Vous êtes sur la page 1sur 608

P. F.

GERVASIO BRISACENSI

CURSUS
THEOLOGICUS

De Paenitentia,
de Indulgentiis,
de Matrimonio
et
de Censuris

1733
CURS U S
THEOLOGICUS
Brevi &'clarsl methodo
TRES PARTES
& SEX T O M U L O S
diftributus;
In quo omnes Materiae
'Theologica s turn Speculative y quam
Prodic* , imo & Controver/iftic* cum
varutau S i nuntiarum continentur.
AUCTORE
P. F. G ervasio B risacen si ,
Ordinis Fratrum Minorum Ca-
pucinorum Provincia?
Helvetic*.
P A R T IS T E R T I S ,
Complementis Materias Sacramentales,
Tomulus Secundus , ordine vcrd
TOMULUS SEXTU S,
'D e Poenitentia y de Indulgentiis , de
Matrimonio, &- de Cenfaris.
ED IT IO SEXTA,
CtrreSitr ©* mtndatior.
C OL O N I A L A G R I P P I N A ,
Sumptib. VIDU JE^tamuiStiltiu/ch & F IL f I , propi
areamSummi Templi, vuIgdam
Cam PirmJJk Suftrttnm.
^Off. 17]].
PR^. FATIO.
’rimus hujus Partis Sacra-
mentalis Tomuius, or-
_____ dine vero quintus, com ­
plebitur materias de Sacramentis,
tam in communi, quam in parti­
culari , de Baptifmo, Confirmatio­
ne, Euchariftia, Extrema Unctio­
ne , & Ordine. Nunc ergo adhuc
de duobus Sacramentis, fcilicet de
Poenitentia & Matrimonio agen­
dum reftat. Quod hic fextus & ul­
timus Cursus mei Theologici T o­
muius pracftabit. Abfit tam en, ut
commune illud adagium : (Prrn-
cipiamfervet} M edwmtepet, Finis
friget,) in eo verificetur, quin po­
tius perfeverantia Opus perfe<5tum
faciat; Et ficutgra via & levia na­
turali conatu velocius moventur
in medio & fine, quam inprinci-
t * pio»
PR/EF ATIO.
pio: ita eo majori fervore ac fedu-
litate hunc Tomulum conabor
perficere , quo magis fini appro­
pinquans finem huic meo , licet
exiguo, in obedientiatamen fun­
dato Opufculo, imponit, ut fic
finis coronet Opus. Quod ille, qui
eft t^lpha & Omega} quique a fine
ufque ad finem omnia fuaviter,
fortiterque difponit , per fuam
mifericordilTimam bonitatem da­
re dignetur. Hic autem more con-
fueto innumeroTra&atuum con-
fequenter ad eos, qui continentur
in hac tertia Parte Sacramentali,
pergimus. Unde & fequens
Tradat us dicitur
quintus.
I N D E X
TITULORUM
TO M U LI S E X T I.

T R A C T A T U S V.
Tie Foenitentia.
D I S P U T A T I O I.
De Poenitentia prout efl Virtus. 2
< ^ U A S T I O I.
De Quidditate Pirtutis Poenitentia ibid.
Art. 1. An Poenitentia Jit virtus /pedalis. 3
Art. z. De objetto formali £? materiali poem*
tentu. 7
A r t,;. De atttbus virtutis poenitentia. n
Art. 4. De contritione, ejusque motivo. 12
Art. 5. An contritio detefletur peccatum fuper
omnia. 16
Art. 6. Expediuntur alia quadam dubia de con­
tritione. 19
Art, 7. Aliqua Corollaria ex ditiis. 22.
Art. 8. De contritione imperfctla Jeu di astri»
none. 24
Q U E S T I O II;
De necejfuate virtutis poenitentia. *9
Art. 1. An poenitentia Jit nocejfaria necejfuate
medit. ibid.
Art. 1. De pnccpto virtutis poenitentia. 32
A rt.j, Quando ($ quotres obhrechocprtceptttm* 33
t i
Index Titulorum.
Q ^U i S T I O III.
De effefttbus Pcenitentid.
Art. i. Ve remijftone peccatorum mortalium
per poenitentiam. ibi
Art, i . An contritio remittat peccata forma-
liter , an unum Jine alto , (3 an
fimul etiam poenam.
Art. j. De rcmtfftone peccatorum venialium.
Art. 4. Quomodo venialia per Sacramenta re­
mittantur.
Art. 5. Quomodo venialia per Sacramentalia
remittantur.
Art. 5. Quomodo venialia pojt hanc vitam re-
mittantur.
Art. 7 . De revivifeentia meritorum per poeni­
tentiam.
Art. 8« peccata femel per poenitentiam di-
mtjfa iterum redeant•
D I S P U T A T I O II.
De Poenitentia y prout eft Sacramen­
tum. 62
Q_ U j E S T I O I.
De exiftentia (3 ejfenlia Sacramenti feeni-
tenti* in genere. ibid.
Art. r. An Poenitentia Jit Sacramentnm. i,j
Art. 2,. De partibus Sacramenti poenitentia in
genere. 67
Q^U £ S T I O I I .
De materia (S forma Sacramenti pernitentia
in particulari. 70
Art. 1. D t forma Sacramenti Panitentia. 70
Arc. z.
Index Titulorum.
Art. 1* De fenfu verberum forma. De abfoltt-
tione ctndttwnat* , ( f in ab/entem. 74.
Art. }• Qualis dolor adconfejfitnemrequiratur. 76
Arr. 4. Expedtuntur altqua difficultates de do­
lore in erdine ad coufeffionem. 78
Arr. j . De propofito ad coufeffionem requipto. ft
Arr. 6. De inefficaci propofito & occafione proxi­
ma. $4.
Art. 7. De recidivis. tt
Art. 8. Utri/m poffit dari Sacramentum perni­
tentia validum (3 informe. 90
Art. 9. Solutio objeflionum. 92
Q U i E S T I O III.
De Cenfejftone, prom eft altera part mate­
riate Sacramenti• 9f
Art. 1. De necefuate confejfunis ex pratepto
Divtno, 96
Art. 1 . A n confeffio ft necejfaria neceffitase
medtt, & quando obliget. 109
Art.}, jin quis teneatur per interpretem ant
fcriptnram confiteri. toi.
Arr. 4. Quo tempore, (S ad qua peccata obliget
praceptum Eccltjiajluum confeffionts. to4-
Art. j . De fubjeflo hujus prtcepti, (3 de pa­
nts contra transgrejfores. to7
Art. 6. Quit intelligatur nomine proprii Pa­
rochi. top
Art. 7« Dtfacilioribus confeffionis conditionibus, it*
Q U £ S T I O IV .
De integritate confejfunis. 11}
Art. 1. Quotuplex fit materia, & integritas
conftjfionit. Hi
f 4 Art. 2.
Index Titulorum.
Art. x . Jin teneamur peccat* mortalia dubia
confiteri. ut
A rt.}. De eo. qui peccatum dubium confejfm
e jl, (S poflea certo cognofctt. ttf
Art. 4. Mentiri tn confejftone quale fit pecca­
tum. 122
Art, 5. A n circumflantia aggravantes Jiut ne-
cejfarib confitenda. 124
Art. 6. De circumflamus tn particulari. Ubi
devoto, de foHicttattone,ff>onfo ($c- u t
Art. 7. De circumflant/a virginitatis, filia jpi-
ritualu, confuetudims, ($c. 130
Art. 8* De circumflantia quid* & circa quid.
133
Art. 9. De circumflantia inceflas, & de qui­
busdam alus luxuria fpectebm. 137
Art. 10. De reliquis circumflantiit. 14/
Art. 1 1. An pmitens pojfit vel debeat expli­
care complicem fui peccati. 144.
Art. 1». De explicando numero peccatorum i»
confejfiotte. 147
Art. t J. De examine ad integritatem confef-
fiouie requifito. tjo
Art. 14 . Aliqua infiruHiones iu ordine ad exa­
men, i$c. t$2
Arr. 1 j. Quando jit iteranda confeffio. iff
Art. 16 . De conftffione fa fla femi - dormienti,
furdaflro, diflra&o, (St. tj$

C^U i E S T l O V.
De caufts excufantibus ab integritate con-
fejfionie. 160

A lt. 1. De impotentia morali confitendi. ibid.


Art.*.
Index Titulorum.
Art. u De impotentia phyfica integre confitendi.
Ubi de abfoluttone moribundi. i6 f
Art.). A n pojftt abfolvi moribundus* qui ul­
lum omnino fignum doloris dedit. i 68
Q U E S T I O V I.
De Mimjlro Sacramenti Poenitentia, tyt
Art. i. An folus Sacerdos fit Mimjler hujus
Sacramenti. /7*
Art. 1. De Approbatione Mtnifiru 17+
Art. j . De Miniftro venialium, mortalium an*
tea confejforum > ac moribundi, (S
quinam pojfint approbare. /79
Art, 4. De Jurudtiltone M imflri. IS*
Arr. j . De potejlate fubdelegandi %(3 alia qua­
dam de jurtsdiElione. it7
Art. 6. An error communis aut ratihabitio
conferat jurisdictionem. tpt
Art. 7, A n fententia probabilis conferat juris-
dtEltonem, 19j
Q U E S T I O VII.
De Miniftro confejfionis quoad cafus refer-
tfatos. i 96
Art. i , Quinam pojfint refervare peceata:
(S quanam refervari pojfint. ibid.
Art. i. Quanam peccata fint refervata. 200
Arr. j. peccata poflint Regularibus re­
fervari , eorumque explicatio• 20*
Art. 4. Qutnam pojfint a refervatU abfolvere.
211
Art. 5, >47/4 quadam de caftbus re/eruatis. 216
Art. 6. A quibus pojfint Mendicantes abfol­
vere. 2/9
Index Titulorum.
Art. 7. De abfolntiont Rtgulanum quoad fufb-
duos, aut conjratres, 233
Art. 8. Quantum (e extendat potejldi delega­
ta quoad fratres. 236
Art. 9. A lia qutdam area cafns rtfervatos
Regularium. 240
Q U E S T I O VIII.
De Bonitate, Scientia, (3 prudentia Con-
fejfarii. 243
Art. i. In quo confijlat bonitat,fcitntia ac pruden­
tia Confejfarii, ibid*
Art.z. A * , (3 quomodo Confejfariut teneatur
poemtentem monere. 247
Art. 3 • An , (3 qualiter Confejfariut teneatur
fupplere defeflus in confejjione com-
mtjfot. 249
Q U j E S T I O IX .
De Sigillo. 2$2
Art. t. Quid Jit SigiUum , (3 qua ful> iSud
cadant. 2 ff
Art. x. An nunquam liteat uti notitia con-
feffionts. 2S7
Art. 3. Quinam obligentur hoc JigiUo, (3 de
poenis contra trantgrejforet. 261
Q_U j £ S T I O X.
De SatisfaElione. 263
Art. 1. Quid Jit Satufaflio, (3 an homo pojjit
fatitfacere pro reatu poena. 264
Art. x. De poenitentia injungenda a Confejfa-
rio. 267
Art.). Quanam, quando, (3 quanta opera de­
beant pro Poenitentia injungi. 279
Art. 4.
Index Titulorum.
Art. 4. De Pantttntm adimplenda a potni-
tente. 27f
Art. j . At$flatus peccati mortalis, obligatio ope-
rts, (3c. impediant poenitentiam i 277
h it. 6. De commutatione Pocmtcntu. 2 ft
Q_ U i£ S T I O X I .
De SatufaStone per fuffragi* & Indul­
gentia*. 2ft
Art. I. A n detur Purgatorium. 2S2
Art. z. Solutio Objeihonum, (3 alia quadam de
Purgatorio ac Funere. 2 tf
A rt.). Defuffragits, tam provivit, quam pro
defun&ts. 2S9
Art. 4. De Conditionibus requifitit ad [ujfra-
gia. 29J
Art. 5. De modo, quo fuffragia aliit (3 nobis
tpjis profint. 29f
Art. 6. De Extftentta Indulgentiarum. 299
Art. 7. De quidditate (3 dmfione Indulgen­
tiarum. jot
Arr. 8. De concedente Indulgentias. 30s
Art. 9. De Indulgentiis pro defunflis. sot
Art. io. Quanam requirantur ex parte illius,
qui indulgentias obtenturm eft. 31*
Art. 11. Expediuntur aliqua quafita de Indul­
gentiis. 313
Art. 1 l . De extflentia (3 quidditate Jubilai,
(3 Bulla Cruciata. sit
Art. I). De Requifitit > as aliit ad fubilaum
fpeclanttbut. 321
Art. ale. Altqua CoreUaria ex diSit. 32s

TRAC-
Index Titulorum.

T R A C T A T U S VI.
7 )f Sacramento Matrimonii. 527
D I S P U T A T I O I.
Ve iis , qtt£ Matrimonmn antecedunt,
comitantur, & fequuntur. 328
Q U y E S T I O I.
De Sponfalibus (3 Denuntiationibus. ibid.
A rt.i. Quid [int Sponfali*. ibid.
Art. 2. Q ui perfona /int habites ad /pon/alia,
& de conditionibus ad jellis. 331
A rt.}. Deeffethbusfeuobligatione(ponfatium. 334
Art. 4 . De dt/folutione fponfalium. 337
Art. De denuntiationibus. 341
CLU it S T I O II.
De w , qua cohjlitiuint matrimonium. 343
Art. 1. De cjmdditate Matrimonii. 34 4
Arc. 1. De tempore infiitmioms» de Materia»
Forma, ( i mintflro Matrimonii. 348
Art. }. A h Sacramentum Matrimonii pojfu
feparan a eontraclu. 3ft
Art. 4. De caufa finali matrimonii. 3 J4
Art. j . An confenftes matrimonialis debeat ejfe
Uber. 3S7
Arr. 6. De matrimonio filiorumfamilias. 360
Art. 7. Anpoffint condi leges irritantes matrimo­
nia contrafla invitis parentibus. 362
Art. 8. De confenfu condittonato > verotijimul-
taneo. id*
Air.9. De Matrimonio clandeflmo# 367
A rt, ro.
, Index Titulorum*
Aft. io . De pra/entia Parochi, tejfium, (S
de benedtUiombus. 369
Q U 1 S T I O III.
De «#, qua Jequuntur matrtmomum. 373
Art. 1. De bonitate matrimonii. 374.
Art. t . De tndijfolubilitate matrimonii. 377
Art,), De tndtjfolubtluate matrimonii cpnfitm-
mau. 3to
Alt. 4. An mturimoni* htreticorum nunqutun
fint dijfolubtlia. jt 3
Q U £ S T I O IV .
De bonis nuurimonii. 3 tf
Art. 1 . Quale & quotuplex Jit bonum matri-
monti. ibi d.
Art. z. De debito conjugdi. 3$$
A rt.j. Expediuntur alia dubia de debito con­
jugali. 391
Art, 4. Quomodo eonjugtt incurrant impedi­
mentum exercendi attum eonjugalem. 394
Art. 5. De tafiibus (S alus delegationibus tuter
conjuges (S jponfot. 397
A n .6. De cobabitatune conjugum (Sejus tjje-
ftibus. 400
Art. 7, De divortio ob adulterium. 403
Art. 8« De aliis caujts divortii. 407
D I S P U T A T I O II.
De Impedimentis Matrimonii. 410
Q . U 'i € S T I O I.
De impedimentis mere prohibentibus. 4 10
Art, 1, A n , & penes quemjit potejlat conjlitutn-
4* impedimenta matrimonii. 411
Art. 1.
Index Titulorum.
Arr» l. Quot Jint impediment* mere impe­
dientia. 413

Q U £ S T I O II.
De impedimentis dirimentibus• 4 1$
Art. i c De Impedimentis erroris > conditionis,
& voti. 416
Art. i . De impedimento cognationis• 419
Art.), /* cognatio dirimat matri­
monium.
Art. 4» impedimento affinitatis. 428
Art. j. De impedimento publica honeftatis (3
difparitatis cultus. 432
Arr. 6. D* impedimento criminis» 434
Arr. 7. De Impedimento ligaminis. 4^7
Arr. 8* D* impotentia. 4/9
Art. j . D e vi, prafentia Parochi, ($ de raptu. 4+3

Q .U £ S T I O III.
Dr difpenfatione in impedimentis. 446
Art. V. pojftt difpenfare in impedimentis
matrimonii. ibid.
Arr. i* pojjtnt Mendicantes circa hac
impedimenta. 44J
A rt.). De caujis ad dtjpenfandum requijitis. 4s i
Art. 4. D* dtfpenfatione in impedimento pe­
tendi debitum. 4X4
Art. f. J1W0 petendi dijpenfationem. 45S
Art, ulr. 27* «Wa 0 tempore exequendi di­
jpenfationem t ac revalidandi ma­
trimonium. 4S9
Index Ticaloram.

A P P E N D I X
ad Theologiam Sacramentalem.
De Cenfuris. 461
Q U i S T I O I.
De Cenfuris in communi. 46i
Art. 1. Quid (S quotuplex Jit Cenjura. ibid*
Art. 2. Quu cenfurat fe rre , (S in quot ferri
pojfmt. 46+
Art. 3. Quanam (it caufa materialis ( i formalis
cenjura, 467
Art. 4. De caujis excufantibus a cenfura. +7°
Q .U i £ S T I O II.
De Excommunicatione.
Art. 1. Quid (S quotuplex Jit Excommunicatio,
(S quando incurratur. 47*
Art. 1 . De effefttbus Excommunicationis. 47S
Art. j. De aliis ejfettibus Excommunicatio-
nis. 477
Art. 4. De privatione communicationis in civi-
litus. 4*0
Art. j . De Excommunicatione minori. 43i
Art, 6. Quando Clerici percujfto contrahat ex-
communicationem, (S qnis ab Excom~
municatione abfotvere pojfu» 4t 4
Q .U A S T I O I I I .
De Sufpenjione ( i /nterdiflo.
Art, 1. Quid, (S quotuplexJit fnfpenjio• 4**
Art, z. QuinamJuU eftSlusJufenfionu. 49•
Art. j.
Index Titulorum.
Art. 4. De fufpenfiontbw in particulari, (3 fUO-
modo cejfent. 49}
Art. 5. De qmU4tt»te, divifione, ctufis (3 poe-
ms interdtfii. 496
Art. 6, De tnterdt&tt in particulari » eOrum
ejfeEltbus, (3 de cejfatioue, (3 c. 499

Q U E S T IO ULTIMA.
De Irregulariute.
Art.i. Quid (3 quotuplex fit irregularitat. jom
Art. z* De irregularttate ex defeflu animi,
atutis, untdltum, Ubertatu (3 leni-
tatu. / for
Art. j . De trregularitate ex deltSU % (3 de
effiRtlnu. jt t
Art. ult. De dtjpenfatitne in irreguiaritatibus, jto

Finis Indicis Titulorum.

Liccntic 6c Approbationes pro hoc Sexto To«


mulo habentur ab initio Tomuli
Quinti.
T R9 A C T A T U S V.
T^e PoemtaiUn.
lementiflimus Redemptor no-

C ftcr in remedium peccari originalis coe-


lefte iIJud lavacrum , feufacri b.iptifmarit
undam prarparavic, qui abluatur illa in Pa-
radifo unius .parentis , quo poiterorum voluntates
regebantur, criminecontra&amacula: 6crecuperatJ
per eam deperditi falute , feliciorem paradifum ape­
riendo , tribuat jus ad sternam ccelelienique heredi­
tatem ipsi adeptione debitam. At vero licit harc facri
baptiftiatis unda tantx tu virtutis , ut abluar morbum
originalem , omnemquedckatmaculam: non tamen
«a curatio eft tam perfcfta , necita prilVma redditur
valetudo, quin genialis illius m orbi, pro dolor! reli­
q u is quamplurima? fupertiut, quibus natura, quafi
vulnerata , debilitata, ac ad malum proclivis reddita
in novas identidem infirmitates relabatur. Quare,
ut &. pro his poft baptifmu m tam facite occurrentibus
malis remedium habeatur, ali/i opus erat aqua, & qui­
dem Prcbattcifilti pifcinA, qu* multitudinem languen­
tium , ccecorum, claudorum, aridorum > & quacun­
que infirmitate detentos fanaret, Joan. f. 2. H *c
autem tam falubrisunda funtlachrymar Peenitenrix.
Nam ut Hugo & S. Vi&ore Ju ftr ‘Thren. imUud: Deduc
qusfitorrentem lacrymas » a it : Vcrafxnitcntia per aqu.rm
JacrymarumJordts peccatorum abluit» & animam irrigando
aJgcrmm virtutumfmunUt%Et lltdor. lib. 2.de Officio
Ecdef. c. 1 6 Lacryma pccnttenttum apud Deum pro Bapttj-
mo reputantur. Hinc 6c poenitentia communiter aSS.
Patribus 6c Theologis dicitur fecunda (nam Baptif-
museft prima) poft naufragium tabula. Cum autem
hic Traftatus multas ac valdi neceflarias difficul­
tates contineat , ided Hiris fusi communiter tradi
folet. Agit S. Thom. de hac materia %.p. q. $4. fiffeqq.
Quamvis ipfe S. Doftor morte praeventus tantum
Ibccl. lom. y /. A ufque
% Part. j. Tta3 . <k PotmumiA, D. i . £g>. i .
ufquc ad f.po. inclufivi pervenerit. Reliqua autem
haoentur in fupplemento ufque ad q. 28. inclufivi.

D I S P U T A T I O I.
*De Pawitentia prout eft J/irtus.
I. T \ c e n i t e n t i * nomen in duplici fen fu aT h eo -
logis fumi folet. Primd pro virtute morali
infufa , cujus proprius aftus ell deteftari
peccatum » ac de illo commiflo dolere, quatenus ell
ofi'cnfa quaedam dc injuria Deo illata , cum propolTco
fe emendandi > ac reparandi ofTenfam illam y & Deo
fatisfaciendi. De hac autem poenitentia? virtute fre­
quens mentio reperitur in facris Litteris >fuitqut (uc
loquitur T rid .yc^ *4 - *• *•) unsvnjfs homini&w , quiJ l
tnonali aliquo pacato inquMJfcu$ , quovis umforc ad gra-
$iaw& jujiiitam $onftqutn<i*m ncctjflnia.
Secundd , nomen poenitentiae fumitur pro uno ex
Sacramentis novae legis. Eftautem hoc Sacramentum
in nova lege itaconnexum cum ipfa virtute pceniten-
tix > ut de fa&o nee fine aliquo aftu virtutis pceniten-
tiae confiflere poflic > nec aftus virtutis poenitentiae
line Sacramento poenitentiae in re vel in voto pro tit ad
juftificationem. Hinc quamvis S. Thom, prius dc Sa­
cramento 1 alii tamen communius prius de virtute
poenitentiae agunt > tum quia inde facilius intelligitur
ipfum Sacramentum: tum quia neceflitasvirtutispce-
nitentiae univerfolior eft , utpote quae etiam in lege
veteri neceflaria fuit > non item Sacramentum.

Q^U A S T I O I.
De quidditate virtutis Panitentia.
%. T^\ifficu!tates in hac Difputatione occurrentcs
\ ~ J commodi ad tria capita reducuntur. Primum
cftEflentia&Exiftentia virtutis pcenitentix > ad quod
pertinet ejus ohjcftum, & aftus. Secundum eft
necedttas. Tertium effc&us.
ARTI-
An Pctnitentia jft virtue f

A R T I C U L U S I.
An Pxnitentia fit virtits jjtecialisX
3. /^ c rtu m eft , qudd nomen poenijtentiac derive-
V-> tur £ poena, uc idem fit pcenitere, ac paenam
taure , feu in fe punire peccata com mi fla. Unde
etiam poenitentia dicitur quati petna tenentia , ut ait
S. Augult. (vel fi quis alius eft Auftorj iU>. vers
( f fa lja Pxnitentiac. ip. quia homo per poenitentiam
fubic pcenam , Sc in feipfo punit peccata, do-
lendo dc plangendo. Sed ecce ! cum pcenani fubire,
& dolorem excitare , aut pati fic quid naturali incli­
nationi contrarium, ideo Laurentius Valla, Erafmus,
Beza , Lutherus > & alii haeretici afpera fugientes»
& mollia quaeque fe&antes negant , poenitentiam
importare aliquem dolorem » aut deteilationem. Un­
de volunc » poenitentiam excludere omnem dolorem,
& iignificare tantum propoiitum novx v i t * , aut reii-
pifcentiam (implicem , ac vitae novitatem, ut videre
cft apud Btllarm. 7 om. 2. Je Panitentia. lib. 1.^ 7 .
4. Vertim hunc errorem Temper Eccleiia rejecit»
& docuit > poenitere plus importare , quim prxeisi
refipifeere , aut mores emendare , feu propoiitum
nova: vitx. Unde errorem Ivsreticorum Trid. Stjf. 14.
c. 4. proferibit, his verbis: Dedarst igiturfanBa Syne-
dm , hanc contritionem (Uve poenitentiam) men filum
ceJpHtcntm k peccatis 0* vit<t nova propejitum & inchoatio­
nem , fed veteris etiam odium continere, Probatcjue facra
Synodus hanc fuam declarationem ex S. Scriptura,
ut Ezechiel. 18* Projicite a vobis omnes iniquitates veflras%
in quibus pravaricati cjlis » & fluite vobis cor novum,
& friritum novum. Quibus verbis fubdit (equentia:
E t ccrte > qui Mos 'Sanfiorum clamores confideraverit*
PC f O; if. 6. Tibi fe li peccavi» & malum coram tefece.
Pf. C. jtf. 7. Laboravi in gemitu meo, lavabo per fingulas
1uSes leBum meum, &c. E(a. }8. 15. Recogitabo ubi
omnes annos mees in amaritudme anima mea > & alios
buiufmods generis : facile intelligct» eos ex vehementi quo-
dam antcsSa vita odio , & ingenti peccatorum detefta-
A 1 tione
4 P m , f.T rsB . f.dePam untia,D . i . £). i«
item manajfi. Per qux verba S. Cone, fiitis veritatem
Catholicam probat. Hinc & Joel. 2. ? \ 12. dicitur:
Oirvcriimtm injtjunto, & Jlttu , 6TpUaftu & c%
Matth. 1 1 . y. x 1. Imcilici* > & cmerefxtMtctuutm cgijfcnt*
Et alibi paffim. S. Auguft. homil.27 <&?o. Nam v$um
novtm e/tgti , nifi quem veteris pctntiu.
%. Ratio eft evidens , quia impoflibile eft , me
efficaciter poenitere illius , quod ago , dum ago:
atqui dum pecco , poflum habere voluntatem dein*
ceps non peccandi : ergo poenitere plus eft , quam
habere voluntatem deinceps non peccandi , feu velle
mores deinceps emendare. Si dicas : Oportet , uc
ftatim cellet peccare , qui vult re(ipi(cere. f*.\ Si hoc
concedas > iterum impoflibileeft , ut ha t fine dolore,
quia rece(Tus& fuga i peccato nihil aliud e lt, quam
afius voluntatis averfantis , feu odio habentis ac
dereftantis peccatum commiflfum : quod non tan­
tum eft nolle amplius peccare , fed etiam dolere de
peccato commiflo.
6. Hoc pofito , quod poenitentia non tantum fit
fimplex refipifeentia , (ed etiam deteftatio dedolor de
peccato, difputatur inter Catholicos , an poenitentia
iit virtus fpecialisab aliis diftinfta, an verd fit tantum
virtus generalis ? Prima fententia putat , ede tantum
virtutem generalem, aut tranfcendentem omnes vir­
tutes , quatenus a&us poenitendi generatim omnibus
virtutibus convenire poteit, licut juftitiafumitur tan-
quam conditio 6c praedicatum generale omnium vir­
tutum , prout dicitur Matth. 3 .^ .1 ? . Skdtce* 'mplcrt
tmum fujti$i*m. Vel freutetiam injuftitia dicitur condi*
tio generalis omnium peccatorum, ha AluJtodoreqfis>
M *jor , & auuUm Antiquiores af>ud 4. dtjp. f. n. 4.
Secunda aflerit , eflTc virtutem fpecialem. Its S. lb+
$.f>.q.%J.4.2.Gcn.bicdtJj> 4. 2.& j . Suar. RboJ. & cpm-
munis v*l<k. Tertia fententia docet, quoad aliquos adhis
efle virtutem fpecialem , nempe quatenus poenitet de
peccatis formaliterfumptis, ut funtoflfenfa & injuria
Dei,(eu quatenus vultfatisfacere Deooflfenfo,dc orten-
fam per poenam aflumptam refarcire , non vero qua­
tenus vult in leipfo vindicare peccatum , aut illud
deteliari, aut gratanter acceptare pcenam pro peccato.
J$a Scttifta commumus aftul M ajlr. ciut. & numer. 1 1 .
An Poenitentia Jit virtw f $
Quid circa hoc diffidium lit ftntiendum , brevitcr per
lequentesconcluliones declaro.
7. Dico 1. Poenitentia, prout hic fumitur, eft virtus
fiipernacuralis infufa. Ita ccmmums. Probatur. Quia
virtus eft habitus inclinans ad honeftosaftus,eftdifpo-
fitioperfe&iad optimum, eft qualitas, quii bene vi­
vitur , <5cnemo m ali utitur: fed poenitentia habet hare
omnia:ergo eft virtus,& ejus a&usfuntvirtuofi. Major
patet ex definitione virtutis tradita 1.
•. 2. Minor probatur: quia poenitentia inciinatad de-
teftandum <Scvindicandum peccatum,:id acceptandam
deferendam poenam : per eam homo beni Ocfantti
v iv it, difpomtur adamicitianiDei , qua; eft quid bo­
num aut optimum: ergohaber, quae ad Virtutem re­
quiruntur. Et licit fit contra inclinationcm natura?,
cft tamen voluntaria , dum voluntas propter bonum
inde proveniens (ibi & potentiis inferioriIhjs liberi
pcenam infert. Deinde Chriftus nobispcenitenciam
praecipit Matth. 4.)?'. 17. Pccmtentum : atqui prac-
ceptadivina funtde altibus virtutis: ergo eft virtus.
8. Qudd autem fit fuperna tura Jis infufa , probatur.
Quia aftusiftius virtutis difponunt ad gratiam : fed hi
a&usruntfupernaturalcs; talis enim elt virtus, quales
funt a&us ejus, virtus autem naturalis non poteft adus
fupernaturales elicere : ergo 6cc. Nec tamen interim
negatur, dari pofle etiam poenitentiam aliquam, quae
fit ordinis foliim naturalis > fiquidem ipfiim lumen
naturxdi&et , auftorem natura; 6c omnis boni dato­
rem non efle offendendum , (ed placandum > 6c illi-
fcrviendum. Verum de hac naturali poenitentia non
cft hic ferm o, neque ad remi(Tionem peccatorum, aue
ad obtinendam vitam asternam de fe fufficit.
9. Nec obftat x. Qpdd poenitentia verfttur circa
aliquid inboncftum , nempe circa peccatum. Nam
verfatur tantumfcirca peccatum aftu averfetivo, non
profccutivo, ut feq. art. dicitur. Nec obftat 1. Quod
poenitentia fupponat peccatum ,ac proinde non videa­
tur perfeexpetibilis, necdele&abilis. Nam faltemeft
f*P«ibiJis ex fuppohtione peccati committi , ficut
jultitia vindicativa. Deinde eft ab omnibus expetibilis
etiam ipfis San&is , quatenus per cam Deo jus fuurn
fervetur, ut ex fcq. art. conftat. Et licit non pottic
A j etlc
6 P*r$. 3. 7 ro3 %f . de Patmunita» D .i. 1.
cfiedele&atiodeobje&o remoto , fcilicet de peccato*
poteft tamcn efle dele&atiode adu virtutis. Nee obftat
3. quod S. Thom. 2 .2 .q . 14 4 .4 .1. doceat , verecun­
diam non efle virtutem, inrcllige perfe. Nam ipfe S.
D o fto rj. p. a. 8s.a. i.ad 2. differentiam affert, dicens:
Vtrccun.iia rcjpwt t u r p c u t p r a je n s , fro quo timet
anfum ii: paintuntia vcrc ut prauntum. Quamvisautetn
verecundia, u tlic , quatenus tantum timet confufio-
nem , non fit virtus, cum polfit compati affeftum ad
peccatum, praefertim in occulto loco ; eft tamenad-
huc laudabilis ineo > quod-(altem fit nota alicujus
timoris , ac bon* Sc ingenuae indolis ; cum econtri
impudences neminem timeant,neminem revereantur.
10. Dico z. Poenitentia eft virtus moralis non Theo­
logica. Iu etiam communis. Quia virtus Theologica ha­
bet pro immediato obje&o aliquid Deo proprium
&intrinfecum , utincit. Tom. 4. n. 12 .& 14. didum
eft. Pcenitentia autem tendit immediate in aliquid
creatum >cum ipfius immediatum objeftum fit aequa­
litas cum jure Dei, vel pax habenda cum D eo, vel ali­
quid aliud Deo extrinfecum , juxta diverfitatem opi­
nionum : de quo feq. art. ergo non eft virtus Theolo­
gica , ac proinde eft moralis. Quamvis remote etiam
circa Deum verfetur, tanquam circa objedum Cui fic
compenfbtio (eu (atisfa&io.
11 . Dico 3. Datur virtus generalis poenitentiae, prout
n. 6. explicavi. Quia quaelibet virtus , licut proprium
bonum profequitur , fic etiam peccatum fioi oppofi-
tum detcftatur: & quatenus ex motivo proprio dete-
ftatur peccatum, pcenitentia dici poteft, v.g.Caftitas
quatenus peccatum libidinis deteftatur ut contrarium
xnotivocontinentiac, pernitentia dici potcft. Charitas
quatenus averfatur peccatum ut malum Dei, perni­
tentia dici poteft : <&fic de caeteris. Nec puto , quod
Authores t qui docent > poenitentiam elte virtutem
ipecialem , propterea negare velint hanc generalem
acceptionem : quamvisemm dici poflit, talesdetefta-
tiones pertinere ad quamlibet propriam virtutem , cd
3 udd quxlibet ex amore proprii boni per (cipfam
eteftetur malum fibioppontum; attamen negari non
poteft , quin latius loquendo etiam poenitentia dici
podic. UndcadmifiipamccntUgcncraliinhocfenfU)
1 1 . Dico
De cije&o Paniu& id. 7
12. D1C04. Daturctiam poenitentia, quae eft virtus
fpecialisab aliis virtutibus diftinfta. It* cftmitufem$re
vuicntur AntUrcs ncn untum fro fecunda, fu i aiam Urit*
ftnunto* *. 6 rcUtt. Ratio eft, quia quaelibet virtus di-
ftinguitur ab altera penes obje&um fuum formale
proprium: atqui poenitentia habet obje&um formale
proprium , &diftin£tum ab omni alio : ergo cft fpe-
cialis 6c diftin&a virtus. Major eft ccrta , quia ut
conftat ex Logica , inde defumenda eft diltinAio.
Minor verdpendet abeo , utrum & quale obje&ucn.
habeat virtus poenitentiae : pro quo iit

A R T I C U L U S II.
D e o b je flo f o r m a l i <£r m a t e r ia li p a n i -
t en tice.
ij.Q u p p o n o , quod omnis virtus habeat obje&um
O materiale formale. Illud eli , quod virtus
profequitur , vel averfatur. Hoc autem elt motivum
fcu honeftas fpecialis, propter quam eft appetibilis,
&diftinfta ab omnialia. Vel elt etiam aliqua malitia,
ropter quam id , quod eft virtuti oppoiitum, cft odi-
E ile. Ex quo patet > quod omnis virtus habcataftus
averfttivos mali libi contrarii, 6c proftcutivos boni
fibi proprii. %
14 Quoad obje&um materiale poenitentiae ftrifti
prout vulgd fumitur, conveniunt Auftores, efle tan­
tum pcccatum aftuale proprium & jamcommiflum*
Quia poenitentia circa peccatum expiandum verfatur.
Quod vero debeat efle proprium & aftuale, inde pater,
qudd poenitentia vulgo (umatur tantam pro virtute,
quae retra&at peccatum : led retra&atio non poteft
efle nifi peccati proprii : quod enim non commilu
retradare non poflum, cum retra&arciit idem ac di­
cere : nollem fecifle: ergo, Ac.
1? . Dixi yfln a t lump14. Nam (i poenitentia lati fu­
matur , poteft ejus objcftum efle quodlibet peccatum
commiflum vel committendum,aquale vel habituale,
originale vel perlonale, proprium vel alienum: ut ex
communi docet Rhod. hicA$fp. 1. 7. i.jt B .i. §. 2. Ra­
tio cft: quia ifta omnia funt ofFenGeDei: ergo poteft
A4 circa
5 P*r*- ]• Tr*8 . f. 4 Pxntumt't*, D. i . g>. i .
circa ilia dariaftus voluntatis , auatenu9 Dto pro-illa
offenlione fatistiac. Unde licit me niulrum dilputari
foleac, an virtus poenitentiae potuerit efle in Cnriito»
A n gefa, Beit illima Virgine, Beatis in ccelo, Adamo
in ftatu innocentia?: Attamen dicendum eft, quidquid
fit dePoenitentia Itrifii fumpta^ertum eflequod in illi*
fit virtus pcenitcntix latifumptar, quia poflunt utique
amare aequalitatem cum jure divino Jive ut Deo offen-
fo fatistiat. Imo habitum virtutis poenitemix perma­
nere in Beatis, & infundi infantibus limul cum gratia»
docet Gonet hti U $. 2. a. j § 6. De Beata Virgine afle-
rit idem cum Suar. &c. ideo quod potuerit peccare>
licit fuerit prxlervata. Quod tamen de Beata Virgine>
6 de infantibus neg.it Cafp. huJijfi. 3. De An­
gelis eciam duplexed fententia. Nam Thnmiftac, qui
docent , Angelomm voluntatem efle inflexibileni>
confequenter etiam doccnt , habitum poenitentiae
iplis repugnare. Verum bare ratio fecundum nos non
fubliilir > quia dixi Tcm. 2. J r . <U Angelis dtjp. j. 0. 76.
& 2. n 49. eorum voluntatem non efle inflexibi­
lem. Unde illis (altem non repugnat. Et quamvis
d ifi.2 . m.2\. dixerim , fecundum communiorem fen-
tentiam , ipfosnec poenitentiam agere potuifle : hoc
tamennoneftde&imendumexintfexibiiitateipfbrunn
led quia ftatim poftcommifllimpeccatum iplis dene­
gata eft gratia, <&c. Cxteriun fubjedttnn ordinarium
poenitentiae eft homo viator, & quidem formalitcr
loquendo in voluntate, vel (ut alii volunt) »n appe­
titu ira(cibili.
16. At nunc major difficultas eft de obje&o formali,
feu proprio moti vo poenitentiae. Nam licit multi no-
bifeum fateantur, poenitentiam efle etiam fpecialem
virtutem,ut*. 12. dixi. Non tamen lyjpccttltmfumunt»
>rout contradiftinguiturab omni.ilia virtuteparticu-
I ari , (ed tantum prout diftinguitur abaggregatione
multarum virtutum. Unde ». Aliqui reducunt pceni-
tentiam ad duritatem , quatenus ex amore Dei dete-
ftatur peccatum, t. Alii eum Cajetano ad virtutem
Religionis,quatenus honorem Dei per peccatum fiibla-
tum reftituit. 3.Alii cum Durando ad virtutem juftitiae
commutati vae. 4. Alii cum Gabriele ad juftitiam diftri-
butivaip. 5. Alii cum Scoto Ac Maiir. 4.
De cljeSfi Pernitentia. 9
ad vindicativam. 6. Denique alii ad juftitiam non
ftritticommutativam , fedtllam , quae inter Deum
Sc hominem intercedere poteft: quin cum non dctur '
juilitia rigorofe commutativa in Deo ,ut communior
lententia docet, profit dixi /0*1.4. Jr . de Ju Jl. & Jure*
d i$ . 1.#. 1 S. & je f. ideo non poteli ad illam revocari*
Quia tamen in Deo datur aliquod jus , ut non inhono­
retur, vi cujus juris tenemur fervarexqualitatem cum
Deo, quantum pofftimus, Sc fi non in effeftu, fa Item
in afte&u, ideo jufhtia aliqua commutati va fecundum
quid in Deo admitti debet, ut ibidem dixi, qua: juiti-
tia ab aliquibus dicitur potentialis feu potelfcativa:
quamvelleconfcrvare, eft utique aliqua honelbs. Its
S. Them, ].p . q. 5 /. «. ). a d j. Gom.tit. n. 8 1. Suar. Rhcd.
& mulu a/ii.
17. t t fecundum hasdiverfas fen tent ia$ etiam a(li­
gnatur diverfum objedum formale. Nam qui redu­
cunt ad amorem Dei,dicu nt ejus objeftum formale efle
fatisfaftionem, feu deteliabilitatem propter amorem
Dei. Quoetiam revocatur(ententia l*ugonis, qui alii-
gnatamicitiam five bonumpaciscum Deo, aut Deum
non habereiratum. Maftr. cum Scoto artignat vindica-
bilitatem, feu peccatum ut vindicabileacper aliquam
iatisfaftionem aut fatispaflionem expubile.
1 S. Dico : Motivum formale pcenitentiar non eft
aliud, quim aequalitas cum jure D ivino: ita ut poeni­
tentia non fit aliud , quim juttiria, qua? inter Deum
Sc hominem poteft intercedere , qua nimirum non
folum jus Divinum reparetur, fed criam illaefum con­
fervetur , aut ab aliis latfum reliituatur. b * Anthorcs
/exta fmtenth*.
Probatur 1. Quia vera injuria Deo irrogatur per
peccatum, ut tenet communis, quidquid dicant aliqui»
volentes, pofle dari ofFenfam Dei line injuria. Nam
id fatis innuit S. Scriptura , qux peccata vocat iniqui­
tates , injuftitias, aduJceria, Scc. ipfhcjue ratio di&at»
quod Deus jus habeat , ne qtiocunquemodo often*
datur , <5c qudd peccatum juftitiae opponatur : ergo
cx eadem juftitia tenemur ad reftitutionem fcucom-
penfationem. Quo pofito,nulli commodius poflumus
id attribuere > quim pivnitentix , cum fatisfacerc
Sc poenitere fint rcveri idem. Nec obftat, quod inter
A j hom*»
io 7 raB. f . dtP vm tenti*, D. i. g>. i.
homines poilic dari offcnfa line injuria, ut (i quis bono
amico aliquid negarer, unde ille offenderetur, nam
Deo nihil poteft negari line injuria.
ly. Probaturi. Quia nulla alia virtus fingi poteft*
ad quam pertineat \us Dei illae(iim(ervare& lxfum re­
parare, quam ad poenitentiam : ergo obje&um for­
male poenitenriaecftaequalitascum juredivino 6cc. An*
tec probatur inductione, r Non pertmet ad charita-
tem ; quia non eft virtus Theologica , ut jam «. 10.
diftum. i . Non pertinet ad Religionemiquia ejusa&us
feu cultus Dei eft plani independent ab omni peccato>
etenim nihil aliud in fuo conceptu involvit, quam red­
dere Deo obedientiam debitam ob fucumam ejusma-
jeftatem. At vero poenitentia deteftatur peccatum ex
lon gi alio motivo > nimirum per compcnfationeirt
aliquam ob oifenfam,feu obius divinum per oifenfam
laefum. g. Non pertinet ad juftitiam vindicativam.quia
haec intendit primario punitionem: pernitentia ver6
deftruftionem peccati. Et ideo S. Auguft. lib. de vera
& falfa poenitentia c. 8. dicit: Poenitentia eft delentis vin-
di&a puniens in/ct queddelet cemmtfijfe. Ecce ! hic S. Pa­
ter etiam afljgnat vindiciam vel fatisfaftionem tantum
propter dolorem, id eft, deftru&ionem & retractio­
nem peccati. Deinde vindicativa pertinet ad fuperio-
rem, no Ilus autem eft fui judex &fuperior. 4. Nec per­
tinet ad juftitiam diftributivam, quia haec verlatur cir­
ca diftriburionem bonorum communium, fcrvando
proportionem geometricam. Nequedeniqqead lufti-
tiam commutativam propriam iicut eft inter homines»
quia jus Dei non poteft per omnimodam «qualitatem
exhauriri, ficut jus hominis ad hominem, ita ut tine
injuria nihil amplius petere pollit. 5. Nec Lugonis len­
tentia fubliftit. Quaeritur enim,unde bonitas illa pacis
proveniat ? Et reiponderi debet ex squalitate cum ju­
re divino: quia amor Deiaflignari non poteft, ut mox
dixi: ergoconcluiio noftra eft bona.
io.Collige>Quod virtus poenitentiae proprii 6c ftrifti
fumptx ex S. Tnoma derioiri poflit: Habitm tnclimnsaA
dctejlatienem acdeleremanimi dt peccati » quaterna ejl ejfenf*
t f injuria Dei 9 cumintentione eamaiclendi & cmf>enj*ndi.
Lati autem eft Habitus inclinans ad amandumaut de-
JidtrmuUm ajiulitatcm cumjure divine.
AR-
Dc *3 iius viriuiif Poenitentia. n
A R T I C U L U S III.
De aflibtis virtutis poenitentia. r
l i . f >ertum c ft, quod hi aftus aliii fint imperati: &
funt omnes aftus virtutum ad poenitentiam
defervire volentes, Sc a poenitentia imperati, ut ora­
tio,caftigatio>jejunium&c. Alii funteliciti,quifcilicec
immediati ab ipfa poenitentia procedunt, dc ex natura
ad iilam pertinent : quorum praecipui quinque nu­
merantur, (cilicet i. Odium Sc Abominatio, t. Dete-
ftatio. g. Dolor. 4. Propofitum. ?. Voluntas fatisfa-
ciendi. Quibusaddunturamor>intentio ,eleftio me­
diorum , gaudium de aequalitate cum jure divino Scc.
quorum aliqui funt profecutivi , alii averiativi. Sed
22. Quaeres 1. Quid fit deteftatio Sc dolor, Sc quo­
modo diftinguantur?ifo#.ex communi, deteftationem
eriicacem peccati diftingui A dolore realiter. Ratio eft,
quia poflunt ab invicem feparari. Nam in Beatis e(Te
poteftdeteftatio peccati p r a e t e r i t i tamenin illisnon
eft dolor. Deteftatio igitur eft fuga peccati, quatenus
eft ex fe fine inquietudine &afBiftione voluntatis.Do-
lor verdeft fuga peccati cum inquietudine.
23. Quarrcsi. An (oh deteftatio,vel folusdolor, vel
uterque aftus fimul conftituat pcenitentiam ? Ali­
qui ponunt in fola deteftationc ,alii in folodoiore, alii
in utroque formaliter: Sc hoc ultimum videtur veri ifi-
mum: quia Trid. Sejl 14. c. 4. utrumqueaftum con­
jungit, quamvis cum Rhod. hie *ii$. 1 <7.1 J e 3 . i.tf.i .dici
poffit,qu6d deteftatio fit primus Sc praecipuusaftus, ca­
pax de (ecaufandi dolorem ;quia elt maxim i deftrufti-
vus peccati,dolor autem videtur magis poenam, qulm
culpam delere. Qu6d fide poenitentia lati loquaris,
patet ex didis 0 .17. quod dolor non fit neceflarius.
24. Adverte tamen ex Cafp. licit hi duo aftus di-
ftinguanrur realiter, attamen in homine viatore ita
efTe conjunftos , ut per modum unius reputentur.
Quare in praxi n<gi oportet multum anxium eflfe: fa­
tis enim eft, fiquisfciatfealterutrumelicuifte. E tlixc
forti eft caula, cur hi aftus in communi fermone & k
SS. Patribusnon aded fubtiliter diftinguantur,fed per-
mifcue pcenitentia , jam odium , jam deteftatio, jam
dolor, jam triftitia&c. nominetur.
1* T f*B .y. dtPctmtentia, D. i.
Quaeres j. Andeteftatio peccati praeteriti fita&us
efficax &ab(olutus? V?*#. cum Rhod. cit. §.2. 6c com­
muniori , nonefle aAum abfblutum, fed condi t ion a-
tu m : quia explicatur per has voces: Vtlkm non pet-
cjflc, J i id fieri p»JJet. Vel, J i fojfem factre, ut pecca­
tum non fuijfet patruum, id Jaurem : hoc eft, ita fum
afFe&us contra peccatum, ut (i res eflfet integra, non
committeretur i me tale peccatum. Ratio eft, quia vo­
luntas efficaciter & abfoluti velle non poteft, quod eft
impoffibile: quod enim faftum, infe&um heri nequit:
ergo 6cc. Quamvis autem hic a&us (it conditionatus ex
parte ob je&i, poteft tamen dici efficax ex parte volun­
tatis, ut bene docet Rhod. cit. Coninck&c. Et hoc ex
triplici caufa. 1. Prout diftinguitur 4 limplici (eu ineffi­
caci odio , quod ftare poteft cum a&uali affeftu ad pec­
catum: quia per odium inefficax folum dicimus: VcUtm
nonpecdiffe» n$c peccare >J i inde mihi non/equirentur alia in­
commoda 9 quit nolofu h rt. Ac per odium efficax five per
aftum iftum detectionis dicimus : VcUtm quantum eft
g*m t, nm pecziijft, fi ;d ejfet tn mea pote/late, indicando,
quominus id efficiatur, virium noftrarum dcfe&um
efle,non voluntatif. 2. Dicitur efficax quoad effe&um,
non quidem phyfice, led moraliter, & quantum.id
peccatum habituate: Nam licit poenitentia re vera non
poflit facere , qudd peccatum non fuerit, ejus tamen
deteftatio faltem ex acceptatione Dei habet valorem
Sc vires ad tollendum peccatum periode ac fi nunquam
fuiffet. 3. Dicitur efficax quoad affettum & aftum vo­
luntatis : quia ita deftruituraffedus prior peccamino-
fos 1 ut homo non dicatur permanere h.ibitualiter
in priore voluntate peccandi, cum ifte a&usomnem
omnmdaftualem affcftum ad peccatum excludat.

