Vous êtes sur la page 1sur 406

This is a reproduction of a library book that was digitized

by Google as part of an ongoing effort to preserve the


information in books and make it universally accessible.

https://books.google.com
A propos de ce livre

Ceci est une copie numérique d’un ouvrage conservé depuis des générations dans les rayonnages d’une bibliothèque avant d’être numérisé avec
précaution par Google dans le cadre d’un projet visant à permettre aux internautes de découvrir l’ensemble du patrimoine littéraire mondial en
ligne.
Ce livre étant relativement ancien, il n’est plus protégé par la loi sur les droits d’auteur et appartient à présent au domaine public. L’expression
“appartenir au domaine public” signifie que le livre en question n’a jamais été soumis aux droits d’auteur ou que ses droits légaux sont arrivés à
expiration. Les conditions requises pour qu’un livre tombe dans le domaine public peuvent varier d’un pays à l’autre. Les livres libres de droit sont
autant de liens avec le passé. Ils sont les témoins de la richesse de notre histoire, de notre patrimoine culturel et de la connaissance humaine et sont
trop souvent difficilement accessibles au public.
Les notes de bas de page et autres annotations en marge du texte présentes dans le volume original sont reprises dans ce fichier, comme un souvenir
du long chemin parcouru par l’ouvrage depuis la maison d’édition en passant par la bibliothèque pour finalement se retrouver entre vos mains.

Consignes d’utilisation

Google est fier de travailler en partenariat avec des bibliothèques à la numérisation des ouvrages appartenant au domaine public et de les rendre
ainsi accessibles à tous. Ces livres sont en effet la propriété de tous et de toutes et nous sommes tout simplement les gardiens de ce patrimoine.
Il s’agit toutefois d’un projet coûteux. Par conséquent et en vue de poursuivre la diffusion de ces ressources inépuisables, nous avons pris les
dispositions nécessaires afin de prévenir les éventuels abus auxquels pourraient se livrer des sites marchands tiers, notamment en instaurant des
contraintes techniques relatives aux requêtes automatisées.
Nous vous demandons également de:

+ Ne pas utiliser les fichiers à des fins commerciales Nous avons conçu le programme Google Recherche de Livres à l’usage des particuliers.
Nous vous demandons donc d’utiliser uniquement ces fichiers à des fins personnelles. Ils ne sauraient en effet être employés dans un
quelconque but commercial.
+ Ne pas procéder à des requêtes automatisées N’envoyez aucune requête automatisée quelle qu’elle soit au système Google. Si vous effectuez
des recherches concernant les logiciels de traduction, la reconnaissance optique de caractères ou tout autre domaine nécessitant de disposer
d’importantes quantités de texte, n’hésitez pas à nous contacter. Nous encourageons pour la réalisation de ce type de travaux l’utilisation des
ouvrages et documents appartenant au domaine public et serions heureux de vous être utile.
+ Ne pas supprimer l’attribution Le filigrane Google contenu dans chaque fichier est indispensable pour informer les internautes de notre projet
et leur permettre d’accéder à davantage de documents par l’intermédiaire du Programme Google Recherche de Livres. Ne le supprimez en
aucun cas.
+ Rester dans la légalité Quelle que soit l’utilisation que vous comptez faire des fichiers, n’oubliez pas qu’il est de votre responsabilité de
veiller à respecter la loi. Si un ouvrage appartient au domaine public américain, n’en déduisez pas pour autant qu’il en va de même dans
les autres pays. La durée légale des droits d’auteur d’un livre varie d’un pays à l’autre. Nous ne sommes donc pas en mesure de répertorier
les ouvrages dont l’utilisation est autorisée et ceux dont elle ne l’est pas. Ne croyez pas que le simple fait d’afficher un livre sur Google
Recherche de Livres signifie que celui-ci peut être utilisé de quelque façon que ce soit dans le monde entier. La condamnation à laquelle vous
vous exposeriez en cas de violation des droits d’auteur peut être sévère.

À propos du service Google Recherche de Livres

En favorisant la recherche et l’accès à un nombre croissant de livres disponibles dans de nombreuses langues, dont le frano̧ais, Google souhaite
contribuer à promouvoir la diversité culturelle grâce à Google Recherche de Livres. En effet, le Programme Google Recherche de Livres permet
aux internautes de découvrir le patrimoine littéraire mondial, tout en aidant les auteurs et les éditeurs à élargir leur public. Vous pouvez effectuer
des recherches en ligne dans le texte intégral de cet ouvrage à l’adresse http://books.google.com
|-|
|
·|
|
··
|-|-|
|
|
|
·
~
-
|
|-|
----
-|
|
··
*…··
----
~|- ·
|-|
|- |-·
*… !
*… »|-·
*
·
·
* * .*|
·
·
----*

|
----_ _
---- – – – –– – –------- ****** - ****** - - ------ ------**********

**

v%
|
----: ----

coMH-cHRUINNEACHIDH

o R A N N A I G H
G A I D H E A L A C H,
|

/
|

L E --

RAONUILL MACDOMHNUILL,

Ann ’N Eilean EIGG.

D U N E I D I U N N:
* Clo-bhuailt ann le WALTER Rvooluar

M.Dcc.Lxxvi.
Entered in Stationers Hall, according
to Aćt of Parliament.
- - - -- - - - ----
---------- ––– ,

To James GRANT, younger


of Coriemony, Efq; Advo

cate.

S I R,
Publication which, in a great
meaſure, owes its origin and
completion to the generofity and fpirit
of the family of Coriemony, throws
itſelf naturally upon their protećtion.
It is particularly folicitous to enjoy the
patronage of one who is equally an or

nament to his family, and topolitelearn


ing. But it is not the intention of
this addreſs to enumerate virtues and
accompliſhments fo generally known,
and to which I am not qualified to do
a 2 juſtice ;
—------------------- – –

( iv )
juſtice; I only mean to give a public
teſtimony of the profound refpećt I
have for your family, and the deep
fenfe I entertain of the uncommon
friendſhip with which I have been ho
moured by you, and your worthy father,
in the courſe of this undertaking. Iam,
S I R,

Your moſt obedient,


And most obliged servant,

R. MACD o N A L D.

P R E F A C E. . .
P R E F A C E.
HE Gaelic Language, now ftrug
gling for exiſtence in a narrow
corner, was once the mother tongue of
the principal ftates of Europe. It was,
in particular, and for a confiderable
length of time, the only language
fpoken by our anceſtors, the ancient
Caledonians.
The concife and nervous expreſſion
of this language; it’s paffionate and
elevated tone; diſplay, in lively co
lours, the national fpirit of Caledonia ;
that fpirit which had effećtually-repel
led the invafions of thoſe who had
torn the reft of Europe to pieces. -

The intrinfic excellence of the lan


guage itfelf, added to that love of an
cient cuſtoms fo prevalent among
mankind, and fo confpicuous among
the Caledonians, might feem, at firſt
view, to give immortality to the Gaelic
tongue : , But many - political caufes,
which it is not my prefent purpoſe to
enumerate, concurred to introduce the:
Engliſh language into this country,
- a. 3, andi
--------------- -------------–--------

vi P R E F A C E. . .
and to render it faſhionable at Court.
–From this period, we date the de
cay of the Gaelic language. The
Engliſh, which paved the way to ho
nour and , preferment, was naturally
cultivated with care; while the Gaelic,
the knowledge or ſtudy of which
could not then be attended with any
emolument, and the fpeaking of
which became even unpolite, was as
naturally neglećted, and often treated
with contempt. The influence of
thefe caufes became the more obvious,
and operated the more powerfully,
the nearer they approached to our
times; fo that the very remembrance
of a language, which had once been
general over almoft all Europe, was in
danger of being entirely obliterated.
At this critical period a fortunate
event happened. Some individuals,
animated with the love of their native
language, regretted the danger to
which they faw it expoſed. Compo
fitions of great merit in the language
were known to exift. Inquiry was
made after thefe, with a'view to pub
liſh them; and this was eſteemed:
- C
1 - w:- –===

P R E F A C E. vii
beſt method of preferving the lan
guage itfelf. The inquiry was atten- ,
ded with confiderable fucceſs ; and a
few years ago, fome fragments of the
beft and moft ancient Gaelic Poetry
were offered to the public in an Eng
liſh tranſlation, infpired with a confi
derable ſhare of the majeſty, fimpli
city, and elegance of the original com
poſition. - .*

The appearance of thefe Poems ex


cited univerfal attention. The High
landers, perhaps, were the only peo
ple in Europe whom they did not
aftoniſh. Independent of the beauty
of their compoſition, they ferved to
exhibit a pićture of human manners
fo exalted and refined, that fome per
fons, judging from their own depravi
ty, could not believe the exiſtence of
the ſtate it defcribed. The generalvoice,
however, declared in favour of the au
thenticity of the Poems; and the general
voice has been fupported by the opi
nions of men of genius and extenſive
learning*.–Thedelineation of Caledo
- |- - Illaſ).
*

* Lord Kaimes. Dr Blair.


viii P R E F A C E.

nian manners, exhibited in thefe poems,


while it gratified the curiofity, com
manded likewife the admiration of
Europe. Men of tafte and genius, in
all parts, have coveted an acquaintance
with a language which could boaſt of
the name of O s s I A N ; and could
triumph, almoft unrivaled, in the exal
ted charaćter of FI N G A L. Thus the
love of the Gaelic has been revived ;
and a tafte for Gaelic compoſitions has
become general. -

The Editor, moved by thefe confi


derations, and defirous to preferve his
mother tongue, has beflowed much
labour and expence, during the courfe
of two years, in collećting the poėms.
now offered to the public.
Moſt of the pieces in the firft vo
lume have been compoſed within the
laft two hundred years; and hence,
fome Engliſh words have been a
dopted in the Gaelic compoſitions :
Since the commencement of this pe-
riod, the intercourfe between the
Highlands and the low country has
been confiderable. The progreſs of
- . fociety
P R E F A C E. ix

fociety has given rife to new ideas,


and occafioned the introdućtion ' of
many arts, to which the Highlanders,
in their ſtate of ancient fimplicity,
were entire ſtrangers, and for which,
therefore, they could have no lan
guage. In this fituation, it was, but
natural to expećt, that the Gaelic
Poets of later days, in alluding to
thofe ideas and arts, fhould be redu
ced to the neceſſity of adopting, upon
fuch occafions, the Engliſh idiom and
the Engliſh term of expreffion. Ex
cepting words introduced in this man
ner, and which could not be altered
without doing violence to the mean
ing of the author, no exprefſion has
been admitted into the prefent collec
tion but what is pure Gaelic, and no
pieces have been received but thofe of
approved merit. -

All the fongs are fet to mufic. The


nature of the language is fuch, that
the words properly fupport the found;
the tunes are well adapted to the fub
jećt, and commonly known and fung
by every perfon in the Highlands.
*
The
» P R E F A C E.
The mufic is not of that light kind,
that can only tickle the ear; it has
power to intereft the paffions and
touch the heart. It has commanded
the attention of a Sovereign, who is
no lefs celebrated as a judge of the
fine arts, than for his abilities in the
cabinet, and his condućt in the field.
This illuftrious perfonage has procu
red from a gentleman of North Bri-
tain, a collećtion of Highland tunes,
and he efteems them extremely valua
ble. Is it poſſible not to admire the
muſic that can give pleaſure to the
King of Pruffia ? " .
The elegies on the death of fome e
minent men in the Highlands are not
the compofition of venal poets, ſtrain
ing to exprefs fentiments, they never
felt; but the genuine effuſions of
the heart on the lofs of a friend
and protećtor; for fuch to them was
the chief of their tribe. They looked
on him as a father, whoſe commands
they were bound to obey; he in re-
turn protećted them from injuries,
relieved their neceflities, and fup-
plied their wants ; and the very lºv: O
|
P * R E F A C E. , xi

of his dependants was admitted to his


hofpitable board, and rejoiced with
him in the hall. Exprefſive of this is
a faying now grown proverbial in
the Highlands : Suidhe thuairn-fhear;
fuidhe thail-fhear; /uidhe gach duine
:
mar as dei/e, agus fuidbe ufa lei/d-fhear:
“ Sit down, turner ; fit down, taylor;
fit down every man as is convenient,
and fit down, thou arrow-maker.
The fecónd volume will confift of
|?"
poems of a much older date than thoſe
of the firft, fome being as far back as
the third and fourth centuries. As
our anceftors were then furrounded
with enemies on all fides, their milita
ry exploits will employ the greateſt
part of the book. If we live in hap
pier times, when we can have leifure
to apply to the foft arts of peace, let
us pay at leaft a tribute of gratitude to
the memory of thofe heroes of ancient
days, to whoſe valour it is owing that
we are yet a people. They fought foru,
before we had any exiſtence, and their
breafts once glowed with the love of
fame. In Greece or in Rome, ftatues
and altars would have marked the
-
::::O
- - -
*

|–

xii P R E F A C E.
of every glorious deed ; all that is
afked of us is, That we ſhould not let
their names and their language entire
ly periſh. -

–Ægregias animas que, /anguine, nobis


Hanc patriam peperere, fuo, decorate fupremis
Muneribus.

*
INsTRucT1oNs
I N s T R u c T 1 o N s.
| F Q R r r an i s c r n : ,,

G A E L I c L A N G U A G E.
f |- |

Fº: the more eafy peruſal of this work to thoſe


who are not expert in reading the language,
though perhaps their mother-tongue, the follow
Ing genĚal rules are laid down, called by our
grammarians the pronounciation of the fecondary
mutes. bh is always founded as a v confonant ;
as, from stru (a belly), Do bhru (thy belly), muft
be read äťif written Do vru. ch as the Greek z,
or as the Scots pronounce the ch in the words
charaster and chaos : as, Mo chlann (my children),
muft be read as if written Mo xlann. db before a
vowel, whether in the beginning or middle of a
word, has the fame pronounciation with y. So,
Dhofan (unto him), and Cradhach (tormenting),
muſt be read as if written Tofan, Grayaz, fh is
::ver at all pronounced. So, O fhir ! (O man !),
#tilfein (his own blood), muſt be read o ir:
:il fein. gh is commonly pronounced as dh; fo
that thefe two letters are often uſed indifferently.
mh is pronounced as a v confonant. So, Mo
mhallachd dhofan (my cuffe unto him), muſt be
tead, Mo vallazdyofan. ph is always pronounced
as in the Engliſh. Jh is pronounced as h alone,
:ough / be commonly equal to the Engliſh /h.
$º Sean (old), is to be read, Shean : but when the
fenfe is changed, as if one was faying, 0 a fhean
duine ! (O old man!), the fis not to be pronoun
ced, but read as if written 0 a bean duine / But be
ing (as we call it) the posteffive letter, it muft al
b ways
( xiv )

ways be ufed. th has the like pronounciation.


So, A theine loi/gich ! (O burning fire !) muft be
read, A heine loi/giz.
It is likewife to be obferved, that f lofes its
found after t. So, Feadh an tſaoghail (through
the world), is to be read, Feay an taoyail. And
alfo all the vowels that have this accent (^) above
them are to be pronounced long, in whatever part
of a word it may occur. *

AN CLAR-INNISEACII.
As C LA R-INN I SE A GH.

Taobh.
IANN a Bhair a thuair aois. Í

Profnuchad Càtha Dhomhnuill a ’h Iola 5


Oran na comhachaig 7
Oran cùmhadh choire ’n eafa * · | 16
Marbh-rann do Shir Seumas Domhnullach 2. I

Marbh-rann Domhnuill ghuirm oig 23


Marbh-rann do mhac Dhùghail Dhùnolladh 26
Fuaim a ’n taif le Inghinn Alaſtair ruaidh | 27
Oran le Inghinn Alaſtair ruaidh do Shir
Tormaid 3I
Oran le Pol crubach do Ian mac Shir Ruairidh 34
’N crònan le Inghinn Alaſtair ruaidh 37
Oran le Uilliam Mac Coinneach - 42
Oran le Alaſtair Mac Coinneach , 45 .
Oran le Iain Bèton - 46
Oran do mhac Shimidh - 49
Cùmhadh do mhac Leod 52
Oran le Ruairidh Mac Mhuiridh 58
Oran do mhac mhic Aillein 64
Marbh-rann do mhac mhic Aillein 67
Cùmhadh chlann Domhnuill 7o
Oran le Nial Mac Mhuirich |- 73
Marbh-rann do mhac mhic Aillein 75
Moladh an leoghuinn 78
Oran do Shir Lachuinn Mac Gilleoin | 85
Oran do Lachuinn Mor Mac Ghilleoin 89
Orannaich
do dhaoine uaille an ’n Ealain fgiatha 93
Oran do ’dh Aonghas bhaile fhiunlaidh
Oran do dh’ Alaſtair dugh Ghlinne-garaidh - 99
Oran do mhac Inbhinn an ’t ſhratha I OQ
Oran do dh’Eoin breac MacLeod 1o3
b 2 Luinneag
xvi AN C L A R - I N N I S E A C H.

Taobh.
Lùinneag mhic Leod I o7
Lùinneag le Callum a Ghlinne III

Lùinneagle Iain Mac Dhubhail mhic Lachuinn i 13


Bhanarach dhonn le Alaſtair Mac Domhnuill 115
Tailt na mor thìr leis an aon cheudna I 18
Iorram leis an aon cheudna * I 2I
Cran do Shir Iain Mac Ghilleoin I 25
Roinn le Domhnuill Friefal |- - ! 23
ľvlarbh-rann Alaſtair uaibhraich I 33
Cumadh Alaſtair dhoinn - 135
Cùmhadh do dh'. Iarla Earraghaidhail 138
ſumairich Alaſtair a Eignaig I43
Beannachadh luinge chľani Raonuill 146
Gran do Domhnuill gorm 166 :
Oran do thriath Dhùbhairt I 68
Gran le Iain Mantach do Domhnuill gorm òg iſº :
· Cran do ’n teafaich 173
Oran do dhìas Inghinn mhic Domhnuill dùgh 17#
Bran do dh Eachónn ruadh na ’n càth 178
Gran do Thighearna Ghrante 182
Oran le fear aichaldi 185
Oran Roinruairidh - 188
Cuir a chinn dileas tharum do lamh 194
’N cean dileas air dhoigh eile 195
Oran le Iain lòm do Shir Seumas 197
Oran an ’t ſhamhraidh 200
Ault an ’t fhùcair - - 2c5
Carraid is namhaid a ’n uiſge bheatha 213
Oran le Jffachari Mac Aulay 220
Marbh-rann le mac fir ard na bidhe 223
Oran na Finneacha gaidhleach - 227
· Oran do gh Eachonn Mac Ghilleoin 233
Oran do mhac : |- 235 .
Öran doGhlinn
Muirta InghinnComhann
fir Gheanboill
· -
239 .
24I
Marbh-rann
AN C L A R - INN IS E A CH. xvił

- - Taobh.
Marbh-rann ùifdain Bhaile fhear 245
Smeoràch Chlann-Raoinuill 246
Iram na truaidhe - · · 251
An duanag ùllamh 253
Smeorach Chlann Domhuill 257
Oran le Iain lom, do Ghlean-garradh 26o
An gilleadh dùth ciar dhùth 264
Oran le mac mhic Raoinail 266
Oran le Alaſtair ardna bidhe 269
Oran Shir Eobhon Camron 273
Oran le te ga leannan 278
Oran do dh’Alaſtair mac Colla 28 I
· Oran le Fòrfair choiranti 284
Oran dh’Alaſtair Ghlean-garradh 286
Mac Grigoir a Ruarudh - 288
Oran le – ga leannan 291
Oran do thròd na m'bann eiggach 293
Oran le Iain mac Ailein 295
Oran do Lachluinn Triath cholla 297
Oran le Andra mac an Eafbàig 3oo
Oran le mac Iain mhic Eobhon 3o3
Oran do dh’fhear thaillaiſgair 3O5
Oran do dh’Iain mac Shir Tormaid 3O7
Loidh air a bhás |- 3 Io
Oran do dh’Uilliam mac Leod 3 I5
Oran do olladh fhafgunnach 318
Oran do dh’Alaiftar mac Dhomhnuill 322
Iram 325
Oran le Iain lom do Shir Domhnùil 327
Oran do Inghinn fir thir na drife , 33 I
Oran a gheamhraidh 334
Oran le duine uafal arait - 339
Oran leis duine uafal cheudna 34I
Oran le fear Bhataría 343
Oran eile leis an aon cheudna 345
|- |- Orari
xviii . As cLAR-INNI SEAc H.
Taobh.
Oran gaoil le mac Cailein 347
Marbh-ran Ach-nabreac
Oran rinn m bard mac Mhathain do Triath
Clann-Choinnech 349
Iram rinn te ga lennan 35 I
- Oran do mhac Dhonchaidh-Ineraugh 354
Oran do Shir Eobhom Camron 357

T R A N S L A T I O N S.
Page.
„THE aged Bard's wiſh, introduction to 359
tranſlation - 363
an Ode to May 367
M“Leod’s Lament 37 o
a Dream 372
Defcription of Cuthullin’s Sword - 373

COMH-CHRUINNEACHIDH
i {

Co-CHRUINNEACHADH
-

| D O

D Hº o R A I N

G A D H E L I C H.
1

MI AN N a BH A I R D a fhuair Aois.

I.
! Càiribh mi re toabh na’n allt,
A. A fhiubhlas mall le cèimibh ciuin;
:idh ſgil a bharaich leag mo cheann
bi thufa, a Ghrian, ro'chàirdeil rium.
II.

Gu focair sìn fan fhèur mo thaobh


ir bruaich na'n diôthan ’s na’n gaoth tlà
Mo lubadh
chos ga flìobadh fabhraon bhaoth
thaireis caoin tre’n bhlàr.
e
- III.
Bioidh fobhrach bhàn ’s àilidh fhuagh ·
u’n cuairt do m’ thûlaich ’s uain’ foi dhruchd,
: neoinein beg ’s mo làmh foidh chluain
an ealabhuidh ri m’ chluais gu cur’.
Vol. I. A IV.
v -
IV.
Innfibh, o thrèig mo fhuil, a ghaoth,
C’àite bheil a chuilc aig gabhail tàmh,
Le glaoghain broin, ’s na bric ri taobh
Le fciath gun deo aig cunbhail blàir.
V.
Mu’n cuairt đo bhruachabh àrd mo Ghlinn,
Bithadh lubadh ghèug a’s orra blàth,
”S ćlann bheag na ’m preas aig tabhairt feinn
Air creagabh aofd’ le h orain gràidh:
VI.
-

Biodh thufa ri dofan ma’n Tom


*

Le cumha do ghaoil ann ad Bheul,


Eala ; a thriall o thir na’n tonn,
*S tu ſeinn dhomh ciuil ann àird na’n fpèur.
VII. -

Brifeadh tre chreig na’n eithean dlu,


M? fuaran ùr le torraghan trom,
A’s freagradh mac I alla gach ciuil,
Ri ſtrann-fhuaim frutha” dlu na’n Tonn. .
VIII.
Freagradh guth :::: a's gach flèibh,
Re binn-fhuaim gh ar na’n aighin mear
’N fin cluinnedh mife mile gènım,
Aig rith mu’n cuairt domh ’n’iar fan ear.
- IX. -

Sruthadh air fgèth na h ofaig mhin,


Glaoghan mhaoth na’n Cro gu m’, chluais, -

°N fin freagraidh a mheanbh fprèidh ’n "ar chluinn


An gineil ’s iad a rith a nuas. - |

- X. -

Mu’n cuairt domh bioidh luth-chłeas laoigh


Re taobh na'n fruth no air an lerig,
S an minnein beag do’n chomhrag ſgìth
Am achlais aig codal gun chèilg. - |

- XI.
|

[ 3 ]

0 ! manam faic an : Og». . .


Fo’fgeth na daraig Riog na’m blàth-

"Lamh-fhneachd fo’ceann, meafg chiabhan oir


Sa meall-fhuil chiną air og a gráigh.

Eifin a feina re 'taobh, ’s ibalbh, -


Le croidhe ’lèum ’s a fhabh na cheol,
An gael o fhuilgu fuil a falbh,
'Cur ſtad air feigh air ſlęibhte mor.
XIII. -

Nois thrèig an fhuaim 's tha’cliabh mín-gheal


Re uchd’s ri croidh a gaoil a fàs, , -

'Sa bilibh ur mar roş gün fmal


’M bilibh a gaoil gų,:: aan fàs.
XIV.
Solas gun chrioch do’n chomųnn chiuin
Dhuifg dhomh an t aoibhneas àit nach pili,
’S beannachd do t anamfa a ruin -

A nighin chaoin na’n cuach-chiabh grinn.


XV. « '

O! ceum an t fhealgair ri mo chluais.


Le ſtrannadh ghath a’s chon feadh flèibh,
’N fin dearrfaidh an oig air mo ghruaidh,
’Nuair ’dhèireis toirm air fealg an fhèigh.
XVI.
Duifgidh an fmior a’m’ chnaidh n’ar chluinn.
Mi tailmrich Dhos a’s chon a’s fhreang,
’Nuair ghlaodhar, ** thuit an Damh” ta m’ bhuinn
Aiglèum gu bao re ard na’m Beann.
XVII.
Sin chi mi arleom an gadhar,
A leanadh mi anmoch a’s moch, -

:'s na fleibh ba mhiannach lean bhi taghai,.


Sna creagan a fhreagradh do’n Dos.'
A 2. XVIII.
[ 4 !

XVIII.
Chi mi an uamha ghabh gu fial
’S gu tric ar cèimuibh o’n oiche,
Dhuifgeadh ar funnt ri blas a crann,
’S ’n a folas chuach ba mhor aoibhneas.
XIX.
Bhioidh ceo ar fleagh bhar an fheigh,
Ar deoch a Trèig ’s an tonn ar ceol, -

Ge d’ fhinadh Tathaifg ’s ge d’ ranadh flèibhe,


Shinnd’s an uamhai ba fheamh ar neoil.
XX. -
Chi mi fcur eilt air bruaich a ghlinn,
An gair a chuach gu binn an tos,
A’s gorm-mheall ailt na milè giubhas,
Na’n luibhin na’n earba ’s na’n lon.
XXI.
Chi mi loch elain na’n craobh,
*S. an caoran air lubadh thar Tuinn,
* * # # # # # 4k

* * * * * * * *
XXII. - --

Chi mi beinn aird is ailidh fniamh,


Ceann-feaghnadh na milè Beann
Bioidh aiſling na’n Damh na ciabh,
*Si leaba na’ nial a ceann.
XXIII.
’N do threig u mi aiſling na’m buagh,
Pill fathaft, aon fealan beag, pill ;
Cha chluinn u mi ochan ’s mi truagh !
O! a bheannabh mo ghraigh flan libh.
- XXIV.
Slan le comunn caomh na h oige * ---

A’s oigheanan boidheach flan libh,


Cha leir dhomh fibh, dhuibhfe ta folas
°N t ſhamhraidh ’s è mo gheamhra’s e
-
dia:V,
I - I. - - |- - - - - - - -

|- XXV.
O ! cuiribli mi re grèin tra noin
Fo’n bharach aig fiubhal an loin, s
'S air an t.fheamraig ’s ann fan neoinein;- •
’N ügaiſling na h oige am choir.
XXVI:
Bioidh cruit a’s flige lan ri m’ thaobh,
'S an fgath dhion mo fhinfir fa chath,
b:, Fofglabh ’n Tall” bheil Oifian a’s Daol,
Thig’m feafgar ’s cha bhi’m Bard air bhrath.
- XXVII, -

Ach o! mas tigè, feal ma’n trialI mo cheò.


Gu teach na’m Bard air ard-bheinn ás naçh pill, -
Thugabh dhomh chruit. ’s ant fhlige dh’ iunfaidh ·
’n ròid
Anfin me chruit ’s mo ſhlige graidh, flàn libh.

PRos N U cH A D H - c A T H A roinaidh le Lachun


Moir-Macmhuireach-Albinnich, do Dhomhnil a
Iola, Riodh Infhagaill, agus Eairla Rois ; la
Machrich Cathgariach, Thugidh è June 11. 141 1 .

Chlannibh cuin, cuinhichibh


Cruas an am na hiorighila,
Ga arnich, ga arronta, -

Ga athlif, ga allonta,
Ga beodha, ga baramhil,
Gabrioghor, ga buan-fhergach,
Ga calama, ga euronda,
Ga crodha, ga cath-buaghach,.
Gaduir, ’s ga daifunnach,
Ga dion, ’s ga deugh-fhuillin, . .
Ga êidi’s ga èicoil,
Ca tortail, ga furichair,
Ga frithair, ’s ga forniata,
A 3. Sa
[ 6 ]

- Ga gruamich, ga grainemhoł,
Ga gleusda, ga gaifgemhol,
Ga hinnil, ga hintinach
Ga hiolichdich, ga huima-ghonach,
Ga laomfgir, ga lain-athlif,
Ga laidir, ga luabhuillach,
Ga hullimh, ga herighilach,
Ga hollabhorb, ga hathifach,
Ga merragha, gă moirchriadhach,
Ga menimnach, ga miolanta,
Ga nimhnich, ga naimhdemhol,
Ga niata, ga najmheglach,
Ga obbinn, ga olla-ghnìomhich,
Ga prap, ’s ga priom-hurlambh,
Ga proifhoil, ga pruinfamhol,
Ga ruaimnich, ga rodhana, . .
Ga ro-bhorib, ga riodhamhol,
Ga fantach, ga feanamhol,
Ga focair, ’s ga farbhuailta,
Ga tenti, ga toggirrach,
Ga talcarra, ga froigheafgi,
Gaurlabhach, ga urmhaiſhaol,
Ga cofnidh na cath-larach, - /

Ri bruinnidh, air buidhidhi, |

A clanna chuin-ched chathach, |

A nios uair air naithinicha,


A chiulenin conifidhach,
A bheirichin bunonta, -

A leoghinin lainghafta,
Aonchonibh Irighilach,
Do chaoiribh crodha, curonta,
Do clannimh chuinn, cheid-chathuch,
Clanibh cuin cuimhnichimh,
Cruais an am no hirighila.
o RAN
::
[ 7 J

o R A N na comhachaig.
I.

Chomhachag bhochd na froine,


A nochd is bronach do leabadh, *

Ma bha u ann re linn Donnaghail,


Cho niunadh ge trom leat t aigne.
II.
'S co-aoife mife do’n daraig,
Bha na fhaillein ann fa choinnich,
’S ioma linn a chuir mi romham,
'S gur mi comhachag bhochd na ſtròine. -

III.
Nois o’n a thà u aofda,
Deanfa taoiſid ris an t fhagairt,
Agus innis dhà gum èaradh,
Gach aon fgèula ga bheil agat.
IV.
Cho d' roinn mife braid no brèugan,
Na claodh na tearmad a bhrifte,
Airm fhear fèin cha d' roinn mi iumluas,
Gur cailleach bhochd iùnraig mife.
V.
Chomnacas mac a Bhrithe chalma,
Agus Feargus mor an gaifgeach,
s Torradan liath na froine,
Sin na laoich bha domhailtaicail.

vI.
O’n dº thòiſich u re feamachas,
A's èigin do leanmhuinn nas faide, „ ...
Gu ’n ra ’n triur bha fin ::::: ·
Ma 'n raibh Donnaghail ann fan Fhearfaid.
vH.
|
& 4

VII.
Chonnaic mi Alaſtair carrach,
An 1}uine is alloile bha ’n Albainn,
’S minig a bha mi ga èifteachd,
”S e aig reiteach na’n tom fealga.
VIII.
Chonnaic mi Aonghus na dheaghaidh,
Cho b’ e fin raghuinn ba tàire,
’S ann fan Fhearfaid a bha thuinidh,
”Sroinn e muileann air allt Larach.
IX.
Ba lìonar cogadh a’s creachadh,
Bha ’n Lochabar ann fan uair fin,
Caite am biodh tufa gad’ fhalach,
Eoin bhige na mala gruamaich.
X. |

A’s ann a bha cuid do m’fhinfridh,


Eadar an Innfe a’s an Fhearfaid,
Bha cuid eile dhiu’ ma’n dèathagh ;
Bhiodh iad aig èabhach fa’n fheafgar.
XI. - -

’N uair a chithinnfe dol feachad, .


Na creachan agus am fuathas,
Bheirinn car beag fàr an rathaid,
’S bhi' inn grathunn fa chreig ghuanaich.
*

- XII. · * * -.

Creag mo chroidhe-fe a chreag ghuanach, .


Chreagan d’ fhuair mi greis do m’ àrach, . .
Creag na’n aighin ’s na’n damh fiùbhlach,
A chreag aidhireach urail ianach.
XIII. . . . . .
Chreag ma’n iathadh an fhàoghait,, . |

Ba mhiann leam a bhi ga taoghai, ‘ ’


*- * *

’N uair ba bhinn guth gallain gaodhair,
A cur graidh gu gabhail chumhainn.
XIV.
I 9 I {

XIV.
’S binn na h iolarain ma bruachabh, )
’S binn a cuachan ’s binn a h eala,
A’s binne no fin am blaoghan,
Ni an laoighein mean-bhreac ballach.
XV.
A’s binn leam toraman ma’n dos,
Re uilinn na’m corri-bheann cas,
’San eilid bhiorach is caol cos,
Ni foife fuidh dhuilleach ri-teas.
XVI.
Gun do chèil aic ach an damh,
'S e ’s muime dhi fèur a’s cneamh,
Mathair an laoigh mhean’-bhric mhir, * - * * *.

Bean an fhir mhal-roſgaich ghlain. . . . . .: ".


- XVII.
’Siùbhlach a dh' fhalbhas e raon,
Codal cha dean ann fa’n fmuir, - · · -

B’fheair leis no plaide fui? thaobh,


Bàr an fhraoich bhadanaich ùir.
:
XVIII. -
Gur h aluinn fgeamh an Daimh dhuinn,
Thearnas o fhireadh na m beann,
Mac na h eilte ris an t fhonn,
Nach do chrom le ſpid a cheann.
XIX. "
Eilid bhinneach, mheargannt, bhallach,
Odhar eangach uchdre h àrd, *

Damh togbhalach croic-cheannach fgiamhach,


Cronanach ceann-riadhach dearg.
XX.
Gur gafda a rithe tu fuas, * -

Releachduinn chruaigh a’s icas, . . . . .


Moladh gach aon neach an cù, : : *
Ach molams ’n tru tha dol as. |- |
[" to J

XXI.
Creag mo chroidhe-ſe a chreag mhoir,
*S ionmhuinn an lòn tha fuidh ceann,
'S annfa an lagtha air a cul,
Na machthir a’s * mùr na'n gall.
XXII.
M’annfachd beinn fheasgach nam fuaran,
’N riafgach o’n dean an damh rànan,
Chuireadh gadhar is glan nuallan,
Feigh na’n ruaig gu h inbhir-mheorain.
XXIII.
B’annfa leam na dùrdan bodaich,
Os ceann licaigeararadh sił,
Bùirein an daimh ’m bi ghne dhuinned,
Air leacainn beinne ’s e fi sin. .
XXIV.
’N uair bhùiris damh beinne bige,
’S a bhèicis damh beinn na craige,
Freagraidh na daimh ud da :
»S thig feigh a’ coire na fhaige.
- XXV.
Bha mi o’n rugadh mi riabh,
Ann an caidribh fhiagh a’s earb”,
Chan fhachda mi dath air bian,
Ach buidhe, riadhach, a’s dearg
XXVI.
Cha mbi fhin afgaoil an comunn,
A bha eadar mi’s creag ghuanach,
Ach an aois ga'r te’irt o cheile,
Gur grathunn an fheil a fhuaras.
- XXVII.
Si creag mo chroidhe-fe chreag ghuanach,
A chreag dhuilleach, bhiolaireach, bhraonach,
Na ’n tulach àrd, aluinn, fiarach,
Gur cian a ghabh i o’n mhaorach. XXVIII. -
- * Daingneach. - -
a'

[ 11 G

XXVIII.
Cha mhinig a bha mi’geiſteachd,
Re feitrich na muice mara,
Ach ’s tric a chuala mi moran,
Do chrònanaich an Daimh allaidh.
XXIX.
Cha do chuir mi duilfan iafgach,
Bhi ga iaraidh leis a mhadhar,
’S mor gu'm b’annfaleam am fiaghach,
'S bhi air falbh na'n ſliabh ist fhaghar.
XXX. ~

'S aoibhinn an obair an t fhealg,


’Sàit a cuairt ann airde beachd,
Gur binne a h, aidhir’s à fonn -

Na longa’s idol fuidh beairt. |

XXXI.
Fad a bhithinn beo na mairiumn,
Deoth dheth ’n anam ann mo chorp,
Dh’ fhanainn am focharan fheigh,
Sin anfpreidh ann raibh mo thoirt. ' , *

XXXII.
C’àite an cualas ceol ba bhinne, -
Na mothar gadhair mhoir a’ teachd, --
Daimh fheangana’n rith le gleann,
Miolchoin a’ dol annta ’s aft”.
XXXIII.
’N uair a bha mi air an da chois,
'S moch a fhiubhlain bhos a’s thall,
Ach anois on fhuair mi tri,
Cha ghluais mi ach gu mìn mall.
XXXIV.
Tha blaigh mobhogh’, ann am uchd,
Le aogh maol odhar is ait,
Ife geanail ’s mife gruamach,
'S cruaigh an diu nach buan an tíhlat.
- - - “ · –}. - - XXXV.
[ 12 ]

XXXV.
’S truagh an diu nach beò an fheogliaín, *

Gun ann ach an ceo do’n bhûidhinn,


Leis ’m ba mhiannach gloir na’n gadhar,
Gun mheoghail gun òl gun bhrithinn.
XXXVI.
Bratach Alaſtair na’n Gleann,
A ftrol faramach re crann,
Suaitheantas fhoilleir fhiol Chuinn,
Nach d’ chuir fuìm ann clannabh gall.
XXXVII.
'S ann an Cinn-ghiubhfaich na laidhe,
Tha namhaid na graighe deirge,
Lamh dheas a mharbhadh a bhradain,
Ba mhath cº ’n t ſhabaid na feirge.
XXXVIII.
Dh, fhag mifan ruaidhe fo fhios,
Am fear a b’olc dhomfa bhas,
’S tric a chuir e a thagradh an cruas,
Ann cluais an Daimh chabraich ann fas
XXXIX.
Raonull Macdhomhnaill ghlais,
Fear a fhuair fòghlum gu deas, ,
EDeagh Mhac Dhonuill a chùil chais,
Ni’m beo neach o charaig leis.
XL.
Alaſtair croidhe na’n gleann,
Gun e bhi ann mor a chreach,
”Stric a leagu air an tom,
Mac na fonn leis a choin ghlais.
XLI.
Alaſtair Mac Ailain mhoir,
’S tric a mharbh fa bheinn na feigh,
”Sa leanadh fad air an toir,
Mo dhoigh gur Domhnullach treun.
XILII,
|

[ 13 J

XLII. ·
A’s Dòmhnallach u gun mhearachd,
Gur tu buinne geal na cruaghach,
Gur càirdeach u do Chlannchattain,
’S gur a dallt u do chreig ghuanaich.
XLIII. . . . .
Ma dh’ fhàgadh Domhnull a muigh,
Na aonar a tigh na fleagh,
’S gearr a bhios gucag air bhuil,
Juchd a chruigh bioidh iad as tigh.
XLIV. ,
Mi’m fhuidh air sìoth bhruth na m beann,
A coimhead air ceann loch a treig, -

Creag ghuanach am bioidh an t fheàlg,


Grianan àrd am bioidh ņa fèigh.
- - XLV.
Chi mi na dubh-lochain uam,
Chimi chruach a’s beinn bhreàc,
Chi mi ſtrath Oiffian na m Fiann,
Chi mi ghrian air meall nan leàc.
- - XLVI.
Chi mi beinn iobhais guàrd,
Agus an càrn dearg re bun,
A’s coire beag eile re taobh,
Chìt a’s munadh faoin as muir.
- XLVII. .
Gur rìomhach an coire dearg,
}ar 'm ba mhiannach leinn bhí fealg,
Coir' na’n tulachanan fraoich,
lunis na'n laogh 's na’n Damh garbh.
XLVIII.
Chi mi braidh bhidin nan dôs, :
N taobh fobhos do fgura lith,
Sgura chòińích na’n Dámh feang,
lonmhuinn leam an diu na chì,
$ Vol. I. B XLIX.
I 14 ]

- - XLIX. .
Chi mi strath farfaing a chruigh,
Far an labhar guth na'n fônn,
A’s coire creagach a mhaim,
A’ minig an tugmo làmh toll.
L. -

Chi mi garbh bheinn na’n damh donn,


Agus flat bheinn na’n tom sìth,
Mar fin agus u’n leitir dhubh, ':
?S tric a roinn mi fuil ma’ frì.
- |- LI.
Soraidh gu beinn allta uam,
O’n ’sì fhuair urram na’m beann,
Go flios Loch-eireachd an fheigh,
Gu'm b’ionmhuinn leam fèin bhi ann.
LII. . -

Thòir foraidh uam thun an Loch,


Far am faićte 'bhos a’s thall,
Go uiſge Leamhna na’n lach, .
Muime na’m laogh breac ’s na meann.
LIII.
S è Loch mo chroidhefe an Loch,
An Loch air am bioidh ’n Lach,
Agus iomad eala bhàn,
'S bhioidh iad a fnàmh ma n feach,
LIV.
Olaidh mi a? Trèig mo theann-fhath,
Na dhèidh cha-bhiodh mi fui? mhulad, |

Uiſge glan na m fuaran fallain, * |

O’n feang am fiagh a nì ’n langan.


LV. -

’S buan an comunn gun bhrifteadh,


Bha eatar mife ’s an t uifge,
: na mor bheann : mhifge,
|- -

,
life ga òl gun traifgeadh, |- *
t is 1
LVI.
PS ann a bha an communn brifteach, *
Eatar mife ’s a chreag fheilich,
Mife gu bràth cha dìrich,
Ife go dilinn cha teirinn.
LVII.
O labhair mi fibh gu lèir,
Gabhaidh mi fhein dibh mó chea 5
Dearmad cha dean mi fan àm, -

Air fiàghach ghleann na m beann beag. i.

- LVIII.
Cead is truaighe ghabhas riàbh, -
Do ’n fhiaghach ba mhòr mo thoil, ... • *

Cha’n fhalbh le bogha fui in’ fgèth,- . . . ..


°S gu la bhràth chaleig mi coin. . . |- .”
LIX. * - |

Mife a’s tufa ghadhair bhàin; . . . . . . ) ;


’S turfach air turas do ’n ealain, - - - i

Chaill finn an tathunn a’s an’dàn,


Ge d’ bha finn grathunn re ceanal.
LX. : ";

Thug a choille dhìotfa an earb”, , R


§ thugan t àrd dhìomfa na fèigh, : •

Cha neil nàire dhùinn a Laoich, -


O’n laidhe an aois òirnn le chèil”.
LXI.
Aois cha n’eil u meachair,
Ge nach fèadar leinn do fheachnadh; :: ’
Cromaidh tu ’n duine dìreach,
A dh’ fhàs gu mìleanta gàfda.
LXII.
Gearraichidh tu a fhaoghal, * -

A’s caolaichidh tu 'chafan, - ,

Fagaidh tu cheann gun deadach, - : -


|

'S ni u eadunn a chafadh. - · · · · -


- B. 2. LXIII.
I 16 I

LXIII.
A fhhe chafaodunnach, pheallach,
A fhream-fhuileach, odhar, èididh,
Cha ma ’n leiginn leat a lobhair, |

Mo bhogha tôirt dhńom airèiginn. - --


LXIV.
O’n ’s mi fhin ab’fhearr an airidh, * ,

Air mo bhogha ro-mhath iubhair,


No thufa aois bhothar fgallach,
Bhios aig an teallach ad fhuidhe.
* LXV.
Labhair an aois a rithis,
’S mo ’s righinn tha thu leantail.
Ris a bhogha fin a ghiùlan,
'S gur mð ba chuibhte dhuit bàta.
LXVI. -

Gabh thufa uaimfe ’m bàta. -


Aois grànda chairtidh na plèide,
Cha leiginn mo bhogh’ leatfa,
Do mhathas na d’ar, eiginn.
LXVII. .
’S iomadh laoch ab fhearr na thufa,
Dh’ fhàg mife gu tuiſleach an-fhann,
’N dèigh fhaobhachadh as a fheafamh,
Bha roimhe na fhleafgach meamnach.

ORA N cumhadh Choire-’n eafa leis a Phiobaire,


dhall. ** *

I.

I ’N diu a’ fàg’ail na tire, , , , .


- ’Siubhal na frìgh air a leath-taobh,
’S è dh’ fhàg gun airgid mo phòca.
Ceann mo fòir bhí fuidh na leacabh. IÍ
« t 7 I -.

- II. - -

PS mi ag bràighe ’n alltain riabhaich, s


Ang iaraidh gu beallach na fèatha,
Far am bi Damh dearg na crèichde,
M? fhèill-eoin-roid a dol fan dàmhair.
III. -

’S mi ’giaraidh : Coire an eafa, .


Far a minig ’n do fgapadh fùdor,
Far am biodh miol-choin ga ’n teirbeirt,
Cur mac na h èilte da dhùbhłan.
IV.
Coire gun eaſbhaidh gun iomrall
'S tric a bha Reabard ma d’ :omraich, -

Cha n’eil uair a ni mi t iumradh,


Nach tuit mo chroighe gu trom-chràdh,
- -V.
’S è fin mife coire an eafa,
- Tha mi feafabh mar a b’àbhaift,
Ma thà thufa na t fhear ealain, -
Cluinnemid annas do làimhe.
VI.
An aill leat mife a ruſgadh ceoil duit,
’S mi am fhuidhe mar cheò air bealach,
Gun fpeis aig duine tha béò dhiom, -

O’n chuaidh an Còirneileair fiuidh thalamh. .


VII.
Mo chreach mo thùrfa ’s mo thruaighe,
Ga chuir fan uair fo dhomh ann fhìre, - -

Mhuinntir a chuumadh rium uaiſle,


Bhi ’n diu ann fan uaidh ga m dhì-fe.
VI1I.
Na’n creide tu uam a choire,
Gur a doran fud air m’ inntinn,
'S cuid mhoir e dh’ abhar mo lei-fgeoil,
Nach urrainn mi feafa re feinn duit.
|- B3 - IX.
E 18 1

- IX. -

Meafar dhomh gur tu mac Ruairidh,


Chonairc mi marris a Chòirneal,
’N uair a bha è beo na bheatha,
Ba mhian leis do leathaid na fheòmar.
X.
Ba lion’ar do mhaithin na h Eirinn,
Thigeadh gu m’ rèlian le heälaidh, }
Sheinneadh Ruairidh dall dhomh fàilte,
Bhiodh mac Aoidh ’s a chairdin mar ris.
XH.
O’n tha thufa a’ caoidh na’n àrmunn,
Leis am b’ abhaift bhi' ga d’ thaghal,
Go ’n feinnims’ eälain gun duais duit,
Ge fada uam ’s mi gun fhradharc,
XII.
’S lìonar caochladh teachd fan t ſhaoghal,
Agus abhar gu bhi dubhach,
Ma fheinnneadh fan uair fin dhuit fàilte,
Seinnir an trà fo dhuit cumha.
XIII.
’S è fin ceòl is binne thruaighe;
Chualas o linn mhic Aoidh. Dhòmhnnill,
’S fada mhairis è na m’ chluafabh,
An fhuam a bh’ aig tathunn do mheòirin.
XIV.
Beannachd dhuit agus buaidh làrach,
Ann’s gach aite ’n dean u feafabh,
Air fon do phuirt bhlafda dhionach, |- ·
Sa ghrian aig teannadh re feaſgar.
XV.
’S grianach t uirfinn fèin a Choire,
'S gum fhèidh a’ tearnadh gu d’ Bhaile,
’S iomad neach da m b’fhiach do mholadh,
Do chliath chorrach, bhia’char, bhainneach.
* .
- XVI.
* ,
t 9 2
- XVI.
Do chìob do bhorran do mhìnlteach,
Do ſhlios a choire gur lianach,
Lubach, luitheach, daite dìonach,
'Sfafgach do chuilidh ’s gur fiarach.
XVII. -

Tha tèideadh uil air dhreach a chanaich,


Creain do mhullaich cha chreanaich,
Far ’m bi' na fèigh gu torach, -

'G èiridh faramach ma d’fhireach. f

- XVIII.
Sleamhuinn fios fhad do ſhliochd àraich,
Gun an gart na'n càlmat iofail,
Mangach, maghach, aghach, tearnach,
Graidheach crăiceach fradharc frìthe.
XIX.
Niineineach, gucagach, meèlach,
lineineach, lufanach, iumaidh,
Sbòcach do ghorm luachair bh’ealaich,
bunfhuachd re doinfhin ach cireach.
XX. |

Sumragach, fealbhagach, duilleach,


Min-leachdach gorm-fhlèiteach gleannach,
Badhchair, riabhach, riafgach, łuideach,
e ’n dilte cuideachd gun cheannach.
XXI.
's cruiteoil leam gabhail do bhràighe,
olaire 't uifge ma t innfibh, -

Miodar ma hach, cnochdach càthair, r |

ºu breac blåthoir ann uchd mìn fheoir.


XXII. . .
ºu gormanach, tolmanach, àluinn, |

lochach, lachach, dofach, crài-ghia’ch, |- *

:dharach, faghaideach, braièach, s -

"main na heilid gu nàmhaid. |

#
I 2o i

XXIII.
Bùireineach, dubharach, bruachach,
Fradharcach, cròichd-cheannach, uallach,
Feòirneineach uiſg na ’m fuaran,
Grad ghaifgeant’ air ghafgan crua laich.
XXIV.
Balg fhuileach fàileantadh, biorach,
Sbangihronach, eangladhrach, corrach,
'S an anmoch is meanbh-luath fireadh,
Air mhire a’ dìreadh fa chòire.
XXV.
"Sa mhaduinn aig èiridh le’r miolchoin,
Gu muirneach, maifeach, gafda, gniomhach,
Lubach, leacach, glacach, fgiamhach,
Carach, cabrach, cnagach, fiamhach. |

f XXVI.
’Nàm da’n Ghrèin dol air a h uilinn,
Gu fuilteach, rèubach, glèufda, gunnach,
Snapach, armach, calgach, ullamh,
Riachach, marbhach, tarbhach, giullach.
XXVII.
PNàm dhuinn bhi’ tearna gu d' rèthlian,
Teinnteach, cainteach, cainnleach, cèireach,
Fìonach, cornach, čeòlar, tèudach,
Ordoil, eòlach, ’g ôl le rèite.
XXVIII.
Sguiridh mi nois dhiot a choire,
O’n tha mi toilicht do d’fheanchas,
Sguiridh mife íhhiubhal t aonaich,
Gu’s an tig mac Aoidh do dh Albainn.
XXIX.
Ach ’s è mo dhùrachd dhuit a Choire,
O’n ’s mor mo dhùil re dol tharad,
O’n tha finn tuiſleach fa mhunadh,
Biodh mid a’ triall thun a Bhaile.
* - MA R R H R A N N
t 2 1

MAR BH RANN do Shir Sèumas mor Mac Dhomh


null Triath Shlèibht’, le Gilleafpaig dubh Mac
Mhic Dhònaill. . . * -

{
- * I.
AN Nollaig air m ba ghreunach fion, .
Ormfa roig an dìth fan call,
Tha m' iulchairt fa chrann fui” dhìon,
Ceann sìthe fear Innfe-gall.
II.
Gun fàth tòireachd air an Tì, ,
Chuaidh dhìnn am feafda nan tràth,
Ann Gorm-thulaich eadar dhà thìr,
Thà paillte gun chrìne. ’n tàmh.
III.
'S mor mo fmuaintidh : chàch chà lèir,
Leam fhèin ; ’s mi gabhail mu thàmh,
Dheth an t ſhaoghal fo’s beag ma ſpèis,
Thigeadh an tèug n’ar is àillk -

IV. .
Gho ’n iarainn là gu bràth,
Do leafacha thràth theachd orm ;
Na 'm b' è go’n deònaicheadh Dia,
Mi dhol gudian air do lorg.
V.
Cho'n iarainn tuilidh dheth ’n t ſhaoghal,
Luidheinn re daoilibh an fhòid,
Ann an Leabaidh chumhaing, chaoil,
Sinnte re taobh do chuid bord.
VI.
Chuaidh mi iumaral air an aðis,
A’ muinnin na nàmhaid thà mì,
'S beag mo dhòchas a bhi' ard,
'S tu'n clàrabh druite da m’ dhìth.
VII,
E 22 J.

VII. -

Ormfa rug an tàn-rath cuain,


Chuaidh mo * riaghailt uam air chall,
Mo fgèul duilich ’s mo chàs cruaigh,
’S nì buan gun bhuinnig tha ann.
VIIH.

Dhìomfa thog an teug a chìs’,


’S lèir dhuit a Riegh marathà,
Ormfa rug găir-thonn na'n sìon,
Gun sìth ach dorainn gu bàs.
IX.
Cho raibh fiùr na feòl na flat,.
No ball beairte a bhà re crann,
Nach do thruis an aon uair uainn : , .
Mo thruaighe-fe an fhras a bh’ ann.
X.

Tigh mor a thathaicheadh na flèigh, -

Gun ôl gun aidhir gun mhiagh;


Gun chuirm ga chaitheamh air bòrd,
Mo dhòlas.–Athair na fiòn.
}
- XI.
Gun chaifmeachd gun chòimh-ftrì thèud,
Gun dàn ga lèabhadh air clàr,
Gun fhilidh re cuir an cèill,
Eachd do chinnidh-fagu bràth.
* . XII.
Gun trèun fhir re dol ann òrdoigh,
Gun taileafggun chòrn gun chuach,
Mo bhèud dhuilich ’s mo chreach mhor,
Fuidh ’n fhôd a thuinich an duais.

XIII.
* Compas. • • •
[ :23 ]

XIII. |

Gun èiridh moch thun na’n ftùchd,


Gun chù ga ghlacadh am làimh,
Gun mheanmnadh re claiſtin ciuil,
Gun mhùirn gun mhacnas re mnàidh.
XIV.
Gun òigridh re fiubhal fhliabh,
Gun mhiagh air iaraidh an ròin,
Gun mhiał-choin a’ teannadh iall,
Sàmhach an nochd fiagh an ftòir.
- XV. -

’S ioma beann a’s gleann a’s cnochd,


Ceann òbain loch agus tràigh,
Shiubhail mife leat fui” mhùirn ;
’S Iuchd ciùil re h aidhir gun phràmh.

MAR B H R AN N Dhònuill ghuirm oig mhic Dhò


niull Shlèibhte, le Murchadh mor mac mhic .
Mhurchaidh, fear Eichildi.

I.

Hº o hom bo, .
”Sgèula leat a ghaoth deas,
Ho o : bo,
Seirbhe do ghàir na’n dom-blas,
Gun fhuaim sìthe leat a ſteach |

Air chuan fgìthe, mo leir chreach !


- II.
Ho o hom bo, · -

An fgèula thainig air tuinn, Ho o, &c.


A Dhè nach ba dàil do’n aifeag,
Gu’n d’èug an Triath ùr-ghlan,
Riogh-chrann-sithe na’n eilein. III
t 2. I -

- - III.
Ho o hom bo,
Urfainn-chatha Innfe-gall, Ho o, &c.
Iuchair flatha na’m fìor rann,
A Chraobh fin a theafd do fhiol Chuinn,
Milidh gafta an Comhluinn.
IV • *

Ho o hom bo, -

Fìor Leòghun re huchd catha, Ho o, &c.


Craobh a dhruideadh o’n àrd Fhlatha,
Ba fheamhaidh, meanmnach, an ceol,
'S do ghnìomh leanabas an comh-òl.
V. -

Ho o hom bo, -

Co o’m faigh’mid macnus no mùirn ; Ho o, &c.


Co ni aitis re mor chuirm ?
Co philleas na cèuda creach ?
O’n dh’ im’ich a ghèug gorm-fhuileach ?
VI. -
Ho o hom bo,
O dh' iomaich feanchaidh na’n Riogh, Ho o, &c.
Dh' iomaich oircheas na coigridh, ,
O dh'èug an àrd chraobh chofgair,
Chuaidh an fgèula fo fhìor chloíta,
VII. ·
Ho o hom bo, -

Ni ’m fèadar a mhola dh’leinn, Ho o, &c.


A Ghèug fhòlais ba ghlòir-bhinn,
I còghunn, leanabh, agus Riogh,
Ga ’n raibh aithne gach aon nì. --
VIII. ,
Ho o hom bo, - -

’S turfach leam do chuir fui’n ùir, Ho o, &c.


A bhi dunadh do ghorm fhùl ;
ºS è dh’ fhàg mo chroidhfe tàis - - . .

Do lorg-fhlithe ga h’ airthis. IX.


1 25 ] .

IX. -:
|

Ho 9 hom bo, |- |

S turfach do theaglach fa dheòidh, Ho, &c.


Do threun chinn-fheinnidh fa dhubh-bhròn,
Mar choille gun chnuafachd gun mheas,
That fhonn fgreachd as tèagmhais.
- X.
Ho o hom bo, |

S turfach do phannal ’s ni h ait, Ho, &c.


Ach 's i mo nuar do leannan leap’:
Ba chrann cèille u agus neart,
Ann am na fèime bá riogh airc. :: -

* XI. -
Ho o hom bo, - - -

Ni'n còir dhuinn cumhadh ad dhèigh, Ho, &c.


Q’n’s è uidhe gach aon chrèidh, |

9 nach bàs ach beatha dhuit, -

Ni'n leigim air ti ar dearmad.

Ho o hom bo,
Ge deireadh cha dearman dhuinn, Ho, &c.
Trèigea'maid farmad a’s mis-rùn,
Mar ghadaich an tèuggu ’n tig;
B'fhada leinn an fgèulă thàinig. *

An ceathramh-rann.
Thàinig plaigh air daimh na ’n clarfach binn
Tha gàir-bhaitě ’n àite fiol-chuinn,
v• *A • -
|

:ha mnài cràiteach mu d’ fhag ail ’s a chill,


'S i mo ghràdh do lamh làidir leis am b' abhaifft
bhi-leinn. -

Vol. I. C , MARBH
|
[ 26 ]

MAR » R-R AN N do Mhac Dhùghail Dhunolladh,


Jain Ciar, le Dònull Mac An-t-Shaoir

I.

'Q Mor eaſbhuidh Lathurn” am bliadhna,


A caoi mu’n fgial air nach tig mùtha,
Jain Ciar ’s a cheann gu h iofał,
’S lèir do 'n tir ga ’n dìth Mac Dhùghail.
II. -

Tha final air uaislibh do thaighe,


Gun luaigh air aidhear no fùgradh,
O’n dh’ fhàgadh u ’n Cille-bhride,
’S nach dean fgal pìoba do dhàfgadh.
'. III.
Fhueir maithin na ’n Gàidheal briſteadh,
O’n a chuaidh tu’n cifde dhùinte,
’S laighid a chearna fo uile,
Nach faicear tuille fan Dùn thu.
* IV.
’Siomad mac a chaochail nèul,
Re am do’n triath dol fo lichd,
Ge minic a ghineadh a chlann,
B’ainneamh do ſhamhla’ ma’m meafg.
V.

Chaochail na sìntin ’n tra dh'èug,


|
Bha 'n fpèur a’ fileadh gu tric,
Chaidh toradh na coille air chall,
/)
A chuafachd a blàgh ’fa mios.
VI.

"
Bha thu truacanta re bochd,
Bha thu gu fuafgailteach glichd,
Tuigfe nàdair le fºr bheachd,
Fhuair thu gu faibhir mar ghibht. Vll
L 27 ]

VII.
Bha thu trèunmhor le deagh choltus,
Mar a bha Ofgar fan Fhêinn,
Fear fial, gun fhiaradh, gun mheatachd,
Cha lèir dhomh neach mar thu fèin.
|- VIII.
Bha thu fiobhailte re mnài, . �

Bha thu dàna dhol ann trod, |

Bha thu gu mifneachail garg,


’Nuair a ghluaifeadh fearg ad chorp. *

IX.

Bha thu math a dhìoladh duais,


Bha thu cruaigh ’n àm dol ann ftrì;
Seirc, a’s oineach, buirb a’s buaidh,
Do chliù buan ann iomadh tìr. x.

X. .

Ach thugamaid ùmhlachd do’n àrd-riegh,


Nach d’ fhàgan làrach sìol, -

'S math Alasdoir a bhi làthair,


Ge cràiteach na bheil’gar dìth.
--- » r. XI.
Bitheamaid fubhaltach ait, |

A chlann mhac fin am blagh fa’m pris, * .*

Beannachd leis an t ſhaoi’rinn triall uain,


'S ann o Dhia thig gach mor-chìs. |

’S mor eafbuidh Lathurna’m bliadhna.

FUAIM a Taif le Nighien Alaſtair ruaidh.


=

E fuaim an Taif's uaigneach mo ghean,


Bha mis uair nach b’ e fud m’ abhaiſt.
Re fuaim an Taif, &c.
- C 2 - II,
t as 1
* II.
Ach piob Nualanach mhòr,
Bheridh buaidh air gach ceoil, , ,
Nuair ghluaiſti le Meoir Faidrig,
III.
Gur mairg a bheir gèill do'n t ſhaoghal gu lèir,
S’tricta chaochail e chèum gàbhaidh, |

'S tric a chaocháil e, &c.


IV.
Gur lionaire a chùrs na’n deallt air áń driàchd,
Ann a maduinn an tùs màighe.
Ann a maduinn, &c.
V. - - -

Chan fhachdasre m’ rè, aon duine fuidh’n ghrèin,


Nach d’ thug e ghreis fèin dhà fin. -

Nach d’ thug e, &c. -

yÍ.
-

Thoir an t fhoraidh fo uam, ga talle na’n cuath,


Far 'n biodh tathaich nan tràagh daimhail.
Far ’m biodh, &c. - -

VII.
Thun an taighe nach gann, fuidh ’n leathad ad
thàll - -

Far bheil :ihir as ceann mo mhànrain.


Far bheil aidhir, &c.

Sir Toramaid mo rùin Ollaghaireach'u,


Foirmeil o thùs tàbhaift. ,
Formeil o thùs, &c.
. ... *
IX.
A thafgaidh ’s a chiall, ’s è ba chleachdadh
duit riamh, - • ** * ·
Teach farfaing ’s e fiàll failteach.
Teach farfaing, &c. . . .
- *
X,
*... \
[ 29 3

X. "

Bhioidh teanal na’n Cliar rè tamaill is cìan,


Dh’ fhios a bhaile ’m bioidh triall chairdin.
Dh’ fhios a bhaile, &c.
XI. |

’N àile chonairc mi uàire, ’s glan an lafadh bhà


ad ghruaigh, .' • ·
Fuidh ghruaig chleachdaich na’n dual ar-bhuidh. ,
Fuidh ghruaig, &c.
XII.
Fear dìreach deas trèun ba ro-fhirinneach bèus,
'S e gun mhi-ghean gun chèim trailloil.
”S e gun mhi ghean, &c.
XIII, . -
Do'n lìnnidh b'fhearr buaigh tha’s na criochabh"
ma’n cuairt,
Clann fhìrinneach Ruairidh làn-mhoir.
Clann fhìrinneach, &c. |

xiv. . . .
- Cha n 'eil cleachdainn mhic Riogh, na gaiſge na
gnìomh,
Nach 'eil pearfa mo ghaoil làn dheth,
Nach 'eil pearfa, &c.
XV.

Ann an trèine fa ’n là, ann an cèadfaidh ’s an cliù,


\a v • -

Ann am fèil ’s an gnùis nàire.


Ann an fèile, &c.
XVI.
Ann gaige ’s an gniomh, ’s ann am paille neo
chrion,
Ann a’ maiſe ’s am mian àillteachd. .
Ann a’ maife, &c.
C3 XVII. .
[ 3o J

xvII.
Ann an : ’s an toil, ann am buaigh thoirt
air ſgoil,
Ann an uaille :n chron càileachd.
Ann an uaifle, &c.
XVIII. -

Tuigf'fhear na n tèud purpais gath fgèil,


Sufbaint gach cèill nàdoir. -

Sufbaint gach, &c.


XIX.
|-

Gum ba chuibhidh dhuit fid mar a thubhairt iad


rès
Ba tu 'n ſubhalthair mios àrdchraoibh.
Ba tu ’n t ubhal, &c. -

XX.
Leodach mo rùin feoòrfta fhuir cliù,
Cha ba thòifeachadh ùr dhòibh fir.
Cha ba thòifeachadh, &c.
- XXI.
Bha fios co fibh ann, an iomartas Riogh,
’N uair ba mhuladac ſtriadh Thearrlaich *.
i ”Nuairba, &c.
XXII. -

Slan + Ghàidhill no ghaill gun d’fhuaras oirbh


foilſ -

Bh’ aon buaireadh ge ’n d’ roinn bhur nàmhaid,


Dh’ aon bhuaireadh, &c.
, XXIII.
Lochlunnaich threun toifeach bhurfgeil,
, Sliochd folta, bh’ air freamh Mhànais,
Sliochd folta, &c.
XXIV.
* King Charles II.
† Defi nce.
- xxiv.
ThugDia dhuitmar ghibht bhiº gu mordhaileach
glic, Y -

Chriofd česnaich dha d’fhliochd bhi, àghmor,


Chriofd deonaich, &c. -

XXV. -

Fhuair u forton o Dhia bean ba fhochdraiche ciàll,


'Sì gu foiſtinneach fialnàrach, -

’S i gufçiftinneach, &c. - -

. XXVH. -

„A bheil eannach is cliù’s i gun mhilleadh "na eà:s .*

'Si gu h iriofal ciùin càirdeil, * & |

’S i gu h iriofal, &c. |

: * XXVII. *,

I gun dolaidh fuidh’n ghrèin gutoileachadhtrèud,


'S a folachd a rèir bàrrionn,
'S a folachd, &c.
XXVIII.
'S tric a riaraich u cùilm gun fhibhras gun tùilg».
Nighein oidhre Dhuntùilm flan dhuit, ”
Nighein oidhre, &c.

Le Nighein Alastair ruaidh t do i Shir Toramaid


Mac-Leoid. ..... .. .

I.
G: muladach thà mi,
’S mi gun mhire gun mhànran,
Aun fa’n talladh 'm ba ghnà le Mac Leoid.
Gur muladach, &c. |

, II.
'w

Tigh mor macnafagh mèa’ rach, *

Na macaimh 's na maighdean, v

War ºm ba tartarach gleuraich na’n çòrn. |

Tigh mor macnafach, &c. - III:


[ 32 ]

III.
Tha do thalla mor priofoil,
Gun fhafgadh gun dìon ann,
Far a fachda mi ’n fìon bhi ga òl.
Tha do thalla, &c. -

IV. -

Och mo dhìobhail mar thachair,


Thug an dithl' air an aitribh, -

’S ann is cianoil leam tachairt na còir.


Och mo dhiobhail, &c.
V.
Shir Toramaid na m bratach,
Fear do dhealbh-fa ba tearcè,
Gun fceilm a chuir afad na bòfd, *

Gun fgeilm, &c. - -

VI. |

Thuair u teift is deagh urram,


Ann a’ freafdal gach duine,
Air dheifeachd 's air uiriglidh beòil.
Thuair u teift, &c.
VII.
Leat ba mhianach coin lùthor,
Dhol a fhiubhal n’n ſtùchd-bheann,
'S an gunnadh nach diàlta reh òrd.
Leat ba mhianach, &c.
VIII.
’S i do lamh nach raibh tuiſleach,
Dhol a chaitheamh a chufpair,
Le d’ bhogha cruaigh ruiteach deagh-neòil.
’S i do lamh, &c. -

IX.
Glac throm air do fhliafaid,
’N dèigh a fmaithe gun fhiaradh, , .
’S bàrdofrach do fgiathamh an eòn.
Glac throm air, &c.
I 33 ]

X. - ,
Bhíodh cèir rìs na crannabh,
Ba neimh eiflianach tarraing,
’N uair a lèumadh an taifaid o dº mheòir
Bhiodh cèir ris, &c. -

XI.
’N uair leighte o dº làimhi,
Cha bhiodh oirleach gun bhàthadh,
Eadar corran a gàinne ’s a fmeòirn. |

Nuair leighte, &c.


XII.
Cèud foraidh le dhùrachd,
Uaim gu leannan an t fhàgraidh,
Go 'mbº e m’aidhir ’s mõ run bhi' ga d' chòir º
Cèud foraidh, &c. *

XIII. .. -

’N am dhuit tighin gu d’ bhaile,


§ tu ba tighearnail gabhail, -

’Nuair a fhuidheadh-gach caraid mu d’ bhòrd,


’N am dhuit, &c, - -

XIV.
Bha u miofoil aig uaiflin,
'S cha-raibh beagan marchruas ort,
Sud an cleachdadh a fhuair ’u ad taois òig.
Bha u miofoil, &c.
- XV.
Gam biodh faram air thàiliſg,
gus fuaim air a chlàrfaich,
Mar a bhuineacdh do ſhàr Mhac Mhic Leòid.
Gam biodh, &c.
XVI.
Gur h è b’ eachdraidh.’n a dhèigh fin,
Greis air uir-fgeil na fèinidh,
'S air a chuideachda cheir-ghil nan cròchd.
Gur h è b’ eachdraidh, &c.
*

t 34 1.

Le Pôl crubach do Jain Mac Shir Ruairidh Mhic


Leòid. * ,

I.
:S fo iorram na truaighe, -

Tha fan uair’fo ga hèabhach,


Liuthad glaodh tioma, -

Gun bhinnis re èifteachd,..


