Vous êtes sur la page 1sur 2

I.

Odbudowa państwa polskiego, jesień 1918


1. Przesłanki umożliwiające odzyskanie przez Polskę niepodległości
a) klęska wszystkich państw zaborczych
b) rewolucje w krajach zaborczych; rozpad Austro-Węgier
c) aktywność Polaków: wojsko (Piłsudski, Haller, POW); dyplomacja (Dmowski,
Paderewski); społeczeństwo (administracja);
2. Lokalne ośrodki władzy i ich rola w odbudowie władzy centralnej:
a) aktywiści: pookupacyjni, Rada Regencyjna; pasywiści: przeciw okupantom
b) Rada Regencyjna: Józef Ostrowski, Zdzisław Lubomirski, Abp Aleksander Kakowski;
powołana 12.09.1917 przez cesarza Niemiec i Austro-Węgier; miała sprawować
władzę na terenach Królestwa Polskiego odebranych Rosji do czasu, gdy na jego
tronie zasiądzie monarcha lub regent; premier rządu Rady: Jan Kucharzewski;
wspierana tylko przez konserwatystów; 07.10.1918 – wydanie proklamacji
ogłaszającej niepodległość Polski
c) Polska Komisja Likwidacyjna (Kraków, 28.10): przejęcie władzy w Galicji od
ustępującej administracji austro-węgierskiej; Wincenty Witos (PSL-Piast);
podporządkowała się Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego, Tarnowska i Lwowska
d) Centralny Komitet Obywatelski -> Naczelna Rada Ludowa (14.11.1918);
Wielkopolska/Poznań
e) Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej (7.11.1918, Lublin): przeciwwaga dla
Rady Regencyjnej; na czele Ignacy Daszyński; ppłk Edward Rydz-Śmigły; 7.11 ->
manifest, przejęcie władzy w państwie aż do wyborów do Sejmu Ustawodawczego,
nakreślenie kierunków rozwoju państwa, powszechne prawo wyborcze dla kobiet,
ośmiogodzinny dzień pracy, bezpłatne szkolnictwo, zażegnanie niebezpieczeństwa
wybuchu rewolucji komunistycznej, reforma rolna, nacjonalizacja przemysłu i
komunikacji
f) Komitet Narodowy Polski: Roman Dmowski, Ignacy Jan Paderewski; cel: odbudowa
Polski przy współpracy z aliantami, organizacja armii u ich boku, pomoc konsularna
świadczona Polakom na terenach krajów alianckich
g) 11.11 1918 – przejęcie władzy nad wojskiem przez Piłsudskiego (od Rady
Regencyjnej) (10.11 wrócił z Magdeburga)
h) 14.11.1918 – przejęcie pełnej władzy przez Piłsudskiego, rozwiązanie Rady
Regencyjnej
3. Powstanie rządu centralnego:
a) rząd Jędrzeja Moraczewskiego: reprezentanci socjalistów i lewicy, brak endecji i
PSL-Piast; 21.11. 1918 – manifest: reformy społeczne (8godzinny dzień pracy,
prawo do strajku, ubezpieczenia), reforma rolna i nacjonalizacji; 22.11.1918 –
Polska republiką, Piłsudski Tymczasowym Naczelnikiem Państwa (do czasu
zwołania sejmu); wybory: powszechne, tajne, równe, bezpośrednie,
proporcjonalne; brak poparcia społecznego, dymisja Moraczewskiego
b) rząd Ignacego Jana Paderewskiego: IJP premierem; rząd ten uzyskał poparcie
społeczne, akceptacje KNP i państw alianckich
c) Konferencja Paryska: Roman Dmowski i IJP delegatami RP; granice polskie jak
przed rozbiorami; poparcie Francji (chęć osłabienia Niemiec), UK utrzymanie
równowagi; plebiscyty na terenach spornych; Wolne Miasto Gdańsk; mały traktat
wersalski chroniący mniejszości narodowych; linia Curzona – Bug-Kuźnica-Puńsk,
etniczne granice
4. kształtowanie się wojska polskiego: zwierzchnik Piłsudski, Józef Haller i Błękitna
Armia, 120 czołgów
II. Proces powstawania granic Polski 1918-1922:
1. Rosja Radziecka: tereny sporne: Białoruś, Ukraina, Litwa; podłoże: ideologiczne,
wojna polsko-bolszewicka 1919-1921: zajęcie Wilna, Lidy, Nowogródka i Mińska
przez Polaków; wstrzymanie ofensywy; rozmowy o zawieszeniu broni w
Mikaszewicach; sojusz z Ukrainą, ofensywa na Ukrainie, zajęcie Kijowa 7.05.1920;
ofensywa radziecka, wyparcie Polaków z Kijowa, ofensywa od strony Białorusi,
Michał Tuchaczewski; utrata Wilna, Podlasia, północnego Mazowsza; Tymczasowy
Komitet Rewolucyjny Polski: Julian Marchlewski, Feliksa Kon, Feliks Dzierżyński;
prośba o pomoc od ententy, Spa, linia Curzona; Rada obrony Państwa i Rząd Obrony
Narodowej, Wincenty Witos, Armia Ochotnicza Józefa Hallera; kontrofensywa polska
znad Wieprza, uderzenie w tyły walczącej o Wawę Armii Czerwonej, plan
Rozwadowskiego (BITWA WARSZAWSKA, 13-15.08); bitwa nad Niemnem, zajęcie
Grodna i Mińska; TRAKTAT RYSKI (18.03.1921): granica Dzisna-Słucz-Ostróg-Zbrucz,
prawa mniejszości narodowych, odszkodowanie za zabory, oddanie Mińska i ziem
nad Zbruczem
2. Ukraińcy: tereny sporne: Galicja wschodnia (Lwów); podłoże: polityczne, chęć
utworzenia własnego państwa; Zachodnioukraińska Republika Ludowa; walka we
Lwowie, młodzież polska walcząca Orlęta Lwowskie (22.11.1919); Galicja Wschodnia
trafia do Polski
3. Litwa: tereny sporne: Wileńszczyzna; podłoże: etniczne i polityczne; bunt Lucjana
Żeligowskiego zaplanowany przez Piłsudskiego, zajęcie Wilna w 10.1920, powstanie
Litwy Środkowej, wybory do sejmu, zagłosowano nad przyjęciem LŚ do Polski
4. Niemcy: Górny Śląsk, Pomorze Gdańskie z Gdańskiem, Mazury, Powiśle,
Wielkopolska, Warmia; podłoże: gospodarcze: port w Gdańsku, złoża węgla i huty
śląskie, wielkopolskie zaplecze żywnościowe dla Berlina; ludność polskojęzyczna;
decyzje: powstanie wielkopolskie (wywalczone dla Polski), Pomorze Gdańskie do
Polski, Gdańsk Wolnym Miastem; plebiscyty na Warmii, Powiślu i Mazurach
(przegrane przez Polskę przez wpływ zagrożenia bolszewizmem); Powstania Śląskie,
plebiscyt na górnym śląsku, część do polski część do niemiec
5. Czechosłowacja: tereny sporne: Śląsk Cieszyński, Zaolzie; podłoże etniczne; pleiscyty
Spisz Orawa Cieszyn, nie odbyły się, konferencja w Spa, rezygnacja z Plebiscytów
6. Rumunia: granica wyznaczona pokojowo, sojusz obronny wobec Rosji
7. Łotwa: granice wyznaczone pokojowo, brak sojuszu