A R T I C U L U S IV.
De contritione > ejttsque motivo.
%6. ^ 'o n t r it io generici (umpta * prout (cilicet eft
qujecunqueformaliterdetcftatio peccari, di­
viditur in perfeftam(qu£ab(blutivocari (olet contri­
tio) &inim perfeftam , quae vocatur attritio. Contri­
tio cefo&o Temper juftificat peccatorem 9etiam fine fa-
craivjcnco in rcfiifcepto: Attritio vCrdcum facramento
poe-
D i Contritione. IJ
poenitentiae,de quo in to. De contritione queritur hic,
quale motivum habere debeat, five ex quo mocivo
procedere debeat ? i. Sententia docet, fufficere,fi proce­
dat vel ex motivo charitatis, vel obedientiae, vel reli­
gionis , vel pcenit. &c. Itaquuiam innomina,fi Auth. apud
Luf. h icd $.$.Jc 3 .i.n .$ %& apud Suar. dsfr.+Je& .x.n. i J .
quam fententiam ^/^.j/.y.Sj'.*.*.*^/. erroneam vo-
cat.Lugo tamen cit.eam non omninorejicit.lmoMaftr.
eam ut probabilem fusi probat. Secunda
fententiaomnind requirit motivu charitatis. Cum qua
t7.Dico:Contritio fufficiens ad juitificationem extra
(aeramentum debet procedere ex peculiari motivo cha­
ritatis, fcilicet Oei fuper omnia dilefti.Nec fu lc it moti­
vum alterius virtutis v.g.religionis,obedientiafe><Scc.£/f
communisftrl cmntum Theologorum , a quibm in rc tanu mo­
menti non cft recedendum, ut monet bugo cit. n. i o. Probatur
i.e x Script, quae non cuivis aftui poenitentiae promittit
reraiftionem peccatorum, fed tantum illi, qui nititur
raotivo charitatis. i Jo a n .j.^ . 14 .££ui nondiligit, mane*
m morte. 1 Corinth. 13. t . Sint cbaruate nihilfum. Deu-
teronom.4. tf'. 29. Cunufue quajteris ibi Dominum Deum
tuum f invenies eum>f i tamen toto corde eum quafieris : hoc
c ft, fi fuper omnia eum diligas ,& c. ergo Scc•
28- Probatur 1. Ex Trident. ScSS. Patribus. Nam
Trident. Sejf. 14.^4. de fola contritione charitate per-
frftaa ir, reconciliare hominem cum Deo extrafacra»
mentum>SS.Patres id etiam paflim aderunt, inter quos
S. Aug. lib. de vera 6c falfa Poenitentia c. 9. dc 17. ait:
Sme amore Dei nemo confequitar indulgentiam > nec unquam
gratiaminvemt. Bt (erm. 7.detcmp. Certam ptBnitentiam
nonfactt, mjr oMur, peccati, & amor Dei. Quod intelligc
extra facramentum, ut infri videbimus.
29. Proliatur 3. Ratione vel potius quidam con­
gruenti! k priori. Per quodlibet peccatum mortale
expellitur charitas: ergo non debet reftitui line praevio
aftu charitatis.
Probatur Confcq. Fides, quae expellitur per harre-
fim , nonreiHtuitur, nili praecedat aftus fidei: 6c fpes
quae expellitur p«r dcfperationcm, nonreftituitur, nifi
praecedat aftus fpei: ergo etiam charitas,Quae expellitur
per quodlibet peccatum mortale , non debet reftitui,
ciifipracccdentecxercitioipfiusdilc&ionis. In eandem
ratio-
14 Trad. f. dt P&nttentia > D. i. §>. i.
rationem incidit h * c : Peccatum eft converfio ad crea­
turam 6c averfio i D e o : ergo rationabile eft, ut non
condonetur extra (aeramentum > nili homo perfe&i
convertatur ad Deum , 6c avertatur &creatura, quod
contingit per a&um charitatis. Tandem per hoc pro*
priidiltinguiturcontritio ab attritione» utconllat ex
Trid. cit. Loquimur autem Temper (ecluTo privilegio
facramentorum 6c martyrii.
30. Objic. i. Omnia hare intelligipofTededile&io-
ne imperfe&a , quales Tunt a&us aliarum virtutum
obedientiae, Religionis6cc. DeindeSS. Patres 6c Script,
dicunt univerfaliter, juitificationem nunquam contin­
gere fine dileftione, 6c tamen ceftum eft, non requiri
contritionem perfe&am, ut juftificetur quisin (aera­
mento. RiJ}* Licit propter has 6c fimiles rationes ali­
qui contrariam (ententiam admittant uti diftum:atta-
nren S.Scriptura in proprio (enTu interpretanda eft>ni(i
alius textus ejusdem , vel Conciliorum nvditio , aut
unanimis Patrum authoritasobftet.Ted nihil limile co­
git >verba S. Scripturas allata accipere de dileftione im -
perfe&a : ergo de perfefta, prout (bnant,intelligenda
funt:prae(ertim cum Concilia &SS.Patres idem confir­
ment. &^.adSS.Patres& Script.patet ex (eq.Tolutione.
31. Objic. 2. Ezechiel I S - V'. M- diimpiusegerit pct.
nitentiam & c. vkavkvet, & tummorietur %6c 27. Et eum
averterit fe impius ab impietate Jua & c. ipfe animam fuam
vivificabit: atqui pcenitens per omnem deteftationem,
five procedat ex motivo divini amoris , five alterius
virtutis Tupematuralis, avertit Tei Tuis peccatis: ergo
per omnem deteftationem confequitur veniam , dec.
Deinde etfiTrid. doceat > contritionem charitate per­
feram hominem peccatorem juftificare j non tamen
negat> id etiam per a&us aliarum virtutum fuperna-
turaliumneri pofie : ergo unum afferendo non negat
alterum. R $ . Verba Ezechielis , ficut 6c fimilia ex
Script. 6c SS. Patribus, habere hunc TenTum, quod ni­
mirum ille, qui habet veraVn poenitentiam , accipiat
juftificationem, vel in (aeramento, fi fit attritus im-
perfe&Uharitate; vel extra facramentum, fi fit con­
tritus perfeftS charitate : hujus autem refponfionis
fundamentum habemus in Trid. loco cit. ubi poft-
quam attuliflet S. Scripturae textus ad probandam ne-
De CMriiton*. ' 17
ceflitatem contritionis> docet , perfcftam juftificare
ante fufceptum facramentum : imperfeftam verocum
facramento. Ex quo patet refponno ad 2. (cilicet Con­
cilium per contritionem perfeftam intelligere elicitam
ex motivo charitatis: Sc per imperfeftam intelligere
omnem ajium fupernaturalem :perhanc concedit qui­
dem hominem etiam juftificari pofle, fed cum (acram*
32. Objic.3. Contritio perfefta deteftatur peccatum»
quatenus repugnat divinae bonitati : fed excellentia
Dei, veracitas, omnipotentia, &c. funt quaedam perfe-
ftio & bonitas Dei. ergo qui deteftatur peccatum, qua­
tenus repugnat iftis perfeftionibus Dei, eft perfefti
contritus. R $ dift. maj. Contritio deteftatur pecca­
tum , quatenus repugnat Divinae bonitati formaliter
utei m alum eilC. quatenus repugnat divinae bonitati
alio modo N Maj. EtconceiUm in.dift; Confequens»
ergo qui deteftatur peccatum, quatenus repugnat iftis
perfection ibus, ut in fc Sc per ft funt fum m i amabiles,
eft perfefti conti itus C. Ut funt honorabiles, vel alio
modo profequibilesN. Nam priori modo pertinent
ad objeftum charitatis, pofteriori ad alias virtutes.
Unde deteftari peccatum ob deformitatem inobedien-
ti», infidelitatis,&c. non cft deteftari fuper omnia,quia
peccatum habet adhuc majorem deteftabilitatcm,
prout opponitur Deo, ut fummiamabili.
3 j. Objic.4. Quando homo perdidit, v.g.habitum
temperanti*, non cft opus illuni recuperare per aftum
temperantiae: ergo neque habitus charitatis rtparan-
dus eft per aftum charitatis. fp.r. Retorquendo ergo
nccerit opus aftu fidei vel fpei ad recuperandum habi­
tum fidei vel Tpei. w • 2. difparitatem efle, quod chari­
tas contineat vir tua Iiter Sc eminenter perfeftionem
aliarum virtutum inferiorum : At verd aliae virtutes
non continent charitatem. . cit. n. 7.
34. Collige, fententiam quorunadam,contritioncm
etiam pcrfe&am non habere annexam remiflionem
peccatorum ante fufceptionem (aeramenti, nifiirrar­
ticulo mortis Sc in cafu neceffitatis, quo quis nequeat
adire confefTarium, efle ad minimum temerariam Sc
fcandalofam,retrahendo fidelesk contritione; pifgnat
enim contraferipturas allatas & a lia s: ScTrid, cit. ex-
prefsidocet, peream reconciliari Deo,priusquam pce-
aitentiae (aeramentum aftu recipiatur. Ratio cft : &
Its 7 raft. f. dr Pcznutni'ta, D. I.
contritio ex fe non eft fulHciens , nec erit in articulo
m ortis, &c. ac proinde nunquam erit fufticiens extra
facramentumnur marryrium, etiamfi Hat cum Sacra*
mcnto in voto : quod eft damnatum contra Bajura,uc
conftat ex fententia 7 1. reiata ab initio Tomuli 3.
A R T I C U L U S V.
An contritio detefletur peccatumfuper
omnia ?
3 J*P r*c c d . art. oftenfum eft, ad contritionem requi-
1 ri , ut deteftario peccati procedat ex motivo
charitatis. Nunc aurem quaeritur > an deteftario ilia
feu dolor debeat efle fuper omnia , id eft, quodfupe-
ret dolores omnes de quolibet alio malo,cum dereitari
fuper omnia nihil aliud fir, quim deteftari plusquam
omnia alia , quemadmodum amare fuper omnia eft
plusamare qu&ni alia omnia. Antequam hoc dubium
refolvam , quaedam hic breviter fiipponenda lunt;
quamvis unum vel alterum fufius deduci poflet. Igitur
36. Suppono 1. Certum efle, quod licut amor (de
quo Ttm. 4. 7 r. de Vtrtuitb. Thech^. n. 24 di&um)
ita etiam dolor alius pofllr efle intenfivi fummus, alius
appretiativi fummus. Ille conliftit iu maximo dc in-
tenfiffimo a&u voluntatis. Hic in aeftimatione unius
prae alio fecundum judicium rationis, quo unum ju­
dicatur efle maius bonum, qu&m aliud : hinc poteft
cfle,utaliquisde una re intenfivi, dede altera appre­
tiativi magis doleat: fic pater poteft intenfivi magis
dolere de mortuo tilio, & tamen fimul magis appre­
tiati v i dolere de Deo oflfenfo. Eft^ue perfedius,appre-
tiativi amifle, vel odifle >vel dolere, quim intentivi;
nam intenfio magis tangit fenfus Sc imaginationem:
appretiatio autem ex judicio rationis de deteftacione
voluntatis procedit.
37. Suppono 2. Hunc dolorem five etiam amorem
pofle adhuc dupliciter efle fum m um , (cil. per compa­
rationem formalem dc explicitam cum omnibus aliis
malis vel bonis. %. Per comparationem virtualem in-
clufam in motivo fummi Boni.
3$.Suppono 3.Ex communi fententia apud Coninck
hic 2. M . 7. contra Durand.Adrian.A Sot. ad con*
tri-
D i Ccntrtimi. 17
fririonem non requiri cercum intenfionis gradum,
red fufficere etiam rcmifium ex motivo chariracis:
quia Scriptura nullam menfuram facit : ergo nec eft
facienda. Et fi Scriptura vel SS. Patres videntur contra­
rii , inteHigendi funt de dolore fummo appretiativi»
vel ad delendam pcenam^nen culpam. 1. Ratio efb
quia intentio non variat fpeciem. 3. Minimum mor­
tale tollit gratiam : ergo dc £ contrario argumentan­
dum. 4. Ea fcntcntia elt plena anxietate : quis enim
Iciret illam intentionem graduum ? Quamvis interim
certum lit, quod requiraturextenfiva quantitas, quia
debet extendi ad emnia mortalia (akern impliciti.
39. Suppono 4. ex communi contra Scotiftas anti­
quiores apud Maftr.4. s 1 0$. (quamvisipfe com-
muniadhxreat) nec requiri certum tempus, fed pofle
unico initanti perfici. Ratio eft proportionaliter ea­
dem , quxde intentione. HincS. Cyprian, (erin de
Cee na Domini: Nec quantitas criminis, nec brevitas tem-
ferts , ncc hora extremius >necvita enormitas • J i ver4 ccn-
tritio yjtpurafuertt voluntatum mutatio , cxeludtt a venia.
40. Suppono v* Saltem ex communUIima fcntcntia
apud Cafp. Mjp%%.Je&. 4. R hod.& c. contra Valent.
Tanner, dec. apud San&gall. nec requiri examen dc co­
gitationem explicitam ac diftin&am peccatorum in
particulari, fedfufficereconfofam , nili per accidens
ob confetiionem , vel ad majorem utilitatem, vel ad
rellitutionem faciendam,vel ad remedia prarferibenda*
EtiicSS. Patres , qui contrarii videntur» inteHigendi
funt. Et licit tutius dc ccrtins fit juxta SS. Bonav-
& T h om . apudfionaan. bic 4 $ . y. y. f. i* t u9&- 6+
c u m , qui unius tantum peccati recordatur, conteri
non folum de illo, fed etiam de aliis om nibus, fi quae
commi(it:attamen fi dc illo folo veri conteratur,juftifi*
cabitur: dc hoc pro peer virtualem inclutionem aliorum
in tali aftu charitatis, cum quo repugnat effc peccatum:
quia ficvirtualitcr&impiiciticontritioeftuniverfalis,
4 1. Suppono 6. Nec requiri fingularem contritio­
nem pro lingulis. Ita Bonae, cit.punft. ;. citans multos
alios: quia nullum extat praeceptum ad hoc obligans:
ergo nulli haec obligat io eft imponenda, cum moti vum
charitatis fit univerfale. His ita fuppofitis
41. Dico.Contritio perfefta debet efle dolor A: dete­
ftatio peccati fuper omnia dcteftabilia, & fuper omnia
Ibeol. 2cm, F L B mala
it Tra8. f . de P«wflwij. D. i . g>. i .
mala pcenae: non quidem intenfivi, fed camen appre­
ciative > aded ut voluntas vi hujus aftfis Sc motivi
potius vellet eligere quodlibet malum Sc incommo­
dum non tantum in hac v ita , fed etiam aeternam poe­
nam , dc amittere quodlibet bonum excepti Dei boni­
tate, qu&m pecdfle aut peccare. Ita communiter Theo­
logi. Et condat ex cit. To. 4. d$fi. n. 4 }. ubi pari
modooftendi , Deum efle diligendum fuper omnia:
non quidem intenlivi, ut aliqui v o lu n t, fed tantum
appretiativi. Nam Matth. 10. jp. 37.dicitur: §>u*ohia*
fatrem aut matremplus quam me, non tftmedagmu. Et ficut
aptid eundem Matth. c. 22. jtr. 37. jubemur Deum dili­
gere fuper omnia ex toto corde > ex rota anim a, dcc.
ita pariter praecipitur peccatori, ut ad Deum ex toto
corde convertatur, D cut.4.^.29. Invenies eum, J i u -
men toto corde qu^fitris , V tota tribulatione aninue tua.
Joel 2 .^ . 1 1 . Sc feq. Convertimini ad me in toto corde veJiro9
(fc. Ktfctndhtcorda vtjlra, &c. Et EIea2arus 2 M*ub. 6.
& .2 1.& feq. amicis fuadentibus , ut fingeret contra
leges manducare carnes porcinas,refundi t,potius pr*~
mitteje velle in infernum. Unde Anfelm.lib.deSimilitud.
C. 190. d ix it: Mallem a pecca* furne & bnnoQmgehennam
intrare 9quampeccatifordefoiutm catiorumregna tenere.
4?' Quemadmodum autem mox cit. Ioco*.4<f»<ic
charitate Dei dixi, non requiri prodilc&ioneDei fuper
om nia, ut illa comparatio cum aliis rebus (it explicita
Sc form alis, fedfufficere, qudd (it vinualis Sc impli­
cita : ita etiam in dolore fuper omnia non fcquirjtur
comparatio explicita & form alis, ut docent commu­
niter Theologi tefte Maftr. 4. dkfy. n. 1 otf. Imd noo
expedit , ut praefertim infirmioribus talis explicita
comparatio proponatur aut fuadeatur, cumrfiala in
particulari confiderata (oleant magis terrere , men­
tem difturbare, Sc facili & dolore etiam appretiativi
fummo impedire poflfent.
44. Sufficit e rg o , fi eis dicatur , andoleant de Deo
fummo Bono, dcdilefto per peccatum oflfenfo f Sed
difficultas eft > quomodo in tali altu reperiatur virtu.i-
lis illa comparatio ? Rhod. hio d*J}> 1. q. z.fcft. z. §. 1.
dicit, ideo includi» quia eft ex motivo charitatis per*
fe&ae, exquo habet, ut detefteeurpeccatum tanquam
malum graviflimum, ac proinde fuper omne malunn
Sicuc enim quando amo Dcuracx motivo charitatis,
- amo
De Cauriiieue. 19
amo illum ut Deum , ac proinde ut fummum Bonum
fuper omne bonum : ita quando dolco ex eodem mo­
tivo, doleo, qudd Deum ut fummum Bonum, ac pro­
inde Bonum fuper omne bonum offenderim: dc con-
fequenter plus dolco, quini de omni alio m alo, quod
mihi obvenire potuiflet > de quibus omnibus fusi
Gobat
4?. Dices: Quando deteftor veniale, non deteftor
magis quim mortale. V. Sufticit, qudd detellatio fit
fuper omnia mala, quatnon funt peccata, quam dete-
ftationem de venialibus habere poflum. A t , inquies,
nimis videtur durum , ur quis ad delendum peccatum
veniale per contritionem debeat dicere: M-illem Mm-
U4ri» qusm ptccatum veniale committere, w. cum Rhod.
cit.$. i.a Jz . non requiri, *ithoc«xpliciti dicatur: im­
pliciti autem &vim talirer ex vi moti vi perfeftiflimi
certum efle , qudd culpa venialis nunquampoffir re­
mitti > quin hoc vintialiter dicatur. Dixi ex v i metrv*
fcrfeftijfimi \ quia dantur adhuc plura alia remedia
contra peccata venialia, ut dicitur in fri? \ Unde
quxftio tantum eft, ut vi contritionis prccisi deleatur»
requiri dolorem fuper omnia.
46. Sed quid , fi quis doleret quidem fuper omnia»
qudd Deum offenderit graviter, dc mallet omnia fufti-
nere, quim Deum graviter offendere , interim non
eftitaaffe&us, ut mallet omnia fuftinere, quini Deum
tantum leviter offendere > ac proinde inanearatfcftus
ad aliquod veniale , an tamen contritio dici poflit fuf-
ficiensad delenda omnia peccata mortalia i u. Ad hoc
idem dicendum efle , quod in cit. Tom . 4.». 4J- de
amore perfeftodi&um , qudd fcilicet iit duplex len­
tentia. Aliqui volunt > debere etiam excludi omne
veniale: alii negant*
ARTICULUS VI.
Expediuntur alia cjutdam dubia de Contritione.
4 7 ./ ~ y ix r e s i. An contritio magis averfetur graviora»
quim leviora peccata ? i}i. affirmativi : quia
funt major offenfa Dei. Nec tamen ad hoc requiritur»
ut fiat comparatio a&ualis explicita aut formalis inter
peccata: fed ficut«.4£. di&umeft , qudd ad mala de-
teltanda fufticiat virtualiscomparatio : ita dc hlcfuffi-
cicvirtualistfc implicita » quaternis ex vi contritionis
B z quis
2* Ir a S .f. tUPomunM* D .i. J§>. i.
quis paratus eft unum magis deteftari > quim aliu d 1
expliciti, fi comparatio fieret: quod maximi fit , dum
unumquodque peccatura deteftamur juxta fuum gra­
dum gravitatis & malitiae, Al#//r. 4. d t f.j.n . 107. O -
mnek iltjp. z. dub. p. & alii.
4$. Quzres t. Si quis contritionem eliciendo pec­
caret venialiter propter aliquam vanam gloriolam» vel
aliquam negligentiam, Scc. concurrentem : an talis
contritio effet futficiens ? Negativi. Ita poft Suar.
Tanner.& alios Gobat 7>.6 . Ca/it 4.n.66. quae refponiio
eft conformis ad ea , quae dixi 7 em. %. de s3 ih. human*
dtfi. z.n. /p. & n. ? f. nempe non poflecundem adum
fimuleflc bonum & malum > nec bonum 4 malo im­
perari. Imo Jicit id admitteretur in aliis aftibus , aut
etiam in Sacramentis: attamen in contritione perfefta
admitti nonpoflet , ut beniadvertit Gobat cit. quia
infacrainentis voluntas tunc non eft proprii difpofi-
tio , fed conditio , adeoque etiam imperata ab adu
venialiter malo fubfiftcre poflet. At vero ut contritio
fit fiifficiens ad rcmitfonera peccatorum , non eft tan­
tum conditioned ip£» difpoutio per (c ordiriata ad con­
donationem peccati impetrandam: atqui talis difpofi-
tio nec ulM culpd veniali debetefleinfe&a: ergo dec.
49. Quaeres j. An contritio magis deteftetur pecca­
tum proprium etiam veniale, quim alienum mortale?
ty. cum Rhod. htc 1 . q. 2 .fi& . 2. $. 4. 6c communi
fententia affirmati vi: quia cura altus charitatis conjun­
gat amantem Deo fuper omnia , magis deteftatur id,
quod huic conjunftioni eft magis contrarium : fed
proprium etiam veniale eft ei magis oppofitum, quam
quod vis alienum: ergo dec. z. Quia quodvis peccatum
proprium eft mihi magis voluntarium. $. Non licet
mihi vel leviflimum peccatum v g. levitfimum menda­
cium committere, licit per illud omnes damnatos ex
inferno pofteni liberare, aut omnia peccata impedire:
quamvis liceat nonnunquam permittere alienum pec­
catum , vel etiam permittere m inus, ut impediatur
majus. Ratio eft > quia etiamfi charitas tendat in bo­
num Dei,non tamen tendit nudi,& abfoluti, fed qua­
tenus poteft fieri (ine proprio peccato : aliis poftct ali­
quis, v.g. parvulos infidelium baptizare, & Itat ini
occidere » quia hinc ex eorum beatitudine accrefcerct
Deo major gloria: quod Deus noa vult » nec licet.
50, Hinc
De Contrition*. 11
fo. Hinc etiam docct Lugo kic 4$ . f./ e ff.f. qudd
peccatum veniale praftici magis lit deteftabiJe, quam
originale ob rationem diftam , quia eft’ magis pro­
prium dc voluntarium phy(ici& aftualiter: nec liceree
eligere veniale ad evirandum originale. Ex quo ulte­
rius inferunt, qudd licit immunitas ab originali majus
fit privilegium , non tamen magis £ B. Virgine cfle
exoptandam , quim £ veniali proprio. Ita Rbtd.cit.
/. Lugo & c. contra quo/Mm.
S«. Quaeres 4. An ad contritionem requiratur amor
Dei formalis &explicitus , an fufficiat virtualisA im­
plicitus ? i£. Quamvis hoc convenientiflimum fit, non
tamen neceflario requiritur \ fed fufficit virtualis in-
dufusin charitatis m otivo, quod ell bonitas Dei, pro­
pter quam contritio peccata deteftatur. Its Lugo a t.
fiB .y . n. p j. Suar. dtjp, 4. fcft. 2. Valent. & alii contra
quo/dam. Ratio eft: quia licut 7 'em. 4. Jr . dc Vtrtut. The$~
log.dsj}. 3,9.46. dixi , qudd perfeftadileftio D eiim -
pliciticontincat deteftationem omnitim p e c c a rim »
quia v i talis dilectionis quis paratus eft omnia peccata
deteftari, (i menti occurrerent: ita etiam contritio in­
cludit dileftionem , cum unus aftus xquivalenter
contineatur in aKo. Hinc concordantur S. Scripturae
dc SS. Patres, qui modo contritionem, m odddileftio-
nem exigunt proremiflione peccatorum.
51. Cum aurem (ut mox cit. num. 24. infinuavi)
amor Dei alius fir benevolentia feu amicitia > per quem
Deus amatur propter feipfum , dc (uam bonitatem.
Alius ccncupifientia > per quem amatur propter nos»
ut pote quia nobis benefacit. Item cum amor amicitiae
alius dici poftirJimpluis complacentia & meffiesx, qui fci-
licet (iliitin amore Dei in fe, vel in gaudio, qudd talis
dc tantus (it, qualis eft. Alius efficaxfeu oSedicntialis, qui
nempe fit cum affcftu ipii obediendi in omnibus prae­
cipue propter ipfum (olum : ideo hic amor amicitiae
efficax feu obedientialis eft ille , qui includi debet in
contritione ; alter enim praecisi non (ufficeret, quia
eum illo prxeisi poflet ftare voluntas- peccandi, nifi
tamen virtualiter includeretur etiam obedientialis^
cum (int ordinarii conjunfti. Gobat.cit.n. 87.& feq%
S J. Quaeres s- An adcontritionem requiratur pro-
pohtum emendationis? w. Omnind,ut conftat ex Trid.
fe jf. 14.C. 4. fed an hoc propofitum debeat efle formale
B 3 dc
x% T ra S .f. AtPotnnentUy D .t. gl. j .
dc explicitum, quo lalicet pcenitens aftualiterftatuat
amplius non peccare i an fufficiat virtuale 6c implici­
tum concentum in dolore de peccatis 6c a&u dilectio­
nis fuper om nia, non eft adeo certum. Nam triplex eft
fententia apud Majt. 4. difr. 1 1 1. Prima requirit
cxpticitum , 6c hoc quidem aliqui requirunt de neccf-
fitate medii) alii tantum prxccpti. b s ttJleh U fir. ci*.
flu ra TL'mtjla & alsqut Swtf/ta. Secunda fententia ait,
fuffictre implicitum propofitum. Iia Major. V slau.
Contnck&c. Tertia demum eft media, qus afleri t >per
fe requin explicitum, quando pcenitens advertit aut
cogitat de tempore futuro : per accidens tamen ob
inadvertentiam , aut njturaleni oblivionem , aut
ignorantiam , aut defeCtu tempori*, futticereimplici­
tum *, prcefertim quando pcenitens ita eft abforptus in
deteftandis pcccatis > aut in imploranda mifericordia
D e i, ut de cavendis in futurum non cogitet.
cit. V ijq htc q. . a. 2. di*b. 4 n. 7. Suar. & alit. Et haec
ftntentu videtur optima : quia non perfeCti recedit
a m alo, 6c convcrtiturad bonum, qui non firmiterex-
dudit animum a peccato ritando, quod line propofito
etiam explicito fc emendandi de extero Heri nequit»
fi alicui incidat, vel recordetur illius. Quod autem
per accidens cxcufetur , inde patet , qudd talis ita fit
affedus, ut, fi recordaretur, propofitum explicitum
eliceret > ac interim impoiLbile videtur, ut ht per fed i
contritus finepropofito emendationis» aliis diledtio
Dei fuper omnia itare poflet cum voluntatepeccandi,
quod repugnat. Beni tamen notat Navar. in Manual,
c. 1 ft.p. non efle neceflarium, ut pcenitenscredat, fe
amplius non pcccaturum mortaliter , quininid id
quandam fuperbiam i ape re. Unde fatiscit, fi ita fit
affcCtus, ut nolit amplius peccare > 6c proponat id effi-
cere cum Divina gratia.
94 Quaeres 6. Utrum fit facile elicere contritionem
perfechm f Negat Navar. de Jubilaro apud Gobat cit.
n. 109. Affirmat Diana, P. Stoz&c. Ipfe autemGobat
benidiftinguit : refpeCUi habicuatorum , maximi in
lafcivia 6c inimicitia negat. In aliis autem affirmat.
ARTICULUS VII.
E siliqua CorelUria tx diflu.
x ha&cnut di&it infertur i . Quinque conditi*.
De Contritione. 2j
MS requiri ad contritionem perfeflam. r. Ut (it de­
teftatio 6c dolor de peccatis fuper omne detcftabilc.
2. Ut (it aftus fupematuralis omnis culp* etiam ve­
nialis expers. ?. Ut (it univerfalis fe extendens ad
omnia pcccata faltem mortalia : hoc autem fitlaltcm
virtualiter propter ejus motivum univerfalc, quod
cft amor Dei. 4. Ut includat (altem virtualiter amo­
rem Dei fuper omnia. 5«Ut habeat propofitum emen­
dationis filtem virtuale. Plures conditiones> (i affe­
runtur , facili ad iftas revocantur.
Infertur 2. Ad contritionem non requiri lenfj-
bilem dolorem > fed fatis effe, qudd ex judicio rationis
6c motivo amoris Dei fuper omnia quisdeteftetur pec­
catum , id eft» vellet > ut non pecciflet. Et quamvis»
(idolor fcnlibilis feouatur ex vero dolore (iipernatu-
rali , lit valdi laudabilis6c bonus : attamen folus non
fufficeret: cum tcontri folus ex judicio rationis fuffi-
ciat* aliasmulieres > autqui pro libitu quaiilacrymas
fundunt > in hoc paflu eflent melioris conditionis»
quam vir conflans, qui etiam ex dolore fummo appre­
tiati v i ad lacrymas moveri non poteft. Hoc ergo (ic
confolationi illis > qui timent fenondolere> dum do­
lorem non (entiunt: fatis enim eft , (i advertant, aut
cogno(cant, fe ex di&o motivo veri velle > ut non
pecclflent: 6c hoc jam eft ex corde dolere.
S7. Infertur 3. Contritionem (ic delcribi pofle: Am-
tfu doler » ST dettftatiofu fer omne dtujlabile dcpeccato com-
rrnjfo > ut eft offenf* Dei fumme dileftt %cum propojito non
peccandi dc catcro. Vel brevius : Dctejlatio * aut dolor dc
peccato propter Deumex cbaritate dilt&um. Formulas con­
tritionis dabunt paffim libri Afcctici: unam vel alte­
ram refero : Dolet ex toto corde meo 9 quodtcDmmmeum
tam grjviter offenderim» acfirtmter mihi propono, tc amplius
non offendere. V el: Doleo de peccato meo * quia dijplicui Deo
fumme amabili. V el: Pcenitet mepecc&ffe9qusafeci contra te%
Deus bone • quem ex corde amo , emendattonenupu proponet
ia futurum. Quando autem David tantfim d ix it: Pec­
cavi Domino , 6c filius prodigus : Pater peccavi in colum
& coram te: idem re ipsa 6c in cordc dixerunt, quod in
h is , aut (imilibus formulis continetur •>uti etiam eft
illud : O amtbiltffmt Dene ! utinam tefummo amore , ob
tuam infinitam perfe&ionem , dignifimum Deum nunquam
graviter cffendijfem.
B 4 jS-Ut
24 7ra8 . f . JiPanrtem 'M , D. 1. Jg>. r.
58. Ut autem melius excitemur ad contritionem»
cogitemus, & beni mente revolvamus , quod pecca*
tum iit oppolitum Bono infinito, dc qudd tripliciter iit
malum Dei. 1. Quantum eft ex fe, Deum aliquatemi*
delim it: vellet enim peccator, ut non edet Deus, nec
pofTet malum prohibere,aut punire.Contriftat Deum,
quantum poteft , maculatcjuc ejus felicitatem : cum
enim Deus lit fuprema fan&itas dc prima regula ratio­
n is, peccatum eltipiidircCticontrarium: ac proinde
Deus , quintum amat fanfiitatem foam dc rationem
atternae reftitudinis, tantum abominatur, quodop-
pofitum ilii eft,(cilicet peccatum. 1 .Adimit etiam Deo»
quantum poteft, rationem ultimi linis , ponendo ulti­
mum finem in creatura. 3. Per peccatum Deus multis
fnodisconremnitur dc debonoratur,utidictum in tr.de
peccatis A*jp.\.n.\*3 .Unde patet,quod,Ii Deus effet capax
tnftitiz, peccatum in eo caufaret infinitum moerorem*
79. Infertur^ QuddordinariusprogrefTusad con­
tritionem fiatfequenti m odo, prout etiam ex Trident.
f€& 6. c. 6. colligitur, s. Prxcedit gratia praeveniens.
1. Sequitur adus fidei per apprehenlionem poenarum
infligendarum, j. Ex hoc oritur timor fervihs. 4. Eri­
gitur peccator m fpem veniat. Hinc fequkur 5. Amor
adhuc quidem raiperfeftus. Deinde timor filialis»
aedenique amor Dei fuper omnia , deteftario peccati,
dolor, dec. Dixi ordhurte , quia fbbinde polito altu
fidei Sc fpei cum divina gratia poteft immediati ad
contritionem procedi s dc quidem breviffimo tem­
pore» quia unus a&usfacilitat alium, imdeontinetur
yirtualiter in alio.
ARTICULUS VIII.
r y contntwne imptrfella 9 feu dt attritione.
* o .X Tomine attritionis communiter intelligitur
1 ^ dolor ille , qui perfcCtionem contritionis
non habet , dc ideo fine freramento non fttfticit ad
yuftificationem , fed tamen cum facramentodifponit,
dc etiam ut cognita fufticit ad juftificationis gratiam
acquirendam, ut patet cxT rid. 14. c. 4. dt hodie
oft Trid. feri omnes docent contra quofdam apud
S h o d .d ffl i. q. I je 8 . 2. §. 1. Licit autem^ittritio ex
multiplici motivo poflit oriri, attamen folaex motivo
fupcroawrali fidei iuiniQC inniso ftu cognito fufficit
ad
De Attritione* if
ad veram attritionem. Hinc fententia , quae c?ixit>
Eroba bile efle > fufticere attritionem naturalem modd
oneftam , eft ^7* ex damnatis ablnnocentio XI. Et
beni, nam praeterquam, qudd ratio naturalis di&et»
naturales dolores nullam habere proportionem ad
form am , id eft, ad gratiam fupematuralem, Trident,
cit. id clari exprim it, ubi dicit , attritionem lil nn de­
bere efle donum Dei, Sc impulfum Spiririjs S. Et quo­
niam S.Synodus naturam attritionis verbis fatis diluci-
dis explicat, placet ea afferre , &funt fequentia : lILm
vero contrtttcnem imperfeSam %qua auriti* dteitur , quo­
niam vel cx turpitudinis peccati cenfi<kratione , vel ex
gehenna & panorum metu communiter concipitur , f i vo­
luntatem peccamlt excludat cumfte venia • declarat (Jacra
tynodw) mn tantum nonfacere hominemhypocritam^ magis
peccatorem , verum etiam donum ejfe ex .piritik S. impulju
mn adhuc quidem inhabitantis $ Jed moventis tantum» quo
farnitens adduftus viam fih i ad jujlitiam parat. E t quam­
vis jh c jaeramento pernitentia perducere per fe ad jujlifica •
tionem peccatorem nequeat » *tamen eum ad Dei gratum in
facranumo paemtentia impetrandam dtfiomt. Ita S. Con-
cil. videri poteft Bellarm. Uclib. z. c. 17. Pro quorum
snajori claritate
61. Quaeres 1. An etiam fufficiatcum conftflione
in articulo mortis i ty. Affirmativi » etiam ut talis
cognita *, quia Concilium univerfalicer loquitur tine
reltridione* Ita Rhod. cit. §. 2. Lugo *lijp. 7. fe & . 1 j .
Sc multi alii , quidquid dicant Suar. Thomas Sanch.
tfcalii , dequoieq.difp.q. i . a . j .
61. Quaeres 1. Quomodo attritio diftinguatur 4
contritione? ifc. Licit aliqui apud Lugonem bicdtfp. j .
/afcp.easdiftinguant per intentionem veldurationem,
alii aliter: attamenfatisexdiftiscolligi poteft , quod
diftinguantur per ordinem ad diverU motiva # quia
contritio habet pro motivo Deum fum m i dile&um:
• attritio vero eft dolor per alia motiva,qux communi­
ter reducuntur ad duo capita : nimirum ad i d , quod
defumitur ex turpitudine peccati, Sc ad id, quod defu-
miturex gehennae nictu, ut patet ex Trident, c t. nam
defiderium beatitudinisA aliorum bonorum compre­
henditur fub timoregehennx, quia idem videtur eile,
carentia alicujusboni timere, r.cdeliderareillud.O nms
autem alia malitia, propter quam deceftamur peccatu»
2* 1r*8. $. A Paznitenii*, T>. i. J§>. i.
comprehenditur in turpitudine peccati. Unde attrr-
tionis rales aftus fun t: Dtjplket nubi peccatum \ qut*
Dtw mem fropter peccata mea beatitndine me privare poteftp
vel malis temporalibus » velaternis affligere: vel qutaper ill*
anima mea uram cculis Dei deturpatur \ & propmt emenda­
tionem defuturis. Vel brevius cum propolito implicito:
Patmtet me ptcckjjc propter mala , qua i>em mihi mittere*
vel bonaapibus me privare potato. Ita Tambur.in method.
Confed. Itb. i. c. i. Jf.tf.
63. Quod autem attritio ex metu gehennae, vel pos-
narum Deo affligendarum iit laudabilis > eft de fide
contra Lutherum ex Trident, ck. & Can. 9. & Sejf.6 .
Can. $. Ipfaque Scriptura nobis proponit.poenas aeter­
nas , ut i peccatis revocaremur. Matth. 10. j?'. 2$.
Timete eum $ qui pouH & animam , & corpus perdere m
gehennam.
64. Objiciunt hxretici : Attritio oritur tantum ex
amore proprio > acdettftatpr magis pcenam, quam
culpam, quod eft peccaminofum. qt.ad 1. Licit inclu­
dat amorem proprittm , attamen eft ordinatus ad
Deum , tinem nimirum ultimum perveniendum.
jRefr. ad z. Pcena non eft caufa principalis deteftatio-
n is, fedelic^ntum hnis proximus, Scrrotivum non
excludens finem ultimum , fctlicet Deum. Unde ap-
pretiativi magis dctefbeur culpam ,quam pcenam.
6?.Inftab. Atrritio oritur tantum ex timore fcrvilt:
ergo Scc. Rejp. Qudd rimor alius (it filialis: & hic eft
perfe&us procedens excharitate,quo juftuscum omni
numilitate, reverentia, Sc devotione metuit, ncDcum
quovis modo offendat, ac eidifpliceat, |uxta Pfal. 33.
10. Timete Dominum omnes SanBt ejm. Alius eft (impli­
citer (ervi lis : Sc hic voluntatem k peccato excludit,
licit minus perfe&i , cum non ex cnaritate , fed ex
timore gehennae, vel (imili procedat: eft tamen bonus»
& pro motivo ad Deum (e convertendum defervit*
Alius denique eft fervi liter, five cum fervilitarefervi-
lis : Sc hic ad Deum fe convertendum non dirigitur:
fcd tota ratio finalis Sc impulfiva dokndi de peccato,
aut ab filo abftinendi eft fuga & odium ipiius pcenx:
quali diccrct : Si non ejfet poena , peccartm. Unde omni
m odo magis deteftatui pcenam,quim peccatunf Sc hic
non eft bgnus. Attritio ergo procedit ex timore non
fer vi liter fer ?ili 9 fod (impliciter (ervili. Hincquando
S.Toan-
De Contritione. 17
fS. Joannes d ix it: Cbant*rm uiftfiraf timorem: loquitur
dc charitate perfeda , veldc timore (erviliter fervili.
Idem dicitur ad S. Auguftinum, quando nobis videtur
contrarius. Quod autem timor naturalis (multo roi-
ntisadhuc timor mundanus , quo vitamus peccatum
tantum ob malum poenale ab hominibus infligen­
dum) non fu lc ia t, jam patet ex di&is. Tim or verd
reverenti alis ortus ex apprehenfione inhnit* excellen­
tia? , eft utique laudabilis &fanAus.
f i * . r .§. 2.
66. Quaeres 3. An attritio ex metu poenarum tem­
poralium, ut infligendarum a Deo, fit fufticiens i ReJ}.
ex communi cum Lugon. cit. dtft. f.fc& - 9• *. 141»
contra quofttam affirmativi : ita enim colligitur ex
T rident, c. 4. ubi dicit ex metu gehennae, & poenarum:
ergo diftinguit poenas a gehenna, ac proinde intelligit
temporales. Deinde ibidem timorem Ninivitarum ex
metu excidii fu* civitatis utilem aflferit. Denique per
talem attritionem homo convertit (e ad Deum. Unde
colligitur 4 contrario, quod attritio ex metu pcence, ut
&judice homine tantum infligendae, non (ufficiat: quia
non cftexinftinftu SpiritAsS. nec per fidem concepta,
quod Deus peccatorespuniat,&c. (quod tamen requi­
rit Trid. cit. Sejf.6. c. 6.7. & Can. neceflconverfio
ad Deum, quidquid contradicatur. Ex eodem funda­
mento colligitur ulterius, quod attritio propter folam
turpitudinem alicujus pcccati, v. g. propter fpecialem
malitiam fu rti, prout opponitur juftitiar praecisi tine
aliquo refpe&u ad Deum, non (it fufficiens , ut docet
communis contra unum, vel alterum. Requiritur er­
go , ut fit dolor de peccato, prout eft contra Deum,
fci licet prout eft inobedientia, irreverentia, ingrati­
tudo, injuftitia &c.c6ntra Deum.
67. Dices : Chriftus pro materia facramentorum
inftituit rem puri naturalem : ut aquam, vinum &c.
ergo etiam pro poenitentia dolor naturalis fufficit.
Rcfp. rationem diftercntiareflfe, quod attritio non ha­
beat tantum rationem materia: , fed etiam lie difpo-
fitio ad gratiam.
6$. Quaeres 4. Quomodo intefligendum (it illud
axioma : Hominem ex annit cum Stcrtmento fieri centn-
tumf Rcjp. idintelligi, vel f difpofitivi, dum forti ad
contritionem veram excitatur : vel a. xquivalenter,
&
12 Traft, j. dc Pcem(emiat D, r. f.
A rn ordine ad efFe&um, ed quod cumSairamtnto
habeat'illum effeftum gratis, quern producit fob con-*
tritio, non autem extra Sacramentum. Aliis implicat,
attritionem entitativi heri contritionem, cum diverfa
habeant obje&a, five motiva formalia. Qudd autem
aliqui velint, pcenitentem in inflanti abfalutionisin
fe experiri temper mutationem motivi attritionis in
moti vum contritionis, gratis fingitur. Ex di&is
69 Collige 1. Qudd attritio definiri poflit: Dolot
emftrfcBui dc fucato commtjfo, quatenus oritur non e% di-
JeSionc Dti fufer omnia* f e J ex this motives infra Deum*
abfqut 19 tamen » quod extludafur iffe Dew ojfenfw u$
finis ultimus» & ad juftificatiouem cumSacramentofrox 'tmk
difronens. Ita ex communi nofler de Barberii84. difp. 6-
q. 6 . Vel brevius: EJiiklor dc feccato fer motivafufcrna-
ouralia 9 inferiora dileStone Dei fu fer omnia.
70. Collige 2. In quo conveniant attritio 6c contri­
tio , dc in quo differant. Conveniunt 1. Quod utraque
fitfupernaturalis. 2. Quod utraque debeat efle interna
Afpiritualis: nec dolorem aliquem (enfibilem neceP
fario requirat. 3. Utraque univerftlis ad mortalia.
4. Utraque cfficax , fcilicct qudd debeat voluntatem
peccandi excludere cum fpe veniac. Qudd utraque
debear efTe vera, 6c non tantum exiflimata. 6. Qudd
utraque fir fufficiensdifpofuioad Sacramentum Poeni­
tentiae. Differunt autcm ex objedo form alist* difium ,
turn etiam rationeefte&tis, dequo infra.
7 1. Hinc rejiciuntur 1. Canus& Vega exifti mantes
fufficere inefficacem * quia cum hacftare poteft volun­
tas peccandi. 2. Rejicitur Medina, qui negat requiri
univerfalem; nam impoffibileeft, ut unum mortale
fine altero remittatur, cum quo gratia flare non poteft*
3. RejiciturNavar.LefT6cc. qui putant, fufficere dole-
re, qudd non dol^as? nam ut reftiSuar. a it: Ex ifti-
matio non fupplet id , quod eft ncceffarium neceflita-
te m edii, fitamen talis haberet verum dolorem, (pro­
ut ordinarii fit)\ 6c his verbis tantum indicaret, fe non
ram vehementi afteftudolere ac deberet, fufficere uti­
que polfet, ut bene notat Gobat.7V.6 . n .n 1. Et in hoc
utique fenfu Navar. 6c Left abfoluti docent, illam for­
mulam fufficere. Cartera, quae in ordine ad Sacra­
mentum quaeri po (Tent, in Difputa-
tione 2. videbimus.
Dt uiujfftuu vtrtmh famtMUue. ft 29

Q^U i S T I O II.
Dt necejjitatc virtutis penitentite.
•ji. X Tecelfitts communiter dicitur proprietas vir-
tutis poenitentiae: de qua quxritur, an, <Sc
quando obliget. Poteft autem hsecneceffitas confide-
rari vel fecundum poenitentiam abfolucam, vel or­
dinariam.
ARTICULUS I.
A n potnitentid Jit neccjfurU ncceffituts medii ?
7}-T)cenitemia dicitur neceflaria neceflitate m ed ii, fi
t (ine i lia vel in r e , vel in voro non po(Et obtineri
remiflio peccatorum, adeo utneque ignorantia» neque
impotentia cxcufet. Dicitur autem neceflaria necellita-
te prxcepti,quando quidem obligatio ejus eft ex praece­
pto , poflet tamen caufa excufans i tali prxceptodari,
ut jam Torn. r. q.prcem. n. 16.de alibi fxpidiftum eft.
Porrd ex diftis etiam fatis conflat, qudd pcenitentia
alia (it formalis, quxfcilicetfit per expheitamcontri­
tionem. Alia virtualis, quxreperiturm a&u perfecu-
tivofum m iboni, (ivedile&ionis Dei fuper om nia, ac
proinde in aftu incompoflibilicum voluntate peccan­
d i , adeo ut (i peccatum occurreret,illud veri tanquam
obicem unionis cum Deo deteftaretur.
Cum autem duplexpofliteflequxftiodeneceflitaff,
fcilicetde potentia ordinaria dc abfoluta,ideo hic etiam
q u xrifo let, an pcenitentia ita fit necefTaria , ut nec de
>otentia abfoluta peccatum poflit remitti (ine illa, aut
1 inealiqua intrinfeca mutatione peccatoris.
74. Dico 1. Per abfolutam Dei potentiam poteft
peccatum mortale (ine infufione gratix , & (ine omni
pcenitentia , tam virtuali, quam form ali, ac proinde
tine omni intrinfeca Sc phylica mutatione peccatoris
remitti. Ita conftrmiur **{ qua dixi Tcm. 2. Tr<*&.
Grat.difi. J. n. 2 9 j.y Jcq. Ca(f>. hic d. i.fe tt. 9. Rkod. d,
I. 4.fch> i . § . 2 . Scctifla & alii communius contra Ilo .
m iflas&c. Rationes pro hac condufione 6c an (imul
fiarc poi&t gratia cum peccato > vide in Tr. de Grat
jo TraB. <UPatniteutis
dr.loco. Praecipua cft, quod non implicet» quia Deus
utique poteft fupplcre defeftum difpolirionis ad ali­
quam form am : Ii enim perfeftam contritionem po­
teft (upplere per Sacramentum Poenitentiae, ita ur at­
tritio lufficiat, cur non poflet totam contritionem fup-
plere, vel per folam extrinfecam condonationem tine
[ratia , vel etiam per contrariam formam, v. g. per ip-
{ am gratiam tine ullo aAu,aut retraftatione peccatoris)
7*. Confirmatur noftra doftrina ex 1tm. ‘Ir.tU
Peccatis, JtJp.2.n.Ho.Cfjh f. ubi dixi, qudd peccatum ha­
bituate non iit formalicer non retraftatio peccati, fed
tantum peccatum praeteritum non condonatum, circa
quod fe tantum negativi habet homo , & a ftu tibi in
illo non complacet: aliis fi aftu complaceret tibi, non
cflet habitualetantum» fed aftuale peccatum. Unde
habituate propter iftam negationem condonationis
dicitur tantum moraliter perfeverare: quae perfeve-
rantia uqque per folam condonationem divinam ex-
trinfecam tolli poteft.
4. Dices: Ergo etiam Deus poterit malitiam pec­
cati aftualis tollere, & illam condonare, dum quis
aftu Deum blafphemat, Deum odit&c. Rejj>. me jam
incit.locodeGrat & n .jo i. dixi fle , hoc
pati majorem difficultatem, cum aftu peccare, & timui
illud condonare cflet peccatum & non cflet >quod vi­
detur implicare. Aliqui tamen dicunt,tunc Deum polle
talem aftum non acceptare pro offenfa, ut ibidem in-
finuavi. Et quamvis hoc mihi difficile appareat, tie ta­
men explicant. Nempe in peccato duo confideranda
efle. i.Difconvenientiamirefta ratione, tivemalitiaqi
moralem. 2. Reatum iptiusaftionis, quo Deus offen­
ditur, & acquirit jus ad odium peccatoris, & poenam
infligendam. Hoc fecundum, putant, Deum omnind
pofle tollere tine aftu peccatoris tam ante, quim cum
aftu peccat, illud condonando, & tie hominem non
manfurum inimicum,nec grati! privatum.Interim ta­
men Deum odio habiturum illud peccatum five aftio-
nem illam , ut malam infe Sc rationi diflentaneam.
Et hanc malitiam, quando aftu eft, non pofle i Deo
tolli; nam eflet implicantia, forer enim malum & non
foret malum: Sc tie talem non odio habebit odio ini­
micitiae , quamvis aftionem odiat odio difplicentiar.
Poftquamver6 peccatum cft perpetratum,poteft Deus
De neujfiuu panitenM . jg
totatn 31am malitiam indtre&i collcrc, cdni fit tan­
tum quid moraliter permanens. ObjeAiones potio-
re s , quae contra noltram conclutionem afferuntur»
folutac funt in cit. Tr. de Grat. H sc de potentia extra­
ordinaria , nunc de ordinaria.
77. Dico 2. Defa&o &juxta legem ordinariam pc&-
nitentia aliqua ka eft neceflaria neceflitate medii > ut
fine ilia nullum unquam peccatum mortale ulli adul­
to remittipoflk. ItnS.Tho.^p. q. 16. a .2. & efldefide*
tejie M*/t. 4. d%f}.$jn%178. £* Rhod. cis. §. 1. addit, neque
veniale remittifine aliqua panitentit, de quoinfra q. 3. a.$m
Colligitur cl»r&ex Trid. Sfjf. 14. c. 4. ubi dicit, quovis
tempore fuiffe neceflarium contrkionis motum : 6c
habetur paflim in S. Scriptura, Ecd. 2 .^ . 22. Sipecmun-
Siam nonegerimus, incidemus in manus Demini. Luc. 13. ^.3«
N i/i patnitentiam habueritis* omnesfimilitet ferihitis. Con­
gruentia eft > cam quis voluntate fua per peccatum
avertatur 4 D eo , & in peccato dele&etur, ratio utique
cxigit> ut per converfionem & dolorem veniam impe­
tret. Quamvis ratio potius petenda (it ex ordinationo
Dei nolentis v ii ordinarii aliter condonare peccatum!
nam ex natura rei id non implicaret, uti oftenfum.
7S. Dico 3. Qui peccati commiffi non recordatur*
poteft peraftum dile&ionisDei perfeftxjufti(icari:ar-
queadeo per virtualem poenitentiam (ine aftuali, aut
formali contritione. luCafp. cU.Scttus, Suar. & communis
centra Canum. Patet Scripturi, Luc.7. ^.47. Remittuntur
ei peccata multa> quoniam dilexit multum. Prov. 8. )?• 17«
Ego diligentes me diligo. Joan. 14. 2 1. Qui autemdiligis
M e9 diligetur it Patre meo. Atqui nemo diligitur 4 Deo,
ni (ici conferatur gratia 1 charitas enim, & gratia (em*
per funt (imul: imd (ecundiim Scotum charitas non
diftinguitur a gratia (anftificante> utididhim in cit.Tr.
deGrat.difr.z. n. 2 } 7. Gratia autem non cotnpatkur
peccatum mortale faltcm naturaliter ; ergo charitas
juftificat. Ratio eft, <juia talis aAuseft votum pceniter-
tiat, cum fiteonverho perfeltiflima. Hinc S. Bernard.
Epift.107. A’rmo/e amareMffidaufi f*m amat. Harctamcn
omnia ita intelligi debent, quod in Lege nova rem*-
neat obligatio fufeipiendi Sacramentum Poenitentix,
fi fieri poflit: nain (ine Sacramento faltem in voto vir­
tus poenitentiae amplius non remittit peccatum, ut
«lari aflerit Trid. sis. c. 4.
]2 Traft.f. de P/tnitcntia, D .i.gjK 2.
79. Dices: S. Scriptura in pluribus lociscribuit fidet
' iftificationcm. Item eleemofynx, dc aliisbonis operi-
E us. Accedit, quod martyrium remittat peccata line
contritione, r:. ad 1. Non tribui foli tidei, fed tanquam
initio, Ut jam di&um I0 .2 . Zr. 2. dc Gratia , dijp.
0. J47. & alibi, i\l. 2. Non tribui illis immediati, fed
rem oti, quatenus Deum movent ad dandam homini
pcenitentiam , per quam peccata deleantur. u .a d $ .
Etiam in martyrio adultorum requiri ordinarii fal-
tem attritionem , utdixi #. }6. Quod
aurem locus ille, Ntjiftinitcnttam habuerttts9debeat in-
tclligideneceflitatemedii, licit ille Joan. 6. ^.74. A't/i
manducaveritis carnem Ftlii bomtnti, tantum intclligatur
de neceflitate praecepti, ratio eft, qudd forma talium
verborum hic Iit de re ad primam gratiam pertinente:
ibi autem in Euchariftia Iit de re,quat fupponit primam
gratiam , ut dixi eodem To. T r .j. d tjp .i. a. §88.

ARTICULUS II.
De pracepto virtutis panitentit*
So. P Y C? *• Datur defafto praeceptum divinum poe-
L / nitentia? ex hypothen peccati mortalis. Ita D.
Tfa. j.f .q . 84 *• communis contra Vidkoriam dc -
quosdam apud Lugon. hic d iJp .j.feB . 10. qui putant,
poenitentiam non ede etiam necedariam neceffitate
pr*cepti,fed (olum neceffitate medii: atque adeo pec­
catorem non po^iitentem damnari folum ob pecca­
tum , de quo non pcenitet, dc non ob aliud novum
impoenitentis. Verum ede prarceptum divinum, clari
patet Luc. v 3. V/. J . Nt/ipoenitentiam habueritis%omnesfimi-
liter furibitis. Idem habetur Eccli.i. V .12. Apoc.2.?'.f.
dc alibi. Deinde necedjtatem medii fequitur neceffitas
praecepti: tenemur enim utique adequi finem (alutis.
Qudd autem etiam (it prsceptum naturale, d: affirma-
tivum ,eft communis (ementia: quia ipfa ratio diftat,
ut homo non decedat adarternam inimicitiam. Pro­
batur hoc idem communiter tam ex juftitia dc charita-
te erga Deum, qtiim ex charitate propria: quamvis
Lugo neget ex titulo juftitia? erga Deum provenire ob­
ligationem poenitentiae : de quo Lugo cit. dcMaftr. 4.
4 /< ®. i S * & M * Denique qudd fit prxceptum affir-.
ma-
tot fratcpu Pettatekii*. JJ
frflativum & non negativum patebit ex eo , quod non
bbliger.reruper& pro temper, uritatimdicmi.
81. Dices : Hoc pr.vceptum non exprimitur inDe-
calogo , in quo tamen omnia naturalia continentur.
fykrtpQttft i. non die necelTarium , ut omnia prae-
ccpta naturalia tint in Decalogo, cum nec opera mife*
ticordizergaproxim uul , nec a& us virtutum Theo­
logicarum in eo contineantur. Rcj}. 2 . Pofle reduci
ad primufcTi pr£ceptum : Unum&le Deum,&c. vel (ut
VuitVcg.i) ad quintum: Ntnoccida* id c it, fpi ritua­
li rtr. lu M ajh.cfi.n. t$2.
$ 1. Quires i. Cur in nova lege fuAiciat attritio
cum facramento , cum tamen ante legem novam ne*
tfcflfaria fuerit contritio > Quia nunc pofita eit ali­
qua conditio , fcilicer fncrarpcntum , on quam con*
fcritio deliit efle neceliariA \ iicut tollitur obligatio»
quando reftituendi creditor remilic dcbitum , vel
aliter iph fitislit. Nec tamen per hocnuitarumeiljuS
hatu r£, iitt difpenfatum. Nam Iicut olim jus nature
obligabat ad illum a&um > quiex Dei voluntate erat
neccflarius , ira etiam hodie obligat ad alium a&umi
adeoc]u6 tantum nlutata ell materia , per quam Deo
faristit.
$ ;. Qiixrcsz An is , qtli per a&umdile&ionis per­
fects itutificatuseftjtcnt.iuir deinde formaliterdoiere#
li ipfti incidant peccata * AV/^duplicem cflc (ententiam*.
Ne«at Vafq. htc q. S6. * 1 . dub. 2. n. 1 1 . per fc loquendo*
fiih Sacramentum confeilionis fulcipiendum lie : tun<?
*nim ratione ftcranienti requireretur contritio, vel
faltem attritio tanquam materia proxima Sacramenti*
Ratio hujus fcntentix ell, quia qui )ulli$catusfcft, & dui
pcccata (untrcmifla, non indiget, utdcnudpcrcon-
tririonem remittantur : ergo nW rcqudirittir dolor,
nili ad fatisfacienduirl praecepto confellionis. Altera
lententia elt (telteMall.fi!. n. 179.) Scoti, Suar. Cafp.
& communis, qua: cciam videtur melior; quia chari­
tas elt quili votum pceriitenti.t!, unde re ip ^ contritio
excitanda erit, ti occurrit nlcmoria pecwci.
ARTICULUS III.
Qfttndo ( i quotas obligee hoc prtetpttm T
$4*/^\bligatio virtutis pocnitentix alia cft per acci­
v i dens , alia perf c , cccx intrinfcca Ibi fatiorc.
34 TraB. f . dePctm untta, D. i.
Per accidens obligat , quando ratione alterius virtu­
tis , aut prarcepti obligat, v. g. ii aliter vinci non poflit
tentatio : fi fufeipiendum , vel admimftrandum ali­
quod Sacramentum : fi exiftat reipublicae gravis ne-
cefCcas , ad quam avertendam teneantur fubditi
redire in gratiam,&c.In his tamen caiibus ex commu­
niori fententia ejus omiflio non eft (peciale peccatum
contra praeceptum poenitentia? , diltin&um ab eo,
qudd aliis ratione illius a&As exercendi obligabat.
Sed tunc tantum eft fpeciale peccatum, quando perfe
6c di reft i obligat. Ec haec impoenitentia definitur.
Perfijlcntta m fucato cum falum virtual* frofojtio non
fatnttmdt.
8 Per fe autem obligare in articulo m ortis, fi tam
diu dilata fu it, certum eft i aliis fruftraneum furflet
ejus praeceptum. Qui verd cenfeantur efle in articulo
mortis , difium eft Tom. Tr. dt Eucharijli*. 4$ . i,
«. ly i . Quibus adde illos > qui funt in periculo inci»
dendi in amentiam. Duo autem hfc controvertuntun
x. An quis ftatim poft peccatum mortale poenitere de­
beat? Alterum ,an farpiusin v ita?
S6. Quoad primum S. Bonav. 4. d»Jl. 17. f . 2 .a .2 %
2. videtur exprcfsi docere , hominem ftatim poit
apfumabfque dilatione obligariad poenitentiam , ut
refurgat i peccatis : eandem (ententiam multi ex
veteribus docuerunt, ut teftatur Maft. 4. n a o i.
Quamvis Cafp. d icat, S. Bonaventuram tantum
loqui de Religiofis propter familiaritatem majorem
cum Deo. Maft. verd ibidem ait , cum tantum loqui
de deccntia Sc congruitate , ex quo non beni infertur
obligatio. Sccunda fententia negans talem obligatio­
nem > eft communis in (chola Recentiorum : pro
qua citatur S. Thom. #*4. di/l. 17. q. a. 1. a d i. Et
hxc fententia eft probabilior : quamvis prima fit tu­
tior, ac proinde, qui primam fequi vult, poteft, non
tamen tenetur, ut conftat ex j.T r.d t A&&.human,
dtjp. 3.0 .10 1. & alM. Ratio eft 1. Quia licit obligatio
ad non peccandum Iit per modum pracepti negativi:
attamen obligatio refurgendi eft prarceptum affirma­
tivum , cum aliquid prxeipiat: atqui harc prarcepta
non obligant femper , fed tantum pro aliquo tem­
pore, uti diftum eft Time 3. Tr, dt LegU. dtj}. j. n. 49.
ergoj&c. 2. Homo continuo peccaret non poenitendo,
De prtu pu paaiteuM .
* quidem fpecialiter, G adverteret ad hanc obliga­
tionem ) quod eft contra communem fenfum con­
ticentium i &confeflariorum.
3. Harc obligatio eflfct nimis ardua > quia ftatim
pott commiflum 6c (enfibus tam gratum peccatum do­
lere» eft valdi difficile. 4. NecReligiofiexperfe&ione
fui ftatfis tenentur ftatim i peccato refurgere , cum
nonceneanturad plus, quam alii, nili ad quod voco
feadftrinxerunti qudd aucem ftatim teneantur pceni-
tere, non concinecur ineorum votisiquamvisfoleant
cx vi fuarum conftitutionum , vel Regulae , citius
defxpius ad confitendum obligari.
S7. Objic. 1. Aliqua loca S. Scripturae, uc £ccl.?.^.g.
Ncn urJcs converii *d Domitutm : & ne dtfferos dcdu m
Jum +& c. Similia dicunt SS Patres. lis locis, licut
6cSS. Patrum, cantum increpari permanentiam aftua-
lem , 6c affe&um adunlcm ad peccacum > vel ad nova
committenda, non vero meram habicualem : velin-
telliguntur de nimia dilatione: vel ad melius efTe.
88- Objic. z. Religiofus cenetur tendere ad perfe­
ctionem : ergo, dec. f£. Perfectio acquirenda finis eft
Religiofi, GcutoUfervantia mandatorum Dcicujufvit
Chriftiani. Quando ergo eft in peccaco m ortali, non
tendi&ad illam : Dift. quando eft in adualiC. in habi-
tuali N. Tunc enim poceit habere voluntatem ad per-
feftionem , quamvis non teneatur ftncini exequi,
Surtici tergo , ut habeat voluntatem refipifcentis , ac
mediante hic habeat voluntatem perfeftionis , per
quod cenfetur obligationi tendendi ad perfectionem
fatisfacere. Undein forma 1^. tenetur (emper progre­
di ftltem indirect4 6c impliciti) voluncace C. Temper
d ired l dc exprcfsa voluncate N.
$9. Objic. 3. Teneor corrigere proximum» quam­
primum eit opportunitas : ergo magis meipfum, 6cc.
&C J } ' Quando eft periculum huiuspeccaticontinuandi
C.ancec. fecusN. Deindetranl.antec.N. confeq. quia
voluntas aliena non eft in noftra poceftace Hcuc pro-
/pria. Unde opportuviitas corrigendi proximum ali­
quando eft citius arripienda quim fcipfym. Et licit
teneamur rem ablatam proximo ftatim refticuere, fi
damnum inde patiatur , non tamen fequitur , quod
ftatim debeamus pcenitere : quia Deo ex tali dilatione
nullum fequitur damnum.
C x 90. Ob-
j* 7ra3 . f. 4tPaniie*h4 ,
9<>. Objic. 4. Efle inimicum Dei eft temper gr*»
vc malum : ergo ftatim avertendum. R<$. N. Goiv*
feq. quia non cenemur omnia mala avertere, dc omnia
bona procuraret dec. fed tantum neceflaria ad ulti­
mum hnem : non autem eft neceflarium > ut aliquif
ftatim poenitear.
91. Inftabis : Ergo (e exponit periculo moriendi
in tali ftatu. R t$. Metaphylici loquendo C. mora-
liter N.
p i. Urgebis : Si fervus, vel filiusdiflimulat veniam
petere, habetur pro nova contumacia dc irreverentia.
k tf}%Difparitaseft > quia fi pater videret> quod hlius,
vel fervus odium depofuerit , dc quod fuo tempore
petiturus lit veniam , noncenferet, libi novam irre»
verentiam Heri tanttiro ex dilata venis petitione.
93. Ob|ic. denique: Nolle deteftari peccatum} cum
ut deteftabile occurrit» eft illud virtualiter approbare»
Rejp. N. illatum , quia poteft (e aliquis negativi ha­
bere nec approbando , nec dolorem excitando > nec
cogitando, quod fuo tempore velit poenitere.
94. Q uaresi. Si non ftatim obliget >quamdiupo/Tit
differri \ R e fi. Licit Valq. hic q. SA. # 2. dub.6. n. 1 1.
afferat > hoc prsceptum per fe tahttfcm obligare in
articulo mortis. Attamen Lugo hic 7; jcH . 11 ,
Maltr. at. 0. 2 0 ;. Cafp. Conink > dc feri communis
beni docet» non pofle nimis differri. 1. Quia Scriptu*
ra dc SS. PP. dilationem deteftamur. 1. Videtur gravis
flocci pen lio Dei. 2. Ob difficultatem poftea peemten­
di. Hinc S. Auguft; fcrm .f?. de tempore ait: Pani-
tenua» qutt .ib mfinno petstur, mfirma cft. Paniunitj, qtui
mmoriente t.tntum pcutur» ttmec, nc& tpf* mtriatur. Ve­
rum quoties in vita obliget) funt di ver frfententix.
L u g o & Conink determinant fpatium trium vclqua-
tuor annorum. Alii plurium , alii paucorum. Videtur
plane, quod hsc obligatio iit annua, ttt Laym . Tan­
ner. <&al»i putant. Nam Eccklia ner annuam confef-
fiontm fitis determinat, quod obligatio contritionis»
etiam pr.vcis.1 confeflione Iit annua.
9>. QLi.vres s.An non falcem nhliget hocpraeceptumj
quando cx qnocie* peccata comniifla memori* adver­
tent t*r dc deliberate > vel (ut alii ajunt) pra&ici occur-
r u r t' Affirmat M.ittr.aj.xr. 208. citansScotirm&alios.
Veium communis Recentiorum melius negat : tum
Tk frtu p to P obmUuhm, 37
quf* > cum hoc prxcepturo (it affirip.irivum > n^n
obligat temper, etiamli peccata menwiac occurranr.
Turn quia communis frnlus hdeliurnnonputac>fe ad
hocobiigari , ut jam dixtn. 86. > -;
96. Quaeres j. An femel peraftA pamitentia aliquis
teneatur iterum pceuitere , quotie* peccatorum com­
mi florum recordaturi Hic iterun*Maftr.*tf.*. 2tf*
poJhScotum putat >efle talem obligationem , quamvis
tantum dicat, hocetfe pium «Sc probabiliter obJiga-
torium. Sed cum communi aliorum negativa eii prae­
ferenda. Ratio eft quia peccata femel per pceniten-
tiam remilla non indicent novJ remiflione , aliis
male dicerentur icmiflfr. Deinde fi hoceflet* fideles
in perpetuis (crupulis & inquietudine vivere deberent.
Quando autem Scrip: urn dc SS. Patres ad continuam
pcenicentiara adhortantur , id intdljgunt vel tantum,
n egativi, id ti\ > ne quisufquam libi complaceat de
peccato commiflo , vel ad melius efle, vel ut pcenam
temporiIcm Ln hac vcUhcra vita pro peccatis fobeun-
dam folvant.

CLU i E S T I O III.
De Effectibus Pcenitentti.
9?.T)oemtcnti.T proprium eft » jafturam A omne
1 damnum , quod peccatum ipfcrt , reparare.
Cum ergo haftenus nnturam pcenitentia coniidcra-
verimus > nunc ad efftr&usdefcendimus.
ARTICULUS I.
D t rtmtjfiont peccatorum mtrtalMm ptr
pamtentiam.
'im i »n nova lege duo dentur remedia contra
v > pecc.rta pg(t Baptifmum commifta > nempe
contritio perfecta , Oc attritio cunv Sacramento ex
opere operato; de utnufque efteftu hic sg’tu r, lick
Sacramentum pcenircntiai primum fiq . explice­
tur. Porro certum eit de hde, quod de fa&o (nam
de pollibtU ruhil videtur implicare) pcemtentue vir­
tus , qux dicitur attritio v fc foU abfque facramento
poeni te nnx non deleat peccata mortalia > fed beni
cum facramento , ut ait Trid. 14. c.+tircafinm .
)t TraB. f . deTetnitemia. D. }.
Ratio eft» quia (i attritio fufliceret > non cflee indito*
tum (aeramentum in fupplementum efficacia* contri­
tionis, At verd virtus poenitentiae > quae dicitur con­
tritio > non tantum in lege veteri ft fo li (inficiebat ad
delenda mortalia > fed etiam nunc adhuc fufficit y e i
tamen conditione , ut Ditem in voto feu voluntate ac
defiderio ad minimum implicito requirat facramen-
tum poenitentiae, utconftat ex Trid. cit. Hxc quidem
certa (im t: attamen aliquae difficultates diflolvendat
funt : x. Quoad ipfam remifltonem peccatorum.
2. Quoad modum ea remittendi.
99. Dico : Nullum eft omnind peccatum > neque
peccatorum tantus numerus , quem vera poeniten­
tia , (id eft Sacramentum poenitentiae > vel contritio
perfe&a cum voto (aeramenti) non ftatim deleat
uo.id totum rearum culpas. Ita Catholici omnes ccntra
? atapbrygas > Novatijnos 9 Afomamjltis , & alios anti­
ques & neves bareticos. Et delinitur in Lateran. fub
Innocentio IU . cap. Firmiter dcJumma Trinitate , ubi
fine ulla reftririione dicitur, peccatum quodcunque
poll Baptifmi fufceptioncm commifliim per poeni­
tentiam reparari. Patet etiam Scripturi, ut Ezech.
5^ z I . Sc 1 z. Si impius egerit poenitentiam ab omnibm fee-
eatk'fuK y &c. omnium iniquitatum ejw non recordabor.
Idem de (aeramento poenitentiae fine ulla limitatio­
ne dicitur, Joan. 20. jj'. 23. Quorum remi/eritis pecca­
t i 9 remittuntur eu. Accedit conver(io graviftimoruin
peccatorum : uti converfio Achab , 3 Reg. 2». Ma-
naflis* 2 Para/. 33. Magdalenae, I mc. j . Occilorum
Chrifti, AQ. 2. Idem conftatdeconveriione Davidis»
S. P au li, &c. Plura loca Scripturae Sc SS. PP- dabunt
Authores , ut Bellar. hic Itb. 2. c. 12. & feqq. Nam
Tertullianus , qui vixit in fecundo feculo , lib. 4.
In Marcionem ante medium ait : Video & Achab Re-
gem maritum Jezabel reum idololatria 9 & famguims N a-
butba 9 veniam mcruijje poenitentia nemine. Hieronym.
in Epitaphio Fabiolx explicans contritionem Sc poe­
nitendam ejus : {t>ua peccata 9 inquit, Jfctm ijle no»
purget f §£u*f inveteratas maculas hac lamenta non abluantf
Rationes etiam funt , quia id exigunt merita Chrifti,
infinita mifericordia Dei , dc itatus viat peccatoris»
Huc etiam faciunt > quas diximus Tcm. 1. Tr. j.dtjp. 3.
n .u .V je q q . qudd fcilicet v d it omnes falvos herk
T>$TtmiJfime peccatorum metlal'mm* tfc, 39
Item Tm. 2. Tr. de Gr4$. dtjpi 2 .m .i6 i. QuddDeus dcc
omnibus graciam futEcientem , aded uc nulluspec-
cator yquantumvis perverfus , quamdiu vivit> omni-
no excludatur.
100. Objic. 1. Hebrae. n .jl', 17. dicitur , Efau non
tnvenifle locum pcenitentiv, quamquam cum Jacry-
mis inquiliiflet earn, idem habetur 2 Mach. 9. >Pmj .
Idem patetdc Pharaone. Infupcr Matt. 12. ^ . 3 1 . pec­
catum in Spiritum S diciturirremiflibile. Et Hebrx.6.
y . 4. 6c feq. Im poffibile eft > e a , qut fe n u l sllummai#
Ju n i t & c . & prolapjiJu n e , rurjus renovari adpaenstenttam.
Sic 6c 1 Joan. 6. V'. 16. dicitur : hLft ptccaium * d mtrunh
non pro tlb , dtco , ut foget quh. Idem habcrur j R eg. 2.
2 f. Sic Proverb i . jl'.z 8. dicitur : Tunc mvocabuni
me, GTnohexaudiam. Similia habentur Pfalin. 17. #.46*
Jerem. 14. 12. & alibi. Rejj>. cum S. Thom-
j. *. 1 .a d i. Quod Efau non v e r i poenituit> quia
dixit Genef 27. 41. VentaU diet /uftus patrit nun
& occidam Jaco&fratremmeum. Sic 6c Antiochus non de
ofienfa Dei dolebat , fed tantum propter infirmita­
tem corporalem. Alia loca Scripturae 6c SS. PP. qux
dederunt haereticis anfamerrand*, intelligenda func
velde impoenitentia finali, cum qua aliquis defungi­
tur , ut ell illud 1 Joann. ?. Proverb, i. Jerem. »4.
Pfalm- *7 dcc. Yelde impofltbilitnenon abfoIuta,fed
m orali, id eft, de magna difficultate, qux in emenda­
tione quorundam peccatorum reperitur. Ille autcrn
locus ad Hebrat. 6. etiam explicatur de Baptifmo,qudd
Icilicet peccata non poflint iterum per baptifmiim
tolli , cum Baptifmus lit initerabilis.
to i. Objic. 2. S. Auguft. 7V. 1 j. in Joan. & M i di-
cit, Acatechumeno non toHi peccata ante baptifmum.
Et S. Bernard. Jerm. 1. in fejlo Apojlolor. ait > fenten-
tiam Petri praecedere (ententiam ccrli : ergo peccata
percontritionem non tolluntur in catechumeno , net
in aliis ante Sacramentum. & Auguft. loqui de iif*
qui negligunt baptifmum accedere > cum poflunt;
tales cnim nec in re , nec in voto (aeramentum ha-
bent. Idem ¥ . poteft de S. Bernardo <|Uoad Sacramen­
tum poenitentiz. Quamvis etiani diet pofTir > taliaefle
intelligenda d eeo , quod ordinarii fit, c&m homines,
communius tantum cum attritione Sacramenta mor­
tuorum fufeipiant.
4o f . dt PcBUUMi+i ZX n.
IQ*. Objic. 3. Magdalena prifts dilexerat > d ta-.
men primum poftea audtvit a Chrifto : Remittunt**
%%htptcctta ttu » Luc. 7. 4#. ergo dile&io perfefta*
in qm virtualiter continetur contritio , non fultu-
Ut peccata e^us. /k#. ly remittuntur. , intelligitur vel
de e o , quod faftum fucrat propter dile&ionem , licit
ycrbum lit prxfcntis temporis i licut Dorqinus k fer-
Yo offendis foie: fubinde iruitjs dicere ; Remitto tibi
offcnfam. Bt Chriftus Marc. {. 34. E JloJtn ah
t,uj. Vel peccata jncelliguntur virtualiter re mi (la,
iicut remittuntur in confc/Iione poll contritionem.
Vnde etiam patet , quod confeflio , fuppolitA coiv
tritione , nan otiof*. Addc > qupd conrririo non
amplius remitut peccaea , nili Cub obligatione reci­
p ie n t Saa.vnentum , li potell, e o fe rim o d o , quq
poll contraftum emptionis requiritur ad comylemcrv-
(um folutio pretii.
ARTICULUS II.
irfn € nntrttio remittet feccata formaUter : A n
unum fine alto :■ fS an (imul it 14m peenam ?
io j. p o G t o , quod contritio remittat peccata , difpu-*
1 *acur inter Catholicos. 1. p c m o d o , quo har<
jemiffio fia t, ao fcilicec contritio feu pernitentia pec­
cata form aliter, an tantum difpofirivi , vel mericuri^
jein ittat? Ad quani difficultatem p m refpondi 7 cm. 2^
%r. Je Grat. & $. *. n. 274. & feijq. qxidd fcilicet coinri*
*ux non lit cauO form alis noflrx juftitvnionis > ac
proinde nec tollit peccata formaliter. Ubi etiam * 27^,
d i x i , quod Scripturx& SS. Patres , qui videntur con­
trarii , intelligendi fint dc cauft difpolkiva > vel etiam
Jntdligi pofljnt de « u fa meritoria , non quidem
de condigno , fed tantum de congruo , ut ibid.
difr.4. n. 3$8. fnlinuavi , cum meritum dc congruu
fion requirat /latum gratia. Unde Theologi com­
muniter cum S Thom a ,S .B o tv v e n tu rj > S co to ,& c ,
apud Bellarm. hic hl>. 2. c. 12. afferunt , contritionem
non tantum difpofitivi , fed etiam m ecicoriidecon*
gruo peccati remittere.
104. 1 Difputatur/an unum peccatum mortale fine
altero remirri poflit? Circa ho£certqm ett, quod id de
potentia ordinaria nunquam Hat > cum nqnquam
remit-
Qumedo w m tft* per fxcmtent* remht*ntu+ t 41
remittantur mortalia line infufione gratiae, quae de fa-
&o nullum compmitur peccatum mortaIe,ut fatiscon-
ftatex cic. Tr. J; Grat.difl. 3. per uum qua/limem 2. Vc-
rtirn de potentia extraordinaria major difficultas cit
Multi negant, & quidem omnes, qui docent, granam
(x intrinfecafui ratione ac natura forma lirer expellere
peccatum, Sc curr. eo repugnare, ut in mox cit. loco
0.27$. rctuli. Sed quin ibidem oftendi, gratiam non
ex fola fua natura, fed etiam ex ordinatione Dei ex-
trinfeca expellere peccata: imo»». 2p4.Sf/*j. addidi,
pofle de potentia absoluta (imul (lare gratiam cum
peccato mortali, Sc peccatum mortale pofle (inc gra­
tia aut contritione peccatoris remitti > ideo hic conte»
quenterdico, non repugnare, quin unum peccatum
mortale line alio remittatur. Cur enim hoc implica­
ret , fi gratia Sc peccatum non ex natura rei, fed ex or-
dmatione Dei ad invicem repugnant ? Ex quo (equi­
tur , quod etiam per infulionem gratix unum mortale
(ine altero remitti po/lit. Imd dato, quod id cum m-
futione implicaret: attamen non implicaretfaltem ex
co capite > quod Deus de pottutia abfoluta (ine infu-
lione gratix, aut alterius formas intrinfecxperfolam
condonationem extrin(ecam peccata remittere poilit,
ut ibid. if. ?o probavi, Si exprcfticumScotodocet
M allr.todi/P. r.*.22 4 .& c.
to$. Difputatur , an contritio vel poenitentia re-
. mittere poflit culpam (olam line remiflione pofnae,quae
propter culpam debetur ? Antequam refpondc.un,
iuppono ex Te. J. Tr. dcpecc. dtj}. 2. n. z^. & Jcq. Qiidd
aliud (it reatus culpx, aliud reatus pcenae*, item qudd
jeatus po^nx non (cmpertoHatur iinacum reatuculpx,
fed lint (eparabiles, Gratis autem dicunt (e&arii,quod
Joca Scripturx, quibus cit. loco hanc veritatem probar
y ij intelligenda hntde affli&ionibus non in poenam,
fed tantum in corrtftionem immuGs. Namcontr&efy:
quia inprimis eft fufus in verbis , cum correftio
etiam fit poena. Deinde Moy(es Sc Aaron, Num. ia.
iz . Q4c.z-r. V .14 rnorre puniuntur propter pecca­
tum jam rernitrum : quod utique non potcll intelligj
dc corregione tantum > non enim corrigitur tantuin,
qui morte punitur.
106. Dicct; Sublati caus3 tollitur effoftus;{edpeCr
C s
41 7 r * & . d e Pcanunfo9 D. r. ^ j.
catum (eo reatus culpz, qui eftcaufa poenae, tollitur
per poenitentiam : ergo etiam pcena tollitur. ReJJ>. Si
cffe&us pendet ifuacaufotam in fieri, quim in con-
fervari, ficut lumen Soli* C.m aj. Sitanrum pendet in
fieri, non in conlervariN. Culpa autem efttanrum
caufa poenae in fieri, non in confervari: quia eft debi­
tum quoddam morale, quod homo contraxitob pec­
catum commiflum. Sicut ergo fublato artifice non
propterea toUitur artificium, imd nec fublato patre
moritur filius: ita nec reatus poenae fublati culpl Quod
autem reatus poenae aeternae temper tollatur fublati
culpl m ortali, ut ftatim dicam , non ideo fit, qudd
fublati causl tollatur effc&us > fed quia reatus culpas
«ternae tollitur etiam per gratiam , qua: eft forma (fal-
tem naturaliter) incompofGbiiis cum poena aeterna:
edqudd reddat nominem amicum Dei %Sc haeredem
aeternae g lo ris, quae non compatiuntur aeternam dam­
nationem. Quamvis verum fit, qudd contritio poflit
efle tam intenfa Sc perfefta, ut vi illius etiam tota po*.
na deleatur.
107. Eft igiturde fide certum, quod remiflo pecca­
to mortali , Temper defa&o remittatur pcsna aeterna»
ut patet ex Scriptura, quae infeparabiliter jungit remiP
fionem culpae cum redintegratione ad gloriam , Sc li­
beratione ab aeterna damnatione. Hinc Rom. 8.
dicitur : Nibt! tr^o mune Jamnatimts eft in > qui funt m
Cbrifto JF jlt. Et ibidem C. 6. 22. Nunc ver0 Merati a
fucato fe rv i autem faftt Deo baletis fruRum ve/lrum m
fan8tficaticnm% f nent vero vitam atemam. Hoc idemcoi»-
ftat exTrid.vS^Trf. c. 14. ubi dicens, qu6d pcena tem­
poralis non tota remittatur, fupponit, poenam arter-
nam fimul cum culpa mortali deleri. Ratio eft illa,
quam modo d ixi, quod fcilicet infufio cratiar, q u i
nomo fit am icus, filius Dei adopti vus, dc nacres fecun­
dum fpem vit* aeternae, id non permittat.
103. Dices: Majus cft delere culpam Sc poenam aeter­
nam , quim poenam temporalem : ergo fi contrftio
habeat vim remittendi culpam oc pcenam aeternam,
etiam remittet pcenam temporalem. Rejf. Pofleteam
Deus etiam pro hac acccptare, (i vellet» fed non vult,
necrenetur, maxime cun contritio h peccatore elicita
non de condigno, fed tantum de congruo fit deleti va
tam
Q**moJo mortalis per farnum , reminamur f 4 ]
tam culpae» quim poena?. Rationem hujus datTrid ,
Scflf. 14. c. 8* Afr ita nebis absque ulla fattsfaSnnc f co­
rnt* remittantur, ut occajicnt accefta, peccata leviora fu -
tames, veluti tn.furit & ceutumelioji Sfintut S. ttt gra­
viora labamur, flTc. Tum etiam, quia ltatusamicitiae
exigit, ut tollatur reatuspeenaexternae, & fundamen-
tum inimicitiae, quod facit reatus culpae. E contra au­
tem ne homines tam facili pecccnt > ideo remifluin
peccatum adhuc puniri debet.
1 o f. Utrum autem de potentia abfoluta Deus poffit
remittere culpam non remiflo debito poenae zternae»
eft controveriia non modica. Nam hoc negac Scotus»
utteftaturMjftr. 4 . ^ . / . » . ^ 7 . Becan.dc alii. Ratio
Maftrii eft, qudd putet, peccatum habituale nihil aliud
efle, auim reatus ad pcenam correfponderuem, qua­
tenus homo tali pceni, praeferti m poeni damni reddi­
tur dignus ex ipfo aftu peccati , qui reatus veluti pallio
confequitur ad ipfum aAuale peccatum praeteritum.
Hinc infert: Si peccatum habituale eft ipfe reatus ad
pcenam, non poteft tolli peccatum (ine poena. Ver&m
hanefententiam ita explicatam jam rejeci in cit. Th</*
feu atr, num. 76. D ndtKhod.hicdiJp. i . f
Coriink, Lugo, Amicus & alii multi nullam agnoftunt
repugnantiam > quod Deus non poflit remittere cul-
>am non remiflo debito aeternae poenae. Ratioeorum
! quia non vacat, hanc fpeculationem multum deter­
minare) eft, quod, ut ibid- mm. 2y. & feq. often di,
reatus poenae dc reatus culpat (int duo diftinda jura.
Deinde per fe non implicat remifliopeccati non re-
m ifsJ pcen4 i aliis nec (imul ftare poflent cum debito
ad poenam temporalem. Necfolvitur haec ratio per id>
uod dicit Maflr. Scotum loqui praecipui dc pcena
3 amnj,qu*rem anere non poteft,fi culpa remittatur*
Nam contra eft : quia nec per (e repugnat remillio
peccati>non retnifil pcenl damni, cumanimx in pur­
gatorio puniantur ad tempus pcenl etiam damni, li­
cit culpa fitremifla. Denique nec hoc eflet (implici­
ter innocentcm damnare, cum talis veri culpam ha*
buerit.
r 1 o. Utrum verd reatus poenx temporalis remaneat
cxipfa natura peccati, 6c ex impcrfe&ione contritio­
r is , antxfoU D ci vohmtare, iterum concrovcrtitur#
Affi-
44 Triti? f. Jk Pm iuntia , D .i. f.
Affirmat Rhod.fi*. §.4 cum Vafq. vultqu?, hxc fierier
natttra j'Jliihcationis & tmperfc&ionc a>nrritionit*
Scoriis autem, Suar. dc. apud Rhod. afTeruht, id heri
cx fbh Dei voluntate. Sevi has Tpeculationes parum
utiles fiitius non deduco. Forti reeojxilnri potfunt»
fi dicatur, partim ex voluntate Dei provenire, par^
tim ex imperft&ione contritionis •, cum certum fie>
quod contritio, (i fit valde perfc&a , poffit etiam to~
tam pcenam temporalem delere , ut etiam conhr-
rmnt quardam hiftoria?. Hoc infuper communiter
docent, qudd Temper, quando culpa & poena aeter­
na remittitur , edam abquid pcenae temporalis rc~
piittatuc.

