Vous êtes sur la page 1sur 5

PENILAIAN AKHIR SEMESTER GASAL

TAHUN PELAJARAN 2019/2020


MADRASAH ALIYAH

Mata Pelajaran : Bahasa Jawa


Kelas/Program : X / MIPA-IPS
Kurikulum : K-13
Hari/Tanggal :
Waktu : 11.30 – 13.00 WIB
a.

I. Wenehana tandha ping (X) ing wangsulan A, B, C, D, atau E!

Mulok Basa Jawa Perlu Dievaluasi


Nasib basa Jawa lan ejaan basa Jawa ing aksara latin ing titi wanci iki pancen sansaya bubrah. Pilihane
tumrap generasi mudha Jawa jaman saiki mung ana loro. Pilihane, melu nut bubrahe basa Jawa lan ejaan
basa Jawa ing aksara latin utawa ngudi murih basa Jawa lan ejaan basa Jawa ing aksara latin kuwi tetep nut
ing paramasastra.
Yen ta pilihane sing kapindho, mula pamulangan basa Jawa kudu diwiwiti nalika bocah ajar ngomong,
nalika bocah mlebu Pendidikan Anak Usia Dini (PAUD), Taman Kanak-kanak (TK), lan SD. Sing wigati
dhewe, kudune basa Jawa digunakake minangka basa panglantar ing TK lan SD kelas I – III saben dina.
“Sabanjure, ing kelas IV – VI bisa sinau paramasastra, geguritan lan liyane”, piterange Supardjo.
Kanthi mantha pamulangan basa Jawa sithik mbaka sithik, bocah bisa luwih tumemen jaman saiki, ora mung
saklebat, mlebu kuping tengen metu kuping kiwa.
Kajaba kurikulum, mutu guru basa Jawa uga kudu didandani. Nalika Pemerintah Provinsi (Pemprov)
Jawa Tengah (nalika kuwi gubernure Mardiyanto) netepake aturan sing majibake kabeh sekolah ing tlatah
Jawa Tengah kudu mulangake basa Jawa, akeh pawiyatan luhur sing mbukak Jurusan Pendidikan Basa Jawa.
Ananging, iku kabeh ora limbaran kabisan utawa kompetensi.
Dosen Linguistik ing Jurusan Sastra Daerah FSSR UNS, Yohannes Suwanto, mratelakake buku-buku
sing kaanggep dadi sumber pamulangan basa Jawa sing saiki mratah ing madyaning bebrayan agung Jawa
uga kudu didandani. Sapa wae sing mbabar buku-buku sing dianggep dadi sumber pamulangan basa Jawa
kudu duwe rasa tanggung jawab. “Aja mung waton mbabar buku. Editor buku-buku basa Jawa kudu ngerti
temen-temen bab tata basa, paramasastra, ejaan, lan sapiturute. Aja mung mbabar buku jajaran ngajab bathi
sakakeh-akehe kang kawusanane malah ngrusak basa Jawa,” pratelane Suwanto.
Kajaba kuwi, Suwanto mrayogakake lamun ana sing mbabar buku lan kamus basa Jawa apike kudu
mepaki buku-buku kuwi kanthi pandom utawa tuntunan carane ngucapake, carane nulis lan sapiturute.
“Tandha diakritik apike diuripake lan digunakake maneh ing panulisan basa Jawa ing aksara latin.
Pamrihe supaya bisa dadi pandom cara maca sing bener lan pener,” Suwanto nandhesake panemune.

