Vous êtes sur la page 1sur 3

.

- +

2®r de /ecumdi Eccleßa ßculi Scriptoribus. 2?2


poem , quem fèquuti fumt Ireneus, & Apollimariu, Â Tertullianum au&or, cujus fåne opinionem alio
& cateri, qui poft refurreëtionem aiunt in carne rum auétoritati præponendam effe nemo dixe
cum Samëtis Dominum regnaturum. Quid enim rit.
aliud fibi volunt Eufebius, Hieronymufque ; nifi • Ad Papiæ vero ætatem quod pertinet, Eufebius Lib. 3. H/i.r.
Papiam hujus fcntentiæ parentem fuiffe, & de difertis & exprcffis verbis docet, atque Irenæi, cap. 39.
. fenforum illius antefignanum ? Sed hæc tantorum ipfiufque Papiæ teftimonio probare nititur, illum
virorum teftimonia difficultatem non minuunt, aeque Apoftolorum fpeétatorem, neque Johan
fed augent plurimum. Nam Caius & Dionyfius nis Evangeliftae difcipulum, fed Johannis fenioris
Alexandrinuis, apud cumdem Eufebium, aliique & Ariftionis Chrifti difcipulorum fuiffe audito
IC1Tm.
à nobis fupra citati, Cerinthum iifdem millena - -

riæ fælicitâtis commentis & errqribus infeétum Nec eft quod quis contra objiciat in ejufJem
fuiffe perhibent. Quis itaque Papiam Cerintho Eufebii Chronico Papiam,Johannis Apoftoli difci .Ad annum
antiquiorem effe probabit? Et ratione, inquient pulum his verbis renuntiari : fohannem Apoftolum Chrißi 101.
aliqui, & au&oritate Irenaei atque Epiphanii. Ire- B mefque ad Trajani tempora Iremaus Epifcopus per
$ næüs fiquidem ubi primas chriftianòrùm hærefes mamfiffe feribit ; poff quem auditores eju imfigmes
recenfct , Garpocratem medium collocat Satur- fuerumt Papias Hieropolitanu Epifcopus, & Po
Iib. 1. de ninum inter & Cerinthum. Nam de Saturnino /yoarpus Smyrneus , & Ignatiuu Aemtioöhemus. Quæ
Har. cap. **• primum, ac deinde de Carpocrate, & tandcm de ibi eiiim áé Papia & Polycarpo leguntur, Græco
24. c* *f.
Cerintho fermonem inftituit. Epiphanius autem textui dceffe, atque ab Hieronymio, cùm chro
poftquam de Carpocratis hærefi difputavit,fic tran nic9n illud latine reddidit, addita fuiffe , jam
Heref. 2t.
%. a. fit ad Cerinthum. Sequitur Cerinthus... Atqui à multis obfervatum eft. -

