, á‹Þ‹ß¦Þ ᛡ༻ ª«ß™ £ß¨ß
ßŒß¦ „‹þ¦ Þ¥à Ç¥ßÇ©› •á¥ ä¨ ñ«˜ ‹¥ßšßᬻ»Þ î™£Þ ‹£íà
¡à˜ÞÇÞ˜ß á›¡à¼» ᝙ï™óᥠª¥¦Þ ᛡà¼Ú»
226 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

–ß᪣ó¥ 8, 1930 £ªß«Þᥠ‹”‹•Þᥠ¢¡î ª£ó·©íÞ ²Þǝ ‹¥Þ¤Þ‚šß¬Þ»»Þ


1986 áÄÂÞ¡¥ 4 ™Þ¥ßŒá¥ ˆ«ß £«ß¤ýªà £«ß¦Þ¼»¥ ᛫ޡªÞ Ԕߚ߬޻»Þ
VI. †Öê×›Íü†Ö ´Öë †−Öã¾ÖÖ¤ü úßו֋ …
¸üÖ¬Öã†Ö ¯ÖÏןÖפü−Ö ÖÖµÖë »Öêú¸ü ¾Ö−Ö úÖê •ÖÖŸÖÖ £ÖÖ… ¾ÖÆü ²Ö›ÍüÖ ¿Ö¸üÖ¸üŸÖß £ÖÖ… ú³Öß-ú³Öß ¾ÖÆü —
Öæšü-—Öæšü Æüß ×“Ö»»ÖÖ-דֻ»Ö֍ú¸ü úÆüŸÖÖ £ÖÖ ×ú ÖÖµÖÖë úÖê ²ÖÖ‘Ö »Öê ú¸ü ÖÖ ¸üÆüÖ £ÖÖ… ÖÖÑ¾Ö êú »ÖÖêÖ
ˆ−֍úß †Ö¾ÖÖ•ÖÌ ÃÖã−֍ú¸ü ¤üÖî›Íü †ÖŸÖê £Öê… ŸÖ²Ö ¸üÖ¬Öã†Ö ÆÑüÃÖŸÖÖ £ÖÖ… ‹ú פü−Ö ¾ÖÖÃŸÖ¾Ö ´Öë ²ÖÖ‘Ö ¤üÖî›ÍüŸÖê
Æãü‹ †ÖµÖÖ… ¸üÖ¬Öã†Ö −Öê ¸üÖê-¸üÖê ú¸ü ÃÖ²Ö úÖê ²Öã»ÖÖµÖÖ… »Öê׍ú−Ö ˆÃ֍úÖ ¸üÖê−ÖÖ ÃÖã−֍ú¸ü úÖê‡Ô ³Öß −ÖÆüà
†ÖµÖÖ… —Öæšü ²ÖÖê»Öú¸ü ¸üÖ¬Öã†Ö úÖ ¯ÖÏÖÖ “Ö»ÖÖ ÖµÖÖ… µÖÆü úÆüÖ−Öß ÃÖã−֍ú¸ü Æü´Ö úÖê ‹ú Ãֲ֍ú
ÃÖߏÖ−ÖÖ “ÖÖ×Æü‹… —Öæšü ²ÖÖê»Ö ú¸ü Æü´Ö ׍úÃÖß úß ¾ÖÓ“Ö−ÖÖ −ÖÆüà ú¸ü−ÖÖ Æîü… —Öæšü ²ÖÖê»Ö−Öê ÃÖê Æü´Öë Æüß
ÖŸÖ¸üÖ †Ö−Öê¾ÖÖ»ÖÖ Æîü… ‹ú ²ÖÖ¸ü —Öæšü ²ÖÖê»Ö−Öê ÃÖê †Öî¸ü ‹ú ²ÖÖ¸ü ²ÖÖê»Ö−Öê ׍ú †Ö¿ÖÖ ÆüÖêŸÖß Æîü… »Öê׍ú−Ö
µÖÆü †Ö¤üŸÖ Æü´ÖÖ¸êü×»Ö‹ ÖŸÖ¸ü−Ö֍ú Æîü… êú¾Ö»Ö ÃÖ“Ö Æüß ¯Ö¸ü´ÖÖŸ´ÖÖ Æîü †Öî¸ü ¯Ö¸ü´ÖÖŸ´ÖÖ ÃÖ“Ö Æüß Æîü… ÃÖ“Ö
²ÖÖê»Ö−Öê¾ÖÖ»ÖÖêÓ úÖê ׍úÃÖß ÃÖê ›ü¸ü−Öê úß †Ö¾Ö¿µÖúŸÖÖ −ÖÆüà… ˆ−Ö úß ¤êüÖ¸êüÖ ³ÖÖ¾ÖÖ−Ö Æüß ú¸êüÖÖ…