Ar Tighearna dùcha,
Gun duil re e dh èiridh,
Gach cùis ’m biodh cunnart,
’S tù b” urrain da rèiteach.
II.
Chunairc mife Sir Sèumas,
Gad” threigfinn ’s cha b’ ann da dheoin,
Bha dherre-fhuilin glana
Re fileadh na : deòir, . . . .-
Na b” ann le neart lannan
Bhiodh do cholunn a' caechladh neoil,
Gur h iomad laoch fearail
Bhuaileadh faram ’s a rèubadh feòil.
III.
Gur lion’ar frôl ballach ·
Ga nochdadh re flinntibh chrann;
Agus trèun ghaifgeach
: faicoinn na maoth-fhrol fann,
Nach iaradh fuireach - -

A’ cumafggu ſtroicheadh cheann,


Ach lunn air bhraidin
A faighneachd 'n è ’n aon ghuth thànn,
IV. - · ·· -
Gur h iomad calìobhar ·

– Nach diobradh teine re h òrd,


Agus clogaide cruadhach,
e folach n’n gruag ’s n’an fròn,
}
[ 35 ]

Agus pic mheallach, *


Air a tharuinn o chluais go dòrn |- 4
Agus fiudhidh chaol earra
Air a folach go cèir ann feòil.
V.
Nam ba chiomntainin dhaoine
Ba bhaol do dh anam Mhic Leoid9 -

Gur llon’ar Tuir fhuairce :


Šºghluaifeadh gu h allanta borb
Bheireadh ruaig mhaidne
Gun an oiche chadal air choir,
Mnaibrùite aig èabhach · · -
Ma ruſga na’n gèur lann gorm.
VI.
º:: an tein adhair -

: ::
Chuir ug Ilan fpreagha nach gann ’n ar meafgº

'S ar croidh 'nar cliabh gun d’ chliſg


"::: bhrèid-gheal |

'Sah eanachainm a’ leim fuidh fichd,


Ma dheagd Mhac Ruairidh -

Bhi'n eaglais na’n ftuagh fuidh lichd.


VI.
Gur mor an ſtruth tràghaidh
Sobhcàrd air fir Innfegàl,
Re amharc a' chèile -
Gur foilleir dhoibh fèin an call
Fear do choimeais cho lèir dhomh,
Ba tu’n curaidh ’n ſtreup na’n lann
Le d’chloidheamh cruaigh bèimneach
Amn ad dheaflaimh gu fpeèiceadh cheann.
VIII.
Ach a ghnùis na fèile |- |

Nach bo bhrèagnaich riabh t fhocall fa’n uair,


Ceann-uidhe na’n deòraidh, -

Na'n àircleach gun treòir ’s na’n truagh,


A
[ 36 ]

A chearraich na tice
Aig’m ba tric bhiodh àireamh fluaigh
An fhèile dhubailt
Nach iaradh an cùintas cruaidn,
lX.
Ach Jain Mhic Ruairidh
' Nach gluaiſt le mùifeag, - -

Nach ghabhadh bonn eagaill -

’S nach cuireadh beagan an cùrana |

Chan fhacfas do ghillin


- An tir eile ga fpuinleadh,
*S cha bhioidh luchd faire
Ann ad bhaile na’n dàfgadh.
X.
Aig feothas an achda
š: chleachd una d’ dhùthaich,
Cha d’iarr u riabh clachair
Go d’ chaifteil a chùmhdach,
Cha bhiodh droll air do chòmhluinn
Mu thrà-noine ga dùnadh,
Ach u ’n caithir na fèile.
’S tu lèabhadh na h ùmhlachd.
XI.
*Se m aidhir an t Jain
So chaochail air inaduinn diamairt,
Ceann rèite gach facaill
Gus an uaire ’n deach’ ſtad air do chaint,
Bha do chàirdin tùrfach
'S an cùram ann àito teann,
Sìor choimhead o’ d’t aodunn
’S gun chomas do dhiughailt ann.

Tri bliadhna fichid


Bhan gliocas ’na àite fein,
Gun bhèud gun mhulad
Gus ’n do thromaich am bàs ba trèur,
Ma
\
[ 37 ]

Mar go’m biodh fras ann,


A choifgeadh uainn foills na’n fpèur, º
No cainneal da mùchadh -

Gun fugradh gu bràth na dhègh.

As cròn an, le Màiri n'ighin Alastair Ruaidh


Mhic Leòid.

I.
AN Naigheachd fo’n dè
Aithireach e
Melagh do ’n lèigh,
Thug malairt do m' chèill ,
Nois otheannas mi fein re crônan
Nois o theannas, &c.
Beannachd do” n bhèul
Dh’ aithris an fgèul,
Dh’ fhàg fallain mo chrè ;
Cha ghearain mi fein,
Na chailleadh 's na dh’êug
’S mo leanabh nan dèigh comh-fhlan,
’S mo leanabh, &c. -

III.
Nam biodh agamfa fìon
Go’m b’ait leam a dhìol,
Air ſlàinte do thìghin, -

Gu d' chàirdin’s gu dº thìr,


Mhic àrmuinn mo ghaoil,
B’e m’ ardan ’s mo phrìs,
Alach mo Rì” thògbhail,
Alach, &c.
IV. .
‘S fàth mire dhuinn-fèin,
’S do ’n chineadh gu lèir,
VoL. I. JD . Do
[ 38 ]

Do philleadh on èug; |

'S milis an fgèul


’S binne na glèús Organ,
’S binne, &c.
V.
”S e m’aitis ga dearbh,
Go' n glachdar graid fealbh,
’N grunt farfaing na’n fèalg,
'S ann caifteil na’n àrm,
Leis a mhacaimh dan ainm Toramaid,
Leis a mhacaimh, &c.
VI.
Tha mo dhùils’ ann an Dia,
Gur mùirneach do thriall,
Gu Dùn ud ma’n Cliar
Far ’m ba dùchas do m thriath
Bhiodh gu fiughantach fial foirmeil,
Bhiodh g fiughantach, &c.
VII.
Go dùn tuireideach àrd,
Bº è fud innis na’mi Bard
’S na’m filidh re dàn,
Far ’m ba mhinig an tàmh
Cha b’ionad gun bhlàs dhoibh fud,
Cha b’ionad, &c.
VIII.
Go aros nach crìon
Am bi” gàraich na’m pìob, -

2S na’m clàrfach a rìs, - 4

Le dearrfa na’m pios,


A’ cur fàraidh air fìon,
’S ga leigeadh ann gniomh oir-cheard,
’S ga leigeadh, &c. |

IX. --
Buaghach a mac
Uafał an t fhlat,
- 1)ha
I 39 ]

Dha n dual a bhi’ceart,


Cruadalach pailt ,
waſmhoir am beachd
* Ruaineach a neart Leòdach,
Ruaineach, &c. .
X.
Fiuran a cluain, , :
Dhuig ’s an deagh uair, ,
’8 du dhúit dol fuas,
’N cliù ’s ann am buaigh,
'S duchas do mº luaigh,
: gu fiughantačů fàairc ceol-bhinn,
Bhi gu fiughantach, &c.
XI.
Fafan ba dual,
Fantalach, buän,
thdarach re tuath}
Coſgail re cuairt, , .
Coiſiunta, cruaidh, |

Am brofnachadh fluaigh,
'mogladh ann uair foirneart,
A'mofgladh, &c.
XII. .
Leanfa’s na trèig, , !

Cleachdadh as bèus,
aitim gu lèir, -

Macanta feamh,
Paille re luchd thèud,
Baigeil am fèim
eartmhor ann dèigh torachd3
Nćartmhor ann, &c. -

* XIII.
Shlioc Ollaghair na’n lann?
"hogadh foilfidh ré crann, '
D 2 ’Nuair
- s #
- Làidir.
[ 4o i

”Nuair thòifech iad ann


Cha ba lion-fgaradh gann,
Fir a b’fhìrinneach bann,
Prìofoil an dream
Rioghail gun chall còrach,
Rioghail, &c.
XIV.
Tog colg ort a ghaoil .
Biodh ro chalma ’s ga m faod
Gur dearbha dhuit laoich
Do chemeadh nach faoin,
Thig ort as gach taobh ga d' chòmadh,
hig ort :
XV.
Uafal an trèud
Deas cruadalach trèun, |

Tha n dualchas dhuit fèin,


Theid ma dº ghuaillibh re t fhèum,
Do ſhliochd Ruairidh mhoir fhèil,
Cuir-ſe
Cuir-ſe fuas&c.
fuas, a mhic gh
Dè ant ògriogh,
XVI.
Tha na gàidhil : lèir,
Chomh chàirdeach dhuit fèin,
’S gur a fearrd u gu t fhèum,
hir Domhnall a Slèibht”
Ceannard na’n cèud,
Ceannfgalach trèun ro-ghlic,
Ceannfgalach, &c.
XVII,
’S maith mo bharail ’s mo bheachd,
Air na fiùrain is leat,
Gu carantach ceart,
’S ann do bharachd. do neart,
Mac mhic Ailein ’s a mhac,
Thig le faram am feachd,
Go d’ charaid a chafgt fhoirneart, A'
Go d’ charaid, &c.
XVIII.
A' Gleanngaradh anuas, | *

Thig am barantas fluaigh,


Nach mealladh ort uair,
Cha ba charantas fuar,
Na fir fino chluain Chnòideirt,
Na fir fin, &c.
XIX.
'Sleat mac fhiomaidh o n àird
'S mac Coinnich chinn-tàil,
Theid ad iomairt gun dàil,
Le hiumadaidh gràigh,
Cha b’iongantach ſhaibh
'S gur h iumaidh do phàirt dhòibh fin,
'S gur hiumaidh, &c.
’S XX. dh
gºirt an naigheachd fgur cruaidh,
Mac : bhi? :
Gun a thaighidis fuas,
Bha do cheangal ris buan
:rfainn chatha re h uair dòruinn,
Turfainn chatha &c.
B'; XXI.
"mad * Gafan gun cheal 3r
Ba deas faicfin :, :
heireadh ceartacha garbh,
'S iad a chlàiſdinn ort fearg,
dar Breacachadh thali s Bròlas,
Eadar Brec achadh, &c.
- XXII.
Thami gachdain mar chàll,
|: a thachairt gun cheann,
fidh chafabh na'n Gàll,
ºu do phearfa bhi ánn
D3
<f young man.
[ 42 ]

Mo chruadh chas nach gann


Do bhi' fad annfa n Fhrainc air fògradh
Do bhi” fad &c. |- |

- XXIII.
A ('hriofd cinnich u fein,
’N ſpiunnadh ’s ann cêill,
Gu cinneadail trèun,
’N ionad na dhèug -
A mhic an fhir nach d’ fhuair bèum
'S a gheineadh o n chrè rò-glain,
’S a gheineadh, &c.
XXIV.
A Riogh na n gràs, |

Biodh fein mar ghàrd,


Air feim mo ghràidh,
’S dean oidhre ſlàn,
Do n Teoghlach àigh, , ,
Ba mheorach daimh,
Da’n raibh caibhneas air bhàr fôlais,
Da’n raibh, &c.

O R A N le William Mac Choinnich, do ingheit


Choinnich ruaidh mhic fir na Comraic.
* I.
2.
cianail m’aigne o na mhaduinn,
:D Ghabh mi cead do ’n rioghuinn,
Tì chomh-thaitneach riut chan fhaichd mi
Ann an dreach no fiamhachd ;
Ba thrian do m’ lôn do bhriathribh beòil
A teachd mar chéòl a sìoth-bhruth,
'S an t fheirc atà’nad’ bhraighe bàn,
A thaiſge mo ghràdh gu dìomhair.
s II.
[ 43 ]

II.
Ciochan corrach, linnte foluis, o
Air do bhroilleach rèth ghlan ; |

Do ſheang-ſhlios fallain mar an éala,


No mar chanach flèibhe ;
Bas ionmhuinn chaoin na’ń geal mhear caol,
A' dealbh na'n craobh air pèurlainn,
"S fu fialaigh glic ’s do chiall gun tig, •
Air diamhaireachd na rèultàn.
III.
Do bhràighe gle-gheal mar ghath grèine';
T :: : 3.
iunnail tèug’ais’s tearc re fhèatuin, -
Gur tu rèul na n òighein; . - -

ºu: bachlach, dualach, caſbhui, cuachach,


T’fhollt ma’n cuairt ann òrdoidh 3

* ann tha gach ciabh mar fhàine air fniamh,


'S gach aon air fiamh an òir dhiubh.
IV. ,
lighein aingil na rofg malla,
’S na’n grúaigh glan ha narach ; . -

Dà ſhùilghorm mheallach, fuidh ad chaol mhala,


'S gach aon a’ mealladh graidh dhiubh ;
Tha maiſhe ad ghnuis, gunealbhaigh mùirn ;
Beul meachair ciùn ni’mànian ;
Do bhriodal caomh, ’s do loinn maraon, ,
A roinn mo ghaol-fa ſhàradh.
* V. -

Corp feamhaigh bàn, choibh-lìonas gràdh,


Gach tì a tharbhagh iul ort;
'S ann tha do : to’rt bàr air ſluagh, }
|

"$ tu ’n ainnir fhů airc chluiteach ;


Do dheas chalpannan ro dhealbhach,
Gun bhio’ meainbh no dùmhail;
ºigh chruinn chòmhnart dh' f halbhas mòthar, *

Nich dean feòirn albadh. VI.


|-

*
[ 44 ]

VI.

Choimh glain is tù ’s neo-fhoilleir dhùinn,


'S mar geallach u ’n tùs èiridh; v

Bèul tana dearg mùint’ ’s anail chùbhraidh,


’S tiùnnail u do Vênus. -

”S e chrùn do thlachd deud mùirn mar chaile,


Air a dhluth a ceart re chèile,
O’n tig an t oran, èatrom ceolmhor,
Mar an fmeoroch chèiteain.
V II * *

O thlath nan dùl tùs rath’ fhuair thu,


Bhiodh modhail, ciuìn gun àrdan ;
Tha iochd is cliù, as loinn, as muìrnn
Air a ghlaoigh dlù re d’ nàdor ;
’S tu air do bhuain a freamh na’m buagh,
Do ’n trèun fhuil uafail ftètoil ;
U fialaidh paillt ann gniomh fan tlachd,
’S do chiall coi-fhreip rè t àilteachd.
VIII.
Os cionn tàilteachd ríäbh cha tàinig
Gmùis o laimh na trianaid ; |

Gur foilleir dhuinn, ’n uair rinneadh thu,


Nach rabh na Dùilin diamhain ;
Ur rìghein thlà ’s ro rioghail gna’s,
Do dhìlfin graidh tha lion’ar ; |

A ghèug na mbuagh, ge cian mi bhuait,


Na gèill-fa chluain luchd mio-ruin.
* IX.
Mi cian o d’ chaidribh, ’s buan dhamh fhaidid,
Dh’ fhág fùd m’ aigne piänoii ;
Ofnadh ghna gun fhois gun tamh,
A fhrois gach blàth do m’fhiòn-fhuil.
”S e biroínaich deoir ’s a chlaoidh mo threòir
An rìoghuinn òg fo thrial bhuainn ;
*3 tu 's trom a dh' fhag mi, oigh mo ghràidh,
Le d’ bhron atà mi cianail. O R. A N
[ 45 ]

ORAN le Alaſtair Mac Choinnich, dearbh


bhrathair an William reamh-răit, do Inghein
Choinnich ruaidh cheu’na.

I.
ORAIDH flan do ’n àilleagan
Bha marium ’n trà fo’n roir,
Gur baraicht ann an àilleachd thu,
’S gur lan mhaifeach do loinn;
Thug u bàr air mnai’ na hAlbùnn
Ann an dreach ’s an dealbh ’s an fgoinn;
Dh’ fhag nàdor ann an gliocas dhuit,
Gach buaigh dhiubh fud os roinn.
II.
Ga dàna dhomh re ghràdh fin,
Thug nàdor dhuit na’s leòir, |

Cho mðr ’s gun d’ roinneadh Bànri’nn dhiot,


Gan àrdan, gan ghnephròis; |

Cha ’n eil cron re àireamh ort,


A dh' fhaodadh fàs air feòil ;
A' meafg bhan ògis mhaighdeanum,
Mar dhiamon a’ meafgòir.
III.
A' meafg na m ban gur fgàthan thu,
Tho’èrt bar orrº ann ’s gach geaull;
’S bachlach buidhe fniamhanach,
Gach ciabh tha air do cheann;
Tha do ghruaigh choi-dreacher
Ris na h ùbhlan dait air chrann;
Suil chorrach ghorm mar dhearcagan,
Ma niath an rafg tha mall.
- IV,
Taobh ’s tigh do'n bhile dhaite sìn,
Tha dèud gheal cailce grinn,
O'n ceolmhaire thig orain,
No na h organau a’ feinn ; Mar’eit
[ 46 1

Mar’eil cron ann folach ort,


”S e barrail a’ bheil finn, |

Gun dº thilg thu fèin as Venus,


Ann an dealbh, s an’ eug’as croinn.

Trian do d’ mhath cha’n innfir leam,


Dh’ aien-deoin nì’ da'n can; .
Bràighe mar chuan linnginnach, -

Fuidh ’n aghaidh mhìn gun fmal ;


Gur corrach geal na ciochan, , -

Th’air do bhroilleach lìnte glan;


Glac gheal mhiar fhàinneach fhìonolta,
Tha teom’ air gnìomh na m ban.
- VI.
Fhad fa mhairis Albannaich,
Biodh iùmradh ort air bhuil;
Slios mar eala air chuantibhe
| Aig an òigh is uaiſle.fuil;
Do phòg air bhlas na fìoguifin,
'S do bhèul o mìlfe thig guth; . . .
’N àm eiſteachd fuaim na fio’laireachd,
Gur fìonalta do chuir.

oRAN a rinneadh le Jin Beton far Dhin an


eirthirich, do nighein Thearlaich oig ſcalpa ’n
tratha. - -

I. --
Làn iumradh do'n ùr-mhnaoi,
Dh fhag mi ’n Ugàirigh thall,
Fuidh uilinn na’n flùchd-bheann,
'S air ùrlar na’n gleann ;
’S i ’n rìoghuinn ghlan chùl-donn
Choifinn cliu ann ’s gach ball,
Bèul a labhradh an fùgradh, -

* ’S a chuireadh dùbh-liunn ma làr, I -

II.
- II.
'S ann mar chanach an t fhlèibh,
Tha’n èuchdag fhair mhnaidh ;
Gurgile u fuidh t aodach
No’n Aoilian air fnàmh ;
Gruaidh dhearg mar na caoran,
Mar do chaochail u blàth;
Meoir fhada mar fhlait ort,
‘S fiamh dait air am bàr.
III.
Meðir fhada chaol dhìreach,
Thàirneadh rìomhadh air bàn ;
Ann an cleachda an t fhìota
Chuirinn fhìn afad geall,
Nach 'eil ann ’s an tìr fo ,
Do dh fhior chlanna gäll,
No bheireadh bàr gill ort
Ann an grinn obair lamh.
- IV.
Glac ghèal a’ nì ’n ſgrìobhadh,
Gu fìonalt? ’n uair b’àill,
Ga tharraing gu lion’ar,
Lè innleachd do làmh;
Leis an lèabhar an Bìobla
Gu cinnteach gach trà ;
Glachd creideas as firinn
’s lean a chaoi ris mar ghnàs,
- - V.
Ghèuguafal gun chrìne,
Dh’ fhas dìreach o łàr ;
Tha do phog air bhlas fion-a
Chuireadh inntin air chàch;
Ort a dh’ fhàs an cùl finìomhain,
Mar dhìthean am blàr,
Nach greannaich re chìr-e ;
’S lion’r tì air bhàr. vI.
[ 48 ]

VI.
Deud cailce gun ſtòir-e,
Tha gun bhòfd no gun bhrèug;
Bèul as binne no’n fmeorach,
Nì còmhradh fa ghèig;
’N uair ghabha tu n t òran,
} ’S do mheòir re cur grèus; -

Geb” e ch!uinneadh an ceol fin -

Gum ba bhòich e no tèud.


VII.
Thaobh aithghearr beag eòlais.
Brìogh mo dhòchais nach gann ;
Thugas barail no dhò ort,
Mar a mheoraiche rann,
Nach ”eil u gu mor
Nogu ſtròthail no gann ;
Ach roi-ghlic gun mhòrchuis
Neo-ghorach ad chainnt.
VIII.
ºs tu rèula na’n òighin ;
’S tu ’s bòich-e no càch ;
PS tu ’n canach, ’ftu nòinein ;
’S tu ’n t fhòbhrach fuidh blàth;
, , ”Stu ’n coi-meafgtha òr-bhuidh ;
’S tu ’n rôs th'air dhreach là ;
Chuir ’n aithghearr an fgeòil fo,
’S tu'n t ſheònaid gheal thlà.
IX.
Ach s i mo chomhairl fein duit,
’S na trèig i gu beachd,
Mas àill leat a chnuafachd,
’S a bhuannachd na’s leat ;
Theirig timchioll na gèige,
’S na glachd èiflin ad bheachd ;
A chaoidh na cuir dùil
Ann fa chraobh nach lùb leat. ORAN
[ 49 3

O R A N do Mhac Shimidh, chuaidh dhith-chean


na ’m bliadhna 1746, ’n uair bha è air fogradh
’s an Fhrainc ann deigh bliadhan 1715 ; le Jain
Dòmhnullach da ’m ba choainm Jain dubh mac
Jain mhic Ailein.

I.
N Deich-e là do thùs a mhàirt,
A ghluais an ftàta ’s meafail àite;
'S ait le chàirdin beò.
An deich-e là, &c.
II.
Ge d’ chuir naimhdin u le ain-neart,
Null do'n Fhrainc uain, neo-air-thaing dhoibh
Fhuair u m ball fuidh d’ bhròig.
Ge d' chuir naimhdin, &c.
* III.
Fhuair u cùirt ’n fin o Lùais;
Ghabh e cùram dhiot o’n b’fhiu u;
Chiunn do ghiulain chôrr.
Fhuair u cùirt, &c.
IV.
Siumadh fuaran glan gun truailleadh,
:eth an fhuil uabhraich fith mad ghuaillith,
Fhir is uaille feòil.
'Siumadh fuaran, &c.
- V.
} 9:nnt gun àicheadh, ceart re radh è ;
:Mula s čùirdiche am meafg Ghàidhil,
hariabh air th, àite beò.
Cainnt gun àicheadh, &c.
VoL, E vI.
[ 5o ]

- VI.
Tha fuil Stiu’artaich a chruin
’N deigh a dùbladh, ad chorp cùbhraidh,
larla Weem ’s Mhac Leòid.
Tha fuil Stiubhartaich, &c.
VII.
Tha fuil phriofoil Iarla Sìofort,
Air a fìoladh ad bhallabh Rioghail ;
Glac nach crìn ma n òr. .

Tha fuil phriofoil, &c. . | 1


VIII.
Càirdis fal u ’mhac mhic Ailein
Dà uair daingeann re Glenn-garadh, -
Car u mhic Ghilleòin.
- Càirdis fnl u, &c.
- IX.
Ant àrmunn flèibhteach mac Shir Sèamas
Na’n arm gèur-a dhuit fa cheim ud,
* Ga ’m biodh na cèudun flòigh.
An t àrmunn flèibhteach, &c.
X.
Ceannort aigeantach na’n abrach,
Gur a fagas dhuit an fear fin,
Dh’ èireadh let na feòid.
Ceannort aigaentach, &c.
XI.
Drèagan fearradha ’s narrail fearbh u
S tu ba ghailbhiche fuidh t armadh,
’S t fhuil’na * tailbheum môr. .
- Drèagan fearradha, &c.
xII
* i. e. Tuilmhaoim.
[ 51 1

XII,
Leòghun ainmeil ’s neimheil colg
Abheathair anmuinneach go marbhadh,
Nuair chais-te fearg ad fhròin.
Leoghan ainmeil, &c.
XIII,
}
An laoch garg ’s am buinne borb,
$ deachdair fhoir-eigneadh Triath na morracha,
Le mianach morradhail chòr. -

An laoch garg, &c.


XIV.
'S muirneach foirmeil an ceann airm u,
Cùis a dhearbhadh o t aois leanabais,
Bhiodh gun dearmad gleðis.
’S muirneach foirmeil, &c.
XV,
Fhuair u dº ghlacabh cèile leapach,
Deagh nic Ailpin glèiteach fgapach, -
Beulo’m blafd’ thig glòir v.

Fhuair u d’ ghlacabh, &c.


XVI. . . *

Bain-ti’rn dhiadhaidh fhochdrach chiallach


Croidhe fialaidh le deagh riaghailt,
Gnuis gnn fhiamhaidh feòit”.
Bain-ti’rn dhiadhaidh, &c.
XVII.
An nêamhan foilleir, ’s an lèug nach doilleir, , .
Antigun choire mar Sgàth’n gaine,
an eireachdais gu leðir. |

An nêamhan foilleir, &c. .


- XVIII.
Gum'a buan do’n lànain uafail,
:'fhàs gun uabhar; air aon chlúafaig,
'Annfeire’s am buaidh gun leòn.
Gu ma buan, &c.
E2 , XIX,
||

| - [ 52 ]

XIX.
. Dheagh mhic Shimidh na’n arm innealt’, '
| Slàn u philleadh go d’ dheagh ionad,
Sud mar fhironn dhò.
| Dheagh mhic Shimidh, &c.

Cumhadh do Mhac Leòid le Ruairidh Mas


Mhuirich.

I.
HA mulad, tha mulad,
Lin mulad ro mhor mí,
’S ge do ’s èigin damh fhulang
ha tuillidh ’s na ’s leoir orm,
Thromaich fachd air mo ghiùlan.
Le dùmhladas dòrainn,
Dh’ amais dofgaidh na bliadhn” orm
Creach na ciadain fo leòn me,
Creach na ciadain fð leòn me
Dh’ fhàgmi bredite gun fhiabhras,
A dh' fhògair mo ſhlàinte
’S tearc mo bhrathair ’s na crìochabh,
Agam glaodh an loin bhrònaîch,
’N dèigh a heðin ’s i ga iarguinn,
Dh’ fhalbh gach fòlas a b’ abhaift
As dh’ fhuirich càílein a’ m’ fhiacaill,
III.
Dh’ fhuirich càilein a’ m’ fhiacaill,
So i bhliodhn” a thng car dhamh,
Dh’ fhag uthar fui’ m’ lèinidh
Nach fothair lèigh tha air thalamh,
Mo leaghàs cha ’n fhèadar
Cha rèth dham bhi” fallain,
Fhuair me dìnneir la càiſge
'S cha b’fhearrd-e mo gheon i. IV,
Cha b' fhearrd-e mo ghean i
Ge do bha mi mu’n chòmhroinn
N diugh gur buan dhamh re aìthris,
Gun d’ bhuail an tearrach fo bròg orm,
Mi ma’m mhaighifdir glè mhaith,
’S fad a lèus orm nach beò è,
Ge do rachadh mi feachad,
Cha ’n fhaigh me fácall dheth d' chòmradh.
V.
Cha ’n fhaigh mi facall dheth d' chòmradh,
Chleachd mi mòran dheth fhèudainn,
N diugh a dh’fhaodas mi ràitin,
Gur uan gun mhàthair ’s an trèud me,
'S ann is gnà dhamh bhi’ turfach,
Gun bhrath furtachd as tèag’ais, .
’S ôn a chaochail u àbhaift,
’S tearc a chaoidh mo ghàir èibhinn.
VI.
'Stearc a chaoidh mo ghàir èibhinn,
Cha bhèus dhamh bhiodh fubhach,
Ghabh mi tlachd am bhiodh tùrfach,
Chuir mi ùigh am biodh dubhach,
Ma’n tì’s thá mi ’giumaradh,
Chuir ann cuimhne mo phuthar,
Nois o n fhuair an uaigh efin,
Chuaidh è ’n caifed mo bhruthach.
- VII.
Chuaidh è ’n caifed mo bhruthach.
'S mi fuidh chumha da dhìreadh,
Dol an truimed ’s an àirde,
An diugh a thàinig mo dhìobhail,
Dh’ fhalbh mo lathaichin èibhinn,
O n a thrèig fibh * Clar ſgìthé,
Tha mo thaicňde 's na h earabh,
’N dèigh fholach ’n a aonar. VIII..
* A name for the Iſle ofsky:
[ 54 ]

VIII.
’N dèigh fholach ’n a aonar,
Biodh e daonnan ann uaigneas,
Sgèul ma ’n gearanah daoine,
Mnài caointeach na’n luath bhos,
’S iad a’ comh-ftraoidh re chèile,
Ceòl gnn aoibhneas feachd truaighe,
Lèum mo dhroidhe ’na fpealtadh,
Ma ’n chaifmeachd ’n uaire chulas.
IX.
Gur h ì chaifmeachd fo chulas,
A luathaich orm tiomadh,
Dh’ fhàg fuidh m' ofnaich fuil bhrùite,
A’ sìor dhrùtha air m’ inneadh,
”S fhaide feachdain na bliadhna,
O ’n a thriall fibh thair linnidh,
Le friamhach na fialachd.
Bh’ ann fan lìon-bhrat air, fhilleadh.
X.
?S ann ’s an lìon-bhrat air fhilleadh,
Dh’ fhag mi ſpunnadh na’n an fhanna
Ceann-uidhe luchd ealaidh,
Mar re earras luchd feanachais,
Agus ulaidh aois-dana,
Chuir do bhàs iad gu h aim cheift,
’S o ’n a chuaidh thu fa chiſtidh,
Cha ba mhiſe a chuis fharmaid.
XI. ·
Cha ba mhife a chùis fharmaid,
Ghabh mi tearbadh o’n trèd fin,
Far an raibh me am mheanbh-ghair,
Ann toifeach aimfir mo chèitein,
'S ann an deireadh a charbhais,
A dhearbhadh ar fèichin,
Chaill mi ’n ùr ghibht a chreach mi, |

Ann an ft echdain na cèufda. |- XII,


[ 55 ]

XII. .
Ann an feachdain na cèufda,
Dicèadain mo bhrifdith,
Chaill mi uichair na fèadail,
Cha mhi aon neach ’s mift’è,
Gun bhrath faighan gu brath urr, .
Sgeul a fharaich mo mhiſneach, \

'S ann fuidh dhiomhaireachd m’àirnin,,


A thàrmaich mo nioſgaid.
XIII.
A thàrmaich mo nioſgaid,
Cha ’n fhaigh mife bhiodh flàn deth, - ,
'Sè fear tinn a chinn ghalair,
A nì’n gearann bochd cràiteach,
'S ann air atà n eaſlaint,
Nach do fhios aich a nàbaidh,
'S cha mhò dh’ airich e thinnis,
Leis ’n do mhilleadh mo ſhlàinte.
|- XIV.
Far ’n do mhilleadh no ſhlàinte,
'S ann a thàrmaich dhamh m’eaflaint,
Gun d' chuir aimſir na càiſge,
Migu brath go trom :al,
Gheibh gach neach do na dh' fhag u,
Rud ann àite na bh’ aca,
Ach miſe agus màire,
Chuir a bràthair ann taſgaidh.
XV
Chaidh do bhràthair ann taſgaidh,
’S è mo chreachfa gur fìor fud,
'S ann au diugh tha mi 'gachdain,
. . Mar bha mhac ma mhaol-ciaran,
Agus iſe bochd bròmach,
’N deigh a leonadh on chiadain,
A thug mo mhaighiſtir uamfa, -

Leis ’n do bhuaineadh ma phian-bhrons.


XVI,
- XVI.
Mo phian-bhron a mhàiri,
Mar tha u fuidh chumha,
Nach faichd u do Bhràthair,
Mar a bº àbhaift : fubhach,
An fean-fhocal gnáthaicht’
An diugh is fior è mar thu’airt,
Nach raibh meughail : miad;
Nach raibh na dèigh galach dubhach.
XVII.
Nach raibh na dèigh galach dubhach,
’S è ’m fear fubhach am beairtis,
Chan fhaigh piuthar a bràthair,
Ach gheibh bean àluinn leth-leapach,
Thàinig àr air an dùthaich,
Dia dhùbladh a ncarta,
’S ga Cumail ann uachar,
Gus am buaghaich do mhac è.
XVIII.
Gus an buaghaich do mhac è, -

’N deigh a ghlafadh le gruagaich,


Lan faibhris as fonais,
Ann fa ’n onoir ba dual dhuit,
Lean cùis ’s na biodh leanbail, |

’S na bioidh marbh-ghean air tuaiſlín,


Cum ann coimeas riut fein iad,
’S na to’ir bèum dha t ainm Ruairidh.
XIX.
Ruairidh reachdar, rùin-mheanmnach,
Tartrach, tairrbeairteach, teanntadh,
Do ſhean-fean-athair o n tèinig,
Cha b’iom da nàmhaid dol teann air,
’S Ruairidh gaſta na dheoghaidh,
, Cha b’ e raghuinn ba tàire,
'S an treas Ruairidh fa dheireadh,
Bha b’ e n gainneanach fàs è.
[ 57 ]

XX.
An treas Ruairidh đo’n dream fin, |

A choifinn geall ’s cha b’ e mì-chliudh, |

Cha b’è ’n coilleannach gann e,


Ach an ceannfgalach milleannt?
Ma's a tufa roinn fuas •

An ceathramh Ruairidh, na dearmaid,


Lean re finnfireachd taitim, -

'S na to ir malla dha ’n ainm fin.

Nato ir malla dha ’n ainm fin,


'S cuir leanabas fuidh d’ bhrògabh,
Nabioidh daoin ann am baraik,
":'tha
Biodh car aig anfmachdoil,
gº fiùghantach òig ort, *

Rianóil reachdair 'n triath leòdach;


":fic frìdann stil brideoin 3

ºhº chùis dion do MhacLeòid è. .


XXII. -

Cha chùis dìon do Mhac Leòid,


A bhiodh dòlum ’s rud aige,
":n an duchas ba chòir dhuit,
’S bioidh mor-chuis na d’ aignibh,
|

:m: leigis tu dhìote, -

ºidh năciadan ga t agairt,


": gur crann ſtataghriú u,
}
Naitè a ghniomharaich bheachdoil.
-

|- XXIII.
":'fhàs na chraobh thoraidh,
Fuidh bhlàth onorach àluinn,
:ios na'n crann èachdach, . . º

"dachd na'n cèud ann ’s gach ait’air).


:" ºndutchas ba * chathair,
N : an Athair a : -

"dh ad chrinich gun duillich.


Ann 'fan ionad ’n : thàmh u. ORAN
* i. e. ba choir.
[ 58 ] |

oRAN le Ruairidh Mac Mhuirich, ’n uair thaginig


e thamh do Ghleanneilg., *

I.
Chiad dialuain do’n ràidhe, .. -

Ge d’ bhà mi leam fhìn, : , : & 1

Cha d’fhuair mi duine an là fin, . . . . . . . . .


A thainig am ghaoith, , ! ..-. .
Dh’ fhiar’aich cia mar bhá mi, si . . . . . .
Na m bàil leam dhol fios, -

An tota mhor fo fhàgail,


*
Nach b’ àite dhámh ì,
”Soilleir dhuinne far chach uile,
Nach ra’’u duine is tìr, – !

A chumadh fear mar chàch mi,


Mar b’àbhaift dhamh bhì.
II.
Sin ’n uair chuala Fearchar,
Mi n dearmad aig càch,
Thàinig e na m' chòdhail,
On #, eòil dha mo ghnàis, , – |

Thug e leis air fcòid mi, , -

Gu feòmar a mhna,
Anna lion an ſtòp dhuinn,
’S na fôr oirn” a làn,
Ge d’ tha e falamh’s ro nihath ’n airidh,
Ghlaine fo tho’irt dhà, -

’S gu faigheadh e luch eòlais,


a m bioidh a phòca làn.
III. , - - -

Labhair a bhean chòir fin, -


Go banail eolach glic,
Fhaichd u ’n tuan gun mhàthair,
:
An clàrfair gun chruit,
An leabhar gun lèabhair, - , , , * *

”S e bhèus a bhiodh druit, t ' , •


?S an
[ 59 ]

'S an dorlach gun fhuasgladh,


A fuanąich a bhruic, -

Ge d'tha u falamh ’s romhath ’n airidh


Ghlaine fo tho’irt dhuit,
'S gun òla mid a doà dhiu”
Air ſlàinte an fhir bhric.
IV.
Antì ſo thà mi ’giumradh,
'S a ’giumagain do ghnà, |

Cha cheil mi air do mhuinntir, - -

Gach puinc mar atà, - -

Ge h èibhinn leam re chluinntin,


Ant faoidh a bhiodh ſlàn, - *

Sgèul nach taitneach liumfa, --

Ma dh’iumalaid u gnàs, - -
Fàth mo ghearain a bhíodh falamh,
'S mi tamal o d’ làimh,
‘S faide an fhead no d èibheach,
'S an fhèafogair fàs.
Ge d’ fhuilingir gach ni ’s fhèudar,
'S neo-eoibhinn le m’ rùn,
Thufa bhiodh ’n clar-ſgìthe,
'S mi’n tir air do chùl, -

Le m'fhèafoig leathun leòmaich,


Gu ròibeineach dlüth,
S thufa aig giùlan malàid,
A ghnàs ann fan dùn, |

Fhirbhric bhallaich, meall na bharail,


’M fear a thuirt o thùs,
S fad o’n chroidhe chèu’na,
Na 's cèin o bheachd ful.
VI.
Ge dº thà mife an tràfo
Da m’ arach fad uait,
Sloinnidh mi mo phàirt,
Ris gach nàbaidh ma’n cuairt, Ma
t 6o 1

Ma’s beag ma’s mor a dh' fhèuđas mi,


Sprèidh chuir a fuas,
Bioidh fid fuidh iochd na’n fàr-fhear,
Nach fàraich am fuachd,
Re là gailliun an àrd bheannabh,
'Siad nach gearain uair,
”Stric an fiubhal fealbhach,
Air fhealg do ’n taobh tuath.
VII.
Thafir ghafta bheòghanta,
Aig Eòghunn Lochiall,
Nach feachnadh an tòireachd,
’N àm tògbhail na’n triath,
Rachadh iad gun fòradh,
Ann còmhdhail na’n ciad,
'S math am fulang dòrainn,
’S tha cròidheachd na’n gniamh,
Fir ro ghafta nach”eil meata,
Nach d’fhuair maſla riamh, |

Mhaithis mo chuid dhòmhfa, ~^

*S. mi ’n dochas gur fìor. |

- VIII.
’S iad clann-mhic-bheul-anfaidh,
’S oirdheirce gniamh,
Luch fhiubhal a gharblaich,
’S a mharbhadh na m fiadh, |

Cho d’ fhuair iad abhar oilbheum, *

Mar folbhadh iad ſliabh, |

Cha dean iad a bheag ormfa,


· : "S nach lorgair mi’s fiach,
Mo chreach ma ’n coinnibh ’s i fui’n comraic,
’B’e an comunn mo mhian,
Buchaillin mo threud,
’N-uair nach lèir dhoibh a ghrian
I 61 i

X.
Thi ſiochd Jain Mhic Mhàrtuinn,
Ga tàbhachdach trèun, -

Raghuinn air an Naimhdis,


Ăn càirdis, gun bhrèug,
Chobhuin iadre fàlbheairt,
Mo lamhfa nach fpèis,
Thar an ille an gàradh,
Cha ghna leo a lèum,
Na fir ghaſta gun bhiodh meata,
'S iad nach feachuinn ftrèup,
Le'm beirir buaidh gach fbàirne,
Ann’s gach àite dha: tèid.
Clann aphìdh re n feanchas,
’S neo-leanabaidh na feòid,
Buidhein na'n fgath ball-bhreac,
A dhearbhadh ::::: *

'Siad nach feachna fuathas, -


’N àm bhuladh na’n fròn,
Geb’e chuireadh fearg orr”.
Cho b’fharmadach #::
’Nàm taraing na’n lamm tana,
Caiſgir carraid leò,
Bulle ’n corp cha bhuail iad,
Tha uaille nam pòr.
Clann Mhic'ille mhaoil mhùinte,
Bha cliù orrariabh,
hidhin tha doi-cheannfaicht,
Is ceannſgalach triall,
Re faicinn ań naimhdin,
’S neo-ſgàthach an triath,
B'annfa liðbh ruaig ſhanntach,
No teanntadh le fiamh,
Vol. I. P - Laochraidh
*-- -- -- -- --
---.>
|- |- E 62 T |

Laochraidh guineach na’n arm fuileach, |

’S mairg re ’n bhuin fibh riobh, - :


Tha nimh as neart ’nar naimhdis, - |

’S ar càirdis gun fhiar. -

Tha aig Colla còmhlain, - - |


Nach conlapich gleus, |- |
Luchd na’m feadan dùbhghorm, |
Nach diùltadh re fèim,
Nàm na graide dhùfgadh,
Go ’n dùbladh bhur fèim,
Bha fios aig Mac-an-tòifich, |
Nach fòradh iad cèum,
Dol na choinnibh fan la fhoilleir,
’S gun iad coimeas chèud,
B’annfa dol da bhualadh,
No buaile ’n fhir thèud. .
Xi II.
’S iad ſliochd Chollaidh chiofmhoir,
Da rìreadh a th” ann,
Nach leigeadh le mùfag,
An cùis thair an ceann,
Mifneach cha do thrèig fibh,
’N ftrèup Chlanna gall,
Cha ba dual diobh mìo-ſtà”
No mìothuireachd ghann,
Na fir churanta fhuir urram,
Re h àm iomairt lann,
O minig luchd an abhair,
Go craobhach a call,
- XIV.
Maille ris gach fuaircis,
Bha fuaite riar gnè,
Tharaing fibh mar dhualchas,
An uaiſle ’n ar Clèth, -

Gu creachadh cha do ghluais fibh, -

Cho chuala mi è, B’annia


t 63 1
annfaliobh teun chluaiſe.
Thirtuam le m’ thoil fèin,
i mo chreachadh ’s andol feáchad, -

Smina m' airc mu m fprèidh,


:'S mobhuaile
gun eagal tuairgnedh, }
fuo’r:n.
V•

a Gleangarach ceangalach, .
Companaich cruadh,
madh ri luch ainrad, }
Achonpaid ud fuas,
1 m tharrain gu
fantach,
Am linn as ăn truail,
hºlin do luch gaintaiſh,
Sanaum ud bhé uaibh,
ºdh céim criodhail air : tri-ear,
Cha ghleidh bruinne buaidh,
gbinn mhor cheann-ard, | 2

Nach teann mù chuid bhuam,


XVI.
ia an taichde na laimhe,
Ancentaile fo thàl,
:gida nomh fgà ach, ·
Gam bìbhaifd bfe teann, !
:::in a namhid, . .

Nidifaileanach greann,
: :nigbuaidh lărach,
Le bhachd an lann,
:t a chlaimhe be air roinn,
Nach dàs fº-aft fann 3

:e’si gun chrionach,


"lionmhor a clanń.
III.
:marcaich na moidhe,
" dirò nam buaidh, Mbheił
F 2
[ 64 l

M bheil annaichd is eolas,


Nach fòradh an duais,
clànn Choinneach nan roifail, *

Na cròdha mhillin fluaich,


Na bearachin beodha, , -

Ga coir a bhe cruaidhe, /

Dream gun luighde,


Riam troidě ceann a cha braich fuas,
Aig luch na gorm-lann naimhdhich,
Ř: fantaich mo bhuar

oRAN 4. mine Milk Astein, a metºde:


iliaina 1715; le Jain dubh mac Jain. Mi*
Ailein.

I. . .
A Bhliadhna : an Aimfir fö,
Gu'm b' fhoirmoil finn an ormaltleie,
·

’N càirt an leoghuin mhearchdafaich;


Ge fear-ghalach fneo-mhor-ghalach,
Gefmachdail, reachdail calmar’u, |

’S neo ainmeineach ge morchuifeach,


A m bèul om blafd’ thig argamaid,
ºs tu dhearbhadh le ceart eòlas i. .
II, - -

Gur è fhad ’s o’n dh' fhalbh u uainn, ... - .


Dh’ fhag aim-cheiſteach ann comhnaidh finn,
Gu'm b' fhearr leinn u bhi fealgaireachd, |

Air thalumh garbh na mor-thìre,


U fèin ’s do bhuidheann anmuinneach,
Na n èireadh faragradh fèdhafan,
Bhioidh funntach luthor armclifeach, - -

sluagh garbh-bhuilleach garg comhragach: III,


L 05 i |

* III. \

Jumbi fid a gheala-bhratach, , , , |

'S neo-chearbach an tus coimh ftri’ i,


Tha chuis ud ar a dhearbhadh leibh,
Aigro mhiad fearrdha ’s cròdhalachd,
Aliuthad òig fhear barrcaideach,
A bhuaileadh tailm le ’n ſtròic-lannabh, .
0 heile ghlas na’n geal-bhradan,
Guhinbhir gainmhich moir-thire.
IV.
Tha Cana’s Eig a’ gèilleachduinn,
Do’n trèun Ä: ud mar uachdaran,
0'a's ann leats dh’ èiris iad, |

" , Dean fèin gach trèud dhiu’ bhuachailleachd,


* An fhuidh ghafta thrèabhach fin,
Nach lèabhar beairtin truaillidh leo,
Anlaochraidh thaitneach ghèurlannach,
Athèd air ghleus gufuathafach.
# Ah Uibhiftthig na cèudan ort,
Firbhèura a rèubadh chuaintinin,
Nach gabhadh fgreamh no dèiftinne,
: fhrafan geur a cruaidh-ſhneachda,
Virinhalaidh riaĚh cho dhèirich dhuibh,
Am lathair feim
Gu ºn:heach,
no cruaidh-chuife,
lotach, bèumunnach,
ºu fullteach crèuchdach luath-lamhach.
S - VI.
: a bhuaidh 's na tìolaicin,
8 minntin ata fuaite riut,
Tha gradh gach duine chì u ort,
Chi'n eòl dhamh fhìn fear fúatha dhuit,
*: :h, meafail, firinneach,
Re: fobhailte, feamh, fuaircis thu, -
:
( fe: funntach, mùirneach, brìodalach, „ “ · · -

Bir dirteir gun-ghníomh buatharádh,


F 3. - VII.
/
[ 66 1

VII.
Fear borb ro gharg doi-dhìo-choiſgt thu,
Na’n èireadh ftrìdh no tuafaid ort,
Do bhuirb re t fheirg ga mìadachadh,
’S tu ’n leoghunn neimneach, buan-thofgach,
Mar bhuinne reothairt fior-bhras thu,
Mar thuinn re tir a bualadh u,
Mar bhar na lafrach fior-loifgeach,
’S tu an Drèagan re linn cruadh-chogaidh.
VIII.
Mo chionfa ant àrmunn prìofoil ud,
Mo ſheobhag fior ghlan uafal thu,
An onoir ghleidh do fhinnfearachd,
”S e miad an gnìomh a fhuair dhoibh i,
Gu’n d’ fhàgiad daingean ſgrìobht agad,
Fui” laimh an Riogh le fhuaicheantas,
Bhiodh ’t àrd fhear coimheid dilis air,
’N uair dh’fhas an rìoghachd tuàfhreapach.
IX. *
Gur a glan na frìomhaichin, |

’S a fhìon-fhuil as ’n do bhuaineadh thu,


Mo Raonullach bras mileannta,
Cruaidh cinnteach do mhein-chruaghach u,
Ar caraig dhainnein dhilis thú,
Cho ’n ann gun ftrì” theid gluafad ort,
}
Ar ceannbheairt ’s ar fgiath dhìdinn thu,
?S ar cloidheamh dìreach buan-fheaíbach.
| X.
Ba blàth ann àm na fìochaimh thu,
/

’S ba phrìofoil ma d’ dhaoin uaifle thu,


Ge mhiad ’s ge ’n cofg thu chìfin ris,
| Cha ’n fhaiceadh dìth air tuathanach,
Do bhann-traichin ’s do dhìleachdain,
Gur h e do nì fa dh’ fhuafgladh orra,
Deanamaid uirnidh dhìchilleach,
Gu ’n cumadh crìofd a fuas dhuinn thu. -

MAREHRANN
|
[ 6 ]
Axa B R A NN do ’n mhac Mhic Ailein cheu’na
leis gn Aof-dàna.
I.
HLIADHNA leuma d’ar milleadh,
? An coig-deug ’s a mìl’ eile,
na feachd cèud a roinn intheachd,
Chaill finn ùr-ros ar fin’e, |

gèur a lèus air ar cinneadh ra’m beò.


II.
fgèul àir mo chràdh croidhe,
Ar triath Raonullach dhlitheach,
’ordaich Dia dhuinn mar thighearn’
Bu là bhràth nach dean tighin,
tu'n Inbhir-phèphri fui” ritheadh no’m bord,
S tu ’n Inbhir-phèphri, &c.
III.
rcaich Sunntach na m pillein,
Air èach cruidheach nach pilleadh,
ch dº ghabh cùram no giorag,
Ann àm dùblaidh an teine, -

fgèul gèur bha do ſpiorad ro mhor,


Mo fgèul gèur, &c.
IV.
rt’ear aigeantach, mìleannt?
Muirneach, macnafach fìorghlic,
n raibh cleachda gach tìre,
Agus fafan gach rìoghachd, -

nga bhlafda re innfe gach fgeòil.


Teanga bhlafda, *v
ghun tartarach meanmnach,
S cian ’s as fad a chuaidh ainm ort,
l a labhradh neo-chearbach,
a mhor a mheas aig fir Alba, |

- - ?S tu
t es 1
’S tu to’irt profnachadh calma do'n t fhlògh.
*S. tu to’irt profnachadh, &c.

Fiuran gafda deas dealbhach,


’S gathan tlachdar na h Armailt,
’N uair a dh eireadh an fhearg ort,
B’ ann air ghile ’s-fiamh dearg orr,
Cha rùin pillidh bha meamnadh an laoich oig.
Cha rùin pillidh, &c.
VII,
Bha u teom ann ’s gach fear-ghniomh,
Ba tu fgiobair na fairge,
Re la cas’s i tighin gailbheach,
’N uair a dheireadh i garbh ort,
’S tu gun diobradh an t an-bhar ma bòrd.
’S tu gun diobradh, &c.
| VIII.
’N àm fiubhal a gharbhlaich,
B. tu tagha an t ſhealgair,
As do laimh ba mher earbfa,
Air an fhiagh ba tu ’n cealgair,
’S tu roinn gaoith agus talmhuinn mu ſhròin.
| ’S tu roinn gaoith, &c ·

Oirnne dh’ iomaich an fuathas,


An fgrìob fo thainig o thuath oirnn;
|--
Tha ar càbail air fuafgladh,
| Chuaidh ar n eir-thire a fguabadh,
A’s finn mar chuileinin cuaine gun treòir.
A’s finn mar chuileinin, &c.
* X.
} Chaill finn rèula nº’n dualun,
|

Chuaidh ar riaghailt a ghluafad,


Ar cairt-iuil air falbh uainne,
Bhrift ar fliuir; mo chèud truaighe,
*
Sinn mar
Sinn luing
mar ann an cuan ’s i gun feòl.
luing, &c, XI.
| 69 }
XI. - !
Simmar linne gun mhàthair.» «...
Marthrèud gún bhuachaill ::::::
Sinfidh bhruid aig ar nàmhaid,
Hulle fear a tóirt tàir dhuinn, s.
Sna coinluirg gach aon là air ar "**
'S no coin luirg, &c. |

Dhim'enco-ſhubhach an geamhradh,
Anruig a thug finn gu gallachº,
Chaba : ach call dhuinn»
Noismarcholainn gun chean finº. -

Oroinn Raonull a’s t ſhamhradh uaium foibh.


0 roinn Raonull, &c.
A gandis a bº àillidh re fireadh:
An t ſhùil ba bhlaidhe gun tiomas
Anleoghunn àrd air dheagh-aoilein, · · · ·
Nach d' chuir ùigh ann gníomh folloil,
Ach an rìoghalachd fhoilleir gun lediº» *

Ach an rìoghalachd, &e:


XIV.
'Scilleam càradh do chèile,
'S bean na h aonar a’d’ dhèidhi,
'N deigh a fgaradh o cèud- ghradh,
Mi: ic Ailein o’n dheug u; . |

Fhir a leanadh an fhèiſt már ba choir. |

Fhir a leanadh, &c. ·

XV. - |

Athfhir thug Maois as an Eaphaid: „ , * *


'S afgoilt á mhuir na clar rèth dhoibh,
"gan triur as an èiginn |

Qbhi dathadh an crèachdnnn


A riogh na’n rìo h. na leig èag-ar da’r còir-
*

-
- -

A rìogh na’n fiogh, &c.

CuMH a
[ 72 - 1

Ach a nois tha ’n fgèul cràiteach,


Mu’n àilleagan uramach,
O’n a dhruid riut am bìs,
’S tùs ànraith ga dº chumaint è.
Oirnn a thàinig an tàr,
’S mor àbhar ghearain duinn,
’N aon chraobh bha gu h àrd,
An fàbh air a gearradh uaimn,
Gur è fguabadh an làir,
So bhàth an teallach oirnn,
Chaill finn uil’ ar liunn-tàth,
Re linn bàis mhic? ic :::::
|

Fhir chroidhe mo ghràidh,


Ba bhlath ris gach caraid thu,
Ba mhort fhuran re daimh,
Bha u làidir ceannafach,
Gu'm ba leigeadh re h* earrlaid,
’N tùs failinn bhiodh teannadh-riut,
Cha ba chobhartach ràidh oirmn,
Gu bràth fheadh ’s ba mhairiumn thu.
XI.
°S mifte mife ’s cha n'fheairrde,
Bhiodh 'g àireamh na chailleadh orm,
| Dh’ fhalbh mo fhàgradh ’s mo mhàran,
O’n là chairibh a’ s’ talamh fibh
Dh’ fhaibh mo chruit 's mo theôl gàire
Dh’ fhalbh mo ghairdeachas onorach,
Lh’ fhalbh m' airm agus m’èideadh,
Dh’ fhalbh gach fgèimh bh’air mo choluinn fa
XII. |

’S è ceann-fàth moliaithidh, -

Anfgial a dona fo, M

* earfba.
I 73 ] -

Mi air fas am mhaol ciàrain,


’S nach iar iad mo chonaltradh,
Caite am faic” me re m’ lèus,
Na thèid ann coimeas ribh,
glann thug an nial,
’S buileach
A ghrian le cuid fòlais uainń. |- | 4

9R AN le Niall Mac Muiric seanchaidh chlann


#"ºnuill, ’ſ è na fhean duine aige bhaile, air
###in Ígéula dhagu'n do chréuchadh mac mhic
ilein am Blar ſiia' an t /hiorram, ſeal ma’n
d'fhuir e naidheachd a bhài.
I.
GUR è nådheachd na ciadain,
Roinn mo chruidheachd a fhiaradh,
Le hunn-dubh sie bròn cianoil. -

Gun d’ dhruithe trom air mo chriochabh,


"stul duilich nach iar mi ar còmhraih.
Mo gèul duilich, *n
M’ullaidh m’ aidhir a’s m’ aìtis,
Tha fuidh bhinn aig fir fhafunn,
Tighearn” og maifeach,
Il t odh ud jarla na’m bratach,
Mac an fhir thug dhomh fafga n’ar b’ òg mí,
Mac an fhir : ug, &c.
III.
s :"gh gun mife bhi' làmh riut,
'Nuair a leagadh fa bhlàr u,
"ºruaidh curránnta làidir, Y

A:s ſpiunnadh nam Gaidhil, -

dhiulainn do bhàs dheańain feòlach.


’N àile
: dhiulainn, str.
OL. i IV.
*
H
#
t 7o 1 -
· *

* |
Mi
CUM H A Chlann Domhnuill, leis an ao/cdàna
cheu’na.

I.
U Bheił mulad air m’inntin,
Dh’ fhalbh gach tì bheireadh aire dhomh
Gur fad on la dh’ inntrig,
An fgrìob fin re teannadh oirnn,
'S ann an deich ’s ann coig bliadhna,
Seachd cèad-diag fin do’n annaladh,
Thuit craobh chofgair air dìdinn,
Bha ga’r dìon o gach an-fhochdair.
II
’N uair fin b’ aigeantach, funntach,
Muirneach, arrantadh,
Tighearna mhùideirt,
” cuir funnt fui’na fearabh ud,
Bha maife ann ad urluinn,
Leis gach fùil gheibheadh fealadh ort,
Nach faigheadh o’n dùrachd,
Mìorùm tho’irt do ’n Ailein ud.
III.
|

Gu'm b” è fid an t og trèabhach,


Bha gleufta ann ’s gach fearachas,
’S deas a rachadh na d’èideadh,
’S ba ghèur ann a’m barail u,
Criodhe na fèile,
Nach do lèibh a bhi gangaideach,
’S è fpiorad bo trèune,
| -
Làn ſpèife gun ain-eolas
- IV.
Ann is t ſhamhradh na dhèigh fin,
Dh’ fhalbh Raonull ’s cha’n fhanadh è,
#}! :
*
Dh’ fhàg e finne na dhèigh,
Gun fhear glàit ris an teannadh mid,
} Ach
;
Ach Aingeil mhic De,
Mar fgèth bhi ga dº tanag-ladh,
Gus am faichdir dha fèin, *

Gu'n glèidh e na fearuinn dhuit. - ----

- V. ,
Cha do chall fine ar fpèraid, |

Is Shir Sheamas a fheaibh or’n, -

Gar cumail ri cheailidh, |- |


'S nair feaim bhi ga ghleaidh dhuin,
Beaidh fhiod an tuirr Thrèan, |
An-roidh rèam maire faighudain, . |
Ach fo chaidh du èug, - *

Caite lèir doibh do lethaidfa. - |-

VI.
Nuair abha u dhuin oig, - |- |

Bha u còinairft fuidhachta, |


Bevillaibhraidh gu fòil, - |
Am bòifte cha Foibh n ceangail ruit, - - }
Aignaidh gun ghò
Air modoidh gum mo d’ liach guit,
Ghaineachta riàbň air do fheoil,
Gufteòrnaidh tù tì-ghornas.
|- VII,
4:ge d’ fhuair finn ar leòn,
ha ar's dòchas a fuircach ruinn, |

Fheadh ba mhairiunn Shir Dòmhnall, ‘s-,

ha treòir dhuinn an Urra fin, |

':he mar leòghunn, -

3 'N.raibh mòrěhuis le duineadas, - |

8 è do chuir-ſe fui? an fhòd,


A bhuail an dòrn bhrift ar muineil firnn.
- - VIII
Ach ge d’ bha ’m buille fin cruaidh,
9:nn tuaiſlin cumail ris,
9":'bha do mhac ſuas, -

"fuaſgladh gach cunnoirt dhoibh,


* -
Ach
C
-

*
| [ 74 ] |
v

| IV.
Uibhift aithearach, aoibhinn,
Dhubhach, ghalanach, dhèirach,
: Nois o rugort am bèum fo,
’S goirt re fhulang na ’s èiginn, -

Liuthad fear ata ’n dèigh air Mac Dhònuill.


Miuthad fear ata ’n dèigh, &c. -

V
Cho ’n e ’n Domhull fin roimhe,
Ach mac fin Dhomhnuill odh Jain,
Ailein aoibhinn an aidhir,
Uram fèile ; riogh flatha ,
Ceannart meughrath gu caitheamh na mòr-chuis,
Ceannart menghrach, &c. -

VI. .
"Nar a chiaradh am feaſgar, *

Gu'm biodh Branndaidh ga lofgadh,


Fìon francach ga chofg libh,
Coinnlin cèire ga ’n lafadh,
Sàr cheann-feonadh toirt profmachadh çeoil duibh.
Sàr cheann-feonadh, &c. -

VII.
Gu'm biodh fithill ga ràfgadh,
Buidhein thaitneach air ùrlar,
Pìob a’ fgaladh na’n fiunnfor,
Fuaim talla re chùl fin,
Iomairt chleas air chrios cùil no’m fear òga.
Iomairt chleas, &c.
- VIII.
í’ ulaidh, m’aidhir an t fhiùran,
’N t Ailein aidhireach, aoidheil,
Bha gu macanta mùint-e,
„Dh’ fhàs gah aigeantach ùifeil,
Fhuair mi a-ibhneas ad chuirt’s cha b’ann dòlam.
Fhuair mi aoibhneas, &c.
- IX.
I 75 · 1

, IX. -
Ba tu m’’urram is m'annfachd,
Cho feinn mi eachraidh do bhàis ort,
^: droch fhàiftinn,
’N đùil gu faic in-fe flàm thu,
Mar a faic gu’n to'ir gilic na ’s mo uam.
Mar a faic, &c. . .
Tha mi ſgìth ’s gum mi ullamh,
’S mi ’n deaghaidh mo chuire,
Gun dùl re fid tuilidh, , ,
B’fhearr nach bioidh na h urad,
O’n là chualadh gun d’ chuireadh do leôn ort.
O’n là chualadh, &c.

MARBH RANN Mhic-ic-Ailein, le Nial Mac


Mhuirich cèu’na. .

I.
CH a mhuire mo dhunaidh,
U bhi' ad fhìneadh air tuilinn,
’N tigh môr mhoirfhir Drumad,
Gun ar dùil re d’ theachd tuillidh,
Le fàilte ’s le furan, , .

Dh’ fhios na dùcha do’m buineadh,


A charadh jarla choig Ullainn, . . . .
’S goirt le ::: fear Mhuile do dhìol.
’S goirt le ceannard, &c.
Dh’ fhalbh Domhnull na’n Domhnull,
A’s an Raonull a b' òige,
'S mac-”ic Alaſtair chnòideart,
Fear na mifniche mòire,
Dh’ fheuch am beireadh iad beð ort,
Cha ra'n fud dhoibh ach gòraich,
G 2 Feum
I 76 ł

Feum cho rabh dhoibh na’n tòireachd,


| 'S ann a fhuair iad do chòmhradh gun chlìdh.
'S ann a fhuair iad, &c. -

III.
lo chreach mhor mar a thachair,
’S è chuir tur fad air m’aitis,
T’ fhuil mhòralach reachdar,
Phi’ air bòcadh ad chraichdin,
Gun feòl air a caígadh,
Ba tu rìogh na ’m fear feachda,
A chum t onoir is t fhacal,
'S cho do phill u le gealtachd a nìos.
PS cho do phill, &c.
IV.
Mo cheift Ceannard Chlann Raonuill,
Aig am biodh na cinn-fheonadh,
Na fir ùr air dheagh fhaolum,
Nach iaradh do’n t ſhaoghal,
Ach airm agus aodach,
Le ’n cailio-bhaire caoile,
Sheafadh fad air an aodainn,
Rinn iad fud a’s cha d’fhaod iad do dhìon.
Rinn iad fud, &c.
V.
PS mor gàire Ban do chinnidh,
O’n a thòifich an iomairt,
An fgêul fhuair iad chuir tiom orr,
T’ fhuil chraobhach a’ fileadh,
PS i dortadh air mhire,
Gun feol air a pilleadh,
Ge d’ tha Raonull ad ionad,
’S mor ar call ge do chinneadh an rìogh.
S mor ar call, &c.
VI.
’S trom puthar na luaidhe,
’S goirt ’s gur cuthann a bùaladh,
Nach
– t m i
- Nach do ruith i air h uachdar,
'Nuair a dh’ iuntraidh iad uath thu,
Thug do mhuinntir gàir chruaidh as’d,
Ach 'fe ºrdagh a fhuar iad,
Cèim air 'n aghairt le cruadal, |

"Sa bhiod leantaji na ruaig air a druim.


'S a bhiodh leanrail, &c. -

. VII.
Dheagh mhic Ailein mhic Jain,
Ch rath leathaid do thaighe,
årt an **atuinn refhaighin,
Tigh mor ughantach fiátháil,
'№ bá èter fàgradh le h aidhir,
*** na h uiſiin ga thathaich,
Rina la: umfe air do chaitheamh,
Ang a toifeach an latha dol fìos,
Ann an oiſeach, &c. - ~ ,

VIII. |

’S iomai fiagach a’s brèideach,


*: "ºhiſt as fleibhte. •

Chu. : am "athadh ma d’ dhèibhinn,


final air na fpèurabh,
***chd air na gèugabh,
"laidh an : íhlèibhe,
al iad I) d? èu U, v

äliſi u: : ba mhor prìs.


**uidhe, &c.
IX
** bhaile ma f heafgar,
"":'r 's cha b’ e ‘n greadan,
» “eaſgaich, -

fùdair le beadradh,
Piofua :***
*** in
3A breaca,
V *- |- *

deilltreadh,

G 3.
t 78 1
'S cho b’ann falabh a gheibht iad,
Ach gach deoch mar ba neartaire brìgh.
Ach gach deoch, &c.
’S iomad clogaid a’s targaid,
Agus claidheam cinn airgid,
Bhioidh mar coinnibh air ealachainn,
Dhomhfa b’ aithne do fheanchas,
Ge do b’fharfuinn re leanmhuinn,
Ann an eachdraidh na h albunn,,
Raonuill oig dean beairt ainmeil,
O’n ba dual duit o d’ leanmhuinn mor ghiniòmh.
O’n ba dual, &c.
- XI;
'S cha ba lothagan cliata gheibhte,
A’d’ ftàpaill ga ’m biathadh,
Ach eich chruidheach a fhrianach,
Bhioidh do mhiolchoin air ialabh,
'Siad a’ feathabh re fiaghach,
Ann fna coireinibh riathach,
B’è mo chreach nach do liath u,
Ma ’n tàinig teachdair ga d’iaraidh o’n Riogh.
Ma ’n tàinig, &c.

MoLFADH an Leeghuim, air fonn Cabar Feigh,


*} le Alaſtair Domhnullach MacMhaighiſter Alaſ.
tair.