•ARTICULUS III.
D i rtmtffione piceatorum venialium*
f n . CUPP000 i* de potentia nhfoflita pecca»
' J tipn vrniafe fine ullo aftu poenitentia; remitti>
nam (vr'orr.ilc (fcaufferri poteft, ut) dittum nu.74^
CLrnon veniale? z. PofTcvenialia rem ittin m ri Sn-
cr.imento ex opere operato, qu£m per virtutem poeni­
tentiae ex opere operantis. 3. Per contritionem live
formalem, five virtu.ilem, extra Sacramentum toltt
om nii venialia quoad culpam, ad quae & extendit:"
(i enim flifpcit ad mortalia. uti». 7$. dixi, cur non ad
venialia t Dixi : A i qua fe extendit : pored eniin
d^ri poenitentia de peccato levi , v. g. d? mendneio
cum affcehi ad levem , v. c. fmpatientinm, intern-
pcrjDci.u^ > nili motivum nt omnino univerftte ex­
cludens opinem qualcmcunque maeuhm, Suppono
4. cxcon,irn;niffima fcntcntia contra quosrf.Hm y quod
h.ihenti norrnle line illo remitti non pnflrt<WIum
veniife de lege fa Item orejinaria. Et libf* VJS* defe-
ftu?n amicitix , qux ad rtmirtionem propter infu-
fionem gratia? eft neceff* r a. D ixi: hcc cjjfi ccmr.t quos*
Jam : qiiia Maftr.4. d'tfb. r. n.2fS. aim nliis muftis Sco-
tifiis pnt.ir, quod* defatfo in peccatore perpifam.’ t*
tritioncvr. venialiapoifin: rem itti, non reimflfo mor­
tali.
r n . Controvcrtitur de *Uis quibusdam modia*
qui-
D i remijfone feceJiorum vemaiium;
f)Qibus*xrra (aeramentum venialia remittantur >adeo
«it > licit diHicilior Iit rgfiirrc&io k pcccatis mortalibus,
difficilior tamen appareat explicatio, qualiter peccat*
venialia deleantur \ nam mortalia tantum per con­
tritionem faltem virtualem in aftu charitatis con­
tentam, vel per attritionem cum (aeramento tollun»
tur. Venialia autem infuper aliis modis to lli, com­
itianius concedunt. Circa quod difputatur : t . An
per (olam attritionem extra (aeramentum deleantur?
2. An per alios afhis virtutum i 3. An per tbrniam^
intrinfecam,velextrinfecamcdndonationem ? 4. An
per quodlibet (aeramentum i s • An etiam per facra-
trientalia ?
11 3 . Dico 1. Etiam attritio hominis jufti extra fa-
cramentum fufficit ad delendum veniale. 'It.* Senus
t f Scetijia apud M jJir. 4. dt/J>. j. n. 242. Lugo d. 0. /c3 .
1 CcK:n!;&*lritentTsC$ . hti dtj}. i.ftQ .6 . Pslent.
Rhod. & altos. S.Thom . %,f. q. 87. 1. citatur pro
ntraquefcnrentia > fed mali>quia noftram tenet,dum
tanttim requirit, qu&d (it qtutdtm virtual* d$!icenua9
fu i* cim altquis hoc modoferturfecundUm ajfc3um in t>eum,
& r*s Divinas » & quidquidjik i occurreret > quod eum sh
hoc motu retardaret» dijpliceret ei > & deleret (fc> Hinc
dcGon. hic d $ . 4. n. 1. §. i.n . 9. dicit, quod S.Thom .
intelligat non folum aftum chnriratrs, (ed etiam
omnem morum, quo quis ita fertur in res divinas,
ot venialia difplicerent , (1 memoriae occurrerent:
omnis autem talis motus non eft contritio, neccha-
rkasperfe&a:ergo(ufficitartririo. Ratioeft i.E x T rid .
fejf. 14 c. c. dice 11te de venialibus taceri citra culpam
in confeP.Wme > multisquealiis remediis expiari pofie.
Quod fanedici non poteft, li extra confedionom tan­
tum per contritionem falcem virtualem deleri debenr.
2. Quia lie «qui rigorofa poenitentia &convcrfio re-
quireretur pro veniali, ac pro ir.orrali: fed hoc non
vidcturcotifenraneumjuftitix ergo futficit minor con-
verfio in homine jufto. 3. Quia rttritioeft etiam r.&us
pcenitentix & nolitio peccati: ergo fuflkit id delen­
dam maculam venialem , qux etiam cum a<nicitia
ftare poteft.
114 . Dices 1. Attritio etiam opponitur mortali,
A tamen non fufiicit ad illud remittendum (inc (aera­
men-
46 Tr*B.f. /ePoemu*M > D .i. ?•
mento: ergo nec fufficit pro veniali. Re#. N. Confeq.
Nam licit veniale fit aliquatenus inordinata converlio
ad creaturas, non tanien avertit omnino i Deo (icut
mortale, quia veniale flat cum gratia Sc amicitia: unde
nec tantum requiritur ad hoc tollendum, quantum ad
illud.
i i ? . Dicesx. Si ita eft, nunquam remittentur ve­
nialia virtuteclavium feu (aeramenti poenitentia? Rcfr.
Remittentur (altem , quando funt cum mortalicon-
junfta. z. Remittuntur etiam virtualiter cum augmen­
to gratiae, (icut mortalia remittuntur, qu*prius per
contritionem jam remifla funt. 3. Idem dici debet re-
ipeftu eorum , qui femper contritionem de omnibus
venialibus anteconfeffionem elicerent. 4. Attritio non
elt femper fufficiens ad delenda omnia venialia.
116 . Sed nunc major difficultas eft, an per alios aftus
virtutum , quam per pcenitentiam deleantur venialia?
Authores, qui dicunt, non fufficere attritionem, a for­
tiori etiam id negant de aftibus aliarum virtutum. E
contra Scotus& omnes Scotilbe apud Maftr. ci$. m. 24 f .
volunt, venialia remitti pofle per quemcunque aftum
Deo magis acceptum, quim peccatum veniale difpli-
ceat, (i ab ipfometoperante ad talem finem referatur,
vel faltem i Deo ad talem finem acceptetur, cum Trid.
cit. dicat venialia multis aliis remediis expiari pofTe:
Sc quodlibet opus bonum ex gratia procedens (it me­
ritorium augmenti gratiae Sc gloriae: ergo & re m i£
finnis culpae venialis. S.Thom.cit. autem requirit poe­
nitentiam faltem virtualem, ut patet ex ejus verbis
mtm. 11 relatis. Per quae verba Angelicus Doftor,
tefte Gonet ch. & Jf. 2. num. 2 1. intelligit non (olam
aftum charitatis ,(ed omnes motus pios, Sc aftus alia­
rum virtutum , quibus quis ita fertur in Deum Scxt%
divinas, ut venialia difpliccrent, (i occurrerent.
117 . Ex quibus infero, qudd haecduo lumina (cien-
tiarum , fcilicet S.Thom. Sc Sconis feri conveniant.
Nam dum Scotus d icit, quemlibet aftum pium Deo
magis acceptum, quim veniale difpliceat, fufficere»
videtur impliciti dicere, ejudd fi oflfenfa tali homini
occurreret, eum etiam de illaattritionemelicitumm:
altes talis aftus non magis placeret Deo, quam offenfa
difpliceat. Nec cft credibile , qudd &Deo acceptarerac
jjjhtpmtd? vemisft* nm$$to*9*rf 47
iri finem deletionis peccati} cum nec princept huma­
nus opus heroicum patratum ab «o,a quo leviter elt of­
fendis, acceptaret ad remittendam kvcm illam oflfcn-
fioncm , nin quatenus in tali opere virtualiter contine*
tur retraftatio ofFenfc. Unde
ii 8- Dico 2. Licit attritio formalis non requiratur»
attamen requiritur aliqua difplicenria 6c fiolitio vir-
tualis,quae in quolibet opere bono ideo repetitur,quod,
quilibet it a fitaffcftus, ut (i occurreret veniale, difpli-
ceret: aliis rem i(lio peccati venialis ftare pofTet cum
aftuali complacentia ad illud, quod utique cft abfar-
dum. Sequela patet, cum peccatum veniale per fe non
Iit contrarium operi bono, fed cum illo conliftcrepof-
fit, ut quotidiana docet experientia.
if9. Sicut autem requirituraliqualis implicita aut
virtualis rerradatio, ita etiam requiritur virtuale pro­
pofitum. Unde cdm dolor circa venialia non debeat
cflenccefTirid circa omnia, fed fatiscit, ut fit de uno
vel altero: ideo etiam nec propofitum debet efle uni-
verfale , fed fuflicit, ut (it de uno vel altero, quod (ci-
licet per attritionem deleri debet. E contra autem do­
lor dc propofitum circa mortalia debent efle univerfa-
lia , cum unum mortale fine altero remitti non poflit,
ut faepi diftum eft.
120. Qurres, quomodo macula peccati venialis tol­
latur? Rtfy. cum communiori lententia apud Rhod*
bUJtfr. i.q . 3.ft8 . proprii tantum per condona­
tionem extrinfecam , non autem formaliter per gra­
tiam habitualem, vel per contritionem: quia gratia
cutn veniali per (e nullam habet repugnantiam: gratia
enim in quocunque gradu fit, non tamen amittitur,
imd nec perfe diminuitur a pcccato veniali, ut dixi
Ttm.i. lr . JeGrtt. ». ^64. Contritio etiam non
expellit formaliter peccatum, fed tantumdifpofitivi
vel meritorii» ut oftendi fupra««m. 1 0 dc 'peccato
mortali. Et quamvis ibidem dixerim, quod cowritio
expellat peccatum mortale tantum meritorie de con­
gruo : attamen quod contritio in homine jufto remit­
tat venialia , etiam de condigno , docet Maftr. cit.***” '
247» Suar.& alii, imd non tantum dc contritione, fed
etiam de attritione id affirmat Maftr. nu. edquod
ulis aftus non minds fit deletivus pcccati venialis,
quim
4$ trad. f. dePanitentia* 6 . i. g).
quim (it meritorius vita? xtcrnx : led eft condigni
\ meritorius vitxxternx : ergo Sc condigni eft deleti-
vus peccati venialis. Quodtamen negdntSotus,Valent*
Lugo > &c.
ill. Verum cum Tern. 2. Tr.de Incaraat. difl>. 1. n. /0 .
admiferim ffntentiam negantem, qudd pura ci eattira
condigne fatisfacerepoifit pro peccato etiam tantum
Veniali, confcquentel* hic dicendum eft, quod poeni­
tentia non expellat vcni.ile per modum fatisfn&ionis
Condignae direde Sc per fe> ftd tnntum indirecte & per*
accidens, quatenus meretur condigni gratiam, cuicx
divina ordinatione juntta eft remiilio peccati. Unde
differt contritio peccatoris i contritione julti, quod
contritio peccatoris etiam in nomine meriti littanrunl
congrua ciifpolitio, contritio autem julti fit condigtia
faltem indirefte : quamvis irt ratione (atisfaftionii
pro peccato feu injuria non Iit condigna , ctim valor
meriti fumatur ex arqualirate aftionis cum mercede,
fatisfaftio autem ex dfgnitate pertonas ad perfonatn
offenfam. Dico pte ptcctip feu injuria j quia aliud eft
de fatisfa&ione hominis jufti pro pcena folvenda : ut
ibidem nu.4ti.& feq. explicavi. Cxterum defa&o nun­
quam remittitur veniale line infu fione vel augmento
gratis > Sc fic faltem concoinitanter (imul infunditur
gratia.
ARTICULUS IV.
Quomodo venialia fe r Sacramenta remit­
tantur f
i n . /'"'ertum eft, quod omnia (aeramenta no varie-
V_> gis remittant etiam venialia peccata. Et qui­
dem dc baptifeno aopeenitentia res conftat ex eo, qudd
iintinftitutaperfe ad deknda mortalia : cur ergo non
etiam venialia remitterent ? Quoad alia ficramentf
(cilicet vivorum > multi authores afferunt>ea faltent
per accidens etiam remittere mortalia, ut Tcm. ?. Tr.
dc Kutbarifl. difp. 1 . n. 296. oftendi: ergo multd ma^ig
venialia remittent.
123. Deinde omnia fap^amenta , tahquam inftrn-
mciita paeonis Chrifti, funt inftituta ad noftram ju­
fti ficationem 3 Sc cortfcqucnterad toUtnda omnia int-
pc-
fgfettmcdc vcwsJi* rcMtuantor f 49
pediment* , quas aliquatenus A gloriar confccutione
retardant : quod etiam iit per venialia , cum nihil
coinquinatum intret in regnumcoelorum.
x14. Licit autem quidam Authores (idque S. Bona-
vent. 4.dtfi. 2 1 ,f>. 1 .a. 1 .f . 2. Sc Gonet dijp. 4. a. § . 1.
Cmcluf j. tenere videntur , nifi tamen verbis tantum
ab aliis differant) dicant, Sacramenta non immediati
remittere venialia , fed tantum mediati > excitando
fcilicetpios motus, fervorem charitatis, dec. Attamen
Maft. 4. dtj}. f. *. 2 f i . Sc alii communius afferunt»
qudd venialia i Sacramentis immediati ex fe delean­
tur , nifi ponatur obex: quia fi tantum ratione fervoris
ea «remitterent, non video, quomodo proprii dican­
tur ex merito Sc opere operato Chrifti remitti » fed
potius dicenda forenc, remitti ex opere operantis feu
fufeipientis , quim ex vi Sacramenti. Deinde Sacra*
menta etiam in digni fufclpientibus non femper exci­
tant tales aftus devotionis : ergo tunc non remittent
venialia , eciamfi nullus adfitobex : ergo immediati
ex (e remittunt venialia, politi fufficientedifpofitione
ad tollendum obicem.
itS* At verd quaenam dicatur fufficiens di(pofitio»
non aded convenit inter Doftores. Multi Sc quidem
fericommuius requirunt attritionem de veniali pec­
cato. Maft. 4.diJ>. /. n.2$ 1. aflerit> minorem attritio*
ne difpofitionem , nempe folam non complacentiam
aftualem de talibus peccatis, Sc voluntatem recipien­
di effeftum Sacramenti fufficere > fi habeat tantum
venialia. G o n cit# alii multi,non quidem formalem»
fed tantum virtualem difplicentiam , aut retraftatio-
nem requirunt. Interim videtur, quod hae duae ulti-
mz (ententiae conveniant > cb qudd Maftr. cit. Sc alii
&potiori fateantur, jam includi virtualem retraftatio-
nem in ipfa voluntate recipiendi Sacramentum > aut
eflfeftum illius. Quae fcntcntia Sc mihi placet. Quam­
vis fine dubio melius (it de iis dolere , imo Sc ca
confiteri.
i i6.Haec tamen non intellige de Sacrramento poeni­
tentiae : quia ad illud requiritur formalis dolor tan-
quam pars eflentialis Sacramenti>ut infri videbimus.
Sic etiam in confeflione non remittuntur ea venialia»
quae voluntarii & ex intentione reticentur. Quamvis
Ibetl. 1m . F L D in
{6 Traft. f. UPczntunus* Z). i . g>. J.
in aliis Sacramentis non requiratur confefllo. Ratio
differentiae eft , quod modus proprius remittendi
peccata in confcffione fit ,ut fiat mediante accufanone>
quae ell pars hujus Sacramenti, non aliorum Sacra­
mentorum. Dixi, quaexnutmiouc retitaiiur: quia pu­
to , certum efle > qodd (i ex oblivione non dicantur»
dc attritio fit univerfalis , tunc omnia in Sacramento
poenitentias remitti.
127. Sed quidquid fit de aliis Sacramentis > live
«nim attritio formalis , live virtualis tantum requi­
ratur , adhuc non folvitur omnis difficultas. Nam
etiam explicandum e lt , quomodo veri dici poftk»
udd Sacramenta remittant venialia : hoccnim fieri
3 ebet per gratiam : gratia autem fecundum fefumpta
non eft incompoflibilis cum venialibus , alias gra­
tia per venialia deftrueretur t quod falfumleft
per (e loquendo , ut jam n. 120. infinuavi. Unde
licut venialia non excludunt gratiam , dum com­
mittuntur, fic nec excluduntur 4 gratia, duminfun»
ditur : licit casteroquin confentaneum (it > ut cum
gratia tanquam novo amicitias vinculo aliquas vel
pium culpas leves remittantur. Qui requirunt pro
difpolitione attritionem , dicent» hanc remiffionem
fieri per gratiam , ut habet attritionem annexam.
Quod tamen in altera fententia re^uirente tantum
attritionem virtualem non poteft dici. Unde Gon.
cie. §. 2. *. 68. aflerit, id fieri per auxilium quoddam
efficax ex opere operato collatum ad aftum ferventem
poenitentias aut charitatis , quo talia peccata faltem
virrualiter deteftentur. Maftr. cit. *. 2/2. ait , id
fieri mediante reftitutione fpecialium auxiliorum,
quibus homo per internas illuftrationes dc affectus
ad perfeftam familiaritatem cum Deo redeat , in
quibus auxiliis continetur aliqua incompoiTibilitas
cum venialibus culpis , per quas non quidem ipfa
gratia , attamen familiaritas cum D E O dc fervor
ad bonum diminuitur. Quas fententias iterum tan­
tum verbis differre videntur , ni (i quod Maftr. forti
immediatius Sacramentis remidionem venialium
concedat.
128* Quasres, utrum omnia venialia per quodlibet
Sacramentum remittantur, fublaco obice per attritio­
nem
Qutmb ve*$sl$4 remiiumnrf JI
titm (ahem virtualem , uti explicatum eft ? Refp.
aliqui , ea tantum remitti , qua? fpeciali cujufque
Sacramenti tini opponuntur , verbi gratis per fcucha-
riftiam ea >quar du ritati: per Confirmationem, quae
fidei perfectioni Sc incremento vitae fpiritualis repu­
gnant : per Extremam Unftionem , quae i confecu-
done gloriae retardant: per Ordinem» quae religioni
dc flatui clericali opponuntur : per matrimonium»
qux caftitati Sc llatui conjugali funt contraria, h *
Nugno At Gon. cit. n. 70. refpondec > fi attritio
fit untverfalis de omnibus venialibus » omnia per
quodlibet Sacramentum remitti » fi autem fit tan­
tum de aliquibus , illa tantum » non verd alia re­
mitti. Ego puto, ita refpondendum efle : Si attritio
(it univerftlis > tunc utique omnia remitti : Sc fi Ik
particularis , tunc illa etiam tantum remitti, de
quibus eft attritio. Si autem quis tantum accedat
cum illa virtuali retraftatione > qui vult (ufeipere
cffe&um Sacramenti » ut num. 1* j. explicavi > tunc
ca tantum deleri, quae fini cujufque Sacramenti (pe-
cialiter opponuntur.
ARTICULUS V.
Quomodo veniali* per facrumentali* rtmst-
untur f.
119. X tota , qudd facramentalia hoc loco vocentur
1 1 non caeremoniz quxdam ab Ecclefia ad (o-
lemnem ornatum Sc ritum Sacramentorum inftitu-
tae , (ed altiones fcliquae piae , quibus communiter
i fidelibus tribui (olet virtus remittendi peccata venij*
lia. Sunt autem vulgd 6. hoc verfucomprehenfae:
Orans» T*n3w 9 fidens, ConfiJJm, Dam, Bmtdtum.
Id e ft: 1. Oratio Dominica. 1. Aquae bcriediftae
afperlio. j. Panis benediAus. 4. Confeflio generalis.
Eleemofyna. 6. Epifcopi Sc Abbatis benediftio.
Quibus vulgo adhuc tria adduntur , fcilicet tunfio
pe&oris » oratio in Ecclefia confecrata > dc facra
unftio , quae in Baptifmo , Regibus, Sc alibi fieri
(olet. His politis,
130. Certum e ft, qudd (acramentalia remittant
etiam venialia peccata. Sed difficultas eft de modo»
D a quo
51 7tj3. f. (UPiZnUMt* , D. i. g>. J.
quo illa remittant. Nam Gonet >• & com*
muniterThomiftx putant , aliqua faaamcntalia re­
mittere peccata venialia ex opere operato, nempe illa»
ux fpecialem confecrationem dc benedictionem E o
S elix ad noftram fanttificationem habent: ut eft aqua
benedifta , benedictio Epifcopalis, tfefimilia. Cxtcra
verb, qux talem confecrationem non habent , (ut
Oratio Dominica , pia dc devota tunfio pe&oris.
confeflio generalis, dcc.) non ex opere operato , fed
mediante aliquo bono motu ea remittere.
i j i . Verum Scotiftx apud Maftr. 4. d*fi.^n. 2/4.
Cafp. dc alii communiter negant , facramentalia ha­
bere hanc vim ex opere operato , faltem proprulo-
qtunde , fed mediati tantum, quatenus excitant pios
motus dilectionis , doloris , humiliationis dc devo­
tionis , ut ait S. Ronavent. 4. dt/l. 2 1. pan. 1 . i . 9.2.
incerp. Ratioelti. Quia hic effeftus ex opere operato
non conftat , nec (cripturj , nec traditione , nec
Conciliis : ergo non poteft illis tribui. 1. Ecclefianor*
hrbet poteftatem inftituendi fignum efficax ex fe ad
tollenda venialia : facramentalia funt inftituta ab
Eccklia: ergo, dec.
r$2. Dicunt Adverfarii : i.E xc. Aqttam/dJt, dcCcn-
ffcrat. d$ft. 3. ab Alexandro 1. qui fuit (eptimus Pon­
tifex , conftare , quod aqua benediCta eam virtutem
ex fe habeat. Sed conni eft : Pontifex ibi quidem
aflerit, quod aaua benedida (an&ificet , non tamen
cx eo conftat, id fieri ex opere operato.
133. Dicunt 1. Licit Ecclefia non poffit tribuere
rebus virtutem ad caufandam remifllonem peccato­
rum , habere tamen poteftatem defignandi dc confc-
crandi aliquas res , quibus Chriftus talem virtutem
tribuat. Sed contra eft : quia dc hoc videtur nimium
tribuere Ecclelix. Nam tandem ex hoc inferri poteft,
quod etiam Sacramenta inftituere valeat: quod tamen
etiam Thomiftx negant.
134. Dicunt 3. Si facramentalia non remittant pec­
cata venialia ex opere operato , non habebunt majo-
rem vim , qu&m cruces, imagines, conciones, bonum
exemplum, &iim ilia, qux excitant in nobis devotio­
nem. Sedcontrieft: quia Ecclelia his &fimilibusfuas
preces non applicat, ficut facramentalibus ea benedi­
cendo
Quomdo vcwat'ufojlhanc vitam recinantur i fj
cendo & confecrando , uc (ic i Chrifto Sponfo fuo
impetret hunc effeftum : Unde facramentalia etiam
per modum impetrationis , alia verd tantum ob-
jcftivi operautur. Hinc improprii loquendo dici
poteft» quod taleteffeftus producantur ex opere ope­
rato , quatenus (cilicet tales motus pii conferuntur
non tantum intuitu illius operantis » fed intuitu Ec­
clefia; propter fuas preces illis annexas. Et ideo dixi
•, f ? i . non producere hunc effeftum ex opere operato
frofrtl locpitndo , id cft, immediati ex (c % quamvis
improprii id dici pofSt.
13$. Ex quo patet , qudd (acramentalia non imme­
diati remittant venialia , (icut fteramenta : neque
folum generaliter , ficui quicunque alii aftus pii : led
medio quodam modo , (cilicet per impetrationem
motuum poenitentiae (altem virtualis.
ARTICULUS VI.
Quomodo venialia poft hunc vitam romit-
tanturf
i]6. X T on cft hfcquxftio de peccatis venialibus, cum
1 quibus homo peccator in ftatu damnationis
decedit; nam de his jam 'Iom. j Tr. de Peccatis. dij}>. 2.
«.67. & J'c± diftum eft , qudd fecundum veriorem
fententiam puniantur una cum mortalibus in ster­
num. Quxritur ergo hic de homine julto » cui ante
mortem non omnia venialia remitfa funt, dc quidem
quarftio eft quoad culpam: nam quoad poenam certum
eft» in purgatorio dimitti, quando in hac vita quoad
culpam (unt remifla.
IJ7. S. Bonavent. 1. fart. 1. a .i.q . 1. refert
Hugonem <5c quofdam, qui putSrunt, fieri non pofle»
quod aliquis cum folis peccatis venialibus moriatur.
Vel enim (inquiebant) juftus antequam decedat, agit»
quod poteft-ad illorum remiflionem , vel non ? Si
trimum, tolluntur. Si fecundum, eo ipfo graviter dr-
[inquit: quia ille falutem fuam contemnit» qui videt
peccatis venialibus fuam beatitudinem retardari»
dc tamen negligit ea impedimenta tollere. Et hanc
fententiam S. Bona vent, vocat quidem rationi confo-
nam , fed tamen contrariam tenet. Alenfifc etiam
D 1 apud
54 Tra3 . f. de Pamtcniia. D. i. g>. j.
apud Maftr. 4. d $ . n. 263. negavit > venialia pod
hanc vitam remitti , led folum in hac vita , faltem
in termino continuativo vita? dc mortis per gratiam
finalem.
13 8. Contra illam opinionem eft communis fcn-
fitntia S. Bona venturas cit. S. Thom. Scoti & aliorum»
quod venialia in altera vita remittantur. Probatur
CX illo March. 1 s. V'. 31. Qu$ auum dtxiru contra Sptri-
$um Santtum « mm remtuetur et tuque in beefiecuh, neque
in future. Ex quo SS. Patres deducunt , ede aliqua
peccata , qux in futuro remittuntur. Unde S Gre­
gor. 4. Dialog. c. ]i). ait : In hac/ementia datur inuUigi*
quafdtm culpas tn bsejjcu/o, quajdam vero in Juturo pejjfc
Uxori. Idem ref<rtur in c. Qualis hinc. diji. 2/. Addi*
turquehoc-de levibus culpis debere.intelligi, ut etiam
per fe patet. Ratio eft: quia negari non poteft > qudd
aliquis poffit cum (olis venialibus mori , v. g. fi fine
ulla confideratione venialium , ac proinde line ulla
etiam virtual! retractatione > & line ullius facramenti
fufceptione fubitanel morte decedit : vel cum folis
venialibus vadit dormitum > 6c inter dormiendum
occiditur , vel cadit in amentiam > 6cc. In tali cafu
aliquis non damnabitur > quia non eft inimicus Dei;
fed amicus& haeres vitae xternar. Nec in aeternum ma­
nebit in purgatorio. Nec tamen cum peccato veniali
falvabitur \ quia nihil coinquinatum intrabit in
regnum. coelorum : ergo omnind fatendum eft»
qudd culpa venialis in altera vita deleatur.
r)9- Nec fententia Alentis fubliftere poteft : quia
gratia finalis (antequam per gloriam (iteonfummata)
non eft diverts rationis cum alia, ac proinde, non
eft incompoffibilis cum peccato veniali. Deinde in
illo ultimo termino » vel homo adhuc vivit , vel
non i Si non , idem dicendum eft , quod commu­
nis fententia docet. Si adhuc vivit , debet fupponi
aliquid deletivum talis pcccati: quod in mox relatis
catibus aflienari non porefl.
140. Ponto autem, qudd in altera vita remittantur
venialia >difficultas eft in modo cxplicandar talis remif-
fionis. Scotus & Scotiitae communius apud Maftr. cit.
n 1 6$. V 270. putant, ea remitti > vel in primo in­
flanti feparationis aruraae , propter aliquod opus
bonum
§£umedo vernalia pefi hanc vitam remittamur t $j
bonum faftum iiufto in vica , Sc i Deo acceptatum
ad remiilionem venuliumpoft mortem > autabipfo
homine ad illud tempus relatum (in quam explica­
tionem videtur S.Bonav. cit. ad 4 confentire , quam­
vis tantum partialiter) vel remitti etiam quoad cul­
pam per condignam poens (blulionem , dum (k
atuma ab obligatione ad pcenam liberatur, in qua
obligatione Scotilbe multi ponunt reatum culpas. Sed
cum hjec fententia i nobis jam Iit rejefta , ut fupr&
». 1 0$. inlinu.ivi , ideo hic ultimus modus non lub-
fiftit. Sed nec primus modus placet : quia illud oput
in hac vita faftum > vel fufficiebat in hac vita ad de­
lenda peccata venialia, vel non f Si primum : ergo
|am ante mortem illa rem i ferunt. Si fecundum > fani
nec in iA^tni feparationis fufficient.
141. Unde communis eft lententia S.Thom* & alio­
rum Theologorum pafTim , quibus ex Scotiftis fub-
(criblt Auftorcontroverfiarumapud Maftr. cit ». 264.
quod remittantur in eo inftanti > in quo anima fepa-
ratur £ corpore (quamvis fecundum alios id hac pri­
mum in purgatorio , vel in ingreflu purgatorii) per
aftum amoris aut contritionis inteniiflimum, quem
tunc facili eheit , cum fit ex parte fua expedita,
cognofcensoptimiftatumfuum ; exparte Dei autem
habet auxilium efficaci (fimum. Hoc tamen intellige*
utidiftum, defoh culpa , non autem de poena , ed
qudd hoc non fit neceflarium > cum poffit in altera
vita rigidi fatispati , (eu folvere totam pcenam. At
vero beneficium remiffionis eft neceflarium , cum
aliter ad vitam zternam , adquamius habet per gra­
tiam, pervenire non podit, uti diftum.
141. Dices : Poft mortem non eft ampfius ftatus
merendi, nec latisfaciendi > fed tantum (impliciter
(atispatiendi : ergo nec (latus retraftandi venialia.
1pietur communiter dupliciter. 1. Non pofle quidem
in altera vita efle mentum praemii eflentialis , (ed
beniprosmiiaccidentalis. ^ .2. Et quidem meo judi­
cio melius > non pofle tales aftus remittere ibi culpas
veniales, (icut in hac vita per modum meriti Sc fatis-
faftioniS) fed beni per modum retraftationis&difoli-
centias removentis prohibens. Utraque (olutio elt S.
Thomas apud Gonet 4.4.4. Nam aftus retraftandi
D4 ejus
Trafi, f. dt Pcenrteui**, D. i. g>. j.
cjui nature eft, utdcJcat peccatum five inhac, Gvein
futura vita, catteris paribus. Dico catcris faribm : quia
hinc inferri non poteft: Ergo etiam mortalia in altera
vita delebit.
14). Nametfi hocviretraAationis praccisi conce­
deretur i defunttamenalia neceflaria, cum homo in
mortali decedens tanquam inimicus D E I nullum
omnind amplius jus habeat ad vitam, ac proinde nul­
lum accipiat auxilium gratiae ad a&us fupernaturales
culpae deletivos, dec.

ARTICULUS VII.
De revivifcentia meritorum per poenitentiam.
144. p c r r u m eft, gratiamhabitualempef^eniten-
V^/tiJin iterum recuperari, ut fatisconftat ex
di&is y cum per illam veri tollantur peccata mortalia»
die hoc mediante gratia > dc quo Tom.i.TraB.deGrsi.
d$$ j.* *. 264. (f/eq. egimus : ubi etiam * .3 14 .# feq.
oltrndi , quod iimul omnes virtutes fupernaturales
recuperentur. UndeLucs if.V'.zi.paterfilioprodigo
relipifccnti reddidit ftolam primam, annulum Sc cal­
ceamenta , id eft gratias & virtutes antea infufasacper
peccatum deperditas, ut interpretatur S. AmbroC libs*,
in eum lotum, Sc alii.
147 De virginitate , qux confidit in immunitate
ab omni copula > aut etiam voluntaria (eminis effu-
fione. Item de innocentia , qux confiftit in im­
munitate ab omni peccato, poteft ede dubium,
an femel amiflx per poenitentiam recuperari poflint?
Et eft communis relponfio > illas quidem e(Te ir­
recuperabiles, quantum ad materiale ; cum impli-
cct, ut qui femel per voluptates Venereas virgini-
tatem perdidit , eam non perdidifle dicatur. Sunt
tamen recuperabiles, quantum ad formale» id eft*
quantum ad ipfum habitum Sc inclinationem, quam
habent ad fuos aftus. Its S. Ihom. 2. 2. 4. 1 /z. *. J.
ad 3.
146. Pro rsvivifcentia bonorum operum : Nota»
qudd opera noftra alia fint viva, fa&a fcilicet cum
principio vitx, quod eft gratia. Alia mortua 9 fa&a
fci-
De Revivi/untia meritorum. J7
(cilicet in peccato mortali. Alii morti ficata, qux quan­
do fadta funt, habuerunt omnes conditiones ad meri­
tum , (de quibus snch/Ir. de Gratia, dijp. 4. q. 2.) fed
per fubfequens peccatum funtmorti ficata, id eft, im­
pediuntur & fuo effedu. His adduntur etiam opera
mortifera, quae diftinguunturi mortuis in eo, quod
mortua poflint fumi proiis, quae quidem ex fe efTcnt
bona, fed ab homine extra ftatum gratias elicita. Mor­
tifera autem , quz ex fe funt mala, Sc animas etiam in
vita fpirituali feu gratia exiftenti mortemcaufant:Ccr-
tum eft autem » opera mortua nunquam vivificari)
quia quod nunquam vixit, nunquam revivifeit. Eft
ergo quasftio de mortificatis.
147. Dico 1. Merita per peccatum mortificata per
poenitentiam revivifeunt. Ita Catholici omnes, adeo
ut contrarium lit vel erroneum, vel temerarium: imd
multis videtur hasreticum. Probatur paflim Scripturi:
Ut Joel. 2. lP. 2?. Reddam vobis annos, quos conudtt lecu-
J l a , bruchus» & rubigo. Quibus ut figuris fignificatur
recuperatio damnorum per peccatum fa&orum: ut
S. Hieronym 6c Glofla explicant. Ezech. gj. >^. 12.
Impietas impii non nocebit ei » in quacunque die coneverfus
fuerit, &c. Idem probant SS. PP. ex Apoft. ad Galat. j.
# .4 . Tanta pajft eflu fint caufa l J i tamen fine caufa.
Quod Gr*ci intelligunt, Frujtra. Latini, Snuutilitate*
fcilicet fi in hoc veftro errore perfeveretis : non fine
caufa fi refipifeitis, ait S. Anfelm. Theophilaftus, S.
Thom. Sc alii in eumlocum.Ratio eft,quia ficut per pecca*
tum moitificantur, ita per gratiam non minus effica­
cem vivificantur. Deinde idem exi git Dei bonitas A c.
14$. Dico 2. Merita per poenitentiam revivifeunt
ad premium ascjuale, five quod idem eft, ad omnem
gratiam Sc gloriam virtutesque infufas, ad quas ante
peccatum fuerunt acceptata , Sc hoc quidem fta-
tim poft pera&am poenitentiam. Ita Rhod.q. 3. fetb.%
§.$. 62*4. Becan. Suar. & fere communis contra lbom*~
JI m quosdam. Et patet ex di&is: quia non eft potior
ratio de uno quim alio : fruftra enim revivifcerent
opera, fi non iterum recuperarentur bona. Hinc&
Scripturae univerfaliter loquuntur : Sc Tridentinum
Stjficne fexta , cap. 16. non facit differentiam inter
opera per peccatum interrupta & alia, moddin gra-
D 5 tu
?t TraB.f . JttawunM . D.
tia quis decedat. Quod autem itatim reiti tuantur,inde
patet, quod niHil urgeat, cur debeant differri.
149. Objic.Tr1denr.cit.c7.ait, gratiam dari juxta
difpolitionisproportionem : fed contritiopoteft ede
v jld i remida : ergo non recipiet omnem gratiam
praecedentem. R $ . Gratia datur juxta proportionem
difpotitionis: illa, qux de novo datur C. gratia quar
untum revivifcitN. maj. quia contritio re! pe&u prae­
cedentis gratiae non ell caufadifpofitiva, fed tantum
conditio removens obicem Ergo, inquies, poft pec­
catum refurgit quis cum majori gratia > quia prxter
gratiam , qux habebatur ante peccatum, datur etiam
gratia refpondens contritioni. Refr. C. totum : hoc
autem eft per accidens peccato : nonne etiam ex pec­
cato Adx reportavimus lucrum incarnationis ?
170. Dices:Sacramentafi&ifufceptarefurguntjux­
ta difpofirionem praetentem : ergo gratia demerita.
Rejf>. N. Confcq. quia merita habebant aliquando
fuam attivitarem , non lie Sacramenta : quamvis cae-
teroquin gratia , qux obtenta fuerat per facramenta
femel digni fufcepta , etiam tota per pcenitentiani
reftituarur.
i>i. lugebis : Adamo tamen non eft rcftituta poft
poenitentiam gratia originalis. R tfi. Hoc verum ede,
led etiam illa data eft independenter k meritis. Deinde
Deus fb tu it illam nunquam reftituere.
i? i. Quando autem SS. Patres dicunt , hominem
di leniter ad priftinum flatum reftitui,(bnt intclligen-
di x. de ftatu & dignitate , quam prius in Eccletia
habuerunt, & forti propter peccata publica perdide­
runt. Vel 1. de fervore & familiaritate cum Deo.
Vel 3. propter deperditum habitum acquifitum per
frequentationem aftuuni , quem prster habitum
fupernnruralem infufum habebant.
193. Quxres : Ubi interim ftante peccato exiftant
merita ? RfJ}* MoraKrer permanere partim in volun­
tate Dei, partim in ipfo peccatore retinente jus ad illa,
quamvis non abfolutum , fed hypotheticum , li
icfurgat. Et licet hic multum difputctur , an reviviP-
ctntix huius caufa Iit fola juftitia y qux debetur con­
tritioni Sc grarix , ut vult Atyf ■apud Rhod. ti*. 2.
An fola miiiricordia, ut putant alii. Melius tamen
Am ftu 4U femel retmjfa redeant * J9
videntur Scotus, Gabriel &c. alTcrere, id fieri partim
ex mifericordia Dei , partim ex natura juftihcationis
dc gratis , partim ex juftitia fundata in promiiftone
Dei. Quamvis autcm ex mifericordia iterum A Deo
acceptentur, pofiunt tamen iterum ex juftitia e(Te me­
ritoria quoad effeftum : ficut polito igne etiam mira*
culosi, lucet tamen naturaliter.
ARTICULUS V III.
Am peccata femel per poenitentiam dtmtjfa
ttermm redeant ?
1 f 4. /Quandoquidem Tom. t. Tr. Ac Grot. d $ . j.mtm.
164. jam fatis contra haereticos oiiepdi, pec­
cata per gratiam non tantum tegi , fed omnind tolli*
ideoex iisjam fatisconftat , qudd per poenitentiam»
c^uar (faltem de lege ordinaria) nunquam fit fine infu-
iionegratix , peccata ira tollantur , ut non amplius
redeant formaliter. Interim tamen fuerunt aliqui an­
tiqui apud S. Bonav. ^ d ijl.1 2 . a . i . q . i . qui putabant»
peccatum praeteritum perfubfequens peccatum redire»
non quidem quoad efle phyiicum , qua fi idem nume­
ro aftus peccaminofus reproduceretur: redire tamen
quoad efle morale in ordine ad eandem poenam dc cul­
pam , quafi Deusrefcinderet praecedentem condona­
tionem. Quod quidem Hugo Viftorinus a (Terebat,
fieri per quodlibet peccatum. Alii autem tantum per
harequatuor : Odium fraternum , apoftaiiam a fide»
contemptum confeftonis , dc retraftationem perni­
tentia? prius faftar. Contra quos
if? . Dico : Peccatum lemel remi (Tuns , nec per
ullum fubfequens peccatum redit fimplicirer& forma-
licer , neque quoad culpam , neque quoad poenam.
Ita S. Bcnav. cit. S. 7bom. Jfart. q. %$. I. Scotus & com­
munis : & videtur chtri definitum dtjl. 4. cap. ult. dt Patui-
tentis. Patet Ezech. 18. 11 . Sitmpim egeri$ patniien-
tam &c. omnium iniquitatum ejm • q\w operatus eft , non
recordabor. Nahum. 1.^ . 9. Non conjurget dupltx irtbulatto.
Ubi 70. vertunt : Non vmdtcabit Domimm bis iMpfum.
Ratio eft t. Quia abfoluti & line conditione remittun­
tur. 1. Quia peccata per poenitentiam non tantum
teguntur , ut contra hxrcticos oftcndi cit, loco > fed
abfo-
6o 7>45 . j. dt PanntmtAt D. i. g>. j.
abfoluti deftruuntur dc. ergo non redeunt, nifi ab ho*
mine reproducantur, quod quidem quoad fpcciem,
fed non quoad idem numero fit. Fateor tamen cum
Authoribus citatis , redire virtualiter, Sc fecundum
qnicl propter ingratitudinem, maximi fiadremiffio-
nem iit «dvertentia. Etin hocfenfuintelligendi funt
SS. Patres > quando videntur nobis contrahi.
i ?6. Ex hoc tamen non (equitur, fubfequens pecca­
tum fore tam grave, ac omnia praecedentia. Nam illius
malum non credit arithmetici fecundum gradus,quos
peccata prius habuerunt. Sed tantum geometrici Sc
lecundum quandam proportionem ingratitudinis.
Nec facit fpeciale peccatum > nifi fiat cum contemptu
beneficii remiffionis j quia eft circumftantia commu­
nis omnibus vel faltem valde multis peccatis. Scriptu­
ra autem loquens Deum recordaturum praeteritorum*
intellice nda eft de poma temporali , quam Deus (ub-
inde oiffert.
197* Objic. Merita morti ficata revivifeunt per poe­
nitentiam , ut pneced. art. dittum: ergo etiam pecca­
ta per fubfequens peccatum revivi (eunt. Probatur
Confeq. Non magis poenitentia deftruitpeccata,qu&m
peccatum deftruat merita : ergo vel utrumque, vel
neutrum dici debet. ReJ}. N. utramque confequen-
tiam, Sc probationem. Nam magis deftruitur pecca­
tum per poenitentiam, qu&m merita per peccatum»
cum merita non abfoluti Sc omnind tollantur, fed Tub
conditione, nifi per poenitentiam revivifeant: unde
manent quafi fufpenia partim in voluntate Dei, par­
tial in ipfo homine retinente aliquod jus conditiona-
tum ad illa , ut n. 1 fj. dixi.
Adeocjue licit pcenitentia & gratia pnecisife-
cundum fe non efTent fortiores ad deftruftionem de­
meritorum , quim peccatum ad deftruttionem meri­
torum : attamen prout pcenitentia fubeft mifericordix
Dei volentis merita praeterita etfi mortificata accepta­
re, dc nolentis puniredelifta femeldimifTa; fic poeni­
tentiae adjunftis promiflionibus divinis , major vis
tribui debet. Ratio fumitur partim ex Scriptura,
Conciliis, Sc SS. Patribus, quibus fraccd. sr$. proba­
vi, merita revivifeere: partim etiam ex majori boni­
tate Dei ad benefaciendum » quikm ad puniendum:
par-
Am feccats femel rtm 'rjfa redout f
partim etiam, quia promiftiones debent favorabiliter
mtelligi, comminationes verd, utpote odiolx, debent
potius reiiringi. Hinc licit Ezechiel iisdem verbis,
quibus cit. loco dicit: J i tmptus egerit pocmunt*sm> &c.
omnium iniquitatum ejus mm recordnbor. Similiter etiam
ibidem dicat, V\ 24. Si ausem averurii* &c. omnes ju~
Jlrtut epu 9 qnas fecerat > non recordabuntur. Hic , in-

J
uam, licit eodcmmodo dicatur , non recordari ju«
itix >quo dicitor, non recordari iniquitatum: atta­
men Iy**»r*or/ir# applicatum peccatis fignificat to-
talem eorum remidionem: applicatum verd ad meri­
ta tanttim fignificatconditionatam fufpeniionem cite-
ftfis, cafu quo quis poenitear.
i f f . Quxres: An ratione ingratitudinis majus fit
peccatum , (i quis poft poenitentiam iterum peccat»
quim poft innocentiam, (eu cum quis per primum
peccatum perdit innocentiam? S Thom.c it.a .i.sd f.
d icit: licit innocentia ex parte ipfius doni fit majus
beneficium, remidio tamen ex parte ipfius recipientis,
utpote qui per peccatum magisindignusredditur, eft
majus beneficium , ac proinde fi poft talem remif-
fionem iterum peccet , majorem ingratitudinem
committit. Scotus vero Sc Scotiftx apud Maftr. 4«
d$ft. nu. 282. volunt etiam ratione ingratitudinis
gravius peccare cadentem ab innocentia , quam poft
poenitentiam > eoqu6d beneficium confervationis in
ftatu innocentiae poft baptifmum fit majus, quam da­
re donum poenitentiae poft peccatum: majus enim cen-
fetur beneficium collatum Beatidimx Virgini percon-
fervationem , quim Magdalena: per poenitentiam.
Ecce quomodo hae dux colam nx (cientiarum in ra­
tionibus Tuis fe fundant! Deci fio hujus litis pendet
ab eo , cujus ex his duobus Do&oribus ratio magis
placeat.
160. Utrum autem peccata femel remifia, faltem de
potentia Dei ab(bluta , iterum redire poflint forma­
li ter, eftmajorcontroverfiainterScholafticos. Multi
affirmant, multi negant. Communius tamen in eo
con veniunt,qudd defa&o peccara neque quoad reatum
culpx, neque quoad reatum poenx podint redire, ed
qudd peccata per poenitentiam abfoluti remittantur.
Si autem Deus de potentia extraordinaria vellet pec­
ca-
it T rtS .f. dc PcuuumitA* D .2. £>.t,
cata tantum Tub caconditione remittere, ut fihomo
poftea iterufn peccaret >peccata iterum quoad utrum­
que reatum redircntthoc utique non implicaret. Maftr.
ch.wt.2S6 cum Scotiftis & aliis putat, pofle etiam re*
dire, quantum ad materiale (eu efle phy ficum prxcisi.
Qjuul tamen Gon. d $ . $. <*.1. §. 1. cum aliis negat: e6
qudd Deus per miraculum deberet reproducere talem
aftum, ex quo refultat peccatum, cam caufa fecunda
non habeat virtutem innatam ad reproducendam
rem femel deftruftam: & fic Deus cflet caufa proxima
peccati Sc Author illius. Qua? ratiocinatio videtur vera.
De quo fatis fusi videri poteft Maftr. cit. Ego autem ad
magis utilia propero.

D I S P U T A T I O II.
D e Poenitentia, prout eB Sacra­
mentum.
j . | poenitentiam dupliciter confiderari, (cilicet
I p r o u t eft virtus, Sc prout eft Sacramentum»
$\\\ fraud, dtjjt.n*. 1. Igitur abfolutiis iis, quae
in poenitentia virtute funt obfervanda: nuncadaltio-
rem ejus dignitatem pervenimus, (iquidem Chriftuf
cam in lege nova confervaverit, Sc magnifico Sacra­
menti titulo exornaverit. In quo tamen multat, Sc pro
praxi valde neceflariae quaeftionesdiflolvendie funt.

Q_U j t S T I O I.
De Exijhnua & EJJentia Sacramenti
Panu entu tn genere.
%- Cacramentum poenitentiae variis nominibus appel*
O latur. 1. Dicitur A1*mts mpcfiiu , quia olira
etiam fiebat per manfls impofitionem, Sc ita etiam
vocatur i S. Auguft. M. j. deBaf$$J. c. 23. Dicitur 2.
Raomolotefis 9 id eft, communicatio &pax , ed quod
per eam quis Ecclefuecommunioni reftituatur. 3. Ss-
crtmcmum skfikam k » propter abfolutionem per fa­
cer-
An Paettitemis Jit Sacramemumf $j
ttrdorem. 4. Baptifmus labcriojm t vel Lavacrum la*
crymarum, propter dolorem Sc rigorem (atisfaftionis.
c. Secunda fo il naufragium tabula. Et denique dicitur
Poenitentia 9 propter pcenam, quam aflumit, ucdixi
dtjp.t. 9. i . Intclligitur ergo nomine poenitentia»,
Signum aliquodfenjibile gratia , tnjhtutum a Chnjlc per
fncdum judtcii ad abjilvemits baptixates apeccatis fo il Ba-
ftifmum commifjh: ut magis ex dicendis conitabir. Sed
quoniam hxc veritas feftariis >tam antiquis qu^m no-
vis ,laboriofa nimis apparet, ideo eam paffiro rejiciunt*
Ad quam probandam nt

A R T IC U L U S I.
An Poenitentia Jit Sacramentum f
). f)rimuscontfra exiftentiam hujus (aeramenti error
1 fuit \lManifl4rum ab corum Authore Mtntano$
quicum natione eflct Phryx, ejus adedas etiam Cata-
fkryges Sc Pepujiam 4 Pepula vico Phrygatappellati funt.
Hi ergo negirunt, ullum effe in Ecclefia remedium
contra peccata port baptifmum comrniflTa. Secundus
error fiiit Novatiauorum k Novatiano, cujus tamen pri­
mus author fuit Novatus anno Chrifti 194. Hi exifti-
m lrun t, peccatorem poll baptifmum atf fidelium
communionem nec pofle nec efle recipiendum. Ter­
tius error eft Lutheranorum , Calviniftarum, Sc (i-
milium , admittentium quidem remedium contra

f
teccata pod baptifmum : federrantin co , quod vc-
int» tale remedium nihilaliird efle, nifimemoriam
baptifmi jam fufcepti cum fide remi fl]on is peccato­
rum. Hincaflerunt pcenitentiam vd non cite facra-
mentum > vel non aiftinftum k baptifmo. Contra
quos omnes
4. Dico 1. Poenitentia in lege nova eft veriac pro­
prii diftum (aeramentum. Eft de fide, quam verita­
tem fusi oftendit Bellarm. bit lib. 1. c. 8. & fcq. Sc alii
partim. Probatur autem breviter. 1. Scripturi, Joatm.
20. V'. 22. ubi ChriftuS dixit: AuipiteSpirttumfm8ump
qucrumraniferititpeccata Exquibus verhiseviden-
ter colligitur, pcenitentiam habere omnia requiflra
ad facramentum, ad quod tanttira rcquiricur promifl
64 7ra8. S* de Pmnitentia, D. 6). i.
fio gratis» d lignum externum feu caeremonia facra,
cui gratia cit annexa. Nam i. £ft fignum fenfibile,
turn ex parte abfolventis, quia hic figno aliquo exter­
no uti debet: tum etiam ex partepcenitentis,quia (igno
aliquo teftari debet» fereum efle, & de peccato do­
lere. Qudd autem hoc iignum (it permanens feu per-
petuum, inde conila t, quod per praedi&a verba (igni-
ficetur poteflas Apoftolis dc eorum fuccefloribus coi-
lata relpe&u omnium, qui peccaturi funt a fufcepto
baptifmo.Secundd:Habetetiam promiflionem gratiae;
quia line gratias infulione peccata non remittuntur, ut
jam conftat ex didis. Deinde verba Chrifti» quibus
Petrum caput dc fundamentum Ecclefiae conftituit,
Matth. f 6. 7ibidahclaves regnicctlorum, qwdcun-
fuc hgavats fufcr utram > erit ligatum fif m cotlis : &
quodeunque foiverts &c. aperti indicar* abfolutionem
dc negationem abfolutionis. Quam poteftatem Matth.
18' t - 1 } ad alios Apoftolos tanquam miniftros Ec-
clefix extendit , quacunque alligaveritis fuper terram%
erunt ligata & in cxlc, & c.
Probaturi. Ex Concilio Florent. S(/T. ult.decra.
union*. Item ex Conflantienfi Sejffl$. & ScJ/li^. centra
fpiclijum & Hus. Et denique ex Trident. Stffl 14.
Can.i. ubi contrarium afferens anathematizatur. Ac*
cedit perpetua traditio dc unanimis con(en(us SS. Pa­
trum» quos dabit Bellam), cit. c. 10. Rhod. hic dc alii.
Unum vel alterum refero. Origeneshomil. 14. in illa
verba Matth. Solvite & adiuciumihi, ait» his verbis
iignificari, Sacerdotes quibus munus iOttd impofitum eft i
Cbrijlt , ut peccatorum vinculaJclvant, & ees adCbriftum
adducant. S. Bernard, ferm. 1. in fefto SS. Apoftolorum
Petri dc Pauli: jghtidPetrepsuntius ! qui claves regni tam
fingularutr acccpit» ut fraudatfententia Petrifemtentiam
cctli.
6. Congruentiae funt 1. Quia ficut pro peccatis ante
baptifmum datum eft remedium» fcilicet baptifmus:
ita etiam pro peccatis poft baptifmum ob neceflitatem
peccatoris dc infinita ChriAi merita dandum fuit re­
medium. *• Catholici habent tam claras Scripturas,tot
SS. Patres» Concilia» praxim omnium (xculorum.
Cur ergo (eftariis nihil (olidi pro fe offerentibus po­
tius credendum foret?
7. Di-
A is Pctuiwui* fit Smamentum f 6f
7. D icoi. Sacrtmentumpoenitenticfuitimmediati
inftitutum iChrifto Domino.Hate conduits patet turn
xx verbisChrifti Joann, to. moxaMatts: tum cjc tradi­
tione : tumexTrident, ch. c. 1. tumexdittisTom. f.
de Sacrament.in communi ,ubi oftendi, omnia Sacra-
mentanoftra efle immediati k Chrifto inftituta. Eft
autem inftitutura permodumjudicti > ut idem Tri­
dent. ch. Cmm. 9. decidic , patetque ex verbis Chrifti
dc S. Auguftini citatis, ex quibus Sacerdoecs poflunc
a vinculis peccatorum abfolvere >vel detinere, veniam
dare, vd negare» (quia verd in Baptifmo non retinere,
fedfolum remittere pofliint, ideo ibi non funt judices)
unde colligitur dari , qudd reus 1c accufare debeat,
non enim poteft efle judex line accufatoreiquod magis
probatur 10fra q .3. ubi neceffitas accufationisfuorum
peccatorum coram Sacerdote dcmonftratur. Quamvis
non opus fit > ut (entenriam abfolutoriam intdligar,
moddftn (ibiliter proferatur: multi enim itirdi dc cc-
c i , aut fubitd deftituti fenfibos aWolvuntur : prout
etiam in humanisj udiciis fubinde profertur fcmentia
dormiente reo , vel mentis impote , vd etiam non
pnefente j quamvis hoc non liceat in Sacramento poe­
nitentiae 1 utJiq. q. 4 .1. & 2 .oftenditur.
S. Dice 3. Sacramentum hoc fuit completi dc per-
fe&e inftitutum AChrifto port refurrc&ionem Joann.
20. Eftcommunis, AhabeturmTridenr.^. c. 1. ubi
ficait: Dommtti autem Suramentum pnnhtntia tunc fraci-
fulm/iitnit , cumh mortuis exehttut rnjujftavit mdtjcipulot
Juos t diems : Acciphe Spiritum S. quorum rtmiferhis ftc-
tat* 9 remittuntur tis > & quorum retmueritis, rettntaJu*K
Ratio eft, quiatuncdedit authoriratem 6c potettatem
Hlud exercendi dc remittendi peccata , loquens per
verba de praefenti : Remittuntur eis. Illa autem verba
Matth. 16. Tibidabo c/*vei,&c. t f 18. tyunttmqut
veritis 9 (fc. funt cantam de Aituro , ac proinde (line
tantum promidio poteftatem conferendi.
9. Dico 4. Hocfacramentumeftdiftinftum ibaptif-
mo. Eft de fide contra hxreticos. Et in Trident, tit.
Cm. 2. hoc negans anathema dicitur. Ratio eft » turn
quiaSS.Patres utrumqucdiftinguunt > d: hoc vocant
fecundam poft naufragium tabulam. Tum quia, fi fa-
cramentum poenitentia* cflet tantam baptifmusappre-
T M . Tom. V I. E henlionc
66 Tra&. f. de V&uuntia. D. 2.§>. t .
heniione&memoriA repetitus, Chriftus nondediffeC
.Apoftolis&eorum fuccefloribus poteftatem retinendi
peccata : fed hoc ell exprefsi contra Scripturam cit.
.ergo Sec. Sequela paret, quia illa memoria baptifini
non «ft in poteftate faccrdotum , fcd ipliufmet bapti­
zari. Tum,quia habet diverfam materiam Sc formam.
Tum > quia eft inftitutum ad delenda peccata poft
Baptifmum commifft per modum judicii i quod non
habet baptifmus , nec alia Sacramenta.
. i •. Necobftati.QuodA** tf/. j.dicatur, baptif­
mum poenitentiae in remiilionem peccatorum a Joan­
ne Bapcifta efle praedicatum. Nam ibi (ermo eft de
baptifmo Joannis, non Chrifti; Joannis autem bapri£
mus provocabar ad poenitentiam Sc dolorem > qui w-
mi lionem peccatorum operabatur.
. 1 1 Nccobibta. Q-iod poenitentia farp ii SS. Patri­
bus vocetur baptifmus. Nam (ic vocatur cum addito
laboris dc Jacryniaruni. Nccobftat*. QuddS. Auguft.
dicat , baptifmum valere ad remiffionem peccatorum
poft C|iis fufccptionem commiflorum : tantum enim
vult, Aeramentum poeniremix non prodefle, nifi
baptizaris. Exdi&is
12. Colliges : qulm graviter errent hxretici, qui
dicunt, verba Joan, zo.aliud non velle, qu&m ut Apo-
ftoli praedicando excitent fidem , quii mediante pec­
cata remittantur. Nam contri eft : Tum quia longi
aliud eft remittere peccatum , qu^ro prxaicare ver­
bum Dei : ad illud enim requiritur poreiias judiciaria,
non irem ad hoc. Tum , quia (i Diabolus prxdicando
excitarer fidem, quis auderet dicere , eum peccata
remififle? Tum, quia etiam xdituus Praedicantis, vel
ejus fubulcus poteft excitare fidem. Accedit, qu6d
Seftarii ultro fateantur, baptifmum non aliter remit­
tere peccata , quam exritando fidem \ Sc tamen vo­
lunt , baptifmum efle verum Sacramentum. Cur ergo
poenitentia non etiam erit Sacramentum.
ij. Hinc alii volunt, Apoftolis non fuifle datam
poteftatem remittendi peccata , fed tantum denun­
tiandi, ea per fidem efTeremifla. Sed contra eft, quia
urique aliud eft. (Remitte tibi fucat*.) Et aliud : (De-
nuntie ea tibt *jft revmjft.) Illud enim eft judicis , hoc
prxconi8: ad illud claves neceflarixfuatj ad hoc non
item.
De fsrtibm S*ir*mensi p&nitmsU. 67
item. Turn quia Chriftus non dixie : Qunwntmkfe-
this , jam prttssremijifuns» (ed remittuntur.
ARTICULUS II.
D t fartibus Sacramenti pernitenti* in genert.
l ^ f 'c r t u m eft , qudd hoc Sacramentum , licut
v-v 6c alia,con(iderari poflit raetaphyfice per genus
& differentiam : Ec phylici per materiam & formam.
MecaDhylicA > ut jamcxdiftiscoUrgirur > ficdehniri
poteft: Sacramentum reconciliationis cum Deo pojl lapjum
fer modum/udtcii in baptizato. Ubi loco generis fumi
poflunt verba 'aeramentum rtcenctiitiMts cumDeo » loco
differentiae autem reliqua. Phyiici verddehniri poteft:
Sacramentum, m quo peccai* rite cum dohre ccnfejfaper Ic^i-
Simam abfolutionem facerJetts adjunct pxnitentta , rcmss-
tunsur. Ica communiter Theologi quoad rem.
if. In qua phylica derinitionc materia pcenitentiae
funtpeccata, dolor, confedio& (atisfaftio : forma
autem eft abfolurio. Hoc tamen ita intdligendum
eft > qudd a&us pegnitentis, nempe dolor, (hoc eft
deteftario depccotis , ut (upri dtft. 1. m.26. & n. 60.
di£him) confeilio 6c fatisfjftio fint materia proxima:
peccata auteni materia remota. Irem qudd dolor,
confefiio 6c abfolutio (int partes eflentiales ; fatis*
fa&ioautem pars integrals. Prima parspatetex Trid.
S^ .14. c.$. ubri dicit, Sacramenti pcenirentix formam
conliftere in illis verbrs : K & u ab/e/voi&c. Deinde
fubjungit : Sunt atctem quajS mtterta bum Sacramenti
tffim fotmtensis 08us , nempe contriti0 * con/cjjio & /itis-
faSio. Ratio eft , quia hoc Sacramentum inftitucum
eft per m'odum judicii, ut didhim ell fraud. art. n. 7.
Judicium autem non conitar fo!3 judicis fcntentil, fed
ctiam accufatione rei dc manifellatione deli&i , quae
in hoc judicio, cum firreconciliativum, alia efle tv n
poteft , quim ipiius rei confeflio. Cumque hsc ipfa
confedio ordinetur ad confequendam remirtioncm
peccatorum , necefle eft, earn dolorofim cfle , alias
cflet tantum (implex narratio, aut inanisgloria. Et
demquequia judiciselt , pcenam infligere , dcbet id
ctiam Sacerdos facere ad peccatum magis pertc&A
Ctiam qijoad pcenam dcftruendum.
E 1 it.D \-
6S 7ra&. dc fbtniuntU , t). 1. Jg. 1.
1 6. Dices: Aftus poenitentis i Trident, cit. dicuntor
qudli materia : ergo non conltant materia. Sic di­
cuntur , quia in aliis Sacramentis materia eft quid
permanens, Afubftantiale, ut oleum, aqua,Ac. Hie
autem aftus poenitentis funt accidentia tranfcuntia.
Nec nbftit, quod dolor non (it (enfibilis i fufficit enim»
auddfitfenfibilisin figno?Xtrinfeco> dec. Vgconfef-
none » hcut corpus Chrifti in fpeciebus.
i j . Qudd fatisfrftio non fit pars eflentialis Sacra­
menti , fed tantum integralis , eft communitfima
fententia. Quiaeflentia hujus Sacramenti fiepi eit fine
iatisfaftione > ut quando Sacerdos abfolvit deftitu-
tum (enlibus, vel quando pcenitens ex oblivione eam
non adimpletrergo non eft pap eflentialis. Quia tamen
in Florent. dc T rident, fatisfaftio numeratur inter cjus
parces ideo dtber dici, quod fit pars faltem integratis.
iS Dices: Materia debet antecedereformam : fed
fatisfiftio non antecedit formam abfotutionis : ergo
rullomodoeft materia. f£ S im io r vera eft, tantum
eft vera de materia eflentiali, non verdintegrali, ut
p.net in homine , in quo dentes, capilli , dc fi miles
partes primum credunt poft informationem.
19. £ecunda pars, qudd fcilicet materia remota fint
peccata poft Baptifmum commiflTa, colligitur ex prima
parte: quia materia remota eft illa , circa quam vtrft-
tur proxima : fed aftus pcenitentis verfantur circa
peccata : ergo, dec. Deinde crimen dc negotium in
judicio dicitur materia ipiius: fed poenitentia eft quod*
dam judicium, utidiftum, dc dicetur infri q .j. ergo
peccata funt iplius materia. Dixi, peccata poft Bapt i
mum ; quia ncc originale , necaftualia peccata ante
Baptifmum funt materia hujus Sacramenti i cum
Bapti(mus fit j inua Sacramentorum > dc per eam quis
fiat fubditus jurifdiftioni Ecclefix, quxae non fubdi-
tis Ecclelic non judicat , juxta illud i Cor ?. j?M2.
Quid cn*m mihi dc iis » quiferisfin t >judicant Idem ha­
betur in Trident cit. c. 2.
io. His ka communiter admittis, magna eft (enten-
fiarum diverfitas, qiumamex iftis fint partescflencia-
les intrmfcce componentes Sacramentum poeniten­
tia? } An fola forma, ut communiter tribuiturScoto
dcScotiftis? Ab fola materia Itu aftus pernitentis, ita
uc
'binm m s ( f /firms UtrrnnmufamiieaM. x 69
ot forma fit tantum complementum illius , prout
Socuf dc aliqui Thomiftacarbitrantur ? An verocon-
feflio dc abfolutio , non autem alii duo aftus , utaic
Durandus dc quidam i Etpofito , qudd (intabfolurio
dc aftus poroitcntis, (utdocet communi/Tiina fenten­
tia) quodnamex illis importetur in reft o? Haec, in­
quam , omnia , fed fanipotiusdifpucationis , quim
neceflitatisgratii, difputantur , pracfertim cum haec
altercatio lit potius de nomine <Scdt modo loqiiendi,
quimdere. Nam (tefteMaltr.4. </4^.
communiter omnes in re conveniunt, omnia prardifta
requiri,& line iUis perfici non pofle (aeramentum. Ad-
dit^ue, hoc etiam Scotum aflercre, ac proinde mirum
efle, quod ahqui ita ineum invehantur, uterus lenten-
ttam erroneam , aur plus quam temerariam vocent.
Unde». $ 2 o .& Jiff docct, non folum abfblutionem
tanquam formam efle partem hu jus Sacramenti inrrin^
(ecam&eflcntialcm,fcdethmaftuspcenirentis,ncmpe
dolorem dc confciliogem efle partem materialem in-
triniecam hu|us Sacramenti adaequati fumpei. Ratio
eft >quia t\t 7 # j. Tr. <USdcramtnt. m tcm. oftendi, Sacra­
menta efTentialiter conibnt rebus dc verbis tanquam
materid dc form3 .Ec ha?c oitcommuni? doftrina Theo­
logorum etiam Thomiilarum, ut dc Gortet d*JJ> 1.4 .4 .
docetsqu^mvis nmlti Scotiftaeadverfcntur. Nec oblht,
quod Trident.*#*.* ;,dkat>in forma praecipui vi me jus
efle fitam. Nam forma etiam frcundum Philofophos
eit praecipua pars corporis phyiici * non tamen fequi-
tur » quod materia non lit cjus pars eflentialistompo*
nens. Similiter licit hinc Scotilbeorhnes cum Martr.
cit. n. $22. probent, folam abfolutionem importari in
inrefto : communius tamen a|ii id etiam de dolore
dc confeflione affirmant.
xi.Quoadfatisfaftionemcommuniterquidameon-
tra Brancatum Scotiftam aflerunt,eam non efle partem
eflentiaIcm,utmox«.i7 dixi,cumadprimumeftcftum,
qui eft remiflio culpae, non fit neceflaria. Unde conve­
niunt quafi orrmcR,e(Te tantum partem integralem >cd
qudd conducat faltem ad fecundum effeftum , quieft
remiflio pcenae temporalis, inquam poena aeterna vir­
tute abfolutionis fuit commutata. Interim tamen
Mall 307. Amicus*dec. hoc ita diftingiumt, qtid4 »
E I licit
70 Trs&.f. JdPmnhenfia, ZXa.j
licit fatisfaftio in re , five exeeutio ejus non fit part
cffcntialis *attamen in voto, hoc eft, pro potitum fal­
tem implicitum fatisfaciendi Iit pars cuentialis. Quat
diitin&io mihi placet, (iitaintelligatur, quod poeni*
tens nec implicitam voluntatem fatisfaciendi habent
veri contritus vel attritus cenferi non poflit: qui enim
vei&dolec, habet etiam propotirum fatisfaciendi feu
iolvendi pcenam : dc judicialis abfolutio., qualis eft in
hoc foro, dicit efTcntialrter non tantum accurationem»
fed etiam propolitum excquendi judicis fententiam.
t i Quamvis autem in foro externo politico judi­
cio n fubliItat etiam per involuntariam dc coattam
cxecucionem: hic tamen» ciim Iit forum internum in
ordine ad remiflionem dc iolutionem proprii deli&i*
itito licut requiritur voluntaria accubtio > ita etiam
vohi.UJria acceptatio fatisfa&ionis » vel propofitum
implicitum fatisfaciendi.

