Vous êtes sur la page 1sur 132

Assisted Living

Ontmoetingsplekken in woonservicegebied Oud Charlois


een instrumentarium

Veldacademie
Veldacademie Bureau Frontlijn
gewijzigd
2de druk, november 2010

©2010, Veldacademie

Assisted Living
Ontmoetingsplekken in woonservicegebied Oud Charlois
een instrumentarium

Veldacademie Bureau Frontlijn


Veldacademie Bureau Frontlijn
Woord vooraf
Veldacademie Bureau Frontlijn
Woord vooraf

Nederland kent een lange traditie van grootschalige geïntegreerde zorgfaciliteiten voor ouderen.
De toekomst zal bestaan uit meer gescheiden, gedecentraliseerde en kleinschalige zorgsystemen.
Senioren zullen langer in hun eigen woning blijven wonen en hierbij gebruik maken van lokaal
georiënteerde zorgfaciliteiten. De samenleving verschuift naar een meer zelfredzaam georiënteerde
manier van leven. Aan de ene kant wordt de transformatie van ons zorgsysteem veroorzaakt door
economische en demografische kwesties. Tegelijkertijd is er behoefte voor herdefinitie vanwege de
toenemende wens tot zelfbeschikking. Dit heeft tot gevolg dat onze bestaande (monofunctionele)
steden moeten transformeren; er zijn nieuwe woningtypologieën, stedelijke ruimten en service
typologieën nodig om deze ‘woonservicegebieden’ op te bouwen. Hoe ziet een woongebied eruit
waar ouderen zo lang mogelijk voor zichzelf kunnen zorgen en hun eigen stijl van leven definiëren?

Om de toekomstige condities van de woonservicegebieden vast te stellen, gebruiken wij over het
algemeen een kwantitatieve aanpak; gebaseerd op het verwachtte aantal ouderen wordt er een
exacte en geschikte hoeveelheid faciliteiten voor gezondheid, zorg, huisvesting en infrastructuur
geprojecteerd. Echter, het bieden van een goede leefbaarheid blijkt complexer. De sociale
component, de mogelijkheid tot interactie, om anderen te ontmoeten, blijkt van even groot belang.
Het in kaart brengen van menselijk gedrag helpt ons de gewenste programmatische kwesties te
begrijpen en de sociale en economische kwaliteiten van de woonservicegebieden onder te brengen
en te versterken.

Met de resultaten van voorliggend onderzoek is een instrumentarium ontwikkeld op basis waarvan
de partijen betrokken bij de totstandkoming van woonservicegebied Oud Charlois inzicht kunnen
krijgen in de randvoorwaardes waaraan een te ontwikkelen ontmoetingsplek dient te voldoen.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 7


Veldacademie Bureau Frontlijn
Inhoudsopgave
Veldacademie Bureau Frontlijn
Inhoudsopgave

Woord vooraf 07

Inhoudsopgave 11

RAPPORTAGE

1 Onderzoeksmethode 15

1.1 Vraagstelling 15
1.2 Methodiek 16
1.3 Bevindingen 19
1.4 Leefvelden-analyse 25

2 Instrumentarium 27

2.1 Ontwikkeling 28
2.2 Kernwaarden 28
2.3 Toepassing 33
2.4 Classificatie bestaande ontmoetingsplekken 34
2.5 Classificatie nieuwe ontmoetingsplekken 46

3 Aanbevelingen 59

3.1 Aanbevelingen 59

BIJLAGEN

I Leefvelden 63
I.I Leefveldenkaarten Oud Charlois 63


II GPS-onderzoek (selectie) 71
II.I Formulieren GPS-onderzoek 71
II.II GPS-routes 103
II.III Dichtheidskaarten 108
II.IV Tabellen met GPS-data 111

III Bijeenkomsten woonservicegebied 115


III.I Verslag klankbordgroep-bijeenkomst, 2 februari 117
III.II Verslag klankbordgroep-bijeenkomst, 1 maart 120
III.III Verslag presentatie woonservicegebieden, 21 mei 122
III.IV Verslag presentatie woonservicegebieden, 21 oktober 124

Bronvermelding 129


Colofon 132

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 11


Veldacademie Bureau Frontlijn
1 Onderzoeksmethode
Veldacademie Bureau Frontlijn
1 Onderzoeksmethode

1.1 Vraagstelling
Een woonservicegebied biedt een afgestemd pakket van wonen, ondersteunende diensten en zorg,
met als centrale doelstelling dat mensen zo lang mogelijk en zo onafhankelijk mogelijk zelfstandig
moeten kunnen wonen. Op basis van kwantitatief onderzoek, demografische ontwikkelingen en
leefstijlen kan een redelijk beeld geschetst worden wat de ingrediënten en hoeveelheden van
dit pakket moeten zijn. De totstandkoming en uitvoering van een dergelijk ‘fysiek’ netwerk van
voorzieningen lijkt daarmee voor het grijpen te liggen. Het fysieke netwerk bestaat in deze tevens uit
infrastructuur, mobiliteitsvoorzieningen, inrichting openbare ruimte en dergelijke. De kwaliteit van
leven in het woonservicegebied wordt echter niet uitsluitend bepaald door dit fysieke netwerk. De
mogelijkheid andere mensen te ontmoeten, de vorming van sociale netwerken lijkt van essentieel
belang. Bij de programmering van het woonservicegebied zou dan ook de vraag moeten worden
gesteld in hoeverre transformatie van het fysieke netwerken de mate van de interactie tussen
mensen zou kunnen versterken.

Wat is het belang van sociale netwerken in een woonservicegebied?

Sterfte in de nabije relatiesfeer, het wegvallen van een geregeld werkritme en ernstige
gezondheidsproblemen leiden vaak tot een beperking van het sociale netwerk (Tijhuis, 1994).
Familieleden of kennissen wonen niet meer vanzelfsprekend in de buurt - eenzaamheid is voor veel
ouderen een groot probleem. Sociaal isolement wordt landelijk door 12% van de 65-plussers als
een probleem gezien. Dit tegen 6% van de groep onder 65 (Hortulanus, 2004). Bij thuiswonende
senioren is het sociaal isolement vaak moeilijk te herkennen. Wanneer men de aansluiting met de
samenleving verliest kiezen veel ouderen voor een overlevingsstrategie waarbij gezocht wordt naar
een manier om zo min mogelijk op te vallen en geen overlast voor anderen te veroorzaken. Hulp
van anderen wordt niet gevraagd vanwege onzekerheid, teleurstelling of angst voor afwijzing (A.
Machielse, Geron, 2006).

Daarom is het belangrijk dat bij de ontwikkeling van een woonservicegebied goed over het
stimuleren van sociale netwerken wordt nagedacht. Dit kan enerzijds door de diverse (publieke)
voorzieningen goed op elkaar af te stemmen en anderzijds door de ontmoetings- en verblijfskwaliteit
van de openbare ruimte substantieel te verbeteren. De openbare ruimte heeft een belangrijke
functie als ontmoetingsruimte. Senioren, maar ook andere bewonersgroepen zoals kinderen en
jongeren, zijn in sterke mate afhankelijk van publieke plekken waar ze op een terloopse manier bij
elkaar kunnen komen.

Onderzocht werd daarom waar de diverse werelden elkaar overlappen en hoe publieke
voorzieningen kunnen worden gebruikt om de bewegingspatronen van verschillenden groepen bij
elkaar te brengen. Nagegaan is op welke plaatsen zij elkaar ontmoeten. Soms lagen de oplossingen
in het slim verbinden van reeds bestaande voorzieningen. Zo werd het wijkgebouw van Oud Charlois
gekoppeld aan verschillende aangrenzende faciliteiten in de buurt - zoals een basisschool, een
crèche, een winkelcentrum en een zorgcomplex. Door de publieke ruimte van deze instellingen
samen te voegen en de publieksstromen met elkaar te verweven worden ontmoetingen tussen de
verschillende gebruikersgroepen gestimuleerd. (zie afbeelding 1.01 - diagram wie vraagt om hulp)

17% 14%

buren familie
24%
vrienden prof. hulp

45%

Afbeelding 1.01 - diagram wie vraagt om hulp


EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 15
1.2 Methodiek
Centraal in het onderzoek staat de relatie tussen het mobiliteitsgedrag van mensen en hun
motivatie, openbare ruimte en voorzieningen. Om afdoende antwoord te kunnen geven op het
gestelde, is zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek gedaan. Beweegpatronen van respondenten
zijn in kaart gebracht middels GPS-onderzoek, de wijk, haar voorzieningen en beleid zijn gevat
in zogenaamde ’leefveldenkaarten’ en door middel van interviews en klankbordgroepen is het
motivationele kader gesteld. Tenslotte is door toepassing van het principe research&design,
design&research gecontroleerd in hoeverre uitkomsten vanuit het onderzoek representatief c.q.
toepasbaar zijn in het kader van de toekomstige (fysieke) ontwikkeling van het woonservicegebied.
Waar de onderzoeksresultaten met name gestoeld zijn op de actuele stand van zaken als het gaat
om infrastructuur, voorzieningen en bevolkingssamenstelling en uitgaande van een beperkte
respondentengroep is het van belang mogelijke ontwikkelingen in de nabije toekomst te schetsen
op basis van demografische prognoses en sociaal-maatschappelijke trends. Met als thema
het bevorderen van de sociale veiligheid, de koppeling van fysieke en virtuele netwerken, de
levensloopbestendige wijk etcetera zijn er in samenwerking met de TU-Delft ontwerpscenario’s
gemaakt. Uitkomsten van deze scenario’s zijn als illustratie bijgevoegd in hoofdstuk 2 -
instrumentarium. Afbeelding 1.02 geeft het proces en fasen weer van het onderzoekstraject.

Mobiliteitsonderzoek / respondenten

Met het mobiliteitsonderzoek worden de werkelijke leefpatronen van wijkbewoners geregistreerd.


