Vous êtes sur la page 1sur 21

Zaproszenie do diagnozy

Zaproszenie do diagnozy

SPORT KOBIET
W POLSCE

autorstwo: Renata Włoch, Maria Szymborska


projekt, DTP: www.813.com.pl
współautorstwo: Aleksandra Gołdys, Maria Rogaczewska
We współczesnym świecie coraz
większą wagę przywiązuje się
do zdrowego stylu życia, którego coraz
ważniejszym elementem jest, obok
właściwego odżywania się i higieny,
aktywność fizyczna. Ruch fizyczny
postrzegany jest jako jedna
z najprostszych metod profilaktyki
zdrowotnej, równowagi
psychofizycznej i podnoszenia
poziomu subiektywnego „poczucia
zadowolenia z życia”. Znaczenie
przypisywane powszechnej
aktywności fizycznej jest szczególnie
istotne w obliczu starzenia się
społeczeństw europejskich,
dominującego siedzącego trybu życia
i otyłości będącej chorobą
cywilizacyjną naszych czasów. Sport
powszechny staje się dzięki temu
elementem nowoczesnego myślenia
o zdrowiu publicznym.

WPROWADZENIE: Dane dotyczące aktywności fizycznej

DLACZEGO
Polaków są niepokojące. Prawie 50%
społeczeństwa przyznaje się,
że sportu nie uprawia w ogóle.*
Do zajęcia się bezpośrednio kwestią

WARTO ZAJĄĆ SIĘ


sportu kobiet skłoniły Projekt
Społeczny 2012 trzy obserwacje
wynikające z prowadzonych przez
nas badań lokujących się w obszarze
uspołecznienia Mistrzostw Europy

SPORTEM KOBIET?
w piłce nożnej w 2012 r.

*źródło: http://dms.msport.gov.pl/app/document/file/1558/
Polska_pl.pdf?field=file1

4.5
Na przełomie 2011 i 2012 r. ogólnie brak większego Nie skupialiśmy się na tym etapie
przeprowadziliśmy serię wywiadów zainteresowania płciowym wymiarem na kobietach uprawiających sport
grupowych w miastach-gospodarzach sportu. Nie istnieją zwłaszcza powszechny, choć wiemy,
UEFA Euro 2012. Biorące w nich udział pogłębione analizy dotyczące że rekonstrukcja ich doświadczenia
kobiety często odpowiadały, społecznych i instytucjonalnych barier jest niezbędna, ponieważ istnieje
„że całe to Euro to męska zabawa; uprawiania sportu przez kobiety. ścisłe powiązanie między sportem
swoją rolę postrzegały jako powszechnym a sportem
dostarczycielki potraw dla ogarniętych wyczynowym. Korzystaliśmy również
szałem mężczyzn”. Drugie badanie Brak szczegółowych danych rodzi z danych zastanych oraz dostępnych
(ilościowe i jakościowe) dotyczyło problem w stawianiu hipotez danych instytucjonalnych, jak również
funkcjonowania Orlików, boisk dotyczących kondycji sportu kobiet z doniesień prasowych.
wybudowanych w ramach rządowego w Polsce, powtórzmy, zarówno tego Uwzględniliśmy też dotychczas
programu „Moje boisko – Orlik 2012”. powszechnego, jak i wyczynowego przeprowadzone w Polsce badania
Pokazało ono, że Orliki przyciągają (w wydaniu amatorskim lub dotyczące sportu kobiet, choć często
przede wszystkim chłopców grających zawodowym). Nasze badanie należy poddawaliśmy je krytycznej analizie.
w nogę. Większość Orlików nie miało potraktować jako badanie
ciekawej oferty dla dziewcząt. eksploracyjne, wstępnie mapujące
Dorastające dziewczęta bardzo często interesujące zagadnienia – jako Raport składa się z czterech
same wykluczały się z aktywności empiryczną wycieczkę na słabo części. Część pierwsza przedstawia
sportowej na Orlikach, co zbiegało zbadany teren. Nie rysujemy pełnego podstawowe i ogólne fakty dotyczące
się z trzecią obserwacją, dotyczącą ich obrazu sytuacji, wskazujemy raczej sportu kobiet w oparciu o dane
niechęci do uczestniczenia w lekcjach problemy i białe plamy. empiryczne i badania, przede
wychowania fizycznego („nie będę wszystkim zagraniczne. W części
ćwiczyła, bo połamię sobie tipsy”). drugiej przedstawiamy korzyści, jakie
Nasze badanie polegało wiążą się z uprawianiem sportu przez
na przeprowadzeniu serii wywiadów kobiety, z perspektywy zawodniczek
W miarę jak pogłębiało się nasze pogłębionych z działaczkami uprawiających sport wyczynowy,
zainteresowanie tematem, rosło sportowymi, kobietami uprawiającymi trenerek i trenerów oraz działaczek
również nasze zdziwienie niewielką sport wyczynowy oraz trenerkami sportowych. W części trzeciej
ilością dostępnych danych i trenerami. Należy podkreślić, staramy się wskazać podstawowe
empirycznych i badań socjologicznych że w wielu przypadkach nasi bariery stojące przed kobietami
na temat sportu powszechnego respondenci zgadzali się na rozmowę chcącymi uprawiać sport wyczynowy.
i wyczynowego kobiet. W Polsce pod warunkiem zachowania pełnej Raport zamykają wstępne
nie gromadzi się danych anonimowości; dotyczyło to rekomendacje dotyczące sportu
dotyczących sportu kobiet; zwłaszcza działaczek sportowych. kobiet w Polsce.
nie robią tego nawet władze
związków i organizacji sportowych;
6.7
KOBIETA A SPORT FAKTY

1 Sport to zdrowie
Uprawianie sportu, bez względu emancypacyjny wymiar sportu. dla mężczyzn. Wartości kojarzone również maleje, jednak
na to, czy jest to poranne bieganie Sport tworzy poczucie wspólnoty, ze sportem, takie jak wytrzymałość, częściej pozostają oni w obrębie
czy kickboxing, przynosi wszystkim daje poczucie panowania nad waleczność, rywalizacja, nastawienie kultury sportowej i interesują
ludziom, w tym również kobietom, własnym ciałem, uczy samodyscypliny, na sukces, w stereotypowym odbiorze się sportem. W wymiarze sportu
ogromne korzyści psychiczne, przyjmowania sukcesów społecznym kłócą się z kobiecością. wyczynowego kobiety, zwłaszcza te,
fizyczne i społeczne. W przypadku i godzenia się z porażkami. Ten stan rzeczy niesie ze sobą wiele które chcą uprawiać „męskie sporty”
kobiet szczególne znaczenie ma konsekwencji: w wymiarze sportu często traktuje się „z przymrużeniem
powszechnego kobiety, zwłaszcza oka”, aż do momentu, gdy dana
w mniejszych miejscowościach, zawodniczka nie osiągnie naprawdę
2 Powszechne postrzeganie sportu uważają, że „nie wypada im biegać
po wsi” lub grać w piłkę na Orliku.
znaczących rezultatów. Aby przejść
do sportu zawodowego kobiety
jako typowo męskiego zajęcia Warto też zwrócić uwagę na inny, muszą się wykazać dużo większą
sprawia, że mniej kobiet regularnie nieco trudniej uchwytny czynnik.
Kobiety bardzo często doświadczają
determinacją i siłą woli niż mężczyźni
o porównywalnym poziomie talentu
uprawia aktywność fizyczną. wstydu związanego z własnym i umiejętności. Sport kobiet jest też
ciałem. Imperatyw nieskazitelnego, słabiej doinwestowany, ponieważ
Z badań prowadzonych przez mu nabrać odpowiednie plastikowego piękna dominujący budzi mniejsze zainteresowanie
Projekt Społeczny wynika, że sport nawyki – pewne utarte schematy w kulturze popularnej sprawia – mediów i sponsorów, a zawodniczki
bardzo trudno jest zareklamować. działania. Niewiele jednak zmienimy, paradoksalnie – że wiele dziewcząt dostają mniejsze wynagrodzenia.
Zamiłowanie do sportu zdobywa się jeśli dana kobieta będzie uważała, i kobiet boi się wysiłku fizycznego, Sport kobiet wciąż, mimo tak szeroko
poprzez doświadczenie. Każdy sam że „sport jej nie przystoi”. który wiąże się z potem i czasami znanych przykładów jak Otylia
musi poczuć radość i satysfakcję rozwichrzoną fryzurą. Pod koniec Jędrzejczak, Justyna Kowalczyk,
z aktywności fizycznej i/lub z bycia Jak zostanie pokazane w dalszej części gimnazjum zaczyna się epidemia Maja Włoszczowska czy Agnieszka
w grupie, która wspólnie trenuje. raportu, sport, zwłaszcza wyczynowy zwolnień z WF-u przynoszonych Radwańska, kryje się w cieniu sportu
Trenerzy osobiści wiedzą, że aby i zespołowy, nadal jest uważany przez skądinąd dbające o swój wygląd mężczyzn.
kogoś zachęcić do regularnego za aktywność i zainteresowanie dziewczęta. Wprawdzie z wiekiem
uprawiania sportu, trzeba pomóc zarezerwowane przede wszystkim aktywność fizyczna mężczyzn