CLU £ S T I O II.
Ve Materia & Forma Sacramenti Poeni-
tentis in particulari.
1 3. p v ix i generarim, partes hujus Sacramenti efle ab-
C-/ foluttonem tanquam formam, &a£tuspceni-
renristinquam materiam. Nunc de illis partibus in
pmiculari acendum. Et licir in ali is Sacramentis ma­
teri/» *nte formam explicari (oleat, in hoc tamen com­
muniter prius de forma agitur. Tum quia , ut ait
T r;dtnx feff* 14 c. f. in illa praecipua ipfius vis litaeft»
Tum »quia forma eft facilior dc certior.
ARTICULUS I.
De Forma Sacrtmcnti Panittnttt.
icinprimisqurri folet, an forma abfolutienit
N c flenti;»liter debeat heri per vetb.i propria, an
verofufticiatxquivalens, v.g. Si ahfoJutioferipto vel
r uni indicaretur ? Paludanus, Adrianus, Navar. dc alii
jpu <4Suar,htedifr. 1. putant»non requiri tlTen»
tjal»rer , ut abloltitio voce proferatur. Verumcom­
muni* dc certa fententia requirit cflcnualiter verba:
Dim su ris& firms Sacrammi fx*mtcnM. 71
KienimaflCTitTrident.7 *^ 14 .;. *. ita docet traditio
& perpetua praxis Ecdelis.
i f . Nec obfbc 1. Quod lententia indicii publici
ctiam in (cripto proferri foleat. Nam ulus pro talibus
iudicibus hoc approbat. EcontrA autem pro judicio
confeflionis contrarium habetur, ut mox dixi. Deinde
non in omnibus imitatur normam humani judicii:
nam in humano judicio non poteft eflTe idenf limul
teftis& reus: in hoc autem deberaliquis efle (imul reuft
d: tertis. Ultid poteft eflTe coa&um: hoc debet efle vo­
luntarium, In illo judex confitencem damnat, in hoc
autem abfolvit.
26. Nec obitat 1. Qu6d matrimonium (criptur!
dc nutu perficiatur. Nam hoc filndatur in contraftu»
dc multa fpecialia habet , qux aliis Sacramentisnon
conceduntur, ut (lio loco dicitur. Nec obftat j. Quod
pccnitcns , (i aliter nequit, poflit lignis & nutibus fua
manifeftare peccata. Nam forma debet eflTeexprcllior,
quam materia. Nec obftat 4. Quddabfolutioa cenfu-
ris poflit fcripto vel nutu fieri. Nam nblblutio kcen-
furis non eft attus (aeramentalis , licet ancecedcnter
requiratur , quando opus eft ad dignam ficramenti
(iifceptionem. Eft ergo tantum a&us fori contentiofi.
Unde poteft Papa formam abfolvendi praclcribere,
quam vult. Ctim tamen contraria fententia nondum
ht damnata, (faltem quantum fcio) pollet quisin cafu
neceflitatiscxtremx, ubi alius Sacerdos qu^m mutus
non eflfct , ipli fui peccata confiteri , dc nutuabfoli»-
rionem recipere: deberet tamen conari h.iberecontri­
tionem pcrfe&am , dc hibere propotitum eadem pec­
cata iterum confitendi alteri Sacerdoti, Ii poflit.
27. Debet ergo forma per verba fieri. Et eft haec:
F.go abfolvo te 4 peccatis tuis in nemine Patrii » & Ftl't't*
& Spiritus S. Forma tamen abfolvendi uni cum ante­
cedentibus dc fubfequentibus precibus communis
dc ufftata in Ecclelia eft harc : AhfolutA confelfioncj
dc poenitentil impoliti Sacerdos ait : Mifercam tui
ommpotem Dem , & dimtjis peccatis tuis perducat te ad
vitam aternam, Amtn Deinde manu dextft versus poe-
nitentem elevati dicit: Indulztntiam, abfe/utiomm & rt*
miJSonempeccatcrum tuorum tribuat tibirmnipounsSf miCer
msDminw lAmetK Dominus no)Ur Jtfm Cbrtjhs u abfit-
E 4 vsb
7* 7 r*8 .f . di Pxmumia, & 2. ££,*»
M p & egp autboritau ipjtw tt abfolvo ab tnm* vmad*
ixammunicatwtis >JuJpcn/unts (quae particula omittitur,
fi pcenitens fit lakus) & imcrdiSi, m quantum pojfum*
& tu indiget* Detndt egote abfelvo spcuatk tuis (forman­
do interim manu crucem), in vomitu Patris * & Filii»
Gf Spiritus S. Ameu. Psjjio Domini nojlri ]E ju Chrijlu
merita B. Ftrgims Maria & omnwn Sintiorum, & quid-
quid bmifeceris, vel mali patienterfuflinuerk»fini tibi m
remifiomm peccatorum , augnuruum gratia > & pramium
vitaaterna >Amen. Ita ex ordinatione Pauli V. habetur
in Rituali Romano. Quando autem acccdi t poenuent
ad confetiionem, praemittit confeflariusbancveliimi'-
km precatiuficuJam cum eflFormatione crucis : Demi­
musfit in corde tue, ( f mlabiis tuit > utdtgnciS cempetenter
cenfitearis omnia fcceat* tua , in nomine Pitris > & FM»
& SpirihkS. Amen. In neccflieatc tamen v.g. urgenti»
populi, vel io brevibus confeilionibusillorum , qui
Jaepi confitentur , fufficit: Figo te abjolvo * peccatis tuts
m nemine Patris , ( f FiUi , & Spiritus S. Amtn. Vel fi
timeatur Centura : Ego te abfolvo ab omnibm unfuru
& pcecatis tuis mucmim Patris >dc. Imo
2& Dico 2. Eflentia formae conliftit in his duobus
vel aequivalentibus verbis : Abjolvo te. Ita communis
Do&orum contra quofflam volentes, addendum efle
a peccatis tuis. Ratio eft i. Quia Catechifmus Rom.
c. f. haec (ola verba aflignavit. t. Quia bis verbis (igni*
ficatur integer eflFethis > qui elt remiflio peccatorum>
A includuntur impliciti voces Apeccatis tuis, maximi
cum proferantur poft confertionem pacnitentis: licut
fufficit in vulgari fcrmone , ut ille , qui offenfuseft,
dicat: Tibictndont. Quae condonatio proprii dc prima-
rid cadit fupra culpam coinmiflam , dc non pccnam
promeritam, quaeGrpircmifs4 ctilp4 non condonatur.
ip. Dices: In Raptifmo tamen dc confirmatione illa
verba in nomine Patris, dec. funt de eflentia. fy. Aliud
efle. s. Quia Correi lia hoc exprimunt. z.Quia tfaptif-
ini verba principaliter refpiciunt fidem Trinitatis.
%. Chriftus tantum dixit : Quorum remiferttu peccata,
& c. quod (iifficienter fit verbis affignatis.
30.' Qeteram licit aliae formulae his aequivalentes
fint etiam fufficientes, v.g. Remitte tibipeccat*: Impen­
di tibi Satramemumfcm kattia; Juba u abjolvi: AbfiU
varis*
De forms Sacramenti PmniimM. 73
v*rk$ &fimiles, attamen liciti Tub mortali ufurpari
non poflunt, utex communi docet Lugo Sec. contra
Sotum» qui putat, prarcifo (candalo efle cantum ve­
niale. Hoc etiam certum eft, qudd verba abfolutionis
non poffint efle deprecatoria > judex enim non orat»
ut reus abfolvatur, fed ipfemet abfolvit > aliis ills pre­
ces (Mtf*re***n*$t&'c.) fufficerent : quod ell contra
Trident. S*Jf%14. c .j. *
j i . Propraxiautem notafequentia : 1. Exneceflfi-
tate praecepti, Sc quidem ex communiori fententia
fub mortali, debent bare verba ufurpari: Ege it akjolvo
a feccaifs tuts in nomine Pstris, ftf FM> & Sfirtttis S.Amen.
Nontamen peccaret (altem mortaliter omittendo
Amen: imo fecundum Gobat Tr.7CaJn4.nu. ijo . nec
(i omitteret Lytuk. t. Quando eft concurfus, aut pe­
riculum mortis,aut alia caufa accelerandi» poteft omit­
ti Aftferediuriui,6cc, Item Dominus nojlerJt ju s Chrifttts*
See. Quando autem poenitens timetur lncurriflecen-
furam, dicantur etiam illa verba: Ego tesbjolvo alumni
vinculo excommunicationis*JuJfrenfionis» & interJi&i* Imd
li pcenitens vere fit excommunicatus , deberent fub
morra!i proferri ante abfolutionem i peccatis, lia Go-
bat. Tr. 7. n. 1 67. Interim tamen fi mora patitur, faltem
al> illis verbis incipiendum eft : Domnus nojler JEfus
C/>r/flus t &e. Poteft autem bene omitti oratio ilia:
Pajto Dominino/lri JK./u Chrijlt, c. quamvis haec com­
modi pollk dici > dum po&nitens exit i confertionali.
Caeterum licit hae preces etiam fine neceflitate abfque
omni peccato omitti queant, ut indicat Trident, w -
14.C. j.dicens, preces illas laudabiliter adjungi> fine
cjuft tamen intermittendae non funt. 3. Elevatio ma­
nus Sc forma crucis (unt liberae, expedit tamen fe ac­
commodare mori recepto. 4. Notandum eft» perilla
verba (Te abjolvo abomni vinculo excommunicationis» & c.)
pocnitemem non abfofvi a peccatis; quia facerdosnon
habet intentionem abfolvendi i pcccatis. Imd poteft
tolli cenfura derefervatioexcommunicationis fineab-
folutione k peccabo. Nec eft neceflaria certa Sc deter­
minata forma ad abfolutionem cenfurae, fed fufficic
quxlibet, Qui fufficicnterexprimatur abfolutio»
ut dicitur in Appendice ad hanc
part. £.2.'/.*.
Ef Afc.
74 J r & .j. <Upoenitentia, D .*. g>.

ARTICULUS IL
D i fonfu verborum form4. De abfolurionc co**
dtitoudta (3 in dbjtntcm.
32.\yfag n a controverfia cft, quid proprii, dircfti
I V I dc immediati figniScent verba abfolutionis*
cam fiepifiat > ut ante abfolutionem fjcnmentalein
peccata jam fintremi fla, five per contritionem perfe-
ftam , five per priorem confcflionem : certum enim
cft, nospofleeadem peccata firpiuscon£teri.
j j . Dico : Scnfusformaeahfolutionis eft ifte : E&*
hoc mca juAtc'tth\ /intent ta , quantum ejl ex me % confer*
tibi grjiiam dc fe rcmi/fivam peuaierum 4 U comm/forum.
J$a Gob*t Jr.y . Ca/u4. n. 170. Suar. Ariaga,Cafp. dc
valdecommunisinterScoriftascontra alios. Ratio eft*
quia verba id fignificant, quod cfliciunr: fed de fcy
dc quando non eft obex., efficiunt gratiam de (e re­
mitti vam peccatorum: ergo hanc lignihcant.
34- Confirmatur ex eo , quod peccata non remit­
tantur nili per infufionem gratis: unde ex vi ver-
bi Ahfilvo fignificatur gratis infufio ordinata ad
peccari remiffionem. Et hanc fententiam etiam ap­
probat Maftr.4. d i$ 6. n u .^ . Addit tamen *um.
38a. cum Lugone , quod etiam a&ualitcr remittat
peccatum, quatenus idem iterum ac iterum remit­
ti poteft. Hinc rejicitur fcntcntia Gabrielis, quod
(cilicet fignificent : F.^c te abfoivo *b cblifrtiitne fubji-
cicm/t tu,# peccata clavibus Ecc/rfi.t, Nam 1. Sic non
abfolveretur & peccatis, 2. Ubi h.itentur mera ve­
nialia , nulla eft obligatio confitendi , ac proinde
talis non poflet abfolvi : quod fnlfum eft. Rejici­
tur 2. Sententia Magiftri, afferentis, non aliud figni-
ficare, quAm F.y te abjclutum decUro. Nam hinc fe-
queretur, abfolutionem non efle a&um judicialem»
fed tantum minifterium declarandi peccata efle re-
mifla : quod eft contra Trident. Sr/f. 14. C*«. p. Re­
jicitur 3. Conink tjnquani aliquid novi doccns,
remiflo peccato femper remanere aliquam indigni­
tatem , quae remitti poteft. Nam contra cft: quia
talis indignitas non eft peccatum, dec.
Jf-
De Stnfu V$rhrvm 7^.
3?. Diccs : Forma fignihcat primarid Sc imme­
diati remiflionem peccati: ergo falfa noftra expli­
catio. Reft. N. antec. quia ficut aftio naturalis ten­
dit primario in formam politivam, Sc confequen-
ter in deftruftionem formae oppoiitx : iu actiones
Ctcramentales primarid tendunt in gratiam» &con-
lecutivi remittunt peccatum. Deindclicit vciba hxc
(Ud&fihv) primario ligniticent remiifioncm peccati*
prout figniiicant naturaliter, vel potius ex inftitu-
tione hominum \ prout tamen funt facramentalia»
Sc projft lipnihcant eiHcaciter ex inftitutione Chri- '
fti , hgnihcant gratiam primarid , alioquin non
produceretur neceflarid gratia in confeflione venia­
lium tantum.
36. Quaeres, An forma abfolutionis poflit ede
conditionata ? Rejp. Hoc patere ex di&is Im .
Tr. 1. d*$. 1. n. 14J. & Jeq. Ubi diftum, hoc nun­
quam licere fub conditione de futuro : imd nec
de pnrfenti fine rationabili caufa : quarum triplex
affignari poteft. 1. Cum ConfefTarius dubitat, an
pcemtentemabfolverit. 2. Cum dubitat, an ea,qux
pcenitens attulit, fint peccata, nec po*F«t materiam
habere certam. 3. Cum difcernere nequit, utrum
pcenitens rationis ufum habeat. Capterum, etiamli
dubitet, non tamen licit ftatim uti forma fub con­
ditione i fed prius dubium deponendum eft, fi poflit:
qudd fi non poflit, tunc confultius eft > ut condi-
tio non verbis exprimatur, fed tantum mentcfub-
intelligatgr. Nec fola diftra&io fulcit ad repeten­
dam formam, ut in cit. 7>.% ijtf. infinuavi.
37. Qusres2. An abfolutio poflit d^ri abfenti per
Scripturam , vel per nuntios ? Reft, olim plureg
graviflimi authores ita fenferunt. Sed h*c fenten­
tia hodie eft damnata A Clemente VIII. Anno 1601.
ut falfa, temeraria dc (candalofa , Sc prohibita eft
doceri , aut e£in praxi uti fub poena Excommu­
nicationis. Refutatur etiam ex iis, quae
dixi num. 24. & Jeq%
Trslf. f. JtPftmieiuit, J>, 2. Q * .

A R T I C U L U S l i t
Qualis dolor ad coufeftsusm requiratur t

JS- E xp licati form A Sacramenti poenitentix : nunc


E adejus materiam progredior.Materiam autem
ejus efle aftus pcenitentis, fcilicet dolorcm, confet
fionem dc Satisfaftionem, dixi •. %u Hos erga
aftus fingiUatim explica re oportet, quorum primum
locum obtinet dolor. Porro loquimur hic de dolore
propter peccata commifla ex aliquo motivo dperna-
turali, five fit contritio perfefta, five imperfc&a feu
attritio, de qua utraquedijp. i. aftum eft.
Jam tantum in ordine ad poenitentiam quaedam parti­
cularia dilucidanda funt.
.
39. Dico y Ad Sacramentum poenitentia necefla-
rio requiritur dolor forma Iis de peccaris , &non fuffi-
cit virtualis» quilis repericur in aftu charitatis Dei fu-
per omnia, ira communis, adeo ut aliqui contrariam
erroneam hoc tempore dicant, i Quia Trident. Srjjf[
14. *.4. ait, quodicontritio (prout nempe praefeindit
ab attritione vel contritione perfedb) ad noc Sacra­
mentum requifitafir animi delor, ac dcu/Uuo de pecca*
$0 cemmtjp cum prepefitp meti ttccamb dc catere : fed hoe
non poteft inteJIigi, nifide dolore formali><& exprefTo:
ergo dee. Deinde ex diftiscontritio feu dolor eft pars
cnentialis Sacramenti poenitentix: ergo ncceflario re­
quiritur.
40. Nec obftat, <#nd contritio virtualis fufticiat
extra Sacramentum: Difparitas enim habeturexinfti-
tutione Chrifti nobis intimati per Concilium 6c conti­
nuam traditionem. Si quis tamen fiiorum peccatorum
memorexdileftione Dei tiiper omnia confeffiis fuif-
fc t, praftici judicandus cflet (inqpitTamburin.) ha­
bui fle quoque fimul contritionem £ quia moraliter
fieri non poteft, ut is, qui Aiorum peccatorum eft me­
m or, dum amat Deum fuper omnia, non avertatur
per detcfbtionem & peccatis.
4T. Dico 2. Ad v^forem dc effeftum hujus Sacramen­
ti non requiritur pcrfefta contritio, fcd fufficit fola at­
tritio : dt hoc verum eft , licit fit cognita ttt attritio.
E Jl
Dt (bint ad Ccnfcjfhmm nqu'tjh*.
E g cmmuuiJJtmj, & paut ex'dt/p. i. f. i. a. 4. 0 * &.
Qpdd autem Alenhs » Medina Sc Cajeran. contra­
rium (enferinr? aliud eft : quia hi ante Trident.
Icripferunt, quod cit. loco dari hoc indicat 9 <kim
dicit > attritionem ad DEI gratiam in ftcramento
poenitentiae difponere. 2. Aliis fruftri diceretur Sa­
cramentum mortuorum » fi quis (emper jam anti
deberet eflfe in gratia per contritioitem. 3. Sequere­
tur ex Adverfarits dari, qudd Cbnftus remedium pro
peccato non tantiirn non fublevaverit » fed aggrava­
verit» dum ultra contritionem adhuc confcfltoncm
requirit. 4. Quales .judices edent Sacerdotes» fi nul­
lum unquam veri abfolvere poflent ? Gratis autem
requirit Vega Sc alii » qadd non debeat eognofei ut
attritio» quia mea cognitio vel exiftimatio non mu-
u t naturam doloris Sc eflentialhim ad Sacramentum.
Et hoc verum eft etiam in articulo mortis , uti
communis contra Valent. Suar. Sc quofedam docet»
Sed# . 1. 4.$. dixi. Ubi etiam una vel altera ob-
jeftio huc faciens folvitur. Similiter ibidem diAum
eft > quod attritio ibffiriens ad hoc Sacramentum de­
beat e(Te fupematuralis» efficax» univerfalis rcTpeAu
omnium mortalium» vera&nonrantdmexiftimara.

S
uod tamen non debeat efle fenfibibs» ibid. n. ;6 .
iendi.
42. Objic. Exponere (e periculo stem s damnatio­
nis eft peccatum grave : fed qui in articulo mortis vi­
det» fe habere tantum attritionem» exponit (e hujus­
modi periculo» quia graves DoAorcs etiam poft Con­
cilium T rident, docent» attritionem ut cognitam non
fufficere: ergo &c. R $ . cum Khod. hic d$Jfi. 2. q. ?.
fe 3 .2 . §. J. adtmnunquam licere (e exponere periculo
moraliter probabili stem s damnationis» quamvis
fine peccato me exponerepoilim periculo menphyfki
tantum probabili: Sc fic (c tatis metaphyfici tantum
exponit: quia (icit contraria fententia paucorum me-
taphylici poflit efle vera, moralitcr tamen vera non
eft» ob nimis clara verba Tridentini. Hinc merite^
tefte Yfambert. &icdtfi.i4 *.6. Facultas Parifieniis An.
i*|S . f . Julii illam fcntenthm ut temerariam» erro­
neam » quietis animarum perturbativam , Sc tuu'
praxi fiedefis centrariain damnavit.
78 7 ta8 . f. de Pernitentia. D. 2. 2.
4$. Inftabis: In rc tanti momenti charitas imperat
quaerere remedium omnind certum. Rc$. MoraJiter
omnind certum C. metaphylice omnind certum N.
aliis debercm etiam temper iterum novam contritio­
nem adhibere , ut eflem adhuc certior \ imo Sc Ba­
ptifmum fubconditione reiterare, cum mctaphyikfe
incertum fit, an fim baptizatus.
44. Objic. 2. Eft valde communis lententia, qudd
homo in articulo mortis teneatur aftum amoris Dei
fuper omnia elicere: fed ifte aftus contritionem ne-
ceflarid involvit, non enim poteft amare DEUM
luper omnia , nili etiam ex eodem motivo an­
nexam habeat detcfbtioncm peccatorum, ergo&c.
Re!} Si in articulo mortis homo tenetur ad talem
afturft dileftfonis , hoc provenit ex alio capite,
(cilicet ex praecepto charitatis: hinc ad eum etiam
obligaretur , qu» nunquam pecclfTet. Hic autem
eft quaeftio de dclore fufficicote ad rcmirtjoncm
peccatorum.

ARTICULUS IV.
Expediuntur ahtjua difficultates de dolore in
ordine ad confejftonem*
4 j. /Quaeres 1. Quandonam eliciendus fit doler pro
v^confeftone? ConfuItifTimum eft, ut prae-
cedat vel concomitetur confeflionem : fufficic tamen,
ut eliciatur ante abfolutionem. Ita Suncz, dtjp. 24.
ftQ. 4. num. j 1. L*£o communis contra Conink. Laym. &c.
Ratio eft, quia id probae tam pcenitentium , qu£m
Confeflariorum praxis, qui poft confeflionem au­
ditam exhortantur Tuos pcenitentes ad dolorem:
quod inutiTter fieret , fi dolor deberet praecedere
confeflionem. Deinde (ufficit , ut ante judicis fen­
tentiam Sc formam adiit accufatio Sc dolor de pec»
catis,qu* funt materia Sacramenti. Conink,Laym.&c.
ttiam rantum verbis videntur ab aliis differre: dicunt
enim jam fuftkienter confeflionem praecedere , R
in fine confeflionis quis dicat, fe dolerc de pecca­
tis enarratis.
46. Quxrc**. Quanto tempore edolor confeflionem
prx-
D i Arion *d ccnfcjficnm rtquifiti. 7$
praecedere poflit ? 1*!. Tanto Sc non majori, ut inter
confeffionem Sc dolorem pollit dici moralis unio:
quod juxta Praepolitum Sc Tamliur. in Method. ccnfejfi
V. 1. c.2. $.+ fufficienter Iit, Ii antecedat tribus vel
quatuor hor.sejusdem diei. Imo 1 praecedentisvefperx
examine, ut etiam docet cum aliisBaflae. P.Sbcrjm**.
tum.2 «.p. Tambur.aatem ibid. cum Lugone id exten­
dit ad totum diem praecedentem, fed non ulterius:-
dummodo dolor non rerntfatus fuerit per novum
mortale > aut per complacentiam de uno vel pluribus
venial»bus,de quibus pro materia confeflionis doluifti.
Ratio, cur in hoc facramento tanta diftantia admitti
poflit> eft illa, quam jam 7 om. f. 7h dcfacrtmtnt. m
torn. d $ . 1 n 24. dedi, fciltcetqudd hoc (aeramentum
inftar judicii exerceatur, in quo inter fententiam ju­
dicis Sc rei accufationem non requiritur, ut tempore
omnino conjun&afint: prout ctiam conftat in con-
feflionibus generalibus, qaaefubinde per duos vel tres
dies durare poflent. Vernmquilibetftudeat, utpaul^
ante confeffionem eliciat vel renovet dolorem, Sc (ic
erit fecutior. Aliis tandem quis forti cum Leandro
apud Tambur ch. nu. in now editionibus dicet, fu{lice­
re , quocunque tempore praecedat dolor, modo noti
retradetur expliciti vel impliciti. Unde Sc regula,
quam dat BafHc. cit. nimium videtur concedere> dum
ait , tamdiu durare dolorem , quamdiu quis interro­
gatus refpondere pofTet, fe doluifle, ut confiteatur,
Sc non retra&AITe dolorem.
47. Quaeres 3. An ad (lnpul.it confefliones requira­
tur novus dolor f Affirmat Vaftj. hic f. 92. a. j. dub.
* .10 . Sc alii. Verfim Lugo dtfi. 14 fe&. j. cum com­
muniori id negat , (i v. g. poft collatam abfolutio-
nem poenitens recordetur peccati, cujus oblitus erat,
vel etiam aliquid afferat , de quo dubites, an (ic
materia abfolutionis, Sc pro certitudine materiae re­
petere jubeas aliquid' ex peccatis jamjam exhibiti?,
tnodd dolor non (it retraftatus , uti mox diftum,
Sc fe extenderit tiniverftliter ad omnia peccata
commifla, maneatque unio moralis inter dolorem
Sc confeffionem : nam utique non valeret, (i quis
toto anno, v. g. eadem peccata coohteri vellet line
novo dolore.
4 S<
S* TtjS. j. JePantunht, D .2. Q .2.
48. Dices: Non poteft efle eadem materia in duobut
(aeramentis. etiam eft idem Corpus Chrifti in di­
vertis confecrationibus \ quod pendet i voluntate
Chrifti. Ncqueex his (equitur, qudd eadem numero
confeflio (iifficiataddiverfa (aeramenta. Nam difpari-
taseft , quod ad novam abfolutionem Sc (ententiam
requiratur novus proceflus, &confcquenter nova ac-
cufatio , Sc tcftificatio * quod ponit pegnitens, qui
cftaccufator, teftis, &reus; Hoc vero totuni poni
poteft fine novo dolore.
49. Quseres4. An requiratur, ut dolor aftu refera­
tur ad confeflionem) five ut fiat cum intentione re­
cipiendi (aeramentum ? Re/p. Hoc quidem efle tutius,
fed tamen non neceflarium. Ita Tamburin. cit. §. ].
Lugo*#./*?.* & communior fententia contra quos­
dam, ut Bonae. q .}. fu n ft.i. tum. 17. qui
requirit, utdolorfaltem virtualirerreferaturad con*
feflionem. Ratio tamen eft) quia fine tali ordinatione
homo convertitur ad Deum. Et Trid. Sejf.g^c. 4. tan­
tum requirit dolorem excludentem voluntatem pec­
candi , Ac. Qpdd verd in aliis quibusdam facramen-
tis major requiratur intentio , ratio diverfitatis pa­
tet ex fpm. f .Tr. de S*crament. imctmm.J.i.*. 1 0 6 .& M h
uia (cilicet per intentionem aftio indifferens debet
3 eterminari, ut fiat (aera : Item qudd ipfa confcfli»
(qua? cft etiam aftus poenitentis) debeat procederecx
intentione fufeipiendi facramentum, inde provenir,
quia cft accufatio judiciaria (eu cum imploratione
judicis > quod debet procedere ex intentione confc-
quendi fententiam abfolutoriam»altis tantum recita-
rivi narraret peccata (ua. Qu* ratio non ita valet in
contritione.
50. Sed quid, fi quis pridie vefperi examen facien­
do doluitde peccatis recogitatis, non tamen cogitavit
tunc dc confeflione : an etiam fufiicijt, ii cras confi­
teatur ? Reft. Sani idem aflerere videntur Lugo cir.
&a!ii. Sed in re tanti momenti quilibet fcquaturfe*
Curius.
f 1. Quaeres ?. An ad confeflioncm venialium requi­
ratur dolor ? omnino , ut condat ex diftis n. 39.
Licit enim ad eorum remiflionem extra Sacramentum
confcfEonis oon requiratur dolor for malis,fed fufficiat
vir-
Dt dalore ad eenfcjwum reqtufiiK $1
virtualis, uti d $ %i.m .m . dixi : Si camen eafubji-
ciancur confellioni, requiritur dolor formalis'efficax;
adeo ut , Ii conticerer line omni dolore faltemuniut
venialis, quod conticeor, peccarem mortaliter fecun­
dum omnes Theologos contra quendam recenciorem
in hoc nimis cemerarium Theologum apud Lngo
ftQ . 8. f.2 . Nam (ciencer reddere Sacramentum irri­
tum , eft grave peccacum : dolor autem eft pars eflen-
tialrs , uti di&um ex Trid. Sc Florent, qux line exce-
peione requirunt dolorem.
Unde (Sc Rofcllx Sc Tamburini cit. c. 3. §. 1.
(ementia eft omnino improbabilis, dumpucanc, ad
confeiGonem venialium cantum , futiicere dolorem
vircualem: Sc fic fudicere , ii quis accedat tine aftuali
complacentia peccaci venialis cum deiiderio recipiendi
Sacramentum, ejufque eife&um.
f 3. Hoc tamen verum eft , qudd non fit pecca­
tum , neque veniale, confiteri fine doloreuniverlali
omnium peccatorum venialium, qux conticemur, ut
communius docent Theologi apud Rhod. contra pau­
cos : quia forma Sacramenti in tali cafu non fruftratur
fuoetteftu , cum unum veniale poflit tine alio veniali
remitti , Sc gratia fandi ficans cum peccato veniali
etiam aftuaJi confiftere poflit.
$4. Tunc autem dolor extendit fe virtualiter ad
omnia peccata etiam ignorata vel oblita, quando pro­
venit ex niotivo ex natura fua incompollibiii cum
peccato mortali. Talemotivum doloris fe virtualiter
extendentis ad omnia peccata eft gravis offenla Dei,
seacus xternx pcens ? turpitudo maculans Deoqu*
odiofam reddens animam. Urrtim futficiac dolor,
quddquis non d o le a c ,d ix i^ . 1. m m .jxr

ARTICULUS V.
De profofito ad confeffionem retjnijita.
yy./^ertum eft dc fide, qudd requiratur aliquod pro-
v^ p o ficu m , utijamdi<5him<//#. 1.*. fi- nam qui
amicitiam ambit,prsfertim aliquando graviter Ixfam»
debet deinceps nolle illam unquam graviter Ixdere.Sed
utrum etiam fufticiac propohtum vircuale ad Sacra-
7heel. 7em. V I. f meutuna.
\% Tra& f, Je PanitMiia* D. 2 . ^ 1 .
mentum > uti ibidem de virtute poenitentia? diftum»
licit Bellarm. !*c lit. 2. ct6- & 7. Valent. Sc alii requi­
rant propofitum explicitum \ Lugo tamen i-f.
Jc3 . /. Bonacin. Sc alii communius beni docent> furti-
cere virtuale, qood involvitur in aftu doloris ex tm-
trvo univerjsl’t. Hoc quidem verum omnind |udico>
(ut citat, loco cum tertia fentcntia aflerui : <X tencc
Rhod.^f#. i.q .t.fe S . j.§. 2.) quod fi occurrat co^ira­
tio dc propofito form ando , illud formandum efle,
alioquin lignum eft debiliffimi, imo tantum colorati
Sc apparentis doloris* interim populo tanquam fecu-
rius & citius femper inculcandum eft propofitum ex-
plicirum: quamvis, ut jam«/.».*3.monui, necefla-
rium non (it > ut quis certd credat , fe non ampliils
peccaturum , modo excludat aflfe&um ad peccatum*
Sc habear bonam voluntatem emendationis t quia
timor reJ.'bcndi fe tenet tantum ex parte intelleftus,
non voluntatis \ unde reUpfus przcisi, licit fit pro­
li tbilittimum lignum > dolori aliquid defui (Te , non
tamen elt omnind infallibile.
96. Scriptura autem >Concilia, & SS. Patres, quos
BelUrmin. objicit, beniexplicari poflunt de propolito
virtual!, .iut etiam de explicito, ubi propofitum fa­
ciendum , vel peccata ut praftici futura occurrunt.
Qudd etiam non fit neceflarium > ut propofitum fe
extendat ad omnia venialia, fed fufficiat, ut ad illud fe
extendat > de quo dolet, vel quod vult confiteri, patet
ex fraud. ar$. * . ;
57. Dixi tamen > ex m%h)o univerfoli: quia fi quii
doleret tantum ex motivo particularis turpitudinis
alicujus peccati, v. g. luxuriae (quod tamen raro fit)
tunc requireretur propofitum explicitum , ut beni
notat Lugo cit. n. j2 . Ratio eft , qudd in tali particu­
lari motivo non includatur voluntas alia peccata non
committendi.
?S. Quaeres > utrum quis poffit habere efficacem
dolorem Sc propofitum dc omnibus venialibus > cum
haec moralitervitare non poflimus, ut patet ex Jr. M
6ra$. dtjkf. 1. n. 1 2}. Antequam refpondeam, nota,
quod duplex poffit efle aftus efficax. Primus dicitur
efficax Sc abfolutus ; Sc tunc habetur, quando judi­
cans aliquid efle poflibiie» illud abfoluti volo. Aker eft
quidem
De froftfiu ad confejjionem requ'tfitt. gj
quidem efficax , non tamen abfblutus, led curti addi­
to >quantum eft ex parte mea. Hoc polito , refpondec
Lugo cu. fe&. 9. nos pofle habere propolitum hoc
lecundo modo, non autem primo. Alii autem refpon-
dent > nos pofle habere a&um efficacem Sc abfolutum
in id , quod adhuc phyfici eft poffibile»licit moralitcr
ob noftram debilitatem , Sec. fit impo/Iibile : nam
etiam fic > fcilicet phyfici vitari poflunt venialia , ut
incit.loco ». 128. dixi. Refponfionem autem eorum»
qui dicunt, pofle omnia vitari diftributivi, non col-
ledivi , rejeci ibidem n. 1^0.
S9- Qucresi. An, quifuppofitopropofitouniver-
fali de omni mortali Sc veniali ante abfolutionem ve-
nialiter peccat, propolitum vel dolorem retra&lfle
videatur 1 Reft, cum Lugonecit. n. 144. Paludan.dcc.
negativi: quia tale propofitum >etiamli non phyfici,
artamen moralitcr eft multiplex. Unde licit quoad
unum v. g. peccatura veniale revocetur, non tamen
quoad alia. Aliud eft de mortalibus , quia certum
eft} qudd per unicum mortale revocetur: cum per id
homo avertatur i Deo , aded ut mirum fic , quod
aliqui dicantur contrarium afleruifle. Ex his
60. Collige i. Qudd propofitum vitandi venialia
non necefTario debeat efle ita ftridum& efficax , ficut
ad mortalia: nam ad haec vitanda teneor etiam vitare
omnes occationes proximas : non fic de venialibus»
quia pro his occafiones fimtfrequentiflimae , ad quas
omnes vitandasex hoc mundo exire deberemus.
61. Collige 2. PofTe aliquem habere fufficientem
pro confeffione dolorem de uno mendacio abfquc
dolore de aliis mendaciis venialibus. Item fufficere
dolorem de multitudine Sc Frequentia eorum. Ratio
eft , quia hoc janvcft habere voluntatem diminuendi
veniale. Deinde datur inaequalitas in ipfisindividuisi
ficdeteftabilius eft mendacium omnino deliberatum,
fine utilitate, quim cum femiplena advertentia)
Sc utilitatis gratil prolatum.
84 Trt/S.f. Jt PoOtiuiuU, D .t, g). i .

ARTICULUS VI.
De inefficaci propofito ( i occafione proxima,

6 i .C x triplici capite colligi poteft defe&us fufficien-


L tis propofiti. i. Si poenitens nolit facere id , ad
quod tenetur, v.g. famam aut pecunias ablatas refti-
tuere. i. Si nolir relinquere occationem proximam
peccandi. £. Si faepi relabatur. De his duobus pofte-
rioribusagemus, quia deprimoperfeconftat, quod
fit indifpotitus. Igitur
63. Notandum , occationem peccandi aliam efle
remotam , aliam proximam. Haec eft > in qua vel ex
natura fua quis femper peccat , vel contideratis circum*
ftanriisquisFerifemper graviter peccat: ut qui domi
retinet concubinam in aetate adhuc vegeta.Hemora eft,
in qua quis frequenter abftinet, licit etiam Frequenter
(imd fecundum aliquos etiamti Frequentius) cadar.
Porr6 proxima occatio alia eft voluntaria , quam
poteft , Sc non vult dimittere. Alia involuntaria,
quam moraliter non poteft removere : hoc eft tine
gravi detrimento honoris , famae, bonorum , vitae,
gravi fcandalo, incommodo. Hxc autem impoflibili-
tas moral is deferendi occationem prudentis conFeflarii
judicio cenfcnda eft > implorati ad hoc afliftentil Di­
vini. His potitis
64. Dicoi. Qui verfatur in occatione remota, legi­
timi abfolvi poteft : non verd qui eft in occatione
proxima , quam moraliter vitare poteft. Ita DcBorcs
cmmuustcr. Ratio primae partis eft , quia alioquin juxta
A poft. « Qrmth. y. j?'. 10. deberemus omnes exire dc
hoc mundo : nam fpri in omnibus ftatibus eft occatio
remota peccandi mortaliter. Ratio fecundae partis eft,
quia talis utique non habet propotitum efticax, nam:
fi amat periculum » peribit in tfb. bxclt. j. y/. 27. Et:
ggui cccfifionem damni dat» damnum dcdtffi videtur »cap,
fintl. dc injurris.
67. Dico 1. Quando occatio proxima eft involun­
taria, uttdi&um, etiampoteftabfolvi. Ita Lugo bic
d t$ .\ 4 je 3 .10. Laym.<& feri communis contra quot
dam (ut ajunt) Janfcniftas , qui volunt> neminem
pofle
De otctfiont froxims, Gfc, 8f
pofle abfolvi unquam , nifi occafione jam dimifii.
Kano tamen ell , cum quia hoc eflet attenti hominis
conditione dc fragilitate moraliter impollibile. Tum
quia talis potius patitur periculum , quAm illud velit.
Tum quia ipfum periculum non cit peccatum, fed tan­
tum occa lio illius. Tum quia hoc videtur declaratum
in cap. Ccnfult&ticn. eUfrtgtdn & maUficsMu. Ubi perm it*
tuntur conjugati, qui contraxerunt matrimonium in­
validum propter impotentiam coeundi, limul cohabi­
tare ut fratres dc forores, idque propter fcandalum
dc infamiam i cum tamen eflet periculum ta&uum
dc aliorum peccatorum. Hinc
66. Infert Lugo cit. «. pofle abfolvi filium - fa­
milias , quamvi6 domi maneat famula , cum qua
peccare folet > quam tamen ipfe expellere non poteft*
nec decenter fieret : ficetiamii cum fratre autfororc
aut confanguinea peccare foleret, a quibus fejungi
non poteft abfque gravi detrimento.kem infert Navar.
#* c. pofle abfolvi mercatores, milites, feri-
bzsydc aliorum officiorum perfonas> licit in fuis officiis
fit ea occaiio. Irem ii hofpitifla cum hofpitibus peccare
foleat. Si ancillae dc cognatae cum heris aut confangui-
neis luis , vel adolefcentes aut puellae in confabulatio­
nibus, choreis, amplexibus, dcc. juxta honeftam patriae
confuetudinem. Si Confeflari us excipiendo confeffio-
neslabatur: modo in his dc fimilibus concurrant haec
qu.ituor: Primo, ut habeant verum dolorem. Secun­
do , verum propofitum non peccandi in illa occafione.
Tertio credulitatem, fe in ea non amplius peccaturos^
Quartd , ut non podint fine incommodo gravi fepa-
rari. Videri poteft Navar. cit. dc Tambur. «*
Confe/fclib.}tC.
67. Quod epo facilius adn^tto , ubi eft periculum
magni fcandali, quim folum alterius detrimenti: qui*
ex praecepto juris naturahs fcandalum vitandum eft;
non fic de damno alio , nifi eflet feri extremum:
enim prodcSl bomini > fi univerfum mundum lucrctu* , mtk-
nut vero fux dctrtmcntum ptuaiup ? Unde tales famulae*
dec. quae finito termino conduftionis poflunt fine infa­
mia aut fcandaio dimittere fuos heros , confangui-
neos, dec. & tamen non. faciunt * quomodo abfolvi
poflint * ego non video*.
F | 68, Hinc
%6 IraQ . /. dtPaniunu*, D. t. ^ .2 ,
6%- Hinc «liror , quomodo quis audeat Joannii
Sanchez (apud Gobat />.7. Csfu fententiam
fcqui, qui abfoluti dicit, denegandam non efle abfo­
lutionem ei, quifux concubinae, quam domi habet,
dedit 100. aureos , quorum recuperandorum fpem
non habet, (i iMam ejiciat. Nec minus miror, quo­
modo ejufdem Joannis Sanchez dc Vivaldi fententiam
(quam Tambur. 4. probabilem vocat) (equi quis
poflit, qoddfcilicetconfuetudinarii tales toties, quo­
ties abfolvi poflint, nec cogendi fint fubi re tale detri­
mentum , dc relinquere occationem proximam. Ra­
tio eorum eft, quia potuit primi vice: ergo dc fecundi.
Ecce pulchram rationem ! quafi verd primi vice non
prudentius emendatio fperari poflet , quim aliis.
Unde hxc bene damnantur per fio. 61. dc 62. ex dam­
natis ab Innocentio XI. ut videre eft circa initium
T omuli 4.
69. Nota tamen r. Quid nondum dicatur concu-
binariusfcuconfuetudinarius , qui femel vel bis tan­
tum reincidit, fed requiritur confuetudo. 1. Si talis
longo tempore , v. g. uno vel duobus, &c. annis non
confefiusrflet, dc confiteretur, poflet abfolvi, (i pro­
ponat , fe concubinam eje&urum : quia tali Facilius
credi poteft , quim e i, qui farpius conFetfus promi fit
emendationem, dc non ftetit promitfis. 3. Si eam noh
ejeciflet , dc aliqua ^men inchoata edet emendatio,
poflet ctiam abfolvi ,fuppofito ligno extradinario do­
loris dc fpe emendationis. Item 4. Si res efle» mutata,
dc ceflet periculum ulterius Fornicandi , v. g. fi eflet
deformis fa&a, <Scc. modo non (it publicum fcanda-
lum , quia haberetur femper pro concubinario. Pec­
catorum enim publicorum debet efle publica conver-
fio. Si autem pcenitenftfepius decepi flet > non poflet
amplius abfolvi, nifi Forti ob extraordinaria & magna
indicia melioris voluntatis.
70. Nota etiam ex Gobat ch. n. quod conFeda­
rius non judicare debeat (uum pcenitentem efle in
occafione proxima, v.g.feinebriandi, autprccatum
turpitudinis ratione pravae (ocietatis patrandi , qui
tentatusdecies, acquievit folum ter, quaterve: (ecus
ii fiiccubuiflet (epties vel oAies. Unde illi priori no­
lenti rcccdcrc ab occafione non negandam efle abfo­
lutionem»
Bs occ*/u*t froxmu >tf<u J7
Wionem > (Caramuel etiam vult iili non negandam*
qui toties fuit vi&or quam vidus) negabit autem
pofteriori , nifi vel urgens caufa iUi faveat * vel mu­
tentur circumflanti*. Et inTheologia juridico - mo­
rali c. 1 1. n. s- addit, quod de Hoc pofieriori non fuffi-
ciat , li dicat in confeffione : bigo jeptus > v. g. ms
0kM.tv*, &c. fed debet etiam dicere > qudd potaverit
decies , dc fcexpofuerit decies >quamvis tantum *v.g.
fepties fecuta fit a&ualis ebrietas.
7 1. Tandem , omnis occafio involuntaria fit vo*
lumaria,!? poenicens non vult remedia adhibere icon-
fetfariopr*fcripra. Inter qu* funt injungere frequen-
tiores orationes , majores eleemofynas , jejunia,
frequenciorem concionum auditionem >Sacramento­
rum m.ijorem ufuni, non mutareconfcflarium, quo­
tidie , vel Drpius in die coram Crucitixo renovare
propolitum , bpnum JEfum non denuo flagellandi,
crucifigendi, &c. nunquam folum reperiri cum perfo-
na periculo^ , non curiosi e^m intueri , imponere
poenitentiam conditionaram, (i teircidas in peccatum,
f.icies hoc, v.g. facias dici tot 6c tot MiflTis > vel eas
audias,veldabishocautillud in Eleemofynam. Poteit
etiam injungi votum caftitatisad tempus , vel ut do­
mum rediens dicat concubinx' > fe propofiiifTe emen­
dationem , adeoque ne impofterum , ii fortitontra
pro politum eam Iaceflat, confentiat, fed potius eum
admone.ufui propoiiti . quod facili faciet, ii alus non
nili aliquatenus invita confenferit, &c. Cauti tamen
procedendum , ne remedium Iit nimis facile, ik fa
non retrahat i peccato: nec nimis difficile, dc iic omni­
no omittatur. Nec publicum , dc iic Jigilluni frangatur.
Et licit cum omni fpiritu lenitatis dc manfuetudinis
popnitentes iint ad emendationem Sc remedia ducendi*
non tamen facili nimis excufationibus plerumque ex
afTedtu pravo provenientibus credatur* Nam nguum
calorum vim pttituw.
71. Qu* haftentis d ixi, non minds intelfigenda
funt de peccato indeterminato * quim determinato:
utiifeias , quoties cum hoc homine converteris , to­
ties te modo in btafphemias , modd in detraftiones».
modd in ebrietates, vel libidinem rucrc* b * umum—
mt ftmuntt* cMrs mmm vel altarum.
F 4 ARTI-
tS J r t S .j. JUPtmtetttia, D. 1 . £ ) . * .

A R T IC U L U S VII.
De Rccidivii•

7 J- D £idivus dicitur is, qui identidem Animis fire-


quenter in peccata mortalia ejuftlem fpeciei
rclabitur, v. g. in mollitiem, blafchemias, ebrietates*
dec. Abfolvere hunc potes , Ii prudenter judicas, cum
habere vcrum propolitum fe emendandi, licit timeas>
cum facili relapfurum : nam ad recipiendam abfolu­
tionem , non requiritur, ut pcenitens amplius in
rum non peccet , fed tantum ut habeat veram volun­
tatem non amplius peccandi, dc ita docet communit
fententia contra quofdam Janfeniftas > qui dicuntur
docere , neminem pofle abfolvi , fi adfir probabilis
timor dc relapfu, vel nifi emendatio notabili tempore
abfotutionempracceflerit. Indicia autem veri talis pro-
politi funt ii confitendo praefeferat&ollendat dolo­
rem non ordinarium : fi veniet ad confeflioncm non
quali ex conftietudinc , autcoa&us: vel (i nunc adhi­
beat media, de quibusantei non erat monitus: fi alias
de fuo gravi mifo nondum fuit ab ullo confcfljrio
admonitus: fi offerat aliquam emendationem > adhi­
buerit diligentiam dc conatum ad emendationem.
74. Pro remediis prxtcribcndis confidcranda eft
cauli reinctdentue: an v. g. ipfe manibus, vet alias pro­
curet pollutionem, dec. tunc ferid admonendus eft»
utifimilibusabftincat, & cum tentatio inflat, reprae-
fentet (ibi, qudd tali aftione & confenfu in illam, xter-
tiis pcenis fe reum faciat» quam periculofiim fit > ne
Deus per tot offenfiones continuas irritatus, (uam
gratiam omnino fubtrahat, & in impeenitentia mori
permittat: confideret peenitens , quid ipfe faceret de
fervo identidem idem furtum committente: Invocet
B. V.Mariam, dicat quotidie ejus parvum Officium»
imploret S. Jofcphum, S. Thomam de Aquino, S. An­
tonium de Padua, <&c. Proponatur ipfi , quomodo
Her& Onzx>,Gcnef.j8. ^.7.®*Jlq . ob mollitiem k Deo
occifi (int, vel per Afmodamm > vel immitfionem ter­
ribilis plagae, ut refert C orn ell Lapid. in eum locum.
Poccft ctiam fuaderi matrimonium > fi fit perfona
capax.
De Rechi&vff. 89
capax. Item poflunt applicari aliqua ex remediis mox
mum. 71. aflignatis : quamvis in recidivis mitiores
quim in illis efle poflimus. Poteft etiam injungi,
ut infra triduum Sec. ittrum confiteatur , (i relaba­
tur. Dein poflunt medicinx fpirituales fubinde non
per modum pnecepti, fed tantum confilii prxferibi,
prout in domino judicabitur. Inculcetur autem iplis
gravitas peccati, Scc. Semper tamen confeflarius pru­
denter procedat, pro qualitate Sc capacitate pceni-
tcntium.
7*. Quaeres, utrtrm quis pro majore utilitate vel
bono pcenitentis poffit ipfi fufpendere abfolutionem,
licit adhuc ad fit aliqua probabilitas vel credulitas
difpoiitionis ? Rejp. omnino» ut comrauniflima do­
cet , quidquid dioant Joann. Sanchez Sc alii. Con-
feflarius enim non tantum agit perfonam judicis,
fed etiam medici 1 experientii autem conflat, quod
hoc iplis fuerit optimum remedium. Imo fi fie-
pius redeant cum iisdem peccatis, id omnind ex­
pedit.
76. Dices: Forti defperabit. Hoc eflet per accidens:
confeflarius enim quaerit bonum pcenitentis, &rem
rotam Deo committit. Interim tamen pcenitentem
non verbis afperis, fed lenioribus fuavirer traAet,
explicato periculo , in quo verfatur , abfolutionem
fore ipfi inutMem ex fua parte, ex parte autem confef-
farii efle periculum, ne abfolutionem'indigno der*
&facrilegium committat Sec. ut lie ipfepcenitens co­
gniti fuineceflitate&c. in dilationem confentiat. Di­
latio tamen non hat ultra 8- vel ad fummum if.dies.
Quod etiam poffit differri abfolutio, quando eft du­
bium de firmo propofico, Sc quando confeflarius in­
diget confilio, videtur certum : quidquid aliqui di­
cant : nam hoc eft facramento honorificentius dc per­
nitenti utilius. Unde patet,qudd in tali dubio poflellio
Sc praTumptio non flet pro pcenitente, fed pro facra­
mento.
Dixi, qudd id expediat, Sc pofle fieri, non autem
qudd femper debeat negari abfolutio > utquidam ni­
mis rigidi volunt. Media ergo via fecundum prudens
judicium eonfeflarii eligenda eft.
77. Nota tamen > qudd recidivis teftamibus dolo-
F S rem,
90 Xra3 .$. JePcemtemtis, D. 2. £>.2.
rem >dec. facilius poflit dari abfolutio, quim qui funt
in occafione proxima: nam illi, dum voluntatem bo­
nam dc propolitum teftantur, jam tollunt occafionem,
quam (proh dolor') (emper fecum ferunt: «It eium
fita in voluntate & corpore proprio, dcc.
78. Quaeres i. An recidivus, abftrahendo ab occa­
fione proxima &(candak>, podir toties quoties abfol­
vi, etiam quando nullus apparet profc&us ? Reft Nul­
lo, modo , quia talis utique habet tantum fi&itium
propofitum. Ita communiter Theologi contra Vi*
valdum &Sanchium, ut jam *.<?£. dixi.
79. Dices: Chriftus dixit Petro (eptuagies fejpties.
Reft. Si poenitensfit di fpofitusC. ftcusN. Aliis feque-
retur, qudd non contrito, dc illi , qui eft in proxima
•ccafione voluntaria > poflit dari abfolutio.