VII. †¯Ö−Öê Öê¡Ö úß úÖê‡Ô ‹ú »ÖÖêú-ú£ÖÖ †Öê×›Íü†Ö ´Öë ×»Ö׏֋…
×™ü¯¯ÖםֵÖÖÑ
I. ‡ÃÖ ¯ÖÖšü ´Öë ×−Ö´−Ö ¯ÖύúÖ¸ü êú ¾ÖÖŒµÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü…
1. ª£áªØ ‹'˜ ŒÞ‚‹¥ß á¨Þ‚Ç–Íßᬘ߻»Þ ŒµÖÖ ÃÖ³Öß Ö֍ú¸ü ÃÖÖê Ö‹?
ÃÖ´ÖßÖê ú'Ö ÖÖ‡ú׸ü ¿ÖÖꇯÖ×›Íü»Öêםօ
2. «êᥠ£Þ', £Úê ¢ÞÇ©˜ ᛂ‹¥ß «ßê Þªß¬ß»»Þ ÆüÖÑ ²Öê™üß, ´Öï ³ÖÖÂÖÖ ¤êüú¸ü Æüß †ÖµÖÖ
ÆæÑü…
ÆÑü¸êü ´ÖÖ', ´ÖãÑ ³ÖÖÂÖÖ ¤êü‡ú׸ü ×ÆüÑ †Ö×ÃÖ×»Ö…

3. £Úê ¢ÞÇ©˜ ᛂ‹ß Þªß¬ß»»Þ ´Öï ³ÖÖÂÖÖ ¤êüú¸ü Æüß †ÖµÖÖ ÆæÑü…
´ÖãÑ ³ÖÖÂÖÖ ¤êü‡×ú †Ö×ÃÖ×»Ö…
4. ˆš¥ Þ„ Ç—Íß‹ß ¤ß¡Þ ›¥‹Þ¥ ‡ÃÖ ²ÖÖ¸ü †Öî¸ü ¯ÖœÍüú¸ü •ÖÖ−Öê úß
Ç–Íß¬Þ Þ«ßê»»Þ †Ö¾Ö¿µÖúŸÖÖ −ÖÆüà ¯Ö›Íüß…
‹£Ö¸ü †Öˆ ¯ÖלÍü׍ú וֲÖÖ ¤ü¸üúÖ¸
¯Ö×›Íü»ÖÖ −ÖÖØÆü…
{ÉÉ`ö 15 227