Oud Charlois telt ongeveer 12.800 inwoners (zie afbeelding 1.03 - aantal inwoners). De bewoners
zijn ‘in het veld’ geworven door master studenten van de TU-Delft, faculteit Bouwkunde. Tevens is
middels leden van de Werkgroep Woonservicegebieden een aantal respondenten aangebracht. De
uiteindelijke respondentgroep kan beschouwd worden als hoofdzakelijk vitaal. Dit met inachtneming
van diverse fysieke handicaps van invloed op mobiliteit. De gemiddelde leeftijd bedraagt 63,5 jaar.
Het verplaatsingsgedrag tussen ‘jonge’ en ‘oude’ senioren verschilt niet noemenswaardig. Allochtone
groepen zijn niet of marginaal vertegenwoordigd binnen het respondentenbestand. De groep
was over het algemeen niet ontvankelijk voor de toegepaste onderzoeksmethodiek. Desondanks
is door middel van gesprekken in aanwezigheid van bijvoorbeeld imam en belangenbehartigers
een representatief beeld geschetst van mobiliteitsgedrag van met name Turkse en Marokkaanse
senioren. Het beeld onderscheid zich sterk door de centrale functie van gebedsinstellingen.
Ontmoetingsfuncties worden grotendeels ingevuld door de moskee en de route hier naar toe,
inclusief veelal cultureel bepaalde dagelijkse voorzieningen. De sociale netwerken zijn bijzonder goed
georganiseerd en functioneel binnen de eigen culturele groep.
Terugkoppeling
werkgroep WSG Charlois Rapportage

Mobiliteitsonderzoek (GPS)
instrumentarium
Interviews GPS respondenten

Observatie

Wijkanalyse: leefvelden scenario’s


Verwerking resultaten
door werkgroep
Research & Design
aanbevelingen

Input Werkgroep WSG

FASE I : ONDERZOEK FASE II : ADVIES


Afbeelding 1.02 - diagram processchema
Veldacademie Bureau Frontlijn
Mobiliteitsonderzoek / techniek

Het daadwerkelijke volgen (tracken) van respondenten gebeurd met behulp van GPS-zenders.
De zender legt elke 5 seconden de geografische coördinaten vast van een respondent. (zie
afbeelding 1.04 - voorbeeld track respondent) en blijft 24 uur per dag actief. Na 6 dagen zijn de
databestanden ingelezen in ArcGis (software om GPS-data aan kaarten te koppelen) en is gestart
met ordenen en visualiseren van de tracks. Met iedere respondent afzonderlijk is, voorafgaand aan
het tracking-proces, een vragenlijst doorgenomen (zie bijlage II.I - formulieren GPS-onderzoek).
Persoonskenmerken zoals geslacht, leeftijd, type woning en beschikbaarheid vervoermiddelen zijn
bekend. De kenmerken zijn middels een database gekoppeld aan de tracks. De vragenlijst biedt
tevens uitkomst op een aantal gedragsmotivaties aangaande ondermeer mobiliteit en perceptie van
veiligheid. Tegelijkertijd is de bij de respondenten horende leefstijl bepaald. Dit met behulp van de
‘leefstijlencalculator’ van Smart Agent Company (zie bijlage II.I - formulieren GPS-onderzoek). Ook
de resultaten van deze test zijn aan de algemene GPS-database toegevoegd zodat diverse correlaties
mogelijk zijn.

Aantal inwoners
(bron COS, 2009)

Rotterdam : 593.000 inwoners (excl. Rozenburg)

Deelgemeente Charlois : 63.000 inwoners 11% van Rotterdam

Oud Charlois : 12.800 inwoners > 100% 2% van Rotterdam


(= 20% van deelgemeente Charlois)
55+ : 2.440 inwoners > 19%
65+ : 1.370 inwoners > 11% (14 % heel Rotterdam)
80+ : 420 inwoners > 3%

Afbeelding 1.03 - aantal inwoners

Afbeelding 1.04 - voorbeeld track respondent


EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 17
cultuur
horeca
recreatief
winkelen
woon-werk
zorg
familie/vrienden
bezoek
legenda locaties en routes
woonlocatie
woonlocatie
respondent
respondent

woncentrum
wooncentrum
de
deAlbatros
Albatros

route
route r < r< 500m
500m
(woonomgeving)
(woonomgeving)
route
route r < r<
1500m
1500m (wijk)
(wijk)
route
route r > r> 1500m (stad)
1500m
(stad)

legenda bestemmingen

bestemming fiets auto voet OV Motivaties


religie
sport
cultuur
horeca
recreatief
winkelen
woon-werk
zorg
familie/vrienden
bezoek
400m
woonlocatie
Afbeelding 1.05 - legenda en GPS-tracks met onderscheid op
basis van afstand van woonlocaties respondent. keuze onderzoekslocatie
respondent
aangegeven op basis van mate van overlap in routes en aantal bestemmingen routes
wooncentrum
de Albatros

route r < 500m


(woonomgeving)
route r < 1500m
(wijk)
route r > 1500m
(stad)

400m
400m

Afbeelding 1.06 - GPS-tracks: routes die zich binnen de Afbeelding 1.07 - GPS-tracks: routes die zich binnen de wijk
woonomgeving (r < 500 m) afspelen (r < 1500 m) afspelen
Veldacademie Bureau Frontlijn
Verdiepende analyse van de GPS-data vindt plaats binnen de context van het vraagstuk, de
koppeling van fysieke en sociale netwerken. We gaan ervan uit dat deze koppeling zich bevindt in het
ontmoeten in de openbare ruimte en haar aangrenzende functies, zoals winkels en voorzieningen.
Om een uitspraak te kunnen doen over de mate van kans op ontmoeten op plekken in de wijk
moet er gekeken worden naar de kwalitatieve eigenschappen van de GPS-tracks. Om hiervan een
beeld te krijgen is een selectie representatieve tracks verder uitgediept en gekoppeld aan gegevens
uit de wijkanalyse. Het gaat hierbij om 71 routes die zich binnen de wijk Oud Charlois afspelen en
zich onderscheiden in afgelegde route, motivatie van bewegen, middel van bewegen en het aantal
bestemmingen dat wordt aangedaan in één trip.

Belangrijk is om de afgelegde routes binnen de context te zien van locatie waar de respondent
woont. Maakt de respondent te voet een ommetje langs de buurtsuper of gaat hij of zij met de auto
op familie bezoek? In de laatste vorm van bewegen zit beduidend minder kans op ontmoeting binnen
de wijk dan bij de eerste. Een onderscheid tussen 3 verschillenden actieradii van routes brengt ook
een bruikbaar onderscheid in eigenschappen van deze routes.

We gaan ervan uit dat ontmoetingen onderweg kunnen optreden als men te voet of per fiets van
A naar B beweegt. Hierbij is de vervoerswijze met de rollator meegenomen bij de bewegingen te
voet en de vervoerswijze met de scootmobiel meegenomen bij de bewegingen per fiets. Wanneer
men de auto gebruikt is er enkel kans op ontmoeting op de bestemming zelf. Voor een selectie van
potentiële ontmoetingsplekken in de wijk is er gekeken naar plekken waar routes uit de verschillende
categorieën samen komen. Op de kaarten (zie afbeelding 1.5, 1.6 en 1.7 - GPS-tracks) zijn de
locaties aangegeven waarbij routes met verschillend bereik samenkomen en plekken waarbij veel
bestemmingen bij elkaar liggen.

Mobiliteitsonderzoek / klankbordgroep – diepte interviews

Op basis van de eerste analyseronde GPS-tracking zijn voorlopige conclusies gemaakt. Om de


resultaten te verifiëren is een klankbordgroep gevormd van deelnemende respondenten (verslagen
klankbordgroep zie bijlage III). Tenslotte zijn na analyse van de individuele tracks telefonisch diepte
interviews afgenomen (zie bijlage II.I - formulieren GPS-onderzoek).

1.3 Bevindingen
Vervoermiddelengebruik

In afbeelding 1.09 - diagram vervoerswijze is de verdeling over vervoermiddelengebruik


gevisualiseerd. Het is een weergave van het primaire gedrag van een respondent, m.a.w. welk
vervoersmiddel gebruikt hij of zij het vaakst. Opvallend is het hoge percentage aan particulier
vervoer. Slechts 9% van de respondentengroep maakt gebruik van openbaar vervoer tegenover 14%
van de senioren in heel Rotterdam (bron COS). Het gebruik van een scootmobiel is niet inherent aan
leeftijd. Juist de ‘jongere’ senioren vormen hier het grootste gebruiksaandeel. De actieradius van de
minder valide respondenten is door het gebruik van technische hulpmiddelen veelal groter dan die
van de valide respondenten.

Routes

Respondenten die zich te voet, per fiets of per scootmobiel voortbewegen verkiezen de route over
de Katendrechtse Lagedijk en niet over de parallel gelegen Wolphaertsbocht (zie afbeelding 1.08 -
kaart Oud Charlois). Dit ondanks terugkerend commentaar van vervuiling en slechte inrichting van
openbare ruimte. De route Boergoense Vliet wordt zowel intensief als doorgaande als recreatieve
route gebruikt.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 19


Ligp
laat 3e K
s "S aten
too dre
msc chts
hip eho
Rot ofd
fd terd

Ma
thoo am"
G rien Ch
ar
lo
Dokhaven
ash
iss
Sint-Janshaven Ch
e Charloisse Hoofd

Park ar

ave
loi
sse

Hoo

d
Sint-Janshaven
Bijlstraat

a
kad

serp
df
e

P on
pad
Vla Blo
m
er
Ker

ska
ipp
Sch
keg

d
e
rien

Sluisje
sdijk wer
f
t

M ees
n en an
Bon Dokla DO
AN KL
KLA

at
tra
DO AA

ks

at
Do
N

ra
st
en

t
em

aa
of

str
Cl
Waa tsh
lhave

l
er


n N.z ha
t

td

at
Do
traa

. p

es
ol

tra
kla

W
W

ps
rens

an

m
ol
baan dijk

Po
at
e

ph
tra
ndh

ae
ss
Kaa dhere

rts
en
Gro

em

bo
Riet Cha
dijk r lo W
Cl
n

ch
iss ol
Gro
ts

ph

t
e Karel de Stouteplein
a
er
tst N
ra
at
Ha
bs L EI
Kerk
singe
l bu
LP
NE
aat rg
sestr

te e
Gouw str

.
aat

str
ou l d
straat goen Max aa
N
Boer

St are
t
tstr

Fra

TU
im
K
ilia
S
per

ns

an
AA
str
Plom

aa
e

Bekk ort

at
M

at
t
ikad

erstr ero

stra
tra
Keste
renst aat hilp str. Ka
Sc es
Spu

raat ns te k
nd ijc
oe
re sd
k

at

ltstr

ch er
hoe

erg
stra

tse Ev
Voo
sve

Bo

La
Zuid

st

rnse
Van

ge

Van
str.
Die

Jaer

nd
Oost F.Be ijk
voo kker Wolp
straa rnse- str. h aert
Vo
t s bocht
orn
straelt-

Roc Pend
at

sev
.

K kan rech
str

Plom orte liet


e

rsv

stra je- tstra


ikad

Oud
om
raa

at

morgen-
pert at

Drie-
Jae

str.
str. enh
tbo

oor
rtst
Spu

nst Port
raa
EG
Slo

land
roo
raat

t straa
t Buizerd
ilpe

PSW

straat
mst

Meerkoetstraa
Sch

t
boo

DOR
et
t
straa

Bar
vli
aat

end Sternstraat
Ver

Na
t
lie
se

reg ter
tstr

tstr
Lent

en

sw Slotboom
ev

aat eg
at
per

ns
go

plein
.Z.

aa

Eksterstra
oe
er
Plom

str
at
EN O

at
Bo

erg

n
stra

ge

at Korhaanstra
Bo

Gruttostraa
Ze
orn

Van B t
at
HAV

lomm
nho

t
stra

esteij Gruttostraat
Spechtstraa

raat

nweg
tr.
uwe

ack

Nachtegaals
L

Zwaluwst
WAA

Qu

Van
at
Nie

Blom
Fazantstra

Korhaanstra

Sp
De

mes erw
r.

raat
at

teijn ers
ijnst
tstra

weg tr. Wulpstr.


mst
te

Kw
per

mes

boo

art Roodborststr
Ar els aat
Plom

en tr.
Blom

Ver

ds M
ek

we
Tapuitstraat
dho
Van

g
t

Lepelaarsingel

Spuis
traa

tr.
Zui

Nachtegaalplein
traa
ans

Fazantstraat
ans
erm

at
Korhaanstra
at

dm

Spu
Akk
nstra

istra Struit
Lan

at
enw
eg
hoor

Fuutstraat
at

Schulp M
lstra

plein ez Wielewaalstraa
en
wen

Bakk t
traat

everstr.

str
tr.

erstr
Waa

aa
at

aat
ings
Nieu

t
tra
oms

Huis
gs

kron

Boomkl

man
at
str.

lin
o

straa
vliet
r-

nte
Verb

Bouwmanstra

Ta

t
ie

ad

Wi
Zaa

Alba osp
t
Boergoense

Boergoensevlie

at

Mezen-
tr

straat
Tapuitstra

Fazantstraa

at

Mezen-
weg

Lepelaarsingel
Korhaanstra
DORPSWEG
t

Alb
rstraa

atr hof
ulp

osl
aan
Waa
Sch

holve

l
Krom Roerdomplaan
Aalsc

me Z
Wig
bold andw
straa eg
t
Zanglijsterstraat
Kromme Za
straat

ndweg
Kromme Zandweg
Eelkman

400m

Afbeelding 1.08 - kaart Oud Charlois


Veldacademie Bureau Frontlijn
De Kromme Zandweg is een populaire wandelroute. Bestemming molen en tuincentrum leveren
hieraan een duidelijke bijdrage.