mihil propemodum aliud, quam â mobi* fupra com Verum ut ut fit de Eufebii Chronico, idem fane
memoratus ille Carpocras, afferuit, eademque cum Eufebius in affignanda Papiæ ætate , ab aliis pro
eo , &c. Hinc autem aiunt re&e colligi Cerinthum emodum omnibus, quidquid Baronius reclamet,
Carpocrate effejuniorem.Eufebius namque ex É falfi arguitur. Enimvéro Papiam difcipulum fuiffe
fomiet Irenaeo docet eumdcm Carpocratem Bafili Johannis Apoftoli ex ipfis , quæ Eufebius citat, Lib. 3. adv.
£ib. 4. Hiß. dis & Saturnini vixiffe temporibus: Sed & Carpo- C Irenæi verbis conficitur. Haec âutem Papias, inquit
wap. 7. Heref. cap.z*.
-
cratem quemdam , ait ille, iiflem vixiffè tempo Irenæus, fohammis auditor, Polycarpi autem con
ribus fóribit Irenaus. Atqui Bafilides & Saturni tubermalis, vetua homo. Papias autém fi Polycar
nus (üb Hadriani imperióhærefes fuas diffemina pi contubernalis fuit, vel üt Eufebius Græce lo
verunt. Cerinthus ergo ante Hadriani tempora quitur έτέλος , certe eodem cum eo vixit tempore.
fuos non divulgaverat errores. Adde fi vclis ab AtqurPolycarpus, tefte eodem Irenæo, ab Apo
€ap. 4r.
au&ore indiculi hæreticorum apud Tertullianum ftolis edoctus, & ab eis Smyrnenfi Ecclefiæ præ
diferte afferi, Carpocratem antè Cerinthum fuam fcctus eft. Hæc enim ipfa fünt Irenæi verba: Et Ibid. cap. *.
prædicaviffe ÈÉ : Carpocrates præterea hanc Polycarpus autem nom folum ab Apoftolis edo&tu,
tulit fe£tam... Poff hunc Cerinthus hæreticus eru €* converfatus cum multis ex eis , qui Dominum
pit, Sed argumentum illud exigui omnino aut viderunt ; fed etiam ab Apoftolis im Afia, in ea
inullius efVróbo is; quandoquidem ex anteceden quæ eft Smyrmis Ecclefia conftitutmu Epifcopus,
te vero falfa deducitur confequentia. Enimvero quem &.nos vidimus im prima aetate ; multum emim
Irenæus, cujus'veftigiis infiftit Epiphanius, cùm D perfeveraverat, & valde fenex gloriofiffime & mo
in hac hæreticorum recenfione poft Cerinthi & biliffime martyrium faciens, exívit de hac vita.
Ebionitarum commemorationem, de Nicolaitis, Papias itaque eadem Apoftolorum ætate, ex eo
quos ex Nicolao, uno ex feptem primis Ecclefiæ dem Irenæi teftimonio, vitam agere debcbat.
Diaconibus, exortos tradit, ibidem difputet, chro Quid plura? Novum fane robur & firmamentum
a Lib. 9. ad
nologicum ordinem nullo modo fequutus eft. huic fententiæ eo accedit, quod Papias ab Irenæo
1}/eref, cap. 3. Deinde idem ipfe Irenæus • ac poft eum Eu vocetur, vetus homo. Etenim Irenæus, qui Polycar
b £;?;; febius ° atque Theodoretus *, narrant quofdam pum fe vidiffe tcftatur, Papiam veterem hominem
cap. af. ©•
lib. 4. cap. 4. ex Polycarpo audiviffe, Johannem Apoftolum ex dicere non potuit, nifi ejuflem cum Polycarpo,
c Lib. z. Hae
re'ic. Fab.
Ephcfino balneo , ubi Cerinthum viderat, proti id eft, apoftolicæ effet aetatis.
d De Script. nüs aufugiffe. Hieronymus * vero teftatur hunc At, inquiunt, Papias ipfe, referente Eufebio: Se tit.,. HA.
E clef. de
»hamme.
Apoftolum fcripfiffe evangelium fuum adverfus quidem fanëtorum Apoftolorum fpe£tatorem, atque cap. 39.
? Haeref. zt. Cerinthum, aliofque hæreticos. Quin immo Epi auditorem fuiffè non dicit : fed ab ebrum familiari
%. 2. phanius * memoriæ prodidit Cerinthum eum effe: E bus mormám fidei fe accepiffè teftatur. Quid tum
.gui Apoftolorum tempore tumultum excitavit , rcfpondent alii? Numquid ex Papiæ filentio ali
cùm facobum caterique Apoftoli litteras Antiochiam quid adverfus difertiffima Irenæi verba concludi
fçripferumt &c. Cérinthus itaque, his auétoribus, poteft? Deinde quæ ex Papia profert Eufebius,
fuit Apoftolorum coævus & æqualis. Atqui Ire mihil aliud fignificant, nifi Papiàm ab aliis quæfi
næus & Epiphanius fibi ipfis [non adverfantur. viffe : Quid Amdreas , quid Petrus ... quid fo
Sed fac eo§ fecum pugnaffè. Certe tanta perfpi hammes.... quid caeteri Domini difcipuli dicere fo
' cuitate & evidentia Cerinthum temporibus apo liti effent. Atqui fimiliter fcifcitabatur , ut ibidem
ftolicis vixiffe affeverant ; ut hanc fuiffe eorum continenter legimus, Quidnam Ariffiom , & fo
fententiam nemo negaverit. Quapropter fî quid hammes prefbyter, difcipuli Domimi prædicarent.
alibi contrarium dixerint, ibi eos memoria lapfos Attamen ipfe Papias fe utriufquc auditorem pro
effe haud incertum videtur. At nec memoria pro fitetur. Etfi itaque ille fuerit Apoftolorum , ficut'
culdubio ibi lapfi funt : quando quidem ii in locis Ariftionis & Johannis difcipulus; potuit nihilo
fupra citatis ά chronologico, uti obfervavi minus ab aliis fcifcitari, quid magiftri fui , præter
mus, minime inhæferunt;nifi forte Indiculi apud illa quæ ab iifdem didicerat, verbo & voce do
-