A R T IC U L U S VIII.
Utrum pojfit dari Sacramentum pernitentia validum
(3 informe ?
So. /^vudd pofHt dari aliquod (aeramentum vatidum
v < dc informe > diftum dc explicatum eft 7 *. 5.
Tr. <kfacT*m. tnum. <hj}. 2^ mtm. 48. & fetf* Quaeritur
ergo h>c , utrum etiam in (aeramento poenitentiae
locum habeat , ita ut poflfitdari (aeramentum poe-
nitentis , in quo reperiantur omnia Cflentialra , ac
proinde (it validum, dc tamen nullam conferatgra-
liam , ex cujus defeAu dicitur informe , edqudd
gratia fit quafi ultima forma extrinfcca {aeramenti
pernitentis.
Sr Plures circa hoc font diverts (ententis, qus ta­
men omnes ad duo capita reduci poflunt. Primum eft
ex defedhi examinis: eo quod confe/Tio non fit integra»
fed quod unum vel plura mortalia omittantur ex ne-
gfigentia in examinandi confcientia etiam vincibiii-
ter, ac proinde mortaliter culpabili. Et in tali cafu
confeftionem pofle efTe validam > licit gratiam non
conferat, docent Henria Nugnus&c. apud Gobat bit
Tr.6. taf*7. •• »80. modo ignorantia non fit affeAata
vel era fla (eu (upina: fi enim extali ignorantia aflFe&a-
ta ignoraret >examen efle infuflkicw, tunc concedunt
•m -
Dc Sacramenu p&mtenti* valid* & informi. 91
omnes confeflionem fore formaliter non integram»
ac proinde nullam.
8i*Secundum caput eft ex deftftu doloris,quod mul­
tipliciter contingere poteft. 1. Si Hat omnino abfque
dolore. 2. Quando dolor non elt fupernaturalis. 3.
Quando non eft efficax, fed retinet fecretam dc impli­
citam quandam voluntatem peccandi mortaliter; ut
contingere poteft in iis 9 qui rancorem dc vindiftam
fovent. 4. Quando non eft univerftlisfead omnia pec­
cata extendens, fed tantum elt particularis quoad cer­
ta peccata , quorum recordatur, v. g. aliquis habet
quatuor peccata mortalia» fcilicet adulterium, furtum»
homicidium dc detraftionem : ipfe tantum trium
priorum recordatur, 6c dei pfis habet attritionem fu-
pernaturalem quidem, fed tantum ex motivo particu-
iarisdeformitatis torum ; quartum verd ex oblivione
naturali dc inculpabili non declarat, nec de illo dolet»
cum,ut dixi,dolor non (itex motivo univerfaJi retra-
ftante omne, quod tali motivo poteft efle contrarium.
Circa defeftum ex parte doloris funt diverfa placita
Doliorum , quos referunt Suar, hic io.Je& , / . 6c
Vafq. hic q.gz. a. 2 . Aliqui in omnibus iftis calibus ad­
mittunt,pofle dari Sacramentum pcenitentiz validum
dc informejproquibus etiam citant S. Thomam.Com-
munius tamen tantum admittitur ultimus modus,
quando fcilicet attritio non eft univerfalis.£# ha rejcQis
altis modis tenti Suar.cit. Genti dtf}. 1 0 . «1. v. Lugo,
multi Tkomtjla. Alia verd lententia extremi oppofita
aflerit, nec in ullocafu pofle dari Sacramentum pceni-
tentiae validum Sc informe. ItaP afq.ch. Rhod.dtjp.2.
q. Laym. Conink > ( f ex antiquis Gabrul» Majo?9
Adrtanm. Ium M aflr. 4. dij}. j . n. 3 S } . & communius Sco­
ti ft <*. Imo&S.Thom. tam cxprcfu*kcuitm 4. dtjp. 23. q. 1«
s. 4 in corp. ubi ah: Cemritionem ejfc dc effentia Sacramenti.
8}. Dico : Nullum datur (aeramentumjxenitenti*
validum dc informe, etiamfi dolor ad eflfeftum ejus
neceflarius inculpabiliter omittatur. Unde (equitur»
(aeramentum poenitentia;, quotiescunquenon confert
gratiam, illud omnino efle invalidum, ha Authota
ultima /ententia.
Probatur 1. Quia ubi deeftpars clientialis, ibi non
informe» fed omnind Dolium cft (aeramentum: fixi
quo-
$% Tra&. f . dt Famiunii*. Z>. 2. jjjh 2.
quoties deeft fupernacuralis, efficax A univerfalis do*
lo r, deeft pars eflentialis: ergo Ac. Major admittitur
ab omnibus. Minor probatur. Attritio ut Ik parsfa-
cramenti, debet efle donum Dei,A impuIfusSpiritftsS.
utfatisdi&um dtjf>. t. nu. 6o. & feq„ Item debet efle ef­
ficax , nam cum inefficaci poteft ftare voluntas peccan­
di : ergo inefficax 6c naturalis non fufficit.
84. QiiodnecfufficiJrspartiaHs, licit fit fupernatu-
ralis, probatur, quia tile dolor debet tendere ad recon­
ciliationem cam Deo: fed dolor ,qui non eft imiver-
falis ad omnia peccata mortalia , non reconciliat:
ergo Ac. Major conftat ex Trid. c. j. jubi air»
hoc Sacramentum efle eflentialiter reconciliativuro
peccatoris cum Deo, A efteftum ejusefle reconcilia-
tionemcumDeo. ProbaturMin. Ille dolor non re­
conciliat , qui non retra&at omne mortale, (quia
omnia Deum offendunt, A vindidam exigunt, nec
unum fine altero remitti poteft > nullum autem re­
mittitur, quod non retraftatur) fed talis dolor partia­
lis non retra&atomnemortale>utper(econftat:ergo
non eft reconciliativus.
S;. Probatura. Ille (olus dolor, feu contritio aut
attritio eft pars eflentialis, qui eft difpofitiofufficiens
ad gratiam, cum Trident, nihil unquam dicat de con­
tritione, ut eft difpofitio ad gratiam, quod non dicat
de eadem,ut eft pars eflentialis facramenti: fed fi non
fit univerfalis, non eft difpolitio ad gratram,Cum gra­
tia non detur : fi unum mortale remaneat : ergo ne-
queeft pars eflentialis, ac proinde reddit facramen-
tum omnino rrulkim. Neque fufficit,utexiftimetur in­
culpabiliter univerfalis,licut non fiifficeretad Euchari-
ftiampanis hordeaceus ctiam invincibiliter exiftima-
tus triticeus. Excufaret quidem a peccato facrilcgii,fed
non efficeret facramentum: fic ctiam in noftrocafu.
ARTICULU S IX.
Solati* Objettionum.
86. /^ \b jk . In reliquis facramentis defe&us doloris
v_>/ impedit tantum fru&um facramenti, noi*
valorem: ergo etiam m confcilione. R<JP difparitatem
efle ; quia in aliis facramemis dolor eft uncam difpo-
fici»
De Sscrmnento PstnUtntt* vslido f f mformi. j j
fitio : hlc autem cft pars cfientiatis. Unde ben£ nocac
Maftr. cti. *.$#/. poft Conink dc alios,hoc etiam difcri-
men efle inter hoc 6c alia facramenta, qudd alia non
includant difpofitionem poenitentis, ut materiam aut
partem eflcntialemfacramenti: i&ideo poflunt habe­
re omnia eflentiaha 6c tamen carere effeftu. At verd
facramcntum poenitentix requirit difpofitionem , ut
partem effentialem, quam (lhabet, non tantumeric
validum, fed etiam effeftum conferet. Si vero non ha-
bet, non tantumerit informe, fed omnino nullum.
$7. Inftabis: Pars facramcntalisdebetlenfiUiJisjefle:
attritio non eft (enfibilis: ergo dec. ReJt fit fcnlibilis
per confeflionem, 6c fignum externum direfti cadens
inea , quxfciuntur ; indireftiinea, qua? ignorantur.
8S. Inftabis 1. Sicutad validitatem facramentifuf-
ficit, peccata, quae fciuntur, confiteri : fic ad vali­
ditatem fufficit de confieflis dolere. Refi. Rationem
differenti* efle , qudd integritas materialis confef-
fionis -non fit de cflentia (aeramenti, (ut videbimus
>oftea) ctim poflit efle facramentum rcconciliativum,
{ icit non omnia peccata detegantur: fed non poteft
cflfc reconciliativa fine dolore aeomnibus mortalibus:
ergo 6cc.
89. Quod neque ex defeftu examinis poflit efle
confefllo informis, 6c tamen validum facramentum»
ut aliqui volunt, prout num. $ 1. diftum , patet ex jam
diftis 1 edquod cum voluntaria culpa mortali accede­
re non fit difpoiitio fufticiens ad facramentum*, ac pro­
inde deeft pars eflentialis. Si autem accidit ex ignoran­
tia invincibili 6c naturali oblivione peccatorum, quia
poft diligens examen memori* non occurunt, tunc
erit confeffio non tantum valida, (edetiamfruftuo-
fa, modo dolor fuerit univerfalis, ut conftat ex
diftis.
90. Confirmaturclari ex Trident. Stfit+.c.f. ubi ait:
Ejx bis cclligiiur , opirttrt ,1 potniunubus omnia puestj
nurta/ia 9 querum ptfl dtlt^cnuiH Ju i Aifiujicnem , csn-
JctMMm h*bcnt9 in ctnfejjttnt rccenfcri. Unde eXplic.v
tio Adverfariorum dicentium, ibi agi deconfeflione
neceflaria ad effeftum facramenti , non verd necefla
ria ad valorem tanttim, eft pro effugio excogitata ad
defendendam fufceptam fententiam.
91-
94 Tr*9. j. de PawtM ia, D. i . t,
91. Noftra fententia igitur eft quidem tutior, fed
contrariaefunt tam pernitenti, qu&mconfeffario ma­
gis con fola toriae: ex iis enim fequitur, quddlipceni-
tens non habuifTet dolorem illum fufficientem, nec
omniamortaiiadixifTct, (uri explicatum) fipoftca oc­
currant illa peccata, aut error dolorisagnofeatur, non
teneri repetere integras priorcsconfefliones,(quod pla­
ni ex noftra fententia Heri debet) fed fufficere, ii confi­
teatur illa, quorum erat oblitus etiam culpabiliter* vel
doleatdequibusnonrevera&fufficienterdo!uit: & lie
fecundum illos poteft fidio tolli, revivifeere facra­
mentum, & confequenter peccata poftunt remitti tan­
tum per fubfequentem veram attritionem.
Qudd enim id fieri poflit per contritionem velcon-
feflionem fubfequentem cum dolore univerfali, fup-
poniturtanquam certum: dummodo, (i peccata ob­
lita , vel non attrita memoriae occurrant, ea paratut
fit confiteri.
92. Ex his coti ige 1. Quim con fultum (it, ut femper
attritio ex motivo univerfali eliciatur : qualia motiva
funt, quod per peccatum fis meritus infernum, vel
beatituamem amiferis,vel offenderis Deum,vel ingra­
tum te exhibueris &c. cum enim reatusinferni ,amif-
fioglori*, ofFenfa Dei, ingratitudo in omnibus pecca­
tis reperiantun eo ipfo qudd ob fimilem rationem do-
leas de Deo offenfo, etiam impliciti doles de omnibus
peccatis. Quod contritio oerfc&a fit ex motivo uni­
verfali , per fe patet, cum fit ex motivo dile&ionis Dei»
qu*dileftio opponitur peccato faltem gravi. Interim
tamen etiam verum eft, qudd rard foleat dolor exci­
tari ex motivo particulari alicujus vitii , v.g. tantum
propter turpitudinem, qux reperitur in fornicatio­
ne, qudd hominem fimilem bruto reddat, Ac.
9}. Collige z. Qudd in omni fententia verum fit»
fi quis poft adhibitam moralem diligentiam unius vel
plurium peccatorum oblivifceretur in confef!ione,non
opus efle, ut poftea repetat omnia, fed fatis efle, fi ea
repetat, quorum oblitus fuerat: modd in anteriori
confeffionedolorem efficacem habuerit ex motivo fu-
pernaturali & univerfali) quia talis inculpabiliter omi-
fit aliqua peccata < & ex alia parte integritas materia­
lis j id eft) ut (emper omnia peccata ducantur , non
De Sjeramm* paniufu'ut vd/*h & infirmi. 95
eft de eflentia (aeramenti, ut infra explicatur. In con*
traria autem fententia nec requiritur ^olor univerfa­
lis» imo fecundum aliquos nec efficax, nec ctiam ut
inculpabiliter omifla lint peccata.
94. Collige 3. Qudd etiam in omni fententia verum
fit, illi, qui dolorem univerfalem non habuit, fi poftea
contrkionem perfe&am elicit, utpote qux omnia pec­
cata delet i vel in alia confeffione habeat attritionem
ex motivo univerfali, tunc omnia peccata remitti»
modd poft diligens examen, aut ex oblivione natura­
li» dc hc inculpabiliter omittamur in confeffione.
97- Collige 4. Qudd licit contraria fententia fit val­
de favorabilis: attamen ctim agatur de efTentia facra-
menti ,& de periculo flutis, eam non efle fuaefendam,
fed potias qui non elicuit dolorem talem univerfalem»
repetat omnia pcccata praecedentis confeffionis * dc fic
erit fecums. Quamvis eam fequendo excu&ri poffit
4 novo peccato, ut mtm. #/. diftum.

Q^U i S T I O III.
,
De ConfeJJione prout eft alterapars ma­
terialis Sacramenti .
96. A &us pcenitentis efle materiam confeffiopis, di-
GtutxithbscUyp.q.t.a.z. Primuma&um,qui
eft dolor, explicavi feq. Sequitur ergo fecun­
dus aft us, qui eft confeffio feu accufatio fuoruin pecca­
torum coram legitimo facerdote. Hoc remedium ad
delenda peccata» quoniam difficileeft, ideoinoftrs
haereticis paffim rejicitur, nihiKjue magis videntur ab­
horrere, quim fua deli&a etiam occultiffima alicui ho-
mini detegere. Unde aflerunt, fufficere, fi quis fua pcc-
catafoli Deo confiteatur. Nec mirum eft, quod diabo­
lus, noftr* falutis invidus, hoc remedium deftrucre
moliatur i ex eo enim non tantum uberrimi fruftus
in fidelium animabus oriuntur , fed etiam quisquis
core&ifunftus fuerit, falvus erit. Oftendenda
eft ergo ejus neceditas.

AR-
96 / TtjB. f. de Panitentia, D. 2. J£. J.

ARTICULU S I.
Dc ntcejfutte confeffionis ex prdcepto Di-
7 vino.

f 7. /~^u6d poenitentia fit neceflaria, eonftat cx dijp. r.


2. Qiidd etiam («t Sacramentum, oftendi
kacdift. q. 1 *. 1 . Sed quoniam etfentia Sacramenti fal-
vari poflet tine accbfatione faltem diftintta 6c explicit*
peccatorum , ideo hic neccflitas confeffionis feu accu-
fationis fuoruin peccatorum demonftranda eft. Poteft
aureqi hxcconfcflio dehniri: Accufaiio peccatorum fuo-
runi tnJf>ec 'ufaSa Sacerdoti legitimo ad obtmtmUm Morum
rtmtjjuncm btntficie cJavium KxcUJia.
98. Dico: Confeffio facramentalisfuitlnftitutaex
praecepto 4 Chrifto Domino, adeoque eft neceflaria nc-
ceflitate prarcepti Divini. KJldefidc contrafcBariotomucs.
Et patet jam cx mox cit. q. 1. a .i. Hanc veritatem Bel-
larm. hie lib. $. per totum. Conink dijp. /. Burghab. Cm-
troverf.ys- *nu.\2. 6c alii fust probant. Probatur au­
tem adhuc clarius i. Scripturi. Matth. i6- 19. 7ibi
dabo clava ngni c(thrum. Matth. 1 8* 1 8* Quacunque
aUsgavcriiisfupcr ttrram , (fc. Joan. 20. if. 2 J. Quorum
rcmiferiits pcccata, (fc. His verbis inftituta eft confef­
fio : ergo eft de prxcepto Divino; Probatur Anteced.
HicChnftusinftituit Apoftolos 6c eoiumfuccc(Tores,
judices: ergo infticuit fimul confeflionem. Confcq.
patet: fi enim funt judices peccatorumydebent cogno-
fcerecaufam, quam, prafertim ratione internorum
&quia reus fun m crimen confiteri debet, (maximi
ubi accufatio debet efTe dolorofa, ficuti fit in hoc (aera­
mento , ut fatis diftum) fine accufatione poenitentis
cognofcere non poflunt.
99. Tota ergo difficultas cft in probando anteceden­
te , quod evidenter probo. Ille qui poteft, fi velit, de­
tinere in vinculis , vel folvere, verus eft judex : fed
Chriftusdedit hancpoteftatem Apoftolis, qui certi ali­
ter reos ligare non poflunt, <}uam negando abfnlutio-
nem vinculorum : ergoconftituiteos judices. Simili­
ter poteftas remittendi) aut retinendi pcccata idem
Bt# NcuJJitau Confejftovns. 9j
Jemonftrat. Nam judicis poteftas duos aftus dicit»
'fcilicet dare veniam alicui tanquamdigno , denegare
indigno: led hanc poteftatem dedit Chriitus Apofto­
lis y Joan. 20. Quorum remijeritis»STc. ergo conftituit
illos judices. Hxc ratiocinatio eft evidens: Nam in
baptifmo , v. g. non inftituit ChriftusconfefGonem,
quia miniftrisbaptifmi non dedit poteftatem peccata
remittendi vel retfnendi , fed (olam poteftatem re­
mittendi i hic autem vult? facerdotes utrumque pofle,
quod eft illosjudices conftitucrc, cum hoc (it efle judi­
cem. Mali ctiam dicunt, faccrdotc6 per hoc non acce­
pi fle poteftatem remittendi peccata,fed tantum decla­
randi ea k Deo remifla efle. Nam verba Chrifti clarifli-
m i contrarium prsfefcrunt : A Trid. Sejp. 14. Crn. y.
cxprcfsi definit.
100. Et fani non potuit explicari apertius poteftae
'hxc , peccata retinendi vel remittendi, quim nomine
clavium; cum enini clavis fit inftrumenctim, quo fa­
cultas habetur ad aperiendum vef claudendum» com-
modiflimi clavis k Chrifto appellata eft poteftas Ecde-
(ix ad regendas animas , utregnum ccelorum afle-
>quantur. Delinitur ergo clavis h*c : Potejtss , qui
juAcx Ecclefi.tflicus dignos s*hnittert valet ad repi* tttlorum%
fecc.ua remittendo , & indignos refellere * feccato retinendo„
Hinc S. Auguft. homil. 49. c. 3. Agitefaenitemiam, f*«-
lis agitur m Eeclefis * &c. Nemofibi dicat , occulti ago*
sfudDeumago. Novit Dem9qui mihi ignofeit, quis in corde
sgo. Ergofine caufa di3umtH. (QuaJolveritis in terrs9erun$
ttfoluta mcctlo t Ergofine caufaJu n i claves data Ecclefi*
Dei f Fru/lrmnuo Evangelium Cbri/li , frujlrsmm verba
Chrifti. Ita S. Auguft. *
t o 1. Confirmatur magis ex Scriptura,nam A9 or. 1 p.
refert S.Lucas,multos fidelium venifle ad Paulum,con-
fitentesA: annuntiantes aftusfuos, id eft, offenfas, ut
•habet Syriaca verfio : ex quo loco fusi argumentatur
Bellar, cit. c. E$c. 4. affert varias figuras, non tan­
tum pro probatione , fed maximi pro concionibus
pulcherrimas * quas hic referre nimis longum foret.
Qualis eft etiam illa ij.O* 14. ubi cogebantur fc
leprofi (acerdotibusfifterc, quibus (olis judicium leprx
committebatur. Jacobusc. c. jJ'. 16. dicit: Confitemini
sltcrntrwn feccsts veftrs , ubi tamen ly alterutrum in
Theol. Tom. V L G fano
9? Trj3 . f. dc Pcuuufuu, D. 2. Q. J.
fmo fcnfu, id cft , de (blisfacerdotibus cftimelHgen-
dum, proutChriftus in locis citatis tantum Apoftolis
6c corum fuccefibribus hanc poteftatem dcdit. Item
I Joan. c. i. V'. 9. dicirur : confiteamur pacat*$
fidelis eft & ’jujlut , ut remittat nobis peuata nojlra» 6Tc.
UbimanifeitiApoftolusdicit, quod peccatorum con*
feifionipromifla lit 4 Dcovcnia.
102.2. Probatio petitur cx Concifiis,quorum teftc S.
Aug Id^.centra Dtnattjtas c.j. canta cft authoritas, ut ii
unicum aJiquid approbiftct, dc co nullatenus dubitari
poftet. Hoc autem Concilia omnia approbArunt, quo­
ties in dubium revocatum cft > dc damnirunt contra­
rium afferentes. Vide apud Bellar, ctt.t.f. Lateranenfe,
Florent. Conltantienfe- Trid.y^T 14. c. /. 6TCan. 6.
io). 3.SumirurexSS.Patribus,quosibidemmaxi-
mo numero reperies apud Bellar, ac. 6. pcromncs
aetates* futficiac nobis S. Auguftinus moxcit. acOrigc-
ncs6c S. Bernard, fupri hSc difp. n. ?. relati.
104 4. Probatio deiumitur cx traditione continua»
6c ufu perpetuo Eccletix, ut Bellar, citi oftendit k c. 6.
105. ?. Probatio defumiturexconjefturisevidenti-
bus. 1.Quia licut contra peccata ante baptifmum datus
cft baprilinus pro remedio , iic etiam ncccflfarium fuic
remedium peccatorum poft baptifmum >ut jam fupri
0 6.dixi.i Si non ^Deo,fed ab hominibus hacc lexjfecun-
dum apparentiam aded difficilis, data fuHfet, ilia vel
alicubi admifTa non efTet k potentioribus CathoIici#>
vel defuctudineabrogata fuiflet, ficutalixmultx leges
humanx ; vel aliquandodifpenfatum inea fuiflet, fal­
tem cum Regibus,Principibus, iicut etiam in aliis legi­
bus Ecclefiafticis > licit ab Apoftolis tanquam Remori­
bus Ecclelix latis,accidit. Quod cum faftum nunquam
iit, fed quamprimum aliquishanc obligationem con­
feffionis pertinaciter rejecit , ftatim ab Ecclefia faerie
damnatus *ideo omnind dicendum eft, cflci Chrilto,
non ab hominibus. 3. In omni reconciliatione6c fatis-
faftione offenfx neceflfaria eft recognitio ipiius often-
fx • quid ergomirum , qudd ChriJtusconfelfionem
humilem peccatorum imperaverit in recognitionem
proprii delicti ? Vide Bellarm. cit. c. 1 2.
106. Obpcic 1. Calvinus.confeflioncmfacramcnta-
Icm ab InnoccntioIIl. in Concilio Latcrancnii an­
no
Dc N ictfiuu Onftfiitw. 99
no i n ? , fuiflc inftitutam , Sc aliquando i Neftario
Epifcopo Conftantinopolitano fublatam. Reft. Late-
ranenfcnon inftitpit, fed tantum determinavit tem­
pus annuae confedionis > ut diflerti aflerit Trident. «#•
<• f. Neftari us verd tantum abrogavit confediionem
publicam , cujus occafione ortum fuerat fc.indalum,
non autem (ecretam aut auricularem , ut Authores
Eccletiafticxhiftorix teftantur. Beiarm.cn. c. ij.& fcq*
Biirghtb. cit. kn. 27.
107. Objic. 2. Contritioni promi fla eft k Deo pleni
peccatorum venia, uri diftum dtft. 1 . « . $ 4 . n.99. ergo
noneftnecefTaria confcdio. R(Jp. N.Cmifeq. Nam illa
promidio non eft abfoluta, fed conditionata, nempe It
habens contritionem cuftpdierit omnia prxcepta , ut
habetur Ezech.t 11.inter praecepta autem novi tefta-
menti eft confeflio,utt oftenfumeltiomnes enim Theo­
logi cnmTrid.cit.c.4. docent, contritionem involvere
Copfedionis votum , id eft, voluntatem confitendi.
108. Objic. 3. Ergo >ugumChrifti non elUeve, fed
duriusquim in lege veteri , ubi non obligabantur ad
confeflioncm , fed fufEciebat contritio. Reft. N. illa­
tum. Nam 1 .Contritio adhuc eundem habet effetfum,
quem tunc. 2. Per facramenti inftitutionem &ufum
pcrfcftius fatisfit pro peccato ,<fc gratia amplior accipi­
tur. Quad fua vidiraum eft, contritio fola (qux pla­
n i difficulter Apotioribus elicitur) non eft neceflaria,
fed fufficit attritio cum facramento \ ut dixi 1.
hac M ft.n.41. quod maximam parit confcien-
tix tranquillitatem , (ecuritatem Sc fruftum : Unde
fimpliciter non eft durius, (ed fuavius jugum. Reft. a.
Bellarm. dt.c. 3. dc Burghab. cit. n jo. qudd etiam in
lege veteri confedio hxc in fpecie fuerit impolita, id-
oue probant **m. f. 6. & 7. ac teftantur Judxos
doftiores adhuc eam facere ante mortem fuam , ti
quem Levitam natti fuerint.
109. Cxtera , qux objici (olent, velfunt exlibris
corruptis: vel tantum inferunt, non efle neceflariam
publicam confcdionem: vel Chriftumufum fuiflc fuJ
poteftate excellentix , (quamvis tunc nondum eflet
mftitutum hoc (aeramentum) vel poteft dici, confef
fionem fieri foli Deo, cum non fiat homini, ut homo
eft, fed ut gerit vices Dei.
G % ARTI-
100 7r*B. j. de Pctniuntia, D. 2. £>. }.

ARTICULUS II.
An Confcffio fit necejfaria necefuat* mtdti ?
Et qtutndo obltget /

n o . T^\ico : Confrflio facramentalis de lege ordi-


L J naria cit omnibus baptizatis , qui poll
Baptifmum peccirunt mortaliter , per fc neceflaria
ncceflitate mcdii in re, vel in voto. Ita omnes > <k pa-
tet exdijp, i. ».77. & feqq* Ratio cft, quia line pceni-
tcntia (ut habetur Luc. 13. g. N ifipttmttntiam egeri-
$kt &c.) non poteft obtineri falus ab eo , qui peccavic
ergo confeflioeft neceflaria neceflitate medii. Probatur
Confeq.quia in lege nova nondaturpcenicentia vcra
fine confcllione, (uri oftenfum thprated. art. & exprefu
baittur in Irid. Sey. j 4. c. 4.) vel in re > vel in voto cum
contritione. Quod Euchariftia vel reftitutio non ha­
bent» (i enim nonpoflis fufcipere Euchariftiam , vel
non reftitucre, non teneris alium a&ura ponere loco
illorum , fed poteste negativi habere.
n i . Dixi 1. Dt LegeordintrU : quia per abfolutara
potentiam poflet quis acquirere reraiflfjonem fine
poenitentia fecundum multos Doftores > ut cit. d. 1.
0.74. di&um Deinde ex multorum fcntcntia per mar­
tyrium cum fola attritione fufccptum poflet quis
falvari , ut cooftat cx Tcm. /. Trs8. de Baptlfmt

112 . Dixi 1. Per f t , nam fecundum fentcntian


illorum, qui tenent, etiam alia Sacramenta , ut Eu­
chariftiam cum (ola attritione boni fide fufceptam
per accidens conferre primam gratiam > fecundum
June fententiam , inquam , etiam alia facramenta
fic fufcepta fufficerent, prout in mox cit. 7om. /. At
Eitfb*rijf. d. t n 29;. explicatum elt Unde conclufip
pro omni fcntcntia loquendo , intelligenda eft de ho­
mine lapfo, cui nec martyrii> nec alterius Sacramenti
occafio foret.
11$ . Dices : Siconfeflio eflet neceflaria ncccflitate
•mcdii 1 id deberet colligi ex verbis Chrifti: puerum
remtferitis>&c. iguerum retinuerit», &c. (edexillisnon
probatur: crgo&c. Nara in illis dcdit Chriftus fimul
potciU-
De Necejftt$u Ccnfejftmk. 101
poteftatem remittendi venialia & mortalia : led non
infertur ex illis , qudd confedio venialium lit necef-
faria: ergo neque fequitur ,qudd confedio mortalium
fit neceflaria. N. Min. 4 cjus probatianem diftin-
guo : dedit (imul poteftatem remittendi venialia
dc mortalia accommodati nd materiam , flipra quam
cadere debet C. fine diverfitate N. Nam Chriihis
quoad poteftatem retinendi noluie , ut venialia (int
materia neceflfaria hujus Sacramenti : ciim bate ram
excludant k regno Dei , pro quo aperiendo vel clau­
dendo maximi dedit poteftatem clavium. Quamvis
dici poflit, quod Sacerdotesetiam habeant poteftatem.
venialia facramentaliter retinendi > id eft, non abfol­
vendi facramentaliter. Vel eciam licit ea non poflint
retinere, ea tamen pofluntabfolvere.
114. Dico 1 . Praeceptum Divinum confeflionisnon
tantum obligat per fe in articulo mortis , fed etiam
aliquoties in vita : quamvis non obliget ftatim poft
commiflum peccatum, illi ergo fufficientcr fatisfaci-
mus per fe extra articiifum-mortis , (i femel in anna
fiat. Tota haec conclufio quoad omnes partes futScien-
ter probata manet e x i.q .i. a .2.& j.
119. Quaeres: An Iit obligatio ftatim confitendi pro­
pter oblivioni» periculum , nifi brevi confiteamur?
Affirmat Medina. Sed Conink hic /. duk t. cum
communi negat: quia hoc praeceptum tantum obligat
ad eaconhtcnda , quorum poft diligens examen extac
memoria : nullibi autem conftat, qudd etiam obliget
ad cavendam oblivionem anrkiparAconfefljone.
116. Quaeres 1. An oblk>ct propter periculum inci­
dendi innova mortalia { i*. Negativi cum communii
quia nullibi conftat >qudd hoc iit medium communi­
ter fidelibus neceiTarium ad vitanda nova mortalia pec
fe : pofliintemmajiis etiam mediis (c firmare, v.g. bo­
nis pro politis, (edulis &honeftis occupationibus etiam
juxta fuum ftatum. Si tamen per accideos quis judica­
ret , hoc (ibi e(To remedium neeeflariiHii, teneretur
etiam per accidenaad illud,uti conftat ex mox cit.loco.
117. Dices: Ergo qui videt, foin Occulo frequenter
peccare mortaliter , tcncbi:ur ingredi religionem.
Hoc remedium efle nimis extraordinarium, a c pro­
inde nonneceflarjoamplc&cnd 11m fub mortali,dec.
G i AKTl-
102 Tra&. f. dc fetmumi* > D. 2. J.

ARTICULUS III.
-<*» tineatur per pterprftem ant Script*?
ram confiteri }

jig . f 'c r t u m eft i. contra haereticos qiiofdamapud


Lugo kic dtfi. i /. non cffc necefiarium,
udd confeflio hat publici : ut clari habetur in Tri-
3 ent-Jtjp 1 4. c. /.
119. Certum eft 2. ex communi Theologorum
contra Scotum , Gabriel. 6c Angelum apud eundem
Lugon. neceflfecontra inftitutionemChrifti, uteon-
fertio Hat publici » ut apene dicitur in Trid. cit.
cur enim in naufragiis quis non poflet publici conti-
teri, it vellet?
120. Certum eft]. Nec efle neceflarium neccfltta-
te Sacramenti , ut confcilio fiat verbis , alioquin
m u:i& infirmi, qui loqui nonpoffunt, edent abfo-
lutionis incapaces. Nam ex inftitutione Chrifti aliud
non habetur , nili qudd peccna debeant confcflario
tanquatn judici manifeftari 1 hoc autem aliter quain
voce fieri poteft , nempe (ignis , nutu , interprete,
6c feripturi. Dubitari tamen poteft, an aut quomodo,
quis teneatur aut poflit per iiKerpretcm,vei perferipeu-
ram confiteri ? Quod per aliqua qua»(ita expediam»
Igitur
12 1. Queritur 1. An qui non poteft perfe , v.g.
quia confeflarius non caflet idioma pcenirentis, te-
jieatur per interpretem confiteri ? Rej}. Ex prae­
cepto Ecdefiaftico neminem teneri > ut clari patet
cx Trid. Jtjf. 14. c. dc ex Lateran. dicentibus,
nos non teneri , niti in fecreto , folique Sacerdoti
confiteri : quod autem fit publici, vel per interpre­
tem , non ht lecretd 6c (oli. 2t* ctmmunis ufte Suar. hic
d. i6.fe8.6 . Imd etiarfi communis apud eum contra
Sylveft. Can. Lug. 6cc. efotee, nec efle obligationem
ex praecepto Divino, cum ex prxccpto Divino nullus
obligetur ad publicam confedionem > ut aitTridcit.
122. Puto tamen cum Suarecit. & aliis , in articula
mortis teneri aliquem ad hoc ex prarcepto Divino,
& lege charitatis propriae, ne fe ipfum cxptnat peri­
culo
An quis teneaturfer 'tnterf. aut/criftttr. confiteri. 103
culo damnationis , cum etiam interpres teneatur ad
tigillum. ha Suar. cit. n. a lii, ni fi forticertus ellcc
de contritione. Attamen poffc tunc pcenitentem tace­
re pcccata majoris infamiae, docent Fagundez, Hen-
riq.Layra.dc.apudRaflx. V.CcnfeJjfio2.n 2. Im6 Co­
ni nk & alii apud eundem Baffx. petant , Tutficere , (t
aliqua venialia dicat , & de mortalibus tantum in
genere dicat, fe coniiteri omnia alia peccata: quia tie
etiamabomnibusabfolviturindirefti, ut infri vide­
bimus. Suadendum t*men efTe, puto, ut omnia con­
fiteatur: quia, utmoxdi&um , dc interpres ad tigil­
lum tenetur. Quod k fortiori valet de illo > qui cum
verbis nequit/feriptotamen, vel nutu valet.
113. Illud tefte Gob. Tr.6. caju ip. n. 480. commu­
niter receptum cft , qudd (iifficiat unum vel alterum
peccatumaperire , quando alioquinimminentcprje-
lio aut naufragio eflet moriendum line orni conref»
fione Imo (i inftet prarlcntiflima mors , fuHiciet , Ii
(ingulf dicant , (e efle mifcros peccatores. Et tunc
confeflor dicat : Abfolvo v:s omnes ab omni ccnfura &
omntbiufeceritis veftris, in nomtne Pitra >& c.
114. Quaeres 2. An alicjuisteneaturconfiteriexprx-
cepto Divino, vel Eccleliaftico per(cripturam , li ali­
ter non poteft i, ut quia vel ipfe mutus, vel confeflarius
furdus eft ? i£. aftirmarivi. Ita Baff*. cit. n. J. Contnk.
Suar.sontra Mrj.trr. F alenti tm%Dianam >&c.afuJ Bajfit*
cit. Ratio eft , quia periculum publicationis peccato­
rum facili (quod adducunt Adverfarii) caveri poteft*
v. g. per dilacerationcm, comhuttionem, Sec. charts.
Nec tamen ex his fequitur , quod ille , qui aliter
qpidem confiteri poteft , fed habet lubricam memo­
riam , propterei teneatur fua peccata feribere , ne
illorum obiivifcatur ,. nec quidem immedUtir ante
confeflionem : quia exquilitusifte modus elt extra­
ordinarium Nec tenemur confiteri peccata , nifi
quae przvio , humano more , examine memoriae
occurrunt : de quo fufius Gobat. citat, cafu 21. num
SI4. & /iq. & alii.
n s . QUxres3. Anconfeflio per feripturam (itlici­
ta, fi poteft fieri vocalis ? b ». Ex communi, requiri
ordinarii vocalem > non quidem ex prccepto divino»
fed ex confuetudiue univerlali , TcdusS rationabili
G 4 causfc
104 Tra8. /. dc Poenitentia, D. i. g>. J-
causl. Lugo tamen cit. n. 80. contra Vafq. docet, non
requiri etiamfedusineceffitate , fi quis prius tradent
confeffionem (criptam legendam > poftei fubjungat
ore: de his omnibus peccatis meaccufb , (imd nec
hoc requirit Rhod. Mjf. 2. 7. 4 jeft. 2. §. 2. putans*
iatis fe accufare per porre&ionem fcheda: 6c expefta-
tioncra abfolutionis : fed hoc contra communem.)
Qiiod confirmatur ex eo , quando confeflarius
aliunde habct uotitiani fiifficientera peccatorum,
fufficere , ajpnr , 11 dicat pcenitens : accufo me dc
omnibus peccatis > quxiu nofti vidifti , dec* Iu
Lug. cit. Gi/wt ifi. ft. ^2 1 . & Jeq.
i £6. Facilius autem puto, eum, qui magnum pu­
dorem 6c verecundiam femirct , vel ob difficultatem
loquendi ip(i arduum elftt ore coufiteri , pofle per
ftripcurnm* utipoflct contingere in puella valdA vere­
cunda , atgroto, dec. Gcbat at. Laym. & c. Caxerum
confeffionem pofle fieri per (cripturam abfenti > dam­
natum ell a Clemente V IIL Gobac ibidem*.

ARTICULUS IV.
Quo tempore , (3 ad qua peccata obliget praceptum
Exclefiajltcnm confejfiotut?

127. E*tarcpr*ceptum Ecclefiafticuna , quod Divi-


num daterminavit ad annuam confeffionem»
certum eft ex ConcHio Lateran. fub Innoccntio i l l .
ubi fic habetur : Omnis utrin fque/extis fidelis > pejkjuam
ad mmos difcreticnis fervemrit , omnia Jut ptuata Joltcm
Jem*I in anno fideliter ccnfiuatur prcprio Saurdcti. Idem
habetur in cap. Ornnis utriujque dc Pcenitent. & Remijf.
Et ex Trid.fejf. 14. Cam. obligat hoc prarceptum per
fe 6c indepepdenter iprarcepco communionis. Unde
qui excufantur a communione > vel propter dcfe&um
aetatis, vel propter aliud impedimentum, non cenfcn-
tur excufati Apracceptoconfeffionis. Hinc qui omittit
confeffionem 6c communionem, commirtit duo pec­
cata , 6c utrumque tanquam diftinftum tenetur con­
fiteri. His politis,
iiS . Quires 1. Quomodo annus fitcompuundi^
RtJ}* Non obligari per fe pro ccitaaDni parte > m odi
annus
Qutmtde cbligc* fraceftum O nfijhnkf 109
annus non excedatur. lta Becan. bie c. 36. q. 8. 6fh>.
f.6 . *. j.quqfito J. JVsvarr.&c. quia Ecclefia nihil exr
preftit» ficut fecit cie communione. Quomodo autem
computetur annus ? Baflx. V. Qmfejfto. 1. «. p. Suar.
Conink dec. volunt ab uno pafchate adalterum cum
oftava. Sylvius cit. vultab ultima confeflione. Rhod.
2. q. 4.fc3.4. §.4. Lugo *U$. 1 sjeB .-j. dc feri com­
munior vult A prima Januarii ad ultimam ufque De­
cembris» dequo fulius agit Gobat. 7 ™#. tf. CaJ'u 1 1.**.
264. Quare Ii quis mortalia confeftiis eflet intra an­
num »non obligatur confiteri in Pafchate alia mortalsa
de novo eodem anno, nili per accidens ratione com­
munionis. Unde li propter infirmitatem) vel aliud im­
pedimentum in Pafchate^ communicare non poterit,
tunc non obligabitur confiteri. Sententiae, qux annum
computat ab uno Pafchate ad alterum, multum fivec
confuetudo dc praxis, forti ideo, qu&dqui in Pafchate
non confitetur ,merit6 prxfumitur nunquam per an­
num confcflus. Lugo cit. n. 161. ex fua fcntcntia infert:
IZ9. Si quisconhteatur hoc anno 1 Januarii,dcanno
fequenti ultimo Decembris ,fjtisfacerc huic prxcepto.
Idem doccnt de aliis prxccptis Ecdefiafticis» v.g. de
recitandobreviario3li quis recitifTct tocum breviarium
hodiernum ftatim poll mediam noftem» 6c totum
craltinum recitaret cras anre mediam nodem , hic
veri per biduum non recitdflfet breviarium. Iu iUe G*
Tamlur. &c.
130. Quxresi. An qui intra annum non eft coofefc
fus, teneatur quamprimum poterit f Rejp omnino.
It4 Gjlni. cit. n. 2j6 . BaJJa.cn. 0. j? . Setus (Zf ccmmunier
centralamburm. kt aim. Patet ex c*f. ci$. ubi dicitur»
ft Item femel in anno. Idem confirmat praxis dc ratio.
Ncc dicas» horarum Canonicarum >aut jejunii obli­
gationem definerecum die: ergo & contelfio definit*
Nam ea funt affixa diei» non fic confeffio cum anno#
Concilium enim dicit» (altem fenicl in anno : ergo
magis tenebor femel longiori tempore dcc. Et qui
j»rsvidtft , fe non habiturum copiam confeflarii in
line anni, tenetur prxvenire >eo qudd tunc urgeat ob­
ligatio» qux non eft affixa tempori > fed toti anno:
ergo qui non poteft in ultima paret anni» tenetur in
prima. Ita Baffic. cH, mtm%10 . Navarr. Sylveft. dcc»
C 5 con-
IO6 Tra8 . ?. <UPcenitentia* D . 2. f.
Contra alias, quorum fententia probabilem pronun­
tiat Gobat eit.n. 27$. quamvis ipfemet tutiora fuadeat*
Qui tamen per aliquot annos omilit confeffionem,
non tenebitur poftea in uno anno tot facere confefEo-
nes j quot omifit.
13 1. Et quamvis Laym./tf.j. Tr.S.e.^. «.p. cum aliis
doceat , negligentem occa fiones confitendi augere
dumtaxat commifllim peccatum *,Bonae.
q. f. funS, 2. cum aliis vult, novum peccatum com­
mittere > quoties novas oblatas occanones confitendi
negligit finito anno.
i p . Cxterum, ex hoc, quod hoc praeceptum,auoad
fubftantiam fit divinum , (equitur, neminem illo ob­
ligari , nifi qui habet mortalia , quia illa (ola 4 regna
Dei excludunt, ad qood aperiendum datae funt elaves.
Unde infert Lugo cit.nu.162. fi quis toto anno non nifi
venialia confeffus fuiflet, teneretur adhuc illo anno
confiteri, (i in aliquod mortale laberetur, etiamfiid
contingeret circa finem anni. Ratio eft,quod perfolam
confeflftonem mortalium non autem venialium prae­
cepto fatisfiat.
t u . Nec tamen hinc (equitur, eos, qui tantiim
confitentur venialia, agere contra hoc prarceptum > fed
tantum (equitur,quod obligatio proveniat ex morta­
libus, quibus qui caret, non obligatur eo prxcepto;
fi autem in mortale incidat, oblignrio incipit: ergo
per confeflionem venialium nondum fatisfecerar.
Qudd autem fideles compellantur per poenitentiam ad
confeflionem Pafchalem , fit, quia funt rardfxcula-
res, qui totum annum tranfigant fine lethali: quod
quis careret, non teneretur confiteri * teneretur tamen
fe fiftere Parocho in confeflionali, Sc ipli diccre , (e
non recordari , aut fcireullum mortale: quem paro­
chus ad confeflionem venialium adhortari, non au­
tem cogere pollet. ltaGtfo$.ct§tn.2§2. lamer. San3 -
l*Q. fiTc.
134. Interim tamen mihi durum videtur, qu&d
quis per confefKonem venialium prxcepto annux cor>-
feflionis non fatisfaciat, ita ut, fi incidat in mortale,
teneatur rurfus confiteri eodem anno: Sc ideo etiam
Rhod. cit. ad2. ait, probabilius c(Ie> non fore talem
obligationem.
xjy*
V i fubjt&o coirfejjfonist &c. 10 7 .
1 3 S'. Sententia verd quorundam, qux fie erat: qui
facit confeflionem voluntarii nullam feu facrilegam»
facisfacit prxcepto Ecclefix , damnata elt ab Alexan»
dro VII Anno x664. Tub pcena excommunicationisEx
ejua damnatione (equitur, 6c clare patet, quod Eccle-
poflit indirefti praecipere aftus internos.
13 6. Hie etiam controverti folet, an Ecclelia poruiC-
fet prxcipere confeflionem, li Chriftus non inftituiiret.
Vel falcem polito, qudd Chriltus quidem inllituiflfet,
non tamen prxcepilfet> an tunc Ecclefia cam prxcipe-
re potuifTet i Affirmat Suar, bic ftjp-is.jt& .x* *. 18.
Vafq. Adrian. 6cc. prxfertim in hoc fecundo cafu. Ve­
rum Lugo cii.JeB. . §. 1. Rhod. dtjp. 2. q. 4 - §• ?•
6c npud eum Scotos, Paludaif. ac multo plures negant»
nififorri confeflionem venialium faltem aliquorum.
Ratio hujus non defumenda eft exeo tantum, qudd
Ecclefia aftus internos prxcipere non poflit: namcon-
fcriio eft aftus externus, internus autem dolor fimul
indirefti praecipi poflet,faltem ex multorum fententia.
Defumitur ergo ratio ex eo, qudd hoc prxceptum eflec
nimisdifficile, (quod tamen Chriftusinftituensetiam 4
per fuas gratiasalleviat) cum Ecclefia etiam faciliora
non poflit praecipere i ut elt vottim paupertatis > vel
etiam diftributiomaximx partis bonorum fuorum in
pauperes, vel profeftio ad ultimos tcrrx fines, tranf-
mifiio maris. Rbod.cn. &c.

ARTICULUS V.
De fukjeRo httjus prtcepti , de poenis contra
trvtfgrefforts.
I J 7 - Pubjeftum capax prxceptide annua confeflione
O dicuntur illx perfonx, qux vi hujus prxcepti
obligantur Poteft autem efle quxftio tam dc prxce­
pto Divino» qu£m humano. Cereum eft, quod ex
pra.\epto Divirtoad confeflionem obligetur omnis 6c
folus homo viator, baptiza:usj 6c ufum rationis ha­
bens, quiincidit in mortale : quia ifte folus percon-
feflionem , ficam poflit pcrficere, falutem obtinere de-
bet 6c poteft, filteni de lege ordinaria >ut etiam conftac
CxTm .j. 7 r, dtSursmem, mecm, d $ . 1. j 47. & /eq.
Noa
I©& j . de PccntUnii*, D. f.
Non baptizatusenim per Baptifmum falvari poteft , Sc
dehet, (i non in re, faltem in vo to : qui autem tantum
habet venialia , non proptcrea excluditur a falute.
13 S- Difficultas aliqua efTe poteft, utriun iili omnes*
qui renemur ex vi prxceptiDivini, etiam teneantur vi.
praecepti Eccleliaftic», cum Papa, haeretici, 6c apoftatae
non videantur legibus Ecclefiafticis obftri&i?
Dico tamen : Omnes , qui obligantur praecepta
D ivino, obHganrur etiam confiteri ex prxcepto Ec-
defiaftico : nempe omnes baptizari, qui poli ufum
rationis peccarunt mortaliter, UaLupdtJ}>.
mt. 149. Rhed.dkft. 2. q.4* ft& 4. §. j . & communis con­
tra nonnuflos, qui mali hxreticos eximunt h legibus
Ecclefiafticis: ut patetcxTom. 3. TrdL dc /egik dtfi.2*.
n 180. Hinc & Gobat Tra&.6. ca/u 11. n. 167. infert»
qudd connubia eorum inita cum impedimento ju­
ris ctiam duntaxat Ecdefiaftici (int nulla. 1 . Obli­
gat ctiam ipfumfttmrmfm Pontificem: ut docet Suar.
Vafq. Scc. apud Rhod. cit. contra Le(T. Lugo > 6cc+
Et hoc faltem quoad vim dire&ivam : tum ctiam>
♦quia hoc prxcepttim quoad fubftantiam eft Di­
vinum.
1 $9* ?• Obligat pueros fulcientem ufum rationis
habentes, fi mortaliter pcccaverinc : quod judican­
dum eft ex ingenii 6c educationis qualitate > quia rulti-
ci utique ferius quam nobiliores funt capaces. Quod
tamen , judice G ob at, ordinarii prxfumi non po­
teft ante oftavum , vel forti feptimum annum. Vide,
qux dixi Ttm.f. Tr. de E.uch<tr$Jl.d$. 1. num 2 1}. de
fubjedo capaci ad Euchariftiam, quamvis facilius per­
mittatur dilatio communionis , quam confeflionisr
quia majoris eft neceflitatis, obligatque omnes poft
commiflum mortale, ac facilius hujus , quini Eu-
chariftix agnofeunt dignitatem. In dubio de ufu ra­
tionis, vefde peccato mortali (altem fub conditio­
ne funt abfolvendi maximi in periculo mortis. Audi
Leffium fic breviter re(olventem : Pueri videntur
capaces rationis , (i fciant, quid eventurum fit malfr
«gentibus» quid b en i; tunc enim concipiunt timo­
rem Numinis , Sc affeftum (crvLruris erga DEUM.
Itaque de hoc interrogati , fi dubitetur, poteft ipfis
dari bona precatio, aut bentdiftio» ncc eft quare
Sa-
JkMur fnprim Ptrs&ut f fo ?
Sacerdos (e hie implicet 6c vexet. Alii dicunt >fi pucft
dc malis fattis erubclcami (i interrogati» an lit ma­
lum alteri eripere fuum ? Bonum , dare dcemofy-
nara? 6cc. Si ben&relpondeant, efle lignum difcre-
tionis.
140. Dices: Summus Pontifex eft fiipra jusEccIc-
(iafticurn: ergo non tcnctur hoc prscepto, faltem ue
\ elt Eccleliafticum Doinde incaph. Omnit utriusjiu, tan-
tdm fideles obligantur: ergo non hxretici 6c appftatae.
Reft, ad x. Summum Pontificem non efle fupra ornne
jus Ecclciiafticum , quod eft determinatio Juris Divi­
ni. Rcj} ad 1. Haereticos 6c alios baptizatos lato no­
mine etiam dici tideles.
14 1. Poenae» au x ftatuuntur jure communi con­
tra tranfgreflores hujus prxcepti, funt eaedem , ac de
praecepto Communionis, uti dictum mox cit. loco de
Eucharift. num. ipf. Pueri autem licit doli capaces
contra hoc prxceptum ante 14. annum peccare pof»
fin t, has tamen 6c alias cenfiiras non prius incurre-
xe (nili excommunicationem ex percuflione Clerici)
cx multornm fcntcntia, dixi Zm. }. 7 r*3 . d* Ltgd.
dtjf.2. num. i8 j.

A R T I C U L U S VI .
Q hu inteHigatwr nomine proprii Parochi!

1 4 1 . /^apitulum Omnis utriusfue fupra #. 1 J7 . rda*.


v—/ tum dicit, confcflionem annuam debere fieri
frfipru f*ccrdcn$. Circa quod jam aliquoties orta elt
difficultas ratione Mendicantium, an fcilicet propter
privilegia ipfis concefla validi excipere pofintconfcC-
voneslaecuiarium , etiam ad fatisfaciendum praecepto
annuae confeflionis i Hoc enim jam d im negavit qui­
dam Parifienfis Joann, de Peliaco. Quam litem i Joan.
XXII. fuppreflam refufcitavit Clerus in urbe Duace-
na in Belgio : 6c circa annum 1644. (everitfimi earn
litem movit Clerus in urbe Burdcgalenfi. Qui­
bus favet Gandavenfis, Ruardus > Academia Pari-
fienfis, 6c non pauci Parochi in Gallia. Contra
quos omnes
14 }. Dico: Licijt dire&i 6c per fe nomineParocbi
pro-
fid Tra&.f, dePetn$umiaf D .2. SjKj.
proprii intelligatur parochus cujuslibetparochix» ut
colligitur ex cit. cap. Omnis utriusque. Attamen non ita
ftri&i 6c immediati intclligendws eft parochus feu pie-
banus, ut propterea excludatur Epifcopus vel Papa.
Quidenim foretabfurdius, quamEpifcopum, quieft
Parochus Parochorum fuxdicecetis? & Papam, qui eft
Parochus Parochorum totius Ecdefix > excludere ab
hac poteftate f Et quoniam auivis poteftate ordinarii
praeditus, eam alteri poteft delegare, ut patet ex cap.
Cumcaufam dc AppcH. &l ex T rident. 1 4. c.j. ideo ne­
mo fanar mentis atterere prxfumar, quod Epifcopus
profuadicecefi, vel maximi autem Papa pro tota Ec-
defia hanc delegationem facere nonpodit. Quia ergo
&fummis Pontificibus per authentica privilegia hxc li­
centia 6c delegatio data eft Mendicantibus , poflunt
(xculares illis confiteri quocunque tempore > etiam ad
(atftfaciendum praecepto annuae Confeflionis, etiam
renitentibus Parochis. Ita decidit Joan XXII. in bulla
VaseleBionis (qux habetur inter Kxtrarvag. um. lib.^. Jt
baretick) in qua bulla exprefsi d icitur > qudd praefatus
Joannes ne Poliaco Romam vocatus fuum errorem
revocaverit: Sc ut omne dubium defuper tollatur, his
verbis Iis dirimitur : Deftrhtam veram &c. ajftremct\
Jcilicet quod t0$ , qui pradiftk fratribus confitentur , nen
magis teneantur eadem peccata ccnfitcri iterum > quamf i ta
alias ctnfejfi Juiffent eorum proprio Jacetdoti juxta Ccnci-
lium generale &c. Idem confirmavit LeoX. in Conci-
lioLateranenRlV. fc(T 11 . In conftitutione Dum intra:
fcilicet praecepto capituli (Omnisutrmque) fatisfieri fra­
tribus Mendicantibus confitendo. Idem concedit Pius
V. Patribus S. j. in bulla» quae incipit, Cnmmdefefsi.
144. Objicitur quidem bulla Martini V. ad uberes
fruStts» Sc Sixti IV. Ftvet Ultus, qux videntur hoc pri­
vilegium Mendicantibus negare. Verum refpondetur,
fi qux videtur limitatio in iftis contineri, eam per alios
Pontifices fuccefTores Sc k Concilio Lateranenfi citato
penitus ablatam efle. Azor. part.i. inflitut.moral.lib.il.
c.2. q.2. ait, iftos Pontifices tantum velle, neprxdicta
privilegia publici in cathedra populo prxdicentur.
14?. Illam autem tempeftarem in urbe Duacena or­
tam extinxit Clemens VIII. per bullam jam lm .% . Tr.
dt
Sjhtir dicatmr frefrhts Parochus f t il
it Fjubarift. difp. 2 . ». 177. relatam , in qua exprefsi
habetur , qudd Regularibus approbatis ab ordinario
etiam QttadrageiimaK 6c Pafchali , 6c quovis alio
tempore confiteri liciti poflfmt, 6cc.
146. Litem verd k Clero Burdegalenfi motam S.
CongrcgJtio Anno 1644. ita terminavit: Inftant'tbus
Regularibus civitatis Burdegtlenfisdie p. Ju fii, Anne 1644.
facra Congregatis FmXardmalium Concilii Tridentmi inter-
fretum foQ maturam dtfcufftonem ctnjuit> Arcbiepifccfum
Bnrdegalenfem non fejfe frobibere Regularthus bobetttibus
fr'rvilegia Afojloitca, ut a Dominica Palmarum ufque ad
Deminicam in Albis inclufivk a<{mmijlrare non valeant fir -
fnus facularibus f aeramentum confeffionk. Hanc ded ara­
tionem confirmavit InnocentiusX. in conftirutione,
Exfoni notrisfecerunt. Ann. 164^. 7. Febr. Similis deci-
fio contra Salernitanos refertur k Fagnano in caf.Omnit
mriusquefexus. Et noviflimi Clemens X. Anno 1676%
in Decreto Sufema, & c. decrevit, Religiofos ad con-
fetfionem (zcularium femel (impliciter approbatos»
pofle in dicffcefi Epifbopi approbantis» quocunque an­
ni tempore etiam Pafchali» 6c omnium etiam infirmo­
rum confelTiones excipere > abfque uUa Parochorum
vet ipfiusEpifcopi ulteriori licentia : 6c per tales con*
fcfliones etiam fatisfieri Capitulo Omnis utrimque.
147.EX quibus fatis probata manet nolira concludo.
Pendent quidem Regulares ab Epifcopisquoad appro­
bationem ad confe(T»ones fxcularium excipiendas,
& quoad cafusrcfcrvatos Epifcopales. Semel tamen ab
illis approbati propter privilegia Pontificia accepta
Regulares k confeflionibus excipiendis impediri non
poliunt. Imdnecconeeflam approbationem revocare
poflunt Epifcooi finejuftacaufa, ut diciturinfri q.6.
* 2 .& feq. Prudentertamen uramur noftris privilegiis.
Imo fliadendum cflet ovibus , ut luo Parocho confi­
teantur tempore Pafchali, prxfertimubi Parochi hoc
defiderant: ad quod faciendum admonebat ru-
fiicos G obat, ut teftatur Tr. 6. Csfn
1 1 . num. 296.
in Tt*9 . f. <UPceniltnUa, D. 2. g>. j.

ARTICULUS VII.
D t ftcthonbus confcjfioms conditionibm.

143. /^on fcflio fecramentalis , ut (it perfediffima,


16. conditiones requirit ex communi Do­
lioru m , qux tamen non funt omnes requifitx ad
valorem Sacramenti , licit (int valde utiles: dc con­
tinentur his verfibus:
SiI fimflex, bumifo, ctnftjfto para, fidelity
Aupu frequens %nudi , 6f difcreu »libens, verecunda*
Integra, Jecrefa, & lacrymabilis, accelerata,
Fertis f & aceufans» & fi% far ere parata.
149. 1. Dicitur Simplex , id eft, qux non fuper-
flua , Sc impcrtinentia: item fua, non aliena pec­
cata diftindi fecundum fpeciem Sc numerum re-
cenfeat, non autem ita artificiosi, confusi aut ge­
neraliter, utConfeflarius ea v ix , vel non intelligat.
2. Humilis» id eft, cum debita reverentia , cum ex­
teriore corporis Sc interiore animi demifTione, (ibi
Sc non aliis culpam tribuens. 3. Pura» id eft, cum
debita intentione : (i enim intentio mortaliter ma­
la eflet, tolleret Sacramenti valorem; (i autem ve-
nialiter tantdm cflet mala, pendet ab illa quxftio-
ne, an a&us (imul poflit efle bonus dc malus, vel
an a&us bonus k malo imperari poflit: de quo
TV.g. 7 ra8 .dea3 ib.buman. dijp.2. n. fj.& n .y i. Hoc
communiter receptum eft : (i intentio primarid
(ut ad placandum Deum , pofle minus principali­
ter fperari aliquid aliud honeftum, ut evadere ali-
uam infirmitatem , infortunium , Sec. Item non
3 eftrui valorem , (i finis aliquis venialiter tantum
malus (e folura concomitanter habeat, aut irrepat,
ut mox cit. loco diftum. 4. fidelis» id eft , vera,
line fallacia , deceptione , aut mendacio , de quo
feq. f. 0.4. agitur, ?. frequens» id eft, aliquoties in
anno. 6. Nuda» id eft , clara , non palliata verbo­
rum obfcuritate, ut dixi de (implicitate. 7. Difereta»
id eft, juxu regulas prudentix inftituta, (cilicet uc
Zfe Intezrittfc CcnfeJJiowt ft}
tTigatnr Confeflarius, qui lciatdifcerncre inter lepram
'dc lepram , ut pa»nitens cauti proferat peccata carna­
lia , pudicis verbis non nominando perfonam , cura
<jua peccavit, dcc. Libens , idelt voluntaria, cum
intentione fulcipiendi Sacramentum. 9. Vcrectmda*
tali erubelcentil 1 qux reum decear. 10. lnugrs* de
<juo plura poitei. 1 i. Sccreta, id elt, utabfquenecefli-
tate dc gravi caufa non liat aliis audientibus: in necefG-
tate tamen, tit in naufragio, dcc. potclt efle publica,
aut aliis etiam ex rationabili caufa. 41. Lacrym*biik9
id elt, cum debito dolore. i j . Accderau* id elt, non
-diu poft mortale commilfum»de quofuprik. 14. Fmif,
id en , cum tanta aniini conliantia , uc nihil in ea de
■neceflario dicendis omittatur ob metum auc verecun­
diam. Accufws> id elt, ex odio peccati procedens,
non fe excufando , aut aliis peccata imputando, auc
hiftorici narrando. 16. Partrc ptrai*, id eft, ut pceni-
tens paratus lit obedire Sacerdoti in his , in quibus
tenetur, ut in poenitentia acceptanda, vitandisocca-
iionibus malis,ufurpandis remediis, de quibus fufius
<jobat. 7>. 6 .caju 22. Baflx. A'. Umjcjfh 4.0 . 1 . & fcqq.
t * o.Qjiamam autem ex his conditionibus neceflarix
•fine ad valorem Sacrament , qusnam verd tantum
per modum conlilii, partim exi pfis terminis, partim
XX di&is patet, partim ex dicendis patebit.