De Jaersveldstraat kent een intensiever gebruik dan de Schilperoortstraat. Dit terwijl de eerste route
veelal sneller is.

Er bestaat geen eenduidig verband tussen de kwaliteit van de inrichting van de openbare ruimte
als het om toegankelijkheid / mobiliteit gebruik gaat en de keuze van een route. Wel worden
hindernissen in de openbare ruimte met grote regelmaat genoemd (bijvoorbeeld bloembakken
trottoir Wolphaertsbocht en zwerfvuil).

Het ontwijken van bepaalde routes heeft vaak te maken met perceptie van onveiligheid. Een
correlatie met veiligheidsindex en melding burengerucht (GisWeb) is niet altijd te leggen. Veel
leegstand of de aanwezigheid van grote open ruimtes (Zuiderpark) vormen ook een belangrijke
motivatie.

In het kader van navigatie in de wijk worden de volgende herkenningspunten genoemd: Nieuw Zuid
(middelbaar onderwijs), Oude Kerk, Zuidplein, Speeltuin Wielewaal, Maashaven / rivier, middelbare
school Juliana, diverse basisscholen, wijkkantoor Vestia, winkelgebied Wolphaertsbocht, Waalhaven,
Molen (Kromme Zandweg), Landhuis de Olifant, woonwagenkamp, Waelestein, Dorpsveld,
Michaelflat, MCD supermarkt, diverse galeries, Centrum Historisch Charlois, Japans Cultureel
Centrum en de Boergoensevliet. Het wijkgebouw komt niet voor in deze lijst.

Belangrijke knooppunten in de wijk zijn Charloise Hoofd/ingang tunnel, kruising Boergoensevliet-


Arendsweg, lokatie MCD/Wolphaertsbocht, kruising Boergoensevliet-Wolphaertsbocht, kruising
Frans Bekkerstraat-Zuidhoek. Een knooppunt wordt gevormd doordat een groot aantal verschillende
routes elkaar op die positie overlappen.

Bestemmingen

Winkelbezoek blijkt met 35% veruit de belangrijkste bestemming. Het gaat hierbij zowel om
consumptief als recreatief winkelen. De bestemming ‘wandelen’ komt met 22% op de tweede plaats
gevolgd door bezoek aan familie en vrienden (17%). De bestemmingen religie, cultuur en recreatie
komen nauwelijks voor. Onder recreatie worden in dit geval tevens de speciaal op senioren gerichten
activiteitenprogramma’s en verenigingen verstaan. (zie afbeelding 1.10 - bestemmingen)
Respondenten maken veel gebruik van voorzieningen buiten de eigen wijk. Als het om de
bestemming ‘winkelen’ gaat verkiest het merendeel van de respondenten naar locaties als Zuidplein,
Slinge en Plein 1953 te gaan. Slechts 8% van de respondenten gaat voor dagelijkse boodschappen
naar de MCD en omgeving. Prijsniveau en afwezigheid van andere voorzieningen wordt als reden
aangegeven. Op het totaal aantal bestemmingen ligt 9% binnen de wijk.

Vervoerswijze Bestemmingen
(uit 266 tracks) (uit 322 tracks)
1%
9% lopen 1% 9% winkel
1%
scootmobiel werk
36% 5%
fiets recreatief
17%
auto sport
openbaar vervoer wandelen
23%
familie
31% gezondheid
6%
cultuur
6% 22%
religie
12% horeca
18%
2% recreatie

Afbeelding 1.09 - diagram vervoerswijze Afbeelding 1.10 - diagram bestemmingen


EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 21
Park Spuikade wordt noch als bestemming noch als route veel gebruikt. De groenvoorziening op het
Charloisse Hoofd wordt intensiever gebruikt, echter beperkt dit gebruik zich tot de kadezijde. Over
het algemeen genomen wordt weinig gebruik gemaakt van publieke parken. Ook het Zuiderpark
komt minimaal voor als bestemming. Diverse respondenten geven aan dat de openbare ruimte onder
druk staat als gevolg van verschillende groepen gebruikers gekoppeld aan gebrek aan onderling
vertrouwen en dientengevolge perceptie van onveiligheid.

Van de respondenten die 3 maal of meer per week dagelijkse boodschappen doet zegt ca. 70%
dat sociaal contact hier een belangrijke motivatie is. De mogelijkheid tot informeel contact,
toegankelijkheid en ruime openingstijden worden als belangrijkste voordeel van winkellust
aangegeven. Beperkte openingstijden van faciliteiten voor senioren in onder andere buurthuizen
worden in deze negatief beoordeeld.

In een route die meerdere bestemmingen kent, komt de combinatie winkelen – bezoek aan vrienden
het meeste voor. Slechts in enkele gevallen is hier aantoonbaar sprake van mantelzorg in de vorm van
het doen van dagelijkse boodschappen voor een (tijdelijk) immobiel familielid of kennis.

Bestemmingen en vervoermiddelengebruik

Voor het merendeel van de verplaatsingen (36%) wordt de auto gebruikt (zie afbeelding 1.09 -
diagram vervoerswijze). De helft van de autoritten wordt gemaakt om te winkelen en een kwart
voor bezoek aan familie / vrienden. De toegankelijkheid per auto van voorzieningen in Oud Charlois
wordt door senioren algemeen als slecht ervaren. Als reden worden moeilijke circulatie, oriëntatie
en parkeermogelijkheden opgegeven. Uiteindelijke keuze voor buitenwijkse voorzieningen, zoals
rondom Plein 1953, hangt hier nauw mee samen.

Zo’n 31% van alle verplaatsingen is te voet. Bij het merendeel hiervan (58%) is het motief ‘wandelen’.
Van de verplaatsen per fiets (18%) is in 40% van de gevallen het motief winkelen / boodschappen.
Een route afgelegd binnen de woonomgeving (r < 500 m) kenmerkt zich door vrijwel uitsluitend
voetgangers (85%) met als hoofdmotivatie recreatief wandelen (55%) en in mindere mate familie-
bezoek (20%) of een boodschap doen (10%).

Een route afgelegd binnen de wijk (500 m < r < 1500 m) wordt meestal per fiets gedaan (38%) en
vervolgens te voet (29%) of per auto (24%). Samen met winkelen (29%) is recreatief er op uitgaan
(29%) de hoofdmotivatie, waarbij men de auto gebruikt voor winkelen en de fiets voornamelijk voor
recreatieve doeleinden.

De routes die zich buiten de wijk begeven (r > 1500 m) kenmerken zich door autogebruik (53%)
met als hoofdmotivatie winkelen (37%) naast familiebezoek (23%) en op horecabezoek gaan (20%).
Openbaar vervoer speelt bij de laatste twee categorieën een bescheiden rol van 10% van de
vervoermiddel-keuze. Dit is echter wel altijd gekoppeld aan een wandeling naar de bus- of tramhalte.

Stopplaatsen

De individuele tracks zijn geanalyseerd op aantal en aard van de stopplaatsen en op de duur van
een verplaatsing. Het gemiddelde aantal stopplaatsen is 1,2 per verplaatsing (huis – huis). De
respondenten zijn gemiddeld 3 uur per dag van huis. Tevens is gekeken naar de duur van een stop.
In geval van langzaam verkeer bestaat er opvallend weinig verband tussen verplaatsingsafstand,
verplaatsingswijze en verplaatsingsduur. Respondenten zijn veelal lang onderweg in relatie tot
afgelegde afstand. Senioren brengen aldus een substantieel van hun tijd door in (semi)openbare
ruimtes. Van de respondenen te voet (eventueel met rollator), heeft het merendeel om de ca. 400
meter een rustpunt. Dit kan een voorziening in de openbare ruimte zijn (bankje etc.) maar ook een
commerciële voorziening. Ca. 69% van de respondenten heeft vrijwel dagelijks informeel contact met
mensen uit de buurt.

Veldacademie Bureau Frontlijn


Leefstijlen
De overheersende leefstijlen binnen het respondentenbestand zijn groen (45%) en geel (35%) (zie
diagram 1.11 - leefstijlen). Dit strookt in grote lijnen met de uitkomsten van de Grote Woontest (bron
Smart Agent Company).

Gele belevingswereld
Kernwoorden zijn: open, sociaal, zorgzaam, gezellig, harmonie, spontaan, eerlijk, gezinsleven

Mensen met dit profiel zijn doorgaans spontaan en vrolijk van karakter. Gezelligheid is erg belangrijk
en men heeft dan ook meestal een uitgebreide vrienden- en kennissenkring, ook in de directe
woonomgeving. In de vrije tijd brengt men graag een avondje door met vrienden of gaat men samen
uit (bron The SmartAgent Company).

Groene belevingswereld
Kernwoorden zijn: zekerheid en geborgenheid, kalm en evenwichtig, routineus, conservatief en
traditioneel

Mensen met een groen profiel zijn overwegend rustig, kalm en serieus van karakter. Ze hechten
belang aan hun privacy en leiden een rustig leven zonder al te veel franje; ‘doe maar gewoon, dat is al
gek genoeg’ zou een levensmotto kunnen zijn. Men heeft een hechte groep van familie en vrienden
om zich heen waar men warme, intensieve contacten mee heeft. Geborgenheid en zekerheid zijn
belangrijke waarden in het leven, maar ook ‘ouderwetse’ gezelligheid en tradities. In de vrije tijd is
men vaak rustig thuis en kijkt tv of gaat men de tuin in om te tuinieren.

De kracht van mensen die tot dit segment gerekend kunnen worden is bedachtzaamheid, men
zal niet snel onbezonnen handelen. Zij weten als geen ander dat iemand in onzekere situaties
behoefte heeft aan begeleiding en geruststelling. Dit geldt ook zeker bij zaken als het regelen van
zorgverzekeringen, zeker nu er zoveel veranderingen zijn doorgevoerd in het zorgstelsel (bron The
SmartAgent Company).