Kapethik saka:http://solopos.com,
Kaunduh 15 Oktober 2012
Wacan ing dhuwur kanggo mangsuli pitakon no 1-8
1. Paragraf sepisan wacan ing dhuwur pokok pikirane ngenani bab....
a. Generasi mudha wis ora ngerti basa Jawa.
b. Nasib basa lan ejaan basa Jawa saiki sansaya bubrah.
c. Basa Jawa nut ing paramasastra.
d. Aksara Jawa lan aksara latin dipadhakake.
e. Basa Jawa wajib diwulangake ing kabeh sekolah ing tlatah Jawa Tengah.
2. Tembung nut ana ing ukara nomer 2 lan 3 paragraf sepisan tembung liyane ....
a. Nurut d. Eling
b. Katut e. Tutut
c. Nunut
3. Paragraf katelu ana tembung paramasastra. Tembung liyane paramasastra yaiku ....
a. Kawruh kasusastran d. Tata sastra
b. Kawruh sapala e. Tata basa
c. Tata wicara
4. ‘ ... paramasastra sing bener lan pener” tegese ....
PAS GASAL/MKKM/B. JAWA/X/K-13/2019-2020 1
a. Bener miturut wewaton lan pener miturut situasine wektu nganggo basa
b. Bener miturut situasine wektu nganggo basa lan pener miturut wewatone
c. Bener amarga nganggo basa krama lan pener amarga bener
d. Bener miturut situasi lan kondisi pener miturut para ahli
e. Bener miturut udha usuk basa Jawa
5. Wacan ing ngarep migunakake unggah ungguh ….
a. Basa ngoko d. Basa krama inggil
b. Basa madya e. Basa bagongan
c. Basa krama lugu
6. Sing dimaksud ejaan basa Jawa yaiku ….
a. Aksara Jawa
b. Carane nulis aksara Jawa
c. Carane nulis aksara Jawa nut karo wewaton
d. Kaidah nggawe ukara
e. Kaidah ngenani piye nulis tembung, ukara lan tandha waca
7. Miturut wacan ing ngarep ukara iki bener, kajaba ....
a. Pemprov Jateng netepake aturan majibake kabeh sekolah ing tlatah Jawa Tengah mulangake basa Jawa.
b. Ana guru-guru basa Jawa sing ora bisa nemtokake endi sing bener lan endi sing kleru nalika nyocogake
pitakon.
c. Ing pamulangan basa Jawa ora kudu nyakup kabeh bab ing :jagad basa Jawa.
d. Basa Jawa ora kudu ditepungake wiwit bocah isih balita.
e. Mutu guru lan kurikulum kudu didandani.
8. “Tandha diakritik apike diuripake lan digunakake maneh ….”
Tembung diakritik tegese ....
a. Tandha titik ing sadhuwure huruf
b. Tandha koma
c. Tandha tambahan, kayata wulu, pepet, lan sapanunggalane
d. Tandha wacan kanggo mungkasi ukara
e. Tandha tambahan ing sandhuwure huruf, kayata é
9. Serat Wedhatama kang ngripta .…
a. Sri Paku Buwana IV d. Sultan Agung
b. R.Ng. Ranggawarsita e. Panembahan Senapati
c. K.G.P.A.A. Mangkunegara IV
10. Macapat uga sinebut ....
a. Tembang gede d. Tembang dolanan
b. Tembang ageng e. Tembang alit
c. Tembang tengahan
11. Guru lagu ana ing tembang Pangkur yaiku ….
a. a – i – u – a – u – a – I d. a – u – u – a – u – a – u
b. a – i – a – a – i – a – i e. a – u – i – a – u – a – i
c. i – a – e – a – a – u – a
12. Guru wilangan tembang Pangkur yaiku .…
a. 8 – 10 – 7 – 7 – 12 – 8 – 8 d. 8 – 11 – 8 – 7 – 12 – 9 – 8
b. 8 – 11 – 8 – 7 – 11 – 7 – 8 e. 8 – 11 – 8 – 7 – 12 – 8 – 8
c. 8 – 11 – 7 – 8 – 12 – 8 – 8
13. Guru gatra tembang Pangkur ana ....
a. 5 d. 8
b. 6 e. 9
c. 7
14. “Ilmu luhung” kang sinebut ana ing Serat Wedhatama nggambarake nilai ….
a. Agama d. Pendhidhikan
b. Kabudayaan e. Sosial
c. Politik
15. “Nulodo laku utomo” ngandhut kesalahan ejaan. Yen disunting kanthi bener dadi ….
a. Nulado laku utama d. Nuladho laku utama
b. Nuloda laku utama e. Nulada laku utama
c. Nuladha laku utama
16. Basa Jawa kuna uga disebut .…

