Vous êtes sur la page 1sur 456

Artis auriferae quam chemiam vocant, volumina duo, quae continent Turbam philosophorum, aliosque antiquiss.

auctores, quae versa pagina indicat. Accessit novita volumen


tertium, continens : Lillii Ultimum Testamentum. Eluc.... 1610.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


feUL22JL£

AVRfTETlAE,

QJAM CHEMIAM
v oe A N ty

Votumiriaduo*
. 0J£ eONTlN&NT
Tv ' Kfi A $ EHILOS O? HO R VM> f'
-
Alios^Mttqm^M&orts,quanrf4
pdginaindica^ .yv;--':,.', y
Accefisitodlitetvotumien tettium» - ' :
.ccsntindn^yy.' ',;
i'. LuilijvltlmumTeftamenturh: 't' ...,-'.'.'
i. ElucidationemTeftam.totiusad K 6'd6aif%n)f
v 3. Poteftatem.diuidarum,cumdptima,'cxpofitione
'A
TeftarheritiHermetis. '; 7'
4<CompendmmArtis Magii*,4iitiad compofitio-
nemLapidis. : • . ,;
S- -DeLapMe&oUo^hildnipliiiytMV:^^'.';... .
<5. Modumaceipiendiaurum po&WU? "'""'1...,
7. Compehdiu Alchimix&riaVuralisrhilofophia?,
8. Lapidarium. ,. ''"'.'"'.'tlfc'. ''',•'
K
Item AlberjtrMa^ftrfecretorumTractltys. ^"
Abbixuiatioftci.q.uafdamdc SecrctisSecretorum
Ioannis pauperum...,. ,?5i, r>
ArnaldiC&yeft.dc ArteTranfmut.Metall. eiufqjTfl.»
ftamentum.
Omnia haftenus nunquamvifanecedita.
Cttmlndkibwrernm& verberntntoenfilstij?.
S d S 11 B' M,
Txg^CONB.ADI WA LDKUCHL
IN HOC I. V OLVMINE
CONTINENTVll:
<X?
i PropofitioncSjfeumaximEartis ChymicsBo
2 TurbaPhilofophorum.
3 TurbasPhilofophbrumalterumExcmplar.,
4 AllegoriaefuperlibrumTurbae.-
$ AeniginatacxVifioneArislei,
6 ExercitationesinTurbam.
7 AuroraConfurgens.
8 B.ofitiusadEufhiciam.
9 IdemadSaratantamEpifcopum.
10 LiberDefinitionumeiufdem.
21 MariseProphetiflkPra&ica.
12 LiberSecretorumCalidisfilijlazichi.-
23 LibcrTriurnverborum.
14 AriftotelesdclapidePhilofophorum-
35 AuicennadeConglutinationelapidis..
16 ExpoficioEpiftolae Alexandriftegis.
17 IgnotusAutordeSecretislapidis.
18 Mcrliniailegoriadearcanoiapidis.
29 Rachaidibide MateriaIapidis.
20 Auicenha^Tra&atulus dcAlehimias
ai ScmitaSemita:.
az ClangorBuccinse.
33 CorreetiofatuOrum*
34 IncertusAutor de artc Chymica,
Mxhkfrioresdecem & poflrenmm^x tlfHnii"
Jiriftn excftififinletts
imfrejjhmtf,
TTJPO»
TYPOGRAPHVS
JL-ECTORIBVS
S. P. D,

N T E arinos aiiquot,a~
mi.ce L E c" T O -R , edi-
dimus Volume fatis iu^-
ftum,vaf iorum autorum
OT^^ijjttact.c tr aclantium,
operaG v L IE L M r
GRATTAROLJ Medici5collecl:um.
Id cum noh male nobis cefsiifet , gra-
tumque fuiife huius Philofophia: ftu-
dioiis animaduerteremus , animum ad
eam artem magis excolendam & illu-
ftrandam, quod in ndbis futt , appuli-
snus. Itaqj iuuantibus amicis,Viris do-
tftisj plura collegimus, & ex eis colle&is
«neliora, vtputo,felegimus : duobuf-
que hifce 'voiuminibus, forma coiiimo-
diori, nec fumptuofa, diftribuimus ? co-
gitamusque adhuc prKitantiora/i Deus
nobis otiafecerit, amicique iuuerint, m
iucem dare: quibus homines huius pra>
0. 2
P'RAE"FATlO.
itantiiTimx vtiiiiiimseque artis cupidij,
vti fruique poiTmt.Sed dicet aliquis, me
his rneis editionibus plus nocumenti
Reipublicse adferre, quam emolumentl,
cum vana fit ars, & fcientia nuila: quae
non de rcbus oinnino certis, fed incer-
tis, 8c raro contingentibus, imo rarifsi-
me,aut forte nunquammultorum opi-
niones traftet. Neminem enini- hadte-
nus noitro,aut fiaperiori feculo pra^ftitifi-
ie, quce tam magnifice multifariarnque
pollicentur huius artis Scriptores.Cum
igitur fine careat intento ,omnia autem
propter finem fiant^iequiturjnuliam efle
artem, nuilarave icientiam, &ridiculos
illos atqueftultos,quihxctra&ant, aut
impoiloribus inertibus credunt. Qui~
bus cvim a prasftantibus dodbiiTimisque
Philofophis certis demonftrationibus
fatis luperque refponfum fit,prqbataque
huius artis v.eritas ( pradertini vero a ce-
leberrimo Philofopho Petro Bono Fei~
rarienii in fuaPrecioiaMargarita,nunc
primum a. nobis Integre (& non vt antea
Venetijs ) edita:.nec non a Laurentio
VenturaVeneto, noftrahac xtate,libro-
ad illuftrifsimum Ottonem Henricum
J?alatinum.
PRABFATIO.
Palatinum dicato,& a nobis edito, artis
veritas vindicata,&olimabinfinitis fe-
re viris Philofophis idem fa&itatum)
nihil mearefponfioneopus eft: ciun pre-
fertim rneum nonfit doccreaut partes
defendere: fed bonarum literarum & ar~
tium dottores in publicum ad commu-
nem vtilitatcm edere , & inter fe eos
committere,vt veritas tanquam ex fili-
cumcollifione excutiatur. Interirnta-
men quod mihi, inerti fcilicet, videtur,
dicani, Ab lllis fere contradici,quiin ea
arte (&fialioqui doctiffimi) nunquam
yerfatifunt:neminemver6magis teme-
rarie aut agereaut judicare,quam igiiarl
&imperitiiudicant. Inexperto enimvi-
dentur multaimpoiTibilia,que tame arte
& natura facillime fiunt,vt paffim in om
ni fere genere artium experientia docet.
Contra peritus & expertus natura; faga-
ciifime fcrutator,& vt ita dicam.coadiu-
tor,ingcnio atq; folicitudine, etiam qux
impentis & ignaris impoiiibilia viden-
tur , &iupracaptum.vulgi,pra*ftareat-
queefficerepoteft. Quod admeattinet,
etfi nunquam huiufmodi attigerim, nc-
que is fim, quide tam abftruib myfterio
* 3
PHIEFATIO»
quicquam iudicare poflim ,non poiTum
tamen in animum inducere meum, toi:
do&os Philofophos, & magni nominis
viros , imo etiam illuftres Regeshuius
artis prcecipuos fcriptores, quorum fcri^
pta etiam proferimus, deceptos fuiiTes
aliosque decipere voluifTe, cum alias
nomen pra:ftcmtiflimCiapud omnes do-^
&.os iam per totiecula confecuti fint: vtl
Geber, Auicenna, Rafis, Villanouanus*
. Raymiadus, & alij pene infiniti, tum ve-r-
teres,tum neoterici,aquorum nomini-r
bus mmc abftinemus.Non dubito etiam
multos hodie eiTe,fuiifequc anteainfi--
gnes impoftores; homincs nequam, li--""
terarum & omnium bonarum artium,at-.-
quemorumrudiflimos, omnis generis
nequitia? peritiflimos, qui cum prseter
Cererem &Bacchum, quibus ita famili-
ariter vtuntur, vt etiam eorum ftigmata
n6 in corpore tantum, kd jn facie & na-r-
foinfigniti,nihil prorfus fciant,magnifi-
cis tamen verbis yenditant iemagnati^
bus pro Geberis & Raymudis,vt eoruni
crumenas decoquant, cum ne aqua. q ui-
dem ardentem ex vino conficere poffint:
cuius tamendolia integra finguiis die-
bus
P^RAEF A TI ol
t>us exhaurire poiTunt. Ab his,inquam,
Impoftonbus patibulo dignis caucarrt
Nobiles & Principes viri: nifi aur um po-
tabiie facere velint.j
Scd ut eoredeamus,vndedigrefsi fu-
mus3authores viros do&os,& vere.Phi-
lofophos tibi,amice LECTO R,nunc
proponimus huius artis prxcipuos Au-
tor es* Et prinio loco Philofophor um Py-
thagoriac Synodi fententias , & quafi
Aphorifmos damus., quibus, fidiligen-
ter incubueris,Deumq;omnium bonoru.
datorem, vt ipfi frequenter monent, ro-
gaueris, non dubito te & naturas fecreta
qu;am plurima confecuturum ,& defide-
rij tui compotem f uturum.Synodu. hanc
TvRBAM PHILOSOPHORVM VO-
cant, cuius duo exemplaria typis excu-
iinius,propter diuerfam& nominum,&
fententiarum,& ordinis ratione;vt quif-
que quodfibimagis arriferit, fequatur.
In eatn fequuntur Exercitationcs, qui-
bus difficultates plurima; enodantur.
Quibus Aurora Cpnfurgens anne&itur
quse Philoiophorum loquendi modos.3
ambages5 xnigmata & fimilitudines a-
perit. Reliqua breuitatis caufa prasteri-
a 4
PR. AEF ATI o.,'
mus: omniayero ex manufcriptis exem-
plaribus, vel nunquam edita priiis, vef
meliora & au&iora damus. Qiudque iti
fingulis Tomis cpntineatur,iequens-a
titulo pagina indicat. Nunc nobis oran--
dus es,vthos noftros qualefcunque la-
bores boni confulas: meliora forfitana
nobis acceptums,fihuius artis,&inpri~
mis veritatis amantes in commune con-
fulerevoluerint ,nobisq; communicare5
quK alias riullo iiro emolumento, aliora
vero detrimento apud illos perire pof-
funt. Quod di&um velim non tanturii In
,hacartc,feufcientia,quamin aliis om-
nibus. Sienim veteres fibi tantum nati
fuilTent,fcientiasque ac artes nobis cx~
lalTent,quid qusefo differremus a cx~
teris animantibus ?Hisitaque
grato animo fruerc.
"Valc'
PRO~
f-R O POSI T I O N E S 3 S' E¥
MAXIMAE ARTIS
CHEMICA,

PROPOSITIO I..

0 M ti E purum & mundum extraclum


4jua mwera & lapidihus, tum rehm extra-
neis,finealiquapraparatione, qu&nonfun-
diturvt cera, incongrua eft huicoperi. - Bx
hac concluditur, quod excluduniur omnia.
metalla,& omnesjpecies MarchafiM,<vitriw»
cryfiallum,carallui,& omves margarit*, qua
inignenon liquefiunt,

Propofitio I j.
Qmne fublimabile,quodadharet laterihus
%iafis prohibentis •vifionem rei extranes. m
vaje^ remota ejlejr incongrua huic. negotio.
'LJtd hoc excluduntur maxime omnes qua-
tuorfpiritui principales : fcilicet argentum
"viuum, arfemcum,fulphur, ejr omne genm
tutitz ejr magnefia.

Propofitio III.
Omne mineralc-j, cuimnonfitterra , A~
PROFCSITIONES.. .
lienum es~i& inimicum huic operi. Ex hdd
excluduntur omnia^qu&procedunt abani-
maltbui, vt funt capilli,Janguis, caro ,Jkr*°
cuis vua, & fimilia: & etiam omnia atiima~
ius vt tefludines, caragdi,talpte,ran<s, apess
(jrfimtlia.

Propofitio IV.
QHt&libet res animata & procedens a re*
bui wanimaiU, inepta eU huic arti maiori.
Ex hac propofitione maxinte excluduntur o-
mnes fuperfluitates animalium, ejr omnia ve
getabilia,& qua ah eis procedunt,vtputa vi'
wm,aquaardens?oleum,mel, vrina>Jferma,
&hisfimilia.

Propofitio V.
Omne quod in vna hora diei naturalis
non potefi ad ignem denigrart, dealbari, ej*
pub/ficari, non intrant in compofittonem hu~
im operis,obttnens locum mafculineitatis,

Propofitio VI

Qmne quodcaretfumo rubeo,cUufum, &


mvajeparuo adignem debitum, noninlrat
m compofitionemlfuimeperis,tenens locum
fcemi.
PROPOSITIONES;
fcemimitatU. A^ duahm pr&diclis tnaximk
excluduntur alumina ejr fales, & omne ge-
nm baurachiorum, & gignarum, & omnes M
quoresabeUprocedentes.

Propofitip VII.

Nulla res vnim numeri poteBperfiserc^»^


opm maiorU ordinis. Ex hoc maxime elici*
tur, qubdlapU Philofophorumfit ex duobm:
fcilicet mafculo & fcemina : velex ruhes &
albo.
Propofitio IIX.

(jfuicquidin vno vaJL->, &in vno nume*


rononpotefi compleri, incengruum eslhuic
operi. Et ex hoc maxime excludunturptura.
litates vaforum,

Propofitio IX,

fyuicquidffatio centum dicrum ad ptta


non valcitalemperfitlioncmfinirz_j?& att-
rum & arpentum facere, inimicum eB htiic
opert. Ex hoc maxime excluduntur nouem
wenfest,veleiicitur qued lapUdehet compleri
in centum diebm vltima perfeBione, vfquc^t
adtempm muifiplicAtionis inclufiue.
PROPOSITIONES,

Propofitio X.

. Omne quodin primisflex diehm adignem


debitumflufum in vafiphyfico influrnofibi ne
eeffano nonapparebtt erpccum,ejr tnalijsjex
dtebm rubcum , & in flubfequentihm album
albedine perflecla,& in trigmta diebm con-
sludenttbm rubicimdtfltmum rubedine perfle
&a,non eB de mtentione huim operis. Exhoc
maxime elicitur modm operadkflcihcct qubd
lapU phyficm debetponi in vafle vitrec wuio-
labiliter clauflo tnfurno phyftco, & fundt de~
het adlentum ignem» & in illafufione debeg
leneri adtgnem vniformem per Jfiacmm die.
rum decem &ocJo,inprimUflex diebm medi»
fina erit crpcea,in alqsjex dtehm erit ruhea,
ejr in alqsflex ertt nigra, &poftmodum rubta
intenfiflima rubedinc-j,quam tenebUper iri-
gwta dies, in quibm debes nutrire cum duo~
bmlumimbm non multum groflU diclum la-
pidem die notlu^ per ffacium diclcrum tri-
gintadterum. GfuibmflnitU, apfarebitcolor
crocem,qui cooperiet totum rubeum adinfiar
nubU. Et ille color croceus cejfahit infrajpa-
cium oBo dierum: poftmodum apparebit dl-
hedo perflecla ejr clara,vtftella Dtan<c:&erit
medteina perflecla ad Lunamfuper Mercu-
rium
PROPOSITIONES.
fium, ejr corpora imperfecla ad infinitum*
K_Adhuc addito vno lumirte debet nutririper
ffacium trigtnta dierum cumtribm lumini-
bm, ejrapparebitmedtcina rubicudifltma ad
modum Scarlati,ejr erit medictna perflecla ad,
rubeumjitper Mercurium, ejrcorporaimper-
feclainperpetuum ejrin infinitum ,* Chrifta
flkuente, Deogratias.

Propofitio XI.
OmnU medicina, qu&fleipflam multiplicare
nonpoteflad infimtum, non eftde intentione
operU maioris ordinU. Ex hoc maxime elici*
tnr , quodmultiplicatiohuimoperufit vna
pars medtcind pradictiS: adrubedinem debet
poni vas pradttlum, cum duodecimpartibm
cum igne trium luminumper quindecim dies,
ejr deueniet ad vltimam rubedinem, & erit
Eiyxir adrubeum perfleclum,& itapotes mul
ttplicarein inflinitum.

Propofitio XII.

^uicquid excedit valorem vnim vnei&


aurtpuri,non eB de intentione maiorU ordt-
nU. Et ex hoc maxime eltcitur, quedtlla, qm
iapidemphyficu componunt, fi'excedunt vn-~>
PRoposiTroisiES:
eiam vnamauri puri,nonflunt de mtentioM
maiorU ordinU. Et ex hoc maxime flequitur^
qubdquindecimgrana fermentifknt idoned
pro opere majorU ordinis.-quomam HU emUt&*
turvilipretion

Propofitio Xtli. ckvltima*

idtantm» quodcompofitum tft ex oleo ht*


eo-mhuftibili, & deflalefufibili,eB amicabik
huic arti.Ex hoc maxime elicitur,qubd
lapkphyficm componitur ex oleo
insombufiibtli, & fali^?
flufibili.

pEO GR,ATX_&S, AilEft.

Ttirbi
Tufba Philoiophorum,
TVRBA PHILO
.S OT H OR V M

.- I N
$ E C V N D A PHlLOSOPHlA
LOTS[.Grf Dir&BJ^f TLT COVIO^
fior, quam reltqua^qua pafltm
circumferuntur.
NITIVMLIBRI TVKBAEPHI LOJO-
PHORVM, in quo difcipulorlim pru-
ientiorum dift.i Arisleus congregauit*
Pythagoram philofophu & niagilrrum
uitroducendoj fententiasqj cx difcipu-
lis colligendo. Vocatur& liiclibertcr-
tiafynodus ?}'thagorica, de occulta fapientia infcri-
ptus. lubct autcm Pythagoras Exirnidium difcipulurri
colloaitioncm ordirijSc dc fapicntia occtika di(iereres
deindc & CKtcrosordiile quoque fuam fententiam cf-
ferrc.Iucipi.ens itaque.
Ex i Mi Di v s ait: Omnium rerurri initium effe rii-
turam quandam , eamcj;pcrpetuam, infinitam, omniS.
fonentcm coquentcmque. Nacuram autem corruptio-
iiis &generacionis tempora efle vcluti tcfmirios, qlii-
bas ad id qtipd vniuerfalis natura fouec:accoquir,pet-
ucniuir.Svclla;vero &aftra curriifniea fint,vtiq; natuta
coctionis &fomertti fuiit. vtautem manfura cflent, &
fuum officium refte facerent, Dcus inter ca cktcrrarri,
resrjue fouendas & coqitendas .,aera ccnftituit, qui
ftcllas contineret & pfohiberet, ne ( prasfertim Solis
Hamma, taceo cnim de cxteris.ait) omnia fubfiftcntia
combureret. Et fifpjtitibus,quibus creaturargeiieran,--
s. .
g T V&S A
tufj acr non infpiraret,omnia Sol fuo calore fubfiftm-
tia deftruerct. Scd & aquafrigiditate & humiditate fua
omnia deftruerct.nifi iuterccdcrct acr. Aer itaqttc ctirri
caiidus &ficcus fit,ficconcordutcalorGni ignis ccelc-
flis &ftcllarum cum frigiditate aquea, vt inter cos per-
petua fit manfura amicitia , omniumqiic rerum cxi-
ilentium procedat fomcntum & decoftionis bcnc-
ficium.
Ait T v R BA: Bcne dcfcripfifti ignem, pcrfcquere
igitur.,
Aitillc: AcramagiiifTco &honorifico,cd qubd ipfo
opus cmendatur, ciiminfpifTat &rareicit, &cum calc-
fit & frigcfcit. Eius autcm fpiflitudofit,quando in cce-
\o diftinguunturproptcrSolis eleuatiorrem. Eius vero
raritas fit,quando cx altcro Soleacrntrefcit&caiefit.
IIlo vcrorarcfccntcpropefltSol: quo propinquo, ca-
lor peruenit homini & creaturis..
Ait ANAxAGo RAs:Bcne defcripfifli aera. Atfcito-
teTurba, qudd quatuorintericrum fpiffitudo in tcrra
fola quiefcit, eo quod ignis fpiflum in aera cadic, acris
vcro fpiflum, & quod ex igne fpiflb congregatur, in a-
quam incidit. Aqux quoque fpiflum,& qnod ex ignis
&acrisfpiflb coadunatutjinterra quiefcit.Itaiftorum
quatuorfpiffitudointcrra quiefcitincjueca coniunfta
funt.lpfa ergo terra omnibus castcris clemcntisfpiflior
eft,vcipalaniapparct, &vidcre cft. Ignisautcmrarior
eftcsteris j Scvtitcrra, quxfpiffior, cftinferior, itaille
fupcrior 3cdignior. Acr vero minus rarus ignc, aqua
mrfus minus rara quam aer. Omne cnim frigidum 6c
humidum, cft minoris raritatis , quam calidum & hu-
midum. Et minoris raritatis cftterraquamaqua,ca
quodcft frigida & ficca: &omncfrigidum & ficcurra
minus rarumeft,quamfrigidum &humidum.
Ait PviHAGOtiAS :Bcne aptaftis,6 filij doftrinajj,
harum naturarum dcfcriptioncs, cx quibus Dcus om-
nia creauit.Perfcquimini crgo.
AdJitcc LVCAS ait: Notifico vobis , quod ex his
ciuatuornaturis.Dcus omniacreauit, &omnia creata.
in eas rcuertuntur: in his gcnerantur & moiiuntur fu®'
terop6rc,prcnitDcus deftinaiiit.
Ait
PliitOSOP K. |
Ait Lpc AsTF.s:Scitotc quod crcatura Mundi, cx
cluobus denlls. & duobus raris crcata cft, & nihil den-
farumfu.bliiniiiieftcreattirae. Ideoquc &Solc,& om-
nibits inferiorifaus cft creaturis rarior.
Inquir PYI HAGORAs:Dico Deurh ahteomnia fu..
i(Te:&cumfolus cflct, quatuor crcauit numerp fim-
plicia, qua; funt quatuorciemchta, eiufdem eflcntiaej,
id eft, matcrixi diucrfarum tamenformafurh, hoceft„
qualitatum fimplicium, quse ad inuicem cbnuertun-
tur; cquibusiam crcatis, omnia dcihceps creauit, tam
fublimiurh quam inferiorum, eo quodoportuitcre-a-
turas ex radice quadam cxtrahi,a qua rhultiplicaren-
turadinliabitandummundo. idcb ahtc omniaDeus
quatuorcrcahit clementa, cxquibuspoftea quodvo-
luit.crcauit.diueifasfciljcetnaturas, cjuarufriquafdafri
cx vno creauit.
AitTvRiiA: Q3=efuntiilarhagifter,qua:Deusfubli'
rtiis ex vno creauit?
Etillc: Sunt Angeli,quos Deusexigne creauit,
EtTvRBA: QIIJEfunt creata ex duobusJ
Et ille:Creata funt ex duobus,Sol,Luna & Stcll£,nc-
pccxacre&igne; Ideo funt Angeii,Soic & Luha &
ftcilis iucidioreSjCO quod ex vnofingulari, quodcft
quartum & oniniurn rariffimum, creati furit: Sol verdr
Luiia&ftellx, ex ignis &acriscompofito crcatifunt,
InquitTurbajEtcoelicreatiovncie?
Etiilc: CrcauitDeusccelumcxaqua &aere, itaccc-
ium quoqucex duob.us.efl:compofitum,exaltero ra-
riorum fciiicct acrc, & aitero dcnforum.fcilicct aqua.
Eti)ii:Magifterperagedifta tua,& cdiflcrcdctribuSi
Etilic: Ex tribus clemcntis Dcus creauitvolatilia,,
bruta animalia, ac vegctabilia, fcilicetcx aere, aqua 8s
tcrra.
Tv REAautem ait: Difcerne ha:c Magifter.
Etillc: Quaedam creata funt exaerc, &tefra:quse-
dam vcro exignc,acrc,& terra. Dc pr6ximo,cxeniplo>
funt volatilia, &orrinia fpiritumhabentia,dc primo
vciofuntexcmpio,ycgctabilia. Omnja verobrutacx
tcrra,aere & ignefunt: vcgctabiiia autcm cx aqua , ter-
K &aerc<nihilqucb.abmt communc «im igne.
4' . T VR BA
Et illi: Dicemus camen ctiam vegetabilibusinefie
igncm?'
Et ille: Verum dicetis : narr. e;;acris calore in eo ab-
fcondito , qucmadmodum figriificaui rcnnem i$>nem
aeri ineffLygnis iliis incft, quia oeriiiiefiigiiis,&aerin
vegetabilibus.De 'giuauicm elcmcntari perleloquen.
do,non incft, nifi fpiriuim & snimarn habentibus. Ex
qttatuor autem clcmentis homo creains cft. Intelligite
igitur omnes,quod omne qnod exvna crcauk Deus
cffentia, non occidit, aut moiitur, nifi ,in die iudicij.
Moftis enim diffinitio, eft compofiii diflolutio; J.n-
compofiti autcm nulla eft difiunclio. Exduob. autems
vel trib'us,vclquatuor compofiris.vnumquodq'; com-
politum feparari neceffc eft, qu* fepar.itio mors eft.
Etfcitote, qtlod quicquid ex folo ignefimplici &te-
iiuiiTcreatum eft.id neque bibit, nequecomcdit, nc-
quc dormit,fed quod exfpiffo igne creatum eftfccus
habet.
Inquit ARI SLEVS:Magifter, quia nd pofteritatis v-
'tilitatcm nos coadunafti , nihil quidem vtilius cogni-
tionc elcmcnlorum ad noftrairi iiotiiiam peruenire
potuit. At nunc cuperemus de Occultafapientia , pro-
ptcr quam cxcutiendam conuocati fumus , verba neri.
Ei ille : Dixi ante , quod Deus omnia , hoc eft, qua-
tuof elcmenta exnihilo, deinde ex his omnia cleata e-
duxit,ccelum, thronos, angclos,ftelIas,mare,& omnia
qux i : cis funt.Et quia vidcmus quatuor illa elemcnta.
fere iaimicainter fc, idco crcaturx varirefunt: Nam II
exeodcm cunfta clementa efTentcrcata , ynius cffent
natura, & conuenircnt. Attamcn & illa quaruorficv-
ninir & copulauit Deus , vt pacem perpetuam obfcr-
uare nccelTchsbeanc : ita'ficcury>humido , & calidum
frigido frcpemi!'cetur,& conucuictcr coit,& inde crca-
turtc cxeunt,qua:~prec'--;{?{Iima; eriam furit. Eorum au-
icci clcmenrorum qux coeunt,duo videntur &tan-
gun:ur:d o vcro noa vidcntur neq; tangiiiitur.Quja (T
coniii-iguntur'ea t.'inr.ummiido qua: videntur & tan-
gum'i:v,.procu'ldubi6ei.iamreliqitj comniixta funcquet
daobus prioribus infuiu: Aer cnim dei^ue pavticipas,
cti.trnc-.in aqua commauc quid habet, fi>:HiTit« <5c
ter-
ramlisc
P H I L O S O P H. 5
ramhcc omniainfecomplcfti.fupia eftdiftum. Qnod
fi a-s n"oftru,quodterra cft.aqua:miu-ueriM'i:,ienigran-
dem efiicietis. Nam a:re ipfo noftio cum acua rraris
impofito & cofto.terram oftcndit,aquam imbibcns,&
alia duo elcmenra in ie complcftens:qur>d"fignifica'iur
proccffii operis,contritionefc.& congulatiouelapidis,
ftatijn ex his..nummos fieri. Sed quid ves finguli hnc
fuper rc traftaturi & difturi (iiis,audiam Interim vbi
nec ab infipientibus agnofcarur, nec a filijs doftrinse
icmorcrur, cxpofitioncm incipiatis. & tu prior dic Ati-
ftencs,
ARISTE NES ait: Huius operis claujs eft numorum
ars.Accipite igiturcorpus quod vobis iBonftrattim eft,
ac intabulas tcnues coaptate : deinde maris noliri a-
quaimponitc, quapduro rcgitur, Aqua permancns di-
citur. Poft imponite |eui ignc, donec tabuks confrin-
$vantur, & fiant^aqua, & Ethcfiaeiungite, & lcnto ignc
limul aiTate.dorrecfia.tbto:dium fasjinatum, & in (uani
Etlveliamvertite, donec cpaguleriir, & fiat numus va-
rius, qucm Solis florciwnuncupamiis. Coquite curn
dcinccps, doncc nigredine priuctur, & albedo appa-
reat. Poflca regit'eipl"um,&animam auri commifcete,
& coquite , donecfiat Ethelia rub'ea , quam teritecum
patientia, necvos trcdeat eam cum aqua imbuere,qux
excaexiuit, &qua:eft permanens, denec rubcuro fiat.
Hoc enim eftaes combuftum,& auri flos,& fermetum:
quod cum aqua permanente dirigire, poftea deficcate;
donecpuluisfiat,& omnihumidiratcpriuetur.
Inquit P AR ME N l D E s: Scitote, viri prudentcs,
quod inuidi mnltipliciter traftauerunt de aquis , bro-
dijs,cotporibus & mctallis. vt vos dccipiant quifcicn-
tiaminquiritis. Haccergo dimittite omnia,&aurii nu-
mosquc fieri faciteex hocnoftro arre,&a:s, autplum-
bum propingucdiiie vel nigrcdine, &ftannum pro li-
qucfaftionclumite: fcientcs quod nifi vcritatis natu-
ras eiusquecompoiitioncs bene coaptctis, &confan-
guinca conlanguineis iungatis , nihil operarnini, co
quod natura ciim fuis obuiant naturis, continent cas,
&lanaturineis.Nam putiefcunt & gignuntur.t 6 qnod
natura,quaercgit ipfi.irn,tiludquedituitacin puluciens
a 3
(5 - Tvn'H
§t nihilumconuerr.it, deindeidemrenouat, reiteratSe
gignit frequenter:Idem enim ipfumquodmortificat,,
sd&viuifieat. Intenditc efgo riofccre quideft, quod
sremputrefacit ac rcnouat, & cuius fit faporis , & quae
Ipnginquitas & propinquitas , & qualiter poft: iniini-
51'tiamflat amicitia,& qualiter accidat corrUptip & ge-
neratio,& qualiterilljnatur^ compleftanturinuiccmp
& quomodo in igne lcntoconcordes fiant: quibus
tiotis &|>ceptismanus veftras operiapplkatc. Qupd
fidiftas qualitates ignoratis,nolite operi appropin-
quare5 quoniarn totum eft noxium, & infortunitim ae
triftitia.ModoSapientumverba intclligite,&hoc bre-
ue diftum retinefe.videlicct.qtiod Natiira naturalaeta-
tur, &naturamcontinet, &natura naturam vincit&
fuperat.Hifce yerbis comprehenditur tptiirn opus, Di-
jnittite ergofermonesfuperfluos, &accipiteargetum
viuum, &cpngelateeumin corporemagiiefia?, &ful-
phuris, qupd npn comburitur, & vertiteipfum in na-
turnm,albam. Etfixrinoftro impofueritis.albumfiet.
Etfiipfumrubeumfacerevolueritis, mbeumfiet. Etfii
ampliuscoxeritisipfum.aurumfiet. Dicoetiam,qu64
yertit ipfum rriafc in rubeurn, & auri collam: & fimili-
tervertitaurumin rubeumignem, eoquodnaturana-
turalsetaturi Coquiteergo ipfum inhumore, doncc
tppareat riatura ahfccudita: & ciimvideritis hoc, im-
bite eumfeptiesaquapermanete, coquendo, aflandoj,
donecrubeurn fiat, O naturailla cceleftis,vcritatisna-
turas JJei nutu multiplicans. 6 natura fortis, naturas
ytocens & fuperans,fuasqucnaturas giauderefaciens.
Hic cft illa riatura fpeeialis & fpiritualis, cui Deus
poiTededitfupraignisvioIentiam.Ideoquemagnifica-
rnus cam.quia niliil eft precioflus in vera tinftura. Eil
enim veritas pmnem fcientiarn continens, & ciimli-
qucfit cum corporibus.opus altiffimum operatur,& ea
in fuum yertit cplorem,& quemadmodumapud yifuib,
fuperficiem tingendo vincit,ficintima fuperat.
Ppft hatc Zi Mp Nait: Ego plumbialbi vobis difpo-
jfitionem monftrabo, in qup nihil aliud eft quam opus
>mulierurn>&luduspuerorum. Etfdtote, quodfecrc.
4BBIop" cds $x mare & femina
""""'" " coriftat,
" feeeeft, a-gente
.'"" acp^
P H 1 I O S O ! H. f
& patiente. In plumbo cft mafciilus, in auripigmemo
fcemina. Mafculus gaudetfufceptafcemina.&iuuatur
ab ea, &focrninafufcipitinmafculofpcrmatingens,&
eoloraturexeo. Itaqueiunftoshosinvitreovafepo-
nite,& tcrite eos cum Ethclia,& aceto accrrimo, & co-
quitc eos perfcptcm dies, &ncarcanum fumigct, ca-
uete: & ciim ficcumfuerit, totum iterum imbuiteace-
to , &tandem obtincbitis arcanum. Quoad rubeum,
dico quod non poteftis rubeum facere, nifiprimum
dealbaueriiis: quoniam dus illas natura; nihil aliud
funt, quamalbum &rubcum:Dcalhiteergo rubcum,
& fccundiim quatuoranni partcs eiimrcgite, &in vl-
timo frufturn vobis adferef.Adhsecinfuper dico,quod
in plumbo rubedo fit. Sumite ergo ses.quod Magifter-
fupra nominauit, & ponkeplumbum cum eo, donec
fpiflumfiat. Hocerit plumburri, dequo dixeruntSa-
picntes, quod xs & plumbum lapis preciofus fiant.
Mifcete ergo ea infiiriul, & aflate aurum cum eis, &
cum cos bcne rcxeritis, habcbitis fpiritum tingentem,
& compofitum exmafculo &fcemina,quod eft opetis
initium,
Inquit S c i TEs Philofophus-.Scitoteomnes fapien-
tiae inueftigatores , quod huius artis ftindamentuni,
propter quain multi pcricrunt, vnum quidcft.quod
omnibusrebusfortius & fublimius: apud ineipieiites
vcro omnium rcrumeft vilius.
Ait P y T HA G o KA s:Nomina crgo, 6 Scitcs, hoc
ynum,
Et illc; Acetumaccrrimum, quodfecitaurum, mc-
jum efle fpiritum.fine quonecalbcdo,nccnigredo,
nec rubedo confiftit. Et fcitote, quod ciim corpori mi-
fcetur,continetur,& vnum fit cum co,& vertitipfum iri
(piritum, & fpirituali tingit tinftura, inuariabiiicj;rur-
ftis atinfto,tinfturamaccipitcorporalcm,quamdeleri
nonpotcft. Etfcitotc.quod ficorpus abfqueacetofu-
perignem pofucritis, comburetur id, &corrumpetur.
Etfcitote, quodhumorprimus eftfrigidus. Cauctei-
gitur ighem irnmoderatum , quia inimicus eflfrigork
Jdeo dixerunt Sapicntes, Vos fuauitcr.regere oportet,
^onecSulphurfiatincremabile.&Jtafcri.pfitfiliusAd^i
a 4-
. "
8 T VR BA
Acetum hoc corpus comburit, & in cincrem vcitit,i-
pfumq;,corpus dealbat & congelat, fique numus in-
tenfiflimaealbedinis. Coquite ergo lapidcm doncc di.
ruatur,dcinde foluitemnus, ac aqua maris tcmperate.
Et fcitote, qupd totius operis fpes cft dealbatio , cui
ruboruiccedit; deinde perfeftio.feu continuatio.
SQCRATESinquit; Scitote Turba, filij dofttina;,
quodabfqueplumbo nulja fittinftura , co q»6d in eo
confiftitvirtusoperis.Et primaquidcm vis cfta. etum:
feciida vero-plumbum. Accipite.ergo plumbum.quod
fit cxlapide ,qui diciturKuhul, & lit opiimum , ac co-
quitein'ac6to,dpnecnigcr & albus : Deinde nitri aqua
ipfum tcrite';donecfpifl"usfiarvt pinnuedo.Dcinrie co-
quite, donec lapis fiat, intenfiffimo igne, & fpiflirudo
corppris dii.uituraqua concepta. AttendkeersiO luper
ipfum dpncc lapis fiat, qtiemtcrite, & rore & fale, &
ajquamaris &pluuise. Et ii ficcus fuerit, fiu refiduum
humoris yclociterbibit, cp quod cft plumbum com-
btiifum. Augeteigkuripfiim.nc comburaturvlterius,
Hoc autcm Sulphur, quod non cpmburitur,nuncupa-
mus.Teriteigituripfumacetoacerrimp ccnt,umquin-
quaginta dieous, cauctes ne in fumiivertatur acctum,
& pcrcat. Hoccognito,quoddemonftraui,nihilaliud
eft,qu£m Opus muliefum,& Ludus puerorum.
ZENOK inquit: Scitote omnes huius attis inuefti-
gatores,qu6d nifi lapidcm hunc dcalbaueritis, eum
rubeumfacerenon potcritis. Et fcitote,quod annus in
quatuordiuiditurtempora. Primum eftfrigidsccom-
plexionis,Hyems fcilicet. Secundum vcio cpmplexio
eft Veris. Tertium Aeftatis : deindc quartum, in quo
fruftus maturatur, Autumnus. Hpcitaquemodo o-
portet yos naturas regete: videlicet Hjrcme foluere,
Vere coqucrc, Aeftatc coagulare, Autumno auiem
fruftus colligeic,hoc cft, tingerc. Hocigkiucxemplo
icgite naturas tingcntcs; finautcm, nemincm nifi vos
reprehendatis. Dicam tamenplura deplumbo rubifi-
cando. Accipite scs,quod Magifterfumerc iulTit,&po-
nite plumbum cum eo , donec fpiflumfiat: congelate,
dcficcatc dbneciubeum fiat. Hoc vtique cft plumbum
i-ubeum, de quo dixenmt Sapientes;
'' , Acs & piumbum
lapis
-PHILOSOPH. 9
lapis preciofus imifceteearcqualiter, & aflatc.curneis
aurum,& fi bene rexeritis, fit fpirirus tingens in mcdio
fpirituum. Ctim cnim mafculus fcemina;cbniiingirur,
fit ipfa foeminanon fugiens, & totum compofitum fpi
riruale , & ex ipfo fpirkuaii compofito rnbeum, quod
eft mtidi principium Et fichabetis plumbum rubeurri,
fine quo nihil poteftis faccre.
MV-NDVSinquit: Inueftigatores aitis, fcke vos o-
porter, quod Philofophi mlibris fuis Gumi muhis no-
minibus nominaiicrum, & tamen.nihil aliud eft.quam
aqua permariens, cx qua qnidem aqua lapis nofter
prcciofifllmus generatur.O qnam multifunt gumi hu-
. ius inueftigatores,& quSm pauci funt,qui nofcat cam.
Dico vobis , quod guma IIECHOII emendatur nifi folo
aaro. &funtquidam intieftigatores, quilicetinueniat
applicariones.nolunttamenlabores fuftinere, quia fi-
mul &ftimptus fiurit. Auditcvostamcn me, &huius
gnme-applicationes cnarrabo.Dico qupd guma noftra
fortipreftauro,& quinofcunteam,auro preciofiorem
tcnent. Aurum tamehonoramus,quia fine ipfo gtima
non emendatur Guma ergo noftra apud Philofophos,
])rcciofioieft&nobiliormargaritis,rj3 paulo auro cmi
netior eft &fublimior.Etinde eft.cpqui fcribunt dcea,
nihil manifefte narrauerut. Si enim vcnditores cogno-
fcerent eam.non venderent eam tam vili pretjo, Acci.
pite itaque gumaccandidiffimatpartem viiam,& vrinas-
vkulialbipaitemaliam,& exfcllepifcispartemYnam,
& dc corporcgumi, fine quoemendarihon potefto-
pus.partem vnam : & decoqukeperquadraginta dies:
poftea in calidoSoledcliccate.doneccoagnlctur. Dc-
indecumlaftefcruenti, quoufquelac dcficiat coquite
donecdeficcetur, dcnuo cum lafteficus ipfum mifce-
te , & coquite , doncc htimor ille deficcctur. Poft-
modum a.qiia pluuiali eumhumeftatc , afiare poftea,
donecdeficcetur: vitimo aqtia permanente imbibite,
&arTate,donec iiitenfiflnfiasfitficcitatis.His omnibus
peraftis, ipfamgumammifcete cumguma, & coquite
fortitcr, dnnec tota vis aqtiaj pereat, corpuscjuctotum
deiiccetur humidkate fua , induccndo fupcr ipfumi-
gncm,quoufq; illius ficcitas intendatur. Poftea dimit-
a $
50 TvilA
tkcpcrquadtagintadies, vtiniliamaneatdecoftie.ne,,
donec fpiritus penctrctipfum corpus. Hoc enim rcgi-
minefpiritus in corpora, & corpora in fpiritus vcrtun-.
tur. Moneo tamcn caucatis, necompofitum fumi-»
get, &fugiat. Proptcrea vas bene opcrite, & inue-
nictis arcanum, quod Philofophi in fuis libris occul-
tauerunt.
Inquit DARDANVS: Omnibus iam notum eft per
Magiftros Philofophos dc aqua pcrmanente. Nihil
itaqueopoitetftiidiofumhuiusartisincipere.nifiliu-
ius aqux vi cognita. Non enim oportetin commixtio-
ne, contrkione,nutrkione, &toto regimine, nifi illa
notaaquapcrmanente vti: quia vis eius eft fpirkualis
fanguis , obcjue hoc i Philofophis difta eft aqua per-
niaiKns. Contrita autem cum corpore.corpus illud in,
fpiritum vertit, quoniarn fibi mixta inuicem,& inv-
num redafta fc inuicem vertunt. Corpus fcilicetincor-
porat fpirkum, fpiritus vero corpus infpiritum vertit,
prout fanguis vcrtit. Scitote cnim, quod omne quoc4
fpiritumhabet, ctiam fanguincm habet.huiusigkur
niementote.
Inquit BELvs : Philofbphi aquam pcrmanentem
vocaueruntjciusquefrequentcfmemineruut: fimiliter
ctiam album &rubeumfaccremultipliciterdefcripfe-
yunt,&variisnominibus.Manifeftaautcmvcritate,oc-
cultis verbisconcordesfunf,quibus modis pondera,
compofitiones,, & rcgimen coniugi oporteat, faftum-
quehocomncne infipicntes ipfum lapidem cogno-.
fcctcnt, Excelfum eftenirrihocapudPhilofophos.la-
pideni non cfle lapidem: apud idiptas &infipientes
vtile & incrcdibile. Quis enim crcdatlapidcm ppffea-
quam,autaquamlapidemficri,cumnihilfit diuerfiusS
Attamen re vera.ita eft. Lapis enim eft ha:c ipfa pcr-
fnancns aqua,& dumaqua eft.lapis noneft.Eo modo.
diuerfa fortita hseceftaqua nomina. Quidam enim ex
conditionc & ftatu operis aquam,gumirni, vcnenum,,
acctum : deinde coruum, ass.vftum, ats nigrum, plum-
bum, fcrpcntem: dcinde marmor,lapidcm ctiftailum,
Sthcliamalbam.aurum.regemnatum. Quidama Joeo
vbi gencratur aqus.ipfa, nomeejfumpferunt: quidana
acalo.f?
PHUOSOf H. II
a calore, quidam fputurn Lunae, quidam corfaliscan-
dem nominauertint.
Inquit P ANDvi. PHVS : Scitotc omncs fapientias
inucfticratores, quod aqua permanens eft aqua vitas
muiida, & quod nullum venenum tingcnsgeneratur
abfq; Sole & fua vmbra. Qiii enim Sapicntum venenu
Sole & eius vmbta tinxit, ad maximfi peruenkarcanu.
Siidintcllexiftis, 6Turba,bene quidem: finautemoi
pcris vobis perfcftionem rekero.Accipitealbum mun-
dum, quod maximum eft arcanum, in qno cft veritatis
tinftura, ciuscj; arcnam,quaefafta cft exlapide.fcptics
imbuite,quoufq; totarn imbuat aquam, & vafis os for
titcr claudite,quoniam exeoapparebk lapis tyrij co^-
ioris. Sed cum receperitis album mundum,& ceperitis
fepties eumimbibere, tuncaccipiatis deaqua refidua-
rum partium antea coferuatarum, & fit ignis priore in-
terior, &ficimbukecorpusfepties, donecillaedusfi-
niantur,fcudefitiant dua;tertia;partes, easq;omnes
tcrra bibat: deinde ipfum calido ponite igni.doncc
«crra fuum extrahatflorcm,acfatisplaceai:.
ARDARIVSinquit: Regimenlapidis &compofitio-
nemvobiscnarrabo. Sumiteoccultum &honorabilc
arcanum,quod eftmagneliesalba,&qugeft cumviuo
jnixta, fed nonaccipiatis cam nifi puram & mundam,
&fuoimponitevafi,&orateDeum,vthuncmaximura
videre lapidcm vobis concedat: dciride coquitecum
lente,cum extraxerkis, videte fi faftus cft niger, & fi ita
cft.optime rexiftis: fin autem, regite ipfum albo,quoii
cftmaximum arcanum, donec appareat nigredo ,&
quidem pura nigredb, quae^o. tantummodo diebus
durat.Poftea teritcipfum cumfuis confeftionibus.que.
{'mufiosa:ris,aurumIndicum,quortim radixeft vna ex
vngucnto croccOj&alumincfixo. Hocitaquc pcr4o.
dics diligcntcrcoquitc:quo complcto, initiumlapidis
Deus vobis oftcndet. Coquite ipfum itcrum, & m.
mi rcfiduoimbuite.fcientes quod quoties cinerem im-
.buitiSj oportetipfumtoties ficcari, &rurfushumefta_
ji,donec eius color in id quod qurcritis venatur. Prx_
t-er hzc fciatis, quod huiuslapidis preciofi perfectio
eft,ipfum regere refiduq tettix paitis nicdirinx, &
c&uasferaars, ad euperykes imbuendurrs,8? adiuftuan
ti T V R 55A
vfquc eoiorem coqucndum. Sitautcm ignis priorcin-
tenfior, donecfluat vtcera, quajquidem ciim deficca-
tur.feipfam continet. Coquite crgo cam, donec bibat
collam auri, &cinn ficcata fueiit, imbuite eamfepties,
quoufque duas partcs ftiibibat: &poftea poniteeam
in igne.donec fuum florem cxuahat, remittite eam ca-
Iori, & beati eftis, fi bericiritclligitisqua: dico. Sinau-
tcm, rciteratc opus, fumentcs album humidtim, quod
cftmaximumfecrernm , in quo veraconliftit tinftura,
& imbuitc cxeofeptics arenam ( qua: fafta eft exlapi-
de pritisfeptics imbuio) quoufq; totam bibataquam,
&os vafisfortiterclaudite, VLftepcdifttim cft, & ecce
apparebitvobis lapis Tyiius.
THEOPHI I.v s ait:Artis inuefligatorcs fcitote,qu6d
arsnumi,& auri arcantim cft tencbrofa veius, quani
nemo nouit,nifi qui libros philofophia:diligenti &af.
fidua leftione pcrlcgcrir. Nam quod occuitatur, eft
roaius quam id.quod pcrdifcipoteft. Propterca notifi-
co poiIeiis,qu6d nner Borkin & Aes propinquitas eft,
co quod Boriris Sapicntum a?svehni aquam na fluxi-
lein rcddit & vertit. piuidite crgovcaenum in duo s-
qualia.in vno a:sliquefarife, in aitcro JEStcrite.tiitura-
tc,& humi'ftatc,d.ohccinI'aminas producatur: &iteru
cum priori ven.cnipar-fecoquite, donec duas ebibat.&
hocfacitefepti.es:dei[idc42.dicbus coquite: dcindc a-
perkevas, & mucnietis ;ESin argentum viuurh vcrfum.
Abluiteipfum coquendo , quoufcj;fua priuc.turn'grc-
dine,fiatq'uca;svmbra carcns. Iteium ipfum continue
coquite donec coaguletlir: ipfo autcm coagulato, fiet
maximtnn arcaniun, quo.dBoritin Philofophiiuincu-
pauere. Huncigiturjapidem cpagulatumcoquite,do-
nec &quoufquefa!mura:fimilisfiatmarina:.Tuncau-
fem iplum aqua imbuitcpcrmancnte, quain vos iufii
confctuaie,acmultiplicitercoquitc,qu6i!fq; eius appa
reant colorcs.Haicigiturputrefaftio maxima.quarma-
ximumin fccontinetarcanum. Coquiturautem, do-
nec polt niprcdincm albus cft faftns mediocriter, &
doncccoalefcat.Vbi coaluerk,&velutiflos candidiifi-
jmis apparucrit, tunc fortius coqucndo,non autcm
manibus icrntur, quoufque to.ta ciusnatura dkuatur.
, Tunc
PHUOSO-J H. 15
Tuncfubinde imbucndus cft per duo ad fcptcm,vel
vna ad tres corporis , vcl ajris , donec fatis color pla-
cuerit.
CEKVSait:Intelligite onines doftrlns: filij , qudd
Thcophilus vobis fignificauit, intermagnctcm & fer-
rumelfe propinquiL-atem, fimilirei'inter aesPhilofo- .
phorum, ckaquam coruiti perm.incntem, quorum v-
trumq; fcilicct attr.iftiuum alterius fir. Intelligitcprce-
terea, quoJ intcrftannum & argcntum viu.umnulla eft.
propinquitas , nccnatura vnius conucuit cum natura
alterius,& hoc eftoiftum fiiiciuuidia. Infuperaccipke
aigentum viiuim , quod eft vismafculinas,ipfumque
cumfuo corporc coquite, donecfiat aquafluxibilis,&
coquite mafculum firoul cum vapore fuo , qUotlfque
vtrumquecoalefcaij, & fiatlapis. Tumaquam, quaiu
diuidcratis in duas partcs, accipite, & vnam partemad
corptis'liqiicf.iciendum & coqucndum ponite:alteram-
vcro ad co-r.buftii iiiuildandum, & fuum focium,fer-
uare. Imbuiieigiiuf lapide fepties, & mundate doncc
diruatur, & corpns vniuerfumab omni mundettirco-
inquinatione,& fiat terra, qucefficittir 40.di.cb': ipfam
riiifusliquciaci tc.donecfi.it vt aquciyqueeft argcntum
viuiini. Deindc aqua nitri abiuite, donecfiatvt numus
Deindecoquke, donec congcletur, &fiat
iiq;Li.-faftiis.
ftanno limile. Rcgite ipfumiraquecoqucndo, donec
crocus fiatexcellentifsimus, &tandiu coquitc, donec
ad propofitum veniatis.
BORATES.iit: Non eftfapientis inuidere, propterca
dicam libcre qtiodfcntio. Accipitc plumbum , & vt
Philofophiitifserc.liquef.icite, dcinde congtlate, do-
neclapisfi.it, deindercgiteipfum l.ipidecumauticol-
la,& granatoru fyrupo, donec coilfringatur. Iam enim
a.quain duas partes diuififtis, &in altera plumbum li,
qucfcciftis.&faftum cft vt aqua.Coquiteigkuripfam,
donecfiattcrra, deindeipfam aqua referiiataimbuite,
donecrubeum induar.colorem,ac,prout dixi.frequen-
tifsime rcgite. Vel (ivultis argeittura viuum.coagula*.
re,fuoniilcetecompari,deinde diligenter coquite, do-
nec vterq;fiataqua , deinde coquiteillam aquam,do-
ncc coagulctur. Ha:ccnim aqua cum yaporcf«oconv
'
14 T V K. E A
pari deiiccaiur j&pulucrifatur,ac conuertituf tota irl
argcntum viuum coagulatum. Suo igitur vafiiterura
'iniponite, & teriteaquafua, doncc croeus fiat in colo-
reauro fithilis.
AitME K'AiiAtJvsiMuItadifta funt,fuadco tamcri
pofteris,vtcorporafaciantnoncorpora,& incorporea
vera corpora. Hcc cnimrcgiminetotum paraturrorii-
pofittim.ciusquenaturxoccultum extrahkuf: Qui Cr
him argehtum viuum corpori iungit magnefia: &fce-
minam viro, naturam cxtrahit occuham, pcr quam
corpora colorantur. Et hocregimine fi intel!igitis,non
corporafiuntcorpora, &corporaineorporeareddun-
tur.& fi diligcnter igncrexerkis, ac Ethelia; iunxeritisj
fiunt res mundae & non fugientes : fcientes qubd ar^
genrumviuum eft igniscomburens, corpora mortifi-
caiis &confringens fuofcgiminc, quod idern & vnura
eft. Et quaruo magis corporimifcctur & tcritur, tantc»
fnagis corpus diruitur,teritur,& attcnuatur. Cum au-
tcm corpora diligenterteritis, eacjucvt oportetcoqtii-
tts,refultatindeEthcIia,ignemnonfugies, &tinfturaj
qiixomniacorporaconfringk, &fpiritus omnes rcti-
net,ac colorat, eo quddEtllcliacolorataomniacoIb-
raf. Et fckote.quod corpus no potefttingcrefeipfumj
nifi fpiritus occultus extrahatur e vcntre cius, & fiat
corpus, anima &fpiritus (qui cft fpititualis tinftura^
SpiiTumcnim illud terreum non tingit, veriim ipfum
renucnatura:tingir,quodcorpus perningit. Ciimau-
tem corpus atrisregitis, & cxco tcnuiflimum extrahi-
tis, vertkuridtenuiflimum in tirofturam& colorat. I-
deoque dixit Sapicns,-quodxs nifi priiis tingatur, nori
tingk,& ha: dua: tinftura: funt condenfum &humi-
dum :condenfuniiungiturhumido, eo quodfulphurS
fulphuribus contincntur, &iurenatura:gaudct natu-
ra,fiianaturaaducntante.
ZENON inquit: Video vos duo coipora iurixifle^
quod miniitie fieri dcbct: proptcrea vobis dicofiiik
fapicntia;, qttod oportet vos cornpofitum putrcfacere
^o.dicbus: deinde quinquics vafc fublimare, dciftde
igniftercoris iungeic&coquere, &colores, quifub-
inde appareat, funthuiufmodi: prima dicapparetco-
lorni-
P H I L O s 6 I M, t$
loi niger citrihus, fecundaniger rubeuSitertia croco
ficcolimilis. Deindcfucceditpcrfcftus color, numo
vuloi fimi!is,&eft Yxir compofiuim exhumido &fic-
co itiuariabili tingens tinfturai Et fcitotc,qu6d corpus
dicituf, in quo aurum eft. Elixlrautcmcomponcntcs,
caucte ne feftinanter fpiritum extrahatis: fortafTec-
nim moreretur. extrahite autem ipfum vt Elixir no<-
ftrum.hoccft, vt vcncnum, & remaiiebkanifna, id cftj
tinftura cXmultis attrafta rcbus & nuriiis iriipofita;
HSECigiturtinfturaeft vita iis,quibusiungkur. Detri-
mentum autem & mors corporibus, a quibus extrahu
tur. Atque ob id dixerc Sapicntes,inter ipf»s eflelibi-
dincm, tanquamintcrmarem &fceminam,&quina-
turashorumnouit.prolixitatem decoftionis &com-
pofitionispatientcrfcrtj&lucfumaccipit.
C HA M8 Afi. inquit: Notaridum cft, vencrabilis
Tiirba, quod inuidi lapidem antimonium nuncupa-
funt, ipfumque iuflerunt regi, donec corufcans fiat, &
vt marrrior fplendens, & commifcenturaceto, & tegi-
tur doncc aqua fiat, deindc congelatur.fitque lapis
corufcans , iplendorem habens Vt matmor : quem
vbi videritis , iubeo regerc doncc rubeus fiat , co
quod dum coquitur, donecdiruatut, & terra fiat,irr.
rubcunivettiturcolorem, &hocvbi vtdcritis, reitcra-
te.coquite, & imbuite, quoufque colorem induaf.
prxdiftum, &aurumfiatoccultum. Deindciteratct-
pfuni,&fietaurumTyrij coloris. Oportetigiturvos,
cumvidcritisficlapidcmcomfcantem, diruendo inci-
dcre,& in tcrram verterc, donec incipiat aliquidru-
boris. & poftea aquae rcfiduum accipictis (quaman-
teavosiuflcrunt diuidcrcinduaspartcs) &corefiduo
arenam multotics imbuetis, quoufque colores occul-
ti in ca vobis apparcant, & fieam benc rexeritis, vide-
bitis colorcs.fin minus fmftrabimini. Refpicitcigi..
tur qualitcr faciatisamplcxari paria. Mafculus enira
fuamamplcxatusfceminarn, velocker in eius corpus
tranfir,& liqucfacitipfum,cogelat,diruit,& confringits
& dcinccpsrubornonmorkur. & fihocefficiatisabf-
que pondcrc.mors cucniec, quacuenicnte.malumpu,-
tanduin eft.Fackc ergoin.liquefacieiidoignenikHenlJ,
S6 T y R BA
ipfaaufcrn iiitcnam verfa Aquila, intcnfioiicinfacise
ignem.&imbuitc ipfam , doncccolorcs appareant.
Cv STOSinquit; Miror, 6 Turba Snpientuni, detali
vi huius aqua: ac natura:: ciim intioiuit in hoccorpus,
vcnit tpfum in terram,deindcinpuluerem:qucm fi vul-
' tis
experiri,an fit pcrfeftus.manu contingite,: & fi im-
palp-.bilem vt.iquam inucniatis, optimus cft. Sin au
tem.iter.iteipuim coquendo donec pcificiatur.Etfcia-
tis , qnod fialiud quam a:s noftntmacceperkis ; & a-
q.^anoftra eum regatis.nihil efficictis. Contia autcra
-{ia:s tioftrtim aqua noftfa fexeritis, omni-apiedifta in-
ueiiictis. Coquiteipfum eigoleui igne,&fictlapis nu-
naofus , dequo Sapientcs dixerek quodNatura'niitiira
laetatuf, propter propinquitatciii , quam habentin-
terfehaecduocorporacum aqtia permaiicnte. Hofum
igitur du.orumVnaeft natura; inter cos pfop.inquitas
cft;quas(inon.efl"etjnonita cito commifccrentur, nci
c6nfiner.cntfciiiiiicem,n'ecvnumfiereiit.
DHMEB.ES aitiScitote, viriSapientes.quod ex lio-
mineiionnafcitur nifi homo,neccx brutis niil futim ii-
i mile atquCob id dico, naturamnon' cmeridarinififua
naru-raj qliemadmodumhomo noiinifi ab homine e-
mendatur. Acproinde vcnerabili vtiriiini ilatTlia,xxca
namqj &ars exiftit, &opus eiusfit. Coniungifceelgo
mafculinumferui rtifocifiliumfuas.odoriferx uxori, &
iunfti artemgignent,quibusno)ifeintroducereaiieiuij
iiecpulucrem,necaliam rem,..&fufKciacvobis .conce-
ptio, & vcrus fiiius nafcctur. O quampiKciolTfiiima
eftferuiillius tubeinatuia, fine qua regimeii coriftare
nonpotcft.
B As SE« inquit : Introducice citrinurh cum fua
vxorc poft coniugiumin balnefi, & neinccndatis bal-
neum plurimum, ncfenfu &motu priuemur. Subiic
facite balncum quoufqu-ecorpus & color corum vnfi
quid iiant. Deiiuie rcddite ei si.idorcmfu.tim,aciteium
ncci date, rqquicmqueei conilivuite,'caucntes ne fu-
giant. Et tunc veneiamini regem, & fuam vxore,& no-
liteeos coburerenimioigne, fcd ecs regitc doncc ni-
. gri fi.int,deinc!enlbi.pbft rubci-,.vlnmonantvcnenum
tingcns.SiheciBtelligitis huiusf«ieiitieinucitigaiere.s,
bene
P H I L O S O V H. if
benecft, finminus & adhuc ignof antes-cftis, fcitotc
quod Deus celauerit a vobis verkatem. Noliteergo
Philofophosrepfeliendere,fed vpfmctipfos. Sienim
Dcus in vobis menterhfidelemfciretj vtique veritafctri
vobismahifeftatef. •„'•''
NESHITVS ait: Bfetiket dic6 vobisaftis inueftiga«
torcs, quod Corfuflefitcaputhuiusopens, noninitiii
Verum.fedpbft compicXumrkeitaVPeatur. Quapro-
pter Corfufle eft totum corripofkufh , qiiodoportef
fepties aflafi, & tiific ofhne cSrpus tirigit &vocatuf:
numus,e.iisflb$.Velauriflos.aut ferfinos.etiafnplum-
bum, ftafirium, &riiille nOniinibUsa Philofophis nt>-
miriatHt. _
BoKittvs ait: Cunfta quai viuunt,Deofic voiefU
tc ctiamfnoriuntut, Proptcreaillanatura, cuihumidi-
tas adenipta eft,curtiper npftes dimittitur. mortuofi-
hiiiis videtut, & tuni illa natura igrie indiget. quOufq.
cotpus &iiliusfpiritusintefrarh vertaritur, &tuncfit -
puluis fhortuo fiinilis in fuo tiifhuio; His pefaftis.fed-
dit ei Deiis fpiritum & anitham.&omhiihfitBikateab-
latajconfortataeftnaturanoftra &emendata. Opor-
tet igitUrilldm fern combrifere abfq. tirhore, dohcc ci-
nis fiat. qui cinis aptiis fit fecipere fpiriturrijahimam;&
tinfturarn infufarfi.Infpicite filij doftfiriat, cjualiterpi-
ftofes liequcufit fuis coiofibus pingefe,quoufque eo£
incirictcs vcftarit&piiluerifcnt. Siriiiliter&Pnilofo-
phifuis Kgtotis faspe riequeunt tfiedicihas componc-
fe,liifi fraftfS &p,uluefifatisj Qupd fi ipfuiti cinefciti
fegefitis fubtilitef,multa ab eo procedent. eo quod acs
vtliomo corpus habet & fpiriturh.Hominis fpitatio ex
acre cft: firriiliteta:shumore irifpifato, vitarh fufcipit &:
hiultiplicatut ac augmentatur vt cajterasrcs; Atcjj ob idi
dixere Philofoplii.quod £s cutri corriburitur, fit rheliiis
quiimfucrat. Prxtereases hocrioftfurii cunripfimp co-
qiiituf.aqua fit: deihde quarito niagis eoqukur, tanto>
magisinipiflatur, quoufquelapisfit omnimetailofu-
ticfcminens. Pofteafrari2iturjimbuittir,acigneintcn-
fioriaflattir.quoufqUecoloretuf.&fiatcofhbufto farl-
guini firhilis:tuncnumosimpOnite,&tirigitcosinau»
tum.' Quemadrriodum enim exfanguine fperma noft
S8 T V.R B A
fit, nifi diligenter in epatc coquatur, ita opas iioftrunt
nequaquam tinftuiaeft, nifi diligentercoquatur,quo-
ufq. puluisfiat,&itaputrefaftiouefpcimaipfumfpiri-
tuale efFeftumfit. Tnnc cnim color, quem inueftiga-
ftis,&nonalkerkujciiietur. .,
NICAIIVS ait: Iubco pofteros aurii accipcrequod
voluntmultiplicare & rcnouare, deinde iriduaspar-
tes aquamdiuidcre, alccra quidem acipfurncompri-.
mcrc. Illud enimassincidcns inillamaquam, dicetur
fcrmentuauri, &fi beneregatis, vtraq. fiinulcoquun-
tur, &liquefiuntvf aqua, qiue coquendo congelatur,
& tunc apparct rubedo. Hanc aute rubedincm fepties-
imbuetis aquarefidua, aut doiiec totam bibatfuam
aquam, coquitc demum.donec dcficcetttr, &in terra
vertatur aridam, dcindc in accenfo ponatur igne q,ua-
draginta dicbus.quoufqueputrefiat, ciuscj;cploies cu
cinereappareant.
BARSENITESait: Qua;diftafuntfupefius,reitera-
rcoportct. Corfufle rubiginijeris fimiliseft, &.vituli
vrina coquitur,quoufque Corfufle natura immutctuf.
Invcntre namq; Corfufie natura vera occulta eft, &
hc;cveranatura cftillefpiritustingens quamhabuitab
a-qua permaneiitenumiiiofa &corufcantc. Extrahkur
auteita.terite Corfufle, & aquasfepties imponite, do-
nec totii bibat humorem, &vim rccipiat imniincntem
aduerfuspugnamignis, & tunc rubigo nuncupatur.
diligeter ergo putiefacitc, quoufqj.puluis fiat fpiritua-
lis in colorc ficcifanguinis,quem potentia ignis colp-
rcmintroducat.donecinuariabili colorc.induatur.
ZEVMON ait: Difta Aegyptiomm nos inerrorem.
introducunt. Qupd qucrimus publiceminimo prccio
venditur,&'fi nofccreturne tantiliii: vcnderentmcrca-
torcs, Hocaute vile & abicftum Philofophi honora-
uerunt, omnibusq; nominib. nominauerunt. & dixcre
quodfitlapis &nonlapis,&fitguma Scotia:. Atq; ob
idlmius veneni vitn cclaucrunt Philofophi.quia in eo
eftfpiritus occultus quetn qua:ritis, qui tingit, falut
tem & aiiimam dat corporibus. Et vos nifi corpus tc-
ratis, diruatis, imbuatis , ac diligentcr rcgatis , do.ncc
frnrn piiigtiediuem cxtraha6is, & fa«iaris teuuem fpi-
rituirs
P H I t o s 'o PJS." IJ>
irkurnimpalpabilem,in vanumlaboratis. Atqiieobid
dixcre Sapientes, nifi corpoia vcrtatis iii non corpora.
iitcorpOrea faciatis corporea, nondum operishuius
inueniftispriricipium. Fiuntatitem incorporea, cum
Etbelia teritur quoufquc fit puluis,& hic puluis non fit
nifi fortifsima decoftione, & contritione continua, &
fit igne.nd manibus, cumimbibitione, putrefaftione^
&Ethelia. Et Sapientes ciim in hacarte dixerunt,qu6el
natura eft vtilis & paruo vendkuf, fecerunt in hoc vul- >
<mserrarc. Dixcrnntetiam.naturam fuam,naturis om-
nibus eiTeprc_ciofi0rem,& ctiamhoe difto multos fe-
fcllcrunt,& tamen verum dixerunt.' Ar:senim duabus
cget naturis, quia non fitprcciofum abfq_.vili,rieq_vi-
leabfq; prcciofo.Quapropter oportet vos difta maio-
fum fcqtii, qui dixcrunt: Nihil aliud expeditvobis-qua
aquam & vaporem fublimarc; Namcumvideritisillas
duas naturas purificatas aquamfieri, totumque cor
pus.Magnefle.in aquam liquefaftum,tunc certe pmnia
vaporfunt; deiutc atitem , tunc yaporcontinetfuum,
compar, idcft.aquaaquam. QjuarePhilofophivtrum-
quevaporem nominauerunt, eo quod fimul in putre-
faftione & decoftione vnita fuiit, &vnum alterum
conrinetnefugiat.Ergopermanchtiafiunt. Nanatura
occulta in corppre congelatnr, & color eius variatar,
fuamq; natura exuit,& mancipatur ne fugiat. Nigrcdo
vcio fiapparct, eft exsegritudinc, &itiputrefaftione
moriturj&fit rubigOj&tunciure natursnon fugit,eo
lfbera fafta cft '
quod dimifitfugxfcruitutcm& nacura,
fuiim confequens coniugcm, euornansfuo colorc tV
dccore,nonqucmadmodumantcafecerat,fedfumpto
Jiumoaurcoeum viuificat. Ethanenaturarn. fpirituni
& animam Philofophi appcllaucrunt. Infuper dixe-
runt,fpiritumhumidum cflenigrum, coiriquiriationc
caientem. Et ficuci in hominc cft htmiidkas & ficci-
tas, ficinopeie noftro nihil aliud cft quam vapor Se
aqua; Proptcrea dixertinr antiqui, opus ex duobifs cf-
fe, &haccduoiunfta nonnulli vocarunt eompofitum.
e6qu6d;illa'duo quatuor func:ineft cnimficcitas &
humiditas fpiritus & v.ipor,
Ass QTJEs ak: D.icovobjs , quod nifi {ubiirnetis ncs
20 T VR BA
ininitio coqucndi abfqiie marjuum contritionej <fo-
ncc aqua omniafiant.nondum opus inucniftis. Etfci-
tote, quodaliquando vocant a:s arcnam, alias etiam
lapidem,& in toto regirnine nomina variant: tamena-
tura & humiditas fiiintaqua, & deinde lapis fi benc
comifceantur: quia quodleue & fpirituale eft,.furfum
fublimatur; quodveio ponderofum &fpiffum, deor-
fum in vaferemanct. Hasc autem eft contritio Philofo-
phorum, quacfitdecoftioneno manu. Etfcitote,qu6d
nifiomniain puluerem ycrtatis , nondum contriuiftis.
Co.quke ergo quoufq; tontcratuj, &puhiisfiat.
AG ADMo N inquit: Coquitea:s doneclcue corpus -
fiat & impalpabile, acfuo vafi imponke: dcinde quiii-
quies vclfepties fublimatc, donecaqiia,defcendat,fci-
entesquodctimaqua pkluis fit, diligentcrcontrkum
eft.Quodfidubitatis quomodo aqua puluis fiat,fcito-
tequod intentio Philofophorum eft, ytcorpusquod
nofierataqua.anccquam cadercc, fimulcum aqua, &
aqua aquae mifceatur,&fiant vnum. Sciendum prscte-
rea.quod nifi ytrumq;inaquamvertatis, adopuspre-
xiofum noiiperueriietis.Oportet enim corpus flamma
ignis occupatiim vtdiruatur , & debile fiat cuin aqua
in qua cft, donecfiat totum aqua. Ignari autetn cum
audiuntnomeiiaqux,pucancaquamnubis efle: quocV
filibros noftros legerenCjfcireiicvtiqueaquameffeper-
manencem, qua:abfque fuo compari cum quofafta
cftvnuni.pefmancns cffenoiipofsit. Hascautem efta-
qua,quam PliiIofophiaquaitia»rinuncupauerc,,igne-
umveneiium, boniimmultorum nominum, arenam,
quam Hermes ablui iufsic mulcocics, vtSolis nigredp
dereacur,quaminfolutionecorporisacccperat. Etfci-
tote, quodnifihoccorpus meum capiatis carens fpiri-
tu,quod vultis minime confequemini, eo quod alienii
quicquam opus non ingreditur, ncc quippia nifi quod
eft fynceruni. Quareomiiem pluralitateni dimittitc:
natura ' enim vna re cft contenta,&
' qui eam ignorat.pe-
ribit.
' AFFi.ICTES
inquit:Doftrina:filijfcitote.quodto-
tumppus &regimennonfit nifiaqua,cuimifcete Ma-
gnefiscorpus, &vafifuo iniponite , & os diligcnccr
clau-
. P H I L O S O I H, 2E
clauditc,aclcuicoqukeigne,quoufqueliquefiat, &in
aquamvertatur: calore eiiim aqusefaciletotumaqua
fiet.Videntes autem nigredincm aqua: imminere, fcia-
tis quod copus iam liquefaftum eft. Iterum fuo impo-
nitevafi, &quadraginta coquite diebus, quoufque&
aceti & mdlis bibat humorem. Quidam autem dcte-
eunt vas fingulis feptem diebus vel decem , fed vitima
pcrfcftio in quadragefimo die , tunc perfefte ebibet
humorem decpftionis, Abluiteigkuripfam,&higre-
dine priuate.quoufq; lapis fiattaftu ficcus. Proptcrea
<fixeruntPhilofophi,ablukeMagnefiamaqiia dulci, &
diligencercoquke,donec terrafiat, &humorpereat,&
tunc xs nuncupatur. Acetum acerrimum ei imponite,
ipfoci; acetP imbiii dimktite, & erit noftrum ses, quod
aqua ablni pcrmanente,Philofpphi iufscre Porrp Inui-
dis 4iftmh»qupd quidam iufTerunt ipfum coquere va-
porcdonec lapisftat corufcans, fplendoreni habcns
marmoris , & vifo hoc , maximum efle adarcanum
ventum. Nam & dcinccps oportct ipfum conteri, & a-
qua illa refidua & dimidia , fcptem yicibus imbui pcr-
mahenteiqua abfumpta putrefieri, doiiecpptatum vi-
dcaturhabeaturq;.
CRANSESak:Sapientes, accipkc a;s npftrum , &
cum primaparteaqua:, fup imporike vafi, &coquite
quadraginta ditbus, acab omni immunditiamunda-;
te, &coquite donec pcragantur dies, &lapisfiatfine
humorc. Dcinde coquke doncc rcmaneat fex: ppftca
abluitcaqua, qua. abiumpta dimktite, vtputrefcatiii
fuo vafe, donec vjdeatis quod qua:ritis. Vocauerunt
autem Philofophi hoc compofituniin nigfedinever-
fum.SATls NJ<5RVM,&dixerunt, Rcgite ipfumace-
to &nitro. Qupd vcioremanct, ff dealbatur,SATis
ALBVMdixcruiit, &iufleruntvt aquarcgaturperma-
nente,quod vocarunt SATIS RVKEVM,,iuflcrunt vt
aqua &igncrcgatur dpnec lubeufiat. Vocaruntau-
temeamob caiifani hocnpminc, propter colorii ya-
rictatcm. In operc enim non eft varietasreium, nec
multkudo,aut contrariccas, fedtantum oportet.-csni-
grum albumfacere.deindcrubeum. Vcrirhiloiophi
uullamaliamintcntioneaihabucie, nccaliuddocuc-
b $
£$ . TvRBA
runt.quam vtYxkliquefiat, 'conteratur, & coquatuf^
eoufque dumlapisfiatmarmori -fimiiis. Atque ob id
dixciuntPhilofophi: Coquite ipfum vapore, doneC
Japisfiatcofufcans, fplendore habcns. Hoc vbi vide-
ritis,niaximumhabetisarcanum. Oportet autemhoc
ipfumterere, &aquaabluerefepties permanente : de-
indecontricuinfuaaquacongeiare, donecfua abftra-
hacumarura pcculta. Ethoc voluic Maria ciim dixit,
Sulphura fulphuribus cotinentur, &humor fimiliter a
fuo humore, eo quod ex fulphurefulphuri mixtp riia-
ximu.fit opusr Iubeo autem vos iplum fulphur Sole &
rdre regere,donec optatum euciiiat. Sciatis aute quod
deaibarc duplcx eft, ficuti & rubeum faccre: vnum in
contritione, aliudindecoftionc. Caueteinfuperne
ab aquis ea feparetis, qu6minuspereatanima& cpr-
in vafefunt. '
jius,qua3"duo
- EFISTES ait: Animaduei-tite.filii doftiinrc.qualiter
Hernies. Phiiofophoruni caput dixcrit, cum docuit na-
turas commifcere. Dixit cnini : Accipkelapidem att-
fi, & hurhori co.mmifcete (qui cft aquaperniaiiens):,
fuocjuG vafi imponitc fuper leuem ignem donec li-
qucfiat: deindedimktitedanec arefcat, & aqua cum
arcna fe inuicem contineant, tunc fiat ignis intenfior,
quoulque arefcat & terra fiat. Hoc perafto, fcitote at-
caniefteinitium. HocautSmultoties facitc, donccpe-
srcant aqua: partes due., & c.olores.vobis appareant. Et
fcitote quod deaibatio nohfitnifi decoftione, atq; o!»
eam caufam repctitur, conterendo & imbuendo fre-
qucntifsime. lubeo autem nefimul aquamfundatis,
he Yfirfubmergatui', fed paulatim infundke, teritc, &
deficcate, & hoc faepefacite,donec arefcat, & in pulue-
rem expeftati coloris vettatur.
BACASSERinquit: O omneshuius artis inueftiga-
tores, fcicote , quod ad notitiani &vtilitatemhuiu.s
artis peruenire non poteftis , nifi patienti & prolixo
animo fitis. Qui ergo Ionganimis erit, libentcrque pa-
tietiafruitur.ih tramiteiufto hui? artis meabit: qui ve-
s-6citiusfcputat exlibrisnoftrisfruftumcapcrcpoffc,
fallitur,faciusq; fucrat non infpicere quide, quamvn-
, ffluara contigiiie.
" LibneniiB^nofeimagiiam
" ininiiarn.
yidcntiH
P Ii I L O S O I H. £_.
videnturiiiferiehis, quifolummodofemel, bis veltcf
fcripta noftra legunt, cum intelieftu , omniq'ue eorum,
ftudio fruftrati,etiam(quod peffim.fieft)opes,labores,
& tempus,fi quod in hac arte infumpferunt, amittunt,
Veruntamen qui curuat dorfum ad libros noftrosle-
oendos, eiscj; ftudiose vacac.-mcmoriara animtimque
adhibet &arrigic, nec eftvanisimplicitus cogitationi-
bus,Deumq;pfecatur, vtSalomon, profapientia,non
pro opibiis largiendis , is infegno rex regnabk noftro
indefiiienter, qupufque moriatur.Deum igkurtimefCj
oinuefiigatores : qtiod enim qussritis,, parui nequa-i
quam eft prccii.Tliefaurum enim maximum,& munus
Dci cxcclleiitillimum. quaeritis. Et cognofcite, .6 inue-
ftigatores, id' quod Philofophi dudum intimauerunt
dicentes , quod rcftum nonnifi errore difccrnitur,&
nihilinagis dolorem cordi gencrat, qiiam ftrorinhac
arte & opere. Dum cnim quis putat fefccifTc.mundum
habere, nihil in manibus fuis inucnict. Vtcunq; autcm.
Philofaplii opus, remque ipfam varijs nominibus co-
pofuerunt, veritas femperin coru-meft feriptis. Dixe-
runt ctenim_xommifcete, coquite, dcalbate, terite, af-
fate,coagula\e, & foluite Etheliam, ac rubiginem faci-.
te:.verba plunrhafunt,regimetamen vnum cft. Siigi-
turvultis veritatem iiiuenire, npn eftopus illa operis
diuifione, fcd tantummod6,hoccuiate,complexionc
aptate: deinde niulto tcmpore leniter coqukemeq; de-
coftionis &imbibitio.nis vos taedeat.quoufq; videatis
Yxir inTyrium & regium veftitum decoratum.His vcr-
bis quamuis mortua funt,incft tamen vita intelligenti-
bus. Frequeterigiturlegite ca, &fupcrhis fcmpcrplu-
rimum meditamini, fapicntia acccdac vobis.
InquicHrAK Gv s : Acs de quo praidixerunc Philo-.
fophi, noneft vulgi.neq. vtilgiftannum;veriimcorpiis
eft iioftrum,quod oportet eorpori Magnefiae admifce-
n, vt coquatur & tcratur abfque txdio , do.nec lapis fi-
at. Dein.de lapis il!e, iteriini in vafefua teridcbcta-
qua vita: &nitri,& totus diiui. Oportetautcm vos ha-
bere aquam continue , qua quanto magis coq.uitis,
tanto magis infpeigatis , qsoufque acq.uirat rubiginSj,
«IUKeft opcris funclam.cni.urri. Har.c ccquitc& Acgy.,
k 4
' T V -JR.B. A
24
ptiaco tcrite aceto,& vtrumque vel sesipfum,vel ipfurtt
acetum & aquam Aes yocate,
InquitCADM ON: Dixifti Hyarge, quod vtrumquc
qiiod in commixitone venit, sesyocari confuetum (it 4
Philofophis : &bene quidcm: id enimeftass, quodin,
quatuorvertjtur, &ex vnarceft. Oportetigkuracci-
pere ejtajre hoftrp patteynam, &ex aqua permanen-
te,qua; ctjam aesyocqtur, tres partes. Deinde commi-
fceteaceto,&coquitetandiu,quoufqucinfpiflentur,&
vnus fiantlapisfcleincle con.inueeoquite &imbibite_,
elonec terra & puluis fiat Tyrius.
Asc ANiy s ak: Cumlegimus i(ilibris Philofopho-
rum, quodnatura tantumvnaeft, quajomiiiafuperat,
fcireopprtet,qu6dvna&vnumcompoficufunt.N6n-
rie videtis horninis compofitipnem effe ex aninia &
corpore? Sic oportet hos duo.coniungctc,, quam con-
iunftionem Philofophi conrparauetunt coniugibus:,
ex quorum ampjexu refultat aqua aurea. fcdbocdc
fecundd ppere, De piimo dicampauca: Irritatcbel-
Juminter*s^argentuiTiviuH.ni, donoc _idinterkurrt
Veniant & corrunipafitur, tunc a:s argentum viuucpn-
fipiens,coagulatipfuhi. Argentumverb viuurn conci-
piens a?s, cdngelar,ur: deinde cprpus vtriufq; cjiruitur,,
nec puluis fit diligenti oc rnulta^imbibitipne & 4ec6-
ftipne. Rubcum mafculu,m verp, fcemiria: (qua: exva*
pore eft) coniungke , donec mafciilus & femjnafiant
Ethclia. Qui cnimperEtlicliameosinfpkitum vertit,
cleinde rubcos facit,omne corpus tingit, eo quod ciim
corpus diligentertcritur,', mundaexeoanimafpiiitua-
lisacfublimis cxcrahkur, quaeomnecorpus tingit, &
cft fulphur
' natura:» quse ' npmjnibus• nuiicupa-
" varijs ' '
tur.
DARI. AKIS in'quk:Deregiminefatisfuperquea vo,
bis diftum eft: decpniuiiftione igiturpauca dicam. Si-
gnifico igitiirpoftcris, qupd inueftigatorcs nonpof-
iunt extrahere occuitarri naturam illam fulphuream,
nifiper Etheliam, quacorporafiuntnoncorpora co~
qucndi continuitate, & ipfius-Etheliaefubiimatione.
Infuper fcitpte,quod argentum viuum eft igncum, o-
mnccorpMscomburens jnagis quamignis. & corpora
jnerti-
PHHOSOIH, Z$
rnortificans:& qudd omnccorpus quod eicommifce-
tur, teritur,& morti datur. Corporibus ergo diligen-
rer contrkis, & prout oportet exakatis, fit Ethdia na-
tura,caloremnoiifugiens,fedtingens a;s. Et eft quod
Sapientcs antca dixerunt, quodfigkargentum viuum
donectingatui',quod tinctum exiftens_tingit. Pranerea
fcitote, qu6da;iis corpus Magnefia regitur, &argen-
tum VHmmhabetquatuorinfe. tamen nonhabetefle
nifiinhumidkate,qua:aquafulphuris dicitur, &qu»
fulphura cpntinet. Suncautcfulphura anima: occultae
>in quatuor elementis, qua:peraitcm extrafta;,fcinui-
cem continent naturaliter & coniunguntur. Si autcm
occulcqm quod eftiri venttcfulphurisaqua regatis, &
bcnemundctis, occultum obui^ns fu* natura; latta-
tur, fiirjilitcraquapafifiio; fcdhajc quatuor nontin-
gtintur, verfim quintum tingk.Propterea dixerunt Phi-
iofophi, qupd quamor nutni vulgi noji tingunthifi ^s,
quod asstinftum poftea ringit numos vulgi,
Mosivs aif: Hocvnum quqd fa:pcnorninatueft,
Philofophi miikis npmkiibus nuncuparimt, ahquan-
do duobus nomiriibus, quandoque ctiam fribus no-
minaucrunt. Dicam aut? ego vobis iam quid, fit, Vnui
quidem.quod cft argentum yiuurn igncum; Duo,epr-
pusineo compofitum, & tertium eft aquafulphuris,
quaablukur, & terkur, acregiturvnum, donec opus
pcragatur. Et lioceft quodinnuitPliilofpphtis ciim di-
xit: Argentum viuum quodtingitaurum, cftargeritum
viuum Cambar.nihilornjnus tamcn Phiipfophi diftin-
guunt,&dicunt,aIiquando cft Camba,r,aliquandp au-
ripigmentum. Sedita oportetiiitelligatisi Argetitum
viuum Cambar, cftMagncfia: Argentum veroyiuum
feu auripigmentum.cftfulphmquodafcendit dccom-
pofito mifto, Oportet igitur vos illud fpifliim commi-
fccrevenenoigneo , &p'utrefacereacdiligeiuercerere,
quoufq; fpiritus fiatin akero occulto fpirku,& tunc fit
tinftura.qtiaetingitomnia quaevultis.
Inquit PL ATO : Q yos magiftri opcris, cauete cum
corporafolukis,necomburatisetia: quia opprtetco-
quendoabluereeamarinaaqua, quoufquetotum co-
tum fal indulcoremvcrtatur,& clarefcat actingat.Spi-
b s
3-6' T V B. B A.
sicuitaq;fepaiato .i corporc, in alccro fpiritu occultusj
faftus eft vterqjfugiens : quod Sapientes cxprefleiuni:
his verbis.: Fuge, ianuam referate non fugicnti. Con-
ucrtcnsnamqtic fulphureum in fpiritum fimilemfibi.,
ikvtciqticfugiciis: Non fugientes autem fimiiiterfi-
unt,: quia p.crigiiis intcrccflionem fe inuicem amplc-
xantur& coiitinent, Itaq; accipiteea qucjnonfugiunt,
&iungite, & abluitccorpusincorporeo, & cdrppre
carentc, corpore folidatc, quoufquc vertatis ipfum ia
corpus, corporibusnonfugieiitibus: & vertite terram
ji! aquanii aquaminignem, ignemver6iiiaerem,&
cclatc ignem iu intimis aquas, teiram vero in aeris ven-
tre, &calidum ihifcetehumidb, ficcumvero frigido:
quia Natura naturam fuperat: deinde vero Natura na»
tiuxcongaudct:tandcmNaturanatura continct: con,—•
tincns aute omniatcrra cfl.Cum enimquatuornaturaj
in cceluin afcendertint/rurfus tandem defccnderunt,
ita vtignis.in aerem ,acr iriaquam, aquainterrainin-
cidatmnisitaq;totiusoperispuluisaceinis funt. '
ACTOMANVS inquit: Philofophi de rubiginefre;
quentiflimc traftauerunt : Rubigo autem fiftum no-
rneneft, non veriim, Dicoaucemvobis, quodrubigo
fitfccundumopus, quodexfolo aurofit, atqueobid
Irudinem vocauerunt: quia in fulphureo aureo cola-.
tur.qucmadmodunilrudoinaqua. Eftigiturfubigo
TUbefaftioin fccundo operc:inprimo cnim rubiginem
faccre, cftdealbareopus, inquo PhilofophiiufTeruiii
poniauriflorcm,& auruma:qualiter. •
MVND.VSait:Deriibiginefaristraftatum eft;dicam
igiiuideveneiio. Venenumnon eit corp.us, co quod
iubtilcs fpiritus tenuem ipfum fpiritu fcccrunt, & cor-
pustinxcrunt .& in vencnuni vcrterunt: quod venenii
Philofophi afferunt omnc corpus tingerc : atqueob
id opinatifunt, qu6dquiauiuminvenenumvcrr.it, is.
ad propofitiimiampciuenitiquiveiono, nihil efFecit.
Dico atitcm qudd nifiigne rcs attenuetis,quoufque il-
ia; res vtfpiritus afccndant, nihil dtim p.erfeciltis. Hie
igitureftfpiritus ignem fugiens, & fumus ponderc,-
ius , qui dum coipusingreditur, vniuerfum penetrat,
& natijra eius co leetaiin'. Atciue o.b id diftum eft.:
Accipitt
PHILOS Of H,- tf
/iccipitefpiritumiiigrum viuentcm , &eo c-orpora di-
i-uke&cruciate,quo"ufqueakcrcnturad bcneplacituna
veftrum. .
PYTHAGORASinquit: Intelligcndum vobis efte»
Turba.quodfulphur, & calx, &aiumen, quod efteE
pomis & Kuhul, & fputum Luna:, ac fputum combii..
ftibile, omniailla fcilicetnihilaliud effe, quam aquam
fulpIiuris,&.aquamardcntem.Etfckote,qu6dMagiie-
fia fi cii argeto viuo mifcetur, fulphura comixta eiie,&.
fulphurafeinuicem confequuntur. Nbnigkiiropoi-'
tctvos illam dimittcre Magnefiam abfqueargento vi-
uo:cumenimcompoiiutur, fortiflima eft compofi-tio,
qus vna cft de dcccm, quam Philofopbi reginam con-
ftituerunt. Et congclare ipftim, non eftquidetn vriuni
reginicii, fecundum Philofophorumcoiiftkutionem„
1'rima enimcoagulatio eftftanni, &asus, &plumbi:
fecunda vero fulphurum aquacomponkur. Etfcien-
dum,qiiod nihil alitid ,cfthuius artis fciciitia.quam va-
por & aquaefublimatio, argcnti viui Magnefkeq; cor-
pori coniunftio. Similiter & Philofophi in libris fuis
demonftirirunt, quod fulphuris munda aqua exSolc
eftfulphur,&qu6dnuilumfulphurfitabfquecalceaf-
genti viui.&fuiphuiis aqua.
BEI.vs inqukDcconipofitioncmuka iracrataTtint:
compofitio aut & cdtraftus vnft quid funt. Accipite er-
go cxaltera compolitione partem ,& parte ex auri fer-
inento , ciscjue mundam fulphuris imponkeaquam,
& habebitispotens arcanum , quod omnecorpus tin-
git. Sedinterimeft.notandu, quodaquamunda, quas
cx fufphusecft.non cft cxfplofulphtue,veiumexplu-
ribus compofita rebusjque vnum fuiphur faftafunt cx
pluribus fulphuribus. - Vt ergo mukafulphura vuum
fiantfulphur, mifccteptignans cum igncnon pugnan-
ti. Coniunft.i namque iiiis.iiecisconuenientepra-.li-
anrur.&amkkiafit conftans, co quod calida.Medico-
rum vcnena,leuiigneToquururincomburtiuc. Ethoc
innuemnc Philofophi, ciim di.xeri.nt, in decoftionc,
parum fulphn.vismulta comburit dura corpcra. Et hu-
inor.quod relinquitur,humida pix, balfarnuni.&c.no-
minafux y eiimihoc-arcatui cft, qtio.daperiam voblj.
2$ T VR BA
Hocarcanmn ex duabus proccdit compofitionibu(r„
Sulphurefcilicet & Magncfia. Et Philofophi hoc com-
pofitum invnum redactum, Aquam hominaucrunr,
& fputum boktorum , & fpiffumaurum. Omnibus
autem in argentum viuum verfis.fulphuris aquam no-
minant, fulphurquoquecumfulphurecontinctur,- di-
cuntigncum effe venenum, quod eft potens arcanum,
prouenicnsabhis, quajnoftis,
AitP A H p v L P Hv s : lubeo vtargentumviuum
cx Cambar capiatis, &eum in tabernaculis fiiblime-
tis. (eft enim alterum fulphur, de quo antea diftum
eft) & ficfulphur, fulphuri mifccbitur, & multa cxeo
procedcntopera. Eo autemfublimato,.procedet illud
argentum viuuma Cambar , quod Etbelise, Auripi-
gmentum , Zcndrio, Ebfcmeth , Magnefia, Chucul, &
multis aliis nominibus nuncupatur , de quo Philofo-
plii dixcrunt, quod natura ip fuo vcntreeratocculta.
Refto autern illo (quoniam omnium decemeft perfe-
ftio) fuo regimine,moxconucnicnsapparetcius alba
natura, necineo vmbravllaapparet, & tum Sapien-
tes vocarunt Plumbum, Excbmich, Magnefia, Mar-
tech, ckarsajbum, quod vbiveredealbatumeft, vm-
bracarct, &omni nigredinc, & fua dimifit corpora
fpifla & ponderofa,nullum cprpuspenetrantia, &fi-
mul cum eo mundus fpiritus humidiis afcendit: qui
fpiritus tinftura eft, Ideoque Sapientes dixere.acsani-
mam &corpusliaberc, & idquidem vcrum: Anima
cft cius fpiritus, corpus vcro cjus fpiffum. Ideb opor-,
tet vos fpiffum dirucre corpus , quoufque fpiritum
cxtrahatis ex eo ting^ntcm, extrafhim quoquc exco
' fpiritumleuifulpliurimifcete, &peragetispropofitu.
MoRFo'LfVS inquit:Oportct,rapicntcs Viri, lento
igneprimum humiditatc comburi, vtcxeniplonobis
monftratur in generatione pulli? &vbiaugmentatu£
ignis, vas vndiquc obduretur, necorpus a:ris,& fpiri-
tus eius fugiens extrahatur. Ethocinnuerunt Sapicn-
tes , cilm dixerunt: Accipitc argentum viuum cxjeris
flore,quem,fcilicetsris florern.ndftriaquam dixerunt,
& igneurn vencnum ab hominibus extraftum cft. Et
iterum dixemnt: Ciim omnia vnum fiunt, fafta funt
corpo.
P H I L O S O f H. 2$
corporea incorporea,& e conuerfo. Pr^terca dixerunt,
quodomnecorpus difTbluiturcufpiritU', cui mixtum
eft,&proculdubiofimiliter fitfpirituale:& omnisfpi-
ritus a corporibus altcratur & coloratur, cui fpirirui
color tingens , ac contra ignem conftans mifcctur.
Bencdiftu ergo fit nome eius, qui Sapicntibus infpira-
uitcorpusinfpiritum vcrtere, vim & colorem habente
jnalterabilem & incorruptibilcm : & quod priuserat
>Sulphurfugiens,nuncf.idtumcfl:Sulphur nonfugiens
&incombuftibile. Scitotcinfuper doftrina:filij,qu6d
qui poteft fpiritum fugientem rubeum fjccrc cor-
pore,fibiconiuuclo: deinde ex illo corporc &fpiritu
fuarh tenuenaturamin fuo vcntre occultam cxtrahere
ingertto fubtili,opus inuenit.Etnotate, quod prolixita-
tc coquendi tingitcorpus. &hoc dixeruntPhilofophi,
quod rcbus fortiter contritis, &ignc diligenter co&is,
nunttinfturaefixa:: & quicquidlibris fuis occultenar-/
rauerunt,argentum viuumfignificarevoluerunt,quod
aliquando dieituraqua fulphuris, aliquando plumbu,
aliquando ctiam numus.
IXIMIDIVS inquit:IamtraftaftiMorfolee,dca;ris
&fpiritushumidiregimine, & optitne quidem. Sed
maximurrieftarcanurn, quodPhilofophi dicunt: Aes
non tingit, cumtamentingitur,tingit:c6 quodargen-
tum viuum, curn fua: mifcetur tinfturaj, tingit. Ciim
Vcro rnifceturhis rcbus, tinfturaePhilofophorunVjres
fermentatae.mixta corpora, Corfuflc,& colla auri, vc-
nenum.marisfplendor, Ethelia, auripigmentum, &
randcrich tinftura vocatur. Quas tot nomina vana ef-
fe putantur & fuperflua , vera tamen funt, non autcm
confiftajepquodvnum funt.vna opinio, &vniirrii-
ter: hoe eft,argentum viuum,quod eft quidem ex om-
nibusextraftiim, exquo omniaflunc, qui&eftaqua
munda.cjux vmbram aeris delct. Et fcitote, quod hoc
argentumviuum, ciim dcalbatur, fitfulphur, quod i
fuga dctinetur, &aflimilatur marmoris fplendori. Et
arcanutn quidem hoc eft maximum: cjuia foiumful-
phurses dealbat.
Intimandurrieftetiavobis, rmiusartisinueftio-atO-
rcs.quodilliidfulphurnepetuitass dcalbare,que«fq;
'• 1' V B. B A
$o
sn dperepriori fucritdcalbatumc namfuiphuris htiius
mos eftfugcre. Cum igiturfuafpifla fugit corpora,&
Vapor fublimatur, tunc oportet vos alio argentd vi-
iro fui gencris ipfum contincre.ne fugiat. Fit autem id
quamprimum argentum viuurn & aesipfum coniun-
guntui. Tunc enimfacpeinuicemfoluunt, &concipi-
lint, & fugcre non finunt, fed vtrumquc argentum vi-
uum fiunt. Et ita hoc, quod primotes; neq; argentu vi-
uufuerat,c6mixtionctameargenti viuifaftueft:quod
fcilicet additii argentoviuo, p.riusargcnmviuum cui
rnos eratfugerccontineti QuarePhildfdphi dixcrunt:
Sulphura fulphiuib;c5tinentui'.Ainpliusfcitote , qMod
fulphura.tingunt, deindefugiuntproculdubid, nifi ai-
gento viudfuigcncrisiundtafuerint. Nop.utctis crgo*
qudd tingit.dejndefugit, numii effcvulgi: vcrum Phi-
lofophorum intentio eft nuitius, quod nifi albo vcl
rubepmifcetur, (quodeft argcntum viuumfni genc-
ffis)proculdubio fiigiet. Itibco autem vos argehtum
fyiuurnargcnto viuo mifccrc.quoufquc vna eademque
aquafiuntmunda,cxduobus coinpofita. Hoceftigi-
iurmaximuin aftanum.
EXIMESVS inquit: multis & diiinibus pene rfte'-
tallorum nominibus Philofbphi aquam noftram,& o-
pus noftrumnuncupaucrunt: vtcunq; autcm vocent,
fempcripfamaquam fignificant. Ipfa aqua cum rcbus
fuisin vafefuo pofita.prohibetncics comburantur, &
quanio magisipfaares n.immaoccupantut, tanto ma-
gisinaquxintimisabfconduntur, ne ignis calorclas-
dantur.Aqua aute eas infuo vafe rceipit.&ignis flam-
mamab eis repellit. Etitarcbus cumacfua diligcntet
tritis, Ethclia fcandit, & optis deinccpsfolaimbibitio-
t^c aquae adverumoperisfincmperducit;
AK AxAGo KAs rurfus ait: Notifico vobis, fitiens&l
•&dbibenduih-3ptaeftEtheIia,qua2pr;cce(Jentefulphu-
secoftaefti Vitred ergo vafi imponite, & coquitej
ejudufq; Cambarfiat.Iubeoaute vos continuecoque.
Ke,&ittrate,nccvost£dcat, Et fcitote.quod operis hu-
sus pcrfeftio eft aqua fulphur:s,qua: cnm cd coquitur^
eionccrubigdfi?.t. Orimcs ertimPhilofophi dixerunti
Qui potdr. ;uii:iimiw.rnbiginem vcriqiejVencnipropo^
fitum
PHILOSOPH.' ^t
fottrn jam inuenit: qiiiyero minime, in nihilo efv.
Ait AziitATVs:Iubcopofteros denumis accipere,
quos Philofophi fecerunt, mixtisvafe
xtis partibus , & vafi
claufo -optimfc:
j.d coqucndum imponerc ipfo
Tum veio cum xs numis contritum, &in aqnarn vcr-
funi cft^nigrcdoapparcbitdeKuhiiljqua: dehigredine
humorum eftj & nigrediuc confumpta, prcciola aibe-
dd illisapparebit:deinde coquendo dcficcentur , quo-
ufque in lapidem vcrtantur. Illum cOquite contmue
ignepriorefortiore,& diruetur cofringcturq; ac inci-
ncrc vertetur. O quam prcciofus eft cinis iftcfiliis do-
ftrinae,&quampreciofumeft quodexeo fit. Mifcen-
tesigitur cinerem aqua,iterum coquite, quoufq;cinis
illeliquefiat: deindecoquite, &aquaimbuiteperma-
nente.quoufq; compofitio dulcis fiat, acfuauis &ru-
bea.Imbuite etiam quoufq; humida fiat. Amplius turrs.
igncpriorcfditiore coquite, ac vafis diligeter os clau-
dite: hoc eliim rcgimine corpora fugientia fiunt,&
fpiritus in corpora.corpusq; in fpiritum vertitur, &in~
uicemneftuntur:deindefiuntcorporafpiritus,anirnaJ
habcntes tingentes,eo quod inuicem germinant.
OBSEMEGANVs ait: Dico quodinuidi totamarte
hancnominum multitudinevaftauerunt: ars tamea
eft, fccundiim quam iufscrc Phildfdphi aurum numo»
fumfaccre,&eum calcinare,fublimarc, figere,tcreref
deaIbare,coagulare,coquere, & in rubeum vertere, &
vocauerunt Etheliam igncm, & vas cribru,aquam ful-
phuris copulam: & hoctotum nihilaliud eft,quam co»
tritio, & dealbatio. Prastcreadico , quod argentumvj-
uumapud vifumalbumeft.cumcj; autcmfumus ciad-
uenit,vertiturinrubeum, &fit Cambar.-hdceft, vcne-
num.EthdcinueneruntPhildfdphi,dicentes,qu6dna-
tura plumbi facileconuertitur: propterea fa:pcniimerc
rciterauerunt hdc vcrbum,Contercrc, vt rrfultismodis
monftrarent fpiritus in vafe occultos abftrahere, & a.
qiiaimpofitaprohibere, ne comburantur , aliasi^nif;
ipfos facilc comburit. Scd aqua appofTta,quanto plijs
flanima eos inuadit, tantppiusin vifceribusaqua pe-
nctrat, &prohibetneflamrna comburatur. Atq; dbi(&
etiarnantiqui muItatraftaucrutdcfnbliinatione:qu!R
$2 TvnsA
xiifiresignefortitercdnteratur, Ethelia nouafcendct>
quod voluit Hermes innuere, curridixit: Cribratc rcs,
quasnoftis.&altiiisliquefacite. _
ARZOCH ait:Nifires igncconterantur,Ethclianoii
»fcendct,& ca no afcendentc, nihil facitis. Videtis c-
nimquod vcntus Meridiei plufimus cum cxaltatuf,
nubcs fublimari facit,rnarisq; vapores eleuat. Hoc eft
vas, &tefta,in qtiairtcftfulpnuriiicombuftibilc. Mo-
lico autetn vo», vt argentum viuum, quod ex pluribus
cft cpnfcftum,congeletiSj v.tduotriafiant,& quatudt'
vnum.ac diid vnum.
ANAxAGdRAs ihquit: Accipitecdmbuirumfugi-
ens,&cdrporecarens, &ihcorpofateeum: deindcfu-
fhite ponderofum furnuiti habehs liabilead bibendu.
Hdc eft i Vtrenl clariiis expdnarfi, Hoc cnmbufttim fu-
giens,&adbibendumfitiens,cfrEthelia,quaeCum ful-
phuriconiunfta eft, vitrcd vafi irhponitc , &c'oquiteJ
doricc Catnbarfiat, &pcragatarcahuqtidd qu&ritis.
Coquite ergo , &non pigeatvos reitcrare: tota enitit
perfeftio fulphilris in decoftione tabul* confiitit.Cd-
quautrigitilrqudufque fiatrubigd. Omnes quideni
Phildfdphi dixerunt, qiiod qui rubiginem in venenuiii
aureumpdtcftcdnuertcre, opus peragit! finautem, in
yanumlabdfat.
Pi THENinquit:Dico >quodcum-Magifter deaqui
ifta pfimo tracT:aflet,pdfteain fine fui libn ldqui voluit
defermcntdauri. Quarc miru.mcft, curimtidifinem
ante principium iiifuis traflatibtis pdfueiuntjpraecipi-
ertdd in aurifermcntd aqiiam fulphuris mundam curri
aliquantulo fuas gufnaJ corririiifceri. Pfajtereaputre-
faftioneni otnifefunt,de qua pauca dicam.Putfefaftici
riori fit abiquc huinido & ficco, & cx Vtroque hafcituf
operis principium, licet in trcs partes inuidi hoc opus
«Jiuiferunt.
Co ksTANs ait: Qujd hobis ciiminuidis, &eofufft
tfaftatibusf Certum quippeeft,hocopus quatuorha-
befenatufas,quae funt,ignis,aqua,aet & terra: que niii
habeantuf, nihil vnqua genefatur j nec quiccjua abfol-
uituf in arte. lungite ergo fic cum humido, hdc eft.ter-
jam&aquam, &coquiteigne &aere,quoufquefpiii-
tusia
P H I ,L O S O P H. 3|
tusinanimadeficcetur: fcientes quod tenue tingens
fumitvirtutem extenuifiimaterrae,aens &aquaeparte,
&exficcatur. Hicenimeftrnodus dpctisnoftri, vc om-
nia in terram vertantur, Nolitc ergd res multiplicarc:
lnuidi quidcm eas multiplicauerunt, & varia defcri-
pferuntregimina,ytinqUifitdfes fajlerent: &affimila-
ucrunt hoc opus ficcoj o.mnilapidi & mctallo, anima-
libus, oriini reptili& volatili: vos autem fcitote, qudd
corpora corporibus tinguntur, & corppra corporibus
fiii<Hintur:&quod Philofoplius dixit;In arte cft argen-
"turhviuum de Cambar, & in numis eft argentum vi-
vum dc mafculo : & njhil aliud curate, quoniam non,
funt nifi haecdrip argenta viua,
ASTRATVSinquit: Qu.i veritaterti vultaffequi, ca-*
piat Splis humofcm,&fputum Lunas. Vcritatcm dico,
necaduerfaadfero:numos eiiim, quds Philofdphica-
pereiufTerunt, numiHprmetisfunt, dequibus partem
fumiiufiit, &exserePhilofophdrurnpartcm, &numis
mifcerc, acvafi imponere, obftrufto diligenter ore, &
coquere feptem diebus, &tuncvertitura:s innumos.
Coquaturergoitefum, &nont3edeatvos decdftidne:
pnftea apcriatur vas , & nigredo inuenietur : qua ab-
fumpta, apparebit albeddnobiliffima. Pdftea pona-
turinlocumuium.&iterumcoquatur, dbneelapilliin
ficcumvcrtantur.pofteacoquaturignefprtjpri, quor
ufquelapis duriorfiat, ckconfringatur, ac in cincrera
Vertatur.o quam preciofus eftcinisillc. Viri Sapictes,
intclligiteillud, Aquae fua: itcrum coquite,dohecli-
qucfiat. Poftca coquite ipfurn, & imbuitc ipfum cum
aquapermanerite, donec compofitio dulcis &fuauis
ac rubea appareat. Poftea imbuite,donechurnidafiat:
dcmum cdquiteigriefdrtiori, &, vt diftum cft, os vafis
elaudite. Hdceftregimen.quocorporafiigientiajndn
fugicntia ficnt,& fpiritus in corpora,& Corpora in fpi-
titus vertuntur,&feinuicem neftuntur, ac vltimo fient
corpora fpjritus, anirriam habentes , & tingentes, ac
germinantes. Quaprdpterdiligenti opcra&s dcalbate
aqua permanente, doncCaccidatei rubigo, &congc-
lctur.natcjuecorpus Magnefise:dcindecoqttite,donec
totumcorpus confringacurj & ita fugiens vertetur ia
6
' TVRBA
34
dnerem, & efficietur a:s vmbr-acareriSj&tm&iraPhi.»
lofophorum.
ANASTRAT vs inqu'it:Dico vobiS,qu6dhdcfeci*e-
fum inuidi varicdcpinxcrunt:aliquando in menibraj
inphyficamratidcinatidncm, Aftronomiam: &inter-
dumaffimilaueruntarboribus,mctallis,&vaporibus,
ac rcptilibus: &quanto plus potuerunt, ipfa nomina
multiplicaucrunt. Ego vero vobis dico.fuitiiteferruftis
facite indc laminas, poftea afpergite eas vehehd, &
ponitcin vas, cuius osbenc occludatur, &cauctehu-
morcm multiplicarc:vel ponajis ipfum ficcum,& facitc
ficcum mafTam fortern. Scientes qudd fi aquam mafla:
multiplicaueritis.non continebit cam, ncq; bene arde-
bitin camino : & fi niniis ficcaueritis,nonconiunge-
tur,neccoqiietur.Exficcateergo cam, & in vafcfuopo
nitcjcuius osfirmiterclaudatur:&pofteafiatignis car-
bonum defuper pcr dics aliqudt:dcinde apcriatur vas,
&inuenictis in ed,&ctiamincddpcrtoiid vafisrtddos
iparuuios. Ethoceft, quodignefibiminiftrato.acetum
furgit in altum: eius namq; natura fpititualis eft, quia
furlum afcendit: &idco moneo vds, vt per fc tcheafcis
tam. Tiibus enim dccpftionibus multiplicatis, cdn-
glutinatur, & ab igne congelatur, eiusquc natura con-
uertiturinnaturam: fic Cambarfimilitcrdecoftione&:
liqucfaftione tali difiungitur. Notum ctiam faciovo-
bis,qubd ifta frequcntidccoftioneconfumiturtertia
parsaquae,refiduuvcro eius efficiturvcntus,quiCam-
bar & 1'pirittimcius portat in ventrc fuo.Prastcr ha:c di-
co , quod nihil cft prcciofius arena maris rubea , & cft
fputum Lunae, quod Solis lumini iungitur,& congela-
tur.Et quanto plures tranfeunt dies, fanto fortiiis con-
gelatur, & non cdmbutitur. Sdlis cnim bcneficid cd-
ftumcdngclatum cft, & albedo illa praftantiflimafa-
«it cutn terrenum ignem fuperarc.
"BAL GVS ait: Quidam fruftum artis iftius Tulleas
defcripfit, & mirabili modo mecepitdoccre.dicens,
quodabfq;labdreinuenitureius dperatio.Cumq;au-
tcm de citis incremento & a:dificatidnc cepitddccrc,
taiia dixit: Actipc illam arbdrem aibam, sdifica ei dd-
mumrotundam, tencbrofam, &rorecircundatam, &
inipone
P H I X- O S O 3? H. ||f
fmpdtie ef magn;fi=etatis bomihem centumanhorurri„
& daudc domiini, neventus aut puJuis ad eds perue-
niatrdeinde dimittc eos iiiftia dotrid oftuaginta die-
bus: dicovobisinveritate, quod fenexiilenoriccflat
comederc de fruftti afbdris illius , d.onec iuuehis fiat;
Oquaiiimiranda natura, qua: illius feriis aniffiam irl
corpus iuuenile trrthsformauit, & patef filius faftns
cft.benediftusfitDeus ereatoi bptimus.
THEOPHI iiVsait:ScitotechariiTimi, qu6d qtiarri»
ilisinuidi difpofitioricm hancrriulris cclauerinr nomi-
nibuS; vlio tameh liOriiinaucrunt eahi-hcmirie : fcilicet
Aqiiam vita:. Nam ciim tliftus fciiex fibi iungitur, pcr-
fcftc moritunPdftmodum vero portitur in Sole>doncc
liquefcat.Pofteaimbibitur,congelartir,&itaperdies7';
fitferrumfubiginofuiTi. Qupd fihoc eftriifnis obfcu-
rpimjnarrabo aliud.Quidam frnftus exeiit a petfcftiifi-
nia atbore pritrid Vcfe, & pbftmodum aeftate florent,
& tuncmultiplicatur&decoraturarbolydonccffuftus
pcrficianttir, & maturandd dulccsfiant. Similimddoi
Sllamulierfugiens gcncfos,quibus perfe,qUarnuisira-
taidomefticafit: vt non dedigneturfefupcfari,vt eius
coniunx fuum Ilabeat d.ecotem, quifuribuhdus earrt
diligit.aciiigitcrpugnatcum ca, donecfudscdncubii
tuscumeaperagat: &Deiis pfd Vdluntatefilidsmulti-
plicat: cuiusporro decdrignecdnfuhiitut. Tetmind e-
himfinitorcucrtituradearh. Dicd etiamvobis; quod
Draco illcnunquam moritur: tamen illam mulicreiri
fuos intcfficieris coniugcs , Philofophi heci dcdcrunt.
illius enim mulierisvcnter plenus eft veneno.fbdiatuf
igiturfcpulci'umDraconi,illicq;fepcliaturmulicrcum
cd: quiilli mulicri fortiter iunctus, quantomagis earri
neftit, & vdluitur circa eath, tanto magis corpus eius^
in mtilieiis artubus iriixturn ad mdrtem declinat,& to-
tus vertitur in fanguinem. Qtiod ciim vident Philofo-
phiin fanguiiicm vcrfum, pdnuutcumad Solem,quo:.
ulq; lcnitndo confumitur , fanguisq; arcfcat. Et tunc
apparetve'ncnum,&6ccultumiiianifeftatur.
Bon 11.Lvsinquit: Sci.cndurh cftomnes difcipuli^
quod cx clementis non fit vtilc abfque commixtio-
ne maris & foeminx; & regimine caloris; quia fpetm^
c 2
$cS T V *. B A
cxfanguincgencratur, &libidine. Viro namquemu-
licri commixto, vtcri humorefpermanutritur, &fan-
guinc humeftante, & caliditate, partus quadraginta
noftibus formatur. Si cnim humiditas vteti & calor
noncfrent, fpcrmaiionmaneret., necfcetusperagere-
tur. Deus autcm illum fanguincm& calorem adnu-
triendum fperma conilituit, quoufque extrahatipfum
adlibitum. Fcetus autem cxtraftus. non nifilafte nu-
tritur, &igne, perfe &paulatim dumparmilus cft, &
quantd magis exuritur, o.fllbus confortatis , in iuuen-
tutem deducitur : in quarn perueniens fibi fufHcit.
5ic ergo oportct vos in hac arte facere. Et fcifote,
quod abfque calore nihil vnquam generatur, &quod
balneum intenfi caloris perire facit: fi vero frigidum
fit, fugat: fi autem tempcratum fit, cdipori conue-
niens&fuauefit. Quareleuesfiunt, &aluntur&caro
augmentatur.
Moscvs inquit: Scitotequodinuidimodum plum
bi formandi niukis modis narraucrunt, vt decipiant
poftefos.variafingcndoinftrumcnta.Egoautem dicot
quod nulla inftfumenta fiunt,nifi ex noltro pulucre al-
bo,ft'ellato,fplendido,& exlapidecandido: a quo pul-
uereaptafiuntinfttUmenta pro ouo : non tamcn no-
minauerunt ouum, vel cuius auis ouumfit. Porro co-
rum rcgimeh,qudd diximus, difficiilimum inquiunt
eft : namficoinpdfitum plus quam dpdrtetregatis, e-
iuslumen apelagd fumptuniextinguitur: &idediuf-
fcrunt Philofophi hoc opus fubtilt mcditationercgi.
Accipite crgo & regiteipfum Luna, & arene imponite,
quoufque dealbetur,fcicntcs,qu6dnifipatientiamha-
beatis, crrabitis in eius rcgiminc, &corpus corrumpe-
tis. Coquitelcni ignedonccapparcatalbum, deinde
aceto extinguite, & tum videbitis vnum a tribus fociis
dimifTum. Etfcitotequod primum commifcet,fecun-
dum comburit.rertium liqucfacit. Iungite ergo primo
nouem partes de accto cum calefcitvas, &itcrum no-
uem partes.cumcalefaftum eft vas,appdnitc.
Riufus aitMvNDvs : Scitotequ6ddmnibus,quan-
tumlibet multis nominibus tinfturarum relegatis , vna
tantnmniodo efl Philofophonim tinftura, qurcTyri»
eft:
P K I L O S O P H. 37
cft:cui ad placitumnominafubfciipfcrunt, &albato
proprionominc, ipfam rnagnum Arcanum nuncupa-
runt& marc,eo quodaes noftrumapelago cxtraftum
eft rubco & puriflimo.quodfuauis eft odoris,puldier,
& putieficiendononfordidus.ncctetri odoris. Etfci-
totc, quod plura nomina quasilli data funt, omnia ve-
ra funt. Quemadiriodum cnim intritico cotingit quod
molitttr,& tunc alio noraine nuncupatur: dcinde in
varias fubftantias cribro diuifas, varia panis gcnera
fiunt, varijquelabores exerccntur, fempervariatis.no-
minihtis , niliilominus tamcn totum fcrmentum vno
nominenuncupatur : ita aquasplura diftinfta nomina
funt,& tamenTyrium coiorem noftrum, in ynoquoq;
rcoiniinis gradu fui colririsnuncupamus.
RAKSONait: MiraeftPhilofophorum diuerfitas in
his qua: pofuemnt, corumque cdnfcnuis mirandus in
hac re paucilla & vtilifllma: ycruntamen & lioc eft,
quodfiomnesinueftigatores , & vulgus idparuum&
vilcfcircnt, nonvilipenderent: fed illi noftra fcriptale-
gentes,hoc ipfum quod cominendamus, yije & par-
uumputant,nonintelligcntes. Dcus igitur apopulo
illa cclanit,iiemundus deuaftarctur.Vcfiim autcm eft,
quod omnis noftra fcientia natuta eft mafculi &fce-
minse. HdC quidein maximum ndftrurrieftarcaiium,
quddinuidi Magnefiamappel!arunt,prdpterarcanum
ipfum. Diligenter igitur ipfam Magnefiam in yafefuo
Cdquite, quoufquc totum coaguletur, & feipfum con-
tincat. Etfiininuidorum libris audicritis pelagus no-
niinari, fcitote quod id humorem & aquam fignificat,
& nigrcdincm quae abiui dcbct.numos yocant.
AGABIMON ait: Coqune aesdoncccxeatnigredo,
quam numum vocant, & rcs artis noftrs, benc mifcc-
te, &inucnietisnigredinemftatim, quaceft plumbum
fapientu.m, de quo Sapientcs in fuislibris multa tra-
ftaucrc.
ORFVLVS ait: Scitote qupd in principiomifcendi
oportct clcmenta cruda , fyncera, & amcena, & refta,
fuperignemlentum commiicere,&cauereignis inten-
fionem, donec feipfa contingant clcnienta, acplanc
complexione pauliun moran decct, quofque in illo
G S
lcui igne deficcentur. Poft primamautem combuftia?
nem opo.rtetses abluiacmundificari,&in ignedealha-
ri,quoufque omnes res vnus fiantcplor : cuipoltea o-
pprtet vos totius Jiumoris rcfiduum rnifcere,& tuuce-
ius tuhor cxaltab.itur. Elemcnta igitur igne diligent^r
cpftala:tantur,&inalienas veirtuturnaturas, c.6 quod
iiquefaftip eft caputhuhis artis, & quodliquefaftuii.1
eft,fit npn liquefaftunv,humidum vero ficcum, & fp.if-
fum corpus fpjritus , & fpiritus fugiens fortis cpntra i-
gnem p.tignans. Qu.are cpnuertitcelementa , & qupd
"qna:ritisr!iuieniftis.Cp.nuertite elementa & quod que.-
. sritis inuefiietis.Cpnuertere autem elementa, cfthumi-
eiunrifacere iiccum, & fugiens fixum. His p.eraftis hac
difpofkione dimittantur deinceps inigne, qu-o.ufque
fpiflum attenuetUT, St rarum tingcns rernaneat. Etici-
tote quod elcmenioruni mo.rs "acvita ab.ignc.fiunt, &
quod cpmpofitum gencrat feipfum, &in. feipfo ger-
rnin^tid quod qua:ritis,nempecolores crpci &cp,ralli,
noftri.-quibus ap.pare.ntibus.vltimo miracula yidebitis,
Yt hoc qtioufque ty.riuscoldr peragatur, ddrtanteDepj,'
.euilaus inaeternum.
EM I G.AN Y$ iriqu.it: Legcndi funt libriPhilofopho-
rum: nonfruftra enim dixe~iut,infpicitelaftantem p.ue-
rum, & non imp/ediaris eum, in eo rnanet arcanum., es
quo bq.na qpcrantur Sapientes: dc quq etiam dixe-
rmit, Cornburitcaes, coraburite argcriturn yitium, &
comhiiriteauruhi. Hoc fite.iieqtohus diftum eft, di-
ilum eftj, dicamclarius: cpmhnrerc, comburere, cora-
burere, npn eft nifi vnum, fcil. dcalbare, & rubeiim fa-
cere.,e.ftviuificare. Et vpbis dico, qupd d.efinitio h.uius
artis cft cdrporis liquefaftid, & anim?ed corporeicpa-
ratip, eq qiiqd aps nqftrurn liab.et animam & cprpus,
ficuthomq. Qpqrtetergp diruicorpus.&anirharri ab
co feparari. Proindc dixerunt Philofophi,corpus non
pcnetrat cqrpus : verum fubtilc naturae, & cftani.rria
i'p.fa,quae cprpiis penetrat & tingit. Prxterea dixcrunt,
quqd Saturni fpjendor dum fcandit in aera, hon appa-
retnifitenebrofus, & Mercurius radijs Sqlis occurri.t:
deinde argentum ' '•"-yitttim' vhtute
' ignea: - co.rpus
"" viuificat,
&. pcrfxcit^ - •'
P H I L O 8 O V H. S9
ATTAMANv sait: Scitote fratres, quo.d ppus.no-
ihum quod queritis,cx maris fit generatione,quc. poft
D.euoi omnia pcrficit.AccipitcAlzum,& lapides mari-
nos vetcrcs,& affate carbonibus, quoufqtie albi fiant,,
& extinsuite accto albo: fi Alzon fuerint vncia: vigintl
cmatuor, extinguitc calorcm illorum tertia partefui,
fcilicetoftovncijs , & accto teritealbd per quadragin-
ta dies. Opus vcro fecundum fit a mundato & ablutq
corpore. Sedhuic operi fecundo acetum npi.ite impo-
ncre,fed di.mittite ipfum coqui, donecacetumfuum
totum biberit.&terrafixafiat, vttcrra Acgyptiaca. Et
fcitote,qu6d.dperurn aliud citius coagulauir,aliud ve-
r6 tardius. hoc aufem accidit ex Cdqucndi diuerfitate:'
Sienimldcus vb.i.cdquiuir,humidus & rdfcidus fuerit,
cithis cpngelatur: fi verp ficcius,tardius, Medipcritas
igiturqua:rcnda.
F.i,P.KYsa,U: Coqucndi difpofitionem complebo,
dicaque quddfignu.m ptimsedecdftidnis, eft fui ru-
bnris extraftid. Cumautemvideritis iam ipfum tdtum
nigrum, fcitqte qupdin illius nigrcdinis ventrealbedo,
pcculta eft, & tuhc pportet vos albcdincm illam extra-
hcrcabipfa iiigredinefubtiliiiimc. Infecundavero de-
cpftionc pdnatur illa albedo in vafecumfuisinftru-
mentisj&coquatut leniter, quoufq; pmnia alba fiant.
Cumque albcdinein illam fuperueqicntcminyafe vi-
dcritis,certi cftote, quodruborinipfa albedinepccul-
tatuseft: &tiincnqnppprtm'Ps illamabftrahcrc, vel
finemcpqucndifacere :fcd cpquere, qupufque tPtum.
fiatrubeumal.tiifimuni. Etfcitpte, qu6d prima nigre-
dp cx natura Moitach fuir, & exilla nigredineexortuK,
cftrubor,qui rubornigrum emendauit, &pacemin-
tcr fugiens &non fugiens compofuit. Res cruciata in
corpo.re mergitur, & vertit ipfum in naturam alterabi-
lciii. Et fcitote, quod illudfulphur corpus denigrans.
non poteft tingi, necaraftari, fed id traftat & tmgit.
Itcm fcitp.tc, quod illud fulphur quod denigrat, eft
quod noii fugienti aperit ianuarii, & in fugicns cnrr,
fugicntibus vertit: quod nominamus alias ctiam A-
quam fulphuris, vertens g?s in. «olores inakerabilcs Sj,
Jnddcbilcs,
& 4r
4© Tv R. B A
MANDI Nv.s ait :Nifihdcareanumhar>eat,qu6di~
pfumemcndct.nonprpdeftquicquam. Obid dixcrunt
antiqui: Illud quodperficitur vnum quid eft : quia di-
uerfs: natuta: reili nnn emendant ipfam, fed vna tan-
tum, & qrta; eonuchiens fit, quam quidem VPS parcc
regereoportet, Regendiiiamqiieignoratitia plurimos
crrate fcfcit. Nolite ergd liarum compofitionum plu-
ralitatem eurare , necea quae Magiftriinlibrisfuis po-
fuerunt vana. Vna enim vcritatis natura eft,qua natu-
ralemutatur, eoqupdarcanumipfiuspermutantis na-
tura; in fup vcntre dccultatum eft, nec videtur, nec fci-
tur, aut fentiturnifi aSapiente. Quicrgpparce regit
ass, eiusq> ^c'1cPrnplexidnem, exttahit ex ep naturam,
dmneshatufas fupefantcm.Tuncmagiftri verbacdm-
pleburitur videlicet: quod Natura natura lsetatur, &
Natura naturam fuperat, & Natura rtaturam continct:
&tamen noii funt diuerfaenatura:, necplures: veriim
vna tantum,forma differcns ,fuas habcns resinfe.a-
liis alijsque accidentibus , quibus operatur, quod cius
liatursE congruit. Proinde bene fccit Magifter,quod ab
vno orditus eft, &vnofiniuit. Deindeillas vnitatesa-
quam ftiiphuream nuncupauit, totamque naturam
vincehtCrri.
ARCH£LAVS ait: Pcrhelle defcripta eft aqua ful-
phuris mundamifi enim fpifTa cdrpdra diruantur a na-
tura cdrpdre carente, ddnec fiant cdrpdra incdrpdrca,
& velut fpiritus tenuis , non pdteftisillamanimam te-
nuiffimam actingentem extrahcre, qua: in intimo ven-
tris occulta eft. Etfcitdte, quod nificorpus diruatur
quoufq; moriatur, & cx co fuam abftrahatis animam,
quse eft fpiritus •• " !' . '
' • " r.ingens>ncquaqiiam
• corpus
i."
eo tingere
poteftis.
Pm LQTIS inquit: Qmnibus praefatis,aquocunq;
Magiftrorum.nihil aliud fignificamus vobis.quam Al-
bar a:ris, co quqd tingit omne cbrpus quod in Cdmpp.
fitipncm introiu.it.'' Cpmpofitio autem duplicis cftco-
plexionis : vna enim humida, altera vero ficca. Ciim
proindecoquitur, vnumfiunt, &diciturbonum pluri-
mdrumndinintim. Cum vero rubeumfit,Auriflos di-
cuiUjik Auri famenturo, Auram coralli, & Aurumrd-
ftri.Di»
PHILOSOPH. 4S
ftri. Dicituretiain redundans rubeum, Sulphur, &ru-
beum Auripigmetum. Dum autem crudum permanetj,
Plumbumaeris dicitur,Virga metalliac lamina. Ecece-
ius patefafta funt nomina tam cruda quaiii cofta. Eft
autem tptum magiftcrium , vtfuperius fiat inferius , &
inferius fuperius fia.t, & eoquatur, dpnec plum^s'rii a:-
ris fluat ciiin fermento,in principip.vel medio,v|l fine
adhibito,& tunctingit.ciim vt ceia fluetprpieftus.
ACMON inq.uit: Prp corpllario dicam: qupd qui
non liquefacit &coagulat,niultipliciter errat.Denigra- ,
tcergo tcrram, & feparate eius animam& aquam , 8c
poftca dealbate,& inuenietis quodquaeritis. Dico et-
iamvobis,quod qui terram denigrat, & album igne
difToluit,donec fiat ficut gladius denudatus : & qui
prius, dealbationeeius cotnplcta, ei animam in.ducit,
totumque rabidp igric figit, poftquam liquefaftum
fuerit, felixdicimcrebitur, &fupermuiidicirculos cx-
altari Ha%deJapidisnoftriTcueIatione,doftriiia:filijs
fatis efTe nqn dubitamus : cuius yires corrumpi ne-
queunt. Si ponatur in igne, yis eius angetur: quem fi
foluas, foluetur^fi coagujas, cpagulatur. Nemo ipfo
carcrcppteft, &ornncs homiiieshabenteum, omnes
tamenegentco. Cumcjueei plurafinthomina, vno ta-
mennominenominatur,in quonulja cft difficultas: id
quodomniurn eftcommunius.illo maximcfignjfica-
tur. Quieunqueautemmagis proprie & appofite no-
minant, obfcurum illum rcddunt, & minus intelligen-
dum. Et reuera non cft ci nifi vnuiiinpmen, illudq; vbi
npn prpdeft, ibimagnifice &figiiificanterhorninatur:
vbiprodcftjValdecciatur. Eft lapis &non Japis, eft
quoquefpiritus.aninia, & corpus: cft albus, ater& ru-
beus, a^reus^tyriusjOmnibusq^uemundicolpribus ex-
pofitus. Eftppiidcrofus,folidus,incommotus igue.in-
commotus aqua ,incommotus vento: fed & ieuifii-
mus, cauus, fpongiofus, commotus igne,coiiimottis
aqua, commotus vento: eftfalfus, eftquoquc fuauiffi-
mus: eftfumtnuni vcncnum.eft quoquefumma mcdi-
cina: imbcrbis eft,& eft quoque barbatiffimus : implu-
niis non voians,plumis preditus quoqueeft& volans:
& fi aquam ipfum dixeris,verum dicis:fi aquam
negas,
42 T V BLB A PHILO.S.
nonfiilso.negafti. Ne ergo innumeralitateaominurH
decipiaris, mortuus, cumyiuitvfque. Sed ccrto habeR
eum quid efTe.cuinihij alienumacceditneq,ucinfertuj.
Eius igiturfocium inucftiga,& ahenumnibil ei inferas^
& finmnultiplicarehomines nomina : quaenifimulti-
pUc4.t-utur,fapientiain noftram pueri ridcrenr,.
T Y 1» O G R A P H V S.
Lecteri.
T \ Ltcuit,unliicLtUo-r, vtyitiluntittueconfuUre*
'
| mm,dhud\ quoqueTurba exempUr, quod. tpud
nosfuit, ddfcnbere,.non thnpropteroydtycmdi?
ucrfum, quhn. propterfentcntiArffin & (Phtlofophorum
nomumm Vdnetdtem. Contitmt entm,Vt in dtero velut
mmcyukmdiucrfo.cjfteraturjenfet, 0'y>erbis,&duthos
re dhp, vf tu in rc tmti mmncnti, non dberres, fed quocl;
ttbi mdgis.drrifent,fequms in tuii cperatiembm. Vdle^
tyfiquul. hmc VtiliMis ceperis, id VirocUrifitmo & ex.
etllcn.tifl Mcdico $). Gutlielmo 3(dfedlono Vormit
ticn/tdaeplHmfires; cuim hberdlittte
hac exempUrid natti
furtttu,