5. Þ‘ß £Úê Ç—Íß‹¥ß ¤Þ‚šß¬ß»»Þ †Ö•Ö ´Öï −Ö ¯ÖœÍüú¸ü Æüß ÖµÖÖ £ÖÖ…
†Ö×•Ö ´ÖãÑ −Ö¯ÖלÍüú׸ü •ÖևףÖ×»Ö…
6. á‹¡¦ á¡Þ„ ¡ßÞ ŒÞ‚¡Þᥠêú¾Ö»Ö ´ÖÖŸÖÖ•Öß ×²Ö−ÖÖ ÖÖ‹ ÃÖÖê Ö‡Ô…
á¨Þ‚Ç–Í߬޻»Þ
êú²Öôû ²ÖÖêˆ ×²Ö−ÖÖ ÖÖ‡²ÖÖ¸êü ¿ÖÖꇯÖ×›Íü»ÖÖ…
7. ᪠‹¡ß™Þ ᬌßá¬Œß ‹¥ß £¥ ¾Öê ú×¾ÖŸÖÖ ×»ÖÖ ×»ÖÖú¸ü †´Ö¸ü
á«Þ‚šßᬻ»Þ Æãü‹ £Öê…
ÃÖê úײ֟ÖÖ »Öê׏ֻÖê×Ö ú׸ü †´Ö¸ü ÆüÖê‡×£Ö»Öê…
8. ˆá¡ ™ ™Ú ß‘ ÇÞ• Ç—Íß Ç—Íß‹ß «Þ¬ßÞ †²Ö ŸÖÖê ŸÖã †¯Ö−Öß ¯ÖÖšü ¯ÖœÍü ¯ÖœÍü êú
á«Þ‚¤Þ„×Ü»»Þ £Öú •ÖÖŸÖß Æîü…
‹²Öê ŸÖ ŸÖã ×−Ö•Ö ¯ÖÖšü ¯ÖלÍü ¯ÖלÍü׍ú ÆüÖ×»Ö†Ö
ÆüÖꇕÖÖˆ”ãû…
ˆ¯ÖµÖãÔŒŸÖ (I.1 ÃÖê 5 ŸÖú) êú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¸êüÖÖÓ׍úŸÖ ׍ÎúµÖÖ ºþ¯Ö ØÆü¤üß êú 'Ö֍ú¸ü', '•Ö֍ú¸ü'
¯ÖϵÖÖêÖÖë êú ÃÖ´ÖÖ−Ö ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤üÓŸÖ ÆîÓü… †Öê×›Íü†Ö ´Öë ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤ÓŸÖ ¤üÖê ¯ÖύúÖ¸ü ÃÖê
²Ö−ÖÖ‹ •ÖÖŸÖê ÆîÓü…
´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ + ¯ÖÏŸµÖµÖ '-‚' (-‡) + ׍ÎúµÖÖ ºþ¯Ö '‹¥ß' (ú׸ü)
(1) ´Öæ»Ö׍ÎúµÖÖ + ¯ÖÏŸµÖµÖ - '-‚' (‡) + '-‹¥ß' (ú׸ü)
'ŒÞ' + -'‚' +-'‹¥ß' = 'ŒÞ‚‹¥ß' (Ö֍ú¸ü)
'ÖÖ' + -'‡' + -'ú׸ü' = 'ÖÖ‡ú׸ü'
'Ç—Í' +-'‚' + -'‹¥ß' = 'Ç—Íß‹¥ß' (¯ÖœÍüú¸ü)
'¯ÖœÍËü' + -'‡' + -'ú׸ü' = '¯ÖלÍüú׸ü'
(2) ´Öæ»Ö׍ÎúµÖÖ + ¯ÖÏŸµÖµÖ '-‚' -'‡'
+ '-‹ß' '-׍ú' = (úß)
'ŒÞ' + -'‚' + -'‹ß' = 'ŒÞ‚‹ß' Ö֍êú/ Ö֍ú¸ü
'ÖÖ' + -'‡' + -'׍ú' = 'Öև׍ú'
'Ç—ì'Í + -'‚' + -'‹ß' = 'Ç—Íß‹ß' ¯ÖœÍüêú/ ¯ÖœÍüú¸ü
'¯ÖœÍËü' + -'‡' + -'׍ú' = '¯ÖלÍü׍ú'
'á›' + -'‚' + -'‹ß' = 'ᛂ‹ß' ¤êüêú/ ¤êüú¸ü
228 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

'¤êü' + -'‡' + -'׍ú' = '¤êü‡×ú'