I. -

FA: an leoguinn chrêuchdaich,


I s èagfamhail ſpracalachd,
} | }}
|
*:
’N uair dhèireadh do chinn fheonadh,
Ba mheorach am brataichin,
: *N uair chruinnicheadh gach dream dhiu,
Gu ceannfgalach tartarach,
[ 79 ]

Bhioidh pronnadh agus calltach,


Air naimhdin a thachradh ribh,
Iad gu h oirdheirc air bhar cor-a-gleus,
Tinnteach fir-dheir lafrachail,
’S àrd a n ftoirm air mhíre cønbhaidh,
’S leinn na'n dorn re ſpealtaireachd,
Le ’n gèur cholg re Strachdadh bholg,
A' gearradh cheann a’s chorpunnan,
Cha ſluagh gun chruaigh gun cheannfga};,
Le ’n lann bheireadh fofadh orra.
- II.
Dùiſg a leoghuinn èachdaich,
'S dean èiridh gu fathramach,
Air brat ball-dhearg brèid-gheal,
‘S fraoch flèibhemar bharan air,
T; fuas do cheann gu hèatrom,
}
er i
na fpèurabh gu caithrifeach,
'S theid mi fhìn choi-ghèire,
'S a dh’fhèudas mi ad arabhaig,.
Togam ſuas do mholadh priofoil, ,
'S do cheann rìoghail fraſta,.
Cho'n eil ceann no corp fati rìoghachd,
Ann cruaidh ghnìom: thug barachd ort;.
An ceann cruadalach àrd fgiomhach,
Maifeach fìr-dheas arranta,
’S
tric thug fgairt re h uchd an fhuathais,
Re hàm luchd t fhuatha taruinn riut.
I.I.
Sob urainn tair no dìobleachd,
Gu dilin a bharalacha,
No hamlauheadh riut mì-chliu”
A rìogh na'n ceann barafach,
Å chreatair ghafta-rìomhaich,
'S garg fir-dheas do tharuinn-fé,
Air bhrať glan do'n t ſhìoda,
Re mìn chrann caol gallanach,
Ere
I 8o ]

E re plap: aich re crann brataich,


A’ ſtalcadh chas gu h eangara,
’S còmhlain ghafda lan do ghaifge,
Teanailt bras go leanailt ris,
Fearg gu cafgairt na’n gnùis dhaite,
Fraoch a’s fras go fearachas,
Bhioidh fgrios a’s lannadh fìos,
Air luchdmìo-ruin a bheanadh riut.
IV. * ,

Cha rabh gorta gleðis, ·


Air an t ſheòrfa o'n ghineadh thu,
An dream rathoil mhorchuifeach,
Chomhruagach iomartach,
Ba ghunnadh dagach òr-fgiathach, .
Gòirfeideach nimheil iad,
Ba domhain farfainn crèachdach,
Cneidh èachdach am firineach,
Iad go fùrdoil lofgadh fùdor,
Toit a’s fmùid o lafraichin, |

Na fir ùr gheal làthor, -"

A ghearradh fmùis a’s aifnichin,


Lannan dùbh ghorm, ghèura, chul-tiugh,
’N glaic na fiuran aigeantach,
A’fgolltadh chorp a fios go’n rumpaill,
Sùrd le fùnnt air ftrachdaireachd.
V.
PS foinnidh fearail làidir,
Cuanda dàicheil cinneadail,
Sliochd na'n collaidh làmh dhearg,
|- }} ’S iad làn do dh’ àrd fpiorad annta,
: : : } Choi-dian re lafair chrà dheirg,
} ## ’S gaoth mhàirt a’ cuir ſpiunnaidh innt’
# # | Gun mheang gu’n mheirg gun fhàilinn,
* ##. | ?N ar : ge d’ fhirir fiobh,
|-

|-

.': Na fir chogach theid ’s na trodabh,


#; " Nach biodh roi’ lotabh gioragach,
: { Nach
I 81 ]

":::" profnadh re ham cofgraidh,


Phronnadh chorp as mhinichin, .
* gathadh cheann :: làmh a’s chos diubh,
Ann’s an toit le mire chath,
afir bhèura thrèun-fheardha,
ºteur armach fhineadil.
- V 1. -

An cinneadh maiſteach trèabhach, |

Na'n rèth chuibheir acfuinneach, *

Nºch diultadh doi air ghlèus,


º hàm fèuma go grad mharbhadh,
Madaidh is uird ghlèufta,
Go bèumadh na n ſtradagan, |

:ºnas dearg re chèile, º :

! cur èibhlin gu lafraichin,


raſan dealanach dearg pheileir,
eachd o’r teine tatarach, |

:Pada a pronnadh sa leadairt,


º'n corp ceigeach cafagach,
Lannun dubh-ghorm dol gu’n dùblan,
A' gearradh ſmùis as aifnichin,
: trèunabh crua; h-bheimneach,
ºluath bhualadh peachunnun.
VII. -

9:domhnuill tha me gràdh-a,


"fir chinneadh uram:ch 3

:e a fhuair 's na blàrabh,


Air nàmhaid buaigh-iumanach,
adfearadha tapaidh dàna,
Comh làn dó nimh ghuinidich,
"athraichin an t fhlèibhe,
Le 'n gur lannabh fulannach,
li: fitheach glèfda cofluath, 4

nach bofluath, fulafgach,


Tuas na craige luas na draige,
Muinnte feadam builliunnan,
[ 82 ]

Na fir dhàna, lùthor, nàrach,


Fhoinnidh, làidir urronta,
Chomh-gharg re tuil-mhaoim flèibhe,
No faloiſg ghèur na munàinnin.
VIII.
A charaig dhainnean dhìleant,
Nach dìobair gun acarachd,
Gluais fuas gu fpòirfeil rìoghail,
Roi ad mhìlinibh gaifgeante,
’S iad mire geale na cruadhach,
Gun truailleadh gun ghaife iad,
’S bòcain a chuir ruag iad,
Bheir buaidh le ’n fluagh braíbhuilleach,
’S ioma fleafgach culbhui” dòid-gheal,
1s garbh dòrn a’s flinneinin,
A dh'èiris leat ann tùs na còmhfhraoidh,
A ni còmhrag min bhuaillteach,
Iad gu bonn-mhall, baſ-luath, cròdha,
Sàitheach, ſtròiceach, iomartach,
A dol a sìos ann àm na tèagbhail,
’S leôghunn bèic air mhire achda,
IX. |

A leòghuinn bhèicich ghruamaich,


Bheil cruadal air tuineachadh,
Is tric a dhearbh án cruaigh chuis,
’S na buan ruagabh cumafgach,
’N uair ſpailpte fuas thu,
Le d’ bhuaigh ri crann fulannach,
Chìte conadh ruaimleach,
Ann gruaidhibh a h uile fir,..
’S dainnium, feaſbach reng do fhleuſgaich,
’N uair bhiodh deife tarainne orra,
Chato’ir eagal nàmhaid eag annta,.
'S iad mar chreag nach cairicheadh,
’S glan am preas iad chaoidh cha teich iad,
;*»|} ’S fiodh nach peafg de’n darach iad, Str
:
- I 83 ]

ric fhuair fibh air ar nàmhaid,


S na blárabh buaigh chaithreamach.
· · X
n tigeadh ortfa fòirtneart
Ba d’ leoin o chrich aineolaich,
grich le rùn dòbheairt, -

Ba d' chòir tho’irt a dhainn deoin diot,


omad làn cheann ìleach, .. |

S lainn lìobha’ņbeairt dhainnein ann,


àirneadh fuas re d’ fhiota,
Dheth t fhìor-fhuil d’ ad tanagladh,
irbin chomafach nach cromadh,
Roi’fhrois tholladh phearfannan,
ach biodh fomalt” dhol air cholluin, |

'N am bhiodh fonnadh chlaiginnin, .i


uoluath lomara ga phronnadh,
Air pìob lonnaich thartaraich,
chuireadh anam ann fna marbhadh, :
*

Dhol gu fear-ghleus :# leo.

ochd Chlanndômhaill dh èireadh,


Le n gèugabh ’s le meanganan,
i fid a choille chèatach,
A b'èagſamhail ’s ba cheannardaich,
uair thàirneadh iad re chèile, }
Gach trèabh dhiu” ga fearachail,
mairg afpioladh fèafag,
Na Lèo da ghreannachadh,
iiodh cinn a’s dùirn da fgatha dhiù’ fan,
Annan dùfail lannaireachd,
il re fèur-iomachd 's re ftrùladh,
Feadh na'n lub ’s na’n camhanan,
jodh lannan lotach dùbh-ghorm,
Cui îmùidrich do cheannabh ghall,
caoidhran cruaigh a’s rànaich,
"San èxíhaich go gearanach.
XII,
I 84 ]

XII.
Cait a bheil fan rìoghachd,
Ann fear-ghníomh thug barachd oirbh,
No phrofnaicheadh chum ſtriaodh fibh,
A mhilinin bearaideach,
Na tuitin gairteil prìofoil,
Do ’n fhior-chruaidh nach fannaicheadh,
Da ’m b’àbhaift a bhiodh dilis,
’S nach dìobradh na ghealladh iad,
Gadhar chatha thèid mar fhaighid,
Sìos le ’n claidheamh dealanach,
Nach to’ir athadh gun dad athais,
Gus an fgath iad beallaich rompa,
Cuirp da'n fgathadh ’s cruaidh da crathadh
’S orra pathadh falanach,
Cluinntir fead ar clàidhin,
Truagh ghàir agas langanaich.
XIV.
Tha iomad mìle ann alba,
Do gharbh fhearabh :
Shliochd Ghàidhil ghlais a’s Scota,
Thig deònach mar cularabh,
Gun tig iad le rùn cruadail, -

’S gu 'm fuaigh iad go bunailteach,


Re teanchair ghairg an leoghainn,
’S re fpògabh dearg fuileachdach,
T: libh gun airc gun eaſbaidh,
rom fheachd feafmhach cunnbhalach,
: Do laocbhraidh dheafa fhunntach threifail,
Theid neo-leifg’s an iomairt-fgleo,
Chan fhachdas riabh na fuinn na’n geilltibh,
Dol ann teas na’n cumafgan,
Teichidh iad o’r stròic bh,
’S o’r fròilibh breac duilleogach,
|##

O RAN
I 85 ]

0R AN do Shir -Lachluin Mac Ghilleoin triath


Dhubhairt, le Eachunn bachdach Mac Gilleoin
an t aof dàna.
I.
T: ar bunadh go Phàra,
Co b’urrainn da fheanchas?
Mae Mhuirich, * Mac Fhearguis,
Craobh a thņinich re Aimfir,
Fhriamhaich bun ann a Alba,
Chuidich fear dhiu’ Cath-cairrbheach, + *
Fhuair finn ullaidh fear h ainme theachd beò.
Fhuair, &c.
II
Cha chraobh chuire cha pilannta,
Cha chnòdh ’n uraidh o’n d’ fhàs thu,
Chobhlàth chuirtheadh ma bhealltainn,
Ach fas duillich a’s meanglain,
A miar mullaich fo dh’ fhàğ finn,
Cuir a Chrìofd tuilleadh an àite na dh’fholbh.
Cuir, &c. ·

III.
$ mor puthar an Ràith-fe,
'S trom an dubhadh-fa dh’fhàs oirnn,
Gura cumhann leinn t àrdach,
’N cilte luthaidh na'n clàran,
$fhad is cuimhne leinn càradh na’m bôrd.
’S fhad, &c.
IV. ~
Chuaidh do chiste ’n tigh geamhraidh,
Cho do bhrift u chno ſhamhna,
Mifneach fear Innfe-gall thu,
'S mor is miſte do ranntaidh,
Vol. I. H Nach
:
* Clerk-Register of Icolumkill. -
[ 86 " ]
|
Nach do chlifg u roi armailt, i
} Fhir ba mheafail ann caumpa Mhontrofe.
Fhir, &c. |

- V.
Fhir ba rìoghaile cleachda,
’S tu ba bhìoganta faicinn,
Dol a fios am blàr machrach, -

Bhiodh na mìltin mad’ bhrataich,


Chuid ba phrìofaile an eachraidh,
Luchd do mhio-ruin na’n caift ort,
?S ann a dh’ innfte leo t fhafan,
’Nuair ba fgìth leo cuir fgapaidh na’m feòil.
”Nuair, &c.
- VI.
Cha bhiodh buannachd do d’ nàmhaid,
Dol a dh’ fhuafgladh uait làmhuinn,
Bha n buaghach ’s gach àite,
Cha b’e fuath mhic a mhàille,
Fear do fhnuadh theachd na àrdaich,
Cha dath uaine ba bhlath dhuit,
’Nuair a bhuaileadh an t àrdan ad phòr.
”Nuair, &c.
VII.
Gu'm b' aithrifeacht fhèim dhoibh,
’N àm na’n crannan a bhèumadh,
Chum ma’n deannal a fhèideadh,
Bhiodh lann tana chruaidh ghèur ort,
PS tu fad la air an t fheirm fin,
Cha tigeadh lag bhuile meirbh as do dhòrn.
Cha, &c. - «

VIII.
°N àile chunaig mi ainfir,
’S tu re fiubhal na fealga, . , -
Cha ba chuibh ort an garbhlach,
Pic do’n iubhar cha d’ fhàs i,
- Chuireadh
I s, i
Chuireadh umhal na fbàirn ort, :
Chabhiodh fuithil a tàirne,
Nam biodh lutha na crannghail,
Chuireadh fiubhal fui’ earr-ite’n eèin.
Chuireadh, &c. -

- IX.
Glac chòmhnart ann càradh,
'Mbian ròimeach an t theana bhruic,
Cinn tòrach o’n cheardaich,
Cha bhiodh òirleach gu'm bhàthadh,
Padar meðirn agus gàinne,
Le neart corcaich á Flànras,
Chabhiodh feolach an tearmad,
Air an feoladh tu'n crann fin ad dheòin.
ir an, &c. -

X. |

Chab'e fin mo luan càfga,


Nuair a bhuail no ghath bàis u,
'S truagh a dh' fhàg u do chairdin,
Mar ghàir fheillein air làraich,
Ndegh a mealunnun fhàgbhail,
Na uain earraich gun mhàthair,
Sfid a chluinnir ań gàraich mu’n chrà.
’S fad, &c. /*

XI.
9: ba mhath do dhìol freafdail,
Nigh mor am bial feaſgair,
Uige beatha na’ın feadan,
Ann am pìofun ga leigéil,
S:a's Clàrſach ga ſpreige ri ceòl.
Sin, &c.
- XiI.
Bhuineadh dhºinne 'na ùr-ros,
Fear ar tiaghe ’s ar crùn’ air,
Ghabh an rathad air thùs uainn,
Liuthad latha re chùnndas,
, H 2
|
I 88 l
:
Bh’aig maithibh do dhù cha,
Miad an aidhir ’s a mùirne, , ,
Bha mi tathaich do Chùirte, -

Seal ma’m b’ aithue dho ’n turlar a dh’fholbh,


Seal, &c. -

- XIII.
B’eòl dhomh innfe na bh’aca, - -

| || || ,
||! Gu'm bann do mhianan Shir Lach’uinn,
|- : |
Bhiodh 'g òl fìon-a ’n tigh farfainn,
t, , Le mnaidh riomhach neò-as-caoin,
: i ; |

| | | : || Glòir bhinn agus macnais, -

Ann ’s an am fin ’m ba chleachd" libe bhi pòt.


|| Ann, &c.
|| | | , * | tr: ;" |
XIV. .
’N âm na fàire bhiodh glafadh,
i: =
Bhiodh chlàrfach ga creachadh,
| | }
| Cha bhiodh ceòl innte ann taſgaidh,
*
} Ach na meòir ga thoirt aiſte,
Gun leòn làimhe gun laige,
Gus 'm ba mhianach leibh cadal gu fòill.
Gus, &c.
XV.
Bhiodh na cearraich re braife, .
Iumairt tàiliſg ma’n feach orr”,
Fir fòirn re tartar,
Toirm a’s màthadh air chairtin,
Dolair fpàinteach.a’s taftain,
Bhi' ga'n dìolahh gun lafan na’n lorg.
Bhi’, &c. |- -

XVI. · · ·· · * * * *

Thug càch teiſt air do bhèufan, -

Bhà gradh a’s eagal mhic Dè ort,


Bha fàth feirce ga d' chèil ort,
Bha aòigh deifeachd a’s deilbh ort,
< Ch0
L 29 l
Cho raibh ceiſtort mar threun fhear,
Bhiodh na ſcriabhtair ga’n lèabhadh,
Ana ad Thallama’n èireadh do bhòrd.
Ann, &c.
XVII.
Gaba lionar ort frafachd, · |

Chum u dìreach do d’ mhacabh, . ..


Do bhrèid rìomhach gun frachda,
Cha Do dhìobair céann flait thu, e.

O’n’s è Crìofd a b' fhear beairt dhuit, >

:Sin an Tì a leig leat an taod fgòid.


Sin, &c.
XVIII. · . .. -
A mhic mo ghlacas thu’n ftiur fo,
Cho ba fhlathas gun dùchas, .
Dhuit bhi grathuinn air h ùrnaigh,
Cuir dacătheamh an triur orf,
: an t Athair ann tus orr’, |

Biodh a Mac na fhear iul orr, : »


An Spiorad Naomha giùlan go nôs.
An, &c. -

9:AN do Lach'unn mor Mac Gilleðin triath


Dhubhairt, le Eachunn bachdach. · ·:: - *

C H o R U s.
"":'ainn èig gu m faic mi thu, *

, Mar trèigė 5òrd na bàsmi,


Go’m faic mi fui: cheann bliadhn’u,
Mar glacadh fiabhras àrd mi, *
« » - -- - -*.

H3 . A ghnàis.
} |
: . *

## # : v•

Fil: ; j| A ghnùis fholta’s am bèul o’n fochdrach gºire,


" ; | || . Ďo dhèud gun ftoir o'm binn thig glòir,
* #}; #f.# ||# #|
|| || .
O'n faighin póg a’s failte.
-

, ! f: |- - I -

# , : |-| | -
gu'n innfin crt,
LACH’UINN òig g!
- |

: ;} Sgeul is binn re àireamh, .


### | Nos o roinn e craobhſgaoileadh,
f: jį Sna bheilan taobh fo dh'fhairge,
} :| | Tha u làn do dh’fhìn-ealtachd,
| | | | | Choimh ceart fa dhinnfeadh feanchas,
| || || Gur mac Jain ghairg da rireamh u,
| "; } |- Ann àm dol fìos ann f: duh.
i "i sit |- - -

:
| | ||
si4 ;
’S è Ceannard * Chlann-illeain,
Dh'fhàs flathafach le cruadal,
|| | tº :
|| 4 || v.
Sgaoil e feadh gach tighearnais,
Gun d’ ghleidh u dlitbeil tuaiſle,
} || | | Ach 's ioma neaeh ba fhàgradh leis,
} | | | | | Crùbadh ann an truailleachd, | 2
| , , Ach i onn u beairt ba cliùtaiche,
│ │ │ Air an dùchas mar ba dual dhuit.
: e - - III.
| ..’S è na chuir me dh’eòlas ort,
: Dh’ fhàgan ceò ma m’fhùilibh, '
!

|
| Aig a mhiad fa fhuáir me dheth,
: } Gun d’ leig me ruaig ann tùs ort,
| ""; Dh’ aithnichin air an fhaiche thu,
! : A lùb na’n caf-chiabh ùrghlan,
# : : , Gum b’ urfann cath air gaifgibh u
}} |/* #: |- Na’n tigeadh creach ad dË:h.
IV.
: }'
: : '#';
:} gafan leis
B’ è fid an gatan
v
m ba
leis m ba taitneac!
taitneach,
{* :
:}
: |-
· Pìcin daite a lùbadh,
- - ’N t iubhaſ
# ';'; :
;“ |- * * i. e. Clannghilleinoin.
[ 91 -1 ,^

'N tiubhar nuadh ga lut hadh go chluaís,


'Mbèatha uait bå fhiabhlach, -

Ceir a’s ròfaid dlùth fui’ t òrdaig,


te an eòingu h àrghlan, * 1 v »

Mu chaol an fhèidh iña’n gearr è lèim,


Bhíodh fhuil na lèine brúite.
- V.
Sid na h airm a ghlacainn duit,
A dhol air fraid an fhùdair :
Culbhair a ghlèis fhniamhanaich,
bhèul o’n cinnteach cuimife,
Spintach làdair fulanach, -
'N laimh a churaidh chliàtich,
'S a ’n giath ba tric ann taifbeineadh,
Air ghaoirdeain deas na'n lùth-chléas.
VI
Mo ghaoil a ’m fear caiteineach,..
Alèibh a chairt 's roinn gual dith,
leis an èireadh na brataichin,
A's teach o ghlaic na m fuar-bheann,
’N àm dugadh as an cadal doibh, |

Gun d’ bhuail u pais ma’n chluais orra,


8 hilg u ſteach an teachdaireachd,
3 an ceart air bhachd an guaillin.
|- VII.
Sioma bratach fhuaicheanta,. . .
N raibh ſmuais as cruas ás cà irdis,
adar rutha chuitheirnis,
Gu dubhairt thun 3l gorbh-leat,
D: èireadh a ň aird ghabhar-fhlios,
Fir fhoghainteach neo-fgèthach, -

:arbhainn fhìn. gun geileadh dhuit,


Fir ghlèuſta o bhra’-chàrnaig,
VIII.
9:ifeadh leat fna i eileinibh,
" nach ceil an gràdh ort,
*

t 92 1
Thigeadh ort a moir-innis,
A bhratach leòghant’ làidir,
Chì-te fid gu follaifeach,
Fir fhoinnidh ann Aros,
Na fir ùr-a nach diàltadh,
Sgùrs thoirt air an Nàmhaid.
* IX.
Dh' eireadh feoid o’n mhuaithe leat,
Nach cuireadh bruthach fpàirn orr’
Na'n ceann-a-bheairtin glana,
Na’n lamnan geal ’s na’n targaid,
Na’n cuilbheirin caol acfuinneach, -

Aig gaifgich na’n gniomh gailbheach,


A dheanadh luatha chaiſleacha,
’N uair dh’èireadh frad o theanachair.
X. -

Bratach aig Clanndòmhnuill,


’N a’m biodh ad chòir gu m b’fheairrde,
Dh’ fhàs gu feafmhach cruadalach,
v
’Nan
Ann uair ghluaifeadh
gliocas iad na’n armadh,
firinneach,
Cho math fa fcrìobh ann feanchas,
Sid an dream bha innfgineach, º
Re ’n innfeadh nach riabh leanabail,
XI.
Mar gearr mi leim air cuantaibh rèth,
’S è Lach’unn fèin mo ràn air,
- An trèun-laoch gafta dh' fhas gu fprachdail,
Leis 'm ba chleachdach cùirtmhoir,
Tha mi airftnealach a’ m’ aigne,
O’ nach fhaic mi ’n tùs u,
Dh’ fhag fid tacaid fad fui’m’ afnaich,
’S leig mi mach air thùr ’s è.
C H o R U s.
Lach’uinn òig gum faic mi thu,
Mar trèige bòrd na bàs mi,
/
G

[ 93 ]

Go’m faic mi fui” cheann bliadhn” u,


Mar glacadh fiabhras ard mi,
A ghnùis fholta’s am bèul o’n fochdrach gàire,
Do dhèud gun ſtoir o’m binn thig glòir,
O'n faighin póg a’s fàilte.
".

ORAN di dhaoine uaifle an Ealain Sgiathanaich,


# Lach’unn Mac Ionmhuin, da ’m ha cho-ainm.
Lach’unn Ma Thearlaich òig. - .*

Tune, She rofe and let me in. .. .


~ I.
A a’ fiubhal flèibhe dhomh, - - ,
'S mi falbh leam fèin ga dlùth, - -

Chuideach ann fan Afdar fin, |- *

ir gunna glaic ’s air cùth,


9": thachair Clann rium ann fa ghleann,
A' gal go fann chean iùil,
Th' ar leam gur iad ab’àilidh dreach,
G’m facas riabh le mº ſhùil.
II
9:h tùnadh leam mar thàrla fibh,
Am fafach fad air chùl,
Chimeas luch bhur n agh-ach-unn,
Gun tagha do cheann iùil,
Airbeannachadh neo-f hiata, dhamh,
Gu'n d’fhia'raich mi co fiùbh?
hreagair iad go cianail mi, ·
Ambria'rabh mìne ciùn. |

III. *

lochd a’s gràdh a’s fiùghantas, -


'N ar triùr gu'm b' è ar n ainm,
Clinn daoine uaille cùramach,
A chofinn cliù ’s gach ball,
-

*
*N uair
|- [ 94 ]

’N uair phàigh an fhèile cìs do’n èug,


'S chuaidh i fèin air chall, -

’N a thiomnadh dh’ fhàgar'n athair finn,


|- Aig maithibh innfegall.
IV.
Fhuair finn greis ga’r n àrach, |- »

Aig Mac Leòid a bhà fan Dùn, '.


Greis eile gle fhaibhir,
Aig a bhràthair ann Duntuilm,
Sin ’n uair labhair fiùghantas ;
Dallt àfoil Dhòmhnuill ghuirm;
Ba tric leat a bhi' fùgradh ri’nn,
'S cha b’fhafan ùr dhuinn cuirm.
V.
Aig èiridh dhuinn neo-airtealach,
’S biadh maidne dol air bòrd ; :

Gheibhte gach nì riaghailteach, - :


Ba mhianach leat ga d' chòir ; - |
Cha d’ chuir u duil am prìobartaich,
Cha b’fhiach leat ach ni mor :
Ba chleachda air do dhìneir dhuit,
Glain fhìona mar re ceòl.
VI.
Tormaid fial an t flugraidh,
Nach d’ fhàs ma’n chuinneadh cruaigh;
Bha go fearail fiùghantach, -

'S a chum an dùchas fuas,


’S ann ort a bhà ar tathaich,
O’n thugadh Jain uainn,
’S beag m’fharmad ris na feùmaich,
O’n a bhèum na cluig gu truagh.
|- VII. -

Bha ’n duin ud ro fhlathafach, |


”S e mathafach le cèill, :
Bha e gu fial fiùghantach, |
’S a ghiùlan math ga rèir,

==---
[ 95 ] .

: farfainn eadar Arcabh,


Cathair Ghlas chu ºs baile Bhòid,
la d'fhuaras riabh Oid’ Altram ann,
Cho'pailt re teach Mhic Leòid.
VIII.
uaidh finn do Dhùnbheagain, .
A's cha d’iar fin cead na I hùr,
luair finn fàilte fhuilbhearada,
Le furmailte ’s le mùirn,
'n dº ghlachd e finn gun acarachd,
Mar dhaltachan na’r trìùir,
'n togadh e gach neach aguinn,
Go macanta air a ghlùnn.
V IX.
m fear bha air Chomraich,
Ba chall foilleir dhuinn a bhàs,
in an cuifibh diulanais, .
Cha b’ùdail u meafg chàich,
imh igapadh òir a’s airgid u,
Gun dearmad air luchd daimh,
gº mionaicheadh na Clàirfeirin,
Nach tu ba tàire làmh -

X.
:ginn ruaig gun fòradh,
GuCoinneach mor na n cuach,
un’iochdar teo-chroidheach e,
'Sba leoghant e air ſluagh,
:uram uaifle a’s ceannais aige,
Airfearabh an taobh tuath,
la chuirt as geall a chailleadh e,
Gºn d'fhalaich oirnn e ’n uaith.
|- XI.
n t Alpeineach dubh fìrinneaclı,
Ga 'n dùchas cian an frath,
:n tig na h airm gu ſgiamhach,
Geba riabhach leinn dó dhath,
Ba
i 96 ]

Ba làmh a dheanadh fiaghaich thu,


Gu’n dail ba bhiatach math,
Do bhàs a chràidh am blia’na me,
Mo bhriathar b’fhiach mo fgath.
- XII.
Ba chum-aite glan do chalpanunn,
Fuidh fhliafaid dhealbhair thruim,
’S math thig breacan cuachach ort,
*
Ma’n cuairt ann èile cruinn, -

’S romhath thigeadh claidheamh dhuit,


’S giath lathach n a’m ball grinn,
Cha raibh cron am fradharc ort,
Thaobh t aghaidh a’s cul do chinn.
- XIII. -

’N àm togbhail màíl do dhùchannan,


’S ga dhlàthachadh riut fèin,
Bhiodh mid air nar ftiùbhartan,
’S ’n ar triùr go ’m biodh mid rèth,
Cha do thog finn riabh bò-ghamhna dhuit,
’N am bealltuinn cha do lè’ibh,
Cho mhothug oich air tuathanach,
Ba mho do thruas re ’m fèím.
XIV.

*
O’n roinn an uaidh bhar glafadh orm,
’S nac faic mi fibh le m’fhùil,
Ba chumhach, cinoil, cràiteach, me,
’S neo-àrdanach mo fhùrd,
::
’S mi cuimhneachadh na’m bra’rain fin,
A b’àilidh dreach a’s gnùis,
Gur tric a chum fibh coinnibh rium,
| Aig coinneach ann fa Chùil.

} oRAM
[ 97 ]

O R A N do dh’ Aonghas Bhail fhiunnlaidh, le


Jain dubh Mac Jain Mhic Ailein.
- I e |

ONGHAIS òig mhic Shèamais,


Fhir ghlèuta ’n aigne mhòir,
Mo dh’ fhàlbh u fiubhal rèth dhuit,
Deagh fgèul ort leamfa is deòin,
; Ufèin is dó bhrathair gle mhath,
A ghlachd an fhèil’ air dhòrn,
Cha dean mi tuillidh plèide ribh, ,
O’n’s beag oirbh fèin am bòfd. }
II. *

'S ann leamfa gur feolèigin, -

Nach d’fhèăd mi bhi’’n ar còir,


’S ga faighin fealladh èibhinn, ·· ·
Le toil dè na m bithinn beò, - -

Air Aghaidh ’n Alein mhùideortaich,


9’n ’s e grunnd mo fgeòil,
'S radharcřůl an Tànaiſteir,
Abbràthair Ra’ull òg.
III. :
* S an ros ait-gheal fior-uafal,
)
k profile nan tòr,
N n *eur han gafta rìomhach fin,
Sa dreach air fiamh an lò,
1W Ls: na’m buadhan fìrinneach,
, s ºšanphenix fhìor-ghlan chorr,
air lionaireachd na n rèultaichin,
Gun cheift ”s tu fèin am Pol.
IV.
Guir muirneach cliùiteach, eireachdail,
| Penelope mar Ainm,
WOL. I. I Gur

* Pearl.
[ 98 ]

Gur niarachd tè da ’n gair’ir è,


Ma leanas i do lorg,
Do ghnìomharan coi foilleir-e, -
’S tha geal a bhio’s air dearg,
?Si n Ti ſo tha mi 'g innfe dhuibh,
- An t ſhìobhailteach gun fhearg,
Penelope bhan-grèagach fin,
Gur buan a Sgèul aig càch,
Chèan gun raibh i fìrineach,
A’s fir-fheafach na gràdh,
Ach Penelope dhubhghle gheal fo,
Le a cèataibh choiſinn bàr,
Cho rigeadh bean Uliffes i,
Mar ’n deichibh cuid,’s
VI.gach càs. .•

Iochd a’s gràdh a’s fiùghantas,


An trìur a bhà fa ghleann,
Gur creideamh, ciall a’s Umhlachd,
Na crùintin bheir an ceann,
Tuigfe, bàidh a’s foighidin,
Gun fgathaich ann an caint,
Bha ’n deichnir fin co-pòifte riut,
’S tha ’n uir re friamh na ’n crann.
VII. --

Beir foraidh uam ge d’ dh’ fhuirich mi,


Gu tigh na ’n ’uinneag ard
’N tigh buaghach, ftuadhach- tuireideach,
Nach uir afbinach re dàimh,
Tig: ceòlmhor, òlar, aithireach,
Am faighir Cuirm le failt’ -

Gun glèidh an rìgh a cheannard dhuim,


’S a Bhain-ti’rn’ is math grà’s.
|- v III.
Ge d’ dh’fhan mi air bhur cùithaobh, ,
’S ann leam tha chùis ro chaillt”
N:
t 99 i
Nach tug mi greis do’n dùltachd,.
Ann fa chuirt am biodh damhs’
Ach tha ’n feanfhocal ga ùrachadh,
Ge lùthor an Cu Cam,
Ge titheach air an fmodal e,
Cho bheir è bhos a’s thall.

0 RA N do dh’ Alafdair dubh Ghlinne-garaidh


Leis an Aofdàna Mac Mhathan.

- I. ·
F: mi fgèula moch dicèdain;
: Air laimh fhèuma bha gu crèuchdach,
'Sleòir a ghèurad ann fa n lèumfa,
Anall o’n trèud bha buaghar.
II
0 Dhùn Garachdnach ùr Allail,
Na’n tùrp mear'a 's na'n ſtèud feanga,
Na'n gleus glana’s cèut’ach fealladh,
Bichdail, Allaidh, Uaibhreach.
- III.
Gur dubhach deòrach tha Clanndômhnuill,
Mu Chreach Ghnèideirt neart na’n ròitheol,
Gigich chròdha nach tais ’n àm còmhraig,
Mo dhreach mhòr ’s mo chruadal.
IV.
„Gur goirt anfgaradh tha’n Gleanngaradh,
9’n dh’fhalbh féannan na'n arm glana,
º'm b' ainm Alafdair, ceann na’m beannachd,
Glac na’n geal lann cruadhach.
V. ·
Ba chall curaidh do dh’ Alb” uit,
0 dh' fhalbh cuilein, na’n arm guineach,
º gharg turas, ’n fealg na’n cunnart
Năm dňo bhuille bhuadh. »
I 2 . VI.
| [ 1oo 1

VI.
'S an rìoghachd fo fèin ba lathailt fhèim,
} 'S ba fgathail bèim do chlaidheamh ghèir,
}Do ſhamhailt fèin cho’n fhachd o’n dh’èugu,
Ghaifgich èuchdaich, bhughaich.
VII. .
Geb’e dhuiſgeadh t ain-iochd,
Ba dhùth dha carraid ’n tùs tarraing,
Rùſgadh lannun, furd air ghearradh,
Bruchdan fola air ghuaillin.
VIII.
’S tu ’n Domhnullach dian, confmunn na ’n triath
Morghalach fiall, Roimh lòdraich nan Cliar,
Leis an òilte fìon, agus or ga dhìol,
Ann an Aitribh na n crioch fluaghail.
IX.
A fhlicchd Riogh Fionnaghaidhill,
Na’n còrn geal-a-ghlaic ’s na’n frôl ballabhreac,
’M pôr nach cearbach, dul fui’ ’n Armabh,
’N àm na ’n garbh-chath * ruaidhneach.
X.
Ach buaigh a’s ſlàinte a ’n fhear a dh fhàgu,
Duineil, bràth’rail cinn’eil càirdeil,
Gaol s’dº nàmhaid, gràdh o d’ chàirdin,
A fhliochd na’n Armunn uafal.

O R A N do Mac Innin an tratha ; Ladyum Mor


le Grigor òg Mac Ghrigoir.
I.
’Q Cian ’s gur fad tha mi am thàmbh,
Gun trial air do dhàil ;
A Lachluinn a’n àirde tuath.
’S cian, &c.
. Na
* Laidir.
I 1o1 1
II.
Na ’m biodh fheachda na ’n Gleann,
Narith leis gach Allt, |-·
S gu’n cailleadh gach beann a ghruaim,
Na ’m biodh, &c. -

- III.
Na'n dubhadh an ſliabh,
'S go ’n cromadh a ghrian,
Lemba mhiannach bhi’ triall air chuairt,
Na’n dubhadh, &c.
İV.
Chab’ i machthirina’n Gall,
A ghlachdainn fui’ m’ cheann,
Ach bràighe nan gleann fo-Shuas.
Cha b’i, &c.
- V. -

Thoir mo fhorraidh thair caol, .


O nach cluinn iad mo ghlaodh.
Go Buidhin gun fhraoch gun ghruaim,
Tho’ir mo, &c.
VI.
Go Ceann-feodhnaimo rùin,
Chuaidh an t ainm ud air cliù,
Cheart co-fhad” satà ’n Ràta uainn..
Go Ceann, &c.
VII. .
Gutalla ’n fhir fhèil,
Ambi tathaich na’n cèud,
Cillmorithe re fgèth a chuan. .
Gu talla, &c.
VIII.
Dhamfa b’aithne do bhèus,
Nàm cromaidhe do ’n ghrèin,
Gum biodh farram na’n tèudad chluais..
Dhamfa, &c. -
I 3.
- [ | 1o2 ]

IX.
Á ghnùis a dhiùlt a bhi' bochd, *

’S nach d’ chuir cùl re fear nochd, - .


A lean an dùchas fan ftochd ba dual.
A ghnùis, &c. -

- X. |

Cha b’è ’n cleachda bh’aig càch,


- So ghlac u mar gnàs, - |
Bhiodh ſmachdail ma’n mhàl air tuath. ----

Cha b’ è, &c.
XI. -
Fhuair u fèud o fhiol Leòid,
Na’m brataichin fròil,
Na’n cupa na’n còrn ’s na’n cuach,
Fhuair, &c. |- |

XII.
Ghlachd u ’n èuchdag, mar mhnaoi,
Cha ra’ ’n lèirfinn ud claon,
’S glan do chèile re d' thaobh ’s gur fuairc.
Ghlachd, &c,
XIII.
Bèul is binn thogadh fonn,
Slios mar eala na’n tonn,
Caol mhala nach crom le gruaim. - |

Beul, &c. .
v XIV.
Aig an Ailpeanach ghlan,
Do’n fhuil rìoghail o fhean,
ite fir-eoin nach mean re luaith.
Aig an, &c.
XV,
Ach na’n eireadh ort ftrì,
Gum biodh fud air do thìth,
Clann Ghrigoir na'm pìob 's na’n ruag. -

Ach, &c. -- - XVI -


[ zo3 ]

XVI. - |
Agus Granntaich o fpè,
Gu ceann làidir trèun,
Sìr cheannard choig cèud dà uair.
Agus, &c. - . . . |- -
* XVII. -

Sid a bhuidhin nach fann,


Togadh gubhas re crann,
Thàirneadh iubhar na meall o’n cluais.
Sid a bhuidhin, &c.
XVIII.
Bhiodh an fhiùthaidh chaol rèth,
Mbian dubh-ghlas an fhèidh,
Ga ghiulan air èileadh cuaich.
Bhiodh an, &c.

ORAN do dh’ Eoin breac MacLeòid no Hearadh;


: le Ruairidh Mac Mhuirich.

I.
IAD a mhulaid tha ’m thaghail,
"1 Dh’ fhàg treothaid am chliamh go goirt,
Aig na roinn mi na d’ dheoghaidh,
y Air m' aghairt ’s mo thriall gu port,
8:n bhà mis’air do thòir,
mi meas gu’n raibh coir agam ort,
Dheogh : :
II] O

a tu m' aidhir a’s m àgh, a’s m’ olc.


ºhuaidh a chùibhle man cuairt,
Gu'n do thiuntaidh go fuachd am blàs,
in fachda mi uair, -
Dan flathail na’n cuach fo thràigh;
ar biodh tadhich na duain,
Umidh mathas gun chruas gun chàs,
Dh’ fhalbh an latha fìn uainn,
’S tha na taighin gu : fas.
'III.
Dh’ fhalbh Mac talla as an Dùn,
’N àm ſgarachdainn dhùinn re ’rotriath,
'S ann a thachair e riùm,
Air feacharan bheann fan t fhliabh,
Labhair eifin air thùs,
Math mobharail gur ta ma’s fìor,
Chunairc mife fuidh mhùirn,
Roimh u’n uraidh an Dùn na’m Cliar.
IV.
A mhic talla na’n Tur,
’S è mo bharail gur tù fabhà,
Ann an teoghlach an fhìon,
’S tu ”g aithris air gniomh mo làmh,
’S math mo bharail gur mi,
'S cha b’fhuraft dhamh bhì na ‘m’ thàmh,
”G èifteach brofluinn gach ceòil,
Ann a m fochar Mhic Leòid an Aigh.
V.
A mhic talla fo bhà,
Ann fa Bhaile ’n do thàr mi m’iùl,
’S ann an ios dhuinn is lèir,
Go bheil mife ’s tu feinair chùl, -
A rèir do chomais air fgèul,
O’n ’s fear comuinn mi fèin a’s tù,
Bheil do mhuinntiris buan,
Air an Triath ud ga'n dual an Dùn.
VI.
Tha mac talla fui’ ghruaim,
Ann fan talla’m biodh fuaim a cheòil,
PN ionad tathaich nan Cliar, -

Gun aidhir gun mhiagh gun phòilt,


-|-} Gun mhire gun mhùirn,
Guniumracha dlàth na'n còrn,, -- " G
V [||
[ Io5 l

Bun chuirm gun phailtis re daimh,


Gun mhacnas gun mhàran beòil.
- VII.
S mi mac talla bha uair, -

’Gèiteachd faram na’n duan gu tiugh,


'ar'mba mhuirneach a bèus, -

'Nam dùbhrachd do'n ghrèine fan t ſhruth,


ar am b’fhoirmeil na feòid,
Iad go h orraganach; ceolmhor, cluth, ' -
Je nach fhaićte mo ghnùis,
Chluinnt aca ’s an Dùn mo ghuth. -

VI1I. -

Nàm èiridh gu moch,


Ann an teoghlach gun fprochd gun ghruaim,
hluinnte gleoraich na’n dos, -

'S a cèile na cois o’n t fhuain,


Nuair a ghabhadh ì làn,
'Si go’n cuireadh o’s n àird na fhuair,
Le meoir fhileanta bhinn,
'S iad go rith-leinneach, dìonach, luath.
|- IX.
Bhiodh a rìonadair fèin,
Cuir ann fhire gur h è bhiodh ann’
Se’g èiridh na meafg,
|- gu tric na cheann,
'S anèabhadh /

Ge do b’ard leinn a fuaim,


„Cha tuairgneadh e finn gu teann,
Chureadh tagradh an ’m chluais,
Leh aidmheil go luath 's go mall.
X
Nuair a chuirt i na tàmh,
Lè furtachd na fàrdaich fèin,
Dhamhfa b’fhurafta ’ghradh,
Go m ba chuireideach gàir na’n tèud,
Leh iomairt dhà-làmh, -

A cuir a binnis do chach ann cèill,


’S go’m
|- |- I 1o6 ]

}: - ’S go’m ba fhiubhlaoh am chluais,


ii : Á moghun luthor le luafgan mhèar. ·
#| | XI.
Ann fan fhèafgar na dhèigh,
’N âm tcafa do'n ghrèine trà nòin,
| Fir chneatain re clàir,
’S nnaigh freagairt a ghna cuir leò,
Dà chomairleach ghearr,
A, labhairt ’s gu'm b’àrd an glòir,
Gu'm ba thìtheach an guin, |

Air dhaoine gun fhuil gun fheòil. -


XII.
Gheibhte fleafgaich gun ghràin,
Ann ad thalla gum fgrà gun fhuath,
Mnaig fhionna ’n fhuilt rèth,
Cuir binnis ann cèill le ftuaim,
Le ceileiribh beòil, |

Bhiodh ealanda, òrdoil, fuairc,


Bhiodh fear bogha na’n còir,
Chuireadh meughaire am nhòr am chluais,
|- XIII.
Thoir teachdaireachd uam,
Le deatam gu Ruairidh òg,
Agus innis or dhà fèin,
Cuid dheth chunmort ge dh'è MacLeòid,
E bhiodh gamharc na dhèigh, -, -

Air an Jain a dh' èng ’s nach beò,


Geba ſhaibhir a chliù, . . . . .
Cha ’n fhàgadh è n Dùn gun cheòl.

L U I N N EA6
E 107 ]

UINNEAG Mhic Leòid, le ninghin Alaſtair Ruaidh


Mhic Leòid.

I.
Mi ’m fhuidhe air an tulaich,
Fo mhulad ’s fo aime-cheift,
S mi coimhead air ile, -

'S ann do ’m iùnadh fan ama fo, . . . .


Bha mi uair nach do fhaoil mi, |

Gus ’n do ciaochail air m’aimfir,


Bun tigin an tubh fo, « * *

A dh' amharc dh’ Juraidh a’ Scarbaidh,


I hurabh o i hoiriunn o, |

I hurabh, o, i hoiriunn o, |

I hurahh o, i hogaiah ho ro, 1


Hi ri ri rithibh ho i ag 0.
II.
Sun tigin an tùbh fo,
A dh' amharc Dhiùraidh a fcarbaidh,
Thoir mo fhoraidh do’n Dùthaich,
Tha fo dhù’ar ma’n garbh-bhean,
Gu Shir Tormoid à Ailail, et
Fhuair ceannas air Armailt, |

S gun caint ann ’s gach fearunn,


Gum b’airidh fear t ainm air.
I hurabh 0, &c.
*- III.
Gun caint ann ’s gach fearunn,
Gum b airidh féar t ainm air,
Fear do chèille, ’s do ghliocais,
Do mhiſnich, ’s do mheanmnaidh,
Do chruadail, s do ghaiſge,
Do dhreach, ’s do dhealbha,
Agust fholachd a’s t uaille,
Cha ba fhuarach re leanmhuinn,
I hurabh 0, &c.
IV.
I J } r

:* *

:::::::
|: :::::
ini; tiº
Þr: : , }
E 1c8 1
|- # 4
- 1V.
*,* f {" || |
:' + ' } ' + |-
Agus t fholachd, a’s t uaille, &c.
:| | : : fhuile dìreach Riogh Lochluinn,
| ' ,4
B’ e fid toifeach do fheanachais,
1# Tha do chàirdis fo-iaraidh, *

{
Ris gach Iarla tha 'n Albuinn,
’S re uaiſlin na h } irinn,
Cha bhrèug ach fgèul dearbh è.
I hurabh o, &c.
V.
?S re uaflin na h Eirinn, &c.
A mhic an fhir chliùtich,
Bha gu fuìghantach ainmeii,
*
Thug barachd ann gliccas,
Air gach Ri’tir bha ’n Albuinn,
Ann an cogabh ’s an fìo’-chaibh,
'S ann an dìolabh an airgid.
I hurabh o, &c.
VI.
Ann an cogabh fan fìo’-chaibh, &c.
'S beag an t uìnead do mhac-fa,
Bhi dh gu beachdoil mor meanmnach,
*hiodh gu fiughant”, fial, farlaing,
| |
O’n a ghlachd fibh mar fhealbh è,
Clann Ruairidh na’m bratach,
: : ”S e mo chreach-fa na dh' fhalbh dhiu”.
#. * ,

} I hurabh 9, &c.
} VII.
Clann Ruairidh na’m bratach, &c,

E" |
}| :
:; ;
Ach an aon fhear a dh’ fhuraich,
Nicr chluinnim fgeul marbh ort,
';
#:#|#; Ach fhèadail do dh fhearadh,
; :: Ge do ghabh mi uait tearbadh,
; :::::
Fhir a chuirp ba mhath cuma’,
:
:::::: Gum uireafbhaidh dealbhadh.
***
- I hurabh 0, &c.
Vll
[ 1 o9 ;

- VIII.
Fhir a chuirp ’s glan cuma, &e.
Croidhe farfaing, fial, fearail,
’8 math thig geal agus dearg ort,
Suil ghorm’s glan fealladh,
Mar dhearcaig na talmhuinn,
Làmh re gruaigh ruitich,
Mar mhucaig na fear-dhris,
I hurabh o, &c.
IX.
Lamh re gruaighe ruitich, &c.
Fo thagha ná gruaige,
Chuil dualaich, ná'n căm-lub,
Gheibhte fid ann t ardaich,
Ann càradh air ealachuinn,
Miofair a’s adharc,
Agus raghuinn gach armachd.
I hurabh o, &c. X

Miofair a’s adharc, &c.


Agus lanntainin tana,
0'n ceannabh gu 'm bar-dhias,
Gheibht’ air gach flias dhiu’ fid,
lineach â's cairðinn,
Agus iubhar cruaigh fallain,
Le'n tabhaidin cainĚe.
Ihurabh o, &c.
- XI.
A:ubhar cruaigh fallain, &c.
Cuibheirin caola, -

Aira dhaoirid ga’n ceannacht’ iad,


Glac na’n ceann liobh,
Air chuir fìos ann am balgabh,
Oite an fhir-eoin, -

'80 ſhìoda na gaillebhinn.


I hurabh o, &c. *

Vol. I, K XII.
[ 1 1o J

XII.
O itidh an fhir-eoin, º
’S o fhiod na gallbhein,
Tha mo chion air a Churaidh,
Mac Muire chuir fealbh air,
”S e ba mhinach le m’ leanabh,
Bhi’’m beannabh na fealga,
Gabhail aidheir na frìthe,
'S a dìreadh nan garbh-ghlachd.
I hurabh o, &c.
XIII.
Gabhail aidhir na frith, &c.
A leigeil na’n cuilein, .
łS a furan na’n fean chon,
'S e ba deireadh do’n fhuran ud,
Fuil thoirt air chalgabh,
Luchd na’n cèir geala ;
’S na m falluinin dearga.
I hurabh o, &c.
XIV.
Luchd na’n cèir geala, &c.
Le d’ chomhlain dhaoin uaifle,
Rachadh cruaigh air an Armabh,
Luchd aithneacha latha,
'S a chaitheamh na fairge,
'S a b' uirrin ga feðladh,
Gu feòlaid ann taraingti.
I hurabh o i hoiriunn, o,
I hurabh 6 i hoiriunn, º,
I hurabh o i hogi horo,
Hiri ri rithibh ho i ag o.

L U I N N E 1G
[ 111 ]

Lvisszas le callum a Ghiinae.


Mo Chailin donn og, ’s mo nighin dubh thogarach,
Thogainn ort fonn ’s neo-throm gun togainn,
Mo nighin dubh gun iaraidh, mo bhriathar gun
togainn,
’’Sgun innfinn an taobhar, mu nach 'eil is gad
thogradh,
Mo nighin donn og.
I. -

G" bheil u ga bòich, bainndi, banail,


Gun chron ort fo’n ghrèin gun bhèum gun
fgainnir,
Gurgle u fúi d' lèine na èatag na mara,
'8tha coire agam fein gun Chèile bhi ma’riut.
Mo Chailin, &c. - - *

II. -

Gur muladach me, ’s mi’n dèigh nach math leam,


Na dheanadh dhomh ſta aig cach ga mhalairt,
:oidh t athair” acomhnaidh 'g òl le caithream,
'S è eolas na'n corņ a dh' fhag co-falamh.
Mo Chailin donn og. –

III. -
Nam bithinn ag ôl mu bhord na dithe,
$ gu'm faicinn mð mhian ’s mo chiall a’ tighin,
:encopan beag donn thogadh fonnair mochroidhe
*cha tn gainn mobhriathran nach iaruinn è rithift.
Mo Chailin, &c. *

IV,
Bioidh bodaich na dùcha re bùrft ’s re fanaid,
Cantainn ream fhèin nach gèill mi dh’ainnis,
Ge d' tha mi gun ſprèigh tha tèud re tharaing,
Cha fguir mi do'n ol fhad as beò mi air thalamh.
Mº Chailin, &c, -

K2 - V.
[ 1 12 ]

- V.
’S iomad bodachan gnù nach duraichd m' aithris,
Le theanall airfprèigh 'siad : threigfina’s tearrach,
Nach cofgann fa bhliadhna blaigh trian a ghalalain,
*S cha to’ir e fo'n ùir na’s mà na bheir Calum.
Mo Chailin, &c. " -

|-VI. «
Na’m bithinn air fèill ’s na cèudun mar’ium,
Do chuideachda chòir a dh’ ôladh drama, *

Gu'n fuidhinn mu bhòrd’s guntraighin mo fhearag,


?S cha du’irt mo bhean riabh rium ach Dia leat a
Chalum.
Mo Chailin, &c.
VII.
Ge d’ tha mi gun stôr le h ôl "ſle hiomairt,
Air bheagan do nì le prìs no min e.
Tha m’fhorton aig Dia ’s e fialaidh uime,
’S mo gheibh mi mo ſhlàinte gu'm pàigh ini na
fhir mi. -

Mo Chailin, &c.
VIII.
Ge mor le cach atà mi milleadh,
- Cha tugainn mo bhòid nach òlainn tuillidh,
”S e gaol a bhí mòr tha m’fheòil a’ fireadh,
Tha ’n fgèul ud re aithris, air Callum a Ghlinne.
Mo Ghailin donn og, ’s mo nighin dubh thogarach,
Thogainn ortfonn 's neo-throm gun togainn,
Mo nighin dubh gun iaraidh, mð bhraithar gun
togainn, -

’S gun innfinn an taobhar, mu nach 'eil is gad


thogradh.
Mo nighin donnog, &c.

Dh
I 113 I
:: Do Thigearna Chlannraonuill, le Mac Dhu'bhaill -
!# Mhic Lachuinn.

L U I N N E A G.
Tha tighin fotham, fotham, fotham,
Tha tighin fotham, fotham, fotham, /
Tha tighin fotham, fotham, fotham,
zba tighin fatham eiridh. .
I.
ID an t ſhlàinte chùramach,
Olamaid gu finatach i,
Deoch ſlàinte an Ailein Mhùideirtic
Mo dhùrachd dhut gun èirich.
Tha tighin, &c.
II.
Ge do bhiodh tu fad uam, .
Dheireadh funnt a’s aigne urm,
’Nuair chluinninn fgèul ab aite leam,
Air gaifgeach no’n gnìomh èachdach.
Tha, &c.
|- - III.
: ’S iomad maighdiunn bharafach,
Ga math da’n tig an earrafaid,
Eadar Baile a Mhanaich,
Agus caol Bharaidh’n dèigh ort.
Tha, &c.
IV.
Tha pàirt ann ealain bheagram dhiù’
Cuid fan Fhrainc, ’s an Eadaillt dhiu”
Cha n’eil latha teagaifg,
Nach bì’n Cille-pheadair trèud dhiu”.
Tha, &c, -

K3 ?Nºar
[ 1 14 ]

V.
’N’ar chruinnicheadh am Bannal ud,
Brèid caol ann càradh crannaig orra,
Fallas air a malainin, -

Re dannfa air urlar dèile.


Tha, &c.
VI

| ’N uair chiaradh air an fheafgar,


Gum ba bheadarrach do fhleaſgaichin,
Bhioidh pìoban mor ga'n fpreigeadh ann,
A’s feudanan ga’n Glèufadh. -

Tha, &c.
|
* , VII.
Sgiobair re la gaillinn u,
Sheoladh cuan na marunnan,
A bheireadh long gu calachan,
Le ſpiunnadh glac do threin-fhear. "
Tha, &c.
VIII.
Sgèul beag eile a dhearbha leat,
Gur fealagair fìtline ann garbhlach u,
Le d’ ehuilebhair, caol nach dearmadach,
Air dearg-ghraigh na'n ceann èa-trom.
Tha, &c.
. IX.
Be fid rn leoghunn aigeantach,
*N uair nochdadh tu do Bhaideilin,
Lamh dhearg a’s long a’s bradan,
*N uair a lafadh meșnmnadh ad t èudunn.
L U 1 N E A G. , ,

7ha tighin fotbam, fotham, fotham,


7ha tighin fotham, fotham, fotham,
Tha tighin fotham, fotham, fotham,
Tha tighin fotham eiridh.
|

D’ü A N A c
t. I 15 1

v A N A G le Alaſtair Mac Dhonuill, air fonn


Banarach dhonn a chruigh
An LU 1 N N E A G.
A Bhanarach dhonn a chruigh,
Chaoin a chruigh, dhonn a chruigh, -- «%|
Cailin deas donn a chruigh, |- 'é |

%
-ica - c é-> -z (a
Cuachag an fhafaich.
4 -
I.
Bhanarach mhìogach, Besteſs
v A7

A sè:Íug Íochis me,


math thig làmhuinnin sìoda, 9 «--- « *
do mhìn-bhofan bàna. %-4
A Bhanarach, &c.
| 7
-
$ morba bhinne a bhiodh t èsteachd, *:
àmbhi bleoghun na ſprèadh-a } a té 2:
--- »
y'n fmeòrach ’fa chèitein, a -4 « &- |

Ibar gig ann am fas-choill. 6---- « ^ //ș ------ -- {


/

A Bhanarach, &c. |-
º:
- ,:
III. · -

Nuair a fheinneadh tu'n coilleag, ---- sa čez - \~

leigeilmarft ann coillidh, -

hiladh eanlaidh gach daoire, ;---- *** ,* u. a. 44


,
^ , *'; : :
--F -, -
)
// c
Pěste:de::in domstrain. &#f4 -- ** 4. ----
<--<-/ ----* er - 1 *
A Bhanarach, &c. . . -- *
IV.
Celfaraſda, fìr-bhinn, . . -4 – .. ' : . ?. ---- |

"nar, faramach, dìonach, »-án, "-


f 1 -oa Azz -ára é |- t/

heinn a Cailin donn fìneallt', --* * * * * · ·


leireadh bìogadh air m’àirnin. Aaſtaan f- a- -"
** «z-x--: "--"

A Bhanarach, &c. V. . . a
4
v „
Ge do b’fhonnar an fhiùghall, tv-c-cri

ateudan ann ritheadh, , ºs à


I I 16 ]

sè bheireadh dannfa air gach criodhe ;


Ceol nighin na hAiridh.
A Bhanarach, &c.
VI.
Tha deirg agus gile,
A' gleachd ann gruaidhin na * Finne ;
Beul mìn mar an t fhirift,
Da milis thig gàire.
A Bhanarach, &c.
|- VII.
Dèud fnafna na rìoghuinn,
Snaite, cruinne mar na dìfnin?
Gur h i an donn-a-gheal-ghlan finìdeach,
’S ro mhìg fhuileach † fàíte.
A Bharanach, &c.
|
VIII.
Chuireadh maill’ air do lèirfinn
Ann a maduinn driuchd chèiteoin,
Na gathanan grèine
Thig o teudchul cas fàineach. *

A Bhanarach, &c.
IX.
: ’S ciatach nuallan na gruagaich,
Re bleoghun cruigh ghùaill fhinn,
A’ toirt torrman air cuachaig,
#| *S. bothar fhuaim aig a clàrabh.
A Bhanaracb, &c.
X

| .
:: ’S taitneach fiubhal a cuailein,
4. " , Ga chrathadh mu cluafabh,
-
:::
: si
A’ toirt muidh’ air į Seitt-luachrach,
’N tigh-buaile, ’n gleann fafaich. .
# | A Bhanarach, &c. -

XI,
* The Fair one.
: + Smile.
# A Bed of Rigſher,
[ i 17 ]

XI.

A:heilgealbòidhach,
fu’niathadïan tròmar,
: fèin air gach feòrfa,
1 it'a dortadh tre bràghad.
A Bhanarach, &c.
XII.
hmhaoth bois ba ghrinne,
"'n dì ghaoirdein ba ghile,
\uair fhìnt iad ga h innealt’,
u finin cruigh fhàgadh. *
A Bhanarach, &c.
XIII.
Gu'm ba mhòthar mo bhead'rath,
eachddo'n bhuaile mu eadradh,
eamh fult-chorpach beitir,
3 buarach greafadh an àlaich.
A Bhanarach, &c. * * *
XIV.
Glac-gheal ab'àrd gleothar,
’ stealladh bainne ’n cuaich bleoghun,
a’ ſeinn na’n luinneag bog fheothach,
\' togail codhar ri Blárich.
A Bhanarach, &c.
XV. .*

|- Nuair a thogadh tu bhuarach,


uach a’s : na buaile,
'ao-coltach do gluafad,
-º guanaig na fraide.
4 Bhanarach, &c.
F AI LT E
*
|}
#
[ 118 ]

{ FA I L T E na moirthir, le Alaſtair Mac Dhonui


|-
|-| An LU 1 N N EAG..

* Heitirin àrin, urin o ho ro,


# Heitirin àrin ho ro.
|-|}

I.

| TAILT Ort fèin a Mhoir-thir bhòidheach


Ann fann òg mhìos bhealltuinn.
Heitirin, &c.
II
Grian-thìr or-bhuidh ’s uaine côta,
’S froinneadh ròs re h alltabh.
Heitirin, &c.
III
Le biadh ’s le dibh a’ cur thairis,
Bha dèid Earrach teann orra,
Heitirin, &c.
IV. -
’S inach lurach ílios a tulach,
’S duilleach mullaich chrann inte’.
Heitirin, &c.
V.
A choill gu h uilidh fo làn duillich,
’S i na culaidh bhainnfe. -

Heitirin, &c. -

VI.
’S bainneach, bailceach, braonach, glacach,
Bruachan tachdrach allieort.
Heitirin &c.
VII.
’S lionach, flatach, cuibhleach, breacach,
Seile ghlas na’n famhnan.
Heitirin, &c.
VIII,
[ 1 19 ]

VIII.
r-thir ghlan na’m bradan tawagheal,
irgideach cuir lann orra.
Heitirin, &c. -

IX.
lan fonais, faor o dhonas, *

n dad conais drantain.


Heitirin, &c.
X. |

*a:h, caidreach, gun dad fladachd,


" " bhraid ’s o anntlachd.
Heitirin, &c.
luinn a beinnin ºsa fraithin,
"hinn dath a Gleanntuin.
Heitirin, &c.
XII.
: deargoa' tàmh mu firich,
ireach ’s mang aice.
Heitirin, &c.
XIII.
air daradh timchill daraig,
Heigh a leannain cheann-deirg.
Heitirin, &c.
XIV.
ich choille ’s iad re coilleig,
an doier chranntail.
Heitirin, &c.
XV.
dhach, caorach, dearcach, braonach,
"::: raonach, aimhneach.
Heitirin, &c.
XVI. -

:treach, laomach, meiltreach, caoineach,


:mhaoineach leamhnach. -

Heitirin, &c.
v XVII.
[ 12o I

XVII.
ºS cùbhraidh futhan, ’s badach luighin,
Ris a bhrudhainn ainn-teas.
Heitirin, &c.
XVIII,
PS fèurach, craobhach, luideach, gaolach,
An tir fhaoilidh fheannfail.
| i| Heitirin, &c.
XIX.
Grian aig èiridh 'gðradh flèibhe,
’S beachuinn ghêug re franntraich.
Heitirin, &c.
XX
Seillin ruadha diogladh chluaran,
PS mil ga buain le dranntan.
Heitirin, &c.
XXI.
Breac le fulas lèim a buinne,
A rith na'n cuileag greannar.
Heitirin, &c.
XXII.
Bàr gach tolmain fo bhrat gorm-dhearc,
Air gach borrachan alltain.
Heitirin, &c. -

XXIII. -

Luifein chùbhraidh a mach a brùchdadh,


’S cuid dhiu” cùl-ghorm bainn-dearg.
Heitirin, &c.
XXIV.
'S
*S ceòlar aoibhin
3 fèi
*A •
bâr
d gach gèige,
9 3 -
a "Il CO1I) ÍC1Il a’ CiallIlS" OTI a.

Heitirin, &c.
- XXV.
Crogh air dàir am bàr au fhàfaich,
An fheòir nach fàs gu cràinntidh.
Heitirin, &c.
XXVI
[ , 121 ]

XXVI.
'S iad air theas a’ rith le m buaraich,
S te le cuaich ga’n teann rith.
Heitirin, &c.
XXVII.
§ mifrach, cuachach, leabach luachrach,
Dolgu buaile a’s t ſhamhradh.
Heitirin, &c. -

XXVIII.
$ ònach, uachdrach, Blàthach, cnuachdach,
Onn na’m buachall annta. -

Heitirin, &c.
- XXIX.
Simichdeach, gruthach, meogach fruthach,
An iomairich ſhubhach, fhlambach.
Heitirin, &c.
XXX.
Deoch gun tobhas dol mar comhair,
ºn aona ghlothar ganntair.
Heitirin, &c.

1 o R R A M.
I.
C:Geneo-aoigheil turas faoilich,
d’ bhiodh na daoine tàbháchdach.
II. Y

An "¡irge molach, bronach, tôr bhrach,


ach, corrach, ràpalach .
c . III. |

Rºugh ri iuradh :huir dhùldaigh,


“chd le brùchdail chàrfanach.
- I V.
!bdh a chùlain cha b’e n fùg adh,
: ribùren bàchdanach, - -

Vol. I, L V.
|

|
I 122 ]

V.
" : , : " "; | An culannach fein cha nè s fafa,
-
, , , ;" |

+ '# !"
*
: it';
, :
|
!
|}
: :
::
*
Agus lafan àrdain air.
VI
Teachd gu dlu’n dèigh a chèile,
: : : :; | Agus gèinrich dàr orra:
',
# !!: ; ; ; ; ; VII.
# # | |} }

*
* r ;
,
,
'
,
:

|
-

|4 , ' '
' : ;
|-
!

|
-
An fhairge phaiteach, a bial farfuing,
Agus acras àraidh orra.
- VIII.
| | i - || } 'S mairg a choimis muire re mðintich,
|| |
|| ||| | |||| Ge d’ bhiodh "": ftràchd orra.
, ' |-
!" " |- X.
:: | | | | |

:: |
:
,
! {|} = { || |
;
|

,
Neðil a gealladh oiche fhalach,
Gun aona chala fàbhailte.

; : : ; "| Dùbh-ra-dorcha gun dad geslach,


Oirthior an-fhòil àrd-chreagach.
;
* * *
; "
'
| .
XI.
Gaoith aig fheideadh, muire ’ag èiridh,
} *S fear ag èabhach àrd-guthach.
: ! * II.
! : ,
Sid e’ tighin ’s cha nann righin,
Cròch-mhuir, friothar, bàfanach.
XIII.

. Cum ceann caol a fiodha direach,


† Re muir diothlunn, dàfunach.
} XIV.
Ach dhaithnich fin gun ſheol finn fada,
|
{
A mach fan taiff’s ba ghabhaidh fin.
V.
‘S leag finn a croinn is a haodach,
-

’S ba gniomh dhaoine càileachdach.


XVI.
'S chuir finn amach cliathun rìghne,
If ba ghrinn an t àlach iad.
- XVII.
I 123 ] -

*
XVII.
s huidh orra ochdar, fhonna troma,
s goillteadh tonnun ſtaplinneach. :
XVIII.
laig air chnagabh, : air mhaidin,
S cogul bhachd air tābranabh.
XIX.
ad a mofglodh fuas a chèile,
3 mafga trèun air fàil aea.
geanun lochdrach ràmh a Lochluinn,
jualadh boc air bhàr-linnin.
:XXI.
ad a traoghadh fuas na dìoluinn,
º neart fìor-gharg ghàirdeinin,
XXII
lathadh mara is marcachd fhine,
3 toirm na fìon, da n fàrachadh. -

XXIII. </

afaichin-frad teine fiunnachain, - |

Dearg o’n iumragh chàileachdach.


XXIV.
: ºg obair as an lèintin,
"gis thèit da ràdhuinn áca.
XXV.
ºtºm ard-bhinn fhuas aig Eamun,
"n an clèth ràmh bràghad-a.
- XXVI.
Aonghas mac Dhonnachaidh da rèirfin, |- |

\ r'ba trèuna thàirneadhè. –

XXVII. - |

:::hchu mac Uaraig a luagh leo,


* B'fhada buan a fpàlagun.
XXVIH.
"fuaim aon-mhaide air chlèth ac'
"bualadh ſpèicim tàbhachd:
L 2 . XXIX,
*
[ 124 È

XXIX.
Raimh dam pianadh’s fir dan fpianadh,
’N glachdadh iarnadh àrd-thonnach.
XXX.
Gallain chiatach, leogh-ar-liaghach,
’S Fuirbi diann dan fàrachadh.
XXXI.
Lunnun mìona, ’s duirn dan fìneadh,
Seile fìos air dhearnnachun.
XXXII.
Muir ag ofnaich fhuas ma toiſheach,
Chuip-gheal, choip-gheal, ghàir-bheuchdach.
XXXIII
Suas le fgùradh faidh re bùirein,
Le fìor dhùrachd far-iumaraidh.
XXXIV.
Slaubhraidh chuirneineach ri dùirdil,
Shios rinn ftiur a fàgail ann.
XXXV,
Gaoth na deannadh ’s i ri feannadh,
Na’n tonn cen-fhionn ràfanach.
XXXVI.
Na fir luthor an deigh an ràfgaidh,
A’ cur fmùid dheth an àlaichin.
|- XXXVII.
Chaoidh cha mhitiche a mifneach,
Na fir fgibidh thàbhachdach.
XXXVIII.
Riogh an eagaill Neaptan ceigeach,
Ri : fgreada, bàthar fibh.
XXXIX.
Gu'm b'fhà’ uabhuinn muir re nualraich,
*S. catha cuain a ſtràcadh orra.
XL.
Ghuidh an fgjoba geur na dùilin,
’S thuair an ùirnidh gràfadh dhoibh. XLI
>.<

I 125 l

XLI.
'Smachdaich Eolus na ſpèirin,
Sa bhuilg fhèididh àrdghaothach.
II.
Gun d'rinn Neaptan fairge ſomadh,
Mar bhiodh gloine fgàthan ann.
XLIII.
Sgaoil na neðil bha tònghorm cìor dhubh,
'Shoillfich grian mar b’àbhaift dith.
XLIV.
$ mothaich an ſgioba dó fhearuinn, |

’S ghlachd iad cala fàbhailte. --.

XLV.
Gabhiad pronn, is deoch, is leaba,
Srinn iad cadal famhach orra.

Pº Shir Jain Mac Ghilleoin triath Dhubhairt, le


Jain Mac Ailein an taos-dàna.

I. ·
UMRAICH mo bheannachd,
Gu Bainn-tighearna Hamair,
Bean am bhuil barrachd,
Do charantachd nàdoir:
hunairc mife gudliothoil,
:Afilin re fúithe,
Si gireamh mar mhio-agh,
Sir Jain da fàgail :
:òirinn a criðdha,
„ºhº mðire ga ruighuinn,
Smar ģu mbiodh air tighin,
9 diearbh nighin a ñàthar :
L 3. GRap
| |

}
||
|
- [ · 126

Go cronnachan fgèula,
] .*

} ·
Bhiodh fada ’na dheigh fin,
Thug maiririad na feile,

|
| Spor ghèur do'n f :en.
Nach iunadh re chlaiſtin,
Gu bhuil mife o chinn fhada,
Ann an turcadaich cadail,
Agus m’acaid ro-chraiteach ;
}! Tha cneidh air mo ghiulan, |

”Smileifg air a dùígadh, , -


Air eagal le a bùrach, |

Gun àraich i’m bàs dhomh,


|
Ga dheigh cha fgeul rùine, / .

Ach fgeula ’s mor cùram, |

Shir Jain gun dùfgadh,


Ann dlùth chifte chlaridh ;
B’e fo ar fras dhùbailt,
A mhill ar n abhull’s ar n ùbhlan :
A Roinn ar dofgaidh a chrùnadh,
Fhroifh am floùr bhàr a ghàraidh.
. III.
B’e fèin ar crann dofrach a chomhdaich le choll"
Gur a coiltichin folta 'n dihas toiſeach a fhrea"
Gun dreathunn gun chrìonach,
... Gun chrithin gun chrìn-fhiodh,
Ach geugun ro phriefoil,
Do dh fhion-fhuil na fpàinte,
Bha fios aig luchd lèabhaidh,
’S aig feanachunin gèura,
Air arteachd o Ghathèlus,
As an Eaphaid a thàinig,
Sliochd mhilinin trèuna,
Thuair ceannas ha h Eirinn,
Mar bha fibhir na fèíłe,
Agus Eirimon dàna.
I 127 : 1 .
- IV,
"nghin fibh o Scota,
Bha bhuaigh air ar cordis, ** –
'dearbhadh 's a còmhdach,
Am Pòr as an d’ fhàs fibh,
: angabhaidh fibh còmhnúidh,
Baliobh ceannas na fòid fiú,
e uimaididh còraich,
Agus moran a bhàr air, * *

: nighin Mhich Doàińhnuin,


Mar mhairrifte poſta,
*:n heneirail comhraig,
'N diad Thòifich is àrmainn.
* V.
ºn huithich fibh lùth-chuirt,
Ba dhàileachd 'nar n àrais,
Gur hiumaircach Dù’ich,
3. „2

hair an cùinneadh le pairt dhíbh, - : , .