Tf,R.
45
•TVRBAE PH l LO S QPH O.RVM
alterumexemflar.
E N T E N x i AE lunt Sapicntum , cpl-
lefta: in tertia Synodp Pythagp.rica; In
qua dicitur Arisleuai Philplpphum difci-
pulos Hermetis ac-Sapientum riiaiorcs CQ~
ereeafie, & vnunKiiiemnueinmediumali-
quid .adferredc lapidevegetabili iuf7it,yt pdfteritaq
ars facra innqtcfceret: & qui ad Iianc capefcendam a-
nimum app.iiliffewt, ad veritatis fcmitam dticerentur.
Eximindusautcm virfenex, & pptirni confilii iuflus eit
prunus Vtloqueretur.
S E T^ T E 71 T I jf- k
EXIMIND.Vs. Vobis ddftrina; filijsnotum fs.ci©„
initium omniiim rerum creatarum naturam quandam
effe, primam, perpetuam&infinitani, pmnia cpquen-
tcm &rcgentcm,cuius aftipnes &pailipncsabijs tan,-
iuni fciuntur &nofcuiitur,quibus nqtiiia artis facras
dataeft. Infuper dico.;ftellas efTeigneas,& aeremipfas.
rcmperare. Nam fi aeris fpiflituao &3iumiditasnon
effet, quasS.plis flaniinamtempcraret,fubfifteiitia otn-
nia Sol cpmbureret. De.us autem apreafeparatim cpn-
ltituit,ne combureretur qupd in terris creauit. Norine
videtis, 6 feicntia;filij, So.lcmafcendenteni in ceelo in
acrem vinceif & calefacereignefuo,qupcalefaftp, ad
fubfiftentiam calpr perneriit, infpifTans& condenfans
fpiiitus,.cquihris creatuia: generanturi, Aer enim coar-
ftatur, & ai>aquacontinetur, atq; ideo aer fupcratur,
quia eius caiorSpiis calori, ei.usq; humiditas aquaeiu-
gutii'humiditati. Nonnc vidctis tenucm aquam in ae-
rcm afccnclcre calpre Solis eminente,& S.olcrriea dcle-
ft-iriac adiuuarirCuiod fi aeretenuifuohumprcnoiu-
uaietaqua, prpcuidubio ignis ipfuihfupcratct. Ignis
yei6..c.YaquaabiUahit humore.qup ae.rcotemp.eratur,,
5: mnc ip'fu'mign^fuperat.Ignisergp &a.quafuntini-
micj.interqnps nuliaeit cpnlanguiriitas:e6 qupdionis
eftcalidus &fkcbs : &aqua eft frigida &huinida. Aer
quoQ,uccuiri flt calidus & huniidus, coiieordiam ha-
44 T V R. B A
bet ctimaqiiE humiditate & ignis caliditatc, atque pb>
idfit amicitia gencrans.Infpicite nmncs fruftus,qui ex
tcnui vaporeaereo fiunt, co qu6d Solis calprc exaere
&yitamonftratur: &hoccxDeiofdinationc.
S E T^T Jl 2y"T l „i 11.
Ys INDRVS.Magnificoaerca, eo quodipfum opus
aere emendatur. Cuminfpiu^atur^rarefcit.cum calefcit,
frigefcit.Eiusautcmfpiflituddfit.quandoinctelo dif-
iungiturpropter Solis elongationem.Eius vero raritas
fst.quando cx.iltatPSPICtabefcitaer &clarefcit. Simi-
litcrfit inVcris complcxione, jn temporis nec calidi
nec frigidi diftinftionem. Nam fccudiimalterationem
difpofitionis Cdiittituta:, ad difiunftiones anni alt:e-
randas,hyemsaltcratur:acrigiturinfpifiaturtum,cuni
Sol ab co prolongattir. Acreycro rarefcente.propefit
Sol,quP pfPpinqup,calorperuenitliP.uiiiiibus.
S E 71 T E?i T I jf lll.
ANAXAGOKAS.Dico quod principium pmnium
quajDeus ereauit, eftpietas &ratio : cp qupd in crea-
tione apparuit pietas , & fpitTiimterraeratipne fperata:
pietasautcm nonvideturnifiiii corpore. Prqindefci-
toteSapicntum. tutb.a, qupd fpiffitudo ornnium qua-
tuorin tcrra quiefcit: ep quqd ignis fpiffiimin aera ca-
dit; aeris vero.fpifTiirn,& quod ex igne fpifTocongte-
gatur, in aqua incidit. Aquaevei'6 ipiflum, & quod ex
ignis &aeris fpiffb coadunatur.intcrra quiefcit. N6n-
nc videtis quqd iftprum quatuqr fpiffitudo in tcrra
coniunfta eft\ Ip.faigiturterra omnibus eft fpiffior.ad
hascTurba : Verum dixifti.terracerte eftomnibusfpif-
fior. Qndd vero iftdrumeftrarius. &digniusf'refpon-
dit, Ignis eftraridrinhis quatuor, &adcum perucnit
rarum iftorum quatuor. Aerverp eft minusrarus igne.
Nam calidus elt &humidus,ignis verpcalidus &fic-
cus. Calidum. namque & ficcum eft rarius calidp &
humido. Diciint.eninifap,ientcs,qu6dininprisrarita-
tis fitignisaere, &terra minpris raritatis aqua, ep qdf
frigida & ficca. Et quemadmodum ficcumcalidum eft
ranus hu.midocalido , ita ficcumfrigidum eft minpris
laritatis frigidohumido.
SB 7%r
PHILOSOPH, 45
S E 71 T H T^T I ./f IV.
PYTHAGORAS.Beneaptaftis , dfilij ddftrina:,ha-
rum quatuornaturarum defcriptiones,exquibus Deus
cuncta creauit.Beatuscrgo quiintclligit quccdcfcripta
funt, quoniam maiora non proponentur. pcrficitc ta-
men fermonem vcftrum.Ad ha:cdixit:
S E 71 T E TfT I U V,
PAMDOPHIS.Significopofteiis,Qupdefttennea-
qua:, & quodnon feparaturab ea, raanec fupra terram
ficcam,hoc cft, aer abfcdiiditusinaqua, quajfubtcrra
cft, quifertterramnemergaturin aquam, qux cftfub
tcrra,& prdhibctne terrahumefteturaqua. Aerisfa-
ftus eft cpmplexus, inter diuerfa feparans aquam &
terram,&inreraduerfaaquam &ignem, nefeinuicem
deftruant. Huitis rei prdpdnam exemplum: Ouum,iri
quo quatuorcoriiunftafunt: eius cortex apparens cft
terra,&alburh.enaqua, pellicula vero tenuiflima corti-
ci iunfta, eftferSaransterram ab aqua, vt dixi.quod fit
aer feparastcrram ab aqua, rubeuni vero dui eft ignis,
&pellicula rubcumcontinens eft aer, aquamfeparans
ab igne.&tamenvtraquepellicula vnumfunt&4dcm:
acrtamenfrigidam feparans tcrram &aquamab inui-
cem fpiffioreftaere altiore. Et aer altior eft & fubtilior
& rarior natura aere inferiore, quia igni propinquidr.
In ouo itaque funt quatuor, terra,aqua,aer,& ignis,&
punftus Solis in medio, rubeumfcil. quod cftpullus:
Idcoque omnes Philofophi, in hac excellcntiffimaar-
te,ouum defcripferuntjipfumquecxcmplumuiooperi
pofucrunt.
S E 21 T E 71 T I Jf VI.
ARISLEVS. Scitot:e,qu6dterraeftcollis,&non eft
plana.vnde Sol non afcenditfuper climatatcrraevna
hora. NamfiplanaetTet, vno vtiquemdmcntoafcen-
dcret fupra totam tetrarn. Infuper dico quod Deus fit
vnus, vnumqucgcnuit,neque tamen genitus, & quod
omnium caput poftfe eftterra &ignis.Et quia ignis cft
tcnuis &leuis,regit omniatterraatitemcum ficfpiff»
&ponderofa,fertoninia quasregitigni?.
4<s f VUA-
S E 21T E T^T t A VII.
tv c As. VPSnpri nifi dc quatuorloquifnininatur^^
viiiifcjitifque vcftrum de liis aliqtiid dixit. Ego ritrtcrri
vobis noiificd , omnia quaeDcus creauit; cx his qua-:
tuorcflenaturis,& quxex ipfis cieata funr,iii eareuer..
ttsntur. Inde getierationes' & corrupticiies fiunt,proiU:
Deus dcftinauit: Etha:cfutthafteiius 'nddfurh &Bs-
bylonicnfium Phiiofophomm feiu.etiaabfolutiffima;
S E ?l T E 71 T I _* lIXi
LdcVsTOR. NaturseduaeftinttanttlmqtiasLuciS
dcfcribit, quartim altera nefcitiir nccdcfcfibitur, nifi.
Jrietate & ratioric: alian.on vidcturncc fentitur, & eft
cceliim.Tertia quidcm natura adiungiti(r,que feiiritur,
videtut& fcitur, & hxc eft qu-z cortdnet quicqtiid ftib
cceloineftvfqucintcrram. Ettamctipcrctpit ratiohis
quinque fetifibus adiuta, vifti, auditu, guftu, odorattt
& taftu. Album a nigro ratio dlfcerriit, vifu: verbum
bonurriamalo,auditii: duiecab aniaro, guftu: gratuni
ab ingratd.oddratu: &leueab afperd,taftu. QUod ad
illamrtaturarri, quaenullo horum fenfuuin percipitur*
hatura eftfublimis.qiia: tahtum fatidiic & pietatc per-
cipitur; & eft Dcusiubliiriis, quilucemfecit, quaeeft
Sdl fcilicct qui dmiiibus fubtilioreft creaturis, vt lu-
riicri pfasbeat Mundd : qtli cdnftat dlidbus deniis , St
dudbusraris. Et nihildeiifiorum cftin creationefubli-
mi, eo quod Solc & omnibus inferioribus ereaturis iik
jpfefubtiliOr& ratiof.
S E 21T h\ 7%f t j IXi
PYTHAGOKAS.Dicd Dcuiri ahtcomnia fuiiTc,cu'rri
quo niliil fuitantecumfuit, &idco hocdico , vtopi-
nioneiii veftrarri roBorerii dceicriieiitis, dc ;\rcanis&
fcicntia facra, ad quailiiatio ndn pcvuenitniiianhtien-»
teDeo.EtintclIigitequod Deus ciini fdius fuifTct.qua-
tuor cieauit res,-igncm,acrc!ri•iqi.s & tefram: de quo-
funi ftirpetanifuperioia quam ijiferiora cffededit: &
fecundtim puedeftinationem fuani cx h;S tanquama.
radice omnes crcaturas fccit, vtomnibus huiufmodt
«rcaturis laiidareturfublini.is &homo rationem &iu-
diciurcs
P BI t O S 0 f H. 47
liiciuiTiexerceret. Qriapropteranteomnia quatuoi e-
Itrnchta'ordihauit,ex quib.cunfta formauit.friJ.diuei-
fas crcaturas. Exvnd clemctb videl.ignefccit Angelos-,
«xienc & aercSolem, LunamacftelTas,atq; dbid An-
eeli Sole,Luna &ftellis iucidiores.eoquod cxvno lin-
•nulari,quod cft'quartum,rariuscreati lunt. Cceluni ex
duobus eft compofitum ex "vnorarorrim, fcil.aere, &
altcro denfonsm, fcil.aqua. Animantia autcvn partim
crcata ftiiit cx igne.aere & tcrra,vt bruta animaha: par-
tim exigne, acre & aqua.vt volatilia. In vegetabilibus
ndn cft igfiis.Ex tcrra namquc,aqua & aerefunt.Qudd
fi quis vcftrumvelitin vegctabilibus inefleignem,iidR
abfurdum erit. ex aetis calore enim abfcondito ignem
habcbit.vt antea in hoccongreflu diftum cft.igncm
tenucm efie acri. tgnis vero dc quo dubium hahcri po-
tcft,noh ineft,nififpiritum & antmam habentibus.
Ex quatuorautem eiemciltis^igncjacrejaqua & terra
homo crcatus cft,vilde mortifubicftus,quia compofi-
tum fcquitur diuifiojid eft,mors. Exvno vero quod efi
creatum non m'oritur,quia iriillaincft diuifio. Ex duo-
bus autcm,veltribus, vel etiam quatuor,vnumquodq;
eompofitumfepararinccefTceft.quodfitrnorte.Etfci-
tote.quod omne compofitu igne carcris non comedit,
nec bibit, nec dormit: eo quodin omnibus fpirifu ha-
bentibus igttis cft, qui comedit : Angeli autem npra
eomedut,e6 quodignisfimplex, qui &rarumdieiturj
npn comcdit, fcd fpiflus ignis: Angeli vcro cx fimpiics
& raro igne crcati funt, ob id non comedunt, ncc dor-
miunt.Et ficfoluiturdubium.dequO quis veftrum du~
bitarepofTct.
AdhaecArislcus inquit: Quoniamadpofteritatis v-
tilitatemvos congregaui,nihil vtilius futuris explicari
pofTefxiftinip, quam fiquis veftriimdeferiptionesc-
lementorum eriarrarit, ca rncthodo, ric ab incipicnti-:
bus agndfcatur: ddftrinse vcro filios non prsEcerear.,
S E 2v;,T E ?£. T 1 yf X.
Ex i MENv s. Ex quatuor elemcnriscfeaca.fu.ntom-
nia: fcil. ccelum, throni,AngelirSol,Luna,ftellae,ignis:n
acr, marei&omnei!aqu3e,terra, & diuerfa, acfimilis„
4$ THBA .
Nec cft diuerfitasin his, quaedixi,nifi qufa quxlibet iU
larum crcaturarum diuerfaecft natura:, & cius natura
cxdiuerfis legibus cft diuerfa. Ethsec diucrfitas incfr.
omnibus creaturis, eo quod ex diuerfis elemcntis iint
crcatar.&fi effentcxvno elemento,conucnicntiam ha-
bcrcntinterfe. Vcrum elementaquando commifcen-
tur,ipfumcomniixtumnec eftficcum pcrfc.ncchumi-
dum, neccalidum, necfrigidum. Cumautem conuc»
nittnt j cxeunt inde creatura:, quaenunquam perficiun-
tur, hifi prius putrefiant & corrumpantur apud vifuin,
Deinde vero dat Deus incrcrnentum: vidclicct vitam,
cibum.alimentum & gubcrnationeni.
Audite chariflimi, non fruftra vobis has elcmcnto-
rum defcriptioncs cnarraui. In iis enimlatctarcanuni
abfcdiiditum: qudrum fcilicet clementdrurai dup vi-
dentur, & edrnm virtus &dpusfcitur: aliavero duo
iidnvidentur, nectanguntur,necvideturvirtus vcl o-
pus corum.nifiinpridribus duobus elementis. Etniii
iunganturilla quatuor elemcnta,nihil operantur.Cum
autem coniunguiitur.deponunt naturas,& aliud fiunt,
ac fi ars gignitur: quare fuper his nieditainini. Infupcr
fcitote onines filij doftrina:,qu6d nullafittinftura vc-
fa.nifi exaerenoftro. N.olitc ergo animas veftras & pe-
cuniam in vanumconfumcre, ncctriftitiamcordibus
vcftris inferre. Non snirn quicquam facictis, nifi piae-
diftum aesin album vcrtatis, ac numos cxpericntia fa-
ciatis : deindealbumilludriibcumfaciatis,donectin-
ftura efficiatur. Hludigitura:s confringite.cdmburitc,
& nigredinc priuatc, cdquendo, imbucndd, & ablu-
endo, quoufquealbumfiatideinde conftringitc eum
arte.
S E 71T' E ?ir I ^i XI.
A RISTENES : Htiius opefis clauis eft numorurrs
ars. Accipite igiturcorpus, quod vobis dcmonftratum
eftj acin tabujas tcnucs coaptate: deindc maris uoftri
aquaj iroponite.qua: dum regitur , Aqua pcrmaneiis
dicitur. P6ftimponitelcniigne,donectabula:confrin-
gantur, &fiantaqua:, & Ethcfeiungitc, &lento igne
Sumulaflate,donccfiat brodium faginatum, & in fuam
Etheliam
PHILOSOPH. 4fjs
rfitlieliamvertirc.quoufquecpaguletur, & fiatnumus
varius,quemSolisfloremnuncupamus. Coquite eum.
deinceps,donecnigredinepriucuir, & albedo appare-
at. Poftea rcgite ipfitm, & aiiimam auri commifcete, &
coquite ddnecfiat Ethelia rubea, quam terite cum pa-
ticntia nec vos taedcat eam cum aqua imbucre,quxcK
ca cxiuit.quaeetlperniancns, donecrtibeumfiat. Hoc
cnim eft a-s combuftum, &auriflos, & fcrmcntum:
quod cum aqua permanente dirigite, pdftca deficcatc„
donec ouluis nat,& orntii humid;tatepriuctur,
S E 7i T E 21T I ^ XII.
PARMENIDES: Scitdte quod inuidi mi.ilr.iplicit.efC
tradaueruntdeaquis, brodiis, corporibus &metallis|i
Vtfcientiam inquirentes fallerent. Hacccrgo dimittite,,
&aurunumosquc fieri facire exliocnoftro asre, &a:s
aut plumbum pro pinguedine, vel nigredine, & ftan-
num pro liqucfiftione fumite, fcierttes,qu6dnifi ver-
tatis naturas & dirigatis cdmplcxiones , &fanguinca
fanguineis jurigatis, nihil dperamini. Naturaeqnidcrrt
fuis obuiantnaturis, & ftquunturcas, & larianturin
] eis,& cii putrefcunt, gigiiuiitur. Natura enirii regitur^
&modd,qudcecidit,releuatiir>& dumdiruitttr, verti-
tutiu puluerem, &in nihilum reducirur: deinde rege-
ncratur,&rennuatur. Intendire ergd riofcefc.quidefl
quod eam putrefacit & reuouat, & cuius fitfaporis,&
quaelonginquitas & propinquitas, & qualiter poftini-
micitiamfiat amicitia > &qualiternccid?.t corrtiptio Si
gcneratio,, &qualiterilla:iiatura: compleftanuirinui-
ccm,&qudmddd'inignelento concnrdes fiant. Qui-
bus notis &perceptis, manus vcftras operi applicare.
Qtiod fi diftas qualitatcs ignoratis, noliteoperi ap-
propinqiiare:qudnia tdtuni cft nnxiu, &infonuniuni,,
actriltitia, modp Sapienrum vcfbainfelligite , &hdC
brctie diftum rctinete: videlicet qupd N.itura naturS.
Istatur, &Nattua natufamcpntinet, &Natura natu.-
rani vincit,&fuperat:Hocfolo Verbo comprehenditur
totum opus. Dimittite ergo fermon.esfupcrfluos, &
accipite argentu viuuin, & congelate eumincorpoff-'
; Magnetwe.velfulphiiiis,quod no cqmburitur,&vent-
5© - TvFLB A
ce ipfum in naturS albam. & ficri noftro irnpofueritiSs
glbufict:Scfi ipfumrubeu faccre volueritis , rubcufiets
gtfiamplius cpxeritisipfum, aurufiet.Dico ctia.quoel
vertitmareinrubcum, &auricplpre. Etfcitpte,qti6d
npn-vertitur auuim in rubiginem, ideft, rubeumco-
lorem.nifipcraquampermanentcm, CPqu6d Natura
naturalaetatur. Coquite ergp ipfuiri inhumore, donec
apparcatnatura abicoiidita: &'curnvid6ritis lioc,im-
bite eum fcptics aqua pcrmanente,c6qucndo, affanda
donecrubcumfiat. O Naturafortis, naturas vincens
&fupcrans,fuasci; naturasgaudercfaciens. Hxc efl
illanaturafpecialis & fpiritualis, ctii Deuspofle dedit,
qupd ignis dare npn potcft.Quarc vera hanc tinfturam
magniricamus: quianihil eftprecinfius ipfa, & eft vc-
ritas pmnemfcicntiamcpntinens: & cumliquefitcum
cprpnribus , aitiflimum opeturn operaturopus. O (I
modd veritatemndfceretis, quantasmihi gratiasage-
rctis. Scitote etiam, quod tingens ea, quK tnixta funtD
no debct diruere. Ipfumnamquc ea, quse einiifcentur,,
fuperat,&in fuum vertit colorc:&ficuf apud vifumfu-
perficiem vincit, fic& intimafuperat: &fi vniifitfixu,,
&aliudfagiens,figunturambo,poftquamixtafunt: &
fifuperficics dealbatur.intima cius dealbabtitur. Infu-
pctfcietis, quodresvnafuperat deccm , coquodful-
phur noftrum foliim omnia corpora ligat, & coloiat.
AdhxcrefponditTurba :Bcnc dixifti Parmcuidcsi
tamenqualiterfumus dealbar, pra:tcrinififti.
S E -11T E 21 T I.JL XIII.
LVCAS inquit:Ego dicam, in cp veftigia fcqucns
prioru. Proptcrea fcitptc pmnes fcieti^ inucftigatntcs,,
quod traftatus hicnon cftab initidregendi. Accipite
argentum viuum, qu.od exmafculo cft, &coagulate
cufccundum cdiifuetudinem. Dicofecundumcpnfue-
tudincm, eoquodiam-priiis cpagulatum cft: npnefl
igitur iiiitium regcndi.Hoc tamen inbeo, vtargcntum
viuum.quod eft demafculo, capiatis , &ppnatisfupct
scs,ideft,ferrunigubernatu,&dealbabitur.SimiIinam-
quempdpfitMagnefiaalba,&mafculusfimilitercpn-
acrtitttr, qttandoquidem propinquitas eft magnetis
cuns
P H l L o s 6 ? K," 5if
guriiferrO:Naturaquoquc natura gaudet. Stvmitectia
nubeni, quam priprcs fumiiufTerunt, & coquite cursi
fuo cprppre,donec ftannuni fiat,& fecundiim confu e-
tudinem .i fua n.igredinepriuate., abluite, aequo affhte
igne,donec deaibetur. Argento viuo dealbato,dmnia
alba'fiunt:Naturanairiq;natuta conucrtit.lteriifumite
Maranefiam, & aquam alurriinis,& aquam rriaris,& a-
quam ferri,& dealbate furrio, qui ciim fit aibtis,omnia
dcalbati Iungite cum feci fii£,ddrieccdaguktur,&nu*
musfiatalbus. HdCalbuaes affate, ddnecfeipfum ger-
niinarc faciat: quoniam Magnefia cuin dealbatur, fpi-
ritus fugerc non permittit, necserisvmbrain apparere,,
eo quod natura naturam coiitinet.! Accipite crgoalbu.
fulphureum, &Solcm album,&rore fumi dcalbaret
velalbi Soiisflorein aflatc, donec candidifiimusfiat.
Et fcitote,qu6dSdlisflds albs Ethelia efi, afTateipfunl
pcrdics feptem, dpnccfiet vtmarmorcorufcaus : quo
complctPjhabetis magnum arcanum,co quod fulphut
fulphuri mixtu cft, & propter prppinquitate matrimo-
iiijinterfe: quia naturanuis naturis obuiantesia:tan-
ttir. Accipitcigittir Martec, & dealbateipfum fumo,a-
cetd,& aqua permaneteidciiideaffate, & coaguiateita-
niennpniiqucfiatiiiignefpitiori, & claudite ds vafis
diligcter,nccxcatflds, fedfudJ.ppinqudfdcietur, &e-
'iusalbedineintendi faciat. Caueteaut ig.nisintenfid-
ncm.qudiiia fiintcndatis ig.neante terminum,rubcurra
fiet,qudd ndiiprddciit, ctim in initio rcgendi queren-
da (italbedo, coquitepofteaipfum, &rubeumfacite3
ignis vero fit leuis in dcalbandp, donec coagulecur,&
cum coagulatum cft.tum vocamus ipfam animam, eo
quod citiusanatura in naturam conueititur. Hdcigi-
titrfdluin acctum in numorum arte efr.fufficiens,eo>
qudd vna res facit, qtind plures pperatur. Pluribns au-
tem rcbus non indigcris, fed vna tanttim re, quasvnft
rcsin vnoquoquc gradu operum noftroruriiinaliajx«
yertiturnaturam.
S E 21 T E 21 T 1 ^ XIVI
PYTHAGORAS:Aliam ponamus gubematsonerrii
fton rci,fednaturse. Diso quod qukquid inuidi jn !i-
' -
$Z .' T V R B A
bris fuis deElcnieiitoru traft.itionedixerunt, infaporc
vnum tantum funt,in apparcntia vero diuerfa.Etres il-
Ia,qiiammultipliciter narraucrnnt, fuum abfqueigne
cofcquiturfpcium, proutlapis Magnetis cdiifequituf
ferrum. Nec finecaufa cdnfjrturfperrnati, velvuluae,
quibus rcfte aflimilatur.quia in tomplexionefua mul-
to. f icirapparere colores, prout invndqtidq; regimi-
ne rnibeniaturres , quse quidem res vbiqueinuenitur:
& eft lapis & non lapis , vilis & preciofus , obfcurus &
c1arus,& a quolibet notus. Eft quoque vnius nominis,
&riominummultoriim, & vocaturSputuiri Luriae.Sic
ergp hic lapis non eftlapis, &tamen preeiofiffimus:
qitiafineipfo non operauirnatiira', cuinome eftvnu,
ctini tame multis nominibus nominauerimus eu, pro-
pteriiaruraefuaedignitatem.praecipuum tamennomen
illiineft, Ethelia alba, & Aes album, folusab ignefu-
giens, & [ESdealbans. Huncigiturlapidemalbum ac-
cipite, & figite,ac lafte coagulate, hoc eft,more Iaftis:
dejndecaicem, qui eftficutimarmor, conftringite, ne
humora vafe exeat:cuftoditc ipfumquoq;infuo vafe,
&cdngelate, donecfiatpuluis, & coquitecumfputo
. Lunae,&<dirigite,&inuenietislapidemfaftum, quem
aqua itiaimbuite.Ifte eftlapis, quecunftisiidminibus
- ndminauerunt, qui opus recipit, &bibitfeipfum & eft:
lapis,a quoproceditomnis color. Sumiteergo guma
Scotiae, & cum calcis cincremifcete, &humeftatea-
qua permatiente, &infpiciteanpuluisfiat. Sinautem,
ponatis; cum in ignemfortiorem )Driore,doneccon-
iringattir dimittite: poftea imbtiiteiplum aqua petma-
nenrc : & quanto plus variabunturcolores, tantoplus
caleficti finite. Et fcitote, .quod liargentum viutnn ac-
ceperitis album, vel fptitum Lu»a:,vt dixi, & itiflt face-
rc, lenique igne frcgcntis.coagiilabiturjapiscj; fict.Ex
hoc ergo lapidecum Frangitur >varij colorcsapparent:
quodli eum rexeritis: vt dixi, donec albus fiat,/&yf.
marnioralbefcitjinuenietis propofltum.
S E 2iT E II T I Jf XV.
Ass VBEREs:D;co q.tod fulphara fulphuribus con-
tinentur, & hiuniditas htuniditate. RciponditTurba:
iarrs
P H I L O S O P H. 55
lam primi hoc dixerunt:exp!ana ergo quid eft humidi-
tas. Adha:cille:Cum venenum corpuspenetrat,ipfum
calore perpctuopenetrat, &non permittitanimama
torporefeparari: quiacopareft eidem.Ethoceft quod
dixeruntinuidi:Perfequirnini fugieiite, obuiate, & pe-
ribitfuga, & veritas apparebit, quaefuum comparem
confcpit, & Mc inuicemcomple£runtur, eo quod ex
fulphurefulphutimixto, preciofiilimus fitcoior, qui
Jiunqua fugitabigne: quoniamaniina incorporisin-
tima infertur.ac corpus continet & colorat. Hsec difta
: mea ita jntclligite : Accipite animal , quod dicjtur
Kenkel.cuius nquaTyrius color eft, &regiteipfuin le-
ni igne,vt confuetii ei%donecterrafiat, in qua paru eft
coloris.VoleinesigituradTyriatinfturapemenire,fu-
mite eius'humiditatcm , quarn eiecit, & ponitetorurrt
inyafccum eodem. Deinde.coquiteipftim aquamari-
na, donec humefcat: deinde humeftatu dimittite, po-
ftca dcnuo ipfum imbnite, cVpaulatim deficcae & ta-
liter coquendo, humeftando, im,buchdo,!& deficcan-
do.eitis regime obftruate,donecfuiitotum ebibathu-
morem, & dimittite eum in fuo vafeper dies fepte,do-
neccolorTyrius appareat. Audite, adhuc breiiius to-
tum defcribamrtgimen : conterite ipfurnvrma puero-
rum,&aqua maris.& aqua munda permanente, & co-
quiteipium leuiigne,antequam tingat.dqnecnigredo.
tota ab corecedat, & pofteade facili cofringetur. De-
coquite ergo ipfumfuo humorc, donecimbuat fuum
rubeum coiprem.Si veroTyrium vultis colore habere»
imbuitcipfumaqua niuis continue, & mifcete prout
fcitis,& fufficete videbitur, & mifcete tu aqua perma-
nente, donec fufKciat, & decoquire, donec rubigo a-
quam bibat. Deiiideaquamavis,quapraeparaftis,quae
eftaqua talci, abluite, donecfuum combibathumore.
quod cu-m per dies fcptem feceritis, apparebit color
Tyrius. Etiivultis vtfitalterius coloris.quamfuerat,
ponitegumaminaquam permanentem, & ipfamper
viccsriiigite„deinde inxSoledeficcate : deinde predifta;
aquxreddke.&magis Tyriuscolor intendetur.Etfci-
tote.quod nontingetis colorem purpurcumnifiin fri-
g'do. Accipite ergoaquam,quaee,It defrigorisnatura^
d 5
$<§ T V R. B A
& in ea Lunam decoquite, dojiec tin&iira; Vim aceipL'.
atabaqua, quamaqua: florem rhilofophinuricupa-
ucre. Prppofitum ergo verumfit iji illa aqua:in ea po»,
pitequodinvafeeftdies&noaes, Hpnecpreciofifli*
sjiurn Tyr.iurn veftiatcolorem,
S'E Ti, T F- 'K T x •* XVI.
FB.icTEsinquit:Scitpte fapientias inueftjgatoresf
gupd huius artis fundamcntu.propterquod mulfi pe-
rierunt, ynum quidem eflc omnibus naturis fortius &
fubiimius apud Philofophos: apud incipientes verq
sfl ornnium ferum vilius. Sed nos huncvenerattmr;
,&fiRegeshocagnpfcerent, niillus uoftrum vnquam
ad hanc rem pcrueniret. O quammirabiliternatura
haeccprpora vertitinfpiritu, & quam mijabilimodq
erninet, cuuftaq; fuperat, HicTurha: Nomina eamnp-
jniiicrion vcrbis. Etille: Eft acetum accrrimum, quo4
aurumfacitefltmerumfpiritft, flne qupacetpnecal-
bedo,necnigredo,neprubedo cpnfiftit: & cum mifce-
tur corppri,cpntinetur,& vnum fit cum eo, & vertit eii
infpiritum, ipfumcj; tingittinftur|ifpirituali,qu?enun-
iquam dcleri poteft.Hpc autem fcitote, quod £ cprpus
pofucfitis fuper igne fine aceto, coburetiir & corrum-
pctur. Scituri ctiamqupdhumprprimuseftfrigidus;
ipauetie ergp ab igne, qupniam inimicus efthumori.
QuarePhilpfophi & Sapietites.iuflcrunt nosfuauiter
regere, douecfiar.fuiphuriiicrerriJabile: &hocquoufq;
snnueruntjdicentcs: Optimum eft, quqdpauca vis fuL
phurisfprtpcprpus comburit.Ideoq; eumvetierantur,,
& dcfcribuntin libris fuis, dicentes: Hocacetum cor-i-
jjpra comburit,in cinereverr.it, & dealbat: & fi cpqiia-
turbene,&anigrcdincpriuetur,fietlapis &numus a}-.
liiffimus.Coquiteergoipfum, donecdiruattu: deindc
j~oluite,& aqug maris imponite:& fcitote,quqd princi-
piuhuius ppcris cft dealbatio, cuirubcrfuccedit, Po-
ftea per acetfifitcorporis. perfeftio. Hacacetumlon-
go labpre inueftigaui, tandenutu Dei altiffimi natura
ynam vidi, quae eft omni.b.us iisturis pptentipr, nobi-
fipr &forr.ior.& ha:c natura nihil aliud eft, quarn aqua
rflu.ada.jacftiiqi acsniK>4m t & squa pei'maneas s qu*
PHILOSOPH. 55
siluminat omnia corpora > & lunven prsbet omnibus»
ejuilcgitiitnoftros libros-.
S -E "NL-TE TSfT I A X Vlh
So cRATESjScitote^doftrinjfilij, qiiodebfq;plum-
bo nulla fit tinftura, & quod in eo eftvirtus operis.
jdonnevidetis, inquitHermes gratiatiiplicis, quotier,
corpoii imtnergitur, qubd ipfum cprpus in colore ver-
tit fauariabilcm ;:ergo prima vis eftacetum, fccunda.
plumbum, dcquoSapicntesdixerunt, quddomnibus
corporib. immcrgatur, &omniaimmutat&tingitco-'"
Joreimmutabili- Accipite crgo plumbum , quod ex
iapidefit,& eoquiteipfum,doncc nigrefcat: ppftea te-
rite ipfum cfi aq-ua nitri.donec fiat ficut piagucdo fpi£-
fa:poftea coquitecum iterum cum igncfortiori.donee
fiatlapis mundus&numofus. Pofteareriteeumrore,
fale&aqua pluuiae.viginti &nouem dies:deindcaqua
falfa viginti dies,& aq.ua dulci dccem dies, ckinuenie-
tiseuninuniofol.ipidi fimilem. Tunccaqui.teeuiteru
aqua.donecftannumfiat per liquefaftionem: deindc
cpquite, doncchumore priuttur, & fiatpuluis ficcuss
qui cum exficcus ffl.velocitirrtliquumfuihumoris e-
bibit:eo quod eftplumbum combuftum:cauetcautem
necomburatur, hocitaq; eftfulphur, qupdnoncprn-
buritur.Poftea teritc eum acetoacerrimo,donecinfpif-
fetur:coq!iiteeu,&cauetcncacctum vertaturinfumu,
&percat.Nuncatitc plnmbialbi difpofitionemonftra-
ui,quo note.nihilalitidfequitur, quamOpusmuliertt
&Ludus puerorum.Proptcrea fcitote, quodfecretum
opcrisc.viTiare& fcemina conftat: in plumbo mafcu-
lum.inauripigmciitp fceminani vobismonftraui. Au-
ripigmenruinigitnr plumbo mifcefc, quoniamafculi-
navifufccptB, gaudctfcemina,& iuuaturabea &ma-
fculus fufeip.iet a feminafperma tingens. Proindemi-
ftosimpouitc vafi vitreo., &ieriteeps cuEtheliaaceto
acerrimo.ac fcpte coquite diebus, cauentcs nearcanu
fugiat,& fieper noftes diiniuitc, & cum ficcumfuerit,
ttcrumaccto imbuite,&habebitismagnum arcanum„
lamcrgo auripigmcnti vim vobis no.tificaui, qux vis
. cft fccmina,quecorporayertkirifpiriliim.& pcrfkitv* '"
Riuafum opus, d 4
$ef T v B. B A
$ Eitr P. T^T i ^t XVUL
ZB N O'N: Superque iam dpfttinam albamfacere
docuiftis, quid dcrubtp ? Bico quod rion poteftis ru-
beumfacere, nifipriCis intcndatis dealbare: quoniam
d.uaenatur» Tiihil aliudfunt, quam album & rubcum,
Deaibatecrgo fubeum: &albuin rubeu vertite, fcien-
tes qupd aniiuS diuiditiir in quatupr tempora, Primu
tempusfrigidajeft complexionis:& eftHycrns.Secun-
dumeftaerecEcpmplexioiiis; & efl;Ver. Tcrtiumtem-
pus eft ignea; cpmplexionis: &eftAcftas. Quartmm
cftAutumi, in quo frudtus rhatprantur. Iuxta huuc
modumoportetyos rtauiras regere , yidelicet Hyeme
fqluere, Vereeoquere, Aeftatccoagulare: Autumno
aute fruftus cplligcre, &tingcrc. Sin hocpoteftis, vos
ipfos repreheiidatis pportet." Infijperdicam deplum*
bp rubificahdp: Accipite ces, quod Magifterinprinci-
pio libri accipere iuflit, & ppnire plumbu cum eo, do-
nec fpiifum fiat: congelate, deficcate, donec mbeum.
fiat:hpc vtique eftplumbum rubeum ,jdc qup dixcrurit
Sapientes, ?es & plumbum lapis precipfus .; mifcete ea
aequaliter, &aflat,ecum eis auru:&fibenerexeritis,fit
fpiritus ingens inmedio fpirituu. Cum enirnmafculus
foemina; cpniungitur,fitipfafcemina, npnfugiens, &
tptufpiritualecpmppfitum, & cx ipfpfpiritualicpm-
pofitprubeum, qupdeftmundiprincipium. Etficha-
fectis plumbu rubeum,finc qtip nihii pptcftis faccre.

MVNDVS: Inueftiga.tores artis fcire vos opprtets


qupd Phijpfophi inlibris fuis Gumi multis npminibus
jipminauerint: & tame nihi.laliud eft,quam aqua per-
manens: ex qua quideaqualapis npftcr preciofiflimus
gcneratur. O quamukifunt guryixhuiusinueifigatp-
res: & quam paucifunt, cjni nofcunt cam.Picp vobis,
quod guma hascnon cmendatur, nificumauro taniu-
rnodo. Erfunt quidam inueftigatOTes, quilicctinue-
niant appiicationes, noluttamelabores fuftinerc,quia
fimul & fumptus fiunt. Auditetamenvosme,&huius
gume_applicationes enarrabo. Dico quodguma no-
itra fortior eft auro,&gnof£unt ea,auro precipfiorem
tcncntn
P H I L O S O P H. 57
ncnt. Aurum tamen honoramus , quia fine ipfo guma
non cmendatur. Guina cr^o noftra apudPhiloiophos
praeciofior eft & nobilior margaritis, quia pauloauro
eminentior &fublimior eft.Et indc eft quodfcribentes
deeaniliil rnanifeftenarraucrunt. Si enim venditorcs
cocnofcerent cam,non vcndirrent eam tam vili prccip.
Accipiteigiturgums£candidifiima;partem vnarn, & v-
rinxvituli albi partemaliam , & defellcpifcis partem,
& de corpore gumi,fine quo emendari non poteft,
panemvnam, & decoquiteper 4o.dies :poftea in cali-
do Solcdeficcate,donec congelctur.Deinde cum lafte
fcruenri., quoufquelac deficiat, coquit,e,<doiiecficciis
fi.u. Denuo cumlafte ficusipfummifcete& coquitc,
donechuniorilledtficceuir.Poftmodumaquapluuia-
li liumeftate,affatepoftea, donecdeficcetur: vltimo a-
qua permanente imbibite & afTatc,donecintentiffimaE
fit ficcitatis. lis peraftis ,ipftim gumi mifcetc, qua: ex
omnibus parata eft toloribus , & coquite, donec tota
visaquscpeieat) corpusque torum-dcficceturhumidi-
tate,imbuitcipfumcoquendo,quoufqucilliusficcitas
intcdatur.poftca diniitiiteperquadraginta dies.vtin il-
la mahcat decoftionc, donccfpiritus penetretcorpusE
&hoceft rcgimen quofpiritus incorporantur: &cor-
pora in fpiritus vertuntur. Moneo tamcn caueatis, nc
Gompofitum fumiget&fugiat ,proptcreavas bene o-
perite: & inuenietis arcanum,ciupd Philofophi in fuis
jibris celauertint,
S E 1%T E T^ T l ,/f XX.
DARDARIS. Verum cfrquod deaqua permanente
fupcriorcs narrauerunt: nihil inhocoperefittotofine
hacaqtia pcrmancnte:& qtri eam non nouit&cius re-
gimen prout oportet, frtiftra laborat: vis enim ipfius
eftfpiritualisfanguis, Et idcp vocauerunt eamPhilo-
fophi permancnteni: qoia fanguis iilius coftus in cor-
pore quod fuperiores antca npminauerunt, iiutu Al-
tiflimi vcrtitfpiritum in cnrpus , & corpusinfpiritum.
Simul cnimmixta &in ynuniredaaa incorpoiantur,&
compleftuntur fe ipfa coitinctione infeparabili. Etno-
tatequddquicquidhabctfpiritujhabct&fangumem,
d $
- s8 T V *. B A •
S E ?t T £ ^L T' I ^f XXI.
BELLV S. Scimus omnesqubd Philofophimultipli»
citer traftauemt de aqua ifta permanente, &varicao-
cucruat album rufum facere: occultaautem varictate
concprdes fucrunt; quare huius compofitiones & re-
girnen defcripferunt.Ego autcm dehoclapidebenedi-
fto dico , quodfitlapis &sonlapis, Scmultis nuncu-
patiirnominibus5ne quis infipiens nofcatipfum. Qtri-
damSapientes aloco vbi generatur.einpmen dedercj
quidam vcro a"colore, & dixcre effeintenfiflimi fpiri-.
tus: &eofieri corpus inuftibilc: & quidam vocsueruf
ieonem viridem: alij-fputu-mLunae: nonnulli arithme-
tice pofucrunt: aliquimelius quodfluate.metallis, ac
£a decaufa corSolis iiommarunt.Sc quidam dixerunt„
quod fiat cxargcnto viuo, &aiij volunt quod exlafte,
volatilium, & ficipfumlapidemnominumlegionibus
vocarunt.
S s. I^T n w r i ^f XXII.
FANOVLPHVS: Ego lapidemhuncdcfcriptum , a-
quampermaiientemdicoefle: & quod aqua penna-,
nens cft aqua rnunda & aq.ua vitce, dc qua Philofophi
dixerunt; qupd natura natura hstatur,Natura naturam
cpntinet, & natura naturamvincit, Ethoccftcollo-
quium,in quo Philofophi pofueruntbreuitcrtotius o-
peris fundamentum. Dico etiam.qupd non eftcorpus
dignius & purius Sole, & qudd nullum vcncnum tin-
gcns generettu' fine Sple & eius vmbrs, & qui abfque
jjs venenumfacere ccmatur, errat omniccelo.Qui autc
veneaum Sole & eius vnibra tinxit, ad maximum pcr-
ucnit arcanum, qupddiciturnumus, quicumrubeus
efHoitur, aurumvpcatur: & quinouit areana Philofo-».
phorum.itouit: totum opus.
S E 2\{X £ Kr l <4 XXII L
ARDAIUVS : Regimen kpidis & CQmpofitipncres
vobis enarrabo. Sumitc occultuni &honorabikarcs-
imm, quodeft Magnefies alba, &quxeftcuvinomjx-<
ta.fednonaeeipiatis eam, nifipuram& mundam.: &,
foo imponitc yafis& orste D eum,vt hoc rnaximtim v?-
dcse
P H i i o s o r H. 59
cierelapidem vobis concedat. Deinde coquiteipfum
Ientc.cum cxtraxeritis.videtefifatrus eftniger: &ficft
ita.optimerexiiiis : fin auttm, rcgite ipfum albo,quod
eftmaximum arcanum.donecappareatnigrcdo: equi-
dcm pura nigredo/quequadragintstantumrnodo die-
bus durat. Poftea teriteipfam cumfuis cofeftionibus,
qusefunt flos a:ris, aurumlndicum, quorum radixeft
vria cxvnguento <roceo& aluminefixo. Hocitaque
per quadragintadies diligenter coquke, quocomple-
to initium lapidis Deus vobis oftcndet. Coquite eum
iterum,& gumirefiduo ipfum imbuite, fcientes, quod
quoties ciricremimbuitis, opprtetipfumtotiens ficca-
ri,& rurfus humeftari, donec eius color inidquod
qiiEeritis,vcrtatur, Praeterhcecfcietis quod huius lapi-
<dispreeiofi perfeftio eft:ipfum regcre refiduo terti»
partismedicinae, & duasferuarcad eum per vices im-
huendum,&ad iuftumvfq; colorem eum coquedum:
fitautemfgnis pripreintenfipr.dpnecfluatvt cera,que_
quidem cum deficcatur.feipfam cpntinct. Cpquite er-
go eamdpnecbibatcpllamauri, & cum ficcata fuerit,
imbuitecamfeptics,qupufqueduas partesfuibibat:&
ppfteaponiteeaminigne, donec fuum flprcm extra-
fiit:reniitrite eam calori.& beati eftis,fi bcneintelligitis
quEedico. fin aurxm reiterate opus ,fumentes album
humidum quod eft roaximum fecrecum, inqupvera
confift.ittinftura,& imbuitc ex co fcpties arenam(quEe
fafta eftcxlapide pritisfepties imbuto )quoufqj tota
bibataquam, &os vafisfortiter claudite, vt faepe di-
<fr.um eft,& ecce apparebit vobis lapis tyrius.
S E 2\f,r £ l^T I st XXI Vr
THHOPHILVS. Artisinueftigatoresfcitotc, qu6d
j.rs numi & auri arcanum , eft tcncbrofa veftis , quam
ncmo noui^nifiquilibsosphilofophiaediligenti&af-
ficiua leftione perlegerit. Nam quod oecultatur, efi
snaius quam id quod perdifci ppteft. Propterea notifi-
co pofteris , quod intcf Eoritis & jes eft propinquitas,
coquod Boritis fapientum KSliquefacit &fluxibilevt:
squa rcddit.' Diuidite ergo venenum in duo xqualia.
\n yao cgsIiqiiefacitCjiaaltcro xs.terite,tritu.rate,& l)u..
<jO T VR EA
meftate, donecinlaminas producatur: &iterum cum
pripreveneni parte cnquite, donccduas cbibat, &hoc
facittfeptiesjdcindc 42.diebus coquite: deinde apcrite
vasj&inucniatis a*sin aigcnlum viuum vcrfuivs.Ablui-
teipfumcoqiicirdo, q.uot-.fq.uefuapriucnir nigredine,
&fieta;s vmbra carcns. Iterum ipftim cominxe coqui-
te, donec congeictur: ipfo auttm congclato.fii maxi-
mum arcaiuim, quodBoritim Phiiofophiiumcupauc-
re. C.oquite illum lapidem coaguiatum quoufqutfal-
mura fimilis fitrcarinKjtuncaqua imbuirt peimanen-^
te,quam vos iufl?obferuare, ac multiplicitcr coquite,
qupufqueeiusappareanf colores. Hacceftputrefaftio
maxima, quaemaximum in fecQntinetarcan.tim.' S<:ire
autem vos oportet,quod propinquitas efl intci Ma-
gnetem &fcrrum : interass &aquam permanentem.Si
igituraes & aquam rcgatis permanentem , vt iuffi, fiet
indemaximum arcanum;Hocmodoigiturfacite:acci-
piteargcntum viuum mafculo mixtum.ac fortiter teri-
te,nonmanibus, quonfquetenuisfiataqua. Hancdi-
• uidite in duas partcs:in vnamipfumcpquitC40. die-
bus, donecfiatflos candidus, vtflosfalis infuo fpleri-
dore & corufcatione Vafisautemos fortitcr obtura-
tc,&coquite 40.dicbus,&inucnietis aquamlaftccan-
didiorem : finminus coquitedcnuo,& nigredineomni
priuate, doncc tota natura diruatur, & coinquinatio
pereat&muiidafiat.Siautcmvultisvttoturnarcanum.
peragatur, abltiite ipfum aqua, quam itifll vos fcruare
(alterafcil.partejdonec crocusfiat,&fup dimittcvafi,
quoniann elixia fcipfum.continet, &refiduaimbuites-
qua,donecdecoftione& aqua coiiteratur,&fiatfimi-
lefyrupogranatortim. Imbuite igituripfum &coqui-
te, donecpondus humiditatis ebiberit, & color,qucm
Phiiofophi in fuis libris, cxaltaucrunt,appareat.
SE?t,T E7ZT I^ XXV.
' BF.I-I.VS: Intelligfte, doftrfna? filij, qupdThcpphi-
ius vobis figniffcauit: inter Magnctem &ferrum cfle
propinquitatem, scinter Philofophorum a:s &aquam
eorum. Ha;c propinquitas & comixtio eis acciditcom-
snuniter Ipatio ccntum dierum. Intelligetis pra^terca,
qu Q&
P H I 1 O S O I H, 6l
.miod inter ftannum & argentum viuum nulla eft pro-
pinquitas, ncc natura vnittsconu-enit cum natura alte-
rius & hoc cltdiftufn (ineinuidia. Infuper accipitc ar--
sentumviuuni,in quo cftinafcuiina visripfumque co-
quitecumfuocorpore, donecliquefiat vt aqua limpi-
<da-& coquite mafculum iimul & vaporem. quoufquc
Vterqtie coaguletur, & fi.it lapis : tum aquam quarri
diuideratis induas partes accipite : & vnam pattem ad.
corpus liqutficiendum &concoquendum ponite:aI-
tcrarrj verd ad corr.buftuin rhundanduin Scfuumfo-
citiinferuate. Imbuitcigiturlapidtmfepties, 8: mun-
datedoncc diruatur,&corpus vniucrfumab omnimft-
deturcoinquinatioue, &fiatterra,qiixcfruietur qua-
draginta diebus: ipfam liquefacite, donec fut vt aqua,
quse eft argentum viuum. Deinde aquam nitri abluite,
donecfiac vtntimun liqutfaftus. Dtindecoquite,do-
nec congeletur, & fiat flanno finiile: tunc maximum
eft arcanum, fcil.lapis, qui ex duobus eft: regire ipfum
coqucndp & tercndo ,doneccrocus fiat excellentifll-
mus :Et fcitote, quod aquam cum fuo comite deficca-
tam crocum liunciipamus.Cpquite igitur ipfum,& re-
fidua imbuite aqua, quam refcruaftis, donecpropofi-
tum veftrum inueniatis.
S E -?I~TE TtT I ^: XXVI.
BPHATES: NPH efc Sapientis inuidere: propterea
dicamlibere quasfentip. Accipitcplumbum,& vtPhi-
Ipfophi iuflere, liqutfacitc: deinde congelate donec
lapis fiat: deindc regite illumlapidemeum auri colla,
& graiiaromm fyrupo, donccconfringatur. lam enim
aquam in duas partcs diuidiflis, &inalteraplumbum,
liquefeciltis, & faftti eft vt aqua : coquite igitur ipfam,
donecfiatterra: dtinde ipfam aqua refcruataimbuitc,
donec rubeum induat colprem.ac prp vt dixi,frcquen-
tiffime regite: vtl vt cfarius loquar: Si vultis argcntuni
viuum coagulare,(uo mifcete corpori: dtinde diligen*
tercoqaite, donec vterque fiataqua permancns: dein-
de coquiteillamaquam,doiieccoaguletur. Hascenim
aqua cum vapore fuo compari.dciiccatur, & conucrti-
sur tota in argeatum viuum coagulamrn. Su.©igitus
€t . .T V R B A
vafiiteruffiimponite &terite, doncc crofiusflatinco*
lore auro fimilis.
SE mT E1%T t^s XXVlL
MENEBDVS.Multa diftafunt:fuadeci fameft pofle-
ris,vt corpora faciarit nOn corpOra, & ificorporea veri
corpbra. Hocenifhregimiiieacquifiturcomppfituni,
&eiusnaturEB pccultum extfahitur, &afgeritu'niviuu
corpori iungitur, & magnefia acfcemirta viro & adue-
fiicnte Ethelia, natura extrahituf occulta,pef cjuan^
corpora coloranttir. Hocergo regirnen' fi iritelligifis,
corpora fiunt non cofpora, &iiicorpcirca' Cotpofa : &t
fi res diligenter igne fe'xcrii;is,acEtfielia:iunxcritis, fiuc
f es rnundse & rion fugienf es. Scientes quod afgehtuiri
viuUm eftigiiis corppfa comburctis, mOrtificans &
confriiigCns vno rcgiminc, & quanto magis corpori,
mifcetur 6i"tefitur, tant6 riiagis corpus diruitur, & af-
gentum viuuni atteiluatuf ac vitium fit. Ctrm aufe cor-
pora diligenter terifis,cacjue,vt oportet, co'quitis,fefui
tat iiideEthelia , igtlern iicui fugiens, onirii tinftura a-
pta.quse Omnia corpora confringit, fuperat, & fpirituS
Oniaesretinetaccolorat,c6 quodEtheliacolofafao-
fnniacolorat.Etfcitote,qu6d corpusnOnpoteftrif/ge'-
refeipfum, nififpiritusoccultus extrahatur e veritfc c'.-
his,& fiatcorpus & anima abfq;fpiritu(qui cftfpiritua
lis tinftura,ex quo etiam colorcs apparcnt)noii tingits
eo quod fpifliim tenue non tingit, veriim tenue natur<|,
quod in corpus immuratur. Cum autem corpus a:ris
rcgitis, & exeotcnuiflimum extrahitis, vertituridte-
ttuiffimum in tinfturam &colorat. IdeoqucdixitSa-
piens:qu6daes,nifi prius tingatur,non tingit:&has
dusetinfturxfunt, condenfum & humidum: conden-
futniungiturhumido: coquod fulphiira fulphuribus
continentur, gaudet natura, fua natura aduentante, St
naturam continct & fuperat.
SETStTETtTt^ XXIlX.
ZENON: Vidco vosduo corporaiunx:fTc,qupdmi-
nimefitridcbct,proptcrca vobis dicofiIijsfapieiiu;s,
quod oportet vos compofitum putrefacerc perqua-
draginta dies: deindcquinquicsvafcfublimareideinde
ftcreoia
'
P tt I L O S O ¥ »." - <5§
ftcfcori fghis iungere.& coqucre, & coiorcS qui fubin-
Prima dieapparctcolot
deapparent, funthuiufmodi. rtibcus:
nigcr citrinus: fecunda.nigcr tertia,croccus fc<=-
rico (imilis: quarta,perfettuscolor apparet.numo vul-
compofitumcxhumido &ficct»j,-
gi fimilis,&eftYxir,tinfttira.
fnuariabilitingcns Etfcitotequod corpus di-
citurin quo aurum eft. Elixirautcm cqmponentes,ca-
uete ne fcftinanter fpiritum extrahatis, fbrtaffe cnim
morerctur: cxtrahiteautem ipfum,vt elixirhoitryum,
hoc cft,vtveiiciium:&remanebitanima, id eft, rinftu-
ra cxmultiivextraftarcbus.&numisimpoiita.Hscigi- ,
turtirifturacft vita ijs quibus iungitur: dctrimentum
autcm &mprscorporibus a quibus cxtrahitur. Atque
ob idjdixcrc Sapicntct, intcr ipfos efFclibidinemtan-
quam jntcr marem & fceminam: & qui naturas horum
nouit.prolixitatcm dccoftionis&compofitipnispa-
ticnterfert, & lucrum accipit.
SE?iT E ?tT 1 JC XXIX.
CHAMBAR:Nptandumeft,venerabilisTurba,qu6d
inuidi lapidcm antimonium nuncuparunt, ipfumque
iufTeruntregi,doneccorufcansfiat,&:vt marmorfplcn
dens,& commifcctur aceto, & regitur doncc aquafiat:
deindecongclatur, fitquelapis corufcansjfplendorem
habens vt marmor. quem vbi videritis, iubeo fegcrc
donecrubcusfiat, eo quod dum coquitur donccdi-
ruatur, &tcrfafiat,inrubcumvcttiturcolorcm. &hoc
vbi videritis .reiterate, coquitc &imbuite, quoufque
colotem iiiducatpra:diftum,&aurumfiat: dciadeitc-
rateeum,& fict aurum Tyriicoloris. Oportetigitur
vos.eunivideritis fic lapidemcorufcantem, eumcon-
fringere, &interramvertcrc, donecconcipiataliquid
ruboris, & tunc aliquaiitulum aqtiK accipietis, (quam
antea vos iufferunt diuidcre in duas partcs ) & arenara
multpties imbuctis,qupufque colores occultiin ca vo.
bis appareant; & fi eam bene rcxeritis, videbitis colo-
re$:lin minus,fruftrabimini.Reipicite crgo qualitcc fa-
eiatis amplexari paria. Mafculus cnim ftsam amplexa-
tus coniugcm,velociterin cius corpus uanfit,& liquc-
facit ipfum, congdac, diruit 5cconfringk; & ekjnceps
' T v R j A
64
rubornofimoritur. &fi hocefriciatis abfqucponderej
morscucnict. Facite ergo in Ijqucfaciendo igncm le-
ucm , congelando intenfiorcm, &imbuitc ipfuin,do-
ncc colorcs apparcant.
'
S E 71 T li 2V1 T i .A XXX.
CvsTOsait: Miror Turba fapientuni ,-de tantavi
huius aqua:, qua: cum introit corpus, Vertitipfumin
ferram, deinde inptiliiercm.: quem fi vuliis txpciirian
fitperfeftus.maiiu accipitc,& fi eftquafiimpalpabiiis,
optimus eft:finautem,itci-ateipfum coquendo donec
pcificiatur; Et fciatis quod Ciaiiud quamajs noitrtini
acceperitiSj&aquanoftra eumrexeritis.nihil efricietis.-
Contraautemfiffis notr.ruin.aqUanoftra rexeritis.om-
niapra:diftainucnietis. Coquiteipfum crgoleni igne,
&fictlapis numofus, de quoSapientesdixere, quod
Naturanatura la:taturpropter propinquitatem, quam.
habentinterleha:c duo cotpora cumaqua perman-en-
te. Horum igiturduorum vna ett nafura,intcr que pfo-
pinquitasettmixta, qua:finori eflct, non ita cito com-
mifcereiitur, nec continerent fe inuiccm, ncc vnurra
ficrcnt.
S & ?i T E 7£ r I jr XXX L
DIAMKDESaitiScitotcviriSapientcs, quodcxho-
minc non nafciturnifihomo, nec cx brutis nififuum
fimile. Atque obid dico.quod Natura noncmcndamr.
nifiinftianatura,acproindc vcnerabilivtiminiiiattua:
exea namquecrumpitars, & noiiexalia:& nifi eam
«rapiatis& rcgatis , nihil habebitis. Coniungite ergo
mafculum feruirubci,fus: odorifera: vxpri,& itinfti ar-
tcmgignent,quibus nolite intioduccrcalitnum, nrc
puluciem.nccaliam rtni. fufEci.itvobis conccptio, &
verusfilius nafcetur. O quam prcciofiflimacft (ciui il-
Jiusrubeinatura, finc quarcgim.cn conftarcnopptcfL
Sli TlTETtT Ist XXXII.
BASSEx inqtiit: Introducitc Citrinum cum fiiavxo-
it poll coiiiugium in balneum, & nc incendatis bal-
Acumpliirimuiyi)ne fenfu &.motnpriuentur. Subire
facite
PHILOSOFH. ۤ
facite balneum.quoufque corpus & coioreorumv-
num qiiidfiant. Deinde reddite cifudoremfuum,ac
iterumnccidate,requicmqueei conftituite, caucntcB
nefti°iant:& tunc vcncrarnini.rcgim&fuam vxorern,,
&no?itceps comburcrenimio igne:ftd eos regitcdo-
nccniorifiant: deindealbi,poft rubei, vltini6fiantyc<=
nenum tingens.
S E2i T E TiT Ist XXXIIL
NEPHITVS ait:Brcuiter dico vobisartisinucftiga»
torcs.quod Corfufle fit caputhuius opcfis, nonini-
tiumiverum ppft cpmplexum nte ita vocatur.Quapra=.
ptcr Corfufleefttotumcompofitum, quodoportctfc-
ptics affari, & tunc omne corpus tingit, & vocatur nu»
mus, acrisflos vclauri, aut ferriflos, etiamplumbum,,
ftaiinuni, &niiIlcnominib. aPhilofophis nominaturi
SETiTEllTI^ XXXIV.
BoNELi-vsait: Cunftaqujeviuunt.DcoficvoIcn-
tc.ctiam moriuntur: proptcrea illa natura, cui humidir.
tas adempta eft, cum pcr noftcs dimittitur, mortuo fi-
miliseft,& tumillanatura igneindigct, quoufquefpi-
ritus corporisilliusreuertatur: & tunc fitpuluismor»
tuofimilis in fuotumulo. Hocperafto, reddit Deus
fpiritum & animam fibi, & omui libcrat infirmitatc„
confortateam& emendat. Oportctigiturnaturamii-
lam comburerc abfque timore,donec cinisfiat: qui ci-
nis aptus fitreciperefpirituni&humoremfuu, donec
vertatur in pulchcfrimum colorcm,qui omnia vincit <3e
fupcrat:& fi ipfum rcgeritis fubtiliter.mulu ab ep pro-
cedcnt, eo quod aesvt honip corpus habet,& fpiritum
hominis.Spiratio exaereeft,finiilitera:shumoreinfpi-
rato vitam fufcipit & mulriplicatur & auementaturc
vt ca:tcrx res. Atquc ob id dixcrePhilofppni,qu6d ses
cumcpmburkur,fitmclius quam fucrar. Pra:tereaas£
hocnpftrumcum cpmburitur.fitaqua: dcinde quanto
magis coquitur, tanto magis infpiflatur, & lapis fvto-
nitii mctallp fuperemiiiens:ppftca frangitur,imbuiturs
acigiieiiitcnfioriaflacur, quoufquc cpleretur, & fiaE
^tigtiinifimilis, & tiuie numus in,iponkur,& tingit ses
s
'
<S£ T V R. K A
sn aurum.Nonne videtis quod ex fanguinc fpcrnia aon
fit,nifi coquatur diligentcr? idipfumfit in opcreno-
£ro,nififpcrmafiatfpiritualc, non cxitcx eo tinftura
SETiTETtTI^ XXXV.
Nj^lc ARv s.Iubeo pofterosaurumaccipere,& qiiod
volunt, multiplicarc & renouare: deinde in duas par-
tcsaquamdiuidcre: cx vna oporteta:siioftrum com-
burcte. Hoc cnimxs inhac aqua folutum.dicetur Fer-
mcntumauri: &fibenceumiexeritis,fictaqua, quas
coqucdocongelabitur,& tuncapparcbitrubor. Hunc
crgo ruborcm fcptics imbuctis aqua,aut donec totirri
fuambibataquamicoquitedemum doncc deficcetur,
& in tcrram vcrtaturaridam: deindeaccenfoponatis'
igncadquadraginta dies, &putrefcet,eiusquccolore*
apparcbunt.
S E2ZT Z ?£,T I jr XXXVh
B ARSEKITES:Q3X difta funt fiiperius, rciterare;
oportet.Accipitecrgo Corfuflc.quxrubigiHisrisfirm
lis eft, & vituli vrina coquitc,qupufquc Corfufle natu-
ra vcrtatur. In vcntre nauiquc Corfufle natura vera oc-
culta cft. & ha:c vera natura eft fpiritus ille tingetiSj
quemhabuit ab aqua pcrmancnteriummofa& coru-
fcante. Extrahiturautcm ita: tcritc,& aqua: fepties im-
ponite, donec totumbibat humorem, &vimrecipiat
iimmiiicntcm adtierfus pugnamignis, & tunc rubigo
nuncupatur.Diligentcrcrgoputrefacite,quoufqucpuI
uis fiat fpiritualis in eolorcficcifanguinis, qucm colo-
Kcmpotcntiaignisintroducat, donecinuanabili colo»
Eeinduatur.
SEltTETtTIA XXXVIL
ZEVNON:Difta Aegyptiorum nos in erroremin-
Etoducunt, Quod quaEiimus publicc.minimoprecie
venditur,& fiiiofcercturnctaiitillum vendcrcntmcr-
satorcs. Hoc autem vtile & abieftumPhilpfpphiho-
noraucrunt.pmnibusq; iipminibusiipmiiiaucrunt: &
dixere qu6d fit lapis & non lapis, & fit guma Scotia;:
atqueob id hui.us vcneni vim celaucmntPhilofophii
quia in co eft fpiritus qucm quseritis, qui tingit, viuifi.
cat.fe-
P H i t o s: o i>&. 0
fcat,faiti«ni&animarndatcorporib'us. Etvosriifihos
iror'pusteratis,diruatis,imbuatis,acdiIigent.erregatiSj
«ionec fuani pinguedinem extrahatis, & ficiatis tci
liueiri fpiritum impalpabilcm,in vanurrilabOratis.Atqi
ob id dixere Sapiciites,niii corpora vcrtatis innpn cof-
pora, & ihcorpofea faciatis corpofea, riOnduni pperisi
huitisiiiucniftisprincipiuiil Fiunt autcm cpfporain-
eorpotca,cum fit Ethelia teriturqubufquefitpuluis: St
hicpultiis ribn &fit nifi foftiflTmadetoftiorie, &contri»
tione contiiiua, igne, riphmariibiiS, ciim imbibi-
tioiie;putrcfaftione,& Ethelia.Et Sapietjtes cum in hac
artc dixerunt.quod natura eft vtilis, &paruo venditurj
fecerevulgus errare. Dixerunt etiarh, NaturafhfuSrri
naturisomnibusefreprcciofiorem: &etiam hoc diftoi
muitos fefellerunt;& tamen verum dixerunt. Ars enirri
riuabus agetriatufis, quia non fit prcciofum abfq5vilj,
nequevileabfqucpr.eciofo. Q.uapropteropqrtetvo£
diftamaiorum fequi.qui dixerunt: Nihil aliud expcdif.
vpbis quam aquam<5cvapdrem fublimare, qubdfiej
ciim vidcritis illas duaS naturas purificatasaquamfie-
ri, totumque corpus MagnefisEinaquam iiquefaftuni;
Tunc certe omnia vaporfafta funt, & refte; tum cnimt
vapor cpntinetfufi cpmpar.Quare Philpfophi vtrumqj
yaporem nominauerUnt,c6 quod vterq; in dccoftionc
iungitur,&vriumaiterum continet, &fugefcnonpcr-
fnittit:crgppcfmaiicntiafiunt. Namnatura oecuitani
corpore congelatur, & color eius variatur, fuamq; ria-;
turam exuit, &mancipaturncrtigiat. Nigrcdo veroft
appafet, efl exxgtitudine, & in putrcfaftione moritur,-
& fit rubigo : .& turic iure naturapnon fugit; co quod
dimifit fuga:feruitutein,& libcra fafta eft natura.fuuiri
confcqucns coniugem, ciim ornans fuo colorc & de-
corc:np qucrriadmpdumantea fcccrat.fedfumpto nii-
iiio aurco cii viuificat. & hac natufam,Spiritum & ani-
riiam Philofophi appdlauerut.Infuper dixerunt,fpiritw
humidum cfte nigrii, coinquinationc carcntem : & fic^
utiinhomiiiecfthumiciitas &ficcitas ficin opcrcno-
,ftroriihilaliud cft <|vapor & aqua. Propterca dixcrurjt
antiqui,opus cxduobus efle.&hax duo iunfta,nonuL
Ji vocarunt compofitu,e6 quesiilla dtso quatuorfusa;
(5 3
68 T VR BA
iiicfteiiimficcitas &humiditas,fpiritus& vapor.
SE TtT E7Z.T I.A XXXIIX. •
ASSOTESait :DicPVPbi: ,quodnifi fublimetisrcs
in initip cpquendi, abfq; irr.nuum cpntritione, dpncc
aqua pmniafiant.iiondum opus inueniftis. Et fcitotcB
quodaliquando vocant Aes Arenam,alias etiamlapi-
dem, & in toto rcgimine nomina variant: tamen natu--
ra & humiditas fiunt aqua,& deindelapis,fi bene com
mifceantur: quia quod leuc & fpirituale eft, furfum
fublimatur: quod vero ppiidcrpfum&fpiflum, depr-
fum in vafe remanet. Hascautcm eft cpntritip Philofp-
phprutn,quaefit dccpftione.no maim. Etfcitotc, qucd
siifiomnia in puluerem vcrtatis, nondum contriuiftis.
Coquitc crgo quoufque conteratur,& p'uluis fiat.
S E itT -2 K.T T * XXXIX.
AG.ADMON: Coquiteces, doiieclenecorpusfiafySc
iimpalpabile, acluo vafiimponite: dcinde quinquiesB
velfcptics fublimatejdonccaqua dcfccndat, fcientes,
qu6dcumaquapuluisfit,diligetercontritQeft\ Quod
fidubitatis , quomodoaqua puluisfiat, fcitotc quod
intcntio rhilofophorum cft, vt corpus, quod non crat
aqua, antequaminaquacaderet, fimulcumaquafiat
aqua,& aqua aqux mifceatuf,&fiantvnum.Scicndum
prxterea, quodilifivtrumqueinaquamvertatis, ado-
pus preciofumnon peruenietis : oportetenimcorpus
flamma ignis occupatum,vt diruatur & debile fiat,
ciimaqua inaqua cft ,doncc fiat totumaqiia. Ignari
autcm cttmaudiimt nomen aqua:,putantaquam nubis
efle: quodfilibrosnoftros Iegcrcnt, fciret vtiq; aquam
effc permanentcm, qua:abfqucfiio compari, cum quo
fafta cft vnum,permancns efle non poflet. H<EC autem
eftaqua, quam Philofophi Aquamauri nuncupaueie,
ignem, venenum boiium,mu!t-orumnomiiiuarcnam,
«quaniHcrnies ablui iufiicmultotics , vtSolis iiigredo
abluatur,qiiam in folutione corpetris acceperat.Etfci-
tote,ni(ihocmcum corptis cares fpiritu capiatis,quod
vuitis niinime. confcquemini, co quodalierium quic-
quamopus noningreditur.nec quippiam,nifiquod cft
fyiiccrum.' Qju-ucoinniempltiraikatctn dimittitc:Na-
tur»
PHILOSOSK. 6$
tura cnira vna rc cft contenta, & quieaignbrat,petibit.
SETtTETtTIA XL.
Bo NKLi.v s : Doftrina: filij commifccntes Magnc-
fiam,vafi fuoimponite, &osdiligenterciauditc,&le-
ni coeuiiteignc, quotifqjliqucfiat, &inaqua vertatur;
calore'cniinaquasfaciletotumaquafiet. Videntes au-
tcm nioredincm aquss immiiiere, fciatis quod coipus
iamliquefaftumeft. Iterum fuo inaponilt vafi; &40.
coqu^edicbusjquoufq; & aceri & ro.ellisbibat humo-
rem. Qmdam autem dereguntvas fingulisfeptem dic~
bus , vcl decem:fed vltima perfeftio in quadragefirrtc»
die,tunc perfcfte ebibct humorem decoftionis: abluite
igituripfam, & nigredine ptiuate, quoufquclapis fiac
taftuficcus. Propterea dixerunt Philofophi: Abluite
Mainiefiarn aqua dulci, & diligcntercoquiie, donec
terra fiat,& hnmor pereat,& tiiuc Aesnuncupatur. A-
cctumacerrjmum ei impomre - ipfocj; accto imbui di-
niittite, &crit.noftitim a-s,quod aq.ua ablui pcrmaneu
tePhilofophi iufserc.Prajiercadixerunt: Diuidatis ver-
nenum in dua.cparcesquarum vna corpusimbuitc, al-
tera vcro putrcfacite, fcietcs quod totum opus & regi-
men non fitnificum aqua.quia qtiod quxfimusviium
eft.&nifi firres ha;c vna,qu» eam cmendat,quod qu<£«.
rimusnon fietOportetergu nos neceffaria illiexhibe-
re, vt tandem fiat tinftura, qtia:finon confcquiuir,rei-
terate.
S E7iT E 2tT I A XL I.
CRANSES:Sapientes accipite ass npftrum,'/k currs
prima parte aquij fuo imponite vafi, & coquite quadra
ginta diebus, ac ab omni immunditia mundatc,ac co-
quite,donecpcragantur dies, &lapisfiatfinehumorc-
Dcindc coquitc, ooncc rcmaneat fex,poftea abltiitc a-
qua: abfumptaaqua dimittite.vtputrefcat in fuo vafe
cioncc vidcatis qtiod queritis.VocaueruiitautePhilo-
fophi hoc compofitum 111 nigredinem conucrfum.SA-
T 1s N1 GRv M,& dixcrunt: Rcgite ipftim aceto & ni-
gro:quod vero rcmanet,fi dealbatur, SAT1s ALUVM
dixerunt, & itifreruiit, vt aqua rcgatur permanente*
quodvocaruntt,SAXIa RVBBvM,faiTeruntvtaqua&
G 3
•}&' r V K. B A
sgtiefegatur,donecrubeuinfiat. Vocafuntaiitemeait^
©bcauiamhocnominc.propter colorum varictatem.
In opcre autem rion eft varietas reium, necmultitu..
cio,aut contrarietas: fed tantum pportet ass nigrum al-
oumfacere,deiiiderubeum.VeriPhiIpfophinullama-
liamintefitipnem habucrc, nee aliud doc'ucrc,quam vt
yxiriiquefiat,eonteratur&coquaturepufquc dumla-
pis fiat marmore fimiiis. atq; ob id dixere rhilofpphi:
Coquiteipfumvapore, doneclapisfiatcorufcas.fplen,
iorem habens: hoc vbi videritis,maximum habetis ar7
canitm. Qportetautem hocipfum terere, &aquaab-
luerefepties permanete:deindecoiitrituininfuaaqua
«ongelare, donec fua abftrahatur natura occulta. &
kocvoluit|Maria,cumdixit: Sulphurafulphuribuscpii
tincntur, &humprfimiliterafuphiimore, eoquod cx
iulphure fuirjhuri mixto refultat,maximum fitppus.
lubco autem vos ipfum fulphur rpre & Sple regere,
donecpptatumeueniat. Scietis autcmqupd dealbare
duplexeft.ficuti&rubeumfacere vnmri incpntiitio-
ae.aliudindecoftipne. Caueteinfuper,neabaquis e*
feparetis, quo mmiis pcreat anima & corpus, ' ' cjuae
'" iii
yafefunt.
SE 7t T M KT I ~J XLIL
EFXSTES: Animaduertite, filij doftrina:, quidHcr,-
snesPhilofophorurncaputdixerit, cumdocuithaturas
iommifccrc. Dixitenini: Accipitclapidem auri, & cum
humorccomriiifccte,(quieftaquapermancns)fuoque
uafi imponite fupra leucmcalorcna, donec liquefiat:
dcindc. dimittite, donecarcfcat, & aqua cumarenafc:
muiccrn contincant: tunc fiat lgnis intenfior, donec
prorfus arefcat,& terra fiat, & erit arcani initium. Hoc
autem multoties facite,donccpereat aquae partcs d.mj,
&colores vobis appareaiit. Etfcitote.qupd clealbauo
rionfitnifidecqftipne, atqueob eam caufamrcpetitu.r
jontcrendo &imbuendo frcquenrimme.Iubcoautem.
iie fimtil aquam fundatis, ne Yxir fubrncrgatur : fed
paulafim irifuiiditc, terite, deficcatc, <&ho.c fajpiijisfa-»
«ite.doiiec fianr aqua.Et dixerunt Philofophi: Fimir.ata
$q.us. difiiittitej, doatc figatur; deorfmBjhoccft, arc-
•" £-cent.
PHHOSOFK. fs
fcente humorc, & in puluercm vcrfa in fuo vafevitrco
io.dics dimittite,donec varios adferat colores. hoc re-
gimine corpora fiunt fpiritus, &fpirims calidi fiunt,
tingunt.
SETtT E 7tT I^ XLllL
Ar>Mi o N inquit: Non poteftis, Viri prudentcs, ac?
Ytilitatcrnartisperuenire,fineprolixo regimine&con-
tinuo. Qyriergopatiens eft inregimine,ingtcdieturar-
tem: qui vero non, noftras nonlegat fcntentias, quia
iih inferent damnum leftae. Ideoquc Magiftef dixit;
Quilaboratin libris noftfis legendis, eisque vacat, nec
vaiiis c(t implicitus cogitationibus , Deumque prcca-
tur.in regno regnabit, doncc morictur. Quodcnim
qnjeritur,rion eftparui precij,fedeftdonumDei,obid
p.itkntja&laboreopus eft.Vidcmus enim, quiarbp-
ics infcrit, tempore fruftus fpcrat: qtiifeminat, potlj:
mcnfcs inetit Speftate ergo,& difcitecommifcere,cq-
qture, finmlare,aflare,calefacerc, dealbare, tcrere,ae-
quart Ejieham, & rubigincm facerc,ac demuijl tinse-
re, HJC.plurafuiit noniina,regimentamenvnumeft:
fcd dccoftio clt coniinua ob qtiam reiteraruntfaepe,vt
teraturtompofitum , & cpquaturiugiter, nequelabo-
ris vos t.edeat. Finisautemeft, vtcpmplcxionesapte-
t:s:dciiidemultiplicitercoquafis, decoftionesimbua-
tis, & coufquc cpquatis, donec fpiritusftftntirnpalpa-
biles, EtvioeatisYfirveftitumycftercgia,& incolo-
FemTyriijin
v ' vcrfumstunc diftaPhilofophorumintelli-
getis. .
S E?iT E 71T I jl XL IV.
LAIIGVSait:Aes,dc quopriinidixere,noneftisss
aec ftannuni vulgi: verum corpus noftrum, qupd o-
portet corpori Magnefia:admifceri, vt coquatur & to-
yaturabfquc ta:dio, doncclapis fiat: deindclapis illeia
vafe tcritur aqua nitri, & liquefit, doncc diruatur. O-
portet autcm vos habere aquam, quas quanto magis
coquitur,tant6 magis infpifiatur,donec acquirat rubi-
gincm.qux cft operis fuiidam.entum.Hanc~eoquite,&
Aegyptiac&tcriteaceto.
f& T V S. 5 A
S E7tT ETtT I A XLV.
CADMoN:Significo pofteris, quodrotundu,quod
gESiiiquatuorconuertit, ex vnaquaquerc eft. Modus
autcm abftrahcndi eft,vt exaere accipiatur pars vna,cx
aquapermanenteaccipianturpartes tres:deindecom-
mifceantur &coquanturquoufq;infpifleiitur, &vnus
fiatlapis.de quo Philofophi dixere: Accipite defynce-
ro corporepartcm, deaereMagnefia:tres:deindcc5~
mifceteaceto refto mafculino terra»mixto, ac coopcri
vas,&obferua quodineocft, &continuccoquitc,do-
aec terra fiant. . ,.
S E T{T E ?tT I ^ X'L f*'
AsCANjVsiCiim lcgiiiTiisirilibris Philofophorump ''
quod natura tantum vna eft, quas omnia fuperat, fcirc
oportet,quod vna&vnumcompofitafunt. Nonne vi-
dctis hominis comppfitipnem cfle exanima & cprpo-
re>fic ppprtet nps dup cpniungere: quam cpmmixtip-
McmPhilofophicompararuntconiiigibus: exquortini
amplexurefultataquaaurea. SedhocdefccundoX)-
pcre-.dcprimp dicampauca:Irritate bellum interacs
&argentumviuum,dpnccadinteritumvcniat &cpf-
rumpantur: tunc aescpncipiens argentum viuum cpa-
gulatipfum. Argentumverp viuum concipicnsa:s,c5-
gelatur in terram. Igiturpugnam irritate, airisquc cor-
pus diruite.doncc puluis fiat. Mafculum vero fcemina:
{qu£6e.x vappre fit) & argentum viimm cpniungite,
dpnccmafculus &fccminafiantEthcel. Quienim per
Ethcclcps infpiritum vertit: dcinderubcosfacit, om-
1 nccorpus
tingit, c6 qu6d cum cprpus diligcntertcri-
tur, munda cx ep anima, fpirisualis ac fublimis extra-
hitur.quse omnecorpus tingit. & eftfulphurnatura:.;
quod variis liprninibus nuncupatur.
SE 7^r ETi T I A XLVIL
BARBARIS:DC regimine fuperquea vobis difturn
eft: de coniunftipne igirur pauca dicam.fignificans
jpnfr.critati,qitpd non ppfht abftrahi illapccultaani-
per Ethelia,quas corpora facit nor»corpora co-
Siia,,ii5fi
quendis
p n i i o s o r H, 75
qucndi.contihuitate, & Ethelisefublimatione. Infupcr
fcitote , quod argeiitum viuum eftigiieiiin, omnc cor-
puscomburens,magisquamigiiis,&corporamortift-
cans,& quodcunq; corpus ci commifcctur, teritur, &
morti datur: corporibus ergo diligenter contiitis , &
proutopprtet,exaltatis,fitEthelicnatura,calpremnoii
fu<riens, fcd tiiigens a:s; & cft qupdSapientes antea
dixerunf: quod figit argentum viuum , dpnec tingatur,
quodtinftucxiftens tingit. Prs;tereafcitote,qu6d e-ris
corpus rriagnefia regitur, & argentum viuumliabct
quatuorin fe: tamcn 116habetefle, nifiin humiditatc,
qua:aqita fulphuris dicittir, & quaefulphura continct.
Suntauteni fulphura anima; occulta: in quatuor cor-
poribus,qua: perfeextrafta:, feipfas inuicerncotiiicnt,
&naturaliteriungunrur. Sienim occultiiiTi,quod eftin
ventrefulphuris aqua regatis, &bciiemiindeiis, oc-
cultum obuiamnaturasfuselaetatur: fimiliteraquafuo
parhfcdhaecquatuor non tinguntur, verum Qtiintum
tingunt. ProptereadixcruntPhilofophi.quod quatiiot
numivulgi non tingunt, nifises, quoda?s tinftum, po-
ftca tingit numos vulgi.
S E 7t'T E ttT T ^ XLVIIL
M o s 1 v s :Hocvmini, quodfaepenominatumcft,
Fhilofophi multis noiniiiibusiiuiicupauerunt: aliqua-
do duobus nominibus, quandoque etiam tribus no-
minatunt: dieamautem cgo vobisiamquid fit:vnum
eftillud igncum: duo eftcompofitumineo,& tettium
eftaquafulphuiis, qua abluitur& tcritur , acregitur
vnum,donecperagatur. &hoc eft, quodinniritPhilo-
fophtts, ctimdixit :Argei]ttim viuum, quod tingitau-
fum, cftargentuin viuurmCainbar: nihilominus tamc
Philofophi diftinguunt,& dicut: Aliquando eft Cam-
bar, aliquandoauripigmeiitum.fed ita opoitetintelli-
gatis: Argcntum viuuiri Cambar,eft Magncfia: Argen-
tum vero viuum fcri,auripignientumeftfiilphtir,quod
afccnditdccompofitomifto. Oportetigiturvos illud
fpifium-cornrnifccrcveneno igneo, &putrefaccre, ac
diligcnterterere, qtioufque fpiritus fiat:inaltero oc-
cuItofpiritu,&tuncfittiacl:iua,qu<ctin»it omnia,quas
vukis. e §
74 TVRSA
Ss^TE^T Tii XLIX.
P LA.ro Hiquit:Oportet, cum haeedifToluuntureor»
pora,cauerenecomburantur, &ca abluereaqua ma-?
tina, quoufqjtotum fal in dulcorcm vertatur.Sc clare-
fcat.ac tingat.Kt oportet rnum tingcns fpiritum fieri,Se
alterum tinfttim rcmanei e non fugiens. Spiritus nam-
^uc a corpqre fep.iratus, Sc in altero fpiritu orculta-
tus, feci-tvtrumq; fugiens: de quo Sapicntes dixerunt;
Fugieiitiirinyamrefcrate, nefugamaccipiat. Conuer-
tens namq; in fe fpirimm fulphuregrn> fibi fimilem fa-
ciet,Scvtcrq; £etfugiens,eo quod faftifunt aerei fpiri,
tus : de quibus quoquePhilofophi dixerunt: Nonfu-
giebant cumfugientibus:&>tamen fugientes fatti funu.
propteieareiterauereea, & faftifunt non fugientes,
fed fiimiivrmiricorpus, fimile corpotig quoabftrafti,
fuerunt.de qub vno Sapientes dixemnt: Quod tingens.
&tin£t.iivmimf.ifti mnt.&htc fpiritus in altero fpiritu
pecukatus efthumidus. Propterea oportet vos notj,
[«norate, quodhumidorum vnus eftxaifdus, altervc-
to ftigidus : & quamuis humidum fcigidum inconuc-r
iiiens fit humido calido.vnu tame efKciunt.Et ^pterca
illa duo corpora praetulimus:quia iis totum opus per-
agimus, «Steorporcaincprporeis regimus, donec in-
corporea corpora fiant.igncm no fugientia; & tuc ill$
corpora meliora funt & preciofiora omnibus aliiscqr-
poribus. Accipite ea ergo,que. non ftigiunt, & coniuri-
giteca, &abluitecorporacoru cuincorporco, donec
incorporcucorpus recipiat.non fugiens: & vertite tcr-
ram.in aquam,in ignem, & ignem in aerem, & cclate
jgnem in intimis aqua:: tcrram vero in vcntreaeris,,
accalidum mifcete humido, ficcum verofrigido, 8e
habebitis magifterium : fcientcs quod Natura natu-
ramfuperat, &Naturanaturam vincit, ac Natiuana-
iuram contiiict.
S E T^r £ ?^T I ^f I"
Acvo MAMVS inquit : Philofophj detubigine fte..
ciuentiiEme tra&auerqmt. Rubigo autem fietum no-r
men eft non verum:dico tamen vob.is, quod rtxbigofit
feeimdiirn opus 9 CJUQ4CKfolo aisro nt, atque ob id
Iivjdj-»
PHILOSOFH. J$
liudinemvocauerunt, quiain fulphureo auro celatur„
qiicmadmodum Iiudo in aqua.Eft igitur rubigo rubc»
faclio in fecundo opere: in primo enim rubiginem fa-=
cerceft dcaibareopus , in quo Philofophiiuffcrfitpp»-
iiiauri.flprem,& auruni squaiiter,
S E 7^T E H.T I -^ £ ?
My-Npvs ait:Derubigjne fatis traftatum eft.dicant
Joitur, devcnenp. Vencnum non eftcorpus, eb qubd
fubtiies fpiritus tenueipfumfpiriturnfeceriint, & cor-
pustinxerunt, &invcnenumverteriint, quod vencnit
Philofophiaffcrunt omne corpus tingcie, atquc ob id
opinati funt, qupd qui aurum in yenenum vcrtit, is ad,-
popofitum iam peruenit: qui vero non, nibil efncit.
Dico autcm, quodnifiignercsattenuetis , qupfqjilte
res vt fpiritus afcendant, nihil dum perfeciftis. Hic
igiturcftfpiritus ignernfugiens:&fumus ponderofus0
qui dum co;pus ingieditur , vniucrfum penetrat, &
natura eolaetaturiAtq; ob id diftumeft; Accipitefpiri-
tumnigrum, &eo corpora diruite &cruciatef dortce
alteretur,
S-JE 2£ T £ 2vjT /\A Llh
PvrtfiGORAs ait: Artis huiusinueftigatoresfcire
ppprtet, quod Philofophi de continuatiqnemultipli-
citer traftauere. lubeo ego autem vos, vt argentum vi-=
uum corppre Magnefiaeconftringere faciatis : vel cor»
pus chuliul,velfputurn Luns, velfulphurincombu-
ftibilc, vel caice affatam.yel alume quod eft ex pomisp
yt fcitis. Qtiod fi cuilibet iftorum efftt fingulare regi-
rnen3n'6dixiifcm yt fcitis.Inteiligite ergp,qub.d exfuL
phuie&calcc,& alumine, quodeft expomis , & chu-
hulfit. Omneillud nihilaliudcft, quaaqua fulphuris.
Et fcitptc.quod Magnefia cumargcnto viuo mifcetur,,
& fi'.lphura'inuicem'fcquumur.Non igituropcutervos
illam dimittere Magnefiam abfqueargento viub. Cunn
ftcnim componitur, fortifllma compofitio nomina-
£ur?que-eft vna ex dece,de,quibus Philofophi traftaue-
TC.Infupcrfciatis, qubd cummagnefia ctsargento vi-
up dealbatur, oportetvos mcamaquamalbamcSoe;,
iates&c&nj mbificaturjmbeaquoqsaquamcogel^rc..
j6 T VRJ A
•Namqubd Philofophi dixerunt in f\r,s libris: non eft
vnum regimen. Piima" enim congclatio ftagnieit, sc-
ris &plumbi: fccunda cii iuiphims & aqu;e eius , &
totum compofitumhoc non cmitur, necaliud qmc-
quam eft , quam vnpor & aqua : & rcgimen cius ni-
hil aliud , quam fublimatio aioenti viui , £< vnio
cum corporc Ma^ncfia:. Acproinde dixerunt, qubci
fulphuris aquamunda, exfolo cftfulphurr, Scniillum
fulphui fit abfquc fuas calcis, argemique viuj &ful-
phurisaqua.
S E 2v;T E TS^T I .A LIU.
HELI. v s: De compofitioncmukatra&ata fr.nt: co-
pofitio autcm & contaftus vnum quidfunr. Accipite
crgo cx altera compoiltionc partem. & partem exauri
fermento, eiscjuc mundam iulphuris imponiteaqua,
&habcbitis patcnsarcanum , quod omne corpus tin-
git. Sed interim eftnotandum, qubdaqua munda.que;
cxfulphurc cft,non cft exfolo fulphure,verum es plu-
ribus compofita rebus , qua:vtuim iiilphur cfficiunr.
Ktautem talis compofitio in hunc modum: Mifcetc
pugnans in igne non pugnanti, coniunfta namqucin
igne eonucnicnter prxliantur, & amicitia fit conilnns.
EthocinntieruntPhilofophi, ciim dixerunt: Indcco-
cltone parum fulphuris multa comburit dura corpora,
& humor.qui rclinquitur,huniida pix.balfamum gum-
sni,&c. nominatur.Vcrum hocarcanum eft,quod apc-
riam vobis. Hocarcanum cxduabtis proccdit compo-
fitionibus: fulphuris fcilicct & Ma<*nefise. Etphilofo»
phihoccornpofiuimin vimm redaftum, Aquamno-
minaueruiit,& fpntum bolctorum/pifluni auri. Inar-
gcntum verb viuum rcductum , vocaueruntSulphuris
aquam. Sulphur atttcm ciim fulplmr continct, dicunt
igncm cffe vencnnm.quod cft patcns arcanuin,.proijc-
niens ab iis, quos noflis.
S E isi/r E 7£ r r ^ LIK
PAKHVLPHv s:lnbeo vtargentum viuum cx Cam-
barcapiatis,& etim in tabcmaculis fublimctis:eft enim
alterum fulphur.dc quo antea diftum cft:& fic fulphur
(uSphuriuiifccbitisr, Scjsiulta cx co proecdetopcra: Eo
autcsis
PHILOSOPH. 77
sutcm fublimato , proccdct illud argcntnm vimima
Cambar.quod Fthelia, auripigmenturn, Zendrio,Eb-
fcmcch, Ma«ncfia , Chuhul, & mulisaiiis nominibus
nuncupaturrdcquo Philofophi dixerunt, qubd nstura
jn fuo'ventrecrat occulta. Rcclo autemillo (quohiam
oninium deccm eft"peifcftio)fuo regimine,moxcoii_
uciiieiis apparct eius alba natura, ncc in eo vmbra vlla
apparentunc Sapientes vocarunt plurribii ex Ebmich,
Mawnefia,Martech, & ss album. Qupd vbi vcre dcal-
batiim cft, vmbra caret, & omninigrcdinc, &fua di-
riiifit corpora fpifla & pondcrofa , iiuilum corpuspc-
nctrantia, & fimul cum co mundus fpnirus humidus
gfccndit, quifpiritus tin&ura eft. IdeoqueSapientes
dixcre:resanimam & corpushabere, anima autem e-
ius cftfpiritus : corpus verb fpilTum: Id igiturfpiffum.
oportetvos diruere, quoufq; eius fpiflum fpiritu ex-
trahatis, ex cotingentem, extraftum fpiritu kui fuL
pfeiiremifcetc,&pcragetispropofiturn.
S E I^T E T^T I ^C LK
MOUFOLEvs: Oportct, Sapicntes viri.icntoigne
primum humiditatem comburi, vt cxcmplo nobis mo-
ftraturingencrationepulli: & vbiaugnientaturignis,.
vas vndique obturetur. ne corpus a;ris, &fpiritus eius
fugiens cxtrahatur. & hoc innucrunt Sapientes, cunn
dixcrunnAccipiteargentum viuumexa>ris flore,quem
fciiicetcerisfloiem, noftriaquam dixerunt, & igncum
venenum abhominibus extra&um.Etiterum dixcrunt;
Ciim omnia vnuni fiunt, fafta funt corporca incorpo-
rca, & econuerfo Prccterea dixerunt, qubdomnecor-
pus diffbluitur ctim eodem fpiritu , cui cftmixtum: &
qubdomnisfpiritus a corpore alteratur & coloratur,,
inquo confiftitcolor tingcns. Benediftu crgo fitao-
meneius, qtii elefiros fuos docuitcorpiisinfpiritunii
Vertere:quifpiritus calorem habctincorruptibilem, &
qtib(ifulpliurfugiens extiterat, fa-hirn cft fulphur in-
conibuftibile. Scitoteinfupcr, do<3:iina:n'lij,qubdquil
poteftfpiritum fugientcmrubcumfacerc corporcfibs
coniun-lo : deinde exillo corpore &fpirirum tenuem
naturamin, cius vcntre occultaextrshcicineeiHofijb'.
^8 T V H 15A
tili, inucriit opus. Et notate qubd prolixitate coqiicn-
ditingit corpus, & hocdixcrunt Philofophi diccntesj
Qubd reBusfortiter contritis, & ignc diligeter co'ftis_j
fiunt tincturxfixa: , & quicquid in librisfuis dceultc
harrauefuiit, argenium viuurn fignificare volueruntr
quod aliquarido dicitur aqua fulpliuris ; aliquan.de»
plumbum,-aliquafido etiammimus;
S E 2v^y E T^T T^f L Vt.
YSIMIDRVS :De Kris regirnirie& hufnidifpiritus
fatis fuperquctfa&atuiri eft,abfoluam quod eftomif-
fum. Scicndumitacjjcft: qubd Philofophi rriiiicario-
thiiia pbfuerut, &'qttbd aliquarido dicitur aqiia Ethe-
!ia:,dequafuperius dittueft, qug aqiia cttm dealbatury
>albificat & tingit Ac \ ocariif ab'eisflds aufi,& ariie-
qua tirigat,& ad liunc fincrfipertieniat,vocatur a;s. C5
vcrb quatiiof rebtis, quas Sapienr.esvririasffJrrhenta^
ias vocauerunt,conitingitur,vocanteam Cor, &C0II3
auri.& noniina ifta fictafunt:tamcn vera,& vnti folurrs
iignificant, fcilicet argentuin viuum ab hominibus cx-
tratttim,ex qtio & cum quo omnia fiurit,& dieitiir effef
aqua mudana.qus oinnevmbram dclet. Et fcicnditrri
qubd cum dealbaturhoc afgentum viuurfiab hoinini-."
busextra&um,efftciturfulphur,quodafulphurccon-
finetur, & eft venenum quod iriarmori fplendentiafli-
iiiilattii".&hocvocaucrunt Philofophi Ethclia, &Au-
ripigmentum,&Sandarich, cx quo tin&ura & fpiritus
rnundus lento igtie afcendit, & ex quo flos fiiblima-
tur. Et hoc totum fecretiinihil aliud cft,q'uam argStuni
viuum abhominibus extractum , id eft,perhdmi»cs,,
1'orrb fciendii cft, qubd arcanurri sesdcalbareribii po-
fcrit.donecfucrit inprioreopefc dealbatum. Notan-
•jutii eft etiam , qubdhocfulphur coiifueuitfugere: &
cii fua fpiffafigit corpora,& fublimatur ficut vapor, o-
portet eumalio modd, argcnto viuofuigcneris reti-
sieri,&fugani cohibcri: &hoc eftquod dixerutPhilo-
fophi.fcil.qubdfulphurafiilphufibcontiiientur. £t n3
dubitetis,quia fulphura fugiunt, nifi argento viuo fui
peneris retinearitur: &noncredatis , qubd figatcov-
pora,&poftcafugiat. Philofopljorumiutcntioiniuiit:
Vtsugen-
P H I L O S 6 P H. Jf
Vtar^cntumviuumalbumvcl rubeumfulphurifui gc-
ncrifmifceatur, & pfoculdubionon fugiet. Argen^
tnhi efop viiiuni.argcnto viuo fui gcrieits iungite^quo
iKrattd maximum habctis arcanurh. Eiuscohfeftid
cx eius gumma & floribus lento ignc coctis conftat;
& hoc eftacetum,fal,&nitrum, & Muchal, curh eft fa-
ftiim rubcum, & quodlibet elementurninnumono-
ftro cdiififtenS,veffunicftin rubigincrrl.
S R iX.T E 2(,T I ^i L Pll.
OBSEMEGANVS:Dico qubd inuidi totamanem
henc nominunimultitudinc yaftauerunt:ars tamcn cfl^
fccundumquam iufsere Philofophi aurumnumofum
facerej & eum . calcinare , fiiblimare, figere, terere,
deatbare,cdaguUre,coquere, & inrubeum vertcre: &
vocaucrunt Etheliam igriem, &vascribrum, aquam
fulphuris , copularri.:& hoctotu nihil aliud eft, quarri
Contiitio & dealbatio. Prcetereadico , qubd afgeritufrt
viuumapudvifumalbueft. Cum autem fumus ei ad-
ucnit.vcrtiturin rubeum , &fit Combar, hoccft, verR-
tium & hocinnuerunt Philofophi,.dicentes: qubd na-
tura plumbi facile conucrtitur: propterea fkpenume-
rb rciterauerunt hoc vcrbum contcrere, vt multis mo-
dis nionftrarentfpiritus in vafe occultos abftrahere, &
qua impoficajphiberenecoburantur, aliasignis ipfos
facilecomburit. Sed aqua appofita.quantb plus flam-
ma eos inuadit, tantb plus in vifceribus aqna pcnetrat
& prohibetjneflamma comburantur. Atq; ob id etiam.
antiquimultatraftauerunt de fubiimatione, quiaiiifi.
fesigncfortitcrcoritcrattu, Etheliano afcendet, qviod
voluit Hermes innucrc, curndixit: Cribrate rcs quss
noftis8&altiusliqucfacitc.
S E J^T E 7%T 1 A LVlll.
ARZOCH ait:Nifiresighecontcrantur, Ethelianc-
afcendet, & ca non afcendentc nihil facitis, Vidctis c-.
nim qubd vcntus meridici plurimus cum exbalafur,
nubes fublimarifacit,niansq;Vaporcs cleuat, hoccft
vas,& tefta.in qua eft fulphurincombuftibiie. Moneo
autem vos, vtargentumviuum, quodcxphuibus cft
tonfeftum,coiigclatisE yr.d»e tiiafiaac, &q»atHpy
ynum,ac du®vnjj.ip..
S@ T VK B A
Sn T^r E 2^r / ^ LTX. ,
ANAXAGORAS:Accipite conibuftum fagicns,cor>
porecarcns,& incorpoiateeuin. Deinde fumite pon«-
dcrofum,fumum habens,habilead bib.endum.hoc eft,
vtrem clarius exponam: hoccombuftum fjgiens , &
ad bibendu fciens,eftEthelia, qusecunifulphuricon-
iunfta eft, vitreo vafiigni imponite, &coquite, donec
Cambarfiat, &peragat arcanum quod quanitis. Co-
quite ergra, & non pigeatvos reiterare: tota enini per-
feftio fulphurisin decoftioiietabulaecoiififtit.Coqua-
turigitur, quoufqueiiatrubigo. Onincs quidemPhi-
lofophi dixerunt: qubd qui rubiginem in venenum au-
reum poteft conuertere, opus peragit: fin autcm inua-
numlaborat.
S E TS^TU 1\ T I ^C LX.
Pi r H E M: Dico qubd cum Magifter de aqwa ifta
primb traftaifet: poftcainfiiicfiiilibri loquivoluitdc
fermento auri. Quarcmirum eft, cur inuidi finem ante
principium in fuis traftatibus pofucrunt, pra:cipiendo
in aurifcrmcnto, aquam.fulphuris mundam cum ali-
quantulo gumrna: commifceri. Prsetcrea putrtfiiftio-
nemomiferunt, de qua pauca dicam. Puirtf.iftio non
fitabfquchumido & ficco, & ex vtroq; nafcituropcris
principium, licet in tres partes inuidihocopus diui-
fernnt.
S E T^T E XI T 1 .4 LXh
CONSTANS: Quid nobis cum inuidis &'corutra-
ftatjbus ? Ccrtum quippecft, hocoptu quatuor habe-
rcnaturas, quasfuntignis, aqua, aer & fcira:quas rifi
liabcaiitur,nihil vnquam generaiui',nec quicquam ab-
foluiturinarte. Iungiteergo"ficcumhuniido, hocefr„
fcrrarn &aquam, & coquif.e ignc &aere,quotiiq; fpi-
ritus inanima deficcetur, fcientcs qubd teimetingeiis
fumit virtutemextenuiflima rerrie, aiiris &aqtia'par-
te, &cxficcatur. Hic cnim eftmodus operis noilfi, vt
omnia in terramvcrtatur.Nolitccrgo rcs inulriplicarc:
inuidi quidem cas multiplicaucrunt, Stvaria nefcripfc-
Eunt rcgimina, vtinquifitores fallcrent,& aflimulauc-
ho£
£UIiL
P H I L O S O 1' H. ti
sunthocopus ficco, omnilapidi &metaIIo, pellibus
animalium.omni reptili & volatili. Vos autem fcitotc»
qubd corpora corporibus tingutur, & corpora corpo-
ribusfifTiintur, & quod Philofophus dixit: inarte cft
afcntum viuum de Cambar,&iii numis eftargentum
viuumde mafculo, &nihilaliudcurate,quoniamnori.
funtnifi ha:c duo atgeilta viua.
S E TSIT E f^T I j£ LXlL
ASTRATVS:Quiveritatcm vultafTequi,capiat Solis
humorem & fpiritum Ltinae, veritatem dico, ncc ad-
uerfa adfero : Numos enim quos Fhilofdphi capcrc
iufferunt, nuiriiHermetis fuht, dequibus partem fumi
iuffit,& exa:rePhildfophorum parte, &numismifcere
acvafi imponere, obftructo diligenter ofe,&coqttere
feptcm diebus.&tuncvertituraes innumos. Coquatur
ergo iterii, & rtontajdcatvos decoftionc: pofteaape-
riaturvas, & inucnieturnigredo, quoeabfumptaappa-
rebitalbcdo nobiliffima.Poftea ponaturinlocufuum<
&itcrum coquatur,doneclapil)iinficcuvertantuf:po-
fteacoquaturignefortiori,quoufq;lapis duriorfiat&
confringatur.aciiicincrcM vertatur. O quam prccio-
fus eft cinisille. Viri Sapientes intclligite illud:Aquas
fua; itcrum coquite, donec liqueftatipoftea coquite
ipfum.&imbuiteipfum curhaqiiapCrrrianente, donec
cpmpofitio dulcis & fuauis ac rubea apparcat. poftea
imbuitedoiiecliumida fiat; dcmumcoquite igncfor-
tiori,&,vt diftum eft, Os vafis claudite. Hoceftrcgi-
menquo corporafugientia n6fugientiafient,&fpiri-
tus in corpora,&corporain fpiritus vcrtcntur,acfcin-
uiceneftcntur,acvltimbfientcorporaffpiritus,animam
habentes & tingcntes acgerminantes. Quapropterdi-
ligenti operaaes dealbateaqua permancnce, donecac-
cidateiiubigo, &congeletuf, fiatq; eorpus Magnefiae:
deindecoquitc doncc totumcorpus eonfringatur, &
itafugicns verteturincinerem , & efficietur ssvmbra
carens,8ctiiifturaPhilofophofurri.
S £ T^T E T^T I ^C LXHh
ANASTRATVS:Dico vobis qubd hocfecrctumin»
uidi varie depinxemnt, aiiquando inmerjabra, in phy-
f
St ". T. V B. B A
ficam ratiocinationem , Aftronomiam : & intefdum
affiniilaucrunt arboribus , metallis, & vaporibus.ac
ieptilibus:& quantb plus poterunt,ipfa nomina multi-
plicauerunt.Ego verb vobis dico, fumite fcrrum,facitc
indelaminas.poiteaafpergite eas veneno, & ponitein
vas, cuius ps bcne occludatur, & cauete humorcm
mtiltiplicare. Velponatisipfumficcurn, &faciteficc5
maffamfortem jfcientes, qubd fi aquam mailx multi-
plicaucritis, non continebit eam, neq, benc ardcbit in
cainiiio: &fiiiimis ficcaueritis, noti coniuiigetut, nec
coquetur. Exficcatccrgo ea,& in vafefuo ponite cuius
osfirmiter claudatur, & poftea fiatignis carbonude-
fuperj) dicsaliquot: deinde apcriatur vas , &inueriie-
tisin co , &ctiaincoopcrtorio vafis nodosparuulosc
&hoceftquod igncfibiminiftrato, acetum furgitin
altum. Eius namquc liatura fpiritualis eft,qufa furfum
afccdit: & idcomoneo vos, vtpcrfeteneatis ea. ttibus
ehim dccoctionibus multiplicatis c6glutinatur,&ab i-
gnecbgclatur.tiusq; natura couertiturinnaturam. Sic
Cambar fimihterdrcoftibne & liquefaftjonctalidif-
lungitur.Notum etiarofacio vobis, qubdifta frcqucnti
dccoftione cofumiturterria pnrs aquae:rcfiduum vero
eius cfficiturventus, qui Cambar & fpiritu cius portat
in vcntrefuo. Praeterhaecdico qubd nihil cft preciofius
arcnamarisrubea.&eitfputu Lunae,quod Solislumi-
ni iugitur & cogelatur. Et quantp plurcs trifcunt dies,
tantofortius c6gelatur,&ndncomburitur Solis cmm
bcneficio coftii congelatum eft:& albcdo illa praeftan-
dffimafacit cum terrenumignemfupcraie.
SE^TETiTI^f LXIV.
BALGVS: Quidam fruftum iftiusartisTullieas de-
fcripfit, & mirabili modo nie ccepit docere, dicens:
Qupdabfqslaboreinucnitureius opcratio. Cumquc
autc dc cius incrcmento & a:dificatidne ccepitdocere,
taliadixit: Acclpc arborcmillani, & Edifica fibido-
mumrotunda&tenebrofain, &rore circundatam, &
ponc in tam vcterem hominem cecuni annorum,&
.claudedomuni,nc venms aut puluis inttet ad eds , &
dirnitte eos in domo illa ceatum & nonagintadicbus.
Dic©
. P H I L O S Ci P {5. §£
j[)fc6e»o vobisinveritatc; qubd fenejtiSierionceiTat
eomederedefr.uftu arboris illius ,• donec iuuenefcat.
O quam mitifica eftarbor illa, quae fuis fruftibuss-
nimam in corpus iuuenilc transfundit j & patrem in fi-
liumcdnueftit;
S E 7t t E '2\j f i,Jt _ L XF;
THEOPHI Lvs : ScitdtS, charifljmi, qubd quahiui*
inuidi difpofitioriem llanc mtiltis celaiicriiit iiomini-
biis.vho tarhen riominauefunt eani,fciljcct Aqua vitc_.
Nam-cum diftus feriexfibi iurigituf, pcrfefte rrioritufi
poftmoduverbpbriiturin Sole, donecliquefcatipo-
iteaimbibitur,c6gclafi!r,&ita pcrdicsfcpte fitferfurri
rubiginofum; Qubdfihoc cftnimis obfcurum, narra^
bo aliud. Qjuidamfruftus cxcunt apcrfeftiffima arbo-
rcprimoVere, & politnodum atftatcflorent, &tune
rnultiplicatuf &dccoraturarbor; donecfruftus perft-
ciantur, &maturandd dulcesfiant. Slmilimodoilla
mulierfugitns gcneros, quibus pcrfc, quamuisirataj
domeftica fit,yt noldedignetnr fe fuperarf, vt cius con-
iunx fuum habeat decorem qui ftiribundus cam dili-
gitjaciugiterpugnatcumea; dpnecfuos cocubituscu
eaperagat, & Deus pro vbluntatcfiliosmultiplicat.
«uius porrb decorignecofumitur.termino cnim finito
reuertituradeam. Dicoetiamvobis,- qubd dracoillc
nonmdrituntarricillam muliere fuos interficiens co-
iuges.Philbfophineci dareeam volueriint:illiusenim
venter plenus eft veneiio. Fodiatur ig.iturfepulcrirurri
Dracdni, &fepeliaturmulicrcumiIlo: cumque Dra-
cofe cum ea mixtum videt, emafciatur& vertituriri
fanguiiie. Quod ciimvidentPhilofophi infanguincm
verlum.ponunt cum ad Solcm, quoufqj lentitudo ccf-
fat,& fanguis arcfcat: & tunc apparct Yenenum,& oc-
Sultum fnariifeftatur.
S ETtT ETSIT t ^i LXVl.
JJODILLVS : Scitptc qubd abfquc complexione
Siongcncraturaliquid.Spermadeniquccxfanguinc&i
libidine generatur, & nutrituf caliditatc & humiditafe
fanguinis: poft quadraginta vcrb dies formatur fcetus,-
Kt aifi cfTgr.ijuraidita», RQRTTelwiaemr. fpcrma, nce
§4 TVHB A
procrcareturfcetus.Illu vcrbfanguine conftituitDcus
ad ntit!imentumfpcrmati,donectcetum producat, qui
produftus nonnifi lafte nutritur quandiu paruus eft:
& qiiantb plus calore natur2li exuitur, tantbplus ofli-
bus confortatis iniuuentutem ducitur, ad quamper-
ueniens fibifufficit. Simili m-odo oportet vos inhac
artclaborare, fcicntes nihil abfq; calpre generari: fcd
calor intcnfus exhalare facit, frigus verb peiire. Tcm-
peratus verb caloreftfuauis corpori,& per eum lenifi-
canturvena:, & calprinnatus alitur&augmcntatur.
S ETSIT E TS^T Ijt L X^l !.
Mo.scvs: Scitote qubd inuidi modum plumbi for-
mandi multis modis narrauerunt,caufa d.ecipiendipo-
fteros , varia fingendoinftrumenta. Ego autem dico,
qubd nulla inftrumentafiunt,nifi ex noltro puluereal-
bo, ftellato,fplendidp,& exIapidccandido:a quo pul-
uereaptafiunfinftrumentaproouo:non tamennomi-
iif>ueruntouum, vcl cuius auis ouum fit.Porrb eqrum
regimequod diximus,difficillimuminquiteft. Namfl
compofitumplus quamoportetregatis, eiuslumen a
pelagofumptum extinguitur, &ideoiuficruntPhilo-
fpphi hocopusfubtilimeditationeregi.'
Accipitc ergo & regite ipfum Luna, & aretiaeimpo-
nitcquoufq; dealbettir, fcientes, qubdnifipatientiam
habeatis, cirabitis in cius regiminc, & corpus corrum-
petis. Coquitclcni ignedonec appareatalbu: deinde
aceto cxtinguitc, &tumvidcbitis vnumatribusfocijs
dimiffum. Etfcitotequbd priitium commifcet,fecun-
dum comburit,tertiuniliquefacit. Iungiteergo primfi
nouempartesdcaccto cumcalcfcit vas , &itcrumno-
uem partcs ciim calefaftum cfl vas apponite.
SE2>TTE?ITI^ L XVIII.
Mv NDv s : Quidam Philofophi nominaueruntau-
rum Chelidoiviam, Kariiech,GeIdum, &c. & vnum ta-
mcn & idem funt:.& nominc proprio fubtrafto, voca-
uerunt hoc fecretum, Nigrum, quoniam a pclago no-
ftro cxtraftum eft.. Ec dico vobis , qubd antiquido-
ftoresTyriocolorefixertintKeukcI. Colorautemno-
fterTyrins,puluis a me dcfcribcturs qui quidem a mari
mbeo
P H I L O S O P H. 85
rubeonoftro &puriflinio cxtraftus eft. Etfuntilliplu-
rima nominaimpofita, quaevera tamenfunt. Exem-
plumhabetisetiam in triticoquodmohtur, &tunca-
liud nomencdnfequitur: deindecribratur, & diuerfis
nominibus nominatur. in rei tamcn veritate vnumeft
frumentum: fic hocfecretum noftrum fecundum vnft
quodqueregimen norriinatur varie.
S E Ti T E 1%T I ^£ LXl X.
RARSON:Scitotequbd illa natura, de quafacpedi-
ftum eft,mafcuius eft& fcemina, & qubd Philofophi
vocauerunt eamMagiiefiam, eb qubd inea eltfnaxi-
muniarcanum. Poriite crgp Magriefiarh infuo vafe,
coqueudo eariidiligentcr, & vaTe ppftfcptem diesa-
perto,iiiuenietisibiaqiia, qtiarii cbquitearhplius , do-
neecoagularidd feipfam contirieat. Sciehtcs qubdin-
uidiinlibrisfuis pelagus per hurribrem figiiificarcvo-
luerunt, & prbvafepofueruiit panhufn,&pro natura
medicinas: ipfa tariien vrii cft quaegcrmiriat & floret.
S E T<iTlE T^T 1 J LXX.
A GA'D 1 M o N ait : Coquite aes donec exeat ni-
grcdo ; quam riumum vocant, & res artis rioftrsebe-
ne mifcete.', & inuenictis iiigredincmftatim, quae efl
plumbum fapientum, de quo Sapientes inlibrisfuis
multa traftauerunt.
S E T^T E JSIT 1 ^i LXXI.
OSFVLVS: Scitotequbdin principiomifccre opor-
tet elemcnta fyncera & amccna fupcr ignemlentum:
&oportetetiam caueri, ne ignis fit nimis fortis, doncc
feipfa contingant elementa, &plenecommifceautur,
acpoftmodum deficcentur,fcientes quodvnum com-
burit aliud & diruit: &ynum confortat aliud, ac docet
cum contra ignem praeliari, cui refiduum humoris to-
tius iterum commifcerioportet, & tuncexaltatur eius
rubor. &hoc eftquare elementaigne coftalrrtantur,
&alias vertant naturas, cb qnbd flon liquidumfitli-
quidtim,quod cft caputhuius artis , &hochumidum
ficcum facerc, &fugiens fixum cftarcanum. Cpnucr-
fioneautcfafta dimittunturinigne,' dpnecfpiffum at-
.f 3
16 T..v;R B A
tenuctur, & raram tingens fiat. &hoe-quidemtaiite$
compofitagignunt, & gerniinantqupd quajritur, eo*
Joribus quoqueincipientibus apparere, prodibuntmi-
iraeula, &tandemincipitTyrius colorapparere.O na-
iura cseleftis, naturas tingcns : 6 illius cceleftenatu*
raer.egimen, elementa conuertcris & multiplicans co->
pofom, mouens vnicurn. Djco vobis quod nihil.pre-
jiqfius eft natiiris illis. "'.'''.
SETlTETiTIU LXJflh
EMJG AK*ys : Legendi fiint libri Philpfpphorurii;
hqn fruftra enirri dixerqnt:rnfpicitelaftanternpuerunj,
§t no iriipcdiatis eii,iri ep manet arcanum, cx qud bp.
ha operantur Sapkfttes. dequo etiarn dixeruiit:eoiii-,
burite aes, CPrrfburite argeritum yiuurif, & cpmburi-
tea.UTtirh. Hoc fiteriebfbfiqs diftufn eft, d/icnmcla-
rius: edr^bu*cf'e',.cprmbuter'ei:c^mJju|"er.ie,iTpneftivif!
yntj,fcilicet dealbafj:, & rubeii facere eftyiuificare.. Et
Vobis dico, qpbd definitip nuius artjs efl corppH* li?
^ucfaftio^ & ahim*acorpbrefepafatio Infuperdico
qubdaes noflrum habet anima & corpus ficu'. hpnio:
oportct ergodifuicofpus, & ahirharnab eo fepardti,.
BroinfJe dixeruntPhilpfophii qubdSauirni plcridor,
dufcanditinaera>nQn:apparetnifitencbrpfusv& Mer.
«rurius radijs Splis ojeeufrit: 4eifidc argeiittim viuu,in,
virtuteigneacorpusviuificat&perficit, . -
S E TtT Z ?i T I J L XXIII.
ATTAMANVS :Scitote,fratres,qubdppusnoftrurn
quod quarritis.ex maris fitgeneratione ,qua:poftDeu
©mnia perficit. Accipitc ergplapides rriaririas vcte-
jres, &affate carbbnibus, donec albifiant, &cxtin-
guite accto albo:fi fuerint vnciseviginti qu3tupr,extin-
guifecalbrem iiioru tcftia parteaceti. pofteacbquite
!Tifolem &terram nigtam pef viginti quatHofdies: o-
pus verb fecundum a die fnenfis Septcmbrisdecimo»
ad decimum gradumEibrajpefficitur. Sedhuicoperi
fecudpacetunolitegpppnere,fed.perrniteiteipfuri-\ dc-
foqui,donecacetflfutim tptu.bibefit, & terra fixa fiat,
vt terra Aegyptiaca.' Et,ftitote qijbd bpus vnu alio ci-
tiusexficcatur, aliud tardiiss, &hoc firobco.quendi
/Jiuerfitatem. i"E2%
PH. IJ-OSOPH. 87
S E 71 T E.T^TT^ LXXIV
f LOKVS: Coqncndi difpofitionem com,pjeb.o, di-
«Ocj;qubd fignutn primjE decoftipnis cftfui ruboris
cxtraftio.Rubedinemautemita accipire. Cum videri-
tisipfumiam nigrum totum, fcitotc qubdiniilius ni-
occulta eft, tunc oportctal-
gredinis ventre^albedoa fua
bedinem ilfarn extrahi nigrcdine In fecuiida verq
decpftione p.pnatur illa albeao.in vafc cu ftiis fnftru-
mentis, & coquiteleniterdonecomnia aibafiant. cfl-
fluealbedinemillam fuperuenientemin vafevideritis,,
certi eftote, qubd ruborinilla albedinecft abfcondi-
tus: &tunc opprtct vos ipfum abftrahere, &tandin
coquere.doiiectotufiatrubeurn. Etfcitote, qubdpri-
manigredp exnaturaMartech fiiit, & exillanigredi-
neexoftus eftrubor, qui rubornigiumiemendauit,&
pacemiriter fugiens &np fugiens compofuit. Fitaute
hoc ita:Res eruciata in corpore mcrgitur, &vertiti-'
pfaminnaturaalterabilern. Etfcitotequbdilludful-
phur corpus denigrans rron poteft tangi;nec cotrefta-
ri: fed hic cruciat;& tingit. Itcmfcitotc, qubd illud
fulphurdenigrans, eftid quodno fugienfiaperitianK-
,ami& etianonfugiens infugiens conuertit. Nbane vi-
detis qubdcrucians cunoeumentovelcorruptipne no
cruciatytilitate& coadunationePSciatisetiapro certo,
fi eius cruciatus cfTetnoxius velincoueniens, no corn-
pleretur ab eo quoufquecolores inuariabiles cxtrahe-
fet: & hoc vfique Aquatn fulphuris npminauimus,
quam aquafn ad rubeas tinfturas aptamus, quse qui-
4ctndeiriceps non denigratur. &licet poftea nonde-
njgret.nonfittamen denigrcdineiliatinftura.fcdcla-
uem efTeypbis intirriaui.
S E TiT E TiT I J L XXV.
MANBINVS dixit: Nifihocarcanumhabeat.quoci
ipfum emendct, non prodcft vobisquicquam. ob id
dixerunt aiitiquiillludquod petficituri vnumeft,& di-
uerfe naturse non emendaiit ipfum: quod verumcft:
.JmbfolaVnarcs flbiconueriit, qua qti.idem parccrcge-
revos pportct.ignpratia eniniregiminisfe.pe erjarefa-
eit,Nolite ergo pluralitatcn^ difpofitipnum curarc, nee
$8 Tvnj A
«a qux fallcntes in fuis narraucrunt figuris. Vna e»
njm veritatis natura, q.uam Naturales vnum nomina-
uerunt, incuius vcntre occultumineft: quod quidem
occultum nonvideturnifia Sapiente. Quj ergo.eius
fcit complexionem extrahcre.pariecj; regit, ex eo emi-
net natura,omncs naturas fuperans; & tunc coplebitut
fermo , quifcriptus eft: videlicet qubd Natura natu-
rano continet: & tamcn non funt diuerfs naturje.fed v-
jia, habens naturas infe & res fuas, quibus cseteris rc-
bus eminet.Proinde benefecit Magifter, qubd vnoor-
ditus eft, & vnofiniuittdeindeillas vnitates Aqua ful-
phuream nuncupauit.omncm naturam vincentem,
SE TtT E TI.T I J LXXVh
ARcHi LAvs: Pcrbelle defcripta eft Aqua fulphuris
munda, Nifi eriim fpiffa corpora diruantur anatura
corporecarente, donec fiant corporaincorporea, &
vejut fpiritus tcnuis,non poteftis animam illa tenuiffi-
mam ac tingcritem exrrahere.quc. inintimo vcntris oc-
culta eft. Et fcitote,qubd nifi corpus diruatur.quoufq;
moriatur, & exeofuamabftrahatisanirnam, quae eft
fpiritus tingens j nequaqu^ corpus eo tingerepotcftis,
SETiTETlTIJ LXXVlh
PHILO TIS: Prima,compofitio , fcilicet corpusMa-
gncfie^expluribusfJit rebusiquamuis vnum quid faftas
iunt,& vnum ab antiquis fciiicct, Albar a:ris nuncupa-
tur.Cumautem rcgitur, decemnominibus npminatur
3 coloribusnaturae dcfumptis, qui inregiminecorpo-
ris Magnefiajapparent/Oportetigiturvt plumbuin ni-
gredinem conuertatur, & tuncdccempraediftain auri
fermento apparebunt cum Sericon, quod eft compd-
fitio.quaedecenominibus nuncupatur. Sediisrcliftis,
nihilalud fignificamus varietateno.rninu, quam Albar
airis.cbqubdis tingitomne corpus, quodin compofi-
tionc introiuit.Coppfitio autc duplex eftyvnain humi-
do,altera in ficcp:& ttfm pmdentercoquutur, fiut vnii,
& nominaturBonumplurimorunominum. Cum v.e-
rb rubeutn fit,auri flos,auri fermentu,coIla auri, mbctl
fulplmr, & auripigmentu.Dum autem crudum pefrea-
nct.phsmbiimseris diciturj virga mctalli,& laniina.
$ET{-
PHILOSOFH. 89
SETiT&TiTl^! LXXIIX.
AGMON:Pro corolario dicam.qubd quinoiilique-
facit & coagulat, multiplicicer errat. Denigrate ergo
terram, & leparate eius animarn & aquam, & poftea
dealbatc.&inuenietis quod quseritis. D.ico etiam vo-
bis , qubd qui terram demgrat,& album igne diffoluit,
donec fiat ficut gladius denudatus, & qui prius dcal-
bationem eius completam ei animaniiiiducit, totum-
quetabido ignefigit, poftquamliquefafturn fuerit,fe-
lix dicimefebitur.&fupermundicirculosexaltari.
Hocdelapidisrioftri'reuelatioric,doftrina;filii'sfa-
tis efTenon dubitamus, cuius viresconumpi nequeut.
fiponaturin igne.vis eiusaugetur,quemfifoluerevis,
foluetur: fi coagulare,coagulabitur. Nemo ipfo carere
p.otefl,& omnes ipfo egent. Curriqueeiplura nomina
iint.vno taroen noriiinenominatur,& vbiplacet, ibi
caelatur. Eft quoquclapis & nonlapis, fpititus & ani-
ma &corpus:cft albus, volatilis.coiicauus.piliscares,*
quem nemo infrigidatum potefl fine offenfa tangere
lingua : quem fi volare facis , volat: & fi dixeris ipfuni
aquam, veruni dicis: &fi dixeris ipfum n5 effeaquam,
falfum dicis.Non tamen pluralitate nominum dccipia-
ris,fed certumhabe.quodviium quidefticuinihil alic-
numinfertur. Eius igitur locum inueftiga, & nihil alie-
num inferas:fed fine mnltiplicare homines nomina,
quapnifimultipiicarentur, fapientiam noftramplurimi
dcridcreiit.
KJ L L E G O R / AE S VP E R
iibrum Ty i{B JLE.
NCIPI VNT fupcr librum Turbaeallego-
ria:.&primb dehomine.Accipehominem,
tonde eum, &trahcfuperiapidem, vella-
minam, doncc corpus eius motiatur,&
pereatfpiflitudo:fecurus fciens,qubd cum
fuamamiferit fpifiitudinem.fiet fpiritualc,reddefibi
pofteaanimamfuam: d.eindc pone in balneoper^o.
dies,fknt invulua fperasamoriamr, quod vtiquetc-
.... . f £
9® ALLE.GOR.IA
generaiiemisristuraeeft principium, & furgat creatio,
prcpofitumqueperagatur. Sumetaurumcum carne &
fanguine, cornibus pedumq; calceametis,& vcrte eum
inaquam, &cumfanguine mifcctotumqjtrahe, poft-,
eaafTk, donecrubefcat: poftea vertcaesin tiiifturis de
iuijs, t\ccipe (3allum,crifta rubea coronatum, & viuum.
plumis priua, pbft pone caputeius in yitreo vafe, & ad
horamferua. Pb.ftcondeiterumgallum, &trahe, do-
neclenificetur, & quoufque purificetur, & fuper mar-
mor extende: deinde cumpennisa,b ep remptis.fortif-
fimctrahe &tpncffe: deinde in cquorumfimo, donec-
plumas inducat.dimittite. Cumque eum gallum,velut
gallum vociferantcm audieritis, fcitctte refta/rn fsrni-
tam vos ambulaffe,
Viperam fume, quat dicitur de rexa, & priua eam ca-
pite&caada,inhis duobuslocis liqucfcit cius vene-
num.ex quo fplritus procedit. Piuidcergp caput &
caudam,vnumqupdq;perfcin vitrep yafereporie. Su-
«mc refiduuffl corpiis, &coquelentoigne, quoufq; c^-
ro ab offibus fecernatur. Et po.fteapone camfupcr la-
mina, & tamdiuconde, donec vcrtatur corpus irifpiri-
tuirts&auferatur ab co fiexibilitas, Noncriim.poteft;
attenuarilentumideindecapitifuoiungitc, &cum co
?eritc,doneccprpus, quadiuflcxibilitasin eo confiflit.
iicca corpus huiufinpdi adSplem, vel ad ignem, vt vi-
deasquo4inqujris,Hocitaq;completo,fcitp qubdha?
bes corpus corpora pcrforans, &naturamnaturacon-
tincntcm, & naturam natura laetainem, qua: perfeftic?
Tyriaca Philofophorum dicitur. Eft in mari pifcis ro-
turjdus, oflibus & corticibus earcns, & h^bet jn fc pin-
gucdinern, mirificam virtutem, quas Cilcnto igne co-
quatur,donec eius pinguedo &humor prorfus recedit,
ic poftmodum teratur fortiflTmfc,&quoufq; luccfcat,
aquamarisimbuatur: deinde perhebdomadamfepc-
liatur.&pofleaaffando candidetur.Cumq;fucritbenc
dealbatti, & eiusaquafibir^dditaipoftcapropriohu-
more imbutus : deinde poft-humoris imbuitiotiemt
quoufq; citrinus appareat,affatus, fit collyrium Philp-
fophorurn:cuius oculilinitiarcanaPhilofpphorurn dc
feeijipptueHitintticri. Ia rparistuna eft fpptigja pjan-
tata,
SVE.EB. TVREAM. 9&
tatahabensfanguinem & fenfum,ad modumarboris
inmariplantata , &nonmou"tur a iocofuo: quarnfi
regcrcvolucris, habeastecumfaicem, quafeccs eam,
a lonoe caucas tibi.ne fanguis ;'nde fluatjquoniam ve-
nenum efl Phiiofophorum. Cufn ergo fpongiam illarw
ccperis, priua eam fanguine: deiridein vafe vitrep earo
repone & cuftbdi. Poftmodum fume cqrpus eius, &
ablueaqua marina.doncc purificetur,& fiat corpus al-
buru, carcns turbatione. Poftea reddc fibifanguinem
fuum:deindeipfumfortitertere,donecfuafbrtitudine
priueturodore,&ficcumpenitus fiat. Homines oliuas
habent, exquibus oleum extrahunt, & illud eftcomr
buftibile. Oleum autem Philofophdrum npn fieextra-
hitur.Veruntameneius natura eftcornbuftibilis.&im-
mobilis femper perfiftit, & eftmodusfaciendijpfum
fic: Qliuas quas habemus mundas& integras acdpi-
mus,& terimus cas cum aquafua:poftca'decoquimus
eas. Dcinde ponentes eas in loco huniido, dimitte-
mus ibi,donec pene diffoluatur, & donec o|eum afuo>
fpiffp corpore.fcparetur. Facimusetiam feeeminferius
defcendere, aqtiamin rocdio cpnfiftholeurri vero fu-
perius emanari.Poftea feparamtts aquamjponentes fu-
perlaminam cnndentem aqua fua imbibirnuS, donec
flexibilitatem, qua: in co efl, reftiffime vidcamus , &
tunc ipfumin humidp.equprum fiirio fcpelimus. Deirt
deficcamus &.affamusad Soleni,& feptiesitcramus,
vel quoiifq; ab omni inquinametp mundum & albifit-
- mumvideatur. Dcindc fibi reddimus aquam fua.pbtt
affamus^donec ventilando fine quiete perficiatur: hoc
eft vngueniu Philofophoru, quod abiq; pabulo ardef,
& non coniburitur. Ligr.dru cinerem fumitemeu, im-
buircipfuni aqua mariiiji, ponentes ipfuni inbsineo,
donec diffoluatureius. nigredp,qu£vocaturEthe!,fub-
Jimate, ponentesipfum iti cucurbita cum alcmbico vi-
treo,&fep.irate humpi-5abep:pofIea eiiu-iediifoIuitct
& difTolutuin capite,& vrina puerorS abluite, vel 3qua
pluuiali.donec candidus fiatficutlac. PbftEihels cor-:
porediuifumfumire, & cum corporc diligcntcr teritCj
vafcvitreo ponite, dimittcmes cu inlocq tene-
Jbftm yideatis vas cacjefcerc, & yeluti lacinth^
rofo, eJor><e£
92 ALLEGORIfi
lucere; Philofophdrum ciocustalitcrpraeparaturiSu-
matur radix eius cum flipitc, poftquam fucrit htimi-
dus, teratur ciim humiditatc fua inSole:&pofthoc
dimittatur in balnco , donec fpiritus eius tingcnspu-
rus & liquidus emineat, quitotus eft colligendus, &
corpusrefidens abluendum eft: quoniam quxdam flc-
xibtJitas &inquiiiatio confiflitintraeam, quaenonnifi
laboriofo & fubtili ingcnio euelli poteft. Capiatur er-
go corpus, &abluatur, & adlentum & tcpidurii ignis
calorem teratur, admddum eorum, quilinum cum ci-
nerc &aqua calcisalba: candidum faciunt, dealbetur.
Deinde pcr noftem vnam dimitte in loco humido:
pbft aqua maris ablutum, roretur paulatim doncc plc-
nifIimecandidetur,qiiocandidato.reddatureifpiritus
tingens eius, &fitclixir, omnitcmporcfirmum &per-
fefturri. Corallus cft quoddamyegetabile, nafcensin
mari, radices & ramos habens, & gcneratur humidus.
Vento autcrii Septentrionali flante, indurcfcit, & fit
corpus fubeum.qudd ctim videt,'qui per mare nauigat,
fccat ipfumfiib aqtiis: cum verb cxit, vertitur in lapi-
dem, cuius color cit rubcus, &aptanturinlapidesln-
dorum quoque:>vulgusvaldevtitur eo. Similiquoquc
modo vtuntur, fcilicetcofallo noftroPhilpfophiinar-
te noftra: fufnunt enimipfum,& terunt fortiter,& in a-
quamaris eumperzi, diesimbuunt, &inbalneo cum
niultahumiditate,donccfpirituseiustingensemincat,
dimittunt: & huncfpiritum fumentes in vitreo vafe re-
ponunt, &dimittuntfeccm quafimortuam :&tamcn
nec albam,nec rubeam. Poftea ponunt in fphccram
eam.quam cribrum vocamus. Dcinde cupi aqua niaris
tcpida imbuunt,& hocfeptiesiteratum , ablucndo &
fub!imandb,donecfprmamfalis candidiffimirccipiat:
quo fafto , rcddunt ei fpiritum tingctitem. Et deinde
ponunt ipuim inldco humido , donecrubefcat, &fiat
eius fpcrmale. & de hoc ponunt Philofophifupervi-
trum,&facit ipfufninfrangibilc. Etcumponiturfuper
argentuni, vertit ipfuniinaururnpbrizon. Lapidem,
qui dicitiirP,orites,fumunt3?hilpfophi, quicolorisln-
dici& varij fimilitcr effedicitur. tcrunt ipfum , & aqua
maris imbuuht: pqltca penunt ipfuni in vafc vftreo,&
pcrmit-
SVPER. TyRBAM, 93
permittunteum per dies plurimos in humidoloco,de>-
nechilphur, quod in eo later, exeat, &hic ipfurh colli-
gunt,& in vitreb vafe reponunt: corpus verb, quod
quafi fufcurh remanet in aqua falis diftillatiabluunt,
pbil in calido Sole tempore aeftiuo dimittunt, & hoc
toticsiteratum, donec ad inftar marmoris albi coru-.
fcet. Pofteaponuntin Athanor,&ibi deficcant.Poftea
redduntei fulphur, quod ab ipfo fuerat extfaftum, &
teritur in eo,quoufque vcrtitur in bpfdem, & ita cotn-
pletur Elixirin perpetuum huius vitaevaliturum. Tin-
ftores habcnt herbam, qua ytunturinlana tingenda,
fumentes tantumfnodo tirifturam & lignum rclin-
quentes. Similitet habemus nos inartenoftra, poni-
mus rerentes & cribrantes ipfum, & vrinapucrPrum
frequentcrimbuentes, donec lentefcat: & itaerittin-
ftura ciusjabeo poftcaporiimus euminfimo.equino^
quoufquepurificetureius tinftura,&fupra corpusap-
pareat.Quam recipientes in vafe vitteo ponimus: cor-
pus verbjpftus cum proprio humore terentes, & in Io-
eo humido ponerites abluere non ceffamus,doneccan
dore niueo induatur. Poftea iungimus ipfum tinfturae
fuaepurificata:, quamabeoabftraximus, & in calidp
Solcexeaipfumimbuimus, & ita recipitvirtutcrn
mirificam. Ethaceftdcfcriptio, quamfi-
- guratiuenarraruntantiquiiR
profisfuis.
" '
H