Leefstijlen
(uit 266 tracks)
35% blauw
rood
16% groen
3% geel

45%

Afbeelding 1.11 - diagram leefstijlen


EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 23
Ligp
laat 3e K
s "S aten
too dre
msc chts
Charloise Hoofd: 168 hip eho
Rot ofd
ofd terd

Ma
o am"
nth
Grie Ch
Dokhaven
Dokhavven
n ar
lo

ash
iss
Sint-Janshaven
e Charloisse
h l i H
Hoofd
f
Park
Park
Par Ch
ar

ave
loi
sse

Hoo

ad
ven
n
Bijlstraat

n
shave

kad

serp
fd
ansha

Pon
Sint-Jan
Sint-J

pad
Flats Sint-Janshaven (ook Vlaskade en Kerkegriet): lom
er B 199 Vla
Ker

ska ipp
Sch
keg

de
rien

er f
t

esw Doklaan
en Me
onn Doklaa
an
B DO
AAN KL

at
KL

ra
DO AA

kst

at
Do
B N

ra
st
Wolphaertshof: 27

en

at
em
of

ra
aven Bouwblokken Westduelstraat

Cl
tsh

lst
N.zz. er


ha
t

td

at
Do
traa

es
ol

tra
kla

W
W

ps
rens

an

m
ol
n ijk

Po
at
dhe

ph
Grondherenstraat 31-159: 16
nd

tra

ae
ss
Kaa dhere
n

baan

rts
en
Gro

B zr loisse
em

bo
Riet Cha
dijk W
Cl
n

ch
ol
Gro
ts

ph

t
Karel
Kare
ell de Stouteplein
e Stouteplei
outeplein
ae N
Rietdijk rts EI
tra
at
Ha
bs L PL
NE
Kerk bu
ngel
sin aat rg
sestr

te e
UN
Gouw str

.
aat

str
ou l d
straat goen Max aa
Boer

St are
Wolmax t T
tstr

Fra

im
B K
ilia
AS
per

ns

an
str A
M
Plom

aa
e

Bekk rt
T

at
at
t
roo
ikad

t erstr

stra
tra
aat lpe . De Wartburg: 23
chi str K
es La aten k Va
Spu

S ns
ge d ijc
oe
nd rec sd EversV
k

raat

ltstr

er
hoe

erg

ijk ht d
B se Ev
stst

Voo
sve

Bo
Zuid

rnse
Van

Van
str.
Die

Jaer

Oost F.Be
voo
straa rnse- T kker
str.
Frans Bekkerstraat
Wolph aert
sboc
V Vlietburg: 28
t
oo
rns
straelt-

Roc Pend
str
at

K evl kan rech


Plom orte
e

om

iet
rsv

stra jje- tstra


iikkad

Oud
B
raa

at

-
pert at

Drie-
e-
Jae

tbo

str.
morgen
rie
str. enh Port
oor
rtst
Spu

land
Slo

nst straa
raa
roo

m
t
raat

t
Port
Buiizzeerd
stra Kate
ilpe

land at
mst

WE

str. Meeerkoetstraa
Sch

t
traa

t
boo

Bar
RPS
t

end
t

ms
e
straa

reg Stternstraat
vli

t
at
Ver

tstr Na
boo
t
lie
se

DO
tra

aat ter
Lent

Slotboom
Slo
otb
boom
boo m
en

sw
ev

ns

Slot

eg
s raat
ge
ns
go

plei
plein
O.Z.

aat

laarsingel
Ze
oe
er

erst
tstr

at
aat
Bo

erg

traaa
ter

Dorpsveld
ste

n tra
B
per

E st
VEN

Bo

Gruttostraa
Ek

aans
t

Lepela
lom

Van B
at

Korhaa

l mm
lo
B
Plo

stra
LHA

Gruttostraat
at

este
t ijnw
B
stra

eg
ack

U
K

Van
orn
WAA

Qu

Blom Sp
t

erw
Spechtstraa

raat
nho

mes
r.
lsttr.
De

teijn e rst
gaaaals
Zwaluwst

r.
at

uwe

weg
T
n straat
stra

at

Kw
Naacchteeg
g

Wulp
Niee

pstr.
Korhaanstra

art
m

els
t
at

Ro
R
aa

oo
ood
Fazant

dbbo
boo

tr. ors
rsttst
strraa
Z

aat
tstra

str

Ar
r.

en
en
Ver
ijnst

ds
per

M
ek

Ze

we
Tapuitstraat
Pllom

este

dho

Spuis g
aat

Lepelaarsingel

str.
B
Zui
omm

nstr

Nachtegaalplein
Nach alplein
traa
Blo

Fazantstraat
ans
erm

at

Spu
Korhaanstra
Van

iisstra
dm
Akk

at Struit
Lan

enw
eg
BFFuuuuuttststrraaaatt
traat
at

Schulp
ch
h p M
lsstra

plein
p Bakk ez Wielewaalstraa
en
orns

erstr t
t

str
B
straa

aat
tr.
Waa

aa
at

ings
enho

t
tra
oom

Huis
gs

kron

man
traaaatt

r.
str.

lin
ieuw

straa
vliiet
ier-

B
k eevveerrsstt
nte
Verb

Ta

t
nsstr
Nie

ad

Wi
Zaa

Verboomstraat
B
maan

Alba osp
eevliliet
B ergoense

Boomkl

at

(Stichting) DeMe
MNieuwe
ezen Nachtegaal: 60
wm

zen-
tr

straat
Taapuitstra

Fazantstraa
nsev

at
uw

Mezen-
M
Mez
eze
en-
enn-
g

elaarsingel
ou
u

Korhaanstra
G
SWEEG
pwe

ns

aat
Bo

Alb hoff
hof
oeen

atr
ulp

lverstr

osl
PSSW
rgo

aan
Bo

Waelestein: W
100 intramura
intramuraal
Sch

oeerg

aal
lv

Lepel

Albatros
DORP
P
lscho
Bo

Krom wonen 55+ B Roerdompla


B

80 zelfstandig laan
me Z
Aals

Wiig
gbo andw
lld
ds eg traa
t
Z glij
Zan glijs
jsster
ters
rst
straa
traat
Krom
mme Zand
weg
w
schaal: 1: 5000 100m
T Kromme
m Zandweg
straat

Afbeelding 1.12 - hoofdkaart woonzorglocaties - wonen, woonomgeving, economie, werk en inkomen, participatie & vrije tijd en
welzijn & hulpverlening
Veldacademie Bureau Frontlijn
1.4 Leefvelden-analyse
De leefvelden-analyse is een door de Veldacademie/ Bureau Frontlijn ontwikkelde wijkanalyse
op basis van acht verschillende leefvelden, namelijk: wonen, woonomgeving, veiligheid, werk en
inkomen, onderwijs, participatie, gezondheid en hulpverlening. De leefvelden-analyse bestaat uit
twee fasen.

Fase I staat in het teken van verkenning waarbij een inventarisatie wordt gemaakt door middel van
data-analyse, beleidsanalyse en observatie in de wijk. Belangrijk is een eerste inzicht te krijgen in
lokale netwerken en lopende initiatieven en projecten in de wijk. Dit alles wordt in kaart gebracht om
de terugkoppeling naar de klankbordgroep visueel te ondersteunen. Feedback en discussie van de
terugkoppeling leidt vervolgens tot conclusies en meer gerichte onderzoeksvragen.
Na aanleiding hiervan vindt er normaliter een uitdieping in fase II plaats in de vorm van gerichte
interviews en extra onderzoek.

Woonservicegebied Oud Charlois


Aangezien de leefvelden-analyse een ondersteunende rol heeft binnen het mobiliteitsonderzoek
Oud-Charlois, zijn niet alle onderdelen van de analyse toegepast. Doordat de nadruk lag op het
GPS-onderzoek, is de leefvelden-analyse in Oud Charlois beperkt tot een aantal voor de vraagstelling
relevante onderwerpen.

Beleidsanalyse
Voor de beleidsanalyse zijn een aantal stukken geanalyseerd: de Gebiedsvisie, het Iwap 2010, het
Stedelijk Programma Bestaande Voorraad, de Stadsvisie en de Profileringsstudie Oud Zuid. De voor
het woonservicegebied belangrijke plannen en ontwikkelingen zijn op beleidskaarten vastgelegd.

Basiskaarten
De voor ouderen geschikte woningen en belangrijke voorzieningen op het gebied van gezondheid,
recreatie en het winkelaanbod zijn in kaart gebracht. Ook is het voorzieningenaanbod van de
aanwezige woonzorg-complexen onderzocht.

Discussie met klankbordgroep


Tijdens het GPS-onderzoek hebben een aantal respondenten ook deelgenomen aan
discussiemiddagen met de studenten. Daarbij zijn de uitkomsten van het GPS-onderzoek met de
bewoners besproken. De gesprekken hebben ook informatie opgeleverd voor de leefveldenkaarten.
Op deze manier heeft is ook de informatie van de terugkoppeling aan de werkgroep WSG Oud-
Charlois in de kaarten verwerkt.
Jo
Jo nes
ha
ha
n
nn Bran

t
es

aa
Re

Bra stra

str de t
tie

ap ng aa
nd at
fstr

Ka
Vo
d

rle rstr
str

Wolvepad
rks
aa

Ve oto
Go

aa

t
tra
t

aa
Eiberp
Ve
ed

Economie,
M
str
at
ld
eH

eg
Reig
str
Do

Woonomgeving
oo

Plo
Wonen Participatie & Vrije tijd Welzijn & Hulpverlening
t t
aa

aa aa
ad
ps
rd

erpa
t

Ja

str lstr
tr.
tse

ge

Eg
aan ke

werk & inkomen


Maliestraat

t
rsla

aa
Putsel
Wielerstraa

Sik
Pantserstraat

d
str

tr.
Klosstraat

rijs str
an
aa

Ze

ep
tte Re
iss
tw

Ba g
we
tr
eg

aa

iers
Ko

ep
t

Bla
en
ute

ho at
t

g zo Sc stra lk
rstr

za
n en
str Slaghekstraat Va g
ild
at

aa
Ba

aa bru
Dis
stra
Ho

W
t
tte

t rs
inrichtingsplan
pl.

economisch versterkings gebied nie


se
ge

ri

Hil
z
de

lke
tse

gentrification historische kern opzoomer depot zorgvoorziening


ls
jstr

u W
h

Abco
tra

lev Va
of

ap
Pu

Zw
Zo

aa
str

t
at

r (I-wap p.38) aa
ede lie en
( Gebiedsvisie pg.15)
Eg
n

t
aa

Hil
ne

t str
/e versterking art-village
ela
raa

Koker-
ht

t
ho

Bre st le aa
Sint

nt

raat
(bron:
christelijke instellingValkeniersweide
t

ijnst

vli
c
f

straat tr
aa

id
ie

straat

de
bo

we iels
Schild
rs

et
t
-And

astr

ho
(Stadvisie p.36
aa

as
tra

straten versterking w
ew

se

f Pa
Oleander-
kwaliteitsverbetering stedelijke nd
apotheek
rstr

at

Deelgemeente;
t

Mar Ta
Od

ud

Hr.
Pu

at

plein
ries

enta
te

Ja

tra

N
islamitische instelling
Bo

k
Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V) straicolae
As

economische structuur
s

ns
m

(bron: Deel-
stra

hoofdweg (Stadvisie p.62) Gis-web;


ijn

ie

at s-
E Patrimonium’s Hil
em
-

G
at

Do
1e

Bloemhof
t

le
Ka

IN (gebiedsvisie pg. 15)


straa

Hof
ls

st -
wijkgebouw gemeente)
Pio

Ba
m

SL
t
rd

ra aa a t
Googlemaps) tandarts
pe

at
en

1e

versterken relatie haven-stad


t

tr stra
se
nder

rfo

as
str

doorbreken stedelijke wand hli art


str
e
f

aa

lie
ho

th
Da
f
actie programma ziekenhuis
aa

Lig
t
Olea

ho
s
lvia

(Stadvisie p.62)
tra

bru
Jan
sportvoorziening
tw

Lave
(Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V) em
Sa

n g
t

eg
Ra

t Blo
aa Wolphaertsbocht / Boergoensestraat
de

eg huisarts
on

str
lstr

os
Oost-West Hillew g eg
k

2e

versterken weeflijnen
Rid

els

Pimpe
collectieve tuin
Ka stra
a

(I-wap Oud-Charlois)
1e

kro
Pio
at

de
m at

at
tra

r
eli

Kie

Sto
aanpak Hotspots (I-wap p.36)
en

welew
r-

e
a

tra
a-

ng
t
ne

(profileringsstudie ns Oud-Zuid dS+V)


st

fh

.
La Hille Hil e
ra
lstr

oe

rstr ie -
eid
at

en r. -
veplaatsing winkels
sp

em
ks
.