8.9
3 Kluczowy wpływ na aktywność
sportową kobiet mają czynniki
społeczno-ekonomiczne
Im kobiety są słabiej wykształcone olbrzymie różnice w wysokości
i mniej zamożne, tym rzadziej stypendiów przyznawanych piłkarzom
uprawiają sport. Z największymi dowolnej ligi, a zawodniczkom będącym
barierami dla aktywności fizycznej nawet mistrzyniami Europy w swoich
stykają się kobiety mieszkające na wsi, dyscyplinach.
gdzie brakuje infrastruktury sportowej,
ale też zakorzenionego przekonania, Najczęstszą deklarowaną przyczyną
że aktywność fizyczna jest czymś braku aktywności kobiet jest brak czasu.
„normalnym”. Kwestie finansowe Badania nad budżetami czasu dowodzą,
odgrywają też dużą rolę w momencie że we wszystkich społeczeństwach i na
wejścia w sport wyczynowy; wielu wszystkich poziomach drabiny
naszych respondentów podkreślało społeczno-ekonomicznej kobiety mają
braki w systemie wsparcia dla młodych więcej obowiązków domowych, również
zawodników, co sprawia, że ciężar związanych z opieką nad członkami
finansowania kariery sportowej spada rodziny, a zatem mają mniej wolnego
na rodziców; naturalnie, są go w stanie czasu do dyspozycji. Trudnością może
unieść tylko rodzice o wyższym statusie być zapewnienie zastępczej opieki nad
ekonomicznym. W tym kontekście dzieckiem.
trudne do wytłumaczenia są też
„Wojciech Staszewski (dziennikarz Gazety Wyborczej): Dlaczego tak mało kobiet

4 W Polsce bardzo mało jest trenerek biega? Marek Tronina (szef Fundacji Maraton Warszawski): Więcej, niż wynikałoby
ze statystyk. W naszym warszawskim półmaratonie 2010 kobiet było 15 proc.
i działaczek sportowych Ale w jesiennym maratonie 2009 już tylko 9 proc. Może maraton pachnie Polkom
jakimś maskulinizmem? Nie chcą aż tak bardzo się sprawdzać jak mężczyźni?
Kluczowym, choć marginalizowanym wszystkich krajach, jednak w Polsce W Ameryce jest inaczej. W maratonie w Vancouver kobiet jest aż 60 proc.
przejawem zaniedbań w obszarze jest to szczególnie widoczne. A we wszystkich maratonach w USA w kategorii do 30 lat to kobiety są większością!
sportu kobiet jest znacząco niski Mężczyźni stanowią 90% wszystkich Może Amerykanki są bardziej męskie niż mężczyźni? A może, może czują mniejszy
poziom reprezentacji kobiet wśród trenerów sportowych (nawet w przymus, żeby brać sobie na głowę cały dom, rodzinę. Pierzesz?
trenerów i działaczy sportowych przypadku drużyn żeńskich). Do tej WS: Czasem wywieszam pranie. MT: Gotujesz? WS: Nigdy w życiu.
na wszystkich szczeblach. kwestii powrócimy w dalszej części MT: No widzisz, to już masz godzinę na trening”.
Taka tendencja występuje we raportu. W maratonie panie przodem”, Gazeta Wyborcza, 10.06.2010

10.11
5 Istnieją problemy dotyczące sportu Sport rozwija poczucie
kobiet, które wymagają posiadania własnego ciała
wyartykułowania i rozwiązania. u dziewcząt i kobiet, godności
i poczucia własnej wartości.
Krytycznym utrudnieniem seksualnego młodych zawodniczek
w stawianiu jakiejkolwiek diagnozy przez trenerów i działaczy
dotyczącej sportu kobiet jest brak sportowych, jednak w polskim Daje kobietom
systematyczności w gromadzeniu środowisku sportowym dominuje i dziewczętom dostęp
danych na ten temat przez polskie przekonanie, że problem nie istnieje do przestrzeni publicznej, gdzie
instytucje zajmujące się sportem. lub nie jest istotny. Innym przykładem mogą wspólnie rozwijać nowe
Jednym z przykładów tematu przemilczanego problemu jest brak umiejętności, zyskiwać
tabu jest kwestia molestowania wprowadzania międzynarodowych wsparcie od innych, cieszyć się
seksualnego zawodniczek; badania regulacji dotyczących sportu kobiet swobodą wyrazu
prowadzone w państwach zachodnich przez polskie władze sportowe.
i ruchu.
pokazały zastraszająco wysoki
poziom przypadków molestowania

SPORT
Rozwija aktywność kobiet
w innych obszarach życia.

Kwestionuje

KOBIET
stereotypy płciowe.

Jest sposobem
upowszechniania wiedzy
KORZYŚCI: Zgodnie z dokumentem
wypracowanym w ramach ONZ
(United Nations Division for the
o zdrowiu, również
reprodukcyjnym.
Advancement of Women in „Women
2000 and Beyond: Women, Gender
Equality and Sports”) w 2000 r.:

12.13
Zawodniczki i trenerki,
z którymi rozmawiałyśmy podkreślały,
że sport: Narażenie na trudne sytuacje
powoduje, że sportowcy mają szansę
bardzo dobrze poznać siebie,
Łącząc treningi z nauką nie mogą
sobie pozwalać na stratę czasu, dzięki
czemu są dobrze zorganizowane,
a rozpoznanie swoich silnych i słabych pracowite i staranne. Daje to
stron buduje ich mocny charakter. kobietom poczucie kontroli nad
1 Buduje charakter i uczy poczucia Jednocześnie świadomość własnych
granic daje im wiedzę, rozwija
własnym życiem; zawodniczki wiedzą,
jak wiele zależy od ich indywidualnej
własnej wartości empatię i wyobraźnię. pracy. Często za swoje największe
sukcesy uważają pokonywanie
Wszystkie przebadane zawodniczki dużą wytrzymałość, cierpliwość, Kobiety w sporcie uczą się również własnych słabości.
podkreślały ogromne korzyści, jakie umiejętność reagowania na skrajne systematyczności i dokładności.
wyniosły z długoletnich treningów. emocje – radzenia sobie zarówno Od wczesnych lat muszą sobie radzić
Zgodnie twierdziły, że sport dał im z sukcesem, jak i porażką. z bardzo napiętym planem dnia.