MlVlSlONE A R I SLEl P' H L


L 0 S 0 V H Ti E t Ji L L E G 0-
'
rijs Sapientumi
.LJ4E isLi &_M st h
GJNG Kt GAtl s deriubPhilofophprum
difcipulis q«ibufdam ftudiofioribus, Py-
thajjoras, quoruitifupfcfior Arislcus Abia^
difiiius; dcindeParis Bclchioti filius, Ar-
menius Archiarfilius, Meditantalus, Pbali-
Fseus,Echamifius & Parmcriides, & EximefiasAdmiri
filius, Aucrca quaefiuit ex Arisleo, pofsetucdicend*
efficerc.vt cxemplo aut parabolaliccretinucitigatoribj
artis, cxarboteilla itrimort.lli, fruftus, qiiam Philofoi
phorumdifcipulipraedifti,Caeteric|;inTurba defcripfe-
rint,colligcre?Et illelubeter quidem diearn.vt potero^
fed non foitc fatisfafturus volutitati tua:.R:urfusq?Py-
thagoras: Dic igitur quam apte potef is. Et ille: vidime
& qudfda eiTufba equitantes ad maris littora,& eccc
habifatcfres maris fccuminuiccjn cbciibantes , & nihil
eis gigricbatur: & arbores plajtttSntcs, non tam eri:fru-
ftificantes: &feminarites nccquicquamnafci. Etdixi:
Qjiid vobis ?Nunquid quamuis multi fitis, nemo Phi-
lolbphus eft, qui vds doceat r & dixerunt illi: Quid cft
Philofophus-JaitilleiQjfjres nouit.&illhQuidprqdefi
eitis fcientia ?& cgo: Siin vobis Philofophus eflet,filif
veltfi multiplicarentur, & nafcefcnturvobisarbpres,-
&non.morercntur, & fruftusnonextingueferitur, &
effetisreges.dmiTesinimicos veftrosfuperaTites. EunM
Tesilli, fignificauerunt haeedomirio fuo Regi marino.-
Cumq; ab illo vdcati etrerrius,mu!ieraq;poftularet,re-
fpondebamus: Muncra nos occulta portare gencfandi
fcilicefartc-m, & arbores plantaudi ,&femiiiaiidi, cii
quibus arboribus &ftuftibus qui comedet,- nScfuriei
vnqriarn. Etillc: Maximurrimunus.fiboc reueramifit!
fiiagifter vcfter. Dicite ergo.quid h.ibetis>& ego: Doi
rninc cguarhuisrcx fisji«a!cnanie imperas & rcgis:' ma-
fculos
JiNIGMATA PHltOSOFH. ff
fculoj namquc mafculis coniunxifti, fciens qubd nia-
fculi non gignunt. Gencratio enifn cxriiarc & focmins;
eft coniunftio, vcracjuieficgen<:ratio,fi natura natur?:,
mafculusfoemcllae, conuenienscbnucnicnri; aptumq;
ajptd cohimifcctuf. Et ille: Filiuili qUidchi &fjliahi ha-
bco .proptereaq; rexfummeorumfubditorum, quo--
niam lili horum nihilhabent: cgo tamcfilium &filiasTl
rnepiri cercbrogeftaui. Et cgo : DucadnOSnlium ttifi
Thabritium. Qupaudito,poftulaui & fororem eius
Bcyam nobis adducendam.Rex ait: CurBcyam vultis?
Et es>o: Cuua gencratib non fit abfque ca, & quamuifi
foror fit fratris, & ftssrhina: tamen emehdat ipfum, eb
qubdcx ipfo eft.Produfta autecdrarn Beya,ectC puel-
lacandida ,teriera & fuauis. Cpniungentibus auterfi
nobis Thabritim & Bey am,En ait rex: nunquid vir du-
xitvxoremfuam >.Ef cgo : fic paternofterAdamiuflit
filiosfuos, &tu fiinhocacquiefcesjb Rcx.beatus eris,
& genetabunt tibi rcges ac reginas, nepotcs & neptes
plurimos:& filius tuus Thabritis,& forbrciusBcya
lucrabunturtibi, &mortuififuerint, rcuiuifcent. As-
quiefccnte autem Regc,& fratrc cum forore cpncubari
tc.ecce cpnfcftimHiortuus cftThabritis.Quare rcx.me
&vosvituperans,in_domo vitrca incatcerauit,fupr£
quam dotnum aliam aedificauit, fupra quam etiama-
liam,&in tribus domib. captifuimus, TuncdixiRcgi:
Ex qua caufa fcftinans , pccnam nobis intulifti *Tradc
hobis fattemdenu&filiam tuam, foncredditura eftvi-
tam fllio tuo Thabriti. Et illc: Nunquid vultis mea arh-
pliusintcrficcrefiliam? Et ego: NolifeftinatcReXj 56
cruciatus nobis inferrc: fuftine aliquantulum, & tuam
hobis tradefiliam, & paulb pbft habcbis &filium&
filiam denitb viucntcs. Tradita autcm illa, manfit ito-
bifcumincarcerc8o. dicbus,& manfimus intcnebris
vndarum, & intcnfo aeftatis calorc, ac maris pcrturba-
tionenijcuiufmodi nunquam acciditnobis. Nos igitwc
fefli, vidimus tcmagiftrum in fomnis, & pctiuimus,vt
nobis fubfidium fcrres, & mittcns difcipulum tuun?,
Haiforetuni.quinutrimentiauthor cft. Eo autem con-
ccffo, gauififumus ,ad Rcgem diccntcs:Qn.bd.fiIiu«
tuus viuit^quimortifucrat dcjmtatvw.
"
5?6 JE N I G'M A T A
CAE Ti I G M ^i. II.
S)e Upide.
Eftinmari noftrp pifciculus rotund',offibus & cof-
ticibuscarens, & habetin fe pingucdinem, mirificam-
- que virtutem : qui filcnti igne coftus , donec eius hu-
morpinguedocjiproifiisrodatur &abfumatur: poftea
fortiflime teri debet,& aqua maris imbui,quoufq;lcn-
tefcat:deindcperhcbdomadamfcpeIiri: deindeaffari,
doneCcandcfcat. Cumqiiecandear,&fatisalbefcat,&
ciusaquafibireddita, & poftea humore fuo proprio
imbutus: &demum poftbumorisimbibitionem quo-
ufque citrinus appareat,affatus, fit coliyrium Philofo-
phorum: cuiusliquoreoculiliniti,arcanaPhilofopho»
rum facile poffunt videri intelligique.
K.AE Tit G M A 11h
Ra.dix cft, qua: ttim ftipitefuo viridifcu fuccofo te-
ratur,.& fua humiditatc propria ad Solem': poftea mit-
tanturadbalrieumjaiientutque donecfpiritus eius,fi-
ueiadicisfal, &lotio purus,liquidus,& velutitingciis
appareat,qui coliigendus eft totus,& corpus fiuefeccs
atrae, fquama'uc refidentcs , in balneo penitus abluen-
dae. Q^oniam fluxibile quid & inquinatum confiftit
in eis, quod nifi laboriofo ingcriio & fubtili euelli non
poffunt. Capiaturergocorpusj&abluatur, & adtcpi-
dum ignis calorem terattir, &aqua maris roreturpau-
latim, dqnec plenifiimc candidctur, quo candidato,
reddetureifpiritus eius fiuclotio, & ficElixirfucceffu.
teinpoiisfirmum&peifeftum. Sublimatuf etiamhaec
radixperretortaminfrigidam.&mercuriafcit.
^jSE Ti_I G M. J£ IV.
Viperanifume, & prittacam capite&cauda.-inhis
enim duobuslocis quiefcitcius venenum,exquo pro-
cedit. Diuideergo captit,&caudaro, vnumquodque
perfeinvitreovafercpone. Sumerefiduum corporisp
& coque lento igne.quoufquecaro aboffibus fecer-
j]atur.Etpofteaponefiipcrlaniinaiii,&tamdiucoque„
donec veiratur eorpus in fpiritmnj &auferaturabeo
fluxi-
P H I L O S O V H. 97
fluxibilitas. Non enim potcft atfenuariquod lentum
cft. Deindecapitifuo ittngito , & cum co terc tamdiu;
quanldiu fluxibilitas ineo confiftit. Sicca coipu.s hu-
iufmodiad Solem velad ignerri,vt videas quodinqui-
ris. Hociiaq; completoj fcito quod iiabes cofpus cor-
pora pcrforans$& naturarn.naturam cbntirieiitefn,qu£
CompofitibTheriaca 1'hilofbphdrum di.ckur.
'
Ak z^ f c M ^i- Fi
MercunibSdejeloquitur.
Matermegenuir3&permcgignituripfa: dominaba-
turdenuo mihi: decsctero autcm dominaborilli: quia
pcrfecutor niatris nieK faftus fiim: Ipfa tamenmc vc
pianuncfouct.&riutritfilium fuutriqucrrigenuit, do-
necadftatum vcnietperfettum. Pbnas ergoriieiti hu-
niido igtie.conterere dohec finis operis inducatur.Dc;.
inde ciim opus perfeftum eft.rrieadrubedinemforti
igne agito. Quia me caliditatis hufriof augmcntac $&
ficcitatis confuniptio nccat.
AE T^i G M ^t VL
Super miirerh prajgnaritem feruurri rubicundum E&-
qualiter conde: Matrem mortifica, manus eius&pe-
des abfcindensiferuumipfurh balriea,& dtfponfahos
ambo iri linceb Vitrebsquod Sera dicitiir, & defuper
poneThbnar: &obftrueberie currilutd Sapieiitiai. Et
turic accipe vitrurh cum fpbnfb &fp6nfa,&proijcc
cos irt fornacefri, & fac aflarc pcf trcs dies; & tunc ertit
duoincarncvria.' Derhum accipe illturialbumbomi-
incm de vafej&mole'eum per moleridiriurn,& adde fi-
bi claueni artis curti aquila; & iterurri tcre cum bleo b«
liux tamdiu,dbriec ficcctunHbc fac ter, & habet pcrfe-
ftionis cxtremurri;
AE T^IG M M . Pih
. Colligatur vapbris icrfei primordialis quatitas du,o.-:
dcnaria , omni abftrafta terreitateinoidinata, lotibne
decibili,menftruofaq; infeftibneprajcifa.Addatiirger"
miriis fru&ificandi grariumfblitariuiri,iri.dicdefpoiii
fationis fcrie alterationc exporitndtimaluo'I?Hil6fo^
jbhicoiiiduesuuryfolubiliamplcxu itiaturaduriiimprfe™
gnantiahacdecibili, necfoitiatur, quiiirninirhis vni®~-
nefrufticulis dcducaturprimjeua,vtvaporisdifpoiiti©
vtriufque connexionisliquorofa elitceicat probabili.
Tra&etur expcricntia circumfpecilabili, quod filiolis
congttiic difciplina;. Talis inquam vapor vn&uofus}
primum Philofophorum Hyle indiuiiibile, a quo de-
ducunturtrina; facierum qtialitates proportionabiles,
quasfcinderencquaquamiubetur.Aluo quoq; effufo,
alchymico phcebo colloceturmaturoseHyle, vtnobi-
lcvitalitatedeftituatur ,infima dimenfionalis exiften-
tia eliciatur.pcrmortalitatistranfmutabilisfore appa-
rcntiam. Nihilfplcndeatnifi vnum, viro lcthaliferuida.
pafllone proftratum in fauillarum hypoftafinconfri-
cabilem. Sciaturicaq; gradusplantatasarborisprimu-
lus,ordinc fub codem trigido, aquofo,terreo,quo tra-
ftatu rurfus fortcm-in aiueolumadqptatar element»
combufto mancipctur,iagacircgatur ingenio.vfq; plc-
na luccat digcftionis puritas,candidatus infulmine.
Hoc fiquidem prodigium pariterquc fignum,prodit
lapilli digeftibilis forc complementurh. lubetur fieri
motu medictatc manualis confufionis porphyrio fe-
dttlc, quoufquc totalitcr prxcurrat, vt cft pra:taxatum.
Notatc crudiri hoc fcdulo alueolo, foloq; phcebi regi-
minc.tincturam candcniem & rubcntcm.que.funtper-
pcndenda in corpore praetaxato, digeftioncaccepta,
incandorisnitorefeu igneo proftcrnaiurdenu6,faxo
compaginetur, paucifliimasin particulas,motu trcme-
bundo,vtvnianturrigatidne,partimvniuori, Irroratio
triplicanda, vcl quod videatur forc neceflarium, laclc
naturalizoo. ponderis fub quantitatc. Hoc pcrregi-
aic vnius,phccbo proftratus mortifcro cernitur& mor-
te acerrimafufcitari. Gratularisigitur Regi vitam tui
miniftratiincorrupribilcm.Quoniam quoticnsiriteritu
conccrnitur.toticns vira e(FentiaIipbftreluccfcat,quo-
ufq; mcdicinalisperfc&us.omnem indcbitefanus fine
cotruptionefubiacens, incoiumiraternreiiaurat. Hoe
enim cxigiturfecundum vnduofiratem noftri fulphu-
ris olcaginam, fluxibilifiimam,in fuaefedula: rei fub-
ftanti«mundationc3ficfruc~h!scolligiturinnumcrabi-
UsiuHWdifcretionisgradum. Cautcla vcro concerna-
tur,ciim
FttitosbPH. $p
juT.cumferpensnofterconfpiciturprsgnariSjneifturii,
eum percat maturitas , iii hidurh duirifepbnituf, cali-
durh nutritiuum curhvirtute exficcationis porrigStu*
imrherifafufcepribili cuftodiatur,rie alimento iuper-
fluo eandem propriam degltitiat^cbrfumpendp.Quo*
riiairi fiibcorifidcratibne expcditintcfitiofinalisinda-
§ati cum fnundationis modb. Intetio Philofophorurri
inuariabilis vno cxofe refonet, virricohfifterctotaler»
hunicftationc inaltemata} curii terreitatt fubfequcn-
da:&ficfiriisi

t.N T V R B A M $Hh
LOSOPHOR V M IXE R~
CITATIONEJ.
in quibus occuha quadaw, & ad ariem
facietiti/i expluantur.
DEFI-NltlO LAPIDI S,BT
quibus initi;s conftet:
ExEt^ci^t^fio T.
RACTATVRI deLapide Phiiofdphorurrijs
videndurri in rjriinis,quibus initijs.quibuf-
vc elemctisconftct Lapis PhilofopHorum;
Confideratione iraquePhilofophorum o-
mniurii, Mercurius patcrcft orhniurtimc-
tallorufri. LapisautcmPhilofophicuseftmateriarne-
tallica, cojiucrtens fubftantias & formas rnctalloriitri
itriperfeftoriirh. Hanc autcfh coriucrfioriemnoiifierf.
nifipcf fiiumfimilej iam dudiim ab omnibus Phiio-
fophiseftconclarnaturn. Neccffe igiturelt,Lapiderfi
Jhiioibphdfurri exriietallicarnateria gigni. Ex qua au*'
temrnetsllicafpccicgcnercturjid fonarit omnesPhi-
ibfophi,pra;fcrtiminhociibelio dieentes:InMercurie>
effe oriineidqubdaSapietibus qua:ritur. Quaratione
enirricitis fubftaiitiaautforrriailla corporibusadiun-
gituf, falerrifufcipitfubftantiam & formam: & ficuti ?.
sbfpofibitstingitur, RtSi tiugit; & ilcst carb gener,?,^
g *
10® ExERCITAT.
tur cx fanguine coagulato, ita & Sol gencratur ex.
Mcrcurio coagulato : & fictit fanguis cft origo carnis,
ita &Mcrcurius origo Solis : & ficut fangurs eftincar-
nc, ita etia Mercurius eftinlapideSolis : quia ipfeMer-
curius congelatus eft inlapidem Solis,& ficMercurius
cftSol,& eius Sol cft Mcrcunus.Etomiiia corporame-
tallicafunt Mercurius, tam pura quam impura,quia ex
eo geilerata funt. Et vt Mercurius cft principium om-
niummetallomm,ita & Soleftfinisacvltirnum metal-
loruin, & omnia metallamUnda & immunda iunt in-
ttts Sol,Luna & Mcrcurius: fedvnus vcrus Sol,quiabf-
trahiturab illis: dequoin hoclibro copiose.
DE C A LIDQ NATFRALL
EXK\CTTjtTiO II.
Ix I M 1 D i y s.
naturale defcribitur, qtiod iri omnibus
rebus creatis, pra:fertim inineralib. ineft: eo enim
GAlidum
indigentPhilofophi:quia hoc.calidumriatUfa;rnotum
virtutccalorisignis; digerit matcriam eorum adfor-
mam &fpecicm dcbitamj Quarrt ob eaufamquidarri
dixemnt, Lapidem Philofophorum efleifiatefiam pu-
ram, quEeeftnaturaauri, eontinehtem in fecalorcm,
qui dat incfementum, & fua vi Scpotentia liabeatcrc-
fcerc & multiplicari in fua fpecie iiicut res alia: omnes.
DE PRIMA M.ATERI A M E*
tallorum, & quomode ex /eminali
procreatione generentur
melalla. . -
EXE\CIT*ATIQ 111.
AKJI X.A. G 0 K.„i s, <£r T H ^IG «.«t .-
J{.A. S , Lo C Ir S T 0 S.
omniumDeus fublimis creauitquatuernu-
mero fimplicia, quse fiint. quatuor elemcnta ciuf-
PRimo
«kmciTcntia:, id eft, rnatcria:, dmerfaru tamenforma-
rum,hoc
I N T V R. B A M. IQf
rum, hoc eit, qualitatum iimplicium, quse adinuiceni
conuertuntur. Primumhorumfuitacrvtmediumtem-
peramraitum,in quo fuit ficcus ignis infenfibilis,& hu-
iusignis fpiflumin aerercfedit. Aeris verb fpiflum, &
quod exignis & aeris fpiflb coadunatumfuit, in terra
quieuit.In conuerilene vero aqua conuerfa eftin terra,
& fafta eft terra,acjua,que Vocatur'Sulphur,& hoc mc-
dianteacre. Terra conuerfa eftin aquam,&fafta efta-
qua terra.qua: vocaturMercurius,& hocmcdiateigne.
Itaq.ue.ex Mercuiio & Sulphurefex effkiunturnaturai
mineralcs,diflinfta:aNatura,fci]icet,
Tf flr"ia' H*funtimmiidaTfiueleprofte:quiapHn-
Martialis ' ^ cipia eorum icihcet Sulphur &Mercu-
Venerea,.. J | rius.funtimmunda.
xr ......
Solaris ~\J^-X^ux mua^x funt:quia cx Sulphurc &
Lunaris J 75 muridp natsfunt.
Et ha; qnidem naturae conueniuiit in fua radice,quas
cftmincrametallorurn, fed exaccidcntediftinftaTunt.
Septima natura accedit, fcilicct, Mercurialis, qus: efl:
aliarumnatiirarum,ideft(materiacommunJs.Ha;cna-
tiira Mercurialis comppfita eft ex duabus naturis pri-
mis fimplicibus.fcilicet elcmentaribus, immcdiate fci-
licctnatura aquas.&natura terras. In ifta.cnim commi-
ffione terra conuertitur in aquam mcdiante igne.
Non qubd tcrra fiat aqua,fcdita quod terra mediante
fuaficcitate pcr bperatipnem calorisignis.facitcoh-
ftare humiditatem aqua; cum fua frigiditate, ita quod
adhuc obferuatur natura aqux, quae cit fluxibilitas fc-
cundiimvnam partem,&amittitaliampartem,quaceft
taumeftatio,&ideo reddituraqiiaficca.quaefiuit &no
madefacit. Quod autem componaturcxterra per opc-
i-atioriemignis, patet: nampercxccfiiimcalidurn con-
uertitur tota fubftantia Mercurij in tcrram rubeam. V-
numquodque enim refoluitur in id cx quo eft, & in fc
Eerminatur proprie: quia cumhoc quodfluit congleba
tur. Qupd autcm fit exaqua, patet: quia fluit, & non
terminatur termino proprio , fed alieno refifiente :flu-
xibilitas enim exnatura aqua: eft. Natura autemmer-
curialis vAr,dtfnateriacommunis ad omniametalia.'
8 •'
s©£ EisRciTAr,"
habeteKim fe ficutfemenmvegetabilibus, &fperm$
manimalibus. Nam exfeminein plantis & vegetabili-
feus, & exfpcrmatein animalibus multiplicanturindi-
uidua, eonferuantia fpeciemvniufcuiufqjgenerts. Et
ficutinvegetabilibus & in plantis eftvis quaedamgcr»
sriinatiua, produccs exfuccofitatetcrra; faliuam quan-
dattn nutrimeritalem, per virtutes quatuor naturalcsD
quajfuccoiitas fecundum varietatem digeftionis.fe-
cundum fuas partes trani7t,quaedam in fubftantiam
planta;, quacdam in fubftantiam foliorum, quaedam in
fubftantiam fruftiium: i» quibus confiftit vis qusedam
femiiialisfpecifica,tranfmutans reliquum nutrimenti
fruftu^ in fernen,quaeeit natura procrcatrix indiuidu© "
nim, SciriVegetabilibusftatlocpfpermatis, ficutina-
nimalibuseft fperma. Scd inhis tribusMercurialibus
aaturis magna eft diuerfitas. Nam in animalium gcne-
ffcnon fit generatio,nifi ex Mercurio fperrriaticoduar^
naturavurri, mafculini &foprninini,cum ambo concur-
mntincoitum, &percoitumcommifcentur, &invas;
flatura?praijciuntur,fcilket,in rnatrice.Ifta autcm duo>
fpermata non fufrtcerent.nifi vegetitretur ex prpximio,-
?imateria ebnuenienti ctim corumnatura, & talis ina-
teria eft fanguis menftruus. Natn cxfanguine ifta dup>
fpermata gencrata ifutit,& in procefTutcmp.oris fccua-
<lumdiuerfitatem temporu producit ex hi$ fpermatib.
corpus hurnanum,quod primoivegctatur,fed cum vc-
getabili cjepafcitur.poftquarn berie organifiuu eft cor-
pus, ihtro.ducituranima(enfibilis, & ex vnaquaq; fpcr
cie proiducftur cum fuo compariindiuiduumeii.ifdern,
ipeciei.ficut ex homine generatur homo,ex aiirio cum
afinpafinus generatur: iimiliterexplantis ckmetallisj
quamuis alitcr & aliter. Nam ex plantis dua: funt viae
generationis.vna petfeminatipnem,alia eft jpcrplanta-
tioneni.id eft.infertionem furculorum plante in planta
equidem vel alterius fpeciei. Cumergotalisfurculus
inradicaturinftirp:cm,prpducitfruftumfecundumna-
turam flirpis.Non ficautem in animalib.us,qureiblurrs
iiunt per ierninis propagationem : neq; eriarh in rviine-
ralibus,quaictiamfurniintprocfea.tipnemir)diuiduo-
fsi» exduobus fpcrrEatibiis rnm«?alibits,Tecur.dumy-
tvafque
i N T V K B A M. 10$
8rafq;nacurasmafculi &fcemin:e. Modusautem.qua.-
Hiterexfeminaliprocreatione generenturmetalla, oc-
«ukatusefta Philofophis. Sedfecundum iimilitudinc
gcnerationis animalium, manifeftum cft, &praecipue
lecundum natura:humina5 generationis , metalloruni
gcnerationcm ficri cx Mercurijs. Nam ficut homo ge-
nerat hominem &Sol:ficmetallum generatmctallum,
& calor tcmperatus loco Solis in artificiali gcncratio-
ne. Nam homo ex fc folo non generat hominem, fed
cumfiio compari. Corriparautem hominis efthomo:
fic coparmetalli cft metallum. Sed quia gcneratio eft
motus, & in omni motu eft agens & patiens : idcb i»
gcncrationehominis concurrunt duo, !cilieet,agensq»
cft mafculus, & paticns quod eftfoemina. In gencra-
tionehominis ifta duo principia.fcil.actiuummafcuH-
num, & pafliuum fcemininum non concurruntfecun-
dum integram fuam fubftantiam: fcd exeorumfub-
ftantijs clicivurmateriafeminalis,que. eftfperma.Nam
Ttmaritusprocreat ex vxore fuaprolem,non oportet
Vt corpus.mariti tbtum couertatur in fperma, & poftea
eommifceantur, fed ex corporcmariti eliciturfperma
mafculinum, & excorpore vxoriscliciturfpermafcc-
mininum,& ifta duo fpermata intercoituscopulam
Commifcentur.&proijciururinagvum naturae.hoc eft,
in matrice mulieris : Scficcxvirtutc intririfeca duorum
fpermatum.quaediciturvisformatiua.&caloreconti-
ncntisjfcil.matricis, formatur corpus humanum, quod
nutritur fanguinc menftruo:fic fimiliter in generatione
artificialimetallorufit,quod ex Mercurio mafculino,
& Mercurio fceminino fimul mixtis, & in agrum natu-
tx proieftis, & per Merctirium mcnftrualem vegetatisc
generaturprolcs fimilis parentib.Non autem quo-dto-
Uimeorpus metallicum aliquo artifi.io conuertaturitt
Mercurium mafculinum & fcemininum,& poftca con-
iungatur & fermentetur, & procreetur corpusfolarc
vel lunare. Sedaliter eft. Nam ex corporemetallice
anafeulino elicicur 15 mafculinus , &excorporeme=
tallico feemineo eliciturMcrcurius fccmine',&ifti du»
rncrcurij fimul fccundum debitam proportionem COK-
raafti, & cum Mercuriomcnfttualietiam,fccundwrs,
ie>4 EXERCITAT.
proporcioncm debitam copulatis, & in agrum naturse
pofitis: tunc cx virtute ijlorurn duorum fpermatu,cum
vegetationcMercurjj menftrtia'lis,dcbito &tcmperato
calorereftis, «eneratur infans fecundurn naturam pa-
rcntum mafculirius aut fceminrinus.
D E P i? / M O ELEMENTO
Lapidii,quodeH (erra.
EXEP^CIT^TIQ IV.
TY T H\A G o iiu-s.
1N hoc conueniunt omncs Philofophi vno ore, vt eli-
. igatur purifllma & fubtiliflima terreafubftantia.ru-
bea velalba, cum qua coniurigatur Mercurius rubeus
vel albus per minima , & figatur donec ynutn fiant &
infeparabjlia.Hxc autemtcrrea,ve! eftLunas.velSolis,
vel alicujus irnpcrfefti corppris.velfolius Mercurij.Dc
Luna & Sole ego : de ycnere Arnoldus ViUanouanus:
de Mcrcurjo Geber Arabs, fentiunt: Et rurfus fi de Lu-
na vel Sple fit fentiendum , in dubio forte erit, an terra
eorurri fit crtida.an fint feces cx fulphurerclifte-: fed ar-
bitranduni efl,tcrram efTeex cru.dis.yelLunae,velSolis,
imo e>cfp!qSble.SedhQiieftvituperancIarnens Arnol-
di, nititur enirri ca exratione: quia pmhjs tinftura dx-
bet habereingredientemlapidem, ex epque conftarc
qiiemvulttingere. Siigituryplueristingerejapidetuo
Venerem,nccefXecrit & tcrtam exVenere recepiflre.Hcje
tena fit percalcinationem, & cpriuertiturincinerem,
& cinis perfubiimationcmcpnuertiturinquintamef-
fentiam, & quinta efTentiaperfoIutjpnemconuertitur
inaquam, & aqua per coagulatipnemconuertiturin
lapidcm,in qup initiumcftmagifterij: ab eo enimrur-
fus extrahituraqua, &terramineralis : quas cum calci-
nata & dealbataeft, admittitdeiuib vaporem fuum, &
eumfigitacvnitvnioneinfcparabili.quod invni-
uerfum facit depuratio velfublimatio,
quamftibfequiturfermcntum
&nutritio.
i N T V R E AM. IO5
'
D E D I M I S S l O N £ , A 6) V AE
•vel Roraiione/iiper terram.

EXEIICIT^TIO V
AK_I S T n K ?. S.
T»OC omnium maxirrie hic animaduertcndum
I—I eft.quod riequeaqua maris fimplex, fola,neque
*- -*-sesipfi.in-ifQluinaliquidprp lapideChijofopho-
Ftimfacerepoflunt, ve! ipfum Lapidem Philofophicii
conftittiere: neq; lapis ipfe, fiue Elixir,vel fo|a fimplici
coftare id '
aqua,velfoloa:re poiiunt.fedytrumq;, efly
aqna firaplice, & ipfum cs cpiungi oportere. Priufqua
vcrp cpnitirigas fiue commifceas hsc ambo, ipfum a:s
fcilicct, &aquaiTi, videvtvtrumqueneccrudtim, neq;
inreftificatum: fed vtaqua ipfa aliqupties deftillata,&;
tandein inftatumfiiurn & defcehfum reftjtuta, ipfurri-
que ss combufturn , candidum & fyncerum bmuino
faftutnfit. His enimitaprteparatis, ad Eli.virprocedi
poteft. CunicnimEes ipfiimfyncerufnnpneflet, ter-
ram,quaeinde clicitur,crudam &irifynceram,imb for-
tenullamgigni certumforet. Ita &aqua, fi ipfamun-
da &dcftillata nonfpret, terram ipfa.m lauare&ab-
luereriequiret. Sordidum enim&atrum,non fordidp
vel atro: fed puro.claro & mundo dealbatiir. Mundifi-
catisigiturvtrifque, tuma;sipf'um in laminas tenuifll-
mas produftum difcerptumq;,' cft aqua comifceatur.
DE CONVERSIONE NATVr
rarum & commixtione,

ExEKcit^Tio yj.
T Jl H.M E K I D B S.
ajqsadinuicenr coniiertentisficha,bet.
Primo folueLapidein fuum Mcrcurium. Lapi-
MODVS dcm dicunt authorcs mctallicu , ablue, redtiCj
fige&incera. Solue fcilicet grofluminfimplu.abluc
~" "
&'i
io6 EXUCHA r.
obfcurum in lucidum, rcduc humiduin in ficcum.,figc
volatiuum in corpus fuura. Soluerc cftdiuiderc & eor-
rumpere, ac materiam priinam facere. Ab.lue.reeft m-
humare,difrillare &-calcinare.Reduccre eft impingua-
re, mcerare,& fubtiliare. Figere eft defponfare, refol-
tiere Sccoagulare. Per primumnaturaopcraturintc-
lius :perfecundum exterius :pcrtertium fuperius:per
quaituminferius.Sedmodernifincmperturbsntope-
ris: quia<iim laborarc defiftunt, tuminciperepotius
iam primum deberent. Scd Vnusfoluendo foluens &
coagulans, aker foluens & figens, alter turbatmcdiu,
alter fmem: ita hacfitantin artc, vt ftulti.In fufnma di-
co, eos non facere rinfturarn vnius numi, nifi omnia
debite digefta fuerint in naturam conucrfione.ita vt
principib conuertatur groflumingracilejideft^corpus
inaquarmdeindcaqua in corpus fiuetcrram: deinde
addas, imb indas animam: quodfictfiahimarncurrj
aqua, id eft, fpiritum corpori addideris: dcmum nu-
trias tale animatuin corpus lafte fuo, id eft, aqua fua,
cxquaconcteatu eftapus , fiue inceptuma principio.
De comiftioneautem docetur, vt proporcio ita fcfe ac|
iriuicemhgbeat.vtfintaqu^tres partesadvnamplum-
hi,vel melius du2ea:risadfeptem veneni.vtZenonpo-.
ftca dicit. Quidam vt ij qui in aqua fcptics diftillata&
reuiuificata.fbluurit,. duas aquaead vnam parte plum-
bi proportione fefquialteracsufti, foluendo comifcet:
^rtificiose autem optiniequc commixtis his duobus»
& bene coaptatis.cutato n aqua jEatmetallica, & tunc
illarn ipfam aquam ittfuo vafe vitreo componito iis-
iitoq; &^d dies quadraginta putrefa&ionis, h,QO
eft,primi gradus ignis coquit'o,donec
ipfum plunibum liquefiat
dkjsrawt-fott:

BE
'1HTVH.EAM,' E©f
D E C O N IFG I Q S Or
lii cr Lun&.
ExEH^C i TJL TIO VIL
Zl M O K,
Philofophus vidctur annucrc , vt vtrumque
HIc corpus perfcftum ad compofitionem Elixirisfu*
matur, fiue illcfitfuturus albus, fiticcitrinus. Ratio,
quia nullum abfq; altcro facilefiuit. Finisautcmo-
rrinis totius fecreti Alchimiftici eft,vt Elixir ftatim fluat
ante fugamfcilitetMcrcurij. Sed nullos legoautho-.
res,vclperpaucps, quihocfuadeant, vcl dicairtquan-
fjioapplicanda finthaec vtraq; corpora, Solis fcilicct&
Luna:: num ininitio fcilicet operis, vt ptita in folutio-
ne, an infine, nefnpe in fermentatiorie. Videatigitur
quiVolet,quidfaci'endume!igendumq; fit. Modushic
mihinbnadmodumplacet. Quiafiitafieret,oportcrcr
JLlixir,ncq; alburri, neq; citrinum, fed promifcui colo-
ris futururu. Id tamen fieri poteft,vt fiticic fententiaita
intcrpretanda , nempc: CumEIixiriumfitadrubeum
futufum.vt primo fumaturLunae limatura, &foluatur
cum Mercufip, & ex illis coBiunftis colligaturterra fi-
uefubftantia Elixirij. Deinde per omnes partcs proce-
datur, per ha:c dup, fcil. per Mercurium & Lunam,do-:
necadfcrmcntatipnem veniattir, vbi Solis folumfer-
mentum accipiatur.rion addito etiam deLuna aliquo,
Quamuis Senior Phiiofophus putct oportere trialu-
rniha defponfari in comixtione operis;, fiue aquarum,
Solcmfcii.Lunam & ferpentcm.&horum alterum efTe
fratrem, altcrum fprorern ferpentis, per quos indurari
pofleferpcntem, &retineriait. Aterratmeoiudicio,
Satis eniin eft ferpentem fcrerein fororem fuam. Cau-
f^etroris cft: quia Solnon tcrrirtcatur proptcr perfc
$ionemfuam,vt egoarbitror. Qnbd ii fimilimo-
^&purificaretur,tunc nihil obftaret: quia
&Luns &Serpentico?s-
junqcretuT.
K©8 E X E R. C f. T A-T.
GIVOD ARTIS. FVND A M E N-
ium •vnum quid /it, &
Lapis •vntu,
EXEI^CIT^ TIO VIII„
SC I T MS.
longi-s difputationibus Lapidem vel
MVITI diuerfis , vef duabus, vel vna tantiim re con-
ltare, diuerfis nominibus contendunt. Scdhic Phi-
lofophus & Bonellus infra,, totum opus &fubftan-
tiamtotius opcris, nihil aliud cffedicunt, quamaqua:
& regimen eiusinnullp eftalio quarn inaqua. Et vere
vnareseft, inqua pmniainfunt, &eft fulphur Philo-
fophoru.eftaqua.eftanima, oleum, Mercurius &Sol,
ignisriaturae, aquila,lachryma, primum Hyle Sapien-
tum, materia prima corporisperfefti. & qtialicunque
nomincPhilofophilapidem fuunominauerunt, hanc
vnam rem, hoc eft, aquam illam, fcmper putant & fi-
gnificant.exquaornnia, &inqua omnia: quasomnia
regit,in qua erratur, & in qua errpr ipfc corrigitur. A.-
quamautcm dicoPhilofophicam, non vulgiaquam,,
fed aquam M.ercurialem,fiuefimpliccm,fiuccompofi-
tarnivtraqueenim eftaqua Pliilofophica, quamuis a-
lius fitMercunus vulgi, & Mercurius Phiipfpphprum.
lllaenim fimplexcftmcra,haec'exduabusrebus com-
pofita cft,cxa:refcilicet npftro, & aqua fimplici.Com-
pofitse atitem haeduseaqua: Mercurium PhilofophorQ
faciunt. Quaproptercredendum eft, fubftantiam vel
materiam ipfam primam ex compofita cfTeaqua. C6-
ponuntautem quidamtribus, quidam duabus fpccie-
bus tantum: rriihifatis funt fpecies duae, id eft; mafcu-
lus &fccmina,autfiatcr & foror. Aquamautcmfim-
pliccmalias vocant Venenii, Argcntumviuum, Cam-
bar, Aquampermanentcm, Gumma,Acetum, Vrinam,
Aquam maris,Draconcm,Serpentem. Secundumau-
temfenfumliuiusPhilofophiadperfeftionemficpro-
cedas : Contere lapidcm in pulueremfubtilcmvalde
(hoc cft, conicrefc. igne, son manibus) &inaceto
clarifl.
1 N T V R B AM. , 109
clarifTcoeleftinopone, ftatimfoluitur inaquamPhi-
lofophicam, & quafi fontancam. & fi ita totaliter fue-
rit iolutus, tunc diftilla matcriam, diftillationcm coa .
gulatemperato calorc, & vltimb calcina, fc. poftcoa-
gulationcm eius pcr modum fuum , & in quarta foiu-
tionc tintrit. Ethsec noftrafolutio eftfecundum naui-
ram: fedillud perpctuo habeatnrin memoria : Nullam
cxtraneam rcmrecipiii Lapide Philofophico, ncq; ex-
trancum quippiam in Lapide Philofophico ingrcdi.
Qnapropter videat qui volet, ne decipiaturhicinno-
mineaceti. Vna enim res , vnius generis &natura:, ni-
hil alienurrt adrriittit: & veriflimum eft, Vnamrem cffe.
&exvnofieri. Quia quando Mercurius praeparaturin
aquam Benediftatrijtuncipfehabetpoteftatern diflbl-
uendi corpus perfeftum in Mercurium pef artificium,
& ita totum compofiturh eft Meicurius, vna fcil.resex
qualapis fit.&inilia vnicafefcil. Mercurio, feulapide,
funtquatuor: cbrpusfcil. &anima,fpiritus &tinftura,
ctiam tcrra,aqua,aer,igniS( fermentum.olcum.
DE SOLVTtONE ET DIVI-
(ione Elementbrum.
Exn^ciTJiTio IX.
Zn H o K.
bpere bpbrtetpnmb pfnniumlapide,
INAlchymicb
idcft, corpusj aniiriam & fpiritum, plan&mortifi.
care& exhaurire; ciirrinihil fniftum inhacartcfa-
ciat,nifi prius morrificatumfit; Sedmortificatifepara-
tio clemeritoriimfit.&moriftiatur Cuiuslibctclementi
efreftus: Ergo fivis Elixirfacere, opus erit primb lapi-
demipfum omnino foluasiiifuaclementa, quodper
annipartes riobis fignificatur: DcindeipfaEIemenCa
per ignem,mediante Mercurio c6iungas,quodeftma-
ximum arcanum, & fic magifleiium eft completum,
omneque artificium iri folucndo & coniungeudo fi-
tum efi. Hx autem folutiories Vclfcparationesfiunt
mediante Mcrcutio : ipfe cfiimprimb fpluitcorpus &
facit feparatiories, qiise surfus coniKnguntur perfcr-
RI6> ' E X E R. G I T A T.
EiicnturM& Mercurium. Veiiim hkfcdulo eftanifnact-
uertcndt!m,Mercurium vocari iri iuitio opcris,aquam:
deiridc apparcntenigredine, Tcrram: deindceofubli-
friato , Acfcm: dcinderubificato eb (dcbetautem acr
perfc coquidbncc rubeat) ignis : deinde fisblimatus
cum corporeluminarialiquo, fermcntum: dcindefo-
lusadditus toti & compofitae materia:, fpifitus: &fic
fcefraciirriaqua, aefe&ignecbrpus eft; fermentum; a-
himd,vltirna irrigatio; folius Mcrcurij fpiritus. Sic pa-
tet ergo qubd Lapis coftat quatuOr elementis, fcilicct^
aqua,ae're,igne,& tcrra. NainLapidefu!itanima;Cor-
pus &fpiritus,&tamen Vnus Lapis, vtfupradiftuetL.
qiicmfolucrcoportet, &rurfuscoagulare. Subfplu-
tionepmttes operationcs coprchcnduntur vfq;adal-
iiificationemlapidis: poftaibificationem coquiturite-
fum.&fitlapis rurfus dum eoagulatur: deindeiterurat
foluitur, habito fermento: & fblutio illa itcratur, de-
tiec fluatiapis vt cera;
DE SOLVTtONE CORPO-
rum in aquam, de Gumnta &
dju/fione aqua*
ExEiiciTjfio*
M V il D jr Si
acjtia lapis noftef pfeciofifltmus gencrattir': b-
EX portet crgo in principio omncm rem in aquairi
fblucrc.Nonenimcredibiiecft aliquarnrcmpbfTeco-
ucftidefua natufa inaliain, quin prius reducaturad
eammateriarri,dequafafta cfta pfincipio: quod fi fa-
ftum eft,credb eam traduci poffc ad quamcunq; natu-
ianivolricris. Quonia omnes res creatsefuntexaqua:
ergo neceffariurn eft eam rem conuerti in aquam. Ae
pfbiride coricluditur, qubd omncs fpiritus cSuerti dc-
berit iri aquam anteqtiii fublimentur; Mercurius cniin
quarido foluituf in aquam, tune deponitfcces fuas, Sc
frigiditasipfius vertiturin ealorcm, &hurriidiicius irt
;i§eeu,&eaiordtisia fublimatidne a«gctur8 &fubtilia
tas ae
IHTVRBAM III
tasactinftura: quiaaviiriolo accipitcalore & tinftu-,
ram.Iuxta hahcvcrbdoftrina videripoteft , Lap~idem
Philofophoru componi pofTeex Mercurio puigato,fo-
Suto,fubIimato,&inli_mphaicfoluto. Iteex a-lioMef-
curip, non quidemvulgari, fed ex eo, qui exvulgafi
illo cxtrahitur.quiabftraftus , Quinta eflentia voca-
tur:q«ae duo, fcilicet Quirtta cflentia & Limpha anrfc
difti , coniungi opoitere crcdcndum eft. Impipfa
Quinta cffentia curriLimphato Mercurio ita rriifcenda
fuccefliue.donccper viccs quinta effentia duas par?-
teseiuslimphae ebiberit: deinde etiamvltimb adiim-
genducorpusattenuatum. Hoc eftfulphnr ipfum ie
quo inferius dicetur: velfixatut fulphur TJ^&additrir
fulphur.alicuius Itiminaris, & coiungunturhxc duo in
limphaMercunj, & fic coquunturpervicesrorarido.
Vclfihsc doftrinanonp!acct,fiatfeeundiim doftrina
Philofophorum, primb fulphur Philofophicum, & a-
qiia Philofophica, qua: & permanens dicitttr. Ethsec
cluo fimuiconcurrant.hoceft, adunentuf adfimilitu-
dinemhaturae^que. exargcnto viuo, quod aqua voca-
tur, &fulphure terfcftri procreat ornnia metalla: ita
cocurrentcaqua Philofophica, hoceft, Mefcurio Phi-
lofophorumpiocreari credcturlapis Philofbphorum
tingens.Ex doftrina aute horumPhilofophorum.aqua
Philofophicamargentu viuum dicimus excorporibtis
cxtraftum:fulphur verb attcnuatu corpus,fiueterream,
iilam attenuaticorporisfubftantiam, Quxmedianti-
bus quibufdampr<eparatorijsfpecieb. cogitur cleuari
&fublimari, illamq; eleuatam& fublimatam cprporig
fubftantiam,fulphurPhilofophkumappcllant. Sedde
hisfupcrq;fatis.DeGummadicendu clt. Gumrhamas
cft,& ob idhonorabihor. Aurucftfororgumma:. Pro-
indc dicit aurfiNemo fne enecat,nifi forormea.Qupd.
autcm dicit Philofpphus: Accipite gtima: candidiflime
partc vnam,& vrinaevituli. Concordat cum Thebphi^
lo infra, qtii dicit: oportereaddi tria ad vmim, vel fepte
adduo. 'Quodautem hicfacitcompofitioncm quatu
oreorum, nonnifi duofunt, datqucipfigummas tris
nomina ,fcdrevera Ksipfumvocac gumruacorporis,
&bcnequidcm: dcindcfubdit, quod fepties debrai
siutriri rcx,q«os nxasiosX€€?»fetskiacct ordinc,
t tt E X £ B. C J. T A T.
R VR S V S D E A ^V A, B T
diui/iotie aquainpartes.
Exk kci TATIO XI.
•. . .i
TJ. U D V L P H P' S.
fuperior doftrina non placet, aliam adfert hic Phi-
Si lofophus , qua.nlin banc forma apte cxplicabimuS;
, Rccipiatur de.aqiia abftrafta alapidepondus fuu,
id eft.sequalecu lapide,& lapis ipfe, & aquabene pcr
mifceantur infimul, &' loecntur.inregimirieignisfui,
&caUeaturheeffluat. Vel locettii*tota rhatcria in bal-
neo Marise,&fbliiecut matcfiain aquamiaftearn.quae
aqua Lac virgiriisdicetur, & Acetum PHilbfbpliofum.
Tunc penriittatut cleuafi in ccelurh: &deiiiaeiiibea-
tur delcetidefe iri terrarh, ideft, oitines operationes
reitcra, vtdecet. Namiriterfoluciidurriafcendetin cce-
lum,& inter.coagulandum defceridetj&.vriiturfpiriVtis
curriterra, & deinde iteruincaicinetur, & eritlapis fi-
xus acflucns. Atariirriadueftatur, iCJubdqiiatcreritla-
pis foluendus, &per omriia currieo prbcedehdum, Vc
innuit PhiIofophus;Etquptiesfolutus eft lajiis.totieS
earfifolutioriefigil.lbHermetis cuftodiri oportet, do-
necElixiripfurricoagulatumyideatur: deindecalcinar
turh.ck rurfus in puluererri redadlum fuerit. Et in quar-
..tafoliitibne (aiuntPbilofophi) cauendurh eftmaxime
nefluat Elixir, &vitfumfiat, qubd curii fierccinnullo
eftet vfu. Calcinatuin enim efle bportet Elixir, hoc eft,
in puliierem tedafttjm, nbnvitfeatum. Caueatur aute
flu.xusElixiris, fiignis bona fationc, libceftiadmodii
clerrieiiteiregatur. Et ctiairifi Philofophusbic d.icat,vt
iitignisiiicenfibr, pcfpetub tainenin mcnioria habea-
rur, vt ignis a principio operis ynurrifit vfque in fin em,
fimilitudineihfantisirivtetomatfis: Deiiideanimad-
jiertatur qtibd albunl miindum Pliilofophus hicfer-
inentatum iarn lapidem vbcet:. deinde liim dicitcor-
pus feptics debercirribui,.fignificat illas duas tcrtias iri
.iVpt.cmpartes diuidcndas, &.feptem vicibus imbuen-
das. Item fignificat omnem aqu^ni qua quis.vfurus fit
pct
. f N T V R B A M. JI j
jpcrtotiirri opus, iti tres pattcs xqtiaies diuidi, & cuni
ceretertiarri vnarh ad putrefaciendum poni oportere:
deindecaueias duas.tertias' ad nutritionem fatis efTe,fl
fepties diuidantur, &fuperrotc-ntiif i quod eftcontra
TheopliiluiTiiqiti aflerit.aqttarri ditiidi bporterc in ducJ
ffiqualia,vt iiifra patebit.
D E B IV t S l ONE A J> VAE
$"v<i/is apertioni.
Exn^cif^Tio Xlt.
"
TH E b p H i L p-'Si
hic dbcet vehcnufri indub a^qtia*
lia effe diutdcttdurri. quotitm altefo aesliquefiat,
THE.opHtLVs
altefb verb teratur$ & inibuatuh Sint atitefn Elixiri-S
parles dua: ad feptem.vel tres ad yham,& fit ignis iuftej
putrefaftionis. Putandurn Vefb eftPhilofophosideb
iubereaquamiri duas partes diuidijjVtfignificenttarlist
aqlia Elixifitim poft fermetatioiiem^qiianta itt fefmefi-
tatiorie reqtiirebat (quamuis aliqui coritfa fehtiahc',^
tettiamntlmcro paftemdoceat)imbuete,&perfeptem
Vicesihadefieri fiue riutfiri s quarita pottatiohe ipfufrl
KSfaluturri ert. Et tuthiamdiftaportib perf^pterhVu
ces poft nutritibnerri ita adhibita eft Elixino: tuncEli-
xir matuf iinrieft ad tingendtimjDocent tamcri nonntil-
lioportefe pfius diftarri fepteriam iriibibitionern fiue
hutritionerri ipfurriElixirium per aquam^ quarri illi Vo-
cant Aceturh, pcnitus folilijquod difficile eft & crcditu
&faftii,&timendum fie viuificatum iarn Elixiriuinfo-
lutiorte ea ftrangiilcciif.Vtcunq; Verb fe res habeat,hpc
perpetub eftobfefuandumj vttanturnaqu&invriaim-
bibitionefupeffiinddsEIixirio j quantufh efle putarisV
paucillurripbftpaucillum,& eo fcepius:ficenitti fepties
licebitj&quatuofdcciesfupcrfuridcre.QuodfifeceriSj
paulatini ciefcit Elixir, augmentumquc fere oftenis
diebus, vcluti liianS & fitiens appetet, rbburqjiuftum
acquif et: contra Vetbjfiimmbdica vtaris aqua plus fa-
tis, &vbfaciterbibct, fobufcjueomrie debilitabit. E6
jputatem.egeyiccfimarn portioiicmaciuasinaugmeft" '
k
114 EXERCIT A'T,
tatione feu iiutritione fatis cfle finguljs oftenis dieb.
Quanta a-quavti debeasinfcrmentatione, hocexfu-
perioribus deprehendifti. Quanto auteni iit vas ape-
riendum, cxnaturalirationccollige. Aereautemnoit
indiget conceptus fcil.natuspuer. Item nato rege noa
licebiteumaercpriuare.&claufum detinere.vitamqiie
rcceptam fuffocari.Nafcittirautcm, & vitamfermeiito
recipit: nec citi.iisapcriendumvas.quam cumfermcn-
•tare volueris. Poftea verb non puco vasrefte claudi:
fufFocatio cnim pararecuinatiregis, Etquamuispro
mmitionefedulb.Jacdaiidum, tanieitamoderatoignc
regiciim opprtcc,yt nequaquarrieiiolarcvalcatlaci-
pfum, velefrumigari, & ficpatilatimlaftcnutricndus
fepties vel ofties, dohec xobuftusfiatad tolerahdum
robuftifiimumignem, & vniuerfalcmfplutionem, vt
quidamaiunt. Soluienifndebctpoflnutritioncmple-
nariam, &iterum ficcariinpulueremfeuiapidem, dc-
inde iterum nutriri, donec tingat: & foliiiturquidcrfi
accto fuo,quod cftacetumacerrimum.
D E S I C C A T I ONE A\ $jr AE,
Coagulationeejr Calcinationeae
ignisregimine.
EXE\CITJ.TIO Xlll.
CE K.7r S, $0 R.J. T V.S.
Sed.cum fola tertia
parte, aut ad fummumita,vt fint diio ad fcptem,
Dlmidiaaquafoluidebetxs:
coqui,vth'icdocetur.cogitetigiturqiiifqiic,quomodo>
id efficiat.Animaduertaturpieeterca.vtpoftimbibitio-
nemterrx, & ficcationcmeius, terra ponderetur. S£
pondus omnis commiftifcu coniunfti, id efl, terra:&
aquje faluumefl, bene operatus es. Si plus inueneris
ponderis quam impcndifti,coque diutius, fcd admo-
dumknte. Sippndus deficit,tuc exieciftificcationem,
& tuncemcndatttr error pcr aquam, qusetandem fu_
perfunditur, & leniter digeritur. Animaduertendun
praetcrca, q uodquando materia diciturhicvel alicub
in fen • :ijs Phil@foph.omm,coagulari vel calcinari
tun
I N - T V B.-B A M, JilJ
twm?non expedi.t fTerifortipre igne, qisamVelinfoL
uendb,veiputrefaciendo,vel abiucndo,,vel fermcntari.
do.velnutriendb. Propterea infiniti artifiaefunt dece-
pti,qui ftatimpcftfojutibhem & ablutipnemcoagu-
lant & calcinantauftiore Solis calore: quo .crroremai
teriam ita iriurunt. Q.uia qtiandp eamexpeditfoluij,
rionnifiipngemaioridifncuiratefbluipotcfh Oportet
autem materiamvelutiinterficiVnQriin vitrum conuer-
ti. QuapfopterPhilbfophi aiunt, Leni ignefacietis b-
mnem decoftioraem, & iniienietis Qirinemfcieritiam,fi
aliterfeceritis,npngaudebitis in opere Veftro. Itaque
magna vis in regimine ignis fita eft-. Nam fortis ignis
Vitrificat&perutit.lenis foluit &coquitmateriam,ae
fnatuiarri reddit. Videmus enim in conceptione,vfqu?
ad a:ditibnem,eius calorem(nifiaccidcnt4litcreontin-
gat, fcilicet nori naturaiiter) nonrriutariinvteroma-
tris, fed eundem icrhpercflei Eodernigitur, id eft,leni.
«alore in^operefubinde *vfqtie a\d nutrimehtum vten-
4um eftiScribtint multi, ignemfortificandurn eflepoft
coagttiationem, vltipfumfciliceteoaguiatumignete-.
tatur. Si haecvia pfbderit, nonmoror quin quifq; vo~
jet eamexperiatur.de me perpetub obfcruandum exi-
ftimo.Vt ciimimbiberis aridurri, parcus fis ignis carbb-
num, donec aridum imbiberit hoc, quod propinaturri
eft,fuauiter, Quod vidcrelicebit fi aqiiam propinatarri
Voracemcognoueris. Vbi id faftum eft,tum forte opus
eft]iberaliorefornaee,exexficcatianegrandi corpofis
coftijfubfequente ftatirri ajja imbibitipnej cui fimiliteif
Inhaerehdo famulandoquepfocedendum.
D E A-.Nl fd A, SPtRlTF
& corpors.
EXE\CITJTIO XIK
ME KtABjLDySt
s difputatio magifterij Alchiinld in hofi
pendet, vt fiat Elixirex eorpore, anima &fpiritii
OM.fo.i
cbnglutinatis,vtPhilofophushicnotat. Corpus quide
quak fit,nominatur,nefciri taroe poteft cpvcrriatElixsf
fo z
S l6 Ex E R.C I T A T.
vtendum. Spiritus fignificatio nemini eft incognits.
Anima verb ea eft, qux viuificat & dat eflc corpori &
fpiritui,& fit anima ex cOrporc ipfo viuificato. Hoc e-
nim loco anima,mnihil aliud cfle credimus, quam cor-
pus viuificatum: viuificaturautemita, vtin argentum
viuum rcuertatur, quale fuit priiis quam coagularetur.
Etha:canima|,fl additur corpori&fpiritui mortifica-
tis,ita vt demum totum Elixirviuum fiat:tunc dcmum
credendum cft, fcopum Alchimicum attaftum effe.
Corpusautemvocaturtenra, xs, plumbum, cinis, ma-
gnefia,calx,mater,clauis, virgo fanfta, corona rcgis,
Talck, Trames.vitrumjignum aureum,fpiritus fulgo-
ris, mare, fal, vrina, alurncn, gummaScoria:, aqua ful-
phuris, fputum Luna:, gumma alba,&c. Spiritus verb
vocatutaqua,fanguis,,collaauri, gumma rubea.oliua,
gallus, taurus,aqua crocea,a:s combuftum,& compo-
fitio,&C. AnimavocatutRebis , aquafcetida, mortui
munditia,fanguis,aqua fanguinis,lapis animalis,lapis
benediftus , &c. Mutua autem. officia intct ha:c tria
funt, quia fpiritus cuftodit corpus, neab ignccombu- '
ratur. Et clarum cofpus cuftodit fpiritum, ne euolefab
igne: quia corpus eft fixum, vnde conferuat fpiritum
nefugiat, &fpirituseftincombuftib'ilis: quarenonfi- ,
nit corpus coniburi, quia fpiritus & corptts vrnimfunt
mediaiite anima,qua2 eft aptid fpiritum, & corpus.
OtibdfianimanoneflTet.tunc fpiritus & corpusfepa-
rarentur ab inuiccm pcr igncm,fed anima adiunftafpi-
ritui& corporijhoctotumnon curatignem, necvllam.
remmundii
DE C 0 NIVN C TI ONE C O R-
porum, & copula eorurn*
EXEI{_C ITJTIO XV.
ZE K 0 K.
fupradifta ttia ineft libido fcu conformitas
talis: quia quemadmodum fperma viri &mulieris
INTER
funtdimifTa inmatrice mulieris infpccielaftis fcptem
<dies,&infpecicfanguinis pa nouem dies, &in fpecic
carnis
INTVRBAM. S17
earriisperviginti dies,&feruniurmcmbrape»'triginta
dies, & in fine illorum dicrumDeus infundit bcnecii-
ftionem,germinis humani, animam fcilicct feu vitarm
eodemmodb eflin lpi-rniateageti.scorporis. id «:fr,hs~
nas: & patientis, id eit, Mercurii,cumnutriinemc. men-
itrui.id eft.falisAlembrot. Namopus cum crcfcit.pri-
mb tribtis diebus iu lactedicicurincorporatus , ain dc
complexione lapidis degencrar; poftea infanguinem
d.umadditurfal noftrum: poftea in roodnm carnisim-
perfeftae, dum coagnlatur in aquam, & difloluitur:
pbft in fine formantur mernbra', & tandcmDeus dat
materiei animam, id eft, poteiitiam, qua augmentatur
Scnutriturmedicinanoftra.Et poftquamRex ortus cft,
id eft.anirna per fermentum mcdianteaqualapidimor
tuo infufa eft;.tunc oportet vitalem lapidem nutriri: &
puto eandem ego effcconditionem nutrimenti &au- "
gmenti,a fignificationenominum caufam ducens.Nu-
trireenimeft tenelle & frugalitercibtim adminiftrarc,
veluti puero feu infanti, tenellus &fiugi cibusadliibe-
tur.Cum autem mattirus,folidus,& robuftus aliquan-
tulum fieri incipit, tunc & cibus augmentatur. Itaque
cumnutrimentum in nutricis primarie feu voluntaric
fit.iuftumq; eft, fi tenellum & frugimodblitaugmen-
tum, non itaifedfemelpondus duarum partiumElixi-
ri daripoteft, ita vtElixirumiam adultumnonfuperct
cibum augmcnti nifiinvna parte. Quiatertia pars Eli-
xiri cxcedere debet ciburn, vt cibus per eam concoqui
poflit. Ponderofius enimeft corpus quam cibus. Sed
illudquoquc in augmcntatione obfcruareneceffecft,
VCquando lapidi augmcntum adhibetur,ipfum
augmentuin fubindc per omnes dcco-
ftionis fpecies in igne tcmp c-
rato conr.inuer.ur.
F I K 1 S,
• -
;.:; . \. ;tit
\TYP Q G R APH V S, .,/"~"'".'''
. Lefto.ri.
Mi CE LcBor : Sviat nosbw a principi®
byim Lthi, VcreMrca fewvt? \,conJtiltoJ>r4i-
iertjjfe integrum traBdtuini fnrdboldrum,
fiue allegonamm: qytbtiidlkgorijs, mtiqub
moretencb'rionum(tcmporibm ^ietattbmitafcrtntib.)
\otdmfe.r^Acro fmWdmScripturdm^Sdlomoni^praferi/
ftm^ffaltefipfimfcri^
iicorimiyAllegJpice,dd$bimidntfa
w$br,itk-vtntilU dliddecdufdjlldomnia fbriptatffc
videantur.(Jihukcredimm)^
^Unmia:mo(^ubdnefandum^Byipfum
myjitrium Imamatiwis ^i^ortis ChriJlitBemim nok
/hi,d&mfierium Upidu prophdni/tittit\ (ontorfit, &J
wultddlia.pracipmhojlr&fideimoiwmentd non(\>tcgo,
^uidm''ext^mq^m^:l6*nimo^pim/thimali^s-y>t^tUx.dH
ibor)Abtofd?lMn,fidmfeculm
lit: ^
interpreidtionem, fermreeas cogeba,ntfuis ridwltitn-
uentii, &digitoputdbmtfe tangere l/erum. hd§ mdi>
g%um egoiudicans &>pidculum, fdcrofaMitdm Smpius.
y4md.dhmufmodidrtwiaihfcr^
qu^nturn in mefoit,, fu,4 Mertm &bonoyi y>indicdre
& rcjiitifere ^olui., cumpreefcrtimbuii negfitio, nulUm
pofk &>tntelligentiam \>cly>tilitdtcmddferri, fcd tdna
tum pidf ($>doBdiaur.esmai&infeoffenderc. Qta tameii
turiofiorejfe Mclit, potefiy>elfikidefcribere.ViliibdlijS;
imprejfs (fitdmen foiifumpttrttdfo male cojlocareV«v
lit)lcgtrt; Nohiif0iiejftyolumiA'trd,$dtHUtfdt Alkt
forijs tx fUlofopbomminutntii &>ipfim artis penetrag
bbm. tmttvs^pmfvpwitspoJiTurbim txprcfimm.
M. '""-v '"-"'
^.VKPKA
U9
K^AVRORA CONSVRGEN S:
^v .AE D I c i T v H_ A v r^E ^f
hora, d? tn eim fecundum
Traclatum,
P /(, 0 L 0 C V S.
N piaehbatis oftcnftim eft intelligenti ex:
Sacrje pagmae atiftontatibus, hanc fcien-
tiam noncffcaliud, uifi denumDci, &Sa-
cramentum diuerfis typicisfcrmonibus, ac
parabolicis locutionibus, nccnon proble-
matibus & myfticis fere circuuolutum: & hoc tdeb nc
ftolidi & infipicntes natttram ignorantes, legerc ta-
mcn fcientes A.B.C.D. ipfis attraheient, &vfurparent.
Qu,amobrem cupientcs hancfcientiam, oportet intel-
lcrturn valde fubtilitct & ingeniosc acuerc , fiepe &:
pcrfxpius, intus & cxtra, antc, & retrb, volucre & re-
uolucie difta fapientuni. Non eft cnimfapientum fto-
lideloqui.ctimintcllcftus verborumipforum,maxime:
litcrarumfonocontrariatur :qui enim fonuin verbo-
rumacceperit,& intellcftuminterioremnonhabiietit,
nihilfibiprodcft: quoniamillidicitnrid, quod fcriptu
eft,Legere&non intclligere cltncgligcre. Qujdcrgo
vobisvidctur afFeftantibus hanctfiuinamfapientiam,
qui rem accipitis iuxta fotuim litctaium, & minimc
confidttatis in ea, vtiumfitannon,id quodfperatur?
an naturam imitctur vcl cam priuetis , vcl quem fruftu.
habetis,in cuiusfinc crubcfcitis'Non ficimpij nonfic,
fedtanquam puluis, quemproiicitventus a facietcr-
ix:Sic erunt opcrationcs illorum.qui finenatura & irt-
telleftu operantur. Dicit enim Alexandci: Si niuem vis
frigiditate diffbluerc, plus ipfam coagulas : & fi aqui.
igncvisinfrigidare, phis cakfacis: &Tialiquamnatu-
ram verris aa eius oppofitum,plus opus tuum cor-
rumpis.Num quidnonlcgiftis mukoticns.-qubd arca-
num arcanorum & thefaurus thefaurorumpraecuritib,
ift via non ponitur JQitpd fi fic publice pbnerctur,arca-
h 4
120 AVKOKA
ni nbmine priuarettfr, teftate beato Gregorio: Deprae-
dari defidcrat, qm aurumpublicein via portat Nam
arcanum eo qubdinarca claufurnerTedeberet.dicitur.
Ari lgnoratis qubdtota cjiiiina pagina patabohce pro-
ccdit' Nam Chnitus fihusDej modum feruamr cun-
dem, & dixit: Egofum V'tis vera, & Pater meusagn-
coia eft. Nunc attcnditc fonum yerborum , & mtelle-
ftum intnnfecum.NumquidfiliusDei eftyms 'ncquc
vitis Chnftus: qtua maximf diftant, necParer eius coe-
leftis Agricola, neque AgiicolaPatereft. Sed intcllc-
ftiisoccultus vcrborumin quofiguratur,fieut ahbi fi-
mihtudo aha pomtui , cum dicitur, retra, cuiuslapis
angulans, & humfmodl fimilia , ex quibus fimihtudi-
ncs non prqprietatcs dicuntur. Vidc quomodo cattte
ambuktis m hocoperediuino, non vt imprudentcs,
fc4 vt fapientes & uitelhgentes Nofate ergo dihgcnter
vcrba Plnlofbphorum, & fignate myftcna • & nohtc
ficn ficut cquus & mulus, 111quibus non eft intelle-
ftus • Sapicntum vcrb vinculafoluite, & eorum difta
reuoluite , donec vobis 111mcntc fapiaiit. Si vnum tx
mmimis fojuentis, maximum vobis non latebit: quo-
mampropterpaiuulos in hoc libello ponifur qumtu-
plexdoftrma, aliquid vtihtatis infcrcns ingcniose per-
fcrutantibus : primb quidem quibus alitnis fcitntijs
ha:c fcicntia circundptur. fecundb quibus ltyhs lo-
quendi fruatur. tertib,quibus lcbus natuialiteraflimi-
latur. quartb qmbus opcrauonum modis peragatur:
& de peifeftionis eius virtute.Quintb,quomodo quif-
queillaad medicinam humani corporis vtatur.
GLOSSA IN PROLOGV-M
^raftatus Aftrbpomi&.
a<dAlexandrum de verbo ad vcrl/um
ARtflotelesdtctf. Satwmts terram, Mercurimisx., ~2j£
aerem, O igncm regit: & non recipttur bk conue -
ntenttain Flanetarumoperatione, fedtn cpciattoni-
btis quai femper habent continuas & perpetuas, peif
yirtutm vltimam, qua eH fuper pmnes ytrtutes ift^
vum.tfrfe
1 C P;(f'S:ji .'G E*Ov / . .*?*
riim operarum- Et bic iion eft locm demonftrqndi M
j)is arduktfedidcafeH mentimeni,quiaiiecejfe,& tti-r
piis ytile efttibu prppter frequehtenc tra^attttn, hf
qw deferffiinkbiliffs de fihgiiiqrjbus &.tydiuMim/
^'6rt}nda^viget4bHiM^T^-npfar-utf$. Cognitio.ergo,
poprietqium iBqrmnreruniJpeijat a<J Pbilejppbos;
Qignitioyerinqturqliwnrerumijp.c#at adtiiedhos.
iiind n^lo/t^amprudeniiqinfqtere i, qtiiq^mnifqr^ni
luminertcndturavegetabiiw a Tp regitur, &' p?#~
tribyititr.Et quicquidvegetabiliu eftfloriduin& tit-r
mtnofiirna^ rtgitur,&eiqttribuitur. Mqpicquifi
yegetqbiftfiisi^
tri^uit:Ur,^perip/umregkttr. fleinde capgpf& iiin-
gehiti diuer/imocie, &dicas: Qmuf vmtqbikferenjs
fru$um,crewirqiQJ& <^.ltem,Q^damyegefAbi-
lirtjitntpsfamottquadamperji
fcunturjinefffyini&plaittatio^
ifiitiexpr&diftii:, tjifod/quxiibet Jpecies vcgetabiliunt
ftabetdifyofitionimpropriqtn, quqtomplexionatiir &
mutat^r^tmevnimPjaMet«.,- & eiajfirfiijatur &
attribtfititr yirtyte duprifPlqneiqtittn velp(urium,
fecundum qugdpote@fufcipe?e:luuqt vnqniquqmque
proprietatiij^ qwA ei qttr/buitur .•fcilitftprimq yir-
ttts nqtu/alii, qm4il>et,pot?itfuqmJpeciem ,ficutin
fapon,celore,odof,e^' §gu?q. $t animqnqturaiiscql-
ligit omnesproprietates & yirmtes nqturales abipfat
.&imitaturpereq, & facit tq dutareper tqntwnte-
fqrisjpacium, quqntum/tbi definiunt & defignant
/ita virtute: qttiq non <eUqttusfine piqtu, & twteftth
ffratiofinewmino.
h 5
ttt k Y:"B--"oK A '"''•
[ TRA CTA TVS D E A STRO-
nomia, C^-p. 1.
CIENOVM eft primo;, quod hasefcientia
: diuina Afttpnpmise vocabulis vtitur ,,fecu-
dum curfum Planetarura, atq; affeftjbus
eorum,numero & virtutefigtioruduode-
eim circuli Zodiaci.ficut Ariftotetesteftaturad Alexa-
ditum,fdicavs:Qupd Saturiiustenet rcrram, Mercurius
aquamJ,Iupiter.aerc,So.lianem : quia omne care.ns.iu-
rniile.den.urtv.crp vegetabilium a Saturno. rcgltur, §cet
atttibuitur./Etq.u.iequidvcge-tabiliumeftftorjdumnon
ferens fruftum , Marti attribukur., & per ipfumregi-
ttirVEtomnevegetabilium ftoridumfruiSVuofurn,Soli
a.ttribuitur,&pcr ipfum regitur. Et itcriim fubiungit:
p.emrfe.cpmpone, &coniungehas diuiftones, & dies,
Omne vcgetabile fcrcns fructum nofi fiorens,ficuti efi
ppmtiin&\pnlroa,atcribuitur,S^
flpndiim non fetens fruft.um , rcgitur aMercurip &
Martc Ectc quomodo Aftrdnomia virtutibus Plane-
tarum h'6c.d.o»umI>eicontexit. Dicit erihn Ariftote>-
les, qupd olnne yegetabiie carens lurriineaSaturno.
regitur. Intendit terram nigra & fosculentarri:& omnc
floridum &iuminofumaMercurio regitur, vultdcal-
bationem prifnam ipfius terrse.:,& omne floridum non
ferens fru&um 3a Marteregitur, vult terminationem,
fiue incinerationern poft albcdinem, qua: diciturin-
cineratio. Et omn<;floridum fru£tupfum' a Sote re-
gitur,vulttinfturamefTc compietam. Dicit enim au-
itpr trium Verb.orurri.quod in fcetu primo menfe, cum
fcmena ma,triceCQcepturneft^Satuniusoperatur.con,-
gelando Sc conftringeud.6 fiia ffigiditate & ficcitate
lpfam matricem , & materiam in vnam maflarri. Se-*
cundo rrienfe lupiter operatur fua caliditate &humi- '
ditatc, digerendo.inquandafnmaflamcarnearn, quqs
cmbrio vocattir, Tertio menfe opcraturMars fua ca -
liditate& ficcitate, digerendoSc fequeftrando ipfam
materia inmembra. Quarto mefcoperatur Sorinnxit-
'tcrid.ofpiritij vitae. Quinto menfc opfratmMercurius,
ous
C o (fivi G E N S.' " iti
quiformatiua & fpiracula facit. Scxto menfe Verius
pperatur, qua; difporiit & ordinat fupercilia, oculoB '
vttcfliculos, & talia. Scptirno rhenfc Luna operatur
ad expellendum fceturri: & fi tunc nafcituf 3 viuere
pot.eft: finautem depiliiaturviftute fignoruhi,' Idcrrt
tcftatur, dicens: Qitando Spl eftin Ariete, '&in fliaex-
a)tatione,tunccompIetur prirnus gtadus , qui efr.debi-
iis ratione calovjs. Et eftordo aqtise. Quando Spl eft
iti Leprie , func completur fecUiidtisgradus, quf eft
feruidicVrratiohe fhaioris.caloris > & eft ptdo aeris,
Quando autem Sol in Sagittario , tuiic corriplctur^ter-
tiiis gradus,qui cft riullius calpris comburentis , & eft
ordo aeris dcficientis: quia calotepriuatojnulius ©m-
nifio fnbtus eft,fed fequies & tranquillitas veta. In hoc
Voc^'r)ater'r^?cipit'fliium,hoce^,terr^re^ita^t'if|)tM.tutU>'
& anipdp ipfurn fugcrenon perfnirtit. Senioreninn
dicit dc yiftutic duofum JPlanetaturn: Ego Sol cali-
jius &fiecu.sj &tu tuna frigidaoi humiaa, rjuando
fuerirhus. ipopulati Sequifateftatus in Vcnere domus
claufas,fecipia$ te ariimSaduland.o. Poftquam afcen-
iicrimus prdinpm Sehiofu', iucemlucis.tfie effundetur
fxme& exte. Chudergo intendit Senior pertalia ver-
baiiPerSoiern & Lunarnvult iguem&aqiiam:ignerij
interrafn, aquamiri acrem, qiiando harc co.niunfta
fuerint ih venffe , hpc eft , iii radice dofnus clauftt,
hpceft, cofpofis fnaenefise: &hp'ccorpusrecipitani-
rharn,hpceft, remadulatido, hoeeft,paulatim & do-
nec prdo fenioriifn implcatur, id eft, maieruih hutnQft
iumfufceperit nufrirheritufnitUrifclucernalucisirifun*
deturcx.me, 6c iexte, hoceft, quahdoambofiuntre-
/jslendentes, &propalaftt.ur luiichtes, Et fic opprtct
Vniimquenqj inueftigatione huius fcientias verb.a fa-
toicntum fubtilitef enucleare , alioquinnonmOcli<;anj
incitrrit errpfufirioffehfam,&c.
. Geomnria diHd fur^bolicojijlo,
. CAf. U.
Ht Nc nota qUbd Geometrica & Arithmetica
DS hancnobiliffirham fckntiam fuis.numc!'ora4i"-
|I4 A.V R. O R A
ftinftionibus in parte & jn toto obfcurauit: Nam ter-
minus, &fi:nis fotiusOperisinnumerorum diuifibni-
bus eftfigillatus.Inhocautemtermino multi doftring
filij errauerunt conquefti. Nam Philofophi in huius
fcientiaSjteiminOaddiderunt & diminueruritfummam
»adicis, perpartes integrantes ipfum totuin, numero
minoj/i, mediocri.&maximo, Qb'hoc, neinfipientes
CapcrepofTent^ DicitenimAriftotejesinlibroSc.pt.ua-
ginta Praeceptpritm c.ap, Alternationum: Multrplices
funt Septuagirita prseceptprum alternationes deccm.
Namqueprimo conueniunt, fecundo quoque, tertio
fequuntur. Namdecemin decemrefppndent. hicde-
niqUe-diuifiones fequi necefTeeft, Sed priorem ordine
leftor noftcr attenda.t. Quando & authortriutn verbo-
rum dicit: Q£pd a tribus dup intel{iguntutnumeri; Na
longitudo dierum feptem cpmpletur, Et rcniprait:
Qupdinfcptem diebusforfitanapparebit albedc», Et
.quidem in fecundp.refert, quod vniuerfa erunt decem
' iuxta nuincrum aquilarium 9. (alia-s'xqualium) & ter-
rae nigrae. Iiitellige principium numeri primi & fecun-
di:dicisduo, qui funttresnumcro: deinde dicistria,
quasfuntnumerofex: deinde dicis 4. qusefuntnume-
ro tct, quatuor occulti, decem manifeffi. His numeris
perficitur magnefia alba :.quia abamoros (alias ab-
pmeos) ideft, {contra ad ornos prefeftum.) Refert e-
nirn HermeSjpater Philofophorum, quod npn nerfici-
unturquoufq;fui colores peragantur, quaeeftaqua,
que. diuiditipfam in alias quatuor.vna fcilicet djriabus,
&tria vni, quarumcalori (alias colori) tettia.pars cft:
humoriveroduaetertiae, quajaquajfurit: Ppnc^erafa-
pientum.Et fcito qup;d vitis fap.ientutn fuc^us in quin-
to cxtrahituf, cius qupq-, vnum,in fine 30, peragitut
Intelligite proportionem, Dceoftionamq; minuit, tri-
«uraautemaugrnentat, hoc eftinitium& finis. Nam
fhiiofopbialif afTeruntcpmplcmentum fieriiny. die-
bus:alijinquatuordieb.us:alijintribus vicibus:alijin
«jUatuorvicib. alijindecefndiebus: alijin 40. ali) inv-
»10anrio. Turba Philofophorum & Alphidius, qui di-
cuntinquatuoranni partibus,fcilicctHyemis, Veris,
Acftatis,&Autumni:alijintribusatinis ,vt Gcber, &
Rex
CONSVRGENS. 12 £
Rex Artus: alij per menfem: alij perhebdorhadarri: alij
perdie. qu^omnia ide& vnumfuntin toto, fedinra-
dicedifferunt.quf omnia oportet artificefubtiliterex-
plorare , alioquiri eius operatio fruftrabitur, & ad nu
hilumreuertctur.Etha:c de Arifmetria diftaTufficiant*
Nttutdid dtStdftcundumprocejfum '
nAturce. CAP. 111.
Confequenterverofcientia riaturalis, ficuteft me1-
dicorii &naturaliu c6nfiderare,hancconfolatrice the-
faurariam fcientia fuis proceflibus'ctrCumcTrix.it,Vt.vih
delicet Philofophi in multislocis vefbprurri fuorutn
hoc pofuerunt. Nam dicunt, Res non fiunt hifi feCun-
dumnaturas carurti, vthomo dehomine.leodelco-
nc.Et Ariftotelesinquit: NaturaliffimU operumeftge-
nerarctale qualeipfum eft, vt plantaplantam, vacca
yaccam. EtHermes : Nihil conuenit rei, riifiquod
propinquiusefteiinfua natura, & generaturiniliare
proles fimilis, hoc eft: Si quoeris medlcinam, metalla
curantem.dc metallis erit eius origo,cum fpecies a fuo
generetingatur. EtSeniof dicit; Setncnviriproiefturrt'
in matricem mulieris per tenuitatem & fubtilitatem
adliaeret eifeptemdiebus,doiieccoagulatufinomni-
bus membris rnulieris, &perucnitadcarnem, &fitca-
ro:&fuper ofla,&fitos: &fuperneruos, &pilos,&ftt
ipfis fimile. Coagulaturautemin 10. diebus, &fittan-
qua cafeus.& rubificatur in 17.dicbus, &ftt coior eius
ncutcolorcarnis. Dicvig.efimaquarta difcerniturha-
beremembra pilisfimillirna: deiiide^Q.dieb.formatur:
informamhominis,&apparetincoanima.& a^o.dic
incipit nutriri fanguine menftrualiper curfumeiusad
vmbilicum. Animaincipitafanguine, &induratur, &
infans crefcit, & induratur paulatim, & figuratur:& cti
copleti fuerint nouem menfes, abfciditur quo nutrie-
batur,& afcendit ad peftus mulieris , & fit ibi ficut co-
rona, & fit nutrimentii eius poft egrcffioneril ab vtero.
Ethocdiftum eft propter affignationem & prsepara-
tionelapidis.&fecundumhocpr^paraucrunt eu.Intel-
ligc ergo hunc^ceflumnaturale, &alios ficutforma-
turpullusinouo, in quononcratpuilus.perputrcfa-
ftione caloris &galline. Etficdiucrfosiiatutfprocef-
'
|2t» •. A V k O..B.--A
fusTuperadduxemiit,vt per lioc conftruefent fcieritiarfl
eptumforenaturalem,'& inpmnibusnatUrarhimitaris
E^haftcde illoproceffu difta fufficiant;
3)e mAtrt McbimU flylm piYtSolicuSi,
- -^"; •e.rf?» zm.
Sraeomriibusduteinnotandum eft, quodiiocafca»
nurh arcanoruftyjoparabplico, problematico.necnci
typico maxime vtitur ciroumloquendo. Nam Philofo-
jphiyfi funtdiuerfis trufEsin affim.iiatione, fedintei- ;
leftus efl ih omnibus idem : ideo hicponiturprimo'
ftyiusparabqiicus, poft hoc ajij inofditic. fteferte-
himRexArtUs librofuo qiiarto, ciufbdhob.ilis:thefau*
rizaria mater Alchimia, rhedicirialem medicinatn inter
Herbaruni vtfes quaeferepfpponit.cum qua eiiis *gro-
tucorpus cufarep.ofsit, &refieere,quoH_ab.eiusinfiM
mitate^abfolueretur, &fariaretur. Tunciathcolbrerrj
. duplicerh Coloratum fplcndoris,St candoris a Luna &
.. a Sole receperit cpiprata, fipcquod coloratuf 4 verticc.
Capitisvfq;adpeftus eiuscorpus eftaurcum::&a paf-
tepcftofis vfqueadFefiiiir,cqrpus yideturargehteumt
&defemorevfquead genua, corpus apparethydro-
picuin:&de genibus vfque adplantampedis cerpus
- iindicatparalitifum.IdeomaterAlchimiaiCorpus^gro-
tU haberCdicitur,quq,d no ppteftTe efigere,neq; furge-
f e:ergp mfirmatur. Etnunciosadperitiffimu, Phyficu
Otntiium lierbaruiii mi.giftrum M.vcrurri, qui virib.us
hefbarutn corpora languida curat,6c fanat,tn;ifit,qubcl
veriifetadearn.^natiiralio.res Iierbas,iheiiores &fbr-
tipfes coiligat.&vna fecuniadducat,.vtabhydrc(pica,
&pafa!i.ticain<irmitateipfamabfoluat. Obquodipia
extunc.fi fanabitut,5{:remediuni inueniret.illum dita-
re velit, & largiflue remttnefare. Magifter Macer con-,
fenticrts cius petitionjbus. itiit ad montenl Marnbracu,
inquo rriulcas&:nobilifltmas collegitherhas, rriclio-
res.fortipres & nohiliores: & cunl fiCafcenditmorite,.
vidit herbafpeciofarricolore variocolorata', quarrira-
dicitus extraxit, & conieftur abatuf, fe amplius tam o-
dorifetam & curialem herbam rion vidiffe: dcfccnditqi
ad Alchitniarn rnatre nobiliflimam; & feftirianter venit
adeam,
CONSVRGENS. 12?
ad eam ,'quam cum tetigiflct,& refpexiflet, ait- Mi Al-
fchimia, dico quod nunq.uam vidi magis corpuspuL
chrias:in partenamquc fuperiori, caput tuumcftau-
reum,&peftusaigeiiteum,fcd in parteinferiori.defof-
mius nunqua vidi:quia hydiopyfiain te, & pafahtica
apparet coplcxio: ergo in plenum admiraii no furficio
vnde hocfiat, quod tam bene decotata es a vertice ca-
pitis vfqucad femur,&in femoreinfefta vfq; adplan-
tam pedis. Cui matcr Alchimia refpondit :Ne mireris,,
iiSoIe namque dcCofatafum vfquead peftus,&aLu-
na vfqueadfcmur, fcd a femore vfq; adgenuainfcfta
& hydropica:rationc cuius corpus mcum adhuc inco-
plctum eft, &nonperfcftum. Mifi pro tc Magifter, <5t
patcrherbarum omnium, quodmecurares, &mem-
bramea nontamparalitiea, quam hydropica refocil-
lares:Et in cafu quod niefdnabis &fannueris.aftipulor
abundantcrtcditare, Adllibcigiturnuncttiamcdica-
mina &hcrbarummihi viirutes oftcnde,quod poffira
ambulare, tuc fcias,qubd non foliim te, fed ditabo to*
tum Mundu. CuimagifterMaccr: Mimaier Alchimitt>
omniaqueamevolueris,impctrabis:Vtercergo virtu-
tibus lierbaru mearu: Spcro cnim, qnbd ommamem-
bra tua languida fanitatc teficientur. ho« enim voio
& defidero, quiaindigeiis csvalde. Videigiturnunc,
& cligc inter omncs hcrbas illasnobiliores, quattibi
rnagis nlaceat , ac tuasmcliusconueniatdebilinatii-
ra:. At Alcnimiafiatimretrofpiciens,odoriferam,&ni-
miscolorevariatamtcolor.itamquammaterAlchimia
debiiis ftatim appetiuit , dicens: O Magiftcr, video
quandaherbam odoriferam, &valdc refplendcntem,
quae multum mihi placct: dic mihi, cuius virtutisilla.
fit,& illa vbi rcperifti ? AtMacerad illam: OmiAlchi»
mia,dicotibi,qubd nupercum vnuadme dc tuis mifi-
ftinunci.s, & cxpetifti auxilium , mox petitionibus
tuis parui: Surgcns, furrexi ad montcm magnu Mam-
braicum,ibi dehique omnes iftas herbas colTegi, & al-
tius montemafcendendovidiherbarii haric , tamtilift
placitam,ibide'mfupra montcrn ftaritfm, quam ob a-
morem tui curh fuis folijs radicitus extraxi, Vtfic te.
cumilla curarcyalerern. Sciasnaroqrqubdheibah^c
128 .. A V B. O R. Ai
faiagriaeyirtutis cft, cjuphiam indiffefentetmefnbfatua.
panilitica & bydtopica pcnctfando curabit , quae ab
aliquibus, Mufcus afPrriaticus^appellatur. MaterAl-
chimiarefpondensait:Nuncbcnemflii, gratesagoti-;
bivenefabilis:& diieftem! ihagifter Maceii cjubd veni-
ftifdltic j &illamnohiliffiiriahetbam adiUtrice&«ii~
fatricemrneicorpofis tecurtiapportafti. Ediffere,fi et-
iarri ali.qho,alia baptifatrh hbmihe. At Macer: dicOti-
btjetiaradixMambi^j eb qitbdih rfibntC MatnbraiccJ
vbicteuit.eft iiiiieiitai Ihcjuitnobilis Alchifhiaciigau-
ttlP:,0 Magiftef,largg;expeM^
te.noii, fgd feftina circufhciiigefd fortiter tadicibus
itlahlbfeis ihfifrriafrieamembta, yt.expCriarhipfiusef>
ficaciarjrtyficofpofisliieijpfarh feritiim ddihttiCeiti. Et 1
fic tailiCriqiiQdea.:-
.d;e':fa.c^p/t.C'4'ita^iteih.^n|di;.anjQ:^
dcrhradikfernperm.ihi fcrUiat, & cpfppri.rhep plifei
quensfifariiciila..Precof:etiaih:vtadiii^
peraddas hcrbam.efHcacidremi c|us melius fubueniat
6ccoriiiehiatcorp.pfi mepj.qhpd;meutii ad te riuncitiiil
vnprlvltctiiis: cd.nfingat deftiriafe::ricque:te,tiCqutttie
p^rrlplius ifatigarc.' SedihpfEci.phicb
fbha;literiife
fter;Macervpluiitatem matris Alchimia?adiriipleuit,
,6i-niifit c.autelig,er;e'poftrhpduiii Hefbam''piacibilio-
fCmiCfHcaciptefn&rii.diPrerh:&int,ervali,as,elegither-
barti.optiiiiaiil, qUa;Vbcabatur Loliurh; Tilfeelhatef
.Alchimiacuih liefbis his duabus cifcumcinfta fanata
fiiit,. &;eprriplcta: cjua;MagiftrumMaefum regalibuS
dpnauit doriatijsj & optirriefemuncfauit; cui etiam a.d
idgfatesmaxihias multiforrhiteirfetuliti Et fieMagi-
ftcrab cacuihdiuitijs &gaudiofcceflitv
Sermo^rdbUntittkm CA& X
$oft parabbficurri ftyl.urrifequituf ptbbieffiaticus,
cJUefnHermesiicprofequitur.dicgs: Confiderauiauc
, iifapichtibuS veficrabilem, quaevoiat: dum eil in Arie-
te, Cah:ctb,L(bfa, aut Capricorho. Etacquires eam
tibiperenriemmcfis ex mincris & nibnfams petrofis,,
DiuiUccius pSKcspra;cipuasj-queepoft.diuifiohem ti.
•'-. bitema*
CONSVRGINS. - .129
i>ircmanebunt,!icetflt modica, & cueadomincturHi-
gredo: tamen chm terra complexionatacft: & mul-
tos in ea percipiescolores.Hominateamfapiens.Ter-
rarrtfapicntia;jAes,Plumbum. Affabis igitureafortii-
gne numero minori quatuor diebus: numcro medios
feptem: numero maiori.decem, & tunc vocaturi fapi-
entibus,Terra argentea. Secundapars ciusfluehs.vo-
catur, Aqiiafapientiae:Tcrtin pars,Terfaalba:hanc dt-
jftillarefacias quatuof vicibus numero minori, medio.
& maximp fcpte dicbus , & tuc dicitur Auru apparens,
Qnartapars eftmagnum albumhaberis, &dicitur,Aef
fapientia:, G-urhmiaureum, fulphurrubcum, Accipe,
autetn exaerepartcm vnam.&mifcecurntribus pirti-
bus auriapparentis: &ponei&balneurrt numerorhif
hoti2o.diebus,mcdip36, maximo 40. poftea diftilla,
&remanebitaesquodvocantfapietites , Cotpus defi»
deratutn, & aurfl apparens: vocatur eti.am Aurum fin-
gulare.Diuide ergo hoc auru fihgulare in duas partes,
& eius parteS pone in vafe amplo, doncc ad Sole rece-
dat tcrtia pars,& tunc dicituf a fapientibus.Aqua vitse,
fiue Alumcn. Accipeergogumrniaurcurn, &regcctt
auro fingulari, &poncin balneuninumero minori vi-
ginti diebus.medio 30, maximo 40. & inuenie.saurum
iingulare currens fupra fulphut nigrum : & etit aU-
Tumfingularcrubaum : aufcras &referua: & dicitur
Tinfturafapieiitiae,& cftignis tinftotum, & feceptum,
multotum nominum mafculiiiorum, & eftfpiritus 8t
anima, quse peregtinOs repatfiarc facit: & dicitur ignis
auri pufpurci, &fuiphurnigru,vctula extcnuata. Ac-
cipchacextenuatamvetulam.&admifceeamcumter-
ra aluminis,& cooperi auro fingulari, afla numcro mu
nori 3.medio &maximo,7. & remaftebittuumgummi
album, &lucidum,firnileCorpori, quodiiidieiudicij
glorificatur, &diciturafapientibus, Lacvifginis. A~
quam autcm quam abhoclafte cxtraxifti , rcferua, &
aealbabis.&cohgclabis, & habebis diuifionem onu
nium corpbfum:cui nil poteft refiftCre. Habemus iafrt
duasaquas, fcilicet aurum fingulare, &diuifioncih:
duo fimiliter vngucnta,gumi aureum purpurcu, &laC
Virginij,&tcrtiumhotuni, Yehiculum,fcilicet, cprpu*
"
JJO A v n. b R x
«Ufidmmrh. Accipe corpus defibNcratum,lac virgk
nis, &admifceaseiquartam parteni diuifionis, &te-
gas auro fingulari, & pone in balneo n. diebus tiume-
ro minori,medio"50. maximo 41.& efficitur totii aqua
fpifla.lucida.Hanc Citibi placuerit, diuidc in duas par-
tes:_ vnam partem refcruabis operi: altcri parti admii
fccquartampartemauri purpurci , & pone in balne-
1111150.diebfis, &eritaquarubea, &illaaqua eritEIi-
xir, &fiyolueiiss congelabis illani igneleui. DehoC
pofucrunt Philofophipartem fuper mil|c& 80. partcs
fimulfumptas atgenti viui coagulati cumfuofpiritUi
•&erittotumElixir.
SermoTypicm. CAT. VI
Hincyerb typicus fermo, proutatteftaturArislcivi-
lio,fequitur in hunc modum.TraditepuellambonarB,
candidam.fuauem, mitem, teneram(Cabrico filiofuo
pro vxore mortua: propter quod Philofopliifunt a r-e-
ge incarcerati: & dixerurit, trade nobis filiamttiam fn
ffatuacfenfnsfui-colore, nccnon maris conturbatio-
ne, quodeifimilianunquamacciderunt, & reilixitfi.
lius regis & multiplicatvefunt, proles nimias,& gauifi
lunt gaudio magno valde. Eccc quomodo mulierhtec
nobilis, paUperum confolatrix Alchimia eftdiucrfis
circumlocutionibus f"ententiarum& colorum obucra-
ta.vtab impcritis ccfaretur, & peritos adhortarctur,,
quos diuitijs ditarct infinitis ; quia glotiae & ditlitias
luntindomoeius.
DE REBVS HATV-
ralibus.
Quomodolajyu(tmilatur Seminihominism
procriitioneprolis. CAf. Vll.
Nuneautemtertibcotifiderandum eft,quibus rebus
naturalibus , ha;c fcientia comparetur: Seminicnim
liumano viriliaflimilatur ob hanc caufam: ctim ipfum
trahiturabomnibus mcmbrishominis, &pofiideto-
•mhiumctnbrorii vittutcm,^: in vas naturalc, quod e
matrix
C 6 N S V X G E N S. r,}i.
VrfiUix,Funditur: vbimoiitur,' &Iiumoreconnaturali
flutritUr , donccformatuthomo numerb dierumfuo-
fu,&nonamplius: fiefemeii huius fcicntiaea corpote
metallico educitur, omnemvirtutem haBens metallo;-
1'umiiipoteiltiaiinvas nauir.ijecolloeattirquod efta-f
qUa permancns ckaceturn Philofophoru , in quomo-
ritur,putrefck; & vegetatur j &.crcfcitillud aes, & aliaS
resnutrimentum r.ecipientes.Hocautem vas eftvnurrt
ptrtotii opus, complens albam & rubeam tinfturarri;
Narri de ijifo fafta; futit diueffai (apienturn defcriptio^
nes: quia eftvnurn in quo fuiit tria, fcilicet aqua, aer Sc
ignis: quas funt tria alcmbica vitrea j in quibtts genitqs
PhiloTophorum generatur: Propter quod nominauc-
runt Tinfturam,fanguinem, & Piiu.Narriin ipfis fertur
animavelaqua, c|uemadmqdum tinftDrumtinftura.
fupet pannos: poftatur in aqua;
Eftetiam vasfublimationisjn qup furfius argentivi-
uifublitnatur.&afcenditih eo:namqj quando eftima-
biturqubdfinitusfitfumus argentiviui,& diciturAlu^
dellpngtim& altum; &vas inferius diciturScutella^
fiucfurnus Philofophorum , inquoeft lgnisPhilofo-
phorurri: c|ui ciim egrcditur denigrat ipfum vas, &co-
buritrjrrinc metalluih : quiaomriiscalidiolcu cftpin7
guedo,& orhtiisfrigidi dleurh eft hurhiditas.
Etetiam vas rcfolutibriis, in quo corporarefoluu-
tur. Rcfoluitiir eriimi'ri eoaliquid poftaliquidparuni
pbftparii.m brdirie fuo, & tibnfit refolutid bniniuni
partiuhivhi vice; fedfecuridurri Elixifiniddufcfolui-
tuf illud & extrahitur:vtSenioratteftatur,dic£ns:Cuiri.
ho egreditur ab'fioc lapide ariirriaeorurii vha vice, Ced
pluribusi&prbpterhochuncupata eftahima Iiasc,ani-
riiaeflds&Nflores, fanguis &fariguinfes, pingucdo &
pinguedines, 8ctameii eft ahifria& fpiritUsyiuus earri
educeris.Et corpora funt cjub, fcilicetrriafciilus&fce-
rniria, quas fuiit tcrra & aqua: & tres foiores ingredi-
fcntesfupef ipfis p'rincipijs,funt riiitrimenturh &au-
grrientumipfiusaliti &augmentati: ytquantuinvrie
quo alitur & augctuf vitdlo & alburriine,& corticcte-
gitur. NaiiihabettotuRi in fc «juibuscgct opetat-or isi
dpcratioHe;
i z
I$2 AVRORA
Et foror prima egrediens fup er ipfis,dicitut Salfatu-
ra prima ex tribus.quam vocant hicaercm,& fafti func
duomafculi: fcilicet frigiditas &caliditas: &intcr cos.
vna feetida cft aqua.
Deindc ingreditur fecundaforor, haeceft fecunda
Saifatura ex tribus fccundis : & fafti funt duo ma-
fculi, qui funt terra & ignis: & duaefceminae, quae funt
aqua&aer.
Poft hoc ingreditur tertia foror, quaeeft tcrtia Salfa-
turaex noucm, & perfefta eftdomus quatuorangu-
los habens &reftos : quaefuntquinq;.Ethcec eftMa-
gnefiaverealba, &no falfa,abarmatis perfefta, vtSe-
njordicit. Haec qujnque quando congregata &col-
lefta fuerint.fientvnum, quodfapientumlapis natura-
lis perfeftus eft. cum nifi duaeperfeftaetertiae,perfcftae
fueririt, ficttotum. Et Auicenna: Cumadhas qui«-
que.pcrucnicmus, peruenietad vos intentionoftra, Et
notandum,qu6dintcr clemcntafund duo mafculijfci-
licet terra & ignis, & duaefcemihae,fcilicetaqua & acr:
&haec quatuorinhumido vnftuofo, quod cft radica-
le,naturalitcr intelliguntur.vel in tcrra & aqua, qus in
manifeftofuntexiftentcs,&c.
S)e quittuor ^ebutex bomint.
CAT. riu.
ttinc verb nota,qubd quatuor tebus cxhomine afl%.
milatur, fcilicct.Stercori, vrinae,fanguini >& capillis.
Stercori dicitur fimilciiiqualitate terraefcetide infeftc,
velrationemaliodiotis inficientis. Et eftlutumfapi-
entiaequo vafa firmantur. Vtinaeverb in qualitatc a-
quaemundificantis,vclabluentis,fiuc remouentis fcc-
torem tcrrae:vel exacuitate falis exiccantis. Sanguini
in qualitate aeris penetrantis, aut mollificantis duri-
cicmterrac, aut rntione coloris rubei rcmanenti*
fupcrterram. Capillisautcm, inqualitate
ignis comburencis & egredientis .
de terra,&c.

&>ei{UA.
CONSVK.GENS. IJ}
3)equttuor mteritribus in corporehumano.
CA!P. IX.
Comparaturetiam quatuorrebus principalibusin-
tra hominem , fcilicet cerebro , in aquae frigiditate.
Cordi, inigniscaliditate: Epati.in aeris humiditatc:
Tefticulis, in terraeficcitate.Nam fcdes flegtnatis cft in
cerebro; &fedes choleraerubeaeincorde; &fedesfan-
guinis.in cpate; & fcdcs melancholicae in gerijtalibtt*
collpcatur. Et haecpraedifta notanter in vno corpore
natura conftituit: fcd fitus & operationes eorum diucr-
fificantur. Namincholera virtus appetitiua intelligi-
tur,quiacolorat:Inmelancholia, virtusreteritiua,quia
retinet colorCs: In fanguinea,virtus digettiua:quia toi-
lit fuperflua: In phlegmatevirtus expulfiua, fiuemun-
dificatiua, quia dat \eros &perfe6los colores. Qumta
autem virtus nec grauis neclcuis, nec dura nec mollis:
fedproprie dicitur Vita, quaehasquatuor coniungit
in vnum, cisquetribuit vitam robuftamatquepcrfc-
ftam. v
3)c compdrationefaeniite ad o««m,
CAf. X,
Exhinc verb ouocomparatur haecfcjcntia: quia in
eofuntquatuor coniunfta: cortex apparensefttCrra:
albcdoeft aqua; cortcxverbtcnuisqui cft cortici fpif-
fo iunftuSjfeparans aquamaterra, eft aer: rubeum
quoque oui eft ignis: cortex rubcurh continens eft aer,
fcparans aquam ab ighe, & vtrumquc eft vnum&i-
dem. Acr vcrb terramfeparans ab aqua,fpifliorcftae-
re altiori: aerverb altior, eft calidior & fubtilior. Nam
ignis cftfibi propinquior quam aeri infcriori: In ouo
igiturfunt quatuor, fcilicct terra, aqua, aer & ignis: his
quatuor exceptis in mcdio rubei eft quintum,quod eft
pullus. Hoc non intelligitur de ouo volatilium, fed de
quo Philofophi loquuntur: ideoque oinncs Philofo-
phi in hac exccllentifiima arteouum dcfcripferunti-
pfum,& alia rnulta cxcmplafuo operi pofucrutit:
Vtdoftrinaefilijindeintcllcftumcapcrcnt,
& naturam inucftigarcnt.
i 3
11% A V ll O 1 A - • ..
DE BA5ILISC0, ET VfilU
mib.usvenenofis.