te e g e ov st m
As t Ee rw
tra
oo

ls a
ng n
rh
Sc

Ba te
tra de
La La ks
Combinatie zorg en voorzieningen
at
r-

brug Boergoensevliet hli (I-wap p.38;


Vio

Ne
Ro

2e as
aa

in Pin
ste (Gebiesdvisie fysiek Oud-Charlois)
- e-
ze str

rw
lie

em
samenvoegen woningen Da bb .
Eri

m a

lo ho tstr
eid
Ho

rst

ari at

lb
Ko

t
profileringsstudie Oud-Zuid dS+V)
ca

str

ute str. Sc lan


ch
rte

e
ra

jn
re
str

aa

Sle
bo
-
at
nb

(Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V)


ns

t
.

tse
ias

creatieve industrie (Zuid Explorer)


lo

at
em
Hy

tr

Lin

Pu tra
aa

He
ac

str

t
dts

dts
t

langzaam verkeer weeflijn a


in

e
aa

- tra
r
tra
M
tstr

Lin
speldenprikken beleid (Uitvoerings- t ula s
t

ee

aa at
at

am ote dt-
aa

m .
tra
rd

str Pri str nd


(profileringsstudie Oud-Zuid stedS+V)
Lin
t

en ns Gro supermarkt
erv

at
Zw

t
programma bestaand iss aa oo tra
e
oo

a- Oo
Zw loem

in
ijn

rc str os em ls Kle
rt-

Na
b str
Ho

He
an

ve
dre

m im tr. An
rte

De
e

in

niu
woningvoorraad p.25) at M s o-
ch
lan
n

ra Zwijn-
tra
tse
sia

Ge k Id
levensbehoefde speciaalzaak
tstr

s drechtse
Hy

Plein ndri
str

lia
tramlijn
-

Talstraa
t
aa

be at
aa
ac

Re a He
str
t

Lo
in

se g lstr
ontwikkellocaties we
a
tstr

t at
Sa

at

da b aa ve
uw ille De tra
aa

str
nd

str str eg ds
Ou

ee
Oo dam

Ad
t

en
eH
aa

aa
buslijn solitaire winkels
eli

(Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V) Sn


Bdenreg lew on
de

Fu
ria
ste

t ng
ng

ch m
Hil
lan

an

rts
Oo ma
n

sia La
str
ds

Do
Pie

u e
st- ns

str e
Go ng
tra

aa

jan

ort
Pie tr.

te

aa
La
at

K
t
rstr

sw

t
te
r-

eg
.

str
. d- restaurant
W

at on
omheindeam speeltuin
es

tra at
geschikte woningen m
Sc

nd
tP

ns rts a
m
hil

iete

ge te Do str
an

s t t
tm

rin Oo aa aa
str

Oudelandstraat
Bo

r-
Ko

lstr
an

Se str
snacktent
.
ek

olz

e
-

bb
we

n
aa

str

Du rja
M

ds
its

e
aa
ee

wooncentrum He
tra
tra

t
kra

tr.
at
at
ps

ds
aa
tra

Sandeling
nz
(bron: bedrijven terrein
at

Lij plein

woonzorgcomplex H. Eitjes 2006)


kapper
verpleeghuis
Slag

T palliatief-terminale
zorg

Afbeelding 1.13 - legenda woonzorglocaties - wonen, woonomgeving, economie, werk en inkomen, participatie & vrije tijd en welzijn &
hulpverlening
EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 25
Ligp
laat 3e K
s "S aten
too dre
msc chts
hip eho
Rot ofd
d terd
oof

Ma
h am"
Gr ient Ch
Dokhaven
Dokhavven
n ar
lo

ash
iss
Sint-Janshaven
e Charloisse
h l i H
Hoofd
f
Park
Park
Par Ch
ar

ave
loi
sse

Hoo

d
Sint-Janshaven
Bijlstraat

erpa
kad

fd
e

s
Pon
pad
Vla er B
lom
Ker

s ka ipp
Sch
keg

de
rien

f
wer
t

ees
n en M an
Bon Dokla DO
N
LAA KL

at
K

ra
DO A

t
ks
AN

at
Do

ra
st
en

t
em

a
f

ra
aven ho

Cl

lst
N.z
.z. rts


ae
t

td
h

at
Do
traa

es
ol

tra
kla

W
W

ps
rens

an

m
ol
n ijk

Po
at
dhe

ph
nd

ra

ae
st
Kaa dhere
n

s
baan
an
aan

rts
en
Gro

baa

em

bo
Riet Cha
W
dijk r lo
Cl
n

ch
iss ol
Gro
ts

ph

t
e Karel
Kare
ell de Stouteplein
e Stouteplei
outeplein
ae N
r tst EI
ra
at
Ha
bs L PL
NE
Kerk bu
ngel
sin aat rg
sestr

te e
UN
Gouw str

.
a at

str
ou l d
straat goen Max aa
Boer

St are
t T
tstr

Fra

im
K
ilia
AS
per

ns

an
str A
M
Plom

aa
e

Bekk rt

at
at
t
roo
ikad

t erstr

stra
tra
aat lpe .
chi str K
es
La aten k Va
Spu

S ns
ge d ijc
oe
nd rec sd EversV
k

raat

ltstr

er
hoe

erg

ijk ht d
s e Ev
stst

Voo
sve

Bo
Zuid

rnse
Van

Van
str.
Diee

Jaer

Oost F.Be
voo kker
straa rnse- str. Wolph aert
sboc
t
Vo
orn
straelt-

Roc Pend
str
at

K sev kan rech


Plom orte liet
e

om
rsv

stra jeje- tstra


ikad

Oud
raa

at

-
pert at

Drie-
e-
Jae

tbo

str.
morgen
rie
str. enh Port
oor
rtst
Spu

land
Slo

nst straa
raa
roo

m
t
raat

t
Port
Buiizerd
r straa Kate
ilpe

land t
mst

WE

str. Meeerkoetstraa
Sch

t
traa

t
boo

Bar
RPS
t

end
t

ms
e
straa

reg Stteernstraat
l i

t
at
Ver

tstr Na
boo
t
lie
se

DO
tra

aat ter
Lent

Slotboom
Slo
otb
boom
boo m
en

sw
ev

ns

Slot

e
at
ge

g
ns
go

plei
plein
O.Z.

aat

Eksterstra

laarsingel
Ze
oe
er
tstr

traat
Bo

erg
per
VEN

Bo

Gu
Gr uttto
tostr
haans
traaaa t

Lepela
om

Van B
at

llo
omm
Pllo

stra
LHA

Gru
Gr
at

estteeij utttosstraatt
Korh

jn
nweg
stra

ack

Van U
orn
WAA

Qu

Blom Sp
t

erw
Spechtstraa

r at
nho

mes
r.
lsttr.
De

wstra

teijn e rst
gaaaals

r.
raat

uwe

weg
Zwaluw

at

at

Kw
Naacchteeg
g

n stra
mst

Wulp
Niee

pstr.
Korhaanstra

art
els
at
at

Ro
Roo
ood
Fazant

dbbo
boo

tr. ors
rsttst
strraa
tra

aat
tstra

Ar
ns
str.

en
Ver

ge

ds
per

M
teijn

Ze

we
e

Tapuitstraat
Pllom

dho

Spuis g
aat

Lepelaarsingel
mes

tr.
Zui

tr

Nachtegaalplein
Nach
Na
N achtegaalplein
alplein
traa
Blom

ans

Fazantstraat
ans
erm

at

Spu
Korhaanstra
Van

iistra
dm
Akk

at Struit
Lan

enw
eg
at

FFu
uut
utsst
str
at

Schulpp M trraaaaat
at
nstra
lstra

Bakk ez Wie
iel
elew
ewa
K

plein erstr en waaaal


alst
strraa
st raaaat
t

str
straa

aat
tr.
hoor
Waa

aa
at

ings

t
tra
oom

wen

Huis
gs

kron

man
traaaatt

leevveerrssttr.
str.

lin

straa
e sevlliiiet
ier-

nte
Verb

Nieu

Ta

t
nsstr

ad

Wi
Zaa

maan

Alba osp
n eevliliet

Boomkkl

at

Mezen-
wm

tr

t
B ergoen

straat
Taapuitstra

Fazantstraa

at
uw

M zen-
Mezen-
Mez
weg

elaarsingel
ou
u

Korhaanstra
WEEG
Boergoens

aat
Bo

Alb hoff
atr
ulp

l erstr

osl
PSSW

aan
Bo

Waa
Sch

l
lv

Lepel
DORP
lscho

Krom Roerdompla
laan
me Z
Aals

Wiig
gbo andw
ldstr eg
a at
Z glij
Zan glijs
jsster
ters
rst
straa
traat
Krom
mme Zand
weg
w
schaal: 1: 5000 100m
Kromme
m Zandweg
straat

Afbeelding 1.14 - hoofdkaart beleid - wonen, woonomgeving, economie, werk en inkomen


Veldacademie Bureau Frontlijn
2 Instrumentarium
Jo
Jo nes
ha
ha
n
nn Bran

t
es

aa
Re

Bra stra

str
tie

ap
nd at
fstr

Ka
d

str
aa
Go

aa
t
ed

Economie,
eH
Do

Woonomgeving
oo

Wonen
ps
rd

tr.
tse

aan
werk & inkomen
Maliestraat

Putsel
Wielerstraa

Pantserstraat
str

Klosstraat
aa
tw
eg

Bla
t

ng zo
za en
str Slaghekstraat
ild
at

aa
stra
Ho

W t
inrichtingsplan
pl.

economisch versterkings gebied


ge

Hil
de

tse

gentrification historische kern u W


h

Abco lev
of

ap
Pu

Zw
Zo

t
r (I-wap p.38) aa
ede lie en
( Gebiedsvisie pg.15)
Eg
n

Hil
ne

t str
/e versterking art-village
ela
raa

Koker-
ht
ho

Bre st le
Sint

nt

raat
t

ijnst

vli
c
f

straat
aa

id
ie

straat

de
bo

we
Schild
rs

et
t
-And

astr

ho
(Stadvisie p.36
aa

as
tra

straten versterking
ew

se

Pa
kwaliteitsverbetering stedelijke
f Oleander-
rstr

at
t

Mar
Od

ud

Hr.
Pu

at

plein
ries

enta
te

Ja

tra

N
Bo

k
Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V) straicolae
As

economische structuur
s

ns
m
stra

hoofdweg (Stadvisie p.62)


ijn

ie

at s-
E Patrimonium’s Hil
em
-

G
at

1e

Bloemhof
t

le
Ka

IN (gebiedsvisie pg. 15)


straa

Hof
ls

st -
Pio

Ba
m

SL
ra t
aa
pe

at
en

1e

versterken relatie haven-stad tr


nder

rfo

as
str

doorbreken stedelijke wand hli


e
f

aa

lie
ho

Da
f
actie programma
t
Olea

ho
s
lvia

(Stadvisie p.62)
tra

Lave bru
(Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V) em
Sa

n g
t
Ra

t Blo
aa Wolphaertsbocht / Boergoensestraat
de

eg
on

str
lstr

os
Oost-West Hillew g eg
k

2e

versterken weeflijnen
Rid

els

Pimpe
Ka stra
a

(I-wap Oud-Charlois)
1e

kro
Pio
at

de
m at

at
tra

r
eli

Kie

Sto
aanpak Hotspots (I-wap p.36)
en

welew
r-

e
a

tra
a-

ng
t
ne

(profileringsstudie ns Oud-Zuid dS+V)


st

fh

.
La Hille Hil
ra
lstr

oe

rstr ie -
at

en r. -
veplaatsing winkels
sp

em
ks
.