Bhado dhàirde 'nar giubhfaich,
8 nach tugadh càch pàiedhibh,
8 nach ba tric le luchd điùma,
Ar luba le tàire,
Ach’s en rud a thug fgiàrs oirbh,
Gunb'aicme le crůnň fibh 3
'S gum b’e dliegh bhar dùchais,
bhiodh an tiùſ dheth’m biodh iad
Ged' bha fin ann fa tìom fin,
la mhios’s na mhor mhiſlin,
":e mios gu truagh lìonnte,
Daor trì fillte pàīte.
, VI.
::feann fhocall eile ann,
:a coifìor ’s mar a their iad,
the neach air am beiri,
Gum biodh chneidh dheirghineach
critera, ~ - *

Ge
-" *
}#
| I 128 ]

Ge d’ tha finne ri achdain,


Na dh fhalbh o chinn fad orinn,
Bhiodh ar dùil re bhi' beirteach,
Na m biodh aguinn na dh fhàg fin,
Ach tha ar nador choi-truaighe,
’S nach faichd finn ar buannachd,
Cha lèir gainibh an fhuarain,
| Gus an uair finn an tràighe e,
Tha e nios na nì’ foilleir,
Da’r mabuinnin comuinn, , ’

Gun do bhriſteadh mor phronnaig,


Garadh droma na n Gàidhil.
VII. |

Fear gafta gun chrìne,


Bha ainmeil fan Rioghachd,
Cha ba tric a luchd mio-ruin,
An innfe na n àireamh, |

Ba chompanach Rìogh u, *
Am fear meamnach moir fìorghlic,
Chan fhaićte e fuidh dhìobradh,
Ach am prìofalachd ſtàite,
Ann an cogadh luchd firithe,
Cha raibh maíl air ri innfè, -

Ghleidh e onoir a fhinnfridh,


'S ann a mhiodaich è n àirdahd,
Cha raibh ę, cha b’fhiach leis, -

Bhiodh fálbh fuidh bhrat fillte,


Eadar e bhiodh na mhinor,
Agus fìnid a làithin.
VIII.
Bha e mor ann a miedachd,
Blia e mor gu bhi' Rioghail,
Bha e mor ann am gride,
Ann am firinn ’s an càirdis,
Ba mhor e ri fhaichdinn,
Ba mhor air gach achd e, Bh:
s I 129 ]

$ha mhor e na phearfuinn,


Na ghaftachd’s ma ailleachd,
\ha e mor ar fon diumh-laoich,
Bha e mor gu bhiodh fùgach,
dheagh ghiùlan,
Bha e mor air
Ann an cuirtinn àrda,.
Bha e mor ann a mifnich,
Bha e mor ann an gliochdas,.
Bha e mor gun cheift idir,
‘S fàr ghiobhtunnun nàdar.
IX.
Nam biodh e re fhuafgladh,
On bhàs a thug buaigh air,
Gur a hiomad Laoch cruadail,
A ghluaifeadh 'na abhar,
An t-ainm coithchionta mor fin,
Re'n gairte Clann-Dòmhnuill,
O thoifeach an còrdis, |

'Siad ba phòr da chiad màthair, -

Agus uaiſlin nan Leodach, v.

Thaobh fola agus feola,


Marlanoin ur phðfta,
Leis 'm ba deonach bhi' gràdhach,
Choncas mar phuthar, -

An gruaidhin air dubhadh,


Margin deanadh làn phiuhar,
Geur chumha ma brathair. -

Cia man faguinn ann dìo-chuimhn’,


Dream eñe da dhìflin, -

Bha na cinn ba mho prìs dhiubh, »

Ro dhilis am pàirt dhuit,


Fir ghafta gun chrine,
Bha ainmeil ’s an rioghachd,
Marbha’n cinneadh mo: prìofoil,
So ſhìolaich o Bhàn chú,
O thoifeach
[ 13o l

O thoifeach an dualchais,
Cha raibh fmal air an cruadal,
Ach mbeagan beag fuarach,
So fhuair iad an tràfa, -

”S e n tabhar a lot finn,


Nach e gniomh a bha lochdach,
Ach an deirbhe mhio-fhorton,
Bha’n toifeach ’s an àbhair.
XI.
Na m b’aithne dhomh innfe,
Bha e mor ann fan rioghach,
Ann am folachd gun ille, |

'S ann an lìonaireachd chairdin,


Le feanachas re fìrinn,
O thoifeach an linne,
'S e fèin ’s larla Sèofard,
Sliochd dìreachd dà bhràthar,
Agus triath Ghlinne-garaidh,
Ann an dlu-cheangal fala,
E choi-teann air a cheangal,
’S nach a fgaradh a b’àill leo,
”S e leantuin o’n tìom fin,
Gun mhiofgunn gun mhiorun,
’S nach gluafir le hìnleachd,
Gu dilinn ’s gu bràth e.
XII. -

Ba cheart fheannachas, ’s cha tagradh,


Thaobh falachd is caidreamh,
Dhuit Caiptin Chlamra’uill,
Do cho’s-nàbhaidh taitneach,
’S do chompanach leapa,
N am marcachd is aftair,
’S n uair ſtada am Màrſhal,
Bha u ad t fhianais air fileadh,
A chrèachdun, choi-mire, -

Re bras eafraich pinne, 'S a


[ 131 . 3

'S a Spiorad'ga fhàgail,


Agus uaillin a Dhucha,
Re coidharan tùrfach,
'S an croidh air a chùradh, -

mhuirnein nan Gàidhil.


XIII.
Thaobh dlith agus dualchais,
Badaimheil mad’ ghuaillibh,
c Nèil o na cuanţaibh,
'S a dhaoin uaiſle gun tàire, . . .
’Nuaire a dhèireadh oirbh trioblaid,
'S ann da iunfaidh a thigeadh,
Le iartas choi-bige,
Re Litir a làimhe,
Chonairc cach è coi-foilleir, |
Teachd le cabhlaichin troma,
Na choinnibh do dh Aros,
Nuair a thachradh e riubha, |

Mar Thriath ’s mar cheann-uith, |

Dheanadh fìontaidh iad fubhach,


'Sbhiodh iad buitheach da fhàgail.
XIV.
FMar fhridim do Fhlaithis,
B’ann do ranntuin a mhaithin,
ac Cininn an t ſhratha;
'S cha ghabhadh e fàth air :
an Aimfir na ruaige,
’Nuair a ruigeadh Îuchd fuath u,
="#aſta an ceann ſluagh e,
’Nuair a ghluaiſte leis Armuinn :
TBhaeifin ’s an tiom fin,
Gun mhaíla, gun mhi chliu,
Annam fochar a fhinnfridh,
Lº gnìomharadh dana ;
* Nois
* ~ I 132 J

"Nois o chaochail iad cleachda,


As an àite ba cheart doibh,
Chluinn fiobh fein mar a thachaír,
Dhoibh s a Bhatal ud Mhàra.
XV.
Ach ’s e raghuinn a nì mi,
Bheir mi gloir fo gu finid,
’S nach gliochdas no criondachd,
Dhomh mhiad ’s tha mi 'gràdh a,
Gur a Fionaichd fan tiom fibh,
Ann an àireamh na n Innfin,
’N uair a bha fibh gun dìobradh,
’N ar miod is nar Airde,
Eadar fcalpa ’s caol-ile,
Ge do b’fharfuing na crìochan,
Bha roinn do gach tìr dhiubh
Fuidh chios duibh a’ pàighe,
Nios o thuit na ftuic fhion-fhuil,
Ris an abairt na Rioghraidh,
Tha na gèugun ba dìlfe dhoibh,
Air crionadh ’n a’n Abhar.

RAINN le Domhnul Friofal air dha bruadar air


Inghein do Fhear Thalafcair.
Cº: dhomfa air tulaich uaine,
* Air taobh tràghad re là luaine,
Choncas Inghin chaomh-chruth-ghafda,
Ann earradh do'n t fhròl dhaite uam,
Dh fhiofraich mife am briathrabh ciùne,
Do ghèige mhaiſich na n rofg mall,
Iunadh leam u bhi na d’aonar,
Ann am fàfach na faon ghleang,
Fhreagair ife am briathraibh filídh,
Mine, moidinn, gu blàth binn, Th
4
I 133 l

Tha rioghuinn eile ann a m’fhochar,


S cha d’fhuair aon fhear tochradh linn,
Deilbh na dìos a chonairc mife,
Nior chum nàdor roimhe riambh,
Do dh fhàg dealra an cruath folais,
Mo dhà ſhùil gun amharc cian,
Geal am muineil bàn an dèid,
German fuil, ro dhearg an gruaidh,
Aiteil an òir dan ciabh caf-bhuidh,
A bhuin mo croidh air aifeag uam,
Ruige ghàireachdaich làn do mhaife,
Amhealladh ghaoil do bhi' nan ceann.
Damhalaidh chaoil air dheagh chuma,
Thaladh gràdh gach duine tha'r leam
Ciochan geal air uchd mar aoilinn, _%
Glacan bàna, bruinne feang,
Troigh chuimir is calpa gafda,
Miam fùl; air nach faighte meang,
An tu Bhènus na n tu Jùno !
Na’n tu Helen thu o’n Traoi !
Mife Seònait o Thòr fiante,
Inghein Eachuinn na’n cuach òir,
Sidi Fionnaghail o Dhùnbla’bheinn, ';
Dùn nan Riogh am b’ard guth ceòil,
Buidhin chèillidh le deagh bhèufabh,
Air nach ceil fhir turripèg,
Reham laidhe fuas air leabaidh,
Saoilim nach tiom codail dòibh.

MARBHRANN Alaſtair uaibhrich, Mhic Philip Riogh


Mhacedonia, le ceathrar a thainig air Uaigh.

CEATHRAR thuic air uaigh an Fhir,


Air tiort Alaſtair uaibhrich,
Pº chan iad briat un gun bhrèug,
Os cinn na Flatha fir-Ghrèige.
Vol. I. M

»,
I 134 I

I.
Dubhairt an ceud fhear dhiobh,
Do bhà iad an dè man riogh,
Fir an Domhain-Truaigh an dàil !
Ge d'tha e niugh na aonaran.
- II.
An dè riogh an Domhain dhuinn,
Na :::::: air an talmhuinn thruim,
Giodh è an talamh ata niugh,
Na mharcaich air a mhuin fin.
- III.
Dubhairt an treas àdhir glic,
Bha n Domhan an Dè aig Mº-Philib,
} Ach an niugh cha neil aige,
Ach feachd troighin do thalamh.
IV.
| |
Alaſtair mear, muirmeach, mor,
N dè, phronnadh airgidis òr,
An niugh deir an ceathra fear,
So an t or c’àit bheil eifin,
Alaſtair crann os chrannabh,
A’ Ghrian os na reullanabh,
An tôr os gach fèud glan,
A’ miol-mor os na hiafgabh,
Anleoghun os na hainitibh,
An Fhirinn os na hianlaidh,
Sliabh fion os na flèibhtin,
Střnth fhair gach ſtruth, ſtruth Jordain,
Lèug lomhghar os gach airtin,
Mhuir mhor os na mìn-fhruithin,
Aon fhear os fir na talmhuinn,
Ach riogh neamh is naoimhe tailgin,
Riogh na treine is na tuinnidh,
Riogh nan cèudan fluaigh na cruinné,
Còmhradh nan ùdhdair gur fior,
Rifaicinn uaigh an àrd fiogh, , , Ni
-
[ I35 ] |

Ni b’ionunn is bao-ghloir bhan,


A chanadh leis a cheathrar,

CUMHADH do dh Alaſtair donn le a Bhrathair.


I.
TROM an lùchd fo th’air m’inntinn,
Agus muirfgeul re innfe gur truagh,
Thrial mo ſhùgradh ’s mo mhànran,
Lion tùrfa’n a àite mi’s gruaim,
Tha mo choill air a maoladh,
’S nì foilleir a fhaoil air mo ghruaidh,
'Steare mo fhochdair re fhaoitinn,
0'n la ghlachda le aog u co-luath.
lI.
'S ann a chead la do nearrach,
Bhual an tèug orm a ſpealadair lom,
Bhrit air ubhlan mo ghàraidh,
Leag e m’abhull fuidh bhlà bhar a bhonn,
Riumfă bhuin e neo-fharaft,
’N uair thug e uam Alaſtair donn,
Mo chruas iomairt ’s mo chearraichd,
'S truagh dhùinne nach tearuinn finn bonn.
III.
'Sedochàradh fuidh ciflig,
Rinn mo chràladh fuidh afnuch mo chlèibh,
Chuir mo chriodh as a chochull,
Chor's nach fuithich è fochdair na dhèidh,
9: luaithe le bhuillin, -

Na mar ghluaifis an duilleach air gheig


Chuaidh mð íhlàinte gu mearan,
Cha neil fèim bhi ga ghearan ri lèigh.
IV
*ºbli ſtrachdadh air uinn,
un mo ſhlàint ann an cuntart bochd fann,
M 2 Am
; [ 136 ]
*

Am breiſlich bhàis bhi’ga d’amharc,


Ghreis tre m’àirnin an't ſhaibhid gun cham,
Bhris an t fhrian bha re m’ aigne,
Dh'fhalbh mo chial chaidh fathmeaguill air chall
| |
Chuaidh mo ghearraidh gu neoinedh,
Beairt a rêubaidh mo ſhonais a bh'ann.
V.
Dhia ollanaich fein mi,
’S mu’n deadhaidh mo cheille bhun dìom,
On la bhuinnig an tèug dhiom,
An Tì ’s mð fath m’oibhnis fuidh Chrìoft,
Tha mo bhun ann fan trèun-fhear,
A d’fhuiling a cheufadh da’r dìon,
Ga bheil t annam am Phàrais,
’S b’è bhi’ mariut a’ màireach mo mhian.
- VI.
Tha gach Duine do d' chàirdin, |- -

Mar ri’d’ mhuime ’s re d’ bhra’rin fuidh bhròn,


'S an aon a Phiuthar a dh fhag u,
Re fior chumha ’s re fàfga nan dòrn,
Ga bheil fios aig an Ard riðgh,
Ga nach fioſraiche càch mar a leòn,
Gach ti tha mi ? ràitin,
Ga bheil an criodhachun cràiteach ni’s leòir.
VII.
’S beag a t iùnadh mar thà iad, |- * *

Mar mhuir reobhairt air tràghadh le deòir,


Cha b’è gàrlaoch an fheachda,
Bha fibh 'gàireamh bhi' aguibh mar threòir,
Ach fòghlam, cruadal is cleachda,
An fhir-thrèin ba mhor tapadh fan tòir,
Da m ba leannan an uaiſle,
Ann ad leanabh ; ’s gun d'fhuair u i òg.
VIII.
B’ e fid Iuran na Glaine, -

Bha gu, fiùntach fearail a’ fàs,


*
Muirneach,
I 137 ]

Muirmeach, iriofal, fuairce,


Sùgach, binn fhochdlach, buaghach s gach càs,
Fear do choimos cha chualas,
Thaobh gach fubhailc bhá fuaite re d' ghnàs,
D'fhag u uile fuidh ghruaman,
Gach tè chunairc no chuala de Bhàs.
IX.
ll:
Bha do thrèabhantas ullamh,
Ann ’s gach feim ann an cuire tu làmh,
Chor ’s nach Cùbaire b’urra,
|
Cuiſh a bhuinnig do n churaidh gun fgàth,
Ge do theireadh luch mafeuill, -

Gur h i bhrèug cuid is ceairt tha mi ràdh,


Dhearbh u fein a bhíodh tapaidh,
Ge do dhèire dhomh tachairt a’m’ thàmh.
X. -
Fhuair u tuiſge an deagh nàdair,
i: Agus gliochdas o àrd riogh ann dùl,
Ann an cèil bha u labhara,
Ann an cèudfunman flathoil bha u,
Ann ’s gach céairrd bha u coifint,
Ga neo-ardanach foiftinneach ciùn,
Ort re àireamh ba deacair,
Cron an’ càileachd am pearfa non cliu.
|- XI.
Shuidhich tirintinn air cheartas, · · -
Air chinnte, fhir reachdair fo dhèug, -
Leiſh gach tì bha u taitneach,
Iochdair, caomh-chàirdeach, ceart ann s gach fèim
Gu fial, furanach, nàrach;
Riamh mar chuiridh neo-fgàthach gun bhèud,
.
Leoghun fir-fhiach-ail tapaiđh, -

# Teoth-chriochach, irifil, macant’am bèus.


, XII. - |

Thriall gach íochdair bha agum,


Chuaidh mo chòmhnuidh ’s mo chadal an laòid,
M3 Tha
| :
*

:
|
#
· E 138 J.

Thaliun dubh agus airſteal,


{ |- Da m tharning gu leabaidh nam ſhlaod,
Gam fhior ruagadh na m fhlapan,
|

Dhainndeòin cruaidail na tapaidh gam faòd,


Tha ma ghualadh gun taice,
On : tu fhlachdan an aoig.
XIII,

| |
-
Chuaidh mo ſhugradh fuidh lithe, |
Gur ciurte tha mo chriodh ann m' chom, .
Ofnaiche thurfach da m theirbheirt,
} Blas mo chupain gur feirbh e ma’n tonn,
Thir a chruthaich mi’n cèuduair,
’S a tha ftiuradh na rèult os ar ceann,,
|

Orm fuirtich, s cluinn fèin mi, -

’S tog an luchd fath’air minntingu trom..


|

CUMHADH do Ghileafpaig Caimbeul Iarlº Earra


i ghaidhil, a chuaidhe dhith-cheannadh ann Duinei ;
duin am bliadhn ar Tighearna 1685. Leis an :
|- Aof-dana. Mac ITHICH

I.
Tha fgeul agam dhuibh re innfe, .
'S cha chuis ghaire,
Gu'n d’ chuireadh ceann taichde na’n Gàidhil,
Ann ftaid iofail.
II.
Co chumas coir ris an anfhann, .
'S è na chruadhaig, -
No chuimeas caſg air gach an-a-gna,, |
Tha teachd nuadh òrinn. :
- ^~ III. .
Co chumas còir ris an Eaglais,
Dh’ fhas i dorcha; }
No chumas
Ris naa fuas luchd teagaifg;
borbadh... r.« IV..
f 139 l.
IV: -

º chumas an creideamh cathara, º


UlaS treorach, · -
S nach d’f Gileafpaigi: ceud èifteachd,
*
Ann taichd còrach. se -*
- - V. ·
Bochumas taigheadas greunmach,
Gu buan faoilidh, - - A ·
Snach taghail ad n tIarla Duibhneach, | 2
'S a dùn-aorach.
: |- VI.
"gmin nan Albanach uile, .
} Do'n àrd thineach, |

A dhaoine na’m bioidh fpeis do dhuine,


::: 'S bèud a mhilleadh.
VI I.
Iarla "::::Emhor earraghaidhil,
Ba mhor "g an Leoghan,
|
::::::
fhearabh Albann, ,
-

huil a dhortadh. . ,
: • VIII..
Dhaoine ge do f huair fibh àite,

} * Ceann Cùirte, - -
8 de a chuir fibh gliochdas. Alba,
Gu fùrd mhillte. -

* *

2 IX. -

Gedo strachd fibh coir gun cheartas, . . . .


'n taichd bhar mið-ruin,
heaga gun tig la nach fhafadh,
Dhuibh da dhìoladh.
- X. . .
"uit an fhuil uafal a cèafadh--
"ar fhuair Iofa.
8 nach :ºimeas fud ne chèile, , ,
* Fèudar innfe. . . .
| | r 14o !

XI.
Mo thruaidhe ’nochd do luchd leanmhuinn,
’S faoin an feafadh,
Tha gach duin’aig gabhail gèill dhiu”.
Dh’èug Gie:
XII
Dh’èug an tuiſge dh’eug an aithne,
Dh’èug an ceanngfcall,
Dh’èug an crann dlioghach treun talmhaidh,
Dh’eug an ceann-math.
XIII.
Beannachd led t’anom am pharais,
’S fiach do chuimhne,
| Gun togbhadh Dia fuas bhur n Allach,
A Dhream Dhuibhneach.
XIV. v

| Dhream bheadarach, bhuaghach, bhâghach,


Mheurach, mhuirneach,
A labhradh gu foistineach, fir-ghlic,
Brìgh gach cùife.
XV
Sud a chlann is uaille fineadh,
Na’n flèud mearadh, *
Rè-bheirtich an iàl fa’n Aithne,
Chlann ud uile.
XVI.
Geb’e dh’aithrife mo fheanachas,
Le mion chuimhne,
* Co’s mò tuiſge air dhruim talmhuinn,
No clann Dhuibhneach.
XVII.
Blàth a dh'fhàs os ceann gach fine,
| Gniomh gun ghainne,
Ceann cèille, clèir agus fgoile,
An Leibhidh uile.
|:||: *

XVIII,
| |
[ 14 ]

XVIII.
sioma Leoghan a’s Triath duineil, - -
A’s ceann buidhne,
Do'n t ſhliochd Iarlail a ſhlioch Dhiarmaid,
Mhic o Duibhne. - *

XIX.
0 Dhiarmaid a thainig fibh uile,
Sean am fineadh, -

ºlann ab fhearr ab fhiách a mholadh2


- Chualadh finne.
- XX.
Siomad croidhe bras tha brònach,
Rogtha dèurach,
Luchd ºifig’sam bos re bualadh,
Tha'n creach deainte.
4 XXI.
s ºmad Bruth foľaift fui? thùrfa,
|- Air dreach meirgte,
Mnádhe ghreanta gun ghean gun ghaire,
- -

A caoidhe fai throm-a-chradh.


XXII.
hàfsich luchd ciuil gu buileach,
Conì’n cumail,
"an'eil ſta dhuinn bń re forrus,
Chaidh’n taom thairis,
} XXIII.
8fuathafach à ghaoth fo thàinig,
Ghluais i’n fhiùdhidh, - -

"f":hinahesini:m
O’n choill chaomhaidh.
ghàbhaidh,
XXIV. -
*" işidh na heoin ùifeil ailidh,
Da'n coill chòmhnaidh,
º'n togaidh Diafuas bharn aireamh,
Ann ſtaid naomha.
xxv.
: {4 fik : , f
###
' ::::
if / , ! !
; if "| | |
! ! | [ 142 ]
: : | ,
#
: ,
|
- 4 XXV.
i } *S cruaidh an càs fibh ’fhearg gun chionta,
;:
·:; Seòid ba phailte,
-

#" |
en
; ; , * ’S nach d’fhuaradh abhar'nar n aghaidh,

t" |
| -

Ach mead bhur tuigle. .


XXVI.
* j'
| .5 || 2}
4,
*' : '*' ! Tii:raidheagh oirbh gun fhios duibh,
om is duilich,
: „ i Ma dh’fhalbhas a chlann fo buileach,
-
: Smairg a dh’ fhuirich.
:
XXVII.
Cuiribhs bhur dochas fan Ard riogh,
{ : A chlann chèillidh,
: | PS è fud am breithe gun fhallfa,
#3 Nach dean ea-coir.
- {} XXVIII.
: An tì chruthaich fibh an toifeach,
: *| ’N ſtaid cheudfaich,
ºf . '
a ; Tha e fathais dhuibh cho-ghras-mhor,
’S a bha chèad uair.
XXIX.

-a
’S iomad Marcaich luthor làidir,
: Thuit gu hìofal,
’S a dh'èirich gu fochdair fàbhailt,
Suas na dhiolaid.
XXX.
Mar ftiur Maois a chabhlach lìon-mhor,
’S iad na’n eigin,
A mhac-famhail gun tarla dhuibhfe,
Re uair fèuma.
XXXI.
Re h uair fèuma tha Dia neartmhor,
Ceann gach cuife,
Dheanadh d’ar Naimhde trèuna,
Càirdin ciuine.

JUMAI RICH
|

I 143 ]

UMAIRI.cn Alaistir as Eignaig do dh foibhir-aoidh.


I.

Hfhalbh mi a narrachan creagach,


Lan coinifg’s do phreafabh fgrogach, -
#orun, dreathun ann da m’ bhriogadh,
\pi'm chliabh gu neimhneach da m'brodadh.
Il.
Fonn crainntidh tiorram nach lagach,
Gun mhinfheur gun lon gun bhogach,
Ch'tiorram reſpuinac gu fradach,
Ghabhas faddadh 's lafad tog’rach.
III.
Gun nèinin gun fobhrach gun fiumrag,
A: dul na theine le tiumarachd,
: am fearunn nach 'eil iumlan,
Fuidh ſpeirin na n fiontadh iumladh.
IV.
Liath-reotha gun deifir grèine,
feoh frath a ghlinne ’s a ſhlèibtin,
:Tannafhneachda fpionadh a fpèirin,
roihidh mu n chluafun ’s mu m’èudua.
V.
r. Am fonn ſgrainngeil, grìomach tomach,
:n do gach nì'soilta; lomach,
Baile caol gun fult nach bronnach,
Hºnlan dobhratagun cromadh.
- VI. -

Garft an fhaoilich gach aon ial air,


e daonan an caithrim fiabhrais,
Gun iuchar gun chèitin greanach ;
ºch fadadh cruaigh ’s an àrde ’n iar air
| -
VII,
}", e , il |
: :: | }
};: ! ! |- [ 144 ]
|
;: :
-

!
:: |;
#"" : ; |
3 ... , VII.
S e buan froifhe do chloich-mheallain,
-

i: 'r { :
|- A dheanadh ar cluafan afgioladh,
| :"| | | Cha deanabh ar barail ar mealladh,
| : || || | Sin an fhras as ":::
* , iij; : ; - |

* } | } í | A maoir thug dhomfa a bhairlinn fpreigail,


# # : ;" | An cromfhronach fa finig ga fpagadh,
|| k || || || Ghairm e rium mur ghlaiftig fgreididh,
| | | | || | M’iumraich a thogbhail ’n gradaig.
|- { ; . IX.
| !, | i Ghabh mi comhnuidh an Inbhir-aòidha,
' '; } | Baile inn-mholta follta gaolach,
| != 4{ |- | :
| };
”S e gu folach, torrach, naoinich,
Muirneach, fo-ghradh, :,
faðilidh.
, k! ! ! ! K.
| } 4 || | Baile gan ghlaiftig gun bhòchdan,
", , | ”Scaifiigte gach crann gach tòid dheth
; : " ' Gun deanntag gun charran gun fhòtus,
, ! - Lomlan chluaran, lilidh ’s rofan.
| XI.
|- | , # - . A mhaghun a bòrcadh do nòinin,
, | || : Stràchta : dheagh mhiofun òir dheirc, |

"" , | , Cha chinn lus bhios fearbh am foid dheth,


| "|| Barrach, bainneach, meallach, fò ghra'ach.
: , , XII. *
i: "
} |
" || |
''; | | |
Fiamh a ghair air ſtrath 's air mòrbheinn,
A’ maduinn mhàighe’s griah gan òi adh, i !
: : : : | Cur anam fàis le blâs nam pòraibh, |
} :'', # || Huile là toirt bar air bòichid.
: :: : ; - \ XIII.
: : }; Baile blà fmaith fas gach í eorfa amn,
f} : |
|
| - Deallt an àigh air bar gach feòirnin,
4# | ||
2:;"
- Gi: ;; ; 1:1 # !
: an doſ gach mòr chroinn,
ilgal cheilir graidh o an fgòrnain.
8 B ß XIV,
" '
E 145 l

XIV.
B'oirfid aoibhinn feirm na coifridh,
Am barr nan geug a feinn a nòran:
Leadain ::::::::: hloirmhor,
Slaoighin grèite cèadfach ceòl’ar.
XV
Sforton lium d fhàg mi Eigneag,
Ionad cruaidh na n dris ba ghèire,
Am fonn ſporach, fgorach, bèura,
Dh'fheannadh mé fheòil ma’r toirc dhroch rèafur,
- XVI. -

Fàilt ort fein a Pharais fhaoilidh,


Inbhir-aoidh am baile tlachd-mhor,
Biodh m'anam ’s mo chorp gu naomha,
0 fhuair mi fgèoilte asXVII,
-
na gafaibh. |

Chuibhtich mi tagha na piochdaid, V

Am fear a bhà riocdáil na chaifin, |

Dheanadh afcoin eaglais chruaigh orm,


Man duinneadh a chluas tri chaifit.
|- XVIII.
Chuibhtich mi afcairt is teine,
'S gach nì bhiodh na bhoile gu lafadh,
Chūbtich mi feangan na n crioman, -

’S gach nìbiorach bhíodh 'g a m fpeachadh,


XIX
sa Chuibhtich mi fpuir a chait iadhaich,
’S dodhran iargallta na brachdloinn,
A:h fin a chàine gu dàor mi,
Sa bheum gun adhbhar a chlag rium,
XX
Gun do theich mi o’n fhraoch fcriachain,
A ligm fhiafg dhiom le fhradabh,
Șur bhramanuă dearg tein as -

S Vol.
gin holl
I,
e gun deiris no
-N
chraichdin. XXI. ·
[ 146 ]

XXI.
Gun chuibhtich mi riogh nan fearbhag,
Domblas, Earraghlas, is tombachda,
’S gach biaftag a bha dam ithe,
Coinn-ſpeach, criothlagun is beachun.
II.
! | Ach o thàinig mi dh Inbhir-aoidh,
;: ! Thiuntaidh riumfa caoin gach afcaoin,
Is gach rud bha cuir orm treobloid,
:: - -
Rinn Dia gufgiobalta ’n cafg dhìom.
-

* :
: * -

#4 : Beannachadh Luinge, maille ri profnachadh Fairge


|
*
a reinneadh do /ğiob do Bhirlin, le tighearna
chlan Ranuil, le Alaſtair Mac Domnuill.
|
GAN beannuiche Die long chlann Ranuil,
| A cheud là do chaidh ar fàile, -

E fein fa thrèin-fhir da caithibh,


Trein a chaidh thar mhaitheas chàich,
Gam beannuich an comh-dhia naobha,
An iunrais anail na fpèur,
Ga fgua:bte gaibhleach na mara,
Gar tarruing gu cala rèidh,
Athair a chruthach an fhairge,
’S gach godh fheidis as gach aird,
Bean: uich air caolbhairc ’s air gaifgich,
'S cum i fein ’s a gafraidh ſlàn,
A mhic beannuich fein air n’achdair,
Air fiuil air beairt in ’s air ſtiuir,
::: i; ’S gach droinip tha croi, hte ri’r crannaibh,
; ;; ’S thoir gu cala finn le d iul,
| | | Beannuich ar rachdan ’s ar flatt,
| | Ar crainn ’s ar tacidibh gu le’ır, T
ir i Ar stadh ’s ar tarruing cum fallain,
’S na leigs ann rar caraibh beud,
' , | || | - -

|| 4|| "!
-

I 147 1 -

| . || || . | i
An ſpiorad naobh bidh air ftuir, |- | | | || | |
Seolaidhe an tiùl a bhis ceart, |- - | | ||| |
Seol da gach long-phort fuidh n ghrein,
Tigmid fin fein fuidh bheachd.
- |- | 1 ; ii | |
#

'
i
!
|
| | | |
|-

||
* |

| :: | | | ||| |
|-

| , , ·
Beannachadh nan Arm. - |
: . || |

U’M beannuiche Dia air claighin, - | | | : |

'S air lannan fpainteach geur-glas, | | | | |


Air luirichin tromma mailich, - , , ;
Nach geairte le faobhar taish, : | '
#ir labhannan crua-ghach ’s air gorfaid,
Sair ſciathan ean-dealabhach dualach, ! " , i
:annicich gach armachd gu huimlan, * || ||
hair ar nuimchar ’s air crios guaile, - : | :
: Boghanan foinealeach iubhair, |- | | | | | |

Ghabhadh lugha ri uchd tuafaid,


’S na faighdin bethe nach fpealagadh, :
! " !
:nn am ballagan a bhruic ghruamaich, - -

;
;
; |
Beannuich air bioddag ’s air dagga,
'S air n’eile gaft ann an cuaichen : : || | |
:gach trealich cath, agus coibhraig i ||
ham bàirc Mhic Domhnuil fan uair fheo,
Na biodh fimplichd oiribh na taifhe, || :| || | |
Gun dol air ghaifgele cruadal,
: ſa mhaireascĒithir buird dhich, |
Nathias caraid hùdh dhith fuaite, - | ||
:dfathnaibeasi fuidher cafabh, | :
Na d'fhuireas cnag dhith an uachdar, |

hindeoin aon fhuathais ga’m faicíhibh,


: meataiche gart a chuain ſhibh,
ni hibh cothacha ceart, |

*nich mothich an fhairge ſhibh diblidh,


N2 ’S nach
[ 148 1

Gun iflich a hardan fa beachd,


’S gar cofnadh fcairtail gun ſtrioc i,
Do cheile cobhraig air tìr,
Mar faichd e thu cintin taiſh,
'S doiche e bhogachadh fan ftrith,
Na chintin iddir ni ’s brais,
’S abhail fhin ud tà mhuir mhòr,
Coifin i le colg ’s le fùrd,
’S umhlaich i ghuit fa-gheoidh,
Mar a dhordaich riogh nan dùl.

Profnaadh lumraidh gu ionad feoladh.

U cuirt an iubhrach dhuth-dhealabhach,


’N aite feolaidh,
Sathibh a mach cleathan righne,
Liagh-lom cobhnard, . . . . .
Rabhan mion-lunnacha dealabhach,
Socdair èatrom,
A ni n tuimradh toirtoil calama,
Bof-luath càoir-ghèal,
Chuiris an fhairge an fhradabh,
Suas ’s na : -

Na teinne fhiumnachain a lafadh,


Mar fhras èibhlin,
Le buillin gailleacha tarbhach,
Nan clèath tromma,
A bheir air bhoch-thinn thonn-an-faich,
Lott le'n crommadh,
Le fgeinnin nan raibh gèal tanna,
· Buala cholluin, ·
Air mhullaich nan gorm chnoc gleanach,
Gharbhlach thomniach, -

O' finitik
-

L 149 i

0' finibh's tarnibh agus làbabh,


Ann's na bachdabh,
Na gallain bhas-leathan gheufich,
Le lùs ghlaic-gheal,
Na fuirbinin tromma trèuna,
A luidh fuas orr,
Le n gaoirdenin doideach fèathach, 4|
|-*:
-

Gaoifniach cruachdach,
Thogas fa legeas le chèile,
Fudh aona ghluafad;
Agithean lia-leabhar rètha,
Fuidh bhàr ftuaghan,
Irchiulich garbh an tùs clèthe, -

Gèibhach fhuas orr, |

lurram dhuiſgeas an fpetrad,


Ann ’s na guaillin, ,
Sparras a Bhirlin le fhei èrich,
Roibh gach fuar ghleann, :i.

Stolta na böch-thuinn a beachdich,


Le faidh chruaidh chruim,
Chimanas beantainin beifdoil, *

Roidh da gualain,
Hºgan le cuan mualan gàirich,
Heiggair chnaigabh,
Fathromié brafs-ghaoir na barlen, |

. Ris na maiddibh, .*

"h gan piannadh 's bolgain fhol, *

Air boifs gach fuirbi,


Nofuinnlaidir garbha thoirtail,
Scop gheal iumradh,
"mechis gach bord'dheth darach’
Bigh as faran,
*h: gan tilgeál le ſtaplain,
Chnap ri fléafaid,
Fine fearaila bheir tullaga,
Dugharra daichae’il, *

N3 ' Sharrgs
: {}, ſhi e , ! |

|:||
:
:}: : : : , |: - [ I KO
15o ]
| }, ':' " " i , ·
# : Sparras a chaoil bhairc le giubh-faich,
: :#! | i: - N aodan aibhìs,
: | || || ? . Nach pilfir le frith nan tonn dùghorm,
:: || { Le lùs ghairdein,
! ", |i Sid an fgioba neart mhor fàrdoil,
:"; | | Air chùl alaich, .

|
:"
|
i , |
Phronnas na cuartagan cul-glas,
Le rinn rabhachd,
! :,: ii || Gun : gun ::" lubadh,
/

F : : fi | * i huchd gabhadh. - |

::
}: i |
; : : . Shin an deigh do na fearabh deug fuidh air na rabhadh
| }| }| : | chuma h uimradh ; fuidh n ghaodh gu iunnad
: ; | - /heoladh do ghlaodh Callum Garrabh Machd ;
, ii, ; Raonuil nan Cuan, iurram uirre ’s e air raibh
. |
4 | |-
|-

braghad, agus fi feo i.

| | - | - I.
*i # : A naois on roinnadh air ta ogha,
* || . ’S gar coltach dhuibh bhi nar raoghuin,
| | | | | í Thugabh tullaga neo chlaoghara daichoil.
| II.
*

| | -
-

Hugabh tullaga neo-chearrabach,


Cun airítil guia dearoamaid,
Gu freafdol na gaillbhenne fail ghlais.
III.
Tultaga dannara trèun ghlachd,
A rithis cna-in as fèthin,
D thagas foileir o cèimanan àlaich.
IV.
Sgobadh fonnar gun èifleain,
Ri gairibh phrofnach a chèile, - -

Iuirram ghlèuft ann om bèul fir a braghad.


I 15I 1 - | || | | | | |
|-

|
- V.
Cogul raibh air na baccabh,
Lèois as rufgadh air baiſs’ibh,
- |-

:: | ;
.
|
; }
|
|
’S raibh d an fniobh ann an achlaifin ard thonns |
.VI. - | | | |
Biodh bhur gruaighin air lafadh , . | | |

Biodh bhur boiſs gun leob chraicein ·


Fallas mala brafschrappa gu-làr dhiobh. |

VI
Sinibh tairnibh as luthabh, | | |
Ni gallan liagh-leobhar ghuithis, | {
'S danabh uidhe roibh fhruithibh an t faile. . || .
- VIII. -
| , :

Cliath raibh air gach taobh dhith, -

Maga fairge le faòthair, -

Dul na still ann an aodan na bàrlin.


IX.
lumra coibh luadh glan glèufta,
Scoilte boch-thuinne bèicich,
0bhar ſhuntach gun èuſlain gun fhardal. -
X.
Buailibh cothromach trèun i,
|- Sealteun trìc air chèile,
Duigbh ſpiorrad nar fèthin ’s nar gairdnibh.
- - XI.
Bodh a darach colluin,
Ris na fiaghleanabh brônnach, -

Sa da ſhliafaid a pronnadh a gach bàrluin.


XII.
Biodh an fharacge glas thoinnach,
Gaitt na garbh mothar lonach,
Snahard uifgichin bronnach fa garraich.
XIII.
A glas fhairge fhior-choppadh,
Steach ma da :: thoitich,
* Struth aig ofnaich o ſłoiſtradh a hearr-linn. XIV,
|# # ! \~

:: | | | | | |
:: | ; [ 152 ]

| i
| || !' , -
-

XIV.
| | | | Sinibh tairnibh as lùbabh,
:: || 4: Na gathain mhin lunnach chuldear
| || || Le ui-maircidh fmùis air garbh ghairdain.
"i : ' XV.
| | | Cuiribh fuithibh an ruth ud,
; : : Le faltas mhailain a ítrùthadh, o
| *1
|-
| }|| |
’S togabh feoil ri o Uift na cragh-ghiadh.
' ; ; ,
: il , ;
! 4 -

:: Dhimmir iad an fin i gu ionnad /holladh.


|| :|| AN fhin nar thàriada t ſheol-fhiodh,
| ;| | M. Gu fior ghafda,
| } | Shaor iad na fea-riabh-dèug,
' - A ſteach roibh bacabh,
. Sgathadh grad iad fhios raíleafaid,
Sheachna bhac-bhrèid,
Dhorduich clann Raonuill, |

Ga uiaflin fàr fgjob-fhearabh cuain bhi acea,


Nach gabhadh eggil roi fuàthas, -

Na gne thuairefudh a thachradh.

Dhoir dicheadh
[ 153 ]

Mhoirdicheadh an deigh an lagha na huile duine dhol


ann an fheilbh a ghram araidh fein, ’s na cho-lerg
fhin ghlaothadh ris an /tuirimach fuidh air /tiur
ann ’s na briarabh fo.

NUITHIDH air ftiur trom laoch leathann, |

) Neartor, fuafgailt, -

Nach tilg bun na bàr na fumaid,


Fairge fuaidh,
Maireanach taichdail làn ſpinuidh,
Plochdach mafach,
ſin bèumenach faicleach,
Furachail làn naiſtin,
Bunfaidh cuddramach, }
Garbh fochdair folta luthor, -

Airm-ſheach foighidnich gun ghriobhag,


Riuchd tullin,
Nuair a chluinn en fhairge ghiobach,
„ Teachd le bùirin,
"as a cheann caol gu gbidh,
Ris na fùghabh, gabhail,
Chumas gufochdrach a
Gundad luaſgain,
gºdis cluas ga rian le abharc,
, Suil air fúaradh,
Nach coil acnoirfeách na hordaig,
„ 93 cheart chùrfa, -

Phindeoin bhàr fumaidin mara, |- 1

Teachd le furdaig,
Thedair ſuaradh le cho-daingin,
as a heigin,
Nach belann ma reing na darach,
Nach toir èibh aft,
Nach taifich ’s nach teid na bhreiflich,
Dhaindeoin fuathais. Gad
|

I 154 ]

Gad dhatadh a mhuir Cheanna-ghlafs,


Suas gu chluafabh,
Nach b uirin an feurbidh chreanachadh,
Na ghluafad. -

O junnad a fhuidhe ’s e trèanont,


’S ailm na afguil, -

Gu freafdal na fheana-mhara Cheanna-ghlaß,


’S gleanna-gharibh afcaon ;
Nach crithmich le fuara-cluafa,
An taod aore, -

Leigis lethe ruidhe as ghabail,


# ”Slàn na h aodach ;
* { Cheanglas a gabhail cho daingin,
4 ’M bàr gach tuinne,
*
** | Falibh direach na ſtill gu calta,
, * :? ’N aird gach buinne.
, |-
'
- »

Dhoircheadh a mach fear beairte.

Sºidi: toitear-laohc garbh Dhoideach


An gloic beairte,
A bhios ſtaidil làn do churam,
Graimpe glachd mhor;
Leigis cudthrom air cean flaite,
Re ham chruaghiach,
D’fhaoth-aich-is air crann ’s air achuinn,
· Bheir dhoibh fuafgla.
Thuig is a ghaoth mar a thig i,
Do reir ſheoladh,
Fhreigris min le fearis bhearte,
Bèim an ſcoid fhir ;
Sigt
I 155 ]

or chuideacha leis n accuinn,


ar a failinich buill bhearte,
Reabhar ghaofid. * -

Chuireadh air leth fear feoid.

UTHEADH fear fcoid air an tottaidh,


Gaird in laidir,
lan righinin gaoifneach feitheach,
Reabhar chnabhach ; -

ragan tiugha leathuin chlianach,


Mear garibh-chlochdach,
lich'Sa féach an ſcoid a leigeas,
Lenèart ſcrobagh. |
A Nam cruaghaich a bheir thuig e, |
Gaodh ma fheadeas, :
§ nuair a ni an oiteag lagdh,
'Legeas bèum leis,

Dhoirdechadh air leth fear c'uaife. *

STT: fear crapa a taicial,


.P.. . Gafla cuainte, -

"hecheas a chius, neo-lapach,


air a fuaradh;
"inrich fios fa fuasi,
A chum-gach urracaig,
":s mara-thig an foirtheas,
Na bàr urchaid, *.

*Sma
3.
| I 156 ]

”Sma chi e naonrais aig èiridh,


|} 7 Teachd le ofmach,
Lomadh e gu gramoil trèun mhor,
Sios gu ftoci.
|

Dhoirdichadh dan toiſeach fear eolais.

IRADH mar-nialach na t ſheafabh,


Suas don toifeach,
’S dianadh e dhinn eolas feaſbhach,
Calla a chofneas ;
Shealladh e ne ceithear airdin,
Ciàn an athair,
’S infeadh e do d fhear na ftiuradh,
'S math a gabhail.
Glachdadh e cothara tìre,
Le fàr fhuil-bheachd,
On fe fin as Dia gach fidigh,
'S ais rèul juil duinn.
|

Chuireadh air leth fear air calpa na tairne

Sºrri: air calpa na tairne,


Fear gun foiſtin,
Snaomanach fuafgailteach fcairtoil,
D Foinni foilta.
uine :
curamach gun griobhag,
Eallabh g

A bhei naipe 's d'ith mar d’fheimnes,


Gleuſte luaineach.
Laithea
I 157 ]

Láitheas le fpaoghanan tròma,


Trèine air tarruinn.
Air cudram a dhold a cromadh,
'Dhuinfuidh daraich. .
Nach ceangail le ſparraig mun urracaig,
An taoid frithir, |
|
Ach gabhail uime daingin ſheolta,
Le lub rithidh ;
Air eagal nar fcairta an taufadh,
I chuir ſtad air,
Los i ruidh na ftill le crònan,
Far na craige.

Chiradh air leth fear infe nan ui/gichin, ’s a an |-|

fhairge air cintinn, tuillidh as molach ’s thuirt


an flucramach ris.

S: fear innfe gach uiſge,


O Laibhri m chluais fa,
Scumadh e a fhuil gu biorach, |
Ann criodh an fhuaruidh,
Taothabh an duinne leth eaglach,
Fiabhach ficcir.
'S cha mhath luim e bhi air fad,
Ná ghealt fhear riochdail,
Bidh e furachair nar chi e,
Fuaragh froife;
Co dhuibhís foireas na derigh,
Na na toifeach,
Gan cuireadhe mis am fhaicceail,
Suas dam mhofgladh,
Ma ni e gne chunnairt fhaichdin,
:bi tq'tach.
WoL, I, : o
I 158 ] .
’S ma chì e collas muir baite,
Tiochd le nualan,
Sgairteas cruaidh cheann-caol a fiogha,
Chumail luath ris;
Biodh e ard-labhara ceiligh,
Geubheach bairlinn, -

'Sna ceileadh air fear na ftiureadh,


*}|
Ma chi gabadh ;
|
Na biodh fear innfe nan nufgin,
Ann ach effin,
-
Curigh
: giabhag
: britt is gufguul,

Phoirdicheadh a mach fear tomaidh fan fhairge,


º barcadh air am muinn rompa ’sna deigh,

FR:D:
-
air leaba na toama,
Laoch bhíos fuafgailt, *

Nach fannaich gu brath 's nach tiomaich,


Le gàir chuaintin,
Nach làpăich ºs nach meataich,
Fuachd faile na cloch-mheallain,
Laomadh mu brollaich : mu mhuineal,
Na fuar ſteallabh;
Le Crumpa mòr crųìnn tuìgh fiogha,

Sì :dhoidebb,
" Afteach
":geadha adhoirteas.
mach na farge,
f irøe
|
Nach dirich a chaoidh a dhruim Hork
Le rag earlaid, uim luthor,
Gus nach faig e file a Il
Nan làra ::::::"und. ?

’S gºd
- ----
*
: "
-
I 159 ] : ! ,, !
’S : a chinidh a buird cho tolltach, |- || ||| |
Chuaimas cho :::im gach crag dhith,
Ridar buidai.
/ : ||| | |

-
,
| | ||
Dhºirdicheadh dithis gu dragha nam ball chul-and- :| | | | . || |
"", ’s coltas :::::: tuigteadh na fuil uatha le | || | -

"ghairbhid na fide. | . ||
-

; " |
:
C":::::::::::hºreabhar,
Ghairbneach ghaoisneach, . |- |, | |;
:! |:
ºun feaſdladh iad fairnent treinn i cert, | | | ||
, . Buill chul-aodaich ; |
; .
leſnius es le meid lìus,
An righin trèune,
Nam :$ghaich bheir orr a steach,
h Na leigis bèim leis.
}
ºhumas guïgobiolte a ftigh e
Natèis meathin,
horann donnachadh mhac Caramaig, |

.,:Sloin mac Ioin, |

this tarabhanach theoma,


Iarn d'fhearabh chána.

