Vous êtes sur la page 1sur 15

Dr inż. Joanna Kossakowska j.kossakowska@wip.pw.edu.

pl
ST 107, tel. 22 234 8535
Regulamin przedmiotu „ Obróbka Skrawaniem”
1. Zaliczenie z wykładu oceniane jest punktowo w skali 0-25
2. Do zaliczenia przedmiotu potrzebne jest zdobycie min. 12,5 punków

Obróbka 3. Ocena z przedmiotu jest jedna, według kryteriów:


• 0-50% 2
• 51-60% 3

Skrawaniem •

61-70%
71-80%
3,5
4
• 81-90% 4,5
Część 1 • 91-100% 5

Pojęcia podstawowe

A poza tym w trakcie wykładów z Obróbki


Skrawaniem będą zadania, za które można
będzie zdobyć dodatkowe punkty
wchodzące do dorobku, a nie podnoszące
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
progu ☺
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Strona www Plan wykładu „Podstawy obróbki skrawaniem

1. Pojęcia
Pojęcia podstawowe
podstawowe
2. Geometria ostrza
3. Materiały narzędziowe
4. Proces tworzenie się wióra
5. Siły, moc i ciepło w procesie
OBSKA skrawania
Frez.Arka 6. Zużycie i trwałość ostrza
7. Skrawalność materiałów
konstrukcyjnych
8. Zaliczenie

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

1
Obróbka skrawaniem Obróbka skrawaniem

Celem obróbki skrawaniem jest nadanie


przedmiotowi obrabianemu żądanego
kształtu, wymiarów i właściwości warstwy
wierzchniej przez usunięcie materiału.
Skrawanie polega na usuwaniu z przedmiotu obrabianego
cienkiej warstwy materiału, która zamieniana jest na wiór
przez klinowo ukształtowane otrze
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Dawno temu, w „przodującym ustroju”... ... i dziś

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

2
Zalety obróbki skrawaniem Produkcja seryjna
• Ford T jest prawdopodobnie najważniejszym
• możliwość wytwarzania szerokiego spektrum kształtów przy
samochodem w historii ludzkości.
stosunkowo niewielkich zmianach narzędzi, i oprzyrządowania • Stanowił kamień milowy zarówno w dziedzinie myśli
konstrukcyjnej, jak i rozwoju społecznego.
• wyższa dokładność obróbki niż możliwa do uzyskania dzięki
• Konstrukcja podwozia była tak prosta, że prawie każdy
odlewaniu lub kuciu, amerykański farmer mógł je własnoręcznie naprawić.

• możliwość uzyskania zadanej charakterystyki warstwy wierzchniej • Ford jako pierwszy:


lub określonej kierunkowości śladów obróbki na wybranych lub • wykorzystał taśmę produkcyjną w przemyśle samochodowym,
wprowadził pięciodniowy tydzień pracy
wszystkich powierzchniach przedmiotu obrobionego •
• zaproponował godziwe stawki - 5 dolarów za dzień pracy było sumą, która pozwalała pracownikom Forda
• przedmiot obrabiany może mieć wewnętrzne i zewnętrzne na zakup samochodów Forda.
• W miarę wzrostu sprzedaży, Henry Ford obniżał cenę egzemplarza, co oczywiście napędzało sprzedaż i znów
kształty nieosiągalne przy pomocy innych techniki wytwarzania
obniżało cenę w 1925 roku Ford T kosztował zaledwie 260 dolarów.

• umożliwia obróbkę wykańczającą części po obróbce termicznej • „Możecie wybrać dowolny kolor samochodu, pod warunkiem, że będzie czarny",
lakier czarny najszybciej wysychał,
• często obróbka skrawaniem jest najbardziej ekonomicznym
poziom produkcji rzędu 9000 samochodów dziennie
sposobem wytwarzania
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Przykład – obróbka z pełnego materiału


Skrzydła samolotów
materiał obrabiany:
Al6061T6
frezowanie i wiercenie
Zalety w stosunku do odlewu:
• krótszy czas wdrożenia
nowego modelu
• większa elastyczność na
zmiany konstrukcyjne
• prostsza organizacja produkcji
• niższe koszty wytworzenia
wyrobu

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

3
Wirnik kompresora silnika lotniczego – Wady obróbki skrawaniem
obróbka z pełnego materiału
• nieuchronne marnowanie (przerabianie na wióry)
części materiału
• zwykle więcej czasu zajmuje kształtowanie
przedmiotu przy pomocy obróbki skrawaniem niż
przez odlewanie czy kucie
• przy niewłaściwie dobranych warunkach skrawania,
może powodować niekorzystne zmiany właściwości
warstwy wierzchniej
• skrawanie jest zasadniczo energo- i kapitało- oraz
pracochłonne

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Sposoby obróbki skrawaniem Udział sposobów obróbki

Określone przez kinematykę


obrabiarki, narzędzia i w czasie obróbki w liczbie operacji
przedmiotu obrabianego:
• toczenie,
• wiercenie,
• frezowanie,
• przeciąganie,
• dłutowanie,
• i inne.