Po człowieku widać czy jest sportowcem, ma bardzo duże ambicje, bo wszyscy znani Najbardziej lubię znajomych sportowców, bo mam takie poczucie, że oni wiedzą,
mi sportowcy mają ogromne ambicje, chcą się realizować także w życiu poza co to znaczy przegrywać. Jedno to znaczy wygrywać, ale też każdy z nich przegrał.
sportem. Sportowcy skutecznie potrafią też się mobilizować. Ja na przykład, Zna to uczucie bycia całkowicie zdeptanym, bo w sporcie najbardziej bolesne jest to,
gdy widzę, że robię coś źle, łatwo mobilizuje się by coś poprawić. że się bardzo dużo trenuje, że się siódme poty na sali wyciska z siebie, po czym się
To jest samodyscyplina, znajomość siebie. Biathlonistka przegrywa w ciągu 3 minut. To jest naprawdę denerwujące. Szpadzistka

Mój największy sukces - poprzełamywałam ogromne ilości moich kompleksów Ja tak naprawdę dzięki temu, że gram, dzięki temu ze chodzę na treningi, to się nie
i barier. Wiele ludzi we mnie nie wierzyło, a ja wierzyłam. Praca nad ciałem pomogła denerwuję. (...). Tam nie zastanawiasz się nad niczym - to ci daje taki psychiczny
mi w pracy nad umysłem. Zawodniczka sportów walki odpoczynek. (…) Tylko po prostu wysiłek fizyczny, który sprawia, że o wiele łatwiej
się żyje. Piłkarka ręczna

14.15
2 Uczy szacunku do własnego ciała.
Dla mnie ludzie sportu, ludzie,
którzy mieli kiedykolwiek
Sport uczy kontroli nad własnym po zakończeniu kariery – zawodniczki
do czynienia ze sportem,
ciałem, pozwala uwrażliwić się na jego podkreślają jako swój duży atut.
nie tacy tylko, którzy trenują
potrzeby. Dla kobiet uprawiających
profesjonalnie, tylko tak
sport istotne jest to, że mogą Nasze respondentki zaznaczały
dla przyjemności uprawiają
rozprawić się z własnymi również, że sprawne, wytrenowane
ten sport, ale regularnie i to sport
kompleksami i nabrać dystansu ciało jest ułatwieniem w czasie ciąży
zespołowy, są zupełnie inni
wobec zewnętrznych i wewnętrznych i porodu, a zdobyte umiejętności
w kontaktach. Łatwiej nawiązują
wyobrażeń o tym, jak powinny organizacyjne pozwalają na łączenie
kontakty. Są bardziej otwarci
wyglądać. Dotyczy to zwłaszcza sportu z wychowaniem dziecka.
potrafią pracować w zespole.
tych zawodniczek, które realizują
Piłkarka ręczna
się w sportach powszechnie
uważanych za „niekobiece”.
Rozbudowana tkanka mięśniowa,
szerokie barki, ramiona lub uda Ja bardzo chętnie chodziłam
bywają przedmiotem kompleksów na zajęcia wychowania fizycznego,
trenujących dziewczyn, szczególnie, że te były prowadzone
ale jednocześnie silne, wysportowane przez kobietę, która stworzyła nie
ciało jest tym, co – zwłaszcza tylko grupę, ale nawet kolektyw.
Biathlonistka

3 Uczy funkcjonowania w grupie i daje


poczucie przynależności
Możliwość trenowania daje kobietom jest wspieranie i reaktywacja klubów respondentki zwracały również
poczucie przynależności i wspólnoty sportowych. Ważne by, były to uwagę, że umiejętność budowania
– był to argument często przytaczany miejsca, które nie koncentrują się zespołu i tworzenia ducha
przez nasze rozmówczynie, które jedynie na ostrym treningu mistrzów wspólnoty w połączeniu
podkreślały rolę atmosfery w klubie sportu, ale umożliwiają kontakt ze z indywidualnym podejściem
sportowym i w czasie treningów, sportem wszystkim mieszkańcom do każdego ucznia, wykazywana
jak również możliwość zawierania danej miejscowości, a dzięki temu przez nauczycieli wychowania
przyjaźni. budują społeczność. Płatne kluby fizycznego, jest kluczowym
fitness i inne komercyjne ośrodki czynnikiem, który może zachęcić
Zawodniczki podkreślały, że z ich sportowe bardzo rzadko budują dziewczęta do uprawiania sportu.
punktu widzenia niezwykle istotne rzeczywistą wspólnotę. Nasze
16.17
BARIERY W SPORCIE
KOBIET
Poniżej przedstawiamy wstępny na podstawie wypowiedzi naszych Ścisłe utożsamienie sportu z męskością lokuje grupy „nie-męskie” na marginesie
zestaw barier, z jakimi stykają respondentów oraz przeglądu sportu, a tym samym podważa ich pozycję społeczeństwie, które wysoko ceni
się kobiety pragnące angażować literatury. sport (…) Sport pozostaje jednym z niewielu obszarów w domenie publicznej, gdzie
się w sport w Polsce, zrekonstruowany siła, zastraszanie i inne konstrukty męskości są akceptowane. Mężczyźni mogą
wykorzystywać areny sportowe, by celebrować swą twardość i wyższość, i dlatego
mogą nie chcieć, by kobieca obecność w sporcie była postrzegana jako akceptowalna.
1 Kobiecość a sport Tess Kay, Ruth Jeanes, Women, Sport and Gender Inequity, s. 131.