O 2 Thagha
:
#

)= -r
-
~~~~--~& & =Æ
§§, §o
§§șº.
3. So Š
:S §-S*
È §.S.ſae
<;S*-ť -
º •
№º-S€*rº،
• § **·? & Jº،
©s•S•toE�‘ă· 3 .
q=';�„€ .Ę „º : +5*5 ;--
) {, §,-º-,Q0��*3Éſ·
-"Š 'Š Š|-b0.--★ →• §£„€.£;€.
$
•§
$$ $$ ºu|-••
§ §? ? # # ### # 4}}
? № ã= „ef“,
§ , # · Ē{ …;)Ē
•►·
Ē?
§ § § §"№ Ē Ě Tº ſº -ſ ( , $ $b_3,
M-Ns , S S§ # 3 - 5:5 (3 :ğ 3 = … *
§ © ®,,J-^ 1£ 5 TĘ -5 ſ gº Ź ź *E •• • •
È Į STS,= 7, 2 § → · § -º (5. §, № rī£ ¥ $ ¢ £ © ®
$$ $$ ºA,·∞«;·|-- $ $ È Ě Ě Ē Ē Ģ ģ Ķ à 3 §§ # @
§§§§ S →~ Ë###############A
§ sºšā55 ºg № 5.ŽĖ Ė ĘĘįº
¡ ¿nº-4-4P 3 , !§ .!!! !! !!
:(
SŲ §
S: § §,? ""); -E È
S-t; ‘3.Ž 5 * 5 = -5 -5©
º%).5 TB ),E • •>3
·<a §È ÈÈ ºuC/2 È È Ě Ě ; ā Ē Ē Ē Ģ ģ Ķ §§
, 3• w º*** 9 №.
º.ș
§0.S: §
S”:S
șš Ř
S &•‘ą5bº
§§_ (
Ě
„º*** •• Ě ſă ſºț,5 #23 №. 3 å ſă ţ,----
...:)ät-º„C)§
»O5 .№ 5
<>ſ-Hā<+«
b<;3ā På Ø · G < CO Q!
± −=−=−=−=−=−== --!!!!!!!!!!!!! .
----*= *(==++++ +-+-+-+ +-+--~~~~ ~~~~------
-

I 161 ]

Dº bha huil goiris a bhuinneadh do t ſheoladh, anios


air a chuir ann a deagh riaghailt, agus theann
na Hiull laoch tapaidh gun tafe, gun fhiabh; gun
fathachas thun a cheart ionnad an dordaicheadh
dha dol; is thogiad na fuile ann eiri.th na greine
ha fheil brid e a trogbhail a mach bho bhuinn
Lochoinort an Uiſ? chinn a deach.

RE:AN a faoifgniadh gu horbhuidh,


As mogal chìnm a ſpeur gu dubuidh doit,
Làn do dhoglachd, -

Dh'fhasi ton ghorm tnigh tar-lachdun,


Othar iorgolt;
Chinn gach dath bhigh ann am breachdan, .
Air an fhiarnıailt,
Fadadh cruaidh fan naird an fhiarorr,
Stoirm na coltas.
Sneoil fhuilbhach aig gaodh gan rioladh,
Fnairadh frios orr, -

Thºgiad na fhuil hhreachhda,


Bhaidealachadh dhionach ;
:mlad na coilepenan ragadh,
Tennadh rioghna,
fiughanan arda fada, . * * - - -

Nan cole bìdhearg;


heangladh iad gu gramoil fnaompach,
. Gu neobh chearbach,
cromag iaruinn,
ºidh fhuilin nan
'S nan cruinn ailbheag. :
Cheartaichiad gach Ball dom acfuin,
} Ealabh doigheal, -

Suigh gach fear gu frefdal tapaidh,


Bülbu choir dïa ; •
m uh f hoiſgail uinneagen an athair,
Ballach liaghorm, |

- - - O3 \, Gu
. ~

- I 162 ]

Gu feide na gaoithidh greannach,


’S bannail iargailt,
Tharruing an cuan a bhrat dughlas,,
Air gu huilidh ;
Mhantal garbh caiteanach ciar-dhuth,
Screitidh buinne,
Dh at e na bheannabh’s na ghleannabh,
Mollach robach.
Gun do bhochd an fhairge cheigeach,
Suas na cnochdabh,
Dh fhogail a mhuir ghorm na craofabh,
Farfaing crachdach,
An gloichdibh a cheil ri taofga,
Scaonag bhas-bhor ;
Gun b fear-ghnìoble bhi g abharc ’an addast,
Nam maom teinnti,
Lafraichìn fraddanach fionnachain,
| Air gach beinn dìu.
Na be allanaich arda lia-cheann,
-

Ri ſhearbh bhèicil,
-|

Na cnllanaich ’s an cladh dudaid,


Ri fùaim gheimnich, -

Nuair dheirigh mid gu halloil,


M barr nan fonn fin,
Beigin an taufadh a bhearradh,
Gu grad phoncoil,
Nuair thuttagh mid le ion flugedb,
Sios ’s na gleanntaibh,
Bheirte gach feol a bhidh aic
Am bàr nan crann dhith,
Na ceofanaich arda chromma,
Teachd fa bhàirich,
Mos tigidh iad idir nau gairrabh,
Cuinnta an gàiriach,
Iad n fcùabadh nan tonn bega,
Lom gan feuirfadh,
|
E 163 3
Chinnidh i na : bhaif hhor,
Scàs a ftiùradh,
Nuair a thuiteadh mid faobharr,
Nan àrd thonn giobach,
Gurbeg nach dochuinneadh a fàil,
An taigeal fligneach,
» N fhairge ga maiſtridh fga fluiſtnedh,
Roidh a cheile,
Gun raibh ròin as mealan môr,
Am barrachd èigin,
s Anfadh as tonfadh na marra, -
As falbh na luinge,
‘S radadh an eanachainnin geala,
Feadh gach tuinne,
ladrinualanaich arduabhainneach,
Searbh thurfach, |

Gèabhach gar iochdarain finne,


Dragh chum buird fhinn,
Gach min iafg abha fan fhairge,
Tarra-gheal tiuntait,
Le guafad confach na gailibhean,
Marbh gun chuntas,
Clochan as maorach an aigil,
Teachd an uachdar,
Air am bùain a nuaíle flachdraich,
A chuain uamhrich,
Afhairge uille 's i na brochan,
Striopleach ruaimleach,
le fuil’s le gor nam biaſt lorcach,
'S droch dhath ruadh orr,
Nabeaſtan adharcach ion gach,
Pluitach lorcach, -

lan cheann fianam beoil gu'n gialibh,


'S an craos fofcailt,
An aibhas uille lann bhochdan,
Air cragradh,
I 164 1

Le ſpogan’s le urbuill mhor bhiaft,


· Ait magradh,
Bu fgreamhail an robhain feriachdach,
Bhi da eiſteachd,
Thogbhadh iad air caogad milidh,
: ceile, |

Chaill an fgiobadh cail gan claofneachd,


Ri bhi geiſteachd,
Ceilearadh fcreadach nan deothan,
’S mothar bhèaftin,
Fadhghair na fhairge fa flachdraich,
Gleachd ra : |

Fofghair i toiſich floiſtreadh,


Mhucca mara,
Ghaoth aigurachadh a fuaraidh,
As an ian aird,
-;
Bha finn leis gach feorſta buaraidh,
Air ar pianadh, - -

Sinn dallta le cathadh fhairge, *

Sior dhole tharruinn,


Tarnenach aibheafach reth oiche,
’S teine deallain,
Pellerin bethrich a lofgadh,
Air cuid acfuin,
Fàiladh as deathach na riofa,
Gar glan thacdadh, -

Na duilin uachdrach as iochd rach,


Rminn a cogadh,
Talabh teinne is uiſge as fhion-ghafth,
Ruinn air togbhail, -

Ach nar dhairlich air an fhairge,


- Torft oirn ſtriochdadh,
Ghaibh i truas le faite gaire,
Roinn i fith ruinn, . -

Ga’d roinn cha raibh crann gun lubadh,


Sèoil gun rèubadh, |

Cha
I 165 ]
lat :::hd gun fhaillin, -

}
ha rabh : èiflair, adh leimneadh
| Beairt și ann gun ftu eimneadii,
Tarun [la ghaifidh, |

Filhe :adh gun bhrifte,


-nai:::
:4* º toutá na beul mor an ann 3.

ach tug aidiniach,


|- \; uille crannaghail is goiris,
„ Air an lagadh,. v.

ha raibh achlafin na aifn ghi, |

Gun fhuafgladh,
A flat bheoil fa ſcuitichin afcuil, *

Air an tuairgnedh, , * *
!
Xa raibh fallamadir gun fcolta, |

, Steuir gun chreachdadh;


head is diafgan aig gach maide,
Siad air : |-

|
haraibh cranntarring gan tarring,
, : Bord gun obadh, |
üle lann bha air am barradh,
Gabh iad togail,
ha raibh tarruing ann gun traladh,
, Cha raibh calpa ann gun lùbhadh,
ha raibh aon bháillbhuinne dhife,
Nach raibhe na’s meafa na huradh,
Bhairman fhairge sìchaibh ruinne,
Air crois chaile ila, v. |- ;

8 gun d'fhuair gharbhghaoth, fhearbh ghloireach,


h - Ordon sìnidh,
Thegi uain do dh-ionadabh uachdrach,
An athair,
kinu i dhuinń na clàr reidh mìngeal,
N deigh a tauthuinn, -

8 thug ſinn buigheachas don ard riogh,


Clz zum na dùilin,
Deagh
*

I 166 ]
Deagh clann Ranul a bhi fàbhailt,
O bhàs bruidail, -

’S an fin bhèim finn a fùil,


Thana bhallach do thùillin,
Sleagfinn crainn mhin-dearg ghasta,
Air fad hùrlair, -

Schuir finn a :ach raibh chaol bhaifigant,


Dhaita mhiné,
Do’n ghuibhis a bhuain Mac Bhairis,
An oilain fhionain,
’S reinn finn an tiumra, reidh, tulganach,
Gun dearmad,
’S g
ghabh finn deagh
Charraig F:: long-phort aig barrabh,
};
Thilg finn achdraichin gu fochdair,
} Ann fan rod finn,
Ghabh finn biagh as deoch gun aircis,
’S reinn finn comhnaidh.

SEAN ORAN a roinn Bana-chomhhunich dº Dhri


gºrm Mac Ranuil mhic Ailen a Lennan,
- I.
A Dhonuil mhic Niel mhic Ean Bhùidha,
Chuidh dofuait
Ligu ghruagich fhuathir ort a mudha,
ar fhiul, v * |

Le fer ard nu gruaiga dùi,


Cruinna chas a dhioridh am hruthach,
Fhagidh cnaibhan fhèighina ſpruther,
- L U N N E I G. -

8 e mi lennan hann, hofo ghelliadh,


Na cou chuiradh tram orra, mar fein,
II.
Mhoira fe mo chuoil an tuafil, |

A fhiubhladh an oichu ga fuarid,


==Razm--

- ;: ! ! Ai | . "
, , ' .

I 167 1 |
{ | , |i |
, ! |
. " | | ||
urdhùígidh as mo fhuain mi, || .
| | | | ||
* Fathrim bhi crathadh do ghruaige, : ii | | :
ido dhaggichin bhí gu fhuasglidh, : " | | ||
'Stadhirc f huđir an táobh huais diom. '| :| |
| 4 || | | | .|
III. | , ! , !

" la dean mi ſhedin a ghabhail, ,| ! #! ;


Na geinin begu ambi faidhin, | ! ! |
} | | | | |
os an dig mo ghaolfa fathit, |
0ganach ba romhaith gail,
oughunna fou fge’s fou chlaithimh,
|| || || || | | | || ||
! ' , , !

Cha biunidh fhid fe bo chathair, « |


,
ir an choilt an d'fhas an ta bhuil, &c., "" |
* ,

kw }V.
-

“Ihoire ſe mo rùn an foider,


| || |
|-

: : " | |
Bruinn fhuil a mhelladh na moidin,
abh dheas a bhualidh nam poicin, | |
||
|
|| | |
|
i Criodh cruaigh ar chùl na foida,
larut a chaidínn an cicha, &c.
V. .
huala mifofglidh as doris,
Shaollium gum be graidhin goire,
: n fhir fou chnodairt chorrach,
Ga muth gan dig cota is coiler,
ruihin gorm ’s brog’s bonnet, &c.
' VI.
1:ire fe mo gradh an gilla,
Bharoir an eilin no cillu, |

el mechir a chomhraidh mhiliſt,


Bell tana derg mar an tiriſt,
a mhionnich lium riut bhi mirag.

o RAN
:: -
|
[ 168 ]

: ORAN eile roinn Eoin M*Ailen Cedna, do Thriad


{· Dhubhairc do M'Gilleon, Shir Eachin. ·

I.
IN drellin tha ar uimed fa,
A fir ’s a mna fou churem,
An tifa achaidh a Shaxon fuainn,
Ga bheil an uaifhla ghiubhlan,
Tha finn na dhèigh mar ean ar geig,
Ar criodha am pein ga chùridh,
Cha nochdir dèir le gàir ar beil,
Go n dig an ſgeul na s ura.
» lI.
Nuair chuaidh. du tardroich moch diamarft,
Go falbh far clèir do dhucha,
Gur truagh a bhà gach tonn air tráigh,
Le coflos craidh ftùrfu,
Chaidh gaoi air ghleùs ga grad go t fheim,
Ga hathlibh glèsda furdoil,
Gan fhèm ar nert na laoich ba let,
Ach aon fhear prap da ftiuradh.
I i I.
Ba truagh na dheigh, bha gàir na fpèur,
’S gan teas fin ghrèin ba dù dhith,
’S gan a famhridh fein ina chùrfa bhèus,
Ach mar aimfir ghèir nan dùldachd,
Gan mhios ar crann gun fhiar ach gann,
Gan chubhag ann gan fmùdan,
Gan fhelg nam benn ri aoitinn ann,
’S gan dabh nan glenn ri bùren.
IV.
Cha du do’d bhan righin ar aoin abhir,
A bhi ina màbhid dium dhuit, 0
llll
[ 169 ]

Gan fenichis dhaoina riabh ri aotin,


Gur drem a chlaoin fou chrùn fiobh,
Gan aon abhir dha ri aotinn, *

Aig luchd gaoil na diuma,


Ach falbh le Hathair don Fhrainc ar Bhadhil,
’S bi ſhid annathiſh fhùlgorm. |

-V.
'S mor an luaighichd thug u fuait,
Air fon na fuair u chuirt air,
|
i

Cinnidh greunich fechdoil meurach,


Ferinn faoir ’s dùich, |---

Antanam feın bha ſtighid chrea,


Chaidh finn ’s na ceadibh cuntort,
-

Da ſhliochd bhi fùa cha neudbir fuat,


’S nach ro è n dual nan dù dhuit.
VI.
Roinn coill ’s máchir caomh ri eachinn,
Thaobh gu mo ghafda a flour è,
Mar ubhlichd dò fou bhonn a bhrog,
Bha feùr na fod aig lùbadh,
* Inar fianis fein è grad aig èri,
Suas ga hèadtrom drùichdach,
'S be bhraoil thrèn gach duina ghèire,
Gur b’fhalbh na dhèigh ba rùn leis.
VII. *.*-

An talla-comhni an riobh a fheorfa, *

Riubh ga ceolor mùìrnach, |

An Erradh bròin cha naoimhnis dò,


Fou fhuaim na ſtôl ag Dùbhgail,
Nuair fuair è ftechd è lèm è naittis,
Ar leith fein ga mo chaiftel ùr è,
Bha chlachìnínăitta ar caochladh drech,
Chomhgel ri caiic ri aon-oich.
- VIII,
Ach an ti roinn cenn diobh air an rannfa,
Tha trioc fou ainnert ſpàinnaidh,
Vol. I. P Nuair
|

: |
|

| |
I 17o 1

| Nuair chi è tam gor cuir anall,


| · | } | ";} Gan bhèd gan chall gan chùntort,
:: || || *
Ba sìobh ar fògh ar cuirm’s ar ceol,
*
,! '
Air blas ga leoir ’s air fùgradh,
Ba sìobh ga deimhin ar miann ’s ar lennan,
:
i
4
| |
’S diòn ’s gach ainneoin cùifha.
| 14; - IX.

|| | | | || | | |
| || . .
! !!
Man abbridh nech nach heil fo cert,
Cha niarrin dad ba mhù dha,
Na tichd for call mar tha finn ann,
| | | " :: Gan riogh gan chenn gan dùich,
| , li: Ach chi me ghrà gur fiðrri ghràit,
: Gabrillid fàint fou thùs è,
* ** · *
Gur beg mar chràidh le fear tha ſlàn,
* | || : Achmed thu nàbi a bùrich.
| || $;
:

| '

:
# !".
-
,; O R A N a roinn Ean Mantich do Dhonuil Gorm
Og M'Domhnil.

I.
A Dhonuil an duin mhic Ghillasbig nan tùr,
Chuidh teannach ’s do chliù far chach.
II.
Tha feirc annadghruaigh caol mhala gunghrùin
Beal meachir fou fuairca gradh.
III.
Bidh fid orta triall claibh fgaitach gorm fiar,
: : : Air uilin bidh fgia gan fgà.
* , !" ! ! !
, !! !! IV.
;: :| | |
fi : " ### ’S a ghrabhailt mhath ùr ar atogha on bhù,
: :li: ||{
*: : Bi do roghin an tùis a bhlair.
|
:i:i:i' { - V. -

###1 Chu ri gan ghiobh t ra ghabhidh du fiobh,


, !'
# ! 'S e thogadh du fgian mar arm. VI
,,
I 171 ]

VI.
'S an gunnanach diult n trà chaoigidh dun tíhuil,
ambíodh a fhàgrid ſherbh. -

VII.
'Sbou n tàr chùil don mhellanich ùir,
aon fallain don ùiran derg.
VIII. -

Stafeid nan dual, ar a tarrin fod chluais,


mairg nech ar am buailta mell.
IX. -

Siota an Eoin lea ar a ſparradh le cèir, *

hidh brioca an dèigh a heàrr.


9:n ghlafa na fgja air an lecinn ma n iath,
habo ghailhadh ba mhiann led chrann.
XI. i -
;
:immichd don fheinn 's cinn fhina fibh pein, :
i finichin fhèill ga derfa.
XII. , ! ,
lalaAontrim na ſluagh’s clann gileonna mbuagh
"h lid let ’s ruari garbh. -

XIII.
Mae mhic Ailen nan Ceud, ’s mac mhic Alifter
"Kinnon gu trèn na n cenn. (fhèil,
XIV. -

"":'ga's tròicadh fechd na torachd 2


i fa léòn na narm,

:$ga hèoladh,thenn,
"bhert ſheolta
crith air ſgèdemh,
Y• • XVI.
:::thmara a lèim ridarich,
"gh gu garadh tenn.
Ch • |- XVII.
:: bi Nafaig ri ſtruth-trà i,
"ina ghài fou cenn.
P 2 Thig
}
I 172 1

} }} }

}: | Thig lungis lea:


Gad a bhiodh na
XVIII.
balu na Laoch,
gaoi, goarbh.
*

Go talla nam pios for a fathrimich fiòn,


|1 For a falìchir mila crann.
XX.
*4
'; Bhidh cruit ’s clairfich ’s mnà uchd ailla,
An tur nan taibhliſg gearr.
XXI.
Foirm na piobin 's orragain liotich,
'S cùirn ga lìonadh àrd.
XXII.
Ceir ina droilfen rè fad oich,
Gèſtichd strí nam bàrd.
XXIII.
Ruaig air dhìofhnim foirim air thiìbh,
#:: mar gheall.
?S òr a
XXIV.
Aig oudha Iarla Iola agus Chinntiora,
Roifh ’s Ionfha Gall.
. XXV.
|-

| Clanndonuill nach crìon man or’s mu n,


Sid bhuigh in as prìofoil guàird.
| |
XXVII.
Fou thebhir go I gos a chananichiòs,
{ Luchdelli fon chrìoch inar dàil.
': ';';
! ", .i.:
- } į |

}:
; iii ?
|
:::
W O RAN
54 : i
*#:#|
:
I 173 l

"0RAN a roinnidh don Teaſich, air fönn Dàbhi


groisgach crom ciar.

|- I.
'c Miſe a chaill ar gell na carach",
- S Bha eidir mi’s a choillich,
*Gan dugi dhiom briagh mo bharra,
(:ocninn a chur ri talamh,
Mfhuilism fheoil thug i dhiom,
Chuir crònan am chleubh, ,
Badroch còthail dobh bhialt, i

Bhi ina thòrachd ort : | 4


I -

Chuir i boill nam chenn ’s ba mhòr i,


} Ficinn dhaoinu marbha’s bèo thu,
* Coltolas Hećtor a Troy,
snan gaiſrech bha arm na roimha»
|- Chaillich dhuafhich chrom chiar,
* Chuir
Bhamim
làn tuailis's
bruallin bhraig;
’s gach ial,
Sachùir air fuadich mo chiall.
1. |- •
} |- • • w

Sboc a fuair mi fuait a foubhàrr,


S mi gan luaigh air buain na cengi,
Ma chena iofii ’s mi nam laidhu,
Brùita tinn ’s gios nam chuaidhin,
Garo mo chnaidhin chofcì,
'S gad a fgathadh iad diòm,
G rðdh am pathidh dam chlaoi,
§ gan tradhinn aubhin da miad.
’S b "A » IV. · -

oc an tàita leap thu n fhiaris,


Phags duina fada riabhich,
Gl:ěh lag fe fada an iàrgin,
Gann a fhallt ’s pailt do fhiafaig, Paiſt
P 3
[ 174 1

Pailt do fhiafaig gan tlachd,


Chuir an bial an droch dhrech,
Deoch na biadh heid a ftechd,
A dha thrian inta a ftad.
V.
Do chota fàs ’s e gan lionadh,
Tofain rochdach air dhroch fhiaridh,
Caoil do choiſh nochdi pliadhich,
Iongrain comhfad ri cat fiadhuich,
Cafin pliadhach gan ’s udh,
Fon da : gan lùs, -

:
|
Ga pailt liagh dhaibh fech lunn,
Cha bhen fiar dhaibh nach lùb,
VI.
|
Bidh do mhunel fada fèuthach,
|
|

! . ’S taiſhnichin mar chabbir cleibh ann,


*
Efgudin glaggich gan ’s pèrid,
* Glùınin atachis achèill,
|
Glùinin gera gun nert,
’S iad chomhciar ris a chairft,
| U cho creufi ’s an cat,
Bearr an teùg gad fgath as,
|
- VII
A bhoined da ùrid fa babhift,
Air uachdir currichd nach a linn,
Cluafinn gan uiresìmh fàfu,
Cenn chomhlom ri criodh na dearna,
| Cha bèn companich caomh,
Fhag chomhlom mi’s chomh maoil,
Roinn mo chom mar phreas caoil,
Nach mac famhilt do naoig ?
VIII.
Bidh du coltoch ri fer mifga,
Gan dad òl gan aona mhioricha,
Huinn nach bi lùs nud dha iofged,
Bidh dù mùnn ’s a nall mar chliſhnich, Bi
I 175 : 1 .

du dº ghriochira lag,
'S cenu do fhi i gan mert,
id giomh cha bhi tlachd,
Nad chuilh mhiloinn ar fad.

#
R AN a roinn Eon Mº Gilleon do dhios Inghin
Dhoniùl mhic Doniùl duibh.

I.
)": mairiad nin Domhnuil,
. 'Si tòithachadh gu cùin,
Phur ga de an tordon,
| A mios man deonach thu,
:inin duit 's dobhfa,
B toigh ’s ghoibh a cliù, -

"a hiarr dhut fein do chomhurtachd, :

ch pofadh ris an ùir.


|- II.
" nuair Labhair Marfali,
ba taitnich lium a glòir,
:hiur’s begmo chiatibh, . ;"
Do bhriarin fìn do bheoil, |

" mbearr liùm a bhi macnis,


| :: a mhac fin Echin òig,
"Ghi crabhidh marri fagirt,
: Agus paidderen am dhòřn. ·
} III.
kansbochd an aoſhid fin,
Piur ghaolach òg,
:cſ: : dom tiaoghil,
* nach bi finn duonan beò,
: Fiè gnìomh a bfhoughintich,
S-> leabhir a bhi ’dhorn,
Na
: A ſºk a
-
* ,

, ;
:|
|-

:### # !! ! , ,
| |-
* |- |

:
:::i
| . ::
i:
I 176 ]

! |! ii
II | ' :
Na bhi falbh air Ghlenti Fàfich,
: :} : :
" !" |
Gan failm ach Gaìrech Bhò.
i: ; | IV.
|- ! 4 , , , "ti *
! |
|

;: , Air eggull tfherg na tàrdan,


:: | ºf| | | :|
, ! Bidh màicheidh dhùt ga mall,
* -

:}, :
* 4: .
**

i:
, Gur truagh an apprehenſion duit,
Sgan tarich mifg ghall,
c:: fein fgelaa am es bùig,
! } | |-
-
* - #
, , ' ; :!
! , i ; Thuair er creiddinna ina chenn,
Fhiachinn nach fean ordon,
Ampofadh a bhi ann.
- V.
Tha uimmid nì da cheddachadh,
Le ladh eglis ann fguchàita,
Ach faidh dhobhfa bioble,
”S e freamh gach firinn è,
’S fearr pofadh ga be thogradh è,
Ha loufgadh na cuilh bhais,
Ach gabe nach dean oan chuid dià,
Gur cintich gur he b fheàrr.
- VI.
B fhearr lium a bhi Càtinach,
Le taintin ’s le ftòr,
*Sa bhi ga bertich merricaifhach,
Le airgid "fle òr,
Bhi ga rìobhach faffonta,
Le Pafmun 'fie ’s tıòle,
Na bhi ferg ann antighcràbhidh,
Gan fiudh a ghàir ach bròn.
VII.
A bharoil a haig càch ort,
Se abhair nàire a fmo,
- Gur hè n rud a chum fon chràbhidhu,
Romhiad do ghràidh air pòig,
Ma
I 177 ]

Ma biogh du ar tùirni mofginach,


Sdu troddan rìíh fheoil,
Gardeibhinn luim gan ciòfichd let,
An rioghichd a fmò #:: *-

An ruid ad tair na càirdin,


Cid è fà dhuinn bhi do rùn,
Gur feàrrda bean gu beùfichid, .
A cèili fein ri glùn,
An neach nach ioch n folis greim,
An conaltradh nan cuirt,
Cha chreid na daona glioca - |
| |
|

Nachioch e chuid fin chùil.


IX. | 4 |-

Gur bochd na fmaonti aignidh, }|


|-
1
#

Aig mnaoi aggùladh do bhéil, | |


Ga dhiuma nech tha cairdis, :
Cha nininn nàdor bhèus, ,
| !| |' ; '
| || |

Biodh baroil aig a phòiter, | | | | |


Bhios agôl gach uair dha fèid, | | |, |
: ,
|
Gambi gach nech an gràdh air, | || | | |
An dibh mar bhiodh è fein. |

X
! i
! |
#

B'fheàrr leum a bhi caonachdich, | ||


Re fèminnich a ghna, i |
i
Sa bhi ga faoltich fùranach, :
Roibh gach duèna ad dhoibh,
Fou fi bès ba triocca a bhaigge,
Gach mnaoi ba ghlica am mhnàibh,
Na bhi ar mo ghlùn aig eddirghui,
Ri Pedir na ri Paul.
An àita taifga diumhoir, -

Bheil tuliðh agus tor, *

în ann ach feorfa phiggachin, - « *

'S briaſtair iad gu fòill, |


I 178 ]

For a bheil mo thaifgifa,


Tha glafin orra dolènto,
Gu bheil mo Stewort faibhir,
’S bheir è laithoil doibh mo lòn.
- XII.
Bha gach bean fon dàinig mi,
Gle ſtaol ann a fèm,
’S ba neach thoirt dàlich iad,
Do nech ar bith inn feam,
Ba mhifoil an aum nàs’tin iad,
*Sa nàir a mladh do ghlèigh,
'S cha nìarrinn hion do ghàilles,
Ach bhì mar bhàid iad fèin.
XIli.
Gur'deceir dhobhfa a ghràitin,
Nacn nàdorra do bhèus,
For am bi na càirdin,
Gur ſtaoil bhi dan rèir,
Gluais uffa mar a haggid,
Fhiach an taitinn e riut fein.
’S cha toill mife mòran diàma,
Huinn dol ri hùina ad dhèigh.

o R A N a roinnidh dº Echin Ruagh nu n ſa:


mharbhidh la Inbhir Cithnis ar fonn a la Ra"
Ruari. - -

I,
C UR a hoithl lium fgeulafin,
L. A ghèift mi didomhnich,
Gun bhi tuilladh da fhenechus,
Ach an fhoillla roinn hobron, v

Dhèg
|

[ 179 ] ! !" |

|||
| || ||
Dhìgiad dèu mhac Gillìòin, : | ||| ||
A cur a chatha ina onair,
'S theich iad fein roibh a cheil, | || |
:
Gan fher eilidh an ordon,
II ,
:
|
Ba mhòr bha ghuirefibh labh ort, ,! i , !
:: | | | | | | |
Gad thug ardan ort fuirich,
Ach tuilladh fa tana bharr, , !
|
: ! !
Thichd an nall ar an luingis, *
i
Smile a chuiradh an geallfinn,
Mar bidh ann ach na hurid,
-

| -

# ", ,
*
,,
* a
-

Nach buailidh iad baingan, *


Ann fin champa le fulos.
II W. | i
Chur u ghrabhailta chrùaghich, | | ||
Air gruaig nan ciabh amalach, ,
Lann thana ár do chruachan, |
|
' ;
Se ina chruaigh chum a bharradheis, į
Sğu dhainginn nan cruaidh ſhnim, i : - , *
|

Agus duaill nam brechd menimnach, ! !


Agus poir matha piſtil ar chris nam ballargid. |
IV. -
|

Cha ba fhlachdan aig oinid,


Culidh còrhrig a ghairgech,
Dol an coinnibh de màbhid,
|| | | |
Cha chrith-mhantain fo ghlachd u, |-

i
Nuair a bhuail u beim ’s gè, ~
|-

| | |. |
|-

Darridh ceile coas-batt riut, | | }

Sa thug u nan comhuii, |


: ,
Theich Hobron's a mbaré:blùagh.
V, -
: *
:' ,: ,
Sann a thùgu do dhualchis, : ' .
*an fher a bhuailidh an gruinnort, à" -
:
Cha drug imirt gan fhuathas, |:| '| | .
Cha rõ bhuanichd gan chunmort,
I 18o ]

Ga ro tòrinn na làbhich,
Agus tàirnenich na ghunni,
Ri deas laibh mo ghràidhfa,
Cur a chairdin go fulen.
VI.
Nuair a thogadh let lebhi,
'S a ghèbhidh fer air a mhraig let,
Mhoire fiuma bean bhaile,
Fhaig fhid tammil na banntroich,
Agus lenabh beg ciòche,
nu na dhiolechdam anabhin,
Ach gaduilich do mhùintir,
Cha nam umpu tba air dermail.
VII.
Gur a huimu laoch Dòrnghel,
Chaidh an ordon mad bhrattich,
Agus oganich ſgiobhich,
Bha ga rialladh fou euchomh,
Agus fpailp do fher tighe,
Nach dugidh athidh da pherfin,
Bheiridh claithimh a duillidh,
Bhiodh chomhguinich ri elltinn.
VIII. -

Nùair thoig mid fechdin,


Air gh ba ghafd ar cennarmailt,
Ga be thigidh air hechdri,
Ghabh iad tlachd dhid ar ghalldachd,
Ba dù carid a mharcois,
A bha faſiun gan chenn air,
Agus comhainim an eachin,
Leis na ghlaceadh an
IX.
:::h.
’S fad a dimich a fer iad,
'S cha nann da gherana tha finn,
Ach ma fhagidh gan feallidh,
Suil mhellach an arminn,
Ad
t 181 ]

Ach gu mazh n ’t aoin Dia dhuin,


Gur hê iargin a chraidh finn, - | | | |
Gu ro aoidh fear an domhain, |

Ina chomhsheiſha a fàs riut.


X.
Gabe thug dhuit cin falich,
Na thog do Ealantin Liotrich,
Gabi Nion mhic Cailen,
Ba diol Mairefa dhiſh tu,
Gur a mairg dhi thug gaol duit,
Ma chaochlas i nios è,
’S nach faic hi ar talamh, /

Do mhac famhilta ammifnich.


XI. -

Ma dheiridh antfamhridh, -*
Cha ro menim na deu fgela oirn, ----

'S beg an tiunadh do rantachd,


Bhi fo champir as teugifg, - -

Agus Mùinter do dhucha, - º


Bhi fou churim mud dheinn, ·
Go: ņ tabhir iad aca, |- |

o rigg
gg =a les agus
E crèafog.
XII. g - *

Tha uintrachin fuainna, |

'S cha bu fhuarhac an call è, · ·


Gama mhor a luach taifgel, * **

Ma h an taifgeladh derbha, - \
Bo bheiridh daoin uaiſla, r' }
As an uachdiran ainimoil, |

tierna ’s machdoil, , , ,
'S cha ba lappach an centort. ,
v |- XIII. - * - - . *

Cite an ro è air talamh, ,


Bainna
Nan faladhdhubhairt,
toidhrafa ab àilla, ' ,' , - - --- . . .
* - r. -- " <

Lochbui agus Arois, v

Vol. I. Q. ou
I 182 ] . |

Gùr a thiumid beanuaifil,


Abha grùag air dhroch càradh, . .
Gan nach d'fhuair iad bechd fcèula,
Gan a chrèchdadh fin bhlar thu.
- XIV. ,
Tha do phàirc air a dùnadh,
Inod lùbhghart na n gaidhel,
Gùr a decir fhid ionfha,
Aig ro dhìoflichd do phàrta,
Tha craobh a b fheairr ùbhlin,
Air a rùsgadh an dràſt dià,
Ach a mhoire mo dhiubhail,
Chaidh a flour far a ghàrridh.

Ach mas a duina chaidh dhinn è,


Gui-thibh-Chrioſt leis na hagibh,
Thugibh aira don òrdon,
A fhuair Job man na mac ibh, .
Hugibh fairis è naon fhaer, , ,
Mas è chuibhrich an caiftel,
Na mo ghirrid a lathin,
Sann fo raiſin thachir.

O RA N le Semus M'Grigor do Thighearna


Ghrannte.

I.
ION mulad mi fein,
Bho m fhùirach n dè».
Me chumail ri clèth,
Beart ba duilich leum fein,
’S nach b fhafan leum è,–’s gach uair. II
«
'. ; : :
, ,
nºn , !

: | • , : },
I 183 ] |- | | | |-

Slan iomra do m ghradh,


II.
| | | || |
|
|
||
|
|| |
So chunna me n draft, | . ||
Ceann buidh’n e gun fcath, , ,
Cha Ghuinach a ta. me luaidh.
|
: |
| || |
-
III. } , ,!
Ach foireidh uam fein,
Nunn do’s thrafpè. -
: |
: i
|
Gu talla n fhir fheile, ;
Ceann uidhe nan ceud,
St Semus do n geill.

na fluaidh. · : : |
|
|-
|
Dhomfa b aithne do bheas, ||
Alagair a threan,
Nimlaidhe do n ghrein, |
Mar bharail do m fein,
Bhidh folus le ceir, · ·
Bidh faram na n teud.–na d chluais.

Dhomfa b aithne,
Beasta bhaile,
Curfan ghearra,
Curt dan carridh, |

Stendu mearra, |

S rein da n tarruinn,
Rigrein bu ghlan.- ;:"g" - .

Dirigh bruich,
Pic'a niùthir,
Sinndè riutha, -

Glacadh
Dhianadhdubha,
pudhar, •
*
V
,

Luaithinn gum be-5:huaim. " i

V II. ' . ·

: inn:--º ::Q.- 2
---- tu n geau» 623
Dhuilga’tu
+ ' 3 : '
|

| 4 || |
.
- --
. I 184 l
i

Ehuiliga’tu ſparnn,
’S nach cnnntagh an càll,
r Mon leiga’tu n caufair.–uaitę.
| |-}:|
.*

Gh fhaighte a taras,
VIII.

Ceòl na n clarfach,
Foirinn air thalifg,
Mnà uchd ailtè,
A’s cruin an geall. mun suairt.

Bhidh cùirnn chearnnach,


Air crùin dearnna,
Gu dlu deallran,
| N tèigh mor adhar,
An cliù alba,
Chafid arda.–’m fuaim.
X.
Aig odh ’n t ſhena’ir,
An ro ’n t’enach, -

Man rith pannal,


Garbh re leanail,
Cliù a’s aithnè,
loma ceannas. fluaidh.
XI.
Mary Stuart,
Iaro ’n diuc u,
Odh mhorear nunnte,
O fhiol chruin, *

Gu meal u t’ rùm.–on thuair.


XII.
Gruaidh mar ubhal, -
Is dearg ruthagh,
Air fiamh an iùth’r;.
’N âm a ludhagh,
Fo’ fhaigh’d cur fiuìbh’l,
Cùl is buidhè. dual.
[ 185 ]

ORAN le fear Aichaldi Mac Choinich in Lewis

I.
A mife fo ghruaim, }
'S gun mi n caidrimh a chuain,,
Cha chaidil mi uair air :: |

Ga focrach mo ghlèus,
Air chappal na lèum, |

Cho choiſgair le m’fhèaimie trèoir. |- -

III. • I

Loth philleagach bhrèum,’ ·

Popilleán ’s fo frèun,
Aon ghille na dèidh be lòd.
IV. -

Cha tugadh i n cèin, *: : :


Ach duine is i fèin, , ;
'S gu n’ cuireadh i fèm air lòn. -

V. is.
Na nebhudh i fgio, , .
'S e b fhedir dhul fios, -
Sa treigfin ga b’fhiamh an tòir. # -*
VI. -

Cha binin fmo làir, : , :


:linga na barc, -

Bodh gillan a ghnath cur bhod.


VII.
Cha binin fmo ſhaoi,
º ginni na gaoith, ----

ºnnbhirin re taoibh fi folamh.- ,, ; * *


* VIII. - * #7
Si b'fherroil cèm, :
º faca mi feìn, - :? '
*ºhaba gearan dhi feim air lông. :· · · -

| 9.3. Iăracy:
[ 186 ]

IX.
... Iurach t fhocrach a chùain,
Dha m cliu tofach dol fùas, *
Bhiodh giubhas defrach }: m buadh fo ſheol.

Air bharribh na ftùadh,


Cur darrich na lùas,
’S buill tharring na n dùal nan dorm.
- XI.
Reubadh mara gu dlù,
Fo bheul fgar agus fuidh.
Si n deigh barri ga thuir bho nord.
XII.
Rith chuip air a clàr,
’S i druda fo fàl,
Bo chruit linn a gair fo ſheol.
XIII.
Chluinte fathram na n ramh, |

Bhon charrig a fnamh, :


’S bhiodh barrant a lamh #:: feòid.
XH
Cha niarradh i moll, ;
Na fodor na prenn, - . "
Ach fadadh na n tonn re fròin. - - :
XV.
Be fud maighir ’s mo mhian, :
Ge do ghlaſich mo chiamh, :
'S cha bu flat agus frian am na m dhorn. |

XVI.
Gad thigidh an ruaig,
Le caithimh a chuain,
('ha luidh oirn fuachd na leòn.
XVII.
Nuair a ghabhd go tamh,
Ann a n cala port fheamh,
Cha b'fhallan bhom laimhs an ròn.
XVlll.
I 187 I

XVIII.
Bhiodh elit na m beann, * *

Ga tearnigh le gleann,
Smo pheilar gū teann na lorg.
|

Bhiohh ga feannadh air luib, ;


Fo mheallibh na fluic, | | |
Gambalan mo fhuint XXI.
bhon doigh. - ,
, !
Bhiodh air fgionnibh sa gèur, · - "
*
:
:
Gufeannadh an fheidh, *

'S cha bannas a n gleus fin oirn.


- XXII.
Fhir a dhimieheas a niar,
Bho nach cintich mo thriall,
biginfidh gur bliagh n gach lò.
XXIII.
Bheir an t forris fa numn,
Air fad chuan a n fhuinn,
Par a faighte na fuinn a gòl. --
XXIV. *

Go eilan a n fheidh, |

$go eirar a ñeifc,


ar nach paidha mid feich air lòn.
XXV.
Go comun mo ruin,
Nach cromadh an t fhuil,
am tronach idh dhuin am pòit.
XXVI.
Gun ardan gan ftrì,
Gun airinh air nì,
Ach cur faradh a fion fda òl.
XXVII,
Bhiodh ceol fili ri'r cluais,
º neoin fhinolt gun ghruaim,
Fear bho-rioghoil cur dhuan air folamh.
oRAN
| # #
|
I 188 l

į o R A N Rinnruari, le Inis M'Alaſdair Ruaidh


: |

I.
:S e Latha Rinnruari,
A dh fhag luanich mo dhùfgadh,
·
Mu thuitim chlann Dobhnuil,
|-
: * Cha bu leoghain thaobh cuil iad,
í : | Thug fibh mach an ratreate,
Choifin ceitibh le diugh bhaill,
Ga bu thearnadh gu leir dhibh,
į ,
: : :: · ,
;! Bha bàs Chleibhir ra chunntas.
; II,
: * 4 : ; , An leoghan fuilechdich rioghail,
'! ! r! . Nach droinn fhirinn a mhuthadh,
, : !!
, ! ! A chum gu dainginn a lanntachd,

,
|; Mur a gheall e fo thus e,
Chad thug òr ort na eagal,
* , , · Gun feafabh ri’d chumhnant,
Ach ma thuit u le omair,
Bann do dhonas na cùis e..
: ," , III. *
:
:
| Bu fheobhag firinnich fuairc u,
|-

! Bu mhath am buachaille air treud u,


:: | | | | Gan cumail a ghabhadh,
: " ":
}
{ Thoirt dhoibh aite agus rèlain,
: : ; ; 's tu nach cùiridh ri ball iad,
# :, h
:| ;|| Thabhairt an danguing air eiginn,
l" :! " ' : ;" Dhinnis finn Dhunachaille,
:: * }; ,
Nach ro anam a d chrebhaig.
: : : ; |; ; |
#, # : ; ; IV.

: | || ||
: : :
Thighearn og glinn a gairidh,
i” :
*:| |
::#; "
Luidh ’s màl air do ſhugradh,
*S. mor do chàll ri rìgh Seumas,
} * Gad a dheighidh e duiç dhiots.
- |- Ra
│ ::│ :│ │ ~ " ,
í | |
[ 189 } || ||
Bha Dobhnul gorm gaolach,|-

*-
*
, |fi
! | | :
‘S fhuil chraobhach a bruchdadh, ii || || ||
'Seign fhulang na thainig, ' ' : | | | || ||
Dhfhalbh do bhrathair.–na ùr-às | | | || | |
V. |- ;: : r i
Bu duine urranta feolta, :,: ;
'S bu chraobh choraig roi cheud e,
Dodh fhear mor bu mhà cumà, , , ,
, !
| i
|
Bhaig gach duinne na fpeachlair, |- | .
Gad thug ro mhead do nairidh, : ;|
Bras is ardan le cheile, |- | ;
0: gun athadh gad phearfuin,. : || || | | |
Oigghaiſte na feile. : |
VI. | | | |
Ugun nfhuafglidh fo tiom fas. | | | |
Od dhiflin na d chairdin, - |! ||
Födair aghaidh gach duinne, .' ; : :i |

Ni gun chumadh gun airimh, - |- ;; | }


San roi d'fhraoich a bha n cùram, : : -,
Gadbha duibhail is call. ann, |- | | | | |
Thuair un tearalas cliutach, || |

Oirt a dhubailt narancan. ,


VII.
, -

-
|
| | | | |
|| *

'S truadh nach ro iad gad dhubladh, . *** | |


Na bha tiunais gad chairden,
Air an tarruing mun comhair, , ,
|| :; ;
Fir ghlinn cóatham ’s a bhraighid,. |- || | |
Stoiſich latha ghil fholaift, . - · | || ||
Chite am fòlais gach fàilin, :: | | | | | |
'S gur thainn duine a coim e, : :. "
N deigh bhi pronadh.
VIII. -
| :: | .
; ' ,
Gur he mhiadaich mo champar, - - -- | | , !
Luithad banntrach ha d dhuitich, | :
":Nach d’eithidh am Pufadh,
oganach treibhich, -v- ::: :
|-

|-
| | | |
# || :
h.
I 19o G

Thuit le luaith e fan âm ud,


Buala lann cha bu fhùgradh,
Thoirt a mach an a d bhanfe,
'S cha do fhaunlaich fibh pùicidh.
. IX
Leag bhur n intinn an focair,
Air chofnadh ’s air chruadal,
Adol air bhur n aighort,
Ann an aoghaidh an fhuathais,
Cha do fàntaich fibh pillidh. -

Bho nach flinnein ba dual duibh,


S bha an cluidhe finn cailtich,
’S iad ag raithin gur : C•

'S cha n ann leis na claidhin,


Fhuair ar daoin-ina an leonadh,
Ach nach d’fhuair iad riamh fuirich,
-*| An lathair cumafg ri còmhraig,
’S mairg a chunnaic na fàighin,
An tùs irraghail na doirin,
Bhí gan ſpadagh le luaithe,
’S gun tilgidh buachaille bho i.
XI.
’S a Dhonail nan Donbhule,
’S òg a fhuair u do dh’fheachain,
’S guriummad bean bhrònach,
Eadar troitirnis ’s fleitibh,
Mu chinnidh mort athair,
'S iad nan luighe gun eiridh,
’S tha luchd bhualadh nan buillin,
Air fuirich fan teigbhail, -

T. XII.
B ann dhiu Donbhuil ’s Seumas,
Iad gun eiridh fon chumafg,
Mu chreach mhòr mar a dh'éirich,
A chuid bu leithi bu duilich,
Dhuibh
I 191 · 1

hoibh bu dual a bhi treibhich,


0n athair fein thar gach diunn,
igeul bu dona na dheigh fud,
Rileighis leigh cha d’ rinn fuarich.
XIII,
ochreach mhor nan tri truaighe,
Caradh uaiſlin chintire,
:earn òg fin na leargann,
'S goirt ’s gur fearbh bhi go innfe,
ud thuit fhéar mà cialfhach,
'S cuis iargain a chuigh e,
T tuitim fan doirinn,
'Sbu duinn og fan dol fios e.
XIV.
un do mhac a bhi ad aite,
'S gun ad bhraithair ach leanabh,
gun aon duinne a lathair,
º na thainig od fheanair,
:an foinn a bha uafal,
Nach d'fhuair riamh an fcainil,
:::haga fiughantach rioghail,
Air dol a fios mar an ranach.
XV.
Sir Eoin fôn Chorfaich,
'S e do Dhochain nach Iarrain,
chnadh fein thar gach duinne,
Abhis finn uille ga iargain,
tid's a bhuillich an Rìgh ort,
ha ba ni e gun fhiachain,
gad fhaithidh tu bàr air,
Staor a phaigh u e am bliadhia. *

XVI.
ale u raodha do dhaoine,
Ann an adhbhar a bhrathair,
"toige gud fhinne, •* •

Chum u ań imirt gun fhailin,


-

, , ! -

: !,
li i
: !
1 ! -i
t is: ì -

} : Siumad fonn do dhuinn uafal,


}; : An roibh cruadal le abhachd,
# : Chaidh e fios leat dod chinnidh,
| | 1 * -
On la a ghinnidh gu haite u.
XVII.
*# } | On la a ghlac u do chlaidheamh,
:: || || ' | } Gun athadh dod nàmhaid,
:: | | | | | | Bu mha do chuis thuins gail,
: } : An aoghhaidh chrombail ’s lambeat,
: : : : ’S nam mairidh tu uille, -

} "; i| | On uirridh mar bha u,


: ;: i Gun falamha riogh Uilliam,
'|| } | : : : ’S cha chumadh M“Cai e.
: - h ; ,! XVIII.
; : :: : Ach fhir aird e feille, .
; !! ! , ! PS mor do Dheareas le’m feachdabh,
' , : Chaill u braithrin ma ciatfhaich,
} * |- ’S diol do Iarla Mhacabh,
Iad fein ’s fir a bhraghad, . "

Bhi gam marbhadh ri caifteal, -


Le dibhail commande,
’S gun an naimhdin ga fhaicfin.
- XIX.
/ Tha tuitfhear na h apuin, *
Fuidh airfheal an comhnuidh,
Sliunn duth air a druthadh,
Fuidh dhunadh a chòta,
”S e ag iargain mu bhrai’ribh,
B iad na halligin bhoigheach,
Gad thug luighid an athaidh,
Orra n là ud bh: gorach.
XX,
Chail u tànaifdir fearrain, -

’S gum bean t Alafdar fuairc e,


PS mor am bearna as a dhuthaich,
* *
Bhi gad uintrachain uatha,
*= * * .*

{
I 193 }

Chab aithne dho cúis,


Abheiridh cliù do dhuinne àafal
Nach ro fuaite riut daingin,
Aigabhaille agus uaithe:
XXI.
Bha u urranta dàna, }
Bhau aili diaghreibhich, ::
Bha u cinneadail cairdeail,
Bha u garbh ri àm fèime,
Nim fuiridh an luaithe, -

Gun do bhualadh fan leim fin,


§ miirg fear do mhi rùine, , :
Air am brùichde lann d feairg u.
XXII. |
'Samhic Domnuil mhic Ailein, | ; :! !
Gum bu mhairiche fior u, }| }

Fleagach fiuorce ciuin ceannalt, |4 | .


Fir fhearrail ad thìom u, - -

i : "|
Bu mhor do bhaigh 's cha bu taobhghail, i | ,
Ris na daoine chaidh fios leat, i a

Bhi triuir Iar-o mhic Raonuil, | !| || | |


Ar an taobh 's gum bu diogh bhail- * # ^
|
XXIII. +
Chan aithnidh dho dilis,
Ann fan rioghachd feo 'n geart uair,
0 bhreothadh clann Dobhnuil, |

'S clann Camerain gun feachnadh,


MacIllean bhon dreoillain, •

'S ma bu choir dha bhí ceart dhuinn,


Mar's a bhuil
MacIain le dhurachd,
Stiuart ’s M‘Neichdin. - -

Vgl. I R Cuir
I 194 - 1 ,
| i ji ' " CUIR a Chinn dilis, tharum de lamhe.
fi || || , :
}| } | i
|- *

CH: be tinnis an fheachda,


: ! 3 San mhadain feo bhuail mi,
:: : : * Ach aicaid ro bhuan,
: | Nach leithis gu bràch,
| : , ! Sealladh air faichigh, , ,
:: * | 1i ||| || . :: || ,''; Do fhlait do’n rhigh uafal,
Moch-thra diluain,
-

:: | | | | | | 'Smi aig abharc an là.


::: * II.
| || Roin defid a pearfuin,
| Nach facas a tuairmas,
| | Aig imuchd fo’n chuach-chùl,
|- | Chamagach thlà,
Roin dealradh a maife,
Agus lafadh a gruaidhin,
Miſe a ghrad bhualadh,
Thàiris gu làr.
III.
Ach dheirich mi ri ùft, , ,
Le croidhe lan uaibh-iar.
’S dh’ imich mì ru’ar,
Ruidh na dail,
Ga h’iadhagh m ghlacabh,
Thug i ;: orm uaith,
Ochòin ’s truagh, -

A mheth i mo chàil.
- IV. - |

Do dhearc-fhuilin glana, z

Fuidh an mhalaidh gun ghruam an,


’S daingin a bhuail iad,
Mife led ghradh, |

Do ròs-bheùí tana, . . .
Seich faraiste fuairce,
Claothachir m uaigh,
Mar glac u malamh.
I 195 ]

V.
'r's fuasgail air m anam, ,
Fon cheangal ’s cruaidhe, , |
uibhnich air tuaiſle,
'S coibhir mo chàs, . |

Na bithimfe ’m thrail duit,


Gu brach fan fhonn uair feo,
Ich tiomaich-fe cruas, *

Do chroidhe gu tlàs
VI
han fhaodar leom cadal,
Air leapaidh n uaigneas,
Smaigne ga bhuaireadh,
Dh’oiche’s do la,
\ch ainnir ’s binne,
'S as grinne
Jaibhfe dhiom ’s as fùairce,
truas, r

'S bithimfe flùn.


}
CUIR a chinn dilis, air fheal eile.

I.
(NMIm fhuidhe air an uillin,
A tuiridh ’s a caoinidh,
Bhuail faighid a ghaoil mi,
Dirich gu m fhail,
D'fhasmi co lage,
'S nach b’ uirin mi dirigh,
Le goirtis mo chinn,
'S cha do fhin i dho lamh.
I.
Smim fhuidhe air n tulaich,
Aniumal na cuirte,
R 2
I 196 ]

Aig a bharc mo rùin,


'S an ionad ro ard,
Hugi le fionn airichd,
Seola dheth fùil orm, º
Thiuntaidh i cùlabh,
Seachd air bàr.
III.
Sheall mi m dheothaidh,
Gu frao’arc dhi fhotain,
Chunnairc mi h” aodan,
Faraifte tlà,
Chunnairc me fealladh a |

Mhealladh na m millti, -
"Saimidich mi,
’S nach d’fhaod mi na pairt.
IV.
Ha maife an ad bhilibh,
Chan aithris Juchd ciuit e, |

T hogadh tu funnt ann tallachan ard,


Leagdadh leat feachud
Sar ghaifgich na ducha,
Le fealladh do fhuil
"S le guilan do ghnais,
V.
Do bhraighe na ’s gillidh
Na canach na dige, -

Chite dol fios - -

N fion bhainne blà, -

*Siumad rud eile |

Chan eil e ra fheotain,


Cait bheil i fo n t fbaoghal,
Bean aogaiſg mo ghraidh.
VI.
Do chùł mar an ’n inach,
Deolt mhilis’s cuirn air,
Chumas n druichd
Gu dlà air a bhàr,
I 197 J.

Na chuailen air cafadh,


Na chleachdabh air lubadh,
'S do cheannaichd an crum,
Tha guilan a bhlàth. ___,
VII.
Do ghruaidh mar a corcan,
Beul focair o'm binn fgeùl,
Dad'mar ndifne's finealta dh fäs,
Do hliðs mar n ealla, - -

§ do mheal fhuilin mìgich, -

Thalaidh u m’inntin’s cha till u gu brach


ORAN le Iain Lom air dha fearg aghabhail rf
Mac mhic Alaſdair Ghlinne garragh thoifach º
air moladh Shir Alaſdair M Comhnuil, agus Shir
Seumas a Mhac.

I.
A: leafaich a ſtop dhuinn,
'Slien an cupa le folas,
Mas a branndai na beoir i,
Tha mi toilleach athoil, -

Ndeochfa air Captain chlann Dobhnuil,


'S air Shir Alafdair : thig on chaol
I.
Mfear nach duirichd athoil,
Gun tuit ’n t fhuil air a bhord as»
Thamo dhurachd don oigfhear,
Crann cuiri chlann Dobhnuil,
Rigi nan dùi bhi gad chonagh fhir chaoimh
III., -

Greas muncuairt feagh ’n taigh is


Chum gun gluafain le aithar,
Le fiochd uaibhreach an athar;
A choiſin buaigh leis a chlaimh,
Fear ga ruagadh.’s ga R.
taitheamh
38
gu daor" Fw.
*
'# ',
iii i
" iſ ili ,
:: , !
* # ;
I 198 ]
: ili -}}
fºk # : ; ;; , , ,
! , !
IV.
:: h :
:: : : - -
Sliochd a gabhail nan ſteudu,
# # # #
Dh’ fhas gu flaitheafach faoili,
:
:" , !: :
** Do ſhliochd gafta chuinín chetaich,
:: : , ’S obha tathaich n Eirin,
:: | | | | | |
Gad a fhuair an claidheamh ’s an tèugoirbhfgriob,
:" |:||
'; :'! * -

:: ||| |
: '#'; }| | | | | :
Bhigh an tiubhar ga lubagh,
, ' ; ; Aig do fhleafgaichin ùra,
! i , , Dhol a fhiubhal nan ftùc bheann,
º h : , Ann ’s an uighe gun churam,
; ": .. . Leis a bhuithin ro an ruiſgte na gill.
| : :
- - -
,
- -
; : : : : i *: ,
|-

’S tha mo dhuil ann ’s an Trianaid,


:
at;
}
::
: :
} 4 Gad thainig laigfe air t fhion’uil,
- { │ │ │ * * *
”S łat don chuillin bha ciatfach,
,
*! '
! }, ' ,
Dh’ fhas gu furanach fiolai,
| +! 4! ”Theafagh duinnel air beulamh an Righ. -
, ! VII.
; i ’S an am dhuit gluafad o d aitreamh,
| Le d cheol cluaife agus caifmeachd,
O thir uafal nan glaf-charn,
Gan ro cruadal’s gaifge, .
6 am bu fhuachainteas bàr gaganach fraoich.
VIII.
Nar a chairte fui luchdi,
Bhigh tarruing fuas air a cupail,
Bord a fuaraigh 's ruidh chuip air,
Snoithin air fuathail a fliuchd bhuird,
’S truth mu guailibh ’s i fuchta le gaoithe.
’S nar a chairte fui feol i,
Le crainn ghafda’s le corcaich,
Aig iomart chlefin ’s ga feolagh, -

Aig a comhlann bo bhoighich, , ,


Seal mun togta orro a rcfeoil o thir.
-
* **
*
[ 199 ] -|

|-

X -

u Duntuilm nan fear fiain,


:::i:i:ilaigh,
bheil failte le cairrim, .
As na clairfiche glana, -

omhnaoi oig nan teud banala binn.


XI. |
lochd nan cuirinin talmhai, ..
Leis n do churigh cath garabhach,
fhuair mi urrad gar feannachas,
Gun ro an turas ud ainmhail, -
umro tigh 's le alba fuir cis.
- XII. * * *

Siuma neach at fhuair coir uaibh, .


Am fan àm ud le'r goraich,
lann din Rothaich ’s Rofaich,
M'Coinich ’s Diuc Gordon,
l'Illeain fon Dreolain ’s M“Caoi.
- : XIII.
de do fhuachainteas taitnich,
Long’s leomhan’s braddan,
Ar chuan liobhara an aiggeal,
A chraobh fhioguis gun ghaife,
A chuirigh fion di le pailteas,
Lamh dhearg roi ghaiſgich nach tim.
|
:
Nuair bu fgi do luchd theid e, |
Gheibhtë biobale ga leughbadh,
Leñor chreidimh ceile,
Mor a dh' orduich mac De dhuibh,
Sgheibhte teagafg na cleira uaibh le sìth.
XV
Mic Shir Seumas nam bratach,
0 bhun fleitibh nam bradan,
A ghlac an fheile ’s a mhaife,
0 ſcionn ceile do leapa, Cum
;; ,
[ 2eo ]
- , ,
-

* - ;
* *
Cum do reite air a cafabh,
i; ;. .

* -
|

Bi gu reufanta macanta min.


XVI.
,;: , * *

#: ; Sliochd na mili na fear u,


i Na froil’s nam pios ’s na cup geala,
Thogadh fioda ri crannaibh,
Nuair bu rioghala tarruing, -

Bhigh pic riobhach na meallan na teinn.


| XVII.
Gum bu flan’s gum bu h iomlan,
Gach ni tha mi ag iomra,
Do theaghlach Rìgh Fionghall,
Oighre dlighich dhùntuilm u,
Olar deoch air do chuilm gun bhi fg}.

O RA N an tSamhraidh. Tune, Through the


Wood Laddie.

|-}

I.
AN deis dho” dufgadh 's an mhaidin,
'S an deallt air a choil,
Ann a maidin ro fhoilleir,
Ann a lagan beag doilleir,
Go’n cualas a feadan
Go leaddurra feinn ;
’S mac-talla na creugan,
D” a fhreagra bròn, bhìn.
II.
Bi’dh am beithe deaghbholtrach,
Uroil dofrach nan càrn,
Ri mao-bhlàs driuchd cèteoin,
Marr-ri caoin-dhèarfadh grèine
-- *"* Britidiſ
I 2o1 !

richdadh barraich roi’ ghèugamh,


'S an mhios cheatochfa Mhàigh ;
Amios breac-laoghach buailteach ;
Bhainneach, b ug:I. go dàir !
|
it
" |*
*
|

| |
| | - |

Bidh gach doire dlù uaigni |-

:
';
|-
,
| | | |
1

'S trufcan uain’ ump” a fàs;


}'dh an fhobhach a dìreadh | | . ||
it* ·
As gach frìobhaich a ’s ifle, |-
: |
o pa cuiſlinnin fnionhain, |

Go meadachadh blá : |
*** | * |

#
luach, is fmeorach ’s an fheafgar,
Seinn a leadain nam bàrr. | | |
A IV.
' . '
A mios breac uigheach, braonach, } |-
i}
}
· Creabhach, mão-rofach, aidh !
:iies fgeadaş neamhthruailli, |
|
{{" | *

Air gach àite d’a dhuaichneachd ; .


A dh' fhogrus fneachd le chuid fuachda, || |
*

} 0 gheur-ghruaim nam beann àrd ; ;


Sagmead egil roimh Phebus, | | | |
heid’s na ſpèirimh na fmàl. i
V. .
Amios lufanach, meałach,
} faurach, faileneach, blà ;
: gº guccagach, duilleach,
|:chrach, dìtheneach, lúrach,
::hach, feillenach, dearcach.
Curach, dealltach, trom, tlà,
:lar chuirnennin diamond,
"atach bhoifgeoil air làr i
VI. |

º moch bhio's Phebus ag oradh


:P na mòr-chruach ’s nam beann ;
ºidh 's anuair finie fòlas,
Gach ean bionnfhoclach boidheach,
Ceùmadh
I 2o2 : J

Cèumadh mearbhuillion ceolar,


Feadh phres, ògan, is ghleann ;
A chorruil chuirteach gun fgreaddann,
Ag pòr is beadurrach greann ! '
VII.
'S an am tighin do’n fheafgar,
Coimhfhreafgradh aon am,
Ni iad coimh-fheirm, fheamh, fhailain,
Go bailleach, bionnghobach, alloil,
A feinn go luichleafach daingiunn
A meafg uir-mheangain na'n crann;
’S iad feiu a beichdil go foirmeil,
Le toirm na’n organ’ #:: mheang.
Bi’dh gach crèatair do laigid,
Dol lè fuigeorl do 'n choill ;
Bidh an dreathunn go balcont,
Foirmeil, talccorra, bagont,
Sior chuir fàilt ar a mhaidin,
Le rifèid mhaifich, bhuig, bhinn ;
Agus ròbin d’a bheufadh |

Air a ghèigos a chinn: -


XI.
Gur glan gaill-fheadan richard
A feinn na’n cuiſlinnin grinn,
Am barr nam bilichion blàthor,
'S an dos na lom-dharag àrda.
Bhiodh ’s na glacagan fàfaich -

As cubhraifàilidh no fion :
Le dº phuirt thriolonta, fhiubhlach,
Phronnar lùthor le dìon. . * * *.

X.
Sid na pairt a ’s glan gearradh,
’S a ’s ro eallonta roinn ; ” |

Chuireadh m’ intinn go beadrabh, };


Clialù t fheadain ma’n eadradh,
I 2O3 1
|

* |-
|
li : f", i
1. ''

Nam do'n chrodh bhi d’a leigidh, . . . .; || |||||


|| ||
An innis bheittir ’s an choilſ ; | | ||| |||
Stud' lèig air baideil ri cionthar,
Angrianan aonchafach crainn.
-

- |
|
|| || |
||
||
|
XI. - ; .
Bidh bradan fen-gmhear na fior-uiſg', - : |
Go brig, flinnleimneach, luath ; |- ~ } |
Nº bhòidnne tarraighealach, lannách, , , * | | | | | ||
Goh iteach, dearg bhallach, errach,
Le fhoiflein airgid d’a earradh,
| || | | |
'S mionbhreac lainnireach tuar ; | | | | i|
'S e fein go cromghobach ullamh, · |- ,
Ceappadh chuileog le cluain.
XII.
' /
| |: | | | |
Abhealltuin bhog-bhailceach, ghrianach, - . ; ;
Lºnach, lianach, ma ghràign,
:neach, fhinn-mheagach, uacrach,
}
9bhnach, loinnideach, chuachach,
9:hach, ſhlamanach, mhiofrach, |
Mhiodrach, mhiofganach làn, * *

":::th, mheannanach, mhaoineach, .


bhocach, mhaoifeach, làn àil ! " -
XIII.
0’s fior èibhinn r’a chluintinn,
Fann-ghèum laoigh anns a chròth!
º: roi, miðnbháilach, àluinn;
:m-fhionn, gerr-fhionnach, fàili,
9:ufhionn, colgrafgach, cluaif-dearg, , , ,
arraigheal,
Go "ºgach, guaineifeach
bogladhrach, òg, . .
fàfor, * ** *

'S è lèim ri bĚirich na m bo ! =s ?

XIV. -

*:bhrach ghealbhoina ’m bruachag, ' ', &


"" fannaigheal, nuaghor, do ghnis! -

:ºas badanach, cluafach, * - *: < !'

ºo-mhìn, bagonta luaineach; . . .


·
{i

*
| |
[

Gur tu ròs is fearr cruadal


2o4 l

|}
}
A ni gluafad a h ùir ;
Bi’dh tu t eideadh a ’s t earrach
: ºS càch ri falach an fùl.
XV.
} ºS cùbhrai fàilidh do mhuineil,
| A chriof-chomhchuluinn na ’n càrn !
Na dº chruinn bhabbuidion rìobhach,
Lòinneach, fhad-luirgneach, ſgìobhach,
| Na dº thoim ghiobbagach, drechmhìn,
Bharr-bhoi, chafurlach, àrd ;
Timchiull thulmafan diobhair
Ma’m bi ’m biadhìonain a fàs.
|| XVI.
’S go bi froinifin boifgeoil
-

A thilgis foineal na ’s leoir,


Ar gach lùbhghort do neonan,
’S do bharramh fhaimmirin lòghar;
| Marfain is leafachan foilleir,
Do dh' fheuda-coille na’n còs,
Timchiull bhoganan loinneoil,
. A ’s tric an eilid d’ an còir.
- XVII.
”Nois treigidh coileach a ghuccag,
'S caittein bruccach n an craobh,
PS theid go mullach na ſliabhchnoc”,
Le chirc ghearr-ghobaich riabhaich,
’S bi’dh d' a fuiri go cuirteil,
Am pillimh cùlghorma fraoich .
*Sife freagra le tùchan.
(Pihuhù tha u faoin)
XVIII.
A choileich chraobhaich na’n ger-fgiath,
’S dubh
Tha na falluinne
is geal dui”,
air miofgadh, - */

Go ro oirdheirc na t itich ;
Mae
ni i nºn
| #
I 205 ] | |ti
, , ;" |
i
-
-

Muineal lainnireach, fgipi, | || | -


| |
i ,
Uaine, flis mhìn, ’s tric crom !
Gob na ’m poncunnan milis : |,
Nach faicht a fileadh na ronn, | | || | , ;, ,
XIX.
Sidan tururaich ghlan, loinneoil,
A’s àrd còilliog air tom, || | ||
'Siad ri bururus feamh cêatoch i
| | | | ||
-, Ann a feafgar bog cèiteoin : ;
· Ambannel gelfgirteach, uchd-ruagh ; | | | ||
Mala ruiteach, chaol, chrom; ; ; " |
'Siad go h uchd-ardach, earraigheal,
Ghrian dhearefgni, dhruim-dhonn. # ",
| .
| || '
li, ki
'
; : ;
0R AN a rinneadh do bhail” arrait ann an Ard. * ' ,:
# |
namorchuan, do ’n ainm Coiremhuilinn, agus do i || 4
d'aultan a tha rith roimh a n bhaile fin, do’n | || || .
gairiri Ault-an-tfiucair. Tune, The Lafs of : | |
|-

Patie’s-mill. |
*

|
OL thar Ault-an-tfiucair, :

A maidin chùbhrai chèit,


Spaidiren geal dlù chneap, -

Do ’n drīůchd ghorm air an fhèur, --


|
Bha richard ’s robin-brù-dhearg *
| || | |
Rifeinn, ’s fear dhiù na bheus ;
’S: moit air cumhaig chùl-ghuirm,
|

: , * |
'S (gug-gòg) aic' air # ghèig. | :
:
hafmeorach cur na fmùid dhith, -
Air baccan cuil lea fein;
Andreadhunn-donn go fàrdoil,
'S a rifeid chiuil na bbeul ;
VoL, I. - S Am
|
|

I 2e6 3

Am briccein-beith’is lùb air,


| 'S e 'g gleufadh là a thèud;
: An coileach-dubh ri dàrdan;
# ”S e chearc ri tùchan rè.
| || . III.
:: | ; Na bric ag gearradh fhùrdag,
Ri plubraich dhlù le cheil’,
| |
i
| || ii |
!' ;
Taoibh-leimnich mear le lu’-chleas,
A bùrn, le mùirn ri grèin ;
:i = } * Ri cabbadh chuileog’ fiubhlach,
| Le ’m briſtidh lùthor fèin :
| * ,

|-

| . "
#: ; |
li

}
Driom-lann-ghorm, ’s ball-bhreac giuran;
’S an lainnir-chuil mar lèig.
IV.
Mil-dheocladh fheillein strianach,
Le cronan ’s fiata ſtrann,
’N an dithimh baglach, riabhach, ,
Ma d' bhlaithibh grianach chrann :
Straibh-dhriucain dhonna, thiaichdi,
Fa fhinion ciochan t fheoir,
Gun thiochd-ain-tìr no bhiadh ac',
Ach fàilidh ciatoch ròs.
V.
|-|
Gui milis brifg-gheal, bùrn-ghlan,
Meall-chùirneineach, ’s binn fuaim,
Bras-fhruthain Uilt-ain-tfiacair,
Ri tormain fiubhlach luath :
Gach bioloir, ’s luibh le ’n ùr.ròs’
Ag cintinn dlù ma bhruaich ;
”S e toirt dhoibh bhuaghan sùghor, N
Go ’n fui’bheathachadh mancuairt.
- " - VI
Bùrn tana, glan, gun ruaghan,
Gun deathach, ruaim, no ceo,
Bheir anam-fàis, is gluafaid,
D’a chluanagan ma bhòrd.
Gaoit
I 207 ]

&oír bheachainn bhui, ’s ruagha,


Ri dioggladh chluaran òir, -

S cir-mheala d’ a chuir fuas leo,


An ceir-chuachagan ’n aftòir.
VII.
Gtir sòlas an ceol cluaife,
Ard bhairich buair ma d’ chrò:
Laoigh chenn-fhionn, bhreac, is ruagha,
Rifreagra nuallan bhò ;
Abhain-àireach le buaraich,
'S am buachuill’ dol d’ an còir,
Go Weoghum a chruidh ghuaill-fhinn, |

: Air cuaich a thogus cròic. - ~


VIII.
Bidh lòchrainn mheal’ a lùbadh
Na fràbh, ’s bru air gach gèig, i
Do mheafabh fmilis cùbhrai,
Na 'n ùbhlun ’s na ’m peur : -

z Naduilleogan a liugadh,
$ . Is fallus cùil diu fèin ;
'S dann ag gabhail tùchaidh,
D' an iomailich dlà le ’m bèul.
B e cronan t eastain frùluich,
. An dùrduil mhùirneach mhaidh;
a '8'da bhoirchibh daite, fgùm-gheal, ·

Tingh fiùranach, dlú, tlà :


Led’ mhantull do dheallt àir-mhin,
} Mar dhùradh cùil ma d’ bhlà :
S air calg gach feoirnen dùir-fheòir,
Gorm miamhainn dhruic a fàs,
X. -

Do bhrat lan fhraddag diamond,


o bhraon ni foils” air làr; -

:harpet ’s gaída foineal, -

Gun a coi fine Whitè-hall: * .. .

S2 - |- Ma
I 208 1

Ma d’ bhearradh gorm-bhreac coillteach,


Ann chinn a loinn le àl,
Na fobhraichion mar chaillibh,
Na ’n coilleiribh na d’fgà.
XI.
Bi’dh guilig eala a tùchan, -

”S eoin bhùchuinn am barr thonn,


Ag inbhir Uilt-ain-tfiucair,
Snamh lù’-chleaffach le fonn;
Rı feinn go moiteoil, cuirteoil,
Le muineil-chiuil, ’s iad crom,
Mar mhàle pìoba ’s lùb air;
Ceol aoifi, ciuin, nach trom.
XII.
°S grinn an obhair ghràbhail,
Rinn nàdor air do bhruaich,
Le d’ lurachain chreabhach, fhàfor, s.
’S am buicein bhàn orr’ fhuas :
Gach faimmir, neoinen, ’s màfag,
Min-bhreachd air làr do chluain;
Mar rèullain ròit an dearfadh,
Na ſpanccain àluinn nuagh. -
XIIl.
Bidh cruinn, ’s am bàrr mar fgàrlaid,
Do chaorabh aluinn ann ;
’S croibhion bachlach, àrbhui,
A faoifgnidh àrd ma d’ cheann;
Bi’dh dearcan, fuithin sùghor,
Trom lùbadh an luis fèin,
Caoin, fechdi, blafda, cubhrai,
Ag call an drùisri grèin.
XIV.
’S comh-lan mo lios ri pharrais,
Do gach cnuas a ’s fearr an coill ;
Na rèlich arbhar fàfaidh,
Bheir pifeach àrd ’s fgoinn : Pºr
0
*

I 209 1

Por reachdor, mineor, fafor, |


Nach cinn go fàs na loim ; |
'S coimh-reamhar, luchdor càileachd, -- "

’S go fgàin a ghràn o dhruim !


Do thachdar mar” is tire, -

Ba thiochd-ain-tir leis fein ; -

Na’n treudabh feidh ’n a d’fhritheamh ;;


’S na d’ chladach ’s milteach èifg; |

Na d' thraigh tha maorach lìonor;


'S air h uiſge’s fior-bhras lèus,
Agoganachamh ríobhach,
Le morbha fior-chruaigh gèur.
XVI.
Gur h ùròil, fìochdor, cuanda,
Groidh-each air t fhuarain ghorm,
Le 'n iotadh tarraing fuas riut,
Le cluintinn nuall do thoirm:
Bidh buicein binneach ’s ruaghag,
'S mion-mhin-bhreac, cluaif-dearg, òg,
Rihionaltradh go huaigneach,
‘S ri ruiddeis luath ma d' lòn.
XVII.
Gur damhach, adhach, laoghach,
Mangach, maoifeach, t'fhonn ;
Do ghlinn le feilg air laomadh,
Do gharbhlach-chraobh ’s do lom:
Gur håluinn barr-fhionn, braonach,
Do chanach caoin-gheal thom, -

amhaibenibh caoin, maoi-mhìn :


Na d’ mhointich fgaoi-chearc” donn.
KVIII.
B'e fid an fealladh èibhinn, -
Do bhruacha glè-dhearg ròs, s
'Siad daite le gath grèine,
Mar bhoifgnich lèu g": òir :: -

B’iadi
| # f: | } ||
#:: : [ 21o ]
;;
!, H +1} : *, | |- * :| |- | , } i! «- , e *
* *

ib : ;# " ':; B’iad fid an geiltridh glè-ghrinn,


# # .. '' } . " Cinn dèideagan meafg féoir,
* # : ; :: ::: :! Do bharrabh luibhion ceatoch :
:" : f {
s : } | } ’S foirm bhinn ag tèudgach eoin.
XIX.
| O lili rìogh na fluran !
Thug bàrr mais’ air ùr-ros gheag,
»

Na bhabhaidion cruinn, plùir-mhin,


'S a chrùn geal, ùr mar ghrèin :
Do'n uiſg ad Ault-ain-tfiucair,
'S e cùbhrainn d’a o bheud ;
Na rionnagan ma làbamh,
| Mar reullain-iuil na fpèur.
XX.
# Do fhealbhag ghlan ºs do luachair
A bòrcadh fuas ma dº choir :
Do dhìthen lurach, luaineach,
| ; Mar thuairneagan do’n ôr:
. . Do phreis làn neada euachach,
* ** |- Cruinn chuarfgagach ag treoin :
-

' ' , |- Barr braonain ’s an tfail-chuachag,


, , : Na ’n dos an uachdar t fheoir.
: -|

- |1 - XXI.
; B’ e fid an leughas lèarfainn,
Do luingis brèid-gheal, luath,
, ; ; , , ! Na ’n fguadronabh feoil-bhrèid-chrom,
|| ||| |- A bordadh geur ri d’ chluais;
|| . Nan giufaichibh beo ghleufda,
'S an cainb go leir riu fhuas ;
’S Caol-mņile füar d’a reubadh,
Le anað fpeirfa thuath.
· XXII.
’S cruaigh a bharlinn fuair me,
O’n : ’s blafda gloir,
An caochan ’s mòbuaghan,
A ta fa thuathºsan Eorp; .
-,
N

*
* -

}
I 2I1 ]

Lìon ach am bola fuas d’e,


'S do bhrandai fhuair na ’s còir :
Am puinfe milis, guanach,
A thairneas fluagh go ceol !
XXIII.
Muim’ altrom gach poir uafuil,
Nach mith le fuachd na fpeir,
Tha fgiath fa ’n aird a tuath orr”,
D'fhag maith a buair, ’s a fèur ;
Fonn dea-oireach, fior uaibhreach,
Na ſpèuclar buan do ’n ghrèin :
Lefprèidh theid duin” a fuas ann,
Chomh-luath ’ri each na lèim !
XXIV.
'S aol is grunt d’a dhailibh,
Dh'fhàg nàdor tarbhach iad ;
ir a meinn go’n toir iad arbhar,
'S tiugh, ſtarbhanach ni fàs;
Bidh dearrafanaich fhearr fhioclach,
D’a lannadh fios am boinn,
leluinneaga binn nìonag;
An ceol a ’s miſle roinn !
XXV.
An Coir' is fearr ’s an dùthaich,
An Coir' is sùgher fonn ;
'S e Coiren Uilt-ain-tfiucair,
An Coiren rùnach lom ;
ºg lum, gur molach, ùroil, |-||

Bog mhèador dlù a thòm,


Am bheil mil is baimn' a brùchdadh,
"Suiſg rith air fiùcar pronn. -

XXVI,
An Coire fearrachach, uanach,
Meannach, uaigneach àigh; *
An Coire gleannach, uaine, -

Bhleachdach, luath go dàir;


"#":::
; : :f : ": :;
# i: ; | . "
! ## #|#| : ; [ 212 ]
: : : ::
An Coire coilleach, luachrach,
:: : : :
' ' , i: |- *
An gair a chuach ’s a Mhàrt ;
An Coir” a faidh duin’-uafal,
#:
:: |
, }}
|| j ';{
}, }
a, , f.
Biaft dhubh is ruagh na chàrn !
|-
XXVII.
: | | | | An Coire broccach, taobh-ghorm,
; ; ; ;; ; , , !
'; ': ' Torccach, faoili blà ;