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

4
Przykłady tokarek – tokarka konwencjonalna Przykłady tokarek – tokarka sterowana
numerycznie (CNC)

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Przykłady frezarek Przykłady wiertarek


Frezarka pionowa Frezarka pozioma

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

5
Koncentracja sposobów obróbki na jednej Odmiany obróbki skrawaniem – toczenie
maszynie – centrum obróbcze

Toczenie Wytaczanie Toczenie


wzdłużne czołowe

Toczenie
gwintów
Toczenie rowków i
Toczenie przecinanie
kształtowe

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Odmiany obróbki skrawaniem – frezowanie Odmiany obróbki skrawaniem – wiercenie


Czołowe – frezowanie Walcowo-czołowe – frezowanie wgłębień i uskoków Wiercenie ogólne
płaszczyzn Wiercenie stopniowe i z
fazowaniem

Wiercenie – inne metody

Frezowanie rowków

Frezowanie profilowe

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania


Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem ... i wiele innych Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

6
Rodzaje obróbki skrawaniem Skrawanie nieswobodne, swobodne i
Dotyczy fazy procesu produkcyjnego lub dokładności wymiarowo - kształtowej swobodne ortogonalne
Obróbka wstępna (skórowanie)
ma na celu usunięcie zewnętrznej warstwy materiału
odlewu, odkuwki itp.

Obróbka kształtująca nadaje przedmiotowi


żądany kształt

Obróbka wykończeniowa zapewnia uzyskanie


ostatecznych wymiarów i właściwości warstwy
wierzchniej
Zbliżonym podział: obróbka zgrubna, średnio dokładna i bardzo dokładną.
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Obróbka punktowa Obróbka kształtowa

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

7
Obróbka obwiedniowa Narzędzia skrawające

Narzędzie skrawające ma jednoznacznie


zdefiniowaną geometrię i jednoznacznie
określoną liczbę ostrzy.

Narzędzia mogą być lub wieloostrzowe


jednoostrzowe

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Elementy przedmiotu obrabianego i narzędzia Krawędzie skrawające i powierzchnie części roboczej


narzędzia
Przedmiot Powierzchnia skrawania
obrabiany (przejściowa)

Warstwa skrawana Powierzchnia obrobiona Główna krawędź skrawająca


Powierzchnia
natarcia Aγ
naddatek na obróbkę
wiór
Powierzchnia
Pomocnicza krawędź
przyłożenia Aα
skrawająca
Powierzchnia OSTRZE
obrabiana Pomocnicza
powierzchnia
Część robocza przyłożenia A’α
Naroże

Narzędzie
Część chwytowa

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

8
Krawędzie skrawające narzędzia na Warunki skrawania
przykładzie noża tokarskiego Sposób obróbki
Parametry skrawania
Geometria ostrza
vc f
Narzędzie

Materiał obrabiany
Skład
chemiczny
Przewodność
cieplna
Materiał ostrza
Właściwości
mechaniczne wtrącenia
Warunki skrawania
Całokształt czynników
wpływających
Stan
materiału
Utwardzenie na proces obróbki

Struktura

Czynnik ludzki
Obrabiarka
Mocowanie
przedmiotu Chłodzenie

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Parametry skrawania Kinematyczne parametry skrawania


Usunięcie naddatku na obróbkę wymaga złożenia dwóch ruchów:
1. głównego
Kinematyczne parametry skrawania: 2. posuwowego wiercenie
wielkości charakteryzujące prędkości ruchów
narzędzia i przedmiotu obrabianego

toczenie
poprzeczne

Geometryczne parametry skrawania: ae


wielkości charakteryzujące wielkość fz
ap
naddatku i wymiary warstwy skrawanej
toczenie wzdłużne

frezowanie walcowe
frezowanie czołowe
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

9
Ruch główny Ruch główny
prędkość skrawania vc [m/min]
prędkość obrotowa n [obr/min]

n (obr/min)
πDn
vc (m/min) vc = –––– 2Ln
1000 vc = ––––
1000

1000vc
n= –––––
πD O procesie skrawania nie decyduje prędkość
obrotowa n, lecz prędkość skrawania vc!
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Ruch główny – frezy kuliste i z płytkami Prędkość skrawania frezem walcowo-


okrągłymi czołowym i kulistym - przykład

π Den
vc =
1000

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

10
Ruch posuwowy Posuw na ostrze
Vf [mm/min] – prędkość posuwu f
f
fz
f [mm/obr] - posuw

Vf
vf n
fz

n
fz fz vf

vf = f n vf
fz =f z = vf = n z fz
vf nz
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Prędkości ruchu głównego i posuwowego na Prędkości ruchu głównego i posuwowego na


przykładzie freza walcowego przykładzie freza walcowego
Frezowanie
Frezowanie Frezowanie współbieżne
przeciwbieżne współbieżne