PAS GASAL/MKKM/B. JAWA/X/K-13/2019-2020 2


a. Basa Jawa tengahan d. Basa Jawa modern
b. Basa Jawa anyar e. Basa Majapait
c. Basa Kawi
17. Unsur-unsur kang mbangun cerkak kaya kang kasebut ing ngisor iki, kajaba ….
a. tema lan amanat d. riwayat pangripta
b. alur lan setting e. setting lan tema
c. penokohan lan sudut pandang
18. Urut-urutaning teks crita sinebut ....
a. Tema d. Point of view
b. Alur e. penokohan
c. Setting
19. Ringkesan crita cekak sing wis kok garap sinebut ….
a. Sinopsis d. Kerangka
b. Abstrak e. Cekakan
c. Inti Sari
20. Struktur pawarta disusun kanthi cara ….
a. Piramida d. Deduktif
b. Induktif e. Piramida kuwalik
c. Deduktif – Induktif
21. “Dina Minggu ing sekolahku dianakake pengetan Maulud Nabi .…”
Pethikan pawarta iki dhuwur ngemot unsur pawarta ....
a. Who d. What
b. When e. How
c. Where
22. Yen wong-wong guneman nganggo basa ngoko utawa krama sejatine iku dideleng saka .…
a. Ukarane d. Ejaane
b. Ater-atere e. Pocapane
c. Diksine
23. Tembung liyane unggah-ungguh yaiku tembung ....
a. Tata karma d. Tata makna
b. Tata basa e. Tata laku
c. Tata ukara
24. Tegese teks diskripsi yaiku ....
a. Bukti-bukti kanggo mbenerake pranyatan d. Nggambarake
b. Nyritakake e. Menehi andharan
c. Menehi pengaruh
25. Tembung ewuh aya, japa mantra, lan rahayu slamet kalebu .…
a. Tembung garba d. Tembung plutan
b. Tembung saroja e. Tembung keratabasa
c. Tembung entar
26. Wirotama, tumekeng, lan sitinggilkalebu ....
a. Tembung yogaswara d. Tembung plutan
b. Tembung saroja e. Tembung garba
c. Tembung entar
27. Tembung swiwi, prang, lan wor kalebu ….
a. Tembung garba d. Tembung plutan
b. Tembung saroja e. Tembung yogaswara
c. Tembung entar
28. ‘Cebol nggayiuh lintang” kalebu ....
a. Saloka d. Yogaswara
b. Parikan e. Sanepa
c. Rura basa
29. Kanggo menehi tandha wekasaning ukara sing aksarane panutup dipangku disebut .…
a. Pada lingsa d. Pada guru
b. Adeg-adeg e. wignyan
c. Pada lungsi
30. “ Prasetya saiki wis kerja.” Yen ditulis aksara Jawa yaiku.…
PAS GASAL/MKKM/B. JAWA/X/K-13/2019-2020 3
a. ?p]setVsaikiwisKe/j.
b. ?p}set-saikiwisKe/j.
c. ?p]set-saikiwisKe/j.
d. ?p]set(saikiwisKe/j.
e. ?p}setysaikiwisKe/j.
31. Manawa kowe omongan karo pakdhemu sing bener ukarane ….
a. Pakdhe, kula badhe wangsul d. Pakdhe, kula ajeng kondur
b. Pakdhe, kula arep wangsul e. Pakdhe, kula arep mulih
c. Pakdhe, kula badhe kondur
32. Manawa kowe omongan karo gurumu, ukara sing bener yaiku….
a. Pak, buku panjenengan sampun kula paringke Pak Harta
b. Pak, buku panjenengan sampun kula caosaken Pak Harta
c. Pak, buku panjenengan sampun kula paringaken Pak Harta
d. Pak, buku panjenengan sampun kula caoske Pak Harta
e. Pak, buku panjenengan sampun kula wenehaken Pak Harta
33. Kemajuan jaman sangsaya banter
Ukara ing dhuwur manawa ditulis nganggo aksara Jawa dadi .…
a. ?kemjuanJmnS=sybnTe/.
b. ?kemjuwnJmnTnSybnTe/.
c. ?kemjuwnJmnS=syb[nT/.
d. ?kemjuanJmnsS=syB[nT/.
e. ?kemjuwnJmnS=sybmTe/.
34. Bapak mundhut radhio regane satus ewu rupiyah. Manawa ditulis nganggo aksara Jawa dadi….
a. ?bpkM|nD|tRfi[yoxg[nstus[Hwurupiyh.
b. ?bpkM|nF|tRdi[yoreg[nstu[sHwurupiyh.
c. ?bpkM|nD|tRdi[yoxg[nstu[sHdurupiyh.
d. ?bpkM|nF|tRdi[yoreg[nstu[sHwurupiah.
e. ?bpkM|nF|tRfi[yoreg[nstu[sSwurupiyh.
35. Ing Magangan, kraton Ngayogyakarta sisih kidul wetan, ana pepethan wujud ula naga loro sing pethite padha
pepuletan iku uga sinebut sengkalan. Sengkalan iku kalebu sengkalan memet kang wujude gambar, yen
diwujudake tembung unine “Dwi naga rasa tunggal”. Surasane sengkalan iku nuduhake taun….
a. 1682 d. 1685
b. 1683 e. 1686
c. 1684