S iij
-
2?; Differtatio prima 2%4.
cuifîent, aut ut ipfe loquitur, quia diceré foliti A “Non deerit forfan aliquis, qui à nobis prae
£;: ad
- effent. Non: mirum
pronuntiet Irenæus crgo fi Hieronymus
vir apoftolicorum abfolute
temporum, terea inquirat, quomodo Judæi de Chrifto fuo
ante Salvatoris noftri adventum, & de Hierofo
& Papiæ auditoris Evangelifta fohannis difcipu- • lymitana inftauratione , priufquam à Tito fundi
lus. tus everfa fuiffet, aliquid potuerint excogitare.
Cæterum ut de Papiæ & Cerinthi ætate men Sed huic quæftioni facile íípondeas, Judaeos cùm.
tem demum noftram aperiamus, arbitramur id fe facra Prophetarum de huju$ urbis excidio & in
dulo & attente confiderandum , quod Irenæus ftauratione, ac de Chrifto Salvatore oracula le
memorat, fc cùm in prima ætate effet, Polycar gillent; ea pravo fenfu fuilfe interpretatos, iifque
pum quidem vidilfe , fed valde fenem : & quod alia addidiffe, quæ animus à chriftiana religióne
infuper Papiam vocat veterem hominem, ac con tam alienus , ipfis femper fuggercbat.
tubernalem Polycarpi. Hinc enim conficitur ni
hil obftare quominus Papias, ficut & Polycarpus, §. I I I.
Johannem Evangeliftam viderit, illiufque füerit De hujus opimionis impugnatoribus & interitm.
auditor. Verum cùm Johannes cæteris Apoftolis
vitam duxerit longe prolixiorem, potuit Papias Æc autem de millenario Chrißi regno fen
cæteris Apoftolis mortuis , folum Johannem vi tentia ab ipfo fere fui apud chriftianos exor
dere. Porro autem Cerinthum, uti ex his quæ fu dio adverfarios habuit & impugnatores. Enimyero
pra attigimus liquet , eo ÉÉÉ vetuftiorem Juftinus, uti di&um eft, plures fuo tempore huic
èffe colligitur. llle enim non Johannis dumtaxat, opinioni aperte palamque repugnaffc tcftatur. Ca
fed cæterorum etiam Apoftolorum vixit tempore, iùs deinde vir, tefte Eufebio, Catholicus êwxxw Lib. 2. c. **•
hærefefque fuas tum fparfit in vulgus. amasiws dy*p , qui Zephyrimi Romame urbis Epifcopi
Quamobrem Papias potius ex Cerintho, quam temporibus, id cft, ineunte fæculo tertio, floruit ;
Lib. j. c. • *.
hic ab illo fuam de millenario Chrifti rcgno de quæ Cerinthus de hac quæftione tradiderat , ea
fumfit opinionem. Attamen cùm Papias nec ea tamquam portenta, ab divinarum Scripturarum
dem ac Cerinthus hoc de regno docuerit , nec hofte intrufa, profcripfit rcpμdiavitque. Eodcm
quidquam ex eodem Cerintho defloraffe, fed ex fæculo jam adulto, Dionyfius Alexandrinus, ut ex Ibidem.
male intelle&is Apocalypfis verbis in hanc fen- C eodem Eufebio & Theodoreto difcimus, librum Theodor. lib.
tentiam deductus fuiffe perhibeatur; hinc illam Nepotis, adverfus orthodoxos editum, totis ani 3. haeret fa#.
cap. «.
ex fe opinionem effinxiffe , atque cam amplexan mi viribus confutavit. Nepos cùm ex fohammis Eujeb. lib. 7.
C.t'P. 24.
di caeteris Scriptoribus , etiam celeberrimis, oc Revelatione, verba funt Eufebii, opinionem fuam
cafionem præbùiffe non immerito dictus eft. Uter ffabilire fè poffè exiftimaret, librum quem de hac
que igitur fuo quifque docendi modo dogmatis quæftione compofuerat , confutatiomem Allegoriffa
hujus parens fuit & auétor. Cerinthus enim, vir rum infcripfit. Hunc ergo Dionyfius im libris de
cupiditatibus & voluptatibus corporeis addi&tiffi {Ίς acriter impugnat. Ncque porro li
ros contra Nepotem edidilfe contentus, cùm vi
müs , multa huic opinioni addidit honeftati pu
dorique minus confentanea ; quæ quidem in eum deret in Arfinoitica præfe&ura hos errores'ita in
tamquam in auétorem fuum refundenda funt. Pa valuiffc, ut fchifina fieret, & integrarup Ecclefia
pias fumma pietate commendatus , nihil de eo rum dcfcétiones, coaéto Conciliò, & fcriptis Ne
imille annorum regno docuit aut cogitavit, nifi potis per tres cQntinuos dies examinatis, Cora
fàn&um & honeftiffimum. Quam fane ob caufam D cium hujus dogmatis figniferum in faniora, &
etiam antiquitate & auétoritate fua tot tantofquc cunctos in paccm & concordiam penitus redu
& virtute & do&rina celebres viros fuas traxit in X1I. -