Jednym z podstawowych powodów Stąd obecność kobiet w wielu


mniejszej aktywności sportowej dyscyplinach sportu wyczynowego Uprawianie niektórych sportów w ogóle dla kobiet nie jest wskazane. Z całą
kobiet jest postrzeganie sportu jako uważana jest za niepożądaną. pewnością zaliczymy do nich boks, podnoszenie ciężarów, rzut młotem, skok o tyczce,
typowo męskiego zajęcia. Sport nadal Przez długi czas ograniczano dostęp a także po pewnym zastanowieniu rzut dyskiem i pchnięcie kulą, piłkę nożną, a chyba
bywa uważany za domenę mężczyzn, kobiet do sportów wyczynowych, i kilka innych, mniej czy bardziej oficjalnie aprobowanych dyscyplin sportu, powinno –
obszar, gdzie mogą się swobodnie przytaczając argumenty medyczne w naszym odczuciu – znaleźć się na liście”, W. Osiński, Zarys teorii wychowania
manifestować cechy i wartości (kobiety są fizjologicznie niezdolne fizycznego, 2002 (wyimek z podręcznika nadal używanego na polskich uczelniach).
kojarzone ze stereotypową do uprawiania sportu); estetyczne
męskością: waleczność, a nawet (kobiety uprawiające sport stanowią
agresja, skłonność do rywalizacji, nieatrakcyjne widowisko); społeczne „Olimpiada z udziałem kobiet byłaby niepraktyczna, nieinteresująca, nieestetyczna
wytrzymałość fizyczna. (cechy i zachowania łączone i niewłaściwa”. Oficjalny raport nt. Igrzysk w Sztokholmie, podpisany przez
W wielu badaniach z obszaru ze sportem są sprzeczne z P. Courbertina,1912
socjologii sportu podkreśla się „prawdziwą” kobiecością).
niespójność między tymi wartościami
a tradycyjnym wzorem wychowywania W rezultacie kobiety najczęściej Czy wie Pani, w jak wielu sportach kobiety mają określone, w jakim stroju muszą
dziewczynek (dziewczynka powinna uprawiają sport zgodny
startować? Krótkie spodenki, ściślej mówiąc rozmiar majtek czy obcisłe bluzeczki.
być grzeczna, miła, pomocna z konwencjonalną koncepcją
Mężczyźni takich wymogów nie mają. Zawodniczka sportów walki
i nastawiona na współpracę). kobiecości lub pozwalający osiągnąć
wyidealizowane ciało.
18.19
Sporty kobiece są kojarzone raczej fizyczna mężczyzn, ale pozostają oni Paradoksalnie jednak na początkowym etapie dziewczynom jest łatwiej, ponieważ
z równowagą, elastycznością i gracją „zanurzeni w kulturze sportowej”. kluby dostają punkty preferencyjne za zawodniczki. Jest to związane z polityką
niż z siłą, szybkością Istnieją badania pokazujące, równościową. Klubom zależy na utrzymaniu zawodniczek. Sytuacja zmienia
i wytrzymałością – a tymczasem iż dla kobiet największą barierą się w sytuacji sportu zawodowego. Trener
uczestnictwo w nich nie musi w uprawianiu sportu jest obawa przed
podważać tradycyjnych koncepcji nieatrakcyjnym wyglądem w trakcie
płci. W mediach dominują obrazy ćwiczeń, zwłaszcza obawa przed Duża część dziewcząt rezygnuje ze sportu wyczynowego w okresie dorastania,
hegemonicznej męskości. W relacjach zrujnowaniem sobie fryzury. gdyż nierozwiązany konflikt ról staje się źródłem osobistych kryzysów. Te, które
dotyczących kobiet kładzie się zostają, muszą mieć na tyle silne ego, by czuć się pewnie i bezpiecznie oraz sprawnie
nacisk na wygląd zewnętrzny. Media funkcjonować mimo rozbieżności wymagań stawianych przez współczesny sport
sportowe kojarzą sport mężczyzn i inne obszary życia. Trzeba to sobie uświadomić, by zrozumieć, że uprawiający sport
z siłą, odwagą i kompetencją, mężczyzna jest najczęściej reprezentantem szerokiej populacji mężczyzn (populacji
natomiast sportu kobiet często generalnej), a uprawiająca sport kobieta reprezentuje wąską, w szczególny sposób
nie traktują poważnie dopóki dana wyselekcjonowaną grupę (…). Ponieważ w percepcji społecznej sport jest „sprawą
zawodniczka nie zacznie osiągać męską” i tylko nieliczne dyscypliny sportu uchodzą za w pełni stosowne dla kobiet,
najwyższych możliwych rezultatów. trenujące dziewczęta mają zazwyczaj świadomość, że podejmują się zadań męskich,
Sportowiec-mężczyzna to przede nieadekwatnych do ich płci. Mikołajczyk: 69.
wszystkim sportowiec, sportowiec-
kobieta to przede wszystkim kobieta.
W odniesieniu do kobiet o wiele Zapewne znaczna grupa społeczeństwa chciałaby tylko podziwiać zgrabne, ładne
częściej używany jest język i eleganckie kobiety, ale one oprócz swej niewątpliwej urody chcą także uprawiać
nacechowany emocjonalnie. sport. Zastępca przewodniczącego Komisji Nauki, Edukacji i Sportu Józef Bergier,
wstęp do broszury Sport Kobiet, wydanej w 2008 r. przez Kancelarię Senatu
Według badaczy jest to jedna
z przyczyn wycofywania się
dojrzewających dziewcząt Piłkarki mają zwykle pełną akceptację znajomych, ale często zakaz ze strony rodziny.
z aktywności fizycznej: Dlaczego? Prawie połowa z nich słyszy regularnie, że piłka nożna to sport dla
nie utożsamiają one sportu mężczyzn. Jedna czwarta, że piłkarki są nieatrakcyjne. Ponad jedna trzecia, że kobiety
z kobiecością. Uczestnictwo są zbyt delikatne a jedna czwarta, że piłkarki to lesbijki. Suzi Andreis
dziewczynek w sporcie zaczyna
gwałtownie spadać w szkole średniej,
np. o wiele rzadziej uczestniczą
w pozaszkolnych zajęciach
sportowych. Po wyjściu z systemu
edukacji spada również aktywność

20.21
2 Brak odpowiedniej infrastruktury a sport przez nich uprawiany bardziej Decydując się na udział w maratonie
widowiskowy”. wiedziałam, jaki jest regulamin;
sportowej lub równego dostępu że są różnice w wysokości nagród dla
do już istniejącej Problemem jest również brak
sponsorów. Ponieważ sport kobiet
mężczyzn i kobiet (...). Jednak kiedy
odbierałam nagrodę, w głębi duszy
Kobiety mają trudniejszy dostęp – poza wyjątkami takimi jak Justyna poczułam się niedoceniona.
do infrastruktury sportowej, Kowalczyk czy Agnieszka Radwańska Przecież pokonałam ten sam dystans,
a w dostępie do infrastruktury Trener Jan Ząbik nie pozostawia – jest rzadziej eksponowany co mężczyźni. Biegliśmy razem,
w sportach uznawanych za złudzeń: - Były chętne, ale rezygnowały. w mediach, potencjalni sponsorzy każdy z nas męczył się w tym samym
czysto męskie są bezpośrednio Może i mogą potrenować, ale rzadziej upatrują w finansowaniu upale. Biegaczka
dyskryminowane. Dobrze ilustruje startować? Nie, bez szans. Nie ma zawodniczek szans na promocję
to przypadek Kingi Wachowskiej, sensu, żeby były jak maskotki w klubie, swoich produktów. Powstaje błędne
która w 2008 r. zaczęła się domagać przecież nie wystartują w zawodach koło: brak zainteresowania mediów, Badaczka: Czym różni się sport
od Polskiego Związku Motorowego (…) klubowy sprzęt lepiej przeznaczyć bo brak zainteresowania sponsorów, wyczynowy kobiet od sportu
stworzenia możliwości treningu dla chłopców, bo rokują na przyszłość”. a sponsorzy nie interesują się, wyczynowego mężczyzn? Stawkami.
na żużlu. W wyniku jej „Żużel za drogi dla dziewczyn, ponieważ uważają, że sport kobiet U nas kobiety za walki zawodowe
konsekwentnego protestu zmieniono Gazeta Wyborcza nikogo nie interesuje. Tymczasem zarabiały połowę stawki męskiej, jeśli
wówczas dyskryminujące przepisy, badania dowodzą, że kobiety nie gorzej. Zawodniczka sportów walki
ale dziewczęta nadal mają problem stanowią 41% sportowej publiki
z dostępem do sprzętu. Zbyt często telewizyjnej w USA i 40% we
też infrastruktura sportowa Włoszech; w Niemczech co czwarty Przez cały okres trwania mojej
nie jest dostosowana widz na stadionie to kobieta. kariery bardzo trudno było mi znaleźć
do specyficznych potrzeb kobiet: sponsora. Często słyszałam, że jestem
brakuje np. oddzielnych pryszniców, kobietą, co rozumiałam jako to,
przebieralni. że sport w moim wykonaniu jest
mało profesjonalny. Teraz wiem,