'; ' , . An Coire lonach, naofgach,
iii ! ! ' : Cearcach, craobhach, gràidh ;
! i , , -
::: : Go bainneach, bailceach, braonach,
*, | | || } |- 's · Breacach, laoghach blàr :
Ann fnltor mart, is caora,
*
:: | ; } ; 'S a ’s torach laoimfgir bàrr !
; : ,
; ! |;
; ; , f : *
,
* =
-

An Coire am bi na caoirich
XXVIII.

:: | ; , , ,|
: ! ! ; " Na ’n caoigidimh, le ’n al ;
# : „ ! , | 4! *! ! Le ’n reabhad 'g gabhail faoignidh,.
: : .
? ! A ’n craicnimh maoi-gheal tlà :
; |

B’iad fid ambiadh, ’s an t aodach,


Na t fhaoin-ghleannabh ’s na t aird;:
An Coire luideach, gaolach,
'S e làn do mhaoinibh gàis !
- XXIX.
An Coire lachach, dràcach,
’M bi guilbneich’s trai’-gheoigh og;
An Coire coileachach, làn-dabhhch,
’S moch, ’s is an-moch fpòrs :
’S tìm dhomh fgur d’ an àiribh,
An Coire ’s fàfor pòr ;
Go h infeach, doireach, blàrach,
’S ionrcach, càifeach bò!

Comh-r4łh
},
[ 213 ] - {

mh-radh, margo b” ann eidir Caraid agus Namhaid


an Ui/gebheatha.

araid, M. MO ghaol an lafgaire fpracoil, |

M #:: na’n : maifeach, .


huireadh foirm fa na mačamh, * * *

Nuair a thachradh iad ris :


Nuair chruinnichidh do chòifir,
hab i chuilm gun a cho -radh ;
heibhte rainn agns òrain,
iomad ftòiri na meafg:
:e beaddarrach, sùgach,
ha na chleafaiche lùthor;
Bro-mhaith bhreabbadh an t ùrlar,
gustiunntadh go brifg;
Bedhamhfadh go h uallach,
joh aucaideach, guanach ;
iunfealltainn air truailleahd, |

thuaill' agus meas, - »

Namhaid. 'S mairg a dheanadh an tòran,


$nach deanadh air chòir e ;
in bhi moladh an doi fhir.
:a na rôgaìre tric :
:r a fheargadh an conach,
unntadh mionach na ’n ſporan
}'fhàgadh lean’ba air aimh-bheirt,
man caraid 's an drip : |

: struthaire dio-bhuain, - - .
ſha go brofgolach. briagach;
ºar crofta mi-chiallach, - |

: riaghailt, gun mheas :


: mor tha gun bhuinnig,
Ann Blas ro dhiom-buain ;
*
I 214 ] ,

*S fear ftòrais a ’s urra


Bhi cummontas ris.

Car. Mhic toiſich, mhich bracha,


Fhir comhraig na ’n gaifgeach,
Chuireadh bòilich ’s na claignibh,
Chuireadh cafabh air chrith :
Ba tu cleochda na h aittibh,
’N aghaidh rôt’ agus fneachda,
Dheanadh notion do fhrafamh ;
”S chuireadh feachad an cith :
Dheanadh dàna fear faideolt”;
Dheanadh lag am fear neartor ;
Dheanadh dai-fhear do’n bheirteach,
Dh’ ain deoin beirtis a chruigh ; A

Ann ceart aghaidh na th' aca,


Do mhuirn, no mheoghail, no mhacnas,
PS tu roighin a’s taitnich,
Do chùis mhacnais air bioth.

Namh. A dhuin ! an cuall u no fac u,


Riabh ni ’s miofa chuis mhacnais,
Na bhi ’n a d’ fhìneadh 's na claifibh,
Gun chlaiſteachd, gun rith ?
Air do mhùchadh le daoraich;
*G. a do ghiulan ag daoine,
’N a d’ chùis bhùrd ag an tfaoghal,
For nach faodar a chleth :
”S e bhi ’g coinneachadh Ratti,
Ni do lomadh ma d’ bheirteas ;
Luchd a chommùinn, ’s a chaidrìbh,
Rinn e ’n creachadh gun fhios :
’S i ciall-fguir a bhio’s aca,
Bhi ri buillibh, ’s ri crappabh ;
Go ’m bi fuil air an claignibh,
’S bi’dh am battacha brift.
v- - + " ", nº
| | '
Car. Mo ghaol an lafgaire fuairce,
|i | | | ||
Chleachd bhi ’n caidribh na ’n uaillibh; | | 1.

'Slionar tlachd, is deagh bhuaigh, v. |


Ata fuaite ri d’ chrìos : -- - | |
Biorach, gorm-fhuileach, meallach, - |
Beachdoil, colgarra, fallain, .
laidir, caoin, air deagh tharraing |- | | | | |
Gº fògra gallin a chuirp :
For an cruinnich do phaistibh,
|-

|-
-

|| i| }| | | |
Go’m bi mìr” ann is màrran, - i | |. "
Agus iomad ceolgàire ; * • * * *

'Siad neamhchraite ma ’n cuid ; || .


Bheir e ’n t umbi go sòlas ; |} ,
" Negic am fear görrach ; }
Nie ſuntach fear brònach ; |
: $wie gòrrach fear glic. ||
|
Namh. M b’ e fin roighin na 'm macabh, , ,
|-

| || {į
|
:igun fhragharc, gun chlaiſteachd ;
’Nuair ba mhiann leò dol dhachaidh,
|-

| ||
i
- -

*seni ha:nia s mios’; , . lą: | *

Gure'n ceann a 's treas cas dhoibh, || .


* Lomlan mheall, agus chrappa ; , |- | |
Bach aonbhall go ’m bi aca, : |
: a neart uath gun fhios :
ad na ’n taffaing gun toinifg; |-
|| ,; *
;
ladalabhairt an domuis; | | ||
adro lamhach go conus, | }| | | |
nach urr’ iad ćuir leis : *A |
:'dh an n aoidnibh 'g an fcròbadh, :;
: an aodach ’n a hròicibh; | :
:n fhaodiad bhi ſºlda,
*ind an comhnaiai: mhifg. |
ººr. Nach boidheach a fpòrs,
i ſuidhe ma bhordahh, Le
:! | :
-
| *

I 216 ]
i
Le cuideachd.u chòir,
Bhio’s an tòir air an digh !
Bi’dh mo bhottul air fgòrnan, -

Ri toirt cop air mo ftòpan;


Nach toirtteil an ceol liuin
An cronan, ’s an :
Go ’m bi fear air an daoraich ;
Go ’m bi fear dhiu ri baoireadh ;
Go ’m bi fear dhiu ri caoineadh ;
Nach beag a fhaoileadh tu fid !
Ni e foſgaoilt” fear dionach ;
Ni e crofta fear ciallaeh;
Ni e toftach fear briarach,
Ach am blialum nach tuig.
Namh. Nach dona mar fpòrs,
Bhi fuidhe ma bhòrdabh ; -

Na bhi milleadh mo ſtòrois,


Le gòrralch gun mheas !
Le fiarach, ’s le ftàplaich ;
Le briath'ra mio-ghnàthaicht';
Ri ſpearadh, ’s ri sàradh |

An Abharfair dhuibh :
Bi’dh an donus, ’s an dòlas,
Do chonas, ’s do choi’-ftrith ;
’S do tharraing air dhòrnamh,
Anns an chomhail nach glic :
Rifuathas, ’s rifgannuil;
Ri gruaidhbh 'g an prannadh,
Le gruagabh 'g an trarraing
| Le barrachd do ’n mhiſg
Car. Mo ghaol an gille glan èibhinn,
Dh’ fhàs go cineadail ſpèifeal;
Dh’ fhàs go ſpioradaiſ trèadhach,
’Nuair a dhi èiridh an driop;
Bhiodh
t az 1
Bhíodh do ghillibh ri sòlas, ,
ladgo mireagach bòidheach,
lad ag fireadh na ’s leoir,
'S iad ag ôl mar a thig;
lad go h aidhireach fonnor,
ladgun athadh, gun lompais;
lad go mhaith air an rongais,
'Nuair a b’ antlachd an cluich :
Cuid d’a fafan air uairibh,
Duirn, is batt, agus gruagabb, *

Dh'aithn’t a dhreach air a fpuacabh,


Go roibh bruaidlein ’s an mhifg.
Namh. Tha mhiíg deonai ’n anàdor,
Lomlan mðrchuis, is àrdain ;
\ . *.
|
lomlan bòfd agus fpâraig, -

Anns gach càs ar an tig;


:a i tuair--fhreapach, fiaghaich,
Tha imurtai ’n a h iarbhail ;
Tha i duftach, droch-nealach,
|
Lan do dh” fiabhres, ’s do fhriodh.
Go’m bi fear dhiu ’n a fhìneadh; -

Gº’m bi fear ’n a chùis-mhìo-loinn;


Go’m aithlife lìonor;
:iad am maoidheadh na'm pluic';
hai tuarrapach foilleil ;
ºmad uair an droch oilein ;
: gun do dh’ fhuafgladh fá dheireadh,
*ch's iba chaireach a mhiſg.
Car. Mo
Fear gun
ghaol an cleafaich làthor,
cheafad gun chùma ;
:rgun cheiltinn air caineadh,
Nam bhi dlàthachadh ris:
heireadh tlachd as a mhùigen;
:anadh gealtair do 'n diůmhlach;
Vol. I, T
[ 2 18 ]

Dheanadh dàn’ am fear diùid,


Chum a chùis a dhol leis :
Fear a ’s fear a ’s tigh òft' u;
Fear a ’s urbhailteach òrain ;
Fear nach fuilgir ’n a ônar,
Ach a bhòilich ’s an driop; -
Fear tha barranach ceolar ;
Crioghoil, càirdeath le pògabh,
’S a lamh dheas air a phòca
’S fgappadh ftòrois le mifg.
Namh. A chinn-abhair a chonais,
'S tric a dh’fhaobhaich na fporain ;
Fhir nach d’fhaolum an onair,
’S i bhiodh 'g a d’ mholadh a bhleid :
”Nois o ’s bùanna ro dhaor u,
Tha ri buaireadh nan daoine,
Dol mancuairt air an tfaoghal,
Chum na dh' fhaodas tu ghaid,
Fear ri aithreachas mèr u ;
Fear ri carraid, ’s ri coimhftrith ;
Fear ri geallam; ’s cha tòram ;
Thug fid leonadh do d’ mheas :
Ni u ’m pòit-fhear ’n a ftri poich, -

Ni u striopoich ’n a pòit-fhear ; -

’S iomad mile droch comhail


Tha’ tòir air a mhifg. -

Car- Go b” e thionnfgain, no dh’ intrig,


Air ann ionnſtramaid phrìofoil,
’S duine gruntoil 'n a intinn,
Bha go h intinneach glic;
Thug o arbhar go fiole ; -

Thug o bhraich, go ni a ’s brigheil’ ;


Thug a prais ’n a cheo-liath e
”Mach roimh chliath na ’n lùb tric;
~*
Th
[ 219 3 - • ****..

huga buiddeal go ftòp e ;


line ’n tfulbainte còmhlan ;
: ſlioggach an ròta,
ar fir bhrèoite gun fgridd :
Ndonus coinnimh no còmhail,
\beireacas mòr-fhluaigh ;
Bundo cheileireadh boidheach,
ha bhisòlas na meafg.
Namh. Go b” e thionnfgan an aimlifg,
Solcan grunt bha ’n a inchinn,
$mor a dhùiſg e do dh arg'maid, |- |

8 do dhroch fheanchas marr ris;


Dheilbh e milg agus daorach ;
Rinne breiſleach s an tfaoghal ;
B'fhearr nach beirte go haois e,
Ach bìs na naoidheachán beag; .
Dhùiſg e triobblaid is :ith 3.
:ige bioddag an dornamh ;
Chuire piobar fa’n deobhnachd, - - -
|
Nuair a thoifich a mhiſg : -

Cha chùis bhuinnig a leanbhainn ; -


Ach cúis ghuil agus fhalamhaich ;
: a chaoi cha ’n urr u 'g a fheanchas,
Camar dh' fhalbh do chuid leis.

T 2 O R A N

- --- -- ... ts . . . . . .
I 22o ]

O RAN le Iffachari M“Aulay.

I.
3 A mo chri’ mar chuaintin, -

Air bheil mulað a’s bruaidlan air fnamh,


Gur e trôm cheift ma lean nan, |

Ma thrômghalair a’s m’ eaſlainte ghnadh,


”Ta ma fhuilin gù filteach,
Ma dheoir tùittim mar uiſge gù làr,
”Ta leanndù’ air mo bhuaridh, - -

Bhuin machadribh’s na fhuain dhim’smaphramh.


II. *

Mo n righinn og aluinn, -

Bainri no n uile mhnai 'ta fo n ghrein,


Ann n deafachd 's an eolas,
Ann n tuigfe ’s a faolam ’s a n ceill,
Ann n geineamnachd’s a mioltachd, .
Ann m bainteachd gun mhìruin le ead,
Gragh neo choitechiannd's dimhir,
Neo-lochdach gun : a's gun bheud,
- II.
Caite na ghinadh fe’fhlathas, |

Na dh’ fhifrich riabh maghas na mnai,


Nach d’ thug durachd dhi diamhar, |

Agůs
Mar umhlachd
ghrein dhireàltin,
miſge na fianaifuibh
. ' chàich, W

Gheug
Gur ſholàis
e gathan no thair cheud
ghreine fo, thuair
k bàr,
Shrachd mo chri "::: e chom bais,
V.
O nach d fheud riabh aon duine,
Eolas iomlan no cruinne chur fios,
Ann afgriobhidh na littir,
Ni modh ranuig thuigs air a thrian,
- Dhomhfe
i , nº
-

|,
[ 221 f. !
, .
, ! !
Denhà ’s ladronn ’s a’s dàn,
Tiochd air annas na mnà ’s air a gníomh,
Ta na faoghal beg cuimair, |

Ann a nadair gun choimas ann dì. . |


Gabuleum ùdarachd ghalen, v
Urlabhraidh gach fcoilte ro àrd,
Bu romheanmhleum mo chòmas,
Air do dheanaibhfa fòllais an dàn,
|
Ach ma m’ pìlear fa ’n àth me, *

'S mor gur fearr a bhi baite air a t’fhnamh, |-| :

-
Bhois onair fnach mùlad, ..
Leum do mholadh ":
V
mhùllach gud fhail.

Dhìs air rioghinn na ’n oig mhna,


| | i
Cùl fgiamhach fhùil chòrmnach nan cuach,
:Cabhach càmlùbach cafluch,
Sniomhach cammagach dreach bhui gach duał,
Bir gafda chuil oir bhui,
||
-

Mar dhreach theudinn is ceolmhora fuaim,


B'eibhinn fhaicinn ga fgaoleadh,
Is fiamh laiſta na greina mad chluais.
", VII. -

A ghnuis ainghelionta mhion gheal, -

Gun antlachd gun mhithlachd gun mhod,


Mala chaol is glań cummadh, |- - *, *
Charaiche nador a thùrrad gun chòrr,
Rög màllis dearchd lionta, ~ .
Leis a mealltear ard-rioghridh na h’ Eorp, -

Gruaidh chorcora mhìn dearg, . . '


|

Ghluais m’ofnuibh foiànagh an t’ ſhloi. |


|- VIII.
Fuaim orghan na fiola
Ceol torghan na : is nan teud,
Cha do fheinn duine riabh mific, |

Na beinnis mar phiobaibh do chleibh,


[ 222 ]

Ceol fibhrin fior fhitha,


Teachd o unnaig mhìn chruinn deirgdo bheul,
Bilibh bla briarach aluinn
Aig a rioghinn is cnamn gheila deud.
'S cheart cho geila do bhràghead,
Ri cànach no trà-fhneachd air geuge,
’S corach fionallt na tùlich,
Dh’ fhas na mulain air mullach do chleibh,
Bòfa mìn fàda bàna, |

Meoir ghrinn chaol ga ’n àthbhaift cur grèis,


Air foidagh le h or-fhnain,
Dealbh iomhadh gach eoin as gach eifg.
* , X.
Slios feimh mar an cànach,
Corp feadoil mar eala air an t’ ſhnàmh,
Calpa crùinn ann a ’n ſteimin, -

Traigh etrom is cumadh air fail,


Mar a famhail do mhor chuis,
Cha ’n aithne dhomh côr ort ri ràdh,
Cha bheig is cha mhor ù,
Ann’s gach aon ni gu leor ort gun bhàr,
Nam bidh na h ùrad aig cach ort,
Sa tha agamfa ghradh air do neol,
Cha bu rabhart gun mhearachd,
Leo mi labhairt mo bharail ’s mo ghlor,
Ach na creideadh iad firinn,
Cha treiginn air mhiltin à ’n òr,
No air airgiod na ’n infibh,
Do bheadradh do dhioſleachd 's do phog.
XII. .
O nach caochladh tu aigne,
's nach claonadh tu ad chaidraibh ’s adghaºl,
PS nach feudein bhe rè riùt, -

Mar làthageadh cleir dhùinn mar agn,


- - - * ' B'fhear

é
I 223 j

B'fhearr leum bhi gun eiridh,


# Fo thalamh ann a 'n Ephaid nan craobh,
No an riochd na Greiga, -

- No meafg thùrcach gun fholmunn gun chaomh.


XII
Ni mi noife comhdhùmadh,
Agus cùirim ri tùrfa gù bràth,
Ni bheil fiochaint am aigne,
, 0 ’n nach meall mi do chaidraibh ’s do ghradh,
0n thug ù làn uath dhamh,
Gun mo chuir ann fa ’n uaidh deis mo bhais,
Bidh mo chriodh mar chuantaibh,
Air am bheil mùlad is bruaillean air fnamh.

Manash-Roins le Mac fir Ardnabiadh ann an


leabadh a bhaife.

- I.
UISG a choluinn o do chadal,
Is fhad an oidchè dhuit do fhuaim,
Gun chuimhn air an t fhlighe mu’d choinne’,
'Solc dhuit an communn a fhuair ;
Communn eiddir ù fam faoghal,
, Chabhaoghala chumail ceart, |

Mu dheaibh a choluinn a fàth,


Bi’ aithrachais an la’ nan leachd.
II.
r* ': leichd a caoil a cuingè,
s m’or nar cunntas ri thoirt bhuainn,
'S a mhiad dan d’ roinn finnea dh eacoir,
Is ann ar n eadain fein gu m buail;
Buailidh ſtriopachas agus pòit, -

Buailidh mionnain mor agus fearg,


Is fin
I 224 I
Is fin an la a’s leor a mhiad,
Gar an leìr è an diugh ach meanbh.
- III.
Cha leir leis an duine a lochduine,
Cha leir leis an t ochdabh part,
- Gum bidh e ga leaffachadh tric,
'S cha faoil e gun d’ thig am bas;
Am bas fin a thagainn air bhrath,
A’s nach cleithir nur thig a nuair
Chan fhàth fubhachas nar tòifg,
Dhuinn ’s olc gach lochd da ’n d’fhuair.
IV. -

Gach lochd da ’n d’rinn finn air thalamh,


’S aithrach dhuinn an lathrair dhè e,
Mu dh’ thagrair oirinn trian na cuis,
’S adbhair da na’r cuir ampèin e ;
A ghite fin a luthaig u oirnn.
GoNa
’n thuifgfè na leinn
cathair fid chuimhnè na chèill,
gu bàs, W |

Bhidh briſteadh air tfhaintaibh fein.


- V. - *

Faintaibh bu choir dhuinn a chumail,


’S iomarlach a roinn mi ’n cleachdadh,
Mo ghniomh ’s mo labhairt an conuidh,
Cuir an aghaidh coir as ceartais ;
Gun a threig mi na h oibre a b’fhear,
A’s thug mi fàth na cholluinn chlìth,
A’s mu dh” thagrair oirnn trian na bha,
’S olc a tharladhs duinn a ris.
VI,
’S olc a tharladhs duit a bhochdain,
l’s olc leat t olc a chuir os naird,
Air mhiad an t íhannt tha do chorpain,
As air ghaol foichd a chuir air làr;
Ar
Air mhiad dan cruinnuich u ’naon ait,
A chuid na mhaoine na thàin,
[ 225 1

ha d' theid 1eat a bhàr an t fhaoghail,


Ach cite chaol na n tri chlàr.
VII.
fir a dh’orduich mac am bròinn,
Slat an coill is feur am fafich,
luir Dhe m’ inntin dhuit an cèill,
Bhidb cuimhnach ort fein re m’laèthaibh ;
Bach la fad fa bhidhis mi bhòs,
Dian fè cuimhnach mi air mo leas,
A tha air do chomas a luaths,
Na bheireadh bho fhuachd gu teas.
VIII. -,

* :um s gu ndeanamid da reir, *

Dianamid t fhaintaibh fein a lorg,


"'s gach nì bhidhis mi na fhèim,
} 'lstü fein a d'fhurtaichis orm ;
kiu d'fhurtaichis orm a ghna,
Ann’s gach cas an raibh na’m bidh,
":"ar gheidh à mi fathaist flan,
Spilleireich domh raid air dha thìth. .
|- IX.
D:n domh raid air mhàth m’ anaminn, * *

: air leanamhuinn a cheartais, |

*il dhomhair mo bheath fhaoghalt


Chumai faorbha lach bho n’ pheacadh ;
: bho obbaira gun iochd,
o: furrachail roimh lochd,
::unnfidh Dia dhuinn air gach achd,
"la's cuimhne abhidh ar corp.
: a tharladhs duit a chorpain,
ººg t honair an la mu dheiradh,
: a dhèiladhs riut an tanam,
Cha nfhear ù na gach talamh eile ;
*:eittidh leis ar duine bheo,
"h ga dº choimhead do ſcleð marbh, -

|- Cha
I - 226 ]
\

Cha n ionadh fin is beg do fpeis,


As deiítanach a bhidhs do dhealbh.
XI,
Tionntaidh do flıùile cùl air aghaidh,
A’s fafaidh do dhèud na cnaimh dubh,
Cailleadh tu do mhaife fhaoghalt,
Caochlaidh tu do dhealbh ’s do chrùth ;
Fafaidh do chrùth glafdaidh uaine,
Fauraichidh do cheann ’s do chofan,
A’s tilgear do choluin gun fpeis, -

’S a chrèith bho n d'thanadh tu n toifeach.


XII. -

A thì mhor fa Dhomhnich fheartich,


Thir a cheartichis gach aon ni,
Miadaich mo mhath ’s beagaich m' eacoir,
Fad mo cheili ann fant fhaogbal; .
Gus an ceadaich leat mo ghuidhe,
De’n t fhlighfo tha air mo chloidhe,
Mun dealaich mo chorp ri m’ anam,
Dhìa dean aithrach mi’s gach aon ni i
XIII.
Ach a dhuine an d thug ù n aire, |

Dha na peachanain ’s a chiur à,


Mo mhoghaich u fa’ft do d’ ghalair,
A’s tim dhuit teannadh ri tùirfe;
Treig an coddal fin air t’ aire,
Teann ri aithrachais ’s ri urnaigh,
Mu ’s lugh le d’ mhaith na le d’ dholaidh,
’S tim dhuit a choluinn bhidh duifgadh.

ORAN
[ 227 ]

ORAN na Fineacha gaidhealach le Ioin dubh mac


Ioin mhic Aillein. |
I.
|
S So ’n aimfir an dearbhar,
An ’t argannach dhuinn,
'S brafs meinmnách fir alabin,
Fo’n armaibh air thus ; *t jº

Nuair dh’ eiris gach treun laoch,


Na 'n eideadh glan ùr,
Le rùn feirge agus gairge,
Gu feirbhais a chruin.
II. }
Theid maithaibh na gallteachd,
’Gle hanntach fa chuis,
Gur lionmhor each feang-mhear,
A dhamhfas le funnt ;
Bidhigh fafannich cailte,
:Guntainge dhoibh ga chiunn, W

Bidhigh na frangich na campaibh,


’Głe theann air an cùl.
III,
Nuair dh’ eiris clann Domhnuill,
Naleomhuinn tha garg,
Nam beo bhèthir mhór leathann, }
Conniponeich gharbh ;
Luchd feafuibh na còrach, | ||
Ga 'n ordiugh lamh-dhearg, {
:
Mo dhoigh gu'm bu ghòrach,
Dhaibh toifeachadh oiribh.
] V.
Tha Roiche a’s Rofich gle dh’eonach,
Air teachd nar ceann,
arraiche an treis ſeorfa,
Tha'n comhnuilh a meafg r an gàll:
Clana
Clann Donchaidh cha bhreug fo,
Gu n’ eiridh libh ann fgach am,
Mur fin is clann Reabhair,
Fir ghleafda nach eifd bhi annt.
V.
Clann Naba an fecrfa,
Theid boigheach fo’n triall,
’S glàn comhdach a chomhlan,
Luchd leonadh na fiadh,
Iad fein a’s clann Pharlain ;
Dream ardanach dhion,
'S ann a b' abhaift gàr 'n airibh,
Bhi m’ fabhar fhiol chuinn.
VI.
Na Leodaich am pôr glan,
Cha b’fholach n’ar fiol,
Dream rioghail gun fhotas,
Na gòrfaid ’s na fgiath,
Gur neart-mhor rò eolach,
Air n’ar ’n eig-fhir ’s n’ar liath,
Gur e ’n cruadal n’ar dualches,
Se dh’fhuafgail oiribh riamh.
VII.
Clann Ionmhuinn ò’n chrethach,
Fir ghle ghlan gun fmùr,
Luchd na cuilbhair gleufda,
N’am feimaidh nach diult ;
Thig Nialaich air faile,
Air bharchdhidh na fàgh,
Le ’n càllach luadh làn-mhor,
/ Bho bhaghan nan tùr.
VIII.
Clannilleoin on Dreoilinn,
Theid fanntach ’s an ruaig,
Dream a chloffadh ainneart,
Guntainge choiſin buaidh,
Dream
|
I 229 ]
iu || ||
iſ. ||
Dream rioghoil do chiofaíchte, |; | | |
|| |
Nach striochdha don t’ fhluagh, {
'Siomad mile deis-dìreach,
A bheir intinn dhuibh fuas.
,*
|
: ,

Gur guineach
IX.
na Guimhnaich,
|| | |||
, *

Nam briftaidh cheann, i , ,, -

# : " ]

Bidh cnuachdin ga ’n fpuachdagh, || .| | ||| |


Le cruadail air lann ;
Dream uafal rò uàbhreach,
Tha dual dhibh ’s n fhrainge, | '';
|
|
|
| || .

Sanno Dhiarmoid do fhiolaich, {


i
Por lionmhoir nach gann. " |i ||
,
, '
T: Stewardaich ùr ghlan, s
|-*|-

Na fiurain gun ghiomh,


fi hùnntach na lů chleas,
Nach tionntaigh le fiainh;
|
Nach gabhcùrum roimh mhùfeag,
Cha b’fhùi leo bhi crion,
":bu liùgradh do dhùghaill.
Cuis a bhuin dhibh.
XI.
º:lionmhuir lamh fheumaidh,
l'ha aig Eobhann Loch iall,
Fir dolganda bhorganda,
S'oir dheirga gniomh;
Jilmar thoilöheům an chôr-ghleus,
:
º air chon-fhadh rò dhian,
º no dhuilla nam ràfgadh, '
Nach diùllt iibh dòl fios.
- XII.
Hinn Mhuirich nach fòradh,
Achonnipairnn ud ial,
:an fhuilteach gun mhor-chuis,
Ga'n coir a bhi ñal ;
Vol. I. U
[ 23o 1

Gur gaifgoil fior ſheollta, *

Ar mor theanal cheud


N i fibh fpollta a’s feolach,
A ſhroicheadh fo’n ean.
XIII.
Tha Granntaich mar a b’abhailt,
Ma bhràidh uiſge fpe,
Fir laidear ro dhaichail,
Theid dàna ann ’s ann ftreup;
Nach iar cairdeas no fàbhar,
Air namhaid fo’n ghrein,
Si n’ar lamhach a dh’fhàgas,
Fuil bhlà air an fheur.
XIV.
Tha Frifealaich ainmoil, -

Aig feanchaibh nan crioch,


Fir gharbha ro chàlma, -

Air fearg cha bu ’fhìth,


Bha Cattaneich foirmoil,
Si n, armach a miann,
An cath gairbheach leir ’n arma,
A dhearbh fibh n’ar gniomh.
- V. -

Clann Choinnich o thuadh dhuinn,


Luchd bhuannachd gach cios.
Gur fuafgaolteach luath lamhach,
Air m uaiflin fa ’n strì ;
Gur lionmhar n’ar tuaith-cheathernn»
Le bualtain do nì,
Thig ſluagh dùmhail gun chùnntas,
Aduthacih mhic-caidh.
- XVI.
Nios o chuimhnich mi m’ iomroil,
PS fath iùnntrachin iad,
Fir chunnbhalach chuimaite, *
Ni càirmfeadh le ’n làimh; Nach
*
[ 231 1

Nach dean iumlas mu aon-chuis,


Chiunn iunn tais gu brath,
· :» |
Gut muirneach ri ’niomiraidh,
Clann Fhiunnlaidh bhra-mhàŲ.
- XVII.
|
Thig Gordanich ’s Gremích,
Grad gleufda as gach tir,
An cogadh Ríogh Thiarllais *,
Gu'n bfheumail dha fibh ;
Griogaraich nan geur-lann,
Dream fpeifoil nam pios, *

Har lium gu 'm bi ’n ea-coir,


Nuar dh’ eighidh fibh fios.
XVIII.
Sofalaich man geur lann,
Theid treun air chul arm,
Nalbainn fan ’ņ Eirinn,
Be air beus a bhe garg ;
A'nam dol a :
Be ’n cruadal air càlg,
Bughuineach n’ar beumna,
Nuair dh’ eiridh oiribh fearg
XIX. |

Nam bidh gach càrridh treun-mhor, º


Le cheil fa nam,
Jad air intinn dhirich,
Gun fiaradh gun chàm ;
Jad cho chinnteach ri aon fhear,
'S iad tìach air a gheall,
D:indeoin mufeag nan dù-ghall,
Thig cuis thair an ceann.
U 2. ORAN

Charles Fir/?.
-
oRAN roinneadh do dh’Eachonn MIllecin Triath
Dùbhart a mharbhadh ann Inmherceatain.

I.
Ach ga grianach anràdhai
latha,
Gur cionail, an d,
So tha mifa ga ghabhail,
Dhios an tùir an raobh m’aighair,
Is mac mor mhic-Illeoin, T -

”S e gun fugradh na luaidhe,


Snach eil e ri fhaithinn na fhlainte,
Snach eil e, &c. . . I
I s.

Ga bu chruaidh leum mo chairdin,


An là ud gam fhagail ;
Cha 'n iad tha mi’ gairibh,
Ach mu bharannta làdair,
Agus t'fhearonn gun aitach, -

Fhir thug fortan le cairdeas gun fgreing dhomh


Fhir thug, &c. -

III,
Dhomh bu’ deachdair toirt thairais,
Lùb ùr nan fùl meallach,
’S na càlpana geala,
’S na deudach chùr-anail,
Tha u fhinnfiribh na fear nach rabh gèthach,
Tha u, &c. - -

- IV.
Mac ù b’uaifla o Shir Lachlinn,
O inghin Ruaraidh na brattach,
Chuìr à buairidh air maigne,
„, , Agus deoir air mo rafgaibh, -

Chuir mi m’uaiſlin an leábachin tamha.


Chuir mi, &c. -
I 233 I || |
4 | ||
i
| | ||
V.
| | | || ;
| | |
0dha Ruairaidh na feang-each,
Ceann mo lòin ri uair ’m ainnis, || ||
| "

:|||
Bha diol gruaig air mo leanaibh, , *
|

Cùl cùachach na cam-fh’àlt; |-


* ;

Mar fheornnein no charaibh, } :


|

| | ||
Stu bu mhor-chuifich feala, a |-

Gumbu Ri à meafg barrach fir Alba. i |

Gum bu, &c. ** .

VII. ; :: ; * * * *
S'iummead fearchin ofbàr, : : : :
-

| | |
||
|

Na t’ aghaidh fhicbholta bhan-gheil, |i |*


, ,
Gnuis fhlàthail gun ghreann ort, :
i
,
' i :

Gun rabh gruaidhin an ’n armuinn, | ' .


Cho deargris an fcarloit, - * iſ " , {

Ga rabh gliocas is cairdeas gun annamoich #


Garabh, &c. - i |
VII. |1 || |
.
Ach a Chrioft is maith 'm fhùllan,
On rinneadh leat fuirrich, -

An ſa bhlar an robh a cùmmeafg . . . .- ~ *{


Mhic an armuinn tha muillidh,
ha do thaobhfa làn bhuillinn, |

| · *

Slag fofgiodh mi ri tuirridh mo chairdim.


Slag fá ígðuh, &c. - e
|- VI i I. .

T:itmo chomhalta tàppuidh,


, Fo Bhaile na faiche,
"truadaillegaiſgaidh,
Gabu chruaidh leum mar thachair,
º:Ach
ne an
fin fquìrfa
thamiagachain,
thuair Eachoun roimh •
naimh--
« **

Ach an, &c.


U3 IK, -
-

I 234 ]

IX.
Caite an d’ rùgadh nan d'àraich,
Nan a ghinneadh mac armuinn,
Perfa dhuine thug bàr ort,
Nuair a ghlaca tù ’n ſpainteach,
Chruaidh chùranta laidair,
Sa chuirre tu failte air do chambo.
Sa chuirre, &c. X \

Gad thigidh fir fuinnairt,


Clann Ioin o 'n rùtadh,
Clann Chammeron nach diultadh,
Le ’m boghachaibh culbhuidh,
°S le faigh’te gu fiubhlach,
Bhi gach bonaid ri umhlachd gam luaidhfa.
Bhi gach, &c. - -

II.
Ga bu dumhail am feachd iad,
’S iad criunn air aon aiche,
’S mo ghradh a theachd ferchad,
Bu leat urram gach maifea,
Mac Mhoire chuir dreach ort;
’S mairg mathair ga mac u,
Na muimneadh rinn ’t àltrum,
Na chunnairc cur feachad na ’huir ort
Na chunnairc, &c.
XII.
Gur mis th' air mo ſgàrradh,
Mun chuirt th” aig gàllaibh,
Odha Ruaraidh na leanaibh,
Dàļta dileas mo fhean-athair ;
Bha u ’n cairdeas mhic Càlean,
San Riogh bho no pannaidh, |

Bha gu cialladaich càrroidach ainamail.


l'ha gu, &c. ORAN
[ 235 1 ||

ORAN le Inghin Alaſtair ruaigh do Mac Leod.

I. || | | :

HA fùrd codail, - |- .
u Rùns air maignadh, /
Mo huil frafach, ; | ; :,
Gunfurd mac-nuis, . - *- ,
& chùirt a chleachd mi ; - . }i i
Sgeul ùr ait ri eine: • |-
|- *
-

i .
"
'
*: an cùtrom fo dhràidh,
D'fhag mo chùiflain an lùs, · ·:
.
| ||
|
Sie fnigh mo fhuil, - * · ·· : ;
Atuitam gu dlù; ---- • | | | ||
"il mi uiciair mó chuil : - ---- | | | |
Ann a cuideáchd lùchd chiul, --- | . ||
Chad' theid mi. III. ***** |
- •« i , *{ |

Moneart’s mo throir, :

Fo thafgidh bhord,
* mhac mhic Leod,
Nan brattach froil,
hºphailt man Or, |- -

"ub bhinn-caifmachd fgeoil ; ---


Aiglùchd aftair, , - -;

" ceol na h éarain. -


|- IV. |

":each gan eol, }


Fear t fhafain beo,
Amblafachd beoil,
ºm maifeadh neoil,
An gaiſgidh glois, 1

ºn ceart fan coir : -

"aircais na fcleò feilidhe.


vI.
[ 236 ]

- V.
Dh’ fhalabh mo folas,
Marbh mo leodach,
Caloma cròtha,
Meanamnach rò ghlic,
Dhearbh ino fgeoilfa,
Seanachais eolais ;
Gun chearb folam,
Dealbhach rò-ghlan’t eagaifg.
V 1.
An ”treas la do’n mhàirt,
Dh’ fhalabh m'aighir gu brath,
Bi fàd faighaid ma chraidh,
Bhi ag amharc do bhais,
A ghnuis lathafach ailt ;
A dheagh mhic rathail,
An armùin eachdach.
- V II.
Mac Ruairidh reach mhoir,
Uairich bheachdail, -

Bo bhuaidh leatfa, *

Du lchas farfing, - /

Snuaidh ghlaine pearfa;


-
Cruadail ’s fmachd gun
• "
e a coir.
VIII.
Uail i’s aitis,
Sann uaite gu faite,
Ri uair ceartis, |

Fuafgladh focail ;
Gun ghruam gu lafan;
Gufuarce ſnaifte reafante.
IX. -

Fo bhùird an cistidh,
Chaidh grànt a ghliocais,
Fear fņidheanach mifail,
Cùilamach gibhtiol, An
[ 237 ]

An rabh clù gun brifidh ; *

Chaidh ùir fòlic air m' eadaíl.


X.
Chris na glainne,
Chùiradh fànt air fearibh,
Bir each chàidheach ceannard,
'Slinn ùr thanna ort,
Am beart dhluth dhaingin : -

Air cùll nan ::::::::: teùd-bhuidh.


XI.
*madh fear ain ncil 2

kaoidhis lùchd eallaidh,


heir turnnuis tammul,
A: trùintidh mhalairt,
:il's air ainne,
Hºchlaidh gun athris bhreua è
- " ":"s",
}àu thamh charid,
:am tigheangu bhail,
ildion aig fearabh,
Gun frì gun charraid,
ºlòmhlar leat mar-ruit,
"chd infidh air annais fgèùladh,
XIII.
Butric aoidh chairdean,
, Gud dhùnn adhmhoir,
Bulbhair àilteach,
Cuilm-mhoir stàtoil,
imbhuirb gun ardan :
"un duilt air mhal nan deirceach.
XIV.
":a ſhliochd cla hair,
:hoir moraghail,
:eol corabné: 3

"º corn gorm-ghlas,


Na
-

[ 238 I

Na ceol orghain,
’S na feod bo bhorb ri eigean,
XV.
Bha lęath do t’ ſhloinidh,
Ri fiol cholla,
Na cife tromadh,
’S na pios foiller,
Bhò choigaibh Coinneachd,
Bò lion-mhor do luingas breid-gheal.
X |

Siomadh gàr dalta, . |

Is mnai bhas-bhuailt,
Ri la taifgidh, - ' ,
Cha ’n ath aitis,
Do ºd chairdinn t fhaicfin,
Fò chlàr glalfde,
Mu thruaidh chreach an teug finn.
XVII.
Inghinn Sheimais na crùnn,
Bean cheilidh ghlann àr,
Thùg i ceud ghradh a rùnn,
Bu mhòr a' th” oabhar ri fùnt,
Nuair a fhealadh i’n ghnuis a ceilidh.
- VIII,
Si fhras nach cuinn,
A thainig as ur,
A t fhraichd air feoil,
Sa bhrife air ftùire,
PS air cairt mhaith iùil,
Sar taichea chùil ;
?S air chaidraibh cùil,
Bhiodh again ad tùr eabhim
XlX.
’S mor an iàntrain tha'àain,
Air a duinadh ’s an uaigh,
Air cuinneadh is air buaidh ! Sài
Air curam ’s air ’n ùail ;
- z |- |- \

[ 239 1 |- | | |

àr fugradh gùn ghruaim :


‘S făd air choimhne na thuair mi fein dheith.

O R A N do Inighin fir Gheamboill.

I. /

OCH air maidin ’s-mi lann arfnail,


Tha mi 'g achdain m’ iundrain,
\naite cadail air mo leapadh, |

Carachadh ’s tuinta, -

Nan faithin ceid gun reachan graid,


Am ftill gun ſtad gun aon-tamh,
A dhios aite am fioſrach càch,
Gu bheil mo ghraidfa n Gheambail.
II.
ºg fad air chuairt mi 's tamail b’fhuaim,
An aiſling bhuan fo dhuiſg mi,
:ii agam ann am ghlaicibh, .*

Bhean bhon tlachdar fugradh, |-

Adhaindeoin buinnig ’s fada m’fhurach, |- :


Ann n iumal dùchă, s |

ºchòin a chial gum be mo mhian,


Bhi an dhuidh a trial gad tuiſigh.
. III. /

infidh theid mi nuair a dh’eiris, f *

„Migu h eatrom funtach,


*:h ceim do'n t fhlithidh dol ad rithich,
Bimo croidhe fùgach, » "

Mu mhian bhi geart-uair air bheag cadail,


Ann , d chaidribh greannar, -

Mo dhuil gan chleth le dùrachd mhaith,


ºur h’e mo bheatha teann ort. ,
IV.
L 24o „l
- IV.
Ach oigh na maife a’s or-bui falt,
’S do ghruidh air dhreach an neonain,
Tha eidigh grinn mu bheul do chinn,
Stu beul bhom binn d thig oran,
Rofg tana càoin fo’d mhala chaol,
’S do mheall t fhuil mhion ga feola,
”Sin teirc tha ’d t eudan ghreas gu h’eug mi,
Mar tabhair cleir domh coir ort,
V.
Gun choir air fheatain oigh na feile,
Gres mi fein gu ann lamh,
Thuair u n iafad buaigh bho dhearmid,
Tha cur ciad an geall ort,
Ciochin geala air uchd meallidh,
Mian gach fear nan fealltain,
Do chionu fallaich h” airmo mhealadh,
'S e na eallach throm orm. -

- - VI.
Tha ruin na fear fo d’ ghuin am falach,
Seang chorp fallain foundach,
Slis mar eala cneas mar chanach,
Bho chion tammil m’iuil ort,
Bho cul do chinn gu fàil do bhuinn,
Stu damhfa griun air urlar,
Mi bhi taribh ’s gun tu laithir,
Gres gular mot íhugradh.
- VII.
Mo fhugradh air chèall’s dul, ruit mar bhean,
Oigh na chiabh glatin faineach,
T’aon bhirollach geal trom-cheft nan fear,
’S-uafail an t’ion ban Riogh,
Tha feirc i’s beufan tlachd 's cèatibh,
Mar ra cheile fas riut, -

Do ghaol gach lo fo rinn mu leðin,


Cho mor s nach th’eòl domh àribh. III
- |- VIII,
I 24I ]

VIII.
Cha neol do aribh trian do’ t’ailichd,
Gus don bhas gun gèil mi,
Cealidh cluitach beufach muirnich,
Cead fear ur than deidh ort; -

Biodh airnin bruit aig pairt do’n cuinntagh,


Gach la ga'n duilt u coimhneas,
Biodh flaint as ur le failte cùil,
Aigneach dheo lùb fan roin ort.

SWAN muirta Ghlinn Comhann, leis a Bharł


Mhucanach.

4 I.

4:
MILETha
marbhaíg air ’n t’ ſhaolghail,
e càrách mar chaochladh nan fion,
Ninàch guidheadh mìd fhaotin,
Mar ná fruthaibh ag aomadh a nìos;
i:neamh fein thar gach aobhar, -

} Bhis gach duine ga chaoneadh ’s e tinn, }

*tih mhic famhain air foidhin, -

Teachd a ghleachd rinn a thaobh cul, ar cinn. .


- |- II. /

Ahiogh fheartich na greina,


„Thă 'n cathair na feileadh dean fîth,
dann an fhir a’bha ceàtach,
„Nach bu cholltach ri fèileadh fir chrion;
uair thogda leat bràttach, |

Crainn chaola fraoch daite agus piob,


hi mhna gaoil le fuaim bias,
Caoidh laºch nan arm fgaiteach fan ftrì.
Vol. W. X. "
X III.
III.
Gun raobh aignie duine-uafail,
Aig a bhaile agus uaith ann ad choir,
Cha bu gheura gun tùigſe,
Bha fu’ bheul bu neimh thùiteamach glòir,
Ceann na ceille ’s na cùideachd,
Rinn na h' eacorach cùfpair do t’fheoil,
Cha b’e’m breugair a mhurtadh,
Aig luchd fhecdidh nam plùicin air ftòl.
1V.
Ach duine môr bu mhaith cumadh,
Bu neimh fgàtheach an càridh ghiomh,
Bha raobh bar aig mac dùine ort,
Ann an ailleachd fan urigleadh cinn,
Ann fa bhlar bu mhaith t’fhuireach,
Còfnadh làrach is ùram an fiogh,
Mo fgreid chraiteach a fulachd,
Bha ’s tigh chlaridh ’ın bigh fùran nam pios,
B iad mo ghradh na cuirpe gheala, -

Bha gu fiùghantach fearoil neimh chrion,


Smaraig a chunnarc arºn uaiſlain,
Dòl fo bhinn a luchd fuatha gun dìon ;
Ach nam bidh. maid nar ’n armaibh,
Mun do chrùinneach an t'fhealg air an tìr,
Gun raobh còtachin dearga,
Gun dòl tùilleadh dh’armalt an Riogh.
VI,
Cha b’e cruadal an criodh,
Thug dhoibh buanteachd air buidhinn mo rùn,
Tilgįdh luaithe na cithaibh,
Sùd a chùis a bha mifhealbhach dhùiun ;
Eidir uaiſlain a’s mhithaibh,
Gun raobh bhuaidh ud ràigt ornn bho thùs
Bu linn toifeach na flighe, -

Bhiodh na fluaifdin fritholadh dhuina, I


|- V]I
ii -
"
[ 243 ]
, ,
| ||
'
VII.
Cha bi fùd an fhùil fhàlach, ||
|
i

|| ||
Bha ga taomadh mun talamh fa ghleann, ,

Sa liùghad ùmigh mar ghearraň, | ||


Bha cùir fùdair na dheannuibh mar ceann ; ||,
:
A Riogh dhùlaich na’n ainghail, :
-
: :
Gabhfa cùrum dar ’n anam a’s fibh thall, | -
Chaidh ar cùnntas an tànaidh, : ,
Le garbh dhùfgadh na malairt a bhann, :
|- VIII. |

, :
Thrùs do chinneadh ri cheile, : i
Dheanuibh coinne ’n de ann fa’n dùnn, . |
Cha d’ aithrais à fgeu'a, # ",
" |
Fhir a b’uradh a reiteachd gach cuis;
Eitag dhaingin an fgeath ù, | * ,
Sam baranta treun air an cùl, |
Biodh la eile ga reiteach, | | |
'S mifa dràit ann a’n ciſtè fa n'uùir.
IX, } i
Gubheil nifa fo mhùlad, |||
Bhi 'g amharc air gùnna air ſteill, | | |
Sir ghiðmanaich àllamh, -

Leis an cinneadh an fhùil ann fa bheinn,


Ann a frìth nan damh mùllaich,
Far an deantar libh munafg air feilg,
Ga bu tric fibh gan rùfgadh,
Châ d'iar fibh riamh cùntas nam bein.
X.
º: bu ſgàthairin gealltach,
Bhiodh a mùitheagh an gaiſgaidh gach la,
Tha fa’n eilan nan càdal,
Nach duifg gù la faichdear am brà ;
Luchd dhireadh na’n Eitbheann,
:Le cuilbharin gleufda air an iaimh,
sionar fear nach drinn eiridh,
Bha na ghiomanach treun áir a'h ear.
X 2 Xİ.
[ 244 I

XI.
Cha d’fhuair fibh riamh leigh,
A leitheas na’n creuchd gun bhi flan,
Càl na fala fo’n leintibh, -

Bha na fir bu mhor feile ri luchd dàin ;


Nam b’e comhrag na feinne, -

A bhig eidar fibh fein ’s clanna gàll,


Bhigh eoin mhollach an t’fhleibhe,
A gairfinn falach air creubhagan chaich.
XII.
Slionar fear tha toirt fcannail,
Do’n Tighearn òg th'air an fheronn fo thàll,
Eidir ceann locha Rainach,
’S rùtha ſhleite.’s bùn gharai nam beann,
Bha u t'fheichibh gle dhaingin,
Far an eifdigh rid theanga ’n cainnte,
Mar ùrabal peacaig an tàruing, -

'S mar ghath reubhadh na n’arrach gu càll.


XIII.
Lèam ’n fluir far a claigin,
Le muir fàigh 's gun finn achainteach dho,
Dhalb na croinn ’s na buill bhearte,
Is leig finn uallach na flaite air a fgòad;
’S bochd ’n dufgadh fa mhadinn,
So thuair finn gu grad a theachd oirnn,
Ma gheibh finn uine ri fhaichdinn,, ,,- -
Beir finn fuchda munfeach air a chlò.

MAR B H-R ANN


[ 245 ] .

MARBH-RANN Uifdain a Baile Shear.

I.
G: geur an gath, gath an aoig,
Nar taobh a dh’fholaich a ghuin,
Nar dh’ fhuadaich e uainn na fuinn,
gula’s cruaigh ri innfe’n diugh.
Nar thugadh ar ceann priofail uainn,
Gur mi fhortan cruaigh a thann,
Cath a bhi tearnadh co chafs,
Sa thearnadh a chlach leis a ghleann.
III. -

Am fior ghaifgich aig dol fui lic,


Mum b’ iargainich iomadh neach,
:r chuirri à chaifgidh toir,
'S nach cuirridh òb ob air ais.
IV.
Duinne fcarteil tapai teomagh,
Duinne feigheir ann ’s gach beairt,
Labhradh an fhirinn le grunnd,
'S cha bi ’n teanga leam’s leat.
V.
Gur mife chunairc an uair,
Gum b’urramach do t ſhnuagh ’s do dhreach,
Fear fearrail bu fhlathail gnius, -

harc na sùl nach ro tais.


VI.
Duinne fearrail a dh' fhas cruaigh, *

uinne ’n ro cruadal ’s fmachd,


Winne ’n ro iochd agus truas,
Gu uafgļa air fear na airc.
I 246 ]

- VII.
Duinne ’n rofmior agus fgoinn,
Duinne nach ro foill na bheachd,
Nach buailidh a bhuille-chuil,
’S nach gleithidh mi-ruin do neach.
VIII.
Craobh a ruifgidh air gach taobh finn,
Craobh nach do ghuilain a meas,
Cha ’n fhan ar luchd aoife beo,
'S cha d’ thig ar daoin og a ris.
IX. -
Sealladh mid a noife air Dia,
*S. cinntich a chrioch dhuinn m bàs,
Ruithidh mid an curfa rèith, -

*Siarradh mid mac De margheàrd.

O R A N luaidh no fucaidh.

ŁU I N E A G.
Holibh o iriag o ilil o,
Holibh o iriag o ro thi,
Holibh o iriag o ilil 9,
Smeorach le clann,
Ranuil mi.

I.
Gº:
An
a mife a fmeorach chreggach,
- deis leim far cuach monidein»
T’fholar bìgh do ’m iannabh beaga,
Sheimnim ceol air bàr gach bideia.
Halikh, 0, &c. - -
[ 247 1

II.
Smeorach mife do chlann Dobhnuil,
Dream a dhitigh 's a leonadh,
'S chaidh mo chuir an riochd na fmeoraich,
Gu bhi feinn’s a cur riceol dhoibh. 1

Holibh o, &c. -

III.
Sa chraig guirm a thogadh mife,
An fgiorachd chaiftealbhuiribh nan cliar,
Tìr a ha daonan a cuir thairis,
Le tuil bhainne meala’s fion.
Holibh 9, &c.
IV.
Sliochd nan Ieun fo’n chaiſteal tioram,
'S bho eillean Ionan nan Gallan,
Moch i’s feafgar togbhar m’ ìollach,
Sein gu bilich miliſh, mealach.
Holibh o, &c.
V.
Ha mi don ghùr rioghail luachach, :
'S ma’ Ieun fhaodain a nead uafail,
Ghinidh mi gun chol gun truailleadh,
Fuidh fgiathaibh Aillein mhic Ruairi.
Holibh o, &c.
- VI.
Cinnidh glan gun fmùr gun fmodan,
Gun fimàl, gun lua rua gun ghroddan,
'S iad gun ghìmh, gun fheal gun ’s odan,
'S trein am buil an tiugh nan trodan.
Holibh o, &c. :

VII. ';
Cinnidh rioghail heair am buantachd,
A mire mhearagh na cruaghach,
'S daoiman iad gun fpàr gun truailidh,
Nach gabh ftùr gne fmàl na rua-mherig. *
Holikh º, &c.
VIII. •l
I 248 ]

VIII.
Cinnidh mor gun bhofd gun ſpàran,
Suairce fiobhailt gun rapal,
Coimhneil aithnideil ri cairdin,
Fuiltich faobharach ri nabhaid.
Holibh o, &c.
IX.
Ranalaich nan òr chrias tagach,
Nan lurach nan fgia is nan clogaid,
Heid a fios gu gunnach dagach,
Na fir ghafta fhundach chogach.
Holibh o, &c.
X
Siod no h aon daoine h air-m aire,
Nach dianadh air plunndraine cromadh,
Dheanadh ann fan araich gearradh,
Cinn gan fcaradh cuirp gam pronadh.
Holibh s, &c.

Madain chètein m bàr gach badain,


Sgoileadh ciuil a ghloic mo ghuibin,
’S àluin mo thruitrach’s mo ghlagan,
Stailcidh mo dha bhuinn air ſtuiben.
Holibb o, &c. -

XII.
Gur a mife cruit nan cnocan,
Sein mo ledein air gach bachdan, :

PS mo chearc fein ’na bheus air ſtocain,


’S glan air glocan air gach ſtacan,
Holibh o, &c.
XIII,
Crith-chiuil air m’ ugan ga bogadh,
PS mo chom-tur uille lan beidrigh,
Tein eibhin am uch air fadagh,
?S mi air fad gu dannfa air leagail.
Holibh o, &c. -, , , . . .
- |- XIV.
T · 249 1
XIV.
Nar chuirin geoichd air mo ghogan,
Sa thogain mot fhailm air cregan,
'S ann orm fein a bhigh an frogan,
Ceol go thogail’s bròn g leagail.
Holibh 0, &c.
XV.
Eoin bhuchalach bhreac na coille,
Le ’n organaibh ordail mar ruin,
$fiadag ghlan am beul gach coilich,
'S binn feid ghoill air gheugabh baircih.
Holibh o, &c. , - -

XVI.
'S mife an t’eunan beg lem m fheadan,
Maidin dhruic ’m bar gach baidan,
Sheinidh na puirt ghrinn gun fcreidan,
'Sionbhuin m’fhéadan feagh gach lagain.
Holibh. 0, &c. -

XVII.
Cuir a miad fios feagar mionaich,
Toda nan cuirrinin clannach,
Nan colg fcaitich gaiste biorach,
S ra mhor fgil air cobhrag lannach.
Holibf 0, &c.
w XVIII.
Bho ha mi teannadh gu heirir,
Ullachaim m’ achdar gu cala, -

Tofda mhuideart ceann nan feilach,


'San flainte eil’ ud triach nan garrach.
Holibh 0, &c.
XIX. -

Lion a fuas an ghlainne cheudna,


Cuimhnich e mid İlaint n t ſhleibhtich,
Riodair òg gaſta nach eirigh, ,
Dol le fcàirt t fhracdadh bheaſtan.
Holibh o, &c.
XX,
[ 25o l

XX.
Slainte Iarl Antrum tofta priofail,
’S na ha n Eirin chlai naibh Mìlidh,
Ha mo fheilligh batham iotaidh,
Chion gu bheil mo bheul lan miſlein.
Holibh 0, &c.
XXI.
Greffam gu finid gun ſtoppa,
Ach cha mhian leom a bhi bachdach,
Puirt chiuil na fmeoraiche dofaich,
Toftam fior fheobhac na ceipich.
Holibh o, &c. ~

XXII.
Togamaid flainte nan gleannach,
Fo chòthan nan bradan-eareach,
Bheiridh air bocanaibh pillidh,
Chab ghirigich iad air bealach.
Holibh 0, &c.
XXIII.
Diolamid ’n tafdo feo barachd,
Deoch flainte na fuirán glana,
Fo chruachan beann an trom gailinn,
’S fo ghleann mothadh nan fonn fearrail. :
Holibb 0, &c.
XXIV.
Co n nabhaid n fin roibh a fheafadh,
'S cruaidh ruiſgte na’n duirn gu flais rich,
Laoich a fcathaidh cheann ’s leafrach,
Na fuin n t ſheafrach fhunndach mhafich.

L U I N E A G.
Holibh o iriag o ilil o,
Holibh oiriag o ro thi,
Holibh o iriag o ililo,
Smeorach le clann,
Kanuil mi,
I 251 ]

I RAM na truaigha, le Iffachri M“Aula de


Tighearn Affinn.

I.
UR thi uiram na truaidhe,
So tha mife ann fa n’ uairfa ga feinn,
Gur e mhiadaich droch t ſhnuaigh orm,
Sa laightaich a ghruag thar mo cheinn,
A luthaid fcaraidh a thuar mi,
Bhon la b’aithne dhom gluafaid leum thìon,
Ach fi fo aon fhimh 's cruaghe,
Chuir faogle air uaichdar rim leinn.
II.
Gur bochd m’ uairfgeul ri leaghbadh,
Ga be dheanneadh ruim eaſteachd an draift,
Ta mo chróidhe ga reubadh,
Bho n la cualadh mi fgealaidh do bhais,
Gu bhel m’ intinna bruita,
Gur tric fnigh mo t fhuilin gu làr,
Bhon' fhailach an uìr u,
Fhir bu lathghola g:
II
an meafg chaich.
Am meafg chaich bu tu chuitachd,
Air mo laimhe cha bu fcruburra buird,
Ann tuigfe fan reafan,
Cha do dh’idrach mi fein ort ach clù;
Ann an atruas ri dhaoine,
Nuair a chidh tu baoghal ri’n cuil,
Gur tu burain da'n tearrnaidh, -

Fhir bu cumanta bla fealtin fuil.


- . IV.
Suil bu guirma nan dearcaig,
. Fo naighi gian ghafta dhais relh,
Gruaidh dhearg már r a cairaioh,
Slios as gile na ſao sin na peur,
Meoir
f 252 ]

Meoir ’s grinne a ni fgriobhadh,


Littir bainn is glann fcriob od pheann gèur,
Nochd as tuirfach a ta m’ inntin,
Air thuis domh bhi ginfeadh do bheus.
Beus a bainnimh ri fhaotain,
A meafg chlainne nan daoine ann fa’n fhonn,
Le’d chiall cunnabháltach t ſhocrach, |

Cha bu leir dhoibh aon lochd a bhaud choim;


Thouil mu chroidh gu beachdaigh, - |

Gun u thighun air tais orn le fonn,


Ceannort mole agus m’aighir,
Fo na bordaibh na laighi gu trom.
* VI.
Bhuain gun tug iad u a niofe,
Gu la luan mo fhuil filtach go’d chaoidh,
Gur e fual do chifte,
Cais as cruaighe an raibh mife nan bi ;
Ga bu chruaidh b’fheudar fhulang,
Och mo cruadal mu bhuinnin dh’om ghith,
Mo cheol mol agus maighur, -

Fo na bordamh na luidh air an iughe.


VII.
Air an iugh ann fant fheapal, -

Ta tigh bu mhor ceift air an daimhe,


’S tu nach treagidh am feafd iad,
T fhaid ag fhaidadh tu a teafragin flan;
’S bochd luim gàor do dhaoine uafle,
’S iad mar chaorrach gun buachaile air blàr,
A riodh ghaollach gabh truas ruibh,
Nies bho thug an teug bhuap u gun dail,
Dail cha n’earain a niofe, -

Ach bhi trial thuin do lioce mo mhione, |


Dol a dh’uinfaidh na carrach,
A chuir curam an eallach ’s a dhiom,
|- W ºstrº
I 253 ]

'S beag mu fpeas dhiol a t ſhaoghile


Nan croidaidh ňa daoine fior, *

:Sior ghubhlan a pheacdadh,


Chofin fguirfadh le maſladh do chrioſt.
- v IX. -

Ach o chrioft ata fo chathair,


Air deaf-laimhe an athair gu buain,
An duidh as fleir dhuit mo dhorran,
: ’S mi an deigh cloithain an dorruis thort bhuam,
Fhir thug maos as an ephaid, -
Sa fcoilt na clair reth ga mhuir ruaidh,
Fhir a chuimp mi fa dhealbh mi, |

Si fo an Iram a t ſhean mi gu truaigh.

An D U AN AG ullibh, le Bard mhic Ileoin, dº


chalean Irla Aroghaiel, 1569.

:
I.
- RIALFA mi le ºm dhuanaig ullibh,
Guriogh Ghaigheal,
Fear aig am bi 'm baille Dobhil,
# Sonna, faibhir. |

II.
, Triach earraghael’s fear faiccin,
“ , ’S mothigh maitheas, * *

Cailain Iarla fa cliuidh,


» ”S e ’s fial flaitheas.
..." - III.
- Abhal uafl, farfin, freibhich,
- Dan euaidh moladh,
Crannas uridh dhas roibh thalibh,
Lan do thorigh, -
VoL. I. Y - IV,
[ 254 ]

IV.
Sheobhag’s uaiſle theid ’s na meilibh,
Crann thair chrannibh,
Mac rath thu chum Dia gu hullibh thu,
Do ’n chliar eallaghan.
V
Mar leobhan neartbhar, neibhnich ladír,
An am triplaid thu ;
’S beg nach dechidh alb’air udbhal,
Gus ’n do thefraig thu.
VI.
An trath thrialfas Cailain Iarla,
Sa t fhluaidh bunnidh,
Cur far leis air fairg o challadh,
Caibhlich ullibh.
VII.
Loingeas leathin, laidir, luchdor,
Dealhbaich, dianich,
Is ſleabhnidh flios dhol fan uaridh,
Dar-chruaidh rabhach.
- VIII.
Togar an fin na geal chroin chorrich,
Suas le ’n lomibh ;
’S iommid ball bhigh tean ga dhianibh,
An am dhoibh fheoligh.
IX
Deintir an ftaoigh dirich, dualich,
Mu’n bhraigh t fhoifich ;
Togar na fhuil bhor le malfhe,
Le fcoid-lin croffich.

Deintir a chluas fan chich t fhoiffich,


Dhol fan fhuarigh, , -

Mar ſteud ro luath, ’s ſtruth ga farach,


’S inuir ga bualigh. XI,
[ 255 l

XI. - - - |
Liuthid laoich fulingich, meanmnich, ' v.

Dorn-gheal, trèibliich,
Adhimrigh lub air a h àlich,
Soicrich, fhèitrich.;
XII.
An deo t fhluaigh lionbhor foi lann armibh,
O ’m barcibh reibhra,
Air a dhellaibh daonan meairt nan guibhnich,
Aig riogh Alba.
XIII.
Le laoigh a chearteais, ’ nar a b egin.
Le cruaidh-choggidh,
Bhuithin ſhibh buaigh ºs ha ſhibh oirgheric,
'Shuair fibh toffich.
- XIV.
Mihainnigh ghoibhfa bhur cairden, |

Ga farfing m eolas,
kh's ro chintich leat gun erigh, , -

Mac Leoid Leoghis: - ~


XV.
filmhic Intofich gu hullibh ;
Feachd mhic f: 5

º mairg air ’n leggjdh iad am buillin,


An am lann immirt.
XVI.
Clann a leoin gu laidir lion bhir,
O’n fir mhuillich,
"dream trug buaidh án 's gach beallich,
Is 'b fhearr fuirrich. - -

|- XVII.
*slich chlann Doibhni ort a feathibh,
„Dan cliu buaigh larich,
:Infegall gu coibhlian,
Fir gun fhailin.
|- Y 2 XVIII.
E 256 1 .
- XVIII.
Fhuair thu fud fo’n Riogh 's gum bairigh,
Bhi ’d ard cheannart, -

Air feiridh alba, ’s bhi tard bhrithibh,


Neithe ’s an na ma.
XIX.
Ata thu a tard-fhear coibhid agus glethidh,
Air a chrich thall,
Ranig, ’s bhuadhich u air do naibhdin,
’S fhuair thu fhichaint.

Air ard choibhirligh na h alba,


' ’S tu ’s ftuir uillidh,
Do cho math ni ’n d'fhuarras an fheannachas,
O Linn Uilliam.
XXI.
Wallace, fiath na’n fearr gun choimeas,
Am meafg dhaone.
Cailain na dheigh fin gun choimeas,
An Tiarl Aorach.
XXII.
Ga ro bhor tinbhigh, t anim 's tonnair,
’S mo do ghlioccas,
Rein u bunn efteth na firin,
Is an chéartais.
- XXIII;
Reinmidir leat dlithidh ceart,
Do lag’s do laidir, - .

Beannichd gach aoin duine ad chudichd,


Ghall as ghaigheal.
- XXIV. -
An Tathair cuidhachach do ’d ghlethidh,
*Sa mac firin ; ** ** -

An fpiorrrid naobh ’dhion do narigh,


|- A Riogh Lochfinigh.
*
XXIV
I 257 *4 ;

|- XXV.
Ni n d'fhuaris do cho math do dhuirrin,
’S ni mo d’fhiar fas,
| A cheann na ’m fearr bu phailt curam.
Leat a thrialfain.

SM FoR1cH Clann Doibhnil, le Iain M“Codrum


o Uift, chinn a Tuath, alias, Ian M“Fhearchair
mhic Iobhair." •
-
* *

L U I N E A G.
Holibh o iriag o ililo,
Holibh o iriag o rothi,
Holibh o iriag o ilil o,
Smeorach le clann Doibhnil mi.
I. v

MEORICH mis air air urlar phaibbil;


Crubagh ann an dufal caddıl,
Gun deorichd a theid nas faidde ;
Truimmid mo bhroin thoirleim maigne.
Holibh o, &c. II -

Smeorich mis re mullich beinne,


Ghaibhric grein a s fpeirin foillair,
Thig mi ftolda choir na coille,
Bigh mi beo air treodas eille. . . \
Holibh o, &c. ", ,
|- III.
Smeorich mis air bhar gach biddain,
Dianibh muirn ri druic na maidne,
Buala mo chliath-ludh air m’fheddan,
Shein m mo chiuil gun fmùr gun fmoddan,
Holibh o, &e, |

Y3 IV
t as: 1
IV.
Ma mholas gach fearr a thir fein,
Ciod a rìs nach moligh mis i ; .
Tir nan curridh, tir nan cliar;
An tir bhiachar, fhialidh, mhifoil.
Holibh o, &c. -

V.
An tir nach caol ri cois na mara,
An tir ghaolich, chaoibhich, channich.
An tir laoghach, uanich, mheannich,
Tir an arain, bhainnich, mhealich.
Holibh o, &c.
VI. -
An tir riabhich, ghreanich dhaite ;
An tir dhianich, fhiarich, fhafgach ; ..
An tir lianich *, ghiaghich, ľachach, v.

’N tir ”m bi biagh gun mhiaigh air taccar.


Holibh o, &c , -
VII.
An tir chroicich †, eornach, dhaite ;
An tir bhuaghich, chluanich, ghartich ;
An tir chruachich, fguabich, dhaifich ;
Dlu ri cuan, gun fhuachd rifneichda.
Holibh o, &c. -

- VIII.
’S i ’n tir fgabhach tir a mhachair, :
Tir nan dithean, migich, daite ;
An tir lairich, oigeach, mhairtich,
Tir an aigh gu brach nach gaifir.
Holibh o, &c. -
IX.
An tir as boiche ta re fhaiccin ;
*Mbifir oig an coibhdich dreichoil ;
Pailt na ’s loir le or na machair ;
Spreigh air mointich; oir air chlachan.
Holibh 0, &c.
* Sea-ware, † Meadow,
[ 259 1
X.
An cloigh chothan mife ruga,
Mird an h unnair h uair mi toggail :
airc a chuain uaibhrich chuiflich,
influaigh guanich, cluainich cluichich.
Holibh o, &c.
XI.
Meaſg chlann Doibhnil thuair mi maltrom,
k;in nan feoil, ’s nan froil daite,
|long luath air chuaintibh farfing,
:m nach ciuin ruifgidh ghlaf-lann. . .
Halibh o, &c.
XII.
Mi fir eolach, ftoilde, ftaidoil,
} 's an chonftridh ftroicich, fcaitich,
##un bhron, gun leoin gun airíneal,
kinnigh toir as toir a chaifge.
Holibh o, &c.
XIII.
highean mo ghaoil nach faoin caittein,
:in nach gann greann fan ath-ſtri ;
:hin faintich nam bhi acca,
i:idh lann fo t fhranrich bhrattich.
Holibh o, &c.
XIV.
huighin ualich nuair na caiſmichd,
kinnidh ruaig gun luaidh air gealtichd,
: as guailin cruaidh gan fpealtidh,
“h ruaidh le fuaim ga ítraiccadh.
Holibh o, &c.
XV.
:ighin rioghail, ’s fir-ghlan, alladh,
:hin gun :, ’s iotadh fail orr, *
:hin gun fca ’m blar na’n deannol,
"Inidh, narach laidir fearroil.
dolibh a, &c. XVI,
** -
[: 26o. ] -

|- XVI. - -

Bhuighin mhor fam por nach troichoil,


Dh’ fhàs gu meamnich, deallabhich toirtoil,
Fearroil fo’n airm, ’s meirg da nochda,
Ri uchd ftoirm nach leannaboil collas.
Holibh 0, &c.
XVII.
Suighe mid mu’n bhord, ftoilde, beichdoil,
An t fhuil fan dorn nach oil amach i,
”Slaint’ fhir Sheumis dheo thin dachaidh,
Aoin mha de mar fgeth do’d pherfin.
L U I N E A G.
Holibh o iriag o ililo,
Hofibh o irtag o ro thi,
Holibh o iriag o ilil o,
Smeorach le clann Dobhnuil mi.
:
*
:

ORAN le Iain Lom đò mhorar Ghleanngaradh


|

- I
’S e mo chion an t og meamnach,
Bu fhair cheannart nan ceudan,
Fhuair thu urram fir Alba,
Le do dhearbh achd fhuin ghleusta,
Mac Muirre dhíon t annaman,
Ann ’s gach aona bhall ’n deid u,
’S nan reachadh do mharbhadh,
Gun airceas mhic De leat.
- II.
A fair Mharcaich nan ſteud each,
Ur ghleuſt air dheo Innil,
I 261 3

Le achdfhuain mhath ftreine,


'S do reir fin da ftiorap,
Nuair a reachaddh tu leim air,
Cha bu reth dol id philidh,
Spainntich ghaíte chruaidh gheur ort,
'S bhigh ratreat mar a fhirin.
III.
|
Beus do bheufabh a ghlinnich,
Gun ro finn umad eolach,
Cha ghabidh tu girag,
Naile phillidh tu ’n toirichd,
: an tiubhar ga lubadh, -
arri fuidhi chinn ſtoraich,
Air a leigigh gu h eallabh,
As na taibhadin corcaich.
IV.
Ach Aineas oig ghlinnich,
Cha neal fine umaid fuarach,
Nara thogadh tu n iomart, 3
Bu ghlan do chinnigh ri ghluafad,
Cu bheil cuid dhui air leinne,
Laibh an innein feo fuas uainn,
Ceud connfmun gun ghiorag,
Nach pilligh le fuatkas,
V
Chan fhuil bhoidach na prabair,
Na grafgidh na tuaiti,
Ach fuil an Iarl Iolaich,
Ata diragh ri d ghruaighibh,
Scair thu mhili nan cathan,
Thaobh t athar cuig uairrin,
Dh’ fhag fud cruadal a’d labhan,
Gus an claidheamh a bhualadh.
VI., ,
Nam bigh maoim aird do naimhdin,
Gu’d champ mar bu mhinig,
Gum
[ 262 ]

Gum bigh cuid diu nan luidhe,


’S gun an lamhan ri ’n flionain,
’S iad gun chlaigin gun chluaifin,
Ach an uaircin ri fileadh,
'S cait an caffan o’n cruaichin,
Le cruadal a ghlinnich.
VII.
’S mor am muifig fan tra feo,
Air mo ghragh do na fearrabh,
Mu n tagridh : chroideart,
Abhi ’m poca mhic Cailin,
PS iuma uiſge nach ladho,
’S noch leigidh claoidhire thairis,
As an duig u do chaffan,
Gu coiffichd a dhaind eoin.
|- VIII.
Rud ’s moth orm mar churam,
Ann fan uair feo ra eiſtichd,
Meid ardan mo chinnigh,
’S Dia gan pilligh gu reite,
Air bhur : gu :
Thugaibh airre gam fgeulfa,
A fhearr dhuibh dithift fan athunn,
Na bhi grathun o cheile.
IX.
Ainn-reite chlann Dobhnuill,
Luim ’s neo-chonart a bheirt e,
Gun do chuirrigh e orm gruaman,
Cuig uairrin fmi m’ chodal,
'S ann a dh' eirigh iad cobhla,
Leis a mhòr fhearr feo bh againn,
E fein ’s onair fhir Seumas, -

A bhi reir an aon aignidh.


X -

*

Gad bha onair fhir Seumas,


Dhuit fein mar a ta’e, ·
- Bait
I 263 1

Bait leom Iarlachd Rì Fionnghal,


A chluinntin mar b ail leom,
Bheirin bleana dheth 'm fhaoghal,
'S gach ni dh fhaodain a tharfuin,
Chionn do choir a bhi fcriobhta, -

Fo laibh n Righ gu dad faillin.


XI.
Mar bhi clipich mo theanga, -

Dheanain feannachas mu ’n cuairt dhuit,


Tha do ranndaichin farfuing,
A lub thaitnich a chruadail,
Cha neil rothach no barrach,
No gallach no tuathach,
Nach bu dleas a bhi leatfa,
Nàm caifmichd na huairre.
XII.
Gur a farfuing do ranntachd,
Ağusteann fa re cheile iad,
Gubheile cuid dhiu gu cliutach,
Mu ruta na Eirin,
S cuid cile ’n Lochabar,
Mas a beachdai mofgeulfa,
Sbu cheud feard u iad agad,
N nam tapadh nan geur lann.
III.
:
Mac Pharlain ’s a chinnigh,
Gur leat fin an am t fheime,
'S clann Donnachaigh a Abhal,
Go graun o cheil iad,
'S gur leat mac an Aba,
Le aitim mhoir mheadhraich,
'S mac Laomain ’s mac Lachlein,
Nan glafs-lann a geura.
– XIV.
Co ni taice na tabhachd,
Na ni fta dho air doimhin,
[ 264 ]

Ma nitir leat m’fhagail,


Tha mi bait’m muir dhoibhin,
Cha neil neach dheanagh m’ea-coír, , _
No ſhalltradh ceim ann am ghnothach,
Nach tu b fhurrain ga reitich, *

Theagh ’s a dheirigh tu rotham.


XV.
De cha ’n iarrain mar barrunt, s
’N lathar barra na binigh,
Ach tighearn og Ghlinnegaraigh,
Mo chairad glan riobhach,
2S : ’s mo tha mi gearran,
-

’S th” orm mar anachdair chinntich,


Gun do t ſhliochd a bhi t’aite,
Dh fhios an là theid ceann crioch ort

An G I L L E A D H dutd Ciar-dhuth,

- I.
A dirich mi bruadhach,
'S cha fiubhail mi mointich,
Dh’ fhailibh mo ghuth cinn,
'S cha fheinn mi oran,
Cha chaiddil mi uair,
O luain gu domhnach,
San Gilli dumh ciar-dhuth,
Ag tighin fo ’m "m |

Struadh nach romh mi,


San gilli dhuth ciar-dhuth,
An aodan na beinne,
Fo fhillidh nan fiontuin,
An laggan beg fafaic” :
Na ’n aiteigin dìał śre ?S tu
I 265 ]

'S cha ghaibh ain fear liath,


’S tu tighin fo’m uidh:
III.
Dh’oilin deoch-flainte,
A ghille dhuidh chear-dhuidh,
Dh’ uiſge duth an loin,
Cho dheonach ’s ga b’fhion e,
Gad ha mi gun ſtoras,
Ha na fleoir teachd ga’m iarruidh,
'S cha ghaibh mi fearliath,
'S tu tighin fo’m uidh.
- IV.
Beibhin leomfa coir,
Air a ghille dhuth chiar-dhuth,
Fhetin ra phofadh,
Nan deonuiche Dia e,
Rachuin leat do’n olaind,
O choin bi mo mhian e,
'S cha ghamh mi fear liath,
’S tu tighin fo’m uidh.
V.
Brodal beoil,
Tha gradh na m bann og thu,
Poitear fion thu,
'S an t ſhaoidh nach foradh,
'S thu fearrail fearra-bhuillich,
Seal agair air mointich ;
'S cha ghaibh mi fear liath,
’S tu tighin fo’m uidh.
VI.
'Sluainich mo chaddal,
O mhaddin diaciadain,
'S bruaidleanach ’m aigne,
Mar furtaich thu dhia orm,
Mi ’n rair air dhroch leabaidh,
Cha ’n fhadda gu ’n liath mi,
VoL. I. Z San
– ( 206 - J

San gilehduth ciar-dhuth,


A tighin fL’m uidh.
VII.
Mo ghilleadh dhuth boighcach,
Ga gorach le cach thu,
Dhianuin do phofadh,
- Gun deoin mo chairdin,
Shiuibhlinfe fadda leat,
Feadh laganan is fafaich,
San ghilleduth ciar-dhuth,
A tighin fo’m uidh.
VIII.
Mo ghilleduth laogach,
’S neo raoghain leom t fhagail,
Na’m faiccin an cuidichd thu,
Thaoghain roibh chach thu,
Ge’d fhaiccin ’s coig mile,
Air chint gur tu b’fhear leom,
San gilledhuibh ciar-dhuth,
A tighin fo’m uidh.

O R A N le Inis mac mhic M Raonuil na Ceapaici