36. Mase bapakmu kok sebut ....


a. Paklik d. Paktua
b. Pakdhe e. Budhe
c. Simbah
37. Puisi Jawa anyar sinebut .…
a. Pupuh Pangkur d. Macapat
b. Kakawin e. Geguritan
c. Kidung
38. Dina minggu tanggal 27 Juli 2014 pasa dina pungkasan. Pak Kades sore iku nganakake buka puasa bersama.
Sing diundang para warga sak RT 06/RW 02. Buka puasa bersama iku ngiras pantes karo sukuran putrane
Pak Kades kasil ketampa ing UGM. Kabeh warga padha nekani undhangan mau. Gedhe cilik, enom tuwa
nekani kegiyatan buka puasa bersama mau. Kabeh padha seneng lan marem awit suguhane pancen enak
tenan.
Teks ing dhuwur klebu teks ….
a. Narasi d. Pawarta
b. Eksposisi e. Persuasi
c. Argumentasi
39. Bagian sing dinggo ngibadah ana ing omah adat Jawa sinebut ....
a. Gandhok d. Pringgitan
b. Gadri e. Pendhapa
c. Senthong tengah
40. Bapake simbah disebut ....
a. Wareng d. Simbah
PAS GASAL/MKKM/B. JAWA/X/K-13/2019-2020 4
b. Canggah e. Gantung siwur
c. Buyut

II. Wangsulane pitakon ing ngisor iki kanthi trep!


41. Sebutna guru gatra, guru lagu, lan guru wilangan tembang Macapat pupuh Pangkur !
42. Aksara Jawa ngisor iki tulisen latine !
?tinbiys[nmulihse[kolhnumPkPi[tJ=ki.

I. Wangsulane pitakon ing ngisor iki kanthi trep!

1. Kinanthi
Dene awas tegesipun
weruh warananing urip
miwah wisesaning tunggal
kang atunggil rina wengi
kang mukitan ing sakarsa
gumelar ngalam sakalir
Saka tembang ing dhuwur tentokna isine!
2. Ijazah
(dening : Djajus Pete)
Ijazah telung lembar
ing gegeman
dakrebut meres pikiran lan tenaga
ngoreti bandha
dakumpamake gegeman
ora tedhas kanggo mbukak panguripan
ah,.....
Saka geguritan ing dhuwur tentokna temane lan gawea gancaran (parafrasene)!
3. Jarik yaiku kain kang dienggo wang jawa, fungsine kanggo nutupi awak nganti sikil. Jarik ora mung dianggo
dening wanita nanging uga dienggo dening priya. Priya kang nganggo jarik nggambarake priya kang luwes
lan fleksibel. Wenehana panemumu ngenani jarik kang nggambarake priya kudu luwes lan fleksibel!
4. Klenengan ing Museum Kanggo Nguripake Gamelan
Museum Radya Pustaka duwe koleksi gamelan kang umure wus atusan taun. Uga duwe wayang kulit
tingglane Paku Buwono X. Koleksi kang duwe nilai sejarah dhuwur kuwi ora banjur dienengake, nanging
uga bisa digunakake. Gamelan ing museum kaebut dening para siswa Jurusan Karawitan SMKN 8 Solo dadi
luwih urip. (kapethik saka Buku paket kaca 56. Trampil Basa)
Pethilan wacan teks eskposisi ing dhuwur owahana dadi krama!
5. Ukara ing ngisor iki owahana dadi aksara latin!
43.

PAS GASAL/MKKM/B. JAWA/X/K-13/2019-2020 5