^eiompdrdtionefcientiacum^dffliffo^dl^S:
y>em\bm\KV.av>f)s ptoplir [imilnudinem '
v nuirmaenti. CAf. XI.
s T hxe , Bafilifco & alijs vcrmibus venenofis
PO diciturOniilis", ratidnc nutrimcntiautcibationis,
autinfcftibnis. Namficut liafilifcusdicituinutriri &c
cibaripcr diuerfiim cibum & potum, donecriiagnus,
fiat &ma-turus : pbfihocniorjtur&pcciditur & aee~
hispuluere fituit "tiinc niiracuia: fic corpufculumno,-
ftrasfapientia: nutritur & augetur per aquamperrna-
aentem.vfque illud magnum & fluxibiie apparebit.tuc
niors curcuelabit. Etficut Uafilifcus fupflaru &odo-
ratuinficitaiiimalia &homines:ficodo.rnoftricp.rpo-
ns magncfiae;perficit argenturri viuum ipfumq;fubitb
niutas dcnatina fua in naturam alienam.Vnde Moric-
'««: fcito.quod terra feetida citorecipitfcin,tillulas al,-
feas.Compatatuf Ctiatntyriacae, rationecurationis o,-
mniuTmmetallorum.Comparaturctiamveneno.ratio-
hemultiplicis tiriftursealbae& rubcas-,nccnoiifubita-
rieastranfmutafionis vnius coloris in alium, de imper-
feftiorie iri perfcftioriem : quia ficutmpdieaqualitas
vcncni.rcpete magnutn corpus inficit, ficvtia pafs Eli-S
xiris alb.i& rubei ,Tnultas partes omiiium metalliorura
in verurh &perfeftum lunificum &folificiirn tranfmK.-
'
tatcorpus.
fpercbttinunerdlibm.. CAf. Xll
Cajterique rhilpfpphorum hunc noftrHmlapidcrrj,
srebusmiiieralibus omnibus coroparauerunt. Qiridarn,
aluminibus, vitfioiis, falibus : quidathfp.ihtibus: qui-
idaiiimetalloriinicbrporibus. Hofumautcmquidarn
qui defalibus & alumiiiibus atque vitrioiis traftauc-
>-unt, eft fententia multiplex: NamPlato vult, qubd a-
iurnitia fplendificant, falia diffoluimt.yitriola cbrifriiv
gunt vel conftrfngunt.Nam
.-•. alurachctudu dicitur
- abih
• ^g
C p N S V R G E N S. I35.
darein hurrioie, calcinatu vcrb.in fumma ficcitate:i-
deo quamdiu humor abundat, comparatur alumini-
bus:f'fdpriuatohuniore peccante, dicituralumecalci-
natum,album,fixum.Proprietasyerbfalium eft.diflbi-
uere,& iodere,& liurneftare, &liquefacere rem acida:
quia dii itur calcinate corpora cum fale:quia fal corro-
diteoruhuniiditatc corrumpcntem. Iamfalesfaciunt
carpora leuiter inignefluere. Nptandum, qubd quae-
daus-falia funt fixa.quaedam volatilia. Nam omne fixtj
poriiturprocorporcvelpro retinaculp, & talia extra-
tiutur.arebus calcinatis:.vtdicitur, Extrahi|eSalealka-
li.extrabunt enirii, & 116profptfantur in eo:quia extra-
huntdeeoin quo noneft Sal aikaliPhilofopliorum.
Quertiadmodum enim extraliitur Salalkali a calcevir
ua, velcinere clauellato, vel fal tartari abipfo tartaro.
calcinato perhumprem epiiuenienteni,donecrtihilre-'
manet acuitatis: fic falnoftrum, qudd eft tinftura, ex-
trahitur s calce metaHoruni per putrefaftioncm, vfque
totumcpmpoiitumexuetfuam naturam, &induat a-
jUenain.Dctali falc dicit Scnior: Primb fit cinis.poftCa
fal, & deilipfaleperdiuerfas operationes Mercurius
Philofophorum. Salia verb non fixa ponuntur pro,
Spiriiibus, vel pro aquis acutis, acetofis, corrofiuis: fi-
cut cft fal aromaticii.quod eft npbilius, quia t&tiirn c&
fpirituale. Poft hoc fal commune, & fal vrjnae. Nam,
falaromaticus eft fccundumelcmentii,m inhocopcre
necefTariUm , teftante Ariftoteie , in lab.ro Septua-
ginta praeceptorun», vbi dicit : qub.d Almizadic tibi
Solum deferuiat. Nam ipfum corpora foiuit & liquc-
facit, &fpiritualia reddit. AU.quiPhilofophorum pxj-
fueruntefletotumarcanuiniaeo,&vocaueruntipfum
diuerfis nominibus propter naturxfuaeexcellentiarn,
Vtin lib.rp Turba Philofaphorum fcribitunquia qui-
danivocauerunt ipfum aloeo, vt G-.ummi.,Sputunj.
Lunae:quidam.acolorc, Vtfanguis, yrinaTauri: qui,-
dam a natura, vt arge*tum viuum. Vtamini ergo illa
Vencrabili nathramam ex ea ars fit, &no ex alia.O qu?
preciofa eftferuirubicundinatura. deipfo dicuntPhi-
lofophi, qubd ipfum fitprimumin originc corpoiHiTi
fnet.aUkorum. ' - ]Nam^uando
"' argentum viufi gr,ofjfui%";-
'-i +
" '
i'3t» , AVIUXA
immundum occurrit fulphuri groflb , indc generatut
metallurh corruptum: & talc cft remouendum in o-
perationc prima: quia in prima ipfius prigirie produ-
citur groflum fcetidum & irHtmindumper naturam : vt
Auicenna dicit. Vidimus itaquc in principio rei cius
liccitatcm & deftruftionem aqueitatis forc nocuam,
& ab co vt calefiat qubd pujuerifetur aut frangatur, vt
Tutba Phiiofophorum ait ; Ecce rlufnbum rubciirn,
qupd initium eftoperisnoftri:.nam fine ipforegimen
ftarc non potcft. Non autcm faj aromaticum viilgi hic
intelligitur,<iuod cum ipfo opus noftrum non peragi-
tur. Vitrialumautctn& atramentuniobhoc interpa-
njtur : qiiia omnc yitriolum (c atramentumFhilofo-
phorum calefaftum &affatuigne dcbili , colorcrubi-
giiiofo vcftietuf .vtinlibro Turbas fcrihitur: qubdpri-
ma dieapparetnigra citrina: fccunda nigra rubea: ter-
tia fimiiis croco. Hinc verb quidam PhiTofophorufpi-
ritibus mincralib^ushancfapientiamaflirnilauerunt, vt
cfl fulphur,argenturn viuum,arfcnicum, Auripigmen-
tuin.Mignefia.Marcafita : cumtameniicutrumiftoru
fit Philofpphicum. Sulphurifimile dicitutpropter trcs
aftipnes ipfi argentp yiuo infcrcns. Primp ftringit
ipfum a fua huiT»iditate:Secuiidbdcnigrat fua aduftfo-
ne:Tcrtiaipfumrubificatfua tinfturaaduftiua, Nam
fenjor dicit: Sulphur npftruro pon eft fulphur -vulgi
quod cSburit & comburitur combuftionc nigredinis
& deftruftionis:fuiphur enim tioftrum comburit com-
buftionealbcdiiiis & incliorationis, Et Auiccnna: Nifi
qubd illud quodaduritur.eft vulgi: &aliud tion aduri-
turqupdeftfapicntu. Et TurbaPhilofophprumdicir.:
Argcntumviuuniaccipitc, &inrnagnefia5 cprpus coa-
gulatc.vel in fulphurc quod non cornburitur, Hoc au-
tcmfulphur quqd non comburitur, nuiicupamusoes.
Teritc crgo ipfum aceto acerrj'mo,&coquitc,& cauetc
ne acctum infumum vertatur,quiapeiirct opus,
<Dtmultiplici trgento viuo.
CAf, XUh
In comparatione argenti viui eft aducrtendri, qubd
triplcxeftargentumviuum : hpc eft, ignern Philofo-
phiciirH
CONSVJLGENS. 1^7
phieum extrahere. Hoc fecundum animam vitalem,di-'
citur ignis,(iueanima,fiueqriintaenentia.
, Deprimo fcribitTurba Philofophorum,di,cens: Ar-
gentumviuumeftignis.quicorporacombunt. Etitc-
rum.oportct ergp corpus flahimaignisoccuparc ;vt
diruatur & debile fiat. hunc enim jgnembportet cx-
trahereigneconnaturali: vt dicitSeniof. Ignis nefter
cftaqua:fi fciueris darc ignemigni, MercUriumMct-
curio.fuflicittibi.
De feenndo dicit Senior & alij fapienteS: Qupd ani-
,ma extrahjturperputrefaftionerri, & citm in eo nihil
remanfit de anima>tuhc abluifti corptis a fordibus fuis.
Jteni dicit: Aufereianimam.&feddceianimarn,
Dctertio fcribjtur: Qportctteextrahere quintatn ef-
fentiam.aliterin vatiumlaboras. Etobhoctriplcxdi-
citur argentuth viiuim: &proptervitameiuSirnponi-
tnr eirnbrs, prout vulgare fonat proUCrbium: Quj ar-
gentum viuuth fciueiit occidere &mortificare, magi-
'
fter&Philofpphusinhocopereappellatur.
Secundum vcrb argcntum viuum cft fpiritus, & di-
citur Aqua permanens, fiue aceturn, fitiemenfttuum,
fiuenutrimetum,& mukis alijs nominibus intitulatur.
Refert Turba Philofophorum, qubd fif acetumacer
rimum, perqupdaurum, merusfiffpiritus.&fincquo
aceto nechigredo, ne? albcdo , nec rubcda. per falerti
enim argentum viuum, extrahitur fecundurn, mortifi-
catur, occiditur, extinguitur, & coagulatur, vtTurba
Philofophorum dicens attcftatur: Scitote qubd corpus
non hrigit nifi phus tingatur, Jdeo Philofophi illud
Vencnurn vocaucrunt, ac varic & multipliciter dc illo
nominibus plurimistraftauerunt, Etquemadmodum
inuididixerurit: Eft lapis,&npnlapis, verumautem,
gumma, vtinTurbaPhilofpphorumfcribitur. Notifi-
co autem yobis gummaedifpofitionem, non inuidcns,
arcanum in ca magnum cxiftens.Scitote qubd gumma
noftra forfior cft aurp,& oportct eam habere auro ho-
norabiliorcm : Gumma autem noftra apud Philofo-
phos eft prcciofior Scfublimiormargaritarfi, eb qubd
exgumma &paucoauro multacmimus: ideoq;Phi-
Ipiophi fcriben»esnc pcrcant cattcntes; &manifcftci*
» 5
»5? AVRORA
libris fuisdifpofitionemeius nonpofuerunt,nequili,
beteam agnofVerct,quamfiinfipientes fcirent, non vi-.
lipenderent. O quam plures funtgummx,fedminimc
hanc noftram cognofcentcs. Ideo huius veneninatu-
ram abfconderuntPbilofoplii,eb qubd pcripfumto-
tumr-cgimenadimplctur: & totamortificatio &occi,
fioin ea confiftit.
Quartum autem argentum viuum exprioribus rcful-
tat,& eft albi coloris, antequam ei ignis aduenerit. I-
gnc'verb ei aduenientcipfum fit rubeum,& hoca lapi-
de diuina procedit. vnde Elbo Interfeftor: Dealbate-
latonem,& rumpite libros, ne corda veftrarumpantur.
Et Turba : Nummis iniponite, & fit-Elixir,&quod per
fpfum liatiuitas &vita,&aqua munda ex multis extra-
fta tinftinis & rcbus: eiusq; tinftura vitaex his, quibuS;
ininiergitur., &coioratio perfefta : VtTurbaPliilofo-^
phorumtcftatiir.quodpreciofifumus colof eftTyrius,
quem prius colorem pionunciauerit:.deindc purpu-
reus colorapproximabit. Hocenimargentum viuuwi,
eftfruftificans fuauitatcs odoris , & cft tinftura vcrax
& irifallibiiis, omni corpori prajftanscomplcmcntum.
<DeArfenico(? Auripigmettto,
CAf.' XIV.
Comparatur-etiam arfenico & auripigmetito, ratio-
lievnftuofitatis, &aduftiuoehumiditatis,ne'cnon va-,
porabilia ab ignc: quibus eorpora dcnigrat & exiccat.
Et Arfenicum"diciturmafculus,ratione coioris.& ficci-
tatis: Auripigiiientum ratiorie caioris & humiditatis
fcemina: vtTuibaPhilofophorum dicit:Demonftraui
vobis fceminam in auripigmcnto .mafculum verbin
plumbo. Et fciendum qubdPhilofophivnamdicunt
naturam arfenici &auripigrnentirationefuga?,velra-
tionecaufaruinpraediftarum.Nainmiiltotiensponitua:
proigne fulphurco, &fa;piusprofpiritu, quiefr,
egrediens a corpore.quieftaqua : qua
omnia vegetantur & au-
gmcntaatur.
C O N S V R e E N S. I39
(DeMdrkdfitd.Mdgnefid&Thutid. .
CAP- XV.
Comparatur etiam Markafitae,Magnefiae&Thutia::
Markafitx in colore: quia ficut Markafita fcintillas ar-
genteas & aurcashabct mjxtas in terra:fic iii opere
1'hilofophicp figna apparent fimilia: vttcftaturMo-
rienes dicens: Scifp quod tcrra fpetida citb recipitfciu-
tillas aureas,vtftipra;
Dicitur etiam Magnefiaeeffe fimilis, ratione ppndt-
rofitatis,&fraftionis omniummetalloium.
Dicitur ctiam Thutia? cffe fimilis , ratione extinftip-
Siis. NamficutproecipiturThutia cxtinguifepties, vel
nouies,
"tilietur, & vel decics,vel duodecics, vt eius terrcitas fub-
fulphureitas d eleatur: ficmandant Philofo-
phi, opuseorumitcrarijVtomncfuperfluuminmani-
fefto abjiciatur, abfcntia inprofufidp fiue in occultc»
ddijciaiitur-.
Notandum verb cft.qubdduplex eft fpiritus : vnus
jncorpore, &hiceft remouendus, id eft, extrahendus,
&eftigiieasnatui'a;, vtTurbateftatur, dicens:Scitote
qubd corpus nonpotefttingerefcipfum, nififpiritus
cxtrahatur, qui inyentre eius occuhus eft, &fietaqua,
& corpus abfquefpirituiquicft fpiritualis iiaturas,ex
quocolores apparcnt,ebqubd fpiflum terreum noflt
tingit, yerinn autcm tenue naturae, quod decorpore
tranfit & colorat. Secundus verb eft extra corpus,& eft
flqueaenaturae,& eft tingcns corpus in Elixir. VtTurba
^icit: Mafculus verb, hic cft corpus>&
' fosmina,haec cft
{piritus.
3)e qudlitdtibm ftngulis omnimn metdllorum.
CAf. XVI.
Indeycrb comparatur omnibustnetailisinqualita-
tibus.in naturis, in coloribus.in mollicie, in duficic: flc
hocinmanifefto &inocculto eorum. Auro &argento>
fomparatur.rationc perfcftionis colorumperfeucran-
4('um in igne,& ponderum,iiec non duftibilitatcm,
•prascipuctamen auro, ciini ipfum fit nobilius & perfc-
|liusoranibusaiiistribui Corperib. Etobhancpctti^
J4° A V B. O R. A
ftionem perpetuam, diciturautem Philofophlcum, ei
fimile:vt Philofophus teftatur,dices: Pracfentcs& prae-
teriti non fccerunt aliquid, nifiexauro aurum.ck ex ar-
gento argentum: non tamenaurumilludvelargctum
fuitvulgi.
EftautemPhilofophicumaurum, quodnon cmitur
,pretio magno,vt Alfidius dicit:Scitote,qubdhiclapis,
dequo hocarcanumagitur, Dcusnonemcndumma-
gno pretio pofuit. quoniam via eieftus inuenitur, vt a
pauperc& diuitehaberi poffit: vt fcilicetratione & fci-
entia ad eamquifquis poflitleuiterperuenire. Etmo-
riencs ait: Omnis rcs quaemaguo emitur prctio, men-
dax cft: quoniammodico huiusgumniae, &pau)oau-
ro,multum emimus. EtSeniordicit: Aurumnoftrum
noneft autum vulgi: quia fequitur dealbatio, vt ibi di-
citur: Dealbateaurum. Hocigituraurum cum dealba-
tum fuerit,poftnigredinem fuam, qua: cft tinftura. Et
iterum commifceteaurum cum auro, hoc eft, cinerem
cum aqua. Vcl feminate aurum in terramalbam folia-
tam,quae& tertia terra.qua?cft auri.tingit Elixir,&tin-
earh. Et haeceft magnefia alba pcrfcfta, & non ru-
fitea, Indeexauro Philofophicononritaurum, fedar-
gentum: vtTurba Philofophorum teftatur,dicens:Sci-
tpte qubd ftifidealbctis (fcilicct aururiinoftrum) non
poteftis rubeumfaccre,eb qubdduaenaturae nilaliud
funtnifialbum &rubeum. Album derubeonigroerit
& mundo albo: cryftallinum dc rubeo citrino.appare-'
bit. Et hoc vult Scnior cumdicit: Eftcnimmirabile,
cum miferis fuper alia tria commixta, tuc iuuat album
fupcr citrinum , & rubcum dcalbat ca inalbedincar-
genti: deindeiuuatcitrinumfupcralbum&rubcum,&
facit ca citrinarccitrinitateauri. Dcindeiuuatrubeufn
fuper citrinum & album,& facit ea in rubcdine Alkafal
marini. Et Morienes ait; Refpicc citrinum complc-
tum, & citritiumdiminiitum in fua citrinitate, & om-
ncm citrinitatcm.Et refpiccrubeum completum,& ru-
beum diminutum infuamhedine, &obinemrubedi.-
ncm. Et infupcr afpicenigrum c,ompletum,&nigrum
diminutum in fua nigrcdine, & omnem nigrcdinem.
Ex hoc patet, qubd aurum Philofophicum non eft au-
rum vul,
C O N S V R G E N S. 141
rumvuIgi,necincolore,necinfubftantia:ideo dieitur»
quodlaetificatcorhominis, &argentumfimilitcr: fed
illud quodextrahiturexeis, eft alba & rubea tinftura,
vera,fi.<a,viua,pcrfeuerantia,coloratiua,perpetuatiua,
ingrefliua, penetratiua, perfeftiua, pmnibus mctallis
permixtiua. IlIahomincmlaetificat,&corhominisfa-
nat ,vt Senior dicit, & reddit hominem hilarem, & iu-
uenilemfacitj&vigorosecorpus conferuat.
3)e qudtuor corporibtvsmetdllkis impcrfctfis.
CAf. XVII.
Alijs verb quatuor corporibus, fcilicetferro, cupro,
ftanno, plumbo comparatur, ratione duraefufionis &
mellis inmanifefto &inoccu!to corum- NWillaquae
funt dura in manifefto.ficut ferrum&cuprum,funt
mollia inocculto : &ficdealijs duobus cftintelligcn-
dum:idcirco fcrro & cupro aflimilantur propterca-
rentiam horum fluxibilium & liquabilium iri igncm. fic
taliafuntftringentiaftannum&plumbum, qhaeabun-
danthumore, praecipueferrum, cumipfumlitminorii
humorum, & maioris caloris, vtSeniordicit: Egofer-
rum ficcum & durum & forte,& piftans,& piftatum o-
mne bonum. Et non eft rcs in murtdo agens aftioncrri
meam: per me enimgeneraturSecretumfecrctorum:
quando conualefco alanguoribus, tunchabco vitarn
lconis rugicntis. & hoceftferrumalchimicum. ipfurn
cnim non trahitur ab adamatc. Et fiquis ftuderet aliud
inuenire faciens operationcs huius, nonpoflet: Idco
magnificatum, & exaltatum eft, & faftum xs omnium
rerum. Ideo maxime videtur argento viuo Philofophi-
co amicari, citm ipfius fit coagulum, nifi coagulatio-
nc perpctua & firma. Nec non ftannum & cuprum &
plumbum eadem opcratione poffc firmari, vtTurba
Philofophorum dicit: Aes vt plumbum lapis fiunt pr#
ciofus: ideo poniteplumbum cum plumbb: quia Na-
tura natura laetatur, & Natura naturam volarc facit: 8c
Natura naturam continuit: & Natura naturam fupera-
uit: Ideo nutu Dei fiunt illaenatura: multiplicantcs.
Dicitur ctiam qubd fit propinquitas inter magnctem
& fcsrura: maior vtiquc «ft propinquita* int«r «cs8ca-
14* A VR OR A
quatri noftram, quae cft plumbum & ftanriurii albtitf^
VtTurba Pliilofophoru teftatur,dicciis:Etenim plumbi
albi difpofitioneiii demonftraui: eo auterii noto, niliil
aliudcft.quam opus mulierum, & luduspucrofum:
abfquetali enimplumbohullatinfturafitpcrfcfta, eb
qubd vim habet(vt Hernles dicit)generahdi ttiplicem:
qubd compofit.um :in corpore ftnngit, &in cblorem
yertiturinuaporabilem. Etfeitote, qubd priiilavis cfl
acetum: fecuiida verb plumbum, de quo Sapientes di-
XeruntiCoquiteipfurhftariiiumdonecpriueturliunio-
jrefuo, &fiatficcum, & rCfiduuni fuum- bibat humd-
rEnij eb qubdpluinbumcombuftumTuitjhoceft.piuni
burn rubeum de quo Sapientcs dixerunt : Ecce hoc
plumbum quod rubeum nuncupamus, noftri operis
eftinitium, fine quo nil fxt. De ipfo namquc dicitur,de
plumbo facferrum, aut crocUm de croco,fac album de
albotinfturam: Deftanno fac cuprum velass :detere
fac cerufam:de cerufa fac miniiirivae minio tinfturanij
&apprehendifti fapientiam. Intellige quidIegas: nairl
iisecars ftultos fallit.Q quatn plures funt fcdufti in no-
minibusfpirituum & corporum, putantes fc extraherc
tinfturas dcrebus ficcis &aridis combuftibilibus, cum
in cis nulla fit vtilitas,& omnia vcrcunturin niiiilum,&
cunftamortuafunt, &eorii caufatio adperfeftionem
nonperttenit.vt dicit Alphidius: Caue ergo,fiii,afpiri-
tibus & corporibus,Iapidibusquc mortuis te fepara:
qudniam in eis nulltun eftitcr; nec etiam ineistuuril
propofitum inuenics : quia vita eorum non augeturi
imb tendit iri nihilum.ficut funt falia,auripigmerita,ar-
feriicum,argcntum viuum,uilpliur,capillihuinani,fan-
guiSjfperma,vrinapuerorum)Ouum;aurum,argentumj
ierrunljcuprum, ftailnum,magiiefia,marCafita,thutiai
&hisfimilia: quxOmnia Seniordiciteflecombuftibi-
lia,& mdrtua, nec ih eis aliqua operatio noftrae fimilk:
quia operatio noftra furgitperferas feraturas aperiena
tes. In plumbo verb eft vita morttia, & hoc inter
arcana arcanorum eft notandum,quod
dicit Philofophus : Nihil cft
affinius auro quant
-
piumBurHj
C6NS.VB.GENS. I%I
&cc6mpdMioncfcientiied>boribus,hcrbis,jf$.
nbuA-jYddicibuiSy&dhfsVegctdbthbMt,
* -'
CAf. XIIX.
QuidarhautemPhflofopliotum, hanc diuinamfci-
'cntiam, hetbis, radicibus, arbpribus, floribus, &alijs
diuerfis vcgctabilibiis, hccnori fuccis corum & frtifti- .
bus fimilitudinarie comparaueiunt. Galenus dicit: De
arbore Philofophica quze feptem ramos habet, vt-in
quodam fcripto fcperi traftatum de lunatica fic proce»
<lente:Haeceft qusjedainherba fiueplanta, nomineLu-
natica,fiiieberifras'cuius radixeftterra metallica,ftipes-
eius rubicundusquadam iiigredineperfufus:foliae-
iusfimiliafolijsmaiorana;, & funtso.fecuhdumaeta-
tem lunte in crefcentia & in dccrefcentia,flos eius citri-
nus: poft tres dies odor eius, vt odor mufci in plcnilu-
nio, velin decrefcentia completa: ex eo acceptus & ia
eoMercurius impofitus vertitur iiiLunamperfeftam;
Si pofthocbullitus fuerit quinque vicibus, vertiturin
Solcm: Cuius pars vna centum vertit in puriffimum
Solem.Nbtaqubdomniumpraediftorurnnominafunt
pofita fimilitudinarie in hac exccllentiftirna fcicnria,
pro qua omnisfidelis dcbet temporcvitaefuasfideliter
&conftanterlaborare.
2>tmultiplici & VdiUpltfdliMe \ocdbuht
rumbwmdrtk. CAf. XIX. .
Quartb hotanduai eft, quibus modis &yiis opera.
tio illa ccelcftis adimpleatur. Etnotandum,qubdPhi-
lofophi diuerfa vocabula ipfi operationi attribuerunt.
Quidam eorum dixerunt, qubd calcinando,fsluendoj
&diftillando, & coagulandohocopusperagitur. Et
Hermes haecintimat per alia verba, ciim dicit: Patcr e-
ius eft Sol.mater verb eius Luna: portauitillud vcntiw
in vcntre fuo: nutrix eius terra eft.
Alij verb dixcrunt, fublimando & rekcrando atquc
figendo, donccin fundo maneat: Alij inccrando, aut
imbibendo,donecfluat:Alijabluendoautmundifican
do,donccalbum&pukhruappareat: Alij ocsidendos.
J44 A V K. O B A
donecmoriatur&albificctur: Alij viuificando &mi»
triendo.donec genitum fiat: Alijputrtfaciendo &cor-
mmpendo , donec manifeftum occultctur, & ccontra:
Alijfeparando clementa,& reiungendo:Alij contercn-
do,dotieccorporcum'fiatfpirituale,& econuersb:Alij
coquendo,donec arcfcat: Alij aflando^doncc confrin-
gatur:Alij remoucndo, donec nouus adueniat; Alif
corpora & fpiritus reftificando, ficut Venerem deal-
band'o,a Ioue ftridoien»aufercndo:Saturnumindu-
rando,autmundificaiidotMattcmmollificando: Lu-.
hamcitrinando:ncc non ipfa corpora inaquamfoL.
ucndo, nihilominus omnibus corporibus diminutis
pcrfeftionem praeftando:AlijMcrcurium coagulando,
arfenicum, auripigmenturn, fulphur,rhagnefiam,mar-
cafitam, Thutiam dealbando, atquefixando: Alij falia
acutaquafi dea inccratiua praeparando: & adhucdi-
uerfis vocabulis (quod longum efTetcnarrare)Elixir
eorum albttm & rubeum comp)eri dixerunt quaeom-
nia funt vnum & idcni intclligcnti,& condcpendentia,
ac fibi concathcnata quemadmodum cathena: ' ita cum,
Vnumterminatur.aliud incipitur.
<Demultipltci operdtionefbilofophdntium.
CAf. XX.
IdcirCoealcinatio in principio operis noftri,ponitur;
tanquam patcr in gencratione. Vndc primb viaendum
eft.quae fit calcinatio Philofophorum. & fciendum,
«|ubd triplex eft calcinatio Philofophoru, duplex cor-
poris.tcrtiafpiritus. Prima eftinitium operis noftri,de
qua dicituf.calciiiatio eft priuatio frigidaehurniditatisj
combuftione remouentis : vel ficcaetcrraeincineratio.
Et hancPhilofophi cxcmplificaticruntinligno,inquo
funt trcs humiditatcs :primaaquofa&frigida: &ha:C
prohibet lignum a combuftionc: fecunda vnftuofa, fi-
ucoleaginca, & ipfa facitlignum ardere. hae dusefunt
vaporabiles in igne, atquc cremabiles. Tertiaverb re-
Jinquiturin cinere, & cft valdemodica &fubtilis, fixa
&perpetua, nihilinflammabilis. &ipfa eft vitrificans,
& diaphanitatcm vitream fpondcns.Et tali modo pras-
cipiturfiericalciaatio Philofophorum, vt cft in hgno
praedi-
........,-. C 6~:'istls.v k GEN. S... -J,. 145
praedifturn: &ipfafityere per acetumPhilofophorum,
liue per aquahi pe.rmanentchi,&ndrirealia. Ethoc
nota:Talisenimhumiditas,vi:diftum eft.quae eftprin
cipium liquefaftionis.oportet efTeirt.Cofppribus: vt
Hermes dicit: Principium oihniuni liqiiabiliurhefta-
qua. Et Auicenria refert.Cdnfidetauimus itacjj.in.prin-
cipijs riaturalibus ,qubd fubiefturh.liquefaftionis eft .
humiclitas,,'perrriixfa partibus fiecis terfeis 5inquibus
mduetut,dlirh refoluir eas igtiis, & ihuenirhus Caufam
Vapofatiouis, hntriiditatemnpii vchcmetef in eis riiix-
tani: ifhp cleu^turab eis ih fefplutipne, &inuenimuS
caufafh aduftidnis, & fic dccdquitur d.ccofti Scper-
itiixti ficcitSti: itaquod petuenit ad ipfahihuttiidita-
terti illiid, qudd permixturn cft ei de ficcitdtc j,& quod
acquifiuit de caliqitateaccidehtali fupeiflua,cum igttc;
itaqubdfigittirhcibis tarridiujdoiiec.inueriitutofteri- .
fiOhuriiiditatis eiitfdetri >qupd eftapud igneih pOteri-
terri edriueftete: quia fecurida:partes corporis adfub-
ftaiitiahi ignis aiitevaporaticfn5fcpafafentur,& rema-
iieret faexciUscinis,cjui eft aduftuS. Equidem cum va-
pOtatjetiarn cpnuerfus cft,'& fitftafrtmaj& talis dicituf
calcitiatifj Phildfophorum; Prsettrea eft hptanduin,
qtibd quiciinque feeitcalciriatioriein, cUiufcuhq; cor-
pprisj rCrriahenj.ematcria rnetalii, hoc cft,liumpre, a
qud hajjet deriorhitiationem &:liquefaftiprierri ih i-
gnC -,hic iafrieftauit: 0,uia dicituf exttaftio hurriiditatis
corrurhperitis io talciiiatione. Pofthoc intrpriiiflio a-
lienaehumiditatis igrieae: perquam eiitcflcntia& vita
eorurh. Et haec cft pars prirha; videlicet ^ Pater eius
eftSoj.
Sccurida caiciriatid eft ipfius cinetis yeicajcis reftii-
nentis: elementorurn feparatio. Et haeceft pars fecun-
da.videlicet, Mater ems Luna, &folutioPliilofopho^
rum fiue exttaftio Qtiintae efTentix,autfubliriiatip,aut
incrcatio, Velimbibitio, Velpmniuiii pfaediftprum in-
tetpretatio. Nath haeccalcitiatip fit idcpj vtpartes are-
faftaeperignern; &Cohftriftae,fpiritua!esfiant,Velfub-
tilientur& rarae fiant perfpiritUfh, c]Uieftaquafefol-
uens, & humeftans ipffim tcrreum aduftum. Er calot
irnpreflus qui cftcorrumpcns cumhumiditatc,inac-
146 A V B. O R. A
ream refdiutipnem transformans digerendd. Nam :r»
pirirnacakinatione remouchtur humiditates duise,fei-
licetfrigida & aquofa.&aduftiua. Iriifta verb quae eft
fecunda.remoueturterreitas &igneh»'s perrcfohuio-
neninoftraeaquae.Nam omnia quaefoluit &liquefacit
&moliificat,deindeperturbat>&liincperdecoftioiles
refultantaereaSfefolutiones vapor.irtdo.
Vridt haeeeft folutio Pliilofopl^oruin, quatido paf-
tes terrex flcca;moilcfcunt: ita qubd earum ficcitas
quae-eftduricies, veftiturin liioliiciem , quaeaqua dici-
tur huriieftans, vt aqua pluiiialis, vel alterius humidi-
tat'is:q.uia dicituf quantomagisficcum,tatltomagis
mplle, cum foia ficcitas Alcliimiaetingit & non aiia, ,
' hoceft.raritas elementorurfl.
Diciturctiaminceratio ea decaufa,cumterra fit pri-
uataliumorefuo, necefreefteaminccrare: id eft,hu-
moreperfunderevtfluat&ingreflumhabeat, necnon
virtutem, & formam metallicam reprasfentat, vtTurba
Philofophorum figurate loquitur: Sicuti homointu-
mulo iacet, donec puluis nat,peraftis diebus,Deus
reddit ei animam atq; fpiritum fuum: infirmitate abla-
ta purgatur iila rcs, & poft cofufcationem emendatur:
queinadmodum poft refurreftionemgcneralem,ho-
nio fortior & iuniorfit.quam prius fucrat in hocmun-
do Jdeo inceratio eft rei (iccs priuate hrimoribus,cuiri
fe inccratiua a.dignem mollificatio. Et haecliquefaftio
corporumeft. Philofophus autem pcraquam,vulgus
verb per ignemivnde dicitur liquefacite corpora liquc-
faftione 116vulgari.fed noftra quaeeft cum aqua. Ideo
incineratio eftimbibitio, velpaftatip .fiueliquefaftio
rei ficcae,calidae,donec incbrietur. Nam ornne fitiens
appetit bibere.vt dicit Ariftotcles, fitis appetitus eft fri-
gidum & humiduni. Pro co ctiam dicitur illud, ' tcr-
>
reurh fiticns.
Dicitur etiam fublimatio haicparsfecunda obhoc:
quiailludquodininfcrioriparte vafis eft, eleuatur,&
cxaltaturidvas fupremum, cpnominaturalcmbic, vel
aludellongum: vel ideo , vr.denfitas clementorum per
eleuationem tfanfeat in eoruin raritatcm, vt ficcitas
terraYinhumorcmaquae, &frigiditasaquaein calorem
acris,
6 O N S ;V k G E N S.- i$.f
Seris;&humora'eris inficcitatem tra tifeat ignis: &'hs
tranfmutatipnes debent fieri pef gradus ignis afcek-
dendoyfq-, ad ccelum : quod cftalernbic Pliiiofopho-
rurh. Et per Deum illud eft tingens in infinitum: & tali
rnodo prascipiturfieri fubiimatio Philafqphortim.Vh •
,de diciturfublimareeft extrahere a faecibuselementa-
ribus,quod eftterfa, quintanieflentiam,veroleaginear
veiadfcendentemnaturam. Velatiter: J>ubJi,matioelt
afaecibus rem eletiare jatit a terreftribus partibus pu-
ram fubftantiam fegregare. Nam in omnirublimatio-
nefignuperfeftiqnis eft liquefaclio & Fufid metatlica.
Et notandumquod duplexeftfublimatio : vna cor.
poralis, alia fpiritualis: cofporaiis quahtum ad terrei-
tatcih , fpiritualis quantum ad igncitateth. Deprima
diciuuiic: JFacitecorpus fpirituale', &rtxurn volatile;
J)efecund.afi.'ribitur: Iies in quaeftaduftio, primurri
qtiod in ea~fcfoluitufj eft virtus ignea, vt fupra. Et Sc-
hior dicit: Egr.ediaturfpiriius a corpofequi cft ignis.
Dicitnr etiarri Fixio.propter abfentis additionerri:
"Kamilltid quodabeft.eft volatiIisnatura;,{inequoftu-
dium magifterijvanumeflet. IStamcft Elixiralbedinis
&rubedhiis tincr.ura:,nec non fpintus tingens,.& aqua
liictaltina, perfunclensfeincbrpuSipfurnviiiificanaoi
&corpus cft rccipiens tinciuram ab ipfofpiritti, nori.
ab alip. Vndo dicitur, qiiod tinftufa fit a ndtura volan-
tium : Et illuct quodfirrhat & fixatipfum fpifitum , eft
fixum&perpetuum&increrhabile, & noniinaturful-
phur Philofophorum, vcl cinis extrac"hisa cinefe. .Vi
Seniordicit: QuorJ fixumeft,figi'tres fugitiuas.Et Aui-
cenna;Inquirantigiturt,in£turam,quam ignis hon cor-
rumpat, &nonexpeIlat, &fubftantiamquaepefmifee-
turiiquefcens, & jubftantiarri confoiidatjuam, & coa-
guiatiuam fixatiua &firma fuper ignem , &ingehiuhi
permifeendi ifta ad inuicem: ita qubd tirigatuf cuih ed
quod eft in eo de tinclura :& permifceatur cufri eo,
quod eftinipfa, dcfubftantiapermifcibili :&confoli-
detur cum eo, cpeft inco de fubftantia confolidatiua:
& figitur femper eti eq, quod eftin eo defubftatiafixa.;
Etiterumfubiungit, dicens : Quaefiuimus fubftantiani
fearri, & inuenimus eam eiTeomne quod nbn iugit al*
I48 A VR OR A
igne, &ipfumeftcorpora liqucfaftiua. In librofexto
dicitur, quod per talia corporafigunturfpiritus velo-
ctfllmi, & non peralia. Ideo dicitur: Terra fixat, aqua
dealbat, aerpenetrat, fgnis colotat. Hrecautemfixio,
quasmulrotiens rcpetitur,vt Geberdocet: Doneccum
tota fui fubftantia inignemaneat: fui autemtruncum
tota fubftantia deinde recedit.
• Dicitur etiam ablutio.fiuemundificatio hsec pars Ce-
cunda.ratione nigrcdinis,& mali odoris,vtTuiba Phi-
lofopliorumdicit. Etnon dcfiftatisipfa ab!uere,donec
nigredine priuetur,& albu fiat. Et Moriehcs ait:Quan-
to magis aliquidabluitur,tantb!impidtus efit: &fiab-
lutum noiifuerit, non Jimpidabitur. Et Geber inlibro
Perfe&ionis dicit: quod non figiturnifiilluftretur, &
fulgidiflima ex illo eliciaturfiibftantia, cumfuimodo
ingenij. EtinlibroDifiunftjonumfcribituriMundatc
corpora a fua nigredihe vel fubedinc, in q.ua eft corru-
ptio eorurh, doriecalbum fiatalbum, & rubehni, ru-
beum. Namablutio diciturreiinquihatse deletib; Item
dicitur, vade ad rhulierem lauahtem pannos ,'tu fac fi-
militef. EtHefmts,inprimisfuitfubeum,&invltimis
alburri.Et fifua nigredo oniiiium aufetturjac deindein
rubeum veftitur lucidum, & nimis purum. Quia dici-
tunQupd ignis & Azotlatonefnmundant &abluunt.
&Kaledminor: Qui fcit nigredinem accipere-abeius
fuperficie.ea ablutioneipfumpurificat &auget.
Dicituretiamoccifio fiue mortificatio, rationevitae
vegetabilis, &ordiriatae, &aceidentis, lioccft, caloris
impteflt. Nam omnc quod habct calorcm ex fe mo-
uentem &.agentemfua tranfmutatione, diciturviuerc.
Etob hanccaufam Alchimia diciturimperfetteviuere;
&hancvitamPhilofophiftudueruntoccidere,&vitam
aeternamatq; permanentemreddere. VtKaledminot
dicit:Nos oportcteurnfapietiteroccidere,hoceft,com
burere:quiamors eumreuctabit.Et Auiccna:Contera-
mus ipfum poft mortificatione fui prima, cum eo quo
mortificaturderebus adurentibus , velpcruijsfacien-
tibus peruium,&cxiccantibus,ficut eftSal, alumen, a-
tramentum, calx, & alise rcs, quas habctfimiles ignis.
Faciamus ergo illad multotiens, donec moriatur &
mollificetur. Dici-
CoNSVRGENS. 149
Dicitur etiam viuificatio, ratione nutrimenti, vcl vi-
uificationis.feu ratione humoris metallici. Nam omrie
quodnutritur,diminutirationenutritur.Etillud,quod
viuificatur, caufaduorumviuificatur. Philofophi aii-
tem voluntnutriregranumeorumhumoriconnatura-
li,donecvegetetur,&fru£tumadferattalem,quaJcmi-
pfuminttinfecus habet:&voluntviuificareilludquod
mortuumeft, aforma metalIina,quoufquepra;ftatfu-
fioncmmetallicamperfeftatn.Ettalemviuificationem,
liuenutrtmenutm, aliqui Philofophorum vocant In-
greflum, Et hoc vuItGeber,cum dicit: Autitigrefliirn
damus cis, quc:fuafpiflitudtjie ingrcdi non permiftun-
tur, cum multiplici rciteratione folutiohisTpirituum
non inflammapilium. Ex his mpdorumingenijs ne-
cefle eft, quamiibet rem mgreffum habere': quoniam
exillius depedetbeneficio, &alterarecumpermixtio-
nejniienta,
Dicitur etiam putrefa&io , fiuecorruptio, haecpars
fecunda,rationemanifefti. Nam otjine quodputrcfcit
&corrumpitur apudvifum,, ahijcit m«eriarh mahife-
ftam, & reprasfentat materiam pcciilti. Philofpphi au-
tem intendunt corrumpere, fiue delere rnatiifeftuiu
quodeft tcrreum,& educereoccultum,quodcftargen.
tum & aurum.vt Auicenna teftatur,dicens: Cum fubti-
liaturaes & decoquiturinaceto cummedicinis, doncc
moriatur, quando penetrat albedo eius ad exteribra,
itavtipfiusintrinfecumfiatextrinfecum,fimileargen-
to in albedine: quando fecerimus illud, inuenimus
virtutem eius tingentem, remanentem, & maioris tih-
fturas & penctrationis : ita qupd non diu-crfificatura
caloreargentipuri inaliquo: imo refertum efttinclu-
ra, &eftrn«giscompleta:alhedinis. Talis enim putre-
factio eft geheratiua: quia generat tal e, qualis ipfa eft.
vnde Senior: Scias quod non fit generatio abfquc cor-
ruptionc: vnde ftudeas in putrefactionem. EtTurba
rhilofophorum: Hsecputrefaftio eft maxima,& maxi-
mum attrahit arcanum.
Dicitur etiam feparatio elementorum.vt prsemiflum
cft ihcalcinatione prima: in ipfaverofeparanfurele-
mcHta,tetra,fcilicet,aqua, aet&ignis. Terra ibidem
k 3
H°i A y R o. R. A
relinquituf,ytaliatriaelernentainea valeantradicarf,
fi ipfa non eflet, elementa fundametum rion liaberent,
fuper acdificaiiduni domum nquam Thefauraiiam.
Narnpropriefepafatip cl'emeht'prUrn,cftfegrcigarehe-
terogenea.qusfunr. accidentia; & cpniunftio clemen-
tprunieft cumuiarehpmogehea, hoceft, quasfuntde
natura bumidi radicalis. Vt iri4ibroTnrba:Philofp-
phorum fctibitur; Conucrtere eleriienta, eft hurnidurn
facere ficcum,& fugtensfixum.
Dicitur etiam cpnttitip , ratipnc denfitatis -,yel dtirr-
cici. Nsiri omne qupd denfum & dururn eft, non eit
jingens, neque penctransj: Idep Pportet conteri.yt
fubtilifiimuin fiat &'penetratiuum.ynde in Tutba ct\th,
pninia puluisfaciafuntdiligenter.eftcohtrituni.Etno-
tandum eft, qubd duplcx eft cpntritio: yna vulgi, & flt;
nianibus artificum. Deifta dicitur. terein dic&afla in.
no&e, Secunda eftPhilofo.phoru7'& fit igrie decoftio-.
nis. VndeTurbaiHaicauternCpntritipiipfitmanibu?,
fed foitiflima dccodiiqrie. EtKaledmihor: Ignis om-
niaterit. Et ElboInterfeftordicit:Nihilaliudfeci;, qua.
contriui &4ealbaui. EtSeaiot:Npn valctcpngetatio,
nififia,tpuiuis. Turba:Ideoopprtetfillosdoct'rina;il-
lam temahfq;tirnorecomburerequbufq;cinisfiat. Et
fcito.quod optime mifcuifti.ep qupd ille eiiis reci-
pit fpiritum vitae. Et haec contritio multptieris apud;
Ph.ilofpphps yocatur lapis cum curfore, niortariura
cumpiftjlio.
Dicitur ctiarri,decpftip. ratrpne duras & tenacts terr|.
. Nam qtririe durum & tcnax" vpcat decpqui, vtinclius
& lcuiu.s feii nQbilius fiat. Quare dicit Alfidius: Scito,
fili, qupdn,o.n indiges lriultisnominibus, fed.vnp tan-
tum ripmine, qupcfeft Aqua,ynaqueaftion?,quod efl
. Cpquere,& <Jecoftip naturalitcnideo fitvtrti plu.ri.tas,
remoueatur, &rnuaditiainfuimaneat dccoctione,yt
Auiccnna tefiatuf, dicens : Qiiijhtq plus iiihutrtatip ^ft
' vehemcntior, taritopltis erit ab eo corruptiq rehiotior.,
Ampliys cpnfiderandp deco&ipilem.ppft: decoc/rro-
nern in aqua, & remouencio cpnuptibnem, referua-
rnus remouendo aquam , quotiefcunque tinfta fuerit^
^lonec nihil mancat tinfturac. VndeTurba: Coqurt*
iiyacju.%
C O/N S V K G E N S. 151
iiiaqua fua quadraginta diebus; deindeaperietis,Sc
inucnietis aes in argentum viuum verfum : abluite i-
pfumcoqiiendo, donecfua priueturnigredinc, &fiet
Ejsvnibta cavcns. Dfe hac dcco&ione dicitAuicenna?
Qu.bd fi nipra aduenerit, erit adufta apud decoctio-
nem. Et Senior, fi remanferit iheo nigredo, temppre
fuomoricris pras dolore: quia corrupiftiquidquida-
peracus cs.a taii regimine cauendum eft.S.edcoquide-
bet, vtTurba Phtlofophorurh atteftatur, dicens :Co-
quitc cura continue,donec coaguletur: ipfo enim coa-
gulatomaximumfit arcanum. Coquiteillumlapidem
cpagulatum, quoufque fiet fimihs mugrae marinas:
tu.nc aquaipfumimbuitepermauentc, quoufque eius
apparearit colorcs. Haec aqua iri decoftionernaximfe
jmitautr naturam: ideo facit ei fimile. Ait enimAlber-
tus, qubd inter omnes artes, Alchimia plus naturam
imitetur,&hocpropterdecoftionem cius,&augmen-
tum: quia decoquitur in aquis metallinis igneis, id cft,
rubeis maxime hahentibus de forma,& minime de
materia. Narri aliae artesimitanturnaturamfimilitu-
dinarie: Aichimia vero mera ve.ritate; Ideo ipfa non efl>
dehiliornatura, quia ars fiueartifextantumfibi mirii-
itrat, ipfa vcrb naturalitcroperatur & perfieit, vt dici-
tuririSeriioje de aqua diuina: Qubd non fif fatus.ne-
quenafcituf infuturum.qui hancfcientiam poiTetcom,
plcre fine riatura, natura quidern quijecpelitus eftindt-
tarebtis&infufa.
Dicitur etiam afTatio, ratione humorum pccean-
tium ipfius corporis,vel ratione fpiritus qui deftruitur,
&fugitprqpter affiduationem affationis a corpore, vt
Kaled minor dicit: Et fuaui iteratipne poriunturtibi,
vt doceat ipfum pati ignem. Et Auicenna: Si volumus
quod fiat bona commixtio eius,ttincaffamusipfum
igne aequali: & hoc cft, vt contciamus ipfum & pona-
mus in vafe vitreo, & ponamus in vafe tcfteo vitreato,
& lincamus illud vas luto fapientiar, &exiccemusi-
pfum. Et iterumfubiungit,modus vnus eft aflationis
cum rebus adurentibus, & facicntibus pcruium,, vt
Turba dicit : Notifico huius artis inueftigatpribus
quod Co.tfufleeft compofitto,&qubd eu oportct afla-t.
k 4
15* AvionA .
rc, vtadperfeftioncmperuenias: tunc corpus tingit.
Auatioidco dicitur&iriuenta eft.yt humiditas rciac-
cidentalis leui igne exicceturac deteatur.Et eftnotan-
dum, qubd tam corporis.quarri ipfius fpiritus fit exic-
catipin afTatiorie, ¥t-eft'rna"xirn£caueiidum.riefpiritus
quicprpus cxiccat,& 5 cofpore exiccatur,fiatvolatilis:
namfivpiabit a cpfpbre,cprpus perfeflum effe non
poteft. Ettalem exiccatipncip docet Auiceniia,dicens:
Sed currihochabet bonitatem, qupdnohaduritur fu-
'
perignemomniripjfedcalefitj&c.
®crf%?«o^ip^rfto'n«m. CdT. XXI
Excufamurcrgp, ne labprernus in aduftiqnc calci-
nationis. habemus & fcimiis qupd curn '?p fit prspa-
ratio & nori cum ajiq. Vidimus ifaq; iri pfiriio, ijeieius
cxiccationem, & dcftrufiiqiie actiitatis ab eo fpiene-
cefiariarn, ita vt calefiat,
" ' ; qupd
' '
puitiefifctut aut Jfrau-
.' '-
gatiir,
"
pjcitureti|rcnqu;Hip.Ca«^
eftrlmus &Iutum fapientia5.^ota,renpuatipPhiJpfo-
phprurn fit idep.Vt tefra ficca ftmpef rpretur aqua per-
manente,yt fiuatiijchpc innuuntPhiiofpphipertalia
V.erhia:Firhus ,'id eft, terra, fiuecprpus, 5fcmpercft de
quaitbih
' guarturn diemrenpuandus. '.'.'_'..'
pici'i^retiamfcaific'atip'c©'rpqruni,& fpitltuum ra-
tipiie impcrfeaiqhis',' eprurn dirninutipnis,& iJMrniin-
diciei aut fupcrfluitatis eorum. Nam cprppfa qua: fiint
humofe nimipabundaiitia , idep funthimisfnplliaih-
duftibilitate, & facillimeliquefcefitia inigne,yt plum-
bum,ftannum,Magncfia.' HarCautehjmultptieris p'o_
nuntuf prp flp.i>itu,quieft(a'qua metaliiha eaufa fnolli-
ciei) aqua Philpfpphprurhi fpifitus iuntmpiles vta-
qua. YndeMorienes": Ta£tiis ciiis'hipiiis','guftus dul-
cis,pbn'dus gfaue: Id?o dicjtufjppnite plurnbiim cum
plumbpjftaiinufn Cuhiftanno: Natura enim natura la:-
tatur &'|audet: quia'pfo'pinqiiitatem habet curri ea.
Al.iaverp funt dcficietitia humqre, yt argetum, aiirufrij
ferrum,cuprum.& haec prq cprppre calcinatp intclli-
guntur. De his lqquitur Geber:Si quaris corpora diir£
fufionis rnollificare3in principio fua; creationislehtus
C O N S V<R'G E N Si _ .153
ignis adhibeatur. Ignjs enim lentus.cft humiditatis co-
feruatiuus, &fufioriisperfe£tiuus. Etfi quasris mollia
indurare cprpqra j facvt eius humiditas forifumfrie-
tur, &fufio perficietur, Ifiueniemus enim qubd iiifiq-
mne fupetfluum,fiue per medicinarn.fiuc per praspara-
tiqnis njpdum auferatur ab impeffcftis corppribus,
rionperficiuntur:fcilicet, ytcbleturab eis caufa fuper-
flua,&terreitasimmuiida, Jta quoddeCorrimixtisno
fepareturinfufionepbfthrpieaioiierh fnedicitiae,
Eteftnptaiidum , qupdpmniacorppraynfiliatjcht
figiiificare pcrfptum, ratipiie imperfe£r'ionis eorunij
Vtdi&umeft. NamTurba Philofophprum dicit: Qubd .
Corfuflaeftcomppfltiq omniumcorpqrum^&inuidi
eariipmhibusnpminibusnuncupatifunt,Nummi,yet /
jaeris,ftanniyferri, vel plumbi, quoufq; ab illo r emotie-
ahturcplpres.&fiafElixir. "..*',' ...
Et eftfciendum, q'uod'non eft yia fe&ificatfdi tdt-
pora praedifta in natilra integrc & complete abfq; tin-
ftura npftra: quse eft ferherirnundum.rriultarn habcns
benccii|tic;ffem. Etifoc teffiturf urba: E>icitenim Sc-
nior,Scias, qubdnbrifitaliqua tfii£tufa perfetStaabfq;
lapidehematite rubeq , quilapis depanitomnertifu-
bedinem, & purgat feipftlrri, Et quaridp tu videris in
' priticipiq pperis, quafi graria;rubea',& tn cpngelatione
Velutpcutipifcium.&quafipip^
teiqft^hffcihitaiii ambulafTe; Sjnautem, pninisope-
ratip fruftfabitur & cafretur, teftante Albcrtp, qui di-
cit: Qui albjs deaibantj& citrinantpercitrina, eadeni
rnetalli remanente fpecie.cenfentuf deceptofes,
Eftprstefea hpc Snteiligendumde fpirif,ib'us: furit
enim quidam, qui dicunt,fc fcifeMefCufiurh Coagula-
re,yel a corpqfCextraheic: alij arfenicum, auripigme-
tum , fulphur, cjEterqfque fpiritusmihcralesdeaiba-
fe, hec non pef falia mundaia, fiue aquis acutis, aut 6-
leis incCratiujs aftificips^ peifectis, cprpora ithperfe-
&a, &fpiritusfe afleruntfeftificarc. HpfUmbmni-
umoperatiohihilaliud eft, quatri noxium&infprtu-
hium: qiiia pfaeparantid quod nonhabettin&urarhj,
cxpmnirequaetcnditadnihilum.TincturaautemPhu
iofophorum
'" '"•-" cft in rebus incombuftibilibus.
' Nam ar& -
: k s
/54 Avno B.-A
iti parteconcedit ficri cplorcs, alterationes, & tranfi
niutatioiics debites , fruftus tamen exeis nullus con-
fequitur: quia natura uil cx his praidiftis ad Elixir, fiue;
tfaifturam perfettam operatur,& hecfuperius prudciis
& difcrcths opifcxfubtititcr indagare poteft. Na Phl-
lofophipofuerunt quiuque ditTerentias, per quas eo-
iutri tinilura fiue Etixir album.& rubeumintegralita;
componitur ac co.mpletur, firie ipfis nulla tinftura po-
tcrit efle. Priniaeftuiperfitia cuacuare:Secundamedi-
cinamin album & cit.riuucolorem altcrare: Tertia fii->
fioncmmetallkam pisfiaie: Quarta talem fufipuem
in ignepctpetuare;Qu_inta debitum pohdus omni me-
talloinfufo minifttare. Et hasc quinq; pofTunt eflcin
nunicro teinario,fciIicet,menfura,numero & pondcrc:
qUiefiijit-pctfeftio omnium rcrum nccetfariarum.
" Deltide fcquitur tertia pars hu.ius bperis , quae ab
Hermcte Regc GriEcorum , & patre Philofophorura
fic defcribitut:Portauit iltud vcntiis in ventre fuo.Hanc
partc vocarit Philofophi diftillationc, fiue clarificatio-.
ncm. Pollqua crgores.eft calcinatahurnore liquabili,
& dcnpminatiuo priuata, deinde a.terreitatc ignea fb^
lUta,necefre eft ipfatn diftillarc: ideft,clarificare, & ae-
ris diaphanitatem & pcrfpieuitatem deportare. Nam
diftillatiq.diciturrci cum perfpicuitate clarificatio: &
h^cdiftiliatipcft complementu totiusferenitatis ope-
ris cum claritatc. Et fit tribus aut quatuor, aut quinq;,
aut fex, feptem, ofto, aut no.uern vkibus, vel duode-
cies,quod eft vltimum.Poft vltimam vicem diftil.latio-
nisjfequtturquartapars, quarn Hernjcs ficnominat:
Nutri.x citis eftterra.,vel vis eius integra eft, fi verfa fuc-
xitiii terraniimmobilem,: &hanc intitul.ant fapientcs,
Coagulationem,&finem rei,fiuefufionem pcifeftam.
Ethocvu.lt Auicenna cumdjcit: Quando ponimus i-
pfum vltima vice in Kinnam lutata luto fapientiae.cau-
teconrtringimus caput eius:poftutiaafrau:mus rorem
eius,ficutdicenius poftca, inde lublimamusmcdici-
nam,dpnccafccndat:&poniturintcgulam,quandoq;
ficutftannum, quandoqueficutfal, lapidc,quandoq'j
ficut Chryftallu^ , poftquam fublimaucrimus ipfum
(jfeco: ^cipfc egtccliuntur currt rorationihus & expeti-
inciitis.
CoMSVJt: G E N S, 155
SPncntisaftiuis,&fuerint nqbis vita: ante experimen-
tumcum cogitatione fubtili vel vchementi &longa,
Peruenit ergo ad nos tinftwra alba & mttnda arebus
quibusindigemus. Ethaecde modis & vijsoperatio-
riis Elixiri,auttinftutsPhilofophicK, difta fufficianf.
Etfiquidminus lucide occultando diftum eft, hocia
iibtilo in quolibrorum eftperfeftioifagaxLeftorna.
turam inueftigans, pereius percurfurn^bccurfum & re-
curfuin,&pef fcriptaPhilpfophpium,
' pleniiis• potcrit
"
indagaie,&c.
$)e effetfihtubuitumedicina ftue tintfwa,
CAT. VLTlMVM.
Quinto & vltimoprofcqucndu cft.de virtute, nobf-
jitate, &cffeftu huius laudabilistinfturaePhilofophi-
cae,qiiaeturris fbrtitudinis efta facieinirnici. Etfcien-
dum.qubd antrqui fapientes quatuor priiicipales effc
ftus fiueviitutesinhac gloriofa thefaurariacofolatri-
ce & adiutrice fcientia repererunt.Prirnb dicitur corpus
humanu a inultis infirmitatibus fanare: Secundb cor-
pora imperfefta metallica reftaurare. Tcrtib lapidesi-
gnobiles in gcrnmas quafdampreciofastranfmutare:
Quartb omneyitrurn duftiiefacere, fiuematleabile.
Dc primo confenferunt omnes Philofbphi.quodla-
pishematite^perfefterubificatusfucrit.nbnfolumfa-
pit miracula in eorporibusfplidisifedctiaVriineorpore
juimaiio: d.e qup np eft dubium.Narn omnem infirmi-f
tatem ab intra fumendo ciirat,ab cxfra fariat vngendq,
Dicuht enim Philofpphi,qubdfi datum fuerit de eo in,
aqua vel vinp tepido pafaliticjs, phreneticis, hydropi-
cis, leprofis,curat eos;Alij fapientes dicunt, qupd gut-
tani rbfacSam fa:pe clidit vngendo : hinc etiam paflio
cardiaca,cthica,iliaca,colica,ifteritia &morbus Aegi-
dij cum epilcpfia, &pmncs fpecies febrium, percam
curanturfumendo, plcrunqueanheticaper eamcura-
turvngcndo:&quicquid eftin segioto rtomacrio.hoc
tollit: &omnefluxum humorum pecc.intiumftringit,
^c confumitpotandpjVel yngendb : pmncmquerrie-
lancholiam fiue mentis mceititiam ieiuno ftbmachp,
foiriptajcucllit; Etctiarri infimioruoc^ilommoptim^
. t$6 AVIOIA
fanatrtx: Nam omnem fluxum lachrymaru ftringit: Iip-
pofosattenuat, ruboremdcpellit: pellcm vel tunicam
ctelendo mpllificat: Granum , tela, albugo, &hugo,
cornu, vngula, catharafta, inuerfiopalpcbrarum, se-
ftus, tenebrac^aco.cuIoruminflatUrae. Hpecomniaper
medicinam Iiaiic Philofophicam facillimc curantur.
Cor&fpiritualiaconfortatpotando : dolqremcapitis
mitigat in temporibus vngendo: praebetetiamfurdis
aUditum,ac omni dolori auriu fuccuritinflaturis: ncr-
uos co.mpaftos reftificat vngendo .- dentes corrofos
reftaiirat lauandq : foetorem anhelitus dulcorat. fa-
nantur ctiam per eam qmnia gcnera apoftematum vn-
gendo, aut emptaftrando, aut puluerern ficcum in-
tromittendo: vlcera, vulnera,caricrtts,fiftulas,Noli mc
tangcre,Antracesvferpigines, impetigineSj-atraciones,
fcabiesjpr/uritus, & tineaper eam fanantur: cicarrices
perearii planantur , ita vtcarq noua.regeiieretur: vi-
nurncprruptum &acidum, fiperrtiifcefuf, reparatur:
Calculus inde fpluitur fi bibatur: Veifefiutti,expcllitfu-
rnendo: OccidUntur&yermes fiimputuerifentur. Ca-
pilli fubuillofi per. eam vngendoremouentur: rugas
infacie & pmn^s maculas in facie delet vngendo,&
faciem iuuenilem fpoildet mulierib.us: inpartufum-
ptaauxiliatur:fcctum,mprtuum cifipjaftrarido educit:
vrinamprouocat: cqitumcxcitat&auget: ebrietatem.
prohibet:memoriarn inducit: humjdum radicale au-
gmentatmaturamvigorat.necnoalia bonamulta cor-
porihumanominiftfat:quiahaecmedkina eftfupero-
mnes medicinasHypocratis, Galeni,Co,nftantini,Ale-
xandri,Auicennae, &aliotum do.ftorumaftismedici-
nae: praeftantiqrin odorc, fapore,virtutc & effeftu. Et
cftnotandum, qupdhaecmedicina fcmpcr cftmedici-
naeapotheticaeadmorbumdeputatEe permifcenda.
Defecundp fcribitur, qubdpmniafhctallaimperfc-
ftatranfmutat: haec eiiim. tranfmutatio eft fatismani-
fefta: na pmne quod eft argcntum facitaurumin colo-
re, fubftantia, perfeueraiitia, poiidere,duftibilitate,li-
quefaftione,duricie &mollicie.
Dctertio fcribitur, qubdlapidesingemmasprecio-
fastranfmutat,vtfuperius allcgatum eft inlibroSex-
tario,
CONS.VK.GENS.' 157
tario, vbidicitur, qubdlapides Iacinfti, Corallirubei
&albi, Smaragdi, Chryfoliti, Saphyri, exipfamate-
riaformaripoffunt: Etin chartaSacerdotumtraditur,
qubd ex chryftallo,carbunculus, fluerubinus; autto-
pazius per eamfieripoteft, qui incolore &fubftantia
excellunt naturales; Hicverb lapidibus, & alijs quibus
infufafuerithaec niediciiia, prsftat vjrtutem naturate
fua nobilitate,itatame qubd colores deputati ad ipfos
admifceantur: Nam omnem lapiderhfiuegemmamli-
quafacit & demollit.
Dequartofcribituf, qupd vitfumreddit rftalieabiie
immifcendo quahdo liqucfacit. Nam haecmedicina cft
conuertibilis omncm incolorcm ialiaverqfuntexpc-
rimentaartincifagacicommUtandfi. In Chfbhicisan-
tiquis Imperatqrum legitur: qubd Impefatpf quidam
maximurri praelium cum Soldano triumphantecom-
mifit, perquodmulti nobiles exercitusimpcrijihPa-
ganifmum furit dedufti.inter quos erat protonotarius
Imperatoris tiorho pefdoftus, cuidam Sarracerio, qui
&maximtis efat Philofophus in terra fuapro fumma
cuftodiaafligftatus, & mulfco tCmporeab code deteh-
tus,quadam die motus mifericordia SarracenUsilic,
aduocans Protoiiotarium, dixit ei: Vis reuetti ad tcrra
natiuitatis tuae?qui refporidit: VtinamPpmineiferuuS
tuus gratia inuenifTetin oculis tuis; Cui Philofophus:
Mifereor tui.fac quod volo. Ait ille: Domihefhi,para-
tus fum ad omnia. GuiPhilofqphuS, currirCuetfus fu-
eris in partes agnitiqnis tuae, fupremq dbrhinqtuo,
quiterreftrisyefterDeus eft.dices haecverba:Magifter
& dominus rheus, cuius fui proprius, vobis dicitfalu-
tcm, cuius dominiu & magiftcriu vobis poftea dcda--
rabo.Pofteafaciasapportari omniagenerametallorii,
que^liqitefacies,& hunc puluerem quemtibi do.intro-
mittes: quoniatri omnia vertcntur in aurum verum.
Hoc faftOjCryftallu liqucfacies modo predifto, & pul-
uere immerfo,mutabitur in rubinum. poftca vitrum li-
quefacics, & de prabdifto pulucreimmerforeddetur
malleabile.Hts omnibus vifis & completis diccs :Haec
eft maicftas domini mci dilefti. Poftca declarabis
magifterium meu ; leprofis immundiffioiis dabis pul~
? 5*"* R.OSINVS
uereinpotutepido,quimoxibuhtcub3Uim , &'fud;U
fioaliquo cooperiantur: hiextotq citifllmefanabun-
tur.itavtipiinb fuperterram, fedfuperpennas venta-
iumambulare videantur. Nunc ergo vadein pace, &
copledefideriummeu.- Abijtaute Prototiotarius gati-
dens & exultans, &omriiainveritateiriuent't,prouta
domirto fuoaudiu.it , praedifto fupremo Poritiflci &
Impefatori demoiiftfauit, & fie probataeftrnedicina
Philbfophorumcora Pontifieefummo,& tmperatore,
regnantibuS illistemppribus, haber£virtutem.'c.urari-
di infirmitates hominum, &tranfmutandi metalla irri-
perfefta,lapidesqucin gemmas preciofas, aCvitnuri
redderemalieabile. habcthsecmedicinagloriofa, qua
omni inueftigare fideti &pip praeftare.digneturPcus
omnipotens, vnigenitusq; filiusPeidominustioftef
lefus Chriftus, qui cum Patre & Spiritu fanfto viuit &
rcgnat vnus Peus pcr infinita feculqrum,Amen.
ROSrNFS *AD
E VTHICI A M.
INIIIAVI dic quadam dofnum fenioris
JHabielfam caufa vifitandi ipfum, & fedi
,id dexteram eius: & erant ibi duo viri,
quorum vriumcognofcebam, aliumyerb
Inb.Etcumloqutttifueruntante praefentia
meam de Artej& pcrcepi per illud quod quaeflui, quod
indufta fuerat fuper eos ars, & obfcuratum verburri,
nefcientes id quod confidcrant in diftis fapiehtum, &
erant in ftupore. Conuertit ad mc focius faciem
fuam fecurus amicitia,& dixit mihi: Quaiis eft fapien- .
r.nmintelleftus hic? Recipe plumbum, & qtiod affimi-
laturplumbo : &recipeazoch & quodaflimilatura-
Zoch: & hiceftordofcientiae quam cognouerunt Ae-
pyptij,& Acnigma eius <& ratio, & vimis,& iargitas,
'hicfunt quamor, qubrurn duo manifcfta funt: nomi-
nauitenitTiptumburn.&quodafiimilatureo. Q^p eu
go fuistiftaqaatuor dixit,& hsec verba Sapientuinha-
behtobfcuritatc.Ti, & funt ex fopb.ifmar.ibus Sapicn-
tumdixit? Qiipmodtf eft kazi dixi.' Voluit per hoe
Sapieas,
A£> EvTlilCIAM. I5*>
Sapiens duo tantum,que;funtmafcUlus,eonim oceul-
fcbriurtioccutrum &feemina," &adiunxit verba figriirx-
cantia quatuor,& nonintehdit nifi diio, dixit,quomo»
'do efthic, &ipfedixit, quatuor: & expttiuit V.erbaSa-
pientum. Secunda vice dixit.npn intendit pcrhoc di-
ftumniii duo tanturh :..&ille Sapiens dixit: quatuor,&
tudicis duo. Dixi eiinhis verbis ficut praidiftumeft,
cftobfcuritas fapientis & Sophifmainhocioco, &cii
Voluiflcnt quatuor pcr eos ex quibus cbponiturihaf-
Culus &faeniina,dixiflcnt, Recipeaqiiami&igrierri, St
commifcci&coiiftituat vnUmquodqjexduob.us. Dc
indefac quatUOrVhuih,verunfamcnfapi"ens dixit,;(fac
quatuor vnUm)Recipc plumbum, & quod afiimilafur
plumbb. deinde repetiuit & dixit : Recipe az.qch,;&
qubdaflimilatur azoch: vnde haec&liis fihiilia cx.di-
ftis corumcclant fcientiam ab homtnibus, intelligt;
&confidoin Deomeo yt ihtetligas hocdiftiifapien-
tis.Huius exemplu dixit: Accipe plurnbuHi: & plumbu
apudeos eftnomcn ex nominibus mafculus: ribmina-'
Uit cnim Hiafculu, &tacuithomenfbsminas. Etdixit,
. qubdaflimilatur plumbo, & fccmina aflimilaturplu-
bo: quiaipfa ex eo,& ipfum ex ea. Dcinde dixitfecun-
db: Aecipcazoch,& quod confimilaturazoch: azoeh
autcrh eft fccmina, norhinariit hic fceminatri, & tacuie
nomcn riiafculi: & dixit,& quod aiTihiitatur azoch, &
nominauit hic ihafculu: quia nomiriauit illum in prin-
cipipfeimonis,plane vt defit dubitatio fcrrrionis, &
tamen vatethpcverbum acfi dicas : AccipeAdam, &
quod aflimilatur Adam, nominafti hic Adam,& tacui-
fiinorrien foeminasfeuEuae^&nbnominaris eam.quia
fcis qubdhomines qui funttuifimilesinmundo, fciut.
" Eua.Peinde repe-
quodiilud,quodtibiaffimilatur,cft
tis fecundb.vt eos minus obfeuretuf fapienti & intclli-
gcnti: ac opinantur rtiulti quqdintendasihhocloco.
cumdicis.quatuordixiftijaccipeEuam&quodaflimi-
laturEuas.nominafti hic fcemiha qiiae cftEua,& tacui-
ftinomen Adam: quia riominafti ea femel,&abipfo
incepifti,&,non potcft effe dubium cauillanti. Et itliin-
ccperuiitihfpiccrcvhusinalteru, &ftuporapprehen-
ditnos fuper hoc,qubdcJs explanaui. Etilmile, hinc
ifio R O S I N Vs
qubd dixerunt, cbhfmifcc calidumfrigidum:&nette^
pcratum nec calidurhMiCCffigidurh, & cornmifee hu- *
rhidurhcumficcb ; & fiet tcmpefatufhncchumidum
hecfiecuhi. maiiifeftuhilibc diftum eftfujp.erqUatiior,
&genefantutexhis dyp; vidclicct rhafctifus & fcemi-
iia: mafculus cft calidiis &ficcus,fccmiria aVut'6frigida
& hurhida: qua?quahdb cbniuhfta fuCiirit; iarii cqm-
triixtuiriCftealiduiiiCumfrigido, humidurhcurfifiCco:
&liocribri eftdubiumintcttigenti: Et fuftiriet tiifcin-
teiie&Usribmeri fapielitis; qUpd,naBea| Kuncalium
mod5 queiritibi dembnftfaui, dcighe&aqiM} afcfe&
terra;& eft alius mo4u.sexpfajparatibnibiis'i& eftficut
diftumibfephiCbmmifccigheih & aquafhj & efutit
duO, Cbrrimifceaefem ctirhtefra,'& eiutit quatubr:
deihdefaCquatuqf vhurhj & perutriiftiadiltudqupd
vis,&tuiicfiatcofpUs non corpuSj &debilefupef ighe ,
nbri debile, & appfehendifti fapientiafri: Facefgo fe-
curidurri qubd dixitlofcphjfuper cb, & praepafatut ha-
rurhrefumaprincipiovfqueadfinerh. eft aqua caiidi
&fixahbnorataj &iilaeft quae mariifeftattinftura in
iiitefitio alicuius
ptoiCftiohe,&nifiilla effet, riori eflTet.
fapientis inaliquafadicefapientig. Etipfa eftmedia-
trixintracohttaria. Eftipfa, eftcaderhpfiitiurfiithediu
& vltimum.. Intellige hpc CjUodtibi demohftrauii &
fclto riiodumverbi,,& ipfa manifeftattinfturam. Talis
Cnirri fojet efle irripfobitas fapientUih & fophifmaj &
fofteipfiadduxeruntnoriiein vrio fcnfti, &fub ea eft
aliUS:&egofpefbqu6dappafebuntveibis:qtiia,ihhuit
vobis hiulta de fecretls iilqfum &lfophifmatibus, &
Peus tribuetvobis profpcritatem. Si verb apCrtus fuc-
ritdiealiquaexfctip^isfapieritummodus aliciiius. hic
homihinon apefictur nifi legenti libtum iti Cafmina
noftra. explariauicniriitibi& bmhibtj|sfrattibusmcis,
quicqUidobfcUraUefunt Philofoplii prppoflefuo ; &
clamaueruntptppatribus&filijs, & cpmpreliendi in
paucispaginis,&ipficxpenduntiri rhultispaginis fe-
pultuhlttopicis, & ihagis obfcuriofibus ihuoluuntj
qUbd inteiligeritia intelligchtiairi appiehcndefe nuf-
quamvalet. EgoaUtem ytpermaneretmcmoriamca,
prifcotum fcdi folitarius, confideraais libtos stntiquo-
tum Si
AD EVTHICIAM, Ittl
ru,&quaerens a quibhslibet vobifcum confcdentibuS
fcientiam hanc inquirentibus $ quos cum alloqueref,
noninteliigCbaritrhchabebant criim prcemanibus li-
bros; quaedefcriburitcis AlkabricAlkakt"r;ideft,fpe-
cies vel res Vanas qtias nbfciiht, quibus occuparitur:&
haifuntres, qiia: deterftfrerit ipfosoccupatos, &ipfi
incunibUntfuis quscftioriibus ; acdeuiarit a veritatei-
gnorintia excsecati. CumaUtcfrividite& vultum tu-
umillicfecdrn,per illud quodiririuit; & expbfui ex fe-
' cunda appreherifibrietiii iritelleftus; cohueftifacicm
mearh ad te, & cxptanaui tibi cx co , qubd Concluferat
fcietitia niea inpettore meb , vt Cognbfcas atiimanl
fcientiae, &leiCutfifecreti , & diuidas ihtcr me&hb-
iniries ertbfibus &vanitatibus iiicubentibus , eb qubd
legiftiinlibrisaiidturrij & quodIocutifunt,& addu-
xeruntcx vcrbis Sapieiitum antiquorum.; modefhO-
Iuth, &'qUdrum appctuntur. Qubrurh nullusaufus
eft ejcpbnere iiterarh vnarniijcdiftis antiquoiumPhi-
lofophbf um, fed tameh pofuetUnt in libris fuis fecun-
durii qiibd prbcurauerunt Sapicnfces,hec apperuerunt
exillis aiicjticrhfenfurri.Eft autemopus vt cuiri fapicns
fui.dpcftd rriihi certafunt,& naucfim.occuita,& cxpo-
nani Verbi fapiefitUrri & perueriiafnperillam cxpofi-
tioneiii ad vefitatcrri acmanifeftationefn eorumpoft
manifeftatibnctri, v( mahifeftareturftudentibus in ea,
& apcriatuf faftidichtibtis j & patientibus , & fugi-
entibusiri his; quaeprsemanibus habent cx ignoran-
tia^ SedquandOrionexplanabo aliqUpd cxeis,erunt
libri rnci ficut libti Sapiehturri , & yelrba niea. verba
fua, Vdut accepi nomen illotum & rriihi attribui, &
hoceftiricbnUenienS&dcdeCus illi qui faciffic. Qu*
auterh eft vtilitas iegenti fneuffi libfuni, Vtquod aiij
oCcuitauerurit, apprppinquet intelleftuj occultbfurri
fucceflorurn riieorufccundurri pmnibus iriapertove-
latisfighificationibusinteileftuioccultorurh, &VelA-
tum,in hocfitapeftum&caelaturii. EftaUtcmapcftuhi
ftudiofis&fapicntibuSacinteiiigehtibus,qUbdriifife-
cero.no manifeftabihiUs induftria hbftram :pcfcdnte-
ris,& erunt difta mca tariquarh propofita fiheadmini-
fttationc & vtiliUtCi&CiSciai pr$tcrea,qubd muiti oc*
\6i R o s i N v s
cupantur in praeparatione fulphuruth eoru,& in fubtu
matione Arfenicorum corum aduftibilium & corra-
ptibil.ium, fccundummanifeftu quodaudiunt, &nu-
duquodlegunt & cognofcuntillam vctitatgighoran-
tes. Sulphur euim & fulphura, & auripigmentum feu
auripigmenta.ac zandariclvilla pmnia furit nomina a-
quf diuine_,foliatae,humide,:cuiusdealbatio cft praepa-
ratio cius per fublimationein,quae eft diftiHatio,dbnec
fiatalbaylucida.inquanb lintfordes.Hae.c eftfubtima-
tio fulphuris & zandarich. Etiam ablutio corpofis &
rcduftio aquaefuper illud, tam diu donec nb remaneat
in eo aliquid-exanima, quaeefttinftura, quodn&n a-
fcenditcumipfofpiritu. cumqjacceperis 'animam, &
omniain ifta aqua& nihil rcmanferit exea incorpo-
re,tuncabluifticorpusafofdibusfuis. Innuitperhoc
totamextraftioncmtotiusab eo.vtlibcreturcinisaci-
neremundus ,inquo nonfitpinguedo, quacprohibc-
atipfunvaboperatione,.reditfecundbadlocumfuum.
Similiter diftum eft.ficutpraedixitibi incorpore&cor-
poribusfccuhdum quod cxemplifi(:aui tibi infpiriti-
bus &.fpiritu, &inanimaeftvnum crjrpus partium, &
tunc dicitur corpora fecundum partes, fed prius ctTev-
num exvno. Qui autem aliud dixerit,ignorat fcientia:
ciuia fcit ncc cbrpus, ncccorpora.nec fpiritum,nec fpi-
ritus, nccanimam, nec animas, nec cognofcitlapide,
necexquO cft, ncc percipit ordine opcris aliquo mo-
-do, & eft caufa: Quia cx qualibet illaru falfataium in-
-corporatumcft corpus vnum:,propterquod dixerunt
fimiliter corpus vnum & corpora, & propterhochunc
cflcexillis:fpiritus & anitna mukipli.ci operationc eft
lapis &nonlapis. Hic eftlapis qucafllmulantfapien-
tes attis lapidi Aquite: eft enim lapis Aquilae, Iapis co-
gnitus:& cft lapis in eius ventrc lapis qui mouctur,per
quemfigiiificauitapudafceiidentcm & cincremextra-
ftuin a cincre. Similiter eftlapis , in cuius ventre cft la-
pis qui mouetur, quomodo cum foluunt, prodit ex eo
aquafua,quxetatcongelatain eo. &mouetuiafcen-
dendo & exaltando ad acra. Significant per hoc fpiiitfx
&anim;i,quae eft in vcntrecius : & hiceftlapis in cti-
ius yciitrc eft lapis,rciManet fex ex qtia cxuit illud afce-
dcns
AD EVTHI.CIAM." l6$
dcns irhmobilis : deindeapparet exeapoftea anima e-
ius, &eftciniscihefis, quem h.ominauit Marianeon-
gelatuiri coagulans; aquam eprum in.terta eoruinima-
gniricaujt huc cinercm.& lii.ceft fermentum, & ferme-
tum fermenti auri vulgi; & foliorum eorum. Et hoc ctt
fermetitum ebrum corporum ad quae reducuntur eas
& cinis eftferniehtumaquae; quaeert aurum iiiortithj
idepquenominauerunt hunc cinerem.Eermentumfer-
rnetiti, & perhoc ignoraht aquarh fuam, magis po-
riic: & quod dixitRofar.fi fundetis corpus: Non inten-
dithicper.fufionemignis.fed fignificatfolutioneeius;.
~Vtfi;itafgCntum viiium fapieutum, &extrahiinturab
eoflores eius/ . Et hic eft iapis , de quo dicit Aros
fe.gi; Si Cpgnofcerent, quantum habent ppcris, lucra,-
fetiuirpef ipfum multum. - Pixit Sapiens:Accipite rcs
anirnarS|m,fuis,& exaltate eos ad altiora toca, & mcti-
tccas cacumiriemontiufuorum; & reduciteeas ad ra- '
dicesfuas: &haecfuiitfua verbamanifefta, inquibus 5
noii eftinuidianec qbfcuritas , veruntamcnnpnnp-
riiinauit res quae fint: per mqntes atitS figiiincauit cu^
curbitas, &percacuminamontiuin alcmbica.r Mctere'
autem fecundum fimilitudinem, eft recipere aquam ii-
larum per alcmbicum inrccipiente. Reduccre verb
fuper radiccs cftfupcrhpc, a quo prodeunt.. Et nomi-
hauit.cucurbitas montes , quiainmontibusinUenitur
Sol & Luna: fic etia in his montibus, qui funt cueufbi-
tae, generanturSol& Luna eprum,& inipfis fit, & itlae
funtminores foliorum &auri eo.rurn, &in ipiis mani-
feftateiuspraeparationem: &hoc totum cftadfithili-
tudine, &cft mirabilis & pulchrafimilitudo , nccyult
permontcshomines,ncc intcnditperaltioraiocaca-
pitahominum,necquoddeipfis mctttur, funtcapilli,
ficutdixefunt quidamgloffatorum, &laboraueruntiri
capiilis,&coniumpferuntpecUniamfuam;& diesfuos
in itiquiiitionevanitatis.fed fapientia eft dignior ct-
i.lm.nobilior & altioi;quam iliud quod opiiiati funt,&
pcrueniunthomines pei hocad vanitates. Etfunt qut
dixerunt, qubdarshaic.cftexouis , & capillis virginis,
ac vrina & fanguine , fellc & fpermatc, & alijs t^iibusj
(SECxmineralibtudiminutis, cobuftionibus, cortupd-
1 %
ifj4 R o s i N v s
bilibus , & ad nihilum venientibus. Falfum dicunt,
ciim quidam ex infirmitate rationis fuaefecerunt ex vir-
gine&vrina,quodabfitafapiefia Dei gloriofi&fub-
limis , vndeattexerunt igriorantes infuniculis. igno-
rans ignoranterfcrit coloquitidam, & fperat inde mel
comcdere: fed quandoquod feparauerat non viderit,
reditadcogitationemfuam, & extcndit eam &dicit,
hocefficxinfbrtunio. Etfidiccreturfibi, ouispeperit
homines, aut gfana tritici fruftificant galbanos, aut
palrha portauif mala granata, aut volatilia pariunt nift pi-
fces, refpondCret , falfum dicis: non generant res
fimitia, autfruftificantres , nififruftusfuos. Namo-
rhniaifta pfaedifta defignant aquam eorurti: &aqua
eorUm cft fermeritum corporum: & corpota furit terra
eorum ,,etiampoftquamdenigrahturifta pet ptaepara-
tioncm ignis, y oCantipfumnomiae ignis HjjgTi,ficut
in deriigrationefecunda, Carbonem montis & piccm,
antimbriiumy.Alkali, & falem Alkali,& Matkafitam,
Magnefiam, & afgentum viuurn cxtraftum de Cam-
bar,&cineremfuurh&calcern, &vitrum, & aquam
mundam,,qtix muridata efta tencbris, & a matctiani-
gredlriis. Ars Aftronomiae & Phyfices legehtibuspa-
tens eft. Ars verb noftfa non nifi a fapientibus fciri po-
teft. Qui igitur rionliquefacit, & coagiilat, multiplici-
tef cirat. P enigrate igitur terram, & ab ea fcpa tate eius
anirriarri & aquarn. P.oftea dealbate & iriucnietis quod
quxritis. Piciturvniuerfaiiter, qubd quiterramdcni-
grat, & aibum igriem diffoluit, donec fiat ficutgladius
denudatus: & qui de albato rei animam induxit, totii:
quiainrapidoignefigit. &poftquamliquefaftum
fuerit,fcelixdici merebitur,&fuper mundi cir-
cutos cxaltabitur. Expiicit,& qui fciat,
fciatquaedixi, &c.
SE.
ADEVTHICIAM. 165 fe
S E C V N D V S A D
E y T H i c i ^i M:
'PECVLARE figuras iriitiolibrinominum,
& meditare.quare hicpofui. nihil eiiim eo-
rumpofui, nifiad corumquibus'cgetco-
paratio.Ifta eftfecuda expofitionis epiftota
iiominu alieribfum Rofiniad Euthicia, & cft perqua;-
flioncs &rcfponfiones, Ulaenim ait: Quid eftfulpliur
inconibuftibile? Refpondet:Eftilludquod aduerlusi-
gnempugtiat,&ipfumfuftihuit, &argentiviuiCam-
bar,ideft,humiditatemfiifcepit. QuarePhilbfophus
fulphur incombuftibile fciticetnuncupauit. Quideft
-Cambar!aquamixturnapermancritl:nampriufquam
permixtum & conlunftumaduc;rfus:Narraigiturmi-
hi, quaredixit HerrnesInlibrofnoornniurnbonprum
Claucm vel Philofophorum librum nuhcupauitJRe-
fpondet:Eb qupdquiinfpicitinrib, Hefihetis,vbicli-
mata defcripfit, (ierras,regiones, mbhtes^metalla, fpi-
ritus,aquas,pultiercs & eorumfapores:aquas,&eoru
vires, artis compofitiqnem, his intulit, & ^li^ iriutilia
interpofUit.fcientibus eaab arte difcutere,riancmaxi-
mam fcienta agnouit,vcras natufas aquarum, yirtutes
homines ignorauerunt,& ea quaeitieis funt Pptabilia.
Idcoquc inquit omnium bonoriim ClaUemefrc Et
verurn quidcm cft. Uladixit: Quare vocarit vappiem
fpiritum & animam efreJRefppndit: Scitp qubd Bilo-
nius ante alios dixit.-Spiritumhumidi efferiigri, yentrfs'
immaculatum, &homini comparauit.dixif enimbo-
minemeflehumiditatem,ficut&fpiritum,fimiliterhoc
ppus,quod Philofophi celaueruht, cft vaporis arcanu
& aqua,id eft, fpiritus. Sublimatio eft cxttaftio cine-
ris, acinerevaporenimnovertitur: &nondixitvapor
quoufque fpiritum in ipfum ingrediatur tingens &,
fortis. Hucaduerfusigncm bellator,qui ex fortiffimo
extraftuseft. Etillaquidemfignificat. Hermesenim
dixit:Poiiiteff. inpefiafpifla.&poneeas adcoquendii
in igne.Rcfpondet: Notandum quod Philofbphus hu-
moiuinmatciic nuncupauit. f. id eft, Spiritum cxtra-
R o s i N v s '
i6<$
ftum, & vaspetiams & naturamfpeeies, ep qubdnaS
tam germinet&floret , &ex eavenaillum exit: ergo.
pfima, f. fignificatfpCcies ,fccunda , f; fignificat fpifi-
tus.Quare Dcmpcrjtus ait: In humiditateablue,& ab-
lue hurhiditatem quoufque eius nigredo ingrediatur.
Ad quid Philofophi'pccuniac higredinem illam nigre-
dinerii vocarit , hulii vcib veftrurn.auis vultum. Illa
dixit: Diucfiitas riorhitium efrarc ine facit. Rcfpon-
det: Necpgat teerrare qUod vides , mifceficcurii hu-
midq,. qiidufqueanirriafpiritum, fcilicet conceptuirA
3efi'ccat,'& fugat in fup ventre Yquia anima ifpiritu e-
xiuit.iSt aiiitna afpiritu viuit. Si igitur velis Euthicia ca.
quae fibi riafraui certificarC, accipe alumen marium,
id ett, Spirittim hurnidurh: deficca, id eft;,inptiluercm,
fubliriia, putrefac, vtmbdb libercuirafaecibus, & ab-
luta hurniditate, fcitieCtfu.ppleteaqupra, tenue eft, id
eft.fubyletexindeterramcxtfahis, i'd eft.fige, & catic
ignem iri regimine aquae. hamqucinimicus cft, qno-
iifqiiefibi ipfts placabiles fiant,fcilicct per fixationem.
^tfcias qubd fiignem &aqu,amfacias efTcconcordes,
idcffi, fpirit^m Vplabiicm flxurn fteeris , fciiicetma-
re hurhidam OpUstttufh, Peo fauehte,Cmendatur. Et
fcitb qubdnpri tpmbutiturfimuifapulo , vcrumpau-
iatim.id eft.hqtrfigitur firhul totum vno regimihc; E'c
quidqUpd dicitcorhburitur?id eft.figaturipfurii.in hu-
fnoretri oc<;ultttur:n»m cum figituf.hurnor occultatur,
id eft.fpititus qtfoufque fumat totum & firnul incidat,
fdeft,fixum fuerit: & quantomagis coquitur, tanto,
rnaais infpifratur,fcilicetco,ntinens & contentu, quo-
ufque indeynumfiant, quaefunt iioftrum aes.Amplius
autem p.ppftct prioris dcco.ftioi.iis ignem lcuem efie:
hoc eft in piirho, quatidq vqlatile adhuc tbtum eft,
quoufquc igiie ytatur , & imptacabilisfiat. Deinde
ignem paiilatimaugmenta:quia quantb plus decqqui-
tur,tantbpltis figitur, &c. Etilla: Patefac igiturquod
Syriias Philqfbphus ait, quod rcs eft yna iti quafit to-
tttm qupd ppeiatuiu ettiqiiqdniiiinfit, nihilinuenia-
tis.Reippndet: lani tibi denioriftiaui.qiiod qui in hanc
artemingreditur, nihiladinquir.it, quamresinaurum
ycrccre,tu auttsrn taifiaurum in aurUrh ponas,id cft:fer-
rneii,turffi
A D E V T H I C I A"M. 167
menttim praeparatum, & in lapidem Philofophorum,
pbfiturn ,nihil habes ex co quod aPaulo multum exit.
Et illa: Simundi habitatores hacc fcircnt, eorumau-
rfivtiq; multiplicaretur. Refpondet: Eccctibihotifi-
c?ui. Etilla: Nihil mihi tumprofuit. Refpondet: Pro-
ptortuam ignorantiam & infipientiam, huiusregcm
quaiiterproximaimmifcenturapta.noninconuenien-
tia. EtiJla: Curaere Philofophusnarratcomplexione.*
Kefpondet: Hocad coinpofitionis cbparationempo-
fucrunt. Et iJIa : Qualiter haec defcripfefunt .'RefpOn-
det:N;fi du.obus tenuiffimis humidis continensfucrit
aliquid quod ea placabilia faciat,pereunt,& ignem fu-
gitint, & coftionem fiiftinerenequeuHt: &nifideco-
ftionefuftinueriiit,nihilex.cis vtiieproccdit, cpqubd
ficcitas humiditatem diligit, &caior frigus. Similiter
Ltinae & Stellarum fpicndof ex Solis eftiUmine, maxi-
me vero, &prgprieLuna:, qitae magis exSolisiuminc
fumit: quarenoftelume eius niultiplieaturn eft. Simili-
tcr omnia ex radice fumunt vires. Et illa: Expone igitUr
mihi quid fif hicmiles viftof duorumroboratus, muU.
ti preeij & intentifliini roboris. Refpotidet;Illceft per-.
forans cprpora. Et illa:Qualitercorpora perfqrat?Re-
fpondetrEratenimcorpus, deiride illumlimatioina-
nirn^m vertitcumcaeterisanimalibus: quafevelocitcr
corporaperforatcu eiobuiat: &eftalbusapparitiohc,
rubeus cxperimento. Etilla: Qualitei fitrubeus ?Re-
fpondet: lam tibi fignificaui, eum effemarem qui eli->
cus Lunam duxitinvxorem, quanonnulliputantau-
rum effcpreciofifllme. conncxioiiis, cuius congelatuni
nunqua difloluitur, neq; veftigia delentur, quqd;Deus
fanftis Philqfophicis &eleftis largitus eft. Scito quod,
natura ccepit comparem vt inimicum. Etilla: Quid
cftnaturaquoqueextraucum ?Rcfpondet. Natutacft
venenti.Etilla: Qii£ propinquitas eftinter eafRefpon-
det: Pimitte, nequaeras a me eprum propinquitatem,
verum huius rei perfeftionem. Si quid huius rei intcr-
ponis,erras.Et iIla:Ncceffc eft vt dicas.Rcfpoiidct:Pro-
pinquitas in terra cxiftens cft, quodfulphurputrefa,
ftumfortiflirnum eft, &aduerfusigncpugnans, quod
fontinct& continctur,: cx his namq;'" ' coniunftis
' colos;
1. V ."
168 ROSINVS
preciofif.exit, & nunquampoteftfulphurquodnatu*
raliter fugit poftea fugere. Atilla: Quare jipc? Refpon-
det: Ep qupdj perfofaiiit eum aniina firrriiitcf & perfo-
.raiiit & inixta eft anirne:tinftura cqrpori, & cprpus a-
iiim3coiirinuito|;naturalefugereprohibuit.Et illa:Ex-
poneigituf rriilvi, Rotine, diftatua, fcilicetquqdartis
auriarcanu fit ex mafculo & fxcmiha : mafcujiautcrn,
difpqfltionemnobis in plumbum demqnftrafti: fccmi-
IKEverb difpofitipnein Auripigmeiito npbis difturus
csl Refpondet:Etiam accipe Zandarich, & pltimbo mi-
fce , tiinc fcemina Mafcujiviin recipiensiaetatur-, eo
qubd fcemina mafculo fohoratur.mafculusyerb tan-
tum aniriiani fumtt, & domiiiam yertit.eium igitur ea
epmiTceas, inyafculpponcyitreq & Ethelietefe&a-
ccto, & co.que per dics fepte, acarcanijncfumiget cu-
ftodi>& diniitte quoufq; alteretur. Et illa: Exppnc igi-
turmilii quid bpricis maximam yiniliabet cum ciba-
thr &dcficcattir: iarn ytiqlte diJfifti nummqfum quo-
ufque inpuhicrcm vertatur, & imbueaceto., ficcpquc
quoufq; acetum der^ciat pef &c His peraftis inuenies
ipium cofufcantcm mafmorib.us fiiiiilem: tunc cpnge-
la &eb'queqtiqufqueboricis totavis ejiruatuf. At llla:
Fortc tipc efti quod Phiiofophus ait: quodcunibenc
diruitur,maxtmum exindefitafcanum. RcfppndejjEt-
iam illud eftquodpempcritus ait: inplumbo.coquc
ipfum , qubufquerubeunifiat, &poncci defuper dc
foagulo : ipfum diminuit , tritiiratur vel augmentat,
cb quqd (£ pqfti^.dies dimiiiuitur &in2augmenta-
tur. Hic igftur eft ifiitium & finis. Etilla: ExpDheigitur
quod dixifti tnihi. Refppniiit"• Ecce tibi'modum in
ferrp defcripfi: Accipcergo ipfum , St ducihlaminas
ac acerrimum aeetum operare quoufque laminae cpn-
fringunturj & tpturnfcfrumincincremyertatur. Item
notaiidu quqd tioc corum fernim yiribus eft diiorum,
mafculi vtiq; & fccrnin^, cui maxima fis eft: nec reor
Philofbphum fcrrum ypluiffe: yerurn rcm ferrum nun-
cupauit: idern namq; ait:Nqlt pqnere de bpere tuo.nifi
de hocferro, fccundumautetuumnb dirigis prppofi-
tii.quod eftferru. Etilla:NotumfitqubdPhilofophus
Borinemplumbumnuncupauit, eius aute iricenditur
albedos
AD EvtHICIAM. , 16*9
albedo,&fic lapis frangibitislapis dicitur Abelis, qui
commifceturaceto &fit lapis, ebqiibdopus noftruih
eft,&in ep eftmafculi vis &fccminae.Sequiturca(cina-
tio corpqris.augmcnta ergo eius ignem.ququfque tq-
tum diruatur,& eius ftrcpitus auferafur,& fuit fpiritua-
3is, &niifcc fulphurincombuttibile, & cqque per dies
quoufquearefiat, &hum,pf coflfumetur, & poftea de-
feruit eile cprpus: ipfum cum accto imbue, & fiet iccir.
rurfum imbue & coque, &yafis osclaudeneacetum
cpnfuihetur, &coquepercenmm quinquaginta dies,'
&inueniesiampcraftu'm,,quid ineoeft,mas &fccmi-
»a,alia vis. Item illas partes pcr fe dealbant, eb qubd
altera eft anima, altera cprpus: & anirna cum corporc
incafceratur. ab. cp iri cprpus vertitur, & cum moritur,
fitfpiritualis ,& anirna yocatuf ftatanum quodficfit
fpirituaie, tum cum corppr^moritur: curh autemfit
fpirituaie, & imbuitipne & decpftiqneregitur,tiitgit
nummum&yeftitinSplem. Etilla.Exporiequpd dixi-
dffci:quiaiiificandidetis.fubeum minime facietis.• R'c-
fpondct: Lib.ehter, duaenarnque fufit naturae.rubea &
«andida: rubeum igitur cleaiba, & alburn Itirubcum
, yertc: Hiclapis.multismodisfit.npnnulii tamen ep-
rum vires eius rgnorant, qui opefantur hunc tapidem,
infpicere curq ea quae exriiortuis exttahunturmctallis,
quae quidarn Phitofophi Cpr Solis Runcupatit. Etilla:
Qriid eft Cpr Solis? Refpqndit: Puluis. Et quid eft pul-
uis cpritinciis & eontentum? Et quid cft cofitentiim?
Refppndtt: Lapis quinoneft lapis, quod pritis a mc
quaefiuifth Etilla: Quis eft fnafculus exejs? Rcfpondit:
Rubeum. Etijla: Quis fcemina?Terranigra. Etilla:Fa-
ciuntne illa.yt alijs npn indigeam ? Refpondit: Oppr-t
tet tehabcre cmendationem.Etilla: Qua indiget emen
datipiic?RefpondIt: Cpntinente, Etilla : Quid eormti
cft fqrtius ?Refppndit: Lapisqui non cftlapis, fortior
eft aiterq inimico: rubrumycrb eft fortius illq j quod
fua fbrtitudinefocios robqrauit. Et illa: Quid eft cpn-
tinens ? Refppndit: Illud fugans cft, quod fuqs fpcios
fugierites facit. Et illa: Qualiter eos fugientes facit?Re-
fpondit.cum eos infpiritus veftitterrenis abeisfcpa-
" ? Etilla: Qjsi
icatjs. colores
""' " ' funthisfupereminentcsir»
' ''''' 1 J
17» R o s i N v s .
corporc? Rcfpondit: Atbcdo. Et illa,:.Vnde venftitla
Albedo) Rcfpondit: No.n ex vna partetantummodb
fcilicetfupplete,rcitcratione,verum cxpluribus.Etillaj,
Forte ipfa eft, qiiaeaurumin nummos vertit, quia ope-
risemendatio eftalbedo. Refpondit:Hoceft eiusini- •
tium & non perfeftto. Etilla : Amplius addemihi de-.
fcribcndo.Rcfpondet: Eftlapisinfegioriamhabens &
eotorem. Et ilia : Vndevcnit eius color ? Refpondit:
Ex etus intenfiflima amaritudine. Et illa: Vndevenit
, eius amaritudo & intcnflofRefpondit: Ex eius metalli
impuiitate.Etilla: Nunquam eius colorrubeus fupere-
minet ?Rcfpondit:Etiam. Et illa.nunquametiam &
ignecalidior?Rcfpondit: Ignisadrefpcftumilliuseft
tanquam aquaadrefpeftum ignis. Etilla: Igneneeft
forrior? Refpondet: non. Et illa: Quare ergo afieris
cum igne effefortiorem? Refpondet: Eb qubd ignibus
fibi ipfisobuiantibus alter alterum comedit.. Et illa:
Visicius haec aeftus patens hominibus? Refpondet::
non. Etilla: Quare ergoipfumignistoborauit"? Rc-
fpodit: eq qubdanimaignisinanima.ci.us occtiltatur,
Etilla: Hicigiturlapisfpiritualiseft,. Refpqndit: non
noftihoc,quia fpiritualefpiritualerobarat,cueius for-
des, & cius.fupcrfluitatcs. comcdit & fcparat ex eo?
Quoddixitignem eum roborarc;Pone igituraugmen-
t.ufn mihi notu. Refpotidit,libeiiter; Nptine vides qua'i
liter Petroleum fi manibus tangatur, non cornburit: fi
vcrb igne tangitur, njhil tangit quiti' comburatur i-
pfuni. Et illa: Lapis igitur qui vidctur aon comburit ni-
?iigiie?Refpondit:Etiarnquemadmodum,Petroleum,
nifiigne. Etilla,hicnelapis omnia cornburit?Rcfpoiir
tlit: Non.incaetiamplufesfuntvniucrfalcs &natuta-
les vtititates, quarum maxima eft in hacarte. Etilla;
Expotic mihi quid hascterrena fugicritia vertit, Refpon
dit: Illud cftvapor. & quid eft vapornifiminimum eo
qubd igncm fequeftrauit, nc florcs cpmedcrct afuis
fruftibus quos p.rafticafrufturapriuaujt &afp.eritatc
fuperante eorum colorcs decorauit? Etilla.Qutsmodo
' faftumeft? Refpondit: Eo qubdfecummanfit, cjrius.
vites noncomedit.Etilla: Coni.editignis aliquidexea?
ItefpQnd.it:
' Etiarn cqrricdit cius fqrdcs & im.mundi-
ticrri,
AD EVTHICIAM.' I7I
tleni, in eo exiftentem. Etilla: Qiy£ immuhditia erat in
eo? Refpondit: Qua homines jpfum vilipehdunt.Etil-
la : Cur ipfurh vilipendunt ? Refpondit: Eb qubd eius
tinfturahi perficicntem ab immunditia eius fibi nb-
centemfequeftrare.nequiuerunt, fedeius, quod in eo
cft vtite acceptio,& hoxij expulfio.eos fugauerunt ho-
mines.etiam ipfu.mtcgunt, nec vfque modis,nemo ta-
nicnpcrficittegentiyriifieiiis immiihditicmab vfilitate
fequeftrarct,& vnictis eft definitiorie, compofitione
vetb minime. E(ideo faftus cft vnicus,eqqubd natuta
infercrumcoadunat. & faftuseft vnicus, qnia in fitie
priorisoperisconiunguntur,& fiuntynum,quaenbmi-
ha&hocvnicurri emenda.tfublirrie.illudquodfuabo-
na dcoitfua prodigalitate, & qptat comhiixtiqnemfui
rapqris magno defiderio,& optarc ipfum fccit fulphu-
ris fulphuri obuiatio. Et ilia,: Nbnne illafulphufa ful-
phuribus Centinentur ?Refpbndit: Etiani. Quid illud
cft, nattifanatura laetatur, &natura naturanv.fuperat?
Refporidet: Iam ipfumtotumhabes , & peraftumcft
tibi*quod dernoiiftraui per hseCverba,riatura naturi
gaudet,& naturariaturScontihetur,totumhisb'reui-
bus vcrbisPhilofophusratipnehabcntibus opus pere-
git. Vbireiteratdicta, iiiprimacoinpofitioncmofitur
& dirimituiv&eiuscoloriniiigrediriemvertitur. &di-
cit ibi, quod nullus eft lapis, qui genereturin arte, nifi
hic,quem Philofophi ex rebus fuis corripofuerut, Ecce
potentes lapides, colores demonftraui,quod videtur
tibi fufflcieris,& dixit. cauete ne tingens anima vos fu-
giat: quia debct mifccri corpus. Etdicit.&benetuni
regimeipfius coapta,& igtiis quantitatcs inalteraco-
pofitione.& dicit,aninia,& Corfufflaturcolla auri.fer-
riicntum auri,femen auri, &flos auri eft, aqua fulphu-
ris per ethel a cinere extrafta,& cumanima corporimi
fcetur ,fugere nequaqtiam poterit, & cum a fua tranf-
jnntabitur natura.corpus fie-t.Ettuc hocintellige,cum
dicitur: Veititcprpora incorpofa &incoiporea , per
lioc npn quia idemintelleftiiseft, &hoc 11011 initio c-
rit, fedinfine erit. incorporacorporafiiuit pcraquam
perquam mundificantiir, & etiamcorpusfpiirrtudine
priuant. Etiila : Nihil ir>ucniinusagcrcvtigiiis,cxcCr
ly.z R o s i N v s1
ptpco quod fit exaquafulphuris, ScvocaturFalla , &
npftrum cft fortius omni igne. Iteni dc lapidibus haec
res prput ignisagit &ppcratur,&nihil eamelius:qua-
re Maria venenuhi ignis rcm ipfam nuncupauit. Et illa:
Hasc igiturres noraiine corpore carentes, pofthxccor-
pora fiunt.in principio inte{ligo.& dicit:Eorum autem
omnium rerum amedefcriptarum, quas nondum vi-
diftis,titulus vtiquefulphuris eft. Omniaqupquealba
dcfcripta,ficutaquafulphuvis &magnefia?compofita2
dealbatip fit fulphuris albd, &albo.compofito, cum
dealbatumfuerunthsecnominacompiehcndit.&fcito
quodacetum, aqua & emnis.humor, quamPhilofo-
phinuncupauerunt, difloluendi virn habct,liquefacere
Yerone quid,fed tin&ura &plumburoaensliquefacit
& co.nselat, llefpqndit; Ep quod in hac aqua multa
funt coadunata,quaiadcorpusliquefacicnduni, & ad
perfeftipr)empcrueniendi4m,fi benercgis.eam aquam
rpbpra.nt. Et illa : Ergp cxponemihi quae dixifti, quod
cxomnifuppofitare, ciiius rei homiues conanturin-
uenire, perficiunt&emendatipncm, quoufqueperfi-
ciatfitopus:&peripfum. Refpondit:Tuquserio eade
quibus fpcrabam Philofophorum dicta tibi fatisfisccrc,
tibi tamen a me quaerenti'exemplum pofittirus fum.
Ad aerisplum^um faciendum omnimode5quod nc-
quaquam&mequKrcreproppfuifti. Etilhi,npnqu£e-
iiui., quia omnia exeo ppprtctfieti & peripfum, volo
tamen vt pofteris exemplum fit: dic erpo potius. Re-
fpondet:In principio tibiexlignis. artifices cniminli-
gnp vel inlapidefiffuraminucnientes expulucrcillius
ligni aliquid accipiunt,& coll^ mifcent,ac exinde illam
fiffuramimplentvellapiderri,'&fitcius cplprfibifimi-
lis.ita quod nemo videns ipfuraiabhprreat. Carbumu-
ta verb hpminibus euenientia probi medenturPhilo-
fophi carnem capicntes & fanguinem, vel ftercus ho-
niinis,quibus illa medentur & curat. Casterum nauium,
pofrcffbres fuarum nauium tigna earum regunt eum,-
malapidum.&lapidarij cumin vnoqupquelapidefp-
ramen inueniunt,illius lapidis farina cumcpilaillud
implent, tuncfitfibifimile.Item,fimilitermoIendinarij
" " regunt molendma: acripiunt cnim aliquantum dc
fua
. lapide .
AD Ev T H I C I AM. I?$
lapide molendini, & terunr,&cplla cpnfieiunt, deindev
ei cpniungunt.fimiliterquemlibetlapidemrcgcntcs ex
ep aliquantumterunt&cpllaemjfcent fimilemhaben-
ti colorem. Similiter vafa figiili componentes , curri
quaedam va<a eis franguntur, tcrunt igitur ftguli fra-
cliiones,& cpllasmifcent,delndc folidant.fimiliter om-
neppus exiftcns interraexca Colla& pcripfumfit, ac
innoftro opere oportet eosquiplumbumaerisregvtt,
terere & collse mifcere, quas plumbp aeris cpnuenit,
deinde accipiunt flprcm aeris cui fimile quidcpnan-
tur tingere. Egp autern VPIOexcmpla tibi multiplicare.
Infpicefatores quifeminanr,quicquid eis ex. *. Etilla:
QuemCiim deaqua viua interregafTem tedeprpprio,
& epiflolam mihi fcripfifti non parum obfcurarn, volo
a te quaerere ea quae inteilefhis meus pertetrafCnequit.
Refpondit: Qu.aredequolibet.Etilla: QuarePhilofo-
phiartemppncntesopernm, opustinfturxnobis eam
nuncupant ? Refpotidit: V~tvulgtis feducant,ac magis
crrarefaciant. Etilla: Quid dixerunt.poneinacetola--
minarri £x dupbus exiftentem corporibus ? Refpondit;
Hoc diftum eft pro laminis, nec vllo ab eis nuncupato.
Iccir namque fignificat. D emocritus autem ait! In artc
auri, quod dragantum folum vertit auruni inrubigi-
ncm. Etilla! CurergoEbur&lapidesnarratit.acofra?
Refpohdit: lam didiciftiqupdfuperhocrcfpOttdi:no-
tum habeas, qu6d aqua viuaficlumriomcii eft'. vene-
num eomm, quod eft aqua fulphuris -,eo' quod aqua
corum cum ilia coquitur cum corppre cpfpus pene-
trat: quare ipfum vehenumnuncupant, eo quodineat
per corpus Philofpphprum, vt venenum pcr corpus
hominum. Marian autem hanc aquam narrans ait:,
Cpngelate terram aqua graui.hocautemfitinprima
cpmpofitione. Dicoautemtibi, quodaquafulphuris
eft aqua viua a plumbo aerisexfra£ta,qu£ omriialique-
facit & cpngelat. Primp namque omnia decoctione
difppfuit, dcinde congclat, alieno noningredienteei.
Et fcitptequpd hajcaquacpntinetpmnem tin&urara
fibi mixtam. Similitcr illa gumma, npftra efto aqua vi-
ua.Et illa:Hasc aqua viua eft ne vnica? Refppndit: Npn.
Jdeocj; in omni opere ipfam tin&uram nominamutjvi-
!?4 ROSINVS
delicetintef lignorumcpmmunium.cburis bffiurn,cii*
tis.pili&figuh: his^nimpmuibusillam viuamnuncu-
pamusaquam, ep qitod vbicunqueponatur^ingrcdi.-
tur, perforat& mundificat. Ecnomina ei diuerfapoft-
quamcompofita eft defuisfpeciebus, &decoftaim*
pofuerunt,& vocaturgumma. Accipitegumma fpina-
rum & Amygdalarurri, & intro vrinselaftis acherba
maxim^ in qua nihil aliudquamcrocuseft fubiimis,
eam mifcete. Nonne vides.qualiterHerrnes gratiatri-
nus teftatuseft, gummamefTe cpmpofitionum: cius
namq; comppfitip eft,: &priusppusperagentcs, caffl
cuftodiunt :_cumvero libet eitinfturam mifcent, & cx^
indepropofitumoperatur. EtfcitpquodfpiritunvLu*
n5,& omne album ex plumbo aerfscomponitur ex fpe
ciebus (fpiritibus :)mifcetur, deinderegitur, & exinde
tiiifturaextrahit, qua?eft lapis nitidusmaculacarens;
quo nihil eft fortius : &fuis fpeciebus (Xpiritihus.JAit
Agadamon: Nolite; Chymiac noftrse plura imponere;
he extinguatur. lam igitut fignifkauf artem gummas
p.erfe exifterefigillatim, & eam effecompofitam,eius-
cjuc cpnfe.aionem opprtctflgilUtim fieri. Ideoque ti-
bi.fignificaui,qu6d ipfi forte.ipfam cuftodiunt regimi-
ne perafto priore: cum ver6 ea opus habent.eam leili-
cetcontinentem.mifcent tinfturae: id eft contcntunt
ciut cui volunt fimile quid agerd Et fcito fimiliter, nifi
aumma humori mifceatur.combtivit &comburitur,
idepque prifci Philofophi eam humori.leuiter coqui
iufTerunt: quoufque leuiter exinde anima cingens o-
peri-iioftro conueniehs extrahatur. Etfcito quod ipftS
yniufcuiufquelaftis terree, ac cuiuslibet albaeereaturaJ
nomine,ipfum nuncupauerunt humorern. Principio
autem tibi,vtcumearri coquis.ponas cumLamina hu.
niorem,qua.tum cam cooperit,& coque lcuiter.qucm-
admodum Philofophi tibiiufferunt,quoufquc eamfa-
cias gumniam peraftani tncombuft.im & inuiolatam.
Fella eft fiftum nomcn aquasSulphuvis.aquaeyero ful-
phuris, eftfimiliter fidumiiomcn:quipotcfthis felli-
bus perquadraginta dics corpusputrefcere.quoufque
coquendoalteratur,facitvenenunr?ingens,quodnun- •
quam.dcktur, facite venetuuu fcllibus florem,ckfcito
te quod
A i> E V T H i G i'A M. 175
t? quod fi ignem facias, intenfiorem herbarum covnu
bures flores. flores eoqueaqua maris>;ne Solis ealore
tomburantiir. Si autem partem eoquas, indelebiles
flores fiunt. Et fcito. quod mare npftrum rubeum bm-i-
nium marium eft tingentius, & quod vencnum cum
coquitur &;putrefcit ac tingit:_,omne cofpus perforatj
quod'1'hil'ofpphi pmnes lapidis•' nomine nuncupant
Iacinthi,Smaragdi,mechae & tetra.Hoc igitur frater af-
canum exgumma flt Philofbphof um,-& non eft.exvci
nis prout putafti; Iam frater;tibi delnoftraui gumrham
lapidis & elementahabentis,quorumcofores diuerfi
funt: qui quauto magis coadunahtur & regunturitafi'-
to magis in vriumvertuhtureblotcm:,:quem Philofo-
phus omninomine npminauifc^Recipeexinmariexi..
ftentium omriiumccelrvoktiMum, & omhisterrasia-
pidib. Etilla.:E,xp.6he igituririihi qupd dixit•: Sputuia
Luna;,& gummafiifnt compofitumiRefpohd.Hoca fa-
pientibus liouimuscum dicurit: AccipefpirituiiiLunac
acgummam, acfimul liquefacite : poftquam autemlU
quefiunt, nbrii iufFerunt nos rubra' facere, verum co<-
rumflores extrahereafreruht; etiam eam liquefiunta-
pud coniunftionem ipfam, funt arcus aquac coloribus
pulchriora,& omnem continentcoiorCmeisillaturn.
Cum eninucoadunantur.fit vrius eorum color. Sufcipe
quod Democritus pofuit in epiftola quarta: in canSqj
terramfulphurisaquam pofuit, quae ex acris plumbo
extrahitur; AfTeritetiaquod nihilfitnificxipfa.Sputu
igiturLunae &gumma cppofltafunt. Etilla: Nonnulli
quidemdicuntquod oportetresacciperecoctas. Rc-
fponde eis cjuihoc dicunt :>Cur igiturPhilofophusn6
inquitinfulo opere, accipcreargentumviuumrubeum
&'in corpore Magnefi^ congelajinaghefias inquam rt$-
bea;>Etilla:Verum dixifti &optime.Rcfponde:N6nne
vides qualiter ait.-Accipeargentum viuum,& in corpo-
reMagnefiae congela ? Etilla :,Veium dixifti & optime,
Refpondit:N6nne vidcs qualiter ait: Accipe argert-
tum viuum &ei cprporeMagnefiascongelaHllaaiuern.
magis nouitquiddixit, &qcFagerefeoporcet, omnia
tibi expofui, & quod in vno locp caufa inuidiascelaui
via raetus _,ia alio loco huius epiftolx tibi expofui ,--Sc
ij6 ROSINVS
nihil dimifi obfcurum, & quid ipfis fignificaritnomi-
nibus patefeci, ita vt hoc arcanum non infipientibus
patefiat. Etilla: Exponeigiturmihi. CurPhilofophus \
poftqUafri riummiim aureUrh riorhinaret, sesnuncupa-
uit ? Rcfporidet: Vt fcias qiiod ses apud fc eft rubeum,
&numnlus &aurum. igitur apudfecftaUfurfi.iiecfoe-
mina. Refpbrideridum nbn.fed nbmenfictum. Etilla;
Nummus: igitur.quid? Refpondct: ftoft eiinummus
nifi fifto nomihe; Et ifla: Aes igitur ?RefpOhdet: Eft aes
verumcurfideaibathtjocfitfubeii. Philofophusnam-
quecurfi deaibatufh frft,&crim fubificatum eft,aurum
ipfuiri dixit hocaUtemSs^uampIiirimi irriidfant: qui
vef 6 ipfUtrinoiierit; machinaturin rcgencTojquo.ufqu e
cohfetHionis colorcrii exindc iri Iceif bperetui,& auri
nuriquaiii Coloreni in Iccir aufb & nttmrrib riiifcetur.
Et illa: EJcponeigitUtrhihi cjuod dixifti, qubd Phiiofo-
phi dubs rriodps in libris fuis pbfuerttht: Vniim vc-
rurflj Altefum vero.faifurri, Refpbridet: Nbtaridum
quod ad verum defcribcndum,liunquam verbumvi
niUs'pofUerunt,quin plurinia cuntcbfalfappnefent,
&fimuiatis ripmiriibus ipfurii tratisfigiiratcnt: quare
nerriinem ihuehimus rhefUih verbufri pOjuifFe jlfalfo
cteriudatum,excepto hoc, cum iriqUit: Scitbtequod
nuilatiiicturafit vhquamnifiexrubebiapidc; Caeteri
autem Philofbphi hunc lapidcm diffimUlaucfut num-
rfittm, pattcos cum liuidurrj, rttbeurh, colotem pomo-
jUiri, coloratum floris, viridcm, citrinttm, croceuiil, &
nigfUm, &bmnibusn6tiftcauetunteoloribus. Etilla:
Qitartiiftudioilus hunc lapidem celatterunt ?Refpbnd.
Ipfeeftclauis operis. Terravriautem cclauefUhtrhuIti-
plicatlone nomintim, ficut &lapidem^ inquientes etTe
areiiarri.eb qubdipfa eft_quacoloresexfuis exttaliufi-
turelementiSiOptimuni aesapud nPs eft fei,& quino-
fcitaes rei iri fuaanguftiarrtoritufj AbfcondelgitUti-
: pfum fimiiitef j fi queas, &fcitb, quod forteiriclius eo
quodin venis fuis cxigcriti EtinfpiceFellaaufbmixta
Scminus ipfa j namque quai fuas compofitionis perfe-
ftio fit,rem tibi demonfitat.Et fcito qubd riifi aliquan-
tumfithuiusnatUrae,in vnoqttbque Feile ^uo iiuiuf-
ttiodise* in tetta vtuntur,nonhabebitrobuftumfplen-
dorcm.
AbEvTHiCIAM. tjf
idorem,nec permanente. Oportet te igiturin vnaquaq;
compofitibneexindehaberequbdipfurndecoquit. Et
fcito, quamuis robpfarfc bpprtetfc argentum viuum,
accipete,& cum fulph.ure cpejuere: & fi vis, ppne de i-
pfoinvitfeumvarculum,fluet,abforbet. Statimautem
tibinarraturus furn, in proprio Iocb qualiterabfemet
operatur. Mifceigiturabfemetafgeritumviuum &ful- .
phur (rnagflurh criim quid opefatur, & potiftitiium fi
argentum viuum deftannb fuefit)tuncpriihUrriirgen-
tum viuum fccundttm argenturri viuum cenfetiif. Et
fcito,t_u6d Mors mathe hon fuit exIoue. Nemo igituf
fapiens iacTSdt fe fcife plurhbiim .aeris,colotem Sris 5c
fcutum.quajrionaltcraiur.hpcdiiroluitur fiecvariatUr.
Hofc igitut eft quod Maria ait: Gohgelate iac fici in
gummum.Coagulatur enim proiit cbagulufri lafte to-
farum: & putrefcitpef plufes dies,nectetaedeat. Etfci-
to quod res quaedealbanturxs, ihtrinfecus; & extfifl-
fecusfuntiquEE ipiurri tinguritintfihfecus &extrinfe- '
cusiqttire fcilicetdefcripfimttsihvenerabilibuslibris
hbftris.dc pfirtio ad Sarrataiitarri,& alijs hihil aliud nifl
vefutri pbiuimus. Etilla:Igituiexporie thihi quOd dixi-
ftiihemiriemPhilofophoriirhiriuenifTe, qUi elcttaturrt
in afnrmitione Vfioriomine nucupauit; itefporL Nunc
&hocipfumdicb,aes taniencbrpVsrhagiiefiaeargen-
tumviuumipfUmvbcant. Et iliailnhocigitttteft vc-
rttm?Refpoiidet: Minime. Et iilai Quatc?Re-fpohdet:
E6 qiiod ifta nomina funipta ftint; ab his quiih eo co-
pofitafuntfpeciebus, eo quod argeritum viuumnori
fit.ilifi ex corporibus liqttefactis.Ideoquc Democritus
ait: Cambat & atgentum viuurri ex corpbribus extra-
cT:um.Et illa: Exporie rnihi aquam ruiphtifis rhundarvn
quae eftoirinia. Refpbndct: Iam tibi nOtificaUi.quod fi
aquam fulphufis apte bpereris jaufumexinde facies»
aurumiriquampufpttieumjqttbdeftintehtibtiisperfe-
£tip.Etilla:Quidigituf Philpfppliusait.clubdiibetcor-
pus difrolucfe.&omrtecofptts tingete? RefpOri.AauA
fulphuris munda, quodtihgens eft & tirictUfa. Etiilat
Qualiter tingitur ? Refpon.Tingitttrin putrefadtione;
Quomodoautemtingit? air, coqueipfaminignefter-
toris. Tingens igitur & tiriftum per ipfamfit, in qua cfl
178 R 6 SI N V s
tin&ura cuiuslibet corporis. Certnrh igitut h.abeasy
qu6dniillatinfturafitvnquam,hifiperaquafnfulpiiu-
ris mundetur.
R O S 1 N I A D S A R-
il \A r u ?i r \A M
SP l s C O V V M.N
ENERANDEPater, aures iftclina & intelli-
gc dicta mea, fcilicct quod materia o'm-
nium metallorum, eft argentum viuum dte-
coctum,&imperfe&um inventreterra:,ca-
v lpre fulphureo dccoquente , &fecundum
veritatem fulphureamintefra diuerfaprocreantur Me-
talla,cum fit eorum primordialis materia vna, & ean-
dem riaturaiiter, fola aftione, vidclicet, niaiori &mi-
nori.aduenicnte, vel non adueniente cum terriperantiiju
& inhoc bmnes Philofophi cbcordant.Ethoc dctrioh-
ftrabo tibi: quia omnis res eft &'fit ex eo, 111 quod re-
foluituf,vt.giaci.es cum tnutatur, mediante caibfcinar
quam mutatur, crgppriusfuicaquaVfedomniametal-
ia vcttuntur in aquam argenti viui: crgo prius fuerunt
atgentum viuum. modum a.utem quaerendi, eos in af-
gentum viuuminfcrius demonftrabp. Hocpofito fol-
uhur opinio eorurh quidixcrunt.fpecies metallorum
tranfmutari non pofFe,vcrum cft vtipfi diciuit.nifi pri-
mo reducanturadeorurh primam materiam. Reduttio
vero.eorttm in prirnam materiam eft facilis, ergo tra.nf-
mutatio etiam poffibilis. Patethocnambmnecrefces
velnafcensmultipiicatur, vtpatet in hominibus,ani-
malibus,arboribus: quia ficut exvno grano millegra-
na procreantur, & de vna arbore infinita procediitit,&
diueffaefiunt.arbores, etiam fic mincralia multiplican-
tur cumin terra nafcuntur.
Expraedictis patct fubtili intuitu, Philofophumve-
rum dixiffe in fuis vefbis obfcuris.Iicetautem dicar,
quod lapis nofter eft exquatuor clementis, &ipfum
clemento comparant, vtpoftea oftendetur. Qualitct
autem ibi quatuor elementa funt, dixerunt quod lapis
nofter eft ex Corpotc, aftima & fpiritu, & verum dixe-
tunt.nam
iMt.nam corpus imperfeftum compafant cbrpori per-
fe&o iquiaeft infiernum, &aquam fpiricum dixerun^
ferrrientum vcro animam dixeruht: verefpiritus eft, vc
fupra didtum eft: quia corpori imperfefto vitam tri-
buit, quarri prius non habebaf, quamuis imperfeeturri
videbatur, tamen ei vitara tribuit, & infnelioremfor-
oiam producit.Et nifi cbrpora vertafttur in non corpo-
ta,velnpn corpofa in corp>ora,nondurrioperandi viatri
inueniftis. In hoc verum dixerunt: naro primum tem-
pusfitaqua, hoceft, argentumviuum: &ficfitiricor-
pbre"um:-deindefItcorpus Et quidamcpnuertercna-
turas , & hoc eft verum. nam in npftrp magiftcrib pri-
mofacimus dcgrptTpgracile, de coiporelpiritum, &
poftea dehumidp ficcum, de aqua terram, &ficcori-
ucrtimus natttras, &-f.ictmus_,& quod inferius infertur
ad fuperius, vt fpiritus flat corpus, & cbrpus ftat fpiri-
tus , &ficinprincipio operis noftri in folutionclabo-
ramus, & illud quodeftinferius adillud quod eftfu-
perius, &totum vertiturinterram. patetergo quodia-
pis noftereit exquatuor elementis, Eftautemcorpus^ •
anima &fpiritus &aqualapis nofter, vtdicuntPhilo-
fophi, &fit in vno vafe, & yerum dixerunt. nain totuni
magifterium noftrum fit cum aqua noftra; & cx ea:
Nam ipfacorporafoluit; vtdieiutncft, nonfolutione
prout credut quod vettatur iri aqua nubis^ fed folutio-
he vera Philofophica, vt vertitur ir»aquam.ex qua fitint
meralla.&tuncipfacalcinata, &interramredafta,ipfa
eademcorpora incuius reni transferrur, &ea infein-
caerat.fubftantit, &dealbetacmudificatLatoncmiux-
ta verbum Morieni dicentis: Qu,oniam azoth & IgniSjj
Latonem abluant ac mundificant,Lajon autem eft im«>
mudtitn corpus^azoth arfenicumdeftillatu, & corpora
diuerfa coniunguntur,praeparata modo prasdicto.coni
iunftione tali _,quodnon poteft ignis potcntia vcl acrtt
feparare,abignis cobuftlone. Et eprii mutatio iri eifdS
fublimatcerppra,n6fublimatipnevulgari,quamintert
dunt idiptae credentes, quodfublimarceftfupcrius a.
feendere, & idep recipiunt corpora caj_cinata,& mifcet:
fuperioribus fiiblimatis,fcilicet Mercur.arfenico, & fa-
tiunt ptr ignem forvcmfublimari corpora: & afcEder4,
.m %
i8o R o s i N.V s
cum fpiriribus, & dicunt corpora efTefublirnata, cum
fuis dclufi: quia inueniunt ipfa poftea immunda. non
cnim eft noftriim fublimare.furfum afccndcre, &de
craflb & comipto terram facere nigram &impuram.
Vndc (ublimareapud nos idem eft, quodfubtiliare,
quod totum facit aquam nigram. fic ergo intelligo
fublimationem: quia multi in hoc ficerc decepti.aqua
enim Mercurij dicitur,quimortificaf &viuificat, &ap-
parerefacitcolorcs nigros inmortifkatipne, dumter-
rairiinaquamconuevtit.&pofteaappparentmultico-
lores antedealbationem : Quprurn vnus cftflnis,fcili-
cet albedo: in cuius prbcrcatione, aqua corporisTer-
mcntati. Ideo infiniti colores apparcnt, totquotin
mundo excogitari non poflunt. Quidafn vocant i-
pfamaes vnum.Eximuiidus in Tttrba,& Morienus: Sci-
totequodnulla fittiriauraflneabrenpftro, &inflnita
pofueruntnomina, neabintipientibuspefciperentur:
quocttnque auteni mbdo ipfum vocarunt, vrium& i-
demeft apud Philbfophos. Et dicitMoiienus :quod
fcieritia noftri magifterij affimilatur orditii cfeationis
hominis. NamprimoibieftCoitus. 2. Conceptus.
3. Praegriatio. 4. Ortu^ 5. Nutricatio. Hoc vnum
faciam teintclligere, quoriiarh fpcrmanoftrumeftar-
j^entum viuum.Cum terra coniungituf corpori imper-
fefto quaeterra noftra dicitur: Quia terra eftmater om-
nium elementorum, quem coitum appellant, dum tet-
ra incipitaliquantum retinCredearfehico fccum : tunc
diciturconceptio cummafculusagit infoeminam. Et
hoc eft quod Philofophi dixefunt: Quoniam magifte-
riurii noftrurh nOrieft riifimafculus & fcemina,ac ipfo-
tum coniunftio, adueniente aqua, id eft arfenicum, irt
terraerefcitmultum&augmentatur, & cucnie, quan-
do teffa eft dealbata, tunc prsegnatio appellatur: quia
iam eft ptKgnans. Deindefermentumtangit cum cor-
pore imperfedtb praeparato, vtdictum eft,quoufq;fiat
vnumcorpore, fpecie.&afpeftu, & tuncdiciturOrtus:
quia tunc natus cft lapis noftcr, qui vocatus eftrexa
Philofophis, vt inTurba dicitur: Honorateregcmnb-
ftrumab ignevenicntem, diadcmatecbronatum, & c-
dncatevfqueadpcrfeftamstatcm; cuius patcr cftSol,
mater
AD SARRATANT. 181
rnatervcfo Lunapto corporeimperfefto: Solemvero
pro corporeperfefto. &fequiturnutrimentum, vtma-
gis augmentetur, quamoplusnutrieturinlaftcfuo &
Ipermate, ex quo fiuntabunde.imbibeturvcro arfe-
nicusfaepeacfaepius, vtque bibat duaspartes, &hoc
fufficiat.
Defcedamus ergo ad prafticam. Dixi ergo tibi,qubd
omnium primodebent corporaadprimarnmateriam
reduci, quod eftprimumopus. Accipeergoiibram v-
nam,ita quod fitlimatura munda , & mifce deccmli-
bras cum arfenico,terendo,& incerando cum fale mo^
dico,quoufquetotum fit amalgama. Poftea inalienis
cum aqua fua benedifta terram in aquarn refoluic con-
tinuis deftillationibus.donec tota fuerit refoiuta in ar-
gentum viuum. Hoc vocant primum opus. Secundum
opus fequitur,& fit fic.Aquam hanc pone in yafe fiftili
fuper ignemlentu.ro, donec videas (nfupef ficin nigre-
dinem apparere, quam remoue fubtiliterquantome-
lius potcris, itacoque &nigredinemtolle,quoufquc
appareat nihil nigredinis,fedaquaappareat dara.fic
habcs terram & aquam.Sequitur tertiurri opus & fit fic.
Accipe terram iftam, pone in yafe vitreo,&. fuperfunde
deaqua benedifta,ideft, quoufquenihil emineat, vt
natetfupereumquatuordigitis, coque eamleni igne
pervnum diem, 6c iterumaquamimpone, &coquefi'c
deinceps quoufque terra fiat alba & clara , & hoc eft
-quo.d Philpfophi dixerunt. Ha;c terra cumaquafua
puttefcit & mundificatur, quaecumputridaefiuntau-
xilio Dei.totummagifterium dirigitut: quia mundifi-
catut &dealbatur, vt diftum eft : quae cum praedifta
terramediante calore infpifTataifucrit, decpquas cum
fortiignein cucurbita curn forti aleinbico fuperpofito,
&terra infundoremaneat calcinata. Nuncautcmde
fermento.quocunquevohieris quartampartemfuiad-
de,ideft,fIfueritlib.i.corpbris imperfeftiexfermento,
flt quarta librae. Fermentum vero eft Sol & Luna, &
non funt alia fermcnta. Et fermcntum fic folutum, &
terra faftum ficut corpusimperfeftum, codem modo
& brdine prxparatum fimul coniunge, & imbibe cum
aqua praidifta per noucm. dies yel plures, & tere cum
m 3
i%t RosiNvi
aqua f\ia,& irhbibe & coque vtprius,& hoc-totres fe-ij
tera, quotifq; duo corpora in vnum reducantur, quod;
perpendes quando color nonvatiatur.Demtim fequi-r
turquartutri opus quod ficfit. Iterum ergo terecam &
defuper funde aquam praidictam per fe paulatim,quo-
ufque bibat dum bibere poffit, fcmper cis dando noua
acjuami narfi in ifta coniunftione corpora & fpiritug.
mifccnrur, & vnumfhint cumeis, & conuertitur in na-
turas ipforum: fic fcrmentum coniungiturcumcorpo-
ribus praediftis mundatis : quod autem non pvius con-
iungitur propter corum immunditiam & groffitiem ac
in cis crefcit,& fuum augmentant numerum.
Num icuertar, Patei Reuerende, adprsedifta fingu-
lariter appliciido fupcr difta Pliilofophorum antiquo-
ruin, & verba ipforum obfcura in parabolis abfeodita.,
v.tiftdices verba ipfofum Philofophorum, & intelligas
eos veraprotulifTe. Nam primum, verbum noftri fet-
mbnis feu operis, eft irt primam materiam reduftip; &;
illud eft quod Philpfpphi vocarunt fplutionem, qupd
eftartisfundamchturrijVtdicit Morienus: Nificorpora
fblueritis, inuanumlaborat-is. dequafolutioneloqui-
tut Parmenides Phiiofophus in Turba:. ficci qiiidam
oleifolutionem audientes.: &nonergofolutio Philo-
fophica eft imbi.bitioaquae.fed cprporum in aquam
conuerfio,' vnde procrcatafuere, vt gelu vertitur in a-
quamIiq.uidarh.ex qua primb fuit. Ecce perDci gratia
iam habes primum elemeritum, qua? eft aqua ipfius
corporisin primamnaturamredafta.
Secudum verbum eft, quod fit terra.& hbe eft quo d
Phiiofophi dicunt:quia ex groffitie aquae terfa con-
creatttr.fic hafres aliud elernehtum.quod eft terra.
Terriumverbum pft.quo.d pra:cefirtterraemi.uidifi-
eatio, de qtto dicit Mbtienus : Hsecterra cum.aquafua
putrefcit &mundificatur., & tum ni.udafitauxiiio Dci,
Deqtta Bhilofbphus dicit in.Turba :'lunge ficcum liu-
rhido,ficcumeftterra ruimida,aqua. Ecceiamhab.es a^
quatn &terramjideft,terfarn dealbatamcum aqua.
Quartum vertitri eft aqua , quas poterit fublimail
cuaporato,in aqua fublimatibne affinaturipfaterra,
cum priuj eftct lnfpifTatorcum aqua,& co.agula,& ha~
bcuis.
AD SARRATANT. -18}
bebis tertam, aquam&;aerem, &hoc eft quodPhilo-
fophus dicit inTurba. Ipfum dcalbatumfubitoignc
fubiimateipfum, quoufque ex eo extrahatur fjpintus
qui in eo viget, qui dicitur AnferHermetis , & pullus
Hcfmogenis: tunc remanet terra calcinatainprofun-
. do , quae eft natura? igViea:. Et fic habebis in praediftis
piKparafibnibusquatuor elementa, hoceft,terra &i-
gnis. De illa terra calcinata qux eft puluiside quo tra-
ctatMorienus: Dicenscinercmqui eft infundonevi-
lipendatis, eft quidenr in inferiori loco, fcd cft terra
cbrporistui,qu3eeft permahenfiumfinis. ,
Poftmodum curri praedifta aquafermentum pone,
qu.od Philofophi aninlam vocant: & hoc ideo, quia
corpus humanumfine animanihil eft.imo eftficuttet-
ta ivrimudaabfq; ferrrieto: id eft, eius anima.Nam fer-?
rnentum ipfum corpiis imperfeftum praeparat, vt dixi-
fnus, & ad natufam fuam conuertit, &non eftniii'Sol
ScLuna. '-.-"''
Iftis appropriatis plane ficut ifta AIus; dominatui
cofpoiibus, & ipfa adfuasnaturas:conuertunt,&ideo
fermentuiri dicuntur fecundurh operationem ih eo-
demcorpore: introducaturquaeefteius anima. Ethoc
cft quod dicitMorieriusVnificprpUsimmundummun-
daiieris ,& in eoaniriiammiferis, nifiil demagiftcrio
direxifti;' Igitur flt coniunftio fermeriti cum corporc
mundato,& tunc fpiritus cum eo figitur,ac gaudet
cum eis: qttia natura grofta fubtilis eft fafta. Et hoc eft
quod dicit Conftantius in Turba: fpititusnon coniun-
giturcorporibus,nifi putrefafta fuerint &denudata,&
perhas coniunftiones maximaapparcnt mirabilia,ae
bmncscolores qui in Mundo excogitadpbfTunt, qui-
bus corpus imperfeftum coloratur colorationefirma,
fermento mcdiante: quod fermentum eftanima &fpi-
ritus,mediante ea aiiima &corpus conittnguntur,fl£
Jigantur fimul cum eo in colore fermcriti: & fic
*
ynum cum eis: id eft,arfenicum iri terra.
Deogratias.
m <
184 ROSINVS
I N C 1 P I T L I B E R
SE C f-i^v v s.
EQVi ry 5. quornodo,termini perfimilitu-e
dinem intelligaritur. Et fcias prius, quod,
contritio & cfealbatio eftneceflaria , vnde
quibufc^nq; modis res dealbantur & con-
: tcruntur,vclfu_3tiliantur,yei diuiduntur,vel
feparantur.yel qtiibus op.crationibus haecfiunt, vel per
quas res ab illis mpdis, operationibus &rebus rece-
perunt firrjilitudines. Et quia quasdam f es,purifkantur.
per diftillationetn. yt per'alembicumaquae: quaedam
per fublima,tio.h.em,yt fpiritus: quaedam per fplutio-
nern_,ytfajes: quaedam per ablutibnem, yt panni: quas-
darn per comhuftionem, vt calx: quajclarriper diuifio-
nerri,vt metalla ab inuicem percineritiurtuquaedam
percollationcm, vtper pannumyel filtrum, yndecum
dicitur fu_blirna,yelaliquid iftoru intejligas, tunc quod
d,eb,esdealb.arepcrrrjipd.um illum, dequo dicitur,fei~
pfum fctluit, feipfum abluiti feipfum cbngelat_,fcipfum
deal,bat, &c. quae feip.fumfacit. & haec eft infpiffatio
car«m,vel natura adinuicern & earumhumiditatem,
vt non extrahantur,yel diffipetur, vcl ab eis perfumum
difroluantur, fcd coagulentur: &hocfit per fuum dif-
foluantur,fedcoagulcnturvalde,
- " ' abfcondituraPhilo-
fophis, •
Qjjafcunque aftip.nc* autetn nominant,inte!ligc
fcmpcr hscfieri,afl:ip,ne cal.orisignis, certi, qui non fa-
citfublhnare :quiaitalenis eft:ne< debesaliquem fu-
mum naturaliter eleuare.propter fui debilitatem.yude
fi talis icft,vtquafl eleuat.nec elcuetbonii eft, Et quaf-
cunque res nominant, per quas ifta fiunt, fcilicet alba-
ti o.cbntritio, femper intelligere debcs naturas haecfa-
cere,vel efle qui haeefaciunt, &illas efTeetiam modum
pcculturnPhilpfbphorurn,perquamcpnferuanturhu-
miditates, & non 'difTbluunturab inuicem, fed coagu~_
lantur. Namfccpnferuantabigne, &fcconiungunt,
dealbant, & coagulant. fcias hoc, & haecett doftrina
generalis,
" fcilic.de modo,
-••- aftione& tebus
' huius
" artis_,
.," Scad.
AQ SA.RRATANT. 185
£ca4 omn.eslibros huius fcientiae intelligendosadfa-
ciendumIccir:fciashoc. S.cquitur deopcrationibus:
Calcinatiovno modpfitad fponfalitium, adfermen-
$um,ad cprpus.nifi quod in calceLuna: ad fcrmentum.
^on debet efTfe res rubea, &fern^entumeft dealbo, &
ideo eftperalbum,& calxpartisadfermentum. Adca
ttpn cpnuenit incerare, neque fublimare, heque indu-
rare. Lauatip eft, vt dixi, fu btjliare tiaturam, &113par-
£es ingrofPare. Induratip eft cxercitatio : qtiia poftqua
ibi eftrriulta humiditas, aufertur curamagria fortitu-
djneficcitatis,& fequiturjicuatipnem. Etinccratipfe-
, quitnrlauationem &induratipncin , quai fit, cum fale
Ammoniacp folutp, & aquamlapidisfub1 fump. Sjub-
limatip fequiturinceratipnem, &fit ctfrh qutuuprfpi-
ritibus.5ficutinalijsc0rp0rib.us, &nbn'mittitiiriivifto.
argentum viuum nec inalijs, fed cumfulphuteauri-
pigm. faleamrnon. alkali.accorporetaliteraptatOide
vnoquoquetreslibras. Pofteafequituf folutio, &fit
cum faleatninon, alical. folutio de falegemmae,"& fo-
lutumleuattir cum aquafalfa & dttki'•, doncc fiat niti-
dum&ciarumacp,urum,yt'debet efTe. TresresMebes
mittere infolutipii|,remquashumeftat, quaediuidat,
& quaelauet,& cumiillis fac pmnes fplutiones: fcilicet
humiditatem, lauationem, fufiptvern,caicificatipiiem,
indttratipnem,cetatip,nem,&fubiimatipnem:iritellige
hicillas resynam efle ineflcntia,tres tamen inaftipnc,
Et fplutionemflnis fcquitur6_perationis: quiaomnia
complenturperhoc, &eft vitima de p.mnibus pperi-
bus.Sci^sprastcreaquprriodo 11911recipiantfeinuice,
nifi fint op.time mundata : non enim r_ecip.itfp.iri_t.um_
corpus.necfpiritus corpus, ita quodfpiritualefit cor-
poreum,&corp,9,reuin_fpirituale,nifi vtrunque e^rurn,
fit ah omni forde op.time & peifeftiifime prius defeca-
tum:fedcummttndatafuerint, arnpleftunturfe, &fit
cx eis operatio perfefta, &eriguntur cotpora a fpiriti-
bus in examinatione, &fpiritusteneturaciigaturcum
corporibus fuper ignem. Qtii hoc fecreturn ignprat.ab.
opcre maiiumfufpendat, dbnec ipfum fciat: quia non
{jabcbit fuopropofito finem anteaquam valderiota.
'*
yndedico tibi,
' ' qu6dha;crescftvna,yasfolum,co-'
'' V m 5 ;""
18<J it 8 ! I N V S '
ftio fola. iungecorpus animam, & coque donec mo,,
waiitur:quiadicitPhilofophus: Qui mecttm moritur,
mecuponitur:ergo fpiritus cu corporib. debentfimui
^inori, & defpiritu & decorporefitiapis, perdecoftib-
nemnoftramcuius vna pars multas Philofopho cbn-
gclat. Notafpiritus & animacum extrahuntura ebr->
pore, corpus remanet movtuii, feddefibi animafuam,
actuncruuntj&fcias quodmortui refufcitatiperpctui.
flint.Itern Sol & Luna pre-parata funt, fermenta metal-
lorum in coloratione. Etfcias caice Soiis in aquam re-
folutanT.&cufpiritibus congelatam, metallapraecae-
teris partibusiticolbrem tingcre. Nota ctiam quanto,
aquaj cum quibus fpiritus iiiibibutitur,fmitmagis acu-
tas & penetratiuae, talcs. meliores funt: Item Omnis pu-
trefaftiofitiii humiditate", &' omnis terracumaqua
putrefcit. Itehi riiultaefunt ealcinationes, fed melior eft
cumargento viuo & ighe: ideft, curhaquavitsdum
ablutus cft.vtinprimo dicitur, venenUm mbrtifefum:
ita multaefunt inibibition.es: fcd meiibr eft argent; viu..
fcilicetquando corpus fedaftum eft in argenVviuum,
Dicituretiafanguis:IcemMercurius eftfpiritus &ani-
sna,& quaiiclo anima ipfius extrarics_;fublirnabisipfum,
vfque fit ficttt fal,& tune eft fpiritus: quia anima.id eft,
humiditas rece.ffit.fi foluatur, pbft cbngefationem ie-
maftcbitin ep httmiditas: id eft, verafolutio metaliO-
runi fitcurriprimario, inquo aurum inargen.vtuutri
folues. illa eft terra aqua eorporis , & in illa putrefiunt
corp.ora,& dpminus lapidu eft Aiboinem & vitriolum.
Quando corpora calcinahtur & folufftur cu fpiritibus
ablutis,& coniunguntur, tunc fit caiunftio firma. NP-
taquodcorpus couertitiirinanima, & animainfpiri-
. tum: collige ergp fpiritu,& anima,& adde quandp ne-
ceffe eft,& eu.ni ipfuiri fplutuiheft cprpus,tuhc non re-
quiefcitfpi;titus,nifi coiungatur cumco corporpa.qua.
cxtrattus eftillefpiritus: tucenimteporeeftelixirper-
feftifT. & dirigitur in forma fugitiuh & cum nigrum ad
huncmodumperuenewt, ditatus cftperhunceffcftum,
fpiritus, ficut Lapis ferrarius de quo ignis excut,itur.
Corpus crgo fplutum congcla, qubd pulchriusefto-
gsriire mundi. Etnota, quod cotpus non defliiiatur,
nifi
AD SARRATANT. 187
rsiflprius foluatur: qtiia aquam ipfius non feparatur
ab eo,donec ipfum perfefte dealbet,vel rubificet.Mul-
tasvias probaui.antequamad veritatemperuehifTern,
fed permifi eumintantuficcari, &nonpotuieumplut
flccarejn die,quam ter.
EXPLICIT II. PARl
R Q S 1N l D E I) IVINIS
Interpretaiionibm.
R 1 M6 fciendum , quatuor efFernodos
principalcs elementprum, adinuicem co-
uertcndi,foluere, abluere, reduccrc&fi-
gere. Soiuere eft grofTum in firhplum fa-
eere:ablucie,obfcuruminlucidumreddere.Reducere
humidumfuperficcurn.imbibere , figere volatururh,
fuper corpus fuum doriiinate.
Soluere ergo eft diuidere, cofrumperc, & naturarn
primamfaeere. Abluerecft.in humiditatcm deflillarc, -
Calcinare. Rcducere eftincerare, impraegnarc & refub-
limare. Figere eft defponfare, fohiere & regulare. Pri-r
niumgenus ergo operisLapidiseft difloluere, fecun-
dum deftillare, tertium caicinare terram &dealbare
fublimando.quartum refoluere.deftillare, calcinare, &
recoagulare: vnde fcire cum Mercurio fublimare, non
cft aliudnificinis qui dat qubdno habet. Veialitcr.cu
humidumradicaledeauro extrahit, non cft aliudnifi
cinis quinondatquodnonhabet: quia fublirnatio te-
git artem flcut palea granum. Et nota qttbd fulphur &
fulphura.auripigmcntu & auripigmenta , &zandaric,
ifta omnia funtnomina aquas diuinoe,id eft, Mercuria-
lis perfeftorum corporum,foliatae,mundae:cuius de-
albatio eft prarparatio eius pcr fublimationcm quaeeft
deftillatio, donecfiatalbalucida , inquanon fintfor-
dcs,& haeceftfubljmatio Merturij,& zandaric. Sedab-
Jutio corp.orls eft reduftio aquae fuper. illudtamdiu,
quodno remaneataiiquid ineo deanima quaeefttin-
ftura.quod nonafcendatcufpiritu. Cumergoaccepe-
ris anirna,& auirna in ifta aqua & nihil remafit sx,ea i%
io8 R o s i N v s
corporc, tunc abluifti corpus a fordibus fuis. Innuit
perhoc Philofophus , totam extraftionem totiusab
eo, vtliberetur cinis a cineremundus, inquononfit
pinguedoquaeprohibeat fpfum ab operatione, Q_vr
ME MISERCVLAM:id eft, me habentem materiain
Mercurialem & lunarem, offcndctit, fcilicetignisin-
cenfione& aqueitate mea : id eft, manfione domus
mea: difpetferit: id cft, exhalarefecerit, do plaga infa-
ciem fuj: id eft,Isfioncm,quae edentatos facit, & mul-
tas iftfirmitatcs gcnerat per fumum per quem fugam
capict:ideft , ab operecefiabit. vbi fignificat euitare
ignis nimiam incenfionem: quia in eo Mercurius efl
fpiritus, qui fi exhalaucrit, totum opus ccffabit. Etqui
mehabentem Lunaicm & Mcrcurialernmateriam dc
IOCPmep:ideft,decprporea:ris abftulcrit :id eftfub-
iimarefecetitj.vi: id cft, pervim putrcfaftionis & folu-
tionis, ac dilefturn racn"i: id eft, pinguedinem folare
mccum:id cft,curri hunuditateLunari vinculauerit: id
eft,in vnum corpias coniunxerit, SAGII TA EX PHA-
RETHA NOSTRA: ideft, aigent. viuum corpptis no-
ftri vindicabunt: id eft, regenerabunt nos in vitam per
'quamnon eritvltra m.ors." Nota fermonem fapicntis,
cum dicitiSeruusrubicunduscandidam duxitvxorem,
&pcrc6iunftione omnem, p.rpgcniefuperabit. Rafis:
Quaiido hocplcu, rub.. &argcnt,viuum in ynum funt,
npiiperuetiitur.dpnec Spl &Luna, coniungunturpet
cam mixtipnem vniuerfalem. Et Rafis: Iungi;te mafcu-
' lumferuirubei filiumfprpris fuasodotiferae, &Vobis
artcm gigncnt: & nolite cis,alium iungere. Nota de a-
quilaquae habet aures extenfasinpcdib.. & diciturin
fcrmonevindicabuiit: ficut n_iotitin& dirimitttreodc
modo, reuelatur & regeneratur, vt dicitur.inTurba &
fpiritus : Dominium praetei;dorninum,, feucxccflura
mobilitatis noftrae: id eft, r,euelatus fcilicet,tranfmuta-
tionis.vnde Morien. Qmnis feftinatio in hoc opefc
procul pellatur. Ef ^.afis: Inlioc negotiofiagendi dif-
ficultasac taediofa fatigatioopificemncgligentemef.
ficiat, ipfum expeftatogaudio priuat, fpemfuffocat,
cfEcaciam interimit: vndevchcmentia cauendaeft.' I-
deodicitfeptopter excellentiam matcriaemutationis
noftra?
AD SARRATANT. 189
iioftrf inclufa:,incerccrat£,obirrufti vndiq; lentotclo,
&aequali armatifucrimus:id eft,de corporc_ppagatio-
nis noftrx: id eft.patre & matrc, Sol & Luna:qui enim
roborant, adpugnatelis fubferuientesfermentti eun-
dem fibi funt, peribunt, corrumpentur,& morieritur.
Fermentum enim idem eftquod corruptio Latine,
vtinTurba dicitur:anirnaa corpore feparatur, &erit
corpus fuum anima: id eft,tinftura inmateria & colo-
ribus vilib' delitefcit naturaliter: quia de natura fua vi-
liafunt.&inlutoac fterquilinio latcre volflt&folao-".'
pctatione oniniti preciofa funt:fcilicet his caloribus,&
numiditatcanimaiij&pinguedinefolari denudatifue-
rimus, & balneati: id cft,mundati doneC fecundiim Se-
niorcmnihil de tinfturain corpore temancat , qttod
nonafceftdat ctim fpiritu humido, quimadefecitea.
Tunq enim perfcfte abluifti corpus. VndeRafis: Sum-
mccauendu, nein elemento.quidalteriuselementifit
yliftum.quiahocreliquaomniaElementacorrumpe-
iefolet:&ficcumcorpus benelotueft, tuncanimaeno-
ftrxtideft, tindturasmortuaein corporibusnoftris , &
extraftae, & extinftaeinterraapparebuntVideft, mani-
feftabuntur. luceutes enim potcntiaealbedinis &rube-
dinis inaquamalba. vndeSeniorpraeparatorperduxit
ipfam, adiftampraeparationem decoftionis.C.albcdi-
nem, fitcertus illum perueniffe ad terminum, qui efb
tingens &penetrans. Rafis : Eum ignis candoremla-.
ftis fufcipiat, nulla fufpenfionis ambiguitas relinqui-
tur:vndeoportet, quodfecibus vilibus iftduatut: id
eft', nigredine fuinma in principio operis apparente,
quae eft Ethcl eius, vt dicitur in Turba, huiufmodi au-
tem viliffimtim qui eft, quia in vicis, & plateis eieftus
inuenitur, & pcdibus infterquilinio conculcatur,& eft
cariffimus : quia fine eo nonoperatur naturanaturas,
cuius fpiritus ferebatur fuper aquam, cum omnia ex
co faceret. Lapis ergo nofter aqua eft , vnde Rafis in
libro Lum. Superuacue ergo videtut tibiillud dcfigna-
re,&nominare,quodnunquam aterecedit: quiafittt
morieris, tecum moritur. & haec aquaeftprincipium
operis,quodno praeceditaliud,&funttres tetraeficut
exponitSenior. Pofrctctiamtertio exponi fle: Licet
i'06 ROSINVS
faecibttsviiibus:ideft, Veneribus noftris deriudatifue-
rimus, baln,cati,ablutiinaquanoftra, exquafiint ipfi
priusanivnaenoftraemortuaeiid eft.nigredines in cof-
poribus iipftfis!apparebttrit:id eft, cjuod intelligatur
dehigredineprima fumma. Tunc fcquctis vcrius CXA
pbnatur de aibediiie prima _prbpterca tribus in cpm-
ppfitipnibuSj&Elementis fcilicet.pro tribusferreis fit;
&fiinfpnteauri vcl argenti.^ Mercurip iiiq.ua natura
fitaurum & argentum: Baptifathid eft, mundati &ab-
luti yfcjtteadiaftis candprefuerimus.Et fpiritusiid eft__
fulphuris cprporis noftri: id eft,aeris Philofophici cum
patreiid eft,SoI,qui eftplanetarumReftor, &coeliviai
tor: cu filio: id cft, quinta efTentia, fcilicet acjua Philo-
fophica: in ccelum: id cft, ad fuperiorem partem alem»
bici afcenderit & defcendcrit: id eft, pef fublimationc
&deftiI|ationem clarificata fucrit. AiiimaerioftrGe:id
cft tintturae,revninifcuntur:ideft, fluntaquaVitaebene
ptaeparatacorpore,mortua viuificans :ex qua proce-
dunt Margantae,Lapides preciofi, & Coralji. & fic ha-
bes prirnam partem totius opcris.
Sequiturl|'ecundaparsquaeficfit: Terra Margarita-
rum:ideft,terraaquae preciofae& luminofae, euiuslux
oculbs perimit,qu6d omnis lux & color adornat.-vt di-
citaiilduus Senior, dumtangitaliamtcrfam. fi terram'
fbliorumiid eft,veftium:foIia cnim funt coopcrimentfi
arbotum, &aquanoftra eft veftis terraeaquasnoftrae;
vndcaitquidamfapiensVsi nudusafEenditin coelum_i
&cbrpus meum Lunare,amabile,candiduni: id eft, al-
bifTimi ad modum corufcantis marmoris ,acfalisal-
-bilfimi.reliicebit, tinget primum opus completiif fcili-
«et albedinis: quia cum ad hunc terminum pctueneritj
facitjquis deomnibtis corporibus Lunam. Dein tangit
tcrram tertiam: id eft, auri terram, ctim dicit: Gbrpus
vero dilefti mei.fcilicet Solis,dcleftabile,rubicundum_;
rpfeumrelucebit. VndeRafis libroLunaturn: Qirod.
diftum eft , tbtius cxordiumradicumfirmat, &curri
perfeftumfueritlupiter & Saturftum , fupefieftum in
optimam Lunam conuertit.vnde Mofienus ad Kalid.z,-
termino. Pofthoe diffipa illud . cuius interiorarcfpici-
cns,& (Iin eo al»uretnaiifcrit, benefirmatumflxum <3s
fufiie,
Ab SARR A T A N t. 191
fufsle-, ii duas terras collegifti. quod fibmnes thefau- .
ros yerididifTes, ppus hpc recompenfareno poflcs, cu-
. iuVvna pars IOOP.cbrppris in optimaiunam conuer.
tit. Et in Turba: argento magiftraliteralbato , omnii
albaiitur.magnefia cumalbatuf non. permittit fpiritus
fugere:quia natura natiiram continetin fe. Alitcr pof-
fetexponi, fcilicet deimbibitione& contritionc, fi.fic-
infonteauri &argeriti:ideft, inaquam-viraebaptizati
fuerimus:id eft,imbibiti &.c.ontriti: &ficin vniuerfaii'
tingefet opus albu&rubeum.fedpfima expofitio eft
meTibr.Dein tangitfecundam tetram in fpiritunli: quia-
perpraediftos verfus defcripfit lapidem Philofopho-
rum,fcilicet,aquamviuam ex qualiqucbattetram cof>
pusmottuumexduabus naturis compofitum homo-
geiiumjfcilicetSbiis &Lunae.Ideo dicitifcilicetparen-,
tesrideft, duaenaturasivniusgencris dileftipnis: ideft,
Sol qui parentes fupt tcrramoitua,, cx qua procefiit
proles fblares in aquam, fcilicct in fpiritu humidojfcili
paretesdileftirrjei.id eft, proies devitaeaquagdftauC-
runt,~fignificatcoritritionem, imbibitiohern & exicca-
tionem. Etlaftc meo laftatifuerint,fignificanta.liarrt
imbibitionem & exiccatiphem.EtiaaluP mco inebria-
tifuerint:idcft,imbiberitrnultumeius pet fcpntinuant
imbibitionem & reiteratipnem decoftionis &contri-
rionis, dpncc pleniffimc candidctur. Etinieftulo eo-
rumnupfcrint:id eft, in vafc fup commixti fucriritpec
nimium qupd in vnam coeantnaturam, pcf quodfcii.
ignem cxiccantemgenerabuntfiliumLuna^quitotam
parentelam praeuafebit. quia Sol & Luna dc fc nou
ttngunt. Hic veronatus, plenus eftfecuhdum Socra-
temtinftura. Etinliocpatetcompletio operis primi_>
quodfecundum Socratemnil aliudeft,nifiopusmu-
lierum,fcilicetcoquere,&luduspuerorum,fcilicetpa-
tientia &otium:quia calorein vltimo vcrfu defcripto»
pcrficittertiamterramoperis.donecimbibaturtotumj
&interfamvertatur. & haeceft tcrra Solis. diciturcr-
go fi dilcftus meus:id eft, tetra dealbata, quae eftauti
fapientufti: vt dicit Scnior, de qua dixerurit: Aqua-no-
ftrano eftaurumvulgijfedhiclapis dileftus albedinis
derimulc:id eft, aquarubrxpctrae-.ideft, oUofclari
i9* R 6 s i Nv s:-
potaucmnt,& de fontematris fu<E_: id cft, aqua Mcrcii-
rialiLunae guftauerint, fignificat reiterationem con-
tritionis,aflatibnisjimbibitionislotia3: Subdit,& viiib
riibto:id cft, calbre, ocblfcoafKriisnbftri: ideft, Solis
Vnius generis exiff.eil.tisrhecttm irtcbriatus, donec totii
opus vertatttr iri terrarri.& iri lefto fub : id cft, vafe fuo,
mihiamabilittr accubuefit: id eftj coniunftus fuerit:
quiauatura' gaudetrtatura proptereoriformitatemna-
turarum, & iti amofe meo fcificet Luftari fperrha fuu:
id eft, pinguedinem fplateth. CELLVLA:M MEAM:
idcft,corpusmettm_, fcilicet LUnaie fubintraueritiid 7
eft, invnarh naturam&iti vnum coritcrituiri mixtuvn
fcilicet forti & viiiuerfali mixtiOrie &.cbmplexione
complexionentuf,& Vapofabiliterfe coiicipiant.Et erb
praegnans ac tethpoie ifTeb,pariamfiliUin potentiflu
id eft,Elixif infinit* virtiitisV
EXPLlCtt LIBER P&IMFS
Rejimdediuiniilnterpreta-
tionibm,.