te e ge ov st m
As t Ee
tra
oo

ls aa ng n
rh
Ba de
La La
at
r-

brug Boergoensevliet hli (I-wap p.38;


tr
Vio

Ne
Ro

2e as in
- e-
(Gebiesdvisie fysiek Oud-Charlois)
ze str

ste
lie

em
samenvoegen woningen Da bb .
Eri

m a

lo ho tstr
Ho

rst

ari at

lb
Ko

t
profileringsstudie Oud-Zuid dS+V)
ca

str

ute str. Sc lan


ch
rte

ra

jn
re
str

aa

Sle
bo
-
at
nb

(Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V)


ns

t
.

tse
ias

creatieve industrie (Zuid Explorer)


lo

at
em
Hy

tr

Lin

Pu tra
aa

He
ac

str

t
dts

dts
t

langzaam verkeer weeflijn aa


in

e
aa

-
r
tra
M
tstr

str Lin
speldenprikken beleid (Uitvoerings- t ula
t

ee

aa at
at

am ote dt-
aa

m .
tra
rd

str Pri str nd


(profileringsstudie Oud-Zuid stedS+V)
Lin
t

en ns Gro supermarkt
erv

at
Zw

t
programma bestaand iss aa oo tra
e
oo

a- Oo
Zw loem

in
ijn

rc str os em els Kle


rt-

Na
b str
Ho

He
an

dre

m im . An v
rte

De
e

in

niu
woningvoorraad p.25) t M str o-
ch
lan

aa
n

ra Zwijn-
tse
sia

Ge str k Id
levensbehoefde speciaalzaak
tstr

drechtse
Hy

Plein ndri
str

lia
tramlijn
-

Talstraa
t
aa

be at
aa
ac

Re a He
str
t

Lo
in

se g lstr
ontwikkellocaties we
a
tstr

t at
Sa

at

da b aa ve
uw ille De tra
aa

str
nd

str str eg ds
Ou

ee
Oo dam

Ad
t

en
eH
aa

aa
buslijn solitaire winkels
eli

(Profileringsstudie Oud-Zuid dS+V) Sn


Bdenreg lew on
de

Fu
ria
ste

t ng
ng

ch m
Hil
lan

an

rts
Oo ma
n

sia La
str
ds

Do
Pie

u e
st- ns

str e
Go ng
tra

aa

jan

ort
Pie tr.

te

aa
La
at

K
t
rstr

sw

t
te
r-

eg
.

str
. d- restaurant
W

at on
omheindeam speeltuin
es

tra at
geschikte woningen m
Sc

nd
tP

ns rts a
m
hil

iete

ge te Do str
an

s t t
tm

rin Oo aa aa
str

Oudelandstraat
Bo

r-
Ko

lstr
an

Se str
snacktent
.
ek

olz

e
-

bb
we

n
aa

str

Du rja
M

ds
its

e
aa
ee

wooncentrum He
tra
tra

t
kra

tr.
at
at
ps

ds
aa
tra

Sandeling
nz
(bron: bedrijven terrein
at

Lij plein

woonzorgcomplex H. Eitjes 2006)


kapper
verpleeghuis
Slag

T palliatief-terminale
zorg

Afbeelding 1.15 - Legenda hoofdkaart beleid - wonen, woonomgeving, economie, werk en inkomen
2 Instrumentarium

2.1 Ontwikkeling
Instrumentarium

De vraagstelling van dit onderzoek richt zich op de mogelijkheden tot versterking van sociale
interactie door bijdrage van het fysieke netwerk. De mobiliteitsanalyse laat ons zien waar de actuele
locaties liggen, waar de kans op ontmoeting en dus de kans op interactie het grootst is. Benoeming
van de individuele kwaliteiten van deze locaties levert in eerste instantie geen eenduidig beeld op,
op grond waarvan een toekomstige ontmoetingsplek in Oud Charlois zou kunnen worden ingericht.
Het spectrum aan mogelijkheden lijkt grenzeloos. Vergelijking van diverse locaties, levert een aantal
terugkerende en gemeenschappelijke kernwaardes op; de karakteristiek van een ontmoetingsplek
heeft altijd in meer of mindere mate te maken met programma, netwerk en identiteit. De
locatievergelijking is weergegeven in paragraaf 2.4 - Classificatie bestaande ontmoetingsplekken
weergegeven.

Het totale spectrum wordt nu gevisualiseerd in de vorm van een gelijkbenige driehoek (zie afbeelding
2.01 - instrumentarium met kernwaarden), waarbij elke punt een kernwaarde symboliseert. Iedere
kernwaarde is samengesteld uit een 5 variabelen (zie afbeelding 2.02 - instrumentarium met
kernwaarden en variabelen). Per kernwaarde dient ten minste 1 van deze variabelen aanwezig
te zijn wil de classificatie ‘ontmoetingsplek’ van toepassing zijn. Het lichaam van de driehoek
vertegenwoordigd nu de mogelijke posities waaraan een ontmoetingsplek zou kunnen voldoen en
kan als instrument ingezet worden om toekomstige plekken te ontwikkelen c.q. optimaliseren.

2.2 Kernwaarden
A Kernwaarde: programma

Kennis over de kernwaarde programma wordt ingebracht door de leefveldenanalyse en observaties.


Deze kernwaarde programma bevat de variabelen hybride ruimte, privaat-publiek, voorzieningen,
toegankelijkheid en gebruikskwaliteit.

Uitleg van de variabelen van kernwaarde programma:


Hybride ruimtes: ruimtes zonder universele functie en vrij toegankelijk.
Privaat-publiek: de overgang van private ruimte naar publieke ruimte is geleidelijk.
Voorzieningen: aanwezigheid functies zorg, welzijn, levensonderhoud.
Toegankelijkheid: mogelijkheid om de plek, ongeacht handicap, te bereiken en tevens om de plek te
kunnen verlaten. Mate van zichtbaarheid.
Gebruikskwaliteit: mate van keuzemogelijkheden in aanbod en gebruik.

B Kernwaarde: netwerk

Kennis over de kernwaarde netwerk wordt verkregen door leefveldenanalyse en het


mobiliteitsonderzoek. Deze kernwaarde bevat de variabelen gelaagdheid, structuur, knooppunt,
bereikbaarheid en verankering.

Uitleg van de variabelen van kernwaarde netwerk:


Gelaagdheid: de plek kenmerkt zich doordat meerdere netwerktypologieën overlappen (recreatief,
economisch, infrastructuur etcetera).
Structuur: locatie is onderdeel van eenduidige ruimtelijke structuur.
Knooppunt: routes met verschillende bestemmingen kruisen.
Bereikbaarheid: afstand en verbinding tot woonvoorzieningen.
Verankering: integratie in de directe omgeving van de plek.

Veldacademie Bureau Frontlijn


C Kernwaarde: identiteit

Kennis over de kernwaarde indentiteit wordt verkregen vanuit interviews en observatie. Deze
kernwaarde bevat de variabelen historie, herkenning, activiteit, vormgeving en oriëntatie.

Uitleg van de variabelen van kernwaarde identiteit:


Historie: de plek legt een (fysiek) verband tussen heden en verleden, geschiedenis.
Herkenning: mogelijkheid tot identificatie.
Activiteit: de identiteit van de plek wordt bepaald door programmering (voetbal, winkelen).
Vormgeving: plek onderscheid op architectonisch vlak van de omgeving.
Oriëntatie: plek heeft een duidelijke betekenis voor routekeuze in de wijk.

hybride ruimte | privaat-publiek


(leefvelden + observatie) voorzieningen | toegankelijkheid
gebruikskwaliteit

PROGRAMMA PROGRAMMA

ontmoetingsplek ontmoetingsplek

NETWERK IDENTITEIT NETWERK IDENTITEIT

gelaagdheid | structuur historie | herkenning


(GPS-analyse) (observatie) knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
+ + verankering oriëntatie
(leefvelden analyse) (interviews)

Afbeelding 2.01 - instrumentarium met kernwaarden Afbeelding 2.02 - instrumentarium met kernwaarden en variabelen

De kernwaardes en variabelen conform voorgaand beschreven kunnen aan de hand van navolgende
ontwerpvoorstellen geïllustreerd worden.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 29


“Social Safety in Oud-Charlois”
Programma: toegankelijkheid

Door duidelijke geleding van verkeersstromen en ontwerp publieke ruimte wordt de toegankelijkheid
van het kruispunt Frans Bekkerstraat met de Zuidhoek verbeterd.

1.Frans
1.Frans Be
Be

Proposed
Proposed
Current
Current design
design 5454
Afbeelding 2.03 - ontwerp social safety in Oud Charlois

“Charlois Inclusive City”


Identiteit: historie, vormgeving

Koppeling identiteit haven en water met de binnendijkse wijk.

light renovation (exterior)


hard renovation (exterior+interior)
new buildings
new green spaces
trainning Center
new paving (articulating public spaces)
new lake at Karel de Stouteplein
sport field

Plan of the intervention.

Afbeelding 2.04 - ontwerp Charlois inclusive city


Veldacademie Bureau Frontlijn
“Elderly Network and Barrier Free Connections”
Programma: hybride, voorzieningen, overgang publiek / privaat

Diversiteit van voorzieningen levert ontmoetingskwaliteit, introductie van multifunctionele hybride


ruimtes.

Afbeelding 2.05 - ontwerp elderly network and barrier free connections

“Assisted Living and Moving”


Programma: hybride ruimtes, voorzieningen, privaat / publiek, gebruikskwaliteit
Identiteit: haven

Door koppeling van private en publieke functies in geleidelijke overgangen wordt de


ontmoetingskwaliteit gefaciliteerd. De identiteit wordt aan de haven ontleend.

Afbeelding 2.06 - ontwerp assisted living and moving


EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 31
“De levensloopbestendige wijk”
Programma: gebruikskwaliteit, privaat-publiek
Netwerk: verankering, gelaagdheid
Verankering in de wijk door diversiteit van voorzieningen met genuanceerde overgang tussen
publieke en private ruimtes. De gelaagdheid bestaat uit het feit dat netwerken van senioren en
kunstenaars elkaar overlappen.