Q^U i S T I O IV.
Dv Integritate Coufejfionis.
1 71 . 1 ntegritas Confeffionis in eo confidit, ut omnia
1 peccata aperiantur. Quod cum explicari non
poffit , nili limul explicetur materia ConfefGonis,
ideo fit
ARTICULUS I.
x Jit M ateri* ( f Integritas Ceu-
ftjfionu f
I f* . % yf aterta Confeffionis (une peccata perfonalia
I V l poft B.iptifmum commi(Ta, (nam que antei
commifla funt, debent per Baptifmum deleri, nifi quia
I M . Im . F L H ia
1 14 Tra8 . s . Ac Pctnttenis4. D. 2. 4«
in a&uali fu feepcione Baptifmi graviter pecca fle t, at
Rhod. hie A. 2. q. 4.fed. 1. §. 6. cum communiori do­
cet) cam venialia>c|uam mortalia, fed cum hocdifcri-
mirre, quod rnortalium confeflio (it materia neceflaria,
fen ftibpraccepto : venialium quidem Ik materia futfi-
ciens, fed tamcn libera, quia multis aliis mediisdeleri
poflunt , ut habctur in Trid. Scjf. 14. c. /. 6c dictum
A $, 1. n. ? n . & feqq. Similiter peccata mortalia jam
femel confeflat&remifla, fum materia fufficienscon-
feflionis , fed non neceflaria.
i?g. Integritas confeilionisetiam duplex eft, mate­
rialis fcilicetd formalis. Materialiter integra confeilto
tunc eft, quando reverb omnia peccata conimifla enar­
rantur tam quoad numerum, qu4m quoad fpeciem,
tam interna, quimextema. Formaliter integra tunc
eft j quando ea omnia dicuntur , ad qux hie nunc
obligor, cfto omittam aliqua-|ufta eat caufa, v. g.quia
non occurrunt memoriae > vel aliis ex caufis infra refe­
rendis. Hxc porrd formatis integritas fufficit ad fru­
dum Sacramenti , ut habet Trid. cic.tapietlimaneae
obligatio, illa , qux om ifla funt, confitendi alij vice
opportuni, ubi memorix occurrunt, vel caufa excu-
fans ceflat. Ratio , cur integritas formalis futficiat,
inlinuatur ab eodem Trident, ne fcilicet hoc Sacra­
mentum fit potius carnificina animarum > quim fbla-
tium. Adde , qudd li femper requireretur integritas
materialis, evaderet potius petra fcandaii dc offenlio-
nis frequentioris , quam remedium.
i?4. Quxri hic poflet 1. An Prxlati Regulares poC-
fint fliisful>ditis prxcipere,ut (ibi peccata omnia femel
in an n o , etiam jam antea riticonfefla , confiteantur?
^detBaflx. F . Cmjiffio j. n. 4. id per fe non po(fe>pofTe
tamen ex confenfu fubditorum, ficut fe aliquis poteft
cx voto obligare ad confeffionem generalem. Ubi
tamen notat idem Baflx. qudd hodie poft Decretum
Clementis V III. S*n8tJJimw Dommus noJicr%non poftinc
amplius fubditi a fuis Aperioribus compelli, ut illis
confiteantur , nifi id ipfiraet fponti petierint , vel
habeant cafus refervatos , ut patet exilia Bulla aj>ud
BafT. P.CjjiurcfcrvMw n.40. Cum autem cit. BuHa tan­
tum loquatur de ipfis fuperioribus, non puto, per hoc
prohiberi, quin fubditi poflint per ftatutum com pelli
De imugrrtou tntfejfiouk. mg t f
«d canfelTiones fupcrioribus faciendas de peccatis jam
conferiis , aut etiam de venialibus , fi in id confen-
tianc falcem impliciti.
if ? . Quaeri poflet i . An etiam imperfectiones lint
materia fufficiens»dc an lint confitendae ? Proquo nota
«x Gobat Jr. 7. Cafu 1 j. poll Biegeilem d:c. quod im -
perfe&io ftridi di&a lie A 5h* vel omjfio refugnamju*-
Jton$ feu confiliofam* m re sd moresJfre&ante 9 (& exJe nec
vans ,mtc imperata* v.g. advcrfatur conliiiis, infpira­
tionibus divinis > aut Superiorum voluntati ad pecca­
tum non obliganti , aut didamini rationis impellenti
ad honeliiora dc decentiora circa adtus ntorales, qualia
fu n t , v. g. folatia ac commoditates etiam licitas in
v iftu , veftitu dc limitibus optare, ufurpare >dcc. Efle
incurium ^perfundorium in fuis rebus» afferrequi-
■dem fulcientem , attamen exiguam praeparationem
ad confeflionem, Communionem ,&c. Loqui pertur­
b a ti, przcipitanter>{eder€ pedibus decutiatis , ambu­
lare brachiis pendulis, manducare liniftrdmanu, dec.
Item non parere omnibus infpirationibus Divinis,
nonlervareexafti in omnibus manfuetudinem, noa
condolere omnibusinfelicibus eventibus proximi>dcc*
176. Joannes Sanchee reprehendit Confeflarios per­
mittentes talia manifeflare per modum confitentis*
Verum Lugo d $ . i6.je& .2. $.6. n. jo j. Gobat cit.
dc alii id permittunt, nixi maximi co fundamento»
quod non dentur aftus indifferentes in individuo:
quam indifferentiam nos admifimus 7 om.$. lr.de
43ti.bumam.dijp. 2 .n. 1 0 0 . & feqq. Quod tamen facilius
admittitur , ubi iimilia contra expreflum remorium
confcientix fiunt. Item facilius conceditur Religiofis
tranlgrcdientibus Regulas , feu Conttitutioncs dcc.
etiam non obligantes, quia in his ordinarii intercedit
aliqua inordinatio, vel ratione mali exempli, vel ob
deformitatem partis cum toto, dcc. ita Gobat. cit. qui
ibidem n. / i j. beni addit > fe promajore (ccuritate
petere, ut addatur aliquod peccatum cx antiquis; nec
permittere , ut quis taxat catalogum talium imper-
fedionum , cum interim quandoque tempus melius
impendi poflit. His politis major difficultas elt de pec­
catis dubiis , dc circumflandis aggravantibus , an
& quomodo fint materia egnfeffionis?
H 1 ARTI-
it 6 7 ra3 . f. <U Vc&niunua , D. i. <£>. 4.
ARTICULUS II.
An teneamur peccata wmaha dnbia
confiten ?
*T7 * Cuppono T. ex Tom,. } . 7 r. A 3 ib. human, ./ $ . j.
J # . 2{. dubium ex valdi communi d^crnna
Theologorum dividi indubium pofitivum dc negati­
vum.Illud ede dicunt,quando funt rationespro dc c o n ­
tra. Hoc verd, quando pro neutra parce itant raciones,
vel faltem rationes funt tam leves,ut non lint fufficien-
tes addetermwiandum inttllcftum.Si eft dubium pofi­
tivum , tunc ex communi illa lententia, quod licitum
fit fequi quamcunque fententiam probabilem (etiam
relid i probabiliori) poteft aliquis propter rationes,
quash?bet, pro umque parte & determinare >qudd
non peccirit. Quam do&rmani dc ego cit loco n. 124.
dc alibi approbavi,nifi fine cfficaciores rationes fuaden»
tes peccatum fu ide commidiim»tunc enim fecundum
mea principia ibld. n. f 06. & Jcqq. tradita probabiliori
parti edet adhxrendum. Caramuel ftacim citandus
non vult confcientiam illam dubiam poficivam voca­
re, qux habet rationes graves pro Sc contra 1 hanc enim
vocat probabilem.lllamecgo vocatdubiam potiti vam,
qux caret gravi,habet tamen levem aliquam rationem.
Illam vero dubiam negativam vocat, qux caret omni
ratione. Dicendum elt ergo, quod quxftio hxc verfe-
tur circa dubium rllud, (quocunque nomine vocetur)
inquointelle&usexdefeltu rationum Afficientium fc
non refolvit, fed manec fufpenfus.
IS 8. Suppono 1. Tripliciter (nam alii cafiisad hoc
referuntur) pode contingere hoc dubium. 1. An ali­
quis aftum aliquem commiferit, v. g. an malam cogi­
tationem habuerit ? ». Scit quidem, fe aftum commi-
fide, fed dubitat, an fuerit peccatum mortale, v.g. an
in talem cogitationem malam confenferit, an plenam
advertentiam habuerit? &c. 3. An peccatum commjf-
fum confedus fuerit >Circa hoc ultimum, d certus iis,
te commilidepeccatum mortale i fed dubitas, an illud
confedus fueris, teneris illud confiteri : quia hic prx-
tiimptio ac proinde podeflio ftat pro lege Confeflionis»
ut patet ex loco mox citaco n. }6. Sc docec communis
Sc
Jin temamur fcecata Mir* csmfiuri $
drcerta fcntcntia. Idem dic , fi habes fandamentum
probalile, tc talc peccatum commilifle, cereus autem
Cb9ce id nunquam confcfTuni fuiiTe.
i?9 Excipiuntur tamen i. Sc rupuloh > u t i ^ .* . <I.
diftum. 2. Excipiuntur criam alii, fi diuturnum tem­
pus interccifit inter Conftffionem , (quam alias bonl
tide, ac prxcedente moraliter diligence examine foie-
turn fate re) 6c inter dubitationem, quae ill is nunc Tub*
ericur &atio elt,quia moralitcr impoflibilecft , poft
diuturnum tempus politivi recordari omnium , qux
quis confolluseft, ac proinde onus importabile eflet,
ii quis tunc teneretur confiteri ea , de quibus dubitat»
nura iit aliquando confertus Deponat ergo fuum du­
bium. Et Gobot 7V.7. Ca/u f, *. 213. poit alios,nullam
de diuturna interruptione mentionem faciens , ait*
fi in excutienda confcientia diligentiam mediocrem
adhibuerit,vel fiConfefTariusfciat,quddfuu 3 pceni^
tens non foleat cum plena deliberatione committere
pcccatum fi.nile illi, de quo dubitat> non efle ad con~
fedionem illorum compellendum.
160. His ergo pro.pn»xi , qu3fi certd fuppolitis,
rcitar difficultas quoad alia dubia , de quibus , uti
dictum , quis fercfolvere non poteft. 1. An peccatum
aliquod quoad (ubllantiam.fecerit f 2. An id , quod
fecit, 1st mortale vel nonf Prima fcntcntia negat, in
utroquecafu peccata dubia ede in Confel^oneaperien­
da neccflario. Ita tenet Caramuc! inju* Ibttlog. Mjrah
FunJ4num.1It. u k tmht 2. FunAtnunto 66. n. 1S8J £2*y*??"
Et hanc fententiam futiftmi tot rationibus probar, ut
vix videatur convinci pofle: citat Caramuel, <Sc refert
profe Jofcphum de Januario, Ferrantimim > & alios,
qui omnes cam.fententiam admittunt, non tantum
quis dubitet , an aliquid fecerit vel non , (hocenim
Gobat ch.n. 214. & alii 9 utlbtim dicam , etiam con­
cedunt) (edetiamfi quis certus lit , ft aliquid feci fle,
dubitat tamen, an fit mortale. Quam fententiam nec
Gobat mox cit. omnino reprobat. Laym. autem LM.t.
7>. i.e. f. §.4. 37. eam probahilem vocat , licit ia
fine addat, fe nihil in hoc punfto velle decernere.
161 Secunda fcntcntia (icdiftinguit: In primo cafit,
id cft, fi quis dubitat, an aftum commiferir, tunc ali­
quem qondebere confiteri illud dubium > fcd beni in
H j fccun-
11 s Traft.j. 4e Pntnirteniia, Z). 2. 4.
fecundo cafu , fi fcihcet fciat, aftum eflccommtffun®*
fed tantam dubitat , an fit morulis. luConsukhk
dtfi. 7. 8. n. 69. Tertia aflerit , peccata dubia de­
bere in confetlione aperiri, five dubium fit defubflan-
tia a&ionts, an fiieric commifla,five an fuerit mortalis.
ha tejlt Lugont ihjp. \y.feB. 2 . §. }. S. Tham. ( f communis
fere ommum Thcolc^crum , ut ctwm ipfemct Caramuelfate­
tur. Mentem meam breviter dedaro.
162. Dico. Si dubium eft ita meri negativum,ut fine
ulla omnino ratione dubitem, tunc non videtur mihi,
qudd fit obligatio confitendi tnle dubium. Si vero du­
bium nitatur aliqui ratione, tunc tenemur tale pecca­
tum dubium contueri , fivedubrum Iit defubltantia
a&us,five an fi: mortale, five .in fim confertus. lia Rhcd.
hic d.2. q.4.ft&. 1. §. f.&c. Prima pars mihi fatis evident
apparet; quia dubitare fine ulla ratione, eftplaniirra-
tionabiliter dubitare : atqui hu|us irrationabilis dubii
non eft habenda ulla ratio» ut ait Gobat cis. 0 .21 f . ergo
dcc. Imdtaliterdubitare, eft poti its fcrupulofum cue*
quam dubitare. Nam ego mulca nefcio, an fecerim vel
n on : attamen non habeo uilam rationem, aut remor-
fum , cur mihi rationabiliter timeam 1 aut dubitem.
16 J. Nec video,quomodo confequentcr loquantur,
qui allerunt, eum, qui habet probabiles, imo A proba­
biliores rationes aliquid efle peccatum , non tener»
confiteri illudi illum verd,qui nullas vel levifljmas ha­
bet rationes, ac proindt tantum dubitat, an fit pecca­
tum , illud teneri confiteri, ut jam dixiincit. 7 r.*&* 9 .
humana . 1 2o.ac etiam beni advertit Caramuel cu.n. :88f»
Si enim teneor confiteri id , de quo tantum dubito,
multo magis tenebor id , quod probabilins peccatum
•cire judico, ut oftendicit.loco, ubi rejeci minorem
probabilitatem. Dicendum eft ergo,fi tenemur peccata
dubia confiteri , maximi ubi aliqualis ratio dubium
fundat, (ne fit merus fcrupulus) etiam debebimus con­
fiteri , fi eft major probabilitas, aliquidcflepeccattim.
164. Secunda parsconcliifionis dc aliis peccarisdu-
biisin aliqua ratione aut rationabili remorfu fundatis
probnur quidem quibufdam rationibus , fed minim
efficacibus. Precipnxfunt: 1. Quia debemus explicare
peccata eo m odo, quo funt inconfcicntia: fed peccata
dubia veri funt in confcicntia: ergo teriemur illa expli­
caret
An teneamur peccau dk&ia cewfuri f ji?
care. 2. Quia cenemur confiteri omnia,de quibus extra
confeflionem tenemur corani Deo conteri: led etiam
tenemur conteri de pecptis dubiis» faltem cadi, quo
illa fecerimus : ergo oc conticeri. Accedit unanimis
Confenfus aliorum Do&orum , dc communis praxis
' Ecclefia? ac fenfus tidelium. Et hoc eft prarcipuum fun­
damentum hujus fententiat, ucbetii adverrit Lugocit.
cujus initium, cum non cognofcatur, credendum cft,
promanAfleab Apoftolis,dc. San£& ipfeCaramucla*.
«. 191. ait, in mortis periculo peccata dubia effcconfef’
iioni fubjicienda, ne quis fe periculo exponat.
j6*. Objic. i.T rid . & Can. 7. pro materia
necefTaria confeflionis tantum exponit ea peccata, qui­
bus aliquis (c Deum fuum mortaliter offend ifle memi­
nerit : atqui, qui dubitat, non habet confcientiam
m ortalis:ergo,dcc. i^Licitdubiorum non licfcientia,
funt tamen in confcientia, quia datur etiam confcien-
tia dubia. Deinde per verbum m eminerit, ut explicat
Lugo ck. videtur Trid. tantum excludere peccata
oblita, qualia non funt dubia, cum eorum adtit aliqua
m em oria, quod fufticit.
1 66. Objic. 2. Mc/iortH conditioppjfrdtntis. ty. Utique,
fedlex eft in poflefcione, tua condientia autem dubia.
Inftabis: ln dubiof.ruendumcfl reo. Item: Quiltbct prafu-
mitur boum>denu probetur malut. Dubium tn meliorempar­
iem eft interpretandum. i?.Hujufmodi axiomata valere in
judiciis humanis» vel ad ptocurandam amicitiam hu­
manam : aliud eft autem de amicitia Dei, qux per du­
biam oflFenfionem redditur etiam moralitcr incerta:
ergo in retanti momenti perconfefsionc recuperanda.
^ 167. Si ouis tamen fola dubia conticeatur ,ciim for­
te illud dubium pofsit efle nullam peccatum , addat
unum certum ex prius confefcis. Si autem hoc non
pofsit, tunc prudens Confeflarius juxta materia? necef-
fitatem, dec. Tub conditione, falcem tnente concepta»
abfolverc poterit.
ARTICULUS III.
De to
H
, tpti peccatum dubium confejfm eft,
& foftex certo tognofeit.
sc quzftio pro praxi cft valdi frequens.
H4 Qjms
I zo 7 r*8 tf . it Tcemumi*. D. 2 . JgJ. 4.
Quaeritur autem in ea , an qui peccatum utdubitrat
confetTus eft, vcl quoad fubftantiam,utpote quia dubi­
tavit , an turpi cogitationi conlenfum praebuerit: vel
quoad numerum» quia dubita vit,an decies v g. confen*
ferit: poftea autem certdagnofcit, feillud peccatum
comm 1(1fle, vel farpi us aut minus commHi(Te,quam in'
confelfione dixerat, an, inquam, poft talem cognitio­
nem illud ut certum debeat iterum confiteri f Prima
fententia afKnnat, qudd iterum ut certum debeat con­
fiteri , non tantum fi dubitaverat quoad fubitor.tiam,
fed etiam quoad numerum , G numerus fuerat major
notabiliter , quini ipfe dixit: nonautem licit minor,
quia minor jam in majori continctur. Ita valdi com­
munis fententia,adeo, ut Dicaflillo apud Gobat
Cafu i#. 0. 441. dicat, comrariimi efle inauditum in
EccJtfia. Fundamentum commune cft.quod tene imur
peccaucontueri, prout funt in confrientia: atqui prius
dubium jamnoneftampJiusut dubium, fed ut certum
in confcientia: ergo etiam ut certum fatendum eft.
169. Secunda fententia diftinguit. Vel talis confeftus
eft peccatum ut dubium in genere» verbi gr. Dufoit, am
altqucd fccctttum mortale ccmmijerim » Jcd nejeto quale
( f quot. Vel integri confeftus eft in particulari totam
aftionem peccaminofam , v. g. Duitto , an conjenfum
ficuum Jiiierim sn tentaticmm turpem . dubito , anJuer/m
ikrtvit&c. Licit non folum ipfe , fed ctiam Confeffa-
ri us dubitet. Si primo modo tantum (it confeftus , te­
nebitur iterum confiteri, ed, qudd non explicaverit
peccatum ipfum. Si fecundo modo , non eft denu&
confitendum. Ratio eft , quia jam plene fuum pecca­
tum in confeflione explicavit. Neque enim eft temper
neceflarium, ut Confeftarius fciat determinati hoc vel
illud peccatum ede mortale.
170. Hoc confirmatur primd ex communi do&rina,
qudd ille* qui numerum incertum, v.g. fe decies circi­
ter perjuriiTe, &c. d ixit, (i poftea recordetur numeri
certi, (modo non (it notabiliter major) non teneatur
hunc certum nunierum explicare: ergo omnino i pari
nec tenebitur dubium aliud poftel certum explicare,
a. Etiam in communi doftrlna dubius de voto,excom­
municatione , 6cc. Ii petar difpenfationem, folvitur ab
omni obligatione 1 ctfi poftei ut certo eroiSum depre­
hendat:
Di Pcccsus duliit. 1 21
hendat: ergo idem in hoc cafu dicendum. Hanc fen­
tentiam defendit Caramuel ante. c$m . n. mtnh
1996. T*mb\mnu% 'mmetbeJ.OnfeJf.lib.2.c. t.§.4. Pel-
ltzarius,Cotoneus,Leander,&c. apud Gobat cit.quam-
visipfc primae adhsreat. Imd 6c Lugo A $. 16. Je d .2.
sn. 8 1. hanc fententiam lati defendit: qui tamen» 02.
primam ut fecuriorem fuadet. Quod 6c ego facio, licit
fecundum rationes intrinfecas roihi vix appareat,qtidd
primailla lit probabilior. Unde eum,qui hanc fcqne­
retur, damnare non auderem. Imo Lugo cit. n.
fubea diftin&ione, quam ego mox dcdi> in fecundo
modo eam abfoluti admittit.
17 1. Quod Ii dicas: Peccata debent dici, prout funt
in confeientia. Rtft. Prout funt in conlcicnna ante
confeflionem., fi certa ut certa , fi dubia ut dubia C.
prout funt poli Confeflionem Temper Neg. alias debe­
ret etiam iliud compreheafum his verbis (pius mtnus*
que) iterum fubjici.
172. Exdi&ispatet»qudd multd minds repetendum
fit peccatum dubium,quod uteertum bona hdedixiitt9
poftea autem incipias dubitare de illo. Qui enim ab-
folvitur a delifto certo , magis abfolviturab incerto.
Hinc qui bona fide dixit, (e 100. furatum, velconien-
furp prxbuifle turpi cogitationi, non tenetur itemni
iflaconhtcri ut dubia , fi dubitare incipiat.
17$. Quxres , quim lati le extendant ill* voces,
circiter , plus , tntnusque f Rcjp. cum Lugo. cit. §. j-
Vafq.id juxta prudens judicium h majore vel minore
numero efle dijudicandum, v. g. Si dicas (Peccavi de­
cies circiter) verificabitur, fi pecc£fli o&ies vel duode­
cies. Quod fi dicas (Peccavi centies circiter) verihea-
bitur, fi peccifti centies 6c decies, non autem fi centies
«Scvigelics. Ex his
174. Inferes: Si peccata, five de jure, fivedefado
dubia confefTus fis ConfefTario etiam non habenti po-
tertatem ad relerv.ita, non indigere nov.$ confeflione,
licit poftea ut certa comperias, & aliis refervata eflent.
Iu Tamtur. cti. S*t & c. Et patet ex 7 em. j. 7 r.<U*3.bum.
1. n. s4. ubi d ixi, qudd cenfurx non ligent igno*
rantes, qui autem dubitat, cft aliquatenus ignorans*
Et ibid. dtjp. 3. 0.4/. d ix i , quomodo in dubio nemo
cenfendus iic cenfuram contraxifle.
H % 175%
I ll Trs&.f. dePxutientia, I>.2. £ .4 .
17?. Inferes fecundd: Qudd rtiftici, muliercula? dc.
pueri 6cc. fibona fide fuas confeiSones fecerunt groP*
fiori modo coram Confeflario ctiam indofto>licet pe-
riciores effecii videant,fe multa dubia pro certis,unum
numerum pro aItero&c. dixiffe, non cogendi (intre­
petere Confefliones. Its Lugoeh. §.4.11.82. vccatque com~
munempraxim Tam&ur. cit. Sylv. & c. alias cnim omnia
cflent fcrupulis obnoxia.

ARTICULUS IV.
M entiri tn confeffione quate fit peccatum?
l ~6' r V 0 0 1* Circa materiam neceflariam mentiri,
L ' fcilicet negando mortale , vel affirmando
quod non fecifti: aut majorem numerum aflerendo:
aut dubia pro certis vel econtra dicendo* eft mortale,
6c confequenter irrita confeflio. Ratio eft, quia decipit
Confeflarium in re gravi, de qua neceflarid ferendum
eft judicium, quod propter tale mendacium caufatur
notabiliter diverfum. £xcipe tamen 1. Nifi id fiat ex
jufta caufa excufante ab integritate materialise quibus
infra, t. Nili ignorantia 6c bona fidesexcufet >ut certe
fr p i (implicesexcufat, qui credunt, fe tutiorem viam
eligere, dicendo majorem numerum. ItaB>zffa. Trn. 1»
V. Ccnfcffi: 4. nn. f. Lugedtf}. 1 6. fe8.2. §.6. GobatTr. 6.
a n. / jg . Tamburin. & communis: quamvis nliqui (quos
tacito nomine refert V afq .la fl.91. a. 1. dub.j. n. 10 )
putent, licit fit mortale inConfertione aliquod mor­
tale negare, non tamen efle mortale fibi imponere
m ortale, quod non fccit. Verum ifti contra commu­
nem aliorum non funt audiendi. Huic confine eft, qui
verbisfra palliat peccatum, ut i Confeflario beni in-
telligi nequeat. Et taliter mentiens committit duplex
peccatum mortale, unum contra veracimem , alte­
rum contra virtutem Religionis per ficrilegium.
177. Dico 1. Mentiri circa materiam Confeftionis
non neceflariam (qunlis eft peccata venialia, vel mor­
talia jam aliis confelTi) non eft nifi veniale, ha Dc3 c-
f etcitati & alii communitercontra Cajetan. alus apud Suar.
hic dtfp. 22.JcS- io. n. 6%qui volunt mortale etiam circa
materiam nm ncujjariam mentiri. Ratio tamen noftra eft,
quia gravem injurum non facit Sacramento, quod
non
An cmumftmaut aggravant* jfnt unfiundai it j
non irritat; nec judicem, nili in rc levi dc non nccef-
faria decipit.
178. Excipe v. Nifi forti nullum aliud omnino pec-
catum p m e r illud falfum afferret: tunceniin morra-
liter peccaret >quia irritum reddit Sacramentum, non
fubjiciendo materiam veram dc fufficientem abfolu-
tioni. Its ummmumur Dc&cres.
179. Excipe 2. Nifi Confefiario neceflarium forec,
habere notitiam dc pcenicentis jam confellis mortali­
bus ad bene peragendam praefontem confellionem, ad
fiatum pcenitentiscognofcendum,dec. luLugoMJpA^
fe&. 10. nu. 172. Bctutc. Tambttrht. ac csrtafententta cen­
tra Jean. Sanch. spud Lugonem.
i So. Dices : In Sacramento nunquam eft (implex
mendacium , fed (acrilcgium. Re$. r. Si eft materia
ncceflfariaSacramentiC. fccusN. 2. Poteft etiam efle,
ut ficrilegium in re levi non fit nifi veniale. Ex his
iSr* Inferes 1. Eum>quifacit Confeflionem gene*
ralem, pofle omittere aliqua ptccata mortalia, que
antea riti eft confefTus. Its tefie Tsmb. m Method. Confsff
lib. 2. c. 1. §. 2. csmmunk & certafcntcntia. Ratio eft, quia
ConfefTariisiam eft notum, qudd hoc Jieri poflit: Sc
illa verba (Velo generaliter unfiun) non ita ftri&i fu-
muntur: aliis etiam devenialibus fumcndaeflcnt:imd
licit mentiretur, non eflet nili veniole.
1S2. Inferes 2. Non efle peccntu in (altem mortale
prius confiteri uni ConfefTario mortalia, alteri autetn
venialia.Quod fieri poteft pro confervatione famae dcc.
Ita communiscontra Vt8crt*m & Sylvejler. Excipe tamen,
nifi pcenitens hinc maneret in occafione proxima,ex­
poneretur periculo (spins labendi dcc.
rS j. Qiweres: An fit mortale, unum numero mor­
tale pro alio fateri, v.g. fi quis occidit Petrum , dicat
tamen maM fide volens cela re hominem occifum, fe
occidifle Paulum, ^ ^ .c u m Lugone Jifp. 16. fe&. j .
mu. j t j . Tambur.cit. Vafq.drc. efle mortale, <|uia non
confitetur, quod fccit. Licit ergo non teneatur diftin-
& i explicare indivicjuationem , non tamen poteft
unum fupponere pro alio. Dicatorgo» fc occi-
difTe hominem, dcc.
>*4 TrsS.f. di Poenitm tit, D .i, ££.4.

ARTICULUS V.
An c&cumjfantid nggravnnttJ Jint necejfario
confitendi ?
***■ /^ u z n a m dicantur circumftantix tantum ag*
gra ventes , vel omnind mutantes fpeciem*
fatisexplicatum eft 7>w. j. 7 r.dePeccat*>d$fr. i .q .2.4.1 +
dtdtJlinH. peccatorum. lis ergo fuppofiris, dc hdecer-
tumeft, circumfhmias mutantes (pecicm mortaliter-
effe nece flari o confitendas, Ita Trtdtm. Sejf. 14 • c>S+
& Cany. alroquin enim (utairTrid.) non omnia pec­
cata man ifellarentur , necft.itus peenitentis fatis efler
cfijudicabilu» a Confeflario. Tota ergo difficultas eft,
an illae, qux intra eandem Jpeciem notabiliter ag­
gravant, necefTarrdlint manifeftandx? Dico mtabilu*
ter aggravantes: nam fi non notabiliter aggravent,con­
veniunt omnes, quod non tint neceflarid confitenda;.
18?. Circa hanc controverfiam duplexed celebri»
fententia. Primaaffirm.it, debere in Confellione ape­
riri. Itatejle Gcmt hicdij}. 1 0. ari. j. communiter Tbomtfla»
Aicn/Is >Altificdorcnj. Suar, dtjp.22.fi ft. TbomM Sancb.
Sylvi. Contnk & alti. Secund i id negar. ha S. Bomrv. 4.
(tiji. 17. q.ult. dicens hanc effc frohabiltorem. S. Antonia.
3. part, iit . 14.C. 1 9. §.7. Richard\Durand. Dionyf. Cartbufl
Lugo dtfi>. i6.fe& . 3. V*Jq. F t lent. Rbod. Cajp. Bajfa.
6T multi alii 9 quorum refcri Dian. part. j. 7 r*t8 7^
Rc/il. 1. Scociftx fum divifi, eoquod Scotus nihil de­
terminaverit ; hanc tamen tenet Maftr. 4 . * 4 $ 0.
ImdS.Thom.eamexprefsi docet 4. difl. 1 6. q. 3 • a. 2^
quaftiunc. f. his verbis: Quidam enim dicunt* quodimnco
tircumft<mtia , qua afiqnam notabiliter quantitatem pecca­
ta adikmt, confiteri necejjitatis eft, J i memoria occurrant.
A lii vero 'dicunt > qwd non fint de necejfltate confiten:la%
nifi circumflantia t qua ad aliud genm pueati trahunt:
& boo probabilius eft. Et licit Thomiftx dicant, S. Tho-
mam vel ex mente aliorum lo q u i. vel non de veri
notabiliter aggravantibus : attamen 5 . Do&oremde
notabiliter aggravantibus ex fua mente loqui, da­
r i indicant verba relata. Au&ores tamen hujus fen-
tentix faltem aliqui3 ut Lugo ck.n. 12 j. dicunt, (i pce-
nitens & Confeflario interrogaretur de circumftantia
*g-
An cfratmjlataia s&rdvaiaes find confitenda f n ;
^ggravante, teneri illam fateri. Verufrn intelligendi
funt non per fe, fed per accidens, ut a. 193 . explico.
156. D k o : CircumHanwaecciam notabiliter aggra­
vantes non funt neceflftrid in confeflione explicandae.
J*4 Autborcs J'tcunda J'cntcntia. Prob. 1. Ex Trid. cit.
quod accuratiflime agensde materia neceflaria Con-
feilionis non mennoit circumflandarum aggravan­
tium intra eandem fpcriem>quodcertiin retanti mo­
menti omittere non debuiflet» ii foret ncceflarium;
ergo valet regula communis Juriftarum: Inclufio umm
tfl cxclufio *!urtut. %.-Ex eodem T rid. non tenemur con-
cteri nili omnia 6c lingula mortalia , quae memoriae
occurrunt: atqui^etiam omiffiscircumiiantiis aggra­
vantibus, ii fpecies dc numerus dicatur, veri omnia
{>eccata dicuntur i quia circumflantia aggravans non
addit numerum aut fpeciem: ergo non tenemur illas
coniiteri. 3. Ex contraria -feneentia fequeretur, etiam
«otabiliter minuentes efle manifeftandas,quod tamen
negat Suar.**/.*. t6.& */«:quamvisGonet. cit. i.2 .a d f .
jflerae, iibi probabilius videri, etiam iftas minqenres
«fle neceflarid exprimendas. 4. Vel illa obligatio eft
clara 1 6c iic c* m omittere non debuit Concilium. Vel
non eft clara fed incena: ergo ad tantum onus non te­
nemur fine clara authoritate Scripturae, vel Ecclefiae»
tap. legatur causa 24. q. 2. Denique nimis difficile eflet
difeernere inter circumftantias notabiliter & non no­
tabiliter aggravantes: ergo, &c.
157. Objic. 1. Rationes Trident, quae pugnant pro
diverfa (pecie & numero, etiam pugnant pro aggra­
vantibus: ergo dcc. Probatur Antecea. Prima ratio eft,
•quia Sacerdos cft judex. z.Quiaalioquin non expone­
rentur integri peccata. 3. Quia^udex non poteft srqui-
tatem ferre in poenitentiis imponendis. Hoc argu­
mento probari, qudd etiam minuentes fpeciem lint
exprimendas, uti jamdi&um. Et iic deberet femper
addi,an peccatura iit faftum ex magno metu, tentatio-
ne, indignatione, ira dcc. qux aggravant >vd minuunt
notabiliter aftionem. R tfi.t. Ilias rationes non ita pu-
gnare pro aggravantibus, (icut pro mutantibus tpc-
ciem. Nam priina ratio refti probat, omnia omnino
peccata etiam quoad numerum efleconritenda , quia
alioquin judex judicaret peccatum (ibi incognitum
ar
12 6 Traft. $. de Pcniu*tia> D .2.£>.4*
atverdetfi non exprimatur circumdantia aggravanti
v.g. qudd fuerit furtum 1000. aureorum, fed dicat
fuifle furtum grave j jam peccatum non eft incogni­
tum Judici i licet non (it cognitum quoad totam gra­
vitatem individualem i quod non eft necefie , ut
fateri debent multi exadverfariis de circumftantiis mi­
nuentibus. Unde
xSS. Qupad 2. rationem dico, cogniti fpecie mor­
tali jam cognofci ejus gravitatem fpeciticam Sc eflen-
tialem, licec non cognefcatur indi vidua lis, quod non
requiritChriftus. Quod igitur ad j. rationem attinet,
certum elt, quod pcenitentia non debeat femper efle
adeo aequalis * alioquin infinita; perplexitates inde
caderentur inconfcientiis Confeflariorum > cogniti
autem fpecie dc numero non tam enormiter aberrari
poteft in poenitentia.
1S9. Obiic. 2. Qui decies furatur unum aureum,te-
neturfingula furta exprimere: fed qui furatur decem
fim ul, non minus xquivalenter peccat: ergod:c. i**.
Non minds peccat intenfivi C. ex ten fiv i N. gravitat
autem extenfiva magis obligat, quia obligor dicere
fingula peccataex Trident.
190. Inftab. Qui decem uno aftu occidit, qui furatur
tribus, v.g. hxredibus i dobet id exprimere: ergo &c.
Rtft. In hiscafibus fecundam multos Aufiores non elfe
unum, fed plura numerica peccata, quia tales aftwt
terminant ad plura obje&a ,ut pluri funt, pluriumque
jura violantur. Alii autem dicunt, nec hoc efle expri­
mendum, fed fatisefle, fi dicat: occidi pluret. De qua
re egi cit.Tr.de Peccatis, dtft. 1. n. ii- & M -
191. Objic. 3. A Sacris Canonibus imponi dlverfas
poenitentias ratione diverfae gravitatis intra eandem
fpeciem, ut videre eft c. ctnfiderat. dc Pomi*, dtjl. 5. & ttli-
&*. ^t S. Aug. (vel fi quis alius eft Author) devcra&falfa
Pm**. c. 14. enumerat pluret circumftantiasexplican-
d at, quae (ion mutant fpeciem. Reft, a d i. cum Cafp.
Tr. de Peccat, dtftf. 2.fe&. y. Maftr. cn. n. 484. Sc aliis»
multa antiquitus in primitiva Ecclefia fuifle obfervata
cx fervore, ad qux fideles non tenebantur ex prxcepto.
Reft, ad 2. cum Lugonei**.*». 1 22. D. Auguft. non lo­
qui de debito obligationit, fed perfe&ianis > Sc veluti
modo exhortatorio, ctfcmnumeret circumftantias ali­
quas,
A m ctnumJlmtM *ggrjv**us Jtni confitauU f izy
«|uat, v .g. fiquis peccet in die jejunii, quod etiam
juxta adverfarios non eft conhtendum.
i9i- Objic. 4. Interdum refervat Ecclefiapeccatura
ratione circumftantix aggravantis: fed Ecclefia non
refervat> nifi quae funt de neceflitare Confeffionis: ergo,
dcc. ly.C. major, dift. min. nifi quae funt de neceffitate
Confcflionis faltem quoad fubftantiam C. quoad
omnia accidentia N. Portft ergo Ecclefia refervare pec­
catum mortale ratione circumftantix notabiliter ag-
jravantis, prout defa&o Tub excommunicatione re-
f ervata prohibuitfurtum de bonis naufragorum, cum
tamen illa circumflantia naufragii noneflet conhten-
da fine refervatione; fed hscdire&icadit fupra ipfam
furti fubftantiam, adjun&a tamen circumftantiS nau­
fragii : qux proinde per accidens aperienda cft, ut ju­
dex cognofcat , an illud furtum fit refervatum.
193. Quxres: An (altera pcenitens non teneatur ta­
les circumilantias fateri , (i i ConfefTario defuper in­
terrogetur? ly. Licit Lugo cit.n.2j. videatur id uni-
verfaiiter affirmare* attamen ex ipfiusrationibus alla­
tis conflat, eum cum communi aliorum (entire, pce-
nitentem per fe ratione ipfius circumflantis ad hoc
non obligari, fed tantum per accidens, ut benfc docet
Maftr. citat. Vafq. ctt.dul. Cafpenf. cxt./eS. 6. A a lii
communiter. Ratio tamen hujus non defumitur in or­
dine ad debitam poenitentiam injungendam; aliis non
tantam interrogatus pcenitens, fed ex fe deberet talcs
circumdandas explicare, (icut fpeciem dc numerum,
ut contra quosdam advertit Va(l). cit. fed defumenda
cfttalisneceffitasproprercafum refervatum, velcen-
(uram, v. g. excommunicationem tali circumdantis
adjun&am, vel ad reftitutionem injungendam , vel
ad medicinam contra peccatum applicandam,vel pro­
pter confuetudi nem dc occafionem proximam addif-
pofitionem pcenitentis cognofcendam.Addit Lugo cit.
qudd dicendo, fe tanttim t o . furatum efle, qui 100 .
furatuseft, mentiretur graviter, dum unum numero
peccatum pro alio fupponeret. Unde Ii nihil horum
cflet (inquitVafq. cit.num.j.) vel poenitens eflet homo
do& us, & non indigeret ulla inftruftione, efletque
Paratus ad omnia prxftanda, qux deberent i Conrcf-
Uri# di& iri * tunc non teneretur refpondere : fed
iiS 7 raff.s• & P& buhm , D. i. ^ .4 .
poflet dicere : v. g. commifi grave furtum >reflituam,
dc quarcunque neceflaria funt,prxftabo: quod fuflice-
r e t; ut etiam docet Haunold. <Sfcc. Quamvis utique
bonum, imd tutius fit, talescircumftantiascontiteri.

» ,, ,
ARTICULUS VI.
Dc Ctrcumftantiis in particulars ubi de Voto ic
Sollicitatione Sponfo
194. Ceptem communiter recenfenturcircpmftantig
O in particulari, hoc verfu comprchcnfx:
££uktQuid> Ubt, Qhubusauxiliis, Cur, Quomcdo* Qtun fo.
Has circumftantias jam explicavi To. j. Trail. dtafftb.
bum .d$.2 An.]8. adhuctamen aliqua in ordinead
Confcflioncm hic referam.
199. Circumflantia denotat conditionem per­
form contuentis, qualis fuerit tunc quando peccavit,
anfcilicet fpeciali vinculo v o ti, juramenti, aut ftattis
fuerit obligata ad cavendum peccarunt, ut u t. loco
di&um. Unde
* Quxres 1. An in majoribus Ordinibus, vel profcf-
fusin Religione peccans carnalirer teneatur explicare
votum folemne, vel ficis fit, fi dicat, fe pecdMTe con­
tra votum caftitatis ? Multi volunt, teneri vorum fo­
lemne explicare. Sed Sanch.-& Matrimcn.difr. 27. n. 27.
& jtqq. 6c muki alii videntur probabilius negare>ideo
quod votum folemne fic idem fpecie cum fimplici, ut
atiani infinuavi 7’em. 4. 7 raff. defuftit.dtlp. j. n.i8f. Ec
licit Religiofus vel Sacerdos faciac vocum particulare
de mollitie non committenda, non tenetur hoc vo­
tum explicare; quia multiplicatio votorum nonaddit
circumftantiamniliaggravantem. Aliud foret, fi vo­
tum juramento hrmaret: nam hic infuper adduceret
Deum in teftem falfi.
j 96. Qiusres 2. An Sacerdos vel alius,qui votum ha­
bens caftitatis, non quidem peccat ipfe, fed tamen
alium inducit ad peccatum aliquod contracaftitatem:
an> inquam , talis teneatur in confeffione circumftan-
tiam fui voti aperire i B^det Rhod. hic difp.%. q.+.Jcff.i.
S .i ad \. Tamhur. 'mmabcdo C^nfejf. lib. 2. 0.7.’ $. /.
num. poft Sanch. negativi» eo , qudd votum non
Dc GreumftMis m pm'tcufor't. tif
trfriiget ad non Ixdendam alteriu&caftitatem praecisi,
led p ropriam: 6c confequenter nec ipfecafum rcferva-
tum peccato luxuriae annexum incurrerct. Unde ait
Sancn. inDecalog. 11. talem Religiofiim
aut Sacerdotem ex parce fua nullam circumftantiam
particularem contrahere , nec aliter, quim ii faecularii
id fcandalum da ret. Puco tamen ego , faltem per hoc
addi -circumftantiam aggravantem > quod (ani in
ratione fcandali negari non poteft , aim ucique fitma-
)*us fcandalum, li facerdos, 6cc. inducat ad peccatum
luxuriae > quim (i fiecolaris , licit ipfemet tale pecca­
tum necdeliderio committat.
197- Deipfoautem fcandalo, an 6cquandofitm or-
tale:an debeat explicari non tantum peccatum (candali,
ied etiam illud, ad quod induxilli, h«c non repeto, cum
jam fufficienrer lit explicatum i ncit.Ir. Je.ifih&.bumsm*
Jtjp.2.1v.4r.ubi dixi,fpeciem peccati >ad quod induxilli,
e(Te aperiendam. Sitailiter an numerus perfonarum
fcandalizatarum (it neceffario explicandus : an verd
CifHciat dicendo (turpia coram multiscum fcandalo
locutusfum) duplex eft (ententia^t dixif/f.fom.j.Trvfc
Pccctl* iitjp. I. 0. & Jeqqt ubi etiam n. 24. & ftqq.
plura habentur dt voto > de duplici praecepto >6cc.
198. Quaeres £. De inducente vel folJicitante alte­
rum in peccatum , v. g. aliquis induxit fceminam ad
fornicandi;:?:,an luec circumflantia m*.i ft ion is debeat
dici ? Idem die deiis , qui fuis confabulationibus in
Mifla alios ad garriendum inducunt. Idem de turpi­
loquio , Sc limilibus. wdct Lugo id .j& i.n . 142 .
poll Vafq. 6cc. non efle necefla rid explicandam talem
circumftantiam , eo, qudd non videatur ipfis nilicir-
cunillantia aggravans : explicato auteni aftu princi­
pali , v.g. fomicarione, jam fuificienter explicari folli*
citationem. Verum Cafp. <UPccutis dtjp, 2.fc&. 4, n. 29.
poft Bonacin. & alios afiirmat.
199. Prima fententia videtut mihi tunc admitti pofle,
quando funt homines ejuftiem vel feri cjufdcm fari­
nae, Vtg.quando mulier jam aliis fuerat qu : (i parata ad
peccandum : nam ti quis innocentes , vel aliis non ita
ad peccandum quali paratos,extraordinariis precibus
aequi valentibus morali violentiae follicif,1i]‘e t, deberet

I citationi*
id plani explicare , utpotc peccatum fcandali 6c foII>
Ibctl. Tm* P L
IJ® Trs&.f. tUPamiieniia, £>.2.<£>.4*
citationis diftmAunn abipfoopere. QuamvisCafp.cit.
6c Joannes Sanctus doceant # foeminam » qux virum
incitavit, teneri id explicare» non autem quando vir
incitat*, quia id praefumitur ex fatente Tuam Fornica­
tionem. In eo t.imen omnes conveniunt, qudd ii quis
follicitifTet alterum » & a&us nonfuifiet fubfccutus»
tunc deberet (bllicit.itio dici » cum enim aftus non fic
commiflus, non poteft iimul cum aftu ctiam foiiici-
tatio intclligi : Unde follicitatio ut peccatum pro-
prium debet explicari.
too. Quaeres 4. An (ponius vel fpondi teneantur
dicere, fecfle defponfatoe, ii cum aliis peccent ? Affir­
mat Rod. Lopez, Homobon. 6cc. fed Tambur. cit.
t.j. §.<f. Cafp. citJ if f . 6. cum aliis negant» ideo qudd
per fponfalia nondum tradatur jus ad corpus : ergo
non peccant contra juftitiam. (Idem dic de eo » qui
vovit tantum Religionem ingredi.) Mihi placet doftri-
na Lugonis*'#.,/?£. 4. n. 178. &c. Sponfum quidem id
nondeoere explicare» fedben&fponfam : quia fpon-
fus longe gra vius onus dc injuriam videtur pati»fi pcc-
cet (ponfa.
ARTICULUS VII.
De CtrcMmfitmtU Virginitatis, Ftli* jpirituaiu,
coMftteuuUnu, (Se.
N
lo t . A d cireumftantiam perlonae pertinet etiam
Virginitas. De qua quaeritur » an circum­
flantia virginitatis (it explicanda, id elt» an fi v ir, ve!
puella prim i vice peccando perdidit virginitatem » id
debeat explicare f Inpnmisfciendumeft, quod virgi­
nitas in rigore loquendo perdatur per quamlibet vo­
luntariam pollutionem » ut dixi Tem. 1. Tr. dc vsfictu
D o %*. Imd fecundum aliquos per quemlibet
impudicum a&um externum. Hoc polito» multipli­
cem fententiam refert Lxxgo dtjj>. 16 ftff.4 $.8. Aliqui
enira volunt» debere Temper explicari illam circum-
ftantiam in opereextemo. A lii, ede tantum explican­
dam in fcemina , tunc quando tendit in ruptionem
dauftri virginalis» non autem fi tantum fiat per aAus
impudicos » aut pollutionem fineconfenfu in copu*
lam. Quando autem tendit in copulam^ctiamfi tantum
ThyckatmJfMUsvirgmimif> cmfuttuduns>(fc. f j j
aftu interno confcntiat in illam , jam dcbere id expli*
cari. Ultima demum fcntcntia hoc negat tam m viro,
quim foemina, etiamfi interveniat firatfioclauliri vir­
ginalis, utceiam jam retuli Tem.j.Ira&.Jt
dtjp. 2. n. £9. Ita Cafp. de fucdtis. 2. Jed .6. Suar.
LefT Sanch. & multi alii&c. vocat^ue prohabile Lu­
go cit. Ratio poti (lima hujus fentcntiae-ell, quodipfa
habeat dominium fui corporis , dc libi imputet 9 fi
fe ita magis inhabilem reddat ad matrimonium. Nec
nova fpecies additur ob damnum, quod inde parentet
vel tutores patiuntur ; ideo qudd majorem dotem
dare teneantur ad nuptias cum alio celebrandas \ quia
damnum totum redundat in ipfam » ac propterea
poteft omnind innupta manere. Unde nec tenetur ftu-
prator talem ducere, aut alia damna refarcire, nili vi,
fraude, dolo deceperit, aut matrimonium promiferit,
Ut dixi Tcm. 4. Irak, dc Rcjl/tut. diff.z. q 1 . a.j . Ob quas
rationes haec lententia faltem non minus videtur pro­
babilis, quim contraria.
102. Quaeres 1 . An Confeflarius peccans carnaliter
cum Alia fpiritaali feu fua pcenitente, debeat hanc cir­
cumftantiam explicare f Affirmat Thomas Sanch. dt
Afjtrtm. M. 7. Ajfr* / f. dc alii multi. Negat Tambur. m
Mttbad.OnffjT. itb. 1. c.y. §.4. Filliuc. Joannes Sanch.
dec. Ego autem ty. cum diltinftione : Ii follicitat ipfam
in ipfaconfeflione, vel pauldanti, vel proximi poft,
tenetur id explicare t qtiia committit peccatum gravi f*
(Trijum irreverentia 6c fieri legi i. Idem dicendum de
eo , quihocfacramentum afTtimit ut medium ad pec­
candum , vel occatione confeflionis prxtcritae ipfam
accedit , alloquitur, follicitar. Vel ti prxtcxtu officii
fpiritualis occa Ironem quaxit peccandi cum faemina.
Idem d ic, Ii Ordinarius, vel aliunde ex officio Ipecia-
liter obligatus ad procurandum bonum fpirituale
fui fubditi, peccat follicitando illum vel illam : quia
peccat non tantum peccato Icandalf, fed etiam contra
debitum officii , qualo habet Epifcopus , P.irochus,
Superior dcc. Extra ejufmodt cafum non renecurhanc
circumftantiam explicit e : ii enim teneretur , effet
maximi ob cognationem fj»i ritualem : .1equi fj cra­
mentum confedionis non i*'ducit'propi 16 cognatio­
nem fpiritualem* cum id nullo jure habeatur. Im o *
1 i c.tp.
y ji 7 r./&. j. de Pouuunti*» D .2. ££.4.
csf.Fhuli. de Ctgnatitte fiiritusfi in 6. decernitur ex aKit
Sacramentis (Baptifmo 6c Confirmatione exceptis»)
fpiritualcm cognationem nunquam o riri. ut celtarur
Lugo <a JtH. 6. §. j. n. Ex quo etiam fequitur»
multd minus confitendam efle circumflantiam matris,
uti vocant, fpiritualis. Occatione hujus
io j. Quaeres 3. An filia confdltonis poflit eidem
tale peccatum , cum quo peccavit, confiteri i ivdet
Lugo ei» n 362. cx mente D. Thomat regulariter id
non expedire, nec licereobpericulum>quod(ubeflfe
poteft. Permitti tamen poflet, quando uterque per­
fe c t dolet, nec eflet periculum reincidentis. Sed
204 Quaeres 4. An ConfcfiTarii follicitantesfuoipoe-
nuentesad turpia , tint denuntiandi 4 foilicitata per-
4ona> juxta Bullam Gregorii XV. i**. Me ab hac qu«-
ftione abltinere : Tum quia in Germania non viget
inquifitio : tum quia ab illa abftinent Theologi Ger­
mani : tum quia tefte G0h.1t 7r. 7. Csfu 18 . *. / 76.
huiufmodi Bulla: licit fanftiflmiar»non funt recepta; in
Germania : tum quia in Germania hoc peccatum eft
fere inauditum. Cautiilimi tamen in hoc proceden­
dum. Plura fi v is >vide Dian .part. 4.Tr. f. fer totum.
209. Quarres?. An confuetudo peccandi, v. g. ju­
randi falso, blafphemandi, dec. fit confitenda ? fc. Per
i i non teneris» nifi ennfeflarius interroga. Its Lugs
cit. fed. 4. §. 7. AW . &c%contra alios: vel nifi illa con-
fuerudofiteaufa , ut inadvertenter committas aliqua
ex fe quidem mortalia 1 fed tamen propter hanc ioad-
vertentiam, tunc quando committuntur ,tanrum fint
venialia : tunc emfti teneris etiam non interrogatus
confiteri , non quidem exprimendo , quoties illud
feceris cum inadvertentia , fedipfamconfuetudinem
6c periculum: dicendo, v. g. laboro inveterati confue-
tudineperjurandi) 6c fi in die decies occurrerer occafio9
decies perjurarem. Ratio eft, quia, quamvis ipfa per­
juria propter inadvertenriam non tint mortalia 1 illa
tamen m?la confuetudo eft caufa culpabilis fequen-
tium juramentorum falibrum, 6cc. Quod fi tamen
veri conatus es extirpare illam confuetudinem, (ad
<|uod plane teneris) dfctamen poftea adhuc inadverten­
ter perjurSrti , non obligaris quidquam dicere. Its
GdsiTr. 7, L u p fff,
aotf.QHft-
€>; circumflanti* quid, V circs quid. tJJ
206. Quaeres a. An dignitas perfonx peccantis fic
explicanda* Reft, cum Rhod. 2.7.4, fctt 1 .§.1.
sd‘9. & aliis contra quofdam negativi : quia ubi non
adfunt aliar particulares rationes > ifta dignitasnoi»
mutat fpeciem. Hinc (nifi ob fcandaium grave) fi fi-
cerdos percutiat J licum , non tenetur id explicare.
Item nec Judex p fi furetur ipfe : quamvis illi, qui ex
officio & conrrjftu tenentur, v. g. furtum impedire, (i
non impediant» teneantur hoc exprimere: quia com­
mittunt fpeciale peccatum contrajuftitiam.
107. Quxre&denique, an peccata ex ignorantia cui*
pabili commitfa, vel ex (cientia, debeant diitingui in
confeflione. Rcfi. N egativi, quia non diftinguuntur
fpccie, ut dixi in ci*. 'Tr. dc A 2 tb. humsn. d $ . i. m.
& docet Lugo cit.fe&. 4. §. 6 .

ARTICULUS VIIL
De circumflanti4 quid , C1 circa quid•

ao9. T n hac circumdantia duo confideranda funt. r E a


1 qux fe tenent ex pane reivolitx. 2. Ea qux fe
tenent ex parte perfonx , non quidem quoad fubftan-
tiam prxcisi;fed quoad aliquam qualitatem, vel quan­
titatem earum, ut etiam jam diftum eft Tom. 1. Tra&
dc a&ib. human, d tfl.i. n. 40. Plures quidem hic qux-
ftiones (peculari vae proponi poflent: iis tamen omiflia
adpra&ica feftinamus. Unae
209. Quaeres 1. An explicandum fit, fiobjeftum fie
prohibuum diverfis praeceptis ? Rcfl. Si prxcepta (int
formalirer diverfa, debere explicari, non verdfifint
tantum materialiter di ver (a , ut in cit. 7 em.j. Tr.d*
Fccai. difl>. 1. n. 26. diftum.
210. Quxresz. An explicandum fit malum > quod
qui»ex odio defideravit alteri, v. g. mortem, jiftu-
ram bonorum, famxt Rcfl. Si qui9 defiderat tale ma­
lum affc&u pra&ico, id eft, qu jndo id vult procuraro*
aut inferre alteri , tenetur explicare fpeciem , v. g.
an mortem , an infamiam, 6cc. htccmmunk. Ratio
eft , quia attus defiderantis fpecineatur ab obiero
volito » qui enim deliderat conjugatam , tenetur id
exprimere : ergo etiam in malo deliderato debet
1 1 expli-
TrsB. f, dc PamienHd. D. 2. 4*
txplicari illud malum , quod fpecic differt ab alio*
Unde etiam (equitur, qudd , quando unum malum
volitum non diffcrt ab alio in gcncrc morit , illud
non iit ncccflarioexplicandum : hinc in furto , v.g.
non eft nece fle, ut individua tionem aperiat» v .g . Ai*
furari voluerit equum, veftem, pecuniam>&c. Hate
communicer admittuntur.
2 11. Sed dubitatur, quid dicendum, (i quis tantum
habeat voluntatem inefticacem, fcufpcculativam > id
c it, fi dcfideret tantnm alteri malum tale , v. g. ut dc-
•' pauperetur <&c. line voluntate , quod ipfi velit inFerro:
* n , inquam , in hoccafufitis Iit, fi dicat : D tjiJinv*
tlttr$grjvcm.iJum: an verdetiam debeatmalum dclidc-
ratumfpecitkare? su. Videtur mrhi etiam in hoccafi»
malum deiieferatum efle explicandum : quia etiam hic
deliderium fpecihcatur ab obje&o defideraro , cam
veri malum .iliquod fpccificum >qua tale, delidcretur*
ut fuppono, v.g. m ors,panpcrrns, infamia : live illud
malum ipfemtt velim inferre , five deltderem , ut
aliunde illi obveniat > hncenrm videtur refpeftu mali
idem efle. Ira Suar. deCharit difp 6Jeft.2. Sylvi. Conink
& alii, contra Bonaci n. 7r. <k L(gtl>.dtjy.i.q>±Pnn£lMlK
§ i.», io. Valentiam, Loream, & alios apud Lugo tie
d*fp.\6Je 3 f n z6o quorum fententiam ut probabilem
defenditipfeLugo , quitamenff 26 1.ait> in hoccafij
non defiderari nec attendi talia mala, quatenus talia
lunt, fed tantum qunenus in genere funt aliquod ma-
Jum proximi, licit phyfici fint di verfa. In quo fenfii»
cum videantur quafiabftrahereimaJo infpecie,<Sc tan­
tum duritati in communi opponi>etiam harcfenrentia
fo rti admitti pollcr. Quamvis adhuc patiatur difficul­
tatem , cum in delegationibus morolis etiam in tali
cafu deleftario fpeciticetur ab obje&o externo, ut in
€t$. /r. de PeccAtu. dt/p, «. n. 1 j-p. docui.
t i t . Interim tamen Bonae, ibidem relatus , licit
hoc dc delegationibus morofis nobifeum doceat > id
nihilominus negat de aftibusodii.
215. Quod dicitur de odio i etiam valet de gaudio
ob alterius malum. Grtertimgaudinm de malo proxi­
mi dc difpjicemia debonoipfius > fecundum Tambur.
tn \ J thod C'nftJf.Ub, 2.c. 6. §. non differunt fpecic,
cd qudd uuumquafi includatur in alio : qui enim affli­
gitur
Dt Grcum/hmia§j)uidtf cbc4§ht’t& Ij?
gitur propter bonum proximi , confequenter gau­
det de malo ipfius. Similia autem peccata pertinent ad*
invidiam : ut dixi cit. Tom. z. #* Append, ad Jr . ds
Pcccstts, n. 2?..
214. Quires j. An in contumeliis, detra&ionibus,
Sc judiciis temerariis debeant aperiri vitia diverfa?
v g .a n fuerit judicatusvel appellatus fur, vel mendax,
adulter , dec. is:. Efle duplicem fententiam. Verum
(juiacontumclix, live demajori live demmori malo
hanr , fecundum multos Authores quidem peccatum
aggravant, nun autem ad diverfim fpecicm transfe­
runt, cum eodem modo eidem virtuti charitatis vel.
juitiria: opponantur: ideo fecundum hanc fententiam
nec necdfario explicanda erunt divcrla mala , qui­
bus honor, vel fama -proximi laeditur. Idem dicitur-
de detractiomhus Sc judiciis temerariis. Unde licut
fui m , qux lardunt buna fortune > funt ejufdem
fpecici moralis in ratione furti : (ic etiam de iif-
dem , quae Isduut bona famae vel honoris , argu­
menta: i ficeti lt* lugo cit. 3.«. 1 1 2. Rhod. dtfp. 2.
t. $.2. *d 1. Tumbur. at. c. p. §. i. Ater. &c.
Unde fufficiet dicere : Ego situm gravi comumctU
sffut %6Tc.
i i Hoc certum eft , qudd fi proximus ex tua
detractione non tantum patiatur damnum in fama»
fed ctiam aliud damnum feu detrimentum inde fe-
quatur , tunc id debet explicari > cum ut lie addat
aliam fpeciem malitis contra juftitiam > ut etiam
fatetur Tambur. cit,
216. An autem contumelias, detra&iones, Sc fimiles
graves injuriat, Ii Kant circa fu peri ores , confangui-
neos, prxfertim patrem , matfem , fratrem , foro-
rem , (nam dc remotioribus id communiter negatur)
addant novam fpeciem irreverentis ? Negat hoc
Cafp. Jr. ile Rejhtut. di/p. 1 o.Jctt. i. n. 12. de det raft io-
yie, ed quod fama hominis non differat fpecie > qux
ratio etiam pro contumelia , inid.& pro homicidio
fimiluim perfonarum videtur pugnare. Unde licit
Tambiu*. cit.*.f. §. 1. 0 * z. dicac , hujufmodi injurias
differre/pecie. Attamen inferius c.7. 5 . 7 . ».4$. dicit,
probabile clTe, qudd non differant fpccie , eo quod
magis dc minus non varient fpeciem.
I]6 Tr*8 , /. dePxmuniia» D. 2. 4.
z i 7. Sani mihi h*c doftrina prxfertim refpe&U
parentum temper difficilis apparuit. Hinc Bonacin.
dc alii apud Lugo. ci*.fc3 . <f* §. 1. affirmativam tenent»
ideo qudd tales injuriar non tantum habeant malitiam
contra juftki am > fed etiam contra hanc pieeatem. EC
hanc do&rinam extendit Lugo 1. Ad odium paren­
tum. 2. Ad peccata parentum contra tilios. 3. Ad
Avum , Proavum , omnestjue afcendentes <Scdefcen-
dentes. 4. Ad virum dc uxorem, f. Ad fratres dc (oro-
res : quamvis histribuatftatum medium. 6. Ad prin­
cipem & fuper iorein, ut fuperioreft > ficorum reve­
rentia dcobfervantiagraviter Ircdatur. 7. Ad ..iiignem
beuetaftorcm. Ira etiam Cajetan. Quod tamcu negac
Tamhur. citx.^. §.2. dcc, Qiundo autem tc quomodo
temeraria judicia, contumeliae, decra&iones, mur­
murationes fine gravia peccata , dixi Tcm. 4. 7r. de
Reflitut. dtfp. 2 t.
2 1$. Denique quamvis Tambur. ci$. c. p. n. {. poft
Molinam neget,difFerre fpecie,falfum dcfc&um proxi­
m o imponere,vel verum fed occultum.Attamen fpecie
differre omnino tenendum eft. Nam prater injuriam
illatam opponitur etiam veracitati in regravi.
219. Quxres4. An in peccatis jnftantix feu laudis
de aliquo peccato explicandum tu , de quo fe aliquis
ja&averit ? ReJ'p. Si fe jaftet fine gaudio > defiderio,
autdeledatione de illo peccato , tunc fufficere, ti di­
cat (Mies me jaftjvi de petcaus mortuitbus) docet Tam­
bur. cit. c.y.§. j. Navarr. Palaus,&c. apud Lugo. ci$0
feB . %. num. 26. qui hanc fententiam probabilem judi­
cat. Addit Tambur. ibid. num. 12. five peccatum illud
revericom m iferit) five non , non tamen illud pecca­
tum efle explicandum. Ratio hujus fententix eft,
quia hic nihil aliud quaeritur , quam vana gloria ex
fuo peccato. Limitatur tamen > nifi in illa jaftantia
interveniat fama alterius perfonae , vel fcandalum»
dcc. Imo Sanch. m dee*/. Itb. t. c. ?. Rodriq. Lopez,
dcc. volunt > feqiper peccatum ja&antix e(Tc ape­
riendum > eo > qudd contrahat fpeciem illius pec­
cari, deqiro fe laudat> dc contineat aliquam appro­
bationem iiiius. Et hoc verum eiTc > live te , five
alium laudes.
2 zo.Quz fcntcntia in praxi videtur pratfcrenda.Hoc
tamen
De circumjfihuis quid, 67 circs quid? 137
tamen admitti poteft, qudd, (iquis fejaftarettantum
de dexteritate, fortitudine , m odo , 6c (imilibus, quae
interceflerunt, (ine periculo male complacentis vel
icandali, non eflet mortale, ut jam inlinuavi lom. 3.
Jr. dePeccsiis » dtft. 1. u. 1^4. & tbU. in appendtu.
i i f . Qiisres ?. An in blafphemia qualitates ejus­
dem (int explicands , vel an (int ejusdem fpecieif
Reft. Duplicem efle fententiam, prout retuliJem.4.
Tr. de Viriut. Tbeelcg.dtft. 2. nu.i02. ubi dixi affirmati-
vam efle veriorem, id eft blafphemias contra DEUM,
B. Virgircm 6c San&os inter fedifferre: non ramen
alias > qu.rfunt tantiimcontra djverfa attributa DEI:
vel contra diverfa dona San&orum . quafifpeciesipfo*
mm attributorum per blafphemiam contemptorum,
in particulari e(Tct aperienda, ut conftat ex fepi cit.
Tem.3. Tr*t3 . ,UPacdi. dtft. 1. nu.16. Similiter quod
omnia juramenta , 6c confequenter omnia perjuria
(int ejusdem fpeciei, nifi limul contineant hsrelim,
blafphemiam, vel damnum proximi , docet valde
communis fententia, ut dixi i ncit.Tom.4. lr.dejufltt.
di/p. 3. n. 1 1 6. Hinc regulariter fufficit dicere : Toties
ferjuravi. 1 ottesbUfphemm/iuntr4 DEUM- Jettescontrs
SanSes. Imo in aliorum fententia , five fit contra
DEUM, five contra Sanftos 6cc. fufficit dicere: Toties
iUfpbemavi.
i n . Qiisres 6. An indeleftatione turpi dcmorofa
explicanda (itcircumftantia perfons, circa quam tit?
Reft. Hoc dubium fufficienter explicatum 6c folutum
efle iTtcit.Tr.de Peccst. d ijf.i. u. i f S. & feq. Ubi du-
licem fententiam attuli, 6c affirmativam approbavi,
Ectiam
loc tantum nota , quod fententia negativa tamen
excipiat deleftationem concubitfis contra na­
turam.

A R T I C U L U S I X.
Dt circnmflunttA inceftits: Z5 de quibusdam
alta luxum (pectebm .
**]. r \ iv e r fa s fpecies luxuris enarravi Tom. 3. de
IL S Pccctt. dtfp. v. n. 166. ubi dixi, quod inceftus
fe fpecict luxuris, qux committitur per copulam,
1 5 vel
l]8 7 r*8 .j. tUPdtnitMu9*b .r. ^
vel etiam per ofcuta Sc tattus impudicos cum perform
coniunfta in gradu prohibito. Dc quo ngitur cx pro-
feflb inTr.de Matrim. Hic tamen iterumouardam in
ordine ad confeflionem declaranda fum,q.isr licut cum
rubore cantuni pro necc/fitate (cribo: ita etiam cum
eadem proeellatione legantur.
124. Quaeres 1. An in peccato inceftusgradu? con-
fanguinitatis & affinitatis tint explicandi, v.g. anqui
cum mntre, forore, tilia * confobrina, nepce pecc* vie?
MtJ}. Cum communiori Icntentia, copulam pri ini gra­
des, fcilicet cum parentibus, aut fratribus Cc forori-
fcus fpecie differre ai> aliis, ac proinde explicandam:
quia hi gradus videntur omnino (pecialem malitiam
addere ob fpecialem irreverentiam Sc fcediratem.
Quoad alios gradus non ita inter fe fpecie differunt.
Interim tamen Tambur. tuMtfUJ. confejfivnistItb. 2.c.7.
$.7. Cretan. &apudeos S.Thom as2.2. q. 1/4. 4.9*
(quod fane mihi ex S D®&ore ibidem non apparet,im6
contrarium & alii docent, necconfan-
guiniratem differre abafftnitate, nee in his ullum gra­
dum ab alio differre fpecie; fed tantum intra eandem
fpeciem fecundam m agisdm inus, eoquod lit tan­
tum major aut minor irreverentia. Unde de inceftu>
in ju riis,& contumeliis, ajunt, fufficere ji d i c a t : Kg*
knee/lum tsmmtji. Mtbi ctnjun3 ts consumeIt* *fic$ >
utccnmiam dixi 0.2 itf. Eandem etiam c(Tc rationem
deconjun&is conjuifftione legali orta ex adoptione
alicujus. Hic etiam breviter nota, qudd conjun&io le­
galis tantum oriatur inter adoptantem ejusque uxo­
rem Sc adoptatum , ac filios legitimos adoptanti^
qui funt adhuc in ejus poteftate.
ii$ . Sed incertum cumcon)unftisconjun£tioi»efpi-
rituali (quar oritur ex Baptifmo Sc Confirmatione)
e(fe explicandum ut diftinftum ab aliis, (quamvis non '
ut dillinftum in fiiis gradibus) docet Tambur. ibidem
cum ali is fine exceptione. Ratio cft, quia fupra ince-
ftum addit facrilegii malitiam ob irreverentiam facra-
menti. Hic etiam nota, quod conjun&io hate fpiritua-
lis oriatur tantum inter baptizantem Sc baptizatum,
Sc inter parentes baptizari cum ipfo baptizante. Item
inter Patrinum vel Matrinamcum ipfo baptizato, dc
inter parentes baptizari cum Patrino vel Matrina. Non
au-
Dt Grcumjiautis lnujl&i • (fe. i}9
totem inter ipfbs parrinos: necetiam inter parentes,
quando in neceflitate fit, utdi&um Tom. ;. TraS.2*
d .u n. /7.
*26. Hisadde, quddfiquisexpnrdi&isconjunfti»
cognofceret (odomitite unam, tunc praeter (odomiam
efltt explicanda conjunctio, live dicendum : fbdomi-
ticuminccftum cotmnih. Qsia licit per talem aftum
non impediatur matrimonium , neque incurrantur
pcenar contra inceftum larat ex defettu (eminationis in­
tra vas naturale, adelt tamen irreverentia predi&a.
217. An autem peccatum cum infideli fit explican­
dum ratione (aeramenti Baptifmi , duplex eft len­
tentia apud Tambur. £'/.§.4. Communior affirmat.
Hoc certum eft, quod peccatum cum frigido Sc eunu­
cho fit explicandum: quia eft malitia contra naturam,
cum adfit fruftratio finis naturalis , id eft genera­
tionis.
22$- Quarres*. De ftu pro Sc raptu. Stuprumeft
concubitus cum filia virgine e.1 repugnante, nam li
confentiat, ex probabiliilima fententia eft fimplex for­
nicatio. Si ergo per violentiam, dohim , vel fraudem
defloretur, elt cxpficandtim * (ecus fi (ponteconfen­
tiat» ut conftat ex fupra diftis «.201. Raptus autem
eft explicandus^ nam fuperadJit fpeciem injuftiriz,
quia eft ahduftio perfonx cum violentia ad turpem
a^um , Tnmb.<r/*.§. p. ait, fi illaabdu&io fit propriae
fiiae fponftr de futuro, vel de praefenti, id eft conjugis
per duos primos menf^s ante confummatum matri­
monium, non efle raptum , modo non fieret tantum
ad explendam libidinem, fed ad finem riticomplendi
matrimonium : quamvis haec limitatio Bonacinat eU
lAttrtm. q.4. §.iS. n. u . i f ftqq. dc ali is non placeat:
quia in (pon&m de futuro nondum jus habet; fpon-
fe autem de praefenti five conjugi conceditur ajurebi-
meftre ad deliberandum >an velit matrimonium con-
fumniare.
219- Quarresj. An fi conjugatus cum conjugata,
Religinfns cum Reljgiofo Ac. peccet, iitriufqueflatus
lit explicandus' ty. Affirmativi: quia tunc funt duo
peccata,unum in propria perfona, alterum quo coope­
ratur cum alia. hs communis contra quosJsm %fusi Lugo
bc ,1$ . 16. fc8. /. n. 2/$, tsoitonemtnertfuisi.
*30.
14* Tr*8\j. de PxnitenM, D.2.
2J0. Difperfioquarcunque voluntaria (cminis,A (o*
domia cum conjuge cciamfua cft adulterium. Et dent-
que beftialitas 6c limiliadelifta uxorati etiam cumfo-
luta flint adulteri a; acqueadeo explicanda: quia in hit
temper con jugi iit iniuria. lam&ur.ctt §.tf. <#//r.
23 i. Quxrcs4. An circumdantia contra naturam
fit explicanda? A ^iom nino, ut patet ex ch. Ir.dtPtc^
tatis, n. 1 66. Eft autem peccatum contra naturam pro­
digalitas (eminis finefpe generationis : habetquerret
fpecie?: Prima eft mollities, i. Eftfodomia. 3. Eli
beftialitas Quamvis fodomia fubdividi poflit infodo-
miam perfeftam, qu* fit intermafculos : 6c in Im­
perfeftam, qua fit cum fcemina in vafe prrpuftero*
Coitus autem fceminarum inter fe, licitetiam minus
proprii dicatur fodomia, cum non poflitefleita pro­
prii ficut inter mafcuios; quia tamen eft concubitut
ad lexum non debitum, ideo communiter etiam dici­
tur fodomia perfcfta , ut colligitur ex S.Thom. ci$%
4. 1 1 .
232. Mollities eft pollutio voluntaria fine copu­
la corporum, in qua, fi quis confcntiat, vel mo-
rosi cogitet in aliam aliquam fpeciem , v. g. in
uxoratam, religiofim , confinguineam, 6cc. con­
trahit eandem fpeciem, deberque explicari* Si quit
utitur inftrumento inanimato , non tenetur id ex­
plicare, dcc. Qui fe polluit intra brachia vel aliud
membrum alterius, debet id explicare: quia fit re­
gulariter ex affeftu perfona* feu concubitas. Non
tamen credit Tambur. necefTario explicandas efle
partes ipfas corporis , nifi fit affeftiis particularis
ad partes pratpoftcras ob (odomiam. Tamiurm. §.p.
FtS. &c.
2J3* Qui fe polluit manibus alterius , vel fuit
alium polluit} debet id , 6c etiam perfonae condi­
tionem explicate, ut patet.
134. Qui incipit copulam , nee^bfolvit, vel iterum
refilit, femenque di (pergit, debet id explicare : eft
enim fornicatio ex affcftu 6c mollities. Caetcrum co­
pula naturalis eft, quae fit in vafe debito.
23?. De fodomia quxritur: Quid fi effufio feminis
fiat extra 6c non intra vas praepofterum , vel fi fiat
procuratio pollutionis, vel taftus proprius 6cc. ex
afFcftu
De nliquis cm um jltniik . 141
Ifffeftu indebiti fexfis ? Rtfl. Efle ctiam Ibdomiam,
quidquid dicant Graffius 6c Navar. turn propter
afFe&um illum pravum : tum quia fcemina cum
focmina ex defeftu copulx proprix non aiiter niii
ex affe&u ad indebitum (exum committunt Io do­
miam. Sententiam Grattii admittit tamen Tam bur.
quoad pcenam 6c refer vati>nem, (i quando eft rc-
fcrv3tum. Sodomia perfe&a videtur omnino fpe-
cie diliin&a ab impetfefta , cum perfefta Jnfuper
includat fexum indebitum.
246. Pro beftialitate nota> qudd non neceflarid
explicandum (it genus animalis. Tandem huc etiam
reducitur concubitus cum dsmone ; habetque fpc-
ciem diftin&am contra virtutem religionis: & de­
bet etiam explicari forma afTunipta i dxmone,
v.g. an fe m in x , viri, conjugati 6cc. Alia aucem,
qu x A Confeflfjrio non (unt interroganda, omitto.
Sed 6c in his (it quilibet valde cautus , ne exa­
minando poenitentem (candalbet, v. g. confitetur
mulier» qudd fuerit cognita extra vas , non qux-
rat multum, quomodo 6cc.
137. De afpc&ibus, locutionibus, taftibus, ofeu-
h s y choreis > veftibus&c. diftum eft d$. Tr.dePa-
cstH, d $ . 1 . nu. 11 p. & feq 6c ibidem nu. v %6. often-
fum eft, quod in dele&ationibus vcncreis non dc*
tur materix parvitas.