partes. Hinc itaque , & eo quidem fenfu , hujuf Si Hieronymo credimus, idem Dionyfius cle
ce opinionis auétor jure potüit appellari. Neque gantem fcripfitlibrum adverfus Irenæum. Sic enim
?roarm. im
tamen inde quidquâm famæ ejus detra&tum eft. illc : Irenai tamtum Lugdunenfis Epifçopi faciam lib. • 1. com
Haétenus enim nomen ejus in San&orum album mentionem , adverfum quem eloquentiffimus Dio memt. in Efai.
o&avo Calendas Martii his verbis relatum legi myfius , Alexamdrimæ Ecclefi< Pontifex , elegam
Martyr, Rom. tur : Hi.rapoli in Phrygia beati Papie ejufdem tem fcripfit librum , irridems mille ammorum fa
civitatis Epifcopi, qui fànóti fohammis femioris au bulam. At Valefius Hieronymum hic arguit, quod
ditor, Polycarpi autem fodalis fuit. librum adverfus Nepotem , à Dionyfio editüm,
Obfervandürh tamefi longe'ante utriufque Pa eumdem contra Ireriæum fcriptum effe dixerit. Et
- iæ & Cerinthi tempora, pîures decantatas fuiffe re quidem vera ipfemet Hieronymus, ubi de Dio
à Judæis de nillcnaria poft refurrcétionem ætate E nyfio ejufque Opcribus differit : Et duo, ait,
fabulas, quas Hieronyihus judaicum errorem & libri adverfus INepotem Epifcopum, qui mille am
judaicam Jevtipoaiv vocâvit. Multa, uti jam monui morum corporale regnum fuis fcriptis affeverat.
mus, illi venditabant de hujus regni deliciis & Quid tamen, inquiés, prohibet quominus Dio
voluptatibus, tle inftaurandis Hierofolymorum ur nyfius adverfus ütrumqúe & Ncpotcm , & Ire
be & templo, de obfervanda lege mofaica, de næum libros ediderit? Re&te quidem 5 fi id ali
Judæorum in cæteras nationes imperio, de cen qua, nec infirma ratione probetur, atquc often
tenario peccatore, de Chrifto fuo tum venturo. gatur, cur Hieronymus omnes ejufdcm Dionyfii
Ex his aütem Cerinthus & alii plura defumere po lucubrationes accürate enumerahdo , libros àd
tuerunt, & ea refpuere quæ chriftianæ religioni verfus Nepotem memoret, alium autem ejufdem
'è diametro erant contrariâ, ficuti illud de fictitio Lib.*.Teriar.
argumenti adverfus Irenæum alto premat filen cap. 1 *. g
Judæorum Chrifto conimentum. Atque in hanc tio? Ut ut fit, Origenes fæculo tertiò opinionibus Cowume*:r. im