Programma: Program:
senioren en kunstenaars woningen speelplek Woningbouw 10.800m2 Housing buildings 10.800m2
elderly and artists housing playground Winkels en horeca 1.520m2 Shops and horeca 1.520m2
Gezondheidszorg 5.250m2 Health care 5.250m2
voornsevliet horeca en winkels Extra programma: Additional program:
voornsevliet horeca and shops Ateliers voor kunstenaars Ateliers for artists
Botanische tuin Botanical greenhouse
voornseplein hoofdgebouw
voornseplein main building

62
Afbeelding 2.07 - ontwerp de levensloopbestendige wijk

“Ontmoeten en Verplaatsen”
Netwerk: gelaagdheid, verankering, oriëntatie
Koppeling van verschillende netwerken van jongeren en ouderen. Overlap tussen langzaam en
snelverkeer in een heldere structuur verbetert de ontmoetingskwaliteit.




Afbeelding 2.08 - ontwerp ontmoeten en verplaatsen
Veldacademie Bureau Frontlijn
2.3 Toepassing
Door de onder programma, netwerk en identiteit geschetste variabelen in de vorm van vragen
te formuleren kan de (potentiële) waarde als ontmoetingsplek van een willekeurige locatie
in Oud Charlois geschetst worden. Daarmee kan dit instrument als richtinggevend worden
ingezet in de verkenningsfase van de ruimtelijke en programmatische inrichting van het
woonservicegebied. Het biedt als zodanig de betrokken partijen (deelgemeente, corporatie,
zorgverleners, belangenbehartigers etcetera) een praktisch houvast gedurende de discussie omtrent
programmatische herverdeling, aanpassing of uitbreiding in relatie tot geografische locatie.

Als illustratie zijn een viertal door de werkgroep WSG Oud Charlois aangedragen locaties onder de
loep genomen en voorzien van aanbevelingen. Het betreft de Nieuwe Nachtegaal, Verzorgingstehuis
Waelestein en het Servicepunt Charlois Noord. De uitkomsten zijn te vinden in hoofdstuk 2.5 -
Classificatie nieuwe ontmoetingsplekken.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 33


2.4 Classificatie bestaande ontmoetingsplekken

hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
De volgende locaties in de wijk Oud Charlois gebruikskwaliteit
zijn gekozen aan de hand van de GPS-patronen
en geprojecteerd in het instrumentarium. PROGRAMMA
Daaruit blijkt dat de genoemde plekken
binnen het instrument vallen en daardoor als
ontmoetingsplek gekarakteriseerd kunnen C
worden.
D
locatie A - Charloisse Hoofd
locatie B - Boergoensevliet-Arendsweg E
locatie C - MCD-Wolphaertsbocht
B A
locatie D - Boergoensevliet-Wolphaertsbocht
NETWERK IDENTITEIT
locatie E - Frans Bekkerstraat-Zuidhoek
gelaagdheid | structuur historie | herkenning
knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie

Afbeelding 2.09 - instrumentarium classificatie locaties A, B, C, D en E

Veldacademie Bureau Frontlijn


A

E
D

400m

Afbeelding 2.10 - overzicht locaties A, B, C, D en E


EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 35
Ontmoetingsplek locatie A - Charloisse Hoofd

Analyse locatie A - Charloisse Hoofd hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
gebruikskwaliteit
Identiteit
Het Charloisse Hoofd vormt de verbinding PROGRAMMA
tussen haven en wijk. De kade is vrijwel
de enige plek in de wijk waar het water
toegankelijk is. De wijk ontleent haar
bestaansrecht aan de haven en het Charloisse
Hoofd vormt in die zin de brug naar de historie.
Uit interviews blijkt dat het voor bewoners
de link legt met hun eigen arbeidsverleden.
Veel senioren waren werkzaam in de haven-
gerelateerde industriesector en herkennen zich
daarom in deze locatie. De havenactiveiten A
zijn, alhoewel in veel mindere mate, nog NETWERK IDENTITEIT
steeds illustratief voor deze plek. Drukke
scheepvaartverkeer vormt hier de bepalende gelaagdheid | structuur historie | herkenning
factor. De kade vormt een duidelijke fysieke knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie
grens van de wijk en als zodanig ook een
belangrijk oriëntatiepunt. De positie van de
ingang Maastunnel is in deze ook relevant. Afbeelding 2.11 - instrumentarium met locatie A

Afbeelding 2.12 - ontmoetingen bij de


tunnelingang Maastunnel

Afbeelding 2.13 - zitplek Charloisse Afbeelding 2.14 - luchtfoto Charloisse Hoofd met tunnelingang gemarkeerd
Hoofd met uitzicht scheepvaartcollege
Veldacademie Bureau Frontlijn
bestemming fiets auto voet OV Motivaties
religie
sport
cultuur
legenda programma
horeca
eetcafé ‘Chez Nellie’
recreatief
winkelen
speelveld
woon-werk
zorg
familie/vrienden
bezoek
legenda locaties en routes
woonlocatie
woonlocatie
respondent
respondent

woncentrum
wooncentrum
de
deAlbatros
Albatros

route
route r < r< 500m
500m
(woonomgeving)
(woonomgeving)
route
route r < r<
1500m
1500m (wijk)
(wijk)
route
route r > r> 1500m (stad)
1500m
(stad)

400m

Afbeelding 2.15 - overzicht locatie A - Charloisse Hoofd

Programma
De kade is een open en onbeschutte plek. De openheid van de locatie maakt dat aanwezigen
van grote afstand zichtbaar zijn. De plek kent geen fysieke belemmering en is met diverse
vervoersmiddelen bereikbaar. Daarbij heeft de permanente aanwezigheid van stadstoezicht een veilig
gevoel. Op basis van deze karakteristieken vormt de toegankelijkheid een belangrijke kwaliteit.

Netwerk
Door de positionering van de ingang van de Maastunnel vormt de locatie een belangrijk knooppunt
van routes met diverse bestemmingen.

Aanbevelingen
Een versteviging van deze locatie als ontmoetingsplek valt met name te behalen door sturing op
programma. Zowel qua voorzieningenpakket als gebruikskwaliteit zou de plek opgewaardeerd
kunnen worden, waardoor de seizoens- en weersinvloeden van kleinere invloed zijn op de sociale
betekenis van de plek. Te denken valt aan uitbreiding van de kiosk faciliteit aan de waterzijde waarbij
voorgenoemde variabelen gecombineerd worden aangepakt.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 37


Ontmoetingsplek locatie B - Boergoensevliet-Arendsweg

Analyse locatie B - Boergoensevliet-Arendsweg hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
gebruikskwaliteit
Netwerk
De kruising Boergoensevliet – Arendsweg PROGRAMMA
kenmerkt zich door een stapeling langzaam
verkeer, autoverkeer en OV-netwerken en
bezit daarmee een bijzondere gelaagdheid.
Dit wordt versterkt doordat netwerken
schoolgaande kinderen en senioren elkaar
overlappen. De locatie vormt een intensief
knooppunt van routes en is door de centrale
ligging vanuit meerdere woonvoorzieningen en
woonconcentraties bereikbaar.
B
Identiteit NETWERK IDENTITEIT
Ook vormt de kruising een overgangspunt
binnen enkele markante ruimtelijke structuren. gelaagdheid | structuur historie | herkenning
De singel vormt een parkstrook waarmee de knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie
bouwmassa’s aan weerszijde van de kruising
contrasteren. De hoeken van de kruising
zijn duidelijk gearticuleerd door grotere Afbeelding 2.16 - instrumentarium met locatie B
bouwmassa’s en/of verspringingen in de
rooilijn. Duidelijk herkenbaar is bijvoorbeeld de
toren van de Ibn-i Sina basisschool.

Afbeelding 2.17 - zicht op kruising


vanuit westen met uitzicht basisschool

Afbeelding 2.18 - zicht op trambaan Afbeelding 2.19 - luchtfoto kruising Boergoensevliet-Arendsweg


Boergoensevliet
Veldacademie Bureau Frontlijn
legenda programma
abc abc
basisschool Ibn-i Sina & st.
abc abc islamitisch onderwijs SIPOR
abc abc
abc abc
huisarts R.A. Raak
aa bb cc aa bb cc

speelvoorzieningen
gekoppeld aan onderwijs
bestemming fiets auto voet OV Motivaties
mobiele
religiesnackkraam
T sport
T sportcentrum Olympia
T
B
T
cultuur
B
T horeca
tramhalte lijn 2
B
B recreatief
B bushalte lijn 46 en 73
winkelen
woon-werk
zorg
familie/vrienden
bezoek
legenda locaties en routes
woonlocatie
woonlocatie
respondent
respondent

woncentrum
wooncentrum
de
deAlbatros
Albatros

route
route r < r< 500m
500m
(woonomgeving)
(woonomgeving)
route
route r < r<
1500m
1500m (wijk)
(wijk)
abc
T route
route r > r> 1500m (stad)
1500m
abc
(stad)
B

400m

Afbeelding 2.20 - overzicht locatie B - Boergoensevliet-Arendsweg

Programma
De ruime opzet van de kruising en openbare ruimte voorzien in een optimale toegankelijkheid en
maken dat aanwezigen op de locatie altijd zichtbaar zijn. De pleintjes voor de scholen hebben de
functie speel/ontmoetingsruimte voor de school, maar tegelijkertijd zijn ze in gebruik voor algemene
doeleinden in de openbare ruimte. Deze ruimtes worden in die zin als hybride beschouwd.

Aanbevelingen
Huidige kwaliteiten van de locatie lenen zich voor uitbreiding van het aantal voorzieningen voor
zorg en welzijn. Dit vanuit economische en sociale overwegingen in combinatie met de aanwezige
onderwijsvoorzieningen. Mutaties in gebruik van deze gebouwvoorraad kunnen aanleiding zijn om
het voorzieningenniveau sterk te differentieren.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 39


Ontmoetingsplek locatie C - MCD-Wolphaertsbocht

Analyse locatie C - MCD-Wolphaertsbocht hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
gebruikskwaliteit
Programma
De locatie kent een redelijk grote variëteit aan PROGRAMMA
voorzieningen voor dagelijkse levensbehoeften.
Er bevinden zich onderandere een supermarkt,
drogist, slijterij, postagentschap en C
dierenspeciaalzaak. Bovendien is in hetzelfde
bouwblok het wijkgebouw opgenomen met
voorzieningen zoals
senioren-gym, spreekuur ouderwerk (Charlois
Welzijn) en bibliotheek. Entreegebieden
voor winkels zijn tegelijkertijd in gebruik als
ontmoetingsruimte en als verkeersruimte
voor de school en kinderopvang. De ruimtes NETWERK IDENTITEIT
hebben een hybride karakter. Private
winkelvoorzieningen functioneren als gelaagdheid | structuur historie | herkenning
uitbreiding van de publieke / openbare ruimte. knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie
De locatie is goed toegankelijk door overzicht
en transparantie van de plint.
Afbeelding 2.21 - instrumentarium met locatie C

Afbeelding 2.22 - binnenplein voor de


MCD supermarkt

Afbeelding 2.23 - winkels in de plinten Afbeelding 2.24 - luchtfoto Wolphaertsbochtgebied met MCD + wijkgebouw gemarkeerd
op de Wolphaertsbocht
Veldacademie Bureau Frontlijn
legenda programma

Wooncentrum Doklaan
en Wolphaertshof
Supermarkt MCD

verschillende winkels
bestemming fiets auto voet OV Motivaties
winkels voor eerste
religie
levensbehoefte
sport
snacbar
cultuur
horeca
wijkgebouw
Oud-Charlois
recreatief
winkelen
speelvoorziening
woon-werk
zorg
familie/vrienden
bezoek
legenda locaties en routes
woonlocatie
woonlocatie
respondent
respondent

woncentrum
wooncentrum
de
deAlbatros
Albatros

route
route r < r< 500m
500m
(woonomgeving)
(woonomgeving)
route
route r < r<
1500m
1500m (wijk)
(wijk)
route
route r > r> 1500m (stad)
1500m
(stad)

400m

Afbeelding 2.25 - overzicht locatie C - MCD-Wolphaertsbocht

Netwerk
Gelaagdheid ontstaat met name doordat netwerken van gezinnen en senioren elkaar ontmoeten.
De locatie kent een heldere ruimtelijke expressie, is duidelijk vormgegeven en valt binnen een
eenduidige structuur. Daarbij is ze door de integratie met woonfuncties verankerd in de buurt.