3 Pieniądze i sponsorzy Obecnie sport wyczynowy jest


że wypracowanie sobie marki jest
procesem skomplikowanym. To jest
Kolejną barierę w sporcie kobiet ustalić regulamin według własnych na takim poziomie, że kobieta siłą jak biznes. I wydaje mi się, że prezes
stanowią kwestie finansowe. zasad”, „kobiety mniej trenują i mniej rzeczy musi stać się męska. Wymusza mężczyzna lepiej dogaduje się z
Kobiety uprawiające sport wyczynowy ich startuje”, „mężczyźni są lepsi, to publiczność, sponsorzy. Żeby być mężczyzną żeglarzem. Gdybym wtedy
– profesjonalny lub amatorski – a poza tym w sporcie przeważają lepszym zawodnikiem trzeba rozwijać miała taką świadomość, inaczej
zasadniczo dostają niższe premie, przedstawiciele ich płci, zatem muszą wiele cech męskich np. siłę czy masę prowadziłabym rozmowy, inaczej
nagrody i wynagrodzenia. Argumenty pokonać więcej rywali, aby zdobyć mięśniową, co już jest „niekobiece”. próbowałabym się „zareklamować”.
są zazwyczaj podobne: „kobiety nagrodę”, „mężczyźni są silniejsi, Zawodniczka sportów walki Inaczej – czyli marketingowo. Żeglarka
słabiej biegają”, „mamy prawo szybsi, ich wyniki są lepsze,

22.23
Sport wyczynowy kobiet nie jest tak bardzo emocjonujący, jak sport wyczynowy Z naszych badań jasno wynika, wsparcia na poszczególnych etapach
mężczyzn. Widzę to teraz, pracując w mediach. Wiem o tym, że znacznie bardziej że jedną z bolączek polskiego sportu, dojrzewania. Podczas naszych badań
ludziom podoba się koszykówka mężczyzn, czy siatkówka mężczyzn. U kobiet nie ma nie tylko sportu kobiet, jest zbyt mała poznaliśmy również historie trenerów
tej siły, nie ma tej finezji. Środowisko sportowe bardziej się emocjonuje mężczyznami, rola, jaką w trakcie treningu pełni będących byłymi zawodnikami,
niż kobietami. Jest taka mentalność mówiąca, że kobiety są do czegoś innego i nie wsparcie psychologiczne, zarówno którzy bez odpowiedniego wsparcia
powinny zajmować się ciężkimi, wyczynowymi sportami. Ale to się zmienia, dużo dla trenerów, jak i zawodników. odbijają na podopiecznych frustracje
kobiet osiąga dobre wyniki, i jest tu duży potencjał (większy niż u mężczyzn) Brak wiedzy psychologicznej wśród związane ze swoją nieudaną karierą
na dalsze bicie rekordów. U kobiet jest jeszcze bardzo dużo do poprawienia. trenerów szczególnie niekorzystnie zawodniczą.
Sport kobiet zaczyna być coraz bardziej emocjonujący, bo tam dochodzi do coraz wpływa na młode zawodniczki,
nowych rekordów. U mężczyzn już były podobne wyniki, u kobiet są to wciąż nowe które nie są w pełni świadome swoich
rekordy. Dziennikarka – była zawodniczka. interesów i potrzebują różnorodnego

3 Techniki treningowe niedostosowane Kobiety wymagają więcej zaangażowania psychologicznego. Gdyby tak było
wszędzie, mielibyśmy lepsze wyniki. Biathlonistka
do specyfiki sportu kobiet i patologie
systemu treningowego Trener jest przecież jak pracownik socjalny. Trener pierwszy zauważy jak cos się dzieje
nie tak: narkotyki, nieszczęśliwe zakochanie. Widzi gdy młodzież jest zagrożona,
Badani podkreślali ogromną rolę Często, choć z oporami, mówiły jak ma problemy w szkole. Trenerka
trenera, zwłaszcza w stosunku również o patologiach występujących
do młodych zawodniczek, dopiero w polskim systemie sportowym.
wchodzących w sport. Wspominały m.in. Rola trenera jest niedoceniona również jako wychowawcy, pedagoga, pracownika
socjalnego. Powinno się postawić na ten zawód. Trener dostaje kilkaset złotych.
Młodzi ludzie, którzy maja na utrzymaniu rodziny nie chcą iść do takiej pracy.
brak profesjonalnego częsty brak umiejętności Przedział wiekowy trenerów współcześnie to 60 – 80 lat. Trenerka
przygotowania i kompetencji, również
trenerów do pracy psychologicznych,
z kobietami potrzebnych Mało jest wsparcia, nie ma tej rozmowy z trenerem, który powie to zrobiłaś źle,
następnym razem jak zmienisz trochę pracę nóg albo jak inaczej rozegrasz ta walkę
(ale nie tylko). do prowadzenia to masz szanse wygrać. Tylko jest się zostawionym samym sobie i tylko cię trenerzy
zawodników. obrażają. Akurat mój trener nie wyzywał mnie od jakiś tam idiotek itd., ale ten drugi
trener nie ma z tym problemu. Wyzywa swoje zawodniczki. Szpadzistka

24.25
braku umiejętności społecznych wśród trenerów
Jak poszłam do kadry, dostałam innego trenera, który był demonem. Zamykał mnie
w pokoju, wmawiał próby samobójcze i inne choroby. Musiałam się leczyć, badać
Zawodniczki często mówiły też
i miałam sezon do tyłu. Miałam wtedy 16 lat, dałam sobą manipulować. Żeglarka
o braku szacunku oraz o agresji
słownej, z jaką spotykają się
ze strony trenerów.
Trenerzy się upili, nie zdążyli na samolot, więc musieli zostać na następny dzień
i za pobyt tam zapłacił im związek. W jakiej innej pracy można być tak bezkarnym?
zbyt silnej pozycji trenera w klubach sportowych i braku Już jak siedziałam w tym sporcie już dziesiąty rok, to już mnie zaczynało złościć to,
że ja ponoszę konsekwencje tego, jak przegram, tak że gdzieś tam się nie kwalifikuje,
mechanizmów odwoławczych lub arbitrażowych nie dostaję stypendium, a oni nic. Szpadzistka
w systemie sportowym

Pozycję zawodniczki osłabia często Trenerzy za swoje patologiczne


prawie niepodważalna pozycja zachowania nie zawsze są pociągani
trenera w klubie. Trudno się poskarżyć do odpowiedzialności. 4 Brakujące trenerki
na zachowanie trenera, jeśli wszyscy
działacze są swoimi kolegami. Nie trzeba prowadzić dogłębnych powinien po prostu wykazywać się
badań, by zauważyć, że kobiet - określonymi cechami, które pozwolą
trenerek jest zdecydowanie mniej; drużynie czy zawodnikowi osiągnąć
nadużywaniu alkoholu wśród trenerów twarde dane pokazują, że kobiety sukces. Niemniej jednak,
piastują jedynie co dziesiątą pozycję tak wyrazista dominacja mężczyzn
trenerską. Nawet żeńskie drużyny w zawodzie trenera każe stawiać
sportowe są trenowane przez pytania o przyczyny tego stanu rzeczy,
Mój trener jest całkowicie niedojrzały emocjonalnie i w ogóle nie ma umiejętności mężczyzn. Większość naszych jak i jego konsekwencje. Wstępna
społecznych. Prosty przykład: jak byłyśmy na zawodach, koleżanka walczy. On się respondentek nie miała z tym analiza pokazuje, że niewielki odsetek
boi do niej podejść w przerwie, bo się tak denerwuje, że albo chowa się za filarem, problemu i podkreślała, że dobry trener kobiet wśród trenerów może wynikać z:
albo idzie gdzieś na korytarz. No i jak można mieć oparcie w trenerze, który powinien
udzielać wskazówek, a w kluczowych momentach ucieka? Szpadzistka
ogólnej mniejszej reprezentacji kobiet w sporcie