'¨Ú˜ì' + -'‚' + '‹ß' = '¨Ú˜ß‹ß' ÃÖã−֍êú/ ÃÖã−֍ú¸ü
'¿ÖãÖË' + -'‡' + -'׍ú' = '¿ÖãםÖ׍ú'
¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤üÓŸÖ úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÃÖ´ÖÖׯ֍úÖ ×ÎúµÖÖ êú ¯ÖÆü»Öê ÆüÖêŸÖÖ Æîü †Öî¸ü µÖÆü éú¤ÓŸÖ ׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÓ¯Ö®Ö
ÆüÖê−Öê êú ³ÖÖ¾Ö úÖê ²ÖŸÖÖŸÖÖ Æîü… ¬µÖÖ−Ö ¤üßו֋ ׍ú ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤ÓŸÖ ²Ö−ÖÖ−Öê êú ×»Ö‹ ØÆü¤üß ´Öë
´Öæ»Ö׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö úÖê‡Ô ¯ÖÏŸµÖµÖ −ÖÆüà •ÖÖê›ÍüÖ •ÖÖŸÖÖ… êú¾Ö»Ö ´Öæ»Ö׍ÎúµÖÖ êú ÃÖÖ£Ö (ú¸ü/êú) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ
ÆüÖêŸÖÖ Æîü… •ÖîÃÖê - Öê»Ö + ú¸ü = Öê»Öú¸ü, •ÖÖ + ú¸ü = •Ö֍ú¸ü

II. (I.6,7) êú ¾ÖÖŒµÖÖë ´Öë ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤ÓüŸÖ êú ×−ÖÂÖê¬ÖÖŸ´Öú ºþ¯ÖÖë úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ Æãü†Ö Æîü… µÖÆü ³Öß ¤üÖê ŸÖ¸üÆü
ÃÖê ÆüÖêŸÖê Æïü… ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤ÓŸÖ êú ¯ÖÆü»Öê '' (−Ö) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü−Öê ÃÖê ÆüÖ−ê Öê ¾ÖÖ»Öß ×−ÖÂÖê¬ÖÖŸ´Öú ºþ¯Ö
ŸÖ£ÖÖ ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ ÃÖê ¯ÖÏŸµÖµÖ '‚' (-‡) •ÖÖê›Íüú¸ü ˆÃÖ êú ÃÖÖ£Ö '¡Þá¥' (²ÖÖ¸êü) ¯ÖÏŸµÖµÖ »ÖÖ֍ú¸ü
ÆüÖê−Öê¾ÖÖ»Öê éú¤ÓüŸÖ ºþ¯Ö êú ¯ÖÆü»Öê '¡ßÞ' 'ײÖ−ÖÖ' úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ú¸ü êú ²Ö−ÖÖ−Öê¾ÖÖ»Öê ×−ÖÂÖê¬ÖÖŸ´Öú ºþ¯Ö
ˆ¤üÖÆü¸üÖ :-
1. ŒÞ‚‹¥ß > +ŒÞ‚‹¥ß = ŒÞ‚‹¥ß
ÖÖ‡ú׸ü > −Ö + ÖÖ‡ú׸ü = −֏ÖÖ‡ú׸ü
Ö֍ú¸ü > −Ö + ÖÖ + ú¸ü = −Ö Ö֍ú¸ü