I.
TH: ceift da mhnai ghaft,
Is glan leachd 's a cul mar n tôr,
Camlubach bar bhachlach,
Cruaidh dhaite deud fhaite mar nòs,
Suil chorach mar christol,
Binnis theud ann m britail a beoil,
Adhai fholais a’n comhfri,
Co ’s aille i no neoneia no n ros.
[ 267 ]

II.
Tha do mhuinal mar chanach,
Faicht’ a t iabhai lan glaina do n fhion,
Tha tuchd mar a n eala, |

Tur gheala ’s a m barinna fios,


Tha do ſhlis mar thuinn mara,
Nuair dheridh mor ghalleann na fian,
Ga bu dan e ri labhairt,
Air n’aill a bhi marriut ma mhian,
III.
Cha raibh ort cron cumadh,
Rit amharc bho'd bhullach gud bhonn,
Dhàs u d fcail raimh n’ chruinne,
Reir natar chum urram thoirt ornn,
Dheug ainneal chiùn thaitneach,
Grinne ghafta binn bhlafta guth beoil,
Leis a ghaoil thann ma pherfa,
Na fmùinich cùr as domh na fmo.
IV.
Caite facdas duit coimeas,
Dheug fholas’s geile na ghrian, »
Chad theid Diana ri faicinn,
Ann a coltas ri d pherfa mar thrian,
Thaobh geimenachd cha d theid i,
Co choimais ri geug na glan-chiamh,
Air m fhocull ”s tu ’s ceattaich,
Chunnacdas le m leirfinnfa riabh.
W *

Tha ta cholltas ri Venus,


Philo cleth cha choimas ri m run,
Fabhradh ghaft mod leirfinn,
Cho-arife ri feurinnean fo’n driàchd,
Sniarachd fer bheir geill dhiat, |

Aig feodhas ta bheafabh ’s ta chliù,


Thug à Jhachai le teanachd,
Gach aon chleachda bu leir dhaibh fa chuirte.
Z2 VI.,
t 268 1

Vf.
Sliofaid ghlan ’s ma cumadh,
Deas chalap ’s troidh chuimar am broig,
Thugas gaoil dhuit o n urrith,
A dh' fag mi m fcaile mar dhuine gun treoir,
Ni bheil i fhiol adho,
Na chumas aon raidha mi beo,
Gun an ti’s tha mi gairadh,
Fhreaftal orm ’s do’m fhabhal le gloir,
VII.
Ach mo nidh ù mo dhibeairt,
Dheas ribhinn le n droinneadh Ino chron,
N diai dhomh dhuit ſtriochda,
Fo chife a’s mi finnde na ní ghoin,
Bhearinn miannan a Phibul,
Gabu leum le ceart fcribha n don toir,
Cuim gun glaife tu fith rium,
Nach dianainn ach ibairt dha toil,
II.
Mas abeg leat mur pbeachda, |

Miad dùbhroinn ma pherfann tus,


’S faraft mife a thal leat,
’S mo chreabhaig a charaidh fan uir,
Ach folc ciall do mhnai ghafta,
Dan fheatair dol dachai a nunn,
Nach eil fer a bheir gragh dhi,
Nach ludhinn i bas da ga chiunn.
IX -

Air bhruaich mo leaba, |- -

Chunnachdas ſpailp a mhnai fheamh na fuidh,


Nach tuig dobhrùinn mo phearfa,
Ga do dh’fhaninn le pramh am luidh,
Le faidhaitibh geur fcateach,
Siar dan cur traifte nam chrì,
Cha bheag an tus peachdai,
Mo niteir mo chaſgairt le mnai.
- [ 269 ſ

X.
Dh'fhag à mife fo mbulad,
'S tric ma fhuilin cruinneacha dheoir,
Lagaich folus ma leirfinn,
Chloidh ma pherfa le eigeanntas mhor,
Bannfo fpailpa mhnaimhindearg,
A chumadh le britoil mi beo,
Bheiradh cail agus lùs domh,
Gad bhidhigh ma fhuilin fø fcleo.
XI.
Caite n d amhairc i fcathan,
Boinn fala thug bart ort fo’n ghrein,
Thaobh geileid a’s ailleachd,
Chite failas ta dhealradh fa n ſpeur,
Ceiſte a thugas fo ’s naird dhùit,
Bidh e m’aire gu la thig an t’eug, .
S mo leigas tu bas mi, -

"Smairg fer eile a bheir gragh dhuis am dheadh.

QR A N le Alaſtair òg Mac fir Ard-nabighe.


Air fonn, Marai Inghinn Deorfa

Deri ral dal deri re de ridil dan,


De ridil dan dan..

I.
Gu”; ’b ait liùm bhi laimh riùt,
A Mharai n inghinn Decrfa;
- Deri ral dal, &c. -

Tha gliocas is naira,


Ann Marai inghinn Deorfa ;
Deri ral dal, &c. |

Z 3. Gutflı
I 2:o 1

Guth do chinn ’s taitneach linn,


’S ait lium fhein beo ù,
Suairc u le folas,
Tha u caoin ceolmhor,
B’ ait le’m chluais,
Caifmeachd uait,
’S leat gach buaidh orain,
Gu'm ’b fhearr lium na milltin,
Gu'm bithean ’ftu coirda.
II.
’S mor tha ga’m dhùrachd,
Ga’d chùl bùi” glan bòighach,
Deri ral dal, &c.
Gur tlachmhor ’s gur mùint u,
Nam ràfgaidh a’d ſheomar,
Deri ral dal, &c. - -

’S grinn do ’b mhèur,
’S binn do theud ;
”S maith thig beus, mor leat,
B’ ait leat ma’d choir e,
Cabhail mific is crònan,
’S glan do chòm,
”Staitneach ’t fhonn,
Ann fgach pònc eolais, |-|

Cu bheil mi gle chinnteach,


Gu'm mo fhìnta lium pog uait, *
III. A
Nam eirºidh fa mhaduinn. |

Gu mo taitneach lium ’t eifdach,


Deri ral dal, &c.
Do bheis is do thribul,
Gufgjoblata gleufda,
Deri ral dal, &c.
Sid iad fuas ri do chluais,
Siad gu luath leumnach,
[ 27 I 1

An countar fa’n teanar,


'S Gu
iad mo
gunfhùnntach
mheang, le cheile iad,
e

’S iad gun ſtrann,


’S iad gun cham gleufaigh,
’S ann liùmfa bu chinnteach,
Gach mific ga fheinn le-t.
|- IV.
Gur binn lium do chomhra,
Na fmeorach na geuga,
Deri ral dal, &c.
’S tu dheanigh mo leitheas,
Ga do luigheann fo chreuchdan,
Deri ral dal, &c,
’Smaith mo bhead'id,
Nach bu ftàd :
Liùm gu ceart ceile,
’S mi bhi as tº eagais,
Air na puirt eile,
”Smor an tlachd,
H’air mo rùn, -

Nach labhair durd breuga,


Gun deaninn leat fugadh.
Cho muinte fa gh’fheatuinn,
Gur ceanalt ’s gur gridail,
An ceile th” aig Ë:
Deri ral dal, &c.
Nin deana fi eud ris, -

Air fga ſtrerp na ’m ban oga,


. . Deri ral dad, &c. |- *

Chaoin gheal dhònm,


’S caomhail fònm ;
Urlar lòm comhrart,
Cha tuite trom bhron ort,
To gar
[ 272 I

To gar leat folas,


Teud chaol làg,
Gleufd gun ſtad,
Meur gu ceart ceolmhor,
Gur binni le’m chluais u,
Na chuach is fa fmeorach.
- * VI.
Ga cionalta comhra,
’S neimh loadail a cùram,
Deri ral dal, &c.
Ni ’n deanadh fi iarraidh,
Each na dioloit ga giùmlan,
Deri ral dal, &c.
Cha lùigh fuachd,
Air a fnuagh ;
Ri la fuar fùnntail,
Cha chaochail i grùnnd ris,
Ga do bhegh i leith rùifte,
Tlachd na gniomh,
Mais na fiomh,
°S i gu fior chiurtail,
°S mairg chithe ga feoladh,
I ’n crogaibh an ùmaigh.
V i I. -
Thuilleadh ’s gach fuairchdais,
Tha buaidh ort ’n comhnaedh,
- Deri ral dal, &c.
Ni bheil ù cho coftail,
’S gu’n dochainn u ’m bòrd e,
Deri ral dal, &c.
Tha fi faor,
Gun bhi daor,
Cha ’n eil gaol prois orra,
’S beag a dio comhduich,
Gu cumail an orda,
Cha ’n eil biadh cha ’n eil deoch,
Theid na corp comhla,
che
[ 273 I
Cho ’n iarraidh i liaradh,
Ach fiota agus rofaid.
- VIII.
Mo chaidh tu fuas,
Thoirt rùaig a chinntaile,
Deri ral dai, &c.
Bidh mifa fior ghuidheadh,
U thighinn na’d ’t fhlainte,
Deri ral dal, &c. *

Mas dol fuas,


Dhuit air chuairt,
Do'n taobh-tuadh n drafta,
’S fada liùm tha mi ;
Gun chluiuntinn uait failte,
Tha mi trom,
Ann mo chom,
'S nach h’eil ’t fhònn lamh ruim,
Gu'n d fhag ù mid dheith,
Gun mheothail gun dànachd.
Deri ral dal, &c. . }

0 R A N a rinneadh do Shir Eobhonn Camron


le Domhnuil Bain bard.

I.
TH; mo chiabhan air glafaidh,
Tha iad liath o chionn fàda,
So bhliana ghreis m acheaid,
Dh'fhag feannta mo leachda,
Gun mo cheannart am thaicda,
Lium is bliadhnna gach feachduin,
Bhoghluais ian air aifeag ’n fhraing bhuain. IH.
[ 274 l

II.
Gur beag mo chùis aighear, -

f ach olc truadh libh mo ghabhail,


Chaidh an tuadh bhàr a famhaich,
Ceannart gàir an fhluaidh chàtha,
Ga mo chaiſteal an claimh,
Craobh bu fheina do’n abheil,
An leaba uaingnich na lùighidh fa tempuil.
|- III. .
Tha mu croidh na ſpruthair,
Tha mu gruaghin air dubhaidh,
Bho'n fhuairadh faidh air ar buighin,
Air efann feilige na fubhail,
Bu mhor an aim air ar puthair, -

Nuair a nochd am bread buigh ri crann dhuibh.


* - IV. -

’S mife ghaidagh a ghratean,


Nach raibh fubhachas faibhair,
Gun raibh dubhacas gear uain,
Bu dofgach tofach u mhairt dhuin,
Sa n aim na fhuibhal an t armun,
Mar diegian gun fhairdal,
Na Alean a bhrathair,
Ri cuideach an t allach a th' ann dhuin.
V.
Leoghùnn fuileachdach eachdach,
Sunntach flaithafeach eibhinn,
Sàr mharcach na ſtèad u,
Blar no carroid cha d’eift u,
Stu gu’n càiridh bho cheile iad,
’S nach iaradh n reitea, |

Bu leat onoir na feinne,


Dhearbh is chomhdaich u fein an ’s gach ball e.
VI. s
Nuair a dh’eiridh do t fhluadh leat,
Meinmnach aiganeach ùibreach, |

Fraochail
I .275 l

Fraochail fuilteachail buaidhail, |

Cha bu tilleadh bu dual dhuit,


Do chinn fina mu’d ghuailnùibh,
Cha b’ann le giorag a ghluaifd iad,
Dol an ’n iomairt an fhuathais,
Naile chuirta leat ruaig air do naimhdain.
VII.
0iche ardrainaich an toitail,
Thilg a ghraifg ort mur fpott e,
Bha na tighearnnin goirt dhea,
Trom chreuchdeach fo lòtaibh,
Bha duic Atholl gu h’olc dhuit,
Cha raibh a chriodh aig a nochdagh,
Gun a ghleidh u do phosta ga ain-toil.
- VIII.
Ladha dofgach a mhighrais,
Bha umid duine fo” mhicluidh,
Do luchd muintar fo’ mhighean,
Aig tualas luchd mèruin ;
Nach burran co-ftrith ribh,
Nach gabhadh gu dillin,
Rilinn teaehd ud fheanis,
Nach bigh iad dillis ’s gach th aim dhuit,
Ladha fin Shiramuir.
IX.
Co b’ùrradh ga’t airrais,
Sa ’n aird-niar do na fearaibh,
Dh’ fhear do ftaoile ’s do charriùm,
Iad ag iaraidh gu t'fhearunn,
Bha gach namhaid na charaid ;
Thuair u reite mhic Calean,
Morair fhuirtaigh na feang-each,
Cha raibh feim doibh bhi leanailt, ,
Thug mac an Toifeach toirt ”h airis le taing dhuit:
- X. .
Siomad buaidh bh’ ort Ri thaogha, -

Dol an laithair an lagha, Clia


|
[ 276 " I

Cha bu fgathghaire claoghair,


A chuir cùis air a h” adhairt;
Bhigh tu dàna ann a ’n aidhai,
Bha u ard ann a fradharc, -

’N ceil ’n gliocas fa ’m eothair deadh-chainte.


- XI.
Chuis bu chruaidh ga leanailt,
Stu gu 'm fuafgla gach fparrag, \

Gu'm bi t’uaiſlin aig baile, -

Bhigh do thua ort mar eallaich ;


’S beag an cùrum roimh ainnis,
Stu mar chùraing ’s mar dhaingin,
Dol air beula gach barra,
Cha togteadh dhiot ceallag gun chàlltach.
XII.
'S maith a mharaich u ’n saoghail,
Bha aoidh Dhia agus dhoine ort,
Cha bu ghliocas do dh’fhear ’taobhair,
Teach le nichinnibh faone ort ;
Teach gan fhios ort cha ’n fhaoitigh,
Cha bu ’t íhugra do chaonnag,
Bhi ga dùfgeadh gun aobhar, –
Bu tric fuil agus faobh air do naimhdean.
XIII.
"S oíg a dhearbh u do ghaifgaidh,
Fhir bu chuimhnich air tapadh,
Rinn u feaſamh gun fnafadh,
Ann an aidhigh gach prafgan,
Bhidh tùfa gach maiddin,
Gach aonla a cuir àfdoibh,
Cha leigeadh fiamh dhoibh cead codail na ’n
campa.
- - XIV.
, Nuair thainig ainneart fir íhafonn,
Deidh Riogh Tearlach * a ghlacadh,
- Se
* Charles Fir/7.
I 277 ]

So chuir gu bàs ann an aigheara, **

Bha gach Raighachd air fnafaidh ;


Gheill Albain le bagraidh,
Liùbhairt arma fga n toirt feachaidh,
Gun a ghearraidh biadh maidne,
'Sgu mo mhiofail na ’h Abraich fa nam fin.
XV.
Nuair thainaig ’n dlioch ga aite, -
Oidhre a chrùin r bh’air Tearlach,
Sa chaid ù na lathair,
Rinn u umhlachd ga ghrafin,
Dhoirt de chlaimh afgàbart,
Thug e carroil ga gnairdaibh,
Gun t’ airm a ghabhail ad laimh bh’uait,
Thug e teiſtineas laidair, -

Gu’n raibh ù dìleft le phaïrtaibh n'am ain-neart.


* XVI. -

Sheas u corr as tri bliana,


Thuair u reite agus fith-chaint,
Agus onair ’s gu'm b fhiach u,
Bha ’n airm fein aig do lionfgair,
Air gach caufair ga’m feachinn,
Gun na miannain ga’n iaraidh,
Nuair mach faitheadh càch fgian fon commaanda.
Cha raibh feanelar aite,
Thuair commais air arde,
Ann fa ’n t’ fheirbhais mo ghna leat,
Na’m fuathais no gabhadh,
Na fhùiachaidh làthrach,
Na chruinneacha ghaidheal,
Nach iaradh h’ar chach u,
Naile ghabhaidh iad pairt ud thoil chainte,
XVIII, -

Stigh an criodha do dhùcha,


Togail bhallacha dùbailt,
VoL, I. Aa Cha
I 278 ]
-

Cha ’n achd a dias na aon-dùine,


Tigh na fabhail na fmùidraich,
Bean na leanaibh ga rufgadh,
Mart ga : lùidhin, - -

- U fein mar bhuachaille cùl orra, -

Aig mead an eagail fa’n cùram roimh’d cheann


fgail.
XIX.
Saigheal onnarach buaghail,
An ceail fan gliocas fan cruadal,
Ann fgach mife mar bu duail duibh,
Gun air gleachdar bhi u uachdar, -

Na neach nochdadh fin nuair fin duibh naidheas.

Beart is meafa rinn tuaiſlin,


’S iad a lathair fa nuair fin.
’N deidh gach cliù gan ºd uair u,
’S gur tu bùra ga fuafgla,
Aig a bheile agus uaith,
#: chorp priofail gun truaillidh,
N’am bhi treabhailt na h” uaighach,
Nach do nochd iad da fhuaicheantas teann ort.

O R A N le te ga Leanan.

I. ·
HA ma chadal luanach,
L ’S an uair feo cha naigh mi tamh,
Cumhnich air na thuaiſlinn,
A gluais air maidin dimairt, -
Oig fhear a chul dualach,
’S nan chuachaga tromma tlà,
Ga’d bhidh agam buaoile, - 4

· Stu dh fhuafglain a dh fhearabh chaich.


. II.
|
*

I 279 1
II,
Muluidh agus meudail,
Bu reth luim feolladh o fhuil, *

Mar atteil na greine, -

’S i a geiridh moch maidin dhruic, |-

Do bheul tanna gle dhearg,


Fo n eudan fguirme sùil,
’S gad bhi tu ad leinidh,
*Š tu meabhnais ga fearibh u. ·*
III.
Manam is mo rùm u,
Se cuirtear na feile a bhann,
Cas dhiridh na ftuchd u,
Cem luthair air feagh nam beann, . |

Mheid fa thuig mi dhuigh dhuit, s .


Gan d fhaige e mo fhuilin dall, -

’S gan deanain leat lubadh,


Gad dhuiltean ri mile gall.
1V.
Am faca fibh nan cuala fibh,
Am buachaile chrai mo chri,
Buachaile nan cuachag,
Cha b fhuaghach luim la nan òich,
Ma ſe miad do fhuairceas,
Thug uain u nach pil u rift,
Mo bheannach gach uair dhuit,
’S hoir buaidh mach gach aite m bi.
V.
On thainig mi n tir feo,
Airm intinn gun luaidh trom ſprochdy
A cuimhnachigh na ghaigmi,
Cha tamh dhom baille na port,
Oig fhear a chuil fhniomhain,
Beul fiobhailt nach labhair lochd,
Gad bhithin fo mhighean,
Gun innfin ghuit e ſem thoil.
Aa 2 VI

|
[ 23o

VI.
1
|
PS comme leum n feann duinne,
Luidh gu teann air n ftoc,
Fad na h oidhche geamhridh,
Cha tuindagh ’s gum bigh na thost,
Luidh c gu diblidh, -

Sios na thionidh air n t fop,


Gun tairnidh e stranntrach,
-'S g.
gu teandagh :#
B e cul noig. |

Cum nach laibh ein caon ruit,


A ghaoil cha cheilin fid ort,
Seann duinne cha taobh mi, -

Gad dh fheidadh cha n eirich moch,


Gad raibh aige caorachd,
San daonnan da bhi gun toill,
- "S nar laubhradh e pramhail,
Bu chraitach mu chroidh m chorp.
VIII.
Mullidh is mo graidh u, -

Gur raithe gach oidhich ad dheigh,


Lamh fluiradh a bhata,
Ga fabhaladh as gach beud,
Poiter ’s tigh thai, ne u, -

A phaithidh a meafg man ceud,


Gioimanach nan ard mhean,
Cha flan a bhigh mac n fheidh.

Efan ga freagradh.
IX. ~~
Tha fid air monìonaig, |- -

Gruaidh mhion-dearg’s mala chaol,


Brollach agus ciochan,
Uchd priofal ’s gille taobh,
Cruis
L 28 I

Fhnuis a fhealas fiobhailt,


Lion u mife led a ghael,
Tha falt mar n lion ort,
Gur lionnar iad thug :: gaol
An inghin bui bheal dearg,
A dheo bhean nach labhair fuair,
Gar turfach ad dheidh mi,
'S an raoir cha do chaidil uair,
Ma fe brigh do fgeule,
Gun deid u choillidh nan cuach,
Tha mintinn air eiridh,
’S dh fhas medain codubh fan gual.

O R A N do dh Alastair Mac Colla.

I.
IR mo dhruim ’s mi ’s tom fhallaich,
A 'S beg mu ſhunt ris a bhan luaidh,
Àir an cùntair an taran mar lòin.
II.
Fhir na gearra-ghruagidh duithidh,
Tha mi deurach gad chughadh,
O’n la reub u cuan ſtruthach nan rod.
|-III. |

Cha raibh u graidh 's cha bu chuibhidli,


A buain bharneach air rugha,
San a bha u ’s do bhughin gòl.
- IV. .
...An toig aigeantach rioghoil,
Churidh ’s gairt fo na mìltin,
Nar thoigte leis piob as breid ftròl. - -

Aa3 VI, .
/*
* - ----

T 282 1
, V.
Gun eiridh fid leifan,
Fir ur agus fleafgich, - |
O na badain-bheg
,
phr::
VI.
bi ņ ceò. -

Leat bu mhian a bhi agad, - |- ;


Claimh cùil a chin aifnich, |
Le faobhair cruaidh fgaiteach geur gorsa. |
/ VII. -

Cha bu tais ’s cha bu tla u,


Marceach fuas raidh n bhragada, * -

Air each aigintich ard nan cethir brog, -

|- VIII.
Cha bu chlaogharadh truid u,
Dol an aoghidh an truppe,
Ceim air naighort nan uchd be do nòis.
IX.
Cha raibh cronn ort ri aribh,
Gad a fcriobhte air papair, -

Ach mheaid fa bha n ardain ad t ſhroin.


|- X.
Stric mi fmuaintin roibh lathadh,
Nach dhiubhìl u t athair,
Sid a mheadaich droch dhath air mo-neol. -
XI.
Am fear lia bha ’s an charraig,
Dul iaruin ma bhallibh,
Faicidh Dia gum be m barranta floidh.
XłI.
Ach tha mo mhungin an crioft, .
Gum bi latha ga dhio! fid,
Man terig do inhibhultin môr.
XIII
Ach thuair mi fgeul a dhunchanan,
Bhrift łeus air mo ſheoladh, *A.

Ma chreach leir nach raibh Alaſtair beò-- XIV


v I 283 -1 *

|- XIV.
Agus firin bho n chlarfair, *

Thair tìram Port Phadrig,


(hadrinn m’ intin fein failt ra cheòil.
. XV. -
Soil luim fcappa fir ile,
Agus uaflin Chintire, |

As cha b fhafa luim diol Ranuil oig,


XVI.
Gu comhnidh Dia na cinn fheona,
Dhailibh am freafdil na gaothidh,
Ai fleafgairt beg caol na trì feòil,
XVII.
San ghu taongheas oig glinnich,
Aghaibh fogra thar lingidh,
Briaidh gun roifal da chinnidh ga choir.
XVIII. |

Agus mife o chùilgàridh, |

gaibharc trupa fhir daidh,


habe d commun mo graidhfe na fcreoid:
XIX.
A riogh gur fhumma fonn aluin, - *

ha compante bràthreal,
Thuit mu fcoufadh dhunabhairt gun deò.
XX.
Luchd chathadh nan cuaintain,
Rilathadh ga fhuairid, v

Gad a dheirigh muir fuas ri flaite bheol..


XXI.
Luchd bhualidh nan buillin,
Nuair bu cruaidh air caich furrach,
Nam bigh uachdarain bunnaltich oribh.
Q R A N.
o R A N Rinnidh le forfair choir an ti.

- I.
C: be tuchan a chrattain,
Seo dhuiſg mi air madin,
Ach bhi cumhnach fir chabir na’n croic.
II.
Gu bheil mintin co deachair,
Ri fear fgith ’s en deigh attir,
Bhigh ár mhi-gleus g";
-
:-
II.
ga choir.
San air cùl chorradh chreachin,
Sco dhuilt u dhomh lafadh,
Air uiltacha cabrach na’n croic.
IV.
Tha corr as och d bliana deug,
Bhó’n chaidh ſin n carribh a chèle,
’S cha droin u riabh ea-coir bu bho.
V. -

Bha ’n ſpor bearnich geur tanna,


Am beul fnaip air deo theannigh,
Gada ghùilt u dhom aingel ri hord,
VI
Nan ’d tugadh tu aingel,
Chùirrin cunnart air anam,
Gad a chaillin ris gearran fa mhoid.
- VII.
Leig mi rith chrios m’o bhreachan,
Gus n do ruiſg air mo chaifin,
Mun cluinidh tu tartrich mo bhroig.
|- VIII.
Bha mi giealadh mar dheadin,
Dol an aodhidh na gaothidh,
Mun gaide tu fraone dhith dº t ſhroin.

=======
Sur chuirtair na maife,
ir e lub air gu m fhaiccin, |

ibu dùchais bhi n creach bhein an fheoir.


Nuair thog u do cheann rium,
:Araibh an trupe na frainge, -

"duridh a deann ad gad'thoir.


I.
: n cluinn na gu n faic mi,
lur do dhecat,
*mit’iarruigh car feachduin na gho.
- XII.
Mimi gabhail do fgeule,
de n’tiùl nan taoÜh heid ll,
#ican fhir gam bi n teile ra mhor.
- XIII.
Mhic an fhir a ni m bùrean,
#mbi n annail as curridh,
ºtic a chuir mi do lùrich fań ftoip,
- - XIV.
Sa chuid elle den chùinigh,
"la cheannach an fhuidai,
simbi pairt dheth ga fluidhadh ri'm ſhroin. -
XV. |

Bu tu mioflen nan uaiſiin,


raibh mifnich le cruadal,
*an d'fhas na h airm uálich gun ſpors.

O R A N
[ 286 ]

O R A N do Alaſtair Ghlinngaradh le folid


Inghinn Mhic Ranuil na Ceapach.

I.
A":
\ Thug
a gleanna garadh,
thu ’n diu gal air mo fhuilin,
’S beag iànadh mi bhi trom creuchdach,
Gur tric gar reubadh as ur finn,
’S dechdar dhomhfabhi gun n’ ofnidh,
'S meud an dofgaidh th'air mo chairden».
Gur tric an teug oirn ag gearradh,
Tagha nan darag as airde. -

II.
Chaill finn ionnan agus comhla,
Sir Domhnull, a mhac, is a bhrathair,
Ciod e ’m feim dhuinn bhi ga ghearan,
Dhainn Mac Mhic Ailein fabhlar uain,
Chaill finn darag laidir liath-ghlas,
Bha cunbhail dion air a chairdin,
Capul coille bhar na giufaich, <
Seobhag ful-ghorm, luthmhor, laidir.
III.
Gh fhalbh ceann na ceille ’s na comhairl,
Ann ’s gach gnothach am bi curam,
A ghaidh fhocair, fholta, thaitneach,
Croidhe fial farfuinn munn chunaidh ;
Bu tu tagha nan far ghaifgeach,
Mo ghuala thaicfe ’s mu ghiubhail,
Smiorail, fearoil, foineamh, treabhach,
Ceann feachda chaill Seumas Stuibhart
IV.
\ Na binuinn do chaich ’s do ghoil,
Nor ghimuch an loing a maich,
| |- I 287 ]

Cha reachidh i rift air sàil,


Gun ’n fhios gu de fath thuig i ſteach,
Ach nuair chunig fibh fa an trath fin,
: bhi gàr fagal air faonthraigh,
:iit nar criodhachan le mulaid,
‘S leair a bhùil cha raibh fibh faoghghalach.
V
| tu'n lafair dhearg da’m lofgadh,
'S bu tu fgoilteadh iad gun failtibh,
: tu guala chuir a chatha,
Bu tu’n laoch gun atha laimh,
:tu'm bradan ann faufhior uiſg,
Fior-eun as an eunluin ’s airde,
È tu'n leomhan thar gach beothach,
'S bu tu damh leathan na craice.
VI.
È tu loch nach faoíte thaomadh,
'S tu tobar facilidh na flainte,
Stu beinn niomhais thar gach aońach,
Bu tu chreag nach fhaoite thearnadh,
tu cloch mhullaich a chaifteil,
Bu tu leac leathan na fraide,
htu leug lothar nam buaghan,
Bn tu cloch uafal an fhaine.
- VJI.
il tu'n tiuthair as a choille,
Bu tu’n darach daingean laidir,
htu'n cuilean bu tu'n dreathan,
Bu tu'n t abhail molach blath mhor,
haraib meur annad do'n chrithin,
Cha raibh do dhlitheadh re fearna,
ha raibh do chairdeas rileamhain,
Bu tu leannan nam ban aluinn.
VIHI.
i tu ceilidh na mnai priofoil,
'8 oil leom fhein ga dith an dras thu,
Ge
I 288 I
Ge d’ nach ionnan dhomhfa is dhi-fe
’S goirt a fhuair ini fheir mu caradh,
Huile bean a bhios gun cheile,
Guidhidh i Mac De na aite,
O ’s e b’urrain d’ i ga comhnadh,
Anns gach leon a chuireadh cas uirr.
Guidham do mhac bhit aite,
’S aibharus an aiteas fa n curam,
Alifter a gleanna garadh,
Thug thu’n diu gal air mo fhuilin.

Mac Griogoir a thuarudh.


I.
HA mulad, tha mulad, -

Tha mulad gam lionadh, -


Tha mulad, bochd trudh orm,
Nach dual damh chaoidh’ dhireadh.
Tha mulad, &c.
II.
Mu Mac Griogoir a Ruarudh,
Ga’m bu dual bhi ’n glein-liobhuinn.
Mu Mac Griogoir, &c.
III.
Mu Mac Griogoir na’m bratach,
Dha ’m bu tartarach pioba.
Mu Mag Griogoir, &c.
IV.
*

Ga’m bu fhuaitheantas giubhas,


Re bruthach ga dhireadh.
Ga’m bu, &c. -

V |- - -

Crann caol ar dheadh tócradh,


”Site dhofach an fhir-eoin.
2 Crann caol, &c. . *»
[ 289 ]

- VI. -

Crann caol air dheadh fhaithedh,


(id do dh’ aighir mhic ri e ;
Crann caol, &c.
- VII. ·
Ann an laimh dheadh mhich Mhuirich, • •

Ba chunbhail reidh direach.


Ann an, &c.
VIII. -
Ge do bhuil e mi’m ba-laoch,
n’ ghearan cha bhi mi.
Ge do, &c. -

IX.
Ge do dhean iad orm ea-coir,
thi fein co ni dhioladh ?
Ge do, &c.
X · · ·

Sluchd a ghabhail mo leith-fgeil,


infant fheapail fo fhios uam,
’S luchd a, &c.
XI. -

Luchd a fheafamh mo chorach, -

he mo leon am bi dhith orm,


Luchd a, &c. -

XII.
Mo chomh-altan gaolach, . -
Ann leabaichaoil ’s an ceinn iſeal,
Mo chomh-altan, &c. #
XIII,
Ann an lein chaoil anairt, |

un bhannan gun fiod urr.


An an, &c.
- XIV.
Šnach d’iar fibh ga fualadh,
Mhaiean uaiſle na tiré.
’S nach, &c.
VoL, I. B b xv
- 29o ]

XV.
Ort a bheiriníe comhairle,
Na’n gabhadh tu dhiom i.
- d: a, &c.
XVI.
Nuair a theid thu ’n tigh-ofda,
Na h ol ann ach aon deoch.
Nuairi, &c.
XVII.
Gabh do dhrama na d’fheafamh,
Is bi freafdlach mu d’ dhaoineadh.
Gabh do, &c. . . .
- XVIII.
Na dean diuthadh mu d’ fhaitheach,
Gabh an ladar no’n taoman.
Gabh an, &c. -

XIX.
Dean am futhar do’n gheamhra,
?S dean an fambra do’n fhaoilteach.
Dean am, &c.
XX.
Dean do leaba ’s na cragaibh,
Is na caidil ach ea-trom.
Dean do, &c.
XXI.
Ge h aineamh an fheorag,
Gheabhar feol ar a feadain.
Ge h, &c.
XXII.
Ge h uafal an feabhag,
Is tric a gabhar le faill e.
Geh, &c.
77ha mutad, iha mulad,
Tha mulad gam lionadh.
oRAN
I 291 ]

O R A N le — ga leannan.

- I.
S culladh mo fhugraidh,
Riin mo dhultadh fan urir fo,
Si noig bhean ’s deife,
Ghabh mi ceid moch diluain dith,
Ach mar miſte do phifich,
Gad roibh mife ann an gruaim ruit,
Bidh mi tamal fo thùrfa,
Bho dhuilt u luim si:".
Sin lilli bha boigheach,
An oigh ’s feair buaghin,
Štu ùr rõfe a gharaidh,
As aile cuir fhuaidh ort, *
Cul clannach ’s feair orduigh,
Fiamh an oir airgach dual dheth,
Aoghaidh nàrach chùin bhanail,
Cail mhalla gun gruaman.
III.
Suil chorrach ghorm mhothair,
Ni na h oig fhir a buaradh,
'S glan t fhir fhuil air lafadh,
Le maifeadh ad ghruaighin, -

Beul’s binne ni maran,


Fiamh gaire gach uair ort,
Luim a bait bhigad phogadh,
Nabhi gôl air fion uabhrach.
IV.
Brollach mìngheal mar t ſhneachd a,
Thig o chréachin nan fuair-bheann,
orp feang air dheo chuma,
h fhasgu furanach fuairce,
B b 2. Tha
I 292 - 1

Tha do t ſhlios mar n cannach,


Na mareal air na cuaintín,
Calapa cruin nach iar gartan,
Shuilidh faiche gu h ualach,
V
Strom mo chroidh air a ghuin leat,
Cha mo chuiflin de luanach,
Slion mhor buaghin ’s maife,
Ruidh bras roibhd fhuil uaifil,
Dh fhais u foinni deas finealt,
Soithimh fiobhailte fuairce,
Struadh nach roibh mi ftu pufta,
Dheanin fugra ri’m ghruagaich.
VI
Bheirin greis leat air thaiłeafg,
Greis aig caradh do gruaige,
Greis eile gad feogadh,
Ann an fomar an uaigneas,
Cait m bheil i fan tìr feo,
Na fhinigh ri m luaidhfa,
Gad a bhigh iad fo’m raoghan,
Bu tu thaghan nan uaflen.
- • VII.
Cha'n fhacas bean taogjfg,
N taobhfe do chruachan,
Gad do tha iad do airimh, .
Se t alachd bheir buaidh orr,
Cha mhiniftear fgiorachd, -

Gan ftriachda mo ghruagach,


'S mor a baunfa fear leomach,
Chuiridh òr ann ad chluafabh.

() R A N
|

0 R A N le Ian Mac Ian Mhic Alean do throid


nu bain Eiggach,

- I.
ARABHAISG air no mnaian fabhair,
Nach gleadh an ’n ann tlachd,
lha mu eluafin air fais boughair,
Le gleodhair an càintagh, -

Nios bho chadhigh iad bhó rioghoilt,


Leigum ſtriann le n ainleas,
Starnnidh mid gu aite dibhair,
Bho mhithlachd un caintigh.
II.
Nuair a thoifach iad ri tùrrach,
Gu n’ uimragh air baindeac,
Thuig iad a ghrois fin air umradh,
Be tulagidh n’ aighleas,
Sann a fin bha fcipilih dùragha,
Nach duiltaigh an n aireat,
Bha droich charagh air n curcin,
Breud na ſturicen caim orr. -

II.
Sann a fin bha firram farram,
Chiris charris chainfigh,
Thaillidh gach neach u doi feachud,
Gum mð cloach le gleana e,
Bho chaidh iad gu tipă tapa,
Mifg a phrafgan bhaindreach,
Geoileach air mhaian nu tàrtrach,
’S droch cleachdadh fe dh uinfaidh.
- - - III,
Dhuinfaidh iad bhi beara fcaitach,
Lafonta le coinntin,
- Bb3 - Gua
|
t 294 I ·
Gun aon te ri tobhart fnafagh,
Siad fo bheairt cho comhngeas,
Gad do charich Dia caill dreach, .
Caon air afcaon theantagh,
Mile marra bhaifg air a bhaidean,
Thuig an tlachd air aunntlachd.
· JV.
Gha raibh crummach cha raibh callich,
Cha raibh bean ga feanndachd,
Cha raibh bean uaifil na callin,
Bean bhaltigh na baintreoich,
Nach tug a mach na frimir freamir,
Sid an n eanguch aingolt,
- Fallis gach te air u malidh,
Bhu bhailurteach a fealtun.
V.
Nuair a ’s fguir iad do na th iongin,
Thìon iad air na tharmibh,
Tharing te ghuidh cuigeal dhìrach,
”Stabann mìne gheal marachan,
’S nach bu caolidh na fitigh,
Sea gu libha ballchruinn,
- Deas a loifgidh ann fo griofach,
Aig ro mhiad na ſtarrach.
- VI
Nuair chunnig bean na cearfľa,
Lafur ann fin n aubhras,
Chaidh doghirn air-bhurbu ’s air bhraifa,
Air chaifa ’s air chonntrachd,
’S mor gum bear du neach a feachnagh,
Na glachdagh fin n aim fin, -

Ruig i air cuailadh mor battagh,


Scraig i ann fo cheann iad.
VII.
Rinn iad a fin feorfa fith chaint,
Striochd iad le cionn an fidh, |

Bhë
[ 295 1

Bha n anail fios fo níos,


Mur ghearran gniobh an galla crann,
’S beig an tuinidh iad bhi fgith,
Na fonnidh miod na tallmrach,
Soluighid cuile a bhear dhroch-chioridh,
Le ionghin na baina croig.

0 R A N le Ian Mac Alean Mhic Ian Mhic


Eughun, do Mhac Cluicas nuair a mhuidh air
langu cumadh e ceann u n amule ſuas ris.

I.
MA: air an t fhaigil,
’S marig daine ga bheal e mar leannan,
Strioc leis a bhi daonan,
Gu blaomonach umladh carrach,
Fear ga tor e morran,
Do ſtoras do migh ’s tu ghearas,
Bigh màll air ga chuinn fin,
Faighuch en cunnort n t an am
III.
Na tuigidh tu mu nador, -

Fhir graidlı cha neal u nad tarigh,


Scoltach pairt gad ghuilan,
Ri ftuir fhear gun fuil bheachd rodh mhath,
Bheir e corrum dhuibailt,
Do an umpidh gun n uil gun anidh,
’S thorhuim gur t ſhoilc an doigh fin,
’S na daine coire a cumal fallibh.
- III.
Na faicigh tu mac cluicas, -

Cha n fhear fugradh mar mu bharal,


Cha raibh e riabh cho gorrach,
’S gun nearigh e oran na ellin, Gad
I 296 1 .

Gad cumanfa le’n bhriaribh,


Suas fcealachd air tuata dannin,
Nuar ghabadh mid ga còmhni,
'S eafan gu mòr is ::und,
Bha mi laidh blàbhean, |- |

- Mar Ian faibhir na thearadh,


PN commuin na clarrfach,
Thar m biodh luchd danidh teannal, *

Gun deanin fhion is Ruadhri,


Duannagin beg do rannibh,
'S dheoidh mid deoch brighor,
A bear-lium na meaduch do bhannich.
V.
Bha mi laidh na ſtroine,
Marr ri luchd eolass is ain-eol,
Nuair chrunnichidh na gaghail, .
'S an doibh fin dheiligh gach ceannas,
Shir Ian is Shir. Domhnuil,
Sa Cornulear mor Mac Mhic Alean,
Fear eligh do m luchdiaragh,
Aliftar liadh Ghlinn a garadh.
VI.
Nuair crunnachidh mid gur campa,
Leir ceann fhinnachin meanamnicha mearra,
Sin n commnin nach treagidh,
’S bhiodh flathghunas ebhin air thallibh,
Gu faighun fhion lem ràphart, -

Pairt do n na bhiodh ann fan t fhearaig,


Is thearidh tufa an n uair fin,
Nach cummaidh tu ſuas ceann namill.
VII.
Cka ’n ininis mi mo cruadal,
Mu gluais iad g n deachigh mi mearrachd,
Gur thiad fallibh na n uaibſlin,
Is buana ta mi ga ghearran,
I 297 ]

Gu roidh mi mar ri daine,


Dheanigh faibhachigh 's charraid,
Ufa a neil o laochan,
Id bhuachile caorrach aig balidh.

0R AN le Lachlin Mac Ileon dº thigh collo, do


Lachlin triath colla bathigh 1681.

Tune, lyat ye wha I met ye/freen,


I.
ARA bhaig air n t fhaghal cruaidh,
Gur laidir buainn n carruch e,
Cha neal minaid ann finn uair,
Nach bi e gluafid mearachdach,
Aig fheobhas a bhios a fgeaibh, ?
Bheir luchd bleid n arigh gha,
'S gun dannich mis orm fein,
Gum bu bhreig a ghealighchin.
II.
Ni fin thaghlas tu bhi id laimh,
Se gun daill gun bhearchd ann,
Sobhi glaiſt ann n taigh ftoir,
Ga be ôr na eallich e,
Na duine mafgilach oig,
Ga n cuir an docas barrondais,
Sid e feachad mir o feir,
Och òin threig mu bharol mi.
- III.
Tha fear fa caibeal fo thios, -

Ghaig ma tíhnuaigh go maillirteach,


W -
· [ 298 ]

Ribu dhreachar do gruaidh, . ..


”Naim bhi bualladh crannanin, *
Bu glan do ruthagh is do ghrìos,
Ri ol fiona an tallachin,
Gheobhin do caidrigh 's do rùin,
’S gun dalibh mo mhurn bho calidh ta
IV.
Cha bhi mi tiachd air do bheas,
Bho nach gnimhin ballich iad,
Cha raibh u tafgal air feid, |

Thug luchd tead ’anarìgh dhuit ;


Bha u machdonta ri mnai, -

Ri aos danna carruntach,


Sga bu cruadalich do lamh,
Ri bho blaidh ri carid u.
V. -

Bu mhath lamhfichigh tu pioc,


Bu ceannert piob is brattach u,
Bha ud mharadar air feidh,
B fhear dh’earidh bradan u ;
Bha ud mharcich ann fo chuirt,
Air each cruighach aiganach,
Bha udfgibear ri laidh fuair,
Gu triochd ann fo cuain ſhafinach.
VI.
Ni mi do tíhloinidh gu foil,
Cha bhi ftrò na barachd ann,
Thanig u bho Lachlin mor,
Mac Ileon a ballol dhu ;
Do tílonnidh dirach ra lorg,
Gu Sir Eoin mac Aleanfa,
So n’aim comharla na gleòis,
Gun tu bi beo gu farrich iad. VII :

* Drums beating
I 299 1

*- VII. -

ang tu bho tſhliochd Ian mhor,


Sbho mheobh oig bu bhannala,
ht Earladh fin bhair an Rùit,
Bha u dlùigh id charid dha,
|dis Dhomnuil guirm bho n, tùir,
Coſgidh crùinn gu fcairapach,
do dh Ian Muidortach na’n ceid,
Gun tug e ceilidh clannal ghout,
VIII.
ir u Dhughil oig na ſteud,
Adhuìlt beam luchd elontadh,
inn do pairt ri moror mair.
Thaibh no muai ta ceangal ris;
tonaid mathar Lachin mhòr,
Nighìn mhic Leod thearadh ad,
ho thanig tuis as o cremh,
Gun cuir e cleth mhic Calen u.
IX.
McLeod fo cinnidh gu leir,
Gu roidh geir gad ghearranfa,
:liad itich as ó fgeth,
Bho n laidh threig o n anail u,
ºn chaiſteal tirim fan aird,
Thoifich o pairt barrantail,
ºm cardais fin druim air dhrúim,
Tighin air linn gun charachidh.
Na tutigh tuis ann am blàir,
a corrag garibh ri fearaigin,
* mac Innăbňan ’s mac Neil,
Bhianidh erigh bhearadach ;
Mac mhic Aliffér bhon trôim
Dheanidh torachd elibh ort,
*: mac Intoiſich fo rann.
A bualigh gu lann farramich.
XI.
*
[ 3oo. ]

XI.
’N tigh crubhaech u bho thuis,
Sa thuig dhùin ò fealadh dhiat,
Diann fin ubhal ga thoil fein,
Ans gach gleus m bean a rinn,
Bhothig am bais air gach feoil,
Sa theid m foid cur fharis air,
Sa fpirid a ghunfidh Dhia, º
Os e fein o cheannich e.

O R A N le Andra mac Efbig Eraghael, do


Bharabra Filarton, 1698.

I.
T: gàil nach fallinach,
Do righin na cuaich fainagich,
Gur boedheach dualach àrbui e, * |

Mar aiteal dearfidh thead. |

Gur bocdheach &c.


II. -

Gruaidh na crugbach nador ghuit,


Tuìs ratha ’s aridha dealbha fin,
’S gach th, aina buaigh mar a b fheair,
Bheir diana fa chaidh eig,
’S gach, &c. -

III. * v

Gu maifach minneal tabhachdach,


Ann fgach gnai neo fhalinach,
Aignigh feaibh neo ardanach,
Gun n fhalinidh fon ghrein. -

Aignigh, &c.
1v.
| [ 3o1 2
- IV.
Sùgach a nam màrran u,
Curtail mara babhaift ghith,
\math thig fatigh garidh dhuit,
ho claragibh do bheuil.
Smath, &c.
- V.
Gur miſle poig na meallanin,
:’s cinntich glòir gun n amideach,
Bheir briadh a bèoill ’s thanalach,
Neach anachdrach bho n euig.
Bheir, &c.
VI.
Uchd nach criòn ri thaifbanidh, |

heil da chìoch cho tlachdmhora,


:unn gach croidh gu alcadin; |

foghlaibh aic fein. \ *

Bhunn, &c. ----

VII.
'S caoin fo gann a feang-corpan,
:'smaolla glúinn ’s callapinin,
:oigh bheg chruinn gun gharacolach,
Nach failter garibh air fèir.
Troigh, &c. -

VIII.
Chaidh cluidh na teafa a th alaban uain,
: gloinnaid bhèus gun chearbucha,
:a d' fhain e ann fá ghearmailte,
"un dol gu dearbh n ghreig.
Cha, &c.
IX.
Beair gur mife bhuaighichich,
fath le'n cuirte cruaigh tfhmuini ort,
:a fhear gun àgh fa n'ua r ſin mi,
Na buainiciïn u fein.
Cha, &c. - · -

Vol. I. - C c X.
-[ 302 ]

X.
Ach 's cruaigh n cais mas fuarachidh,
A ghaobh mi n’aite truaighicantachd,
Beair dhomh mar a buainnich mi,
Mi bhi fa n’ uaigh a pèin.
Beair, &c.
XI
Co chuala n’aill na chunnig e,
Na thuair ad naidar tunnichidh,
Gach uaiſle bheridh urram dhuit
G un crunnich iad ad chřè.
Gach, &c.
XII.
Ga be tu tholfa duiltidh ruim,
Cha onoir dhomh bhi diubhaltach,
Mo tíhoridh lànn do durachd,
Bigh ad t uinfidh le mor ſpeis.
Ma, &c.

GRAN
| [ 3o3 ]

O R A N a rinn Iain Mac Aillen Mhic Iain Mhic


Eoun, do dhibhift inighiran, bha te dhuibh ga .
mholadh, ’s te eille dhuibh ga dhiam-mholadh,
agus te aig cuir an geil nach raibh fao lom aige,
agus te eille I’grath gun raibh rud a bear aige ;
morran do thuigfa nadare.
Air fonn, Fail il o ro, fail il o, fail il o ro, fail il
o, fail il o ro, h’ àl il o ro, fail il o ro, fail il o.
*

I.
O” Nach dfheadadh mo thog-bhail fuas,
Ach teaguifg nadair thoirt dhamh le
buaidh, -

An te ata a gra’tin gu bheil mi trailoil;


Cha neil mi a gratin nach faidh i’m fluath.
II. *

”Smoran caochiaidh a rinn i,


Mar do thoiltinich mife an griomh,
An caillin daonta ga raibh mo ſhaor-ghraidh ;
Gu faic an faoighail mar teilium i.
III.
Och a dhaoine nach creid fibh uaim,
S mi ag toirt mar aoifaid dhuibh ’s gach uair,
Nach mu’mo ghaolfa air a chaillin th' fhaorfa ;
Na fuinnach faoibhidh air fàil an ùain.
- IV,
Gad thearidh cach go ma toill-leam ù,
’S fada a dhabh fùd o ma ruinn, |

Tha mi cho feachanach air ’t fhaicin,


Sa tha bradain air a bhuirn. |

C c2 v. V.
I 394 ]
- V. . r

- ”Nuair bhios caich na codail feamh,


Gur tric de maignaidh ruim a ghrath,
Nach mu’ mo thlachfa a dhòl na fafgadh ;
Na h’ aig an lachaigh e: air fmaimh.
VI.
A challain mhoghair is moitaill deallamh,
Gad tha do ghruaigh mor an corcan dearg,
Tha mi cho fuairach modghaoil a ghruagach ;
'S ata càtt na luath air lùch fhealg.
|- VII.
A challin bhaintidh labhraidh cuinn,
Ga fada cam-bhuidh rea do chùll, -

Cha ’n eil mo ghealfa air ’t uanguas cainte,


Ach mar tha dall air learfin fùill. -

VIII.
heir mi: firinn a bhriodh mo fgeoil,
A thaoibh ’t uaifle agus fuaircis beoll,
Nach bheil mo throm-chean ort a dhoin-a-ghaoiſ,
Ach mar tha drongair ;:X.
bhi aig-oil.
Bha mo chairdin am baroil dhiom,
Gum bè do ghradhfa mo naimhaid chloidh,
Do phog le failte cha dean i ſtath dhamh,
Ach mar ni ant fhlaint do 'duine thìnn.

«)

OR AN
I 305 ]

ORAN a rinnidh do dº Ian Mhac Shir Ruairidh


fear thailla/gair; le Ruairidh Mac Mhuirich.

I.
A Choinich cuiramaid le cheile,
Deanamaid fùrain gu’n eiílainn,
Ca’nach cluinntair ar ’n eabhach ;
Sceart innan ga’r ’n aoibhair : -

Thùg a ghoinfa troim :::::: orn gu Domhail.


Mafa coimpanach dhomfa ù,
Druid ruim 's cùm comhail,
A choir ’s gun iomaridh mìd comh-luath;
0’na ’s iom-ogainich bhroinn finn ! .
Dhomhfa as gþirtis gun chomhnnidh, ’s tha fu
raidh.
gra * III.

An ni tha uait ann fa’n àmfa,


Sè nuaidhich mo chàlfa,
Mo thruaigh i’s cha ghànn è,
An dèis na th” uair mì do dh’ainn-laimh
Dh'inthrig fuachd an droch gheamhraidh gu h ùr: -
OTU1III •

IV.
Dhalabh folas mo latha,
Phòrachich m' oiche gun aidhair,
Cha 'n eil lanntoir nam raghid,
| gun mo choillin ri faithin,
"ha luch 'm fheineachd nan luidheadh fa'n uir:
Orr,
V.
:s an Ioin fo ma dheiridh,.
Run ar leona gu foilair,
Cc3s - - Sau
I 3o6 ]

Sa chùir air folas an goinidh,


Dhuifg e bron an Ioin eile,
Dhage dòrt thromach : * mom ghiùlan,
VI.
Co chunnaig na chuala,
Sgeul ’s trùima fa’s truaidh,
N’am beum guineach fo bhuail oirnn,
Rùg air cùmant ’s air uaiſlain air dùcha. . .
VII. " 4. .*

Se fiol leod an fiol dochair, , “


Siol gun folas gun fochair, “ “ -
Siol na broine is na bochain, ' – –
’N fiol dorainneach ’s goirt a rùg fguirs orr.
VIII.
Se n clàr fgith † an clàr raibh fgith,
Ciàr na dibhail ’s na dòfgain,
Clàr gun ’n eibnaeas lànn ofnùibh,
’N clàr geur nan clàr : an clàrtùrfach.

Cneimh air chneimh fa chneimh chràiteach,


Na feana chnaimhain ga ’n àrach, -

Na ’n ùr chnaimhain ’n dràfta,
Sgriob gach la’ gar fafaigh,
Gur tric tàthaich a bhais toirt ſpuill dhin.
Tha mi aig rathain le ceartas,
Thaobh àbharachd ’m aichaid,
Nach fearr e ri chlaiftin
An t’oilc cratach na fhaicain,
Sclaon a dhaig a feann fhoicil o thùs e.
XI.
Leafach fnidh air mo ghruaidhin,
*M. Iain tighearnail duaſmhor,
Cheafda.

* The coa/?. -

† The Iſland of Sky.


[ 3o7 ],

teastia coinnfeaſach buaghai, -

|Bhi na lùidhe gun ghluafid, - - -

Gradh criodhe fa’n uaigh air a dhùnıfádh. - *

XII - *

’N inghinn Alaſtair chriodhe,


Rinn do ſgarradh mo riethinn,
fàth mo gnrùaimain air tighin,
Mofgeul gailleach a righaift,
Nach faice mi nar dighaift fu’n dùnn fibh.

0R A N le Mari inghinn Alastair ruadh do


dh Iain Mac Shir Tormaid Mhic Leod airfaotin
irá thombac uaith.

L U 1 N E A G.
Hi il u il agus o,
Hi il o ho ri nan,. -

Hi il u il agus o, |- *

Hi il o ho ri nan,
Hi il u il agus o,
Hi il o hori nan,
Fa lil o hu lil o, |

Ho ri ghealladh hi il an.
T. -

A do reach mi ’m leabuidh, |

-- Cha” na codail is miannach lium,


Mig ro mhead na tùile,
'S mo mhàin gun iarann air,
Tha mholdair ri pàidh, |
Mur a cailtear am bliana mi, |
º feimail domh faithain, - |
Ga do ghabhian an ’n iafd i,,
Hi il u il agus o, &c. -

|
[ 308 ]
II.
Tha mo chion nair a chlachair,
Rinn ’m aigne a riarachidh,
Fear a bheul mheachair,
- Ga tofdach gùr briarach u,
Gu faithain air ’m fhocal,
Na caiftail gad iarain iad,
Cheart aindeoin mo ſtàta,
Gun a charich fud fiachain orm.
Hi il a il agus o, &c.
III.
Ga do thuirt mi riut clachair,
Air ’m focal cha b’fhior domh-e, |

Gur rioghail do th” ſhloinneadh, |

'S gur foileir riiaraidh e, -

Łeodach ur gàfda, |

Foinnh beachail glioc fialaith ù, ,


Do th” ſhliochd na’m fear flathail,
Ba maith ’n ceann chliaranach.
* Hi il u il agus o, &c.
IV.
Ach mhic ad Shir Tormaid,
Gu foirbheaçh gach bli’ana dhuit;
Chuir buaidh air do th” ſhliochfa,
Agus piafach air th’ iarmadin,
Chuid eile chlann t’ athair,
’S gach ràdhad ga’n trialadh iad,
Sin is tòradh mõ dhurachd,
Dhol an rùnn mar bu mhianach lium.
Hi il u il agus 0, &c.
V
Nuair theid u do’ń fhìreach,
’S ro maith chinneas a’m fiaghach leat;.
Led lothinn chonn ghleulda,
Ann ad dheidh nuair a thrialladh tu, , >
Sin
[ 3c9 ]

in is cuillibhar caol cintèach,


| Cruaidh direach gun ’n fhiaradh ann,
eilgair na h elid, - -

Sa choillich fna lia chirce,


Hi ilu il agus 0, &c.
VI
Tha mo chionn air an Ruaridh,
Gur luainneach mudfgeula mi,
#:bhoinneadh geal fuairce u,
Bheil uaiſlaidh na pheacagaidh,
ir an d’fhas an cùl duallach,
'S e na chuachagan teud buidhe, - -*

his ùrladh ghlan fhuairce, -

Cha ba thuaireſgeul breugadh e.


Hi il u il agus o, &c. -

VII.
in iomradh dhuit Iain,
Gu mo ráthail a gheiridheas dhuit,
"mac an deadh àthair,
Bha maitheafach mearachail,
: gu fuarbhailteach daoinaircach,
Faoilteachail deirceachail,
:nnart air trup u,
Na cuirte leat feim orra.
Hi il u il agus o, &c.
:h àlluinn a marcach,
Air each an glaic diolait u,
*: cùmail do phearfonn,
:nn an cleachdadh már dh’iarrain dhuit,
:geadh fud annud laimhfa,
Lann ſpainteach ghorm dhias fhàdda,
:ithair mhaith phioſtall,
Air chrios na bài fniomhanach.
L u 1 N E A S.
[ 2 Io ]

L U I N E A G.
Hi il u il agus 9,
Hi il o ho ri nan,
Hi il u il agus o,
Hi il o ho ri nan,
Hi il u il agus 0,
Hi il o ho ri zan,
Fa lil o hu lil o,
Ho ri ghealladh hi il an. -

* *

L A o 1 D H air a Bhais le Dùghal Mac Pherfon ·


ann a^n Trotarnis,

I.
3 Cluinn u dhuine bi na ’t fhaicail,
*S. maiduin na ’h aif-eiridh dlù dhuit,
Eifd an troimpaid ’s thoir un ’n araidh,
Guth an anghael thig gì “t iunfaidh.
|- -|

Ga fochair u air do leabuidh, -

Cuimhnich gur h aithgharra an uine,


’S mo tha cùram ort mu t anam, |

Greis ort gu h eallaibh is dean t uirnigh.


Cha ni n ùirnigh ghoirraid fhiùnnair,
Cuimhnùich a dhuine ne cùis dhùit,
Bheir a'n ùirnigh ni dhùit buinnaig,
Ort gu’n guille à air do fhuilin. 1

Cha do crùinnich ù riamh do fhalchair,


Do ghor nagh airgaid nagh iuntais,
Na ghabhair an eirig t anama,
Greis ort gu’n dearmoid ’s daan tuirnigh.
[ 311 1
| Mo ni R - V.
(h: nel t * uirnigh le creidaimh,
\, a Dramh dhuit an eifdaichd
:e dW: an luchd teagaifg, ?
Shoir freitach nach dean u éacóir.
W I.
Cuimhnùich air do mhoidean baiſte,
Gur a faſta iad ga’n geil à,
'S mur treig u raodhaid ’m pheacaidh,
Glaifair u’n ionad na peine.
VII.
Guionad na peine a fheachnadh,
Bigu faicleach air do ghiulan,
Cùm na fainta is treig gach cleachda,
Leis an raibh ’m peacadh gad lùbadh.
VIII. -

Cuimhnuich gach bliana chaidh feachad,


Gur h aobhair airftail is tùrfa,
A bhith fmuainteachidh mar thachair,
Ubhith peacachaidh le dùrachd.
IX. |

Ach ga nach ſtriochd u diugh do ricdhailt,


Led cheann labhairt briaraich beulach, -

Cha bheag a chuis eagail Dia dhuit,


Nuair t thig fhiachain air a bheulaibh. *

X.
A huile ni bha e aig iaraidh,
Bha u diàlta riamh a dheanàibh,
Pº chogais a togail fianais,
leis gach gniomh a ni droch fgeul ort.
Ach cliù is moladh gu raibh gu fiorùidh, .
Gar Dia am bheiliochd gu faibhair,
Nuair nach b ùrra finn ’s na fiachaibh,
Gun a thoillaich Crioft am paidhe. XII
*
I 312 :

XII. *

Ach tha ar namamanın an cùnnart,


”Saobhair mhullaid dhuin e ’n drafta,
Gu breithamhnuis bhi gar cuiridh,
Summanaigh a teachd gun dail oirn.
- XIII. -

Mar tha an foiſgail fein aig teagaifg,


”Saobhar eagail ann fgach aite e, -

Gun tig breithanhnuis mhic De oirn,


Mar tha e fein aig raithain.
- XIV.
PN tì dh fhuillaing a chorp a cheufaidh,
Sa reubadh le fleagh ’s le tairnain,
Sa dhoirt fuil a thaoibh gu frafach,
Gu finne a thoirt a ſteachd gufàroís.
XV.
Thig e le fuathais cho fgreamhail,
’S nach feadair airrais mar dh eiris,
Treigaidh muir is tìr is talamh,
Duibhaidh a ghealach fna reulta.
XVI. -

Dùibhaidh a ghrian tha na coinneal,


Gu’n deid teinneadh ris na fleitaibh, *

’S thig ar flainu-fhear ’s na h ainghail,


Chùmail coinnuibh ann ’s na ſpeura.
XVII.
Duifgair an fin fluagh no cruinne,
Theid a’n criunnachidh le trôimpaid,
’S laidair cumhachdach an ùrra,
A beir iad uile a dh iunfaidh cùnntais
XVIII. •
Sa chuiris ri cheile na cuirp fin, -

Tha na dùs air falabh ’s na fmuraich,


Sa chuiris anam ann ’s gach colluin,
Tha air cnamh na torraibh ùrach.
XIX.
I 3 I3 :

L"hes XIX,
My :A "dh an talamh uile,
"A duine thuair e fein dhuibh,
kbheir an fhairge cùnntas builleach.
As gach duine mar an ceudna.
- XX. .
Cruinneachidh uiſge is gaoth na fgap iad,
Dheith gach carcais fada o cheile,
S theid an ceangail fuas gu doighail,
Eidair fhuil is fheol is fheithin. ·
* XXI.
Bheir am breithamh laidair fimachail,
Fraorc do gach neach air eacoir,
Peachanuibh diomhair gu follais,
8 gach aon-chronn foilleir na’n aodean.
XXII.
Nuair thig iad air beulaibh bàrra,
Bigh an t anam a toirt riafant,
Ebhi na fpiorad neimh lochdach, *

Aig na thruail an corp e cheud uair.


XXII i.
An corp cuir cionnt air na fuilin,
Gun a lùb iad e gu farmad,
'S gur iad a bha deaniubh iule dha,
Ann ’s gach tùrnn an raibh e ainmail. .
XXIV. |

A’n tuil a cùir cionnt air na lamhain, * |

Abha deanuibh gach gnothaich fallachidh, '


Goid fa braid na gh fhaod iad fhaithin, -

Spuile thighean muirt is marbhadh.


- XXV.
Nalamhain cuir cionat air na cofaibh,
A bha air àftar faibh gu fiubhlach,
Giaraidh coram faddá is farfuinn,
Air na daoine ceart u ſpuiligh.
Vo L. I. · D d XXVI.
t sia 1
XXVI.
”Gh aindeoin na tha ri ’gh raitin,
Tha ’n dràíta na acbhair dhuime,
Cha deanidh iad fin a mheirlaigh,
Mar a bithegh càch gan guilain.
- VII.
'S cha ne na coffaibh bu choirich,
Ach a criodhe foillail falfach,
Ga chuir a ghoid cuid gach duine,
Ga bann bhar mùllach na beann e.
- XXVIII.
Tha’n faoghail doracha gun bhí foilleir, {
Tha e lan do thainnuibh mhealta, |

Tha e aig iaruidh a ghiunfaidh a bharachd,


Tha e lubach carrach fanntach.
XXIX,
Bigh Crioft air cathair a cheartais, }
A dioladh ris gach neach mur bha iad,
Gu h araid bho ’d thuair e maſladh, -

Sa bhidh le tailcais ga àichaidh. !


- XXX
Smur a chuala finn bho thoifeach,
Nuair a theid gach olc o’s n àrd orra,
Cuirrear iad air an laimh thoifgeal,
Aig a nochdar iad ri naimhaid. -

Gheimh an lamh dheis orduigh gluafaid,


I bhi tarruing fuas gu laraich,
’S bheireir flaithneas mar dhuais dhoibh,
?S cluirintair gùth an ’n uain aig radh.
XXXII.
A mhuintair a rinn an ceartas,
Gluaifdaigh iad a ſteach gu farois,
Don : fin a dhorduich Dia dhoibh,
Far am bi iađgu dillin fabhailt.
- XXXIII.
I 315 ]

XXXHII.
Sa ’n lamh thoifgail bho nach fiach i,
Sgiurfar iad gu : grainoil,
'S mar a bha fa ’giunfuidh riamh doibh,
Liubhrair le Dia iad do Satan.
XXXIV.
Is bigh iad an ’n iofroin ga ’m piana,
Lofgadh gach ial is nach cnamh iad,
:::::: is diofganaich fhiacla,
Gun folas na foilfe na faordraich.
XXXV.
Nife buillichibh gu diaidhigh,
A ’m futhail tha gun trial gar làthe,
Gluafaibh ann an follas Chrioft,
Cho fadda ’s ni a ghrian oirbh dearfa.
XXXVI.
Bho n fe fein apaidh air fiacha,
Na díochainichibh a chairdais,
Mu ’n teilg e do dh i froin fios fibh;
Beannachd Dhja dhùibh ’s tuinndaibh tra ris,
|

OR AN a rinneadh do dh William Brathair


Mhic Leod na Hearradh.

I.
- Sº: na dha le dùrach uam,
Gu cuirtair deis a cheoil.
II. v
Gu guala threin na làraichin,
’S na brattach cùrigh froil.
iIII.
Gu marcach cùrfach pillaineach,
Le ’n gluais a ’n cinneadh. mor.
D d 2 IV.
E 316 ]
IV,
Se mac fo dhag an t Alaſtair, -

Glac gheal a mhalairt oir. »


V.
’N t William fo chuala fibh,
Air am bheil na buadhain còr.
VI. v •

’S tappuadh gafda cruadalach,


Taigne uibhreach mhor. ' ~ -

VII. « *

s Air an d fhas ’n cùl fniomhanach,


Nach brift a chir ’s nach leòn.
- VIII.
Gur fada bachlach dualach,
Tha càmalt gruaig an ’t fheod.
|- |- lX. -

Mar tharruing theudin chlaríachin,


Bui cleachdach air dhreach oir.
X.
Gruaidh is romhaith fioła.
’M bheil fùil na rioghraidh môr.
|- XI.
Tha fuil chlann Riogh Icchlain ann,
Ma’s fior mo thoifeach faoil.
XII.
Sa ’n fhuil uafal leonnach,
Nach traigh mar a bhuinn mhor.
XIII.
Tha do chairdais dilas,
Ann a fiùnn-leitir na cleoc.
XIV.
Gnr a farfuinn fuighantach,
Do phairt ri Dughail òg.
- XV
chaidh a chlàthar dhùthana, y
’S be fid an dùchas dho.
L 317 ]

XVI.
Le luchd falbh na h earin,
Ga ºm bi na teudean ceol.
XVII.
-

’M fear liath tha an loch-aircaig,


Gur h aite leis u bhi beo.
XVIII.
?S càrraid Mhac Neil Bàrra ù,
Gun fhear a thoibheum beo.
XIX.
*S. carraid do ’n Iarla Ilach u,
So rinn a mifta mor.
XX.
Mharadh riogh fear mhùille leis,
'S cha d roinn sùd bùimnaig do. |

XXI. v.

’S guirribh do na càlagaibh,
Is glachaibh iùrran og : |- *

II.
Mac na ’n craobhidh fafanuich,
Gu neart-mhor ann a dhorn.
XXIII.
* *

Na bhuantagh ’s na bharranta,,
Nach tarruing duine tha beo.
* XXIV.
”M bheil maifa agus riobha,
Sa dhearfe air griefa ’n rois.
- XXV.
Beith direach eart na fhionadh,
Ceir is fiodagh gorm. . -

- XXVI. -

Bàrr fiùnn dòfrach gun chronn lochraidh,.


Sreang le ’m breifnaidh toir.
- XXVII.
Cullbhar ſpainteach cinteach dha sàd,,
Thilgeadh graina’’m feol. . .
~ D d 3. - - XXVIII..
[ 3 18 1

XXVIII.
Bho d bhois lùthair ri còfg fùdair,
Dhamfigh fuil an neoin.
*

O R AN do'n Olladh Shafgunnach, le Duine


uafal Araidh. Air fonn, Alaſtair dubh a
Gleanngaradh.

I.
AN *’Ntolladh thainig a’ fafunn,
coinnibh re mafl” thoirt do dh’ Alba ;
Ge d’ fhuair e fuairceas da chleachda
Na afdar air feagh na'n garbh-chrioch ;
Cho luaithe ràinig e dha-thigh
Gu garaidh altrum an t ſhean-bhruic;
No rug an trùileach an afaid,
Do bhreugan as-caoin ’s do fhalachar.
II.
Ach ’s è ’n Donas fein a fpor thu,
Thug an toil dhuit gun a chàileachd ;
Ba chomhartaich dhuit ris a ghealaich, , .
Bhiodh tabhunn re Clannabh na’n Gaidhil :
"S olc a thrù nach tug an aire
Ma’n raibh thu cho labhara, dhàna;
Nach è ’n cù is cruaidhe dealunn,
Is doimhne a ges: a nàmhaida. -

- III. -

PS dearbha nach fiach leam it” iflair,


A ſpilleadh na tharaing a balg dhuit, -

'S math a dh' fhònas leam a gheadhach + |


Shliom, ghlas, laghach, ga’d’ mharbhadh :
- - Ceapog.
* A doćfor. - -

† A goofe quill. |
- o - }* -

Ceapog bhog challtainn gun chorran,


Gun ghuin, gun oirin, gun chalg orr”,
A lotas do theanga’s do cholunn;
’S comh-buige re toran mhealgan.
Cha ’n’eil mi creidfinn ga rìreadh,
Gur Iaineach friamh na bèifte,
°S ann a fhuaragh e le mhàthair
Re coigrich le nador Vènus, -

Balach gun mhogh, lomlan miofguinn,


::::::::: air féin è
’S tufa an fheòil a chuaidh a dholaidh,.
A dhùbail boladh air brèinid. |

V.
Ach cha ’n eil coille gun a crìonach,
’S bioidh clamh-eoin lionar ’s na feòcabh,
’S ainnihh re fhaotuinn magh cruineachd,
Gun bhuilgeir ann gun fhòtas,
Tha : re fhaighi gu minig,
Ann fna.*geimichin is bòiche,
S cha ’n iunadh ufa bhi ad thruftar,
A’d thàir, ’s ad ghufgull do d’ fheòrfa.
VII.
Gur tu an lofgunn fleamhun tar-bhuidh,
’S tu màigein tairgneach na'n dìgin, -
Gur tu dearc-luachrach a chàthair,
Refnàg’s re magaran mìltich,
:S tu bratag fgreataidh an fhàs ich,
’S tu ’n t fheilcheag grànda bhog lìtheach,,
S tu ’n cartan nach fhurafta thàrfainn,
Uait na thàras tu na adingain.
- * V II.
Gurtu ’n gonnachà gollach, fgallach,
’S tu tramafgal falach gach fàs-phoir,,
?S tu:

* i. e. geiheamhuinnin.
- - 32o I.

"Stu foplach a’s moll na fafgnaig,


Ann àm fiol reachdair a chàthadh,
’S tu tom-odhar an tombacadh, , , ,
Gur tu ſtad feachda o bhlarabh,
Gur tu croman-luch’ na healtainn,
’S tu nois mìr-cagnaidh nam Bàrdun.
VIII.
Gur tu fuidheagan an aodaich,
Gur tu chnò-chaoch an fhìr fhàfag,
’S tu a’ madadh-allaidhrair chonbhadh |

Gur tu meas toirmiſgte a ghàraidh. -

?S mor tha da bhèufan a bhalaich,


A bhruid air carradh ad nàdor,
Cho ’n iànadh ge d’ tha u fgreamhail,
'S an fhail ann fan deachaidh tàrach.
- IX. |

Cha ba tu’n dreathunn na’n cuileann,


Na tiubhar fulannach làidir
Cha ’n eil mir annad do’n darach,
No do fheileach dearg na’m blàran,
Tha chuid is mo dhiot do chrithinn,
Ingin fgithich ’s lamhun fearna,
Tha do cheann gu leir do leamhan,
Gu h araidh do theanga ’s do chàirein.
X. - *

Ceann puinnfoin a chinnich na fhàfach,


Do'n * fhailbhe ’s do’n-àileadh lom lan,
Gann urad + maighdeige tràthad, * -
Do dh’ eanachainm nàdora ad throm cheann,
Cha n iunadh ge d’ thigeadh toth gràineil,
O dhèudach bearnach do ronnachraois,
’S do chom gun chroidhc gud àínia,
Ach urad màileid do dhšimlas.
- - XI.
* emptine/G. -

† A very ſmall kind of Wilk vithout any meat


ž#f ff.
[ 32 i ]

XI. |

A meafg na’n iafg s tu’n dallag mhùrlaich,


A bhialt mhùgach fin mac lànhaich,
?S tu’n t ifeain a’ nneadhon na brèire,
Am brochd sa fhròn na chèir tri ràidhin,
A mhial chaorach dha’n ainm an t fhèalain,
Salach an fpreidh tha dhuit cairdeach,
’S mar bhithe nach t oigh leam ainm èiige,
Gun dùraichdin feia do fgràileadh.
XI !.
Ach ni mi nois a bhrìgh do Ígornail.
Glomhar ad bhèul mor a ſparadh,
Nach deilich riut fhad ’s a’s beo m,
Gach aon deireadh lo ga theannadh,
Bharachd air na gheibh ud riailada,
Air * ballan ſtiallach ga d’fpannadh,
B’fhearr dhuit nach beirte tho thôs u,
Ach ad mharbh largh bo gun anam.

O R A N

* A kind of pillery ančiently fºd in the High


lands, for puniſhing all liers ant de/picable offen
ders : It was a fort of frame erećïed on a pillar,
on which the affender was faffened with a rope a
bºut his oxters, by which bě hung expoſed to the
fºaſf , and ridicule of the /pestätors, who pelted
him with rotten eggs, &c. *
L 322 l

O R A N le fear Arnabidh, do Alifter Mae


Domhnuil.

I,
Cheaid diluain an bhli’ana fo,
Gur riarichte bha m intinidh,
’N tì mu raibh mi iargunneach,
Bha ioratuis ro chinnteach dha,
Do t fhlainte bhi gun deiras,
Bhon là gheallich mi fan tirfa ruit,
An deis gach cuis bhuaighgachidh,
Dam cluafibh ’s duais ro fhirreannach.
- II.
’S mi tholichidh bhi foilear ann, ·
Ga doilear libh tuis m indrigidh,
Gur neonach luim mar cualadh fibh, ,
Co chnuaifach buaidh gach piobarichd,
Gün milioi e cheairt cho innoiti,
’S gur fillachd uile th infidh dhoibh,
Le profnachadh an cuidichda,
’S fear tubaiſt nach bigh inntineach.
- III.
Bu leannan trois tu mhoraigu,
’S bu fholafaich an cellidh i,
’S ga nach raibh e ordichda,
Bu deoinnach leis gun geilidh i, *

Ach nuair thuig e caillichin, * -

’S gum b abhair gràin tu cheudibh i,


Gun thuintagh e gufuathachi,
Ga be chualla a duais ’s neo ebhin e:
s IV.
Na riarachidh mo fmuintin mi,
Sa naonnar a comhgheallachin,
[ 323 1

Gur mife bigh aontach,


Air bhi daonan an cain-eiftach ruit,
Bho’s riaghailt do gach uidar u,
Luichd cùil ’s tu gruint an teidagin,
Gun tuig u bar air h omar,
Ga ba ceol fhear môr fa greigas e.
Gur liomnar fear le follas,
Brigh tu bheoil air bhoird ri marran dhuibh,
Bigh ulaim grinn air lı ois achda,
Na m poir le glòir ro ardanich,
Sin nuair thig na finnachin, -

’S tuis girig philidh namhid iad,


Gun dearamid air na boidichamh,
’S fior fhoganach ri naiſten iad.
- VI.
Cha neil bard na filigh,
Na fear inaid na luchd fgèula againn,
Nach mianach bhi n ad chuideachda,
’S ta thuiſpaint bhi ga eiſteachd lo,
A follum is a fifrachadh,
N aird thuigfabha u efachdach,
’S tu Riogh na laoidh ’s na ’n oranin,
Luim fhein gur bºs:
gun gh edhigh e
VIII.
Nuair thig n teachdar,
Gur neimh fheachramach ar sàridh dha,
S iomadh fear bhios dughach,
Gur neimh fhubhach : na cairdine,