Pozycję zawodniczki osłabia często prawie niepodważalna pozycja trenera Ponieważ jest mniej zawodniczek, funkcjonowania barier
w klubie. Trudno się poskarżyć na zachowanie trenera, jeśli wszyscy działacze a zatem mniejsza jest baza rekrutacji, utrudniających
są swoimi kolegami. Trenerzy za swoje patologiczne zachowania nie zawsze mniej też jest trenerek.
wchodzenie w zawód
są pociągani do odpowiedzialności. Trenerka
trenera

26.27
Trudno przypuszczać, by działalność możliwości awansu zawodowego. uzasadnienie, że rola głównego ogólną dyscyplinę, czego nie
sportowa była wolna od zjawisk, Najczęstszą barierą dla rozwoju trenera jest dla kobiet obca, a te, potrafiłaby zrobić żadna „baba”.
które socjologowie obserwują zawodowego trenerek które o nią walczą, niepotrzebnie Dlatego jeśli już kobiety pracują
w innych obszarach życia zawodowego jest dominacja mężczyzn-trenerów nastawiają się na rywalizację, zamiast w zawodzie trenera niejako
i publicznego, np. od zjawiska w środowisku oraz przyporządkowanie na współpracę.Nierzadko pojawiało „naturalnie” są przyporządkowywane
szklanego sufitu, polegającego do pracy z początkującymi się przekonanie, że trener musi być do trenowania młodszych grup
na rozmijaniu się potencjalnych zawodnikami lub zawodniczkami. agresywny, kompetentny i „męski”, zawodników, gdzie mogą wejść w rolę
(deklarowanych) i realnych również w pracy z zawodniczkami, opiekunki lub emocjonalnego lidera.
do której mężczyzna wprowadza
„motywację intelektualną” oraz

Jako zawodniczka spotykałam trenerki, które czasami współpracowały z mężami


i wtedy widziałam je jako asystentki swoich mężów. Pracujące samodzielnie trenerki Funkcjonowania mechanizmów samowykluczania wśród
postrzegałam jako kobiety nie na swoim miejscu. To, że do nauczania szermierki kobiet
potrzeba mężczyzny, było dla mnie tak naturalne, jak np. to, że kobieta jest matką,
a mężczyzna ojcem. Wszystko w naturze ma specjalne przeznaczenie(…). Każdy z
Niektóre rozmówczynie przyznawały, wśród zawodniczek. Jak zauważyła
nas powinien postępować zgodnie z naturą. Nie róbmy na siłę tego, w czym jesteśmy
że gorsza pozycja kobiet chcących Kamilla Składanowska, nieżyjąca
gorsi od innych i nie unikajmy tego, co robimy od innych lepiej. Składanowska: 148, 152
pełnić zawód trenera wynika również już szpadzistka, wielokrotna olimpijka,
z bardziej asertywnego podejścia zawodnicy o średnich możliwościach
zawodników, którzy wchodzą w rolę mimo wszystko startują, trenują
Niekiedy przychodzą jednak jak do matki. Młodsi ze skaleczonym paluszkiem, rozdartą
trenera. Mężczyźni lepiej potrafią i zostają trenerami lub sędziami
koszulką, zgubioną skarpetką. W podobnych przypadkach często byli ignorowani
wykorzystywać już zbudowaną czy działaczami, tymczasem kobiety
przez trenerów. Na obozach najmłodsi proszą nawet o pomoc w posłaniu łóżka,
pozycję, tymczasem kobiety zaczynają na ogół odchodzą ze sportu, gdyż
gdy kołdra jest dla nich za ciężka. Jak nie jeździłam z nimi na obozy, to najczęściej mieli
budować swoją pozycję trenerską są rozczarowane, a czasami nawet
w pokoju bałagan. Trenującym dzieciom potrzeba nie tylko trenera, ale i opiekuna.
od początku. zawstydzone, że „nic z nich nie
Trenerzy nie zawsze przyjmują chętnie tę drugą rolę. Kobieta trener w razie potrzeby
wyrosło”. W przypadku kobiet brakuje
wchodzi w rolę opiekunki bez oporów. Składanowska: 148, 152
Do innych przyczyn znacznie rozmaitych zachęt, głównie
mniejszej reprezentacji kobiet ze strony środowiska sportowego,
w zawodzie trenera można zaliczyć które mogłyby je przytrzymać
Zakorzenione przekonanie, że trener nie jest też brak poczucia wartości własnej w zawodzie trenera.

odpowiednim zawodem dla kobiety

Nierzadkie jest również przekonanie, W wypowiedziach zarówno


że zawód trenera nie jest właściwą zawodniczek, jak samych trenerek
rolą społeczną dla kobiety. pojawiało się biologiczne wręcz
28.29
Trudności w łączeniu pracy zawodowej i życia rodzinnego i niespecyficzną. pytany o czwartą ligę hokeja.
Skutkiem dramatycznie niskiej
Warto też przypomnieć stosunek dużej reprezentacji kobiet we władzach
Kluczowym utrudnieniem dla trenerek baza infrastrukturalno-hotelowa
części mediów i środowiska sportowego sportowych, jak stwierdziła jedna
jest również brak mechanizmów i rozwiązania pozwalające zapewnić
do Joanny Muchy, pełniącej w obecnym z naszych respondentek, jest brak
pozwalających łączyć pracę z życiem dziecku opiekę w godzinach pracy.
rządzie stanowisko ministra sportu, słyszalności głosu kobiet w polskim
rodzinnym. Praca trenera wymaga Wśród trenerów i działaczy brakuje
niekiedy wyrażający się w niewybrednych sporcie i nastawienia na rozwiązywanie
częstych wyjazdów, które mogą zwykłego przyzwyczajenia
komentarzach, a zazwyczaj ich specyficznych problemów.
oznaczać długie rozstania z dziećmi. i przyzwolenia na obecność dzieci
w odsądzaniu jej od jakiejkolwiek
Wielu matkom z małymi dziećmi na zgrupowaniach i obozach
kompetencji w sprawach sportowych.
wystarczyłaby jednak tylko lepsza szkoleniowych.
Mężczyzna na tym stanowisku nie byłby