Identiteit
De locatie wordt hoofdzakelijk genoemd in verband met de activiteit winkelen/dagelijkse
boodschappen, en wordt expliciet genoemd door respondenten als oriëntatiepunt. (“daar bij de MCD
in de buurt…”). Gebruikers herkennen zich in de plek door de activiteit die er zich dagelijks afspeelt.

Aanbevelingen
De ontmoetingskwaliteit van de locatie zou gebaat zijn bij verdere concentratie van verkeersstromen
waardoor het knooppunt versterkt wordt. Dit kan door wijkgebouw en scholen meer als cluster
te beschouwen met entree gebieden aan dezelfde buitenruimte als de entreegebieden van
voorzieningen zoals de MCD. Hierbij zou het wijkgebouw van eenzelfde transparantie moeten
genieten als de winkels. Dit vanwege de toegankelijkheid; als men niet zichtbaar is weten mensen
het minder snel te vinden. Mogelijkheden; lees / koffietafel in MCD, lunchroom – broodjeszaak ipv
dierenspeciaalzaak zullen nog meer ontmoetingskwaliteit genereren op deze plek.
EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 41
Ontmoetingsplek locatie D - Boergoensevliet-Wolphaertsbocht

Analyse locatie D - Boergoensevliet- hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
Wolphaertsbocht gebruikskwaliteit

Netwerk PROGRAMMA
De locatie beslaat een uitsnede van
de Boergoensevliet gelegen tussen
Wolphaertstbocht en Frans Bekkerstraat. Er is
een stapeling van recreatieve, economische en
culturele netwerken, maar ook stapeling met D
het netwerk van moskeegangers (moskee Lâleli)
bepalen de gelaagdheid van de plek en maken
tevens dat er sprake is van een knooppunt.
Langzaamverkeer, snelverkeer en ov-netwerken
ontmoeten elkaar. Er is sprake van een
eenduidige stedenbouwkundig structuur, NETWERK IDENTITEIT
overgaand enerzijds in het Karel de Stoutepark
en anderzijds in de singelstructuur. De locatie gelaagdheid | structuur historie | herkenning
is goed verankerd in de directe omgeving door knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie
integratie met wonen en combinatie wonen /
kleine middenstand.
Afbeelding 2.26 - instrumentarium met locatie D
Programma
De locatie bevat een ruime variëteit aan
voorzieningen voor zorg, welzijn, eerste
levensbehoeften. Met name de winkels en
horeca voorzieningen in de plint fungeren als
overgangszone tussen het publieke en private
domein. Goede toegankelijkheid van de locatie
door ruime opzet en goede zichtbaarheid.

Afbeelding 2.27 - zicht vanuit zuiden


met vuilverbrander op achtergrond

Afbeelding 2.28- winkelstraat met tram Afbeelding 2.29 - luchtfoto met winkelstraat Boergoensevliet gemarkeerd
in de groenstrook tussen wegen in
Veldacademie Bureau Frontlijn
legenda programma
woonzorgcentra
Wollmax & Wartburg
huisartspraktijken
Harmsen & Wing,
Boute en Ferguson
Mediq apotheken en
Charloise apotheek

algemene hulpverl.
bestemming fiets auto voet OV Motivaties
verschillende winkels
religie
sport
winkels dagelijkse
T
T levensbehoefte
cultuur
T
T moskee ‘Lâleli’
horeca
T recreatief
T
T tramhalte lijn 2
winkelen
T woon-werk
zorg
familie/vrienden
bezoek
legenda locaties en routes
woonlocatie
woonlocatie
respondent
respondent

woncentrum
wooncentrum
de
deAlbatros
Albatros

route
route r < r< 500m
500m
(woonomgeving)
(woonomgeving)
route
route r < r<
1500m
1500m (wijk)
(wijk)
route
route r > r> 1500m (stad)
1500m
(stad)

400m

Afbeelding 2.30 - overzicht locatie D - Boergoensevliet-Wolphaertsbocht

Identiteit
Het gebied is door de aanwezigheid van een groot en divers aantal voorzieningen een belangrijk
oriëntatiepunt in de wijk. Dit ondanks de afwezigheid van markante of in het oog springende
vormgeving of architectuur. De plek ontleent haar identiteit met name aan de dagelijkse activiteit.

Aanbevelingen
Het momenteel onbebouwde kavel hoek Frans Bekkerstraat – Boergoensevliet leent zich voor
uitbreiding van de voorraad aanpasbare woningen. Het draagvlak voor lokale voorzieningen krijgt
hierdoor een impuls waardoor ook meer in kwaliteit geïnvesteerd kan worden. Tevens kan een
belangrijke impuls aan het verbeteren van de (perceptie van) sociale veiligheid gegeven worden. De
hoek wordt momenteel als onveilig beschouwd. Essentieel in deze zijn functies in de plint met een
duidelijke relatie met de buitenruimte. Tevens kan er geïnvesteerd worden in kwaliteit en inrichting
van de openbare ruimte. Maatvoering en inrichting van de openbare ruimte van dit ‘’schakelstuk’’
worden momenteel als oncomfortabel ervaren.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 43


Ontmoetingsplek locatie E - Frans Bekkerstraat-Zuidhoek

Analyse locatie E - Frans Bekkerstraat- hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
Zuidhoek gebruikskwaliteit

Netwerk PROGRAMMA
Locatie vormt een belangrijke schakel
tussen Charloisse Hoofd, de noordelijk
gesitueerde binnendijkse wijk en Oude
Kern. Bereikbaarheid ten opzichte van
woonvoorzieningen is goed. Netwerken voor
langzaamverkeer, snelverkeer en openbaar
vervoer overlappen elkaar waardoor sprake is
van gelaagdheid. Respondenten met een grote E
diversiteit aan bestemmingen kruisen elkaar
op dit knooppunt. Door de combinatie van
lokale voorzieningen en wonen is de plek goed NETWERK IDENTITEIT
verankerd in de wijk.
gelaagdheid | structuur historie | herkenning
Programma knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie
Het open karakter van de plek en de diverse
mogelijkheden om er te komen bieden een
goede toegankelijkheid en zichtbaarheid. Afbeelding 2.31 - instrumentarium met locatie E

Identiteit
De plek ontleent haar identiteit aan historische
elementen van de oude dorpskern. Oude Kerk,
pastorie en enkele monumentale dijkwoningen
zijn beeldbepalend.

Afbeelding 2.32 - bushalte Frans


Bekkerstraat met kunstwerk aan wand

Afbeelding 2.33 - winkels aan de Afbeelding 2.34 - luchtfoto met kruising Frans Bekkerstraat en zuidhoek met Charloisse
Zuidhoek en groene buitenruimte Kerksingel gemarkeerd
Veldacademie Bureau Frontlijn
legenda programma

wooncentrum Rietdijk
cadeauwinkel de Hoekmaat

bestemming fiets auto voet OV snackbar ‘Atoom’


Motivaties
religie‘het nieuwe concert’
eetcafé
sport voor dagelijkse
winkels
levensbehoefte
cultuur
horeca
oude kerk Charlois
recreatief
B
B bushalte lijn 46 en 76
winkelen
woon-werk
zorg
familie/vrienden
B bezoek
legenda locaties en routes
woonlocatie
woonlocatie
respondent
respondent

woncentrum
wooncentrum
de
deAlbatros
Albatros

route
route r < r< 500m
500m
(woonomgeving)
(woonomgeving)
route
route r < r<
1500m
1500m (wijk)
(wijk)
route
route r > r> 1500m (stad)
1500m
(stad)

400m

Afbeelding 2.35 - overzicht locatie E - Frans Bekkerstraat-Zuidhoek

Aanbevelingen
De slecht vormgeven haaks kruisende routes van langzaamverkeer en snelverkeer leiden tot
een ongewenste confrontatie. Aanpasssingen in ontwerp en inrichting van de openbare ruimte
zouden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan gebruikskwaliteit en veiligheid en daarmee de
ontmoetingskwaliteit naar een hoger plan kunnen tillen. Vervolgens behoord uitbreiding van het
voorzieningenpakket in de richting van de Frans Bekkerstraat tot de potenties.

EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 45


2.5 Classificatie nieuwe ontmoetingsplekken

hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
De volgende locaties in de wijk Oud Charlois gebruikskwaliteit
worden getoetst middels het ontwikkelde
instrumentarium. PROGRAMMA

locatie F - Servicepunt Charlois


locatie G - Waelesteijn
locatie H - Nieuw Nachtegaal I
locatie I - Voornse Hof
F
H G
NETWERK IDENTITEIT

gelaagdheid | structuur historie | herkenning


knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie

Afbeelding 2.36 - instrumentarium classificatie locaties F, G, H en I

Veldacademie Bureau Frontlijn


G

H I

400m

Afbeelding 2.37- overzicht locaties F, G, H en I


EINDRAPPORTAGE | ASSISTED LIVING | OUD CHARLOIS 47
Ontmoetingsplek locatie F - Servicepunt Charlois

Analyse locatie F - Servicepunt Charlois hybride ruimte | privaat-publiek


voorzieningen | toegankelijkheid
gebruikskwaliteit
Programma
Het servicepunt omvat een combinatie van PROGRAMMA
voorzieningen. Naast algemene infobalie is
de vraagwijzer aanwezig, Charlois Welzijn, en
Sociaal Raadslieden. Uitbreiding met andere
organisaties volgt. Tevens is er een balie van
woningcorporatie com•wonen (en woonbron).
De locatie bevat verder nog diverse kleine
winkelvoorzieningen. De ruime opzet en goede F
zichtbaarheid zorgt voor voldoende mate van
toegankelijkheid.

Netwerk NETWERK IDENTITEIT


De locatie is onderdeel van een eenduidige en
herkenbare ruimtelijke structuur en vormt een gelaagdheid | structuur historie | herkenning
knooppunt. knooppunt | bereikbaarheid activiteit | vormgeving
verankering oriëntatie

Afbeelding 2.38 - instrumentarium met locatie F

Afbeelding 2.39 - zicht op de kruising en


parkeerplaats

Afbeelding 2.40 - etalage servicepunt Afbeelding 2.41 - luchtfoto kruising pleinweg en Wolphaertsbocht met locatie Servicepunt
Charlois gemarkeerd
Veldacademie Bureau Frontlijn
bestemming fiets auto voet OV Motivaties
legenda programma
religie
sport
eethuis Thassos
cultuur
verschillende
horeca winkels
recreatief
T winkelentramhalte lijn 2
woon-werk
zorg
familie/vrienden
bezoek
legenda locaties en routes
woonlocatie
woonlocatie
respondent
respondent

woncentrum
wooncentrum
de
deAlbatros
Albatros

route
route r < r< 500m
500m
(woonomgeving)
(woonomgeving)
route
route r < r<
1500m
1500m (wijk)
(wijk)
route