2. ¡ßÞ + -ŒÞ + -‚¡Þ + ᥠ= ¡ßÞŒÞ‚¡Þá¥


ײÖ−ÖÖ + - ÖÖ + -‡²ÖÖ + ¸êü = ײÖ−Ö֏ÖÖ‡²ÖÖ¸êü
- + -Ç—Í + -‚ + ‹¥ß = Ç—Íß‹¥ß
-−Ö + -¯ÖœÍËü + -‡ + -ú׸ü = −Ö¯ÖלÍüú׸ü
†Öê×›Íü†Ö ´Öë ŸÖßÃÖ¸üÖ ‹ú ×−ÖÂÖê¬ÖÖŸ´Öú ºþ¯Ö ³Öß Æî… ˆÃÖ ´Öë ´Öæ»Ö ׍ÎúµÖÖ ÃÖê '‚¡Þ' (-‡²ÖÖ)
¯ÖÏŸµÖµÖ »ÖÖ֍ú¸ü ˆÃÖ êú ²ÖÖ¤ü '¡ßÞ' (ײÖ−ÖÖ) úÖ ¯ÖϵÖÖêÖ ÆüÖêŸÖÖ Æîü…
᪠ŒÞ‚¡Þ ¡ßÞ ªÕܬ‹Ú Þ¬ß¬Þ»»Þ
ÃÖê ÖÖ‡²ÖÖ ×²Ö−ÖÖ Ããú»Öãú “ÖÖ׻֐ֻÖÖ¾ÖÆü ײÖ−ÖÖ ÖÖ‹ Íæú»Ö “Ö»ÖÖ ÖµÖÖ…
III. ¾ÖÖŒµÖ (I, 8) ´Öë ¯Öæ¾ÖԍúÖ׻֍ú éú¤ÓŸÖ úß ¯Öã−Ö¹ýÛŒŸÖ Æãü‡Ô Æîü… ‹êÃÖê ¯ÖϵÖÖêÖÖë ÃÖê ÃÖ´ÖÖׯ֍úÖ ×ÎúµÖÖ êú ¯Öæ¾ÖÔ
•ÖÖê úÖµÖÔ Æãü†Ö Æîü, ˆÃÖ úß ÃÖÖŸÖŸµÖŸÖÖ úÖ ²ÖÖê¬Ö ÆüÖêŸÖÖ Æîü… •ÖîÃÖê :-

᪠‹¡ß™Þ á¬Œß á¬Œß ‹¥ß £¥ á«Þ‚šßᬻ»Þ ¾Öê ú×¾ÖŸÖÖ ×»ÖÖ ×»ÖÖú¸ü †´Ö¸ü ÆüÖê
{ÉÉ`ö 15 229

ÖµÖà…
ÃÖê úײ֟ÖÖ »Öê×Ö »Öê×Ö ú׸ü †´Ö¸ü ÆüÖê‡×£Ö»Öê…
ˆá¡ ™ ™Ú ß‘ ÇÞ• Ç—Íß Ç—Íß‹ß «Þ¬ßÞ †²Ö ŸÖÖê ŸÖã †¯Ö−Öß ¯ÖÖšü ¯ÖœÍü-¯ÖœÍü ú¸ü £Öú
á«Þ‚¤Þ„×Ü»»Þ •ÖÖŸÖß ÆüÖê…
‹²Öê ŸÖ ŸÖã ×−Ö•Ö ¯ÖÖšü ¯ÖלÍü ¯ÖלÍü׍ú ÆüÖ×»Ö†Ö
ÆüÖꇕÖÖˆ”ãû…
228 ¦ÉÉ®úiÉÒªÉ ¦ÉɹÉÉ VªÉÉäÊiÉ : †Öê×›Íü†Ö