I-iiti-Pif si.cP'isij)rs. .

; OTAqu6dpriusdixi,qttodfpifituscorp<J-_
fis noftri cuih patte & filib pcrficitur: quia
dicit Rafis libro Lttii; Lapis iiofter cura
__ rhiiftdicreatioriehbmeri liabetj quicfttri-
nus &vnuS;vndeHetmes: FiduciaPhiiofbphprumih
duabusfebusconfiftit, qUibusadiUnguhtteftidm. idc
Philofophi vdcarunt ipfum imparem. In nttllis vero
corpbribus Mercufius rriuhdior & perfeftibrinUeni-
1tir,quairiirihistribus Sole, Luha & Mercufib vulgi.
Vnde Senior,niliil generat ies exfe, nifi cx eb ejttod eft
defe &fpccie fua.qttod efthomogeriettm Ipfius; Si-
nrilitet Adar/i &oitincgetius hurfianum* &brririisrcs
conuenit infuo propinqtto & firilile fibi fecttndum
fpcticrn. Incipe ergo innPmiheDpminij riaturam eius
tognpfcere. eft enim niatetiaefuaequpdeftineode&
*iccode,necingredituraIiud fuper eo quod noii fit or-
tunt
AD S A R R AT AN T. t$>V
tumabeo.&eftradixeius. Similirer MercUrittSeftab
co, & hoceft i quoextrahituf, & eftin eo &exeo,fci-
licetaqua frialis, Lapis ergo nofter eft aqua cogelata:
id eftjMercurius cbgclatus in Sole& Luna,& repugiiat
igni quando eft fixiis.EtrefpluitiirqUando eftnxus in
aquaniftiani.ex quacomponiturin generefuo. Vricie
Hennes: non conuen.it rci nifi quod eft propinquius &
in natura fua.tunc generabitur proles fimilis fibi,& fta-
tirrifubiunxit:Huniiditas eius eft ex dbminioLun;E,&
pinguedo a dominio Solis, & ha?c duo funt ei coagu-
lum.&femch miindii:ideo dicitAriitotelcs: Aquahort
coliglutinaturnifi cumfimile fulpluirefibi , neciiiue-
iiiturinfe aliquid fimile fulphuris fui, nifi qupd cft
ex ea. fimiliterfumma aniniaiiiim & terfaenafcentium
116alip fubgtediente putrefcunt & corrumpuntur, de-
ingermiriant&fitinttalia fiihilia illis ex quib. habtieve
radieum fccundiimfpeciem fuairi. Et pvopter hoc, vt
dicitSenior,vttilirabiliaimmittaiitui& exeantafua la
dice, fed redeunt ad illud vnde fiteriint, & exquo futif,
necconttertuntur exhocad aliud. Eiquidicitad fiiiu,
dicit vnuni in loco conrrarib cbritraria. condufio fuit.
Principiorum naturaliurtt-prineipijs fibi fimile gene-
rantium periiaturamactioiic caloris diuturni& con-
tinui diu reflcxus in fe,& feparabilitcr commixtus, co-
gelatur in rnetallum.cuius eft in vafe,& fecundiim fpe-
ciem exqua eft fadix cius. Et iii r.niorie iritehfionis iri-
uentafuitartis poffibilttas : & aftus ignis eft iiifinitus
vtin Senipre dicitur. Hinc lipniines liorriinaueriint ar-
fen. Veneris nPminibus vuigianimam pbrtatamitia-
qua fua: & yocauerunt Venerenialbam & rubeam, ri'6
tainen e-ft.Venusfuafacitoperationes eiiis. Satisfece-
runtvulgo dicentesi.yenus noftranon eftfulphurvul-
giquodcombuvit,& combuiitur combuftione ignis
accorruptionis.fed Veneris fapicntumalbum combu-
riturcombtiftionealbedinis &rubedinis,qu^c6buftio
eftdealbatio tota totiusoperis : vndeduofulphura &
duoargen. viu. dicuntur & funt talia, quod vntim&
Vniimdixerunt, & fibicongaudent, & vnumaltertim
continet. Sequitur ratio in argenr. viu.ZenonPhilofo-
phus dicit; Scias quod ipfuiri.cftfacerc &fuo, &DWi
R
194 R-° s i N v s .
creauit exeoomnes nunieros. ipfumeftorigo earurnj
&cftaereumignisfugitiuum,fed ciim inignefteterir,
facit miraojiera & alta: & ipfum folum eft fpiritus vi-
tius,& in mundo talis non eft.qualis ipfe eft;& ipfe pe-
netrat omne corpus, infratac lcuat, & excellit omnia
corpora. Ergocumfe mifcuerit alicuicorporiipfum
viuificabit,illuminabit,i& tranfihutabic deftatu in fta-
tum, de colore in eolore dum cum eo mixtum fucrit &
coniunftu, &ipfum eritfermentum corpbfisillius: &
tunc erittotumlccirpbalbcdinem &rubeu :& ipfum
eft aqua perennis, aqua vitae& virtutis ,,& herba mun-
dificans &lauans. Et ipfum eft fors aninialium, qui
biberitexeo, viuetinaeternum, &ipfumcolorem re-
cipiet & eft corporum medicina, & ipfum facit cotpo-
facolorumreceptiua,mortificat& viuificat/Dcoyo-
. lente,deficcat & humeftat, calfacit &refrigerat, & fa-
cit.op.era contraria fecundum fuum continente. ciini
viuum fuerit, & cummortuumfuerit, habes quaedam
opcra fpecialiavt deaurarc, fed cummortuumfuerit,
folutu liabes maximurn. Etipfumeftferpensfeipfum
luxurians,feipfurn impraegnans, &in die vnaparturi-
ens,&fuo veneno cunfta interficitahimalia&corpo-,
ra, & ignis fuerit, & intetficit omnia in breui & longo
tempore. Etipfuineftfugitiuumignis^expeftattamen
ignemperartificiafapientu cumcibaturcumigne, do-
-hecexpeftct,& fiuritexillis opera mira: ergociimtin-
giturtingit, cumcoagulatur coagulat, ciim folutum
fueritfoluit. Aiiudfeipruinalbificatvtvriaa, &ad fi-
ncm rubefcit. Etipfum acumine fuum acutum amari-
ficans.&ipfum eftmcdiuinter amarum&acidum: cft
aqua nofiuxibilisad ignem mpllificatip: eftcpngela-
tiofaftaieniigne inducens Cryftallinam fubftantiam
-albamvelrttbeam. Sequiturlitcrarumoperationumcii
fuis caufis explicatio, quaereapud Gebrum.
Caicinatio ergo eft corporum &fpirituu corruptio-
iniseotii deftruftio. dcftruitur enim in eis otnnisful-
iphuteitas defccdans & comburens, quae fine ignis ve-
hementia deleri no poteft alia caufa:quia omne genus
calcinati cftfacilioris fplutipnis : quam npn calcinati.
, calcinantur mollia n Saturnus & Iupiter, facilius,
quanx ,
A t) S A R R AT A N' T„. t$$
'ejtiamdura vtMars: & de. Ideo dicitDaritius.pfaepara-
tecotpor.i &foluireca , ac cxifhv aquam imbtbitcfpi-
ritus'a^KiiOSituncipfi fpiritus fubmergunturin corpo-
ra,&-corpora in fpuitibiis, & fic figttnturcorporacum
fpri'itibus ftrm:>fixione. RASIS : Conuertiteeorpora.
in aqua,& ex ipfa terra tuncfafttim eft totum. Alpjja-
riuus:Q_____ando corpus purgatii eft pfius & calcinatun**
tunc co.:uingitui cuni fpiruibus ablu.tis.htnc ipfi fpiri-
tus fublim.iti & fixi iilud firmant. Galienusi PraeparatC
corpoia & purgare anigredkie in qua eft corruptioj
donecilbumfiatalbum &rubeum:tuncfoiuiteambb
inaquam-fciiicet fpiritus & corpus : & congelateea,
& ' cpioij itnrlupercorpus ablutum;
Sirli.tiocft pei hamidum & frigidum, vel per calu
duin & iHmiidum.reificcarinaquamrefolutio.foluun-
tur-auteni corpora vfcx eis fiat aqtia perquamince--
tannir fpiiitus & figantur. vnde omne hoc magifte-
nii fit qiiaruormodis, aut vt fplues corpora & fpiri^
tus firines: fpiritu-s aute debcnt firmari cum aquis cor-
ppriuTi. Sol.uunturalia dc caufa corpora & fpiritus , vt
eum aqui (piritus fint coniunfta aquae corporum_, ita .
in vnu coagnlcnur, cpadiuiientur& firmctur, ncvlte-
rius qucar fep ranVEtiftafblutip vniuerfalis facitqua;
tuor Elementain vnam redive fubftantiam .firmam &
fixa-m:ciuairdoverb foluuntur ambp, fcilicetcorpora
&ftririi.us.tuciit commixtio vicina & parricularis.qua
adh.ic leparate potcft ignis.foliiuntur ergo fpiritus /
duobusmodis cum oleo congehvtionistartarifcilicet
fuperl.ipsde: alio inodo per aquam lalis ammpn. Eft
& alia folntiopet calorcm ignis. Etnota, qnodplus
•valctlolutio ignis, quam alia:quia quoqj perignedif-
foluitur lnaerrm:folutiones verp corponi fiunt iimili-
tcrvt fpirituu,vtflos Eeiis,atramenti,cerufae,minij, &c.
Deftillatiotid cft.peralembicum.&eftoptiiria, fit, vt
aqua &olea inafcenlionc sua pervaporcsmagis puri-
flcentut& cofortentur a pramtate &pmnicorruprip-
ne, ne vJterius pntrefiant. Aliombdp oleu devhllatur,
vt amlttat humiditatem aduftiuam , vt expcrtus futa
in oleoLaurino. diciturreftiiutio. pingueduiis eft de-=
liiliatio, doncc nianeatincombuftibilis,& quantb las.
- . - .. n a
196 R o s i N vs
pius deftillata fuerint, tanto melior erit cprum tinftu-
ra.perfiltrum deftillamus vt aquae crudae, vel res fplu-
taenon pofllntputreficri, nec fecusab eis fcparari,niil
pcr filtriivnde fpiftum remanet, &omne puru defcen-
dit.ytfitinauripigm.vel arfen. proptereorum olcitate.
Etribta qu6d corpus nb deftillatur nifi prius foluatur,
quia aquaipfius nbnfeparaturabco , quoufque eum
perfette dealbct, vel rubificer permultos enimannos
probaui antequam ad veritatcm veni.Et nota.quod vi.
trumfiigidumnunquamdeponesin caldarium, vel a-
quam calidam , & contva fcilicet calidum vitvutn in a-
quavri frigidam.alioquin ftatim frangeretur. & quando
vis cxcipere vittum,permitteanteaiiifrigidari. In fer-
mentatione maxime cauendum eft de vafis,-ne fvanga-
tur. Etnotaquod nifi corpus putrefcat, fruftumnon
facit, nam pvimo opovtet fieri putrefaftionem, fiuefo-
lutipnc.ppfteadeftiilatur, nec aliqupdcprpuscredas
fieri,nifl prius per putredinem refoluatur.
Inceranturcorpora &fpirirus,cumexpriuationeli-
quefactionis iningrefrunon habeant, mollificentur&
flttant, & ingrcfitonemhabeant. in nullis autcm hacc
humiditas creatura propinqua inucnitur , & faciliiis
quam in Vencre & arfenico. Modus eft, vt toties fuper
partem cerandam multipliceturcorum fublimatio,do-
jiec in ca llumiditate manentes fufionem bonam praj-
ftent, necfit hocantecorum rriundificationcm perfc-
ftamabomnirecorrumpente: quare bonum eflet, vt
eortim oleaptiusfigercntur, vt (ttpradixi dccoagula-
tioneaquarum. Coagulatiovcrofit,fciliceraquarum
carum.vcl olcoru ignclento candelartim paulatim au-
gendo , doneccoagulcntur. Spacium coagulationis
efts.dietum, &ignis dicacnoftecontinuari debct. In
liis ergo cofiftittota opcratiomagifterij.Nota,quado
anima coniungiturcorpori,corpus cito confumitur, &
lnutaturinaliamfubftantiam: quiaprimaeius opera-
tioneeftnigrum, in2. magislucidum, in3.adhucma-
gis clartim,acficvfq;adi5. vices folucndo &coagula-
do:&in qualibet congclatione cauenealiquid fentiat
dc fale, fed ipfum laua iterum & iterum. Et nota quod
cu diuifa elcmenta & mundificatacemixta fuerint,'tuc.
ficoruiH
AD SARRATANT. I97
€1eorum particulam ordei inftar fupcr laminarn ignir
iapofueris, fifluit&tingit fuo colorefupcrficielami-
nas.bonu eft.fi non.fcias aliquodnocumentuaccidiiTe
infolutione: quia non benefolutum corpusnonha-
betaptitudinemintrandi., Caufantur enim ha:c vcl ex
breuitate tcmporis, vel ex debilitate caloris fimi. Si pc-
netrat,fednonprofunde,fithocexpaucitateaeris.nam
anima corpus ingrediens per omnes eius vcnas veloei-
ter currit, vt vnguentum: fi vero volat pars eius, fit hoc
cxmukitudinefpirituum,nondumfixatorum.fi autem
profternaturfluens,tingens,penetransinprofunduto-
tamlaminam,neceuolans,fed rejinquatcaliginem fu-
rni,hoceft,exmodicaclarificarjoneelementorufepara
torum. Difpone ergo fubftantiaaereamperdifcretio-
nem.fcilicetincorporecomunis terrae, Scfubftantiam
tcrreamfecundumhumiditateacris, &calorem & fic-
citatem Solis vel ignis lenis, donec conueniant & co-
iungatur: Octuncadiungceis duasvirtutesoperatiuas,
aquam fcilicct adalbum, & ignem ad rubeum,& ideo,
fili.oportct tc habcre duplicem terram imbibitam, vnat
fcilicetcumaqua &ac'rc,adalbcdinenr, &aliam imbi-
bitaaere.aqua &igne elementalipondcrc, fcilicetad
nibeum.tunchabebisoptata,Deoannuuente.
EXP LICIT L 1BER D E*
finitionum Rofini*
ANDO, Hiccftlapisnonlapis,habetani-
mam & fanguinem & rationem fimile duo-
bus.Sic dixit Mahomet,L,apis qui cft inhoc
operc,neceflarius dc anirnatareeft,hunc
inuenics vbiquc in planitie,in montibus,& in aquis o-
mnibus : habentquc cum tam diuitcs quanvpauperes,
cftquefinml viliflimus, cariflimus, crefcit cxcarne&i
fanguinequamprasciafusomni cognofcenti illum:ex
illo poffimtcongregari exercitus, &interfici reges: cx
illohonorabis quem volueris & inhonorabis.-laude-
turcrgoDcus. Item: DealefiHermes dixit: Egoqui
exaltatusfumfuperomnes circulosMundi, vidiqua-
tuof facics natas j habcntes vnum patrcm. Quaru pavs
n 5
198 ROSIN n-
vna eft in montib.alia in mari.pars verb tertia in foiTi^
quarta incauernis:hicne'cit liiigiia illius, paterharutn
adiunxiteas ad vnurti, ciim fe inuicem yidiflcnt, locuti
flmtvno fermone, d:ceres: Earrius quxiitum quatupr
elcmentorum na.iuas, quas-de ventre terra?fcemioas
adducunt.ItemMaflarai: Iwimundiiia elt inhoclapide
propter quam ipfucn homincs vilipendent, &tenent-
quodnon poffint eamfequeftrare. ldem exhoclapide
nafciturargeii. vitnim, quem vocant multis noimni-
bus. Itemlocusiftius eft 4,elcmenta, &fpintus. 4. ia-
nu3e.4. &claucs qtiatuor,<s]irariimvna . eft lignum, ;ci-.
licetoftenfio aquajperalembicii Itcm hiclipis.nonla-
pis.proicftus cft in rcs,& in montibus ex:iltatus eft, &-
maerchabitat, & in fluminepafcitur arge-nt.viuum,
qucvocantmultisnominibus, &incacuminembiuiii
quiefcit: ciiius rriater virgo eft,&paternonconcubuit.
Ideni lapis in fterquilinijs calcatur pedibus, & faepe
ftuItifbdiuilt,vteumextrahant,&nonpofrunt eum in-
uenire. Etillelapis alfimilatur lapidibus mincrarum.
& plaritarum , & conuertibilis eftinquemlibet colo-.
rerri.f album, fub.eitr. & in fe-eontin.ee 4. ekmenta,.
f.art;ficialia,fsquamclaram,flaiiam, rubeam,viridem,
«itrinam.& dititurminormundus ,116 quod fitmicro-i
cofrnus.fed quja mudus r cgitur per ipfum,vnde Gcber
Sarraicenus cohtriuir, & dealba.uk euin 33. diebus in,
aceto deftillato; Et fcias quod Philofophi acetuni
vpcabantfal alk)Ii,& diftilLnam vrin im, quo euicua-
to diuide elerhenta, diuide ipfurri«qualiter & prp.por-
tionalirer contritiorie pcrpenfa. fta vt nonfit in eo dU
mifio,necrepugnantia, & habebis propofitum domino.
coccdcnte.MttigoPhilofbphus :Lapis nofte.rquamuis
ab.homiriibiis & animalibus pedibus eonteratur, ta-
n»en propterfuaminduftriamhominis Geberi, afapi-
ientibus adamatur, & dicit induftriarmquia fii induftna
hominis G.eberi, ItemMalus Philofophus: Hic lapis
cft fub.tus tc , quantum ad obedientiam ; fupra te,
quoaddominiu:ergo a te, quaimimadfcientiam.: cit-r
ca te.quantum ada>quales. Ariftotel. Ergo nominabo
lapidem noftrum, eft termirius ani : eft enim ouuna
?hiil.pfop.hprum qupd ineft in putrefaftioae & purift-
AD SARRATANT. 199
catione.Diuide ergo ipfum in ^.'elementa.qua: diuifio
fit duob' modis: id eft, fine corruptione Solis & Lunae:
& ifta diuifio eft vniuerfalis quantum ad intelleftum:
fedfecunda diuifio diuidit ipfum in fpeciales ppera-
tiones. quandoergo habuerisaquaexaeie, & aerem
ex igne, & ignem cxterra, & quodlibct horum petfc
diuifum,plenehabcbis artem.
Sume ergo ex lapide vndique reperto,qui vocatur
Rebis,& nafciturin duobus montibus, exquo volan-
tes fpiritus in vanum fumunt,& non recipies ipfumni-
firecentcmcufup fanguine cuius cibus eftexfangui-
ne,& moraturin aere:& fi-hiclapis non eflet aereus,vei
ae'rc2enatur3e,noncbniungereturMercurio, nec ei co-
mifcerctur , nec ingrederetur ipfum: fedquia fimiles
funt.commifcentur & coniunguritur, adep vt ignis n5'
feparetinter nos. Recipe ergo lapidem Rebis:ici efti bi-
nas res, fcilicethumidum & frigidum, ficcurh & cali-
dum. Vnde Rafis"& Moricri. Quod ergo.fecretu expe-
ftabis in humoribus euanefcentibus , ex quibu,s gignit
filibs, lapisnoftercal.& fic.vndevcrfus: Dant rebus
mbntes dracbnes interraq; fbntes. Recipeergbhunc
lapideanimalcid eft,animainfchabcnte,fcilicetMer-
curialem fcnfibileiid cft, fentiente pre.fcntiam,& influ-.
entiamagnefias.&magnetis.&calaminarem, acapice
permotuIocale,profequendo & fugando vegetabil6c
id eft, vim fua in naturam inditam .communfcante fuo.
generi, multiplicantem virtutem influentia;, vtradix-
ftipiti,fine herbis mineralem: quia demineta extrahi-
tur. Vnde quidam male intclligentes Philofophos,
dicentcs: Hic lapis talis eftres, quae intemagis fixa
eft,aDeo creata,&tu eiusminera es,acatecxtrahi-
tur, & vbicunquefuerisjtccum infeparabilitermanet,
putabant hinc efle crines hominis , fanguinem, fter-J
cns,&fed fatuifuntciim dicuntin cofixacft:id eft.ibi
habes fuam fcientiam,& non in alia re.Et vt homo ex4..
elementiseftcompofitus, ita &lapis, &ita eft exho-
minc & tu es eius minera, fcil. per operationem : &
deteextrahitur, fcil. perdiuifionem;& inteinfepara-
biliter manet, fcil. perfcientiam. Alitcrintefixa.feili-.
cct, in Mercuriofapientum: tueius mincraes.: idcft»
* 4
JOQ R O SI N VS
in teeft conclufa & ipfum occultetenes, & cxte extra-
bitur.cu a tereducitur & foluitur:,quia fine te comple-
ri non poteft, & tu fineipfo viuercnon potcs , & fic fi«
nisrcfpicit principium & cpntra, Nafciturin duobus
mo.niibu.s :id cft, ex Venere & Mercurio per afliduita-
tem dccoctionis naturae, cx quo iuuamentu fumunt &
omnia volatilia , fcilicet corpus & fpiritus: non fixa ab
co fumunt colorationem, &. fixationem. non capias
eum nifi reecntem & prc;paraturncumfanguine fuo:id
ell.Venercnpndum fufo, vcl heneprajparato, cuius ti-
bi eft exfinguine:id eft , vita, vel operatio eiuscftcx
Venere viua, moriaturin aere, fcilicet per ignis eleua:
tioncm fiue fublimationem & purificatioiiem. & fi hic
lapis non eflet aereaenaturae: ideft, eiufdem praepara-
tioriisjribn cariiungeretur Merc.urio, n.pn eflrctperfefta
& firmaoperatio corum, fcd-ciuia fimilcs funt dup,
ambo praeparati mifcentur & ynuintur.vt ignis non fe-
paretinter eos.
Separabis ergo Philofophiam, pcrhanc docvtrinarrt
croceurri ab albo, rem prcciofam a vili, donec 4,cle.
menta ex vna rc proueniant: & iterum 4. in vnum con-
Currant: quoru radices funt aqua,& ignis, appofita ve-
rp fu'rit,terra,& aenyniu.erfa vcrp cx vno fiunt:& rurfus
4,vnum: 4,cfg,oexvna teficfiuntiprirnbaqua, feciido
oleurh.tertio ignis, quarto terra, Exiftis 4. ita compo-
fitis& mundificatis, vt fluuantfine fumo & combu-
ftione,vt permaueant.ingrediantur, & commifceantur
corporibus metaUorum,fitIccir compofitum,
Et nota.qiiod terrae prajparatas quarta pars,ignis vc-
rc>vna fumcnda,& cum ea mifce olei predifri duas par-
tes, & tereiri. paftam. Quidam dixcrunt 7. partes terrae,
alij 11. &verunieft, primumtamenmelius, Alij dixe-
runt.quodvnn parstertEe tingitzo. Alij quod vna pars
terrae dupli tingit-duplu fui feptupli, & ita oliendit tibi
ponderajCQmpofitionem, & quod cftmelius.&quod
eftprius:fac quod volueris , rcgimentamcnvnumcft
&operatio vna.
Poftrcmonotandu, quinque efrenccefTariahuico-
peri:id eft, eft.corporu & fpirituu cakinatio, fiue fubli-
«jatio fcjl. calciaatas rei inaqua rcduftio fit^ potcmiS
fimi.
AD SARRATANT. 201
fimi, vcl etiam per caloreni ignis,& diciturfolutio,
5. Eft deftillatio fcilicet pcr aleinbicu.m defccnlio.
4. Eft inceratio , fcil.rei (iccaeconiungcns vngueimim
folutum,quo noftrum perficitur magilleiium.eft pater
tnirabilium , & mibes ntibium , &iplumdifputatcum
auro,& craiiclulit eidicens: Difceptabis ncmecum?
Ego fum dominus lapis expetf.ins ignem. Rcfpondit
Mercurius: Verum dicis,fed ego tegcnui, & extrahis
originemexme, &vna pars exmeviuificat multas de
tc: quia tu cs auarus per comparationem ad me. (i quis
cnim vinxerit me,fratri vel forori mcaeviuet,& gaudct,
&erofibi fufficicns, fi viucrct annos tooooo. & cgo
fum totus abfconditus , fapicntum & muto omnia
corpora in Lunam cum arfenico , & poftea in Soletn
cumfulphurc, & in mclatetfeientia.fublimaxrgo i-
pfum & erit fixus.ac tingct deccm partcs Veneris. Itcm
nota, fpiritus corpora ingredi non poflunt nifi purga-
ta,& non ingrcdiuntur.nifiaqua ducantur. ldeo dicit
DantiusiPraeparateeorpora&foIuiteea aeexillaaqua.
imbibite fpiritus ablutos : tunc ipfi fpiritus fubmer-
gunturincorporibus, &corpbra infpiritibus: &ficfi-
genturfpiritusfixifllmafixipne.vndcRafis; Conuerti-
tccorpora inaquam,& illam aquamconiungiteacii:
icl eft,fpiritui, fcilicct Mercurio , & ex illis duobus ite-
rum fac aquain , & ipfani terram , & fafturii efttotum.
Galienus dicit; Praeparate corpora&purgatea nigre-
dine,inqua eft corruptib.donecfiatalbum &rubeum,
tunc fpluiteambo inaquam,fcilicetfpiritus3ccorpus,
& coagulate, & fic proijcite fuper corpus ablutum.
QnancTo corpora &fpintusfoluuntur,tuncfitfplutio
vniuerfalis, quasfacit& quatuor ekmerita, &redditin
vnamfubfiantiam firmam &fixam: quando veronon
foluunturambo, tuncfitmixtio vicina, &particularis,
quamadhuc fepararcpoteftignis. Notaquandoani-,
ma coniungitur corpori, eorpus cito confumirur, 6c
mtitaturinaliamfubftantiam, & poft primam eitiso-
perationem fit nigrum. ln fcciida vero magislucidum.
Intertia vcro iterummagis clarum, doncc adquindc-
cim folutjoncs & coaguiationes perficiatur, & in qua-
libct coagulationc c.aue Jie:aliquid;fentiatdefalejfed
n y
t02 R.OSIHV!
laua eum perfe&e. Itcm tali modo poteft omnes fpiti-
tus augmentare infublimatione. RecipedeMercurio
fublimato.&terecumeomedietatemfuiMercurij cru-
di,&fublima cum fpeciebus fuis rcceptis, & pnus fub-
limati.Item inrbibeMercuriumfublimatum cum aqua
Saturni.vclIouis,vcl Lunae,quodmeliuseft,toties,do-
nec currat fupcr laminam. vna pars tingit ei partes Ve-
ncris purgati in veram Lunam.
In noftio riiagifterioeft fpiritus & eorpora: inter fpi-
ritus quidarnfuntfixi.vtcflcntiacalaminaris talck &c.
quidam norifixi;vt argent.viu.arfen.auripigm.Venus»
falarmo.& fi fpiVituspcr funium euanefcunt, nec fufti-
ne.repoffuut. &funtali3efpccics retinacuiafpiritUum,
de quibus fiunt aquaeacutac,vt falia & alumina.in qui-
bus foluuritur fpiritus fublimati &purificati, vtfimul
cum ipfius foluti coagulcntur &figantur: quidarrive-
ro funt quaefbluuntuf in aquam,& cum ipfisfit inccra-
tio corporutn acfpirituum,vt funt vitriolum &atra-
nicnta. Sed fciredebes, quaefpeciesfint mcliores, ad
artem pertinentes : quia multi funt qui minus valcnt,
fecundiimrncam experientiami& perderenturlaborcs
& expenfae,&tin&ura cumeis inficeretur: quare relin-
quendafunt ea.
Suntergohi 4.fpiritusprincipales inartenoftra,ar«
fenic.falarmon.quia fincipfp non foluerentur, necin-
grcderentur fpiritus :;ipfe cnim foluit & figit omnes.
ipititus, penetrat omniametalla, &mollificatea. Et
fcias verum efle, quod experimcntodidichquia non
eft nccefFetibi alium falcm comparare.vtere ergo eo
ih omnibus operibus tuis: fed hoc fcias, quod per i-
pfum nec dealbantur, nec rubificantur corpora.ncque
tranfTubftantiantur,ficut per alios fpiritus , fcd ipfc
tantum datintroitumalijsfpiritibus: permixtisvero&
coniuriftis coadunationibus & perfeuerationibusipfc
icccdit,?. fpirituseft Mercurius,cuius diffinitionem,&;
naturam habes copiose apud Gebrum. Eftmate-
ria metallorum cum Venercalba vel
rubea & eft.
? I N I &
WCfr
A» SARRAT ANT." ao$
lNClPlTLlBER
dimnarum interpretationum
ejr dejinitionum.
ECIPE lapidcm qui eft niger,albus ,rii*
beus, citrinus, & auis mirabilis, qujnigre-
dinc nociis & dici elarita,te fine alis volat:
examaritudinenamckieinfuo guttureexi-
iten;c,coioratio accipitur, a luo vcro cruo-
rtmeraaqua actipitur.fictitdixitAlexander. Recipe
lapidem ^.colorii fili. Recipe volatile volans fubmer-
fum, & afuarubedinequa: ipfum interficit.extrahent
ipfam:.ab ea repelle vt fiat vnunv. & tibi mancat no vo-
lando in rcgionibus.fed volatu eleucs illud,.& a radice
extrahe fuam vmbram: ac f6rdidum,quia ncbula eifu->
pererhineris coinquinat,& a luce retinet quafi coahgu-
ftatur,acafuarubcdine comburitur. Recipeergohanc
fupcriorem aquam corruptam qucmadmbdumignis.
Latbn cineris cft vnus,qubnia fe ab eo fequeftrat quo-
ufq;nibeusaeris vitrificetur, fittibifocietascerta, calc-
fcit & tibi quiefcit.Fili notumhabeas.quod aquaeprius
eratinaere, dtindehabitauitinterra, rcdde eam tuad
fuperiora &perfuosterminosnoninepteomniacon-
iun&a : deinde fuo fpiiitui rubeopriorielementpniii
parte cam eoniunge.Item Hermes: Recipe lapidem ni-
grum,lapidcrh demontanis Indiae.quod cftintus, mit-
tefotas,& quodfpras ett,mitceintus. VndeRafis,fili,
contemplare altiflima montana , quaefnnt a dextfis &
afiniftris, acafcendeilluc: ibilapis nofterinuenitur,&
inalio monte, quifertomnegenus pigmentoru&fpi-
ritusvclfpecicsjibi fim>Utcreft.Morieiius: Confcendi-
te alta montana arboribus confita : quiaibihpisno-
fter inueniiur, & abfcondiuis eft. Itcm Hermes: A Ca-
pitc!apidcmmixiu,craceum album,& cSminuiteeum
aefeparatealbumacroceo. Idem: Recipelapidem be-_
nedictum , comminuite &lauatclapidem rubeum, dc
quo cxtrahitur quiinueniturinmontibus , &maxime
aliquando in cloacis vcteribus. Et nota, quodnatura
irs principio fua?originis iniendit facete 5.««» ycl Lw,
2©4 ROSINVS AP SARRATANT.
nam, fcd non potcft propter Vcncrem, corruptum ar-
gcritum viuum, commiftum, vel proptcr terram fceti-
dam, quar.e ficut puer iri ventrematris fuaeex corru-
ptione matricis contrahit infirmitatem & corruptio-
nem caufa loci per accidens.quamuis fperma fuerit
rhundurti, tamcn puer fit Ieprofus & immundus caufa
matricis corruptae, & fic eft dc omnibus Metallis im-
peife&is, quaecor,rumpuntur ex Venerr, & terra fceti-
da. Documcntumhuius rci, quodcxMercurio &Ve-
nere.generenturMetalla, cft:quia etiam cxhisduabus
rebusnaturaliterfaftis,idem poteftfieri artificialiter,
vtteftaturMorienus. Sciendumcrgo eft.invcritatefci-
entiam AlchimiaeefTedifFufamper multos libros & ca-
pitula, & in multis fpeciebus &mineralibuscapillis,
ouis,&c. & infinitis nominibus nominata, cum tamen
nonfitnifivna, cuiusprincipiumfuperfinemfuum re-
fpicit, &fuusfinis fuperfuum principium: &vbicun-
que fuerit, & quibufcunque nominibus nominctur,
non eft nifi res vna, vndevcrfus : Ac ars vnam rcm .
pofcit.qubdquiuis bcnenofcit: hancrcmaptant:plura'
tamenhaecreseft. Tantum vna fimiliter haecarsnon
niultis egetexpcnfis, nec magno labore.vnde Moric-
nus: Omnis res quaemagno cmitur precio.in hoc opc-
rcmendax,&inutilisinuenitur. Quareergo dicuntur
tot fpecies neceflc cfle in artc.fi tantiim vna res eft?Sol-
uit Morienus :Eius radix eft, vna qui dat & innouat e-
ius colorem. Sulphur cft quartus fpiritus, cuius riatu-
ram quaereapud Gebrum: ex cius vaporc inducatur ar-
gcnt.Yiuum.

2{p/ini TutlicA txplicit, Vtl Lifor


S)tfinitimum,
ma*
2«5
IN C 1 P I T PRACTICA
Maria Prophetiffa in Artem
Alchimicam.
O Nv ENi T Aros Philofophus, cum Maria
Prophetifla fororeMoyfi,& accedens adi-
pfam,Iionorificauiteam,&dixit ei: O Pro-
phctifla , audiui fiquidem multos dc te,
quodalbificaslapidcmin vno die. Etdixit
Maria: VcfqueAros,imo & in parte vnius diei.Dixit A-
ros:0 dominaquando eritillud, quodtuaflerisppus
Maria t Q_uomodo albificabimus, deinde addemus
nigrum ?Dixit Maria: O Aros, nunquam non de partc
iftamortuaefuntgentes? An 6 Arosnonnofti,quodfit
aqua vel res quaealbificatHendragcmJDeinderefpon
dens.dixitci Aros: Itavt dicis.,efi,pdominajntcmporc
longo. Rcfppnditlvlaria: Hcrmes dixitinomnibusli-
brisfuis, quod Philofophi aibificantlapideminhora
dici. Dixit ci Aros: 6 quam illud eft excellens. inquit
Maria: Exccllentiflimum cft hocapud illum qui igno-
rat. Dixit Aros:6 PrpphetifTa,fifuntapudhomines o-
mnia4. clemcnta, dixit compleri poflent, &compIc-
xionari, & coagulari corum fumi, ac rctincri die vno,
donecimpleantconfequens. DixitMaria: 6 Aros, pet
Dcum fi non efrentfcnfustuifirmi,nonaudiresamc
verbahaec, doneccomplcrct dominus cormeum,gra-
tia voluntatis diuinae. Vcruntamcii:Reeipcalumendc
Hifpania, gummi album, & gummi rubeum, quod cft
kibric Philofophorum,& eorum Sol & tinftura maior,
&matrimonifica gurrimi cum gummiveromatrimo-
nio. Inquit Maria:Intellcxifti Aros! vtiquedomina:
Dixit Maria : facilla ficut aquam currentcm, & vitrifica
hanc aquam dicm laboratam cx duobiis zubech fupct
corpus fixum, & liquefac illa pcr fecrctum naturarum
in vafe Philofbphiae.Intellexifti nbs,6 domina. Vtiquc
dixitMaria: Cuftbdi fumum, &caucnefugiataliquid
de illo,& ifto mcnfura igni leui,ficut menfura calidita-
tis Solis in menfc Iunij vcl Iulij,& morare prope vas,&
in,tucre cura, quomodo nigrefcit & rubefcit &alb*~
to6 MA&I A, PR O J H.
fcct.inminiis quamin tribushoris diei,&ftimusp(*ritf->
trabtt corpus , & fpiritus conftringetur, & erunt ficul'
Jac incerans &liquefiens & pcnctrans : & illud cft fe-
cretum. Dixit Aros : Noh dico, quod efit hoc femper»
Dixitei Marla: Afos,&mirab:li'.is eft.de itto quod non
fuit apud antiquos, nec acceflit adeufh permedica-
tionem.&illudeft: Accipeherbam albam.d.irr.m.ho-
noratam,crefcentemfupermonticulis,& tcreipfam re-
ccntem ficut cft in fua hora,& ijlaeft corpus vcrum
non fugiens ab igric. Et dixit Aros: Nunquid lllc eit la-
pis veritatis ? Etdixit Maria: vtique. Verumta men ne-
fciunt liomirieshoc regimen cuin velocitateiiia. Di-
jcitAros: & poftea quid ? Dixit Mariu : Vitrificafupcr
illud Kibrich & Zubcch (alias Zibcic) &ipfi funt duo
fumi coinpleftentes duo Lumina , &proijce fuperil-
Jud compIemeiitumtinfturarum"& fpirituum & pon-
dera veritatis , & tere totum , & ponead ignem, & vi^-
debis de ipfis mirabil/a. Totum rbgimen confiftitin
temperie ignis. O quam mirum.quomodo moucbitur
de colorc in colorem in minus qiiainiiv hora diei,quo-
ufquevenietad metamvubedinis &alborum: & dcij-
ce ignem, & ^imitte confrigid.iri & aperi, & inucnies
corpus margaritale clarum.efle in coiore papaueris
fylueftris.mlxtum albore, &illud eft imcerans , lique-
fiens &penetrans, & cadit eius aureus fuper inmillia
& ducenta.llludeftfecrctum occultmn. Tumprocidit
Aros in facicm fuatri. Dixitqucilli Maria : Leua caput
tuum,Aros:quia abbreuiabofuperterem,vti)lud cor-
pus proieftum fuperlmotiticulos clarum, quod nori
capitur putrefaftione vel mo>u. Recipe & tereipfum
cum gnmmi Elfaron , &cttmduobus fumis, qttiacor-
pus comprehcndificcns eft gummi Elfaron , & vere to-
tum.Appropiiiquiigitiir, quiatotumliquefci. fi pro-
iccerisfuperipfam vxorem, erit licutaquadiftillans,&
quando pcrcutiet tpfiim aer, c6gelabitur,& crit corpns
vnum.&proijce de ipfo, &videDismira : 6 Aros,illud
cft fecrcttim occultum fcholiae. Etfcias quod praedifti
duo fumifuntradico: huius art.is, & 'unt Kibris album
&calxhumida, fed corpusfixumeft decordeSaturtii
fomprehendificans tinfturam, & campos fapicntioe»
fiuefcho-
ADSARRATANT. J.07
fiue fcholiae.&Philofophi nominauerunt illa multis &
omnibus nominibus,& acccptum de monticulis eft
corpus clarum, & album. & ittafuntmedicina huius
artis, pars comparatur, &pars inueniturfupermonti-
culos: & fcias Aros, quodfapientes 11011 nominaueriit
illudcampos fiuefcliGlia:, nifi quia fcholiar>6n cora-
plebiturnifi perillud, & in hacfchoIia'n6 funt,nifi mi-
rabilia. Intrant namq; &inilla 4.1apides)& fuum regi-
Hicnverumett ficiit dixi: &iiludeft primu,fcoyareAde
&Zethet,per illud allcgoriza vtHermes inlibrisfuis
Scoyas,& feniper longifkauerunt Philofophi fuum rc-
gimen,& fimulaucrunt opus pro quodlibet, quid non
oportctfacercillud opus ,& faciuntmagiftruminv.no
anno, & hocnon nifi occultationcignorantis pppuli,
donecfirmatumfitin cordibus eorum&infenfib.quia
ars no complebitur praiterquamin auro.qiiia eftfecre-
tumDci magnum:& qui audiunt defecretis noftris.nS
vefificant ea propter eorum ignorantiam. Intellexifti
Aros?Aros dixit: vtiq;, fed narramihideifto vafefinc
quononcomplebituropus. DixitMaria:lftudcftvas
Hertnetis.quod Stoicioccultauetunt,&non ejftvasni--
gromanticum.fedeftmenfuraignis tui.Cui JixitAros:
o domina obedifti in focietate Scoyari: 6 prophctifla
aninueniftiinfccretis Philofophor.quipofucruntirili-
bris fuis quod aliquis poflit faccreartcm de,vno corpo
re?Et dixit Maria:vtiq;, quod Hcrmes non docuit.q.uia
radix fcholic;eft corpus indolabile,infanabile & cft to-
xicum mortificans omnia corpora, & puluerizat ea, &
coagulatMercurium odore fuo. Etdixit: Ego iuro tibi
perDeumaetemum, quod illud toxicum quandofot-
uitur donec fit aquafubtilis, noncuro qua folutionc
fiat: coagulat Mercurium in Lunam cum robore veri-
tatis,& incidit in folium Iouis,& lunificat ipfum in Lu-
nam. Et in omnibus corporibus eft fcicntia.fed Stoici
proprer eorum vitaebreuitatem & opcris longinquita-
tem hoc occultauerunt,& haecelementa tingentoria
inucnerunt.&ipfiincreueruntea, &omnesPhilofophi
docent illa preter vas Hcrmetis, quia illud eft diuinum,
&defapientiadomini Gentibuspccultatum: &illiqui
illud ignorant.nefciunt rcgimen veritatis, ptopter yafis
Hermetis ignoramisim.
*o8 LIBE-R. SECRETORVM:
Sligjr VNT VU VliRSVS.
Mdrid mird fondtbreuiterquod tdltdtonttb.
Gummis cumbmisfugitiuum figit m imis.
Horis in crmis trU Vmcldtfortta finis.
MdrU Lux roris UzdtnU?dt in tnbus boris.
Fdid Tlutonis cchjortu uwgit amoru,
Gdudtt m dfjdtdfdta per tridfocidtd.
ExPLI.CAT LniER MARIA5
SororisMoyfi.
Ll B ER SECRE TO RVM AL'
CHEMI^E COMPO SITP~S V E ^,
CaltdJiliumlaz,ichi>translatmexHe-
br<eo in Arabtcum>&ex Ara.
btcotn Lattnum,ih.cer-
lotnterprete.
Prafdtio dt difficulUtt/trtis.
RATIAE fint Deo omnium creatori,qui
nosconduxit & recoluit, & docuit, &in-
tcllcftum & fcicntiam nobis dedit. Nifi
Dominus nos cuftodiret & conduceret, cf-
femus fine cuftodia, & fine doftorc tan-
quam erronei, imohiiius Mundi nihilfciiemus,ni(i i-
pfenos doccret.qui principitimeft,&fcictia omnium,
fua potentia & bonitate fuperpopulum. Qui dirigit &
eruditquem vult, &rcducit fua mifcricordia adviam
iuftitiae. Mifitenimnuncios fuos ad tenebras, &vias
cxplanauit, & fua mifericordia repleuitfuos diligeics.
Scias fratcr, quodhoc noftrum magifterium delapide
fecreto , & omcium honoratum , ettfccretum fecreio-
rumDei, qupd cclatiitfuo populo, necvoluitvllis re-
uelarc,nifiillis,quifidelitertanquamfilij mcruerunt,&
qui cius bonitatem & magnitudinem cognouerunt.
QujcnimfecretumDcipoftulat.ncccfle cii eihocfe-
'erctmn magiftcrij plus quain aliud. Ec fapientes qui
illud
CALIDIS FILII IAZICHI. 209
illudafrequutifuerunt, aliqua deipfo celauerunt,&a-
;liqua reuelauerunt. Sic cnim iriueni fapientes antecef-
forcs,in hoc conuenientes in fuis libris honoratis. Vn,-
defcias, quod difcipulus mctis proprius, Mufa, hono-
rabilioromnibusapudme , in ipforum libris multum
ftuduit,&in operemagifterij laborauit.vndeaggraua-
uit ipfum eiufdem compofitio,& in eamultipliciter
dubitauit,& ignorauit fiiniliterrerurncompofitionis
naturas. Et fupplex ac humilis pro ipfa, a me explana-
tioncmpetiit, & direftibnem eitifdem. Egoautemei-
dem nihil in ca refpondi, nec volui difcernere, fcd prae-
cepi ci, vtlibros Philofophorumlegeret,& in cis quod
'a mt pctierat, indagaret. Ipfe vcro abiens,legit pluf-
'quamcentumlibros , proutinuenirepotuit: libros vl-
delicet veridicos, fccretos, nobilium Philofophorurri,
& in cis qUod petijt, non potuitinuenire, qui tunc rev
'manfitidcoftupefaftus, & quafiextra metempofitus,
etiam per annum continue in ea pcrfcrutandd. Ex qup
lgiturdifcipulus rheus Mufa, quiintcrPhilofophos, in
gradum & modumfapientiaemerueratcomputari, fic
in Cbmpofitionc eius dubitauit, & hoc ci contingit in
ca.quidfacietignarus, velinfipies, rerurnnaturasnon
intelligcns ? neque rerumcomplexionescogriofcens?
Cum autem hoc viderem derrieo difcipulo praielcfto,
;& chariflimo, motus pietate,& dilcftionceiufdem,
quin etiam nutu & voluntate diuina, aedidihfie meum
'librum in obitu meaemortis, in quo pra.termifi dicerc
quoedam, quas anteceflorcs Phiiofophi rctulerunt in
fuis libris.Et dixi quaedam quaeipfi celaucruntl& nullo
mpdo dicere,autrcferareinfcriptis fuis yoluerurit. Et
cxplanaui,& expofuiquaedam, quaeipfi cooperuerunt
fuis diftis obfeuris &figuratis : Etvocaui huncmeum
librum Seeretorum Alcnemiae.In quo liominaui quic-
quid necefle eft inquifitori huius fcientias.fiue magiftc-
rij,iuxta linguam cius intelleftui conuenientem, atque
fehfuiinquirentis. Etnominauiinhoclibro, quatuol
magifteria magis alta,&meliora,quam fapientes fecc-
runt. Qubrum fun»Elixir,vnum minerale,& alrud ani-
male.alia vero duo rcfidua funt mineralia, & nbn funt
glixirviium, quQrunt eftartifjuumlauandi, quodve-
2IO LlBER. SECRETOH.VM
cant corpora. Alterum quidcm cft, faccrcaumm ex
azoth viuo, cuius faftura & gencratio, cft fecundum
sencrationcm fiue ordinem generationis in mirieris,
lncorde&interioribustcrrae exiftentibus. Ethaee qua-
tuormagifteria atq; artificia, explanauerunt fapientcs
it) libris fuis de compofitione huius magifterij. Scd dc
eis dcfuitmultum, &dc ciusoperationenolueruntitt
Jibris fuis poncre, vcl fi inuenit, non potuit intelligere,
& nihilgrauius inuenit quamillud. Et ideo dicamirt
hpc meo libro,ipfam,eius,q,ue faftum. Qui crgo hunc
meum librum legerit, lcgat aliquid geomctriae, & eius
mcnfuras addifcat, vt clibanorum fabricamrectc eom-
ponat, nec modum eorum excedat, peraugmentum
vel diminutionem,&quantitatcmignium:fciat&rno-
dumfiueetiam gradumvafis opcris. Similitcrvidcat
&epgnofcat,quidfitradix penitus&principiumma-
gifterijt&cfteidetn, tanquammatrixanimalibus.quae
iu eagencrantur, & cap.iunt creatibnem paritcr acau-
trimcntum.qubd praediftum eft. NitSres magifterij in-
ueniat fibiidbneurn, deftrueturfaftumatq; opus citw,
&ciusoperarij quaefitumrioninuenicnt.ncc ipfa rcs
nrodcrit ineffeftumgencrationis: quiaciimnoninver
ncrit caufamgenerationis,fiue radicem, &ipfam cali-
ditatcm, cpntingctin operationibicafus defttuftionii.
Hoc idem in quantitate poderum cft contingens, qux
cum difcoucnit in compofito , partib.quidem eiufdem
naturas terminum tranfcendentibus , per augmcntun»
vel diminutioncm, deftriiitur cum ca proprietas com-
pofiti,& fit effcftus cbmpofitrcafus atq; vacuus. Et e-
go oftendo tibi vnum excmplum: Nonnevidcs qupd
lii fapone.cum quo panni abluuntur & mundificantur,
& fiut albi, gcncratur in fui rcfta coppfitione haecpro-
prictas,propteraequalitatcm, &feftas compofitiones,
5e dcbitas compofiti.que. participant in longitudine 8c
latitudine: vndc proptcr hanc participationem conue-
nerunt, & tunc apparuit qupd crat in ca dc veritate ad
faftum,& nota fuit inde virtus que.prius latebat.quam
-yocantproprietatem, & cftvirtusablutionis, incom-
pofito gcncrata. Cumveroquantitasipfiuscompdfiu
..tranfceiKlitfuRm tcrminum ,.& pcr additionem vel dt-
minutio-
CALIDIS Fifcii IAZICHI. iit
ftniiutionem, tranfgredituripfa virtus oequalitafis ter-
minum,& exitad cOntrarium,fecundum diftempcratl;
tiamcompofiti.Etitaincoriipofitibnenoftrimagiftefif
intelligc.
fot qudtuor mdgiiiertjs irlis, fciliiet, folutioncr
(ongeldttonttdlbtficdtitntinyrubifi?
cdtione. Cdf. I.
fct incipib dicere artificium maius; quod vocarit Al=
ihcmiam,& certificabo diftum meum, & nihil celaboj
nec taeebo hic diccre de eo,nifi illud qiiod ilon conuc*
nitdicere.neceftnominare. Dicimusigitur,qupdarti-
ficium maius, funtquatuormagifteria, prout dixcrunt
fapierttes, yidelicct, Soluere, Gongelare,Albificarc,3e
Rubificare, Ethaequatuorqu,antitatcsftintparticipcsi
quarum dua: fimiliterfuntinter feparticipes , fimiliter
&aliae duae.Etvtraqueharumduplicium quantitatum
babet aliafn quantitatem participcm, quae eft maior
quantitas patticeps pofthas duas. Et voio diccrc.pro
ijj quantitatibus, quantitatem uaturarum , & pondus'
medicinarum, quaefo!uuntur& congelanturpcrordi--
pem.ncc intrat diminutio, nec additio. Sed haj ambatj
fcilicetfolutio & congclatio , cruntinvnaopcrationcj
&vnum fafturn mcruefunt,& hoc antecompofitio-
nem: Sed poft cpmpbfitionem lpfarumppus critdi-
uer(um,f«dhaecfolutio &congelatio,quas nominaui;
funtfolutiocbrporis & eogclatio fpiritus, ckfuntduo;
& habet vnam operationem. Quiafpiritus non conge-
lantttr, nifi cum fohitione corporis, & fimiliter corpus
non foluitur.nifi cum eongelatione fpiritus. Et corpue
&anima, quando coniungunturinfimul, agitvterqu<!
eorum in fuum foeiurn.faftum fibi fimilcm. Et cxcm*
plum eft huius.aqua & terra:quia aqua cum terra; con^
iungitur, conatur ad foluendunj eam cum ftia humidi-
tate,& fua viitute & proprietate.quatin ea funt>& facit
cam fubtiliorem.quam ptius crat, & reddit canrfibi
confimilem; nam crataquafubtiliorterra. Etfimilitef
.facit anima in corpore, & eode modo infpiflatuf aqual
«iiterra.&fitcoficnilis terrtj in denfitate,quiaterrafpi£=
212 LlBEB. SECRETORVM
fior eftaqua. Etfcias.quodinterfblutionem corporis,
& congelationem fpiritus , non eft difYerentiatempo-
ris, nequeopus diuerfum , ita.quod fit vnumfinealio,
ilcutnoncft inter aquam & terram in fua coniunftio-
ncpars temporis diuerfa,quod cogriofcatur.vel vefpc-
returvna ab alia , in eorum operationibus : fed eorum
eft vrius terminus ,<&vnurn faftum : & vna & eadem 0-
peratio eircuitfuperipfa duo,& fimul. antecompofi-
tionem.Etidco dixi antc compofitionem,nepiitct,qui
hunclibrumlegerit, & audiericfoUitionem & conge-
latiancm , vt dixi, quod fit compofitio quam nomina-
ueiiunt Philofophi, quia fic.cflet in crrore fuifafti, &
fuaJfcientiae. Q_uiacoropofitio in hbc artificio fcu ma-
giflcrio, eft.coniuiiftio fiue matrimonium congelati
fpirkuscum corporefoluto, & corum coniunftio,&
eorumpaflio eftfuperignem. Nam caliditas eft eius
nutrimentum, & anima non dimittit corpus , nec cutn
eo Coniuhgitur omnimoda eoniunftione,nifipermu.
ta.tionem vtriufque a fua virtute & proprietate, & pofl
conuerfionem fuarumnaturarum.Et haeceft folutio &
corigelatio.quam prius Fhilefophi voeauerut.Et fcias,
quod hsncfblutionem & congelationem-iarn celaue-
runt fapientes , & ioquutifucruntineafubtiliratione,
cxdiftisbbfcuris &coopertis,vtfcnfus inquifitorisab
ipfofum intelleftibus elongaretur. Et hoc efto exemr
plum difti Philofophorum cooperti&obfcuri incis.
Vngitcfulium cum toxico, & verificabiturinco vobis
principium ofEcij,fittemagifterijeiufdem. Et;Opera-
mini corpora fortia cum iure foluto,quoufque vtrum-
que eommconuertatur adfuamfubtilitatem. Sirnili-
ter & diftum Sapientis in cifdem eft: Nificonuerteritis
eorpora in fubtilitaiern, vt fintfubtilia, & taftu impal-
pabjlia.nondirigetur vobisquod quaeritis. Etfitrita
norifuerint, reuertaminiad operationcm, quoufqjte-
rantur,& fiai fubtilia: quod fi hoc fcceritis,vobis qttod .
eupitis dirigctur. Ethocmodo plura verba taliadeeis
pofuerunt.Necvllusprobantium potuitattingcrevlla-
fenus hoc faftumtalis cclamenti, quoufqueapparuit
eibona apertio documenti oftenfiua, remoto dubio
prascedenti. Et fimiliteinominauerot compofitionem,
CALIDIS FIL.II IAZICHI-. . 215
poft folutioncm atquccongelationem. Poftea etiam
dixerunt, quod compofitio non cornpletur,nificum
matrimonio & putrefaftionc. Eriierum ipferum di-
ftumpoftea docujt pro folutione & congelatione, &
diuifipnc, & pro marrimanio & putrefaftione & com-
pofitione. Et hoccft, quia compafirio, rci eft origp &
vica. Nifi cnim effet comppfitio, non producercturrcs
fn cffe.Et diiiifio'eft.fepararepar.tes compofiri.& fic fc-
paratio fuit fuaconiunftio. Et dico quod incorpore
non morabitur fpiritus.ncc :i'neocrit, ncc cu'm eo vlla-
tenus remanebir,quoufq;ipfum cerpushabeat exfub-
tilirate & tenuatione, vt habet fpiritus. Et ciim ia-mi-
pfutn attcnuatum fucrit & fubtiliatum ,.& exicr.itafua.
denfitate, &fpilTitudinead tenuitatem,& agroflitie&
corporeitatc adfpiritualitatem, c6.mifcebitur.tuc fpim
tibus fubtilibus, & imbibecur iiiicis,& ficvtcrque cua^
dent ynum & iderii, & non feparabik.ur, ficut necaqua
rnixta aquae.Ponatur qupd duae quantitatesparticipes;
qur^ funt infolutione & congelatjone:,maior fitaaim.a»,
& minor fit corpus : poftea adde quanticati, quae eft-a-
ninia, quantitatem qux cft in cpr;porc,&.participa:b,it
quantitati primc;,&.crut in virtute:participes folummo-
do, & operaie eas , ficut operaji fuimus, &inde ha.be-'
bis quodctipis.&vcrificabiturtibi linea, ficut dixitEu-
clides.' Poftea accipe eius. quantitatcm, & fciaseius
pondus, &addeei dchurnidiutc-,.quanturnpofTit bu
b.ere, cuius humiditatis non habemus hicpondus de-
.terminatum\ Poftea opcrare eas opciatione diflirniii,
primo videlicet imbibendo &fublinsando : &.h,a.'C'Q-.
peratio eftiIla,quamvocantalbificationem, & vocant
eam Yharit: id eft, arge«tum,,& plumbumalbum. Et
cumiamalbificabiturhoccompofitum,addeei defpi--
ritu quarifum eftmedium totius, & redtic ad operatio-
nem, quoufque rubefiat, & erit tunc dc colore alfufir,
quodeftnimis rubeum,& aflimulauerunt eum fapien-
tes auro.- Et effeftus huius/d^ittc ad diftum Ariftote-
lis , qui dixitfuo difcipulo Ardas: Luttim quandpalbi-
ficatur, nomiriamus ipfum Yharit:: id eft,argentura: &
quando rubificatur.nomiiiamus ipfumTerneynchum,
quod cft aurum. Et albedo eft., quae tingit cupruin,^
03
JI4 LlftEB. S-ECRETORVM
facit eum Yharit. Et illa rubcdo eft, quae tingft Yharfe .
Jdeft,argenturri,&fackeumTemeynchum: ideft.au-
vurri. Vndcquipoteritfoluereilla cor-pora.&fubtilia-
re, & albifieare, & rubificare, & vt tibi dixi,componerC
imbibendoi&ad idemeonuerterei confcqueturmagi».
ftenu«i,&facietfafturh,quod dixijfinedubio.
'Metebiis, & mflruwen.tis bttic optri necejfdrfti,
ttyopportunis. C A f.~IL
Et aportet tefcireysfa in hoc magifterio, fciiicct A4
ludela, & fapientes vocaht coemetefia, fcu cribratorias
quia in eis diuiduntur partes , & mundantur, & in eis
perficitur & cohipletUt,depuratur res niagifterii. Etr
quodlibef. horum habeat Clibanum fibj coriuenietemi
Scvtfurrique eorum habcat fimilitudinem &figuram
operi competcnte-m. Et lam omnia nominauit,& mo-
dum 6cfprmain eorum docuit M«zleme,& plures Phi-
lofophorum, inlibris ftiis. Etfcias quod fapictes irllioe
eoriucnerunt ity fuis diftis , & celauerutit perfigna, St
fecerunt inde plures libros, &inftrumcnta, qtiatfufit
neceffaria.in his quatuor praediftis.Et funt duo: Vnurn.
tft cucUrbita cum fuo alembico: & akerum eft aludcl,;
quod eft bene fafturn.Et limiliter qusefuut eis rieccfTa-;
ria.fiintquatuor. Etfuntcorpora &animse,&fpiritus,
8c aquae :'& ex his quatuor, eft magifteriutn, &faftum
niinerale. Etfuntexplanata inlibris fapientum, &abf-
tuli ab hoc meo lioro, &nominauiineo, quodnon
nominaueruntPhilofophi. Et quialiquantulumintcl-
Jeftus habuerit.fciet quae funtilla. Et non fcci hune li-
briim ignafo & nefcienti,fedcompofui ipfumpruden-
tibus, &fenfum & fapientiamhabcntibtis &fckntib,.
foen&turkremmadhscmdgiftexifimpttti
itnentium. -CA-f. IIL ,
Et fcias quod Philo.fo.phi nominauer uht ta pluriibu.s
nominibtis. Vnde quidam eo.rutii nominanerunt ea
min eras,& quidam animale, quidam ?iutern h.crb:le, &
quidam p.et namenhaturaiuro, iioc eftnatural^ Alij
quidam vt>.<aueruntea quibufdarnnoriiifiibusadlibi-
tam,fccu'kdum quodeis.videb.wi,»::, EjiiamUjastquod;
Wu»*.
CALIBIS FILII IAZ>ICHI. zfjf
eafttm medicine, funt natnris propinquae.prout dixenit
Philtifophi inlibfis ftiis, quod natura propinquatna-
turae, &naturaafTimilaturnaturx;&natura coniungi-
tur naturai, &naturafubmergifurinnatura, & natura
dealbat naturam,& natUra rubificat naturam: & gcne-
ratio curri geheratione retinetur, & generatio cum gc-
jnerarionevincir.
IDt&tcoEtione&tnistfftBu.
y -
r ...: cdf.Av,...
Etfcias,qu6dPhilof6phinominauerunt ia fuisli-
bris Decoftionem.Et dixeruttt.quodfaciahtdccoftia-
nem in rebus. Et illud cft.quod eas generat, & tnutat
i fuis fubftantijs & cploribus adaliasfubftantias, &
ad alios coTores. Et non tranfgrcdiaris.quaddico tibi
inhoclib.ro, ckproCedesrefte. Refpiccfrater ferncri,
qtiod eftinvitahominum, qualiter in ipfurnopcratur
Solis caliditas, quoufque exit ex eo granum, & cbirie-
dunt:horaines,& alia animalia. Pbftmodum operatur
in ipfumin homirie natura cum fua caliditate,& f eddit
carncm & fanauinem, Et noftraoperatio magifterij eft:
fie. Vndenoftrumfcmcn,qup.d a fapieritibuseftfie,
quod fua perfeftio, fuusquepfocefTus eft ignis.qui eft,
caufa yitae & mortis, qui npn fribu,it ci vitam, niii cum
>ntermedio,& fua fpiritualitate, quae non commifcen-
turnifi cumigne. larn vetificaui tibiveritatem, quam
vidiatquefeci.
GDtfubttlUtiont fohitiont, codguldttone, &"
-commixtioneUpidUii^eoruittcdufd,
At^fneiCA^. V.
Etfcias, quod niftfubtilfaueris cbrpus,: quoufq; fiat
aqiia totum, rion riibiginabilur, n*c putrefiet, & non
poteric congelafe anirnas fugaccs, cufn tetigerit eas i-
^nis:quia ignis cftqui eascpngclat.cum aiixilioipfius
ad ipfas.Et limiliter praecepcrut Philofophifohrere cor*
pora, & fpluimus , vt adhasreat caliditas corum pro-
itinditatibuSi Poftca redimus ad foluendum ipfa co-r-
)por»;&ad congelandumpoft eiusfqlutionem, cum re.
• 4
iltj LlEER SECRETORyM
quaeeiappropin-quauit, quoufqueconiungamus ont*
nia commixta bona ^c idonea cpnimixtipne, qua:'efl
quantitasternperata. Vride coniunximusignem&a-
quam, & terramciaerem: & quando cpnimifcuit fc
fpifluincumfubtili, & fubtilc cum fpiffq, remanfit alia
cum alijs , & cbnuerfaifuerunt fuae liatura: pares, ciim
prius effent fimplices, quia pars eft generatiua.addit &
tribuit fuam virtuteminfubtili, quodeftaer: quia ad-
hasfitcumfuo confimiTi,& eit pars generationis. Vnde
acccpitpoteftatem admouctvdum &afcetidcndtini. Et
pptuit frjgiditasTn fpiflpjiiuia aniifitcaliditatem,&
exiuit ab ep.aqua,& apparuitres fuper ipfum. Et cxiuit
humiditas afcendendpi & fubtileaeris, & commifcuit
fe cuiii eo : quia eft fuufn confimile, & fuaenaturae, Et
quandp, cprptis fpiffumamifitcaliditatemi 8clmmidi-
tatem,& potuitfuper ipfurn frigiditas & fiecitas,& co-
niiniieruntfc fuaepartcs, & diuifaefuerunt, & non fuit
humiditas quae coniungeretipfas partes diuifas,cipnr
gauerutitfe partes. Etpoftea pars quae contrariafrigi-
ditati,qiiia cbntinuauit, & immifit fuam caliditatcm &
fuam decbftipfiem ipfis partibus, quaefuntterrae, &iri
eis ipfiuspoffeyaluit,fiucpotuit, $:habuit dominium
& viftoriamfupei; frigiditatem, & latuit frigiditas,quae
priuscratincorporefpiflo peryiftoriamcaliditatis fu^
pere*m ,conuerfa,fuit parsfuaegencratibnis, &fafta
fuit fubtflis & calida, &'cpnata fuit ficcare cum fua ca^
liditatc.Etpoftea fubtile.afcepfornaturarii.cumiarnifit
calorcm accidentalein,& accidit eifrigiditas,tunccpn-
uerfaeftierunt, &infpiiraueruritfe, &defcenderuntad
centrum, & coniunftae fuiit naturae terrcftres,'quaefc
fubtiliauerunt, &cpnucrfse fueruntirifuamgeneratio-
nem,&imbiberunt feiri eis: & coniunxit hurniditas il-
laspartes diuifas,& conataeft terraficcateiilamhu-
midit'ateni,& bpfe^iteain,& prpliibuit,ne exirct ab-ea,
& appafuit qiipd crat abfconfum fupereum. ^tnon,
potuit huiniditas feparariikentipneficcitatis. Et fimi-
literinucnimus,quodquicquideftiiiMunclo,retinetur
per fuum contrariurn, vel cum fuo contrario:fcilicet
caliditas cumfrigid"tate,&ficcitascuhumid'tate. Po-
ftca
""" cum' quilibet eorumobfeditfuumfociiiinjcoin,.
"*" '
"." '". imifciiat
CALIDI? i?iLir IAZICHI. tiy
mircuitfefubtilecui^fpilfo^faftaefueruntillaer^sY-
ria fubftanria, fcilicet fua anima calida & humida, &
fuucorpusfrigidu & ficcu. Po-ftea cpnatafuitfpluerc
&fubtiiiarecupifua caliditate; & fua humiditate,que_
eftfua anirna. Et cPnata ftiit claliderc & retinere, cum
fup corpprequodeftfiigjduin & ficcuin.' 'Etiicfiiper
hoc circuit & soniiertku r oifffciumhuius. Iayn afferui
tibi veritatein.q.uam vidi & feci, & praecepi tibi, vtcp-
ilertas naturas iifuafubtilitate, & fuisfubffaritijscurri
caliditate & humiditaje , q,upufq.ue''conucrtarjturad
aliam fubftantiair^& alios colpres. Et ripfraiifgtedia-
ris quodin. hoc libro dicitur, &procedas fjefteiri rnsj-
gifterio ''prout cupis. \
"'' , pefixioncjfiiritm:-f$$%'?$ ^:y';
Etfcias,qu6dcorpus.currieSmifcec fis ciimhumidi? .
tate.&ipmminuenitignis c.aliditas,cpnueftitprhuini.
ditasfupercorpus, &foluitipfiim, & tuncnpnpotefl:
fpiritus ab eo exire: quiaimbibitfe cum igne. Ef fpiri-
tusfuntfugaces.qupufquecprjpora cumciscpmiip:cnr
tiir,'& cpnaAtiir piignare cijm igne, & eius-flamma. Et
parurntamenconneniunt iftspartes,nifi curnppeia-
tione bpna, & cpritinup & jongoTabpre: quia n jturx
ariirnaeeft tendensfurfurn, ybicentruirianim'a;cft. Et
quif eftille ex probatbribus.quiivaTeat
<pm'ungerc,q,uqr:rim;C;entrafurjt diuerfa, nifippftcpii-
uerfionemriaturae earundem,&
tiae.&reiafuanatura , qupd eff graueq,uaererc:Erg<»
quipotuitcpiiucrtereanimamin corpiis; &corpus iri
animam,& cpinmifcere cumepfpifitus fubtilesvtinget
" -
omnecorpus. ..'",
S)e
" decoUione,
' ' icohtritione, '&• ablutione Us
"pidts, Cdif VU,
Effeias.illud.quod.eftmuTtumneceiFe inhpcfecre-
tp^atqueniagifterip,eft decofticseoiJtritib atqjcribra>
tip & mundificatio, atq; cum aqujsiulcilius ablutio.
Vride ,qui ialiquid huius' operatUs. fuerit, mundificiet,
.ipfum. benc,& abluat atqjmundifieet ab eo nigredinci
fttwbr^siiuisapparcntfupcripiumintius
""' "••'" '"'•' opcratio-
'^:-v V y
ii8 LIBEB. SECRETORVM
ne. Et corpus fubtiliet, quanto plus poterit,poftea
mifcebit ciim eo animas folutas,, &fpiritus mundos,,
quoufquefibi plaeeat! •
<DtqudntttAttignis%<9'tiusiommodo&
incommodo. CAT. FllL
*
Etcognofeatfimiltterquantitatesignium, & corn-
modumfeihuius, &iticommodum eiufdcm.prouenit
ic6m»do ignis.. Vndc dixitPlatoinfuisfcrmonibus,
iivlibro fuo: Ignis addit peffcfto commodum feu pro-
fefturn,& corruptb incommoduro feu corruptionem.
Vndecumfuerit ei.usquantitas bonaidonca, profici-
et,&eum multiplicaueritin rebus, vltra rivodum cor •
rumpetimboi, fcilicet petfefturhatq; corruptum. Et
hacdccaufa oportuit fapietes mittere mcdicinasfuas
fuperElixir.ad prohibcndum & remouendit ab eis co-
buftionemignium.&corum caliditatem.Et dixitHer-
ihespatrifuo: tfatertifneo abinimicoirimeamanfio-
ne. Et dixit: Fili.accipe canem mafculum Carafcenem,
&cariicula. Afmcniae, &iiingein fimul,& paricntcang
colpris cccli, &imbibc ipfurii vna' fiti exaquamaris:
quik ipfecuftodiettuu amicum, & cuftbdtet te ab ini-
rnieo tito,&.adiuuabit-te Vbicuriq; fis, fcfnper tecu exi-
ftcndo in hocmundo & inalio. Et voluitdiccrcHcr-
mes,procane&canicuTa, resquaeconfcruantcorpora
a co.mbuftidne ignis, & eius calidttate. Etfutnillxres
aquae cx calcibus &fafibus, quarumfafturasinueniu,-
tutin libris fapientum de hoc magiftcrio. Et aliqui cx
fapiemibusnominaueruntcas, aquasmarinas, &|ac
volatilium, & hi» fimilia.
3)eft^4rdtioneelementommUpidut
; CJT. IX.
Inde opo.rtet, 6fraterj^uem]>cushorioret,rtacci-
jpiaslapidorn hbnoratum, vel prcciofumquem nomi-
naueruntfapicntcs, & magnificauerunt, & abfcondc-
runt, & celaucfunt. Et ponas ipfum iri cucurbita cuna
fuo alcmbico.&fepati cius naturas, hoc cft, quatuor
elementa.terra.aquam, ae'rem,&ignc. Etfuntea.cer-
5>ui& *nin)i}fpiri«rt & tiaftura. Et cum fcpatauwis a-
«•ana.
CALIDIS ri-Lii IAZIC&I. 2*9
qiiamaterra,&ae'remabigne,ferua vtrtimq; duorum
perfe, & accipequod defcendit ad fundu vafis, & illud
eftfaex,&ablucipfamcumignecalido,qttou("q;aufe-
ratureius nigredb,& recedat eius fpifiitudo:& albifica
ipfamalbificationebona.&facab eacuolareadditio-
neshumiditatfl, &tuncconucrtetur, & deucsiietcalx
albaiinquanoeritobrcuritas tencbrofa,nccimmundi-
cia, necconttariu. Poftearediad naturasprimas.qua;
aiccnderuntab ea,&rtiundifica eas fimiliterabimmii-
ditia &nigrcdinc atq; cbntfarictate : & reiterafuper
eas mtiitotichs,quoufq; fubtilicntur,& purificentur,&
attcnuentur. Et cum hoc feceris,. iarrimifertus eft tibi
Dcus. Etfcias,frater, quod hoc officium eftvnus lapis,
fuperquenihbnintrctGarib:id cft,aliquidaliud. Cum
eo bpcranturfapietes,& dfieo exit, cum quomedica-
hir,quoufq; complcatur. Nocoromifcetureumco ali-
quid,necineius parte.necin totp. Ethiclapisinueni-
turin omnitempore,& in omni loco, & apiid omnem
homine,cuius inuentio non aggrauat inquirente, vbi-
cunq;fit. Eteftlapis vilis.riiger&fcetens, non emptus
precio,&:finealiquon6cxiuitleuis inpondere, &vb-
canteumOrigomundi: quia oriturficutgerminantia»
Ethieceft eius reuelatio,a»qjapparitioinquitenti,
$>trtdtutd Idpidit &eius ofigine*
CA9. X
Accipc ergo i pfum, & operare ipfum, vt dixit Phijo-
fophus in fuo lihro,quando nominauit eum fic: Acci-
pelapidemnpnlapidem, vel quinoncft lapis, nec efl;
de naturalapidis. Et eftlapis, cuius mineta gencratut
in capite montiu, & Philofppniis vpluit diccfc mpntes
proanirnaii. Vndedixit:Fili.vadeadthontes Indiae,ck
adfuascauernas, & accipc cx cislapideshonoratos,
quiliquefiuiitinaqua.quandocpmifcenturei. Etilla
aquaeftijifavidelicet, qu*fumitur ab.alijstnohribUSi
&illorucauernis. Et funtjfiTi.lapides.&honfuntlapi-
des.fedriominamus eospcrfirnilitudiive, quanihabct,
ad eos. Etfcias quod radiccs minerarum ipforum funt
in aere,& corum capita in terra, &'quando eneljuntut
afiiis locis,audictur,& eritriimorrnagnus, & va,de ' "*fi,'
iip»umai3;quiacjtpeiianefcu.Rt,
S£CJ LlBER. SECB.ETOR.VM. .
3)eco»muxt!cncelcme>itorumjepdrdtortnn.
CAf. XI. '.-'
Etincipe comppfit.ioiieiTi,que-eftcircuirio totius fa-
Si:nam comppfiti.o non es.it;, nifi cum mairiinpnio &
purrefaftione.Et matrtmonisim eft, corrmiifcereffbti-
lecum fpiffo. Et putrefaftio eft affhre, tererc, &riga^
re,quoufque co.mmiiccanturinfrmiil, & fiaiit vnum;
itaquadnpn fic eis diueiiitas, RCCfcparatio deaqua
tnixtaaquae. Ettu.ccpnabiturfpifTi.irn retincre fubtile,
& conabitur anirria p.ug.nare curn igne, & pati ipfiup.
Et conabitur fpiritus fubmeigi i.n co.rpotibus , & fundi
iin eis.Et:o.pprtuit hoc.cffciquia co.rptis folutfi.cum co-
rnifcuitfe cum anini,i,cpm;ifctiitfecuin ca, & cum om-
t.iib.fuis partibus, & alia in alijs.intrauerunt cum fu.afi-
mi.Utudi.nc'l&conuerfafncnintvnum.&idcm. Etidco
©portuit,qu6d a.ccidat auimc; de cpm.oditatc,& d.edu-
fabilitate.cWpermancntia', quss accidit corpori in loco.
corrimixtionis. Etfimilitcr fpiri.tui in hocfta.tu vel per-
mancntia anime-& corppris,conucniens fu.itaccidifle,
Quja fpiiitus ciim. convnifcetur cuni ca.c.umiabore 6-
cornmixrefuerint paites eius cum omni-
gera.t'io.ni.';,.&
buspartibus aliorum duorum, quar.funt, videlicet anir
ma & coipus, tunc co.uerfa.fuerunt, fpitifus & alia am-
bojvnum quid, & indiuifibile, fecuhdu.m fubftantiam
stitegramjCuius.f.iluaefLicriiiitfuaeiiaturae,&conuene-
runtfiisepartes, yndc curnobuiauerit iftud, comp.ofi.,
sumcorpori foluto.., &ipfum confequuta fuerit calidi-
eas, &apparuitfuper facie.eius qupd eratineo cxhu-
roiditatc&liquefaftumfuerit iri corpore fo.luto., .&
tranfiuitihipfum, & c&mifcuit fecum eo, qupd cft de
aatuta humiditatisjinceiidit fc,& defendit fe ignis ctim
eo. Vnde ciim tunc ignis yoluerit cu eo fufpeudi, pro-
lubebit eumapprehenderefe:ideft,adhacrerecumfpi-
ritu admixto aquaefua:.Et ignis nan adhaercbit ei,quo-
uifque fijtpurum, Et fimi.li^eraquta, ex fua natura fiigit
abignc,&qua,ndo ipfumconfequiturignis,, &vulrea
auolare, & ficfuitcorpus caufarecifa retinediaquam,
Scaquacaufa retinendi bleii, qupd non cbmburetur
«ec confurnetur. Et fuit olcum caufa retinenditinftu-
' - tam;&.
CALIDIS PILII IAZICHI. 211
ratn: & fuit tinftnra caufa facicndi apparere colorero,
& caufadenionftranditihfturaih , in qua nori cftlu-
men.iiecvira.Vndehaec eft v.itarcfta & rcipcrfcftio,&
Magiftcrij. & boc eftquod quaefiuifti. Sciasigitur& ia-
.tellige,& inuenies quod quEerisjfiDco placuerit.
(Defolutione Upidis compofiti.
yCA?.. XII.
Scd poftea Philofophi fubtiliauemnt fead foluen-
dum ea,vt benefecoriimifccrcht, corpus &anima. N5
onmia quaefimul furicin contritione&aflatione, &ii-
gatione.habent vicinitatcm &colligationefhadiniii-
ce,idebq; poteftignisaffurherenatura a dcbiliori,quo-
ufquc deficiat& euancfcat: & fimiliterreuertiturfuper
partesfortiores, quou'qtte remaneat corpiis fineani-
ma.' Vndequando fic foluuntur& congclahtur.acci-
piuntpartes~aa*nuicerri, partesfuas magtias vidclicet
atq; paruas, &fuithoc eXeiseomplexio; & eft Corum
affumptio, & ficconuerfafWrunt flladuovriurn&i-
dem. Et quando fic fuit,afiurriitignis abariima, qtian-
tuafflimit a corpore.riec additnecdiminuit, vndefuitn<
pef ea perfeftio. Ex coneccfleefteicapitulum pfopri-
tim infcientia Elixiris,fcilicet difturn.dc foTuendo cbr-
pora & ahimas fimplices. Quia corpora non ihtMnt
fupcranimasj&etuiitrctinacula eis,&excufabunt eas
abomni opere fublimaiidi.figendi, atqueretinehdi,&
comifcendi.&his fimilia, ni(i curri mUndiftcatidnepri-
rria.Etfciasquod folucibnotranfcendithosduos mo-
dos:autenim(eftextrahereinteriusrcrum adfuamfu-
perficiem, &eritprohoc folutio&, & effeXemplumad
noc, quod aigentu eft frigidum ficcum in fua appa-
rentia, &quando apparetfuuminterius, eftfolutum:
quiaeftcalidu& humidum: Autdifta folutio eft cor-
pus acquirere humiditatem accidentale, quarri no ha-
bebat, &addit fuahumiditatem cutn ca,&ideo folu&E
fcfuaepatteSj&eritpto eofolutio.
0ecodgtddtiooeldpidisfoluti.
CA.f. XIII.
Stdixetuntaliquiexfapierwibu» ; Congela in feal-
Zll LISER SECB.ET.OB.VM
nco congclatione bona, quamtibidixi, &eftfulphttr
luminofum intcncbris , & efthyacynthusnibeus, 8t
toxicumigncu.&intcrficiens, &cftElixir, quodfuper
nullumremanet:&leo vittor,malefaftor,& cnfis fcia-
dens,&tyriacafanatrix,vclfanans omneminfirmitatei
EtdixitGeberfiliusHayen: Quod otrines operatioiies
huius magifterij fub fex contincantur rebus , quas funt
fugere, fundere.&incerarc, &dealbare,vtcftfn3rmor:
&Toluerc&cpngelare. Etillud ftfgsfre , eftfugare&
temouefe nigredinem &fpiritu & anima. Et fundere,
eft iicjuefa&io corporis. Et incerare, cft pfoprie corpo-
ris & eius fubtiliatio. Et dealbare eft fundere cito cor-
pus proprie. Etcongelarc, cft congelarecorpus currt
anirita prasparata. Rurftamfugarecaditfupcrfpiritu &
animam: &fundere& dcalbare, &incerare&folucre,
eadit fupercorpus: & congelarc cadit fuper animam,
&intejlige.
QHodftttKAUnthnfitlipiStdfdaiusnAf
tu>M CAf. %lUt
DixitfiauXanttiilofophus Grsecus, ctim intcrroga*
uerunt cum : Nunquid germinans potcft ficri lapis?
Dixitfic: DuoTcilicetprimilapides ,lapisalkali,&ia-
pis noftcr,qui eft vita ilii.qui ipfum fcit,& cius facr.um>
Et qui nefciuit & no fecit,& non certificabitur quomo-
do hafcatur,aut putabitlapidemraUt qui non compre-
henditfuper omne quod demodishuiuslapidis dixi,
iam parauit fc morti & pccunia fuam pcrditioni. Quja,
n:fi hunc lapidem honoratum inuenerk, non cofurget
aliusfuoloco,&nonvinccntnatura:fuperipfurn.Eius
natura eft caliditas multa cum tcmperamento. Vnde
cjuiipfum fciuit, iam docuit ipfum, & qqi ipfumjgno-
rarit.nondocuitipfum. Habetautemproprietatcs &
yirtutes multas. JsTamipfc mundificat corpora ab addi-
itonibusaccidcntiuatgritudinii, &conferuatfubftan-
tias faluas.ita quod no apparcant.neq; vidcantur m co
turbationes eontrariorum, necfugimentum fui vincu-
li.Hiceft enitn fapocorporum & eorumfpiritus,& eo-
/tumanimaiqttaiidocomifccturcumeis, faluitea finc
dctri-
CALIOIS FILII IAZICHI. 225
Jeuimento. Hiceftvitamortuorum,& eorum refurre^
cT:io,mcdicina conferuan5 corpus, &purgansfuper-
fluitatcm. Et qui ipfum fciucrit,fciat, & qui ncfcierir,
ncfciat.Nam huius officium non confurgit precio, ncc
affbciaturveditioni.fcu emptioni.Jntelligc eiusyirtu-
te & valorem atq; honorem,& operare. Etdixit qtiida
fapiens:'Non eft tibi datuma Deo lioc rriagifterium
folumprotuaaudacia, fortitudine &c*lliditate,{ine
ommlaborc. Namlaboramhomincs, & Deus tribuit
fortunamhominibus. Adora ergo Deumcreatorem,.
quitibi tanta» gratiam fuis operibus bene diftiiyo-
luitexhibcrc. -
MoAiiS6\>cutionishpi<lUM*lbur)i.
CA<P. XV.
Ciim ergo Yolueris hoc magiftcrium honoratum
facere.accipelapidcmhonpratu, & ponceumincu-
curbita,&coopericumalembico, & ctaude eam bene
eum luto fapicntix,& diniitte exiccari: quod ficfacics,
quotiefcunq; claudcs cum Iutofapientia;,pofteamit-
teinftercorecalidiflimo: dcindediftillabis cum,&po-
nes fub co rccipiens,in quod diftillctur aqua, & dimit-
tesfic, quoufquetota aquadiftilletur, ocexiccabitur
humiditas,& poterit ficcitas fupcr cum. Ppftea extrar
hes eum ficcum, & feruabis aquam, qux diftillauit cx
co,quoufquetibifit ncceflaria, Accipicsquc corput
ficcum, quod rcmanfit in fundo cucurbitse, & tcresi.
pfttm,ponescj;inTafeChalcofokrio, cuius quantitas •
lit fecundum quantitatem medicinj, &fubhumabis ci
. in ftercorc cquino humido excclletiflTm&calido,prou>t
potcft.&fitipfum vas claufum benc cumpila &lut»
fapientix,& fic dimittas ipfum effc ibi. £t cum noucrie
quod volueritinfrigidari ftercus, parabis aliud calidif.
fimum, &ineo pones dictum vas. Sicfaciescumeo
quadraginta dies,renouandofaepcftcrcus calidu, ciira
neccflefucrit, & foluctur mcdicina infc, &fictaqua
fpifl~a,alba:&cumficcam yideris, fcias ciuspondus, &
addceidem quaotueftmcdic-tas ponderisipfiusde a-
qua,quamprius feruafti.&claudctuncipfum vas cum
luto fapicntiae, &iterurnicducadfterc«s cquinum c«-
224 LlBKR. SECRETORVM
lidum:quiaineoefthumiditas &,caliditas, & noHO'
rnittas(vtpriiis diximus)reriouareftercus, cumiriifrigi-
dariinceperit,qu6ufq;compleaiitur quadraginta dies.
Quiatunc fncdicina congelabitur in iirnili quantitate
dierum.quibus folutafuitprius. Ppfteaaccipeeam,&
fcias ponlus eius integre, & accipc quantitate eius de
aqua.cjuampriiis forrnaftf,&terecorpus,&fubtilia,&
poneaqtiam fuperipfum. Et iterumreniitteinftcfco-
rc equino calido, per vnarri fcptiinanam & dimidiam,
&fuht decem dies? tiinc extiahes, & inuehics cofpus
iam bibifleaquairi. Pofte.a tere ipfum & pohe fuper i-
pfumdeipfaaquajquanturhpraediQumeft. Etfubhu-
ma cuBiinftcrcorc, & dimittetibiperalios dece dies.
Poftea extrahe, & inuenies ipfum corpus, quod ia bi-
beritaquam. Poftea, vt pfiiis tere, & ponefuper ipfum
dcpraeaiaaaqua,iuxtdquarttitate:praedii"tani,; 8cite-
rumfubhumabisinftercore pra;di(fto, & dimittesibi
pcf deeem diejj & poftea extrahes; Et ficfacies cjuarta
yice,tunc Ctimiam qtiarto complebitur h6c,e'xtfahe &
terc:& fubhumabis eUm in ftercdre, quoufq;foluatur:
deindcdxtrahe j & reitefa adhuc femcl, quiatunc cft
drigo perfcfta.&iamcompleuitfuumfafturri. Tunc
verociim ficfuerir.&adduxerisfem, 6 frater, adhunc
ffatum honoratum, accipeducetasquinquagiritadra-
chmasplumbiVeiftanni, &fundeipfum; Deiiidecum
liquefafta fuetit.proijcefuper ipfum vnamdrachmam
deCinnabari:ideft,dehac medicina, quarrtadduxifti
adhuncftatumhonoratum, & huncordinerh.altum,
&rctinebitipfumftannum feti plumbum , ne euolet
ab igne, & albificabit ipfurn, & excfahet ab co ipfius
dctrimentum, & cius nigrcdincm, & conuertet ipfum
in tincturam permanentem pcrpetuo. Deirtde accipe
vnam drachmam de iftis duccntis quiriquaginta, &.
proijcefuper ducentas quinquaginta ftagni autlato-
'mis, feu cupri, & conuertetipfum in afgcntum melius
quam demincra , &hoceftniaius quod fa-
cerepoteft, & vltimftm,llDeus
vcluerit.
Con*
CALIPIS FILII iAZICHt. 22|
'ConucrfiopriediHildptduinrubeum.' "
CdT.:XVl
Etfi volucris hdcmngifteriurnadaurumcouertere.
Accipedc hacmedicina j qiidrri (vtdixi)fldduxiftiad -
huncftatumlionoratum, <&ad huric ordinemaltum,
pondus vnius Brachmse ; & lioc feciindurri modum
exerripli tui fUperius difti. Et pdiic eanfin vafechal-
cofolarioj &fubhiimabis eaminfteicoreequirioper
dies • quia fpluetuf <
,:quadraginta p'oftea dabis eiad
biberidurri aquam corpofis foluti, primo quantum eft
rnedietas fui porideris, poftea,vfquequd cdngcletur,
fubhumabisiri ftercdre caIidiflimo,vtpfiuS diftum eft.
Deindeperordinem facies in boccapituloauri,ficut
, fecifti..fupcriuSiri capituld argenti. Eceritaufurri, &
operabituraufum, fiDeusypluerit. Cuftodi,fili,hunc
.Jibrurnfecfetiflimumi & nph porias ipfiihi ih rhanui
ignqrantium , fecretum fecretptumDci: qiiia
perficies quddvblueris,
; Ameri.'....
:
-.' '"', "'•' .;'''.. -.'.'.:>:-.:
226