opinionem co facilius inclinaverunt , quo clarius Millenariorum plurimùm adverfatus cft , nec fe Matth.
Epif}. : o s. ad
cam in Apocalypfis libro prædicari arbitrabantur. mcl contra eos pugnavit. Bafilium autem fæculo Eit!•gium.
2£ y de fecundi Eccleßa /aculi Scriptoribus. 2£4
quarto errores Apollinarii de millenario Chrifti Ä bus , ac Patribus omnibus verum Scripturarum
regno marte aperto expugnaviffe legimus. Nec fenfum, quem fe ipfos folosintellexiffe gloriantur,
Orat. gr. @-
g*.
minus acriter eos infeétatus eft Gregorius Na incognitum ha&enus fuiffe non magna $. temc
zianzenus. Alios quoque illi habueruht adverfà ritate affirment 5 inde ccrte , & ex iis quæ dixi
rios Eufcbium & Epiphanium , atque in primis mus, nemo non videt quam vana fuerit, cafîâ &
Hieronymum, his cæterifque aliis Ionge acrio irrita hujufce errantium hominum contentio, la
rem. Hi autem omnes, quibus fubjungendus eft bor & opera.
Ephræm Edeflenus Diaconus, quantuiii adverfus • C A p u t I 1 I.
hanc fententiam reclamaverint , ex locis, à no
bis fuperius laudatis, planum eft & manifeftum. De herefibus Saturnini , Bafilidis , Ifidori, car
Denique Auguftinus etfi ipfe eidem opinioni re pocratà , & Epiphamis.
fragatür ; fuam tamen confutationem hoc folitæ
tib. *•. de A R r 1 c u l u s I.
civit. c. 7. modeftiae falc condit & temperat : Quæ opimio
effet utcumque tolerabilis , fi aliquæ delicia fpiri
tuales im illo fabbato affutura Samätis per Do iDe hærefi Saturmimi.
mimi prafentiam crederemtur. Nam etiam nos hoc
opimati fuimus aliquamdo. Sed hæc doétiffimorum
DE iis nunc agendum eft erroribus, qui ex
corruptiffima origine orti, atque à viris tan
Patrum repugnantia, & indiétum contra carnales
Chiliaftas ÉÉ eorum non fregit audaciam,
tum hæreticis , & ab Ecclefia É tis propu Iren. lib. j.
ad v Heref.
gnati, nihil nifi impium, vel à re&a fidei regula cap. **.
Tanta quippe, tempore Hieronymi, erat eorum alienum comple&ebantur. Primus inter illos ho Eafeb. lib. 4.
huff cap. 7.
multitudo; ut ubi falfam ipforüm confutat opi bis fefe offertSaturninus, vel Saturnilus,qui Theo Epiph.h.er.s r.
nionem , non folum hæreticorum, verum etiàm doreto tefte , fùb Hadriani imperio extitit, vel -4ug. haer. s.
Theod.lib. 1.
'Pwww.im catholicorum impetus & rabiem in fe concitatu ut innuit Eufebius, fuos prædicavit errores, & Haer. fab. c. r.
Tertnl. de
lib. iv.
Co-mem*-
rum praevideret. Noßrorum, inquit, in hac parte novæ hæreticorum feétæ parens fuit & au&or. 7°rae/cr. c. 44.
Efa. plurima fequitur multitudo ; ut prafaga mente jam Is Anthiochiæ ad Daphneni, ac Theodoreto au ?hilafr. de
cernam quantorum im me rabies concitanda fit. Un H«f. tap. j.
άore , ad Qrontem fluvium in Syria natus, ibi
de etiam ipfe ££j; plurium huic opinióni olimdem hærefim diffeminavit fuam', & ut Eufebii
addi&orum , & fe eam omnino condemnare non C verbis
loquamur , impiæ doétrinae fcholas con
j
poffe fatetur, aliifque illam fcquendi liberam non 1 -