• Siły skierowane do góry • siła posuwowa normalna skierowana v f sin ϕ sinϕ


• Przedmiot ma tendencję do odrywania się jest pionowo w dół i dociska obrabiany
tg η= =
vc +v f cosϕ vc
od imadła detal do stołu frezarki Frezowanie +cosϕ
• Niekorzystny rozkład sił przy wyjściu • grubość warstwy skrawanej jest vf
przeciwbieżne
narzędzia z materiału największa na początku i najmniejsza
• W niektórych zastosowaniach korzystne ze pod koniec pracy v
względu na trwałość ostrza (obróbka • Zazwyczaj korzystniejsze niż frezowanie
W przypadku, gdy ruch główny jest prostopadły do posuwowego tg η= f
(np. toczenie, wiercenie), zależność ta upraszcza się do: vc
płytkami ceramicznymi) przeciwbieżne

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

11
Geometryczne parametry skrawania Grubość i szerokość warstwy skrawanej

h – grubość warstwy skrawanej


Rzeczywiste pole przekroju
porzecznego warstwy skrawanej
b – szerokość warstwy skrawanej
Pole resztkowe
ap – głębokość skrawania
f – posuw
fz – posuw na ostrze

AD κr – kąt przystawienia
AD – nominalne pole przekroju poprzecznego
warstwy skrawanej AD=apfz

ap – głębokość
bD – nominalna szerokość warstwy
skrawanej h = fz ⋅sinκ r
skrawania f = fz hD – nominalna grubość warstwy skrawanej

hD = AD/bD
f – posuw ap
fz – posuw na ostrze
b=
sinκr
fz=f/z
z – liczba ostrzy

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Znaczenie grubości i szerokości warstwy Grubość WS przy skrawaniu narożem


skrawanej W obróbce bierze udział tylko zaokrąglona część krawędzi
skrawającej
f
b2 f A D ap f z
hD = =
bD bD
ap bD ap
x
ap b1 x 2 = rε − (rε − ap ) = 2aprε − ap
ap bD = ap + x 2
2 2 2 2


bD = 2rεap ap
h1 h2 fz hD = fz
2rε

AD = f ap = h b Niech rε=1.6mm, ap=0.2mm, fz=0.1mm/obr


0.025mm!
O procesie skrawania decyduje nie posuw i głębokość Ile wynosi nominalna grubość warstwy skrawanej?
skrawania lecz grubość i szerokość warstwy skrawanej!
Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

12
Głębokość skrawania, szerokość frezowania Głębokość skrawania, szerokość frezowania

ap – głębokość skrawania
ae – szerokość frezowania

ap – szerokość frezowania
ae – głębokość skrawania

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Głębokość skrawania, szerokość frezowania Głębokość skrawania, szerokość frezowania

ap – zawsze wzdłuż osi frezu – osiowa głębokość frezowania ap – zawsze wzdłuż osi frezu – osiowa głębokość frezowania
ae – zawsze prostopadle do osi frezu - promieniowa głębokość frezowania ae – zawsze prostopadle do osi frezu - promieniowa głębokość frezowania

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

13
Grubość warstwy skrawanej przy frezowaniu Grubość warstwy skrawanej przy frezowaniu
fz
fz

fz

b=ap
h=fz

fz=hmax

ae
fz

fz

Przy frezowaniu grubość warstwy skrawanej jest zmienna!

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

Grubość warstwy skrawanej przy frezowaniu Grubość warstwy skrawanej przy frezowaniu
fz 1. ae symetryczne 2. ae =D
fz fz
fz
hm=Aϕ/lϕ Aϕ=fz ae ϕ1 ae1

ϕ1 ae1 ϕϕ lϕ
2 ae
ae2 ae
ϕ lϕ = ϕ D/2 Aϕ
ae
ϕ2 lϕ ae
ae2

2fz ae hm =
2a e fz
hm=––––– 
a e fz
 2a   2a  hm =
ϕD D arcsin e1  + arcsin  e 2  a  2fz
Aϕ   D   D  D arcsin e  hm =
D π
ϕ= ϕ1+ϕ2 = arcsin(2ae1/D)+arcsin(2ae2/D)
3. walcowo-czołowe 4. Walcowe (ae<0.1D)

2 fz a e
hm = fz hm =
2a e fz
  2a   2a  π  2a 
D  + arcsin  e − 1 ae
D arcsin  e1  + arcsin  e 2  2  D  hm = fz
 D   D  D
fz
 ae
ae

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania
Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

14
Jakieś pytania?

Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Produkcji, Instytut Technik Wytwarzania


Zakład Automatyzacji, Obrabiarek i Obróbki Skrawaniem

15