LIBER TRIVM VER*


8 O R V M K A L L I D
autifiimi. ; ',
©H QJALlTATE Ldfl<BlS ,
; !PbUefipbici..;,'C4$, 1. [',:'':;'.
A i>i s ifte de quo fit hocopus, habee
infeomncs colorc-:. Eftchim albus, ru.
beus, rubicundiflimus : cittinus citrinifli.
_rniis, cecleftinus, viridis, gia uis.; In lapi-
dc ifto furit quatuor elemcnta. -iEft enim aquati, us,
aereus, igneus, & terreus. In lapide ifto jn occuito
eftcaliditas & ficcitas, &irimani£eftpfrigidiws &hu-
miditas: oporttt cigo hos occuitare ma.nifeitum,& id
quod cft occultumif.iccrc'manifeftum:illud autpquoA
cftm occulto, fcilicetcaliditas &ficcit;is, ett oleum,Se
iftud Plcum cft ficcum:"illa ficcitas tingit &non aliud,
quia alkale & noaliudtingit. lllud quodeftinmanife.
'fto fiigidum & humidum, cft fumus aquofus corrtim.
pcns:oportct crgo vtilla humiditas & fngiditas fit co-
parcaliditati & Ticcitati, itavt nonfugiat abigne:qtiia
jnter illafrigiditatem&huniiditatc(n tft \na parricula
«alida Ckjficca:oportet crgo quod fvigidu & humidum
recipiahtcaliditatcin& licCitatcm quoderat in occul.
to, & fiant vnafubftantia, Illa autcm frigiditas & hu-
miditas cftfuiiius conumpens &aquofus , dequo di.
«itur, quod humiditas aquofa cvaduftiua coirumpit
corpus &tingirinnigredinem. Iftas ergoinfiruiiute*
oportet deftrucvcin igne & per gradus iguis.
SZcUpidii ipfatiprtpricUtc.
CAP. 11.
HiceftliberTriumverbomm.liberiapidisprecioiT,
qui eft corpus aereum, & volatile, fijgidum & humi-
•duni,aquofum& aduftiuum,& in co eft ealiditas, iie-
•citas,frigiditas:& humiditas:alia virt» eftin occulto, Sc
alia in manifefto.^updvtillud quod eft in oeculto fiat
manio
LtS. f Rt v M VEB,B 6k v M. I27
ir)ahifeftum: & illud quPd eftrnariifcftumfiatpccultue-
pervirtuteifi Dei,& ealiditatem,vt (ictitas. Dicurit
ilim Philofophi P.effde,cjubd frigiditas &.hurniditasa-
quofa &aduftiua,n6 eftarnieabilis caliditati»& ficcitar--
ti: quia taliditas &ficcitasdeftruit frigidfi & humidu,
aquoium &aduftiuumvirtutediuina. Ettuncmuta-
tur fpititus ifte ih hpbiliftirhurn corpus,& nOn fugit ab
ionc.&curritvt oleff, quod cfttinfturaviua multipli-
catiuabpPhdetatiua,colofatiua, confolidatiua, pul-
eherrima,ingrefliua, proeferuatiua, atqj perpctua.frari-
gitiua,& eft tamen Soi preciofiis.
; @)toctult* cdltditdtew pccit*te in,bumido &fri»
gidocxiftcrttibios. CA<?.; lll
Opus rnirabile Tiium verbotum, eft Prius lapidii
preciofi,iii qup eft ftigiditas & humiditas a quofa & a-
duftiua,&iheodernPctuitacaliditas: &ficfHud quod
eft de tfibitS verbislegitur&aliteri quibufdarh intel-
ligitur, vt o.mnes clare & aperten5 intelligant caufani
- in ttibus veibiSi hocihqaititurih hiimidb & frigido, iri
*quoeft occulta caliditas & fieciras, & hoc fcirenos o-
portct, vtfaciamus de manifefto octulturn, & deoc-
eulto mariifeftum, & iftud dccultum eft de natura So-
lis &ignis, & cft preciofifllmupleumpmniu occulto-
tum.fctinftura viua.&aqua permanetis, quaefempef.
yiuit & pef irianet,& acetu Philpfophpruni, & fpiritifs
penetratiuusick eft oeculturn tirigiti.uu'ra|aggregatiua
&. reuiuificatiuufn: quod reftificat &illuminat ornnes
rnortuos.&furgcre cbsfacit yrppftquam non fugitab
jghe eius caliditas & ficcitas.- Sed frigiditas
' aquofa.&
aduftiuafugitabigne& dcftruitfe.
fDcconHerJioncfiiritwincorpMt&corpQmin
Jpmtum, CAT. 772/.
Vtigitur omnia manifeftemus , fcilicet occulfutns
huiushurhidi&frigidi fpiritusifte vcrtaturiricorpus,
&hoceorpusinfpiriturr>, & iterufpiritusiftefiatcor.
pus, & tunc fafta eft amicitia inter frigiditafem & hu-
miditatem & caliditate &ficcitatem. Vnde dieuntf hi--
lofophiPerfse, quodmirum eft,qugmodo hocfiatjfedi
J? *
228 L I B ,E 1 -
virtuteDeifieripoteft c»molIi tempcramento & mo-
dcratitio termino ignis. Et huius longitudinis dierum
duoruni & feptcni.Nama tribus duo ihtelliguntur,& a
duobus quinque jtria hon intclliguntur. Etharcfunt
tria veibapreciofa, occulta &aperta . data nOnprauis,
non impijs, nonirifidclibus, fed fidelibus & pauperi-
bus aprimo homineVfquead vltimum.
(DeJPUnctdrum& eorumitnaginwri opcrit
, -buim
' Mcrcurioexiftcnttbiu...',-.,'
'
V": . '
CAP. V.
"Dicoergo qubd inMercurio funt opcra Planetaru,
& eorum imagiiiatlones iri fuislocis, ficutin fcctu fuis
partibus & temporibus operanrur. Nam in fcetu primo
nicnfe ciirn fcmcn a matriceaccepturn eft ^Saturnus
operatur congclando , & cpnftfing.endo ftia frigi.di-
tatc.&.ficcitace ipfam fhateriamin vnam'.mailim, Se-
ctindo mcnfeoperatuf Iupiterfuacaliditatcdigerendo
in quandam maflam catnearn,, quaeenibrio voca.tur.
Tertio menfeoperatur Mars, agens inmateriam , &
fuacalidhate & fitcitate diuidit& fequeftrat illa maf-
fam &membra difponit. Qua.rfo. menfe Sdl,Vt domi-
nus immittitfpifitu,'& ficincipityiuere. Quinto menfe
operatur Mercurius, qui foramiria & fpiracula facit.
Sexto menfe Vtnusdifpani'v& ofdinat fupercilia & o-
culoS,tefticuios,&' fimilia.SeptiiiiP meofe.LUna.fuafri-
giditate & humiditate laborat adexpellendum fcetu.
&fituc nalccretur, viucre porTet:fi verb npnnajetmr
tunt dcbili.tatur.&.iterum Saturnus.odlauo menlefua
frioiditate & ficcitatc incipit operari", tunc conftringe-
doiplius fee us acceptionemiiimatrice , & fituncna-
fceretur.viuerc non poflef. Nono menfe.Iupiteriterum
operatur, & fuac.iliditafe & humiditate iterum nutri-
endo reducitvircs ipfi fcetui:& fic completo nonp me-
fenafcitur, &bene viuit. Er h^cfunt verba vera:Aqua
fcetumtribusnienfibus inmatrice conferuari.ignisto-
tidcm cuftodit. Aer quoq-.ie fribus menlibti.vfouet:qut
totidemconiipletqui fouctur fanguisin vmbilico-, qui
inn-redicbatur ptcciofus anl matemas condefccndcn-
tes
T R.I V M V'E S. B O R V M. 22<)
tesmammas. Ibique poft partus ariguitiasniuts can-
doremafTumit liifanti verbjuinquam patebit egseflus,
quoufq; aereos flatus exliauriat. EgtciTus tandcin os
aperit&Ia&atur,
<$eobfcruaiione PUnctarum in opcrc dU
cbimt*. CAP. VI
Abiftistribusfnenfibus pportet n,os intelligcre, te
cum acuto ingenio fcire, & componere acextrahere
duo : nam a duobus n'o'n iritelliguntur tria : fed ab iftis
tribus intelliguntur duo &feptcm. Vndt omnes-qui
cupiuntfcirenanc auem.acuantingeniurn fuum ada-
periendum ihefaurum extribusverbis, inquibusoc-
cultatur tota preparatio & virtus lapidis.in qirp eftca-
liditas & ficcitas, quse fiecitns eft oleum viuumj & tin-
fturaviua, &eftficcitas tincia & profunditas tinitura-
rum, & hoc cftcalidum& humidtim coniunftiuum'.
Omncs autem a principio hoc videntes cognouerunt
de verbo, quod dicturri elt, & qtii audicrunt de tribus,
verbis, miratifunt valdc, quorum,ha;ceft exppfiiib:
quia fic a principio conceptipnis yfq; adnatiuitatein;.
fantis^quilibctPlanetafuolbcp dat imaginem jittute
diuina fic creante:ita ego Rachaidtbi di'co : & vetn eft,
qubd in ornnibus operibus alchimicis qtrilibet Planeta
fuolocofuamfacitimagincmyfq; adcomplcmctitufn
operis : & tune nafcitur Alchimia artificiose. -Sedfi ve-
rius dicam ,-naturaliter nafcitur fecun.duni pmnes pla-
netas ficut Deus oftendit protoplafto hominis natura-
litet h.ibensiiatiiramomnium tinfturarum: &ficna-
fcitur Mercurius habens in fc quatuor elcmenta)'& na.l
turas omniumtitielurarumfeeundum fuosgradus; &
in hoc opefe Alchimias muiti crrant, & pauciperue-
niuntadfinem, Naminhocopcre cftf.ihus Lunae, &
circulus Solis, ad gradus,tres. Primus debilis: Secuii-
dus firmus: Tertius perfeftus. & termini trcs : 1'iimus,
quando Sol intratin Atiete', & eftinfua exaltatione:
Secundus, quando Sol eftinLeone:Tertius, quando
Sol eftinSagittario. Circuius autcm Solis cft viginti
odto annorum. xix. aniiorum in his mineris,. &alijs
qui in tabulis Alchimig funt, copletur Alchimia, Nam
P S -
nurriefo faltus Lunae inuenimus gradus, a nouc- grad!»
bus-v.fqsin duodecim gradus , & ab vno jn duos gra*
dus c LX11 (-«vfqi>adxxi II(. &c v ii.iiieirculd Spr
lis in«enimus. rritellige epgo quia fecurtduro iftos grar
<dusiorrjpleturppus Alchimi*,,
;/' ExpofitiotriuMPerboitum, C4T. VII,
Re.deafrius nunc ad ;expofition;etrium yerbb.rum.in
^uibus tota arscpfiftit. Aqua e.nirn,diciturtribusmea-
(ibus.faeiuni iivmattice cpnferuare. Aertribus men.fi-
busfouet. tgiiis totiderrjcuiftodit. j$pc.tot#m diytum,
eftdc Mercutio per fimjlitudihem., Et verbuin iftud dc
•fefmoi.fte,i& terminus pbfcurusji eft apertus adintcili,
gen.duiri.vei'umv.Na.ni&,alia riaturj e^irirniilierepis;-.
griahte,;&.a;liainSie;i;cur;ip: tameriip'er firhilitujdine.ca-.
rpfisqui in,rn,atrice inuenttiscfl:c_ftimatus eft ignis 4ui
gfttrigintaduprnmgraduum,;Vrideiftud^eiitiitm ver- .
pAimde.qup dicitur, ignis totiderriicuftpdit^o.bfcurunj
fft, & mulfi erra.rit inep, &:ifitra;tit;tertaimfegi.o,nerii
nefcigntern,q uia a tribus, aceipitfht duos;gr>dju«, & ahi
" iftisdhoferi 8 gradibris extrahuntur reliqui gracjus >&:
JC'rd!ti'$u.l^e-
-.(«i'.3.^.'.p^itiici^i8:. .p.aytituirlibxilgs/i-de iryifti?
gradib.us cxpjetueftyerbum tertiutn tot^m^die quo dtr
eiturtptiderat. Prirrius, grajduscomplctaqua.&aeretrv
Secundus gradus c&mclet tpttirn hoc eppd djxirnUS
&totid.ern.&hge.eft dOhuhjEiei;. .
pigr^wignis.. CA\P. Vllt
|'.hiIo.fo.pJinsRegisPetfarum,',8$ prinxipis.RornahtM
. T^dixjt:;lta diuide tria verba induas partes.&iterurn.
iftagdhae-partes d,utidar(turin d.uas parte,s.„ &,fuperilla,
dho diuidantur 3;?.graduisj.quifuntterniihiignis,6cdi-
curiturpartjcurg ign.isj&haee inueniutura portio.nibtif
archae quae diu(diturin j2.parte5,&,dicuiitur aimee:Q-
rnnes ifti gradus, fpargutu,? fuper primas duas partes,
quefurittctmini d^b.ckpartitiiri 4.par{ibus-3?..gtaaus
paitiuntur , ficut primiis gradus eft .patti.cul.a;ignis
vna albechir,& eftfol.a 8c fimpl.ex,& dj^ittrt quafi nul..
5a, &qupdeft leuis ignis, &cum ifto.igneincipimu.s.
^^preJiend.ereMercurium^ cu.m ac|ci\ortern
*;' '. - duc-uii*
VRIVM VER.BOR.VM. _ i|!
«iiicummagiftfi Perfarutti per fubtilitate ingenij, & ita
complentur verba duo in S.maen heri. f olt hsecexple-
tiir verbu tertium, qirod eft obfcurum, & in quo-multi
errant.cV perdunt ienfum futl. rhilofophusRegis ter-
farmn dixtt: d.uidamus iftud per rriedium. Medietas
eftextribus macnchcn , & ifta medietas regitur cum
duobus gradibus, quifun duaeparticu|i ignis, & ita ;
explentur ifta tria vcrba in 22. maenchen, & hic eft pri-
nms terminus & eltfineerr,or;e,;SeCundos terrriiri.useft
de 16 m.ieiichen, & rcgitur cum ofto ignis gradibus.
Tcrtuis terminus cft de 20. maenchen, & regitur cu-10.
gradibiis : idcft, parttctilis igpis. Quarfus terminus eft
de 24. iii.Tenehen, & quatuordiebus, & rcgituf CU32.
ignis grad;bus, qui funt pnrticula ignis. Raxit Aedia-
nus,% omnvs l'hilofophi;Pcrfaru;m,laudcturDcUs, &
fanct um ri;1imcn eius, quia h oc dictum cft de tempera-
to ignefuperverbis tri.bus deriatura mulierisimprae- •
gnatse.ad excmplum ignis.qiiod pportetin Mercurib.
Diuidunturptnncs iftidaotermini, quilibetpermedi-
um, quiaambp funt 23. manaheh. & 7. diethen: &ini
rtnepHmiferrniniaperithefaururri.proijce quodtnue-
neris;qupdfifalierit, &fumumcmiferitfupcrfubeam
laminam.npndum fa&um eft. Rcduc ergp ad igriern
dc icj.quihabet iiifeofto ignis gradus :;& iterum ape-
*rithefaurum, & pbne/uperrubciitem:lam.iiiarhy& yide;
fifalierit & fumuin fccerit, quia hondum faftum erit.
Reduc crgo ad ignem de 20. qui habetinfc 16.gradiis:
Iterutn aperi thefaurum,& C\adhuc fumum fecerit.nci-
dumcoctum etit. Reduc ergo ad ignem de24, rh.aen-
chen, & quattior diechcn, qui habetin feiz. gradus
ignis,& modb fa&us erit fufifeilis pfeciofus. lapis viri-
dis,fiueaureus,fiueia]iicus., fiue rubiqundus. In hac
hora laudetur Deus &f.inctumnomen cius, quod eft
benedi&um fuper omne nomen de hoc fuo fanft©
s «lono. .''...-"
lifoiTrMmyerborumltallidfycbitidM
, ffolofophifinti*
'
. . t «.; ,.
2}2 A'R.1 S T O T E LI S
T R A CT A TVLVSv AR1 S T 0~
; trtk de Py4ffjcdjapidk Philofq-
pbici,ittcif>it,
Vu omhe.corpus fecundum Pliilofpphu,
aut cft elernchtum, aut ab elernehtis gene'- -
rattim, noftro magifterio fumme necefla-
ria eft generatip ;ipfa aufenon nifi ex quai-
fuoriiaturis quEefuritquatiior elerhenta^pnfifterepoi-
teft. Elemcnta verp qu^tupr fuiit^ajir^aquajiignis&tcr-
ra, finequibus geiieratip Prnnis pritiatutejfteftu. Ele-
nientPr^ naiiq; dudfuritlapidea, & duo aquatiica! la-
pidca qiiide furitigriis &terra: aquaticg verpjaer & a-
qua. Ebrij quo,q;dj.iP funtarhica,& duoiriirnicaJ' Ter-
ra
' & aqtiafliiitamica: jgrijs &aquafuntjiiimica.
Faf ef.go pace irifer inirhicds', & totum habcbis ma-
gifterium. Sed pacem ihtcrelemcnta facere nphpptes,
riifi per couerfionem eorum ad inuicem. Ea autiern ad
inuicem benecoiiuertcre eft bene poffibile.Qujayt di-
cit P.hiibfpphus; D,eaptifudinc pmriium eleptientoru;
<:ftvt mutcntur ad inuitem • Namignis mritatur in ae-
re.m,gt'aer jh aquatn. Sicignis' mutatur
' ' ih aqiiam'(& *-
in.tiptram, r'
qua
v tSpiiuerte ^efcphiieffp,; &
ergo eiementa, quod quoeris inuenies:
Nam noftra compofitio, vt dicit Moriene?, eft natura-
rum mutatio, & earum calidi cum frigidp.bumidi cum
ficco admifcibilis connexio. Aquae enim frigiditas, &
ignis caliditas.aeris humiditas &terr»ficcitas;adinui-
cem cpncprditerligata.inttgfum fcilieetjpfttniirn con-
ftituiiri; generaturn," Suntnarnqueelemehta^yt dicit
Philofophus.circuiaiiter cpucrfiua.Etideogenerantur
& corruinpuntiir ad inuiceni.fcd hoc quod nonnifi o-
'
peratiphe&rcgiminepcrficit.ur'.
Modi yerb opefationuih fuht quatuor, puta> iapidis
diflbiutio |n aqiiani ifpirituale,lapidis feparatio infta-
tum fpirituale.lapidis rediiftip in teiram naturalem,&
lapidis defponfatioin calcemfpiritualem.
Lapidis diflolutio fitper contritionem; lapidis fepa-
/ ntif>.
'. T R. A C T AT V L V S. 2}J
ratioperdiftillationem:lapidisr'eduaiopcrinceratip>i
nem: defppnfatio per fixatjonein. ' ';*
Pfjmus igiturigradu.s npftrj reginvinis fiuebpefis eft*
diflolutio lapidis iri aqfiarn fpi'r|tualcm-,ytdicit PhildC'
fophus : Ojipiliarn primus mpdtis praeparationis eft,'
vtlapis fiacMercarius.lpfe enim eft.primum corpusp-
perans iijgrbfl]s r*e'bus,ytreddat easad modum fiiiim,
Si enirij^.dimittefetfes grdilas infuagrbfliti?,& nbh;
fubtiliafefWs,riohdiffolue^^^ .,
ret, Et idep fi aliud beneficium non haberernus a Mer-
curip^nifiqubdvcprppraredditTubfiii^a
fatis debeietnbbis fuffipeie.' Accipe .ergo'filiuriituurri
chafirfimum'j & fprdri fuae aiba; iEqyaliter.cpniuhge;:
propina illi?p.pcu}um ambris, quia ben-euolentia; coij-
fenfu? tes' rebus adiungit.Superfuftdeillismulfqni dpl
net inebtiehtuiy&jri partes^^niiiiihids-diuidahtuf,; Ve-
runtamen niempriter teneas, cjiip1-4 bmriia muhda coti
ueniunt muhdis^alipquirifibinlibigenerat diffimilesl,
Etidep-yt dicitAuicennaiPfii^ur^'qupd deoesface-i
rein qpet.e'eft qu.bdfublimesi^eMufium:deirideniiti:e
inMercuriprhundorh^
q u e,reitera,'& rie tas'deatte lipc faccre:' Cum verp vi "dc-_
ris riigridinemiHaqu^
earneautS, &';repb'ne adparterh[, .fciens prp ccrtpiarn
lapidenV tiiujiy iri..parte diflpVuttim effe.: Acjuam vetcV^
tptamdi'ftilla:'p^rpannum,qubd diflolui.
tufnj' reiiquiifn adrecoquehdum're'p'bfi"e,dpnectbtliih,
ihfuliginismpdum nigrefcat.Harcdmiiia fianttcrrrpe-
ratp lgneprimi gradus calidb &liurnido. S.ienirinii-.
mius calpr afFuerjt, higredintm
&calorfe.ftinaerubedinis eitfighumcptnbuftionis.' Et '
ideo fi b^hei;exefisorigiiieinartis,eritcaputcprui'::.i^
illanamqiieebfpus dilToluitur, &inprimamfuirriatci
riam redigjtur. Et illud ideo.quia corpora non ajterafi
tur nifi prius ihprimam liiateriam reducantur. Et idco,
VtdicitPlatp,ihdiges, quod infolutionecorumlabo-
res.vt grauioribus partibus abie£tis,ppus cumleuioti-
bus compleatur.Quod quidem fit perfublimatibnerri.
Iugula ergo filiostiios, & fanguinem eorum fecipe,
carhes verb proijce canibus.nelatrentfuperte.
" Etillud '
"• P 5
i$4 AR.ISTOTEI.IS
ideo, quia fanguis eft anima, & anima eftvita, & vita.
. lapis nofter eft. Nihil enim lapidinoftro couenit.quod
vluum npn fuerit,& cccltimacris non petierir.Conuer-
, tcergolapidemtuum infanguinem, & fahgutnemin
aerem, & aercm in terfam, & totum habebis magi-
fterium...
Secundus gradus noftri regiminis eft lapidis fepa-
ratio in ftatum fpiritualem : qui quidem fepafatiofit
per elementorumdiuifioriem,&plenam eorum depu-
rationem: :;
Depuratio feparationis, vt dicit Rafis: Naturas lapi-
tlis eft in quatuor clementa diuidere, & ea fiiigulatiter
per diftiliatioriemmundare. Namighis extranit.quod
interioribus confiftit. Comedic eiiim fordes lapidis
per diftillationenv, & fubtiliat ipfum per aetis leuiga-
t.ionem.&ideolapis nofterin quatuor clementis diui-
ditur, vt magis fubttlietur, & ifordibus melius depu-
itetur, &vtfirmius pbfteaconiungatur: fed quia putri-
da vt magis digefta leuius diuiduntur. Elementorum
diuifionem debet putrefaftio praecedereneceflario, vt
difloluantur in illo parte*: elementalcs , & fic aprior
poftea adexttahcndum pcr quatuorelementa rcdda-
tur. Accipeergo,vtdiftumeft,di(Folutum,ponein tu-
.curbitam , & fuperfurtdc puluerem nigrumvfupetius
collectum: claudc curhalenhbico fiio & rccipicnte, nc
ppflit euaporare : da igncm fubtus lentiinmum per
rnenfcm Philofophicum, vt magis obfcoenum fiat&
«orruptum;-
Nam vt dicit Philofophus: Corruptio eft fubftantise
rci putrefactio , ex vapotis retentiPne & ignis attionc.
Si enim per aera difpergatur,mihimeputtCfcit. Claude
crgo vas tuunr ne relpirare poflir:peratto autem mcn-
fePhilofophico.diftillafuauiterquatuorelcmenta.pu-
taaquam, terram,aerem &ignetn, quodlibetfcorfurn
ponendo. Veruntamcn optime caueas, neineorum
leparatione nimio ignetincturamcomburas. Secrc-
tum namqueeft, vt dicitRafis.elementa fubtiliterpras-
parare,vt finttutaab aduftione in orohi diftillatione,
donfctintfrtrafumaturabeis. Si verbcomburatuttin-
:^ura.ateiusfinietuteffeftuts. Continuaergofuauiter
i|iienj
T R A C T A T V'L V S." l\$
ignena,&recipe primo aquam egredientem. Nam pri-
rnurn cnioddiftillat,vtdicir.Auicenna,cftaqua,fedn6-
dum eftpura.Poftea ftillat ignis cum aeremixtus. Ser.
uentur ih fimul illa,donec diuidas: Quod verb rema-
netinfundo combuftum, eftterranigra &ficca. Etfic
habesquatuorelemcntain partefeparata,fed nondum
dcpurata. Priiiiurnergo elem.entumeftaquapura, fri-
gida &humida innatufa,qu£ quidem eftfepties diftiL
randa,&critfplendida & clara,alba vt ttyftaUus.Inhu-
rnatio autem in fine interpoiita inter diftillationes mul
fum iuuat,vtad perfecta;reftificationis fignum twelitis
dcueniat; quod quidem fignum eft fplendpr, cryffaHi-
riafcrenitas.abfquefccibus,nififorte.albis. Fecesvero
quas fac.itaqua irireftificatipne fua, pmrii viee fepara,
& reppne ctiro tcrra fttperius collefta. Aquam verb rer
ftificatam feruaad partcm, quonia ipfa eft Mercuriu»
Philofophofum .falarmoniacus faciensmatrimoniu,
aquayitseablucnslatpnero, & cum ipfa foluuntur fpi-
ritus & cdagulantufjincerahtur & figuntur. Secundum
vcrbelemetum eft aer, igncadhucmixtum, exiftensin
-fecalidus ^thurnidus.poneergpipfumincucurbitaeu
aquavelcinere, dansfubtusignem, donccdiftillauerit
tatum.; Qnod vero diftilktur, eft aer, olcum.fulphur»
arfenicum,alumcn, anima, aurum &tine}ura5& qupd
infundoremanet,;eftignis ficcus &rufus,tendensad
nigredinem &rubedinernIquemponasadpartem.Re-
fiificatio autem aeris eadem eft>ficutreftificatio aquj,
& cadem figna amborum. Qua: quidemin hurnido dt-
ftillando fepties habet fieri, vcl donecad cryftallinara
pcrucniatferenitatcm.abfqi fccibus,nifi fotte aJbis.FC-
ces vcro quas fecit acr in fua diftiliatione,on»ni vice
collige,& cii fupradi&o igne ad partemrepone: aerem
aute>vt di&um cft,rcctificatumreferua deorfum,bene
Qbtuiatij, cuius fignafuntgutta,&ipiflioraqua,calor
intenfior,&leuitas aerea: quia fi ipfum praediir.*aquae
tnifcueris.fupernatabit. Et ideo dicitur,aer,oleum,pin-
guedo.&vnguetum, adeps & butyrum,quod colorat,
flgit,& indurat rcs h|irnidas,quod colorat lapides non
jionos, qubd etiamredigitmulierem inmafculum, &
i?Brpfiim cflafft «lundutn; ae dentes concutiesten
3$t$' ARISTOTELIS
facifftabiliri.Tertium quoque & quarturn elementum
funtignis &terra,quxvt dicit Rafis, pr.opter abbreuia-
tipncm temporisihiimulfuntprxparanda.. Etidco ct-
iamvt bona fit eorum commixtip & non confundatur
pfseparatio . & ne adiirant!,irfupc-rignis piignam. & vfc
Vhtisaliud bene tingatj & ideo prsepnrareeos infimul
eft niagis faiuuni & magis propinquuml, Accipe ergo
eltmeiita terra; & ignis , coniungc & tere, & calcina
bene accenfo igne: recipc caute acri-m inillis tenia.
nentem , quia vt dicir Ralis ; Aer qui a terra tardiys fe-
pafarWryprctiofiprhab.efur. (' unvvcro beue fuerit cal-
cirtata, & ab-pmiii-aqrevacua , erit c.oloris pallidi, ha-
bilisadpragnationeih. Si vcibfpiritusin ea remanfer
rit,fubriigra rnancbit, &rhinus bencoperatipnicon-
uenit. Et idep dici.tPlato: Oportet te prp polTetuo fe-
'pafationem elernenfdruiri exercere, donec npn rema-
neat aliquid de fpiritu in-corpore, nifi qubdno.n fen-
tiatur.' Et fignuni huius erit, cum nih 1acorpore eua-
po.rauerit. Ciiiri autem feparaueris omnia clerhenta
quatuor, fcparatidn.e iecta ent apprppria?irm aeii, !u-
cidum & tingens, &eorpus ficcum fuper"qup viiicic
fubftantiatcrrae. Cpnfequercergo omnitempprepar-
tem cum parte, & fefua fingularitct eoru vn.urnqubd-
que,: & hoc ert<-ifmentorum fcparatio refta, & depu-
ratioco.hipleta. Quoniairinullo npftrb operineccfla-
riacft:ao,ua,nifieahdjda necaernifi croccus, necterra,
nifipallida &fubalba.Tunceiiimefthabilis adfpluen-
durri aqua.erficax ad ingrediendum cftaer.fuperabun-
dansad tingedum oleuni Diuide igiturlapidcmtuum
in quatuorelemeiita^rcctifica ea,& cpniungein vnurh,
& totum habebis niagii^erium,
Tertiusergo gradus noftri operiseftreduftio'lapi-
disinterrarnnaturalcm. Qua;qtiidemredutliofitper
terrse contritioncm,& aqug fupet ipfam incerationcm,
Inceratio atitem aquae eft partes terra: percalcinatio-
nern.priuatashuniiditate inhumiditatem reducere, &
ad rnodum terrx faccrc.Nam corpus ficcii Sc.mundum
eftcorigruum ad potandurn.:quoniam omne ficcum
appetit fuum liumidum. Liga ergb nuilieri.ablactan-
ti manus poft tcrgum,vt non poflStaftligerefilium:
. - appo.nc
TRACTATVLVS. ±5?
tappone fuper7manus eius bufonern.vt abla&eteurn
donecmorutur, & fuerit rnuliermortua in igrie, crit
bufo grofliis de iatte. Porie ergp in vafe fuo terram fu-
perius calcinatam & fupcrfundca quarfi rettifica ta m,.
vt.dictumeltVc.dque leritoigne perhcbdorriadarii , &
pbftea fuauitercalcina decoftiinriiaterjarri.y Hincfit^
p.erfunde aliarh aq.uam, v,tprius,leui,ter coqueper heb*
domadam,leuitercalcina : iterurii repone cum noua a-
qiiaadcoquendurn.' Siciugiterfacuo,donecterra ex-
hauferic decuplum fui deaquaiNam pmnes res aquam
appetuht,quPriiam ipfa tam igiiiquartialijs febus pr£-
ftatalimentuiil>;& digniiinaclmifationecomple£titU:f
arcanum. Eftnamqueipfainyitevihum.irioleaftroo-
leum. & pef ipfam in afbpre friiftus diueffi gtnefis
' transforiii.ihtur. Sicetiaminterrahpftfi
exaquage-
neratuf, ipfa iiamque.eft frigida j&dicitur argentum
viuum.quddin corporerhagnefiaeeft occulta'um &in
co gelandiim: Itaque cumcongelatur.cinerifiniilisWf-.
fickuri qtiia ttrra defictat-,.& aqua humeftat. Etideo
pondus eftybique notandum, ne nimiaifiecitasiaut fii>
perfluus hiirHdradminiltraiidocorrUmpat.vtVidelicct
tanturhafl^andddecoquas.quantumdiflpltltidadiecit,
& iiihurn.iridb difloluas, quantum aflaridd defeciti, Et
.ideo.orhni vice poft calcinat|onem terr$ fuperfunde a-
qua temperate, nec multtim videlicetnecparurti: quia
fimultumfueritjfiet pela<*'usconturbatioriis :fi vere»
parum,combureturiiiTauiilam. Idcircopoftqu&minr-
fuderis aquarri, decoquc pef hebdpmadam., & calcina
fuauitet terram,& ita hebdorriadati.m prxparabis cdn-
terendo,irrigando, & aflando.dbnectotumredigatut
ihai.bum.Et ftito qubd ignis lentus inhac difpofitidnc
Operis fpenl falutis proihittit : & quia terra frU&um
non gefit abfqtie irrigatione frequeati, multpfies irrir
gate, aflare, inhumare huius negocij cfFeclufummunt
conftituit. Ecquaecunquecmanantiricommixta.feor-
fum tepone, alioqiiin omnia corrurhpis. Oportetatu-
tem teff.am nutriri primb paruolafte,pofteaniaiori,
fic cft vidcrein infante.EtideP ablueterraffl.contefe &
coquceam, donecdefuabiberitaqua,quantumbibc-
repoilit, vcl doacc ipfa tcrra;fucrit Gcucpaftaadhav.
4;8 A B. t s T o ti L i s -. ,
rehs cttm aqua^Ad hoc autemfaciedum ignis & asSotrl
tibijfufliciunt. Etiftudideo, quia vt dicit Moriehes: I-
gnis & azoth latonem imprargnant, abluunt & muri-
darit.obfcuritatcnTquoque ab eo aiiferunt.lSt.imquau*
tb rnagis aiiquid ablutum fucrit, tantbmagis limpi*
diusapparebit&melius. Dcalbateergdlatonem,&li^
brosrumpite, ne&eordaveftfa rumpantuf. Coquite
ficcumterraenigrae cumhuitiidb aqila; fuae, donecfic-
cumbibathumidhm, & totum habebismagiftctiumj
Quia cum aqua fuerit ihfpiflata,& toagulata.ef it terra
fcetuiropraegnata,& adpariendumfirpriipf^Cbmbu-
re crgoipfum igne ficco,vt pariatfiiiurn,&cuftodi i-
pfumcaute.he efFugiatinfumum.Ethoceftqupd dicit
Jhirofophus inTurba: Teframdealbate, & ignecitd
fubiimate; quoufque excat ex ipfafpifjtirs quem in ca
inuenies,quidicituraUisHermctiS.: Hilnctindfemhe
vilipendas.quoniam ipfe eftdiadema cbtdis ttii, &
pcfirianentiumc:iriis,cdrdhavicSdri*,&cpagul;ufhiai
ftis: Mundare ergoeftfublirriare,ablucre& dealbare.
Nam quod fiiperius afcendit.eft crKtax muditia: quod
vcfbadimalabitufjfcx&coffuptfc);Hiceftergpciriis
extrattus a cinerC, &geriitum Philbfophorurh, terra
alba fbliata, in qua fcminandum cft aururh; Vnde dicit
Hermes: Extrahe a radio fitam vrribram & faecem.qupe
ipfum iritcrficit, & fcminare.aUrum in terra alba folia»
ta: fed iftud auruin non eft aurum vulgi,imb eft aurum
animse.qup tihgitur aurum tcrt asfoliatae.
Vnde dicitCuiidius: Nemo ynquam potuitnetde
cjtero poterittingere aufum nifTcum auro.Plato quo-
que dicit: Ciim dixeris vnamquamque fpecicm ex par-
tibus operis.reduc fpiritus ad corpus, &fublima illud.
quod verb fublimatur ex illo,'eritclarum &lucidum'.
iteduc fuper illa approbatum animae poft hoc vt corii-
rnifcearitur.Namaiiimaeft vinculumipirituS,ficutcor-
pus eftviticuliimanima:. Cumqueftcteritpermoram,
vincet in eo illud quod eft fortius, vt conuertat totutn
videliccttorpusinanimam.&anima.minfpiritum.
Qjtarcusgradus noftri regimihiscftdefponfatioIa-
pidis incaleemcprporalcm, vtfigatur incprporc illo
tndefumptum fuit ab iairis.Et illud idep.quia fpiritus
CUKi
TKACTA tvtvs. , ajc>
eum foluerit corpus & anima, vt exiftantin fotmafua,
non permanet fixu,nifi occupaueris ipfurii. Occupatio
verb :ft.vt coniungas ipfurii cuin corpore de quo prae-
pafafti in principio.quoniam in eO occupatuiafuga
ipiiitus ad fuperfiftcntiacorpdfis. Et ideo dicit Flato:
Cuni fpiiitus folucrit animam fimnl, & cbrpus noftac
iixum: Cohiungecfgo ipfum cum corpore, vt generet'
fibifimilc. Neccohiugasipfumcurnqupuis.vtconftct
adfe nifi ciim co.dequo fuit a priucipio.Si ftcetis hoc,
fit Iccif. Etfcitb.qubdab omnibus opcrantibus deficit
ptopofitum ppft operis compicmcntii.fi omifcrithoc
fecrctum»- Nbtaterrgd rerba, fignatcmyfttna. Qtya
fpiritus currifoluerit terram albam foliatam, non p.er-
manet aiiquid eorurri fixum.nifi occupauctis ipfum cu '
corporc illo,de quw praeparatum erat in principio. Spi-
titus cft Mer'curius,& cprpusftium primum eft fulphur
album & rubcuY Idco ciim fpiritus fpluerit eorpus ful-
phurcum in brrinibus,_vtdidtum eft,fupcrius,prae'para-
turri, non figitur, nifi occupaucris ipfum cum fulphurc
riOuo.dc quo praeparatum crat inprincipio. Namful-
phuralbum & rubcum, vt dicit Ariftot, cogelatargen.
viuum iri aufO & argentunvConiungcergp opus tuum
cum cdrpore.vt.generetfibi fimile,filipcfeccris,eritlc-
cir ftiper alia corpora id quod coniungis, alioquin noa
figetur: qtiianatura non continetur nifi infua natura.
Ei hocideb,quia vt dicitPlato:Naturanatutam fcqui-
tur,& riattira continet naturam, & docct eam contra i-
gncfn pr*liari. Fac ergo defponfationcminvirum&
vxorem,& totum habebis magifterium. Sedpraepara-
tio corum, vt dicit Auiccnna.eft: Vt prirnb virum cxv-
na pafte & Vxoreexalia partemundes.quatenujmun-
dati afordibus melius coniungantur: quoniamfinon
prsparas corpora, non poterunt amari. Fac ergo pa-
ceminter elcmcnta, vt conuenienti amplexu fcdiligat.
Narn acutum magifterium Philofophorumimponit a-
nimam in calces cotporum, tunc vigor fpirituum com-
minuit inminimas calccs plumborum.ltem quadovis
mittcre fcrrnentum in Elixir, ptiiis mifce illud cum fpi-
ritibus,quoniamnifihocfaccfcs,n6 imprirnercturfua
natura in ipfis. Commifcecrgo bcncfermcnturacura
clcmentis,& magiftctium habebis,
':>\;; - . "j " 24° :
vdFTCE NNA X) E CO N G E L A'
,:.'": tidne. &'ebW^timihne lapidtinii
.:.:'.'... CjA-Pp-f ". /. .'"'..
.ERKApurailapis nbn fit,.quia continuatidi
riem non facit,fed difcotinuatipnerh. Vin- ,
ceiis eniin in ea ficcitas non pcrmittkcon-
! glutinarieanl.Fiurit autem lapides duobus
-... mpdiSjCPrigliftinarido &cdngtlandp. Iti
quibufdam enihi eft dominans tefra: In ahcjuibus verb
aguaiAliquandaeniiii defitcaturlutumpfitnum, &fit
quodda'mquodeftmediuminterlutum&l^pides,de-
/nidefitlapis..Lutum verbliuictranfmutafioniapfius
eft vifcoTurri:hoc cuim.cbnciriudtiuu eft; In ripis quoq-
Geon vifaeft tewa,'quai videt-uf/inilatpici.esconUertiin
fpaciPjsrarinoturoiDeaquaautemfiuntlapides dup-
busmodis.. Vnuseftcjubdcongclatur.aquaguttatinii
•caderis.Alinsqiibd defceditdeaqua curreti quiddamy
quodrefidetinfuper.ficiefuhdiaquaeilliu;s,.fitq5iapis:
Sunt enitricetta Toca fup;er quaeaqu* efFufaJicpnuef-
.tunturin lapidesjquf diuerforum eolpfuftfht, &aquas
qhajfurfumacecptasnon tongelantut.quaefipropcal-
i'.ut«m'.fuumfun'd;Uht'Ur"vc'fflngcTafttte>'fi'U.ntquelapides.'
Scihius ergo qu.bdintefra cit vis illa'niincralis quae co- .^
gelataquas: P.rincipiaigiturlapidum v'e-Ifiuntcx fub-
ftantialutea.vel vifcofa, vel exfubftantia in qua viiicit,
--qUasVirtUtequadammineralicongclatur, vcl vihcif in
-ta terrafaciens eani toagulari.Eodem moddSal afnid
niacurn congeiatufj£ed non furricit ad falerii Visfcrrca
-
permutafe: fed adiuuat ipfteri calor. Calof a.ut adtteni-
ens coagulat ipfhm virtuteocculta: &ifptf afle fit exter-
ra frigida ficca,& cx aqiia fit terra,cu vihcunt eam qua-
litates terrsj&etonuersb.. Eftautres quasdarrivquav-
tuntuf quidam ingenidfi cu volunt rem ficcam coagu-
" &dicituf lac vir-
Jare.quxcoppniturexiduabusdquis,
; giiiis,'g>'eft eius cffefttis certiflifrius.Fiunt efgo lapides
exlufP per calofenl SoIis,vel ex aiqua coagulata virfutc
terreaficca.vcl exa^ua calida deficcata.Similiterquo-
que quasda vegctabiliaj&quffda animalia coucitiinf ur
... . inlapi-
AVICENKA MlNBRALlA. 2^1
inlapidcS virtutequadamminerali.Japidicatfua, &fit
in locd lapidofo vel difconucnientia fubita quadam
virtute.quae exit aterra in horaterraemotus quae cpn-
uertit in lapides, quod confequitur in illa hora nacc.
tranfmutatio corporum aes animalium vegetabilium,
&quae propinquaeft, vt traiifaiutatio aquarum. Eft
autem impoflibile qubd aliquod complexionatum to-
tum conuertatur in vnumclementum: quiaelementa
&elementata tranfmutata ad inuicemtranfeunt ficin
dominans. Vnde quodcadit infalinas.fitfal: &.quod
in ignern 1fit ignis: fed quoedam citiiis & quaedam tar-
dius, feciindum pbtentiam a aiuarum & refiftentiam
pafliuarum. Eftque locus in Arabia qui cplorat omnia
corpora in eo exiftentia fuo colpre. Pahis prope Tora-
tem in lapidcm conuerfus eft, retiianterat tartien ilii
fuuscolor. Sunttaliamiraquiararbaccidunt,tamen
cauf^ corum manifcftaefurit.Saepetamen etiam iapides
fiunt ex ignecum cjttipguitur: quia fsepecontingitcor-
pora tcrrea& lapidea cadere cucprufcationibus : quia
ignis fit ffigidus & ficcus ex fua extinftione. Et inPer-
fia caduilf ctiani cumcorufcationc corporaaerea &fi-
milia fagittis hamatis, & non poflunt liquefieri,fcd
per igncm cuaporari in fumum cogentchumiditatc,
doncc refiduum fit cinis, Cecidit quoqucapudLur-
geam fruftum ferri pondcris centum Marcarum, quod
prae duritia, qua fer.eerat infrangibilc, mifla tamen cft
cius pars ftegi Torati,qui praecepit cnfcs inde fieri.erat
autcm infrangibile& infabricabile. Dicunttamen A-
rabcs qubd cnfcs Alemanici qui optimi funt, deifto
ferrofiant. Cumautemcccideritmaflailla, refiluitali-
quotiens atcrra, vt pila erat:quia compofita.cratcx
minutis fruftis cohxrcntibus adinuicemad quantita-
tcmgranorummagnimilij. Similiter huic rci conue.
niatapud tcrteftres. Sic etgo fiuntlapidcs,quorum (I-
quidcm gencratio vel erit fubitb per magnum ca-
lercm accedentem luto vnftuofo, aut
paulatim per rtiultum
tcmporis.
24* .' AvrCE-SNA-:
CDecaufamontium. CAf. II. -
Montes quoqucqiiandoqiicfiuntexcaufa efientia-
Ti.quandoque cx caufa aceidentali. ExcfTentialicaufa'*
vt ex vehementi-motu terr4eeleuattirterra& fitmons,
Accidentali.vt exveritis,velaque duftuacciditcauatio
profunda,&fitpaulatim, doiiecfiatvafta profunditas:
Exit igitur iuxta eam eminentia magna & hasecft pne.
cipua caufa montium."Sunt etiam quaedam terraemol-
lcs.quasdam durae. Molles crgP aquae duttibus ventisi.
&fiteminentia.Sicutet-
' cjuetolluntur.duraetcmanent
go fit generatio montiurn, fic generatio Iapidum,quta
aquasduftus adduxit illis luttim yifcofum eoritinue,
quod pcr longitudincmtetnporis defictatur,'&fitla-
pis, & non eft longe quiri fit vis riiineralis cpriuertens
aquasin lapides.Es.ideoin multis lapidibus inueniun-
turquaedam parteSanimalium atj.iiaticorum &alioru.
Montes quafi pct multa tempdra tacti funt, Vfpraedixi-
mus.finonfunt decrcfccritcs, Subftarit&atttemluteae
quasrcperiuntur ineminentijs noriTunt deillamatcria
lapidea, fed eft dc ea quae diminuitur de montibus, vel
terreftris,vel alia fubftantia quatn addttcuntaquaecum
lutis & herbis', quaeadmifcenturcumlutompntis, vel
forte antiquum iutum maris.vt eft vhius fubftantia;:
qu.iapars ciusfitl.ipis, &pars eiusnPn,fedfhoIIitur&
diflpluitur aliqua qualitate vinccnte. Maris eft receffus
&accefius, quasdamleca caiiat, quaedamextollit, &
quandoque totam terram cbopcruit, &inde quasdam
mdliiaabradit.quaedam dimifit dura,&ipfa inquibuf-
damlociscongeffit.Molliaquoq; ab eo congeftacum
«bfcinderet^dcficcatafuntj&inmpntes conuerfa.
3)e quatuor jpeciebfiscorporumminerte
Imm. CA<P. III.
Corpora mineralia in quatuor fpecics diuidunturj,
fcilicet inlapides, & in liqucfaftiua,fulphurea,& fales.
Et horum quaedam funt rarasfubftantiae & dcbilis cpm
pofitjonis-, & quaedam fortis fubftantias, & quaedam
duciibilia,&quasdamnon. Ethorumqu* debilis fub-
ftantiae
_ . -Mx k fek A L i k. . .., i4|
Itiritiasfunt.quasdam funt faies , vtquae liquefiuntejc
liumido breuiter, vtalumcti ,calcamentum , & falaf-
rrioniacurri: &quasdam funfcvhftuofiriecliqiiefcuni
folo humPrefacile.vt fulphut.aufipigmericum.Sed at-
genturfi viuum eft de partc fecunda, quamuis fit ele-
me-hturn duftiiittm.velfimileali^uibus duftilib. Suht
aiitcmduftilia ofnriialiqttaBilia,& vtrriultuiri nbndu-
ailia tiec liquabilia.fed noh mollifitarituf nifi curn ma-
giia violcntia. Et rnateria duftiliucftfubftantiaaquca
mixtacurii fubftaritia teirearriixtura forti, & rio poteft
vnurh ab altef d feriarafi, & cdngelatur fubftantia illius
aquea cttrri frigof e pdft aftione caloris iri ipfurri, quod
cftepthefis. Et erit cxemplum £ viho quodhondum
gclaiiit propter fuarri vnftuofitatern:& idcbrton efl
Suftile. Lapidca vcrc)dcfubftapti)sfnlnefalibusfnai
"terialitet fuht aquca,fcd non gelantut fbla aqua.fed et-
iam curii fiecifatc _quse altefat aqueitatemad terreita-
terh: &noheft iheis huriiornifhis vnftuofus, &ideo
hon dueuntur,& quia coagulatio eotufh eft exficcita-
te,norifoIuiturdefacllivtrriultUrti,rtifiperihgenlana-
turaliafoluentia. Alumen autem &fal arrhoniaxufunf
de genere falis : qtiia pars ignis in fale artnohiaco ma-
for eft quatn tefra. Vnde & totufh fublimatur,& ipfurri
eft aqua cui admifceturfumuscalidus nimiumfubti-
lis,& multae igneitatis toagulatum cx ficcitatc. Aquci-
tas verbfulphuredrurti mixta eft curiiterraforticom-
mixtionc cumferuentiacaloris, donet fafta fttntvn-
ltuofa,& poftca eoagulatafuntex frigore. Atratrientai
verb compofita fttnt c*falc &fulphufe & lapidibus,8c
cftin eismineralis aliquorufn corporum liquabiliunv
qux ex eis fiunt, vt calcameritum , & alacliar gcneran-.
tur ex maiorib«s granjs atrarrienti _&non foltiitur nifi
faliedo cius tu eo> quodeft in illo fulphurco, &poftea
coagulatur, & illudiam accipitvimmineialcm excor*
poribus aliquib. Quodeirgoatcipitvirtifcrrea.eritm-
betitn aut cfoccu.vtalathat.Quod vero virh aereaaecc-
perit.crit viridc. Vnde poftibile ifta duo fieri artificiali-
tcr. Argentii viuu eft vt aqua quae rhifcctut cu.tefta ni*
miu fubtili fulphurca mixtionc forti.doncc ih plifla fit-
pe<fficienen quicfcat, & h«c cft ejt magna ficcitatc i|i&-
"
« *
244 AviCENNA
cftilli,&ideo nonadhaerettangenti. EftqjalbcdeeiuS
ex claritate illius aquas,&exalbcdine terrasfubtilis qug
eftin eo. Prop.rium eius eft, qubdexvaporcfulphuris
coagulctur, & forte hocmodo gelaturperplumbum,
vel ex vaporefulphuris facile. Vidcturautcm qiibdar-
gentum viuum,& quas funt fimilia,fit e-lementumotn-
niumliquabilium: vel quia omnia liquabiliacumlu
,q,uantur, conuertunturad ipfum,famen non Tiquantur
; ptiufquamcalefiant, &citmliquatafuerint, apparent
rubea. Scdplurnbumproculdubibcurnliquatur,eftar-
gent.vituim, fed non liquatur nificalefiat, &cumli-
quefaftumfuerit, conuerti.turad colorem conuenien-
temomnibus hquabilibus , fcilicet igiieum ruborern:
&idco mifcetur argentum viuum cnm iftis corpori-
bus:quiaeft defubftantia eorum.Sedifta corporadif-
ferunt in compofitipne fua ab illo, eo modo qqo dif-
fert argentum viuum adfibi fimilia, &permixtiones
quaepermifcenturcumeis dotieccongelantur.Etfifu-
crit argentumyiuum purum, coagulabit id vis fulphu-
risalbinonvrentis, & id eftres optimaquampoflunt
repcrireilli, qui operantur Altliimiam, vei conuertUnt
illud in argentum. Qubd fi fueritfcilicetfulphur mun-
dum optirrium cum rubore clarttm, & fuerit in eo vis
igneitatis fimplicis.non .vrentis', eritres optima quam
poiTunt rcperire Aichimfftae,vtex ea faciant auru. Haec
«nimipfumconuertunt. Et fi fueritargentum viuum
bonaefubftaiitiae, &fulphurnonpurum, qubdfcilicet
fitineoyis adurcns, conuertet ipfuminass.Argcntufn
autem vittum fi fuerit malum & non purum terrcum,
& fit fulphureum non mundum.fit cx eo fcrrum. Stan-
numvcrb vidcturargentumviuumbonumhabcreiful-
phuryerb malum, & haecnon bcnetfita, fcd tanquam
pcr parua compofita,& ideo nonfittale. Plumbi vcrc»
grofii argentum viuum malum eft, poridcrofum, & lu-
tcum,.&.fulphur eius malumeft,mali vaporis, &foeti-
di,& debilis: vndenonbenegelatur. Etartificesfaciut
gelatipnem fere fimilcm artificialiter.quarmiisartifi-
cialia nonfunt eodcm modo,quo &haturalia,ncctam
certa liabcnt fimilia: & idco creditur qubd compofitio
naturajis fiat hoctnodp,vcl vicina huic, Sed ars dcbi-
liotcft
M I N E K A L I A. 245
iior eft quam natura, necfequitur eam, licetmultum
laboref.- Sciantvcrb attificcs Alchimias, fpecies refum
tranfmutari non poffe: fedfimiliaillisfacerepoflunt,
&pingererubeum citrino,vtvideaturaurum,&album
pingefecolore quo volunt, donec fit multttm fimile
aurovelasri. Poftquoque plumbi immunditias abf-
tergcre, ipfumrarnenfemper eritplumbum, quamuis
videaturargentum. Sedtuncoptimeeruritineo qtiali-
tates alias,vt errent honiines, vt qui accipiunt falem,&
falem arrnoniacum.Caeterum quod difFerentiafpecifi-
catollaturingenio.nocredo poflibile.&noneft qubd
complexio vna in aliam conuertatur: quia ifta fenfibi-
lia non funt differetia, qua permutaturfpecies,fed funt
accidentia,& proprietates. Differentiasautem eoruin
noH funt cognite_,quiaciim diffcrentia fit ignota.quo-
modopoteft fcirivtrumtollaturnecne, velquomodd
tolli pofllt ? Sed expoliatio accidcntium, vt vaporis &
coloris.ppnderis, vel faltem dimiiiutio.non eft impof-
iibile: quia contra haecnon ftatratio,fed proportio
iftarunifijbftantiartimnoneriteademin omnib. Hasc
igitur iiiillim permutarinonpoterit, nififorte inprU
mammateiiamreducatur, & fic in aliud quam prius
permutantur : hoc autcm per folam iiquefaftionem
nonfitjfedacciduntei res extraneas.
Mmeralium Auicennafnisf'
C VI VS D A M E P.l.S T Q L AE,
qu& Alexandri Macedomm Regis nomine
circumfertur, interpretatio, abditam Philo-*
fophtci Laptdis cowpofttionemfpieriti~
bm acutiftme decUram*
LEXANDERin Epiftola de arte Solis tra-
ftatis ad itnagineni & fimilitudinem mun-
di.breuitcr dicit.qubd habeasfundariin.
ifta demonftratidne: oftendit enim qubd
ats deriuata cft ex creatione hominis, cui
©mniamluut, Nam qaemadmodum minor rouadus

.- q 3
$4$ EXPOSITIO EPISTOLA
exquatuprviftutibus diuerfis cpmpofitus eft.ita &ars
iftaexnaturisrn.ulieris.:quariiquafdani breuiternarra*
mus, demoftramus, &ponimus,epqubdmaiorrnun-
dus cteatus eft ex quatuor virtutibus naturalihus di*
uerfis & cotnpofitis: quamm prima eft »ppetitiu.a, fe-
cunda digcftiua, tertia attraftiua feiiretentiua : quarta
vetb expulfiua quae mundificatiua cft : & eft quinta ef-
fentia fine alicna vita, quas alias quatupr.quas tibi nar-
•taui;acdefcripfi,aignit& vnit: quaruri) difpofitioncm
expofui,& eft inhacarteficutclauisadarcam.quamll
abfqfea aperias, tota diiToluitur, Eft enim ficut ncxus
eius latera contine-s>quia totum rei huius magifterium
abiftis virtutib.cautefcireconueiiitin hacar e. Kta ars
npn perficitur nifi ex ftudcntib per vigili.i«1 & per eius
tempetatiam. Quoiiiaficutprius narMui.eiusaftionis
initiumexqu.atuor virtutib.peragentibus.fcil.appetiti-
ua, retentiua, digeftiua.,& expulliua,qu« muridificati-
ua eft.Quinta eftfcil.aniraa exluniineclariffima. Nunc
autem has difpofitiories fpecicrum narrerrms, atque
eiuspptentiam exponarous. Narrcmu,s iaitur quid eo-
rum eft calidum, quid frigidum, quid mafcujiini, quid
fcemininum & per eorum calorum d.iuerlitaiem & ge-
neris differetiam npn erremus nec deu leinus: cb qubi;
fi fit differentia inter calidum & fiigidum, & mafculi-
num & foemininurn, opus nequaquam tibi perficictur,
nifiin via dirigatur. Etfcias qubdnuHus nafutuf abiq;
mare &foemina, & null.um germen creatur fiue ca.lore
&humore, &frigiditate&ficcitate. Virttts appetitiui
mafculina eft calida &ficca: & cftign.is cpntinens..Yii>
tus rctentiua faeminina eft frigida 5c ficca, & eft terra.
Virtus digeftiua feu alteratiua eft mafcuTihacalida5c
feumida& eft aej.Vi.ttus expulfiuafpeminiiia cft ftigida
& humida,& eftaqua mundificatiua. Quinta efTehtia
verb cft vita, quas eft^ppria, nec eft caiida.nec humidat
siec frigida.iiecficca: hccrnafculjna>ncc fccrniiiina: ta-
men fi pcr iftarum virtutem ad ficcum vcrtatur, ppppfi-
tum eius corrum.pitur,.Neigitur eam in aliqup, rluuiali
loco requirens.ab o,perati,on,eerres, eius tibi pftendana
locum. Si igiturvisaqua.mvita3 frigiditate.diiroluete>
ajagisipfa.rncoagula.s. Siy.&b.v.is.aquamfeigidamA..
cere,
ALEXANDRI REGIS. 247
ctre, magis ipfam calefacis, nifi quamlibetnaturavir-
tutis ad propofitum eins quod operatis, emedes.opus
corrumpis. Sciendumquoq;eft,quod virtus appetiti-
ua, quae eft calida"& fieea, ignis confirmat. Retentiua
frigida & ficca calorem in corporibus congregat, &
mollificando colorib.mergit)& eft terra. Digeftiua ma
fculina niundificatiua, & quaecorpiis mundificat, quia
naturam cuth rubigineexcellit, deindenaturamacci-
dentaliter imprimit, & eft calida & humida, & eft aer.
Exptilfiua quse mudificatiua cft, foeminina eft,omnem
fugat immunditiam durnin eani transfunditur.trans^
fertur in feipfam, & nuiiquam poftea diuidipoflimt
veluti vencnum in corpbrefunditur, poftmodumnbn
fcparatur. Calidaagitvirtus haeciri corporibus, & ea-
dem ficdifponiturnatura, fuaque eorum congregat V-
num: eftautemfrigidum & humidum, &eftaqua, Et
quinta eflentia quoe totuni chrigit opus & compltt, & .
eft anima corpori coniun&a, qua coniun£tionemqui-
dam rriale in opere operati' funt, &etraueruntinutilia
pto vtilibus fumentes.Qujdam etiam tanquam direfto
tramiteprbutiujffitnus operantesdiminuerut.&fecun*
dumeorumopinionemegerut, &ideo dcuaftatumeft
totum opus, faxumquc faftum eft: imo ftgnifico tibi
quddfidiligis opus tuum perficere, incipc proutiuflL
Reftat nunc vt fpeci.ebus nominaimponamus ,neca
memoriarecedendum eft, quodeaquseo.peraris, non
lucidae natura; fore debent,ex quibusminormundus
creatuscft, quae fuis proprietatibus tibi nuncupabo.
Scias quod Sulphur eft ignis & terra. Magnefiae,& aer
fpdinav&aqua eft Argcntum viimm, quodin corpore
mergiturv Quinta effcntia fpirituseft.quiomniaviui-
ficat &alterat, & omne germen germinat, &omnc lu-
men accendit,& onanes fruftus floret.Tali quidem gu-
bernatione neeefle eft hoc opus dirigere: & fcias,vt di-
ftum eft, naturas congrue coaptare, & mafculum foe-
rninae,&calidumfrigido, &humidumficco: deindea-
quam, fpiritum, & lumennutrire, quoniam ex diuerfis
naturisfundatumeft opus.exeiusmtlancholia copo-
nitur corpus,& erit quantitas eius ex igne epatis : vitio
$holera rubeafuboritur, quofa^looportetea, qua;a4
q -1
24? ExFOSITiO EpISTOLk
fafta &operamfpiritualetnveniunt, digeri,a quibut
iungitur aerqui eft fanguis fluens in omnibus venis
cbrp®rjS,& fuperueniens donec in rubeum vertatur
colorem: Aquaveroeft flegmaquannpe&ore coniirr
ftit & apparet in figura aureis inftrumentis, & fic deiri-
ceps illud quodcibiiamdixi virtuteprasdjftofumprh-
nc.corpusierEciturpcrfeftumy Stu.d«itaquenaturasi~
ftas ornnes prudenterregere, &vas quoquecumfup
fimilivel.eius contra^Q in deuioicum tincliar ppne, &
opus.tuurn diTigit-uV;;prout,.grati4m!meam''tibi'tiib.ujy
curti fpecies tibidefcripfi, quse gradatim regioportct,
donec-corpctrafpiritus fiant: & tunc artisfapientia Or
peratur vtnatura alterctur, & inaliarn conuertaturna-
turani, &nia:turapernaturam apparet.:ppftfipfiu«verai
naturasaccidentia nec-effjhabesiungere duas rtatu*sts,
dbneeab eisnaturam clatam.&lucidamextrahas.quig
oumafcendit inakiflima, tenetur, lucefeit & coapta-
tur. Et feias qubd in hacarte .nihil 1Phirpfpphice lpr-
quor,& eftinliqucfaciendifolutionefuperprnriia cau
telaadhibendavqubdneafcendendomoduwexcedas,
qubniam in liqiuefac-ieHdo^^cbnfiftitarcanvjmtpturnp-
rrinium naturarurn alteratio: & fcias hoCj qupriiodp
a natura in naturam mutatur;dpriccfubftantja npn,;nj,
gicns nec arterans, fed fixa & conftans fiat, ex quibus
intrpitus coaptat nigrosiquoniam pars difcernitur.. £'t
,rnox natura pet naturatti apparet- Rarum itaque rerum
fixarum naturam liquefacjione coaptat, & aqua cju$
aSapientibus, aquafapientiae eftappellata, deindear-
cana;quae funt temperatahumida: quia nifi naturas at-
tenues, aquamque illas faciaSj non colorare ppterunt;
.fic ergo corpus aquatione humefacies. Etfcias qubd
albedo eftincoagulatione, ckqHodfpecies fpiritus,&
in fe inuicem emendant.Dico etiam tibi;fili,qu.r emen-
dari defideras, qubd non ponas in ea fpecies crudas &
inordinatas, fed putrefa&as & coap.tatas,afcendentes
& delcendentes. Ego fine dubiocp.mperiquaedam vn-
gtienta eleuata,lucida,illuminata,& inueni in eis arca.
na abfcondita, quaefivtique benereges,naturaebrum
quae habes occulta, manifefte apparuittibi & appare-
bit; id. tft, tcrra alba.per argentum lucidum & notum,
Etfcias
ALEXANDRI REGIS.' 249;
Etfeias qudd coipora quaedafolutioneindigent.quae-
da eleuatiorie vt tingant;& lucida & illuminata fiant in
quibus omriia corpora'diflbluantur. Seias etiam quod
fecundumnatuiaareanafuntin cis abfcondita: quod
fi regantur natura a.bfcondita , tibi apparcbunt.quas
0Hermcti Philofophoapparuerunt,& eftterraalbapro*
peargerttum. ConficeergocorpPra.qUae illafe:fanaiit,
curriterraalba eft,vtfixa permaneanc, &fupcrponenc
ignis eamfua flammacomburat.fed qiiemadmodu ce-
ram liqiuefafta liquefac ca^ Et efto memor quod iftud
Vocaturaquaintrans iteru. Igitur in artibus tuis in qui-
bus ftudesrnartellbsduosforecredas , quorum vitus
Soli, alter^unae'debe-tur. poftea fequunturduo ordi-
nes qups regendbs dubiu hoftro capitifatis cohgru^
figuf at>Ecce numerauijarcariurri.ccelefte patcfeci, fci-
critiafn difficilem atq; abfcoriditam illuminaui, perfe-
clamq; fcifenfiarnregchdi modii certificaui. Iuro itaqj
quod nihil celaiii, riec alteranec vllam fpeciemaliena
defcriptipricdefcripfi, nec genera ariems locis impb^
fui. Igituffi mcas:literas legeris &intellexeris, vehies
ad pfopbfitum.tuum, & Debgf atias ages. Si verpcui
conipbfitio debilis & complexio breuis extiteritadfu-
p propbfitumnon veniet.ignbfantiae: fuaepartc mihi
nonimpohat,ne-cdicatmeerrafte, fedfeipfumquiad
fuumpropoiitumnonperucnict. , -
InitrptMiMu EpiftoUJlexdHdrij
<$tgtifitiit,
AVT HQR IS l GNO Tl, PHl*
io/ephicilapidkfecreiametapborici
defcnbemis^epufculum.
X E M v L v Mfcientiae noftrae fenex fupra
' mottc, in eo funtnaturae caiuncias cum c6i
plemento:terra,aqUa,ignis eius & aer.Et o-
; trinia haecin Saturno. Cum eP apcriuntur
partae fcientiaru.ficut dicit Hermes, & praeccdentcs fui
primi. Accipe lapidem fufpenfurii fupra mar c, vt fencx
ceualba.fupcrfontem.vtpucrhypoquiftidos. Noinc
* i
ifo , OPVSCVLVM
eiusvittor: Cumeopcrimeviua, & viuifica perchipta.,
&ei funt mors & vita; & iftud & illud exOriente, Sc
Occidcnte. cum hoc habebis fcieritia in qua pigritaue-
runt Arabes. Veritatem dixi tibi per eurri qui fecit oriti
lapidis paradifi authoremiumen vitae. In eP funt duo
oppofita fimul, ftilicet ignis & aqua: & iftud viuificat
illud,&illudperimitiftud: & hoc&hocinLeonccon-
iun£tafimul, percum qui eltrnors & vita veritatedixi,
rnbrimehtior.vGtlmen noftrum coaguiat lac noftrum,
&lacnoftru dinoluitGumenhoftru. Etpdftappare-
bitrubodb Oriehtalis, & rtfbedb fahgiiinis. hiciapis
thundus finefcetore inuettituf inlbcis altifllmis , cum
qub magnificauerSt fe Phiiofbphi fiiperbmnes alios,
&"Vafi'cihatiuint futura. Yefitatcdixiperpotcftatern
eb?i6,rii,cui nori fum mentitus fcienter: Homo nbfter-
antiquus.eft draco nbfter, i.ftecomedit caput fuum cu
cauda fua, & caput & cauda eft anirria & fpiritus.'i & a
nima& fpiritus funtcreatideiutp, & hbc&hocexO-
riente& Occidentc, peiexpelientem nbcuriicnta non
mentior,quiaqtibddixi,vidiinciuitate. Dealbacoruu.
fuumfi vis-dearbareipfurn,cumNilo A«gyptialbefcit
primo. tuftc cum Peritainfecretis, &curhihpe&hoc
apparebitrubedbvt papaucr in eremo.perviuificante
Dcurtt orrinia non mentior. Aqua noftra abluit Ibrdes,
mundabis omnem nigredinem & obfcuritatcnveiusy
turic fubtidebit diceris: quis mundauit me? qui vidit il-
lud.fubridebitioCutus, & veritatem dixi, no mentior.
Tcrra in oculis funt tres Oricris & Occidens, &fuper
eosSaturnusalbus ortus eft.&.animahorumtriumeft
ignis:.vcrita.t? dixi pet familia Mahometi. Manifeftabo
quod bccultauerunt primi non cum iriuidia.Tcrfa no-
ftra vcrtit aestuii in Argentum primb,& vltimo in Auru,
inueteratur,& habebis fcientiam, ih qua pigfitaiterunt
Arabes. Denigras cum Aegypto noftfp, &noriciim
Pcrfia,& cum Perfia ficcas,quia eft domus ficcitatis,8c
icum Aegypto hume&as, quia eft domus humiditatis,
&hoc &hocalbedo &rubcdofine menfuratiorie , vt
rubedoinmoris,veivtfanguis dominarum. Lapis fcL
cntiae noftra: fenexprimb, & vltimb puer, quia albedo
cius isi jnitio & rub.edo in.vltimo. cu dominio. Hic eft
•..,'. Lapis
AVTHORIS 1GKOTI, 1$1
Lapis cumquo titubauejunt «mnes qui abierunt^SE.
mortui Funt plurimi eoi 0 curn dolprc. & ttiftitia, qup-
niariideclinaueruntad viam daeRibnii, & rcliquerunt
viam prudcnriae. Coopertorium equi pallium noftrum,
album, & equus nofterLeo fortis, fubpalliocooper-.
tus.&iuperillud & illtid Griffus nofter natura" gem-
matam retinens.hiclapis triangulus cft in cffe,quadra-
gulu.s in qualjtate. veritat^ dixi per operatorem, deal-
- ba.ns & rubefaciensomnia, nonfuntfingularia in oc-
culto.fedfuntmixta Oriens & Occidens fimu! iunfta
ab anima omniu. Hie.cbniungit &difiungm &reiun-
gitquando vuk.Iupusnofterin Orienteihuehitur,j &.
canisin Qccjdcnte: ifte momordit illu, &ifte momor-
ditiftii, &fiuntrabidiambo, &intefficiuntfeadinui-
cem,donecfiat,exois toxicu &tyriaca.Camclus noftet
albus feptimus cftin numero apud Philofophosma-
gnos Sol cuLuna lupitertMars & Venus nofter itrMcr-
curio noftro & Saturnus feptimus eotu,in quo omnes
funtconiundtifimuI:hiceftfpata,gladius, cultellus, Si
inciforiufupef asdificiu, &inimicus ad manu.&vas c&
adiutorio vinj. Epifcopus nofter vt color venarum, vcl
violaru,& anima citrina vt citririitas, & narges vel hy-
poquiftidos. Tunc lapideinfluuio.currentipermorte
omniumnonmcntior, exemplum noftrumcum albair
naturae.Ienis & l<uxin claritatis efTentia: & igriis & lux
eftfcintiffa npftra:& titionoftercandens , & cumhoc
& hoc inu cnies fcientiam.V eritatem.dixi per vnientem,
omnia. Scalanoftra ett turris noftra de terra yifcofa,&
terra vifcofa cftlutum noftrum,& cerotum noftrumex:
cera & fepo confeftum: & hic & hk riauisnoftrain
mari noftro plena gigantum. Aperui quod occultauc-
ruiit priores.Nonlufn inuidus quemadmoduipfifuc-
runt: perilluminantem cunfta non mentior. Tcrracfi^
ram oeulis pofita Oriens & Qceidcns,& hi^:& hi.cnar^
ciflus culilio noflro : &hic & hirctifencnoftro, &ft.
nex.nofter&vternoftereft corpus noftrvi: &corp'no-
ttrunyeft Lapis nofter quaefitus amultis : inucritus 3
gaucis. Etiftudexpbfui expietate,&detcxicunftispct
fceam gcntium.
; Aubkom ignotifinis*
l$i MEILISI
MERLINI ALLEGORIA, PRQ-
fundifimum Philofbphici Lapidis
arcanumperfecle coh'
tinens.
Ex quidamalios cupiensfuperarepotenv
tes, fe contra eos prseparauit ad bellum.
Cumcjjvellet cquum afcendere, praecepit
cuida cx inilitibus fuis, yt daret ciad pota-
dum de aqua,quam plurimiim diligebat. Quirefpon-
dens eidixit:Domihe , quaeaquaeft illa qyamquacri-
tis? Et,Rex ait: Aqua illa quamquaero aqua-cfta me
piurimum affeAata, & ipfa diligit rne praecaeteris. Et
illeperp'endens,ftatim iuit,&eamdetulitci. Rexaute
accipicns ea.bibit&rcbibit.donec omniamcmbrafua
repletafunt, &omnes venx eius inflatae ,.&tuncfuit
valde difcoloratus. Hocfadio, dixerunt ei milites eius.
Dominc.ecce equii^afccnde fi placet. Qui refpondens
dixit: Sciatismeafcenderenonpofie.Dixeruntmilites,
cjuarcnon pptesPRefpondit, quia fentio mcgrauatu,
& doleo caput: & vtmihi vidctur omnia mcmbra mca
ab iriuicem diuidunfur. Iubeo igitur vobis, quod po-
natismeincarnetamvnamlucidam &ea conftituatui
inlococalido &ficco ,continue temperato perdiem
&no£tem,&itafiidabo,&aquaquambibideficcabi-
tur in me, & ita lib erabar. Fecerunt crgo ficut Rex prae-
ceperat cis.Completo verd tempore.aperuerunt came-
rarf),& inucncrunt eum quafi mortttum.Parcntes vero
ftatirn cucurrerunt ad medicps Aegyptiacos & Alcxa-
drinospraecaeterishonorandos^&adduxeruntadeu,
narrantes eis fccundurn quod Regi.accidcrat,. Quj
quidem vifo co,dixcrunt, ipfumpofle p.roeuldubio ii-
bcrari. Etilli: Quis veftrumeritmagifter? Rcfpondc-
runtAlexandrini,nosfi placctvobis. DixcruntAcgy-
ptij,nonplacetnobis,imd nos volumuscffemagittri.
Antiquiores enim vobts fumus, licet iunioresvidea-
mur. Alexandrini verd confenferunt. Tunc di£ti magi-
ftriacceperunt Regem, & dilaniaueruntcum in partcs
minimas,
A L L E G O M A. , Zf}
minimas, terentes eas , & mifcuerttnt cfi medicinis fuh>
humcftantibusaliquantulum, & itapofueruntipfiim
aptatum in camera fua.in loco calido temperato, ficut
prius.per dicm &noftem. Hocfa&o extraxerunteum
quafifemimortuum &adhuchabentemaliquantulunt
vitae. Quem videntes patentes eius , exclamaucrunt
dicentes: HcuRexmortuus cfL Quibus Mcdici dixe-
runt;non cftmortuus. Noliteclamare, dormitenim,&
iaincepittetminare. Acceperuntitaq; ipfurnitcrurh&
abluerunt eumaquadulci, donecfapprmcdicinarurrt
receffk : &mifetuntcumeoi iterum deeadcmmedicu
nanoua,& ppfiterunteum in loco fuo ficutptius.^Ets
quando extraxerurit eum penitiis, mortuuminuenCT
runt. Tuncparentes eius fortiter clamantes dixerurit:
HeuRexmortuus eft.Quibus Medicirefpondentesdi-
xerunt: Interfecimus cumideo, vtmelior&fortiorfiat
inhoc Mlindo pdft refurre&ionem in die iudicij,quarri
fuifletpriiis. Qupdquidem parcntes eiusaudicntes,
crediderunt eos efle truffatores, & ftatim abftulerunt
cis tnedicinas fuas, & cxpulerunt de regno. Hoc fafto>
loquebantur adinuicem, confiderantes quid deberent
agcrcdchoccorpore venenato&mortup. Etcoriue-
ncrunt vt fepelirentipfufn.ncputtefierct, ac eius foetor
noeumentuminferret. Alexandrini. vero Medicihpc
audientes, iuetunt ad cos, & dixerunt: Noliteipfum
fcpclire,quoniam(fiplacetvobis) rcftituemus eumfa-
niorem.pi^lchriorem.&potentioremquamprius.Tuc
illi fubridere ccc-perunt, dicentes : Vultis nc truffare
nos, ficut & alij ? Sciatis qudd nifi feceritis quod pro-
mittitis, manus noftraseuaderenon potcritis. Medici
autemadhocfeobligantes, acceperunt Regemmbr-
tuum, ficutalij dimifcrunt,terentes eurn., beneablue-
runt,quoufq; nihil de medicinis alioru remanfit,& de-
ficcaueruntcu. Dcinde acceperuntpartemvnam Salis
armoniaci,& duas de nitro Alexandrino , & mifcucriit
cumpulueremortui, & impaftaueruntcumparumo-
lei lini,& pofuerunt eum in camera vna.facta ad mbdii
cruciboliinferiusperforati.&fub foramenpofucrunt
aliud vas mundum ad modum cruciboli faftum, & di-
mifciuntciunibi pcr vnamhGram, Dcindccoopcruc-
l$4 M.EitiiJi ALLfddi,
ruiit eum cum igne, infufflantes doncc fuit penitus \h
«niefaftum , in aliud erucibolum defcendens inferius"
perforamcn, TunC Rexita demor^te adyitamrefuf- -
gens, magna voceclamaUit, &dixit; Vbifuntinimicif
Sciantqndd omhes iriterficiani, nifi fnihi obedientes
adueniantfinemora. Omnes igituraudt'cntes,venerut
coraffl eoj dixefdnttDominejecccparati furrius vcftris ,
inomnib.pbedirerriandatiSi' Itaq; ab illahora vtan-;
tea: Reges omnes & potentes aliarum regioriurn ho-
norauerunt&timuerunteum. Et quandbvolebantvi-
dere de mirabilibus eius ; pbncbant iri crucibuJo vn»
ciam vnarn Mercurij bcricIbti, & proijeiebant dcfupei?
tanquarri vnumatanum milij de vngulis, v.eldc capil-
lis, aut de{angiiinefuo,, & fufflabanf leuitef ctirncar-
bbnibus, dimittebant eum infrigidaricurn cis, & inuei
niebant lapidcm quale ego fcio. De qud lapidc proip
ciebant parumfuper Saturnum purgaturn, & ftatirn
mutabatur forma eiusficiltfcio:Dcquopoftea pone-
bant partem vnainfuper decemVeneris,& erattotum
yniuscolofis & bonitatis. "Itemaliter: Accipiebant di->
&um lapidcm tritum, & mifeebant curn fale, & Sole fi*
cut piius, & liqucfaciebanf eum,& proijcicbarit difto»
falesfolutpsinfcrp caprino, & tunt fiebatoptimum
adomnia, Cuftodifraterhunctraftatum, &ferua be*
ne, quia ttufta eft pptima inter ftultos,& non truffa in-
terfapicutds. Haecenim eft viaRegum trium dierunij
cjuoniamparumlaborisfuftinentes, magnumlucrurri
defiderant obtihere. Laudes Creatbri maximo refera-
tnus, qui fidelibus fuis gratuiter infpirauit, aecidentia
pro velicinfubftantijs tranfinutare, & vt quod in po-
tcntia rcbus latitat,.ad aftum reduci valeatfapientcr;

Mltgoriie Mcrlini finu.