4 Niska reprezentacja kobiet we Mam taką koleżankę, która jest teraz trenerką. Urodziła dziecko niedawno, rok temu.
władzach sportowych Kobiecie jest trudno być trenerem kadry, albo nawet asystentem ze względu na liczne
wyjazdy. Przecież co będzie małe dziecko zostawiać i wyjeżdżać sobie, a mężczyźnie
Kobiety są zdecydowanie rzadziej doń drużyny kobiece, rozgrywana jest dużo łatwiej jest wyjeżdżać. Szpadzistka
reprezentowane we władzach Ekstraliga i Puchar Polski, nie ma ani
klubów, stowarzyszeń i organizacji jednej kobiety.
sportowych. Dane parasolowej Mężczyźni - działacze nie rozumieją kobiet, nie stawiają na nie. Niektórzy uważają,
organizacji pozarządowej Klon-Jawor Nieco lepiej wygląda sytuacja że kobieta do sportu się nie nadaje. Najwyższy poziom to zawsze mężczyzna.
pokazują, że spośród wszystkich w obsadzie władz klubów sportowych. Kobieta nie dorasta mężczyznom do pięt. Żeglarka
stowarzyszeń najmniej kobiet jest Paradoksalnie jednak, medialny szum
w takich, których głównym polem wokół prezesek niektórych klubów
działalności jest sport, turystyka, sportowych – np. Izabelli Łukomskiej-
Są dziewczyny, które chcą mieć dzieci, a później wrócić do sportu, do wysokiego
rekreacja i hobby (tylko 14%). Pyżalskiej (Warta Poznań), Katarzyny
poziomu. Nie mają w tym łatwo, bo każdemu wydaje się, że później to są obowiązki,
Sobstyl (Ruch Chorzów, pierwsza
jest fizjologia, itd. Powinno się wzmacniać kobiety w tych próbach powrotu,
W 17-osobowym prezydium PKOL prezeska klubu piłkarskiego). Joanny
ponieważ dziecko nie jest żadną przeszkodą. Tymczasem wielu trenerów uważa,
zasiadają dwie kobiety (Irena Michalskiej-Chrzanowskiej (dyrektor
że jak kobieta ma dziecko to nie będzie miał czasu na treningi, nie będzie się
Szewińska i Dorota Idzi), GTŻ Grudziądz), Marty Półtorak
angażowała, będzie miała inne obowiązki. Wcale tak nie jest. Kobiety świetnie sobie
w 60-osobowym zarządzie, (Marma-Stal Rzeszów), Agnieszka
organizują macierzyństwo, a później mogą wrócić do sportu. Biathlonistka
reprezentującym polskie związki Szafran (Orzeł Łódź) czy Jolanty
i organizacje sportowe oraz Doleckiej (AZS Politechnika
olimpijczyków – cztery (Anna Warszawska, jedynej prezeski Barierą jest macierzyństwo. Czasem tyle lat się inwestuje w zawodniczkę, a po ciąży
Budzanowska, Irena Szewińska, klubu siatkarskiego z Ekstraklasy) – kobiety zostają bez środków do życia. Warto inwestować w kobiety, które wracają
Dorota Idzi, Urszula Wojtkowiak). świadczy o tym, że ich pozycja jest do sportu po macierzyństwie. Szpadzistka
We władzach PZPN, mimo iż należą uważana za wyjątkową 30.31
5 Macierzyństwo a sport: klasyczny 6 Problem molestowania
konflikt ról seksualnego zawodniczek
Niemal wszystkie respondentki lub podstawowe źródło utrzymania. Nie sposób określić skali Siatkowej, oskarżonego
wskazywały, że podstawową barierą Często też zawodniczki słyszą molestowania seksualnego w polskim o molestowanie sześciu nieletnich
dla uprawiania sportu wyczynowego od osób postronnych, że prawdziwą sporcie; jest to kwestia będąca zawodniczek, skazanego w 2010 r.
jest brak rozwiązań instytucjonalnych karierą i przeznaczeniem życiowym, klasyczną „tajemnicą poliszynela”. na 4 lata więzienia i sześcioletni
i prawnych, które pozwalałyby łączyć który spycha na dalszy plan ich plany Norweskie badania przeprowadzone zakaz wykonywania zawodu.
karierę sportową z macierzyństwem. sportowe, jest macierzyństwo. na zlecenie Norweskiego Komitetu
Podkreślały, że zawodniczki, które Olimpijskiego dowiodły, że w latach Zdarzało się, że nasze respondentki
zachodzą w ciążę, są wykluczane Tymczasem same zawodniczki 1995-2000 28% zawodniczek sugerowały, że problem istnieje,
z treningów, a te, które chcą później najczęściej deklarują, że kluczowym doświadczyło molestowania ale one same nie miały z nim
wrócić do sportu, są często problemem jest nie tyle samo seksualnego w kontekście sportowym. do czynienia lub nie chciały o nim
pozostawiane samym sobie i nie macierzyństwo i związane z nimi Natomiast w Polsce jedyną sprawą, rozmawiać. Niektóre z nich znały
uzyskują wsparcia ze strony klubu obowiązki, ile brak wsparcia która odbiła się głośnym echem, jednak bardzo konkretne historie
czy trenera. Problem ma też wymiar i możliwości łączenia opieki nad między innymi ze względu na aspekt dotyczące molestowania w środowisku
finansowy, ponieważ zawodniczki dzieckiem z treningami i wyjazdami. pedofilski, była sprawa Krzysztofa L., sportowym. Szokujące jest również
wypadają z kadry i często tracą jedyne trenera Wielkopolskiego Związku Piłki swoiste przyzwolenie dla niektórych

Nawet prezes banku, który jest sponsorem powiedział, że to jest już twój medal – Wiem nawet o tym, że młode dziewczyny są wykorzystywane, bo one są zupełnie
wskazując na mojego synka. Zostałam matką i nie ma mowy o sporcie. Nie będziesz nieświadome, jakoś otwarte na to. Wykorzystywana jest nieświadomość i niewiedza.
miała na to głowy – mówił - powinnaś zająć się domem, pieluchami. Działacze też Wiem, że u nas był taki przypadek, i wiem, że do tej pory się to dzieje. Znam historię
nie rozumieją, czym jest poród, połóg. Z jednej strony dzwonią po trzech tygodniach gdzie dziewczyna, która teraz ma dwadzieścia pięć czy sześć lat, ma tego samego
po porodzie, że sobie beze mnie nie radzą, a chwilę potem już na kobietę w sporcie trenera od dziesięciu lat, trenera który ma sześćdziesiąt trzy lata. Ona jest jego
nie liczą - nie wierzą, że po urodzeniu dziecka może jeszcze osiągać najlepsze wyniki. zawodniczką, która mu strasznie zawierzyła, a on stara się w ten sposób ją motywować.
Żeglarka Nikt nie „złapał go za rękę”, ale wiem o tym, że tak postępuje.
Biathlonistka

Mam taką znajomą zawodniczkę z Włoch. Będąc w 7 miesiącu ciąży jeszcze


trenowała, oczywiście bezkontaktowo. A po 4 miesiącach od urodzenia dziecka
wygrała Mistrzostwa Świata. Zawodniczka sportów walki

32.33
postaci molestowania seksualnego rozpowszechnionym przekonaniu – Kilkunastoletnie dziewczynki wyraźnie lubią zajmujących się nimi trenerów.
występującego w środowisku że zawodnikom-mężczyznom seks Zaczynają rywalizować o specjalne zainteresowanie właśnie swoją osoba.
sportowym, uznawanych za szczególny szkodzi, natomiast zawodniczkom seks Pod okiem trenera często walczą agresywniej niż przy trenerce. Rywalizują
rodzaj „więzi” łączącej trenera pomaga w karierze sportowej. z koleżankami o męskie pochwały za wykonywane ćwiczenia. Składanowska: 150
z zawodniczką. Tymczasem w tej Taki przekaz trenerzy kierują
właśnie relacji szczególnie łatwo może do młodych zawodniczek, a następnie,
dojść do nadużyć emocjonalnych gdy te nie mają swoich partnerów,
Nie chciałabym tylko żeby kobiety były wykorzystywane w sporcie. Dziewczynom
i seksualnych, ze względu na strukturę wykorzystują swoją pozycję i „oferują
się mówi, że może mężczyźni nie powinni, nie potrzebują uprawiać seksu przed
władzy i uzależnienie kariery pomoc”.
zawodami, ale kobiety powinny uprawiać seks i jest to wykorzystywane przez
zawodniczki od działań trenera.
trenerów. Biathlonistka
W literaturze fachowej (sic!) dotyczącej
Warto podkreślić, że dla tych trenowania kobiet pojawiały się
zawodniczek, które nie godziły się również opinie, że dla dziewcząt
Dziewczęta i kobiety chętniej wybierają i akceptują jako swojego partnera mężczyznę,
z sytuacją, nie istniała w środowisku uprawiających sport motywacją może
a nie kobietę z takimi samymi kwalifikacjami i wynikami. (…) Zawodniczki często
sportowym inna droga, jak porzucenie być uwaga i zainteresowanie trenera –
kariery sportowej. ich podstawowa motywacja ma zatem startują dla trenera, on wzbudza w nich odpowiedni poziom motywacji, zmniejsza
kontekst erotyczny. stres i dzięki temu skuteczność wszelkich ich sportowych poczynań
Jedna z respondentek wspomniała jest nieporównywalnie większa”. Pawlak 2003: 21
również o – według niej stosunkowo