A R T I C U L U S X.
Dc reliquis circumftAntiis*
fjS T t r t i a circumflantia c ft W i.id eft focos: fic
1 contrahitur facrrlegium ex furto vel pollu­
tione in loco facro, ut fatis di&um eft 7em. /. 7 r.de
mBib hum**. difr.i.hn, Hoctantum adde, quod
tattus impudici, mutui afpe&us, locutiones6c ofcul^
in Ccdefia etiam publici fa& a, fine tamen effuiim ?
feminis , non fintfacrilegia fecundum Sanch.
nimon fit.9. difi. t j. ed qudd tantum (eminis
effutio facrilcgium conftituat: quamvis non negan­
dum fit, quod addunt irreverentiam aliquam novam
faltem venialem : imdaliqui apud Saadi. cit.aflcrunt,
t flf (acrilcgia.
14 1 Tr*8. f. dc Pccnticniia* D. 2 . §£. 4.
239. Sanch. autem fuam do&rinam extendit,etiamfi
aliquis in Ecclefia ipfi defidcraret concubitum, exer*
cendum tamen extra Ecclcliam.
240. Quarta cft : ghtitus auxilik : hxc denotat in-
ftrumenta fpecinlia, vd homines , quibus ufus es ad
peccatum , ut vcitibus facrisadalterum decipiendum»
ope daemonum dc. Hue pertinent divinationes , fu-
perititiones&c. Oe quibus egi Ttm. 4. Trad. At Rcjlum$.
d $ . 4. 17. s-
241. Quoad colloquia,ofcula, ta&us impudicos Sec*
qux funt quafi auxilia ad peccandum,debent explicari»
ctiamfi fiant fine animo fornicandi: Sc fi fiant cum
animo fornicandi, debet infuper dici, quo animo fa-
&a fint. Si verd principalis aftus ipfemet, id cft, for­
nicatio fit fecuta, tunc multi docent, qudd ofcula»
ta&usdcc. antecedentes non fint necefTario explicandi»
Ut in cit. Ir48.dc Peccatis* dtjf>. 1. *.4 1. retuli.
Quod etiam deo(cufis,ta&ibus&c. ipfhm copulam fc-
quentibus&c. docent alii, (quos non approbavi) qui
tamen etiam intelligendi funt, nili in illis intercedat
moralis interruptio, vel nifi fequentia ofcula, Sc ta&ue
dirigamur ad novam copulam. Sic Sc qui camalitcr
peccat, non tenetur dicere, qudd fe cxpofucrit peri­
culo peccandi, ingrediendo, v.g. domum Scc. oeni
autem , fi peccatum non fitfubfecutum , vel moralis
mora interceflerit.
242. Qudd circumflantia Cqr denotet finem, ibid,
de Aftib. human. di&um eft. Hic tamen nota, quod
(i quis peccet ex motivo confidentixde remillione pec­
cati, fi id faciat, quia putat, peccata efle remittenda»
fine propria poenitentia, tunc eft nova fpecies: quia eft
prxfumptio hxrctica. Si vero peccet, cum pro polito
perfeverandi in peccato,fedcum fpe venix, elt circum­
dantia aggravans tantum, ut docet Navarr. Qui au-
gtxxx peccat cum propofito citd confitendi: vel, dum
peccat,, iimplicitcrfpem concipit ven ix, tefteTam-
burinoin Mttbed.GnfeJf. j. potius minuit
fpeciem , quim aliam addat.
243. Circumflantia Qum*dodenotat modum, quo
peccatum committitur Hxccircumflantia non eft ne-
ceflariddicenda » nifi modus novam malitiam fpecie
diftinftam fuperaddat; ut fi qui* alteri cum violentia
quid
He rtRquk ckamjUntiis.
'tyiid furerur, dicitur rapina. Si virginem rapiatvio-
f enter, dicitur raptus, uc ibid. de aStb. human. cit. hce
dixi.
244. Peccata aatem contra vehementem infpiratio-
uem fa&a non contrahunt novam fpeciem> fed tan­
tum aggravantur, ut docet Lugo dt$. 1 6.fc&. 12.»./14*
Idem dic de peccatistontra propofitum commrfla.
* 4 f. Aliud foret>ii fierent etiam contra votum , aut
juramentum. Qudd peccata commida ex ignorantia
vincibili, vel ex diretia notitia non debeant neceflarid
diftingui,|am diftum eft fupriw. 207. nifi per accident
ratione Centura: adjun&z, eoquddcenfurx ordinarii
non incurrantur per peccata cx ignorantia vel errore
commiflj) prout explicavi in cie. Tr. dt A3 $bMman. dsft.
i.* ./ * . er/<?.
246. Sicetiam, quando noti fervant debitum mo­
dum in copula, qui eft, iit vir incumbat, mulier aurem
fuccumbati fed copula habetur ex latere, five ftando,
velvirofuccumbente, vel pracpofteri, (modo ferve­
tu r vas naturale , Sc non fit periculum efFufionis femi­
nis) non eft neceflario explicandus modus, quia non
mutat fpeciem. Et in conjugatis, fi fiat ob voluptatem,
eft tantum venfcle: fi vero ob neceffitatem, v. g. quia
difpofitiocorporis aliter non patitur, quia alias eflet
periculum (uffocandi foetum in prrgnance,&c.nul!uni
eft peccatum. Hoc fusi probatSanch.cit. contra .ilios,
quorum aliqui volunt , talem modum indebitum
Temper efle Culpam lethajem, prrfcrcim quando mo­
dus eft praeporterus, aut fcem i na non eftfuccuba.
247. Circumflantia gguandt denotat tempus : hoc
Ordinarii non mutat fpeciem, ut in mox cuJ ccqds/fi.z.
0.52. explicavi. Quibus adde > quod licit etiam dies,
quoquiscommunicavit, vel dies Veneris vel Sabbati
Sanfti non addant novam fpeciem * fi tamen quis die
Veneris vel Sabbati Sandi vellet exhibere, v.g Indos
publicos, vel choreas, ficut 'mBacchanalibus fit, eflet
irreverentia fpecie diftin&a, fecundum Lugo
n. Tambur.cit.*
144 JrsB. j. Jt Pamtmia, D. 2. £>.4.

A R T I C U L U S XI .
An pccnittns poffit vel debeat expltcart com*
plutm Jut peccatt?
* 4 *. XT ota, e(Tc differentiam inter complicem, dc
1 N pcrfonam, qux eft obje&um peccati \ nam
ille dicitur, cum quo tu pecrtfti: haec verdcirca quam
tu tantum peccdfti , ipsl quoad hoc peccatum tuum
innocente, v.g.commififti peccatum carnis cum tua
neptc: hare dicitur complex vel focia peccati. Si verd
deliderifti cum neptetua peccare , ipsi ignorantevel
innocente, dicitur efle objeftum tui peccati. Quarri-
tur ergo hic , fi aliquis v. g. peccavit cum matre vel
alia confanguinea, debeat explicare inceftum ConfeP
(ario , qui nevit poenitentem non habere aliam con-
fanguineam , dcc. nifi hanc vel illam > pofito qudd
nullum aliud incommodum prxter infamiam apud
confeflarium timeatur ; nam fi aliud exrrinfecum
timeretur , tunc eflet alia qusftio : de qua infra.
Igitur
249. D icof. Poeni tens tenetur (ub peccato mortali
complicem occultare, quando (uum peccatura poteft
explicare fine complice, vel commodi poteft adire vel
expe&are alium confeflarium, qui non novit com­
plicem, vel quando poteft ementita voce occultare
feipfumconfeflario. Eft communis DeRerum: quia extra
calum neceditatisneminem diffamare licet, aliis tene­
retur ad reft itutio nem. NihilominusGobat csjh
19. «.47J. €X Dicaftillo refert S.Thom am , Cajetan.
Gabriel, negantes , intervenire gravem culpam , Ii
prxter infamationem apud Confeflarium nihil aliud
fit timendum.
2$o. D icoi. Quando pednitens nequit aliter fuum
peccatum aperire, poteft imd tenetur manifeftare
complicem, eft communior inter Do&oresapud Go­
bat ci$. m. 474. Quamvis Navar. Marfil. Valent, dcc.
apud Acum Diana Part. i. Tr.j. Refilut. 49. GTf*rt. j.
Tr. 4. Refolut. 64. contrarium doceant,nempe quod nec
in hoc eventu liceat aoerirecomplicem. Ratio tamen
noftrz condufionis cft 1 quia hocfacramcntumeft ita
Am Omplex fojfii ixplic#'t f 14$
inftitotum , ut potnitens teneatur proprii negleftl
fam i prodere integra peccata fua : ergo multd magis
•etiam negle&i fam i alterius, qui peccando videtur
ceflifTe juri fuc famae in hoc judicio facramentali.
Deinde peccatum proximi publicare non jft ita ma­
lu m , quinOepi ob aliquas caufas non tantum poffim,
fed etiam tenear illud patefacere , ut beni LefT de
Ju fiu . 4.ti,du S.8.& ?. Hinc dc multi docent, qudd
pofTim ad meam famam tuendam alium infamare,
vera ejus (celera licit occulta manifeftando, ut retuli
Jc . 4.7r.de R e j t . z . n . 7$.
i ? i . Dices: De jure naturae prohibitum eft diffama­
re proximum. Rtfr. hoc verum eft, quando non adeft
magna neceflitas. Vel quando non amilit jus famae.
Prohibeat autem dc omnind impediat ConfefTariut
pcenitemem , fine jufta caufa complicem manifeftare
volentem.
t?2. At,inquies, fiConfefTarii ita debeant occludere
ospeenitentiutn, ctiam debebunt prohibere maritos
vel uxores, ne aperiant peccata, qux cum fua com-
arte, v.g. uxor com m arito, dec. perexcefTumnou-
E ilem ,& c. commiferunt. Item ne fponfus fponfam
ConfefTario notam manifeftet. Reft. ad j. Cum ordi­
narii conjuges in aliquo loco omnibus Confeffariis
lint noti, idem erit timendum, ad quemcunquejeanr.
Deinde nifi dicant, fecum fua compartequid (imile
commilifie, aliter fuum peccatum explicare nequeunt:
fi enim non dicunt , id cum fua comparte accidi (Te,
Confeflarius judicabit, eos cum aliis peccando reos
ede adulterii. Unde Gobat cit.n. 478. a it: Ki quis G *-
fejftriu* ccciudci os mulieri ccnjugsta t Reft, ad 2. Utique
(itius foret, ti tantum diceret, fe fornicatum fuifle:
interim tamen , ciini tyonfo prefertim autem fponfae
fit pergrave, fi Confeflarius opinetur, fe cum alio pec-
clfle, dc multi putent, efle peccatum fpecie diftin&um,
ficum aliis peccent, (ut fuprin. 200. di&um) ideo non
videntur errare feipfos manifeftando Confeflario:
nam utrique parti videtur magis gratum, li Confefla-
rius fciat peccatum inter feipfos commiflum efle,
quAm cum alio. Quod omnino neceflarium videtur in
hac diceccli Laufanenfi, in qua peccatum inter lpon-
foseft cafus refervatus Epifcopo.
IhuL 2 cm. F l % K 293. Qux-
14 * TrsB. f. de Panheniu, D.2.£>,4.
2??- Quaeres i. Cum pcenitens adire velexpeftare
debeat alium Confeflarium, qui non nofcit compli­
cem , quanto tempore expe&are debeat ? $t. Diverfas
efle opiniones. Nam aliqui putant, noh debere expe-
ftare, fi pro alio inveniendo Confeflario deberet con*
feflionem differre cum ja&ura communionis Pafcha-
lis.Alii etiam fi cum ja&ura alicujus indulgentiae. Lugo
d $ . i6. fe 9 . jr. *. 41 tf. Tambur. Ac. fi deberet per
tres vel duos dies vivere in .peccato mortali nondum
nec dirc&i nec indirect remiflo per abfolutionem.
Sed
1*4. Quid fi propter folam confolationem , quam
fentitapud aliquem confeflarium, nollet alium quae­
rere velexpe&are? jtdetTam b.inMctbd.CcnfrJf.
c.p.n.tj. probabile efle, qudd poffit eidem confeflario
declarare complicem , cd quod aliqui Au&ores do­
ceant, crimen occultum proximi revelare uni vel al­
teri viro prudenti non efle mortale, utincit. 7Yad.de
Rcjlttut.«.63. infinuavi: ergo magis licebit propter
confolationem fpiritualem id revelare confeflario, qui
adtamar&umfigillum tenetur. 2. Quia paflim vide­
m us, fideles etiam timoratos non efle follicitos de
complicibus tacendis, quando eft neceflarium, vel poe-
nitenti aliqua ratione commodum. 3. Quia complex,
cum peccat, videtur cedere jure fu o : nam paflim prae-
fertim indo&i credunt, peccatum fuum &foci o fore in
confeflione explicandum. UndeTambur. ait, fe talem,
modd aliud incommodum non (equatur, quim deni-
gratio, de peccato damnare Sc ad reftituendam fa­
mam obligare non pofle: quod Sc mihi difficile eve­
niret , quamvis contrarium fuadendum foret ob mul­
tos Authores. Saltem caveant femper Confeflarii, ut
fi peccatum poflit fine complicis manifeftatione aperi­
r i, ne permittant id pcenitentibus; fed ftatimdicant,
fe nolle Ut complicem aperiant.
tSS- Pofito autem, qudd fini ulla jufta caufa mani-
fefcrent complicem, Sc fic tenerentur ad reftitutio-
nem , auomodo poterit heri talis reftirutio? Sani ego
non viaeo poflibiiitatem talis reftitutionis; fi enim di­
cant confeflario, fe mentitos efle, non tantum dabunt
(e reos mendacii gravis in confeflione commifli, fed dc
novo graviter mentiuntur. Unde putat Lugo t#*.«.4«
Au cmplcx pcjfftt txplicsrtf 14 7
pofle extra confeffionem confeflario fub figillo dicere:
£rravi, dum tibi unum complicem pro alio dixi. Sub­
dit tamen Lugo , fepi (ego autem puto feri Temper)
reftitutioncm talem eflTe impoflibilem vel inutilem.
Unde licit per (e eflet obligatio reftitutionis per
accidens tamen propter impoflibilitatemexcufarentur,
x$6. Quaeres x. An poenitens teneatur aliquando
tnanifeftare complicem , licit id non Iit neceflfarium ad
cxplicandum integri peccatum : Sc fi id facere nolit,
neganda fit ei abfolutio? Reft. Videri quidem licitum
pcenitenti dare aiiquam notitiam complicis» five intra,
five extra confetiioncm, qui confeflarius poflit uti ad
bonum complicis, five ipfiufmet pcenitentispro re­
medio vel confilio neceflario. Sed pcenitentem ad hoc
compellere, imo interrogare de complicc inconfefEo-
neinordineadipliuscorre&ionem, ut ifhmfaciatex
licentia pcenitentis, efle omnino illicitum , docet be­
n i Baflx. ‘Itm. 1. V. Ccnftjf.fscrtmenial. 7. m.2f. Sc apud
eum communiterThomiftae, aded , utNugnuscon-
trariam fententiam vocet temerariam , periculofam,
Sc Sacramenti poenitentiae deftru&ivam. Quamvis Pa-
tresS. J. communiter contrariam doceant ex gravitfi-
ma caufa. Et Gobat Tr.y. tsfu $. *.24?. &/*!]{• ait,
pofle intervenire circumflandas, ob quas confeflarius
poflit imperare poenitenti, ut fibi extra confeffionem
complicem aperiat, ad illum apud fuperiorem (bum
accufindum. Sed tales extortores Petrum Marchantius
apud Baflae. cit. horribili Sc nefando facrilegio culpa­
biles declarat. Vide Baflae. cit.

A R T I C U L U S XII.
De explicando numero peccatorum im com-
feflione.

2 C x T rident./?^1 4- c-f*Sc ex Luterjn. II. c.2 1 SSc.


f i patet, qudd numerus peccatorum mortalium
fit explicandus diftin&e, prout funt in confcientia.
Porrd, quomodo cognofcatur unitas &diftin&ionu-
merica peccatorum : Quomodo interruptio fufticiat
ad novum numero peccatum , fatis explicavi 'Tam.j .
Zr.dc Pvcsi. dtft, 1« 0. m.j 1 • ubi ctiam dixi, qudd in hac
K x ma-
*4& 7 raB. /. <kPcauiaui*> D. 2. ^>.4.
materia plus ex prudenti judicio d u fu , quim regula
fcholaftica vel metaphyfica iit judicandum. Pro ma­
iori tamen claritate dc regula cacterorum adhucunum
vel alterum exemplum adduco. Unde
i?8. Quzres 1. De antiquo odio in inimicum» in
quem quis identidem exar/it, ei detraxit. Item de
meretrice , quar per totam fuam vitam in omni data
occatione peccavit. Item de facerdotc> qui per annum
plurimasfacrilegt excepirconfefliones. De ;uvene> qui
obvias quascunque perfbnas concupivit f R tjp. 1. Si
recordantur numeri, fed indeterminati, v.g- nona-
gefies, aut centies, fatiscit, fi ita dicant. Et licit poftdk
recordentur numeri , non tamen tenentur illum
poQei explicare in alia confeflione \ nili forti ille nu­
merus cflet notabiliter major numero explicato , ut
jam fupri infinuatum. Quod fi nullo modo recordari
pofllnt numeri , led tantum fciant > fe peccatum fic-
piflimiperpetrifTc, tuncfufficit confusi explicare nu­
merum) dicendo, an (bliti fuerint&piusin die » ter
vel quater in hebdomade Dicant confuetudinem pec­
candi >tempus ditatum , i quo illud odium concepe­
rint > detraxerint > praefertim fornicati fuerint > d c.
De quibus d aliis fusi Lugo bU AJ}>. 14. +
d alii.
25*. Addunt tamen Authores, non efle hos pecca­
tores ita cogendos ad numerum a&uum internorum
(icut externorum: fed fufficere, fi dicant, fe (aepius vel
in die, vel prout dabatur occa fio, defiderlfle peccare»
dc. Ratio elt, quia in his internis aftibus videtur quafi
impodibile numerum determinatum extorquere, cum
non notent aftus internos (icut exrerno$; modd tamen
etiam explicent fpecies magis principales , an frequen­
ter cognatos, conjugatos, voto obftriftos, dc. con­
cupierint. Er harc doftrina extenditur etiam ad ufura-
rios , turpia loquentes, dc. Ita Lugo ch. & alii.
260. Quzres 2. De rufticis d pueris, qui per plures
annos non confetti funt, vel faltem fine multo exa-
miredexpreflione numeri i Rejfr. Eodem feri modo
cum ipfis agendum : cum enim ejufmodi homines
vnldi uniformem vivendi modum h.ibeant, non eft
difFcile ex iis, qux faciunt uno die vel hebdomade
colligcre, quid toto faciam anno. Et ideo etiam non
facili
De expilet*u> manere fecesianm. T49
facili funt cogendi ad confefliones repetenda*: tum
quia fi quid extraordinarium commiferunt, fhtim
illius recordantur: moddin prxcedentibusconfcflio..
nibus bonl tide proccflepnt. Lmd eriamli ex negligen-
tia culpabili aliqua omififlent > non tamen tenerentur
confcfliones repetere infentencia eorum, qui docent*
dari ex defeftu examinis (aeramentum validum & in­
form e, dequoGjpr&iv. 81. & «.pi~
261. Ex his plura pro praxi inferri poflbnt, (ciJicee
qui uno impetu blalphemat, jurat, detra&at, alte­
rum percutit, licit aitquaKs intercedat interruptio»
fijfficit, Ii dicat: blafphemavi, juravi, alttrum per­
cudi . prout jam iniinuavi in roox cit. Tr. depeccat*.
lea Lugo , Gtb. Tr. 6, caju 16. n. 40 j. & alis. Idem ali­
qui contra alios docent de facerdote , qui in pcccata
mortnli eadem quafi ftfljone vel e£dem vice pluresnu-»
dit confefliones. Econtri qui eidem nottepJures co­
pulis habet, vel qui plures occidit, &c. debet nume­
rum explicare : quia hic fiint diverli oranind aflui
con (limmati > ut dixi cit. loco»
2 61. Quarres : Si quis velit o m itte s totum Offi­
cium, & a&u omittit , an (ituntfm tanrum mortala
peccatum? Q! Efle tantum unum, modo non iplifie-
piutin dic occurrat obligatio, ac ipfedenud non velit
fitisfacere : ut dixi Tom.4. T deRcjhm.d$ : 4. ».4P*
Et licit multi doceant, (i quis unico athi vellet omit­
tere breviarium per totum annum >non vellet fer vare
integram quadragefimam , 6tc. non efle niti unum
peccatum , mocfd non cogitet 40. jejunia diftinfta.
Conveniunt tamen quafi communiter > li. aflu omit­
teret , aftu non jejunaret , fore plura peccata : quia
funt pro lingulis diebus plura prxeepta : nec omitlio*
unius diei habet connexionem cum omiflione alterius
diei. Lujo c:i.§,2.num.f46* Ceterum de Officio Divi­
no e^i ex profeflfo in cit. Tra3 . dt Re/iitu*. Sc de jejunio
Join. in append, ad Tradat, de lectiusi §. 4, &c. Quam*
lati autem fe extendant in numero hx dux
voces Plui %mmusque , dixi fupri
hkcdifr. n> 17 j.

K j ARTI-
VfO Trs3 t j. it Patniicntis. D. 2. 4.

A R T I C U L U S XIII.
De txamint ad integritatem conftffionii
recjMtfiio.
26}. / ^ u o d d e jure Divino requiratur examen,docet
poll alios Bafli. ^ Ccnfjf.4. tt.ij.6c patet ex
Trident. Jrjf. 14. c .f.& C*n.j. Nam quo jure aliquis
obligatur ad aliquod opus , eodem etiam tenetur ad
media : fedChriftus praecepit confiteri lingula morta­
lia, quod proritari non poteft (ineexamine: ergo&c.
164. Pro hoc tamen exam ine traditur communiter
haec regula : Quod non requiratur fumma diligentia
Sc exa&iflima, fed futficiat mediocris, talis falicet, qua­
lis communiter in negotio gravi adhiberi folet: aded
tamen, (inquit Lugo£rc \6.Jc3 .1 /.«. /yo.) ut ex
hoc capite Sacramentum hoc non reddatur nimis gra­
ve 6c onerofum. Nec eft per fe loquendo major obli­
gatio confeffcrii ad interrogandum , quam ipfius pce-
nitentis ad cxaminandum.Propterea (inquit Cardinal.
Palavic.)fxpiconfeflTariusexcu(aturabinterrogarione
materiar fpecificx, eo qudd verolimile fit hic «Sc nunc,
qudd fi pcemtenseam peccando ob fervefiet, ex eaque
malitiam contraxiflet, eam quoque ultra explicaflet:
6c idem valet de interrogatione fuper numerum. Ua
Paiavic. Puto etiam , qudd confeflTariis major de­
beat ede cura de excitanda contritione ac propofito,
qulm de numero nimis anxii inquirendo. Maximi
autem hoc obfervandum eft in iis , qui frequenter
confitentur : nam ifti facilius committunt defefrus
in fufficientc contritione , quim in examine: fi enim
mortaliter peccent, ftatim tale peccatum memoris
occurrit.
# 16^.Eft autem femper attendendum ad circumftan-
tias 6c conditioncs perfonarum. Nam qui crebro con­
fitetur, non tenetur tantam curam adhibere : neque
qui paucis aut parvis negotiis implicatur, quantam
qui multis A: magnis: neque tantam idiota, qui nefeit
ferutari, qutnMm do&us. IuB^ffk.ch. Et quamvis
confeflarius in fimplicibus, in quibus advertit, qudd
neceflaria, ut circumftantias, numerum > &c. omit­
tant,
Dt txmme ad amftj}***», ®V . Iji
tant, ex officio medici Sc do&oris teneatur examen ad­
hibere t non camen in bene inftru&is, do&ioribus, vel
in quibus advertit diligentiam moralem adhibitam
c(Te: n.im cortfeflarii ofKcium per fe non eft examinare,
(ed audire <Scjudicare..
266. Cxterumexaminationes,fifieridebent, fiant
juxta cujuscunque Ita tum ,& peccata, quae communi­
ter inter homines talis conditionis fieri folent: v. g. fi.
mercator vel artifex: an nemini injuriam fecerit f An
in vendendo,emendo, laborando non deceperit, mer­
ces inutiles pro bonis vendiderit? &c. Si judex aut per-
fona in negotiis publicis intricata : an leges non viola­
verit, jura mentum praeftitumobfervaverit, jullitiam
cuilibet adminiflraverit ? &c. Si miles, an fti pendi is
contentus fuerit, neminem m ali traftaverit, injulti
oppreilerit? Nec tamen omnes omnino fraudes, quas
in aliqua,v.g. arte committi fblent>interrogandx funt;.
ipfisenim per fetalia funt nota. Unde fatiscit interro­
gatis communibus, interrogare, utrum confcienriam
in nullo alio gravatam habeant f Stc. Juvenes autem
communiter magis funt rei irtpeccatisluxurix : & ru~
ftici ac artifices in juramentis, imprecationibus,&c»
267. De rufticis monet Vafq. h (ine debitoexaminc
veniant, non facilicfle remittendos, quia autnullus
aut parvus frufius inde fperandus: Sc tamen ex fuo
communi vivendi modo facilius juvari. po(Te , dixi
<v. 26f). Juventur ergo interrogationibus communibus
quoad fpeciem Sc numerum. Ubi autem in peccatore»
cujuscunque ftarfts lit, debet fieri examen longioris
vitat pecca mi nofae , poteft confefTarius percurrere
(eptem peccata mortalia , decem praecepta Decalogi»
quinque praecepta Ecclelia», peccata aliena, <Scc. Pro
quibus etiam in ordine ad examen haec regula dari
potelt, titfcilicet tria infpiciunt tempora. 1. Quo­
modo ordinarii dies profanos confumcre foleant»
2. Quomodo dies feftos. 3. Quomodo dies extra­
ordinarios, ut itinerum, nuptiarum> conviviorum,
&c. ubi plures occationes peccandi occurrere po­
tuerunt. Ex quibus facili ad cognitionem fuorum pec­
catorum venient.
2*$. De famulantibus apud hxreticos egi Tom. 4 .
7 r. dc ViTtKt. Tbidog. dtjp. 2 . 0.2/4• & f e<llb Acatholicus
K 4 :.i:-
jf* TraB. /. de Pct*iu**ia, D. i. Q .+
autem ad nos rcverfus fatisfacit> fi exprimat l e i tot
Sc toe annisagnovifle ,(fi tamen agnovit) fuam fc&ara
cflefalfam : d i k interim vixifle in efu carnium , in
contumeliis erga Sacerdotes , coneemptu imaginum»
Sc fimilibus religionem concernentibus. Si verddi-
cane, feprimiimabuno vel altero annohabuifleferu-
pulos , non videtur opus efle , ut interrogentur de
tranfgretfione prxceptorum Ecclefia; Sc fidei (beni au­
tem de aJiis peccatis jure naturae prohibitis) faftaante
iilosannos: quia licit h arretici obligentur legibus Ec­
clefia Ilicis , ut dixi T*m. $.Tr. de Legtl. attamen ratione
ignorantis aut nullius advertentiacad talem obligatio­
nem , ordinarii excufantur a peccatis formalibus.

A R T I C U L U S
Aliqua tnftrnttiones in ordine ad examen
X IV.

*69. p o m defe&us quoad fpeciem> praefcrtim au-


,fifc.
tem quoad numerum peccatorum inconfef-
fionibus non raro Confeflarios multum torqueant, ed
quod multi vix aliquid de explicando numero etiam
gravium peccatorum dicant; ideo placet hic aliquas cx
inftru&ionibuspro confeflariis breviter tradere, quas
Gobat It.j.C ifu j. an. 3 n . ex variis Auftoribuspauld
fuiius deduci:.
170. i . Si ccnfejftrius Iit na&us pcenitentem para­
tum fcqui tutiora , dirigat illum fecundum rigidiora
Sc tutiora »quod intellige, nili (it (crupulofus. z. Ca­
veat, facilcaliquidpronuntiare mortale, quod certd
nefciac. 3. Indufouquoad seftitutionem, aut in poenis
infligendis benignior pars eft eligenda. 4. Pra/amere
ftteJi, per fe loquendo, confcflariuspofterior, prio­
rem beni efle fundum fuo oflicio. j. In injungendis
pcenitemiis mitiget eas > in quantum expedit ad bo­
num1fpirituale pcenitentis: nec talem injungat, quam
credit non elfe perfe&urum » ftd de poenitentiis plura
inferius. 6 • pcenitens dicit, (e reft it i (Te tenta-
tinni>Jttamcn negligenter dc tepidi?poteft praefumere,
eum tantum veniafiter peccatie; niii fit talis , qui fine
cur.i pcccatis cft immerfus. 7. Siextmtnarc debeatpcuni-
tentem, communiter prius permittendus eft fua pecca­
ta, quoad poteft * faltem ruditerdiccrc. 8. Sipcmncns
ImflntPUms fr t extmhu. jf }
nullum velnon fufficiensexamenprxmifit, tunc con­
feflarius pored, imddcbct ipfum dimittere, nili velit
in fe onus examinandi fufcipere > quod onus fiifcipere
communitertenetur» li nonlitfpes» poenttentcs facili
fe melius prxparaturos, vel alia ex caufa fe non potue­
rint examinare» utde rufticis*. 267. dixi. 9. Luti Rufii*
cans dc rudes dicant » quod fe examinaverint» nihil^ue
cis amplius occurrat : (i tamen confeflarius adverrat
aliquem defcAum ex modo aut (implicitate perfonx»
communiter funt iis adhuc aliqux quxitiones facien­
dae cirea peccata tali flatui communia » ut». 266. re­
tuli. io.Inttrrt£*tu/Kifac\endx» licit ordinarii diffc-
rendx (int ufque ad Hnem confeflionis: attamen li (int
longiores » prxfertim autem fi in (criptis habeantur»
ob periculum perturbationis aut oblivionis non expe­
dit Temper tales interrogationes differre : fi autem
differuntur , tunc iis peccatis mortalibus affignentur
certi digiti» dc claudantur pro memoriali. 1 1 . St exa-
fwnMdrn fit pcenirens per peccata capitalia » &c. ut)
diftum 9.267. proponantur tantum ills fpecies, quas
condkio» vel attas poeni tentis folet committere. 12 .Si
ix JiS k pcenitentis poflit flatum ejus agnofeere per
tempus ab ultima confcfTione> per modum vivendi»
confuetudines » converfiriones ordinarias » dec. ac
proinde probabiliter dc moraliter poflit numerum
xftimare » non tenetur cum naufea dc txdio pceniten­
tis eum extorquere » etfi TuTpicetur interdum » noti
dixiflfe numerum exafti : mtnufque exa&i queren­
dum efTe, ajunt, numerum dc fpeciesab illo»qui multa
peccata confitetur, qu&mqui pauca, alioquin foret ipfi
nimis molefta confeflio, ut etiam num. 264* « Palavi­
cino retuli, modd fit in bona fide. Quod ego tunc prx-
fertim puto, pofle prxfumi, quando circa aliqua> qux
graviora agnofeir, numerum explicat: quiahocordi-
narii lignum eft , circa alia ctiam explicaturum fuifle»
fi agnovifTet pro gravioribus. Hoc in Tuper videtur
communiter apud ConfefTarios ctiam timoratos
Adoftos receptum » ut non adhibeatur tanta exafti-
tudo pro numero » quanta pro fpccie peccatorum:
alias Tani confeflio tam Confcflariis> qtiimpceniren-
tibus fieret onus quafi intolerabile dc confciencia? car*
niticina. i j . Ordinari* prxfertim in fimplicioiibus
K 5 ad-
1?4 Tr*3. dt Peatstentia %D .i.g K 4.
adhortetur ipfos ante abfolutionem iterum ad dpto-
rem de peccatis, ut faltem tunc fuppieacur, quod in
hocnegle&um fuerat. 14. A^ny/AiconfcfTariusin pri­
mis annis non feftinanter, fed cuni mora procedat, ue
6cfacilius notitiam hujus ceconomiae acquirat. Expe-*
ditetiam, ut colloquia cum peritioribusin hacartein-
fticuat, quia per hoc multum illuftrabitur. Sed^
17*. Quaeres 1. An confelTarius beni faciat, (ipolt
aaditasconfeflionesfe examinet, quomodo fegeflerit
circa omnes 6c lingulas con fe (Hones exceptas *- R<(h
Negative. Sed fatiscit, ut in fuo ordinario examine»
velpriusquamipfeconfiteatur, (ealiquantulum exa­
minet, an non deliquerit in illo minilterio tali aut n li
dic Scc. Expertus^utem, fe crebrius delinquere in hoc
aut illo cafu fui muneris; tunc antequam confeifionale
accedat, formet propofitum (ibi ab illo defcftu caven­
di» Ac.
*7 2 . Quaeres 1 . Undecognofci poflit,adhibitam efle
mediocrem diligentiam in examined Rtfr Hocdefit-
mi debere ex diverfa conditione ftatfts, diuturnitate
temporis,dcc. ut num.264. &ftq.dittum. Nam refpe&u
timorati, dc illius, qui fingulis hebdomadibus confite­
tur, fufficere poteli quadrans horae: refpe£fcuiUius,qut
per medium annum expediat, poteft per fe requiri fpa-
tium aliquarum horarum , pro diverfitate fubjefti»
bonae memoriae dcc. Ad cognofcendum autem, an fuf-
ficiens diligentia fuerit adhibita, Gobat. cit. Tr. 6. Cafu
29. nun%49ys poft alios hanc affert regulam: Stpoflcon-
faffioucm plura peccata mortalia memorue occurram* » quamin
ctmjejiouc fuerint exphetua, non fuit dtligentta fufictent.
S* autem occurram altqua, fed multo ptuciera , quam coru
fkffa, credendumeft, diligentiam fuiffe fuffiesentem ad va­
lorem Sacramenti : unde homo obligatus* non efi ,td iteran­
dam confeffionem; fatis eft %f i de ccmmijjfli (forte otmfjis)
fc accufu & de ntgltgentta ad cautelam. Ita ille. Quod
uriqueintelligendumeitdeiis, qui raro, v.g.tantum
ter vel quater in anno confitentur dcc.
17 J. Ceterum, quam cauti debeant ede ConfefTa-
rii circa (extu:n praeceptum, prarfertim circa varios
m odos, jam monui fupri num. 236. praeftat enim ali­
quando, facerdotem minus perfe&i peccatum poeni-
tentis idtelligere, quam illi vel fibi aliquod fcandalum
cau-
tyuuuU fit tuxmuU O nfejitf iff
eaufare. Hoc tamen obfervandum eft, cum Cepe in
hac materia ex verecundia omittant peccata ipfis etiam
bent nota» poteft eis caftis terminis confidentia dari,
ne quidquam omittant, v. g. Recordentur, qudd pec­
cata omnia DEO fatis fint nota, dc confeflario non
aliter quim ex parte DEI fub perpetuo fecreto ape­
riantur. Confeflfariorum munus efle, ut cum poeni-
tente compaflionem habeant: nec mirari > fi peccata
enormia audiant, cum talia ifti tribunali (int commu­
nia. Si autem dubites, an ex fine honefto circa peccata
carnis libenter interroges, tunc vide, utrum non
tantum per tranfennam in aliis materiis examinare
ibleas.

ARTICULUS XV.
Quando fit iterandi Confeflio ?
174. f e r t u m eft, Temper repetendam ede, quando
K -J facramentum fuit nullum: quia hoc facra-
mentum fufeipere eft necefTarium neceflitate medii»
utfupra fuo loco di&um. Hic autem defe&us poteft
provenire vel ex parte poenitentis, vel etiam ex parte
ConfefTarii.
i?S- Dico 1. Confeflio ex parte pcenitentis eft in­
valid»: t. Qua ndo confitetur fine dolore dc propofito
requifito ad UiWhntiam facramenti 2. Qpnndo pop-
nitensin ipfa confe/Hone peccavit mortaliter, velex
malo fine , vel fine jufta caufa, aut ex negfigentia
mortalirer culpabili , reticendo mortale vel fpeciem
neceflariam: nili circa hoc ultimum velis fequi fcn-
tentiamHIam, qux docet facramentumeffe validum
licit informe? etinmli aliquod peccatum ex negligen-
tia vel ignorantia mortaliter culpabili fuerit omiflum,
dc quo fnpra n&n. Sp.difttim eft. 3. Quando non fuit
abfoTutus ab excommunicatione, (ii aliqui irreritus
fuit) anreqinm.ihfolveretur^peccatis./w Lugodtfi. id.
ft&. 1 r /V'-fa F. Cenftjf tf. n cemmunis. In his ergo
cafibtis rcpctevdi eft confeflio. Et quoad duo prima
membra patet cx Fn&enusdi&is. Quoad 5. ageret coti-
tra praeceptum grave Eccle!i.r5ac proinde peccarer gra­
viter. Si tamen fiat cum bona fide vel ex ignorantia
facti, vel ex ignorantia juris, vel nefeiat excommu-
ni-
i $6 7 t48. /. JePtitmumUf D .2. §>.4.
nicationem habere vim impediendi fiifceptionem.Sa­
crament^ valida eflet confeflio , dconfequenternort
eflet repetenda : quia ex nuHo Canone confiat, Eccle-
fiam vofuifle irritare abfolutionem iic datam. Sed _
176. Quaeres: An fi aliquis irretitus cenfuris confi­
teretur confeflario habenti poteftatem , immemor
tamen vel ignarus fuaecenfurae, illam'non aperiat, art
per abfolutionem illam generalem dc communem it*
abfolvatur, ut poftea re cogniti non amplius opus lit
ejus abfol titionem petere? Negat Suarku &J}. 1 1. fefc%
4. *. ip. ideo \ quia putat, qudd illa verba generalia
tollant tantum cenfuras: quatenus opus cft adeffe&uvn
abfolutionis ficramcnt.ilis , ficut Pontifex in BuHi*
folet praemittere abfolutionem £ cenfur is adefFettmn
folius iMius gratiae in Bulla concedi participandum.
Sed Lugo cit%n.621. Conink dc. id abloluti affirmant
etiam in confeflario delegato, 6: etiam fi poenitens nec
acfcautel.im petierit abfolutionem ab excommunica­
tione. Quod Tambur. in Method, ccnfejf. ltb.2. c. 1 o. §./.
etiam extendit ad cafus refervatos , imo fufficere , ft
Sacerdos brevitatis causi omitteret illa verba , (ab
omni vinculo excommunicationis dc.) d diceret tan­
tum : Abfilvc te a peccatis tuis »&*.
177- Dico 2. Confeffio exparte confeflariieft nulla:
»Obdcfe&um jurifdi&ionis: vel quia confeflarius eft
excommunicationominatim denuntiatus : vel publi­
cus Cfcrici percuflor , degrad.itus , fufpenfus nifi in
articulo mortis. 2. Ob defedum intentionis abfol-
vendi. 3. Si aliquid eflentialo omittat in abfolutione.
Hi tamen defe&us in confeflariis ordinarie in dubium
vocari non debent. 4. Ex defeftu attentionis vel intel-
le&ionis peccatorum, five id per fomnum , five per
diftra&ionem , occupationem* tarditatem vel aliam
caufam fiat. Quod enim confeflarius non audit, vel
non intelligit, perinde eft, ac finondixifles «quia ille
de ignoratisnonpoteftjudicare. Si tamen vel unicum
audivit, d poenitens boni fide proceffit, abfolvitur
in d ii'& ia b omnibus , ut Lugo cit. 9.606. pro indubi­
tato tenet, d poflea dicam. 6. Addunt aliqui ignoran­
tiam confcflarii nefeientis difcerucre inter veniale
d mortale , refervatum d non refervatum >dc. Sed
contraria eft longi communior apud Laym. cit. n.602.
Suar.
§t*4*ib Ji$ iurmd* ConfiJitT
Suar. Medinam dec. dummoddfciat peccatum aliquod
incommuni in petnitenteefle : quia ignorantia non
toHttfuriffii&ionem , alioquin necinarticulojriortif
pofTcm conhteri tali facerdoti: necefTitas enim non
tacit validum , quod aliis naturi fui eft invalidum:
medd pctnitens boni fide proceflerit.
278. Quarres : Qtiomodo repetenda fit confe/Ko?
Reft. Si fiat apud alium Sacerdotem , extra dubium
efle, qudd tota fit repetenda ; aliis non potent deilla
judicare: fi autem apud eundem fiat, non eftnecefle
repetere om nia, dummodo tamen confeflarius fitltem
in confufo meminerit ftatfts pcenitentis , licit non re­
cordetur in particulari fpecierum , dc numeri : nam
cum tali notitia, dc fi pcenitens addat (Accufomeinjmper,
quod trrttamfuerim iUam sui HUm confiJUnem propter hoc
fecc*tumculpahi/itcr cmtflim) cum tali, inquam , noti­
tia poteft confeflarius fufficienter judicare de ftatu pce-
nitentis, ^poenitentiam injungere. Eadem eft ratio»
quando confeflarius anre abfolutionem obii vifcerctur
peccatorum pcenitentis, vel ob nimis prolixam con-
fertionem * vel ob dilatam abfolutionem ratione alicu*
jusccnfurae,&c. dequo fusi Lugo ch.§. g.
279 Si autem in iequenti confefTtone nec ftatiis pce-
nitentis meminerit, tunc teneturirerumrepetere, ut
per Cc conftat. Et licit Diana videatur contrarium
dicere , attamen intdligenduseft , fi paenitens boni
fide procedat > dc confeflarius faltem unius peccati
adhuc recordetur , ut notat I>ugo cti. num. 606.1 liis
plani Diana non eflet audiendus.
280. Ex his collige : Si quis in confeffione praeter­
mittat mortale, putans illud non efle m ortale, auc
numerum, circumftantiam, dec. putans fe non obli­
gari ad aliter confitendum, htiic fufficit, poft agnitum
errorem repetere folum qu«d omiferat.
2 S 1 • Porro, fi inter confeffionem invalidam dchanc
ultimam, alias confefTtoncs boni fide fecifti, nullam
habens memoriam praecedentis in validat, tunc folum
teneris illam vel illasrepetere , quas fecifti aim me­
moria talis commifli defeftus. h 4 Lui*ct$.
*< f??. Sjytv*. Tamur.

ARTI-
I?S 7rs8. j. deP aniicntia, D.a. 4*
ARTICULUS XVI.
De Confeflione fa lla fem i- dormienti f f*rd*flro>
dijlraftey ($c.
*Si- Ciconfefliofafta fuerit fcrar-dormienti, furda-
3 ftro auc diftrafto dc. ac proinde idem (it, ac
fi talia peccata non fuiflent confefla, uti «.277. diftum»
quomodo (it iterum repetenda ? Rt$. Si mala fide fe-
cirti , repetenda eft tota confeflio : Si autem bona fide»
teneris tantum repetere illa, qux putas non fuifTe au­
dita, ut meo judicio beni docet Laym. Itb. /. Tr. 6 . c. p.
* . Baflae. J ' ’. CtnftJJio 6. *. 2. Henriq. d c. eo qudd iUa
non fintfubjefta clavibus. Qudd fi prudenter dubites»
an hoc vel aliud peccatum > v. g. injurix vel furti dc*
non audierit: (ivenefeis, quid audierit, quid non au­
dierit i tunc puto contra Lugon. hkd. 1 6.n. 6 10 .Tam­
bur. d quosdam , non fufficere in genere dicere, (Dn-
biic, *n mew c*uftjf*r'iw urnamfucstttmmeummcrtalc audu*
rit) fed debere explicari peccata, de quibus dubitasi
v e l, (i hoc non poflis, debere totam confeflionem in­
tegri repeti: quia certus e s, te pecclfle, d non es cer­
tus , an legitimi clavibus fubjeceris.
2S5. Quando confeflarius unum vel alterum pecca*
tum audivit, alii verd mortalia propter fomnum vel
diftraftionem culpabilem non audivit,d tamen abfol-
vit \ licit peccet mortaliter, pnriertim (i poflit ejus
repetitio exigi fine notabili moleftia pcenitentis, vali­
d i tamen id facit, d (aeramentum habet fuum effe­
ftum : quia audita eft materia fufficiens ad abfolutio­
nem , d peccata non audita remitterentur indirefti»
ut jam dixi: modo pcenitens bona fide procedat, d
aliisfitdifpofitus. Eadem eft ratio deconfe(Tarionon
intelligenteidioma pcenitentis. Si tamen urceret prx-
ceptumconfedionis, poflet quis tali confeflario, qui
faltem aliqua intelligeret, confiteri: dummodo pro-
onat ea poftea alteri confiteri, de quo vide Gobat
f r. 7. C*Ju 1 2. qui ibid. ««*1.486. aflerit, eos, qui lin­
guam, v.g- Gallicam callent, d Friburgi Nuithonum,
vel Bruntruti, ubi habetur lingua etiam Gallis diffici­
lis intellcftu) exponuntur k fuis fuperioribus, pofle
tales
T)e cmfcffim faBa fem -dtm bm i, (fc. r?p
talcs fe fubniitterc, licit jib initio quandoque crrcnt.
Quod mihi difficile apparet, fi quafi certo fciant, ft
quandoque errare.
i$4- Hic tamen nota, quod Gobata*.».4pi.fcribit
de confeflario dormienreautdiftra&o : nempe taJenf
tiro nili venialiter peccare. Licit enim pleni delibera*
tanegligencia in difeutiendo fomno, autdiftra&ione
non (it excufanda & mortali ob irreverentiam facra-
m enti, 6c periculum non audiendi neceflaria i rariC-
fim i tamen, inquit, eft ejusmodi negligentia pleni
deliberata. Si verd poenitentes antea (int noti dc con­
flanti innocentia , minus erit malum. Sed
18?. Quaeres, an reneatur confeflarius obligare pce-
tiitemem ,utconfeflronem repetat, fi ipfemet confefla­
rius alicujus vel plurium peccatorum oblitus eft, cir­
ca qux numerum vel aliquam circumftantiam in fine
confeflionis interrogare volebat, vel qux non beni in­
tellexit in confeflionc ? Per fe loquendo teneri ad
hoc fub m ortali, e o , qudd aliis non poflit efle juftus
judex. Et, fi nihil percipitjttatim-jubeat repetitionem,
aliis creabitur pcenitenti magna moleftia: ti verdper­
cepit peccatum quoad fubftantiam, non autem beni
numerum vel fpeciem , beni expeftatufqueadtinecn
modo jam «.270. explicato. Dixi ferjt* quia fi crean­
da eflet nimia moleftia conhtenti, eo qudd integram
quali confeffionem repetere deberet, v. g. deberet pro­
pter unum vel alterum peccatum non intellcftum re­
petere 8. vel 10 intelle&a , 6c peenitens fit v*Ide pudi­
bundus , aut i contra ferox, vel delicatus valde s tunc
puto cum Gobat tr*. Cajus- *• 2 melius efle, ut poe-
nitens relinquatur in bona fide (ine obligatione repe­
titionis. Quod ed facilius admittendum eft, (i dubites,
an pecfcatum perceptum (it mortale, vel an bene per­
ceperis: tunc enim prxfumere potes, te intellexifle»
Et adhuc minus obligaris, (i ex prioribusconfeffioni-
bus moraliter certus lis, peccatumilladeflefolum ve­
niale » modd adhuc ex reliqua parte confeflionis ha­
beas materiam fufficientem pro abfolutione. Imd
talia venialia fxpi intelliguntur , fed ob diftra&io-
nem 6c netjligentiam aliquam iterum ftatim elabun-
tu r: nam Ii mortalia diccrcntur* ad ea tenacius atten­
deres, Sed
l6o 7rd3 . j. dc Poenitentia, D. 2. Q f.
i$6. Quidfi abfoluti confeflione ob diftraftionem
forti etiam involuntariam nullius amplius pcccati fit
memor f Reft. Secundum mcum judicium omnind
efleipcenitcnte exigendum, ut repetat unum faltem
ex enarratis. Putat tamen Gobat cit. a. 239. S ialiis
confuevit unum certum peccatum veniale confiteri,
(loquitur enim dc e o , quem expertus cs non habere
nifi venialia) v.g. diftraftionem voluntariam , pofle
adhuc abfolvi: tum quia merito fupponis, illud etiam
tunc fuifle ejus peccatum:tum quia Gebat putat# etiam
extra cafum neceflitatis abfolvi pofle , qui generaliter
confitetur, fecfle peccatorem. Quod mihi iterum fa­
tis difficile apparet, ut (eq. art. declaro. Haec tamen
intelligenda funt, fi in ipfa confeflione aliqua non au­
dieris, vel eorum, quxneceflarid interrogare debuiC-
fes, oblitus fueris * nam fi ea (ufficientcr intcllexifti»
6cob nimiam prolixitatem amplias non determinati
in fine recorderis \ tunc fufficit adhuc confufam habere
notitiam ftatfa pcenitentis, ut conftat ex n. 279. aliis
fi in prolixis confeflionibus aliquis omnium deberet
determinati recordari, quis Confeflariorum auderet
fc amplius exponere f

Q^U JE S T I O V.
De Caufis excufantibus ab integritate
CottfeJJionis.
2S7. /^onfeffiomaterialiter integra dicitur, in qua
V / nullum faltem peccatum mortale omittitur.
Formaliter , qu* habet omnia eflentialia , Sc eft for­
malis intentio omnia confitendi, nifi adeflet impedi­
mentum , ut jam diftum cft fupri *.

a r t i c u l u s i.
Dt tmfotenti« mortU^confitendi.

i l j . /^ertum e ll, qudd nunquam poffit efle bcra-


meatum pagnitcnti*quod non fic integrum
forma-
Dc mfountia confitavh. i6 i
form atter, dc tamen validum t quia cum formalis in*
tegritas indudac omnia eflei\tialia , ubi deeft aliquid
cfientiale, facramentum cit omnino nullum. Integri­
tas autem materialis, id eft , accufatio omnium pec­
catorum poteft abefle ex jufta caufa, cum tamen omnia
cflentialia adlint>de quibus fupra «.1/. Caufa verdex-
cufansabhac integritate eft duplex. Prima eft impo­
tentia phylica: dc hxc eft, quaeetiam omni adhibito
conatu non potelt fuper ari : uti eft obii vio, infirmitas
pcenirenris: de quibus art. fcq. dec. Alia eft impoten­
tia moralis :& eft magna difficultas contitendi. Alii ad­
dunt 3.cau(am,rcilicetignorantiam.Sed h xcreducitur
adhasduascaufas. Vel enim eft culpabilis mortaliter:
<Sctunc pro nulla habetur impotentia. Veleftomnind
inculpabilis: & tunc reputatur pro impotentia vel phy-
fica, vel faltem morali. Vel denique eft culpabilis tan­
tum venia liter: dc tunc iterum revocatur ad impoten­
tiam moralem. Quamvis non impediat venialis hsc
culpa frudum Sacramenti. His potitis
£90. Dico : Qiiotiescunqne timetur grave aliquod
damnum proprium aut alienum, tunc liciti in confeP>
fione lileri poteft peccatum commiflum. Iu V*
Confsff*. communis. Ratioelt, quia praecepta po-
fitiva, qualeeft pncceptum integrae confeflionis, non
obligant cum tanto difpendio dc periciflo; praevalet-
que prxceptum charitatis prxcepro integrae confeflio-»
nis. Hinc
291- Inferunt dimidiari confeflionem,quan­
do jufti timetur, quod Confeflarius Iit revelaturus
peccatum : vel quando pcenitens noh poteft confiteri
fuum peccatum, nifi alius tertius fiiam confcflionem
audiar. Excipe cafurn articuli mortis.u\ifupridi£him*
i . $$txco*jeJfionez\\Qu\us peccati confeflarius poeniten-
tem graviter oderit, vel maletradet, prxfertim quan­
do ab eo in aliquibus pendet \ ut ii ab eo fuftentetur,
eiqueferviat, aut cohabitet. Quandt prudenter ti­
metur nimia xgroti defatigatio. 4. QunnAo faemina,
v. g. rationibilitcr tim et, ne turpia confitcns i con­
feflario ad (imilia fl.igitia folicitetur. Quami* poe-
nitens propter fragilitatem libi notam tim et, ne fi
diutius haereat in examine circa peccata carnalia,
ad prava defideria excitctur j tunc enim praeftat,
Ibttl. Im . V L L ft
ill 7 raS, f. dc P&HiiMis , D.2. f.
Je leviter examinare, licit cxdefc&u examinis, ti<m~
nullorum oblivifcatur. Quam etiam ob otofam con-
feflarnin fimilibus peccatis, eorumquecircumftantiis
examinandis valde caurt fc gerere debent. 6. Quandt
imminet confeflario periculum notabile , v. g. tem­
pore belli, periculi contajgionis : tunc ii non poteft
pernitentem i longi audire, paucis peccatis auditis»
dc de reliquis in communi accufatis, poteft peeniten-
tem abfolvcrc dc difcedere: fi tamen confeflarius vel­
let excipere integram confeflionem , teneretur eam
pcenitens facere. 7. §>u*ndo Confeflarius ipfe peccatum
(uum confiteri non poteft, nifi frangat tigillum con-
feflionis: ‘vel (ibi aut alteri timeret morbum fpiritua-
lem ,v.g. lapfumin peccatum,fcandalum,&c. t.Qu**-
^ pceni tens eft nimis (crupuIofus.Ethoc obfummam
difficultatem dc perplexitatem fcrupulofi.
»91. In his tamen & fimilibus femper inteHige, 1 XJt
umeatur grave malum dc cx fundamento gravi : nam
ob folum dubium autfufpicionem levem id nonlice-
ret, cum pofleffioftet pro praecepto integrae confeflio-
nis. 2. Ut hac tncemmcda fint extrinfeca confeflioni.
Unde non fufficit, at confeflarius ,qui me antei habuit
pro valde pio,fit me pro peccatore gravi habiturus,&c.
aut qudd maximo pudore affiriar: quia haec funt in-
trinfeca confeflioni, dc ex illa per fc fequuntur, quibus
tamen non obftantibusillam Chriftus inftituit. 3.
alteriusconfeflarii copia fuppetat, etiamfi aliquo tem­
pore parvo expeftandum eflet , ad longum autem
tempus non obligaris.fmd nec ad parvum, fi poenitens
non. poflit expe&are fine fcandalo, aut fui infam ia, vel
alio gravi incommodo, vel imminente praecepto an­
n us confeflionis, aut neceflitate fufeipiendi Euchari-
fliam , vel celebrandi Miflam. 4. In hh cafibut non
licet plus tacere, quim fit neceflarium ad avertendum
damnum vel periculum: hinc coi tantum immineret
periculum tale, fi dicat, (e inceftum commififle, tene­
tur faltem dicere, (efornicatum efle, dcc. *. Tanquom
certum femper fupponitur, tranfa&jexcufationedc-
beri peccata nondum manifeftata aperiri.
193. Quaeres : An liceat dimidiare confeflionem ra­
tione cafus refervati x fi tantum fit confeflarius potens
abfolvereinonrcftrvatis f Efle duplicem fenten-
ciam
Ve mpcumM ctqflundi.
tiam. Multi affirmant , quando cft neceflitas facrifican-
di vel communicandi, vel etiam diu carendi confef»
fione dc communione, ut poft Palaum, Marchant. dcc.
docet Gobat/r. 7. ca/kj. mu. J82. Alii autem negant,
licitum efle propter cafum refervatum dimidiare con-
feffionem,fcd debere etiam refervata dici, k quibus in­
terim faltem indire&iabfolvitur. Ratio hujus fenten-
"tix eft, quod confeflio peccatorum debeat fieri inte­
gra , quantum poteft. Dixi falcem *nd$rc&i abfolvi,
quia Marchant. Palaus,d:c. apud Gobat cit.n. j 84. pu­
tant, quando non patet aditus ad fuperiorem refer-
vantem, vel alium habentem poteftatem, aut non nifi
cum gravi difficultate, longa m ora, aut detrimento s
tunc polle ab inferiore abfolvi dire&i k cafibus refer-
vatis cum onere tamen comparendi,ce(Tantibus impe­
di mentis,coram fupcriore velalio habente poteftatem:
nonquidem ad abfolutionem recipiendam de novo,
fed taurum ad accipiendam dire&ionem, medicinam
fpiritualem dec. Sed alii communius docent, abfolu-
tionem efTe tantum indire&am: nifi fiipcrior det pote­
ftatem abfolvendi dire&e k refervatis cum onere ta­
men fe fiftendi, non quidem ad rurfus confitendum,
fed ad alios honcflosiines, prout in noftro S. Ordine
eft in ufu. Sed
294. Quaeres 2. An qui habet ciflisrefervatos,poffit
hos (olosfateri foperiori poteftatem habenti illos ab­
folvendi , ac pro carteris remitti ad inferiorem ? Vel
i contra, an poflir fateri fol >snon refervatosinferiori,
qui abhisabfolvat, remittatque pro refervatis ad fu­
periorem , etiamfi nulla neceflitas urgeat ? Idab-
folutiheri non po(Ie:quiaefletdi:nidiarc confeflionem
fine neceffitate. Superior ergo vel audtat omnia 6c ab-
folvat: vel audiens refervata extra confertionem, tollat
(olam refervationem : vel mittat ad inferiorem, cui
conferar poteftatem abfolvendi h refervatis. Si verd
fit inferior, nonabfolvat, fed mittat ad fuperiorem,
vel ipfeadeat, & impetret poteftatem ,& runcdemum
riti abfolvat. Ita Conink dift 7 . dub. p. num. Sp. Prar-
politus daliip.ifTim contra Paludavid aliquos, inter
quos Cajer.m. dicit, contrariam efTe Roman® C uris
confuetudinem. Sed negatTamluir. \Utbcd.C0nfiffl
2. f. 1 o. §. 1. hanc confuccudinem Curiae Rom. quia
L 2 <;on-
Trait, f . cUPcen'tteniut%D .i.
Confuetudo illa tantum eft quoad tollendas cenfurat
dc relervationem» non vero quoad abfolvendum fr-
cramentalrter. Dixi abfolutk: namfi eflet tantaneceffi-
tas & urgens caufa» propter quam alius poteft dimi­
diare * poteft id etiam fuperior.
19?. Q uaeresC afu quo confeflarius auditis aliqui­
bus peccatis» adverteret, fe deficere animo» necpotft
ulterius audire: vel (i adverteret» ic idiom a pcen iten­
tis non Catis intelligere : an tunc teneatur abfolvere
k peccatis auditis»etiamfi poflet poemtencem facili
ad alium confeflarium mittere » qui integram con­
feffionem exciperet ? $ . Ex communi debere mittere
ad alium : quia hic & nunc non eftneceflitas urgens di­
midiationis» quidquid dicat cum Tannero Gobat Tr.
6. cafu ip. wt.4f8. & 4fp.
x?6. Denique inter (ententias damnatas ab Inno-
centio XI. fententia f 9* fic lonat : Licet JacramentaJittr
abjolvtvc tantum dtmtdtau confyjfos ratum nugHt concur­
sui fetrittenitum > qualts v. g. poteft contingere in dic
magna */icujus feftrv natis aut indulgentia. Unde nec li­
mitatio» quam Gobat»#. «.47P*sflert» qudd (cilicet
hoc faltem licitum fit» quando multi a longinquo ad-
veniflent» amplius eft admittenda.
197. Notandum tamen eft, in fimilibuscafibus per­
nitentem abfolvi quidem direfti dc per feab illis, quas
confitetur i ab aliis vero» quae non aperuit» abfolvi
tantAm indire&i » (exccpto forti cafu refervato» ut
*.2p j.di& um ) ita ut teneaturnon confeflaconfiteri
ceflantecaufaexcufante. Imd licit aliqui dicerent, in
prardiftis cafibus abfolvi poenitentem diredi A non
confeflis, deberent tamen femper deinde fpeciatim cla­
vibus fubjici» utteftatur Tambur.^i#.fKtfm. /.quam vis
non ftatim teneatur, fedpoflit differre in primam con-
Fcfiionem, quam aliis tadurus eft, licit fe periculo
oblivionis exponat: quia oblivifei peccatum per
fc non eft peccatum. Baff*. cit. rmX.
& communit,

* * * #*
AR-
D$ impotentis enitendi, ttff

ARTICULUS II.
De impotentia phjJSca integre confitendi* Uiidi^
abfoluttone moribundi.