&ACHAU
.-.'.*».'' :- .
& A C HAl D IBI, VERADiANh
Modiani, & Ranidis Philofophorum Regu
ferfarum:De matetia Philofiphici La~
pidu,acutipmi coHocjuentium
Fragmtntum.
I xi T RacHaidibi filius ZetheibidaePhilos-
fophus Regis Pcrfarii & Principis!Roma<- ,
norum. Spcrma lapidis eft frigidum & hu>
>n , rriidum in tnanifefto, & inoceultocalidti
& liccum. DicitergOjfacfrigidum&humidumino.ci
cultd, &calidu & ficcum pbne in.manifefto: &ita oc>
cultabitur frigiditas & bumiditas fua, quddno minue-
returvnqua: nam fiminucretur, rhinuerctutetialapis.
Quandb ergboccultatut frigiditas & humiditasi fac
occultadbjVtfic coponas illud calidu & ficcum, quod
in occultp crat & in manifefto:& ita dc fpifitu fiat cor-
pusinduob. gradibus, & fict globus & fanguis &:caw
TO.DicitRhodianus: Spermacftalbum &Iiquidu. Li-
quot hic de primd globii facitin loco vbi debetquinqj
diebus: & rccipit carnem &fanguinem, &mefnbrafic
imaginem, & imaginatiuama Deo altiflimo: & vcnit
ad ortu,&lucet &oriturin tcmporcfuo. QuifuntdUo
gradus & feptem: Et modo dicimus defecundofpef-
rriate. DicitVcradian.dcfecundo fpermate, quodcft
lapis folus, nec eft alius ci Gmilis inhoc Mundo, qui fe
ipfumimprxgnat, &infcipfocoeipit,&fcipfumpar-
turit,& in hoc mtelligitur dc vno lapide,& dicitur fper-
ma album & liquidum,poftca rubcum.Dicit autc Rhp'
dianus,qudd fpcrma iftudquidamlapis eftfugitiuus $
caliditate & ficcitate,& aercum & volatile, & cft ftigi.
dum & humidum,& calidum & ficcum. Et poftquam
hoc viuum mPritut arubca mortc, mortuumiameft.
comparcaliditati & ficcitati, &iicno fugitab eo quod
eft calidum,& no fugit igncm.nec fumum emittit, nec
fonii facit,& funditurvt caera, &eftficut olcum, & eft
ficcum, quaeficcitastingittin&urarubea &alba,&i-
t-Ade fpiritu fa&um cft corpus; dcindc hoc cerpu* vct»
i$6 RACMAIQUSI
tendum eft infpiritum, & poftea fiet aq.ua ctata fine o-
mhi turbulentia ab inferiori parte vfq; ad fuperiorem,
& omnes particulae fuaefunt diuerlae in aqua,vt nb ina-
pcdiatuf tinftura quaeeftpenetfatiua &fubiunftiuaad
retinenda & contingenda omnia corpora metallorum;
- & ifta tinftura femperin eis pcrmanet: & cum hac tin-
ftura viuificantttr omnesrnortuivt fcmp.cr viuant, &
hoc eft fermentum primumeiementatum, & cft ad.Lu-
nam,& hoc cft lumcn omniumlunriinum ,7& eft flbs &,
fruftusomniurttluminuni, quodilluminatomnia, Sc
cfttinftura Vera& viua.rubea &alba, acolcum tinftti-
rarum reftificatiuum. Da crgo ei fecundum fcrmen-
tum fermentaturn ab bmni clemcnto elemeritato ae-
qualitcr.quod eftauru.da ei quartam partern,qupd ta-
men prius calcinatu fit, & in aquarn fblutum. YHaeceft
enlm; aqtia elenicntata oequalitct ab omnib.etementis.
Da etiam ci fecundum fermentum, citm fccundii di; o,
aficrp fccundu rctinacuiu, & in eo eft tinftura fulphu»
rca,& dicitur dieum:retinaculoru,hoc eft,vitriolum vi-
ri^iflimurn & purgatifli;num..lufidiflimuin, quod ver-
fumfitinaquam..Da etiameiaquam Safferanicam de
en.daeuto fafta.vtaq.uam viridis aeris,quaeeit vencnum
Mercurij,&da Mercurio deaqua laboratain.iuum lpi-
ritum,quam extraxiui de corpore fuo, & ita mortifica-
;fti,eum,& iftaiaboratafcilicctaqua argenti viui, itavt
ycrfum fit argentum viuum iri aquam, quod imperup.
furo igne non fugiat.vtfubftantia no faciat.fed fempet
perviriitnaneat, & de vnoquoqueiftoriim da citantu
quantumipfum eft,& da etiain cifal armoniacum.qui
eftfpintus preciofus, & eft refplutiuus & coagulati-
uus,&verfuminaqua, prius tamen fublimatum quitt»
quevel feptem.vicibus, &fitduplumprimi fermrnti.
Daefgo Ciaqua iiccam & calidam & iugem cum forti
ciarationc,& fubtili imbibitione fcilket gutta ad gut-
,tatn,& fi dares ei mirius de iftis bibimentis, confunde-
retur. Et hoc f^c ad Solem calidum vel ad cincrem le.nti>
caloris.vel ha;comniafi pofluntfieri: &omnesiftaea-
' qua?priusmifceanturper2i. dics in loco mundiiiim»*
Sccalido, &bulliantfimul & faciantvnamfubftantia.
Dcinds csngektiu in Japidcm'; &. iterum veitaturi*.
aquam.
FKAGk.ENTVM, . , 2$7 .
aq\uafri; Etinter haec pmnia magriamcfficaciam habet
Aha;trbri,fiuefalhitturri,&fal gerrima; & alkali. Pofl>
quaefgo corigelatafurit vcffain aqUairhbibaiurhaec,
Sedeurft fubeo quod patiturlbnaarri & magnarnfi-
tim.dbnecfiaiitduplufuij & atinkarinhishabetma-
gnam erncaTciam.Et fupef haec omriia fuperriateht vn-
. ciavna de hacaqtta"j & aqtta falis arrhbniaci vi.ui, vc
frielitts foiuantUrparticule: fu-gjtiuii Secundu.in rubeii
coipre.vciiairieurri.vel *iridem, aut cceleftinurn. Sed
Viridiscolbrornnibus nitet. rriitte.coriipbfitioncrinin
rptuiriba.vt.foiuaturaqua elafa a fundo Vfqjinfuper-
ficiem fieut eft rriel cdlaturh, deinde cbgeletufinloco.
cbrigeiatibliutriinlapidernVitidefii, quahddq; ift rtt-
bettrnj qtiandoque ialneum, qttandoq.UeccfeieftinUrn,
^iterurnfpiuatur& cdhgeietur bis vel ter, &eftdii.l
piicatip,tfipiicatipjquadruplicatid,&.fttblirhat
tiitibf Pmriibus. tjiJtifuht Phitofophi Regis"P.errarum;
Aecipiairiusfrigidu & hlittiidii, & dcjUbfornmundetur
abontnibusfupeifluitatibUs &^apltjmbp, & dccoctio-
rieputa & multa dtficcetut abhurfiidd i"nfole deco-
.ftibrie.&'humidis parihis: &eft pttlchfius v.apWhjl.uith'
Hrs cjuicupiuht fciierhirutrifuper oinnc ffiimm.dehu-
fhidb aqudfP frigidd & aduftp j dixit rvarxide.,'qiidd ifl
Vnofoioigriefineaqua; tepetatiofie fafti fUritomne|
. diftfl|ationeSj&fubjimatiories,& caicinatibries, &.rii-
'faificatibries &rhbites ipfius Mercurij, & tunc fafta eit
.arrli.citiairiteripfurri& ign<;nij& cutrit vt bleum iu vnp
iftu: quia oleUtiieftirigrciiiuam.pcnetratiuu&aggre?'
gdtiuurri,pcrfhixtiuurnj.cbagulatiuum,pctreueratiuUfrl
(vinciteniriiorhriemtem fubtilem & orhhfcrri terhfb-
iidampenetrat) coriiuriftiuttm, pcinianfiuttrii,depu-
ratiuuiri : & dicitUr oleUhi viuum -,colof vitins & iefti-
rlcatiuUSi& drhnesrhortUosfefurgerefacit. Eteftfef-
hreritu ftipef othncferrriehfurh, & femetipfurn lmpfae-"
griatj &feipfurripatit. Vrideorhrtes quiqueluntharie
feientia.fcirebpottct orhnia cjudriibdb eft, &quomov-
do no eft,& qUorriddo fieri potcft:& fifaUunt.quomo-
db eniedate poflurit:& pbft bninid fcife oportet ea qU$
cifca dpus funtneceflaria.&probatiories clafas & ma-
JiifeftaS; Et haee cft prirha otanium probatioiium, fci*
1 .''-.'
*$8 RACHAIDlit / ,
licct,vt quarido iart»eft finis & terminus lecuhdits,pH*
natur dcipfo aliquantulufuper ferfum candcrisififfuas
fieut cera,& non faciatfumUni,necftrep'iturh,-,fed cur-
rat pef omriia, & tingatiaminam fcrrearri, vefif earri»
velargtntea &figatfc cufh iflis, & non timeatigriem;
rieepctigneminuatur,ncc[ameiallis fepareturvnqua,
tuncpfcfreftum eft: &hfceft vera pfdbatio fupcr om-
nesprobatibnesrsiautemhxcfignaHpnfeccrit, fcduc
ad igne dbricc ita fuerit:& hse probatlbries omnes fieri
debentiritef primam&fecunaa folutiontrii & corigie-
lationern.Etpofthocfciendum cft decis qjuaeconiuni
guntttrcummorttib.&iftaecoiunftiories 8ccoioir Saf*
Feranicus fcrri cuidenti, & colorvitrioli, & Ras aeris,
qudde'ft vencn.u Mercurij,& calxfalis, &aquaMcrcu- 1
rijjlabofata vtnd fugiat ab i°;nc,& aqua viua & pef-
cft
maricns,&<ftfpiritus teftificatiuus& falahtiquusaf-
rnbniacus, &ha:comniafintqUa:libetperfefolutairi
:aquam. Et poft hseconjii.ia triifce & ad ighem lenturh
cpngcla, & faftum eftita cpfpus viuufri. fit hoc corpus
pbftea rcfoluturfi eft in aquam, & ficfit comfhixtio.
Qrhncs Philefophi Perfafcbrigrcgatifuefuritihvnb
loio iri fnpritaneis partibus & crat locuS fecrettfs odo-
tifcrus, &interiIlos multi multis modis dixefuht: e*
tinfturis quastinguntmetalla,&mutant ihSolehialtJi
&prcciofuro: &illemodustinftura; quieftpreciofiot
in fupcrficic omnium tinfturarum , hic eft qui rrianifc-
ftatus eft intcr cds pcr diu.inamgratiarn, fcilicct c>udd
duae p'afticul£cornpfehendanttbttitn opus A-lch'irrii*i
&pfima particuia fufficit in pondus rnbliitics. Sccun-
dathultlpIicSt pfirriam iri alij's friil|e millibus pondc-
ruminSdlemprcciafumpcrgfatiamDei. HbcaUterfi
itafit, vt curri artificiofa canna fefrea proijciaturhaec
Alchimiafuper duram aquarh.&liquidaminigne, &
«ft quadam aqua alba,&'aliaftibaiba &mbllis,&citc>
diffuiiditurabignej Stcurrit, &filia eftrubea:&.dura)
&oleumtinfturarum,dequo;nosdicimusficeft,&pe-
netrat ornnec iftas aquaS,fubinfrando facitvnam atrii-
citiamcumNillis, &vnitatem citririatam,abigne noh,
feparatur ncc minuitur iri aeternurfj. PiaterSa rernf-
nifcamini quodfupetius diftfi eft,fci!ket qu&«iptimdfc
ter-
. FR A G ME-N T VM- iJ9
tcrminus mottificat frigiditate & humiditatc inter tot,
&quddtefminosrubincat, fecundustermirius cople»
"ihortcm prirriimortui^& augmentat rubedinem, & fa^
citmaiTamfcaligindfarri, & pincatamiicutfruftus pini
lucida, fulgenterri vtfolia auri: &fpirgitfc, & tihgit fi-
cutdebetadcitfiriitaterri. haeCfcftreftificatio, Mcrcurij
quod eft oleu fixurn fubtiliatiuft, quod teftifieat om-
niametaliacdrrupta,&ducitca adfanitate, &adna-
turamrheliore, &hdc mortuum.itaprobaturrnortuu:
jioftriaec datur.eifermcritu fermfihtatuthaequaliterab
'omnibus naturis: de quo dicemus,cjuod cffi.primufer-
rnentum:ideft, fecunQurriSpximpj &prirr)Ufetinacu-\
lum.Poftea daturfecundum afecuhdo, fcilicetretina-
culum viridis in arnpulla fplutiippft rie:eftps 'e-tis,qudd
eft verierittrii,& aqriiafaffrah.ica,& aqua falts armpnia-
ci,& aquii antiqua; qu* aqUa eft folutiua bmniu cor-
porum & drriniiifpirituum, & cftcogclatiua eorundc>
Recorderhur fiquidem.iriftrUrheritdrum, ih qiiibus de-
beritfieri omnesdecofti.pnes operii AlchimiE,&iftit«s
quaj eft prima,.& eir.natiiralis, qtia; derhonftrat orrines
bperatibnes AlcHiiriia;,qu*runtfeptem,&haec cftilla
tjttae derridnftrat brrines djftillationes & fttblihiatic-
hes, & brrin^ calcinationes &refolutipnes1&conge-
latiories,&rnortificationes fecundum modumartis i-
gnis. Iriartequidern Alchiiiiiaecftviiaars,quaelaborat
quihqj.ignibus. Qupruui primus eft albus: Secundus
ialdus:Tertius yiridis : QUartus rubkundiis ficUtrttbl-
tous: Quintus.vero eqrnplet r.oturn ppus jthanor fcptS
3iebus& noftibusi&itavidetut infpiraueaprintipio
feptem dierum donec congeletur iri fundo , & vidctUt
quafinigruiTt,rubicun4ttin pfoptarplenitudincmillius
rubicuiidi cdloris: &ifta eft firiniflima dperatid Alch)-
hiiaerepugrjans cdntra ignerri,& contra bmries exami-
natjdnes, &hoc eft«»ttS illius coloris qui extrahitur
dc phauiet vel endaniju, inteiius eft tdtus Mcrcurius,
eft crufta phaulet:& cjeifto Mercurio pbtcftfieti perfc-
ftu opus Aicliiniiae:,&dico qudd omnia metalla inte-
ri* funt Sol & Luna fecunduomncsqUi rioueruht hatic
atte,& dehocpiiaulet potcftfieriSafferariu,qui eft cb-
lorphauictadtingeiidttiti Sciicm..
i '%'
2fj0 ,_
T R A C T A T V L V S
A r I c E 2\j7v:^r£.
ISTVMLIE R V M "DIVID.A M-
inofto capitula velpartes.
&> ciusnAturd,
INprimocApituloMcitndcMcrcurio
necnohdefulphure<luodmfecontintt.
InfecundodicAmdtnAtufAcorporumpcrfeHorum,&
terumfulpburt.
IntertiodicAmdc coniunHiohtcorporu ($>fi>iritut,<(tf
UpidisdiJfolutipncmprimAmmAteriam.
ln([UArtQdicAmdccxtrAiHoncA([mcxtcrrA.
', InquintodicAmdefundAtionefeu ctiAmfufionefupcr
ttrrAmfunm.
Infcxto dicAmdt modofublimAtionkterra.
**' dt Upidu multiplicAtione& fixione.
" Infeptimodium
ln OHAUO &>y>ltimeapitulo dicAmde modo projjcin
tndimcdicmAm, ($>tingcndi quodUbctmetAllumm.So*
Itm&Lunam.
CJ£- V V f ' 1.
RGBKTVM viuum eft. frigidutn & humi-
dum,& Deus ex covel cum eo creauit om-
nia minera: & ipfum eftaercum & ignis fu-
i gitiuum, fed dum in igne aliquantttlufte-
terit.facitrnira opera afiena.
Etipfum cftfolumrnodo fpiritus viuus,&in Mundo
uonefttale.qualeipfumcft, quddpoifittaliabperari,
qualiaperipfiimoperantur. Etipftimintrat quodlibet
corpus.penetrat, ieuat, &cxcedit. Ipfumeftfermcn-
tutii corporum quibus admifcetur , & tunc erit totum
Elixir ad albedinefn & rubedinem. Ipfum eft aqua per-
cnnis, aqua vhae&lac virginis, fohs &lumen dequp
bibens nonmoritur.Curtiviuumfuetit.habet quaedam
opcra; cummortuumfuerit, habctalia opcra ; & cum
folutum fucritjhabct opera maxima.
Ipfum
TR AC T A T. A V I CE N N.S.. 2f5l
Ipfum eftferpens luxurians , fe ipfum impraegnans,
mdievno parturicns, fuo venepo cunftainterricit, ab
igncfugif. Sapientes autem faciuntipfum fpeftarei-
gnem , & tuncfacit opcra & mutationes : quia ficut
mutaturintitat, & ficuttingiturtingit, &ficutcoagu-
iatut coagulat: igitur intcr omnia rriincralia argenti
viuipraeferendaeftgeneratio. Iii omnibus eni.m mi-
neris inueriitur, & cum omnibus fymbolum habet.Eft
autemexterreftri &mediocri, &aqueo, veloleovi-
uofubrilibus mediocriter, &fpiritu mulfp fubtlli, ex
nqua terreftri ponderofitatem habens & mptum de-
orfum, Jucidit.nem, &fluiditatem, & coloreriiargeri-
teum, Exit enim deterra, & in tefram refilit, &nuta-
tim fe defendit, & iterum fe cohtinuat bumido tx cali-
ditate, & fpiritu extinfto figituT,& omnibus minerali-
bus comifcetur, &cuiinfidetfirmiteradhaereb,it,,vnde
&mincraliumat,er dicitur.Argentum verd viuuiri dcn-
fam manifdte videtur haberefubftantiam.vt monoce-
ros.proptergrauedincm fui porideris immenfiiqudnia
aurum praeponderat, dum in fui.riaturafuerit, &eft
fortiffimaecompoiitionis.&naturae vniformisiquonia
nonfeparaturabinuicem: inpartes autem nuliatenus
fediuidipermittit. Quia autcum tota fuafubftaiitia
exignerccedit.autcum eainignepermanet.
In eo neccflittib cft caufa perfeftionis , quoniam
ipfum folum ad perfeftipnis modum fufficit invno
quoq; gradu.videiicet cum ignitipne,; prdpter bonarh
fui adhsrcntiam, & fbrtitudinerhfuaernixtionis. Scd
cum partcs ipfiusinfpiffanturper ignc,vlferius no p.cf-
mittit fe corrumpi >nec pcr ingreflionerrifuridraeflam-
maevltcrius fcpatitureleUari: quoniarri rarefaftionern
fuinon fuffcrt propter indenfitatem & aduftioriis ca-
rcntiam.quae fit per fulphureitatem quamoon habet,,'
Argentum verd viuum in fuis opefibus manifcfte ac
perfeftiflirne ab aduftionc eftfaluatiuum, &fufionis
erJeftiuum cum figitur. Etcnim efttinftttrarubedi-
nis vberrirnae refeftionis, fulgidi fplendorisj & non
receditacommixto donec eft. Eftenim amicabile, &
metallumplacabile,acmedium coiungendi tinfturas,
quoniam comiicaur cum ipfis per miriima, & in fun-
r 3
Z6t AVICENN&
do naturaliter adhaeret cis^quia cft clenatura ipfbrutn,;
Verumtamen Luria eomrriifcetur cum illo facilius;
quoniam per fttam riaturam habet ipfum infuariatufa
partiiriparc. Attamen ndn fupmergjturijicp aliquod
mctallorumnifiSbl. Etfic maxiniurhhab.es fecreturri,
«uoniaihMercufiusinfeiecipit quae funtfuaeriaturael
Aliena vcrb refpuit, ed qudd natura fuaplus gaudet
currinatura prdpriaquamcxttanea. Exhdcenifnrria-
nifeftum eft,miaioris efTeperfeftionisinillis, quaeplus
funt Mercufiurncbntinentia,& quaemirioris : mihuSj
qupniam fymbolum tenef in natura cum rhiiieralibus;
EtdeditDEvs ipfifubftantiit, & ftibftanfieproprieta-
tem,quamniillomodoinalijs rebusnauirarii contin-
gjtpoiiidere: quoniam ipfum fplum eft qudd ignern
Fuperat, & ab eo hon fuperatur, ied iri ed amicabiliet
gaudens quiefcit.Ipfuth folum cumiit metaiiicum,c6-
tinet fotum iri fe, qup indigemus ad noftrurri magiftei-
nuni.Igitur manifefturn eft, qupdafgeritu viuurhconl
'tinetiiifefulphiirfuurribdnum, qud coagulaturauiu
& afgentum,fecuridu'rn diuerfum digeftiohis mpdurn.'
0enA^ur4corporumpeifeHo.rum:id.ejfl,Sol^
-& Lmee , & eorum fulpbUrt.
CA¥. II.'
Aurum eftcdrpiisperfeftiflimum, ddmiriuslapidu,
Rex&caput dihhmmalibrii, quod nectcrfacorrum»
pit.necres cpburentes cpmbururit, hccinignemiriui-
tur, fed inedfrielioraitif: quiairieohurnidifatequada
liumeftatuf.nec etiarri aqua altcratiir. Cdinplexideius"
eft tcrriperata, &riatufa direfta in caliditate', ftigidita-
tej hurriiditatc & ficcitatc: neciri eo nliquidfuptrfluu
riecdiminiitiiminuenituf.Eft enimcreatum exiiibfilif-
fitn.ai& clariffima argenfi viui fubftatiti"a,&exfubftan-
Ua pauca fulphuiis puti &muridi, rubediqisfixae, &
clar^tirigcas ipfam fubftahtiam argenti viui.
Aururiiteneture(re edrpus &ferfheritum Elixirisal-
bi& rubei. l<Jeque melioraturi neque perficIturfeU.
complctur nifi cum eo , &rionalib: qaemadmddum
pafta' tiori aiip quainfud potcit fermenfafi fetmentd.
Aurum eft corpus durans per fecula feculoru marieris.
Etideo-
Tjs. AC T A t V IV S. 265
EtfdepPhilpfophjpranuleruntipfum, & magaifecc*
runtrdijceruntenim quodaurumfic fehabetincoipo-
ribus,quemadrnodu Sol in ftillis. Sol enim ihfuo lu-
rnine &fplendoreomniavegewbi3iagerminat,& om-
nes.fruftusperficit. Ideo dicit Herrries: Nunquamfit
»ihfturaveraabfq;rubeo lapide.
Aurumprimum gfadum nobilitafis fnet interom-
nia corppra:quia ipfum eft teroperatiffimumpropter
mixtidniem, depuratioriem fulphuris .& Mcrcurij. Et
multurp habetcle virtutc fuiphuris , &parttmde eins
fubftahtia,& ecoriuersd multfihabetdefubftatia Mer.
curij, &devirtute eiusparum. Proptcrquod ratione
Meteurij eftppnderofum,&ratione virtutis fulphureae
multumeftrUbcu. Etpropterfoftiffimamcompaftic-
nemfuipriuris&Mercurijinfuacalce , npn eftitami-
midiiin taftu &vnftuofum,fictitcaetera cofpofa: ideo
nonfacitlineaturas nigras ficutalia metalla, quandb
protrahitur fuperpergamentu. Sed fi admifeeretur fibi
argentuautaliudmetailum, tunc facietlineaturasni-
gras: quia vnftuofitas corporis fibi admixtitenditad
fupetficietri, &facitipfumalbefcere &liumefcere: &
ideoeftpon-
^uiapartesmultttjpfundaisturadcentrfi,
crofummagisquam propter argenturriviuumfuurn.
Plumbum vcrd ponderofuiri eftmagis propterfuft
argeriturnviuum.quaits propterconiolicUtionempaT-
tium fibidebiliter adhaerentiuih, & ideo rninusintcr
pmnia eorpora eft fonorofunii
' Aurum verd propter fortem & tenaccm cohxren.
tiam pattium fuatum inter omnja acutioris foni eft.
Auruth quoque npn adufiturab ignefibiproportio-
nato.Vehcmentiffimusenifnignis co.fumit omniafub
lunari globo exifte.ntia. Nonaduritur etia ab his rebus
quaecaeteracorporaadurunt, ficutafulpluire, & arfe-
nico.Etpurgarefolenr/ipuimartifices ad fummufpl6r
dorem.perlateres & falem.
Argentum habet de fubftantia fulphuris multutw,
&de vittuteeiUsparum, &defubftantia Mcrcurij pa-
rum, &devirtuteeitismultum , ideo eftalbumsquia
colpr fequitur mukitudinem virtutisjvirtus veto in i«j»
poreldeataeft,
r .4
A v I c i N N &. '
z6$
Materia eiusvicinipr effmateriaeauri quarnaiiquod,
aliud rnetaljurn , idep faciliter vertituf in aurum. tyorr/
indigec alip labore , nifi tranfmutandp <:oiofcfn. &
dan^o pondtis. Litatgirium argenti praeomnibus re-
bus valetad tihftuj-amaibam: quia materia eiusprp-
pinquaeft.
,Atgenturn eft corpus perfeftum,rriinus fam? quam
aururri , & eft minpris ppndcris aurp, & eft de partib.
Lunaefin hurnidolqCocofrumpitur , & eitis fappfeft
acidus: inigneminuitur , & fulphuribus cpmbufitur.-
Auri interiora funt exteriora argenti , & eius naturs,
cft ffigida & ficca, & recip:ttinfttt'am. Ampliusau-
temauriirn eftcorpus perfeftum& mafcuUtium, firie
fuperfluitatc aut diminutionc, qudd fi in tetra folum-
modo liquefaftioneperficeretuf,corhmixtaeffetElixir;
adrubeurn,
Afgentttm verp corptis, perfefturn eft fcemineumj,
Qupd, fi perfefta fufione perficcretut, effet tinftufa,
adaibum vel Elixif, quadnoiieft,quiafuntfoiummp-
dp redafta in natttra ad cprppfaperfefta. Etfiiftaper-
fefta ctim inperfeftis. corporibus commifccrentur,n6.
'ideo inperfefta perfefta exiftererit: fed pptius eorum
-perfeftio cum imperfeftis diminueretur. Sedfifafta ,
fuerit plufquam perfcfta in dupjp , vcl quadruplo,
vel centuplo, vel millecuplo , in tantumperficiutitur
impcrfeft.t cum ipfis,quia iiatura^fimpliciter fempero-
peratiir,& perfeftid ineis. fimplex eft inreparabil''is.;,nifi
forte ducerctiir in fugam ciirn volatili rquiafumma
volatilisfuperacuirrimarn fixi corporis. Etcumcor- ,
pusperfecrum exargentp viuo mundiffimo, &extali&:
fulphurerubep hahere poflunittsad Elixirrubeum,
argeiitufimiliterad Elixir alburn : ideo. eligeremus ea
adElixir noftrum, pro materia noftra , quia hsec duo
corpora fimiliter funt perfcc^a , digcQa, & dccpfta,
qualitate naturali, fortitcT,fineaJiquamuhdationein-
geniofa. Quarevtiquecum ignenoftrpaftificiali ihir
pfis operari valemus.Et quamuis natutaaliquidpeffi-
cit, tarric non nifi fimpli.citer operaturfupcr ilhidqiiod
habet. Eft ciiim corporibus duplexfulphureitas,quae-
dam
T R A C T A T V L V 5. 265
dam cftexargehti viuifubftaritia,in eisinclufa inpiin-
fipipfue. thixtionis^quam dicimusfupereniinefem.Al-
ferum verdfulphhf extraneumftiaenatura;,quani dici-
nrfus cprrefpondentem.
Et eft notandurn diligentiffiroe, quod iftorum dup-
rum corpprum coniunftip eft ncceflaria in hacarte.sd
album & adrtibeurn.Etfunt dua; ratiories^qiiarum vtaa
eft : .Cum-auTurn-fit nobilius inter metalla, & magis
copipafturn,perfeftum &fixum, tamen fi difloluatur,
& in partes minimas feparctur.fit fpirifuale & euo-
jans , ficut Mercurius. & hpc ratipnefuse c^liditatis: &
tunchabettinftufamfinenunrierp, & ift-atinftura vbX
catur fperma mafculinum calidurn. Si verpargentum
foluaturinaquamtepidam.hihilpmjnusmarietfixum
ficttt prius, & nullam aut paticam habet tinfturam: eft
iamenprornptum ad ipfamtinfturamrecipiendamin
femperamentp calidi & frigidi: & vocatuf lperma foe-
mineum, frigjdum & ficcum: eft ergo ^pnucnjens eb'-
rumconiu!iftio.Eft&aliaratio,quiacurnaurum & ar-
gentum quodlibet jftorum pef feeftdifficjlis fufionis
& liquefaftipnis.tamen fi cpniungantur,faciliterfluut.
&liqucfiunt.vtfciuntaiirifabri.facientcs confplidatUr
ras ad aurum. Vnde fiin lapide noftro eflef.fpjurrim6-
dp alterurn iftorum auorum , ntinqtiam pcr ajiquod
magifterjurn de facilifluefetmedicina.nequc tinftii-
rani daret. Et fi daret tinfturarh,npn tingeretnifiin
quantum eflet,cpqiipdnon effetreccptaculum.tinftu-
rae. HoctptumriPhinteliigas deLnria vulgari,fed de
Luna Philofophica,vnde & Lunafia diritur.Ergoeon-
fulo yt ndii opereris nifi cum Mercniio , Soie& Luna.
Qttoniamtotum beneficiumartishuius in illistribus
cphfiftit, •.-..
!DtconiunHiontcorporii &Jpiritus,&lApidu:
dtffoluttonttnprimAmwAttrUm.
CA?,liI,
Ccrturn eft omnetn rem effe ex eojn quod refolUi-
tur. Namjgelueonuertiturinaquamcalorcmediante.
Clarum eft ergo illud pfiits fuiflfe"aquariiquam gla-
r 5
t66 A v ics N N A
ciem. Omaia verb metalla ex Mercurio funtgenerata,
ideo ipfa in ipfum refpluuntur.
Brimum ergo regimen lapidis eft ipfumdifloluerc
ficut grcfffumargentum viuum, vt Wuam primam re-
ducatur materiam :;hoc autem toturn fit pcr argcntum
viuun, eb q.ubd i.pfum habet ppfie Soletn & Lunan^
ineorumnaturam &materiamprimarnredigere. Sed
curh argteitum viuum habet in fe fpeculentiam &adu-
ftionemabfqueinflammatione, &aqueitatisfubftanr
tiam: neceffeeft ergo eius fuperflua demere, & abfen-
tiaadimplere,fi cpmpletammedicinamexillo volue-
ris facere. Tcrram autem fceculcntam omninp oportet
fublimationedemere, & abferitia adimplere, ne HuT-
dum in proieftione crcet colorcm, & aqueitate ipfius
fimilimodo delcre,ne&totainmateriarninproicftia-
nefaciatfugitiuam.
De'cuius proprietate eft, fubftantiam medicinas falr
uare, nonadurf-, fcdfigcre, &ab aduftione defendere,
Ideo contingitex illo creari Saturnum, Iouem, Venc-r
' ' . &c. quod ex impuritate necpflVeft ac-
rcm, fcrrum,
cidcre. !
Eftnotadum,qudd duplexeftmateria ptima. Quae-
dam eft propinqua, quxdam verd rcmota : Materia,
propinqua eftargentum viuum; remotajcftaqtia: quia
«rgentumviuum ptiusfuitaqua, & poftea argentutn
viUum. Veramergopriiicipium.noftri pperis eftdiflo-
lutio lapidis, qttia corpora foluta ad naturam fpiritus.
fumtredafta.quiamagisrixal Namfolutio corppris eft
cum coaguiatione fpiritus. Patiens ergo iis,cpque,te-
•rc, &incera, & non tsedeat te hoc muTtotics reiterarte:
tjuia quaeimbibuntur.per aquam inollificantur.Quan-
td magis teris,tantb magis fnollificas,&.partes groflas
fubtilias, donec fatis exiftat. Et haepartes diuiduntur,;
cum fpiritus ii»p.a<ft.antur,&omnia quaeimpaftantur
cxtotodifloluttntur: &impaftatiofiteuinnirrija con-
tritione,inceratione,& aflationc.Nam per cptritionern,
affationem & ignem,diuiduntur partcs ligatae & vifcp-
fa:,quxfunt incorporibui. Corpora verofoluta & ad
naturam fpiritns redafta jnunquamfeparantur ,ficuf
'necaqua penriimaquat. Qujppe natura •laetaturcum
• fponfu?
'
Tf R A C T A T V X V S. l&f
fppnfus &fponfa copulantur. Quia intetio operis no^
ffri npn eft, nifi qudd eligattir puriflima-Mercurij fub-
ftanfia exipfis corppribus, iqubniamElixirconftatfo-
iummocjp exipfis. , -1
Pfifnus auterii modus Solutipnis &naturae cftpu-
ttefacere. Sed tamen multae funt fpecies putrefaftionisi
& cortuptionis. Primurhergp principiumnaturaleeft
fnateriafenfitiua materia]is,proutfuperius dixi.
Secundum, calormpuens jpfammateridm &putre>
faftionem. Signa vero pufrefaftipnis eft colorniger,
odor fqetidus,'& materia in taftufubtilis &difcbhti-
pua, acfi effetpriiiiusMercttrius. Quia calpragensin
jiumidp primo generat nigrediriem^, quae nigredoeft
caput cofui;hoc eft,principiiim opcris.'
Itemnpta.qupd iiigreflroifubmerfio, cpnnexfp, co-
iuhciio.compiexio, compofitio&mixtio idemfignifi-
canrinhacafte. Nibil criirnfubrhergitur,coniuhgitUfi
conrieftitur, quiri & rnifceatur. Quia cdrrimixtioeri
commiicibiliufn perminima: id eft, per indiuifibilia fi-
bi iurifta vnio. Scias etiam fir,mitcr,cjtipdtpta fottitu-
dohuiusroagiftcrij np eft nifiinputrefaftione.Sienirh,
puiridum non fuerit, folui nec fitndi potetit: & fifolu-
• :'
tutnnonfuerit,adhihilum
' deueniet.!
Item fcias , qudd in vnoqudqiic opere futjt tres di-
nienfipries,fcilicetlatitudo,aititud'o &profunditas:4>c
;hoc friarrifeftc apparet decofporc, quod vifui tvoftrt»
iubiacet. Verbi gfatia: Lapis nofter in prima fui crea-
tiohecftalbus, &itaapparetinfacic:quatedicimusi-
pfum frigidum & hum'idum,quia, ita eff. Vnde ftudea-
tnus, quareiapis nofteraquaticus, cjuia frigidus &hu-
midus eft,natur;tlis difppfitib dicifur corpus manifeftu
- feii ahum. Laf itudo au tem eft iftadifpofitio niedi.a,per
quatn itut ad pfafundahi difpofitionem.Que. veto tne-
dia eft iriter profunditatem & altitudinerin; tanquam
jnterconterita, feu coritfaria, eftimpoflibilis tranfittts
per ea, nifi altera qualitas deftruatuf, quoniam frigida
& hurhida eft eiiis difpoiitib alta: deftruatur ergo alte-
ra qualita6.yidelicethumiditas per putrefaftioriem.tuc
iiifpiflatur,& eius humiditas conuertitur in ficcitatem,
'&jicfittranfitus ab altaadmcdiamdifpofitione.qua;
*68 Av.ICEN.NA ',
eft frigiditas & ficcitas: & dicitur latitudo, quia tenct
afrigido &humidofrigiditatcm: a ficco&calidofic-
titatem : ergoniedja. Poftquam verd percaloremexi-
ftcntetn.frigiditas quaercmanfit in coiporetranfrhuta-
turincaliditatem.qusefuntextranea; contfarjaeftdif-
pofitio profunda quia caliditaseft occultum corporis,
quddoptimeapparetperAriftotelem,&c..
'
fDtextrAHioncA^uteexttrrA. '*'
C4f- IV,
Eoftquarn fhateria fuerit putrefafta, adfaciendum.
corpus &fpiriturii,quodtamcnimpoflibileeftfieti'ni-
fiinaere,hoceft,pcf fublimationcm,
Sciascrgp qudd lapis nofterdiuiditur in duaspar-
tes principales, videlicet in partemfupefidrem quaea-
fccndit.&inpartCBiinferiQremquasremBnetinfundo
fixa.Et tam en iftaeduaepartes cpncordant in virtute.
Etideo Philofoprius dicitiqubdilludquodeftihfe-
fius,eft ficut jllud quod eft fuperjus. Etifta dhiifio eft
neceffaria.ad perpctranda mitacularei vnius.fcilicet
lapidis, quae pars inferior eft terra, quap.dicitur nutrix
&fefmentum : & pars fuperior eftariima, quaetotum
lapidem
' viuificat,& reuiuifcerc facit.
Yiidefaftafeparatione.celchrata, coniunftioncla-
•pidistnulta. miraculaperpetrantttT.Eft nptandum.qua-
uisapud aliquos lapis nofterno diuidatut inquatuor
partes, videjicet. in quatuor elernenta in prirna opera-
tione, ficut fuperitts diftufneft: quatuor partes princi-
pales.vidclicct vna quaeafcendit fuperius non fixa: alia
quae remanetinferius.quae diciturfixa: & terra vcl fer-
. mentum.quae totum lapidem nutrit & fermentat,vt di-
ftumeft. Deilla vcrd parterionfixa,oportethaberein
bonaquantitate, & dare lapidi, quieftmuridiflirnus,
abfque fordetotus.donec totum lapidem virtute fpiri-
tus non fixi fupCrius differatfublimando. Ethoc eft
quoddicitPhilofophus: Afcendit deterra in ceelum.
Potteaipfum lapidem fic cxaltatumoportetreiterarc
fupermarmor, cum elemento abipfo lapideihptima
•perationeextrafto. Elementumiliud dicituraqua la-
pidis.Et debct toties affari.donec fubtilitate lapis itera-
todcfcen-
T R A C T A T V t V S. t6$
todefccndat in terrarri, & fic recipit fuperiorerh Vim
fttblimando &inferiorem defcendendb,Vtcbrporettnl
fiat fpirituale fublirhando, & ciim eft fpirituale.fiat ite-
fato cofporeum dcfceridendo. Et fic habes gloriarh
claritatis huilis Mundi j & fugit a te ottlnis obfcufita*
& omnis inopia & acgritudo: quia fic cornpofitus, cu-
rat omnem a gtitudinem. Et hiclapis totiusfortitudi-
lns, quia nulla eft comparatio huius lapidis adaliai
fortitudines. Naro vincit vifibilitef, omnerh rem foli-
dani pcrforabit,penetrabit & deuincendo eohuettiti
Philofophi dixerunt, qudd fola aqua pcf feipfam o-
mniafacit,'omniafoluit,bmnia congelat, omniadiruit
iine alicuius adniiniculp. In ipfafolent apparere colo-
fes amceni. Permutatio cotpofis inaqiiam eft tihftuta.
cuiuslibetcorporis.Irifuper eftdifferentiaintertinftu-
ram aqua: & tinfturam oki. Narh tinftufa aquas ablui»
& mttndat,& tinftura olei tirigit & colorat,
®efandAiiouefeuetiAmfufionefupertcr;
rAmfumrt. C A $>, K
Fundcigituraqttamfupef terratttfuam, &petriiifcc!
conterendo,ftatim paulatim imbibendo,hcbdomada-
timdecoquendo, &poftealenitercalcinaftdo, qupuf-
queterra bibat defua aquaquintani fui parteih. Seias
qudd terranioportetnuttifi,primd modice aquafua,
&pofteamaiori, ficut cftvidcredeinfantiseducatio-
he. Idcirco multotics contercrefram)& paulatitri im-
bibceam deofto in ofto dicbus: decoque, &poftca
medioctitcr calcrna in igne, nc taedeat te opus multo-
ties reiterafe: quia terra fruftuni non gerit abfque fre.
q^uentiirtigatione. Vndc ciim aridumnt,vt multutri fi-
tiens bibit fuutn humidum & aqueum: & trituratio
noneftbona, donec tcrra & aqud fiat vhum&idetrt
corpusErgononfufpcndasmanumtuainatrituratio-
ne&aflatione,donecterrafitficca &alba,que;albedo
generatur extalifrequenti &ficca trituratione&affa-
tione. Caueas tamen ne imbibas terram nifi paulatim,
& cum longa contritione poft ficcationem terrf. Vndc
in hoc eftpondus vbiquenotandum, ne fciiicctnimia
ficcitas vclfupeifluahumiditasppuscofrumpant. Et
- AVIGEHS &''-':.
tj9
in tantum dccbque aftando, qiiaiuuin diffblutioi-'ejfr<
ppfcitimbibeiidd. . :'.' ...
Nota: Orrinfvice poft calcinatibncm terfas fuper-
fitnde aquam terra;temperatae, videlicct.non fnulturri
necparum. Quiafimultum.fitpelagus coturbationis:
Si parum;comburetur in fauillam,quia fuauitcr & noti
feftinanter jdcoftp iriofto"diebus jterranurrigando,;
decbquendo & Caiciriandp':,ddnec bibcrit aq uani fua.
Continuaigitttf dptts.rhultis vidbtts,q,ttiaiiifiperlo'n-
gumnon videbis tinftutattiyricque pcrfefte pcrfuics>
doiiecdpus fitperfeauffi. \, r.
. Studeas ergd cuffiinbperefueris PmniafignaquaE
inquaIibetdecoftioiieap'pa'rent,inmente iecdrdafei
& eotum caufas inueftigare; Tres cjuippe fufif colores
principales,niger,aibUs,& citfinus. Cum ergo egrcdi-
turnigra,perfefta eft,fed rioridurri corfipleta,
Qualibet ergp vice vigora. igrierri in- ealc.iriatiq.ne;
qiiotifqtic tetra egfediatur alba ex igtiis fortitudine.'
Narri ffcuf caibr agens in hurriido genefat fiigredinem,'
ita.agens in ficcd genetat albedirierri. Idcirco cii.niter»
ta rio'fueritalba.tereearh cumaqttafuaj&it.crato earri
Calcina,quia azoth &ignis terrarn aljlUuot, &obfcuri,„
tatem eios penitus ab eb eripiunt. Narh praepafati,b eft
cumaqUaferripef, &qualisiit aptifudoaquae;talis &
critlimpitudo terrae.. Et quaritd magis.fueritablutio','
iantbmagis erit&albatCrra, .-...-.
Vnde quidam Philpfophus a'it: Cuinihueiicris ;Ft'
pfuth nigrum, fcias hoc initiuni: operis*eflci, P:pftverp'
putrefaftibnerii rubcfcif nbn rubedine vera :,etiarri ci-
trinefcitiDequo quidamPhilpfophbrum ait:
. Saepius rubefcit, &faspIUs citririefcit, fjEpiusIique-
frit,.& Gepitts efiamcoagulatuTarite verSalbcdincm.
Vnde alius dicit:. .
Seipfurn diffbruit,fcipfumCoagulat.fcjpfum rubb-
redecbrat. Antealbedineirietiamfitviridis. Apparet
etiam ante albcdine color pauonjs. Vnde qttida uc ait:
Scias qudd omhes eolores Mundi qui exco.gitati
poffunt, appateht ante alb'edinerri,& dcindcalbcdo
fequitttr vera.Qiudam ait:
Vtilitas eius expeftanda eft.Igitur «im diu decoqua-
tur,do-
T R A c.r A Tvt v s. _ »7i
iut.dbnec purus appareatvclutioculipifciurricluce»;
fcunt, & tunc fcias qudd nofter lapij in reftitudine eft'
"coagulattts.Alius Philofbphus ait:
Cumalbedinem inueneris fuperemincnterrirri 6m-
nibus, ratus cfto; qu&d in ilia albedincfubedb eft oc-
culta; & tunc npn oportet illa cxtrahere', veruthtamen
dccoqucrcdonectotalitef rubedofiat., Sedtamenio-
tcr vcrarrirubedincm & Yftam albedinem Citfinum cri»
f?i coloris.De quo fic dicitun
•"•Caiorcighis augmehtato petttehitufad citrinum.Et
alius: Cinefem ne viliperidas, cjuiaDeus redd>teil>-
quefaftiofietri;& tunc vltimo Rex diadernate rubeo
diuino nutucoronatur.Oportette«Tgo hocmagifterifi
tentafe; Nam corripofitio non erit fine matrimonio,8t
putrcfaftione.Et matrimOnium eft commifcefefubtik
cumfpiffo,&putrefacere,terere&affare, rigarequo-
hfq; eorriifccatttr irifimul.Vtfiatvnuih, .&'nbn fitdiuer-
fitas ficut aqua roixta aquaf. "TuhcCcoriabiturfpiffuiii
fttbtiletetiriere, &cohaDituranima.pugnarecufnigrie
&pati ipfum, &conabitut fpiritus fubmergi, &<urn
'corpdribusfundi. .-
Scias auterhjcufri corjius mifcueris cum hufniditatej
& ipfi aduenerit igtiis caliditas, vertiturhumiditai fu-
petcorpus, &foluitipfUm,&tuncntoripdteftfpiritu«
ab eb exite,quia imbibit fcin jgnc;& fpititus aliasTuht
fugabiles , quoufqtie comtftifceantur cum corporc;
tunccdnatuf pugnare cum igne &ciusflamma, atta-
rficri riofi cdnueniunt ifta; partes riifi cum bdna tempe-
fatibne.coritiriuatlorie&lorigdlabote. Ahtiqttivero
Pbiiofophi Iapidi hpftro impofuctuntmultanomkia;
Vtamaigarha, vitrioiurri, iaiiguincmprbptercolorcrh
fhbeum,alijsq; nominibus infinitis.vocauerunt ipfum
ferfetirii, proptcr impofltbilcm fufidnem: Narh iftud
cbrpus cLirripriuatur huriiiditate.necfcffeeft corfjus fic-
fcurrinonfluefc, qiiodptiuspcrhumiditatcmfluebat,
& erat volatile.Namncceirarid cofporafigfitur per pri-
uationem hufhiditatis,qtiae a Philofophis dicitur calci-
raatio,& rci putrcfaftio fcu pulucrifatio ab hurhiditate
partes confolidatas s & percaioinationemfpiritusiarn
Sgututj&fitmolledurum, &yolatiiefixuro,&ficmu-
saturde natura in naturam.
^tfi Avi'CEN.N:m
Turba dicit:Fiatmutatio cbmplexibnurri, videlicet
a ttigida & hurriida in caiidarh & ficcarri,feu a flegma-
tica incbleticaiTirccundummedicbs. Calore Solis 8t
leui decbftibne coagulanirur fpiritus. intenfo vero &
riirhib calore deftruittiropus-vtaitBbnfcilus.Qubniarri
iiincendefis igrierri Forterriantt iricrerrientufn rubei.fic
qubd nihil nobis prodeft. Narri bmries Philbfophi &c
veri, ignemleuemaiteruhtrierii&teftanturproptertsi-
iibnes arite diftasi inquiuht etiiiri j quod nf>sbjjortet
iuduittrtegereigntrn, donec fuipliur rioftruttiriatin>
tteniabiie.Vndedcfeminei Seminanbhbpbitetrricte-
r.e.donec tetnpus rheflis adueneritiPhildfbphi huncla-
jiidefri noftiurit ybcaueruntSalamandfam; quiaficut
SalatnandrafolbighehUtritui-6cviuit:ideftjperricitiifj
v
ita &hbfterl.ipiSi ''-."
"
.CAT. VI ,.;"'[.
. ^idamrhaghiisPhilofbjjhus.ih^Uitiinfecibuseit
fjuod qii;tris;ftecipiantuitrgb feces.cuiiidealembicd
extrahuntuf, & teraiitur fortltet, & irhbibaiitut ctim a&
qua (uayck ih Ientb igrie VeiSbiecxficcentuf, &hbc
toultbdcsfiat;Na:mextalipra;pifanb'heliabilitaturfU-
itius illead'fuBlimandurrh.VhdedicitGebet:Exrriiilti-
plici efgo rciteVatioheimbibifibriis & aflatioiiis j nuu
ibf pafs eiiis aqueitatis deietur; Iiefidiiiirri veip pef
fubliniatioiicrri. . - ... .,...'..,.'.
Accipiahturergo feces,praedicia5,5captehtuf ad fub-
lirriiridUrri» adrriiriiftraiidb' eis prirtioigheiri lenruffi
proportiOnabilicerrriaiOferri.quibuifci;fiimus ifle rfiuri-
diis &t albusafceridat jSc fipiiinonbiifiatsreiterecuf
toties fuper eafderrifccesirhbibitib t dbriecitd fiarit, 8t
vitirho firiefecibusqtiaeiidhcBf.enf, tuhc vha pars fixi
cbritirig.it exiiliSiSecuiidumveroeius diuerfarh opera-
tionem.diueriitas rtiedititiK cfeatuf, aliquaridb Satuf-
nus.autliipiter.Scc. .
Nullus auterri cfebet fubiirriarefeirarfiad opera fo-
phiftica.fed foiurfimbdo ad Elixirnbftrurri. Et nori mi-
fceas illud quod rerrianetdeorfurri, curriillo i quoda-
fcendit furlmn, fed poric vriuniqubdque ad parteftit
qiioriiaiw
T*.ACfATYIiVS. _ 27 J
^uoniarti illud quod iri fundo remanct, reiterabisad
fubiimandum per Mercuritim ineortuptumjdonec to»
turtiafcendat.Etconfiderabenequodiltinquamdebc»
prbcedcreadfuiloneiiirriodopr^drdo.vidciicetadla-
pidemPhilbfophicurri >nifi ipfurri prius fublimes, citrtt
iion fiat vnio corpbris & fpiritus; nifipcr fublima-
^tibnem.
Prim.d eft materia fubiirrianda} eft & figenda: ciim
praecefierit vnio conueniens,fis:io feqUatur. Fixam au«,
tcni rriatcriam non facias voJatilem,& materia; fixae
partetn vriam, & Mercurij praeparati partes duas fimul
oeric incorpbra,poftea fubiirna.fublimatum coliige,&:
fempet illudquodinfuiidoremanetiterato,curnnoue>
Mercuriocbntere, pcrmodurri pra:di£tum,quoufquc
tatum fuerit fublimatuffl. Nam fecundum Philofb-
pliuni, vis fulphuris albi nohvrentiscongelatMercur
fium.Etillud eft res optima.nbftrirnagifterij.pcrquarri
fit elixir ad argetum. Et fi fuerit fulphur optimum cum
rubbre clatum, & fuerit in eo yis argenteitatis fulphu-
xisnonvrentis, erittes exquafit elixiradaurum. Etvt
tiraduntPhiloiophi.fiatpruTiofuIphuradalbumadar-
gcritufri , & pofteaad mbeumaaaurum: quianonfit
si.urum.nifi prius fueritargentum. Quippe nulla rej
pbteft venire a primb ad tertium, nifi per fecundum,
«juia non eft tranfitus ab extrcmo adextremum.niii
permcdiumf Etgo notipoteftfiericxnigroperfe&eci-
trinurri, nifipriCis fuerit albiim.eo quod citrinumex
tninimprubeo & albo puriflimo eftcompofitum. Nec
pbteftfieri de citrinoalburn.nifi priusfueritnigtum.
Sicauriim ribn potcft ficri arscntum.nifipriusfucrit
corrupturri & nigrurtt.Qij.ia mciius non poteft fieri dc-
tcrius, nifi percorruptionemfui: quoniamcorruptio
Vniuseft gericratio altcrius. Idcirco qui vult aurura
conuertere in argentum ,_ficagat p et cbrruptioriem, ac
argcntum inaururh: quia fulphur corum non vrens»
perrriaioremignis digeftionem poteftfieufulphurm-
beum.quia citrinatio nihil aliud eft quamcompleta
dfgcftio.Nigredonil quam ablutio.Calornamq;ages
inriumido,primocfficitnigredinem. Etcalorinficco
caufat «tbedinem, ncc noa iu albo dtrmicatem &nif
174 Avie-ESS.i'.
iniamruBediriem. Fit enimfulphuralbum &mbeum
cx vna metallorum materia, ad pl enum dcpurata^ mb-
36 tafrien diucriitate decofta & digefta. Idcirco in ar-
gento viuo eft fuipliiir albtirh, ficut in atiro fulphur ru-
beurn.Et ofhnino non eft fulphur tale fuper terram,nec
album , nec rub.eum, nifi quod in iftis corporibus exi-
iiit. Et idco praepararnla fuiit corpora fiibtiliter,vt ful-
phur corain, & arg&itum viuumex ipfis habcre pofli-
mus,ex qub aurum Si argentum cffkiebaturfubtus
terram.Qu.ia nifi atirum & afgentum viderem.dicercm
proculdubib Alchimiam non cfle veram. Ipfa enirfi
iunt corpora lucentia, cjuibus iiiftumadij tingentes,
qiii tingunt ctsteia corpora in albedinem & rubedi-
aem.fecundurn quod fueriht praiparata. Alembicus
VCrb& cticurbita dcbcnt coniungi , ifa qubdMercu-
rius nonpoffitexirc, quia non fublimatur nifivirtute
acris: 6; ideo fi locum apertuminueneric, euolat in fu-
mo, & perit magifterium. Qupniam totius bpefis iri~
tcntio non eft aliud,riifi vt fumatur lapis in capitujo
inbtus.Scias quod hic cft lapis qucm fciuntPhilofophij
«juihabetvirtutesfitpeioiTines virtuteslapidumyquem
pone in VafePhilofophicb, ad fublimandiim, & cun»
cofubiimeturlapisjdonccinvitimafublimationepu-
«ficetuf.
Et ifte cft pfimus ordo,quae prima operatio appella-
tur, quas fit Vt puriffima & fubtilifllma fubftaritia eli-
ciatur.
Sccundaeftro!utio,vtrhateriafoluaturinaquam.
Teftia putrefaclib, quoniamMorienes dicit:Nun.A
quam fuit aliquid animaturii, ad natiuitateth addti-
ftum, necaliquidcrcfeens,nifi perputrefactioncmSt
fnutatibriem : ita oportet ficri putrefattionerh, quia
Corruptio vnius eflalteriuis generatio.
Quarta eftablutio : oportet enim qu6d illares pu-
trefacta &fbrdidaabluatuf,& mundeturacorrumpen
teinipuritate. Etbene dixerunt :quia quam diumanet
aqua fuper terrarn, tantb rftagis terra abluitur; & cera,
tur.ita quod ablutio & ceratio idem funt.
Qujnta eft coagulatio : oportet enim qubd aqtia
fuauitcr coquende in Solenoftro interrammutetiUj
- &p«-
1 B.. A. "C T A T VLV S. tj$
& pcrfecle coaguletur & deficcettir, & in' puluererri
tyertatur. ,: ^ ,
Sexta eft.calcihatio: Vndefcias , qubd f,escalcinata
teftmagis apta, quarri noncalcinata, & cft fimplicitei:
fixio. Vndfefueruht multi Phiiofbphi, qui caicinatio-
nem dixerunt fixi.oherh, & benc dixcrurit: quia omries
jftimodi func irt fublimatibne. Pro cernoeriim fi quis
perfefte fublimat.hic tbturii opus.pcrp.etrat.
Et fcias qubd hoc totUm perficitur in vno furno; <Sc
in vno vafe.Et has tepterh difpbfitiones quilibetintel-
ligeris poteft perficere.Igiturnonfisiiegligensinfub-
limatibne. Qiialis enim'fuer'itmundatib'jt'alis' efit &
perfettio. J
, Modo volo tihi nnrrkre quid0
SuhliniaUo. „, .
, Subliifiatib eft. eleuatio partium fubtiliffimarum k
jpartibusfixis'. Partes n-qh fix* eleuantur perfurnutn:
id eft,.pef ventum : <juiaficut diximus,oportet cuftbdi-
ie ne fugiant, itsio cufn partibus fixis fixantur,,& rema-
Jietit, & vcloeibreinfiifiohemptaeftant. Inteiiigas ve-
ram fublimationcm efTcquahdo Facimus feparatip-
iiem partiurh, qusefupcrius eleuantur ab ijs, qua: infe-
fiusremanent: Imb volumus qtibd fimul fub proprid
conueniaiit,quiainlapidehoftrb ptius primam purifi-
catibnem qui per folufcionem pcrficitur; nbh inueni-
tnus aliquqd diininutumvelfuperfldum.
,, Tropter lioc dixitGeber : Curri eo fublimeturiapisi
idonec vitimb detieniat iti fublimatipnis.puritatem;
Bjxit eriim cuhi eo :hoc eft, fine aiio adiunfto, vel alia
brtrahea f e, propter hbc decepti funt bmncs laboran-
tcs, qui fubiimant cum fccibus & ncfciunt quid faciut:
.fel quis fitlapis PhUofophicus.&nihilproficiurit: quia
fubliiiiatioiiem. Philofopliicaniignpraiit.
. Geber dieit: Eft etiim lapis Philofophorum vna me-
dicina.in qua tbtutiimagifterium confiftit,cuinbti ad-
hiifcetur extraneum, iiequediniintiitur,nifiqubdiuV
perfluum eft in operatibneamoueatur,&eftprima pii-
fificatio.qua:perfublimationcmperficitur. Iarhfufri-
sientet dembrifJUauijquandb yelis facere' noftramfub-
S a
ijd ATICINHJI
limationem, quod in noftro lapidcnil addas vel dirni-
nuas, im'6 totam fubftantiam in vafe rato ponas,prout
diximusinprimadifpofitione.firmiter claudendo ifc
ponc ipfuminfurnum,& coapta ciim CincribuSfubtu»
&inferius, ita qubd dua; partes vafis fint difcooperta
tamdiu quoufquemateriadifloluatur.&pofteaadrni-
tiiftra ignem lentum,donec maior parsinpuluerem
vertatur.quodfit in jo.diebus: &quandofaftsfunt o-
perationes quas diximus, facta eftfablimatio, folutio,
diftillatio, dcfcenfio, putrefaftio,ablutio,ceratio,coa-
gulatio,velfixio. Et-icias qubdPhilofophipofucrurit
mulra talia & diuerfa nomina operationurn &iabo-
ruin, qua: tamen in rei veritate nonfunt nifi vntim & i-
dem , & vnica opcratione omnia fimul &femel, & co-
dem tempore& Iaboreperpctrantur: &Siocideo fecC-
runt vt effet indignis fcientia obfcura. ItemPhilofo-
phus dicit: Vt enim terra cum aqua imbuitur & terituf,
& per tempcratum nbftri Solis caloremdeficcatur, &
in terram vcrtitur tota materia , qui faltem petfefte fcit
facerenoftram operationem.Vnde dixitHctmes patct
Philofophortim : Vis eius integra cft fi verfa fuerititt
tcrram:ideft,aquavertaturintcrram,
- 3)tmultifilic<iliont
' &fixiont kpidis.
' Cdf. Vll.
Sequitur dc copulationcpuiueris, vt fruftum fcrant,
& fruftus corum tn astcrnum pcrmaneat, & docebo
pulucrcs fublimatos figcre, vt igne permanerepofllnr,
fccorporibus adunari & commifceri.
Eft autem fixio rei fugicntis conueniens ad ignem
aptatio. Caufa vcrb eius inuentionis eft.vt omnis tin-
iluta omniscj; alteratio praeparetur, & in altcrammu-
teturnaturam. Figiturautemfic:Recipeilludquod eft
fublimatum,& diuide illud per cuctirbitas feu vrinalia >
proutquantitas materise requirit, &fignumfixionis c-
ius eft,quahdo materia non plus afccndit in alcmbicu.
Vel potcris igncm vigorarecxccllenter, &tuncftatira
apparet. Vclponedccorporcfupcrlaminamfcrreatn,
fi manet fixum.non reitera.
Deindc rccipc vrinalia pracdifta «cmaliter, & po-
«cndo
' T B. A C T A T V L V S. 277
«Cndofupcrfurnumreuerberationis &adminiftra pri-
mb ignem lentum cinericum^pcrplures dtcs, donec
per talem ignem non videris plus afccndcre, tunc mo-
dice fortifica ignem , qucm continua perfexaut dcccm
horas, & cum nihil videris afcendere feu eleuari, cir-
cumdabis ignefortifllmo.quemcontinua, donccma-
tcria fit fixa. t
Et eftfciendum , qubd fpiritus &animanon vniitn-
tur vcro modo nifi calorc:quja tuncomnes colores
quiinMundo excogitaripoffunt, apparent, fctuncfir-
matur&perficiturbpus in vnocolore.fcilicet albcdi-
nc, &ibiconueniuntomnes colores. Dcalrtatio enim,
«ftopcrisinitium.&tociu» corporisfirmametum. N.cc
deinde in diuerfos colorcs variatur, pra:tcrquam in ru-
beum.in quo eft vlterius finis.
Citrinatio verb eft, quajfitinteralbum&rubeum,&
lion dicitur color perfcftus.In decoftionc verb poft al-
bedincm hon potcris crrare. Nam ignis regimen pau-
Iatim augmcritatur : poft albedincm ad citrjnitatem
peruenitur, & dcindeadrubcdinem vtprasdixi, Etfci-
tote qubd argcntum viuum eft ignis, corpora combu-
rens, mortificans, & conftringens vno regimine. Et
quantb magis teruntur corpora & mifcentur, tantb
magis habilitantur & attenuantur. Alius Philofophus
dicit: qubd ignis incenfus fupcrabundansfacjt exhala-
rehutntdunijfed frigidumignis facit perire opus.
Npta.regimen ignis ficfecundtim naturam & exem-
plo quatuortcmporum regatur. In primo tempore.fci-
licetHyeme, terra concipif. In fccundofcilicet Vere,
producitherbas & flores. Intertio fcilicet Aeftate,ma-
turanturfruftus. In Autumno verb: id eft, quarto tem-
porecoiligunturfruftus. Vndein Gperenoftroafimili
in prima operatione Mercurius mortificatur, & totum
opus vertitur in pulucrem, & terra concipit vt inaliam
vertaturnaturam, vnde in ifta decoftionefithigra. In
fccunda afcendit natura.m fuam dealbando. lntertia
iamfruftusapparent: quiatunc apparetrqbedo, quae
cftinfineopcris. In quarta maturantur fruftus,
& ex cis colligunrur. Hancdc fixatione
fufficiunt.
* 3
J7§ A V' I G E N N 'A
®£ m.odo. prmjciendi mtdicinam, & ttngtndi ,
. qiiodlibetmetallumtnSolcm&l-unam. " "' .. '
1 •
C/f!P. f ZZ7.
De promiflo finem compleui huc vfque >magifte-
rium magnuni,ad Elixir excellcntiiliriiumalbum & ru?
bcum facicndum. Hie finaliter dicam dc modo proij-
ciendi,qui eftcomplementum opens.&laetitia defide-
rata &expeftata. Albumvero Elixirdcaibat vlq.ucad
infinitum, & quodcunque metaHum deducit ad albc-
dinem per.fectahi.Sedfciendum eft,qubd vnum metal-
lum leuius alteio ad Elixirdeducitur. Propinqua enim
perfeftius quamremota'. Et cum inuenimusmctallum,
pcrfeftum & multum propinquum., & vitium impcrfc,-
ftionis excufatur in ipfo propinquo per multum, re-
mota: quje verb metalla multumremotafeu prppin-
guafuntjin multislibrisfatisclaret. ' '.
Et quia Elixir albttm vel rubcummultum fpirituale.
fit,vltra naturam tamen operatur,no.n eft mirurri quod
illudcommircibile eftcorporis,ft'.per quo prpijcitur,
fblummodoliquefacitillud.
Grgtteetiam eft fupcrmillemillia proijcere,&illa'in,
contiiicntipenetrare.Quarevobis viiuni fecretumma-
gnumtradam. Commifcenda eft vna paiiscummille,
partibus corporis vicinioris , & hoc totu.m claude inv-
no vafcfirmiter & apto : & ponenduni eft illud in fur-
num fufipnis per tres dies, donecinfeparabiliter fuerit
totum coniiinftum. ;
Et illud eft opus trium dierum. tunc ad infinitupto-
ijcicnda cft vna pars illius cprporis cpniunfti fupev,
rhille partcs cuiufcunque corporis. Piopinquip.rata-
rnenfuntviciniorafemper. Etillud eftppus ' vnius diei
feu hora; velminuta:.
Eft & aiius modus proijciendi.Recipe partes centum
Mercurij cumfale&acetpabltiti, & poneincrucibulq
fuperignem : cum autcm fuiiiare incipit, proijcepar-
temvnam. fuper has centum partes Mercurij & fir.tO-
tum medicina. Deinde pone partcm vna.mifii.usmedi-
jsiaKfuperalias partes centum Mcrcurij, adignem fer-
uentenu
T R A c 'r A T v L^v s. 279
fic cpnfequenter. I'n
uenterri: & eft adhtic rr>cdicinjji,&
yltima proicctione trsnfmutat vira pars medicincevlti-
rno cohgelatce, centura pancs Mercnrij invcrumau-
rum vel argentum, fectindiim quod Elixirpra:paratunv
fuerit. Item alins modus pfoijciendi:. Pone pnrtem v-
nammedicina:pra:dicta:fiiperi'cxagiiita partes Mercu-
rij abluti, & ppnein vas v.itreiim,& claudcyas optimc
nerefpiret, &poneadcincres calidospertres dies,&fi
tua medicina retinuerk -Mercurium, fciasmedicinaHa
tuam effepeffeftam: tuncomnes ifta:fexaginta partes
funtmedicina quemadmodum prima. Etpcriftum mo
dumpoteris probare cxcellentiarnElixiris, quod femr.
perficeftauginentandum. Aliquandovnaparsmedi-
cina: conucrtit 50.vd roo.vci 2oo.vcl ctiam.ioocvel vf-
queadinfinitum partes. Et fcmper illud totum eftme-
dicina cj.uoddc Mercurio retinctur,.& perfefte coagu-
latur. Modus autcm operis cft ifte.vtproijcias partem-
vnammediciiia: pra:difta;fuperpartes 100.aurifufi,&
facit ipfum frangibile,& totum erit mediiina, cuius y-.
napars proicftafnperioo! cuiusJibct mctalii fuficpn-
uertit ipfum in auruni optinium. Et fi proiece.tisfuper
Lunam, fimilimodoconuertit omnia corpora inLvj-
nam.pereundcrn modum poteris conucrtereSolem in
Lunam,in Vcnerem,Saturnum,Iouem"& Martcm..
Si a.utemmedicina vel Elixirpra;diftuni non haberet
ingreffum. Rccipe de lapidc inprima operatione ex-
f.rafto,& Mercuri)prxdjfti aria,& fimul mifce & incor-
pora, inlapideterendo , &deindebaIneo diftillando,
vtmelius cqniungatur, poftca deficca. Etfi vis potefjs
recipereaquam peralenibicum, &hoctoties reiterarc
imbibendo , iiicorpqraiido, dcficcando, quo.ufq; prae-
diftamedicina cum prasdi&oMercuriopia:paratoiu-
corporetur: quo fafto ponetotumin vrinalehabens
fun.dum rotundum, & fuppofito co.opcratorio reuer-
bcrationis , dabis ignemcandels & ciutris pcrgradus
fuos, vt fupra monltratum eft.Et quado tibi vidcbitur,
adde paulatim de Mercurio prg;difto,quoufque matc-
ria pra:diftafigatur,& efficiaturfufibilisplus qua cera.
Et fichabebis^Elixir.feulapidem verum Philofopho-
Sfumcompletum, qui conucrtit Mcrcurium, &omne ' '
s 4
corpus inaperfeftum in Solem &Lunam, quemeiior
haberinpnpoteft.
Spilogatio tatinf.
Dico ergetotius Operisfummanon eftaliud.nifivt
fumaturfapis in capitulis librorumnptus,& ciim ope-
ris inftanua affiduetur fupcripfumopusfublimationis-
primigradus, vta corrumpcntemundeturimpuritate.
Deinde cum ipfe foJutO fubtilietur ipfius addimen-
tiimalbum velrubcuni, donec in vltimo fubTimatio-
nis modo volatile fiat.
Adhuc veib cum fixionis modis figatur,donec t*
ignis afperitate totum quiefcat. Dcinde vcrb fixam
parfem cumnonfixa partercferuatapermodum folu-
tionis & fubiimatipnis volatilemfacias, &volatiieri-
xum, & fixum folutum : aciteratp vojatile, & volatil^:
fixurn, quoufquefiuat, & alteret jn complemcnta fp-
lifico & luriifico certo.Ethocmpdo opcratur arcanura
preciofiflimum fuper omne Mundi precium precio-
fum.omniumque rhilofpphprum thefaurus incorr»-
piribilis.
INCIP.IT S. E M I T A
SEMIT4,
Mt e& tra&atulm breuis & compendiojm
fimul, & vtilis intetligenti, in quo principa~
/ literpro parie prodit iaptdem vegetabi-
• lem ab alijs penittts abfcqnditum
, fubtiitter intuenti.
EVEEE NDE pater,piasauresinclina,&in-
tellige quodMercurius eftfperma omnitim
metallorum deeoftum, & imperfeftum iri
ventreterra;calorefulpnureo,&fecundum
varietatern fulphuream ipfius, metalia in
terragencranturdiuerfa. Et fic ipforum primordialis
materia
S E W I f-A, 2?!
?*»ateriaeft vina, & naturaliter folaaftiqnefnaiori vcl
miaori, adurcntevcl non adurentc diuerfimode ope-
ratur,& in hoc omnes Philofophi conpordant. Et hoc
demonftrabo talitct: Quia ccrtum eft, qubd pmnis res
dceo &cxeo eftin quod rcfoluitur, & cftvcrumcx-,
empluin&confirnile. Siglacies cbmmutaturinaqui
mcdiante calore, erg<o,pfius fuit aqua: fed omnia me-
talla conucrtuntur inMercurium,ergo ifte Mercurius
eftprimamateriaeorum, Modum autemconuertendi
infra doce-bo. Illohabito, foluitur'opiniq eoruui, qui
dicuiitfpecicsmetallorum cqnuertinon pofle: &hoc
vemm cft.vt ipfi dicuiit.nifi in niateriarh primam redu-
fantur. Reduftio autem ipforum eftfaciljs inprimam,
materiam, vt oftendam: &tranfmutatio eftfacilisfc
pofllbilis. Namomnecrefcens vel nafcens muhiplica-
turinfuafpecie, vthoniincs, afbores, gra.ua &huiuf-
iriodi. Narji ex vno grano millegericrantur.Ergo poffi-
bile eft augcri res vlq; in infinitum. Ex prapdiftis appa-
rct fubtilitcr itvtuenti, Philofpphos in fuis libris dixiffe
pbfcura, fedvera. DixeruntenimqubdiapTsnoftereft
cx corporc fc anima & fpiritu, fc verum dicunt. Nam
corpus irnperfettum comparauerunt cprpori, proptcr
hocqupd eftinfirmum.&aquamfpiritum dixcrunt.fc
verefpiritus cft:quiacorpori impcrfefto &perfemor-
tup vitam tribuit, quam prius nonhabebat.&in me-
liorem formam producit. Fcrmentum animam dixc-
runt,quodficut infradiceturcorpori impcrfecio fimi-
litcr vitam tribuit,& in fui naturam elcuat & conuertit.
Pliilofophus dicit: Cpnucrte naturas, & quod quaeris
inuetiies; &hoc eft verum: Nam in rioftro magifterio
primbfacimus degroffb gracile: id cft, decorporcfpi-
ritum, &poftmbdum dehumidoficcum :ideft, dea-
qua terram & fic naturas conuertimus, &facimusfu-
periusinferius, quodfitquandofpiritus efficiturcor-
pus,& econuersp corpus fitfpiritus. Item lapis nofter,.
yt dicunt Ph.ilofoph.i,'fi.tcx vna rc,&invno vafe,&veru
dicunt. Namtotummagifterium fitcumaquanoftra,
& e,xea. Nam ipfa corpora foluit.vt diftum eft, non ta-
mehea folutione prout ctcdunt ignari, fcilicet qubd
conuertattrrinaquaninubis.Etipiaeademcalcinat,*
s 5
•28* S E M I T A
jn terra reducit. Ipfa ead£ corpota in cincrcm transfor-
mat,& ea incinerat^&dealbat.&mundificatiuxtavci!-
bumMorienis,quiait: Qupdaz,oth&ignis Lstonern
mundificant:idefi,abluUin,& cius obfciiritatem peni-
tus ab eo cripiunt. Laton enim eft corpus imimmdum,
azoth argenttim viuum. Etcprpora diiicrfa coniungit, .
prceparatamodb prasdifto', cbniupftione tali, quod
hecignisnec aftus poteitea feparareab igneitatis co-
buftione': & eqrum vniim irruendo inaliud mutatio
fubtiliatcorpora.nonfubtiliatione vuigari,vtidiotefir
ueinexper.ti credentes, ficqtibd (ublimarefitfuperiiis
afcendere. Etidepaccipiutcprpora calcina.ta, &admi-
lCentfpiritibusfublimatis, fciiicetMercurio, arfenico
&|fulphure,&c.& faciunt per ignem fortem fublimare:
ideftjCorpovaafcendere cum fpiritibus , & dicut.qubd
corporatuncfuntfublimata.Etfuiit.deltifi:quiaadliuc.
inueniuntcorpora immunda cu fpiritibus plus.quarrt
fuiflentprius. Ideo noftriim fublimareiioiieftfurfmn
afcendere:fedfublimarePhilolbphotum eft derevilif-
fima & corrupta (a terra) alteram faceremagis puram;
cumdicimiis, illeeftfubiimatus in :Epifc.opum:ideft,
in digniofi ftatu exaltatusfeupofitus.' Sic etiamdici-.
muscorporainaliam: id cft, meliorcmnaturamcGn-
uerfam, feuexaltatam : vndefublimateidcm eftquod
fiibtiliare, quodtotumfacitaqua noftra. Etficintelli-
genda cftfublimatic/Philofophica, in qua miiltifunt
decepti. Aqua etiam noftra mortificat,illuminat>mua>-
dificat,& viuificat, &apparerefacitcoloresnigrospri-
rnb in mortificatione corporis.duim in terram conuer-
titur , & ppflmodum apparentmulti colores, &varij
ante dealbationem,quorum omriium finis albcdo. In
cpmixtjonc verb aquae & corporis fermenti:id eft.prae-
parationecorporisinfiniticoloresapparent. Etficap-
paret quod noftrum magifterium eft ex vno, & cum v-
nofit,& eft ex quatuor,& ex tribus vnum.
Vnde fcias.pater, qubd Philofophimultiplicauc-
runtnpminamixtiiapidisj&hocvtabfcondercnteum.
Etdixeruntlapidem mixtum corporeum &fpirituale,
& nonfunt mentiti, prout fapiens intelligere poteft.
Narn ibi eft corpus & fpiritus,& corpus tainum eft fpi-
ritua-
S'E M I T "&i l8}
. rStuale in folutionc, & fpiritus faftus eft, & corporale
eft in coriiunftione fpiritus cum corpore. [Et fermcuttt
quidam vocant, quidam vocant ipfum aes.
Moricnes dicit:Quia fcictia nottri ingenij:id eft.ma-
gifterij afllmilatur ordini increationehominis. Narrv
primb fit coitus, fecudb c6ceptio,tertib impra:gnatio,
quatiti eft ortus,quintti eft nutrimentum vcl nutritio.
Hxc verba faciam te intelligere: quoniamfpermci
noftrum quod eftargcntum viuum.cum terrs coniunr
gittti', fcilitet corppri imperfcfto qua: tcrra laatcr dici-
tur:qiiia'terra eftmateromnium elementoru: tunc coi-
tus dicitur. Gumque terra aliquaiitulum fecum reti-
netargentum viuum, tunc dicitur conceptip,.&ciun
mafcuius agit in fcemina: id eft, argentu viuuni in ter-
ram. Ethoceft qiiodPhilofbpliidixerunt,qub.dmagi-
fterium noftru 116eft nifi mafculus &fcerhina, & ipfa-
rum coniunftio. Adticniente ergo aqua:id eft, argentq
viuo interra ctefcit &augmentatur: qtiia terra dealba-
tur, &tuncimpraegiiatio vocatur. Deindcfermentum
, coagulatur: ideft, coniungiturcumcprporeirnperfe-
fto pra;parato,vt diftum efiquoufquefiatvnum cplp-
r.e& afpeftu,& tunc dicitur prtus : quia tunc natus eft
lapis nofter qui vocatur Rex a Philofophis.vt dicitur in.
TurbaPhilofpphorum : Honorate rcgem noftrumab
ignevenientem, diademate atirep corpnatum, &in-
clinateei vfque ad pcrfeftam perfedtionis a:tatem:fci-
licct ipfum alimentando qupufque adpeifeftamper-
ueniataetatem, cuius patereft Sof, materverb Luna,
Luna prOcorppre impcrfcfto accipiatur, Sol verb prq
corporepcrfefto.
Quintb & vltimb fequitur alimcntttm, quia quantp
magis' nutritur,tantb, magis augmeiitatur.Nutritur au-
tcm lafte fuo : id eft, fpestmate, cx quo fuit ab initip.
Imbibiturautcm argentum viuu, fiEpe&fxpius,qup-
ufq; dtias partes bibatvel quodfufficiat.
Sequiturnuncprafticit.
D.efceiidamus nunc ad prafticam ficut prius dixi.
Pebcntautcmcorporaad primam materiam deduci,
adhoc,vtfi^t tranfmutatip.
184 S E M I T A
Etvltimb oftendamtibi prsemiflbrum ratione: Roi»
goergotc, fili, vt prafticamfneam non vilipendas,
quia in ea latettptum magifterium noftrum, ficutfide
occulta vidi. Accipe preci) libram vnam, & ilt limatura.
«mrida,& mifce cum quatuorlibris aquae hpfrrc; mun-
data5,tererido,& incorporando cuin fale modicp & a-
cctcquoufq; totumfiatamalgama. Precioautcopti-
mcamalgamatp pone ipfum in multamquantitatem
?iqusevita::id eft , Mercurij: & ponetotumin vrinaTi
fupra ignem cineris noftri: id eft, purgati cineris:& fae
intcrius lentiffimum ignem per diem natu.raicm, tunc
permitteinfrigidari,& quando inuenies infrigidaturn,
cpla aquam trans cum omnibus qua; in ea funt per
pannumlineum,dohecpertranfeatpetpannum illud,
qiiod de corpbrefuerit refolutuih: pars verb quj non
poterit exire, ponatuf ad partem.
Dcinderecipeillud quod remanfitinpanno, & tte-
rum cum noua aqua benedifta reponas a d ignem currt
vafepra:diftoperdiemnaturalcm,pOfteacoTavtprius,
Et fictoties reitera, donec totum cprpus in aquam c6-
«crtatur: id eft,inprimam materiam, quaeeftaqua n«>-
ftra. Qup fafto , totam illam aquam pone in vafe vi«.
treo, & dccoquc fuper igncm icntum, qupufq|nc vide*.
asinfuptrficie ciusnigredinemapparerc:qua'th,rcmp.
Hcfubtillterqupfidiecolligendo, donectotumcorpus
fohiatur in tcrram meram,-& totics quoties melius por
tes, &iterumcoquendo&nigrcdincm tollcndoquo-
ufq;nilappareatnigredinis, &aqua fideft .argentum
Viuurn appareatclafa, tunchabcsaquarn&tcrram.
pcindeaccipetotam terramiftarri: id eft, nigrcdinc
«}Uamcol}egifti,&pone ipfamin'vafevitreo,&fupcr-
funde deaqua prxdifta benedifta," donec nihilemi-
ncar, & natct fupcr eam, & coque ea tamdiuleui igrie
per decem dies, tcre, &itcrum imponeaquam, & co-
que: fic deinceps: id eft,tcrram fic coaguiatam & cum
aqua infpiflatamfincappofitiouealterius aqua: deco-
quens forti ignc, vt fupra, quoufque terra^fiat alba &
clara.Quamundificata &dealbata,\'tdiftum eft.aqua
vitxquas cum diftaterra coagulata mcdiante calore
ItuiitifpiiTata fuerit, decoque forti ignein.curcurbita
forti
_ S E M I T J£. aS^
fortialembico fupefpofitb,donec quicqtiid aqusibi
fucrit.dcfcendatperalembicum.&tefraremaneat cal-
cinata. Tuncaccipedefermento quocunq; quarrafui
parte, puta, fi libra fueritcorpons imperfefti fcilicet
precijjaccipiasexfermero fcilicet SolevelLunalibras
tfes. Etilludfermerttum fit folutum, & terra faftuni»
ficutcorpusimpcrfeftum, & eodemmodo &ordin«
praeparatum infimul coniunge , & imbibe cumaquat
penediftaprxdifta:id eft, cum aqua quaeafccndita-
iembicum.&coque pertres diesautplures : tunciteffi
aqua fua imbibc,& coque vt priuts,& hbc toties rcitefa
qubufque haecduo corpora vnum remancant: id eft,irt
vnum reducantur. Qupd perpendes, colornon varia-
turineis.Deindcfupereasfundendoaquampraediftl
pcrfepaulatim, quoufquedum bibatquantumpbflit
bibetCjfempnr dando eis nouam aquam. Nam m ifta.
coniunftiortccOrpOrurri fpiritus mifcetur cum'eis,&
£t vnum cum eis, & conuertituf in naturam ipforum,
corporibuspra:diftis mutidatistEtficgcrmen conuer-
titur cuni cofporibus prasdiftis moderatis vel munda-
tis,quod antcno poterantpropter eprumimmunditii
& gro ffitiem:&.in cis crcfcit & fufiaugrnentat, vt in ca
rnnltipliccturmultitudinemagna.
I^CapitulitioomniumpradiHorum.
Nuncrcuertar.paterreucrende, adprius diftafingu-
lariterapplicandofuper perfeftipnes Philofophoruro
antiquorum, &verba eommobfcura importabiliaSc
abfcondita. Sivcroiudices,verbaPhilofophorumin>
tclligcs,& ita vera verba protulifle aftirmcs.
Primumverbumnpftri magifterij fiuc operis eft ar-
gcntiviuircduftio (corporis) ideft, cuprl, velaiijme-^
talli, in argcntum viuum reduftio. Etiftud eftquod
Philofpphi ^ocantSoiutionem.quKcftfundamenturri
artis,vt dicitFrancifcus: Nifi corpora folucritis, inua-
nuinlabbratis.DequafolutioncloquiturParmcnidcs
inTurba. Quamfolutionc audicntcs ignariputant a-
quamnubiscfle. Si autem noftros libroslegiffcnt, &
intellcxiffcnt,fcircnt vtiq; aqua effe permarientem.abr
quc fuo corporc, cum quo conitin&a, fafta cft vnum
i$6 . S E M. i t A
permanens. Non eft ergo foltitio Philofbphoruih a-
qua nubis ,fed corpbrtiminaqwamliquidamcohucr»
ifio, ex quo primo procreatafuerunt, fcilicet in argeri-
tumviuttm: Sicutglacics cohueniturin aquam,ex qua
.priusfuit. Ecceper Dei giatiamiairihabes primume-
lemcntum, qubdeftaqua, &ipfiusfcilicetcorporisin
primam materiamreduftio. Setundu verbum: QtK>d
fitteua: & hp.ceft quod Philofophi dixeruht: Egreffiq
terra; aqua concurtit: Sichabes fecundum elemehfurri
*
quodeftterra.
Tertium verburh eft terra:mundificatio, de qua dicit
Marienes:-Haecaq.uacttrri terra putreflt & liiuridifica-
tu'r,&c: Phiiofophus :Iunge ficcurh humido; slccuni
namque efttefra,liumidum verb aqiia. Eccciam ha-
, bes aqiiam per fe,& terram per fe,& terram dealbatani
cumaqua;
Quamim verbum cft: Qupd aqua poflft euapbfare,
fublirantionefiue afcenfione efficituripfa terra aerea;
qua: pfius eratinfpiffatacum terra & coagulata; & fic
habes tciram;aquam &aefem. Hoc eft quod Philofo-
phus dixitinlibro Turbas: Ipfumdcalbate, & cito i-
gnefublithate, quoufque ex eoexeatfpiritus:id eft;
argentum viuum.qupdin eo inucnics, qui dicitiirauii
Hermctis,&pullusHermogenis, &remanetterra cal-
Cinatainfundo quaecft vis igriea: id eft\ ignea: riaturae;
Et fichabes quaturor elementadioc eft.teria ignis,& il_
la terra calcinata que. eft puluis.de quo dicit Morienes.
Cincrem qui irifuTidoefr,no vilipendas', quia eft in in-
JFerio'riloco,& efttcrra corporis,quia eftfpermatuums
in eo enim eft diadema ordinis.
Poftniodurn cum praedifta terra fermentum potie;
quodfcilicetfcrmentum Philofopbi animam vocarin
Ethocideo, qiiia fictit corpus huihaiium fineaniniat
nil valet,im6eftficutterra mortua : fic & cofpus irri-.
niundumabfque eius fcrriiento :idcft, eius anifhanii
valet.
Naihfernieritumcofpus irnperfeftumpraeparat, 8c
adnaturam fuam conuertit, vt diftum eft. Etnon effc
fcrmentum liifiSpl&Luria, tantum iftisapprbpfiatis
planetis eoidpirans innaturali fimilitudirie, Ethbc eft
quod
S E M„i- T M. 285? '
iguod Morienes didt: Nifi corpus immundum munda-
ueris ac dealbaueris,& in eo anirham fnittas.nii in ma~
giftcrio direxifti. Ettilncfpiritus coniungitur, &gau^
detcumeisj&figitur. Quiaalteraturaqua, & omnia
groffafubtiliafiunt.
-Et hoc eft quod dicit Aftanusin Turba, fpiritus nori
coniungi.tur c.orporibus , don.ec a ftiis immundicijs
f5crfectefuefititdcnudata. E.tiri hac eoniunftione.rha-
xima apparent miracula, quia omnes coTpres qui ia
Mundo excogitari poffunt.apparerit, & corpus imper-
feduni colore.fermeriti, firmo mediahtefermcntO co-
loratur, vt dicitBarfcn. O picpater.augeatDcus in-.tc".
fpiritum intellcftus, vt quod difturus fum mente per-
pendas. Elementa enifn non generanfurnifiexpropfib
fperrhate: fpcr.ma autem eft argeritumviuum. Sicut
patctingenerationehominis, quianon cftaiictiius rei
commixtio.hifipef fperrna , & in vegetabilibus nifife-
men, quantumadgenerationein& augmentationeni
ipforum. Alij fubtilius intueritesfuMirnantMercuriuV
& figunt.&coniunguntcumcbrppribus, & tamenni-
hilinucniunt. Caiifa crroris CfttNamfehicnnpnpo-
teft pcrrriiitarf; nec prout eft vel-iuit; nec .proficit hifi
proijciatufinmatricem mulieris, Sic.Mechardtts Phi-
"fofoplius dicit: Nifi proijciatur lapis in matricemrnu-
lieris, vt ipftim ruuriat.aon proficit. Omi pater fic Ha-
bes advotum defcripuonemiapidis^Phiiafophorutnj
LausDeo;

ExpltcittraFiatulMjirnoldtienoudFilliifa^
fBtntdittoVndccimotranfmiJfwii i-
1 5 3 3- ,
2$ci
CLANGOR BVCCINAE
TB.ACTATVS MIRABILI Sj SIMVl
ckattentifsimus, ex quadarri vetuftifsima
fcripttira excerptus.
&B l/t<P-l®& <PHtL0SO<PHOl(FM
fttis fideliter, fimul & pby/icaltter onini.
bm Tbdofopbisedijferens. ^
NnomineDomini, Amen. Biiccina; ciari-
gor de lapide benedifto Philofophico:Qtjj
operationis &lviitutis gencrc mirabillter
iiitonat: Dequo variasPhilofophi pofuc-
runtfententias &fcripturas. Viidedepri-
rtta effentia rhilofoplius primus Thales Milefius dicit:
Antiquiffimutti, cntium Detis, ingeniturri, sternum:
Vnde &Pythgorasdicit: Dico Deuante omniafuiffc
currt Conifiil fuit citm fuit. Et intelligc,qubd Deus cum
fdius fuiflet in principio, cfeauit vriam fubftantia, qua
priraarnrriafetiamnominamus. Etexiilafubftantiaa-
iias quattiorres creauit,ignem; aefemaqua &terram.
£xquibus iamcrcatis omniacreauit.tam fublimium
.quarti infcriorurh; Et fic anteomriia aliapraetcrhia-
tcriam primam, quatuor creauit elementa, cx quibus
pofteaquodvoluit, creauit, diucrfasfcilicetiiaturas.
VndcDeus fuo verbo crcauir, qUibus dixit:Eftote, &
faftafunt,fcilicetquatuprelementa,&alia. Ex ijs crgo
quatuor clementis omnia funt ereatatahquaetfraai-
ce,cccluni,thrOni,Arigeli,ftella;,Soi,Luna, mare, aco-
mniaquaiinmarifiihr,qua:v.ariafunt, & nonfimilia;
quorum naturas Deus diuetfas fecit ficut creatiories,
cbqubdexdiuerfiscreata: funt elcmentis. Nam ficx
vno crcat$ effent clcmento,conuenicntCs haberent na-
turas.Sed quia hex diuerfa elementa cum corrtifcantur,
fuas amittunt naturas, cb qubd calidum frigido corri- 1
mixtum, nec caliduni,nec fri^idum fit: humidum vero
ficco mixtum, nechurhidumfitriec ficcum. Ideo crca-
turaeinde cxeuntcs jtatiiras lubcnt diucrfas. Quarum
crea-
B V . C C i N k.i / . i8r>
ereaturarutri quafdam exJyno creatiic eIerhento,& furit.
Angeiivqtios ex foibigneCreauiti & cxduobusEle- (
rnentis.fcilicet ekigne.& ajSrejcfeataCuntillatria, fctli-.
cet Sol,Luhaj&ftell§. idcb iunt AngeN; Sbli, Liirie. & .
iftellis lucidiores , eb, qubd yh'o iingurari qtiod eft
quartum farius treau funt.SoIyerb.Luna &,iteil5 exi-,
griis & ae'ris£opbfitb.funtcreatiiahiih^aut.(vt dicunt
Philofbphi)qii<g hbdie&pbfhquptidie cprporibusin-.
funduntur,denoub ih vterb fhatris nbn cteantur a rioi
uo,fedfuntcreatiexfolo igne ex primbrdialiptinci- . '
pib vhiuefro.ru.&fouenturlnmente&potehtia Crea-
toris Vfqjad (jrrfefihitutCmpiis; quahdb infuridf debSe
cofpbri.rioub,tahquarii ihateria: pi aeiacenti,& hpc pet
medium;-q^bditeftfpiritus^ihfunduntur.cptp/c^, Etil
corpbre nbn fecedu.ht, rnfi fpiritus priusjrec^eilerit &
Cuanuerif: qdb recCirp & euanito, recedi.t & ahiihaj II-
fectthcbibgi<dicant,qupd anima cbrr}briinr)inditur;&
infundendo cfeatur, Et DeU.sdeicftatUrinhbc, qiipd
jquotidferipuas;cfeat4riifhasj& hoc exprima matfetiilt
Iccrumcreauit DtuS.ccclumexa.qua &a8re. Goeium
quoque ex.dubbuseft cbmpofitum .j fexaiterO r.ariofii,
icilicct ^acrc, & cxaircro.uinfipfhm
% triBus.fcilicetelemepiis, crcau.it Pjeusy.oiatiliaVbru-.
.tiahifriaiiavaCvfgetabilia.' ^hd.evoiatjiia Cx igne 8t
iie'ro'&a'qu'atreaia.funt;-.eb.qubd ybiatiiia; & oirihia;,
fpiritumhabentiainvegetabilibus cx;ae'fC,a,qua& ter-
raCfcataifurit, vc^cta.Bilius taihcn hihil igriis rriateria,
cft.in.VcgctabilibUs.ignis eietfienturn in.aeris calbr.e*
&bfcbrtditusrolurriifieft* igriisautcrhrpiflUshphrrieil,
hififbitituiri&ariirriarri.habehtiBus._.,E* qUatuhrau»;,
iferh elementis patcrhbfter Adarh&rilij.elus, 'exignej,"
aere,aqu'a,firriui oltctracrcati fiiht. Etbrhriequbd eSJE.
Vna\eteauitb^Us.etfcntiah^^
cijiMoiriseniiridirfiriitiD cftcohipOfitidifiuhftio, tit*-.. *
cbrhpVfiti a.uteriulia Cftdifiunftip, vhdfchbn eft fribfi
tli,& ariitri^ a cbrptifc rejiaratid. Ex ddobus aUtem.Vei*
itiijiisvelcjuatuorcp.riipBfitis,Vnufri4Ubdqitecetripb- '.
litdriifepataii heCtfre.Cft j qiibd eft rhPttis. Et fcitb
qubdfiiilliirii cbrripbfiturri igric carciw; corhcdit ftec.
foibit,nee dirmit. Et ^Ualitcr tum. Arigcfi ex igj|iefirii''
•'"''.". .'" i;
Ijjb <0 t A li o O &
creati,£utno coincdtmt?cuni diciturigncmeflc, quod
comcdit.Refpondetur, qitodigtiis fithplexnoncome-
dit.vcrumfpiilus ighis. Non eriim funt Arigeli exfpiffo
igne,'vcfumcxtemiiflimo tehuifllmi ignis & fimplici.
Igttur extenuiffimo crcati ighcncm dainiittnt.ficc co-:
mcduhf,nec bibuBt.
Nptaquod quattiorfurit qualitates pfimas,fc>Ticet;
caliditas, ficcitas.-fiigiditas, & humiditas: & dicuntuf
ptim* qualitates : quia cx ipfis omnia compofiuntut
clementa, &omnia clementantur, &.0trtniac5plcxi0i
nantur. Et clemStafuritdefimplicib. qiialitatib*'.Idca
pOfTchabcht conuerterC;& mutare materia de qualita-
te.in qualitate.aliquando in ficcum , aliquando inhu-
midiim,aliquando in calidti,&aliquando.infrigidurhj:
fecutidumciuoddiuifio naturx cftcofortata per.com--
plexipiieriifuorum elementorum, vel etiam dcbilitata.
Et qualitatcs funt ficut matcria clemcntdrujsih Cfuasi-
pfaponuntfuasformas.Sunt&ineis retentse.fieutCi'
iiis riatura dcmonftrat iri omni generationc. Itcrh.vnu
folurnclcmentumnan poteft carrurnpKncq; gcncrarl
infcipfo.quianbn.eft ibifufficiensnatura.quarcopor?
tet cffeplura. Item, iila riatura cft vna fubtilis fubftaa-'
tia.in quam quaiitates clcmentprumintranr. Idcoillal
qualitates clementorum deillbmagisadfctfahuntia
qlioplusabundant.Et fic qualitatcs funt ficiit rtiateria
clerrientpru, iri quas ipfa poriunt fuas fbrmas, ficin cit'
funt retentx, ficutcius natura dtmonftratin omni gc*'
neratidne:&irifubtili fubftantia.cend*nfanturmorri-
ai genCrationc , & in fubtili fubftantia condcnfantfc
duaiitates elemchtaruni. Et fiifta natura non fuiffct de •
fubtili fubftantia effentiali elementorU,turi.c illa impu-
raerTentialicas elementorurri non potuifletcfFe&do-:
minari in fubftantiai Efctiam fi quodlibct clemcntum
feorrumfccundiimfuamnaturam effetmineralc, tunc
illa fubftantia nori poflet eam penetrare,BCCingreiTum
habcrc,heque colorarc.- Erga propter iftam proprieta-"
tetriilludconucnit, quod igtiis.praidomlneturinfiirj-^
flintia praedifta clementorum, fecunduin fuaih mane-
riem. HsecR.aymundus. .
Itcm,corporafub eoacauitateotbis Lunf a Crcaro-
I . rccoR-
]fj v c c 1 fcr A. i$t
ite cSdita pafticipiant quatubr clementis j,quatuothu-
rnoribus naturalibus;, fcilicet: chbiera, fanguis, phle-
. gma,& melancholia. Quatuorcompldxionibus:cali-
ditas,frigiditaS:humiditas,&ficcitas. Quatuorcolori-
bus piincipaiibuS, album, nigrurti, citrintirn, rubeunii
Quatuor ('appribus:.irifipidii;S,.acidus,dulcis &amarUs>.
<^atubt oddribuS:bbrius,rbetidUs, acutus, &rCmif-
fus. Duobus fcxibus:mafculinus & fcemininus.fetun»
durn eorum trfesdimenfionesj fcilicet: aititudihis, lou-
gituditlis & profunditatis. .,
Altitudo commuiiis, eft eitis maniPeftum-:Profun-
'dum,cft eitis occultum: &iatitudo horunimediupar-
ticipat;Ergo omnia corporafecundumha* tres dimen-
iionesipradiftas omnibus modishabentconfiderafi-.
Idcircocorpusfi infuaaltitudinecfttcrfcumjineoeft
cjuid' frigldum, ficcum & melanchoiicurh, amatum,
acidum, fcetidum, nigrum, & fcemineunr. Et pef cpni-
'fcquensinfuoprofundo eftaereum,caiidum, humi-.
jdumifanguincum^citrinumjdulccjodorifctufn^friafcu-
linum-.Et:fiinvnolatereeftaquatiCu, fequiturqubdfit
ftigidum & humidum, album, infipidum, '.reaolens»
fo2tidum,rcemininutri. EtpetconfequensInalioTate-*
rc critigncum,calidutn,ficcum>rubeum,arnarum,acu-
tum,& mafculinum; Et h&cfuntligarhina quibus cpf-
. poraomniaadinuic?coniunguhtur,quod iticorpori-,
'busIiqucfaftiVciarifllm&deprehenditurj fcilicetauro>
^rgcnto,piumbo,ftanho,ferto,&fandaricp.Qupniam'
dcproprietate cuiuslibctclerrieriti cft.faabereinfecba--
trarietatcm-,& a^ere infuurh contrarium.
Etnotiquod quatuorftlnt eicmeritajfcilicctignis,.
acr>aqua,& terra: Quia quodlibet eOrumeft comppfi>
tum ex duabus primis qualitatibus, & no expluribus,
ficutignis ex caliditate & ficcitatc> aer ex calido & hu-
hiido., aquaexrYigido &hurtiido, tcrra cxfrigidp&
licco. Item taliditafc in igne cft efus qualitas effentialis,
& ficcitas eius' qualita,s accidehtalis. jn aerc humidi-
fcaseft ciusquaiitas cflcntial is ,'caiiditasycrb acci.den-
italis. Iriaqua humiditas eft cius principale vel efferi-
tiale, fed frigiditas cft cius accidentale. In terra fiecitaS
fcftcius principale principiu vel cffcntiate >& frigidita*
2p2 C L A N G O B.
accidentale. Item ignis cft, calidus proprie & ficcus 4
proprietatc. Nam caliditas maior eft iri rc, a qualitatij,
bus quama proprietate. Ita iritellige dealijs qualitatl-
bus clerrientorum.Item.de priiicipio eleiiiehtoru qua-
tuor dicit Mycretis.Scitp qubd terra prius fuerat aqua,
deindeinlapidem verfa & petrofa fafta eft:aqua Vcrb
prius fuerataef, defndeliquefaftuseft.&irifpiflatuS &
in aquam verfiis eft. aeTisaUternprincipjum ighis crat>.
quia exigncfpiffo.ignis verbprincipiocaret,fuo cfca-
tore excepto. Et liofce, quod teffa corpus aqUreeft, dfr
terra auteriifithomo. Igriis autem tribus riondefiftit
elementis, quo & tria pctfiftunt. Et de eiementpruifi
corum gradibus dicimus. Qu.ia igtlis prouteftirirhi-
xtione.eft calidus in quartb gradti,& ficcus in tcrtio.Et
quia caliditasfibiincft in primo, patet, quianil Caiidi-
us eo:& quod ficcutnfecundarib ineft ei, patet qubd fi,
cffetin eo tanta ficcitas, quanta caliditas , qUatricitpv
calefacetet.tam citb deficcafet, quod non cotirfgiti Et
aqua frigida eftin quaftogfadu , & huttiida ih tettioj
quiaetfitcnditin colltrariu.vtpofllt calefieri,cumtiohv
poteftcogelari inficcu,.fuamanentefrigiditate,:&ita
magis eftf rigida.quarn Ilumida. Nota, fcripfi ficut rc-
peri.fed mihi videtur contrariu. Aer ptimb eft humidus)
in quarto gradu.fecudarib calidus inmedio tertijiquia
humiditas obtiindit Caliditatem(.Terra pnmb eft ficci
inquarto, fecundarib frigidainmcdio tctti/. Etitafit
circulatio bmriiu Clementorum.Igrtis caiiditatliftfuri-.
dit aeri. Aer humiditatem fuampef ealiditatem fafefa-
ftarriinfunditaquaj. Aquafrigiditatemfuam immittit
terrj pef calore aeris eam deficcatlda.Et terfa d eficcate
ficcitatemfuam frigefaftam, humefaftam,& calcfafti
infundit aeri.Itaque recupcratignis caiiditatS fuam re-
miflampra? qualitatibus aliorurri eiertieiitbru. Aef fi-
militer humiditate, aqua frisiditate, tcrra ficcitatc fua<
Et ficfecundum iftam mixtipnem fitmixtio elemcn-
torum. Eft Crgoignis in aqua,quia eft in aere cxiftenu
tcintcrra. Etaquaeftinigne, quiaeftinterraexifteri-
teinigne: &tcrra eftinaerc, quia cftinigne exiftentc;
in aerC.Etita Cfteoruttlixtib terminabilis ad quacunqj
-proportionem.Item dicit Raymundus, in principio ia
thcorica
B V C C I N K.. 29J
theoricaTeftamenti: Quia primordiale priricipitim v-
niucrforum eft vnanatura,\quam Deus creauitexriihi-
Jp,in vna purafubftantia, quaquintam efTentiamvo-
cartius.inqua totanatiiiracompicheditur. DCiftafub-
ftantia diuifa in tres partes , fecundum fuam effentiam
.depuriori.creatiit Deus angelos & ccelum empyretim,
periftamclaritatem & pcr veritatem participantpura;
animascumangelis in natura, pcr qttam participatio-
nem eft ipter illa perfefta vnio in glorificatione. Et de
fecunda creauit Deus coelum : id c.-ft,n"rmamcntu,pla-
netas, fcilicct Solem &Lunam,&prnncsftellas. Etde
tcrtiaparte qua? erat mjnus pura, crcauitDeus iftum
Mundum.. Etifttid habcs intciligere,non ficut ibi tradi-
tuf, fed ficuttQtumfuit.creatum infimul, ad voluhta-
tem Creatoris fuperioris fine aliqua fucceffioneope-
ratoris, & finemateria praecedente, quae refpieiat fuc-
.ceiTipnemgeneris: q.uia non effet creatio neCoptis di-
uinum,qu.3erefpicitadcreatore domiiiu entitatis , du-
fta fumentificaiiter pro creatione d e nihilo in vera en-
titate fubftantiali.^quamobrem hoc quoddixi&iam
dicam.vel.isintelligerecumfpiritu fumentifico &non
gtoflb, ncc vulgari: quia hic lpquimur ad refpeftum
naturasopus.cuihabesafllmilari in nofiromagitterio.
Et ideo. tibi d'timus cumfermoneexempli, vjnosin-
telligas benc,ficut iafn diftu eft.Quja fupretriuS Crea-
tordiuifitiftampartem.minuspuram in quinquepar-
tes, pxvnapartepuripricreauit Deus quintam effcn-
^tiam, fubftantiam elementprum, quae participatcum.
reccelcfti.Etiftam diujfitin quatuoTpartes:Primapu-
riordaturigni,c]uem creauit Deus exfeeundaparte dc
natura cienientofum.. Secunda iftiuspuraattribuitur
aeri, qui creatus cft cx tertia parteminuspurapatura:
elcmentorum>&tertiairrirtus pura daturaquas, quod
. cft elemcntumcreatum dc quarta partemin.us.pura de
natuta clcmentprum. Etquartaminus pura d.atur elc-
mcnto terreftri, quod fuit creatum de quinta parte mi-
totiusnaturaelcmcntoru. -
mispura E.tquantbnatura
eftrrhnus pcrfefta, tantbmagis appetitpeffeftionem
fui,'& perficitur vnticum altetb proptcrconcordantia
fuarum proprietatum cum fuo quinto inftrumcnto,
t 3'
194 C L A N <S O B.
quod e-ft.participans ctim caufa coelefti. Item, tamen
cft appetitus perfeftipnis naturx, fcilicet gerierationis
incarhiptiohcm>& coiruptibnislngeneratioherquia.
eius inftinftus auf appetitus non venitTmmediate a
Creatprenatura:: qUodfiveniret,resfieretaCreatore
& 116a creatura, vnde efTetperfefta finedeftruftipne:
&ideocum venitinftinftus anatura .Tpfanon poteft
facereillamrcmpcrfeftam, nifi petficiatur perfcierit,i5
diuinam inteilectualem, ficut humana,que reftificatur
pcrintelligentiam diuinam. Sicper magifterium ope-
risnoftri. propter hoc poteft intclligercnaturamelc-
rrientorurh primorum, poft diuifionem tcrtiaefubftan-
fiaeprimprdiaiiter efeatatri. Non inteljigas qubd ebru;
fupftantiafitfimplex elementuiri quihtum , fed fub-
ftantia tertia vej quarta, autfecunda, autprifna eletrie-
tataapartequinta, quam rios voearnus primotdiaie,
& fubilantiam fimpliccm , per quam ciittaefubftantise
quatuor elementales eiemcntata:funt.quaTibet fecun-
dumfuamnaturam.ficutfuperius declaratum eft.: Ifta
quatuoreiernentaficcreata, reftantvtpura& clarayra-
tione eprum cjaraepartis naturse,a qua erunt creata vf-
qucad tcmpuspraedicTu quod cxiuita natura : autad-.-
hucyfq; ad AnatiiUel prius pr^diftum.fed cxpoft.mor-
tui funt homines & ariimalia,& riafcentU terre; deficca-
ta.cum defhuftiorie generstionis, dufta ji corruptionc
ingencrattoncm , & ex ppft, a gerierationein corru-
ptionem. Itaque corpus impurum refoiutummanet
hoc, quodcqtagiauif & corfupit elementa, proptcr
qua corruptionc omnis res vifibilis eft partiae duratio-
nistquqniJLnatuta no potcft facercrerhita perfeftam
rationcfuaematcrias groflae &corruptae, fierit faciebat,
in fuo principio. Imp dum magis continuat fua apera-
tione ,pius' deuaftaturfupra riaturam, irnpcrfeftione
participando cum magna cprruptionc prppter maten'3
quamquotidie inuenerit minuspurarrielemeritorurn:
quia quod ponit nunc ad immutandum ipfam, tunc
ponepat ad cpmpoiiendum partes fitmiores ligamen-
ti. Etper iftam pptcs intclligcre pmne propheticurri
quod c6fumetBrinfipeMundi,quaii"dolEsvs CHRI-
sxvs venerit iudicafe fccuium pcngtHin,venieutem,
decccr
J.V..C* I V A- tftf
siecaelo, qui ardebittotumilludquodnon erit de ve-
tritatequatuor elementorum , &t©tum ab impuro &
rnaloconfundeturin abyflb , & quod ignis inueniet
vcompofitum de virtute pura, & ipfefupra fphaerartire-
quiefcet vifibijitcrin fempiternum. Et malum irnpu.rii
.cadet fupra darnnatos , & omnis purafuperbeatos.
..Quafnobrem potefteiucidnri tux cpfiderationj, qupd
infrnequodiitietibitin fuum proprium looim.aqup
prirnumvenerat: Etintellige adhuc qubd iftaprbpria
.terra.quarncalcamus, non eftverumelernentum ,irrip
,ift elementata a fuo yero quinto elementb. Nec rece-
dit quinta fubftatia elementaiisa corporeelemcntatp
dequoterraeftforrnata. Sicut corpus fine anima, &
putrefaftip affimila.ta in vnum, vel mareria finc fprrriri
fopofita.ab antedifta irifefta cft, per reciprocj aftjon£
ad el ementa dc v.noin al iud. Sed in centrp terre.eft vir-
go & elementum verum, quod ignis np ppterif arderc
in dietremendo,& fic de. ajijs elementis tu ciim eluci-
dationeclarie debes intelligere, & coiungere principa-
}emfubftantiarp,materialem, fimpjicem, quae cum di-
uifione formet forrnata in vnut:.i conttar,ium. Curri d'i-
uifionetibi lorutifumus.non feparatafubftantiaipfp-
rum.qu^ eft eflentia quinta, &fubtrahes prriiicpririci-
. pale etementum compbfitutn. Et, vt dixi.terra qua nos
ealcamus, non eft purum elcmentum, fed elementat»
conucnieriti elemcntato. Quiajnfuocentrprcperifur"
quod eff virgo & verum elementum- Sic & dcalijs cle-
rnentisdebesintelligere. EtquiequidnOn eritdevcri*
tate pur^ elementoru , ardebit,& totaliterannthilabi-
turindieiudicijj Ef tunc elementamjioeburitelara &
4>ura, interrarefplendeiiteficutcryftalifi. Ettalcmfa-
ciet fuprcrnus Creator eurriigrie cccli, quoufquema-
gnus mundus reuertatur ad priraa caufam,fci!iceto.hi-
niaelemcntainfuampuram efltntiam, quaeppftmp-
dum non timebit ign.em cce|i, quia tunc motus fupcr-
jjat naturaemorabiturinillofipe pninicorruptipne.
Effcias cjubdtriafunt principia omniunvrerum,fci-
licet artificiale, & eft Dcus conditor omnium rerum,
Secundum principium quod dicifurexemplare, matvat
- ab ipfojqirod dicitur fua fapientia. Tcrtium fuccedens
t 4
:ig<S ^ /C t A N" -G o, -R. :
princip.iurn , qupd dicitur materia creata per ipfiirM,
cum ipfafapiehtia qua: prpceditabipfb.&eftpririior-.
diale elernentum, quqd nos vocamus Yie.qupddecla-
rabimustibifi berienos intellexeris , qubcl etiamnoa
eft neccffe qubd pr.aefumasipuim nquirerein fuafpe-
ciefirhplicj^prpihcipiedbnoftrahonPpefatipnem.quam-
uis qubdTi.ne quiiita eflcntia poteris ad firiem de-
ducere: Se'd deees ipfiim quserere in fpeciecompofita.
quia ficut dixi,curn pmnia elemerita fint creata a difta
fubftantia,ab illa viuificariturad creandurn & corrum-
pendum, qubniamneccfFariiT eftficutapparetperna-
tufam. Qttbd ciim omnis fes ftansfub globpLunae,
fit creata &forrnata a diftamateria quod YlCvpcatur,
vt deilla influaturin oiimireeleirieritali, &plusin vnai
quam in alia ficut inuenimus pef naturafn. & qupd ibi
lpatietur&eftfuurnfolatiUni^
quod nulla res Muridi ppfeft fine ipfa cfeaririecgene-
rarj: quia ipfa cqlligatcbrpus elcmentare in opere na-
turae. Etideonoseamvpcamus hatrirarri, &:primor-
".diafecuiuslibet elemeriti , quoniam deipfiiis fiinplici
fubftahtia elefnehta quaefunt materia riatura:, fuerant
pure creata cfi diuina fepaiatiorie.videlicet, aqua.aer,',
jgriis.que-funt corpora elementata pef diftum primbr-
oialefimplicitcrelementu, quod cft inipfis,&ab
' • ' •':'"' ipfo
''"
JntelieftTiproced.it,
'.' Ch.ronicaMethaurca dicit: Quiafpecies ele^nento-
iufnihfoiis terminis inuenitut, & indifto principio,
quod principium eft primptdialerefum.' Idcircbfita-
le-rrimateriam petis intelligere, fcias ipfiim eflepurum
'fubieftum & vnibneformarum, jn qup retincturquae-
libet fbrma cum poffibilitate: quoniam fluxus & labi-
litas infinitas contitiet nriptibhes, fecunduin diuerfita-
feiriformarum extremaruiri & mediarum, qiiam in i-
aliquam fimilitudin.erricpeleftinarurn
"pfarn recipit, performarurir
receptiorium , extiemarum &'mediarum,
qurcnaTcitura riaturacalefti, quae fuit dc'fua natura.
Etperalias ,'comparando eam veiiam direftionefuae
pofiiHlitatis. Et p ajiosyocattir pofllbilitas: quianul-
Tamiorriiamhabetin lea&uaiiter, fed pportetforma
tribuat cupoffibi!itate,ficutmodo videndo videturte-
nebrac,
_ B v c c * ti A. 297
^e-braj.tali rhodc»intelligatur ifta'materia,nil de ipfa in-
telligendo. Et propteiea tibi fcribitur forma Mundi
gualis eft, Etillo modoelemeta funtordinatainMun-
do, a quibus quaelibct res gencratur mddo quo appa-
ret,percalidurh fuccedeus.i^a£cRayrnundusL.'ullius:I-
tem de igne: id eft.de calido formali dicit Eximidiusin.
Turba Philofopharum. pmnium rerum: id eft,creatu-
raruminitium eflbnaturarnquandamj& eam efTeper-
pctuam &primam,, omniacoquentem,&adformam
debitam & fpc.ciem perduceritem. Quare di.citperpe-
^uam & primamJFortf aliquisjntclligeret deprima ef-
fentia,fciiicet de creatione.fed non eft verunl. Sed dicit
perpetuamrid eft)fpiritualem& primamiid eft,dignio-
rem omnium creaturarum exiftentium in elirnenris:
quia aliter effetfalfum. Qmrya digerens &coquens,
inforrnans c^alidurnnaturale.quo,omhia adfptcificam
formam&figuramdeducuntut.
IDelunafhilofophica^nigmtiU .;':'
diuerft. ) '
Item., P.tolemaeus irt Almageftodicit:QuiaSol non
calefacit terram, neque eius^virtutem, terrS irnprirhit /
, nifimediantcLuna',, qixx interaliafyderarnagis Solis
lumen & caliditatem eft receptiua, tanquam rhcdium
intcr Solem & terrarn. Qu,are vt di.euntPhilofophi,
duo funtimpedimenta, quevd vnum virtutem fuam.al-
tcri nori imprimit, fcilicet diftantia remota & medium
interueniensi Et fic eftibi intcr Solem & terrarh, quia.
Sol longe aterra diftat, &quiaib,iLuriamediat. Sic
quoque in artenoftra Alchirhiftica, Sol tincturamfo-
lamnon perfieit nifi mediahteLuria, quiaremotedi-
ftat, cumadipfamfubtilitatemnondum Vttingatper-.
uenit.& etiam prop.teripfa media fcilicetdenfitatem &
grolfitiem. Quareneceflari6requirituribiLuna,vti-
pfum Solemfubtiliet, rarum & volatilern faeiat,& eius
impuritatem fesregct. Cum ipfamagis fuoluminec-
get, & natuta alijs planetis: id eft, mctallis. Ergo dicit
Hermes & Ariftoteles de Plantis: Sql pater cius eft,Lu-
na matcr exittit.Ergo Luria mater & agerin quo folarc
fcminariquc debctfcmen, &ficnonindigemus alio ex
t s
«<?8 C I A N C O B.
quo lapis hofter &akhimia noflra fiat, quam Solis &
JLuna:. Vndein epiftolaSolisadLtinamin anno fplari
quando incipit in tenuitateLunacum Soleconiungi,
&abeoilluminari, ptimoaitSel: Infctroremea Luna
•" crefcitgradusfapientjajveftrai, &noncumaljquoalio
exferuis meis.Ego enim fum ficutfemen feminatum irt
tcrrambonam, mundam & puram, quod«afccns erc-
fcit,& germinat,& multiplicat,& adfert lucrurn fuo fer-
minanti.
Etdicit vltra Sol Lunse: Babo tibipul.chritudinem
meam.lumenfcilicetfolate, cumperminima eoniun&i
fuerimus, DeindedicitSbliLuna: O Sol, tumeiindi-
-gesficut gallus iridig.etgailina, & cgo Luna indigeo
operatione tua.O Sol ciim fis perfeftus moribus pater
luminum.dominus excelfus, &magnus,calidus &fkr-
Cus. Et cgo Luna, crefcens frigida & humida,quarido
copulatituerimusinaequitateftatus &mafione,inqua
non fitaliud nifi leue.habens fecufrpgraue,in qua man
fiene vaeabimus cotnmanendo, & erimus fimul ficuj
vir&mulicrvacantes eiusgenerofo partui. Tuncaeci-
piam 3tenaturamadulando:ideft, aBimam j &fiam
propinquitatetuatcnuis,& exultabiiruis tunc pariter
exultatione fpifituaji: id eft,ad modumfpirituum fub-
limatorum, quando afcenderimus prdinem feniorum
fuperiprum, &lucerna lucis fcilicct folaris jnfundetur
Jucernaerneae:idcft,Iunari:extcfcilicetSol, & cxmc
fcilicet Luna, fiet infufio lucis lurnini: id cft, commix-
tio Iuminarium, fcilicet vinum cum aqua: & cgo fcili-
* cet Luna, prohipebo fluxum tuum, priufquam tu S.o.1
indutus fueris nigredine mea colore atramenti, poft
folutionem & coagulationem meam, cumintraucri-
, mus domum amons.tunc coagulabitur cqrpus mcum,
& ego in natiuitatemea eroSol oricns, & conucrtctut
corpusmeum iridecoremfplarcrn. Adjiaecrefpp.ndit,
SoILuna;: O Luna fi fcceris hajc quaedixifti,& npn vc-
norismihi in noeumentum, reucrtetur corpus mcurn
nouum,& pofteanouamdabo tibi penctrationis virtu-
tcm: id eft, tinfturae, pet quam potcns eris in praelioi-
gnis liquefaftionis, & purgationis, ex quo ibis iGncdi-
minutione, & tenebris, ficutSpl, &non impugnaberjs
decasterei
B v e e i »,-*> 19.9
de casMsrofieutws plumbum,cum non fis rebetlis.Beij-
tus quiintelligit in cloquio meo.&c. Virtus fulphurii»
Mercurij eftquafi femenpaternum, &Lunamatcr:id
eft,-propria fiibftantia Mercurij, fcilicet, aqueum fubti- '
le.mixtum terreo fubtili, eft quafi nienftmurn, & hb,e
eft argentum viuum, quod Mercurius.a Philofbphis
norninatur.Cum autem Mercurius; id eft,argeriturn vi- '
uum fit radix in arte Alchemia!, quoniam ex co, pci
eum,& in eo furit prnnia nietalla.Vt dicuntPhijpfophi.
Verfus:,
j5TjfM Mtrcurio quicqtiidquteruntfipientcs.
KTamfub vrxibrafua viget hasc.fubftatia quinta.: Pre*
pterhoc:quia fua rnediafubuantia eft Locomb.uftibi-
lis,vt dicit Qeber: Quia orrmis rcs huius artis eft de eq,
& cum eo : quia cjrrinis tinftura a fuo fimili procedit,
fcilicet a Mercurio. ljicunt Philofopharitcs: Muius ai<-
tem fampfaefcieritia radicalia ptincipia,friper quseipfa
fundatur,funt ifta fcilice't:'Quajdam m^teria velfubi.-.
ftantiaprppriaargenti viui& fulphuris fumofa &fubT
tilifllma, exijatura pT*diclorumfcil.argcnt.viu.& fuj-
phuris per.npftrum artificium gener?ta,lirnpidifllma
& clara, tanquarnlachryma, in qua latet & liabitat fp^.
ritusquintaeeffentis. Non autemeftfubftantiaiftai-
pfum fujphur, necipfum argcntu viuurn, prout funtirt
riaturafuain mineris fuis,fed cft qvrsedampars iftorurit
fcilicctduprum.quarnonfuntargentum vnium.neque
fulphur,vt dicit Gebcr.Quae fubftantia praedic^a.fivmp-
fa&vojatiljs in propria fubftantia exiftcns.in aliam
quam argenti viui& fulphuris naturam fixam &firma,
quae cft igiiem patiens, & jpfum non fugienj, fedinco.
perfeueras.figitur & mutatur. Vel quae.priuspcr deca-
ftioncmtcmperata & continuam pcrmagiftcriu huius
fcientia: cum alijs adhaeecQnuenientib.congelaturin.
lapidcmfluciitcmjfigentem,tingenterVi, &inigncpefr
fcuerante. Npta quod principia nuius rei funt duo,fcil.
matcria & agcns. Materia autem cft argentumvuutri
& fulphur, feu arfcnicum, quod idcm ett. ffptandum
quod Philofophi dicunt, qupd Jftud argetitum viuum
fic fulphur fupcr quod fundat najura luamactionerft
J69 _ , CL A N q $ K
fcoperatioriem, eftargcntum viuuriv& fulphur-dcdu^
Iftum feu produftum ad aliquam naturam aqueam,
'fubtilin^mam, clariffimam, albiifimam & ampcnifli-
iriam,quamPh.ilofopiiivocantargentumviuum, &ad
'iquandam terrearn materiam fubtiliffimam, quam vo-
':<aritfulphur,perartificium, quod Phii.ofopnimirabili-
teroccultauerunt. Eftautem iftudargentum viuum &
-iftud fulphurvna resj& dc yna re exit. Quia vna res fit,
jpatet.quod Philofophi nominant diftum argentum
viuum fulphur, & dictum fulphur argentum yiuum..
Ynde <3,ebcr:Eft lapis vnus, medicina vna , in quo to-
tum magifterium confiftit. Secundum eft agens>vnde
agens moucns ip.fammateriarn ad cprruptionem eft
caIor,qui eftinftrumentuirinioucns ad cpfruptioncm.
Etnon eftaliud agens in Munda. Omnecorpus.paffi-
•bilcreducitur ad fui p.rimammateriam, per operatio-
nes fuS naturaecontrarias, quod.prima materia eft,ar-
ipfumfit-oleurnpmniumUqua-
fentumviuum.cum
ilium&duftibilium. Matcriaautem primametalloT
rum eft vapor vnftuofus, vtriufque naturam in feha-
bentes, fcilicet Mcrcurij & fulphuris. Itcrn, humidum
Ynftupjurh eft materia noftriargenti viurPhilofophi-
ci: Qcfubftantia fuaevnftuo.fitatiseft prppriamateria
cilentialis fulphuris. Vbi aperte poteris cognofcere,
quod tu r>pnpotes fixare vnum fine alio, ficut materia
finealiqua.forma: quareftat fulphur ficutcalor com-
•plexip.nabilis.infubftantiaargentiviui,& ttat ibi fic-
ut virtus. fp.ermatis mafculi quod ftat, in fcminc mu-
lieris, vel ficut aliayirtus generatiua. HaecdicitRay>
mundus.
Et nil eftMundiquodnon fi.tnaturalitercompofi-
tum a fubftantia quatuor clcmentorum, tcftimonio,
cuiuslibct boni naturalis. &fccundumfuascxpcricn-
tiasnoneft fubftantialiter aliud. nifiexfulphure&ar-
gentoviuo puris & mundis.incpmbuftibilib.inprimo
punfto fuaecreationjs, & iftud eft principium, vel gc-
nus vel materia prima,& fubftantia media in quam na-
tura inflgit omncs fuos colores, in figurarido^djuerfas
fubftahtias.Ifticoloresveniuntperproprietatemnatu-
r«equintaefulphuris & argcnti viui, pcr inftinftum fuas
natu-
B v c ci N JL: _ joi
naturae. Exquibus patet,quodin omniloco hoftet la-
pisrepetitur ratione fuarurh proprietatu.&pcfiftani
experientiam cognofcimtis clare; hancprirhatri matCi.
riamoainiumreruht vniuerfaiium eflei qu«epercbrrii-,
ptionem & generatibherh Forrharitur fecUriciUmfuani
tompofitionem, & ficut iri omni re de taii rnatena ca-,
piuht oniniaMundjfuarhfotrriarh fubftantialemi fpi-
titualem &accidetalem.Igitiiriri brriniibcofepefituri,
& in omriibuisrebuSjquiajVtdicit Raymuridus: Iri orri-',
hibus febus pbftvitimanifuaitidepuratiohem tepetii.
turprima matefia orrinium feru iri qualibctillarum.iti.
foriWaMercuriiiquf matcria dicitutgcriusgencratiuui,
ensjcale.tefmiriusrhateriaiis riatUrae.iricjUb natufa ca;
ptt fua priricipia rhaterialia iii aftu gerieratibhis , cjuii
eftpriniuriVfubieftumiiYriatura; Turic eriirhfpeciesiri
aliarrifofmam.quampriuserarit,pcrrhUtaritur,fcdhpri
quiderri fpeeies, fcdindiuiduafpetieiufri:qubnfami-
p.fa indiuidua aftionibus ferifilibUsfunt bbiefta; eo\
qUod mterfefiiritcorruptibiiia: Species vetp cutrifirit
Vttiuerfales,aftioriibusfenfibilib.nbnfutit fubieftae.cSc
ideb intef fe hbn funtcorruptibiies; Speticsyertsati
gentiquaieft argeriteitasinoripetfnutatlif iti fpcticiii
aufij quS eft dureita.sj riec econtra : quia ffiecies verae
pctmutari nori poflurit, fcd ifldiuidua fpecierurii b.thc
in fuafriprirnarnfedUcUntuftriateriatrL Qiiia turh fpf-
maiftius fueritcbtfUpta & inprirhafhrriateriarhtefo-
luta, tUttcetiarh rieeeffariciiritrpducitut alia hbua fdfe
flia, quia cbtruptib vriius eft gerieratid aifefius: feci
quia matcria n.iillofriodb ita pbteft deftfuj.quiri fub a-.
licjua rfianeaffbrfna j vhde deftrufta vria fbrrria rne-tdl-.
lbrurfi i irrtrncdiateinttbdutituf alia* fcilitet pet tfahf-t
hiut atibnem Metcurij in fulphut,ad rioftrarh opefafid-
nem quarri intendimus.Etiam ortine ihdiuiduutri mul-..
tiplicaf forrham fuaefpeciei,& ribh akcrius.Vt dicitArii
ftoteles &Rayrriuridus* Etideo foluta prima cofporis
fofma per clernentationem coriuerfarti in Metcufiufh,
cftin colbre fubnigf b, iri odbfefcietidb>& in taftufub-
tili, & difcohtiriuatai Iri taliautetrinaturafitripliciin-
fuhtcjuatubr elementatompofita,fepafabilia, &refp-
lubilia in aquam Mcrcufljpoft putfefaftioHem. Jisec
\ Raymundus,
|*il • . . CiANQ O -Sr- .
Et cumdieb aqUa Mercurialis, holoihteiiigefciMef»
c\trium nudum, fed Mercurium Pliilofophorum rubese
fubftanti:etxtrafturnarhincris in.fehapentibusniate-
tiam.de fulphurc& Mercurio. Ideo Lilium dicit: Ne-
ceffe eft cbngregarefulphurquod denigfat cbrpus: Et
tale fulphur dicimus aquam cffe,qu* fcipfam nigrefa-
tit.albificat,&rubificati& ipfam firxat.Ideo aqua Mer*
cufialis eft prirria rriatctia ab bmhibus nietallis; & curii
cafoluutttuf omriia mctalla, quse in alianonpbflunt
foluiaqua. Et fi metalla ribn foluereritut in ebrUm pri-
irharfimateriarh pef iftani aquarri Mercurialem,non fie-
tctid quod quaeriturj vt dicit Afiftoteles. Et hoc opus
nbn eft opus opificls.fed natursB.miriiftfanteopifice 6e
adiUuahte eam: Dicit Albeftus i qhia intef omnfcsartes'
Alchimiaplus imitaturnaturam, &hocpfbpterdecb-
ftibnerfieius &augmeritum,quia decbquiturinaquis
itietallicis, igricis; rubeis.maximehabetibus dt forma;
& minime demateria.Narri ali* artcs irnitaiiturnaturS
fimilitudinariejAlchimiaveromeraveritatc. Ideo nbii
eftdcbiliotnatura: quiaatsfiueaftifextantrimfibi mi-
iiiftrat• ipfa vcfcnatutaliteroperatut, &perficitur; &
ideodicitur: Indigcsquod irifolutiorie luminariuiti
primo laboresVqui ptiirius gradus eft Operationis vt
fiantatgentumviuuni. QuiadicuritPriilofophi: Nifi,
fiant cbrpota incorporea, & ecbnucrsdjiiil operarhini;
Efnon fic intelligas j quodcprpus nat fitnplexaqua e-
itmcntalis pura: quia ex tali nullum corpus mctalli-
cumpfoccdit,cum fimplcx nonalteretur.ncq; efiam iti
fo.rd riatufasperfiftatjfed bene copofitum: id eft, gfof-
fum: quia vnurh folum clcmentum elementatum. tar-
dam corruptionem facit, & tardarh gerietatibnemiii
femetipf». Et propteflioc firhplicia clemeta modicurii
{Srofuritinarteifta: quiainipfis n6 funt cflentiaeprimej
clementorumj in quibus funtvirtutcs quaemutantjge-
rictat,&cbrrurhpUnt. Idcofirhpliciselerhcntafuntex-
tra generatiorierh & corruptionemj & hoc proptcr caU
fam, quia nbhattihgurifnaturalerh-humiditatem, qusB
omnia fatit hafci. Etiam fireuertereturin aquairiieflet.
tunc ficcum, per vim, nonperiiaturam adrnbdum fa-
liumvclaluriiinutn,&fieliquarcturadigtiem. Etiath
feeuni
6 V c 6 i N Ma ?©$
ftcudujrrifti vcfitatem, fi corpus deberetfeduci in pri-
nvum elemcntUitijfccundumiftos qui dicunt qucid de-
betreduciinaqUam, aqUanonfuitprimum ekmeturrt
interelementa.licet dicant&allegentilludGenef.i.vb'ix
dicitur: Spiritus Domirii aritecceli & terraecreationeni
ferebaturfuperaquas: ribnfequituf ergoqucldin ipfa,
treatione elettientorum ipfa aqria fueritprirmirti eK-
mientum^ cumelemchtaaeris &ignispriusfueruttf,vt
diftumeftfupia.licecbenein noftra operationeiiitere-
lemeta vifibilia que-anobis videntur&tanguntur,ipfa'
aquafitpfimuelemetum, vudeinartefolum diio funt;
clemeta formalia qusevidentuf & tanguntuf, fcil.aqu»
& ferra/cu™virtualiterfuntquatuor.lcil.aei in aqua &
ignis intefra. Quia-dicicRafis:Omniaquaefub luhari
globo infetius afummoconditafunt opifice, quatuoi
participantelefnentis.nontantumpetvifum.fedctiarrt
pcr efFefturh;Nam elemeturri aqueum vocamus ipfius
aquas humiditaterri', aetcm vocamus ipfius aeris natu-
ram Igncm iffarhvirtutcm quam habct.qua tpmburiti
.calcinat,& cprpora foluit. Terta eftyipfumcorpus fpif-
fum & groflum per fe,&fic aqua & tcrraa riobis viden
tur & tanguntur, alia duo in nis duobus.intelliguritur;
Idco fequitur& oportet j vt iri aftc Alchimia: metall*
primo teducantur in Mefcufiumiidcft.in afgenturft
viuUm, vnde omniurri metallorum rnatctia & fpctma;
Vnde dicit Geber: Eft Mcrcutius dccoftus & infpiffa-
tus in VentreterraJcalorcfiilphufeoipfumdetoquStCi
Etlecundumvarietatemfulphuris &ipfius multiplica-
tioneKti, diueffamctallaproereariturinterta: ipforurrt
chirnprirha rriatcriaeft vna& eadem, ipfa tarhcti intef
fediffcrttnt fola aftiorie accidcfitali: id eft; decoftiohc
riiaiori vel rriindri.temperatb vcl intcmpetato;adutcn-
tlvel nonadurenti. Sic edricordaritcsaflxruntOrhnesK
Philofophi.Quoniam vnurriquodqjillorum fcil.argcn-
turri viuum & fulphur conucrtitur pririio ifi teffcairi
fubftantiam: deiride ex his ambabus tcrrfcisfubftantijs
fcfbluitut quidam furrius tehuiflimus, fubtiliflimUs&
puriffimus,propter calbrem irivifcefibusterrajdcco-
&as &digeftus, coriuertiturinnaturamcuiufdamtet-
tx, & fic fixioncm quandapi fufcipit & in mctallurn
«onuertitur-.
\b4 C L AN G b k
ftbta., vltimus terminus naturae recorrirnendationiJ
&tratifmutationis cocii & crudi,fcilicetad quamna-
turaiiter tcridit artifta, eft fuBftantja falphuris rion v-
icntis, quddcumfueriteonuerfuiri,eftprbpinquarria>
feria lidftri realis elixiris & pUri metalli, prima natura
& proxima, alterata tariieri pef calbfefh fuicdrpdris;
fciiicet eum illa alteratibne per qiiafrifnagis prbpric
& pfopinquius po.ffit fuarii fpeciem & foiriiamfttfci-
p.e.rei cum voluncate .cbiKbrdahtia;rlaturas lTiinetalis.
Et liec humiditjshil aliud fuit.quam argentum viuum;
erefturri a cbrpbfe liquefafto intus &foris, Cum hoc
argehto viuo qualitates fulphurisfuhtcbrrimixteeper
digeftioriem, Et ideo eftalteraturh ficutfiatufa requi.
iit pe.rfuum cajoremfui ipfiiis : pef cohiierfiohfcmfttaj
naturii;eflv cbnuerfum & cbngelaturiiinfulphttr ; qilid
tu pdtes fentire pcf natufarfa cjuodiiullaalia humidi-
tas coriuettiturmagis ptbpiie &prbmpte irifUbftari-
tiarrifulpliufis i.quarri ,'iri cjttam qualitatcsfuirnetfui-
phttris iufficicnter funt.iirti.bduftK pferiiigeriiurri M-
turalc.qupdfitpcrafiificium.qu^liuittiditaseftafgcri-
turii viuurii in forrria aqux ciara; ficiitlac iri rriarrimil-
lis: &fuiphufjficutfp.cfrha iii tefticulis.iiluc)argenturri
viuum npri habet.aiiquain tontrarietaierh quae fibia
fua complexiorie veniat; quafe rieceffe eft, qiiod talei
afgentum vitturri fif niriiis temperatUhitefpeciucdrirU
plexiririis fui torppris. Quare crgo nptificpiqubdrria*
tefia huiiis ridri eft afgentririiViuUrritOmrriurie; tiirii
fotafUafubftanfia;&c; i^aiifa autem quareoportcat
fncfaliurfi ad riafurarri yappris feducere; quia viderhusi
bniriia ge.iicfari MercUfibviudffiedlaiitej qiib ipfurfi
geriitviffifiiif. yetbigratiaiiidirid genitusfuitapattG
rriediarite fpermate ;. geriefat aliutri fiiiurh rriediarite
fperrhafe,& fic de alijs: efgb riatilra Merturlalis eft ejiia
pafcimut,&riutrimuf,fiiic ipfd nSrhque ribneftvita,
attihialiUrii;rietpiafttaruhi:ipfb eriirrifefriptoarequa-
turique; ftatimfequitur cdrfiiptid 6ifribrs;cum fitftr-
ihentum vitae& exiftehtisbfcfum vniueffarurri, vt dicit
Shilbfbphus: iterri R!:iyrrriindusdicit: Qttpd CbrpttS
qudd ert princlpalecdivuetteiisihcoriuertibile; pfitno
cbriucrtatiir_ v't p'rius iiludcbriuertibilc iri fulphurii
fnbftai*»
B v c e i s i, 505
fubftantiarri conuertatur, &congeletuf. Quianullurn
argcntum yiuum proriiptius conucrtitur in fubftan-
riani fulphuris quam i.lludin quo fulphuris qualitates
pcr diu^lutibncfhfuff1cienterfuntihtroduft«:necvI-
iuiri fiilpiiuf pfdrriptius argenturh viuum congelat qui
illud, iticuiusfubftaiitia ipfurilargetumviuum exittir,
naturae & peiaftisingenittitiiarii coriuerfumrid eft,au-
rmiicoiiuerfurri ihptittiamrhateriam. Tuncenimna-
tUrariaturarriariipleftituf propriarnamieabilius, gau-
det ca rriagis quam extrariea, vt Phildfophi oirines cla-
inant, natufaiastaturfola eitts riaturi; riatufafolam e-
ius naturarri cbricipit: EtHermes: nii cohuenit rei nifi
qubd prppinquius eftiiliinfua natura, & generat iriil-
la rep.ibles fimiies fibi; Hocefti Si quserisriiedicibam
riietallagenerantem, demetallis efit eius otigoyc-um
fpccies a fub gericfe tirigatUr.vt dicit Philoiophus. Et-
iariiirihabentibus fyrriboluni faciiis efttranfuus,& 116
ficiriteiiigas quod rcducantur fnetalia in aquamele-
hientalem fimp.Iicctii,qUia ex firhpiiti riiiilfit,fed etf
ijompofitb: . -
Seqiiitur Operii inceptio.
Huiusartis quatUdf funtfegirhiriafiUegradus : Pri-
irius gradtts regirriinisfit calcinando: id.ett,corpus pri-
ino dcbct calciriafi: Securidus foiiiendo, quia debet
folui: Ifcrtius diftiiiando, cjuia debct diftillari vfcluit>-
lirhafi: Quatttisignelcui congciahdo. Etiniftis qua-
tUof fegiihiriibus & gradibus corififtit refta,& vera
pffBpitsHb.'. ideo cofpus &fpifitus Metcurij funt ne-
ceflafidadperpetraridahuius reirriifacula,vtdicit Ge-
bct;. Et ad^haticartcm fdlurh dttb requitunturtyt dicit
Heffrics: Fiduciairi dttabus tebus corififtitj quibUs &
teftitim adilingitur. Ei dicit, tres facies: id eft.ttes fpe-
ciesvidimvrioparreiidett.progerile. Quia dicitMo-
ficrius, qliia tfes fpcctesadtotumriiagifteriumfLiffi-
tiuiit; fcilicetfurrius albtts: id eft, vis quinta, fcilicet a-
qua cailefiis, &ieo viridis , & *s Hentiecis_ ex qua &
icurriquaprtEpararit ipfufiibpus in prihcipip, ih medib
&infine.
Itcm,EximidiusihTurbaPhilofophorum:Percalo-
%*6 CLANGOfc
rem temperatum extrahitura matcria rfietallica cjuoc?-
dam humidum vnftuofum, fuhtilc, terrco fnixtum, &:
optime purgatum, quod Elixir vocatur _ quo metalla
tranffnutantiir. Ergo requiritur qudd calof extfinfe-*
cus: id eft.ignis artificialis vcl matcrialis flt calidus
temperate.ita qudd non cxcedat calorem intrinfecum,,
fcilicet vt calor intrinfccus retineacfecumfuum huriii-
dum quod naturaliter fctum trahit: quia fi talor exte-i
riorcxcedit,tutic homidum vnftuofum fubtili tcrreb
mixtuma forti ignt euolat. nec in corpofe pcrfeucrat;
Opbrtctigituxquod quicquid cftfupcrfiuUm, groflum
&nocuum, pcrvirtutem & decoftionemlentarh pau-
iatimpurgctur,conferuetur,fubtilietur. Itcm.quaeiibct
rcs Mundi: id eft, orhne corpus elemcntatum.hahet in
fccslidum radicalefcu formalc, caufa cuius perfiliit,&
cftcius finuia quopcrfiftit, in quo multiplicatur eiusi
femcn. Et hoc eftinMercurio eius mediafubftantia.im
auro eiusfulphur, qua: diriguntmateriam adfinem&:
formam,&fpecicdebitam. Ecnoneftres adcdfrigida
quinfoucaturfubcalido, fcil. inipfoinclufa.taiiquam
radice,vtdicitPhilofophus. Item, Mercurij eftterra fua
propria tinftura, fubtilis valde, in qua ignis tam Solis
quamrrienftruiretirietur, & fubtilis fnedia fubftafitia
Mercurii,& onus& fundamentum magifterij. Eteft
matetia exqua noftra conficiturmedicina , quse ex ar-
gento viuo ducitoriginem, & ex illa dcbef trcari im-
mediatc: cui alienumnolialiquorhodointfodueerea-
liquid.niil itludquod fuitortumdeeoirtpfoprietatC
natutae fuse:& in iftb paflir rcaliter oftenditur ddftrinej
filio,quodiftamateria dequa companimusifnedicina,
non cft argentum viuum in fua natura, cuvniarn riiuta-
tum eft iri lulphur: rie'cifitota fua fubftanfia, crim iam
extremae partcs , terra &aquaefuerint fepatiitaeab illa
mediafubftantia. Imd eftlapis benediftus,& fpititus
participans dua~bus exfremitatib. Veruntamcn quani-
uis lapis fcilicetfulphurfaftus ficdcfui fubftamia me.
dia, vocatur fimplichcr argentum Viuum. Quia ful-
phur illufninac, & ab aduftione cbnfcruat", quod eft
^biproprmm,YcIut perfeftionjs fignuro, HscR.aj'-
mundus.
Etex
BvCCIN J8.. 507
Et ex vha libra Mercurij vivrhediumlotonem ,hoc
fcft draclimas duas habcbis, quod opusinferecipifSe
in eo cpntinec ad faciendumtinfturam fiucElixir:Di-
cit Cfllid. Aqua : id eft, Mereurius vel argentum viuum
non pltts ponderisadijcii vcl dat-coipori,nifiquantum
de humiditate mctallina iecum habet vcl iniehabct,
quia humiditas aquae tranfic, & mctallina manct. Et
candida rubedo aeris noftri transformat fubflantiarn
mctalliham atgenti viui in ruborem &tinfturam au-
freammifabiiem.
Semcn patcrnufn, & propfia fubftantia Mercurij eft
inarcf eiuSj quia.eius menftruum, quod dcbet dcicri &
deponii&folum femcri paternum debetferuari & rcci-
pi, qUod efteius media iubftancia quaepeif?cit&ab v-
itioned efcndic.
HocfernenMercurij no potescxtrahere a Mercurio
heq; eiusmeriftruum : ideft.humidum fuperfluumab
eo deporiijnifimediantecoagulo.qudd talefemcn ifi
Mcrcurip coagulet &retineat,ne in humido fuperfjuo
etiamreccdat, vtcbagulumlaftisIaccoagui.it, &eius
tneliorehi fubftantiarriiid eft,eius inediam (ubftantiam
ad i'etrahit & fcctim retineti Et fic fpiritus: id cit.aqua,
fion coagtilaturnifi rjiediante eorporc, qudd in ca fit
dillblutum , turti corpora fint coagulurniaftisluiiusj
ideft.Mercuni: &ialecoagulum dcbcteffeaut Sol,aut
Lunn, in ipfo Mcrcurio foluc-i.Sed tanycnfolummodo
Lunaadalbum.&Sol adalbum& ad rubeumopus,
quia Sol diciturssHcrmctis.cum Philofophiloquun-
.fcurfolitmdesfeipforum : id cft, Sole, quoniamtalia,
Vclr-alefuht, vt;l eft cOagulum qiiod coagulac Mercu-
rium: id cft.aquamnoltram. Qitia dicit Conftansin
Turba: Nil aliud curatc, quoniam duplex eft argen-
tum viuum , vidclicetfixum ineere, & volatilefugienst
id cft, Mercurius : retinetque vnum aliud quod eftfui
generis.&afuga cohibet. Ethic nuximum habetisar-
camim. ftem Raymundus dicit: Quia corpus in hac
arre cft ens metallicum , in quo virtu.smineralis fpiri-
tus quiefcit. Et rhctalla funt id,exquorum fpiritu om-
fii.slapis conipoiiitur. Spiritus autcm diciturmineralis
vircus,in' qua natursemetaUorum quicfcunt. Et omnif
... . u z
}o8 C L A N S O R.
lapis componitur cx fpiritu metallorum, & ille fpirituS
confideration c Alchimiftarum dicitur Mercurius, quia
diciturprima & proxima natura confiderata inhacar-
te, &prima metallorum materia, & habetreduci fupcr
terram adhuc; vt fi aliquid dc fpiritu rcmanfit cum ter-
ra, qudd diftus fpivitus fublimetur per fublimationem
ignistercij grad>is, & conuertecur in tcfram foliatam4
quae dicitur quinta elfcntia tcrrs mctallorum, & ab a-
liquibus Philofophis argentum viuum, vel Mercurius,
vel fulphurnatura;. Et cerra tunc inferius frianensvel
puluis,dicitur eftfex & fcoria , puluis dafrinatus quo noti
indiges.quia puluis vitupcratus, quimodica fufrla-
tioiic cuanefcit: tamen argentum viuum exuberatuitl
eft terra corporis,cum mcnftruo fimultranfienspera-
lembicum : & fulphur naturae eft fpiritus metallorunl
fublimatus, &coiuicrfus in terram foliatam, quaeefl
ptima &proximamateriametallorum. Prima materia
dicicuretiam cerrafoliaca.Eft autem neeeflariurn quod
fpiritusexuberattts conuertaturintctramfoliatamper
fublimationem, vt fcparetur mundum ab immundo,.
fubtile a fpiffb vcl groffb terreftri, & vt fpiritus viuifi-
cans trahaturficutvifus bafilifci in animalibus, &ful-
phurin fufione mctallorum. Item nccelTeeft vt cufto-
dias fpiritum quintse eflentiaefialiquid visfaeeie, qui
dependet a prima re.fieut forma formarum.quae fe po-
fuitinquatuornaturishoriorabilibus, &vbcaturani-
ma clementotum. Etpropterhoc, quia omnis forma
fubftantialis defcenditimmediatearcpropinqua quirl
ta.volumus qudd voceturmaceroriiniualiarumfor*:
marum. Et non debesintelligereqiibdiftafonnavel
fpiritus fitcalida vclfrigida, vel humida vel ficca.nec
mafculus nec fccminaifedbenedebesintclligere, qcK
rationefux magnaeperfeftionis ipfa participat cQqua-
libctaliarum quatuor naturarurti:quia fine illo non ef-
feteomplexio inaliquocomplexionato, fictit nos vi-
demus manifefte & cognofcimus cum certa expefietia
inligameto.&coniunftione, &commixtionequscuor
elcmencorum.que^pcr fijam contratiam qualitatem re-
pugiiantiquamrepugnantiamdiftaconcraria elemen-
tano pofluntconcordairc, quodipfavnirenturinvnU,
nifi
B v c c i vi^X. ?e<>
Kifieflethochonorabilemedium, quod vaditconfuse
peromnia elemeta, & participatcumqualibetfuarum
naturaru,& faritpaccm interinimicos. HsecRaymun-
dus.Virtus fulphuris Mcrcurij cftqiiafifemenprimum,
vnacj; mater.Inde dicit patcr eius eft Sol:id cft.fulphur,
lunaq;matcr exiftit: idcft, propria fubftantia Mcrcurij,
fcil.aqueum fubtilc mixtum terrcp fubtili.eft quafi nac-
ftruum: nutrix cius tcrra eft, fcil.terreum fubtilein quo
habetb.umid.um radicale. Et terra diciturmater elcme-
torum.quia poftatfilium in vcntrc fuo, hoc tantunrclt
dicere: id eft, quod oporteteum nutrircex pura prima
fubftantia &filius diciturcoip'autterra foliata:id tfi,
fpiritus &corpus mortuum,& opusquod fpiritus in
quo tota vis eft.iungitur infeparabilitcr fuo fubtili ter^
reomagno &fuaui ingenio :iuhgehumidum ficco, &
laetabitur; quia humidum eftfpiritus & anima, ficcum
diciturterraautcoipus mortuum.Ideo animascorpo •
, rumingredinon pofluntnifimcdiantcfpintu; Etopus
qupd rnanifeftemus occukum , fcilicet calidum & fic-
cum, & occultemus manifeftum.fcilicet ftigidum &
humidum. Itemlapis eft fpiritus hiimidus aqueus,fed
Mercurius nofter: id eft,tinftura, extrahitur cxincorru.
procrcatum virtutediuina : & pro ccrto
ic-Mercurius non eft vulgaris ,non cnim coagulare-
Etibiligrano,
turitacitd. itemancc omnia eritpioficuu.m,fpiritum
fcilicet Mercurium, a fuis fuperfiuuatibus mundare,&
cx eo fubftantiam elicere, in qua non eftfuperfluam
humiditatem aquearii inuenire.nec terream fubftan-
tiam combuftibilem opus inficientem,fed tantummo
do fubftantiam eius vnftubfam aeream in qua latet
fpiritus quintaecffentiae, cuius folius magiftraliccreft
aurumcorrumpere, & in fuiprimammaceriamcrans-
formare: eft autem maximum in arce fecretum, & ab
anciquis penicus celacum: ipfum eriim aurum perfeftif
fimcvolatizac, &infpiritualitatem tranfmutat. Cuius
operationis modus ctt,ficutfcis,&c.
Iccmcinftura efteompoficiolapidis , ignis, & aeris,
auri velargenti. Vel fic: Eftquoddamcompofitum cx
igne & aere aurivel argenci Vclfic: Eft corpus tin.
gens ortum & compofitum a duobuselemeiis, fcilictt
u 3
po & C L A N G O JR.
ignis acris,auri ad rubeum,& argentiad album. Iftas
diffinitiones funt prouttinftura inhacarteconfidera^
tur,fecundum quas poteris notare, qudd omnis rin-
ftura Alchimiftica neceffarid habet effeex laimdiftis
metallis. Quia fimile producitfibifimilcin-narura na-
turaliter & artificialiter. Nam aurum ita eft principturn
omnibus artificiantibus. Qui ergo aliquid fignifuarc
vult, non quseratlapidem velplantam, fedignem, qui
eft principium ignificationis. Igitur, fili, fi aiiquis vo-
luerit aurificare metaphorice, non quserat fulphur, vcl
alumen.vel arfenicum,fed quaerataurum quod eft prin
cipiumaurificarionis.
Tingereefttingedotinftum in fuamnaturam trans-
formare ,&fccum fine vlla feparationepermanere,vt
innaturafigentis.tingentis & tinfti. •
Lapiseftcorpus tompofitum ex quintametallorum
cflentia.Qtias aliiis diciturargentum viuum,deduftum
dc eorum potentia iriaftum permagifterium oninium
principiorumhujus artis. .
Olcum eft iimofitas omnium metallorum nat.ins
fupermcnftruum poft diffblutionemillorum. Eiiau-
tem neceffarium vt cotpora in oleum conuertanturf'
quia fi non conuertantur in fcipfis lolida remancbunt,
&quod quaerimus non fict, &fequcrcturpriuatio o-
mnium principiorum huius aitis.
Menftrutim eft id.ratione cuius corporn metallo-
rum natufali diffblutione diffbluuntur, & fpuitns co-
rum de poteiitia ducuntur ad aftum, & fecur diim il-
lamdiffinitioiiem dcmonftratur, qtiod diffblutio mc-
tallorum non dcbct fieri niii cum praediftoprincipio:
&fi fierecalicer.nihil ficretinefFcftu.
Elixir auccm Pliilofophoftim componitur ex tribus,
fcilicetlapideItinari,folari;& Mercuriali.
Inlunari cvifticfulphuralbuiii, in folari fulphui ru-
beuih, & lapis Mcrcunj amplcfticur vtranquenaturam
albam & rubcam , & hare eft fortitudo totius ma-
gifterij.
ItemRafis dicit, album &rubeu,exvnaradicepro-
cedunt, nullo alterius gcncris corpore intcrucnicntc
pullulannid eft, exSole: ipfo enimSoleabfente Mer-
curius
B v c c i N A.- ;n
tttsspriuaturefFeftu, quia ex matcria &forma fittan-
tummodo generatio vera. Etdiciturin Floribusfecre-
torum: Facmatrimonium intervirumrubicundum,&
vxorem fuam candidam, & totum habcbis magiftc-
rium.Et infpcculo dicicur.lapis Philofephieus ex revili
confurgic iiipr.ecioiiiiimum thefaurum ;id eft,exfper-
mateauri in matriccm Mercurij proieftum percoitum:
id cft,per commixtionem primam. Ideodicit Vcrax':
Cum componitur fcilicet Sol cum fuo fimili, fcilicet
Mercuriri.eritgcrmcn prxgrians. Namanima.fpiritus,
&tinftura , poffiint tunc ab ipfis perignem tempera-
tum cxtrahi.
Item,natura huius lapidis albi fiue rubei talis eft,
quodtenet medium intcr.metalla & argcnfufn viuurii;
,' Nam vitium argentum nullo.modo potcft cum iiietal-
-.Ji.svniri finemedio , ficuf anima no.n poreftvniri ciim
corpore finc fpiritu , qui tenet medium interanirriam
&corpus ,.& fictenet. fpiritus mediuminttrcorpus &
animam. Et proptcr hoc dicunt lapientes: Nollrum pes
ficuthomo habet fpiritum , corpus , & animam : pro-
pterquod dixerumtria,&ha:ctria funtvnum,&invno
funttria,fpiritus,corpus,&animafuntvnum,& omnia
funtex vno. Ethaicprseparatioeft.quam vocantcon-
uerfioncm & diuifionem.quia vcrtitur de re in rem,fic-
utcouertitur in matricefemenhominis iri ptseparatio-
ne naturali de re in rcm, donecformaturindehorho
perfeftus.exquo fuit radix eius & principium. Nec mu
taturabhacnec exit 4 radice fua & diuifioncderc ad
rem fine ingrcffionc alterius reifuperipfum: nififan-
guis mcnftruorum ex quo fuit femen : id cft,ex fangui-
ne ei fimili,&in ipfofacitincrementiieius. Etfimiliter
ouum fine ingreflione akerius rei fuper co conucrtitur
deftatu inftatnm,&diuiditurderein rem, &fit deniu
pullus volansficutaliuda quohabuitradiccin.& prin-
cipium. Et fimiliter omnia rerrKnafcentia, putrcfcunt.
&mutantur,'& ingteditur fupeteacorruptio, deinde
& augmentantur ficut auginenta ex quibus
ferminant
abueruntradicem &principium.
Et proptcr hoc mineralia nonnutriuntur vt exeant
i radice, fed rcdit ad id vnuquodq; quod fuit, nec con~
u 4
}I2 C L A N G O B-
uertiturexhocaliud. Et qui aliud dicit,falfurn dicit.
Haccft crgocbuerlip & diuifio quam volunffapier.es,
Itemfperma Philofophqrurn eft aqua viua,terra au-
tem cft corpus imperfectum. Quae terra merito dicitur
matrixjquia ipia eft mater omnium elemetorum. Ideo.
quando fpcrma Mercurij coniungicur cum terra cor-
poris, difloluitiir i.naquam fpermatis , & ficaqua finc
diuifiqnevna. Iiemcocumberieficiumhuiusarcis eftin
Sple & Mcrcurio Ecenim ipfa in vnum cpniunfta,lapi-
dem Philofqphorum conftituunt, &tinfturam habent
infinitam . nam incorpore acquirit colorcm fanguine
rubicundiorem. Modicurn quippc talis eolerisinal-
bum: id eft,in Lunam infufum.conuertit albj magnam .
quanricacem in citrinum colorem. PraEparatjoautem
harum rerum a priiicipio vfqueadfinem eftaquafixa
honorata: nam illa maiiifeftat tinfturam in proicftio-
ne, & ipfa eftrnediatrixintercontraria, & ipfa eadem
cftprincipium.medium & vltimum Intclligens ifta.ap-
qubd illud quodnon eft
Erehcnditfapientiam.Etnora
oniim in corpore imperfefto , pcrfkiatur ,per illud
quod eft bonUm in corporeperfefto: quia cprpiis per-
feftum in fua groffitie permanens-, minirne yirtutem
habere poteft fepaiandi terrarr, fulphuream,a commix-
toimperfcfto, & conuertcndi ipfum conimixtumim-
perfcftumadfuamperfeftamnaqvrarn. Neceffe efter-
go.quod corpus peffeftiihifubtilieturantequa habeat
talcm viftAitem. Eft auteni fubtjiiatum quandp ad ar-
ger.teitatcm viuam eft reduftum.Etcum ipfa argenfci-
tasviua corporis pcrfeftifit fixa,figitargenteitatem yi~
uam non fi.vamipfius corporis imperfcfti. Sed argeri-
teitas.viua non fixa qua: eft in cpippribusimperfcftisj
cum fua fuga.&velocitatcabftrahitargenteitatcmyi-
uam fi.v.im. a corporibns perfeftis , & facitillam ilico
penetrare, tTansforrnare, glorificare, & pmnifioperfi-
cerc. Certnm eft enimqubd omnis res eft de co, & ex
eo in quo refoluitur.Sed omnia rnetallareducuntur ad
argcnteitatcm viuam,crgo fueriir argent.viu.Et fic fol-
uituroppofitio illorumqui dicut,fpccies met3lloium
non pofrctranfmutati.quod vcrum eft vtaffcruntipfi,
nifi ad primamreducanturmatcriam.Tunc enim habe-
tm pro-
BVCCIMJE.. ?.j
furprqpriumfpermametallqrum, ex quometalla-at-
tfficialitergcnerantur. ficutenimfueruntgeneratame-
t.-llajj natura a prpprio fpermatcmctalloru.ita poflurif
generariab eodefpcrmateperpartempptiflime. Quia
argcnt.viu.corpow perfeftorum e(l fixu, cum fit caTo-
refulphureoinventrererrse deGoftuniaftionemedio-
crifeuteinperata. Siilphureifasverp fixa,&argehtei-
tas viuafixa, in prpfuiido fubftantia. auri &argenti
funtfubftantiafixa. Etfa]is fubftantiafubtiliiiima&
puriflima eft , facillimse , & tcnuiflimaeliqucfactionis
ad mpdurii eene , & cft fixafupcrignispugnam. Pet
diftuiTi ergo fulphur, & per diftum argentu viuu coa-
giilantargenturh yjuum,&ipfumin naturamfolificam
& lunificamcpnuertunt, & etiarn cpnuertunt omnia
eorpora rrietallica 8cimperfefta, acj naturam perficftai
folificam & lunificam. Efgo ex praediftis operaturars,
vtifta fcientiain paucis diebus velhofis, quod natura
facitintnijleannis.
Nota: Pmnefal fixum ppnitur prq cprporcvel pro
retinaculo.Ejtalefalexcrahicurarebus calcinatis,&fal
noftrum qudd eft cinftura excrahitur a calcemecalloru
per putrefaftionem, vfque totum cbmpofttum exuai
fuam naturam,& induat alienam.
De talifaledicitScnior: Primd fiteinis, pofteafal.ti
deillofaleper diuerfas operationes Mcrcurius Pbilo-
fophorum. T>k\tRaymundus : Arsfemperindiget cal-
ce; id eft,tetra fua prppria, in qua maxima virttis minie-
raliseftirnpofica,adiridurandum Mercurium:qua ipfa
fempcrfluitpermedia &extremalapidis, idco ca non
obliuifcaris.Poftmodumfpirirus &animadcbentred-
di corpori,&ficcorpusrefufcirari,acfpiiitus &anima
iricorporc mori, vt verificeturdiftum Philofophidi_
centis:
Qmmecummoritur ,mecumoritur.
Quod fic intelIige:Nam fpirirus:id eft.Mercurius eft
animxlocus:id eft, Mercurij corporis, & illefpiritus
cft aqua ficca Philofophorum , fcilicet media fubftan-
tia Mercmij viui,quifcilicetfpiritus extrahithancani-
mam a corporibus perfeftis. ipfa aut anima eft tinftu-
u j
$T4 C I» A K C O «.'
ra foluta in fpiritu: id cft, aqua Philofophorum. Nam
ficut tinftura Vulgi portatur in aqua fua , quae tin-
git pannos , & aqua colorara currit in pannum , &
tunc recedit aqua pcr cxiccationem, & rerriaBeccin-
.ftura in panno. Sic quoquc aqua fapientuni inqua
eft tinftura eorum reducunt fuptr terram fuam al-
bam benediftam firientem , & currit aqua Philolo-
phorumin terrameorum , & extcnditur corporaliter
ln illa , &vterram tingit. Dcindc rcccdit aqua (pin-
tualis & remanet amma in eorpore, qua: elt tinftu-
ta : quia eft fumus fubiilis , inuilibilis , & non ap-
parctefreftus eius nifi in corporc. Nam totum ma-
gifterium npflrum fit cum aqtia noftra. Et ex eo &
de ea func om.nia necctfaiia. Nam ipfa corpoia fol-
uit folucione vera Philo.fophica , vt conucrtancur in
aquam , cx qua ab initio fuerunc, vcdicic Socrares.
Secrerurn cuiuslibec rei eft vica , vidclicec aqua , vt
dicit Hermes. A.qua aeris inrercoelum & tcrram cxi-
ftens, eftvica vniufcuiufquerci:ipfa cnimaqua foluit
corpus infpiricum, & dcfnortuof.icitviuum, & facit
mattimonium inter virum & mulicrem. Etcnim totum
beiicficiumartis facit.
Etnotaquddargcntum viuufeu fpiritus cft duplex:
icilicetprxparans Sctingcns.
Spjritus pracparans , corpus diffoluit & mundifi-
cat a corrumpentibus caufis , & extrahit fecundurn
fpiritum in corporc exiftentcm & tingentem , & re-
ducit ad feipfum corpora perdiiTolutionem.&eorum
duriciem mollificat , corpora illuminat , tenebras &
impuritatcm eorum a partibus puriflimis fegregan-
do.& remouendo erigit,& exaltat corpora reducert-
do ea in natuiamfubRmcm,in(picac& fubtiliac dum
folidumfacitfpiritualc. Et haec funt beneficia & ef-
feftus fpiritus feu argcnti viui pra-parantis corpus
cxtrahcntis ab eo fpititum tingentem. Hic autem
fpiritus : id eft , afgentum viuum primd cft groffus,
immundus & fugitiuus proprer fuiphur quodinme-
atibus terra; fibi occurrit & immixtum eft : fedope-
ratione artisquaj fitper diftillationem &fublimatio-
aem renouawr , nmndatur , depuratut, decoqui-
tur.
B V C C I N JE.. JIJ
tur , infpiflatur ac perfulphuralbum &rubeumcoa-
gula'ur. •,•-.'
Et hic fpiritus praeparans eft duplex. Brimus eftva-
porficcus non vifcofus aeedinis multae, fubtilisval-
de, faciem ignis fugiens, de facili, vim magnam pene-
trandi habeiis,minera corpora rcfolucns.Et hic fpiritu*
ex vocabulis in a;quiuocatione vocaturMercurius, fed
Mercurius fpiritus eft, ergo &ipfcvltimo rationis VO-
calnilo fpiritiis ficcus appcllatur: & detali fpiritune-
ceffaiiiieit vt in ampulla bcne obturatafecludatur,&
hoceft deintentioneAlberti.Iiieetiimfpiritus gcnera-
turex rebus ponticis,&ipfc voeatipfumhumiduiBfic-
cum igncum.
Alius fpiiitus prasparans eft in vaporehumidus,rion
vnftuoftis ,fed vifcofus, acedmis maximat, medioerfc-
ter Uibtilis, i.,nis afperaiionemde fjcili fugiens , &ia
eo cu.inefccns , vim folucndi corpora &fpititus poflf-
dciis.aqua in feipfo cxiftcns.
Hoc etiam vult Albertus , & quamplures alij , li-
CCtfub alijs rebus. Et talis fpiritus ctiam vocabulo)
aequiuoco voeatur Mcrcurius, 6c hoc ex compara-
tione & lirailitudinaria locutione. Mam Mercurius,
vt dicjnt Philofophi, virtutem maximam habet alte-
randi & penetrandi corpora, in plano non quiefcens,
ignis examen nonexpeftans , fic eft de duobusfpiri-
tibus, &: ratione iftius ambo.vocanturMercurij. Ex
iftis rccipe intelleftum in diftis rhilofophorurri, & erit
intelligetialeuis hic &alibi,&videbisPhilofophosin-
terfenon errare ficut putaueruncmulti. Etficnotan-
dum eft, quddaliudeftvnftuofum, & aliud vifcofurri:
nam exhumido vifcofo generaturlapis, fedexvnftuo
fo generantur mccalla.
Sed fpiritus cingens eft Mercurius Philofophicus eii
fuo fulphure rubco vcl albo, natiiraliter fibi commi-
?:to, in ipfa minera , & terra: vifceribus mediocrker
prseparato.artificis arbitrio relifto.vfq; ad confurnma-
tionemperfeftani. AliudargentumviuUm efttinftura
pcrmanens , quod a corporibus perfeftis cxtrahitut
per difrolutionem,diftillatione,fublimationem,& fub-
tiliationem. Et tale argentum viuum, dicitur oleum
|i6 CLANOOH.
incombuftibile, anima, & aer, &fplendoreorporum:
quiacorporibus metalljcis mortuis & imperfeftis vi-
tampraEfiat imrriortaIem,& ca illuminat. Extrahe crgo
afgenfum viuum feu lapidem Philofophicum, tama
corporibus quam a viuo argcnto, quoniam vnius funt
naturxj&habebis Mercurium & fulphur dc illamatc-
ria,fuperterrani, de qua aurum & argeflturn generatii
xftin terra.
Item legitur in Turba, quod quicquid vcritatis con-
iiftitiriarreAlchimiftica, eftiniuiigcrefeu coniungere
humidum ficco, & hoc ab omnibus Phffofpphis con-
ccditur. Pro humidp intellige fpirituniliquidum, ab
pmnifordemundatu.&prQficcointelligecorpiis per-
feftum,purum & cal.cinafum: & reucra iflarum duarii
partium operatio conftat, vel eft penitus in diffbluere
& coagulare, Diflblucre eft corpus i.nnaturam fpiritus
conucrtere, fed coagulare eft fpirituni ecbnuersb effi-
cerecofporalem,&vtfixum fiat vplacile.&volatilefi-
xum,& obtiriebistotummagiftcrium.Nuriciterum dc
principio opcris, fcilicet priparationis Mercurij primi.
Nota.quod quandolapis nofterfaftuseittunc CUITJ
totafuifubftantiain vafe noftro ponc, & ftrmiteros
vafiscumlutomagifterij claudc vt rcfpirareno. poflit,
&tegein ignelento, donec maior pars in puluerem
nigrum conuertatur, quod eritin viginri vno diebus.
Etib.ifaftae funtiftie operationes.fcilicetfolutio, di-
flillatio, diuifio,pufrefactio,ablutio,ceratio,coagula-
tiofeufixio.
Itemextraftio tinfturarumeft primumopus.donec
dc cofpore nil remancatin corpore qudd nonafcen-
datcumfpirituhumido,quo madificaturcorpus; &ih
aquam vcrtitur claram. Primb tamen apparet nigredo,
& in primo opetetbtuih fit mundum. Secundum o
puseftfolueretotum.fcilicet corpus humidum, &fict
terra, fcilicetlapis, &aqua, fcilicetcongelatain eoi*
colorepicisliquidae. Vnde neceflaria cft coniunftio
eorum.fcilicet corporis &fpiritus, & quando videris
in principio operis eius quafi grana mbea,& in coagu-
lationevelutoculi pifcium , & quafi piperata nigra,
fcias teiuftafemitamanibulaffc. Sin autem omnis o-
peratio
'
B V e c i N A. j.*f
jperatio fruftrabitur & caffctur, non quomodo fpirfta^
in corpus vertitur. Dicit Aitiduus Phijofpphus : gnis
coagulatur &fitaer: aetverd coagulatur &ficquai
aqua VCrdcbagulatuf &fif tcfra. EcceirivriatrKiaturS
inimici coftucrieruHt.qui cum impulfarirui: ickft,coa-
gularitur.fiuntamica: cttmcj; rarefcunt, fiurt'"imicaj
fcilicct infeparatibne eiemeritoru. Qupd fiia-nctegtt-
15cotiueftaSj pet contrariu vertis cofpus ii-fpiritu. Q-
portct teefgo tbtum extenuarein terra: tf cft, terrarri
fpirituarc; id eft.tingentem facCrej& tot» pefegifti.
. Vnde difitPlato: Scitoce omriis cuoa, quodx>m-i
his fpiflifudb in cefta qUiefcic. Spiffuii namqueignis
inaefcmtadic, & fpiflurh igriis &?-risiriaquam', c5c
denfumqttod exigfiisaeris &aquf piffo cbadunatur,
caditincerfam.
Gratiariusc]uorhodocdrpusfifp'ritus, dicit: Terta'
refoiuituf iri acjuam, aqua iti aeem, &aef ifi igriem,8c
haseeft viaqtta corpiis fitfpifius; ;
iternHermesdieit: CbhiiMge inafcuiuni ctifri foii
tnittaproprio humbfe , quit flne iriafculq &fcerhiria,
hullus nattts gehetatur. itcn alius ditit: Quatidb Rex
ViditaquiicohgelarefeipAni, certusfuif.quodfesfuit
vefa ficut affighat Volttfctas qusefita fuiphufis turfi
Mef ctirio.nil aliud intel/igas. SequitUf,turic ftat iri arii^
plovittb, &poneeumiriputtefaftioriem intef ciriefes
caiidbs, & ciricrcs iri quibusftatvitturriiti qubfencx
fedct.debcnttrarifirevfq; alticudinem illius fenis, fciii-
cet ad altitudinem ventris ampullaei
Sit dicitRofarius, & mitte ibi ftareper^o. ditSvel
vlterius fccuhdum quantitatem materiae, doriec pefa-
gatur; Hoe addunt otrines Philofophi ih getief aii: quia
omnis.aftiogeheralis vnumhabettempus in quoper-
ficicur&tefminatur,Vtdicit Ariftoteles.
Dicit Mundus & Attamiusin Turba: Etporieeum
ih putrefaftione per quadraginta dies: id eft, per 40.
hebdomadas, diemper hebdomadam, ficutinvulua
fpermamoratur , hoc eftnouem menfibus vel circa,
fecundttmquantitatemmateriae, tunc mundaabeius
nigredine. Etdicit Rofarius: Caueastibipiaecipuc irl
«ius mundificatione a priuationc virtutisfua:, nevi»
^8 CUNOOR.
aft.ua fufrbceturin aliqao. Nam omniurh tefr*ri&5
»CCltiiimfeininanonniultiplicantur,nequccrcfcunf fi
gcnc-atjua illorum per aliquem calorem tollaturex»
tranctm, vtdicitPhilofophUs. Ecmunda per.diftilla-
tionenvjrimo cumfuaui i.gnc: deinde modice foitiori
ign.c diltlia.Mercuriu. Qn,t Mcrcuriusan.ima Solis Vel
Lunaefec.ndiiquod ibi cft Sol vcl .Lttna,.fecum por-
tat.&jionliftiHaitafortiigne, quodcett.i: i.d cft: de-
meiicu cerraetia in.diftillatione cranitat -.fciiieei.furH-
citquodfoltr, Mercurius, fupetfluus quicuni co-rpore
ri.biipotcftexftcari: Et quod inferius in cucurbiure-
manet,cftfal ncftCr:ideft, tcrra noftra , & cltin cblore,
nigra,dracO:Cautamfu3.dcuorans: nadraco eft raate-
riainfundorcma,Cns ppft diftillationeihaquWab ca4
& aqua iila dicitur-auda dracouis,& draco eft cius ni-
gredo.&dracoimbhituraquafua,-&coagu)arur, &
ficdeuorat caudam fuxm. Et cirierem qui eit infiiiido
vafis ne viiipendas, qiuniarii eft diadema eordis tui,&
permanentium cinis.vt dcit MorienusiEt diftilia(i6 ca-
ipre.ne corpus reducattttm fplidamaffam , autnimis
ficcetur&adureturi EtdiVilla tali igne, quod quan-
do gutta incipit caderequcd fcxaginca ofto , vt diei.t'
Arnoidus , velfepcuaginta (aliqui dicunc oftbginta)
riipmenca ance cafum alteriu: guttaeriumefabis~, &li
tranfccdat gutta.extrahe ignem vr dicit Rofariusi
. Ecfi cardius,augemodieuiriignem, &nonfequaris
tuamimaginationcin de.fortifica-ndo ignc infinedi-
ftillarioriis,fedcumfuauiigne. Vndcveriusfequensj
Stnfibtts leqmtogMitt n&tum ftcunddi
Et fic expefta diftillationeiti cuin patientia coriiple-
menti. v . .
Sigtiuni diftiliationis tompletse eft, quodrricdiurri
Mcreurijautrhagis a tcfra pcr alcmbicum diitiilaffi,,
quamimpofuifti, & qub.d terra rem.inet mollis & li-
quida: ficutdicit Arnoidus : riuam' teiram ficmoilern
&liquidamfaciri vitro bono & longo coilb & figilla
figjllo Herniefis,&pbnein cincnbus caf dis.
Primdpcrofto dies lente in eineribos calidis , alijs
autcindiebusfintcincrcs calidiorcs: & ftet in taii ca-
loread
Bycci.SAi $19
Ibread2f.dies naturales,veladtriginta , vfq; terta cx*
ficcctur,&remarieataridainfundo vafis: pdftfat agu
tationem vatis curnmanufortitef & fubitd:quia matc-
ria id eft, terra adhaerebiclateribus vafis.
QjKintd magisifiateriafueritptttrefafta,fortiusad-
hancbit.vr dicitRofarius.Et fiibiignis occafu maiora-
tetui aliquotieiis , qiidd materia eifetnirriis adinferio-
rcs partcs v.ifis cbnculcata , tuncopofteret quddfieret
contritio prgdifta in Vitrocurrt piftillo vitreo.E: fic ha-
bes terrarn quie prius ftiir.,: Quia fblnm duo funt iri-la*
pide noftro clcitienta formaha, fcilicct aqua 5ctcrra,
licet virriialitef in eo funt bmnia quatuot'clcmerita.
Etvbidicitllrlapis noftcf eft cxquatubrclcmcrtris,hbC
flon eft periricelteftumiitcfalcm , qudd fit ccrra , ricC s
qudd ficaqua,iiecae"r,necignis, fed folummodo eftv-
haiiatura, qtise continetialc dcnatura &prbprietate
elevnentorum omniurri;
i Ttefrttbtuih m.Tgifteriumeft tibt, diuidefe elerfitnca,
ametalii.ii &eapuiificarc, &ametaHis fulphurnatu-
taediuideie. Namcotuslaborcftinhoc &totamagii
ftcrii fatig.nibin elemcncorum & fulphuris diuifionc»
Ha:c RaymuriduS; Scd vbi dicituf , vc Hefmes diciti
Quatuoroporretce extrahere clemcrita, hoc profcfto
riil aliud eft,quath ipfas feminarias virtutes: id clt,qua-
litaccs aftiuas.vtl p.ifltuas cxcitirt.quia riaturaliccr «c«
poncnces qusmplurimi in CrroreS ihciderunr irifim>
tos.Ec nos dicimus illam viftutem noftram fpititualeni
fnineralcmcffc , qua: poteft intendi & foftificari, vt
piillulandi & germinandi virtus inferatuf. Ervolcns
elemertta rriineralia recipere , non accipias deptimis
nec devltimisifedde tncaijs, adcreandulapidemiquia
prirnafuntrrtultufimplicia. &vltiniafuacmultu grof-
fa.QMndo volueris coihcdefc,capiaspanem &diitiit-
tef.uiiiam: Scqitandovblueris facere pariem, accipc
fa.inarn,;& dimitcetriticum. Hoceftverburri noftrum,
&doftrma Philofophica. HscRaymundus.
Itemfcpatatio clemeatorufn eft fcgrcgare eteroge-
nia qu£ lunt actidencia. Ec cbniunftio clcmento-
mrrteft ciimularehomogcniaihoceft, qusefuritdena-
fuiahumi4('iadifalis,YcTurbafhilof9poru.dicit.Iccra
"
jjid . C L A N.. G Q R.
Raymundus dicit: Habeas patientiam in dcaibationci
qttia hiciacitmulta tarditas.
Itertt uigredd eftiri bmni puticfaftiorie,retriper ma-
ior debetefTe iri opereSoiis quam in bpeieLunae, vt
fcjicitRofariiis: Quia Sol intef brhniaaliaebfpofami-
iioris cft fiiiphttris quahtitatis; niaibrerii auterh quan-
titaterii argenti Wui cbnciheris , ex qub hast nigredo
proceditjVt
' ditit G ebef.
Pofteatccipeccftaiiinigratii tritath.&imbibeipfairi
cumMercuriojita qttdd folummodd mateiia: ideftj
tetra cooperiatur. AUquivplurit quddfUpef eam natet
pcr duos digitbs auttfcs; Primumtanieiirfie-lius: quia
dicit Philbfbplitisi ne Yefir fubmefgatut, &figilla vi-
frurri figillb Hefrhetis j.vt fupra: Et hoc ideb; vt aftiua
apafritn'sndrirtcedarit,donecad decdiftibncniperuc-
niaritperfeftarh.Etporieihtinetescalidos ad cxficcan-
dum. EcHbc fac fecundb; fcilicct iitibiberidbj & exfic-
taridb & teitib & quartd; dbnec terra ipfa fatis albaeft
fixa albedine.Ca.ue etiam diligentcf rieniifceas aquarii
Mercuriaiem impuram cufn corpprcrtiuridd: Qdalis
enirri erif licjuiditas aqUaeMercuriaiis.taiis etit & ptiri-
tas cprpbrisjpef qttdrri abluitur: & quSfitd ihagis cof-
pus fuerit abiutum,tantpalbiiis' eritiNaihpraeparatib'-
ne fiiaeperfeftae colbrationis proptet lidt fit curh acjua
& igiie. Idtitcb fi tdrpus non fueric beriealbufhiterti^
pfttih Curhaqua.pbftitefato exficca.Sic eniiti azotri: id
eft, aqiia Mcrcurialis, &ignis; latbiiem: id eft, terfarri
higrarriabluurit & muridificahi;& eittsbbfcutitactcri
auferuiit.ytdicitPhilofophus. NarripfaepatatibcefriE
fempef eft tum aqiia; ideo quaiis ericfiiripitiidbaquae,
tajis &:eritiimpitudofetts. Et hocfiaciti dealbatibnc
teffae.&eius ablUcibrit.
N.on crgb caedeatte pfoiixitatis, tepctitibriis,cdritfU
tionis & aflationis huiufnibdi: Eft enim aftio natuta-
lis,qua;fuuriihab'etmotum &tempus detcrmiiiatuffij
ita vtquaedam ihmaioti fpacibtempbris j &qiia:dam
in ifiiriori terrriirientuf. DicitMetiibdiUsiQjjia 11140.
diebus &totidemlribftibtts tbrriplctuf totum b.enefi-
cium & opus ad album, poff verahi pUrifitatidrierri la-
pidis. Quia inpurificationeeiusnonpotcfteflcterh-
pus de-
B V C C I N A. }2t
pus determinatumi nifi fecundurh quodarrifexbene
iaborat. Etiitirionaginta diebus &totidcfnnoftibus
conipleturpp.Usad rubeurri. Etiitifuricveri tcrmihiad
tantampeffeftibncm. Et in centutri & qiiinqiiaginca
dicbus & fibftibus _ tuni fefmericb ad perfcftiorierii
totain. Veifus: .
Cottto fit rerum ier quinc(ueigint*dierum.
, Dicic eriiniPandoiphus inTurbai Quia corpus in e-
iiis decoftidrie in cjuarca pafce dirhinuicur Ec Aftan-
tius dicic,quod cbrpbris qtiarta pars dirriinuituf apui'
cius dccbftiprieiri, Eciri irripbficibneifhbibitibnis ter-
raenigraecu Mercufib debet pricattefidefra'ftidnevi-
tri.VtdicitRofarilis. Vndedebct nbtari, qudd aqua fit
caiida,& etiarrirhateria: id eft; tefra fit calida : & curri
hiariudcbctagitari vas &tenferi in dcniib' calorc, Si U
tefiiagicarifubito: quia rriafefialatctjbus vafis adh^fe-
bic,dbnecfiiateria '& tqtufiat fictttlutufh furbiduhv. Ef
kuricvitrurri debet figiliari,&pbni inter cinefcs calidos
adexficcahduin vtfupra, vfquequb fiat puluis ficcuss
Eteftrriaxirfiecaueridurrijrierpiritus qui corpuscxfic-
cat, a cbrpbre exictatuf, fiar volatiiis : namfivbla-
iierica tbrpore, corpus p.erfeftum cflenbnpotcft:I-
debcciaih tcquiritutvas effefigillatii figillo HerrrietiS;
Qtria ifi vas in artehoftra non eiTetciaufuin ad iridtt-
fibrieiri fpiritus, coca vis exhalarcc, ficut iri gencratiohii'
ihecaili, Qiria fifuriius cx qtio riietallurri gencfatur in
iterra intiehifetlbcuapertumj expifaref, & iiuliufh ge-
iaefafethietaiiiim: . .
Etiatli idebricvtaftiuaapaffiuis ndn fecedant, db-
hetad dccbftibriem pcfueniant peif.ftarii , vt fuprit
ofterifuni eft; Et tempus ciiiuslibet ithbibitibiiis ad
exficcanduiri eft vigin.tiquinquedies iKirufales.vel tri-'
ginta. Sic dicit Arrioldus; licet Rofarius dicat:Si tor-
poris iiripcrfefti fcilicet tefra; fuetit iibfa dubdecini
vnciarurri , fixatuf tuni imbibitibhibtis fuis nbnagin-
tadiebus. Addunt Phiidfophi.; dbnec peiagetur; Vt
diftiim eft: Aliquarido tariietifixatuf irifnaibti Velrrii-
hori tempofe.fecuridurri iriduftriatn bperantis,& prb=
pterniaiGrerrivelihiribrern qttantitatcrnpigrheiitaiiu;
x
jt2 d L A N 6 Q &
Intclligehaec d-ctoto temporc imbibicionu aibecii..
ais & rubedinis. Etiftam folutionem&coagutafione
velcsiccationerhterrjfenigr^ quaterreitera , & qtiarta
vicefolutione &coaguIatione:id eft, exiccatione iftius
terrc;compieta.remaiiebithjc tefia fixa &lucida nigra
in frafrura,& proiecta fuper corpora, alterat in fuo co'-
Iore. Etquantumcunquchaje terra pluriesfoiuta fuo
rit & congelata,erit penetfabilior & fubrilior in natura
fua.Dicifllius :Eric etgo ordo Imbibitionis tcrfae, a,
qux referuafse.vnionis, Cxfiecationis& ealeiriationis'
quaterreiterandus,& fic predofam fapidisterfamfuf-
ficienterabluifti & dccoaibncmadminiftrafti. Ef pet
hosg.radus confritionis , aqu* imbibitionis, exicca-
tionis &caleinationis, caputcorui, terfatrhnigVam&
ffetidamfufticiehtermundafti, & ad albedinefiipcr-
dttxifti, vi ignis & calcinationis, qu* apfa eft ad fcfme-
tationem fufcipiendarri, quae fefmcntatioefttpfiusla-
pid|is anirhatio.
DicitSocratcsjquatuordeCoflSioncsfierifueceiliui',
& poft debet viuificafipci ferm'entu'm,&itefurri coqur,
XSicit.cnirn : Iuflgitc illum aquae fuas & toquitc , 6i
hoc fieri dcbcc donecliqucfcac & dealba bicucpoft ite-
rum cocjuatur vfquc dcueniaf ad rubedirierii & lua-^
ucm cbfttpofifionem. Etpoftea itertfmccfquaturignc
fortiori, & haecvltima decoffib, in qua figitur & ver-
titur cofpusin fpjritum. Et ita funt in fumfria fepteiri
decoctioncs.fciticct quattiof intevfuificacionefndd!
eft.fcrmericatione.&poftea tres, qusedefignanturper
feptemaflaturas,vt etiadicitPhilofophus. Aes fioftru
corpushabet hydrbpicuiri, vt NaamafriSyrus lepfo-
fum.propterquod qiifrit iauacfum regeiKrationisfc-
ptiesin lordanc, vc a'b iririafis paitionibus & corru-
ptionib.emcndetur. Tunchabes (ulphur& affenicurri
no vreris,quo povTuntvfi Alchimifts . & cu eb faciunt
argenturn perfectum. Gratianus dicit : Dcalbateergcs
Latonem: ideft, sescumMercurib,, quia L.uoh eft ex
Sole&Luna compoiicumcorpus ifriperfeftfi citrinu:
quod ciirn deaibauefis . & per diufurna decoftionc ad
priftinam citrinitatcm pefdfuxtfis, hiabesitcrum Lato-
Remcodcrnrtipdcidu.itjbilcB»j &ad cjiainiitafe'rhtibi
placitsffj
B v b c i ti &. jj^
filacitam:tuncintraftiperoftiufn, &habes artis princi-
pium.Et tunc calcina, diffblue, & tin£ra,& ita pfocedd
permediti,& fifefufcitatfi facis pehetrabile.tucad fine
peruenifti.-Dic.itenim Rafis,Morierius & A{fidu':Quia
ierra ciirrifit dealbata, candida, fitfixa ptopterfixib-
nemLuhx; fed norifixafixiorieSolis, &ideo tingitiii
Lunam.EtpoftcairiopereeftfaltusLunse :id eft,fubli-
rhatio lidmiditatis liiiiaris &circulus Solis: Quia polt
extraftionem fpiritus folaris a cqrpbrcfuo rhdrtuo , fit
&anims£re*ftitiitio & torporis viuificatib.
Dicit Plato: Quja brrini argetb ineft fulphuf albuirij
iiciitoitoni aufo ineft fuiphuirubeurri, &talefulphui
nonreperiturfupef cerfani, vtdicitAuicerina, ficutiii
iftis dciobus cdfpdribuscdnfiftit. Etidedifta Cbrporl
fubtiiiterpracparamus; Ytfulpliur&argentQ viiium de
illamatSria habearnus fuperterram, '" dequa auruiri 8e
argerituefticiebaturfubtustetrarh.
PkAltdprttBicte, Alnitu{tcf*cmni
cum ttrri.
Gum iarrihabes terfafn exficcatam>turicfacin vitfb^
& pone fuper ipfarh de Mercurib fextarrivel feptirhani
eius parte, vtfbluacur: qilare priusporidere ipfafn j &
figillavitrufigillo Hermetis ncflosfugiat; & fulphuc
lentb calbrein tinetibiis exficca& cdiigela , &ifta fo-
Jutibnem & Coilgelationein quater reitera: quarta vice
folutibne&congelacione iftiiis teifaerioftrascomple-
fca.rerrianebithaecterra fixa &Iucida, nigta in fraftufa»
&proicfta fiiper corpora alcerat ih fiib colbte.fed ribti
Mcrcuriu.Et quantumtiinqiie pluries haectertafoluta
fueHt & congelatd,eritpenetiabilior & fubtilibt ihna- 3
tura fua,Vt ttiam fupra didturri eft , etia rriagis tendens
adalbedinem, iniftis quatudrfolutionibus & eorige-
latibnibus. Currt verd eompleta crit decoftioifta quas
dicitutprima.vertendiirricftadalias tali modo.
Seiasporidus totius congelatii ficut fciuifti primd
perdifctetiorieni tuaih;&pbnein vitro , &fuperpone
qiiartam parterri Mercufij ytfoluatur, &figilla vitrum
Vtfupra figillo Hermetis,& fuper calore exicca & cbti-
gelai& eritvharnaflaaltcriuscolofis quamprima, ni-
x z
}Z4 C L A N 6 O R.
gra,& clara aliquantuIum.Continuatur autemh^cdif*
pofitib dcalbationis pbft eius aquae imbibitionem 8t
exfkcationem&coiigclationem, donec fiatalba maf-
fa,perfcctaedeaIbatibnis,inigneperfeueranS,fundcnSj
fluen;,&Mercuriumcongelans,&perfetteretinens.&
tranfmutans quodcunq; corpus metallicum impcrfe-
&um, vnificum vcrum.
Et (Ivelis Elixirtuum praeparatum.fecunda tertia St
quartavice volatizarevelimbiberc, hoc dcbetfieri cii
quarta parte elixiris Mcrcutij. Attamen fi maius pon-
dus dc ipfa aqua pofueris fuper ipfum corpusquam
quartampartem ipfius, dumtaraennon fubmergitur,
melius erit.corpus dealbabit, & erit fubtilius, penetra»
bilius,&cum maiori pondereconuertit.
Itemcum aliqua rcs eft imbibita corruptione, noti
potefttolerareignem, necignis in fepofeftpati corru-
ptionem: quareneceflc eft, quod lapis fit magiftralif
. terextracT.us, mundatus , &feparatus abomnibus fuiS
feculentijs corruptibilibus, antequa tu praefumasfixa-
re cum.quoufq; fit pururir elementum primaerci,
Et nota qudd fubtilior eft mcdicina , quae Merclt-
rium conueitit quam illa,quc; conuertit corpora.Vndc
fcienduin , quod maiqrlabor eft in dealbando pro-
pterpondera&commixtioacs , quam inrubificando:
quiapoft dealbationem vfqjadrubificationemnofc-
quiturerror. Etprotubeofaciendo dicitur, quodde-
betfierieodemmodo & fimili regimine inornnibus>
ficutin dea'lbandb ipfius fccifti, &non debetiterum
irevtincipiatura principiu, fed tantumvtmultiplicc-
tur:&ponc tantum Mcrcurij per folutionem tefrae&
cxiccationem, ficuiin dealbando, nifi quodcalorfit
tnaior. & fcias quantumcu.nquc plus foluituranima
cum fpiritu fuo no fixo: id eft, aqua fua, & coagulatur,
tantdplus multiplicatur, &nonfolumin quantitate,
feu cum hoc etiam in virtutc & tin&ura; fubtilitate, &
in proiectione magnum pondus conucrtct & tranf.
mutabit.
Dealbatibncterrae, dicitHali: Accipequod defcen-
dit ad fundum vafis, & ablue ipfumin ignecalido.vfq;
quoauferatureius nigrcdo, & rcccdat cius fpiiiitudo
& fac
B V C C I N JE. ?2£
Scfaceuolareab eo additiones humiditatum, donec
deueniatcal; nimis alba,in qua nonerit macula. Tunc
enimterraadanimamrecipicndaiwcfthabilis & pura.
Dealbatio cnim cft totius operis initium, &funda-
rnentum: n~m extunc crrarenon potesindecoctione,
quia poft dialbationcm vterque ftigiens, fcilicetani-
ma:id elt.Mcrcurius corporis,& fpiritus: id eft,Mercu-
rius viuus, in nonfugicntem tetram vertunt,&faciunt
eam fpiritualcm, mundama terrcftreitate, aeream &
fubtilem, Etficfpiritus & anima non vniunturctim
corpore vero modo, nifiinalbo colore: quiatuncin
ipfa dealbatione omncs colores >-quihodiein Mund®
excogitari polTurir,apparent,&tuncfirrriatur,&in vr.v
coioremfcilicetalbedinisconueniunt.
Et noia , qucid ifta diuerfitas colorumiion apparet
inlapidenoftro nifi in coniunctione animaecum cor-
pore.vt dicit Morienus. In vna tantum vice, ignis in eo
nouatdiuerfos colores. Animaeftfpiritustingens.qtii
demumacorporealteratofuperatus, eogaudet, ipfo
incorrupto fafto: & ficalterin alterum tranfit,& alter
vim alterius recipit natura difponente,
DicitSenionPrimumopus lunare eft abluere,de-
albare &putrefacere centumquinquaginta.diebus. Et
dealbatio totius, & fugatio Knebraturnab eo. EcFli-
dius dicit : Scitbte quod tbtius opcris iifiiiumeft dc-
al'_nio, cui ruborfuccedit : deinde operis perfcftio.
poft hancaurem peracetum, nutuDei, totafitperfe-
ftio,quod eftfoluere &coagulare. Et deipfa terra de-
albata.dicit Morienus: Cuiia iuhil cu ea facias ipfa non
cxiftentefermenrata.Et quiafiftefermentonulla fit tin-
ftura perfefta.vt di.cuntPhilofophi,ficut~necabfq; pa-
fta no fetmentata fit bonus panis , fic in noftro lapide,
cum fermencum eft ficutanima, qua?corpori imperfe-
fto mortuo vitam ttibuit.mediantefpiritu:id eft, Mer-
curio.Quia dicit Ariftoteles : Nil comptctur nifi cu fer-
mento fubtiliato,vt fpiritus,Ver('us:Ad bonam paftam
vtaris aqua, necnonfermento : fimili modbinlapidc
noftro.Haectria reperies diftis Philofophoru.confimi»
lia.Etno cftaliudfermentuquamSol tamadalbum &
rubeu,&Elixif,&Lunafolumadalburn Elixir, fcilicct
X 3
|2d C L A N G O R.
aurum vel argentu Philofophorum.non aurfi vet arpe-
tum nature:V"ndefermentfi auri nil eftnifi fulphur fuu?
quodalbum in argentum cpnuettit, quia illuqnunqua
figit,quodnaturaliterfixnninon eft.nec fuit.
Itcmfcrmentumfitcx pura metallorum materia:id
eft, fulphure nafurae& vapore elemcntorurn. Itcm fer-
mentum non eft aliud nifi a Sole & Luna. Et fermen-
tumnon eft quoufque difta corpora conuertanturin.
fuamprirnam materiam feu natura, quia exppditqupd
cx Sole & fubtiliffima terra fermenturn debeatcpm-
poni. Quarefi dup cprppraperfefta nefcis reducereii^
fuamnaturarn primam , nbn poteris habere aliqupd
fjrrmentprum.Haec Raymundus.
Npfa.ferrntntumalbumfic fit. Cibavnampartern
Lunaspuriffimaeminutim limata. ye! fubtilitcr foliatse
fumduplofuj Mercurijben.cmundifiime albi, tercn-
do fimul fortiterin mortario Japideb , doncc Mercq-
rius ebibat ipfiimJirnaturam, & fiat quafi butyrum,ita
quod ni) inueniatur de ipfa limatura:Deinde ablue hoc
fermentiiforfitercfiacetoforti &faJecommuni, bene
prseparato, donecacetum inde exeatclaru&bencpti^
rum,&tuncabluefaj cumaqua dulci, & aquam adi-
gnem exfieca. Ab hinc verpfuperadcjeeifulphuri a)bi
partcmvnam, terendo infimul tptum, donec redeat
quafiincprpus vnurn: Deinde inceraipfumcumvna
parte aquae , & mitte adfiiblimandum,&c. Siceo-
demmodofitfermentum rubeum cu Solepuriffimpj
vtfupra, lieetPandoJphus djcat in Turba, quodnuJ-
lumvenenumtingcns gencraturabfq; Snje &vmbra
eius,quod vpjunt & plures alij: Quja npn fit aliud fer?
mentum tam ad aibam quaiw>adrubeam tinfttirafn
quamSoI. Dicit Ariftotejes: Album & rubeum cxvna
radice,nulla realterius generis interueni.entcpulluiat.
IteraRqfarius &Fetrus deZalentp dicunt Fcitncn-
tumquod cftmedium cpniungcns, fi ppnjuiriii prin-
cipio vejinmedio , opus pcrficitur citius , necindiget
rciteratipne; Npn tamen dicunt hsecper abnrgarior.c.
Arnpldusdicit: Citm autempracdiftammedicina vo-
lucrjs fermentarc, tuncfoluc eam in difto humido di-
ftillatpjficiit diftuniefl:fuptnus, dpnecfit aquatica vt
Merai-
B v e e i N A," i%y
JiereutiiU.tune poije in vafe fuper ignem in toto rfcgi-
mine, doneccolorcsappareant, vtin primoregiminc,
donechabueris Elixir, vt priifsfufibilem&tingent€:&
tucduplicatus efteiufdcm elixiris effeftus infermen-
tatione,quantitate,&ptoieftione,&c.-Qupni3inpmni
folutione& fixatione acquirit fibi dc.ceminmultipli-
catipne,ideo quantum pjus fpl.uitur,figitur,tingitur,fl«:
funditurmcdicina, t.astum melius &tortius ppe.ratur.
Iterrideferrnento nota. Experfeftonit fit.quiaiarn
perfeftum eft.prout iftamateria feu artificium perficit.
Jjlabemus exemplum : Panis fermentafus & coflus.eft
perfeftusinfuoftatu-VeleiTe, & ad fuumvltimumfi-
nemperuenit,neceo plus ppteris fermentare: Siceft
jn auro, Aurum purum deduftum eft per examen igni*
ifi.corpus firmum & fixum, &eoampliusferrnentare
eft imp ffibile apud Philofopjios, nifi habeatur prima "
"materiametallorum, inqua refoluaturin primamma-
teriam,& jnelementamifcibilia. RceipiarKusergoillS
matcriamvndeerjtaurum, &medianteartificip dedu-
citnrin yerum fcrmentum Philofpphorum, &mute-
rnushoccumingenio in materiam peifeft.fm, vel \n
fpecierncqrpprumperfeftorum, &tunc demuminci-
piamus ppcrationcm. Quaremultimodernilabnran-
f.esetiam Philpfophicc (unt decepni: quia opus dimit-
tuntvbi ettincipiendum. -
Npta.aqus eftfpiritus corpus purgans, fubtilians &
dealbans.Etfermentum eftanima.qups cnrporiimper-
feftp,medianteaqua, vitam tribuit , quam priusnoM
habcbat.&inmeljpremfpimamreducit.Etiam iiinla»
pide noftro eflettantum ajterum eorum, nunquam fa-
cileflueretmedicina, ncque tinfturam daret; &fi da,
ret,vt Mefcurius in furnum volaret : quia npnefletin
cpreceptaculumtinfturs:,
Etin horaconiunftionjs maxiiria.apparentmiracu-
la:tunc enim corpus impcrfcftum colorationefirm»
foloratur,fermcntomediaqte,quodfcrmcntnm cfta-
nima cprporis imperfefti,& fpifitus, mediantc anima,
Cum corpore conmiygittir, & ligatur cft eo fimul in co-
lprenifermenti,cpiungitur&flc vnum cumeis : Etfie
in corpore irnperfefto, primp extrahiturillud videli.-
' C L. A N G O K
$?8
<et eprifrn purum ab impurp, fubtilc a groflb, Deinde-,
deficcatur & fixatur,& erit mqrtuurn:tunc ferrnentatuf
&reuiuifcitperfermeiitum;quodanima. Quiafinon
itiifces fcrmentum cum Elixir,non colpratur cofpus fi-
cutdcbcf, quonfamfiiie fermentqnon exibitneq;Sol
jiequeLuna , fed alitid quod non pcrmanet intinftura
naturae metallica?, iiifi pisparaueris ipfum fcilicet cpr-
piisimpeiffftum.Cpniuiig^ ergo ipfum fulphur:id cft>
corpus imperfeftum.aim ep rcilicetfermento,vt gene-
retfibifimile , &fiec Elixir. CurrKautefulphur: ideft,
corpus irriperfeftum coiiiunftii ftierit cum fuo corpo-
re:iq cft,fermcnro,corpus non definit in ipjum ajiud a-
gere.ququfq; conuertattotutniii ipfum.fcil.fermentu.
Idcircq quaridqyis fermentarei mifcc fimul cu corpq-
re,yt totu fit fermcntum, quoniam fermentum redigit
vel reducit fulphur npftiu adfuam naturarn ppndus &
cpldfcm.peromnem mpdu,'qui erit & fermentum al-
bumad atbum,&rubeuma.d rubeu. quod patet: Quia
fjpofueris fermentum argemi cum fulphureauri,redi-
getadfuarn'naturam,fed np ad fuum cplorem. Siroilt-
terfi pofueris fcrmetitum auri cum fulphureargenti,
iconuertitad fuamnafuram,. "&hon ad ftium colprem,
& ccoriiiersq Nqn ergo mifceas aquam albam cum ru-
bea,nececonuers6aqua rubeam cum alba, quiacurn.
aqua alba albificabis,cV cuin ruhea rubificabis.Verun-
tameii, f\\\, horiputeshanc aquam efferubeam.fedal-
bam in^fpeftu,iiTi'pqrt'ans rubificandi potentiam cutri
afreftti. '.'" "'-'. •
"' HxcRaymundus!
Cumcdrpus mundatumfuerit, & cumfpiritu incor^
ppra't.'urn& fubjimatum , tunc ambofaftafuntvappr
vnftupfus. Etnifi corpus fiatvapbr jiiihilihoperehu-
ius peregiftii cum hqc fiatmedianteaqua Mercufiali
depiirata, Ergb dealba & ablue corp'us,quia dcalbatio
totius dperis ^fefti eft initium & fcrmetitu.Si enim ful-
phurhon fucritfublimatiiin , fubftantiarn ingrcdien-
terh & virtutem penetrantem nb.rihabcbit, & per con-
fequens ad verum Elixirhon yalebit. EtMcrcurius vul-
gtdiciturfpifitus,Mercurius cbrporis dicituranima,&
fpiritus aon coniungitur corpori hifi mediante anima,
& eieortuerfo animanon couiungitur corpoti nifime-
diantc
B v c c.rs &. ^29
#antefpiritu:tantumfubtilietur, vt fitvnum cumeo,
& hornogenium ficiit fuus fpiritus eft, Tuncenirh per-
niiiiimafunccomrnifcibilia, &primb jecipit aaturam
fermenti,&Yirtutemtingcndi.
Spiritus non coniungitur cprpbribus dohec afuis
immundicijs perfcfte fuerint muridati: id efty dpncc
media fubftantia Mercurij & hijphuris, corporis fac-
rint a fuismundicijs perfcfte muhdati; ideft.horuni -
coniunftiq non eft pp.fiibilis.nifi prius fpiritual es fiant:
id eft, per mutationem ytriufque a fua yirtute & pto-
prietate.pcrcpnuerfionenifuarumnaturaruiiiconiun-
guntur omnimqdo coniunftipne: & tunc ficpurgati
Hebent iri cprppribus coniungi: id eft, cum fcrmento
rnedjante aqua,q"us facit inter ea matrimpnium: id eft,
cpniunftioriem fiue vnipnem. Rafis dicit: Accidentia
rion potTuntqualitates. extendcre, nififuerin^fubftan-
tijs fqciata,
Item il vis yt fiat Elixir perfeftum, atque transfub-
ftahtians , &omnecprpus fibi coniunftum tjngat, hpe
non poteft fieri nifi per folutipnem fuam fipiiis rc-
petitatri;
' Vnde
quinta cflentia eft corpus per fe differens ab
omnib.elementis & elementatistaminmateria quam
in fotma^tani in natura, qu.am in.vittute.non habens in,
fecontrarietateih,vndene"ccaufamcofruptipnis. Haec
Thotnas incbmpendio: VDI pbnit diffeteiitiamintcr
dcmentum,elcmentatut^,&quintaniefrcntiani.
Aioitiufmetidifolutkntintalis e#,
Pbftquamlapisnofterinigneeftfaftus, &ahomni
forditie: ideft.purgatus eftab omni impuritatc; Nota:
idcft ,poft dcalbationem & Philofophkam fpiritua-
Jem purgationerhfupra mcmoratam. Tuhe tercipfum
inpuluerem fubtiletri valde invnolapide,& in accto
nbftro cceleftinp fblue, &ftatimfbluetur in clariflima
aquarn,& quafi fontancam. Et poftquam lapis totali-
ter fuerit folutus, vt dixi,tunc diftilla noftra diftillatio-
ne, &cpagula temperatocalore, &vltimb calcinapri-
rna coagulatione fecundiim mpdufn fuum. Et fcias
4'ubd iri ifta folutione lapidis vna pat« multo plurcs
x S
|JO ClAHSOJ.
yartes Mereurij,velcuinfcunque corporis.in Lunam
yeram v.eiin Solem, fccundum qubd lapis fuerit prae* .
paratus.tingic. Et ha?c fblutib notbacftfecretumnQ-
ftrum. Eufic muhiplicabis lapidem,vtppftca in capitu-
)o demujtiplicatibnedicetur.
. Item terra vulgi fic feparanda eft a terra PhilofophiV
calt: Accipienda eftferra calcinata,&c. & porienda eft
in vafevitreo velvitreato,in quo fitaquamunda &pur
raferuentiffima, & cnm haculo yitreo agitaredebes
vfq; quoilludquodpotcftditroluiVdifFoluatur.&fcias
qubd bona tcrra difibluirur & efGciuir aquaalba ficut
lac, quarri ditfolutam ponasadpartcm , &iterura tere
tefrain quaeremarifitinfoluta, & imungas iterti atjuar»,
bene calidam , vfque quo facias donec apertc videbis;
quod nihil amplius pdtcft difToluiicuius fignum eft?
quodterra quc; remanfic infundb pofira iupcrlignum,
nihil manet. Secudum fignum,fi ponatur fuperignerri,
nequaquam.funditur riequeadurit. Etpoftquamh<ee
Videbis , tucaccipias cotamterram tuam diffdlutarnm
aquapraedifta, Sc ponas. in yafeyitfco, & congelabis
deficcatipneforti, &priufquam congelata fuefit.tunc
fcias teliabereterramPhilofophicamv.mundam °tpa-
ratam: Aliam proijcias,q«ia eftfex& fcoria; dicituf etr
iam terra alha. Et caue femper ne eam atTesriifi fuerit
ficca. Vnde Jierfn.es dicit: Seminate aurum veftrum,in
terram aIbamfoliatam,qucj per.calcinatibnem fafta eft
ignea, fubtilis & aerca, yidellcet tantum: fcminate au-
rum:id eft.an jmam & virtutem tingcntem,in terram al-
batn,qu£ praepararibne debitaeftfafta aiba & munda,
, inqiia nbnfintferdes.Exhispatetqubdaurumnaturcj
nori cft materia fermenti, imb. aurum Philofophorurri
cftipfum fermentum tingens.
ItemHermescaput Philofbphommait:Curn natu-
ras cpmifcere volueritis Alchimiftae.iapidem auri com-
mifcete humori, qui eft aqua permanens, fuoque vafi
irnponitefuperleuemcaiorem quoufqueliquefiat: de-
inde dirnitteququfque arefcat aqua, & fe inuicem con
tinuat.Ipfa autemaqua irmbuta: id eft, ficcata, fit ignis
intenfior quam prius fuerat,quoufquearefcat,& terra:
£d eft, puliiis fiat. Hocautemperafto,fcitotehdceiTty
iarcani
B V C G I N 1,' •???'.
aycani initium,fcil.aqua imbuere & deficcare perfeftfc.
HPCver.bmuliotief facite qupufqucpcreant aquc; par-
t«: id eft,,dcfi'ciant,fcilicecqubdnonafcendatvltra, c-
iiisquecolorcs vbbis appareant. Iubeo tamen vos nba
fimul aquam funde're,nc ylccfirfubmergatur, verutn
paulatini": id eft, feptics jnfundite.terite & dcficc»te,&
IJcmultotiesf.icitequoufquefumaturaqua.
Barfen inTurba dicit: Etaquafeptics imponiturei,
donec bibat totum hurnorem, & recipiatvim immi-
nentem igni, apud pugnam ignis, & rubigp fiar. Her-
rnes dicit: Humeftatc&cpntcrite pluribus diebus.-Se
h.ocnpuem vifibus foluere&coagularepraecepit.quse
per noucm aquilas defignantur.In qualibet enini fplu-
tione&coagulatione augebitur eiusaffeftus. Vndc
EhilofophusinTurba:
Videntes autem onnnes huius artis inueftigotpres
illamalbedinem apparenteni invafe,rati eftpte qubd,.
ruborinalbedinem occultatus eft.
Tutic autem non opQrtetvosillaextraheie, verum
C.oquerequoufquetotuHi rubeumfiat,&ficpcrplurc8
imbibitioncsaquaifplaris requiritur, terreamrubeam
forefaftam, etiflm per mpiorem ignisadminiftratio-
tvem.IcemBarfen: Prsecipio illis aesaqua dealbarecan-
dida.qua ass rubeurnfaciiiiit.ffilicecaes npftrum. Qua-
rc oportgt quod priiis album fiat antequamrubeum
fiat: quia ppn eft tranfitus depxtremo ad extremum,de
p.ontratip in contrarium, nifi per medium difpenfati-
uum: id eft, de nigredine non eft tranfitus in citrinum
s-elrubeum,nifialbediricmediantc: quia ci.trinitascau
faturexaltifljmo velmultumalbp, &modicumrubco
claro efTentialiter.Quarenatura pftendicqubd cittina-
tio eft perfefta &complcta digeftio. Nee econuersb
ppfcftelTe cranficus decicrinb ads!biim,quoufq;comr
ppfirum cbnucrtatur in nigrum.Necaurum pbteft ficri
argentum indiuifibile.nifiprius deftruacur,&fiatnir
grum, & cbrrumpatur.nec rnelius pbtcftfieri deterius,
nifiperporruptipncmfuiip.fiusiquia generatib vnius
eftcor.ruptioalterius. Ethqcfitcumadditionereitin-
getnis illud, quaenota cft naturse,&perficitur. Et tunc
fetmentum impqnitur.
%%t C L A N G O ».
Spiritus corpus exficcar,& a corpore exfiecatur,fci-.
licetperfefteafuoflegmatepurgatus.
Nota in omni aflatione & decoftione qua fpiritus
& corpora feparantur & atrociariturfcire debes, qubd
anima feparabilis a fuo fubiefto non commode fepa-
raturafixo,nifiin ficciffione,necviuum cpmodecon-
iungiturmortup, nifiinhumido. S.edinhis omnibus
naturanonpatiturfubitasperrnutatibnes. Ideo maxi-
rrie eft cauendum, ne fpiritus volatilis fiat: riam fi vo-
laueritacorpore,corpus impcrfeftummanebit.
: Nota:Ideofitfublimatio, vtfegrcgatispartibus pu-
riffimis & leuioribus a fecibus grollbrum elemento-
rum, virtutem quintaeeflentiaepoflideant formantem
& difponentem ad. fpcciem durahilem &perfeftam,
Dico autem quintam. efTentiamanimam tingentem,
colorantem, &formam purarn induccntem.ad quam
extrahendamvaldenecefiaria fuitfublimatio,& fubti-
liatio.Pereamnamquecxtrahiturvnftuofitas affenici,
fiue natura oleaginofa puriflima & incombuftibilis
vnftuofitatis, quaeligata & commixta eft cum fecibus,
fcorijs, & groflioribus elemcntarijs. Quia fublimatio
non fit alia de caufa nili vt exrrahatur a.iii.matingens a
corpore,& vt vertatur in fp.iritum penetrabi.lem :per
fublimationem enim corpus in fpiritum reducitur, fci-
licet cum corporalis denfitas tranfit in raritatem. Et
ciim corpora fint grauia & ponderbfa , vt ctiamfupra
diftum eft:ficrgb debent fublimari.oportet qubd cum
Mercurio incorporentur & fubtilientur, & coquan-
tur.donec ex eis, fcilicet ex Mercurio, & corpore fiat v-
num corpus, &non ta»deatte hoc multbties reit.erare:
quianifiMercuriusfucritcbrpbriincbrpbratus.non a-
fcendit: incbrporari autem nullatenus poteft.nifi prius
in Metcurio fpluatur.ergp recipe primam aquani ab o-
mnicorruptione fegregatam,in qua cnque rem fuo no
mine nominatam per 40. diesinvafefuo, &inuenies
eorpusconucrfuminargentum viuum: &quandoper
fubiimationem fuerit priuatum fua nigredine, fiet na-
turafublimiscarens vmbra: idcft.grofla terrae fcccu-
lentia&aduftione. Idcirco quantb magis ppteris.i-
pfumcorpusfubtilia,& cumMercariomundocoque,
&cum
B V C C I N A. $jf
& cum aliquam partcm Mercurijcorpus in fc haufcrit
&concluferit,ipfumfubtilia ignecitb,&fbrtibriquo
pbteris, dbncc afccndat in fimilitudincalbiffimipul-
ueris, in modum niuis, adhaerens fpondilibus aludel.
Cfnis vetbJnfundo mancs cftfex, &fcoriacbfpofHinj
Vituperata, &abijcienda, in qua nil vitaehabetur:quia
puluis leuiflimus, qui modica fufHatione cuanefciti
quoniarri non eft nififulphur pafuuiri , anatUra exctu=-
fum. Tuncabieftis fecibus.iterapcrfefubiimatioheni
albiffimipulueris finefecib.fuis,donecfigatur,&quoi
ufque noh pcfmittit aliquas feces, fed afcendit puriitt-
rnamad modurriiliuis, quae eftnoftra pura quintaef-
fcntia,& tunchabeSinimamtirigciitemj &coagulan-
tem & mUndifi.antem, & fulphur arlenicum nonVi
rens: quo poffunt vti Alchimiftae,&cum eo faciuritar-
gcntum.
Infolari autemmateriaiicctqiiJtdampars aibitTimc
afcendefititameninfundoremanetignistinftusrubd-
ie.in modum fcarlati. Etillud fulphuieonuertit argeru
tumviuum in aurum puriflirrium&vefiflirrium. Haec
eft perfeftifltma compofitio fulphuris al.bi&rubei uori
Vrentis fccundumfummamopefationemPhilofophb-
rum : nil enim in hisdiftisfuperfluix&diniinutiiruici
nies.fcd quaePhilolophica vcfitas continet.
Item ii cum caicibus duorum lumiriafiiim,fciiicct
Solis & Lun* fublimaiieris Mercuriurh, tunc vtiliter •
fublimabis, & ivmndas cum f.icilitatc, In illis ehirii eft
ficilis operacionis iilarutn fubltmatio, pcr geacfatib-
hcm: & collige femper tatum foium fublimaturri, quia
hocnoneftnxum.fedquod inmedio cOnfiftitalu.del
fupfa feces.quia illudeft fubtilis media fubftaritia Mer»
curij,cxquanoftra conficiturmedicina.quaeexargeriti
Viuimateria ducicorigiiiem,qu§firumbonum,terraal-
bafoliata,arfenicum, &fulpliuralburri,ptimamatefia
metallorum:haecRaymundus. Haneautcm fublima-
tionemfacimus, vt cbrpbra reducamus innatura fub-
tilcm, vt fint ficut fpiritus, penetrantia & redigentia o-
mnc corpus in folificum vel lunificum verum, vel vt ea
rcducamus in primam materiam, fcilicet Mcrcurium &
fulphur, & vt eorum fiat firmiffimaincorporatio, &
jj4 C! L A N G b R
ttiam V.taflutnatperfeftum cplprem albediriis VelrtU
bedinis;qui cplpr fine fublimatione fierinonpdtcff.
Et non mifceas illud , quod remanet in^fundo curri
cb quodafcendit,fed fegfegatim vntitriquodquteb-
rumpone.
. Siautemadhuc infundoaliquiddematcriaValentc
remanfit, icerabisad fubliinandutn per Mercilriumfibi
incorporatum,donectotumafcenderit quicqiiid eftde
pura eflcntiaipfotumcorpptum : quia li iion fcceris^
nonppiiasipfuminmagifterium. Alenfbicurhverb fit
vitrcufh; bonoluto circumlitfitum, quod debct con-
ijungicurrifubicftd.ita vt Mercuriusnbn poffit exiiala-
rcftnaliter: quia nohfublimatur Mercuiius,nifi perfu-
mofitatem afe'rcam;fecufndeferens partcs corporis pu-
riores: &:idep terratuncinaerern &cprpus infpirituiil
cpucrtitur, & deniitasinfaritatemfinaliter inmridutri
aeris afcendunt.fic qupd rafipne vetitatis teeipiunt vir-
tutem fortiter^ & 111profundum penctrandf: & fationfe'
pcrfefta;clarification£s,perfefta: tiriftufae& eoloratio-
nis. Vndeergo diligentcrvidevt vafabeneiurigantufj
quoniamfiinueniat fcilic. Mcfcuriusloeuhiapertum;
cuoIatperfumum,ficqueperibit &annihilabittJrope-
ratio,&magifteriumtuurheritmane:
Sequitur de reginiine fi^
xionis.
Quomodopeffcidtiirfulpkurdlbum & rubeum
inBlixirperfeBum.
Accipecrgofulphuraibumpra:diftum, &ipfumfl-
gefupercbrpusfuum, album.fixurn &mundatum:id
eft.fupraargentum. Et fulphurrubeumfupra Cbrpus
fuurn rubeum, fcilicct fupra aurum, vr docet Pythago-
rasmagifterTurbae, dicens: Qubd argentumyiuuma
Cbrpofibus,difTolutione,fubtiliatione,&fublimationc
cxtrafturri non coagulatum in fulphur albumvclru-
beum.fuftinens igncm: id cft,'vtficnxum.nullam viam
habct ad albedinem vcl rubedinem. Prudenret ergo &
difcrccc opdrtet fe operari, quoniam fine fermerito
non poteritSol nctj;Luna cflc. Et 116eftaliiidfermch-
tamnifi
B v c c i i* &• _%\$
fairrirlifiSol &Luna: non,enim pcrmancbitin elTentiil
iiaturae praediftum fulphury qubd Philofophi dicunt
Vapbrerh vnftubtum,nifiipfum cprporefup purgato
coniunxefis,vt gcneret fibi fitnile.Et etiam prbpterhoc
vtfiatElixirperfeftumid.qUodcomponis.CufHauteiri
fulphur coniunftum fuerit fuo corpori purgatP.ripa
detinitinidageic, ipfum totalitcrpenetrando, quouf-
que cotum eonucrtatinfuamnacurarnJdeoquequan-
do vis fermencare, mifce corpuS fublimafumeumfuo
corporeoptimepufgato vt totum fiatfermctuiri/quo-
riiam fcrfricnturiiteducit ftilphutattis fcuPbilofophi-
ttitn in fiiam naturam;colorem &faporem. Sienim
fulphurnonfueiitfublimatum.fubftantiam ingredien
tcm & virtutem pcnetratiuamnon habebit,& per con-
fequenS ad compotiendurri verumElixirnon habebit
virtutem: quia irifua permantns detvfitate& corpora-
litate, nori mifcebiturrcbustingendoince easpoterit
in formam pcrfefte metalli tranfinutare, Scd cum cor-
pus mudatumfiicrif; &cumfpirituincorporatumfub-
limationedefteiidit, tunc ambo fafta funt vapor vn-
.ftuofus, & ab vrentibus fubftantijs fpoiiatus , aer fub-
tilis, claiuSniitiixpcnetrationis ,anima a vitijs, &in-
quinamencisliberata : quia iunfta fuo corpori mun-
dato;mediantefpiritu: ideft.aqua Mercurialipurifica-
ta , tranfit in ens puriffirrium& incorriiptibile. "Etnifi
fiatyapor,niliilin operehuius attis pcregifti. Ergo de
albaabluc:quia deaibario tqtius operisperfefticftini-
tium&fermentum. QujEquiderndcalbatio ammodti
honvariatur in colorcs diuerfos.fed permanec inua-
riabilis&immutabilis, &figemxcapr«ceptumPMBu
fdphbrum hocmbdbi
"
Moclmfigendu
Apta ferrrientiim : id eft.Cbrpus snte fermetationenjj
vtfitfolutum& cakinaium : id eft,corpus pcrargen-
tum viuutri fit folutum & calcinaturii: id eft.argentum
vluum fit ab eofeparaturh&rernotum, &fittaixauc
cinis purifiimus: quoniarri fi non aptaueris fcrmcn-
ium,nii yalebit; Etfinsiliteraptafulphur npnvtens de
«aUcperfublimacibnem,vtfitfimplcxScviuuni. Quia
%\6 GLA:NGO|. ...-
fi npfi.mifcueris in Elixir;ribricpl.orabitur corpus fupf a
qu,|jd fiet prdieftib fulphufis. Et (1iiorifnundaucris
carpus qiibd vjsmifceri iiiElixir, ri.bri diriget cprpus
fptritum, hequeretihebit eiirri:, Etfinprifublimaueris
huiufmpdifulphur, quodvismittefeihEiixi.r;eritau-
ium&argeriturhrriuiturti dbfcuruBi, , ,.
Etfi nonmuhdauerisfpifitiim, nbfuftiriebifignem:
quia ipfum impururri cbrpori nbri coniurigereturpcf
* friinima. Oportette etiammuitum cautum efle, vt fa-
cias.Elixirmediurivincerciufum &rnolle,quianifi hoc
fcieris, hori eritaufuni & afgenturivhabile ad dperari-
durn, fcilicetmallearidurii velfurideridutn. Subtilibris
cnitiifubftantiae &iiqui4ioris bpbrtet etremediciriarhi
quia ipfa flirit cbtpdra, & maibiis fixidnfs & fetehtio--
riis.quarri fit atgcritum viuinn; in fua nafura.fupcf qui^
bus proijcituf; CMjjadicit Euclides: Ndfttum finalefer
cretUni eft habere rriediciriamquifluatahtfMercurij
fugani. _Cumaucerrivis cbrriporieieEiixif; fac catceiri
de illa materia cuius eftcdrpus, &;eiimmittefulfShur
fuum, ficutfupra dixirSieftaururhi deaiirb;Si argeri-
tiim;de argeritd. Q^dniarrifpdrifaiitiumricin eftaliudj
hifivtconiurigas ferriieriturriciinifub cbfpbre, dc qui-
bus vis facereElixif.Dicit CniriiTurbaiiunge liic duo:
ideft, cirieres;videlicetcqrpdfispcrfcfti, & fulpliural-
b.iirh!id eft>cdrpiisirripeifefturri ad iriuiceiri.vndi Phi-
lofoplius : Illumina prihib cprpus tuutii, & iungc ciira
fpiritii & cdrpdfe niundd; aequalitatc: id eft,asqu«9
pdndefe;
1
<$tponderibiiifefmenti&fulpbufii,
{? Mercurij;
NQta;quiafdeh.durh' eftpfithb; qubdfufhrrwivoia-
tilis noh fuperet fummam ftiicdrpdrismundatijfixij
aliSquiri iigarnentiitri Iponfalitij vertefetuf irifugam
fpiritus lidnfixi.&fulpliuris vblatilis. Voiatile'iiohfUr
pcretfummam fixicum eo Vniti. VndedicitPlatb: Si
parumfulphuf pfbijciatui' fupef multitudirierticbrpb-
ris.ita vt fupra ipfufri habeatpbteritiam,cbnuertiti-
pfum iri piiluef efrij.cuiuscbibr erit ficiitcblof cbrpprjs
Tupef quod proijcitiif fpititus auri vcl afgenti.?ed qiiid
fulphura
B v e c i N i, ,. ^jf
fuiphura hori poflunt eorpora ingredi riifi mediante a-
qua.fcilicet Mercurij, cumaquafiiciteorummatrimp*
hium: quia eft medium coriiuhgetidi tinfturas: id cftj
fulphur &ferrhenturh:ided in ea difpbfitione pfimb
ponas calcem cdrporis feu fermenti.Sccutidb pbhas a-
quatri: id eft (piritum. Tcrtib pbnasaererh: id dt.ani-
fnam , fiue fulpliut a corporibus cxtfaftum: Etvtvtar.
Philofophicd eloquip & doftrhs.a: Si mifcueris piiuj
bleum intefra, efit oleum ihortificatum interra, quo-
hiarri oleumin terratniritrat,&ab ea fdrbetur. Siverb
priris pofueris aqiiarii, & pofttaoleum, ftabitblcufri,
fupra aquam : aut fi prius pdfuerisaquarh, &pdftca
terram.eritaqua ponderofiorterra.Cum crgo coniun-
gis e!emetita;fciJicctaquam &aeremvtfiganruririteri.
r.a: fieft adalbmh Elixit,femperfitp)us deterra quarft
dealiquo alid clementorurri: aiioquin te.rrahon fige-
fetfpiritum.iihb feeurrieuolaret. Ethocficri dcbct.tcs.,
cundumrationeirijiukta deaquatibnis rricnfura. Vcrbi
gratia, adlutiareEtixir. Sicft deaere vnuni poiidus &
dimidium, deaqua debentcflieduo'pdrideia,& d.cter-
fa tfia debentefle pbridera, & terra:fermcntum fitcer,
tanttim, quantum fit fulphuraihuni,. Vt fidiihidiurii
alterumpondus fuerit de fulphurealbd, tria pbndcra.,
debenteiTe defcririentb, & duo deaciua , &eritElixir
tdmplcturii. Ecided hanciautei.im liaoeas in compo-
fitipneveri Eli.vir,&ita pperetis, vtdifturri eft, vtfcias
qtiaritum debcas apponere de terra , quacum de aqua»
& quaricum dea-ercad album Elixir, & quantumdei-
griead rubeum. Ratib cft, quia II rhagis poiieretur de
terra quam diftuni eft.niortificaret animam :fi verb
rriiiniSjfieretEiixirhirhis humidum.ncc figefetuf. Et fi-
riiiliterdeaqua, fiplus apppnerecur, & elTethumidum
&niriiis mollc: fi mirius.eflet ficcuni &dufiim,rieC,pc-
hetraret. Etfi deaere fimiliterminus apponeretur.noh.
cdlorarec perfeftd coldre:& fi rnagis;cflet in perfeftio^
necplriratiimin ajbpElixir.
Ad fdlate verbElixir, cumSpifit calidipfLuna, de-
benteflc dup ponderatefrae;tfiadea'erejtria deaqua,
vriuriipbridus.& dimidiiirridc igne: nam pbndus ignis
eft mcditim pdndus aquae. Et iuhoc neque eftadditib
ricquC diminutio; y
j j8 CLASGOK
DicitRaymundus: Cum volueris Elixir ad nibetfftj
pettraditioiiemgeneralis doftrinae, dofttfhamfacien-»
di Elixirad album refumes in excmptum.Nam hic mo-
dus facicndiEiixiradalbum, repeti non opbrtet,iiiil
folumpro quolibec elemcnto albo, elementatumpo-
nas rubeum, quoniam in Elixircad rubeum apponitur
ignis vlterius, qui cotu rubificat, & fubiimatur vtfpiri-
ms. Pondera verb elementprum, funt duopondera
terrae,&tria aquae,& totidcm & vfium pondus & dimi-
dium de fulpliurc rubeo. Primbenimponas terram:
quia participat cum fcrmento. Secundb ponas aquam:
quia cft mcdium inter terrS&aerem. Tertib pbnas ae-
retri : quia cftniedium interaquam & ignem. Quartb
ponas igneiti, fed ighis peraerefh figiturficut & aqua
perterr.im,&c.ficiitfcis.
Scicndtun eft: Qubd fi iapis Philofdphorum purifi-
catus adiungatur cum aliquo corpbrc, &qualitercun.
que deftruatur corpus.materia Iapidis fempcr remancc
cum illa parte cbrpbris.quce rnagis cft purificatafecun*
dumviJih nacuraj.Namlapidis materiafigitignem.ne-
que ppfert comburi: quia ipfe lapis fupcr oranctii i-
eft creatus. Etidebquantbmagis iri
gticm pcipctuus tantb
lgneperfeuerar, plusaugmentaturvirtus eiusin
quarititatc & qualitate: quia lapis Philbfophorum rion
habct humiditatcm cerminabilem.&licet fiecus fititt
experieatia, copiofus eft humiditatc vnfttiofa in cius
occulto, quffinunquampoteftdcftruiperaliquam via.
Qufa fi corpus cum quo comrnifcetur;dcftruitut,fem-
per remanet eius fubftanciafubtitis vel grnfla, fecun-
dum quodfuit prjepmaca.qux eft vera & resfixa.Ideo-
quenifi deftruatmcrvrpus . matcria vel medicinadei-
pfo creara & cxtraft.i feitiperpcrfeuerat HxcGebef
dicit. AliusPhilofophus dicit inTurba:Sciancomnesi
inueftigatores huius artis . qubd Elixirquantumcunqj
praeparerurvel fubtilierur.totumnihil eft.nifi poftpr»-
parationem cnm verofermcnto coniungatur.
Hota defermento.
, Notandumeft, qubd quandoEIixirconifigtturcum
corponbus, oportet qued coniungatur pec miuiraa,
Yt dici*
B v G c i N JS.. 5}9
VidicitAibertus. Vehcmens & vtiliscbmplexibnatio
fierinunquam pbteftrebus fblidis,nifi priiisfbluantur
inaquis,& tunccbmmifceanturadiriuicem; &inibcis
calidis agente calbrenaturali, vel fibipropbrtibnabiii
Vaporaliter fe cbnneftantfpacib tempbris competen-
tis. Quia oportet Elixirprimbfoluere, poftea cofpus
praeparare &foluere, vtEHxir.poftea verb aecipere &
coniugere difloluttones, videlicet de Elixir partes tres,
& de corporibus p.rsdiftis partem vnam:poftea oppr-
tet hoc totum cpngclare &iterum foluere & congela-
re,& fic reiterare, doncc totum faftum fit vnum,fine a-
liq.ua feparatione, & hoc totum completur per bencfi-
cium aquaenoftrae Mercurialis: quia cum ipfafoluitur,
Elixirq; praeparatur.&cumipfafoluuntur & prcjparan-
tur corppra. Ipfa enim mundahs,iuhgcns,diflbluens,
dealbans,&rubeumfaciens.
Dirit alius: Sed quia fermentum non poteft ingredi
.corpus iriortuum nifi mediantc aqua: qus.facir matri-
monium & copulam interfermetum & terram albam:
idcirco prithb ino.mnl fermthtatione notari debec po-
dus vniu('cuiufque.'Si igitur terram foliatam albam ad
albumElixirvoluerisfermentafc, vtftabit in complc-
meiito tinfturaefupercorpora a perfeftione diminiita,
tunc recipe terra?dealbatae feu foliataecorporis mortui
parces trcs,& de aqua vica:referuata partes d'uas,& fef-
rncnti partem alteram diniidiam.
Fcrmentum autem fit praepafatum vt fiat calx alba,
fixa &fubtilis,fiadalbumprocedictuainccncio : five-
rb adrubeum, tunc fit calxcitriniffima auri praeparata,.
&noiieritaliudfermentum. Ratip.quiaifta dup cor-
pora luccncia func, in quibus funt radij tingcntes fpiea
didi.caetera corpora albedine,& rubcdihcn.aturalitcr.
cxcellendo.
Poftea fapienter ponas ih fuam fiolam ad hoc dca-
ptatam,&in corium fuum temperatumrcponevt coa-
gulentur &fixentur, & fietvnumcoipus. Ueindeitc-
fumfoluccum tertiaparrc aquse;& cxficca:& hpcrei-
tera pltiries, doncc excellenciflimunvlapideiri album
per IIPS gradus reiteratioriis &praeparatipnispra;pa-
rabis album,fixum, ftantem,permininaa ingrcdientera
y a
54® C L AN GOK
corpora velociflimefluentem ad inftar aquaefixae,fu«
perignis pugnaun tingecem Mercurium& omnia cor-
poraa perfcftionc-diminutain verum argentum.
Et nota, quantb plus vel plurics huius complemcn-
ti ordo reitcretur,folutionis, coagulationis &contri-
tionis,tant6 hiiiusmaioris exuberatione,vidclicetmc-
diciiiscmultiplicatur bonitas magis & niagis. Nam
quoties pcicraftauerisTuper ipfum Iapidem ciuspro-
priam bonicatcm refciuatarn, toties multas lucraberis
in eius proieftione fuper corpora parccs, a perfectiona
diminuta. Quare Philofophi laudant reiteratioiiem vl-
tra. Si igiturterramalbam fermentare ad fubeumEli-
xirvolueris, diuideipfam terram albam in duas parres:
vnam partemaugmcntabis ad Elixiralbum cum fuaa-
quaalba referuata, &ficnunquam dcfinit eflc eius : &
aliam partem pone in vitrumfuum: ideft, infurnuni
fuaedigeftionis, &augefibiignem, donecvi & poten-
tiaignis digeftionts inrubicundiffimum lapidem cori.
uertacur.veluti ficutcrocus ficcus,combuftus. Et fi vo-
lucris vt fiat tinftura rubedinis , Elixiralbiffimumtraf-
fptmans,& tingens Mercurium,Lunam , &pmnecpf-
pus in veriflimum Solem, vel folifictimcorpus , tunc
fermenta eius partes tres cum parte altcra dimidia aufi
puriffimipr£parata,vtfitcalxfubciliffima,cum duabus
partibus aqtiaefblificacseartificiaiiter in vnum chaos
redueens, conncxionepcrminima, vfqueadoccultum
corporis, &ponein fuo vitro , inign'efuo,&c»que vt
elucefcatrubicundiflimus lapis.fanguineus, vcrus. Il-
lum iterum augmencabis dc parre fua folificata, fcfcr-
uata fcilicct aquafua folari, vtgradatim per modum
digeftionis ignis fortioris proccdas inciuspcrfeftio-
nis augmcntacionc, & cumulatione bonitatis,& reite-
ratione opcris de partc fua referuata, fibifuaenaturae
conucniente, folificata tandem, vt eius bbnitas multi-
plicctur vfque in infinitum,dicit Raymundus.
De modo indulcorandi lapidem
cumbumidttate.