In eap. 1 9. gidit. Errores autem fuos, à Simone , ac potif


êtrem.' ìegat facultatem : Quæ licet mon feqnamur; ta fimum Menandro praeeep;ore fuo haufiffe, & ea 1
mem dammare mom poffumus : quia málti Ecclefia dem fere cum ifto tradidifte perhibetur.
Jficorum virorum, & martyres iffa dixerunt , & Docebat autem unum eííe Patrem, omnibus
aumufquifque im fuo fenfu Å? & Domimi cum
άia jmdicio refervemtur. Attamen non caffi omnino
incognitum, à quo creati Angeli, cùm à fuperio
re virtute defciviffent, feptem ex iis prater com
& irriti fuerunt Hieronymi, Auguftini, aliorum Jeiemtiam Patrù , ut ait Auguftinus, mundum, ho
que Patrum advcrfus Chiliaftarumîfententiam co minem, & cætera omnia condidere. Sed cùm ifti
Loc. ci}. .
natus. Ab eorum enim tempore deferbuit impru præ imbecillitate fua imaginem lucidam & cæle
dens & errans illorum omniümardor, atque Theo ftem, ad quam hominem formare volebant, con
aoreti aevo faltem duriores Nepotis feâatorum tinere non poflent, eum crearunt imperfe&um,
atii*. 4. Hær.
que ejus errores emarcuerant, erantque penitus humique reptantem. Quapropter Deus hominis
Jabul. s. v. exftin&ti. 2-js emim , aicbat vir illé erüditiffi D imperfe£ti mifertus, in illum defuper immifit vi
mus, ullum nunc novit, qui à Nepote aut Ni tæ fcintillam, id eft, animam rationálem, qua ere
colao , vel â Proclo cognomimetur? &us, cœpit vivere. Unde concludcbant poft ho
Ex histandem, quæ fia&tenus à nobis di&a funt, minis mortem , animam ejus in cælum , corpus
quivis facile intelligat, hanc Millenariorum opi vero eo unde prodierat , regrcdi: atque ita fiul
nionem, etfi à É iifque fàn&itate & do&ri
lam credebant efl: corporum noftrorum rcfurre
na clariffimis, fufceptam ; toti tamen Ecclefiæ tri &ionem. -

buendam non effe. Catholica namque Ecclefiane. Porro aiebant unumquemque ex iifdem feptem
que falfâ eorum dogmata ullo umiquam fovit af Angelis , mundi conditoribus, fuam ejufdem par
fenfu, neque pravoTcis aliquando favit filentio: temi fuiffe fortitum. Addebant autem ex iifâem
fed fuos femper habuit doétóres, qui bello contra Angelis unum Judæorum effe Deum, & ab fin
hujus opinionis defenfores numquam noninito,eos gulis manaffe quaedam Prophetarum oracula, quæ
demum ita expugnavere ; ut vix ullus poft quin dam vero à Satana, quem Angelum dicebant, aliis
tum Ecclefiæ fæculum exftiterit eorumi fautör & E mundi creatoribus, ac præcipue Angelo Judæo
patronus. rum adverfantem.
Obfervabimus tamen ex his errantium Mille Saturninus , præterea , primus onmnium, tefte
nariorum dogmatibus ortas videri alias variorum Irenaeo , afferuit duos prinçipio crcatos homines,
poftea Scriptorum opiniones de diverfis anima unum bonum, malum alterum, ex quibus duplex
rum poft hominum mortem rcceptaculis, & di fimilitcr ortum cft hominum genus, bonum fci
lata earum poft extremum & univerfàle eorùmdem licet & malum.
hominum judicium æterna beatitudine. sed de Sed quia dæmones à Patre deficientes , malis
his uberius fuo loco difputabimus.
Unum hîc addemus, quofdam noftra ætate ex hominibus opem ferebant ; ideo poftremis tem
poribus, juxta ejufdem Saturnini, ejufque difci
ftitiffe Protcftantis Ecclefiae Scriptores, qui fepul pulorum commenta, Salvator à Patre mìiffus ve
tam à tot annorum faeculis Millenarioium opi nit, non modo in bonorum eique credentium,
nionem ex mortuis rurfum excitare voluerunt. quos feétatores fuos effe dicebant , fàlutem &
Sed ii cùm cunáis catholicæ Ecclefiae Scriptori fubfidium , fed in malorum etiam hominum ac