ÇÞ•ø 16
¯ÖÖšü
Þ¬ ÇÞ• Ç—Íß¡Þ
“Ö»ÖÖê ¯ÖÖšü ¯ÖœÍëüÖê
“ÖÖ»Ö ¯ÖÖšü ¯ÖלÍü²ÖÖ
‹¡ß™Þ : Þ‘ß ˆá™ á–괧 ‹'˜ ú×¾ÖŸÖÖ : †Ö•Ö ‡ŸÖ−Öß ¤êü¸ü ŒµÖÖë ³ÖÖ³Öß? ÃÖ²Ö »ÖÖêÖ
¢Þ„‘? ª£áªØ ™ áÇñÞâ—Í ¯ÖÏÖîœÍü ׿ցÖÖ ëú¦ü (úÖê) “Ö»Öê Ö‹ Æïü…
¨ß¤©Þ ዳñ‹Ú ¤Þ‚ªÞ¥ßᬘ߻»Þ ³ÖÖ³Öß : ŒµÖÖ úºÑþüÖß ? פü−Ö ³Ö¸ü úÖ´Ö ú¸üŸÖê-
¢Þ„‘ : ‹'˜ ‹¥ß¡ß ? ›ß ú¸ŸÖê £Öú •ÖÖŸÖß ÆæÑü… ×±ú¸ü ²Ö““ÖÖë úÖ
ªÞ¥Þ ‹Þ£ ‹¥Ú‹¥Ú š‹ß ¤êüÖ³ÖÖ»Ö ³Öß ú¸ü−ÖÖ ¯Ö›êüÖÖ…
¤Þ„×ß»»Þ Ç߬ÞÇ߬߼»
á›ŒÞ¨Ú˜Þ £œî ‹¥ß¡Þ‹Ú ú×¾ÖŸÖÖ : ÆüÖÑ, †Ö•Ö ´Öï−Öê ŸÖã´ÆüÖ¸êü ²Ö““ÖÖë úÖê
Ç–Íß¡»»Þ ¯ÖÖšü¿ÖÖ»ÖÖ •ÖÖŸÖê Æãü‹ ¤êüÖÖ…
‹¡ß™Þ : «ê, £Úê Þ‘ß ™Ú£¥ ³ÖÖ³Öß : †Ö•Ö ŸÖÖê ˆ−ÆüÖêÓ−Öê †ÖŸÖê-†ÖŸÖê ¤êü¸üß úß…
Ç߬ÞÇ߬߼ڻ ªÕܬ‹Ú ¤Þ„šß¡Þ¥ ×±ú¸ü ˆ−֍êú ÖÖ−Öê-¯Öß−Öê êú ²ÖÖ¸êü ´Öë
ᛌߐ×ß»»Þ ¤êüÖ−Öê êú×»Ö‹ ÃÖ´ÖµÖ »ÖÖÖ…
¢Þ„‘ : ᪣Þᝠ™ Þ‘ß
ÞªÚÞªÚ á–괧 ‹á¬»»Þ ÇÚ˜ß ú×¾ÖŸÖÖ : ŒµÖÖ ¸üÖŸÖ úÖ ÖÖ−ÖÖ ²Ö−ÖÖ ú¸ü †Ö‡Ô?
᪣ޝ¼» ŒÞ‚¡Þ Çß‚¡Þ
¡ßÇ©¤ýá¥ á›Œß¡Þ‹Ú ª£¤ý ³ÖÖ³Öß : −ÖÆüà ²ÖÆü−Ö ! ëú¦ü ´Öë ¯ÖœÍüŸÖê-¯ÖœÍüŸÖê ŸÖÖê ¸üÖŸÖ
¬Þß¬Þ»»Þ êú †Öšü ²Ö•Ö •Ö֋ѐÖê… ˆÃ֍êú ²ÖÖ¤ü ‘Ö¸ü
•Ö֍ú¸ü ÖÖ−ÖÖ ²Ö−ÖÖ‰ÑúÖß… ‡ÃÖ ¯ÖύúÖ¸ü
‹¡ß™Þ : ¥Þ™ß¥ á¥ÞáÇ©‚¡Þª ‹'˜ úÖ´Ö ú¸üŸÖê ú¸üŸÖê £Öú •ÖÖŸÖß ÆæÑü…
ªÞ¥ß‹ß Þªß¬ ?
¢Þ„‘ : Þ«ßê á¬Þ ¢„˜à !
ዳñᥠǗÍÚÇ—ÍÚ ™ ¥Þ™ß ú×¾ÖŸÖÖ : ´Öï −Öê ³ÖîµÖÖ úÖê ³Öß †Öò×±úÃÖ ÃÖê †ÖŸÖê Æãü‹
Þ•”Þ ¡Þ‘ß¡»»Þ ™Þ Çᥠ¤êüÖÖ Æîü…
Ô¥‹Ú ¤Þ‚ á¥ÞáÇ©‚
{ÉÉ`ö 16 229

‹¥ß¡ß»»Þ ˆ«ßÇ¥ß ‹Þ£ ‹¥Ú ³ÖÖ³Öß : ‘Ö¸ü †Öú¸ü ‹ú •ÖÖÆü ²Öêšêü ²Öêšêü
‹¥Ú £Úê š‹ß ¤Þ„×ß»»Þ ¯Öס֍úÖ‹Ñ