Inmop
B v c c i N J£. 541
h mododutemfdciendi buius \dpidii
mdulcorationem:
Sumaturlapis , &terendoimbibeillum in vafefuo,
Smbibitione permimma, fcilic.pervices.faftas ad mo-
dumroris, curnviw & dimidia.paitefui;ppftcadeco-
quecumigneieui.donecpricis illa fuerit inlapidisfub-
ftantiamcongclata: Pofhnodum vigora ignemdecar-
bonibus paulatim & paulatim , donecfubtilieturex eo
quicquid refolutum extiteric.tam dcaquafujphuris,
quam de argentp viuo humido,
Tunc iterum quodfublimaruextiterit,reduc fupcr
feces,terendo & imbibendp cum diftp fpifitu,qtii ma-
gisinhumiditace exuberancerabundat. Ethociterate
imbibicionerorida,decpftionc,congtlatione, &fubli-,
rnatione,cum ignibus fuisfuccefliuis,& diligeiitercbn
tinuatis,fcilic.cummoderaminenoca5ignicionis,quam
natura exigit, donecper continuanifublimationem, i-
terationemfpiricuum non inflammabilium fuperillas,
fcil.feces,& contmuo motu totum figatur deorfum.
Cum autem fixum fueritiecundumproportionem
ignis fibi appropriati cum moderamine, tunc eo facias
ignem fortcm,bene continuacumper dicm naturalcm:
fecunda verb die naturali tbrtiorcm, & tcrtia dienatu-
raji adhucforcifiimum, vt eft ignis fundendi,vclquafi.
Quando volcs incerarel.ipidem. Mi.casmagis de re
calida & humida, quam facias de frigida & ficca. Sed
quando tu operatus fueris per intcntionem fixandi,
tuncmittas magis dereftigida &ficca, quariicalida &
humida. Et fi medicinanon manerplcnarie contrai-
gnem,hoc cft,perdefeftutn fixationis: Igiturfuccurre-
turdefcftui, vel pcrreiterationemfolutionis &congc-
lationis, ycl perfublimationempartiumnonfixarum,
per partcm fixam, quoufque capiac quictem concra a-
fperitacem ignis. Etfi tuvides, qubd illa nonpoffunt
fitndinifi grauitate,fcilicet pcr dcfcftum inceratibnis
fupplc fibi., & integra ciinceracionemcum oleolapi-
dis.guctando gutcam poft guctam, fupra leucra ignem
in ciucibulo terreo, quoufque fluat vt ccra, fine fumo.
Hsc Raymundus. i .•
y 3
|4* CLAN tso»
t)e multiplicdttoaeVtl dugmentdtkm
Upidis.
Notaprimumquia^fitaugmintum, Vndeaugmen-r:
sum eft praeexiftentisquantitatis additarhcntum. Et
augmentumin qualicace&bonitate,eft ipfamtinftu-
ram fpjuere & coagularc, hoc eft,M£rcufipnpftro irn-'
kibere & exficcare.'
Vel fic: Rccipetinfturaepr?eparafaepartem vnam, &
folue intribus partibus Mercurij nnftri, dcinde fac in
vafe,&figillavas, &poneinter cinerescajidps,pei to-
tum, vtfupra expreffumeft, doncc-cxiiccctur& puluis,
fiat. Deindeapetjvitrum, & iterum imbibe,& cxficca
Vtfupra, & quoties hpc pluries feceris, toties ahquas
partesluctaberis.&vltratingit.vtdicitArnoldus.
Augmcncum in quantitaie elt:Recipemateiia:fixae
quaetingic: id eft, cinfturx pra:paraia: partes tres,&
tyercuri.j Philofophbrum vnam partein , &fac in vafe,
&figillavas , & ponc intercinercs.calidos, ytfupra, &
cxticca vtpuluis fiat.Deindeaperj vitrum,&iteiiimim-
bibe,& cxficca,&c.vtfupra, Etaqua :id eft, argcntum
viuum vcl Mcrcuriusnon plus ponderis adiicitvcl cjat
coipori, nifiquantum dehumiditatemetallinamaiict.
Ha;c Calidius filitis Ifidori : Irem multiplicatic iq
quantitate fit per rnixtibiiem medicinae in cmcibulo
cumargento viuo vulgi. Quod quidemargcntum vi
uum per admixdpnem Japidis conuertitur inpuluere
rubeum vel nigrum, &itcratb, qubd mittatur dciljo
puluereargenti viui fuperaliud argentum viuum, & i-
teratb conuertiturin puluerem, & licfacies reiteratior
nespulueris argenti viuifuperaliudargeriturnviuum,
donecargentumviuum non conucrtatui inpujucrem,
fcdmanet conuerfum inmetallumperfeftum. Echoc
fit quia forticudo medicina: cemperata eft cumaddi-
tjone argenti viui.
Item multiplicatio tinfturae nori cft aliud, nifi au-
gmentatio & multipjicatio caloris naturahs, qui eft
fulphur iioa yrcnsin materia argenciviui, ciim fit cer-
tum j qubd argentum yiuum flt materia metajloi um iti
fubftan-
BVCCINA. 54?
fiibftamia, in qua fua claritas eft infixa, quia metalla
non indigcnt nifi natura fubftantiali. Etfubftantia in
qua tinftuta fulphuris infigitur, oportet qubd fitde
materiaferttataab or.iniaduftione,& defeftiua totius
fufionis,amabilis & placens omnibus metallis.Et ideo
eftneceffe, qubd lincfura fulphurisfequatuitalefub-
ftaritia, &inilla colligatur,fivis qubdfittinftura mc-
tallorum, & difta fubitantia fit talis j qubd poffitfixari
finccpnfumatione faivhumiditatis, &finercuer(ione
illiusinterram, & fine combuftibnefuae propriaefub-
ftantiae:&totumhoc cftargcntum viuum. Qnaredici-
turquod illud caufa pcrfeftionisadncccffic.itcmine-
tallorum, quia illud eft fufficicns ad qucmlibctgra-
dumomniumfufionum cum ignitionc , ficnt patctin
plumbo &ftanno,& hocper bonamadh^rentiamfua-
rumparcium,& per fprritudinem fuaen.obilismixtio-
nis.HaecRaymundus.
Mpdus quomodo multipiicantur mcdicina rubea
& alba, in yirtute & poteftate. Qtiandc?peifcceris di-
ftas medicinas , & de illis feceris proieftioncm, duo-
bus modis poteris artificialiter multiplicarc fuas vir-
tutes.
Pnmusmodus efhDifTpluesinaquaMercurij fui al-
bi vclrubci, cxquibus fucrunt procreatje, qupufq;fiat
aquaclara:& poftmodum cum leui decoftionecon-
geles, &cum luis oleis.inceres vcrb cas iuper igne,
quoiifque fluant:certafua virtus eritdtiplicata intin-
ftura, cum omnibus fuis pcrfc&ionibus.firutvidebis
inproieftione:quia pondus quod proijciebaturfuper
rmlle.tiincproijcituifupei duomillia. Etmiftamulti-
plicatione non eft rnagiius labpr.
Sccundus mpdus multiplicadi fuas virtutcs eft tna-
iprisprecij: quiafidiftilles quamlibct fpecicmiilattim
fingiilariter, & in fuaaqua pcrinhumatipncm, ppft-
nipdumleparabisetementa pcrdiftillatipnem, inrcci-
picndp primamaquam, poftmodum ae.cm : &mane-
bitfua fubftantiaterrae fixa, tota clara in forma pulue-
ris:reducinillamaquam pcrdiftillatione, quoufq;to-
tum biberit,& fit tota fixain terra:& poftmodum imbi-
b'ctotum cum fuo oteo & cumfua tinftuia.quoufq; fit
y +
H4, C i 4 ii s Q i
benefixum.&fundeturtotumficutcera. Et deilla rne.
d.icinaprpijce yntim pondus fuper corpus quod yplucv.
ris conuertere,& inucnies certe fuam tinfturam multi-
plicatam dc ccntum paitibus,pertaicm modum,&e. .
Itcruinmulfiplicaturmedicina dupliciter. .
Solutipnecaliditatis,yel fplutipneraritatis. Solu-
tipnccalidicatis, cfl;,ytaccipiasmedicinam inyafcvi-
treoimpofitam,& eamfcpclias inignenpftro humido.
feptem diebus vel atnplius, donecmedicina fpluatur
iriaquam finc turbuleiitia.Solutione raritatismfumas
yas vitreumcuro mcdicina, &furpendatiir iflud inolla
tio.ua amea, cuius orificiumfitftrifturn, in quabulliat
aqua, & orificium fit claufufti, vt exynporeaquae bul-
licntis afccndentc vaporefoliiatur medicina.
Sed. no.ta quod nqunilla bulliens non tangat vas vi-
treum, in quo eft mediciiia, perfpacium trium digito-
rum, Et folutio fitfortevna. dieyel duob.us auttribus.
PottquatTimcdicinafiieiitfoliita^aufcr ab igneadre-
fiigeranduni,fixaiidum, & congelanduni.induradum,
vel deficcandum,& ficlbluaturpluries: & quantb plus
refoluta-fueritmcdici.na, tantb perfcftiorerit. Ettalis
folutioeil mcdicinae fiibtiliatio & eius virtualis fubli-
rna.tio QU:Kquantb plus rcitcratur,tantbabundantius
& piuresparles tingtt.
Vncie clicitRafis: Non dependet huius bpnjtasmul-
tiplicationis, niiiia multiplicatione rciterationis, fub-
Iimatione& fixatipncmedicinseperfcftas. Quia quan-
tb plus liuius complcmcnti brdb reitcrarur,tantb illius
exuberatia magis operatur.&augmetatur. Nam quo-
tiesmagis folito fubiiniaueris medicinamperfeftam,
&fojucris , toties lucraberis omni vice ad proijcien-
dum vnum pondiis fupermille. Et fi primo cadetfuper
rnille, fecuiido cadit fuper decemmillia, tertiofuper
centum nii!.lia,quarrpfupermillcmillia, & ficvfquein
infinitum. Dicit enim Mp.rienesPliiloiophus: Scitote
prp certp, quodquantb plus foluitur lapisnpftcr, &
congelatur.tantb plus fpiritus &anima cpniu.ngun-
tur.&retinentuf abipfis, &qualibetvicetinftura mul-
tiplicatur. AliomodbmultipMi.caturmedicina pcrfcr-
fiientationem, & eft fermentum ad album, Luiia pura:
&fer-
I
B y c c i N JE.. 545
^rermentumadrubeum,Solpurus. rroijciaturcrgo,
yna pars mcdicinaedupra duas fcrmenti, & totum erit
medicina: &ponatur in vafe vitreo fuper ignem , &
claudatur fic.vt aer npn intrct, ncc exeat, & feruetur,&
regatur,&fubtilieturquoties volueris, ficut fcciftide
pnma mcdicina , tantain yirtutem recipiet vna pars fe-
cundaniiedicinre.quantuinhabuitvna parsprinaasme-
dicina:. Sicenitn per folutipnem, &fcnnentatioricrn
ppterit medicina multiplicari inMnfinitum.
Tripliciter Upis fbihjopbicmmuU
tiplicdtur.
IJrimomodo fit per reiteratione notae corruptionis
ad principiurn,ho,ccft, corrumpendp lapidem p.crdif-
foiutioncm & putrefaftionem , & per elementorum
coniunftipiiem, & inliumatio.nem in aerc yel in terra,
&pcrdecpftiones aeris, &ignis communis. Et hpc ad
altera operaparticularia , pcr coniunftionemelemen-
torum cumterrafoliata, &dccoftioneignis comunis,
inhumationefimi. Itemvtraq; multiplicatio fitfimul,
fi exmedicina multipjicatainquanticate duxeris addi-
ftas duas rpcas.&feccris ficut diftumeft.
Nam quancumcunq; medicinatranfitperiftas duas
rotas ad nhcm termitiatipnis , tantum plus &multipli-
caturinyirtuteproptcrmateriam, qua adtantamfub-
tilitatem deducitur. Ex qup fpiritus exiftens in tali ma-
teria multiplicat fimilitudinem fuam, ficut fummitas
ignis exiftes in pculp BafiJifci, fua fim.ijitudincmmuP
tiplicatin ignc exiftente in animalib,us, ratipnc cuius
fuffbcaturcalornaturalis ynius cuiufq;animalls ficut
luxignis per luce Splis cxt.inguitur.Ha;cRaymundus.
Modttfprcijciendt omniumprafcriptorum,
'. tdliter pote/l experiri.
Sumatur vna pars de medicina,& dccem partcs,Mer-
curij crudi purgati., fic qubd Mercurius calcfiat adi-'
gncm,vfq;adfumpfitatem. Extun.cpro.ijciaturmedici-
na defupcrquaeftatimfluit^minimapenetrandpj.tunc
ftatp vigoratp igne , Mcrcurius fufus cplligatur.cuius
recipiaturmodica pars,& tantumfui Mcrcunj viui no-
y 5
$4* C t AS « OR
naturad ignem,&probeturpondus. SiMereurlus »i.
dftus notabiliterrecefTerit, tunc medicinanon fufficit
advltcriprespartes. Siautemcorpusin torpprcnota-
biliterdiminutum npnfuerit, fedmatciia adimcfutrit
frahgibilis,& nimis mollis vcl dura, ttincfuniaturhu-
iusiterUm mpdica pars» &taniufuidcMcrcuriocru-
dp,& per omnia.vt diftum eft, procedatur, donec ha-
beaturiritentum,
2)eprotcliionemedicina multiplicdte
invirtute.
Accipe vnam partem vcl vnicam medicinae diftae
multiplicataeiri virtute, & de illa prpijcias-fuperccntu
partcs Mercurij, ftatim cum diftis Mercunusincipiet
c'*iefieriiticrucibu,lp,&prompte congelabitur, &citb
tptumin fixam mediciham, ad fa-cieiidnmproieftio-
nem fuper alium Mercurium , pbft accipc vnam vncia,
&deillafe<unciamedicina & facproieftiqnetnfuper
cehtum partes alterius Mercurn calidi , & adhuc erit
purum totum , & vera medicipaitunc mulfiplicaftiin
quantitate tuam primammedicina. vcl etiam totu, vel
inpatte, quamiterum poteris multiplicareper diflb-
lufroiiefn , &congclatiohem, &ii)humationem, &c.
Quia moduquenVdixi in multiplicarione, potes mul-
tiplicarein virtute in infinitum,& pofteain quamitatc,
Proijcedemedicina vltimbcpngclata, vnura pondus
fupercentumMercurij loti cumIale-& acetp, &'cale^
facfuperigneftatim, cum videris ipfumfumarc & co-
gelabiturin aurum,&c. Conuefticur autemolcunvid
«ft,cum tinfttira eft oleum in puluerem tingentemhoc
Inodo: Sumaturpraeparati plei vna pars, & fundatur
fupradecempartes Merourijcrudi, pbnatur ad, dige-
ftionein , &ftatimingredituril)udoleum Mercurium
talem,qubd non appareat, fed erit Mercurius albus vel
rubeusjfccundumquod praeparatacflmcdicinaadal-
bumveladrubeum, puluerifabilis &traftabilis initi-
nere.fine damno,quivlterius poteritproi)ci,vtfcis,
fernperfuperMercurium.pofteacumfale &
aceto fempcr bene lotum.
De
B V c e i K A. 547
fpeyirlute ,cjfcttu, (y nohilitdtebitius Uu-
fabi\iifcicnti<e,fcutinBur<t
(Pbilofopbicte-
Eftfciendumquodantiquifapientes, quatuorprin-
eipales e-ffe&usfiue vittutes ih hac gloriofa thefauii
arca, confolatrice&adiutricefcientiarepererunt.
Primp dicitur corpus humanumamultis infirmita-
tibus fanarc,fecund6 corpora imperfefta metallicare-
ftaurare. Tertio lapidcs ignobilcs in gemmas quaf-
dampreeioiastranfmutare. Quartbornnevitrum dur
ftibilcfacere,fiucmalleabi!e.
Deprimo confcnferunt omnes Philofophi: Qupd
lapis ematitcs perfeae rubifisatus fuerit, non
?uando
olumfacitmirabiliain corporib. folidis,fed&incor-
pWehumano, dequo noneftdubium. Namomnena
infinnitatem ab intrafumcndo curat.ab extra fanat yn-
gendo. DicuntenimPhilofophi, qudd fi datumfucrit
de eo m aqua, velin vino tepido paraliticiSjfreneticis,
hydropicis ,4eprofis , curat eos. Alij fapientcs dicunt,
quodguttam rofaceamreliditfaepe vngendo.Hincve-
ro paffio cardiaca, aethica, iljaca, cholica, iderieia> ac
morbi Aegidij tum epilepfis, & omnes fpecies fcbriurn
per eam curantur , fumendo plerunque. artetic» pct
Camcuratur vngendo,& quicquid eftin |gr.oto ftoma-
cho,hoctollit, &Qmnemfluxumhumorumpeccantiu
ftringit& confumitpotando velvngcndojomnemcjuc
melanvholiamfiuc mccfticiam mentis ieiunoftpma-
choftmptarepellit, omne fluxumrcnaticumexficcat,
Eft etiam irifirmoru oculorum fanatrix optima. Nam
fluxumlachryinarum ftringit.lippofos attenuat, rubo-r
rein depellit,pcllem vel tunicamdpkndomollificat,
Tela,albugo,& hugo;cornu & vngula.catarafta.irir
uerlio palpebrarnm,aeftus, nec nontenebrae, inflaturae
octtlorum: hsicomnia permedicinamPhilofophicam
facillimc curantnr. Cpr & fpiritualia confortat potan-
do.dolorecapitis mitigatin teporibus vngendo. Prae-
bet etiam furdis auditum, & omni doloreauriumfuc-
curtit, inflaturis neruos compaftos rcftificat vngcn-
do,dentcs corrofps reftauratlauado, fcetotc anhelitus
?4$ C L A N « O R-
«jukorat. Sanantur etiam per eam omnia generaaa
poftematum vngendo vcl emplaftrando, aut pulue-
rem»iiccumintermittendp. Vlcera , vulnera, cancer,
fiftula,nolimetangere,antrax,ferpigincs,impctiginess
ftramiones,fcabies, pruritus , & tineapereamlanan-
tttr.Cicairices peripfam planantur,ita vt caro noua re-
generetur,vinum corrUptum & acidum fi perniilcetur,
Teparatur;calculusindc foluitur fi bibitur: vencnum
expeHitfumendp : Pccidunturetiam vermes: fiimpul-
uerifennircapillifub villoficper eam yngendp remo-
uentur. Rugas in facie,automnes maculas delet vnge-
do, &faciemiuuenilemfacit. Mulieribus in partula-
bprantibus fumptaauxiliatur, fcetummortuQ empla-
ftrando educit, vrinarn prouocat. Coitumexcitat&
auget,ebrietatem prohiber,memoriamindLicit, humi-
dumradicaleaugmentat, naturam vigorat, necnon
multa alia bona corpprj humanp mpnftrat & mini-
ftrat. Quja haec mcdicinaeftfuperomnesmedicinas
Hyppcratis,'GaIeni,Alexandri,Conftantini,Auicenne;,
& alioruni docvtorum pmnium artis medicinse: prae-
ftantiorinodore.fapore, vivtutc&affeftu. Eceftno-
tandum.qupd haecmedidna eftfempermcdicina ap«>-
thecaeadmo.rbum depcllendum permifcenda.
Defecundpfctibitur, quod omniamttallaimperfe-
&atranfmutat: haecenim tranfmutatio eft fatis mani-
fefta. Nam pmnequod eftargetum.facitauruminco-
lore, fubftantia.perfeucrantia, ppndere, du&ibihtate,
liquefaftionc, duricie , mpllicie. Dc tertiofcribitur,
qupdlapidcs tngemmaspraeciofas transformar, vt di-
ftumeftfupra. Inlibro Sextariasdicitur,qu6d iaipides,
hyacinthi, coralli rubci & albi, fmaragdi,chryfpliti,far
pnyri, exipfa materia formarippffunt. EtinCartafa-
ccrdotumtraditur, qupdexchryftallo carbunculus fi-
ue rubinus aut topazius poteftfieri per eam,qui in co-
lore & in fubftantia excellunt naturales. His yero lapi-
dibusj&alijsm quibusfuerit haec medicina, praeftat
virtutem naturalem fua Hobilitate,ita tamen,quod co-
loresdeputatiadipfosadmifcentur: nam omnemla-
pidem fiue gemmam liquefacit & demollit.
De quarto fcribitur;Qu,6d vitrurn reddit malleabile
inmi-
B v G e i N A. 549
in mifcendo quando liquefcit. Nam haecmedicina eft
conucrtibilisiti omnem colprem. Alia vero funt expc-
rimenta artifici fagaciiis tommittenda.
Dicit B.aymundus : Habet ctiam poteftatem difta.
medicinareftificandiomne ariimal, &viuificatpmnes
plantasintemporeVefis, per fuummagnum&mira-
ibilem calorem : qtlia fi de illa ad quantitatem vnius
granimilij diflbluasin aqua, & illam mittasincorde
vnitts vitis.ad quantitatem concauitatisvniusauclla-
nae, artiftcioscnafccnturfolia & flores, & bbrii fafni irt
fnenfeMaij, & ficde qualibet aliaplantafacias: quo-
niamfic reputauir imraculum & contra coricurfurri
natur«, propterhoc, quia tales ignorant poteftatem
talis rci, fcd noneftaliud quarri purus calornaturaiis
infufusin fuohumido radicali, &quianaturaperfuu.
inftinctum appctit multum cfle, adpiusprofundtim
Cuiuslibetelementi vbi operatur; inmultiplicando ca-
Iprernrtnuralem corpofis incentfo, cuius ipfa eftiri-
grefia. Ideo hiber porcftatem reciificandi omneSj&il-
lain virtutem fixarein illis. Ethaeceft probata medicii
naPhilofophorum , quam omni inuefiigantifidcli &
pip volenti, pfaMlafedignetur Dominus nofterlefus
Chriftus, qui cUr.itre & Spiritu faiifto viuit&regriatj
Deus periufiiiitafeculorumfecula.Amcn.

CO RR E Cf 1 6 P AT Vo RVMS
r %_•*c r ^i r v L r s s A r i s
piYutilis & Autenticm.
Prologus in eundeiri.
fMomnium rirum imenddtio ftt ippuitut
gmtntdtto: ideoin multis 'Pbilofofborumiu
ttis fcnbitur, qubd f>er ftftem tmenditur
natuu vltra fuum ntotum, quem bakutt m
primitfudfprmd, cumnulU ttrs Uborare pote/1ntjime?
di<tnttnatur<(,ci<m ipftmdturnm drtcintnnfccetyocs
culte Ubortt />« nrtifick ddmimflrntiontm. Ex bocfe?
iiititilr,imttdiientmndturte vtrtutistjfcdugmtniuM &
idbortm,ipfius^ rii dugmtntdtiontm: qUonidmndturH
perficitfuum grddum, qutm ndturdliterperfictrtpottfti
is> tUumprtetirirtntquitinifiptr cqnirdnum fuerittma
ptditd, qudmuMbtne drs ndturdm non trdnfctnditfdds
tndo notidmrtdturdm,ptr fimplictm Uborem.Ettdtodit
titur qubddrs imitdtur ndturdm.non qubdnoiwn adtfie
cet, fed qubd tllu(AndtUrtfVirtutimfubtilitt.\'Propttr
quodimipit drs perfictrt, \>binaturd deficttfubtilemfcU
Ucetndturdm in re inclufdmdetegefet ^ ipftm mantfts
Jldrt.Ex quomintrd genefdt metdlld, tinBurts tmntrt
generireneqUtt, qudmuu benetinSlurdm plendtninfe
occultecontmct.ficutditTbdofopbtis: Kdtufdconti.net
infequtbuiindtgttt (zffiutbuspcrfioitur * ntfiqubAmot>
ucdtur drte, (ff operdtione. Qudre tn noflro opere, ttrs
fioejl dliud,quamddiuudmenndtura, quodpdtctin muU
itidrtium eptnbui Uicorum, Vbindtufd p.nmbpfoducit
lignum :fccmdb Vflioligni per igritm Vtrtitur inctnu
rem:terttb,drs decintrtfdctt Vttrunij tstboctdltterefi
inteUigendum.SiincintrtbwsifldprimdmdteridVitnoc-'
cultdtdnonftiiffet, drs neqmqudm Vttrumexeofecijftt
fint ridtitrd Tbyfnd. Etficperpende,qubda nulltt rihvs
tlicipottfltd,quodinipfisnontxifiit. Ideoomnitfpectts
infudfi>tcit, 4? omne gtnm infuogtntrt,& omnisnd'
turdinfudndturd, ndturdlittr Vtrtutis tfficit dugmtm
tum, & dJftrtfruBum iuxtd ndturdmjmm, &nonin
dlidfibt contrdrtd ndturd. Chn omnt femenfubfimini
corrtjpondtt, Vt dtcimttAi quo ddgencrdttonim. Ergo
nongcnerdtur dbhommcntfibomo,nec dbdltquodnimds
li, mfifibifimde. Etquoddtmitdnddmndturdmperfes
Bdm,nonfdctt dliqm drsfimpliciter Ubordnsminiflerih'
naturte,ntfipcrillius ndtur* complexionem.Quontdmfi
dlttndndtura peior introducitur, immedtdtedrs fimplis
cittrnon
tiier non imitatur mturdtn. Sti *//<*ptiorts txtrani*
ndturamficiunttlldmndturdm, %ffiattmnonfittxtd,
quodfiert[perdbdtur. Quomdmomnepeimlabordnsin 4.
Itqua artenmtur mclimdtftrucre:^ omnt mtlim Ubo.
rans maltqua arte,conatur peim perficert. EtideoVnif
wtfdrttfici naturam imitari til
Volentt.neceffe itliui r»
naturam cognofcere,tuiwsreiniturdmfuddrsimitAturt
althfatum tpft ptr artem Viram dignofcctHr.
i>E VfltiTATE sfvDii.
Sttidium dmouttignortntiam, & rtducit bumanum
inteVtBumadVeram cognittontm, & ad cuttisUbetrti
fctentiam. Ergoinprimistfinictffarium, perftudium
buimfuduis optm fcientiam dcquirtrtftpperphj/icd di»
Bdingeniumdcueri.cuminipfisfit cognttioVcntatis. Si'
ergoUbofdntesfludtutnnon difpixirmt, fniBuniindi
peruenientem dulctter degujtabunt. Qvi autanjrudte
re abhorrutfmt, cr tamen Uborarc Voluermt, Vidtant
anarstpfim natune fitimitdtio, quam drstpfimtmtm *
dare debet.Quomamimpofitbiletfl cifecretd&btlofopho*
riim dd perfcBumfincm prtepdfdre; <Dehis fdpitntts di.
cunt, quodtjtrdnftmtddpraBicdm ficut dfinns id ca?-
nam , ntfctentts dd quid rotfnm porrigdnt, nifi in
qmntum ftn(m exttnorts fine tntelletfu ptr viCutnG?
gujlum dd pabulum adducit. Sic tpfi dfini, fint bonit
Verispnncipijs, tsr fruBuofis (iudt\s,dcfintnaturdrucot
gntttont.qnteruntpcrfictrcoperd tidtura , & fecretum
iohm Tbdofophtte*dcoptu optimum, quodbominemors,
ndt monbm , dttdt bcntfictjs ; auxtUatur pduperibai,
(S1corptu humanum incolume tonferuat, prtebais eifits
mtatem, proutpotett diceredetUirunatur^Virtutc. Et
tdeoomnesartis huim aptcemdtltgentes, fiudtjs conenlHr
mjiffere,& sx Ubruhaurire ventdttm,^ w ex mindot
$C2 C6 RUECTIO
fis,aliasnidofis, nefyfabulisfiEiis. Quidbtecdrsnoriirti
ueniturnifipcr contmuumJludtum, wTbilofopboruni
dtBonm eogmtioncm, aut perfidelem fcientemtnfors
•mdiiancm.T^diti quiinlegendii librisdifestxtittfti.tti
prtepafindurcbmpromptnitfft nonpottrit. Itttnnon
poteB defauli pfaBtceedffuefceri ; ctittti minsjludijs
tbeoricii renuit tnfuddfe.

DE piUNciPiis ^A-
TVR.ALIBVS HVIVS
Artis.
c J <i>f t i.
' ' ON eft
dubitandurri , hanc arterri habefe
principia veri , cum ipfa natura cdrpora
imtailicafdfmatdemineralibus. Viide A-
riftoteles qiiartdMetcofdrum ; vbidiiriri-
guitcdrpofamineraliain lapides, fuiphti-
fa,fales.Ettiofumqtiaedamfunt fatai.fuperb^&qug-
dam illoru4ucf.ibiliajqusedaiiori. Et q^ua:funtillaium
fationes, & caiifaeearuni gciiefationis i patctibidem;
Ideo ndn eft necefle, plura hic dc iilis diccre.
Quotfuntpdrtes mmerdUum.
CAf. H
Diftiriguurittif cofpdfa mineraiiafpecialitef in duas
partes.fcilicetinp.artcrhmetallicam , &partcmminc-
ralem. In pafterri fhetaliicam: id eft.in metalla qusepti-
gincmexMercurio ciucuiit. Et in partetii rfiinefaiern;
quasoriginem ex Me>curidnontraliunt. Demttallis
exemplum,vt aufUm, Liina, Mercurius, iupiter, MafS;
Saturnus,elcc.T:rum.De minefalibus exempluni , vt fa-
les, atramenta, alumeri; vitritilumj arfenicurfi, auripi-
gmentum,demetaliis quai prigitiemexMercurid dti-
cunt.Sunt aittem duciibilia & liqUabiiia dmriia rhetai-
la, qu« originem cx Mercurio duxerunt: qtiijarriateria
corum
FA T V o k V M. j£jj
&6rurneftfubftantiaaquea, mixta cum fubftantia tef-
^ea^commixtipticfprti, vt vniimabaltero iepararinod
jpoffit:quare cdrigelatur fubftantia aqiiea illa cum fri-
iforemagispoftaftioneth calpris; &'eruhtidcd duftl-
piliafeiifabrilia: &n6ncoiige)atuf fola aqiia iiiii curii
ficcitate t.cfreftruquialteratac|'uofita,tcrn, ciim iri ipfis
huniptrip cft vnfttidfiis: quia cdngelatio edru eft fic-
citate terieftri, ideo faciiitef rion foluuntur, mfj per &-
Sibnerri caldris veheriteritemiii ipfis; fecundurh qupd
funtfoitius,a'c fdftiter comrriixta.
"Quoniodo ex Mtrcurio geneuntur metdlU
injpecidli. CAf. 111.
Rerutfi drhriitim liqucfaftfbiiiurhhatufa exargerud
viuo cft & fui fubftaritiaico qu6d propteridem argen-
tum viuuiti coagdlatut ex.vapqiej firiecalpfc fiiip:rni-
fisalbi velfubei nctnvferitis. VndeAtiftoteies quartc*
Meteptdrum:Si fulrihuralbufibri vrcnsfuerit, cqnge-
latMercurium in argenturti bohum;. Si veroruiphiir
Jueritburuth cuth rubofe ciafoj& in eo fuerjt vis igrie=-
itatisfimplicitcrriori vtentis, congelatiriaurumpurif-
jfirriuriimelius qiiamrriinefa pfoduxit: qiiia bffihe fic-
cum natiiraiitei bibit fuuin humiduj vtih fuis paftibus
ifitcdritinuatu. Vaporcrgd fulphiiris argeritum v.iuuhi
coagularitis, eftexfubftantiatefre.a, fubtili, aelea.de.
Cofta & digefta acdmrriixtioue piirria.fibivnitaaftibi
he caldfisj pdftea elfiuata, deco.fta, & digefta, doriec
hibeatvim fulphiircdm coaguiaridiargchtum viuuia
CorpOrarhetallica; Sedquandofulphurfuetitflmplex
VcladUrens, pctfe&ioricm vel imperfeftipherh caufat
inrrietallis.ficutpoft jiatebit cxempltimde his, qiiod
ipfofum prihia friatcria fit argctiturh viuufri: qiidniam
curh liqucfiuntjper calorc cphucrttintur in ipfum.Ccr-
tumeftipfa anteafuifle argentum viuurhi quiaomhis
ircsdecoeft, ifiqupdrcfpIuitur.Exemplunidcglaciei
S>igtntVdiiont MercUrij & qtiiemcidlli ex eoge*
nefdntuf. CAf. UlL
Argcntiirri viuurh iri prima fui fadicc cft cpmppfi.
tumextcrra alba,fubtili, nimiumfulphurca, cam ' a aqua
J54 COB-RECTIO
clarafortiteradmixta, dpnec fiat fubftantia vriandri
quicfcens in fupcrficie plana , nec adhasret tangenti
rationcficcitatis,quaealtcrauitaq'ueitatemin ipfb. Eft
autem bomogeniuminnatura: quiaauttofttm rcma-
nct in igne & fixatur, aut totiim cuolat in fumum,cum
fitincombuftibile& aereum. Et hpc eftfignuinperfe-
ftionis. Et idepcum prius in terra fulphureadecurrii
calefacfum, fupcrius afcendit. Vnde' eiuSnatura cft,
vtpercalarem fubtilietur. Verumtame continua fub^-
limationenimium depuratur, decpquitur&infpifla-
tur.ac perfulphur aiburn & rubeum gradatim conge^
latur. Quandpquidefulphur diflbluiturmuifoties,&
prius coagulattir argcritu viuum fubliriiatum,inceratu
caloris aftione, donec vix inmillib; annorufuccefiiuc
op.crenaturaein metallum pcrfe&um coagulatur. Ex
hocquidemin vafis mineraiibus ipfa naturappcratur
metalla. In iftis ergo operibus, naturam imitari opor-
tet quicurique vult medicinam perficere ab imperfe-
ttiorieperfeciam: licctipfa cdrpora difFerant corripo-
fitionefuaabargentp v.iuo^quxab eogencrantur; cb>
modo qiitf ipfum fucritpurum, vcl impurfi, exfulphu-
remundo,velimmundo. Si cnim argentum viuum co-
agnlaturexfulphurep.urojiriquo eftvis igneitatis.fim-
pfcx crit aurnm. Si vcr6 fulphur fuerit malii & tlebile,
&Mercurius bonaefubftantiae, conucrtit ipfumin sts.
Siveroargentum viuumfucritponderofum, tcrreum
&imrnundum, &fulphlurimmtindum &fcetidumac
terrcum &fixasfubftantise,fitindeferrum,qupd ppftea
npn faciliterfunditur. Stagnurn vero videturhabere
argcntum viuurri bonum,fulphurver6 malurri rion bc-
nemixtum , ideo inrcf dentcscaufatttridprem. Plum-
bum liabet groflum argentum viuum.malum, mali fa-
poris &fcetidi, ac virtunsdebilis, yndeaffidueperi.
gnis violentia corrumpitur. Sic difteruntcorporamc-
tallica ab argento viuo, fecundum qvrodipfis incft fu'U
phur extraneuni vcladurcns. Qupdficcoufidcratur
que;virtus fitinipfls, cummulta quatitasfulpbuiis' eft
impeifedtip.&rnulta quantitas argcnti yiui cftin ipiis
pcrfectio, cum argentum viuumtitincombuftibilc&
aercum.quoniarnfulphur c.omburit & comburitur, «e
pcifc-
'FAT. yo&vji, it$
perfe&urnin oroni ppereimpedit. Haecfunt verba Ari-
ftptclis quartoMeteororum:Noncftcfcdendumqu6d
yhilofophiin aliquo mcndacip repcfti funt: ergoipils
fumme eft credendum;
©c formatione mirdbilium qua origtnem ex Mtft
curionoh ducunt. CAf.V.
Suntauterhminorafeumedia thincraiia fecundum
quod dictum eft, qux originem cx Mercurio non du-
cunt. Ethorumquaedamfuntfalcs qua: Iiqucfiunthu^
midp facilitet,vtalumen,fal fimplcx,falar;noniacu,fal
lapidcum,& dmnia generafalium.Et quc^damfutit vir-.
tupfa i necliquefiuiit folp humdrefaciliterjvtatifipi-'
gmentum, arfcnicumjfulphur, cumaqueitas fuiphu-
reorunicorpprumeftcommixta Cumtetravifcofa.co-
fnixtionfi fbrti cum feruentia calpris, dpnecfafta funt
Virtuofa;& pfiiis cdagulata furit ex frigore. Atramcnta
verocompofitafunt exfale &fulphure &lapidibus,&:
ereditur in ipfis lis miiieralis aliquorumcorpprumli-
quabiliurri;qu£ cxeis fiunt,vt calcantiij& olpcari ager:
qui gcnerantur ex maibribus granis at.rairienti,.& non,
foluuntut, nififoluatur.faifedd cu ipfis quaeeftinipfo
fulptuire,& priiis congeUntUrih frigore. Et illud ia.m.
accipitviminineralem abahquibus cdrporibus; riatu-
raliterin terris exifteiitibus; Qupd accipit vim ferrea,
erkrubeum & terreurri; ficutolocar. Qupdautemviin
ac.cipitaeteam.liocetitviridecalcantuni. Vhdcpoffi-
biieeftjfta diio, fcilicet olpcar, &calcantumab ipfo
generafij turhtamen liaecomnia praedicla participantN
in vi minerali cum metallis. Sed corpora metallica ex
ipfis artificialiter fierinp poffunt, cunifint alteriusna-
turae,&-cumrhetallis ex priiria lriateria propinqUa, fci-
licctcumMcrcurio briginenpn duxctunt, fcdexarge-
to viup. Non nego quin cumipfis mctaila poffunt
purgari aut difT61ui,ycl fbrma fophiftiea per ea intro-
duci, addecipicndum hpmincs , propterqupd plum-
bi nigredo abftergi potcft,verumtame.plumbum, fem-.
pcrrhanetplumbum. Sicartifices poflunt facere con-
gclationcs pcr ea: ideft, cxtralieiehumidumexMcr-
curiocuinrcbuslicciSjVtvidcaturMercurius coagula»
z 2
}5<S CORItECTIO
tus, fediliacoagulatio eft peffima. VndcAriftoteiesJ
Sciant Alchimiftae,fe fpecies reiumpenriutarenopof-
fe.fedfimiliaillisfacerepofTuntiidcft, tingerefubeum
citrinb.vt videatur auriirri, &albu titigcte cbiore quo
volunt.dpnec fiat miiltu (ifhiieafgento : vthi qui con-
iunguntftannum,cuprft & Mercuriu,& indefaciunt ar-
gentufopbifticum. Et fitetiam putgatiopef mirieralia
inmetaliis,&npn eftimpoffibilis, & cphcra haecnoii
ftatratip,;ed cotraveruihauru &.argehtiim, qupdnCi
quaqnainnatura & artc fiericoccditur, nifiper cbrpo-
riim in prirhamatetiareductidhem. Sicfpecies fefum
tranfmutari ppffuiif,vt prius Afiftptelcs fubdit. Et hpc
noa fit per folam iiquefactioriem , fed percbngelati
MercUrij refolutidncm ; cUrrifui fpifitus adiriixtiorie
corpus in Mercuiium ttansfbimatUT.
fotdijftrtritidgtnirdiionU ftilpburiiiiulgii
iy fimplicii
' <£»Mercuriji.
CAft VI
Cum diftunvfulpriurcaufans'metalk,efteiemerittirh
metalloriim cum Mercurio , nunc pbno difFcrehtiarn
in Mefcufi) generationej & fuiphuris j licet bene ex
VtraqUeparte eauferit rrietallurh, fciiieet Mefciirioef-
fentiali,& fulphurc expafte accidentalh Tatnen illud
fulphut adhuc eft duplex, viuum fcilicet & vfens. Viuii
caufatmetalla , qtiairiuis adhuc berie diffcruntvnum
abalio, fecundiim quod plusexiftit vifcofitatetetrs
infeclrim, cum tamcn fulpnurfimplex viuum, caufans
aurum & argentum, nn'n eft nifi v.rpbr caliduS & fic-
cus,gcneratusCcptiriffirnaficcitateterreflrij i'n qua b-
mnib. moribus prtedominatur ignis . & illud dicituf e-
lementumcum Meicuriorhetallorum. Sedgeriefatio
fulphuris vulgi,differt a gencratione Mercurij,vt fupra
diftumeft: quiaaqueitasfulphuris vulgi, eftcommix-
ta cumtcrreftreitatcvifcofiffitria, cum fcrucnticalore,
&fafta furitvnct,upfa. Sicgcncratio Mercurij differt ifi
patte fecundaagenerationeiftius fulphuris , ciim fit
gcneratum ex terra fubtiliffima,alba, fulphurea, cum
limpidiffima aqua, qupnia tranfparct admixtione for-
^ilSma,jȣuod*uura-a:l) aliofepararinohpoteftdo-
nefnon
F A T V O R V M. YiJ
Meenbnquicfcatinfuperficieplana, necadhasrettan-
genti proptet ficcitatemterrae, qusealterauit aqueitate
rationefortiscommixtionis , &idep eftclcmcntum cii
(ulphure fimpiici omnium du£tibiUum, Velprope.fi-
mileeftaliquibus ductihilibus. Etidep prpptercpn-
cprdantiam aliquo modp 'ipforum iri gericratipne cp-
mifceturfulphur Meicurip:, &ynum alteratinnatura.
Quare vnumqupdque corpus metallku i'h fefuiphur
exprefse haberedigndjcitur, cumliqucfttcalpreignis,
ibiapparctMercurius,&fulphur Merciiriusinfubftan-
tia, fulphurincolore, &incute rubea fuperius natah-
te. Sic prnprium eft vnius, qupd fitadhgreptia alterius,
eum vnumfinealioinmetallum geneiari non pPtcft.
Etin quantum fulphureft magis ffmpiex, in tantu ma-
gisgaudet & cphaeretMereuripfirriplici&mtindp , ac
fprtius cum altero coniungituf, & ficpcrfeftidra tunc,
exipfis generantur metalia,
Quxfiio.
Cumgeneraiiter Phiibfophusloquatur , qu6d;ful-
phur cpagujat, dicendufn quqd npn. Quia smnc ful-
phur vulgi fecundutri Philofophum,..inetaijis eft extra-
neum & contrariu. Auicenna: iSIoriiritrat in magifteiiu
quodnon eft ortum ab eo, Qu.iafemper inficit & deni-
grat, & corrumpit». qupcurique mod.P pcr artificium
praeparctnr,Eft eiiimipfum,ignis infedjus, ergpfufjo-
ncmimpedit. Sivcrpcalcinattir, in terream reditfub-
ftantiarri,vt puluis mortuus.Quo ergo m.odo potcfta-
lijs.vitainfpirare.? Habet enim dupiiccmfupeffluitatc,
fcil.inflammabilem fubftantiam, &terreamfaeculen-
tiam:Igitur perhaec cotitidera fulphur vuiginpn Phi-
lofophorum effe,cumfulphurPhilofophoriimfitfim-
plexignis viuus,aliacprppramp.rtua vjujficans ,,&ea
maturans.ita qupdnaturg dcfcftu fupplet,cum ipfum
lltfuperfluc inaturitatis.fecundiim quodin natura faa
fitperfectum,acperartificiummagis acrnagis dcpura-
tum. yndeAuicenna: Talcfulphur nonrepcriturfu-
pertena, nifiinquantamexit in iftis «orporibusSole
& Luna, &in alio, quod eftillud, qupdnulli dicitur,
nifiexparteDei fibireueletur. InSole autcpetfxftiuS:
quiamagiscftdigcftum&decoftum., . . .
z 3
558 C O JR.K E C T I O
Qupwodopqfiibilefit minprdmetdlld, drtifiiiM
literfiertmetdlld. CAf.Vll.
Sed quia in prjecedenti capitulq determinarym eft,
mihoralrictallaartificialiter impoffibile fieti mctalla^
propferca hic reftat fore probandum. Primo fic:quia
hiinora rnetallade primametallorum materia,quaseff,
Mercurius, nonfuhtgenerata: quia genetatio epruiri
^umgeneratione Mercurij in primis.diffcrunt infor-
ma , ihnatura,incpmpoiltiorie, idep ctiamficrime-
talla rion ppfTunt:quia rerum yniusfpeciei.vnatftma;
teriajprima.&fpefrriaex quibus generantuf.
Erirria.parsaritecedentispate.t, quod minorametal-
lahon funtgenerataexMercuripYquod eftcaufa,quia
fcmpermanetih prima materia inetallorum,& non cx-
traneam fulphura. Vnde-Ariftotcles&Auicenna: I-
deo fideberent fieri metalia , oporteret quod primo^
traHfirentinprimarnmaterianimetallortun. Sed quia
artifJcialiterhocfierinpn ppteft , ideb minimc ex eis
mctalla fieri ppiTunt.Sicpatetprima pars, anteceden-
"' fatisdeclarata.
>is
Secundpadidem : Qtya minpramineralia ptinci-
pium metallorum artificialiterfierinon ppffunt, qupd
cftMercuriusiidepetiam medium & finem non pcr-
tingunt, cjuae|iint metailum, &titi£turaquamtenet:
quianutrimcntu i'n homineper gcheratipnenpn po-
teftfieri hpmo, nifipriusconuertaturinfpcrma, & fic
additiim fyofimili nouus generaturh-omo, Scdquia
minpra metajla a metallisiuin extranee;natur£,quam-
uis benein aliqua vimineraii participant, & debilipris
funtvirtutis,&'aduftibilia,ideonatura metallicaeono
gaudet, fedrefpuit, & feruat ea quaefuntfuasnatura:.
ExempiigratiatSiaqua mifceturterra;, feparahturab
inuice, quia terra petit fundum cutn fifgrauis & ficca,
aqua fupcrficic,& nequaquam artificialiterfic poiTunt
eoniungi, qupd ifti natura contrariaeftent in vna na-
tura cpniutiftim. Bene quidenaaqua poteftabluere&
rnundare tcrram, fedqupd ficcitastcrrseartificialitev
mutcturinaqueiimhumidum, credi non debet,licet
terra madcfiat
' aqua. Sic rninpra
' mincralia poffunt
coniun-
FATVO^VM. 5J<>
eoniurigi cum metallis, & ea purgare,& aliquo modo
nouam Torma introduccre.fed cum ipfis permancre,&
illud immaturum maturate , natura non concedit.
Quarefatuijvtdiuerfanegocia&fophiftica, addecipi-
cndum hoinines addiicuiit,fcilicetres improportiona-
biles,q.usenec materia.mdant.nec eam etiam recipiunt:
fcilicctfecundinas, oculos animalium, teftas puorum,
crihcs, fanguinem hornihis rufi,Bafilifcum,tam artifi-
cialcm quam naturalcin, vcimes , .herbas , radices,
ftercus humanum, Muliienim fatuilaborauerunt, &
adhuclaborantin his rebus.vegetabilibus & fcnfibili-
bus.vbi nihil tamen veritatis.inucnerunt, fed quafdarri
humilitates, de quibus indjcamus infcijs, vt euitare
poflint deceptioncs. Nam ex his rebus poftea dicen-
dis, iongo.temporeextraxerunt quod .ippcllabantar-
gcntviu, airifieialc,&p|ea,& aquas , quas nominaue-
runtquatupr elementa^videlicetaqua, aerem, tcrram,
&igncm,&falcmarmqniacum, arfenicum & fulphiir,
& auripigmentum.quod emiflentmclius in foro,& ci-
tiuspeifeciffent.- Quaifi.cnint etiam in rcbusvegera-
bilibus & fenfibiljbusjhumorccarentium, &ficcorum
combuftibilitim & cprruptibilium tin&uram, quam
n.onhabent. H.iveto damnificati funtdamnpappa-
renti. Et iftx funtrationes: Capilli humani,cerebruin,
fputum liumanum.lac mulicrii.crupr huinanus, vrina,
fjercus, cVnbrip,menftruum,&fperrna , offamortuo-
rum,ouagaHinarum,&fiinpliciterin omnib. animali-
bus brutis, pifcibus & yo|atilibus , verrnibus, &carni-
j3US,fcorpionibus,bufonibus,bafilifconaturali&arti-
ficiali, ip quo maximatrufa cft.lnteftudinibus, &fuc-
eis quorunda heibarti, & floribus arbpru, & fpeciali-
ter in his.vidclicetherbalunari & folari.que:diciturto-
xiciitni & in omnibus in quibusfinxetuntnpminaad
placitum fu.um, fecundum rnetalla decipientes fe & a-
lips, vojentes cupeflimis rebus optimam perfirere, &:
naturae defe&um cum taiibus adimplerc, in ijs nullam
virtutem imaginantes veraciter.necfcrutantes, volcn-
tes ftercus fcminare & irieteretriticum.qupd vluividc-
turimppffibile. Vnde dicitur: Si qux hpmo fcminauc-
rit, ha;c &metet, Ergp fiftercus femiBat,mcrda queqj
% 4
JfjQ C © R. R. E C T I 0
&mctet. Quate hqnett mirum quod vix vnusint^
mille, aut riuliusdetalibus petficit. Seminaaurum &
argeritum.& afferettibi frulftum millcfimiim, cum la-
bpre tiio, riiediante natura : quia ipfa foiu habct quod
quaeris,&nulia alia iesrriundi,cuhi aliaprpnia vtroeti-
da,&naturiEceduntperignis afTidiiitaitem.&examem
Sunt & ali.j' AlchimiftaS'in mineralibus minbribus 1*-
bprantes.fcilicetquatuprfpiritibus vtihfuiphure vul-
gi, arfenicp,auripigmento,& faie ari|nqniaco,yolenfes
«xhis tihc^urarri.perficere , fed hpc facere npn pofluht;
vtp.atctperdifRnitione tinilurse, Qtiia tingere non eft:
aliudquamtiiigendqtinftum in naturarufuamtranf-
fbrmafe, & fecum fineylia ^fansformatiprie permane*
re,& docehs naturatn cqritraignem prDeliarc.Nam tin-
gcritis & tinfti iiatura eoncqrqat. Exempli gratia: Si ex
auro Ve|argehtotinxerispluirirJ(urii, verftannu,ycl ali-
quid alitid wle.hbc cpncordat in.naturis : quia origine
ex vtraqiieparteex Mcrcurio duxerunt.maturum im-
maturp cpniungitur,'vt immatu|um fecum in tali via
perficiatur. Sed curriifti qiiatuor'fpuMtus fintaltcrius
riatura: cufn metallis >vtfufKci.cnterprius dictum eft:I-
dep fi tiiigere debent, quaeiq vtrum debeant coriuerte-
r'e'iYclcqnue.rti.? Si conuerti, turictinftura norieft, yt
pate^per diffiiiitionem. S;icqnueffere , ergq tingendq
couertit in fiiam na.turam quaecft terre'a,naturametal-
licaeiiaturas extranca, ideq mctalium tihgendo facerc
nprippflurit. Chjlaauteriitingendoconuertitinfuani
namrani prpbatur: quia otnne generans generatfibi
llmile. Sedqiiiahictinaura quatuorfpirituum gerie- '
rans cft, terra igitjUrge.ncrabit.fibi fimile, quodeft ter-
reum ficut ipfum. Sic & iftam tincturam & omnem,'a-
liam qli§ npn inuenitur inproprietatenatufe defpicias
cumalijs yijs extraneis: quiairiipfis non eftaliudqua
rerum cpnfumpfip, fempprisperdkio &labqris, curri
bfnniaaliaapparcntiaftinf, &npn cxiftentiametalla,
cjuaepcrminpra mineraliavel confimilia fuerifitlabo-'
rata. Ergo ftultum eft quaererc in re, quodin ea non
eft, & caetera:Vtinrebusfoetidis &vftibili-
bus quaerere aurum & ar-
gentum,&c. '''
Iterum
F A T y o R. y M- $6,1
Jttruindtfiilpburefbilofhphicofimplicimn
Vrentt. CAf. VII l
Philofophi fubtiliter funt.imaginati, quompdb iri
fftis corporibus perfectiqrib. fulphura illa elicere pof-
fent, & ipfrirum qualitates per artempurgare, vt hbc
haberent inarte, rriediantenatuta, qupd in lpfis antea
hon appafuit,quamuis plenarie&qcculte piius.habu-
enint.Et hqenequaquamfieri conccdunt finc cprporis
foiutipne &in primam matcriamreduftiqne, quod cft
argentum viuum , ex quo fafta funt ab.inivio, 5choc
abfque vlla permktipne rerumextranearum, quse ex-
traneaenaturae lapidem hpftrum non cmcndant, quo-
niam nihiiconucnitrei, hii^quod propinc|Blus eft ei,
cum fitmedicina fimpiicis acvirtuaiisnatufae, exaqua
mercuriali produfta.iqqua aurum*cargcntum prius
funt foluta; Exempligratia: Si glacies poiiiturinaqua
("jmplicem,foluitu^in ea pcrcafore. & reditin primam
fubftarijtiarriaqucam, & ficacma tfngitur exvirtute et-
iam occulta qune fuit inglacle, Siautcmglacies noa
refoluifurpercalqrem inaquam.nqn coniungitura-
cjuaejriqua iacet, necillarnaquitirri»itf^avittute quae
iri eaanfeacoagulatafuit, exp.artefpecierurn. Siceo-
demmodo fi cqrpus nq r*cfp(uerisin Mcicurium, cum
Mercuriq qccultam yirtuteih cx eo habere'non potes,
fcii.fulphur digeftum & dccoftum pcropus naturxin
niincra. Sicettim lapis eftyrius, vna rncdicina,quaefe-
cundutri Philofophos dicitur Rcbis ex bina re, fcilicct
Cxcorpore & fpiritujalbq vcl rubeo,' in quq
' multi fatui
crrauerunt.
'
QudmedofulphurrubiumtftinSpltt&dllwiH
thLuiid. "cAf. IX.
Cixm diftum (it qupd fulphur PliilofophqrHmru-
peutnexiftat in Sole, permaiorem digeftiqnern,&ful-
phuralbum in Luna perminorem digcftionem. Vndc
Philofophus: Citrinatio non eftaliud quam completa
digeftio. Namcaloragensinhumidum.primogencrat
nigredinei>n,&agens in ficcum caufat albedincm: qua
alDedinemignis,fi tranfccndit agens ineo,mutatin
z 5
_\6l G-O *. R E C T I ©
puriflTmamcifrinitatem. Hac pmnia in calcin^tione
jplumbiattendipofrunt.EtiamdicitPhilofophusiQuia
iam aftu vnumquodque peifeftorum corporum fuum
bonumfulphur cum Mefcurio cotineat, fcilicet aumm
aareum,&argenteum. Ideofuiphuralbum percitri-
num eftaurum. Quamobremfulphurineb eft fulphur
rubeum: ideft,igni$fubftantia,qui hocalbum phis.di-
gcflit. Etficfulphuralbum &rubeumexvtraqucpart«
sxiftit in Solc. Quare ignis cftperfeftio eius,&.iiiignc
generatum eft. Etideo amicabilitergaudetnaturafua;
ignesenaturoe.Vndealiqujercs extraneaehpcin corpp-
ribus caufare non pofiunt.cum ars nonfitaliudme-^
diantenatpra, nifi decoftio & digeftio illius naturas
perfimpMg*cmlabprem.Exempligratia: Manecumfur-
& video viinammeam albam, itidico me parum.
fd,,
ormitiiffe.tuiic repono mciterur