Cha cuaila riamh do dheannatas,
Na bhreaugacheas mu ghratineas,
Na miufas bigh gu gallach,
Nuair ni A : air faigalfe.
- VIII.
Cha neil ſtruthan ùilt na aithnichan,
”Strath na gleann na reallenibh,
- Nach
|-

} -
I 324 ]

Nach bi gu bronnach tùrfanach,


Le dùrdail bhùichtigh eiflenach,
Neanli bigh gu cràtach dheith,
Cha cluintair ard fa cheateain iad,
Gach luigh tha coill na'n garuchin,
Am blà fan càil air gèilachdin.
- IX.
Am bradan leis an taitneach,
Tighin gu grad gun ſtaid bho ’n t fhaile fin,
Gun threign fhnag is aftar e,
Gur tharftalach a t ſhnamhi ’s e,
Gun d fhaife ceart co-truime,
Le bhi ceapadh chuilaig àlline,
Gu tuge grùnnd na tùinigh air,
Le tùrfa dhuilich phramhanich. -

X. |

’S begiunidh fid a dheridh dhoibh,


’S nach lèir domh fo na duillinfa, |
An tì co-cheart fa leabhadh dhùin,
Gach ceadfidh ghebhadh cluteach oribh, |
Cha deain mi tulligh ionfaidh duimh,
"S fear feanais ault an t fhuicar air,
Fad bhios muir a lionadh, *

Cha deid diochan air na thùiridh leat.


- XI.
An t fhori fo gun blafbheam,
Bho’d dhauilt fe t fhaichdin fabhailta, {

Mo leifgealfa bhi gatidh,


Bho ’n nach fnaftar beachd na bardachdfa,
”S e ſhid a gfhag mo mheimnaidhfa,
Fior leannbigh leanimh do chàllichan,
An toil bhi an aite ghniomh,
Cupa linta dhiol do t fhlaintafa,

I R A M ,
L 325 I
. I R A M.

* I. -

rTHA fgriob dithigh orm na s leoir,


Si tighin gu foil, -

Ghaoil cha churrinn an ftoip ri cheannach i.


JI.
Tha fgriob do poigidh na deidh,
Si ri tighin gu reth,
Shaoil mi graidh nach raibh breig ud ghealidh
dhomh.
III,
Gad theridh cach rium,
Nach bu leannan domh u,
Luaidh cha duair mi do fhuigradh ainneolach,
IV.
Chunnachas bruaidar an roir,
U bi fintigh ri m thaoibh,
Chum fid tamial du n oiche am charis mi.
- V.
Sann air ruidh tigh làir,
Ghabh mi ceid dhiot dimairt, -

Bhuail mi mulaid ’s cha bàil lium a’machidh.


- VI.
Suil gan tug mife uaim,
As de dheidh ’s tu fa cuain, -

Lìon mulaid bochd truaidh ’s droch bharal mi.


- VII.
Mhic ud Eachun na ſtròil,
Tha u fgiobar luim og,
Gad tha mifnach is morail cheana iennad.
|- VIII.
Bhigh aig t athair ’s bu dual,
Sgiob chaimh a cuain,
Nuair a dh’eiridh i fuas na marrinamh.
V oL. I. E e . JX
[ 326 ]

IX.
Mu fann le ardan clann Neal,
Dh fhalbh u freaftal na ramh,
Mac Mhorigh a chuir fabhailt calidh ort.
X.
Nuair, theid u air ftùir,
N a leig claonidh ad fhuil,
Eaguil aomadh a ghòil : fharis dhi.

’S nuair a chi u muir môr,


Si tighan le cròiche, - -

Feach an ’iar u ga coir le leannanach.


XII.
Smath thig cotaidh man n’eang,
Air a cumadh ort gu teann,
Fhir nach d’fholumn fgraing ach ceannaltachd,
|- - - III.
Ach na bithin fa bhù,
Sna h airm ann a b fhuidh,
Dheannin rahdha gun dùidh cheannach dhuit,
- XIV.
Sar chlaoimh math gèur,
’S gunna fnaip air dheadh glèus,
Si reaflaidh gad t fheim air bheallachin.
2XV. -

Ach mu tha fibh mar dias,


Ann an Glafco gu tinn,
Ri gu cluinim dheadh fgeul bhi fallain oribh.
XVI.
Miafg clanna na gall,
Far nach tuig iad air caint,
’S nach h idear neach ann ar n’anachdar.

O R A N
[ 327 ]

O R A N le Iain lom do Shir Domhnuil Shleite.

I. .
CIAN ’s gur fàdatha m i ºm thamh,
’S trom lium ’m aigne fo phramh,
Saach codal dhomh feimh ’s tìm eiridh.
- II.
Luigh an ’n aois orm gach uair,
Dreach a’n aoig air mo ghruaidh,
Is rinn e feidail bhoc thruadh do fein dhiom.
III.
Tha liùnn dùgh orm gach la,
'S e gam thaoghail a ghna, |

Air mo chuife cha ràfgeul breuge. ·

Tha gach urre dol dhiom,


Bho faithin fùrran le miagh, |

Cuig ùrrad sa b fhiach mi dh eirig. *

V.
Chail mi arminn mo ſtuic,
Mo fgiath laidair ’s mo phrùipe,
Iad ri aiteach ’n t fhluic is feur orra.
- VI.
Fàth mo mhìrreadh ’s mo cholg,
Thaobh gach iomairt fo dhalbh,
Luais air ’n iomachd air lòrg a cheile.
VII.
Mhùch mo mheothail ’s mo mheas,
Na daoil bhi claoghach ar flios,
Chaidh mo raothain fai lìc do leugaibh.
Bhuail an t earrach orm fpot,
’S trom tih airich mi lot, -

Chuir e lùghad mo thoirt ’s beag ’m fheim air.


E e2 IX.
[ 228 3
IX. -
Bas Shir Domhnuil bho ’n chaol,
Chuir mo chomhnuidh o fgaoil,
Dhàg mi ’m aonar fa ’n aoiſh ga ’m liatha.
Sann ruit a labhruin mo mhian,
Cu dàna ladarna dian,
Ga do bhithin da thrian fa ’n eacoir.
- XI.
Tha iommad finuaite boc truadh,
Teachd air 'm aire fgach uair,
Bho ’n la chaochail air fhuadh fir h eugaig.
|- XII.
Lecghuinn firrachail ard,
Muinte ſpioradail garg,
Umhail irifail fearragha treabhach,
- XIII.
Leug na ’n arm is na ’n each,
Reumail aircail gun airc, *

Gheug :
B u ’n armadail glas "g
an deidag.

Bha do chinneadh fo phramh,


Do thua ”s do phaiarin mail, |- -

Uaiſlin t fhearuinn fgach làn fhear feufaig.


- - XV. . - -

Bha mhnai bheul dearg gheal a bhruit,


Ri càll ’n ceilidh fa ’m fuilt, -

Cach aig eite do chuirp air deile.


XV t.
Moch fa mhaduinn dirdaoin,
Thogiad tàígidh mo ghaoil,
Deis a phaſgadh gu caoil fna leintin.
’N cifte ghùife na ’n bèrd,
’N truail chumhain na ’s leoir, -
’N deis a dùghadh fo an t ſhrol air ſpeicin. .
|- * - XVIII,
[ 329 ]
. " XVIII.
Gu eaglaiſh (ffeite na ftuadh,
Chòft u fejn ri cuir fuas,
Ga d’ nach fhùrich u buan ri fcletágh,
- XIX.
G fhalibh na fpalpin a nuin,
Bha fial farfing na grunnd, v.
Cha biad na fachach gun rùm 'gun leaid iad,
XX.
Domhnuil gorm bu glan gruis,
Fear bu mhinna blia do’n triur,
Cha bu corrocheann u n cuirt Ri Searlas.
XXI.
Chunnaic mis u air trithan,
'S cha bu gna leat bhi crion,
'S gum mo nolaig le fion do reithlain.
XXII.
Cha bhola paidh do mhian,
’N am ghoibh falabh uait ga dian,
Choi fina traighad gun lionta re leat. .
XXIII.
Du gk uifgabeatha ’s do bheoir, ,
'S iad a gabhail nas leoir,
Mur a thoileachidh beoil ga eabhachd. .
XXIV.
Mu bhord gun timidh gun gruaim,
Le oil ’s le iumart ’s le fluaidh,
Is ceoil bu bhinnidh na cuaich ’s a cheatan.
XXV.
Thuair u deannal na dho,
Dh fhaig do pannal fo bròn, |

Gum ba ghearran a leon mu ’n eibhidh.


XXVI.
Air Raoin Ruadhri na strache,
Far na bhuadhaich u blàir, |

Chal u tuaiſlin is tarmain ghleifta.


Ee3 xxvII.. *
[ 33o ] .

- XXVII. --

Air an talamh chrion chruaidh,


Nach fallachidh gearrag a cluais,
Fhuair fibh deannal na luaithe leatha,
XXVIII.
Bu neimh chraoibhidh nu feòd,
Thuair fa chaonaig an leôn,
Bann du Raonnail’s Eoin is Semais.
XXIX.
Cha deain mi rùn ach gu foil,
Do n’allur ’s air teachd òrn,
Bho nach duifgar le ceol Shir Seamais.
- XXX.
Dh fhalabh u fein ’s do chead mhac,
Ma la geuir fibh gu neart,
PS fada bho cheile fo cheapibh reafg fibh.
XXXI.
’S bla an leapa air ar ceann,
Seach daormain thaifgidh an t ſhuim,
Sibh bu fcapach air buinn le fealidh.
|- XXXIII.
----

Thunrt mi’n uriad ud ribh,


Tha mi m’ urin ga dhiol,
Slann ar muinmail gum pill fibh breig orm,
t 33 I i
-1

Do dh Inghein fr thir na dris, le Mac fr


Dhail’neafs.

|- I,
HA mife fo ’m luidhe,
’N leabaidh chumhainn chaoil chlàraidh,
Tha mo cheann air a lìonadh,
Le fiabhras mìo-nàdar,
Cha ’n fhuachd is cha teas dhomh,
Cha neil fios ciod is cragh dhomh,
'S ann tha toifeach mo ghalair,
Mu m’fgamhan’s mu m’àirnin.
Beir mo fhoraidhfe thairis,
- Do m’ leannan do n bhràidhe,
’S nuair chluinnis i n aithris,
Cha maith le mar tha mi,
Mi gun fugradh gun aitis,
: : mi gàbhachd,
'S e cumha do phòige,
A leòn chun a bhais mi.
- |- III.
Ga bu fhocair mo leaba,
Cha do chaidil mi ’n raoir,
’S nach d fhuaras tu agum,
Ann an taice re m’ thaobh,
’N am dhomh dùfga fa mhaduinn,
Bha u fada o m’ ghlaodh,
’S mor a b’fhearda mi agum,
Acn aitil do m’ ghaol. |

IV.
Cha n è ro-mhiad do nithe,
Tha mile ga iarghuinn,
I 332 1

Ach mi m’ laidhe fo m’ aonar,


lì e finaonuinnin diamhair,
Gheibhinn bean ann ’s an tír fo,
”G a bheil nì ’do fhiol diarmaid,
’S aig na thug mi do ghrà dhuit,
Ga mbi dàil aice am bliadhne.
|- V.
Tha mife faidh fprcchd,
A ghaoil o thoifeach mo cheift ort,
’S deir gach aon neach do m’ fheòrfa,
Nach ba ghòiriche bheag fin,
Mar gabh laigfe na feòla,
Is an òige mo leifgeal,
’S gur trì nith thig gun iaraidh,
Gaol, iad agus eagal.
VI.
Gur mife th’air mo leònadh,
Mu mhnai òig a chuil duinn,
:S tu dheanadh mi ſlàn,
Ge do thà mi gu tinn,
Tha do ghruaigh mar na caòirin,
Do ſhlios mar fhaoilinn air tuinn,
”S e bhi fealltuinn a’t aodunn,
A b’aobhaiche leum. .
VII.
’S truagh nach raibh mí ’s mo leannan,
Ann fa ghleannan an uaignis,
Na fabhadan bheag choille,
Far an gaoire na cuachadh,
U sìonte ann m’ bhreacan,
Dlu paifgt ann m’fhuanaich,
Gu faighinn le deòn, |

A ghaoil do phcg is cha b’fhuathach.


VIII. *
Gur diom-buitheach mi ’t athair,
Dheth luchd taighe’s dheth d chàirdin.
Le
[ 333 ]

Le an litrīs laibh brèige,


Mar a threig iad do ghradh orm,
Bha ’n dream dheth ’n raibh finne,
Lan - toil agus àrdain, *

'S e ar cum hail o cheile,


Dh fhag fuidh èiflan gu bràth zni.

Am freagradh.

|- I.
E do chuaidh mo a phòfadh,
Cha ba deònach mi fèin air,
Nuair dh” amhairc mi am dheaghaidh,
se na o raghuinn a thrèig mi,
ºg ùr a chui ghasta, |

Ba tu 1 anothaitneachduinn ceile,
's ::ų agla a ghaol gun mi marriut,
FuicíEA f'parradh na :
- II.
Ge d thig; fear mo thaighe,
Dha- ÈHigh cha dean mi ris feite,
Ch: clearn : rs croidhalas,
brit birin no gaire, -

:: ra c chd fa cheann :
*** nach d’, dhireadh air fàilin,
P: Bag fud nife ſuidhèaiſlain,
* ad ňo rè is molitiin. .
· III.
Tia no chiomfe do ’n fhleafgach,
***aonn leadanach bhòi-aci, •
“ ºf Eine nach striochda, ** * *

’S "Po fhiºn':'citann Domhnuill,


:::* a ghabh ini mo chead diot,
"E an Eaglais Diadòmhnaich, ’S gre
|- Ho
[ 334 3

’S ge nach d’fhaod mi bhi cainnt riut,


Bha fhannt na ba leòir orm.
IV.
Gur a truagh nach raibh mife,
Gun fhios air do chùlthaobh,
’N am togbhail na lichde, -
Agus brifte na h ùrach,
Cha n iaruinn do chiffidh,
Ach mo ſhlios a bhi dlù riut,
Sgeul a fgath as mo chèudfaidh,
'S ann do n èug thug u càntas.

O R A N a Gheamhruidh.

Tune, Tweed fide.


Harraig grian riogh na'm plainèd 's na rèulP, .
li, Go fign chancer Diaceadaoin go beachd,
A riaghlas comhthrom ma ’a cricchnaich è thriall,
, Da-mhiof-dèug na bliaghna ma feach ;
Ach gur h e an darra, Diafathurn na dhèigh, ,
A ghrianſtad-ſhamhraidh, aondèug, an la’s faid ;
’S a fin tiuntaidh e chùrfa go sèamh, >

Go fef-ghrian a gheamhruidh gun ſtad.


II |

’S o dh’ imeich è ’nois uainn mancuairt, -

Go ’m bi fuachd oir'n go ’m pill e air nais,


Bi’dh gach aon la dol an giorrad go feim,
’S gach oiche do reir dol a fad :
Struighidh luibhion, is coill, agus feur,
Na fais-bheo ion-èuguidh iad as :
Teichigh fhodhach go friobhaidh na ’n crann,
Suighfidh glaoghain an fuigh-bheatha "e": |
L 335
| l

III.
Seachdaidh gèagan glan cùbhrai na’n crann,
Bha ’s an tſamhradh trom-ſtràlcht’ le meas,
Go toirleim an toradh go làr,
Go fgriofair am bàrr fàr gach lios.
Guilidh feadain is creachuinn na’m beann,
Sruthain chrioſtoil na’n gleann le trom ſproc,
Caoi na fuarain ri meacuinn go’n cluinn :
Deoch-thunta na maoifeach ’s na ’m boc”.
IV.
Luidhigh bròn air an talamh go leìr,
Go ’n aognaich na flèbhti ’s na cnoic :
Grad dubhaidh caoin-uachdar na’m blàr,
Fal-ruiſgte, ’s iad fàillinneach bochd.
Na h eoin bhuchullach bhrec-iteach, ghrinn,
Sheinnidh baifgeonta, binn, am barr dhos,
Go ’n teid a ghlaf-ghoib ar am bèul,
Gun bhodha, gun tèud, ’s iad nan toft.
Sguiridh bùirdeifeach fgiathach na ſpèir,
D” an ceileiridh grianach car treis,
Cha feinn iad a maidmen’ go h àrd,
Na feaſgurrain-chràbhach ’s an phres:
Codul cluthor go’n dean anns gach còs,
Gabhail fafgadh ann frògamh na'n creg'; }
'S iad ri iuntrainn na ’n gathanan blà,
Bhiodh ri dealaradh o ſgàileadh do theas.
VI.
Cuirir daltachan frian-bhoi na ròs,
Far mhin-chioch na ’n òir-dhithein beag,
Sinion guccagach lili na lòn,
Na fluran, ’s gheal nòínein na ’n eug :
Cha deobhlair le beachainn na ’m bruach,
Croghaidh fuarachd car cuairt iad na fgp;
'S cha mhò chruinnicheas feillein a mhài,
'S thar gheal-ùr-ros chrann garraidh cha trep:
VII.
I 336 ]

|- VII.
Tèarnaidh bradan, is fgadan, ’s gach iafg,
O t iarguinn go fiaghrunt na’n loch ;
’S go fan air an aigen dubh-dhonn,
Ang an doimhneachd na fonn is na flochd ;
}
Na bric tharr-ai-ghealach, earr-ghobhlach ſhliom,
Leumadh mearradha, li ufgraichion chop,
Nan cairtealamh geamhraidh go ’n tamh,
Meirbh, sàbhach o thành u fa ’n ghlòb.
VIII. |

Chas is ghreannaich gach tuluch, ’s gach tom,


'S doite lom chinn gach fireach, ’s gach glac ;
Go’n dº obhraich na sìein” feoir,
Ba lufanach, feoirneanach brat :
Thiòrmaich maodhunnan, ’a ruaghaich gach fonn ; :
Bhèic an fhairge’s ro thonn-ghreannach gart ;
’S go ’n fgreitich an duldachd gach long,
’S theid an canlılach nan long-phort a ſteachd.
Nèalaich paircion is meadoir go bàs, -

Thuit gach fàfach, ’s gach aite fa bhruid;


Chiaraich monaidh nan iofuil ’s nan àird :
Theirig dathanan grafor gach luig:
Dh’ fhalbh a faileadh, bha tattneach, ’s a fonn 2

Dh’ fhalbh a maiſe far lompar gach buig;


Chaidh an èanlai go caoithioran truagh,
Uifeag, fmeorach, is : agus druid.

A fhraoich bhadanaich, ghaganaich ùir,


D” am b’ ola’s d’ am b’fhudar a mhil,
B’ e bhlà ghrian do thabhachd 's gach uar,
Go giollachd do ghruaige le fgil ;
°S am mhaidin thiughair 'nuair bhoifgidh a ghnùis
Air bhuidhinnin driuchdach na ’n dril,
B’fhior chùbhrai’s go’m b’ èibhinn an finàid, -

So dh’eiridh far chuirnein gach bil.


XI.
*v
*
I 337 ]

XI.
Go’n theirig fudh tal’mhunn na’m bruach ;
Dh’ fhalbh an cruafach le'n trom-lubadh flat,
Thuit an t ubhull, an t firis, ’s a phèur,
Chuireadh bodha ar a ghèig anns a bhad.
Dh’ fhalbh am bainne o’n eallach air chùl,
Ma’m bi leanaba ri ciucharan bochd,
’S go’m pill a grian go fign thaurus nam buągh,
’S trèun a bhuaghaichis, fuachd, agus gort.
XII. -

Theid a ghrian air a thurus mancuairt,


Do thropic chapricorn ghruamaich gun ſtad,
O’n tig ferrin chruinn, mheallanach, luath,
Bheir a mullach na’n cruaiticbion fad ;
Thig tein’-aeir, thig, torunn na dhèigh,
hig gailliunn, thig eireadh, nach lag,
’S cinnidh uiſge na ghlainechimh cruaigh,
’S na ghlas-lèugamh, mìn, fuairlicneach rag.
XIII. -

A mios nuarronta, garbh-fhrafach dorch’,


Shneachdach, cholgurra, ftoirmfhionach bith ;
Dhìfleach, dhall-churach, chauthach, fhliuch,
chruaigh,
Bhiorach, bhuaghurra, ’s tuathghaothach cith ;
Dheigheach, liath-rotach, ghlìbfhlemhin garbh,
Chuireas fgiobairion fairrge na rith :
Fhlichneach, phuntuimneach, ghuineach gun tlàs :
Cuiridh t anail gach càileachd air chrith.
XIV.
A mios crattanach, cafadach, lom,
A bhio’s trom air an tfonnbhrochan dubh e

Churruiceach, chafogach, lacunn is dhonn,


Bhrifneach, ftocainneach, chom-chochlach 2

thiugh ;
Bhrògach, mheattagach, pheiteagach bhàn,
lomacach, aranaca, chaifeach, gun ghruth;
Vo L. l. F f Le
|

Le miann bruthaifte, mairt-fheoil is cál ;


’S ma bhio’s blà nach dean tair air gnè ftuth.
XV. . . .
A mios brottogach, toittenach sòigh ;
Ghionaich, ſtròthoil, fhior gheocoil go muic ;
Littich, làghanaich, chabbaistich chorr,
Phoitich ròmafaich, ròiceoil go fult :
'S an taobh-amuigh go do thudh finn ar com,
Air an fhàilidh gheur-thoiltach gun tlus,
’S fèadar dram ol mar lìnnige clèimh,
A ghrad fhadas tein’-eibhinn ’s an uchd.
XVI.
Bi’d greann dhubh air cuid mor do ’n Roinn-eorp, *
O lagaîch fgèamh òrdha do theas, -

Do ſholus ba fhòlas ro mhòr, - * -

Air fragharc air lòchrann geal deas ;


Ach 'nuair thig e go gemini a rìs,
'S a lainnir ’s gach rìoghachd go ’n cuir,
’S bui foilfen na ’n coirein ’s no meall,
’S riochdoil fiobh na’n oir-pheall air a mhuir.
XVII. -

’S theid gach falmadair ball-mhaifeach ùr,


An crannaig chùbhrai chracbh-dlàdhuilleach cas,
Le’n feol fèinn a fheinn hymns ’s a thoirt cliu,
Chiunn a phlanaids” a chùrfadh air nais :
Go’m bi coifhir air leth anns gach gèig,
- An dafcabh èibhinn air rè-fhlios na ’n flat,
A toirt lag iobuirt le ’n ceileirº d’ an triadh,
Air chaol chorrabh an ígiath anns gach glaic.
|- XVIII. -

Cha bhi crèatair fa chupan na ſpèir,


Sin uach tiuntaidh ri ſpèrid ’s ri ’n dreach,
’S go ’n toir Phèous le bisagham a bhlàis,
Aram-fàs doibh is càileach dan ceart ;
’S ni iad aifèridh choitcheann a ’n uaigh,
For na mhiotaich a fuachd iad afteachd, T –
’S deir
I 339 1

'S deir iad (guiliog-doro-hidola-hann,


Dh’ fhalbh an geamhradh’s tha’n famhradh air
- teachd.) -
~
}

O R A N a rinn duine uafal airrit, do dhuine uafal


ele.

I.
T: fgeula ri airiſh,
Cha ’n annait ri luaidh e,
Chùnnachas thu Ruairidh,
Deannùibh fuairceas ri mhnai,
Ri caillin ro fhionalt, -

Air a lionadh le h’uaiſle,


Rinn i do mhealladh le fealladh,
Fo mhàlla gun ghruman,
Tha a beul mar a chùag,
'S glan rùtha a gruaidhin,
Gur ińaifeach ’s gur a cuachach,
Cuir dhuallach a cinn.
II.
Tha ’m oganach gafda,
Mar ghafan do luachair,
Na’m direadh a chrualich,
Bu luath u fa’n fhri,
Nuair theid u air h’ uillin,
Bheir u fuil air damh croic,
Lòttar fa cheir e,
Cha’n fheadar leis leum air a mhointaich,
Na’m creucha no filaidh,
Bhidh do rilidh a ’n ordagh,
Air bharrin na ’n ordag,
Gu h” eolach ’s gu grinn.
- Ff2 III.
[ 34o I

III.
Mur dean iad dhiot pàrfain,
· Ni u fpalpaira diùllach,
Mar a cùirrear an gùnn ort,
Ghaibh u cuinne bho an riogh,
Gu ’n coifin do mhifneach,
Aite miofail o dheorfa,
Frangaich is fpainteach mo lamhfa, · -
Gu'm bàfaich na ’s leor leat,
Mur ceanghla an t’ sìth, ~

Gu ’m bi miſta na t fheolach,
Le fpionnadh do dhornn,
Gu ’n deid moran dhuibh dhi.
IV.
Se aobhar a chliſgidh, , '
Mo bhitheas meas air do chruadal,
Mo theid ù air chuaintaibh,
Bigh gruagaichin tinn, v

Big luaithe na criodhe,


Do bhràidhin a leon iad,
”G iunntrain a cheanail, -

Thig eallant bho fineallas na pògan,


Cha tòg iad a ’n intinn,
Gu # ’m pillù le ’hordagh,
Cha ’n eifd iad ri h” oran,
Na ri ceol a bhitheas binn.

O R A N
[ 341 ]:

O R A N leis an duine uafal cheudna Gabhail,


a chead do’n eilan-/gionnach ’s ga chairdin.

, I.
M am fhuidhe an deiridh bàtaigh,
Ga’ın iommain leis a bharlain, .
Cha ne na tonnadh arda,
So dh àrraich domh bròn,
Sheachdùin gu fa màreach,
Do phaufgaidh linn ’n cabul,
Nuair chųnnaic mi blà-bhein,
Ga’m fhagail fa cheo, -

Mile forraidh ſlàn, - -

Do na h' eitir leitir mhàrfgo,


Gu ruigeadh rùtha ’n oigeach,
Far an ’n farraichidh ròinn.
- II.
Slionnar iad na h” àrmuinn,
A th” ſhlìoc olghair agus mhanùi,
Bu mhaith gu feafamh laraich,
Air ’f aithne mhic Leod, - |
Beufan tha comh-fhas ribh. - |
Bhi cruadalach rar namhaid, |- |- |- |

’S gu h” irifal baighail, |- |

Ri tràillin gun ’n treoir,


’N raibh rioghalachd is cairdeas,
Is fiùghantas riàri,
Ghleidh air fearronn sàbhailt,
Mar chàreadh e ’n coir.
III.
’B ait liùm a bhi laimh riut,
A * chornealar na’m bla fhùl,

* MacLeod of Tala/gar. |

Ff3 - Ñ:::::
I 342 3

Nuair fhuidhe tu gu ftatoil,


”Sa lan mun a bhord,
Bhigh a chuilm ga càrabh,
Le ceile na ’n rofg bàna,
Cùr fnas air n ardoich,
’M bi marran is ceol,
’S tearc iad bheiridh bàrr oirbh,
Ann a modh fa ’n caileach,
Gur a lionmhor aite,
Mbi air flaint ga ”h ôl.
IV.
'S ann aig cois na tràghaid,
Tha feanfhear na ’m paifdin,
A dh fhuadaich fàda o chàch mi,
Gu àras na feol, -

Seirbhafich ro fàthoil,
Dhuit foidinn is tabhach,
Anna ’n iomairt thearlaich,
Le gàbhadh ro mhor,
’S lionar iad ri ’n airibh,
Liughadh fear tha aig ràthin,
Gun tùg neart do ghairdin,
Am bàs do luchd chleoc.
|- V.
Air dearmad cha ’n fhag mí,
M fhear bu tric ’s na blara,
Ga maith ga ’n tig an fcarlcit,
Is laifdidh do ’n èr,
Chomhara do namhaid, -

Thuair u cofnadh làrach,


Ach tha u diàgh air marain,
Lan th’ fhabhailt bhe ’n leon,
Frangaich is mohàcs,
Agus luchd na ’n aodin granda,
Le torradh do :
Bha lan dhuibh gun deo.
oRAN
I 343 l
*,

ORAN le Eachann MacNeil fear Bhatarfa an


’n Eillan Bhàrra do Bhali na tir fin fein.

L U I N E A G.
Mor challum mor dhu challum,
Mor challum mor dhu challum,
Mor challum mor dhu challum,
Luidh cuida ri mor challum.

I.
B" thu marbhatair a gheoidh,
Làcha na ’n òb is na h' eala,
Marbhatair beift ann a’n càrn,
Dhomhna do lamh ga cùr h” arris,
Gach ni dhuibh sùd tha mi 'g ràthin,
Chinneadh e le bàli Bharraidh,
Le tòrraidh ’t ùrachrach a Domhnuill,
’S tadadh na ròin air an ’n fheamin.
Mor challum, &c.
II.
Smairg ga nochdigh tu mhirùnn,
Nuair nach fiochaintigh bu mhaith leat,
Nuair a ràfgidh tu an ’t arm liobhadh,
Làn cheann ìlach ann ’n fpàrradh,
Gu fàfadh do namhaid fiamhach,
Nuair a fhìneadh tu do gheal-lamh,
Cha ’b iunneadh fgu 'm be fàth an ’n fhuais,
Bhi tarruing riut fuis gu carroid.
Mor challum, &c.
III. ,
’S gàfda thig dhuit càlidh fgeilidh,
Eile agus ofain ghearra,
Spainteach gheur chùil air do chruachan,
Leis an deantar fmuais a ghearradh,
Dàgidh.
I 344 ]

Dègidh breac agus crios guaila,


Hà Ifneach thig bho ghual ’s o dhainair,
Smairg a chafadh ort le fuathais,
Nuair chràthadh tu chruaidh lann thanna.
Mor challum, &c.
IV,
Gad bhidh muir a ’n aite fgoid,
’B aithne domhfa fear ga caithibh,
Nuair a chiofmuichidh na ròinn, -

Muchadh màra mor a gomhail, -

Bhi tu ’t fhear clis air a ’h ùrlar,


Gu tric a cuir sùgh na bàllaibh,
Thoimhfe tu troidh is dorn gùlban,
A mach bho ùrachagan a daraich.
Mor challum, &c. -

Tha mo cheift air an duine uafal,


Dhieras an cruachan fa ’n gleannan,
Le ghùnna fnaipe nach diùlta,
Dh fhagadh àltach gu’n anam,
Mur fin is eilid na’m beann,
Ga d’ rithidh i deann gu h’ealùibh,
Bhidh do pheilair air a toir,
Leis an doirteadh fùil gu talamh,
LU 1 N E A G.
Æſor challum mor dhu challum,
Mor challum mor dhu challum,
Mor challum mor dhu challum,
Luidh cuida ri mor challum. .

O R A N
I 345 ]

OR A N gai/gaidh feilgidh do Bàli Bharra le fear


- hatarfa.

L U I N E A G.
Ho ro mo run an ’t uafal,
Adhireas fuas ri cruach ’n ard bheann,
Ho ro mo runn an ’t uafal.
I.
HAIDH mi leat do n eilan fhiach,
Mo chaidh bu bheag air miſta,
Mar mhith u fein ’s beul na * firinn,
Bhidh buinn na frithe fabhailt.
Ho ro mo, &c.
II.
Chuir u ’n fpainteach air an ’t fhorchan,
Chaog u an ’t fhuil ’s bi fuil an ’t fhealgoir, *

Dhalbh a * ghreaidh nuair chuala i ’n ùrach air,


Ach air mo laimh gu an d’ fhuirich pairt dhuibh
Ho ro mo, &c.
III.
Sin an ’n ùrachair a bha fmearroil,
Rinn i tàrrmannach is tòrrunn,
Ghluais creigan is mointeach Bharra,
Chaidh crith air fearrunn chlann Raonail.
Ho ro mo, &c. -

1 IV,
Bha mi latha leat air áftar,
Gun ghùnnadh gun chuilbhair agùinn,
Chunnaic finn treifag ºbh uain baidnan,
Murgu 'mmo,
Ho ro bidh&c,
gaiſgaich am blàr ann. V

* His gun. † A flock of Deers.


[ 346 ]

V.
Nuair a thainig finn gan iunnfaidh,
Bha’n fo na feidh ann fa bhùridh,
Thug iad iunnad ’s thug u iunntagh,
’S bha buidhinn na ftùc cheann crataich.
Ho ro mo, &c.
VI.
Ach air mo laimhfe’s air mo phaidir,
Na faoilibh gur breugtha agam,
Seachd daimh on fpian ù na càbbair,
A mullach an claignaibh àrda.
Ho ro mo, &c,
VII.
Gu'm be fin a chùlidh eagail,
Ri càth a lèinaidh fa pèitaig,
Dheanadh e a bhògan do creagan,
’S na cnoic na ’n eabar fo fhailtin.
VIII.
A chuid bha beo gun thàr iad as uait,
Air an dalladh thuit le fgealpuibh,
Gun 'd åtte an fuilin fo’n ràfguibh,
Le flàc bhuillin brás a bhàli.

L U I N E A G.
| ro mo runn an ’t uafal,
A i tas fuas ri cruach ’n ard bheann,
Ai o ro mo runn an ’t uafal.

* |- O R A NI
I 347 ]

O R A N gaoil le Mac Cailein d'inghein Mhie


Dhonuill ilea, nuair bha e chomhnuidh ann Dun
naomhaig.

I. -

M: uainn gu dun nan naomh-gheal


Aol-chlach ebhinn na'n ſtruth fioun,
Cuirtibh Ri is cuan na’n glan-traigh, -

'S e ’m Bruth ebhin ’s banntrachd ann o.


II.
O! ’s turfach leinne bhi ga t fhagail,
Aros nan cuach amulach oir,
{"fna ga d’uainn
Toirfear righeachd, fa d’deoir
le frafaibh mhoir-mhaifeachd,
o. •

III.
A'm ubhinn leatfa Bheil-dearg mhalla ?
Mo riochd fhein uait na d’ ghar,
Mar ſhamhailte Bran air ghlan-leug,
A ghraidh gun aon bhreugriut ni’in fcar o.
Mi ga d’fheitheamh air frath fean-chuain,
Gun iul puirt, gun chal’ bhi fo’ın,
Am buinne fairge tonn thair thaobh oirn,
Clar mo luinge toirfear uam o.
V. -

Is ebhinn dhuitfe mhàdai bhrico,


(Mo run riut ’s na h abaire),
Far an caidil thu gun toir o,
thi nuair nach caidlinn fein o.
, VI. · |

Is ebhinn duit ’n tra luigheas caeh o,


Abhi caidreadh mna na’n roig omall ;
Ge do chuirte mi re croich o,
** trudh a nochd nach mis” a bh’ ann o.
VII.
I 348 i
VII.
Gu dun na’m buadh,
Thoir uamfa fornidh no dha,
Gus an Rioghain fhuairc,
A chuach-fhuilt fhada gu” broig.
VIII.
Guidheams’ air Criofd,
PS a ris ais Peadar ’s air Pol,
Nach raibh mi leat finte,
Sios air leabai do’n t frol o.

MARBH-RANN, air Sir Dughal Ach-nambreac. -

’S Uaigneach a nochd Cathair Dhughaill,


Chuaidh dunadh re ceol ’s re aighir,
Am bruth fith amluidh ghoruigh,
Gun feirm, gun choifir gun tathaich.
Gun chlairfeich ghoinn do’n fhiogh chumhraidh,
Gun feanchaidh gun fhilidh leabhaire, -

Gun fhear-dan’ ann fa bhruth oirdheirc,


Gun mhnai bhinn-cheol gun leigh cabhair. .
A Dhughaill oig mhic Dhonnchaidh chliuitich
’S i do chuis bu mhor r’a h Iomradh,
Bafraich bhan fo gharaich leanabh,
’S truadh am Bannal ud mud’ thimchioll,

OR AN

**
-*
I 349 ]
|

O R A N a rinn 'm Bard Mac Mhathain, do'n


Iarla Thuabhaich Triath Chlann Choinneach.
* * *

I. .
EACH flainte ’n Iarla thuathaich,
A thrial ’n de air chuaimtin ’bh uain,
Le fgiopa laidair luafgamach,
Nach pileadh càs na fuathas iad,
Muir gaireach air gach guallain dhith,
Air clar do lùingeadh luaithe,
Ghabh mi cead dhiot is huair mi an’t òr.
II. *

Gu cumadh Dia bho bhaoghail u, * *

Bho charraid cuain’s bho chaolannuibh,


Bho charraig fh uair gun chaomhalachd, .
Seachd beannachd tuadh is daonachd dhuit,
Buaidh làrach re do fhaoghaíl ort,
Fhir ghaoil gu ’t fhaicin beo.
- III.
Gur gaoth a deas a ’dhèithin dhuit,
Gun chruas gun tais a fheidigh ri,
Fear bearta beachdail geurchuifeach,
Gu fanntach bras neimh eifleannach,
Bhi fuafglaidh pailtais eadach dhith,
Ga bhreidagh air gach bord. -

Gun nìfinn gnìomh do stiuratair,


Fear ciumhneach cialach curamach,
”Gh ainmechidh fiamh a chùlamach,
A churridh frian ri curfareachd,
Mu 'm briſtidh trìan a chuirnean orra,
A mhuchaidh i fo a bòrd.
V.
Tfitear eclais laidair fraorcach,
Deas labhrach gaireach gleorach,
V o L. I. - Gg Miran
[ 35e ]

Minn chinnteach feolta faoidhineach,


Crann * geatha ’na ’d laimh aodhairtach,
Mac Samhail ràfg mhic fraoirc,
Sud mar thaoghin dhuit na feoid.
- VI.
Mo chaidh tu nùnn thar chuaintenoinn,
Air darach naomh a ghluaifidh tu,
Fir bhaille faoir a ’dh fhuaigheas i,
Bigh barrantas dhaoine uaifla leat,
Bigh beannach bochd is tua dhuit,
Cha ’n eagal baodhail fuadaich dhuibh,
Bigh Dia ma ’n cuairt gad ſheol. *

|- VII.
Mo ſheol u barc air fairge uain,
U fein ’s do chornail :::i,
Fhuair clù ’n cuirt na ’n Alabannach,
Gur ’h iommad tùrnn a dhearbhadh leat,
Be fùd an leoghùnn ainmhoil,
Bu mhor feanachas air gach bord.
VIII. - |

Gur taghadh calla dhinfinn dhuit,


’N deidh na marra fiphortaich,
U thighin gu fàllain firineach,
Do ſtoirnamha bho linngantuibh,
Bithidh rofail gheala teinntinnin,
Aig fir ’s aig mhna ’s toilintinn orra,
Ri linn u theachd gu ’n cors.
IX.
Gur ’h iommad frùthan firinneach,
Tha ’n liumntinin a 'tlhiphortaich,
Th triath na hearra dileas dhuit,
Le ’n conſpainn fhearroil innfganach, ,
A Lochlan thig na milte,
Air chuan ſgith gu teach mhic Leod.
- * A pole.
I 351 ]

X.
Nuair crunneachas na faileach leat,
’S do chinneadh neartmhor tabhachtach,
Bidh mirre ’fclùich is gairreachin,
Sa’n ionnad ann fa’a tharlaibh fibh,
Cha ’n iunnadh u bhi ardanach, v

Sa liudhead fion fhuile allùenn,


That cairdeach ga do phòr.
XI
Bigh Tormaid og na fhubhail leat,
: Leod na roifail iuimmeach,
Fhir ftolta chomhnart fhuichtaidh,
Bigh ôl gu leoir nam fuidheadh dhaibh,
Bigh fion is beoir le fàbhachas,
Air piofaibh bùidh do ’n òr.

IR RAM a rinn te ga leannan ’n deidh, dho bean


- eille a pºfa.

I.
E mo rùnn do chùl boidheach,
Lium bu deonnach bhidh ’t fhaicin,
II.
Cas a dhìreadh a mhùllach,
’S do ghunnadh fo’t achlais.
III.
Bhig am boc as an ’n fhireach,
Air do ghileadh tighin dàchaidh.
IV.
Bhigh an ruadhag fa ghlaoich,
Aig mo ghaolfa na bhreachan.
V.
Thig ort aorc bhreac riomhach,
Sreing do ’t fioda ga fafde.
Gg2 VI,
[ 352 1
VI.
Agus pathair mhaith phioſtal,
Air chrias na’m bàll daite.
VII.
Stu rith an daimh mullaich,
Shilleadh fuil gu gle-fhrafach.
Ví II. |

Smaith thig boinaid mhaith dhù ghorm.


Air cul a ’n fhuilt chleacich.
, - IX,
Agus cota do ’n aodach,
Chomh daor ’s ta a fafunn.
- - X. -

Cur mhaith thig dhuit leine,


Fo eile far bhreacan.
* XI.
Sin is triuthas math lia ghorm,
Air fhiaradh mo’d chafan,
- XII.
Brog bhìleach gun chuag orra,
Cha bu fhuarach cur bhalt ri.
} XIII.
Agus gartanan riomhach,
Be mo mhian bhi gan paſgadh, .
XIV.
Se do ghruaidh bu ghlan rutha,
Mar ùbhal na flaite. . . * ,

XV. .
Se do dheud 'b fhearr fhaighe, s.
Mac Samhail na cailce, ,
XVI,
Beul mheachair air uachar, ,
Bho neimh bhruileanach focal.
XVII.
Bha do chairdeas gu direach, -
Ris na Rioghridh bh’ air fafunn. -- -

- Mar
#
[ 353 J.

XVIII,
Mar a deacha mi mearrachd,
Gur a carra u fhiol alpain.
* XIX.
'Sgur carra u chlann Domhnuil,
Luch na roifail ’s na brattach.
- - XX.
Gur carra u Mhac Dhùghail,
Bho thùr na cloch fmaite.
- XXI.
Gur carra u ’n Iarla Ileach,
Bhunneadh ciois ann fna baitail.
XXII.
Gur carra u Mhac Coinneach,
Bho na ’h eillannainuibh farifing.
-; |- XXIII.
’S guirridh mife gad th” ſhloinneadh,
Luim is comadh mar thachair.
s XX1V.
Bho ’n la theachin u an ’n fhaothail,,
’S nach do thaothail a ’m fhaicin.
XXV.
Tha do ghaol aig mnai eile,
Comadh a ’n ceillin fheim ’m fhocal,
|- |- XXVI,
O ’n là chuir u do chul rium,
Tha fuil bhruit fo ’m aifneadh.
XXVII.
O ’n la chuir e an ’t fhmuim ruithin;,
Gur tric fithe, ai: tao rafgaibh.
XXVIII.
Ach do bhea a c - -

Cuir ga dùch as v . . .
Luighed ma :::-:
Chiochan cor: #3
[ 354 3

XXX.
Leis ’m bu mheannach bidh ’n deidh ort,
Là feilidh fo clàchan.

O R A N do mhac Dhonchaidh Inneraugh. Air


fonn, Oran Muirt Glenna-comhan.

I. -

UR mife 'th air molagadh, -

- ’S mi comhaid na faichaidh ud thàll,


’S nach d’fhuair mi mar chleachd mi,
Duaine uaiſlaidh ga ’m ghlachail air laimh;
A dheadh mhic Dhonachaidh nam brattach,
Thuair clù-ann am pailtais thar cha ich,
Gur a buan, lium do chadal, -

’S tu gun ghluafaid bho mhaduin dimairt.


II.
’S olc lìum aobhar do cheile,
’S i na liùghaidh fo eiflain gach là,
Mu chreodhe na feile,
Nach do ghlac bonn do ’n eacoir mar ghna ;
Mhic an fhir bu, mhaith aolla,
Choifin cliu nam càrraid na’m blàr,
Gheibhtidh clarfach nad thalla, -

Ceol piobadh agus fàrrum air chlàr. -


III.
Nuair a bhith tu a ’s tigh ofda,
S do chairdin a ’d choir mar bu dnall,.
Ard cheannais a mhoid u,
A cùmail cothrom is coir rls an tua ;
Ç'ha bann ri togail dhuibh ùladh,
Dhuit fein a cuir chuinneadhidh fuas,
'Slionmhor fear a bha tùrfach,
Nam do thogail air ghiulan an ’tíhluaidh.
I 355 l . . . . . ..
IV.
Na mo ghunnadh na claimh, * -

. So ’dh fhagadh tù lùidhe gu ’n deor


Gur ’h : òg gafda,
So ’dh eiridh amach air do thoir,
Gu'm bidh togail air mhartaibh,
Agus iùmain air chreachaibh gu leoir,
Siomadh mac bhigh gan athair,
Agus bean gu’n fhear tighe fo bhrònn.
V.
Gebe ga’m ’b aithne do fheanchos, -

Gur lionmhor do ranntaigh 's gur pailt,


Gur cairdeach u Dhomnuill, - -

Ga’a raibh còrr is lèth alba fo fmachd,. }


Sin ’s do oidhre dhùnn-Tùilm u, |- - -

Sàra mhareach
Gur odha u dona cùrfannadh bràs,
Dhubhail, t

Rinn caimp aig an Rutigh le feachd.


VI
'S cara u Ridrigh a bheallich, |- i
”Stric choiſin buaidh charram le arm,
Do dh’fhuil dirach mhic calean, -

A fhlioc diarmid bha tamul fin fhraing,


Cha duair fibh riomh fganail, -

Ga bu mhian libh bhi n carraid na lann,


Rith’am togbhal do lcacidh,
Slionmhor uaillin bha mifneach air chale.
VII.
Gur th’iomadh fuil phriofail,
Bha air focadh fioladh ud ghruaidh,
Scar u dhonachigh nan caifteal,
Mhac Intofeaeh.tha maich ’s taobh tuath,
'S do mhac Choinnich chinntaile,
So bhearidh dobhardibh an duais,
Mh’oror drumadich gallach,
Bha fid dhuit na : da uair. |- -

- - VIII§ .
[ 356 I

VIII.
. Dheiridh oidhre Lochabair, r :
Ann ad taobhar le brattrch ’s bu choirr,
Tighearna og Lochnaneala, , -
Mac : charraig no feòl, , -
Mac Dhonachigh a ghlinna, |- ; ·

Ceann feodhnadh na gillan gu oil, - |

Sumadh Iarla is fear ferrun,


Bhithidh a gurachadhit fhailidh ri'm beò.
IX
Mhic an fhir bho bunnaidh,
Bho gharradh na n abhail ’s na m pear, !
For an taoghladh luchd rathaid, . .
Sa faidh iad aighair nan teud, , , , !
Nam na cornn ga cuirfeachad, : ,
Bigh do choillin air lafadh do cheir; !
Thanig creach orin bho n’urradh, -
Guro deachdar go furrach id dheidh... . . |
X
Bha fin gorrach nar baroil, : , - -

Nuair tha fin gad ghearan cho mor,


«S gur thea ard Riodh nun aingal, , , , ;
Ghaibh luibhairt nar barronta floidh,
Gu eibhnais ’s guaighair, }
Bhi ga eiſteachd na chathair le gloir,
Gu gleadhidh Dia gun Gilleafbuig, -

As do dheodaidh gur feaſibh fa coir.


XI.
Gur thea abhair mu chaonidh,
Na gh’aifaig na daoine air tíhail,
U bhi n cruige an ard Chattain, * , -

Gun mo dhull ri theachd dhachedh gu brath,


Thir a leabh a ’s foifgeol, -

So bheiridh as tuegfe du chaich,


v
Gum bo treun an cuil neart u, . |
’S lionar faidh a bha g’ achdan dö bhais
- O R. A. N.
|

I 357 I

O R A N do Shir Eobhonn Camron.

I.
’S TIOM dhomh dufgadh a’m chadal,
- Cha do mhù fud air ’m aigne,
’S mi bhi bruadar mun ghaiſgach,
G’m bu dualchas Lochabar a’n coir.
, II.
Slat gun ghathan an garadh,
Cha bu chrionach bhon d'fhas u,
Ach craobh dhìreach a b ardigh, - |

Dhiult u fiochaint od namhaid,


A Laoch cha 'b fhiach leat gu naichaidh tu choirs
- III.
Nuair a chìteadh do brattach,
Sin ’s do phiob air an fhaiche,
Gu'm bu lionmhor og maifeach,
Redchadh dian leat gun ghealltach,
Eidir crioch :, ·

Agus fhios bùnn Lóchabar, |

Braidh Loch Iala leat ’s loch-aircaig ’n fheoir.


„“ IV.
Nam goirm do chrois taradh,
’S lionmhor càrridh treun laidair,
Eidir caolas mhic Fhadrig,
Agus leitir mhic Mhartain,
A Ghlacadh lann ſpainteach,
Is bidh fgiath mhin dearg air gairdin gach feod
V -

No fir uafal dheas :


Bu mthaith fhuadh ri droch latha,
Bu neimh dhìblidh ar gabhail,
Fhuair fibh claoidh leis a chlaimh, Ch
3
I 358 ]
Cha bu leir dhomh air ſamhailt,
Ann a ’n Albain ri fhaithain, s
Bon a ’dh fhalibh Clann a Leathan na'n frol.
VI.
Na fir achiunneach ghlefda,
Shunnteach aigeanach fpeifoil,
Cha bu ghealltachd a leabh fibh,
Latha Batail na n ceudan,
Gu mu lionmhor corp gle gheal,
Bha na lùidheadh gun eiridh,
Le faobhar fgateach na geur lann cruaidh gorm
VII.
Riogh mhor bi ad chùl taiche,
Air fgiath ùr na fear gafda,
Chaidh a nunn air chuan farfaing,
Sar fciopair neimh lappach,
Gu'n tileadh Dia u gu ’t aitim,
Oig phriofail gu'm b’aite lium a ghloir

T R A N S I, A T I O N S
T R A NS LAT IO NS

O F S O M E O F T H E |

Fº O R E G O I N G P O E M S.

The AGED BARD’s Wiſh. [P. 1.]


I N T R O D U C T I O N.

F: this Poem it may eaſily be perceived


that the doćtrines of Chriſtianity were un
known to the Poet. The Elyſium of Bards
upon Ardven, the departure of the Poet’s fhade
to the hall of Offian and Daol, his laft wiſh of
laying by his fide a harp, a fhell full of liquor,
and his anceſtors’ ſhield, are incompatible with
the Chriſtian notion of a future ſtate.
From the Poem itfelf it is evident, that the
Bard who compoſed it lived in times later than
thofe of Offian, and at a period when the man
| ners of the Caledonians had undergone a confide
rable change.
. In Offian’s Poems there is not a paffage
which alludes to the paſtoral ſtate. Hunting and
war were the fole occupations of Fingal and his
people. The art of taming cattle was not culti
vated in the days of Offian ; the paſtoral life was
unknown
- - I 36o ]

unknown to him. Our aged Bard, however,


was acquainted with paſtoral life, he lived in that
- ftate of ſociety, which many Poets have, or rather
eught to have made the fubjećt of that ſpecies of
Poetry denominated Paſtoral.
Many Poets and Critics feem to diſtinguiſh the
paſtoral from every other fpecies of poetry, in a
particular manner. They entertain a notion
that this fpecies of poetry never had exiſtence in
paftoral life, but that it is a pićture of the golden
age, as fancied by Poets living in a civilized ſtate
of fociety, and defcribing what may be fuppoſed
s to have exiſted, rather than what had aćtually
exiſted : So that in paſtoral poetry, fhepherds are
not to be defcribed as fhepherds at this day really
are, but as they may be conceived to have been.
This notion does not feem to be altogether juft.
In times when there is great difparity in the
conditions of men, wlien mankind are denomina
ted high or low, great or fmall, elevated or mean,
according to the abundance or fcantinefs of their
wealth, when notions of fuperiority and inferio
rity arifing from , fuch fource, are conftantly in
culcated and firmly eſtabliſhed ; there are ranged -
on the fide of wealth, haughtinefs, vanity, and
pride ; on the fide of poverty, meannefs, fervility,
and contempt, fertile fources of corruption ; and
fure prognostics of the decay of thofe feelings and
fentiments which truly ennoble the human mind,
and dignify mem.
In this ſtate, the condition of a fhepherd is low
and defpicable. His education is fuited to the
meannefs of his condition, his inanner of life is un
favourable to the exertions of generous affections,
and his own conſcioufneſs of the contemptible nefs
of his own fituation, all conſpire to distreſs his
- - fpirit,
I 36: 1 /

fpirit, and to humble his conceptions: So far tlien


the notion of the critics feem to be well founded.
But the propoſition, that a paftoral people never
produced paſtoral poetry, or that this fpecies of
poetry has only exiſted in civilized times, feems
to have been rafhly advanced. - -

In thofe times when the occupations of fociety


are paſtoral, the chief care of the tribe is direćted
towards the prefervation of their herds and flocks;
their objećt is in its nature ſimple, and their duty
is eaſily performed ; their care is not embittered
by thofe innumerable anxieties and fearfui appre
henfions produced by the viciflitudes to which the
great and complicated machine of civilized fociety
is liable.
, In that ſtate of fociety where the goods of for
tune are infinitely divided, and where every indi
vidual exerts his induſtry and ingenuity to appro
priate to himſelf as great a fhare of the general mafs
as he can draw within the vortex of his power,
mankind are really and effentially waging perpe
tual war with each other. Such a ſtate is furely
unfavourable to the exertions of the amiable af. -
fećtions of the mind; it is difficult for the noble ef
fuſions of poetical fancy to preferve their purity,
and flow uncontaminated by the influence of vi
tious tafte: Formofum pa/stor Corydon ardebat Alexin.
The early ſtates of fociety are highly favourable
to the exertion of noble and generous aćtions.
While the goods of fortune are enjoyed in com- ,
mon ; while the manner of life, the education and
occupation of each individual are upon a level;
while men know no other diſtinćtions but thoſe
derived from perſonal qualifications, the affećtions
of the foul will appear in their native dignity.
The human mind is not yet bound up in the fet
- _Vol. I. |- H h ters
* |- [ 3^2 ]

ters which the vices of civilized fociety have fram


ed for it : it is not borne down by thofe iron chains,
which the eſtabliſhment of property, and its un
equal divifion, have fixed upon it; confcious of no
ties but thofe of nature, it diſplays its affećtions
with freedom, its generous effuſions flow in a full
and clear stream, / .

Our aged bard exhibits tender fcenes ; he de


fcribes happy fituations; he feels the beauties of
nature, and he expreſſes his feelings, in poetical
numbers ; his ſtile is nervous, his manner chafte ;
his fancy wears the native garb of purity and fim
plicity, and true tafte will recognize his compofi
tion as the genuine offspring of nature. -

* The poet has enumerated thofe rural occupa


tions which afforded him delight in the vigour of
life; he has arranged and drawn forth to view ru
ral objećts, attended by thofe circumſtances which
had made the mcft pleafant impreſſions upon his
mind ; and it is evident that he was highly fenfible
of the beauties of nature, and capable of thofe de
licate ſtrokes of fancy, which are the teſt cf poeti
cal merit –Paſtoral poetry muſt be confined to
rural imagery; in this view, the pocm before us
* is paftoral. But whatever name it may merit,
or under whatever clafs of poetical compofi
tion it is to be ranked, it is a curious and
valuable relićt of antiquity. It proves that men
leading a paſtoral life are capable of feeling the
moſt delicate fentiments of the mind, and of exert
ing the beſt affećtions of the heart : it is valuable,
as it proves that, poſterior to the times of Offa:',
after the Caledonianshad acquired the art of taming
cattle, the Chriſtian religion was not yet eſtabliſh
ed among them. It further confirms, that it was
the notion of the Caledonians, that the foul was
- 3.Il
t 363 l
an airy fubſtance, which lived in a feparate ſtate of
exiſtence from the body ; and that it enjoyed, in the
region of the clouds, thofe agreeable occupations
: gave it pleaſure upon earth. -

T r a N s h a t i o N.
PLACE me near the brooks, which flowly
move with gentle ſteps; under the fhade of
the ſhooting branches lay my head, and be thou,
O Sun, in kindnefs : III.C,

At eafe lay my fide on the grafs, upon the bank


of flowers and foft zephyrs–my feet bathed in
the wandring ſtream that flowly winds along the
plain.
III.
Let the primrofe pale, of grateful hue, and the
little daify furround my mount, greeneſt when
bedewed;
John’s-wortmyathand
my : gently
in itsinclined,
freſhnefs.and the Stv

V. -

Say, fince my eye has failed, O wind, where does


the reed reſide with its mournful found ? by its
fide the little fiſhes, whofe wings never felt the
wind’s foft breath, maintain their fportive con
flićt. |- |

V.
Along the lofty fides of my valley, let there be
bending boughs clad in bloffom, and the children
of the buſhes making the aged rocks re-echo
their fongs of love. -

-VI.
Be thou by the fummits of the mountains, the
mournful tale of thy love in thy mouth, O
fwan, who has travelled from the land of
Hh2 VII,
[ 364 1

waves, and may I liften to thy mufic in the


heights of heaven. .
- VII.
Let the freſh fountain burſt with hollow II)UlrIYlur

from the ivy covered rock, and let the fon of


the rock* re-echo every muſic that is heard by
the fide of the hoarfe founding wave.
VIII.
Let the voice of the round hillocks and extended
heaths re-echo the pleafant noife of the joyeus
herd, then ſhall a thoufand lowings be heard all
around. -- -

IX.
Poured ch the wing of the gentle breeze, let the
pleafant voice of lambs come to my ear; then,
when the mother flock hear their young, they
run towards them, ::::::to their :
Let the frifking of calves be in my view, by the
fide of a ſtream, or upon the declivity of a hill ;
and let the wanton kid, tired of its gambols, reft
with its innocence on my bofom.
XI.
O my foul, behold the beautiful young virgin un
der the fhade of the oak, king of the foreft ! her
fnowy hand half hid in golden locks fupports her
head, and her mildly rolling eye is towards the
youth of her love. -

XII.
He fings by her fide–She is filent. Her heart
pants, and fwims in his muſic ; love flies from
eye to eye, deers ftop their courfe on the ex
tended heath. -

- XIII.
Now the found has ceafed; herfmooth white breaft
heaves to the breaft of her love, and her lips,
* Hall. freſh
I 365 3

freſh as the untainted rofe, are prefed clofe tø


the lips of her love.
- XIV.
Happinefs without end to the gentle pair who have
awaked in my foul a gleam of that happy joy
that ſhall not return ! Happinefs to thy foul,
lovely virgin of the curling locks !
XV
O let me hear the hunter’s step, with the found of
his darts and the noife of his dogs, upon the wide .
extended heaths ; then youth fhall beam on my
cheek, when the voice of hunting the deer ſhall
arife. -

XVI, *

The marrow of my bones ſhall awake when I hear


the noife of horns, of dogs, and of bow-ſtrings;
and when the cry is heard, The fag is fallen,
my heels leap in joy along the heights of the
II) OU Iltal I1S. *

XVII.
Then methinks I fee the hound who attended me
early and late; the hills which I was fond of
haunting, and the rocks that were wont, to re
echo the lofty horn.
** XVIII. |- * * *, .
I fee the cave that often hofpitably received
our ſteps from night; chearfulnefs awaked at the
warmth of her trees, and in the joys of her
cups there was much mirth.
- XIX. -

There the fmoke of the feaſt of deer arofe; our


drink from Treig", and the wave our muſic; tho’
ghoſts ſhould fhriek, and mountains roar, reclin
ed in the cave undifturbed was our reſt.
Hh 3 XX,

* A River.
I 366 ]

- XX.
I fee Scur-eilt upon the fide of the valley, where
the cuckow firſt raifes her foft voice ; and the
beautiful green hill of the thoufand firs, of herbs,
of roes, and of elks.
XXI.
I fee the lake of the woody ifle, and the mountain
afh
#
bending
#
over
#
the
#
wave.
- # # # #
# # # # # # *.

- XXII.
I fee Beinard af beautiful curve, chief of a thou
fand hills ; the dreams of ſtags are in her locks,
her head is the bed of clouds.
XXIII.
Haft thou forfaken me, happy dream ? Return yet
—one little glimpfe return : Thou wilt not hear
me, alas! I am fad. O mountains of my love,
farewel!
XXIV. -

Adieu, fweet companions of my youth, and beau


tiful virgins, adieu. I cannot fee you : Yours
is the joy of fummer, my winter is everlaſting.
XXV. -

O place me before the fun at noon, under the


fhade, upon the clover and the daify, where the
elk does pafs. Will the dreams of youth ap
proach me ? - -

- - XXVI
Let a harp and a brimful fhell be by my fide, and
the ſhield that covered my forefathers in battle.
Open the hall where Offian and Daol refide.
The Evening will come, and the bard ſhall be
RQ mQFe»,
- v. / XXVII.
I 267 ]

- XXVII.
But ah ! before it comes, a little while before my
fhade departs to the refidence of bards upon.
Ardven, from whence there is no return, give
me the harp and the ſhell for the road, and
then, my beloved harp and ſhell, then farewel !.

An O D E to M A Y. [Page 2oo.];

T the earlieft dawn of morn, while the buſhes.


are dropping with dew, while the day is clear
ing up, letus, from this low vale, make the plea
fing voice of the pipe be heard, and make the
echoes of the rocks anfwer to the chearful notes..
II. -*

Let the freſh. bufhy birch breath its fweet odours,


on the ftony heaps, and its leaves, wet with the
mift of the morning, glitter with the beams of
the fun. -

IHF.
The buds of the branchy beech ſprout out in the:
mifts of May, the month favourable to the en
creafe of the herd; their udders flow with milk,
gaiety and love pre::::: the herd..
Let the verdure quickly ſpread over all the ſkirts,
of every fecret grove. Let the juice aſcend,.
twiſting through the veins of the loweſt ſhrubs, .
till they fend forth multitudes of bloffoms.
V. ·
Againſt the evening the cuckow and the mavis,
ſhall utter their notes from the buſhes. This.
I 363 ] |

*--

charming month bluſhes with a variety of hues,


drops with dew, and is fweet as the rofes he
breeds in his bofom. -

VI. |

On every place that was unfightly before, he


fpreads an undefiled garment. He baniſhes the
froft with all its army of fnows from the furly
tops of the higheſt mountains ; and, frightened
at the warmer looks of the fun, every fpot flies
from the face óf the fky. -

- VII. |

This month clothes the earth with herbs and


and flowers, the trees with leaves and bloffoms ;
defcending dews and foftering ſhowers drop fat
nefs on the plain. • - |

- VIII, -

The cluſtering bees fwarm over the field, and ga


ther honey from every bloffom ; all earth is
cloathed in its gwe:e'. -

- X. .
Soon as the fun gilds the pinnacles of the moun
tains, the early joy begins; the birds of various
hues and tuneful voices, chearful and gay, pour
forth their notes on every ſprig, in every valley,
no diffonance to da: the choräl band.
When the evening defcends, again the mufic be
gins, the new-born fprouts refound with the
pleaſing fweet voiced concert that fwiftly runs
through all the various changes of mufic, a mu
fic not to be furpaffed by the moſt finiſhed in
ftrument that artiſts can
XI.
form. e, *
.. * -

Even the diminutive wren, fprightly, briſk, and


lively, joins in the-general joy of the woods,
and hails the morning with his ſweet ſhrill notes,
* . and
[ 369 ]

and the redbreaft fports in the branches over


head. -

XIII.
See the goldfinch on a bare branch of the blafted
oak ſtrain every muſcle, and pour his notes
from the ſkirt of the hill, quick and lively, an
fwering to the various ftops of the pipe.
XIV.
The moſt uncultivated wilds breathe a flavour like
the fmell of the vintage. Now the pipe chears
my heart, from below the fhade of yon tall
ftemmed tree, when the maids gayly advance
to draw the milk from the folded cattle.
|- XV.
-

Hard by, the ſhapely falmon, with his filver fcales,


and oary fins, fwiftly cleaves the waters, glitter
ing as he moves along, then ftarts, and leaps,
and fnaps the unwary fly.
XVI.
Soft and funny, flowing with milk, fummer ad
vánces over the fertile flowery plains; the wild
deer rejoice in the woods, and the fwain is en
riched with the increafe of his herds and flocks.
- XVII. -

See the tender younglings of the herd of various


hues, fearful, ſtarting at every noife, wanton
and wild; they gayly ſport on the green, then
feparate, and fwiftly anfwer to the call of the
unother.
XVIII.
O thou fweet primrofe, that with thy pleafing hue
fmileft fo fweetly on the fide of the hill, while
other flowers are yet hidden, thou art the ear
lieft jewel that glitters on the brows of the
fpring. M“LEOD.’s
I 37o 1

M L E O D’s L A MENT. [Page 27.]

- - I.
TOW, folitary with the deep found of ocean
in my ears, what change from what I wont
to be in former times ? *

II.
Then the pipe claimed the viſtory over all forts of
muſic, when Patrick’s finger guided the ftops.
- - III.
Woe to him that puts his confidence in a world
that is fubjećt to moſt wónderful changes ! -

- IV.
They are more uncertain than the fall of dews, or
fhowers in a morning of May.
Never have I feen, under the fun, a man that
could not apply this to himfelf. -

I º

Bear this from me to the hall where once the


chearful cup went round, where thofe that are
now fad wont to refort.
VII.
-

To the hoſpitable houfe and ftately halls, where


once with joy I raiſed the chearful fong.
VIII. |- -

Sir Norman! from the Norwegian fhore, early ele.


gance attended all
-
:Xpaths.
Where are thy chearful halls and hoſpitable wel
come? Now thou art for ever inclofed in the
filent grave.
X.
v
:

I 37 1 ]

X
The fons of mufic fiai long remember, and
mark the dome where met the beſt of friends.
XI.
When I faw thy form, lovely was thy blooming
cheek under the cluſtring ringlets of thy yellow
hair.
XII. -

Thy manners like thy perfon, ſtraight and ſtrong,


thy breaft never harbour’d any envy nor un
becoming thought.
XIII.
No other chief excelled in nobility of defcent the
race of Roderick, renown’d in arms.
- XIV.
No ornaments were to be found in a prince or
hero, that did not adorn the perfon of my
love.
XV.
In : and fwiftnefs, in merit, and its fame,
in hoſpitality and modeſt grace.
:#
In aćtion, and in hardy deeds, in wealth, in beau
ty and graceful mein.
XVII.
In earneſtnefs to learn, and in excelling in noble
nefs of manners. -

· XVIII.
Thy tuneful ftring anfwered to thy fongs of
heroes; nature hid no part of knowledge from
thee,
XIX.
?Twas here the faying was well applied, The
faireſt fruit upon the talleft tree.
- XX.
[ 372 ]

XX.
M“Leod, my love! was a man renown'd, nor did
the heroes of knighthood begin in him.
XXI /

Thy race was known, when faćtions ſhook the


throne of pious Charles.
XXII.
From Lochlane fprung the hardy race, defcen
dants of the royal Magnus. -

A D R E A M. [P. 132.] -

- I.
ON Monday laſt I fell aſleep on a green hill,
by the ſhore of the fea, and faw in a
dream a beautiful maid drefled in a party-co
loured garment, and addreſſed her with mild
words : Lovely maid with the flow rolling eye !
I wonder that you are thus alone in this wild
folitary glen. She anfwered me with a voice
fweet as the Poet’s forg–Another nymph is
by my fide, and no youth yet can boaft he
gained our love. · ·
- II. - ·
I gazed on them ; fuch a pair as nature never
formed before! My eyes were dazzled with the
fight-Their eyes were blue, the rofe bluſhed
in their cheeks, and the brighteſt gold yielded
to the colour of their yellºw locks –They
ftole my heart, while, with a look full of gråce,
they betrayed me into love.–Their eyes, their
ſhape, their bofoms whiter than the feathers
of the fwan, their graceful step and moving air,
v where
*
-
[ 373 l

where envy’s felf could find nothing to 'slame,


made me cry with wonder, Are you stere, god.--
defs defcended from the ſky.–No, anfwered
fhe, with moſt engaging fmiles, I am the maid
of the hill of ſtorms, daughter of Hector of the
golden cup–She is Flora of the flowery moun
tain, hill of the king, where founds the higheſt
voice of muſic.

Defcription of CUTHULLIN’s Sword.

E feiz’d his fword, thick, broad, and long,


Well forg'd, well hammer’d, temper’d
ftrong, -

Poliſh’d, of pureft metal made ;


Like lightning blaz'd the fhining blade ;
}: like a faw, it töre, and hew’d,
nur’d to flaughter, blood embru’d ;
Dire horror, and deſtrućtive fate,
On the fell edge attentive wait ;
?Twas certain death, one blow to feel,
Strength withering, life devouring ſteel ;
Even valiant foes ſtruck at the fight,
Durft hope no fafety but from flight;
Their ranks wide fcattering all abroad,
From hill to hill the hero ftrode,

THE END or The FIRST voLUME.


*=

||
|

}
|
- -

: }

*
PRESERVATION SERVICE

sHELFMARK 44. $3 9 e e º e

THIS BOOK HAS BEEN

MICROFILMED ( 1997- )
RPI

MICROFILM NO SEE ESTC


-

|- -

- - - -

-
-
-
| -
- |-

-
-

-
|
- -
-
- - |

|
-
|
-
-

|
|
|

|-
|
|