Vous êtes sur la page 1sur 8

Sprawdzian z literatury i kultury średniowiecza Grupa B

Imię –nazwisko klasa :

Nieprzekraczalny czas pracy : 60 minut od momentu wysłania Załącznika do momentu


przysłania Załącznika

Odpowiedzi wpisywać kolorem niebieskim !!! albo czerwonym!!!

I. Przeczytaj tekst i wykonaj polecenia.


Sytuacja średniowiecza (fragment)

W najbardziej charakterystycznym dla siebie wydaniu człowiek średniowiecza nie był marzycielem
ani wędrowcem. Był organizatorem, kodyfikatorem, budowniczym systemów. Chciał „miejsca na
wszystko i wszystkiego na właściwym miejscu”. Rozróżnianie, określanie, układanie rubryk było
jego rozkoszą. Choć pełen burzliwej działalności, był równie pełny impulsów, żeby ją
sformalizować. Wojna została (w intencjach) sformalizowana przez sztukę heraldyki [tj. nauki o
herbach] i reguły rycerskie; namiętność seksualna [w intencjach] została ujęta w wypracowany
kodeks miłości. Wysoce oryginalna i wzniosła filozoficzna spekulacja zacieśnia się w sztywny
system dialektyczny skopiowany od Arystotelesa. Kwitną szczególnie takie studia, jak prawo i
teologia moralna, które wymagają uporządkowania bardzo rozmaitych szczegółów. Każdy sposób,
w jaki poeta może pisać (łącznie z pewnymi sposobami, jakich lepiej nie powinien używać), jest
sklasyfikowany w sztuce retoryki. Niczego bardziej nie lubili ludzie średniowiecza i niczego lepiej
nie robili od sortowania i porządkowania. Podejrzewam, że ze wszystkich wynalazków
nowożytnych najbardziej podziwialiby kartotekę.

Ten impuls działa zarówno w tym, co wydaje się nam najgłupszą pedanterią, jak i w ich
najwznioślejszych osiągnięciach. W tych drugich widzimy spokojną, niezmordowaną, radosną
energię namiętnie systematycznych umysłów, doprowadzających ogromne masy niejednorodnego
materiału do jedności [...].

C.S.Lewis, Sytuacja średniowiecza, [w:] Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury

średniowiecznej i renesansowej, tłum. W. Ostrowski, Warszawa 1986, s. 112

1. Wymień dwa przejawy skłonności człowieka doby średniowiecza do „sortowania


i porządkowania”. Unikaj cytowania.
……………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………

……….…………………………………………………

2. Znajdź w tekście i podkreśl zdanie, które ma zabarwienie humorystyczne.

3. Zdecyduj, które z poniższych informacji dotyczące tekstu są prawdziwe, a które fałszywe.

Zdanie Prawda Fałsz

Autor tekstu w sposób krytyczny wypowiada się o kulturze X


średniowiecznej.

W epoce średniowiecza szczególnie popularne były kierunki wymagające X


konkretnej, ścisłej wiedzy.

W opinii autora to ludziom epoki średniowiecza kultura europejska X


zawdzięcza pierwsze kodyfikacje i próby uporządkowania tego, co
niejednorodne.

W tekście C.S. Lewisa dominuje funkcja informatywna. X

II.

1. Uzupełnij tabelę informacjami o epoce. (4 p.)

Ramy epoki Data Wydarzenie


początek 476 r.n.e
średniowiecza
............................................... ..upadek cesarstwa
zachodniorzymskiego.............................................
...............................................
koniec 1492 r.n.e Odkrycie Ameryki przez Krzysztofa Kolumba
średniowiecza
............................................... ...............................................
............................................... ...............................................
2. Wymień i opisz cztery składniki średniowiecznego uniwersalizmu. (4 p.)

•.Większość osób w Europie wyznawało chrześcijaństwo

..................................................................................................................................

.........................................................................................................................................

• ..Dominował język łaciński (porozumiewali się nim ludzie wykształceni,


bogaci) ....................................................................................................................................

.........................................................................................................................................

• Prawie wszędzie występowały te same style architektoniczne w Europie

(styl romański, styl gotycki)

....................................................................................................................................

.........................................................................................................................................

• .W całej Europie panowała ta sama


kultura ....................................................................................................................................

.........................................................................................................................................

3. Napisz definicję słowa hierarchia i wytłumacz, co znaczy stwierdzenie, że społeczeństwo


średniowieczne było hierarchiczne.

Kolejność rzeczy, zagadnień od najważniejszych do najmniej ważnych. ustanowienie ważności


stanowiska albo władz urzędowych, służbowych lub kościelnych

Społeczeństwo średniowieczne nie było jednolite i dzieliło się na stany, czyli


warstwy, które różniły się między sobą pod względem praw i obowiązków. W
większości państw europejskich były to:

-rycerstwo

-duchowieństwo

-mieszczaństwo

-chłopstwo

…………………………………………………………………………………………………………

4.Wymień średniowieczne wzorce osobowe i zapisz przy każdym z nich po trzy cechy,
które się na niego składały.

Asceta -św. Aleksy

-ubogi

-pokorny

-ucieka od sławy, rozgłosu

Rycerz Średniowieczny

-odważny

-patriota -bogobojny

……………………………………………………………………………………………………..

5.W kulturze średniowiecza bardzo popularny był motyw śmierci. Wyjaśnij trzy przyczyny
tej popularności. Wskaż na jego funkcję dydaktyczną i społeczną.

………………………………………………………………………………………………………

6. Zaznacz właściwą odpowiedź.


Scholastyka to przekonanie, że
A. Biblia jest jedynym źródłem poznania.
B. dogmatyka kościelna stoi ponad ludzką wiedzą.
C. prawdy wiary można połączyć z logicznym rozumowaniem.