Jeśli chodzi o granice tych więzi osobistych, to zależy od postawy trenera i jego
odpowiedzialności za tę postawę. Znany był np. trener kobiet, pracujący w jednej
Ja uważam ze faceci to bajkę mają. Przynajmniej ci, co zakładają rodziny mają żony, - z dyscyplin z kadrą, który głosił tezę, że nic tak nie będzie motywować zawodniczki
mają dzieci. No to jest super, wiesz - tu żona rodzi, siedzi w domu, rodzi dzieci i dla do uprawiania sportu, jak osobiste bliskie kontakty z trenerem, inny z kolei działania
niego to jest super. Jemu to w niczym nie koliduje, nie przerywa sezonu itd. inicjacyjne tych kontaktów stosował w sporcie z młodymi zawodniczkami.
Dla wszystkich kobiet, które w pewnym momencie decydują się na macierzyństwo, Na szczęście nie jest to zjawisko powszechne, ale takie przypadki są znane (…) A co na
to jest odejście w zasadzie na takie rok- dwa zupełnie od tematu. I powrót wiąże się to władze sportowe? Jeśli trener osiągał wyniki – sprawa była przysłowiową „tajemnicą
z tym że wychodzisz na zero. To nie jest tak, że jesteś w kadrze bierzesz sobie urlop poliszynela”. A zawodniczki często ze strachu, że zachwieje się ich kariera sportowa
i wracasz i nadal jesteś w kadrze. Każdy rok, każdy sezon musisz sobie wypracować, – milczały, a jeśli nie chciały milczeć – po prostu odchodziły ze sportu. Znamy takie
żeby być w kadrze. Szpadzistka przypadki. Żukowska, Żukowski: 27-28

34.35
REKOMENDACJE
Sport kobiet w Polsce Należy zacząć prowadzić
powinien zostać zauważony, systematyczne raportowanie, 34.35
doceniony i należycie jak również pogłębione
dofinansowany. badania socjologiczne
dotyczące sytuacji kobiet
w polskim sporcie. Polskie
Wsparcie dla sportu kobiet
władze powinny również
w Polsce powinno być
konsekwentnie wprowadzać
prowadzone w ramach
rozwiązania przyjęte Zalecenia dla mężczyzn obecnych w sporcie, stworzone przez
promocji zdrowego stylu życia.
w międzynarodowych kanadyjską organizację CAAWS (Canadian Association for the
regulacjach, takich jak Advancement of Women and Sport and Physical Activity):
Polskie władze sportowe Europejska Karta Praw Kobiet
powinny zacząć uwzględniać w Sporcie (European Chart
1. Mów głośno, co myślisz; domagaj się równego traktowania dla kobiet
płeć jako jeden z istotnych of Women’s Right in Sports: i dziewcząt; kwestionuj politykę i praktyki, które ograniczają uczestnictwo
czynników wpływających Olympia. Jump in Olympia. i przywództwo kobiet w sporcie i aktywności fizycznej.
na politykę rozwoju sportu Strong(er) Women through 2. Celebruj kobiety w sporcie: oglądaj i dopinguj kobiecy sport.
oraz działania zmierzające Sport) czy Deklaracja z Brighton, 3. Kształć i certyfikuj trenerki; wspieraj je w dążeniu do stanowisk zarządczych.
oraz korzystać z dobrych 4. Rekrutuj kobiety jako przywódczynie.
do aktywizacji fizycznej
praktyk wypracowanych 5. Zapraszaj kobiety na spotkania, poszerzaj ich sieci, rozszerzaj ich wiedzę
społeczeństwa. Dotyczy na temat organizacji; dziel się doświadczeniem, omawiaj wyzwania, zajmuj
to m.in. tworzenia w innych krajach.
się barierami systemowymi, które ograniczają ich zaangażowanie.
infrastruktury sportowej 6. Proś kobiety o ekspertyzę i dzielenie się doświadczeniami na konferencjach
dostosowanej do potrzeb i innych wydarzeniach; przedstawiaj kobiety członkom swojej sieci, by pomóc
Warto reaktywować lokalne im zawierać znajomości.
kobiet, wprowadzania
kluby sportowe, które będą 7. Nominuj kobiety-liderki w sporcie do nagród i wyróżnień.
rozwiązań pozwalających
dbały nie tylko o szkolenie 8. Informuj je o dostępnych możliwościach.
lepiej łączyć życie rodzinne
mistrzów, ale również 9. Kształć siebie i innych.
i karierę sportową,
o budowanie więzi i ogólne
wypracowania mechanizmów Źródło: http://www.caaws.ca/e/advocacy/What_Men_Can_Do.cfm
„usportowienie” lokalnych
wsparcia psychologicznego
społeczności.
dla zawodniczek i ich trenerów.
36.37
Wybrana bibliografia:
Pawlak Anna, Szklany sufit nad sportem kobiet, w: Sportsmentka – kobietą
Dyskryminacja kobiet? Wygrała, ale zarobiła mniej od zwycięzcy!, sukcesu. Korzyści i bariery aktywności sportowej kobiet, Polskie Stowarzyszenie
artykuł z portalu sportsman, sierpień 2010. Sportu Kobiet 2003.

Biuletyny informacyjne Polskiego Stowarzyszenia Sportu Kobiet. Pawlak Anna, Miniatury, czyli filigranowe portrety wielkich dam polskiego sportu,
Polskie Stowarzyszenie Sportu Kobiet 1995.
Czy sport może nauczyć tolerancji?
Debata Gazety Wyborczej, maj 2012. Składanowska Kamilla, Rola trenerki w szkoleniu zawodniczek na różnych etapach
kariery szermierczej (na podstawie doświadczeń własnych) w: : Sportsmentka –
Eurobarometer „Sport and Physical Activity” 2009, dostępny na stronie:
kobietą sukcesu. Korzyści i bariery aktywności sportowej kobiet,
http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_334_en.pdf.
Polskie Stowarzyszenie Sportu Kobiet 2003.
Gajewski Antoni K. red. Kobieta, sport, zdrowie,
Sport kobiet w Polsce, Kancelaria Senatu 2008.
Polskie Stowarzyszenie Sportu Kobiet 1998.
Sportsmenka – kobietą sukcesu… Korzyści i bariery aktywności sportowej kobiet,
Kay Tess, Jeanes Ruth, Women, Sport and Gender Inequity, w: Barrie Houlihan
Polskie Stowarzyszenie Sportu Kobiet 2003.
Sport and Society: A Student Introduction, SAGE 2008.
Women 2000 and Beyond: Women, Gender Equality and Sports , United Nations
Mikołajczyk Maria, Czy sport musi mieć płeć? w: Sportsmentka – kobietą Division for the Advancement of Women Women 2000 and Beyond: Women,
sukcesu. Korzyści i bariery aktywności sportowej kobiet, Polskie Stowarzyszenie Gender Equality and Sports, 2000, dostępny na stronie:
Sportu Kobiet 2003. http://www.un.org/womenwatch/daw/public/Women%20and%20Sport.pdf.
O aktywności fizycznej Polaków, CBOS 2003, dostępny na stronie: Żukowska Zofia red., Kobieta kreatorką aktywności sportowej w rodzinie, Polskie
http://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2003/K_023_03.PDF. Stowarzyszenie Sportu Kobiet 1998.
Osiński Wiesław, Zarys teorii wychowania fizycznego, Akademia Wychowania Żukowska Zofia, Żukowski Ryszard, Sport kobiet – szanse i zagrożenia,
Fizycznego w Poznaniu w: Sport kobiet w Polsce, Kancelaria Senatu 2008.