……………………………………………………………………………………………………….

7. Wyjaśnij, dlaczego w średniowieczu wierni swoje modlitwy kierują nie bezpośrednio do


Boga, ale do pośredników. Jacy pośrednicy występują w Bogurodzicy? Jak nazywa się ta idea?

………………………………………………………………………………………………………

8. Jak nazywa się motyw w sztuce, który przedstawia modlitwę do Chrystusa w podobny
sposób jak Bogurodzica?

Deesis………………………………………………………………………………………………………..

9. Porównaj średniowieczne wiersze maryjne według podanych kryteriów.

Bogurodzica Lament świętokrzyski

nadawca
adresat

cel wypowiedzi

kreacja Maryi

10. Zaznacz właściwe dokończenie zdania.


Utwory opisujące życie i śmierć świętych to
A. hagiografia.
B. historiografia.
C. epistolografia.
D. dziejopisarstwo.

…………………………………………………………………………………………………………

11.Określ prawdziwość stwierdzeń. Zdania prawdziwe oznacz literą P, a zdania fałszywe –


literą F.
a) Król Marek był wujem Tristana. __P__
b)Izolda Złotowłosa była córką króla Irlandii. _P___
c)Tristan zakochał się w Izoldzie o Białych Dłoniach. __F__
d)Izolda o Białych Dłoniach przekazała Tristanowi fałszywą wiadomość. _P___

12.W jakich okolicznościach Tristan i Izolda Złotowłosa zakochują się w sobie? Krótko
opisz tę scenę. Wyjaśnij znaczenie słów Brangien „otoście wypili śmierć własną”.
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
……

12. Wymień trzy sytuacje, kiedy Tristan postąpił wbrew etosowi rycerskiemu

.........................................................................................................................................

13.Wyjaśnij pojęcia i wymień po jednym utworze, do których się odnoszą. (3 p.)

Pojęcie Objaśnienie Utwór


danse .”Taniec śmierci” - alegoryczny taniec, którego przedstawianie Poemat symfoniczny
macabre rozwinęło się w kulturze późnego średniowiecza (XIV i XV Camille’a Saint
wiek), korowód ludzi wszystkich stanów z kościotrupem na Saensa z 1874
czele, wyrażający równość wszystkich ludzi w obliczu roku............................
śmierci........................................................................................... .. .............................. ..
... ............................
..............................................................................................
..............................................................................................
deesis Motyw związany z ikonografią chrześcijańską Polega na .............................. .....
trójczęściowym obrazowaniu osób świętych – centralna osobą jest ......................... ..........
Jezus jako Pantokrator, obok Maryja następnie Jan Chrzciciel ....................
................................................................................................. ....
..........................................................................................
..............................................................................................
chanson .............................................................................................. ....... .............................. .....
s de
....................................................................................... ......................... ..........
geste
.............................................................................................. ....................
ars ………………………………………………………………... …………………
moriend
……………………………………………………………… ……………….
i
ad
majore
m Dei
gloriam

14.Sztuka średniowiecza jest pełna symboli i alegorii. Wyjaśnij znaczenie podanych


elementów Sądu Ostatecznego Hansa Memlinga.
złota kula pod nogami Chrystusa, tęcza, czerwony płaszcz Chrystusa, lilia,
ludzie po prawej stronie i lewej stronie

………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………

15.Opisz średniowieczny wzorzec osobowy przedstawiony w Legendzie o św. Aleksym:


a) nazwij typ piśmiennictwa, do jakiego należy utwór opisujący biografie świętych,
____________________________________________________________________________

b) odwołując się do biografii Aleksego, omów dwa przykłady umartwiania opisane w legendzie,
____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

c) opisz „świętą śmierć” Aleksego,


____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

d) nazwij postawę reprezentowaną przez bohatera utworu,


____________________________________________________________________________

e) objaśnij, na czym polega dydaktyzm utworu.


____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

16.Wskaż jedno podobieństwo i dwie różnice między postawami św. Aleksego i św. Franciszka.
św. Franciszek św. Aleksy

Podobieństwo: całkowite oddanie się służbie Podobienstwo: całkowicie oddanie się

Służbie bożej

bożej

-Zył ubogo i skromnie -prowadzi surowy tryb życia

-jego filozofią jest afirmacja – pochwała -życie jest udręką męczarnią


życia
-głosił apostolstwo dobrej nowiny

17. Podaj nazwy zabytków i określ ich styl.

A.

nazwa: ..................................................................
styl: Romański styl: Gotycki (Sąd Ostateczny)
18. Dokończ zdanie :

a) Moralitet jest to gatunek dramatyczny o tematyce religijnej, ukształtowany w XIV wieku na


północy Europy…………………………………………………………………
b) Wagabunda to wędrowny śpiewak, poeta, aktor w średniowiecznych Niemczech,
Francji, Anglii ………………………………………………………………………

19.Z pierwszej zwrotki Bogurodzicy wypisz:


a) archaizm fonetyczny,
____________________________________________________________________________

b) archaizm fleksyjny,
____________________________________________________________________________

c) archaizm leksykalny,
____________________________________________________________________________

d) archaizm składniowy,
____________________________________________________________________________

e) apostrofę,
____________________________________________________________________________

f) antytezę.
____________________________________________________________________________

Bogurodzica (fragment)

Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja,


U Twego Syna, Gospodzina Matko zwolena, Maryja!
Zyszczy nam, spuści nam.
Kyrielejson.

6.Wyjasnij, czym było w sztuce średniowiecza :

a) iluminatorstwo
proces zdobienia książki rękopiśmiennej, dokumentów rękopiśmiennych, a czasem
także inkubałów.