*9S’ T)hy(ici, five cx aliquo naturali defe&uimpo-


t tens eft integri confiteri t. Qui ita naturali
oblivioni eft fubje&us, ut etiam omni adhibiti diti-s
genti&non poftit omnium recordari, 2. Mutus. 3. Sur-v
dus. 4. Ignarus idiomatis. 9. Vicinus imminenti nab-
fragioaur praelio. Dicant ergo dii lignis, verbis, vel
nutu, quidquid poflunt,<5c fufficit. De m uto&furdo*
an teneantur (criptis, & ignarus idiom atis, an te-,
neatur per interpretem, jam lupra »»120. & feq trafta-
vi. 6. Eft moribundus, aut ufu linguaefubice deftiru-s
tus, de quo plures difficultates occurrunt. Unde
299. Q uxresi. Anpofsit ablolvi moribundus, qui
dixit peccatum incommuni, nullo explicaro in parti­
culari ? Affirmativi, Ita ctrnmunis maxim* Recentiorum
centraSoto, Cane , & quostiamapudSuar. hic dijf>. 1.
Quia ita habetur expretsi in Rituali Pauli V. utftatim
referam. Ratioeft, quia peccatum in genere eft etiam
materia apta confefsionis, Ii aliter heri nequit: imd
poteft efle nece (Tari a 1 ut fi quis fetat, fe peccdfle mor­
taliter > led non recordatur, cujus fpeciei fuerit pec-s.
catum.
300. Quaeres 2. An hoc etiam pofsit fieri extra pe­
riculum mortis f Antequam refpondeam, nota, qudd
confefsio in communi pofsit eflV duplex, x. Si genus
accufationis fit valde remotum dcgeneralifsimum, ut:
Accufo me, quodfim mifer peccator , quod Deum non rari>
offenderim. Fateor , quid Deum offenderim t verbo , cogit*-
tione , ( f opere. 2^Si genuseft (iibilrernum , aut ma­
gis proximum, ut: Ftuffr, mepcccifftmortaliter, Jodnert
fojjhmrtmdarit cujusJpect:iJit. Vel: Accujo me» qucJpec-
cavtrimgraviter contrajujlitiam , ccn/lntitndo in pravam co~
gitatione>n & c.fcdnefeio, quomodo. In hoc autem cafu non
tantum poteft,fed debet aliquis de tali peccato mortali
generico (e accufare, ut mox inl!nuavi,&' docet 5.Tho-
mas4.dt/t. 2i.q. 2.a. t. a*t 1. & 2. ubi tamen exprefti
addit, qudd talis debeat faltem aliquid in fpecie ma-
L ^ ni-s
Ii i 7 r*8, /. de Pmm$emiu» D. i.
nifeftare: hinctalisgenericaaccufatioeft quidem ne»
cefTaria faltem tanquam materia partialis, eo propor-
tionaliter m odo, quo de peccatis dubiis fupra m. 167*
dixim us, efle (imulmateriam determinatam adden­
dam» Unde Suar. eh.m. 10. Laym .to c.8. *.7.
ajunt, fpecutativi quidem etiam extra cafum necefli-
tatis talem fubalternam generalem >imd&generalitli-
m im illam (inquitSuar *. f.) confeffionem fufficere»
etiam abfque fpeciricatione alicujus determinati pec­
cati : id tamen praftici negandum , tum propter in-
certitudinem materne : tum propter periculum nulli-
tatis: tum etiam propter malam confequentiam: quia
fi hoc femel concederetur , eo facili abuterentur tam
confeffarii , qu&m pernitentes.
301. Licit ergo Gobat Tr.6.C*fu 14. n. jfp . GfTr. 7.
C*/k f.*. 2 jo. polt Dicaftillo teneat, pofTe tales in utro­
que cafu, id eft, tam propter fubalternam , quim
(olam general i(Gmam accufationem, etiam extra ca­
fum neceftiratis, non tantum validi , fed etiam liciti
abfolvi: attamen hoc admittendum non eft, nifi ali­
quod veniale faltem jam aliis confeflum fpeci«icetur»
ut communis docet propter rationes mox allatas- Re­
mittantur ergo tales fine abfolutione cum aliqua be­
nedictione, ipfis dicendo : Si aliudmelis dteert, nonfcP-
fum tt a&fllvcre. Unde bene addit Laym. cit. fe valde
dubitare, utrum homo rudis, i quo nihil aliud emun­
gi poreft, non eflet ita hebes, ut ne quidem intellige-
ret, quid (it peccare, feu Deum offendere, acproinde
non doleret de peccatis, confequenter nec effet capax
abfolurionis.
302. Pro moribundo tamen nota, quod fi bona
fide dicat , fe habere quidem adhuc alia, (ed pr* im­
becillitate non pofTe perficere, non debeat confeflarius
fcrupulosidifferreabfolutionem , licit arger videatur
pofTe adhuc in alterum diem fnpervivere.
30*. Quaeres Quid de moribundo, qui omnino
loqui nrquit ? Rtft. Si det fignum, v. g tundendo pe­
ctus, fufpirando, oculos ad coelum tolltndo, ftringen-
do mmurn; refpiciendoaliqtiam piam imaginem,&c.
hoc vidente confeflario, vel aliis teftantibus, poteft,
imddebetahfri!vi. hahsbuutin cit.Rwuli. Ratioeft»
quia in neceflirate fufficit tacita petitio confeffionis,
Zk Abfotumue "Mbribmdi.
4 accufatio incommuni. Sifigna funt dubia » abfol"
venduseft fubconditione : ft probabilia, etiam line
condicione. Sed
304. QuidfiabfirnteConfeflario petierit confefftv-
a c m , vel exprefsi, vel per figna doloris» an poflit
&fuperveniente confeflario abfolvi>dum jam fenlibu*
eft deftitutus i ot.Cumcommuniffima fententia con­
tra Soto & nonnullos,talem pofle, imddebere abfolvi.
UaS. Antonin, j.part. tit. 10. c.2, circs medium■> & multi
s/iiapud&cumCeninkbicdiJp-.j. dub. 10 .«.pp. Habetur
clariin Rituali cit. his verbis : Si inter conjitendum > W
stiam antequam inctpiat confiteri , vox & Icfucla agrum
defieiat , nuiibus & J*g**s conetur fourths. > quoad fieri
fourtt , peccata pauntentis cogmfcete % quibus* utcunqui
vel m gemere, vel in ftccie cognitis, vel etaamji confom*
di de/iderium, Jive fer fe, Jive per aliumoflcndtrit , ab^
Jdvcmlus eft. Hoc autem rituale Pontificia authoritate
omnibus obfervandum proponitur, ut patet in b u ilt
rituali prarmtttifblitn. Idem habetur in Concil. Aral**
fic J.c .u . Cartbag.lH. c.34. Item in Carthag.IV. c.6>
apud Coninkcit. ubi dicitur: Eum, qui fubito propte*
agritudinm obmutefeit , baptizari aut accipere pejft pet*
nitentism & reconciliari , J i • voluntatis pratcrita tejii-
monium aliorum verbis bsbeat; quae verba ita funt cla­
ra» utnon relinquant locum, dubitationi. Cartepurr*
in periculo peftis , prariii , naufragii, incendii, &c*
imminentis aliud non permittente pofTent pluret
fimul abfolvi, fic : Ego abfolvo vos a peccatis vejlrk*
fuppolito aliquo fig no doioris.
30?. Objic. Decretum dem entis XIII. damnantis
hanc pro politionem : Licet per litteras aut internuntium
sonjejfario sbfenti peccata Jacramentaliter confitiri , ( f ai*
eodem abfente abfolutictum obtinere. Omiftis aliis refpon-
fionibus, Kjdeo breviter, hoc decretum tantum loqui
deconfefTione, qux ita fit confeflarioablintijUt coram
illo non renovetur uilo modo. In noftro autem cafu
renovatur qua fiper interpretem, daturqueabfolutio
praefenti. Deindeteftarur Conink*. 10?. d a l i i , Cle­
mentem fe Cardinali Bellar. 6c Archi- Epifcopo Arma-
cano an. 160S. 16. Aprilis declarafle, quod non intel-
ligat damnare noftram hancdoltrinam. Et licit non
detur cognitio caufa: diftin<5fcx,qtnlis regulariter 6cpec
1 64 Iraft. f. de Poenitentia , D. i. §£. f.
ft neceflaria eft, datur tamen qualis fufficere poteft in
tali neceffitare.
to6. Ad hoc autem fufficit unusteftis, licit infidelis
A haereticus, modd (it verax. I mo fufficit telfcis media­
tus : ita enim colligitur excit. Rituali» dum ait, fi
confitendi defiderium» live per (c, five per alium orten-
derit. fyfoi. q. g.fupplement. a. 2. quafit. /. Usana & c. Sed
307. Quid (i teftisnon apuddc inpraefentia infirmi
ferret teitimonium f Licit aliqui negent, attamen
cum aliis puto, adhuc pofle, imd fecundum Tambur.
bic iib. z. c. to.n.t ?. debere abfolvi : quia Concilia
Sc Rttualecit.nondiflinguunt. Nunc major difficultas
eft de tfiorrbundo, qui omnind nullum tignum dede*
r a t , nec petierat, pro quo lit

ARTICULUS III.
jim poffu abfolvi moribundus, cjui nullum omnini
fignum doloru dedit i
308. Tn prxced. art. n. 304. retuli aliquos Auftores
I negantes , pofle dari abfolutionem moribun­
do , qui peccata folum in genere confiteri potuit, licit
det (igna doloris: quos AA. refutavi. Nunc autem fune
alii illis extremi oppofiti > qui ne quidem fignum do­
loris aut confeffionem aliquam in genere requirunt,
fed putant, abfolvi faltem fub conditione pofle etiam
cu m , qui nec confeflionem petiit, nec ullum fignum
oenitenti* in periculo dedit: dummodd alias Chri-
J iani vixerit , Sacramcnta fubinde frequentlrit, fide­
lis Sc probus xftimatus fuerit. Ita fentiunt tcfte Lugon.
b ic d $ .i j.f i 3 $ . Molfeus, Homobon. Antonius de
litteratis, Sc Gregor. XV. qui dum adhuc eflet Archi-
EpifcopUS Bononienfis > in memoriali tonfeffionum » id
in praxi obfervari pnrcepit. Eandem (enrentiam do­
cet nofter Bonagrat. V. Atfolutio generaliter 0. /. his
verbis : S tivis facerdos, &c. poteU ac debet etiam p-t-
fter tam in/l.wtem mortis neceffitatcm abfolvert meribun-
dum od confitendum amplius non idsneumfaltem fub con­
ditione , f i capax efl abfolutienis , quando nullum penitus
fignum dedtt. Imo fi firU adualiter peccando tamfubito
dejlituaturfettfbus quit, ut nen poffit humanitus loquendo
atteri*
De Abfohtwm moribundi. 169
MUri > regulariter fine tbfolutione dimttumh* non videtun
cum rarijimi contingat , ut ntorti vicmtus non vein fua
faluti confulerc per aliquam attritionem. gJuia per condu
tiouem caventur tnjurta f aeramenti, fiT ex *Im parte con-
fuhtur, quantum fieri potefl, faluti moribundi, qui pet
mens Chrtflianos alias rt/J vitA notori* peraSes p in tali
nrticulo & attntue & fatit fuperquc canfejftonem petere
frafummr.
309. f» ille, quae verba ideo retuli» quia in illis prae­
cipua fundamenta hujusfententiae continentur. Circa
quaejnvenio difficultatem in e o , qudd priiis dicat non
die line ahfolutione dimittendum , licit fonhnonpojfh
bumamitmloquendo atters: poftea autem coocludat, qudd
in taliarticulo fiT attritut> 6f fatisfuperquc confeffionem pc-
iereprafumitwr. Non beni hJc capio, inquam, quo­
modo hxc duo conveniant (licit runpoffit bumawtus lo­
quendoatteri) 6c (/# tali articulo attrituspra/umitur) fi enim
humanitus loquendo non poflit atteri,quomodo pof-
fum prudenter prefumere efle attritum ? Unde credo»
qudd P.Bonagrat. per ilia verba (huntamiito loquendo)
aliud lion intenderit, quim qudd fecundum ordina­
rium curfum, qui eft , ut homines fucceflivi 6c prae­
meditati ad dolorem peccatorum procedant, talis non
poflit atteri, praefumi tamen poteft attritus modo ex*
traordinario, id elt, breviflimo tempore propter in­
flans mortis 6c falutis aeternae periculum. Et fic forti
non differt a fententia Patris Gobat 7 r.j. C*fa 1 0 1.
&Jeqq. ubi hanc fententiam admittit, tametli nulla
figna aut tefles doloris habeantur, modd prudenter
prxfumi poflit dedifle reipla. Nec enim puto,mentem
Bonagratix efle, qudd fine prudenti judicio doloris
requiliti abfolutio dari queat. Tambur. in Method. Con-
feffjtb. i.e. to.n. 10. & ftqq.d icit, hanc fententiam in
rigore Theologico nequaquam fubfiftere , in praxi
tamen propter authoritatem aliquorum Do&orum
ofle imd debere exerceri. Hanc fententiam utproba-
E ilem tenet etramttaflx. F.Abfolution,1 j.6 t apudeum
Petrus Marchantius. Lesnna&c. Fusi autem eamde-
fendirCnramucl ?n Theolog. morali fundamentali lib.
mibtz. fundamento 66. 1». 1S4S. & Jeqq. referens adhuc
plures alios etiam ex Societate JEfu.
310 . Haecpaulofufiusreferreplacuit,ut fiq u isfo rti
L f ii\
>70 Tra3 : A P m M i i D. 2. f.
in neceflitate hanc fententiam amplefti vellet , funda»
menta & authorities illius noa ignoraret: quod ego
cu juslibet judicio 6c confcientix remitto. Hinc &. G o-
batcit.poftquam*.tfo2. dixerat, Patribus S.J. 4 fuit
fiiper ioribus prohibitum efTe, ne alfelvatur mrUmmdut^
m f h$ Sacerdes nec /cuti > nec prudenter putare poJJU, prA-
tcjfijftfenfibtlem aiifuam c4nfcffi<ncm9 poftea ». 6o?. fub*
ne&it prohibitam ipfisefle fententiam illam docere>
non tamen iplts prohibitam efle ejus praxim. His non
obftantibus,
3 if . Dico: TaIismoribundus,qui nullum tignum
doloris dedit, aded ut Sacerdoti nec per teftes ullo mo­
do conflet de aliquo dato iigno , non poteft abfolvi.
Ita tefte Lugone cit. tenent pro certo feri omnes alii
Theologi. Probatur r. ExConciliis & decretis«.304*
cit.qux temper requirunt voluntatis prxteritx tefti-
monium. 2. Quia de tide eft, ut fupri n .tf. &feq%*
oftenfum, dc delinit Trident. Stjf. 14. Cam. p. quodab-
folutio fit aftus judicialis: fed judicium exerceri non
poteft, ubi nulfa omnind eft accufatio. 3. Quia defi-
cienteparteeflentialiSacramenti, v.g. aquiinBapti-
fm o , nonpoteft »Uud ne quidem fub conditione coit»
fe r r i, cnm (inefita parte eflentiali (aeramentum con­
fici nequeat: atque htc deficit pars eflenrialis Sacra­
menti pcenitentix,nempe confeflio, & dolor fenfibilis:
ergo nec fub conditione poteft conferri. Hinc
312 . Rejicitur prima ratio Adverfariorum, qudd
fcilicctprxfbmi poflit petere abfolutionem. Namcon-
tri eft , quia deeft omnis fen libi litas , qux tamen
omnind requiritur: cum de fide abfolutio fit aftus ju­
dicialis, ad quem requiritur aliquatenus fenfibilis im­
ploratio judicis: quod plani vita Chriftiana ex fe non
facit, ut conftat, alias poflet etiam d ici: Judxus mo­
ribundus petit forti baptifmum cum attritione: ergo
cum baptizabo. Quod t men nec puto ab Adverfariit
adm itti, fi nunquam antea Baptifmum p etiirit, ut
patet ex 7 tm. /. lr.deSacrament.mcommmt. dijp. i.tf.i
C fiqq.
313. Rejicitur etiam fecundaratio t qudd per con­
ditionem .ippolitam caveatur Sacramenti injuria.Nam
ctiam fub conditione proferre form am , quando defi­
cit pars cfTentialis, eft gravis irreverentia > ut clare
con-
7)e Mi**Jtr* pQ&umue. r?i
conftat ex 60, qudd ncc fub conditionc poflit forma
baptifmi applicari cam vin o, ubi in aliqua nccclGt.nc
deficit aqua. Ncc etiam confulitar lie mori bund o:quo-
modo enim per Sacramcntum nullitcr collatum ip(i
confuleretur : Unde de Lugo cit. n. 40. dicit, non opor­
tere fub pietatis fpccie hie plus faperequim omnesSS.
Patres , fed obfervare terminos, quos appofuerunc
«obis.
314. Dices: Clemens VIII. Talem moribundum ex
S. Petri fabrica pratcipitem abfolvit. Idem praecepit
GregoriusXV.adhuc ArchiepifcopusBononicnfis, ud
diftum *.jo$. Rtjfr.i d 1. Lugo cit. •.} 4> id efle tantum
ttm fabulofam. Ad 2. id non habere authoritatem»
nili privati Epifcopi, juxta opinionem fuorum pri­
vatorum Theologorum.
? !? . Licit ei*go, uti dixi, prima fententia forti ad­
mitti poflet, non tamen puto, ullum Sacerdotem da­
turum eflTe abfolutionem illi, qui in aliauo flagranti
crimine, v. g. in ducito, in formali blafphemia, for­
mali ebrietate,aut(imilibusfubitofentibus peremptus
nullum (ignum doloris dare poteft. Unde illa lenten­
tia ad fummum prafticari poterit in e o , qui aliis vi­
tam Chriftianam ac fatis probam duxit 5 non quidem»
quia fbrfan intrinfeci tantum habuit attritionem, hoc
enim non fufficeret, ut fatis oftenfum eft; fed quia
pratfumi poflet, ckdiflcrcipsi aliquod fignum.

Q_ U i S T I O VI.
De Mittijlro Sacramenti PanitetrtU.
| i* . V Ton pauci Authores hic agere folemde fatit-
1 N f.iftione, ideo qudd explicatis duabus parti­
bus materialibus hujusSacramenti, fcilicet dolore &
confeflione feu accufationc, ordo videatur exigere, ut
tertia pars materialis nempe Ottisfaftio examinetur.
Quia tamen confeflio feu accufttio dicit rel.nioncmad
judicem * qui ell minifter Sacramenti poenitentiae,
placet cum aliis hic ftatim dc miniftro ap?re, ejusque
requifita in ordine ad praxim , omillis fpecuJa~
tionibus, explicare.
AR-
17 * Tr»9. f . <UPttMc*tu, O, * . g>. 6,

ARTICULUS L
An folus Stcerdoj Jit mtnifler hujm Suer4 -

J1 7 . /^om m un itcr in examine *de capacitate pro


confeflionibus excipiendis interrogari (olet*
quid ad confeflarium requiratur ? Sunt autem fequen-
tia : 1. Ut firSicerdos. 1. Ut fit approbatus. 3. Ut ha­
beat jurisdictionem. 4. Ut habeat bonitatem , id eft»
ut habeat pro valida abfolutione redam iptentionem»
pro licita autem (latum gratis. <?. IJt habeat (cientiam
ac prudentiam ad refti judicandum. Ad qua; revoca­
tur obligatio 6c obfervatio figilli. 6.Utexeadcm fcieo-
tia po(T?t docere, refol vendo dubia: 6c indicando poe-
nitentibu*, ad quid teneantur. 7. Ut poflit re&i me­
deri, id cft prarfcribere remedia ad morbos animat, (ci­
licet peccata evitanda 6c prxcavenda. Confeflarius
cnim eft judex, do&or 6c medicus. De quibus omni*
bus hic agendum. £t t. quidem, an folus Sacerdos poG*
fitefTeminifter?
31 S. WiclefFus, Thomas Waldenfis, Luthertts 6c alii
fcftarii apud GonMcdiJp.Q. *. 1. afferebant, poteftatem
abfolvendi tam laicis, quim Sacerdotibus commu­
nem efle. Contra quos
D ico; Solus Sacerdos eft mimfter hu jus Sacramenti.
E3 dc fide definitum in Cencilie Cenftanttcnfi centra W i-
clejfum, in Flcrcntin. in decrete unienit > & in Tridentin.
Sejf. 14. c.6. & Cm. 10. Patetqueex facra Scriptura: quia
Chriftus Joan. 20,yfr.2j. nullis aliis quam Sacerdotibus
dixit: gfaerum remi/critispeccata, &c. Congruentia eft
i . Quiahcut Sacerdotes habent poteftatem in corpus
Chrifti verum c ita conveniens fuit, ut etiam illifoli
habeant poteftatem in corpus Chrifti myfticum > (ci­
licet in fideles. Quia hoc Sacramentum adminiftratur
inftar judicii>utfatitoftenfum e&nu.pK.&feqq. atqui
non decet, ut in republica beni ordinata omnes fint
judires 1 multaenim requiruntur, quae non facili in
quolibet reperiuntur, ut fcicntia, prudentia, zelus,6tc*
fr^o dec.
Tk Mimftro PcewamU. 17}
‘319. Objicies 1. Jacobis- jf. 1 6 . dicitur: Conjttmmi
alterutrumpeccata vejtra : quod S. Auguftin. /</. /0. H i-
yniliar. bomkl. 12. de (aeramento pcenitentia? intelli^it:
ergo omnes funt miniftri. Reft. Perca verba intelhgi-
tu r, homines nonfolum D eo, fed etiam hominibus
debere confiteri , non quidem omnibus, fed habenti­
bus poteftatem, id eft, (olis ficerdotibus, faltem in
ordine ad abfolutionem facramentalem, ut exponit
VenerabilisBeda&alii. Dicoin ordineadabfilunonem^
quia ex humilitate etiam aliis ficbatin primitiva Ec-
clefia, 6c adhuc fieri poteft.
320. Objicies 2. / • c. furesdefurtis dicitur : Fures
& latrones &c. f i comprehenfi aui 1 minerati Presbytero vel
Diaccno confcjji fuerint, communionem eis men negamus.
EtS. Cypr.M . J. Epift. 17 .dicit, abfente(acerdote re­
conciliandum cfTe infirmum per Diaconum : Si Presiy-
U r, inquit, repertus nonfuerit, & urgere exitus coeperis,
spud Diaconum quoque exornolege/tn facere deliSi fu i pof-
fin t, ergo non foli facerdotes, fed etiam Diaconi
(unt miniftri. Reft. Hxc non inrelligide abfolutione
facramentali, fed de canonica 6c externa reconciliatio­
ne , qux procedebat, ut publicus peccator poflit ad­
mitti ad Euchariftiam, quam poterat illis dare Diaco­
nus. h*Lugobicdift.il. nu.^Gsn.cit.qaiaddit, locum
illum juris canonici efle mendum, &loco (Presbytero
vel Dijcono) effe legendum (Presbytero & Deo) eo qudd
ita in Concil.Tiburienfi C*n. / 1. ex quo defumptum
e ft, habeatur.
321. Objicies3.Magifterfententiarum4 . ^ . 1 r c.s.
dicit» in cafiineceflitatis deficiente facerdote, confef­
fionem pofTe fieri laico. Et S. Auguftin. ab eodem re­
latus dicit : Tanta vis eft confejponk , utf i deejlfacerdes»
confiteatur proximo. Reft. Hos 6c fimiles textus non
efle inrelligendos de confeflione facramentali, fed de
confertiore ad humiliationem pccnitenris, 6c ad ex­
citandam contritionem de peccatis ex opere operan­
tis , non ex opere operato. Et Magifteribj exprefid
addit: Qup.i talis poteftatem non habeat abfolvendi , &c.
fed D E U M cor tnftieere , dum ex neuffitate prohibentur
ad fieerdotes pervenire. Unde in primitiva Ecclefia
talis homilis confc&o non raro fuit ia u fu , ut mox
diftura.
17 4 TraB. j. dc Panitcmia9 D. l. gg. <f.
3 it . Inftabis: Saltem venialia per confeflionemlai-
cis faftam delentur. Et cit. Venerabilis Beda#*;. f.Ja *
cohi dicit,eum locum intelligi,ut levia peccata coarqua-
libus confiteamur. Idem tenet Vi&oria apud Lugo cit.
dicens » talem confeflionem initar facramentaliurn
remittere venialia , ficut fit,<um Sacerdos in Miflk
confitetur laico. Re/p. Jam d idu m , hate non intelligl
de confeflione (acramentali, fed de aliqua humiliatio*
ne , prout etiam diximus^, i. mu. i2y. & fiq. quomo­
do per facraraenuUa, Sc alios adus pios venialia re­
mittantur.

ARTICULUS II.
De jipprobdtfiHC Aiintftri.

Ji]« Qecundum requifitum pro confefTarioeftjppro-


O batio> quae definitur: Authenticum ttflinunium*
quo aliquis Sacerdos h*bilis & idnut ad excipiendas ctn-
fejfiomes declaratur, f i ei /uritdt3 tc confertur, de qua ju­
risdictione./^.*rf. Harc autem approbatio, quibusnain
fit neceflaria, declarat T rrdent. S t f 2 j . c. i j. reformat.
his verbis : Decnvit S. Synodus » nullum etiam regularem
fojfe anfefiones facularium etiam Sacer,Lotum audire, nec
ad 'tdidoneumreputari, nifi aut parochiale beneficium, au$
ah Kpijctp 'ss per exornem %f i iUis videtur necfjjarium , vej
alias idonemjudicetur > & approbationem, qua grates datur%
obtineat privilegiis Gf confuetudtnt quacunque etiam imme­
morabili men obflamtibm.
324. Ex hoc decreto patet, approbationem duplici
via obtineri pofTe. 1. Per collationem parochialis be­
neficii : hinc ille, cui parochiale beneficium confer­
tu r, non opus habet alii approbatione, nili aliter con-
ftitutumfitperConftitutiones Synod.iles, ficut Con-
ftantienfes/>*r*. %.m. num.2. fcriovetant, neobtento
beneficio etiam curato, fe ingerant ad confelliones ex­
cipiendas , priusquam legitimi fuerint approbati, t.
Per approbationem Epifcopi, qux vel examine vel
alio m odo, prout Epifcopo videbitur , fieri poteft:
modo idoneum declaret. Primus modus fuit anti-
uus in Ecclefia. Secundus eft no vi ter &T rident, intro*
3 uftus. Haec approbatio eft ita ncccflaria, ut line ili*
non
De affrilatim e M iaiflri.
Iron valeat facramentum. Potuit autem id EccleGa (la­
tuere , cum enim ipfa conferat jurisdiftionem, ut in­
fra art. 4. explicatur, potuit etiam eadem privare il­
lum , cui deerit approbatio, prout defa&o Trid. cit»
privat omnes, qui non habent beneficium Parochiale»
cui fcilicet annexa iit cura animarum; vel qui non funt
approbati. Hinc infertRhod. kc& J}. 2. q*aft. 6.fe& .i.
2. qudd tota neceflitas hu/ut approbationis prove*
fliat ex ordinatione Concilii Triclcntini.'Qpdd aatem
addit Rhod. ubi receptum non eft Trident, illam ap­
probationem non cfie irccefTariam, videtur damna­
tum ab Alexandro VII. in decreto An. 165:9. ut videre
eft ab init. To. 4.
31^. Gum ergo Trident, privet omnes ad excipien­
das confeiliones (xcularium, (equirurr. Nec Parochos
amplius po(Te committere fuasovcs fimplicibus ficer­
dotibus non approbatis, ficut poterant ante Trident*
ut contra 'Ledefmam A alios paucos docet cum com­
muni Rhod.cit. LugoAte/fyjf..M.«. 6. <fcalii. PofTunt
tam tn illas committere aliis Parochis vel approbatis.
Manent autem facerdotes habente* beneficium Paro-
chiale tamdiu approbati,quamdiu illud retinent:poft-
quam verd illud dimittunt, ceflat eorum approbatio,
nifi vel approbentur abEpifcopo s vel illisae alio Pa-
rochiali beneficio provideatur.
%zi. Stquitur^. Eum , qui ex jure, vel exconfue-
tudine, vel exquodam induito habet poteftatem eli­
gendi quemcunque confeflarrum > debere unum ex
approbatis eligere, nifi ipfe fit ex illis, qui approbare
poffunt.
327. Sequitur}. Doftoresdc Licentiatos, licit fe­
cundum quosdam (ut ex Sa teftacurfiufenbaum hicc.t.
dut>. 2.) hoc ipfo ccnfcantur approbati k Papa: attamen
fecundum veram (ententiam indigere approbatione*
Baffa. KCenfijfirius Quamvis non decent,ut ipfi
vel Lcftorci Theologi* examinentur JmdadditBaflar,
quod)uxtamotum proprium Pii V. An. i?6?.Lefto~
res Ordinum Mendicantium, dc in Theologia gradua-
ti ex licentia fuorum Superiorum non debeant exami­
nari ab Epifcopis.
li%. Sequitor 4. Religiofos ctiam exemptos debere
ap-
176 TraB. $ ;d i Pamiunsia. D.2.<g>. 6.
approbari abEpifcopo loci ad audiendas confclEonee
(scularium etiam facerdetum , in quo degunt, nam
quoad hoc funt ipfis fubditi. Excipiuntur tamen illo­
rum familiares , id eft , quia&ualiter inferviunt Re-
ligiofis, dc intra eorum fepta ac domos reiident. BaJJk.
cit. Dico adaudtcn*lAS cmfeffhncs faculartum. Nam ad
confeftiones Regularium excipiendas non eft opus ap­
probatione Epifcopi: quia Tridcrltin. circa hanc ma­
teriam nihil immutavit. Unde Superiores Regulares
potiunt exponere fuis fubditisconfeflarium ab Epifco-
ponon approbatum. Eodem modo Religiofus habent
facultatem eligendi confeflarium, poteft eligere,quem
fibi viderit idoneum , quamvis ab Epifcoponon ap­
probatum De Monialibus aliud duendum eft poft
Bullam GregoriiXV. Injcrutabtlt Anno 16 21. 20.Sept.
faltem ubi hxc Bulla eft publicata, quia virtute hujus
Bulls Moniales, ’iv e exempts iint, Uve n on , non pof-
funt habere alios confcfTarios quam approbatos ab
Epifcopo Dicecefano- Quam Bullam refert Bonagrat.
V.CcnJfJftrtusnum. 104. his verbis : Ccnftjfcrcsjivt Regu­
lerts 9 Jtvt facularcs > quomcdccunquc exempti , tam crdi-
uarti, quam extraordinarii confejjiones Monialium» citam
Regularibus JubjeBarum auJun.Lu aullitenus deputari
volati 9 mifi prius ab Kpifeopo dutcefaw tdsnct judicentur,
& approbationem 9 qua gratis concedatur, obtineant , & c.
Idem confirmat T*mbur\m. de Patnitent. c. $.2. ».1$.
Sed hxc Bulla multis in locis vel non eft promulgata,
vel non ufu rececepta vel quoniam inter Epifcopos
etiam numerantur DD. Nuntii, ut feq. *vrt. num. $40.
dicitur: ideo quando D. Nuntius Superioribus dat fa­
cultatem approbandi 6c deputandi ad confeflarios
Monialium , quos ipfi judicant, jam hoc ipfocenfen-
cur appprobati.
329. Debet autem Monialibus lingulis annis bis vel
ter extraordinarius confefTarius offerri, ut T r i d .y ^
2 f. c. io. deRcgul. ordinavit, cui extraordinario ip(s
confiteri poffunt, quamvis non teneantur. Nullo ta­
men modo poflunt Abatifls aut alis Monialium P rs-
fefts eum extraordinarium aflignare , nili Superior
faltem taciticonfentiat. Et, fi nulla ratione pofTent in­
duci} ut fuis Regularibus confiterentur , poflet ipfis
I)* approbatione Xfini/M. t?*
lEpiftopus fecularem conccdcre. Vide Bona^t. cit»
8a(Iae. PXtnfoJjpirius. i. n. 22.
330. Sequitur Approbationem n o n e^ formali- '
ter collationem jurisdi&ionis i ftd eft r,1c^m decla^-
rare, illum effe dignum, coi4Icgirir^^fijpcrior^ re
ipsA 6c in a<Shi fecundo poflint conimi1* fabditi. Unde
poffcr E pi (copus aliquem approbar > & non conferrc
jurisdi&ionem. Et econtra appr'batus ab Epifcope
poflet a folo Parocho acciperc\v isdi&ionem, auc k fu-
perioribusfui O rdinis, li pri-ikgium a Papa b abeat
projurisdi&ione, prout nr»babemus , utinfrd *./.
dicitur.
341. Sequitur 6. Apppt>at»oncm efle duplicem, fct*
licctexprcflam &tacitan. illa eft, quando EpilcoDU*
exprcfii declarat ido'CUfti. Haec quando illi conftat,
excipi confefliones ^aliquibus, 6c tamen dillimulat*
ctim poflet fcoppo»ere. Dicitur etiam tacita vel impii»
cita,quando conf rtur beneticitim Parochialc , uti di­
tium . Apud n*8» noftri RR. PP. Provinciales hujus
Provinciae Heretic»accederc (olent ad Epifcopum, 6c
abeopetunrhumiliter approbationem proiiswnni»
bus, quosroftri RR.PP. Superiores pro idoneis judi­
caverint, utfufiusrefertBonagrat. cit.n. 100. Et Epi»
(copi (fiftem k potiori) gratiofiffimiaflentiuntur.
3 3 Quaeres: An femel approbatus ccndaturubique
approbatus ? Affirmati v i antehac refponderunt graves
Authores , ut Suar. Reginald. Le(T. &c. Veium ia
contrarium hoc dc .~|ja multa dubia rcfolvit Alexan­
der VII. dum duas (cquentes propnfitiones damnavit
in decreto mox ». 314. relito. Prima eft: Ubi Cottabum
7n,lent, ejl receptum, menprjfunt Kptfcrpt rejiringert vel li-
toutArt approbationes, qn*s Regularibus concedunt adeonfej-
Jionti .tudiendas: neque tH.if teSa ex caufa revocare. ^uiftimit
Or,imum Mendkanitum Religiofi ad eiti ipprobatiofUs ob-
liueultf non itnemtur. Et /i ab Epifcopis momprobentur»
,
rejefiio iSa valet t.int&m acf i Approbatio ccmcejfa fuijfct.
Altera eft : Regulares Ordinum Mendicandum Jemel ap»
frcbati ab uno F.pifcopo ad Confefficnes audiend<ts imJms
»
Ditcefi habentur approbati in aliis Oimcejibus , «-
que novi indicent Epifespoportm approbatione. Regulant
habent pateft,item abfolvendi a peccatis KpiJlopo refervatif»
>
Hiandi ab Epifcopo authoritas ijla ipfis xndulta nen Jit .
Theol. T o m . 1V. M Per
7 ra8 . f . dc Patuiunto, D. 2 . Q f .
PtrhasWiquam,dimnationcs,muIta funt refoluta du­
bia, quae ^ter DoAores crant agitata.
333. Cii a primam propofitionem tamen notabis»
quddineadi^tur, (ulbcxctujb,) Unde fi caufa m re­
vocandi non h^ent j nec revocare poflunt: imd de­
bet efle caufa ad -onfeffiones pertinens, ut Tambur.
ch.$ .4 knum. ;o.oYcncJit. Qudd liabfque rationabili
caufa revocent, Luto bic fe 3 . j. u.64. Srnsr.
6c alii putant, revocatonem efle nuNam: alii autem
verius dicunt) eflcwnum illicitam. Indubio tamen
praefumendum eft pro Pirlato. Lugo n .6 j. Nec te­
nentur juftitiam fuar caufe J j j $ , quam Papz, aut cui
Papa id committit, oftenderv 7 ambur.cn. Im oexju-
fta caufa poflunt non tantum f&oilares, fed etiam Re­
gulares ad novum examen com^lli a fucceflbre Epi-
icopo. An autem etiam abeoden, &quo approbati
funt, duplex eft fententia refpe&utegularium: nam
Regulares ad novum examen ab codun revocari non
pofle , oftendit Tambur. cit. fi abfolutt& fine tempo­
ris praedefinitione approbavit. Approbationem enim
pofle fieri aut reftringi ad certum temput, dc ad cer­
tum genus perfonarum etiam refpeftu Romularium,
docet ibidem 6c communis contra Vegam a?ud Lu-
gon. n. Peccat etiam Epifcopus, fi Saccrdori, prx-
fertim Regulari idoneo fine caufa (ufficienti approba­
tionem deneget, quamvis e i denegati, non poffit
audire confefliones, Luge mum. 14. Bonac. Fafq.
• 3 34. Circa fecundam propofitionem, ait Gobat Tr.?.
Cafu2. n. f$. propterea non efle reprobandum ufum
in variis Dicecefibus receptum, ut nimirum Mendi­
cantes approbati ab uno EpHcopo cenfeantur taciti
ab aliis, ad quos tranfeunt , approbati , quamdiu
non repugnant. Unde etiam teftatur, fe pofle mul­
tos pntfertim Germaniae Epifcopatus nominare»
in quibus ea viget confiie-
tudo.
Di sffprfilatimi Mtmjtri. I7f

AR T IC ULUS III.
De Mintftro venidium y mortalium antei ceufejph*
rum, ae meribundu Et 9*1*4* pojfi**
approbate }

33?. /^om m unisfdhentia apud & cum LugoneA*


V-y dijp. 1 S.fe 3 nj. docct, quemlibet Saccrdotem
pofle abfol vere i venialibus, auc etiam mortalibus jam
aliis riti confertis line alia approbatione. Utrum autem
hxcpoteftasdeturim m ediatiiChrifto, vel ab Eccle­
fia, difputatur. Vafq.fo-f. pj. s. 1. M . 6 . S o tu s,L e-
defma,&c. volunt,provenire a jure Divino feu immc-
diat£iChrifto: ex quo (equitur, quodetiam cxcom-
municatus abfol vere poflit a venialibus aut mortalibus
jamconfeflis. EcontraLugo cit. poft Suar. Bonac. dcc*
vult, provenire ab Ecclefia: qux lententia ellcommu-
n ior, edquod in tali ab(olutione etiam altus judicia-
lisexerceatur , qui line jurisdictione in fubditos fieri
non poteft , quam jurisdictionem tamen non habent»
nifi in qoantum Ecclefia delegationem aliquam conce­
dit: quam proinde habere ex confuetudine Ecdefic,
dicendum eft. Et fani communi fenfu receptum eft»
quod excommunicatus ah Ecclefia nullam abfolutio­
nem conferre poflit, nifi in articulo mortis. Accedit»
qudd fi hanc poteftatem ab Ecclefia non haberent >nec
Papa poflet illis interdicere, ne i venialibus abfolvant;
quod tamen fecit InnocentiusXI. f.r. qui in Decreto
circa communionem quotidianam An. 1679. i t . Fe­
bruarii edito , hxcformalia pon it: Nen pcrmiutni (id
eft Kpilcopi 6c Parochi) utvenu Itum conftjfiofiatfimflici
Ssctrdoli non spproLsl* 4b F f ifapo au%OrJmari*. Sed
hoc fine dubio principaliter ob malam confequen-
tiam aut abufum potius, quim qudd illa communis
doftrina abfoluti prohibeatur. Hinc dicitur tantum?
Ncn fcrm iUM .
336. In articulo mortis quilibet facerdos, etiam ex-
communicatus, degradartis, hxreticus, &c-^ abfolvere
poteft i quocunque peccato, cenfura, hxrefi>autre(cr-
ratione.Et hoc ob extremam illam neceilitaccm (alutis.
M% U*
Ito 7 ra&. f . dc Panitmia, D. s.gj). i.
Ito Trid. Sejf. j 4. #. 7. ubi ait : Vcrunumcu pii admodum»
ne hacipfa occafione aliquis fereat > m cadcm Ecckfia cujlodt-
$umfemper fu it , m ««//* fit refervatio in articulo mortis:
atquc ideo omnesfacerdotei qucslibet pceniteutes a quibufvk
peccatis & ctufurts abfolvcrepojfiut. An autem hxc pote-
ftasfitex jure divino, vel Ecdefiaftico, iterum difputa-
tur. Verum communis apud dc cum Lugo. cit.feB. 2.
aflerit >efle etiam ex jure Ecdefjpftico. Sed
3 ) 7 * Q uxresi. An quilibet facerdos in mortis arti­
culo poflit abfolvere, etiam prxfente aut approbato,
aut proprio parocho ? Aliqui , quos tacito nomine re­
fert Lugo cit.%. 2. putant id quidem validi, fed non li­
citi fieri. Alii afferunt, id non tantum validated etiam
licitifieri. Pro hac fententia citat nofter Carol, i Cre­
mona part. 2. difcept. 2. c.t. §.2. viginti fex authores,
inter quos eft Navarr. Sayrus, Henriq. Rodriq. Angles,
Ac. Unde Lugo cit. ait, exccfliffe Turrianum in cenfura
hujus fententix, dum eam improbabilem dedam na­
tam &Gregario XIII. aflerit, ed quod negari non poflit,
fententiam, quam tot dc tam graves Authores tenent,
efle probabilem, prxfertim cum fundetur in verbis
Trident, cit. qux non facili explicari poffunt ab Ad-
verfariis. Alii tamen tenent,in tali cafu nec validi, nec
liciti abfolvere poffe. Hanc vocat Lugo cit. commu­
niorem Sc veriorem , eamque Vafq. *//.*/. 4. tr. 18. pro
certa tenet. Ita etiam Bonacin. Conink dc alii multi.
Certi fecundam fententiam damnari non pofle exifti-
mo cum Lugune,quia,ut bene advertit, verba Triden-
tini uni verfaliter loquuntur. Adde,qudd, ubi habetur
jurisdiftio probabilis , ibi Ecclelia det certam, ut in­
fra dicitur. Interim in re tanti momenti fuadeo tutio­
ra : poflet enim d ici, qudd Trident, loquatur de ne-
ceflitate: ubi autem eft approbatus, non eft neceflitas
non approbato confitendi.Hoc puto certum efle,qudd,
fixgrotus jam incepiffetconfeflionem, tunc non tene­
retur defiftcre fuperveniente parocho vel alio fuperio-
re: quia caufa tuhc non eft amplius integra. Nec te­
netur taliter xgrotus per litteras, aut per nuntium
petere licentiam a Superiore pro refervatis. Idem dic,
fi confeflarius approbatus non poteft, vel non vult ab-
fofvere. Ita plures Authores , quos refert dc fequitur
Carui» cit. §. 7. Lugo cit. dec.
3 JS-
De Approbtitcne Mtnijlrt. ig r
' } j | . Notandum tamen hie cft , qu6d Lugo
A alii doceant) (acerdotem in articulo mortis , licit
£ refervatis direfti abfol vat fine onere prxfentationis,
cafu quo non moriatur : attamen icen fu ris, v. g.ab
excommunicatione dec. non abfolverenili fub condi­
tione , ut elapfo mortis periculo pcenitens fe coram (ii-
periore (iftat, id quod (ibi ab illo injungetur, praeftitu-
rus. Verum omnino puto, iftos Authores dc textus ju­
ris pro fe allegatos non aliter intelligendosefle , quim
in ordine ad forum externum pro fatisfa&ione con­
grua , fi res fit notoria, vel ad forum externum dedu^
d a : non autem pro foro interno, ita cit. Carol. $.9.
Jofephde Januario dc alii. Imd Gobat Tr.y. Cafu$. «.
1^6. ait, Authores contrariae fentcntix in alio fenfit
nequaquam e(Te audiendos. Sed
jj9 . Quaeres 1. Quis dicatur in periculo mortis?
fit. Licit aliqui faciant differentiam inter articulum dc
periculum mortis, funt tamen hie proeodem fumen-
da : quod non confidit in indivifibili, fed prudentia
judicio eft refinquendum. Sequentes tamemnpericu«
to mortis cenfendi funt. i.-Qtii intra paucos diescre-
dunttir morituri. 2. Qiiandoeft probabile periculum
incidendi in amentiam perpetuam, vel (altem diur-
nam. j. Mulier praegnans. 4. Reus in vinculis morti
brevi adjudicandus, dealii, de quibus egimus Tm ,f*
7 r. Ae Eucfari/ha d. r «.19 1.
340. Quoad tertiam articuli partem, in ea quaeritur»
quinam approbare poflint? ^yp-Trid.*SV^2}.*.i?.Epi-
fcopos. Unde tantum reftat diflicultas,quinam ventant
nomine Epifcopi? Ad quod Rejp. 1. Nomine Epilcopi»
qui dehet approbare confeflarium, non venit Epifco-
pus confccratus, fi titularis tantum fit, dc oves non ha­
beat: quia talis caret aftuali jurisdi&ione. Necetian*
illam dare poteft Epifcopuseledus tantum dc non con­
firmatus : quia ante confirmationem non habet juris-.
dt&ionem. Poreft tamen iHam dare Epifcopus eleftus
deconfirmatus, licit non fit confecratus, modo habeat
fubditos ; quia ubi confirmatur i Papa, jam habet ju-
risdifttonem, dc poteft illius aftus exercere. 2. Afr-
mme Epifcoporum veniunt etiam Vicarii Generale*
ipforum > quia Vicarius conftituit unum Tribu-
nal cum Epifcopo , ejiifque pcrftn.im reprxfcntat.
Vtt 7 ra8 . j. dt Pam tM ia, D. 2. ££. 4.
j. Afo»#*; Epifcopi veniunt ctiam hic Abbates & Prae­
fati , qui habent |urisdi£tionem Epifcopalem in popu-
Ium Tuum exemptum a jurisdiftioneordinaria. Quare
tales Abbates poflfunt exponere ac approbarecontefla-
riof in fuoterritorio, neque hi indigent approbatio­
ne Epifcopi. y.ctnfetftritu j. n 6.& *ltt. 4. Nemine
Epifcopi venit etiam Capitulum {ede vacante;quia fuc-
cedit Epifcopo in jurisdiftione, non ot inferior, fed ut
aequalis , atqui approbatio eft altus jurisdidtionis:
erg o , dec Hisetiam dc quidem prhno loco annume­
rat Gobat. Tr. 7. Cafu i. n. 56. DD. Nuntios Apoftoli-
cos : prout ipfo fafto approbirunt, ut ipfe teflatur*
Sed
341. Quaeres: Cujusnam Epifcopi fit approbare?
wi. Varias efle fententias, qux ad tres reduci poflunt.
Prima putat, fufficere Epiicopum vel loci,vel pceniten-
tis , velconfeflarii. Sed hxc eft nimis ampla : fi enim
fufficeret, utEpifcopusfolius confeflarii approbaret,
(equeretur, quod approbatus in una dioecefi, (it ap­
probatus ubique. Quod jam fiipra n. refutatum
eft. Secunda fententia aflerjt, fufficere Epiicopum pce-
nitentis. Hanc fententiam ut probabilem poft Vafq.
admittit Bufenb/.<f.7r.4, £.2. dM.i. Unde Baflx.cit.*.p.
a h , qudd quilibet confeflarius approbatus habens ju­
risdictionem poflit Tuum fubditum ubicunque reper­
tum facramentaliter abfolvere, cum in iis , qux hunt
abfque ftrepitu judicii, non violetur jus alicujus. Huic
fententix videtur obftare Clemens X. in Conftit.Super-
**. Anno 1670. i i.Kalendas Julii,decernens, Religio-
(os approbatos ad audiendas confefliones faecularium
in fuadi<£cefi,non pofTe in alia dicecefi eos abfolvere
ab (queEpifcopi Dicrcefani approbatione,quamvis poe-
nitentes lint fubditi illius Epifcopi, i quo ipfi Religiofi
jam fuerant approbati. Verum, utrum ifta cooftitutio
reddat hanc fententiam improbabilem in illis parti­
bus, ubi ea Bulla non eft promulgata, pendet ex eo , an
promulgatio fit neceflaria in fingulis diceccfibus : De
€\\xoTcm.$.Tr.dt /eg.dft.i.m t.j t. Tertia igitur lenten­
tia, qux eft communior, quamque Authores cc. profe­
runt, vult, approbationem debere fieri i proprio Epi-
(cbpofacerdoti.'approhandi. Proprius autem Epifco-
pus hit intclligitur ille, ubi quis excipit confefliones.
J4 1.
* De jurisdtfttontmimjlri. I8J
341. Quaeres denique: An Rcli^ofusaKEpifcopo
pro faecularibusapprobatus, 6c ad id ab eo licentiam
obtinens, poflit efluti fine contendi praelati fui ? i*. Id
validipoflet, non tamen liciti, quia exerceret a&um
gravem fine obedientta. Sed quid fi contradiceret
Praelatus? Refr. Tunc dupticem efle (ententiam. Mar-
chantius 6c ajfii apud Baflae. ch. n. 4 . putant, validi ab-
fofvere: quia valor pendet a voluntate Epifcopi. An­
gelus vero& alii negant, tunc validi abfolvere. Hoc
certum eft propter fpecialedecretum Julii II. fi effetex
Ordine Praedicatorum , qudd invalidi abfolveret.
Item certum eft, qudd invalidi ageret, fi eflet per
iententiam fufpenfus, vel nominarim denuntiatus.

V_y potejtas 9 quam qnis babet in altos regendos


& gubernandos Jen derifcndcs adregnum coelorum. Ut ergo
facerdos poflit per abfolutionem facra men talem ali­
quem tic ad regnum ccdorum dirigere, requiritur ne-
ceftarid, ut praeter facerdotium dc approbationem (da
quibus ha&enus) etiam habeat tertia loco jurisdiftio-
nem : utdehnicum habetur in Florent, in decretaEu-
genii five Unionis, ubi dicitur, ad hocfacramentum
eflentialitcr requiri materiam,formam>& (acerdotem
habentem authoritatem abfolvendi ordiuariam , vel
delegatam: 6c hoc quidem non tantum ad licitum
ufum , fed etiam ad valorem , hoc enim fuit perpe­
tua exiftimatio dc praxis Ecdefiae >6c ratio idem confir­
mat; quiaabfolutioeftalhisjudicialis, quem fine ju-
risdiftione nemo exercere valet; nam fententia a non
fuojudice lata eft nulla, ut habetur de Reg. Juris inS.
Hoc totum exprefsideclarar T vidJfjfi4.c.y.h\s verbis:
ghtoniim natura fif ratio judnh ittitdexpejeit, utfententia in
Julditcs duntaxn feratur : perfuifumfemptr tn Eulefia Dei
fitit 9 & vtrtffjmum ejfe/ynoJus bac ccnjTrnut, nuff/us mo­
menti abfolutionem eamejje debere • quttmfacerdos m eumpro-
Jen 9 in quem ordinariam > aut fubMlegatam jurisdttftjuem
non babet.
344. Quaeftio igitur tantum efle poteft, an quilibet
M 4 fa-
2 8.4 7 raS. dt Pcsniunu*, D. 2. f t # .
facerdos,eo ipio qudd habeat poteftatem Ordinjs>h*
beat etiam poteftatem jurisdictionis ex jure Divino*
adcd ut Ecdelia validum ejus ufum prohibere non p o t
fit ,(cd tantum licitum, cum in ipfa collatione Ordinis
dicatur: Quorum rtmfcrttUpeccsu, rcnutwuurits» &*#.
Jean. 20. Et ita fenfcrunr aliqui Antiqui pro qua fen-
ternia citatur communirer Armacanus I'tb. ii.d e qua-
Jitcutb. Armtntrum. c.4. c.irnque probabilem vocant Du­
rand. Almain. dec. apudBaflx. F.ConfiJptrius 1 .< 1.4.
Verum communis 6c certa aliorum doCtrina eft , non
fufficere potefotcm Ordinis, fed requiri ctiam juris-»
diCtioncm, ut (atis conftat ex Florcnt. 6c Trid. cit. quae
diftinguunt inter facerdotium 6c poteitatem feu au-
thorintem abfolvendi: fed haecdiftinCtioefletfruftra-
nea,li quilibet .vicerdoseam haberct poteftatem: ergo>
6cc. Similiter nbfotutio requirit fubditos, ut nit Trid.
cit. dc jurisdi Aioeft fuperioritas, qux non poteft efle
fine fubditis , ctim lint correlativa: (cd (acerdos in or­
dinatione non accipit ullos fiibdiror. ergo nec fuperio-
ritatem 6c jurisdictionem. In fuper Concilia cit. divi­
dunt poteftjtcm jurisdictionis in ordinariam dc dele­
gatam : ergo fupponunt jurisdictionem pofle delega­
ri > arqui poreltas Ordinis nunquam poteft delegari:
ergo non func idem.
$4*. Hoc pofito, non omnind convenit inter Do-
ftoresdem odoexplicandi, quomodo hxc jurisdictio
&poteftateOrdinisdiftinguatur. Multi has duas facul­
tates omnind diftinguunt, dicentes, porcft.itcm Ordi­
nis conferri immediati h Chrifto in ordinatione, po­
teftatem verft jurisdjftionis conferri ab Ecdefiaper
deputationem ad regendos fubditos. Beni autem h*c
duo differre, quia poteftas Ordinis datur per impreG-
flonem charaCteris, qui eft qualiras indelebilis dc inter-,
na animas k Deo imprefla: poteftasverdjurisdiCtKonis
eft deputatioquaedam m onlis extrinleca fa&a ab Ec-
defla, ac proinde variabilis, quia tantum moraliter
datur perexrrinfecam confeffionem. h * Mt{lr.hicdtjp%
f.n . fi %. Gcntt, Sttvit Su*r. Lugo, &. valde communis. Alii
verd neganr, poreftntrm jurisdictionis omnino diftin-
gui ipoteftneC'M'inis>f>deflrcunam * ilJamquccon­
ferri inordinatione jure Divino: interim tamennon
efle ita expeditam, ut poflit tranfirc ad aCtuni fecun­
dum,
Di jurisdi&icnc MhiJfrL i$?
dum , dc hoc exdefeftu materiae, id eft fubditorum*
qui non habentur, nifi per authoritatem Ecclelix vel
Papae. Unde duo (pedhri poflunt in hac jurisdi&io-
ne. i. Poteftasabfolvendi ex parte (acerdotis: dchaec
fecundum hanc fencenciam immediati confertur i
Chrifto in ordinatione, i. Applicatio materiae, qux
fit ab Eccletia. Haec tamen applicatio non lit voluntate
ipfius pcenitentis fe fubjicientis facerdoti, quali ideo
tantum acquireret lurisdiftionem» quia fidclesfe ipfi
fubjiciunt, ut voluit Cajetan. fed voluntate Papae, qui
, dividit Epifcopatus& Parochias ; ita ut folus Papa il­
lam immediati a Chrifto habeat, alii autem omnes
3l Papa. Quamvis enim Apoftoli i Chrifto ipfo hanc
poteftatem acceperint:alii tamen Epifcopi non habent
i Chrifto immediati,fedaPapa. JuFaJq.bic q.^^.a.%.
d. 2. S.Antcnm. Major. Ange!, fif multi alii apudF'afq.
Alii dicunt, Sacerdotes in ordinatione accipere juris-
diftionem habkualem , incompletam, remotam 6c
inchoatam: ab Ecclefia autem accipere completam»
proximam, alhialemtSc perfe&am. Ali volunt,requi­
ri hanc poteftatem ab Ecclefia tanquam conditionem
fine qua non, &c.
346. Sani hxc lis videtur magis efle de nomine dc
modo loquendi, quim dereipfa : five enim poteftas
tora dicatur accipi in ordinatione, cum dependentia
tamen > quod Ecclefia determinet fubditos , aut ap~
plicct ad fubditos : live dicatur non accipi completa
Sc proxima in ordinatione, fed hoc primum fieri per
authoritatem Ecclelix : live aliter explicetur, rcipfa
cft idem * cum hne Ecclefix conceflione nulla fit abfo-
lutio. Dcqua re fulius agunt Scholaftici, rationes pro
Sc contra examinando. Nec abfurdum eft, qudd Papa
aJteri conferat jurisdiftionem in feipfum in foro hoc
puriinterno. In illis autem verbis Joan.zo.Jg^w*»™-
vyfentis pcccAtA> & c. confertur poteftas aptituoine Sc in
potentia, dum chara&er (acerdotalisquafiextenditur
ad majorein poteftatem , (cilicet non tantdm conft-
crandi corpus Chrifti, fed etiam remittendi pcccata,
fi jurisdiftio confcratur.
347. Jurisdiftiodividirur in ordinariam & delega­
tam. Illa eft, q u x alicui competit ratione officii ordi­
narii habentis annexam curam animarum. H xc verd
M j cftj
1 86 7>*3 , f. tit PoeniuwHA* D. 2. 6.
eft 9 quam quishabet ratione conctflionisfa&aeabha*
bcnteordinariam. Ordinariam (loquendo'de morta­
libus, namde venialibus dixi jjj\ ) habet Papa re-
Ipe&u omnium fidelium, & hoc immediati k Chrifto,
k quo omnis alia pendet, ut mox di&um , 6c eriam ex
Tom. 4. dtft.i.nu.xtj. & yfyf.conftat. 2. SummusPoe-
nitentiarius Papae. 3.Legati feu Nuntii Apoftolici infua
Provincia. 4. Epifcppi refpe&u omnium Dioecefano-
rum,qui earn tamen non habent k Chrifto immediati
fed 4 Papa feu dependenter k Papa , ut modd di&um,
dc docet communis dc vera fententia contra Major, dc
quosdam apudBaffc. cit. m.8. quia Trident, cit. dicit,
Papam refcrvare pofle majorcscaufastotius Ecclefiae.?.
Parochus refpe&u omnium Parochianorum fuorum>
ctiamfi fint Sacerdotes, nifi fint exempti, ut funt Re-
gulares.Item ejus Vicarius perpetuus aut etiam tempo­
ralis, qui intoto paftorali otficio fuccedit. 6. Abbates,
Prioresque, proprium territorium habentes, ficutdc
Cardinales in Ecdefiis fui tituli. 7.Prclati Regulares in
(bos fubditos, ut Generales, 6c Provinciales, qui funt
quafi Epifcopi refpeftu fuorum fubditorum. Superio­
res locales funt fimiles ParochiSjConfeffarii vero Reli­
gionum funt delegati. 8. Archiepifcopus in Epifcopa-
tufuifufFraganei,{edrantumquando euma&u vifitat.
9. Generalis Vicarius Epifcopi. 10. Capitulum fede
vacante. Itacumccmmun. H^jffkcit. 7amburtn.de.
348. Jurisdiftionem ordinariam aliis delegare poP*
funtomnespracdi&i: nam regula generalised, eum,
qui poteftatem ordinariam habet, pofTe eandem dele­
gare , dc hoc etiam pio annua confeffione, prout fu pc-
riusft. 142. oftendi.Parochus tamen (multo minus ejus
Vicarius) non poteft dare facultatem audiendi confef-
liones fuorum fubditorum Sacerdoti non approbato»
imd nec ipfemet poteft confiteri non approbato , ut
fcqq. exTrident. oftenfumeft: fecus de aliis
ftaced.num. relatis dicendum, nifi ex fpeciali Religio­
nis conftitutione fit prohibitum - ne alium pro libitu
eligant.
349 - Porrddelegatio fit exprefsi, vel taciti, ut jam
j j i . de approbatione dixi: ubi tamen nota, qudd
tacita debeat aliquo figno externo manifeftari, quod
umen jam videtur fufltcicmer adefle, G hoc fuperior
videt
Di iutkdtSwu tfimtflrh IC7
▼ id etA tacet, cum facili impedire poflet, ut conftat
txTcm .i. Jr.dtaSsh.humam. dsfr.i.n.2%. dc docet Go^>
bat 7>. 7 C*Ju j. ».$?. Delegatio autem fieri poteft:
1. Ex jure, qualem poteftatem habent omnes, qui ha­
bent jurisdiftionem ordinariam > qui etiam poflunt
quemcunque approbatum eligere,ut modd dixi: quod
tamen non intelligitur de Abbati (Ta. z. Excmfuetudiu*:
fic Cardinales pro ft <&fuis domeiticis eligere poflunt
confefTarios: fic Parochi, dc quilibet Sacerdos fecula-
ris cuivis approbato confiteri poflunt) faltem plerisque
in locis: fic Reges & Principes pro fc,non tamen etiam
profuafamilia : fic vagabundi, aut peregrini cuivis
parocho aut Regulari expofito > five devotionis live
mercature causA peregrinentur. Quando autem ali­
cui conceditur facultas eligendi confeflarium, tunc di­
citur delegatio tantum fieri indireCti ratione pceniten-
tis. Sim iliter# ufus fert, ut Regulares peregri nantes»
ii Ordinis (ocium non habeant^ quovis alio etiam fe-
culari abfolvantur: exceptis refervatis, & nifi &fuis Su­
perioribus prohibeantur , ficuti nos prohibemur. 3.
Confertur poteftas ab homine feu ex privilegio: & funt
omnes, quibus vel Papa, vel Epifcopus, vel Parochus
concedit.4 . ExjubtUo. Videri poteftLaym.M . 5.
c, 10. B a fl*./'. Cenftjfiriw2. n .i.& fcq q .

ARTICULUS V.
Dc fotefltuc fubdelegandi , & alia qtttdam
dc jurudittionc.

}fo . /Quaeritur hic 1. An qui habet poteftatem de-


legatam,podit eam alteri fubaelegare? R t$.
communiter negativi , fumiturex l.uh.fldctficit
i jus» cui mandat4 efl. Et ex aliis locis, in quibus univer-
fim dicitur, delegatum fubdelegare non pofle. Ratio
e ft, quia delegatus non poteft agere ultra id, quod ipfi
coneeflumeft : atqui regulariter tantum ipfi concedi­
tur facultas utendi jurisdictione, non item alteri com­
mittendi >cumdiverfa fit poteltas urendi jurisdictio­
ne, dc eam delegandi: ergodec. BaJft.FXonfeJfartm z.
tum. 2. & feqq. & olu cmemumm,
3 fl-
/85 Tr*8. f. de Pctntuwua, D. i. §K$.
j f i . Excipitur ab hac regilla ille, cui delegans dat
poteitatemfubdelegandi, ut communicer habent fii*
periores Regularium refpeftu fuorum inferiorum»
Sic ctiam commiflariis Epifcopi concedi folet am­
pla poteftas approbandi. Sc jurisdi&ionem ab(blut&>
iimitatedec. prout jndicaverint, confcrcndi. 2. Cui
delegatur jurisdiftio aim univerikate caufirum ; ut
ii committitur alicui officium Parochi abfentis vel mi-
norennis , vel etiam fi fubftituitur ad tempus i Paro­
cho argroto, tunc poteft fubdclegare hnnc poteftatem
ad aliquas caufasfpecjales, non tamen integrum offi­
cium ; quia cum non habeat illud proprium , non
poteft in aliud transferre. Ljjtm. hb. f . 7V. 6 . c . «0. n. 12.
3. Etiam fubd elegat us fummi Principis, v g. Paps»
fubdclegare poteft, niliipiiusperfona in caufis gravio­
ribus , ut ctiam dicuntur efle matrimoniales , fpecia-
litcreligatur. Laym. BaJJfo.u.&e. Hisadde,qudd Go­
bat Tr. 7 Cafu $.». m j.fu s i probet ex bullis Leonis X.
Clementis VII. dc Julii II. pofle Regulares, Sc nomina-
tim Benedittinos, Jefuitas,& Capucinos in fuis fcfti vi­
ratibus afci (cere alios (acerdotcs (aecularescum eadem
facultate abfolvendi, dc commutandi vota, quam ipfi
habent.
3*2 Quaeres 2. Quomodo juri(diftiodelegata ad au*
diendas confeflio nes expiret f Reft. Cum Lugone hic
d*Jj>. 19 .fc& .2. n. Suar. Graffiis, Layman. Sc aliis
communiter contra S. Antonin. Sc Navarrumnoncx-
pirare morte delegantis, (i (it abfokite Sc line ulla limi­
tatione concefla : nam jura, qux dicunt, poteftatem
delegatam expirare morte concedentis, intelligenda
funt dc jurisdi&ione'contentiofa , non gratioft dc
eratuitdconcefla, qualis eft licentia audiendi confef-
nones.Deinde praxis Sc ufus id obtinuitividemusenim
Pcenitentiariosab Epifcopisconftitutos , imd Sace lla­
nos & paftoribus ad audiendas confcflioncsaflTumptos,
iis mortuis pergere in fuo officio, donec a Superior*
amoveantur. Aliud eft Vicario Epifcopi, cujus juris­
dictio ideo expirat morte Epifcopi, quia cum ipfo fa­
cit unum idemque tribunal, non item delegatus cum
delejpnte. Itaque jurisdiftioabfoluticonccfla tamdiu
' d u m , doncc legitimi revocetur : (i tamen confeflio
bond fide incepta cflfct intra tempus praefixum, poterit
con-
Th jkrkJi&tHu mkmfirt. 1^9
tonFeflor pod diCtum tempus profequi fuam operam»
donee hnidric > ut docet idem Lugo mu. 24 .6c alii mul­
ti contra quosdam. Denique jurisdictio ordinaria
amittitur privatione officii ,cui annexa erat: nam de-
ftruCto principali corruit accefloriura. Sed quid ii Su­
perior hnc juita caufa revocct concefConem illimita-
tam ? Jie/f. Validi revocat, quamvis non fine injuria
illius, cui conceflerati at faltem verior fententia do­
cet > prout de approbatione dixi n. 3$$.
3? 3. Regulares Mendicantes accipiunt k fiimmo
Pontifice jurisdictionem ad excipiendas confeiliones
tujusvis fidelis, (niiipoenitens fit Religiofus, cui pro­
hibetur aliis, quim fuis confiteri) quamprimum i
fuis fuperioribusdcputannir ad hoc munus, modo fint
legitimi approbati ,adeoqueirrequi(ito Parochorum
(extra horum Ecclefiam) conienfu, ut jam fu peritis
num. 14 1. GTJiqq. probavi, 6c condat ex bullis Ponti­
ficiis , quorum primus fuit Innocentius IV. An. 1244.
id ed decimo oCtavo anno pod obirum S. P. N. Fran-
cifci , in Bulla : Animarum falutem. Huic fucccftit
Alexander I V. per bullam : Citm ckm qulhm temtrl,
An. «zs8- Alexandri indulrum confirmat fuccefTor
Clemens IV . pod eumMartinusIV. Bonifacius IX.
Clemens V. Joannes XXII. Ex quibus eriam liquet»
qualiter diffonniter Parochi conveniant cum Regula-
ribur. Regularesenim habcntunivcrfalem jurisdictio­
nem in tota Ecclefia, led debent ab ordinariis locorum
approbari. Parochi autem c contra habent approba^
tionem ab Ecclcfia, fed debent jurisdiCVionem ab Epv-
fcopis aut aliis Parochis obtinere, ut validi tale munus
in eorum exerceant territorio. Dico in eorum: quia ia
propria Parochia ex officio habent jurisdictionem , ut
condat ex num. 147.
3*4. Improbitas aut ignorantia quxlibet proprii
facerdotis non dat facultati pcenitenti eligendi alium
non habentem alias jurisdictionem, nifi ignorantia
eflet tanta, ut non fitfufficiens ad hoc mini Aerium : in
tali enim ignorantia poflet Mium eligere, etiam qui
aliis non haberet jurisdictionem, cafu quo alium pri-
vilegiatum non pofTet accedere: quia ita habetur in c.
P/jcuit At Pivrutent. A*J}>.6. 6c docet Vjfq- htt q. 9 f. #. 2.
. Idem extendunt Richard. Paludao. G*b ici 6cc.
i?o 7 r * 8 .f. <UPcauUntis% D. 2, &K4.
apud Vafq. quando quis non poteft proprio coniiteri
finegravi periculo. Sed hoc negat cum communi Vafq.
Erii graviterpeccare poflit proprius, fi facultatem juiti
petendi conhtendi alteri neget : attamen fecundum
probabiliorem pcenitens invalidi ad alium accedit:
quamvis Rufenbaum bio 7 r.+ c.2. Jub.$. contrariam
fententiam Henriq. Richard. Sec. non improtabilem
reputet.
j j? . Utrum illi 9 qui habent jurisd&ionem five or­
dinariam,five delegatam.poflint hanc poteftatem exer­
cere ubique locorum in fuos fubditos, pendet ex iis,
quae dixi fupra «*.341. Et quamvis id liceret in facra-
mento peenitentiar, ut etiam docuit Laym. Itb. i.Tr.4.
*./. n. 4. &c. Hoc tamen in baptifmo ratione folenf-
nitatis fine neceflitatc non liceret. Gobat. Ttm3 . 2 .
mum. i$ f.
2^6. Minifter delegatus > ut validiabfolvat, debet
habere notitiam conceflionis fibi fr & x , fi ipfe eft, cui
privilegium vel jurisdiftio conceflaeft * quia ut vali­
d i concedatur alteri, debet ab eo acceptari: atqui nono
poteft aliquis acceptare jurisdi&ionem, fi illius fibi
conceffr nullam haneat notitiam: ergo dc. Nihilomi­
nus tamen quando facultas concefTa eft alicui Ordini
aut Communitati, tunc docet Lugo mum. 17. & feqq.
non efle necefle, ut finguli in illa communitatefciant
Sc acceptent, fed fufficere, qudd Generalis vel alii no­
mine communitatis acceptaverint. Hinc Religiofus,
etfi nefeiat, Ordinem fuum habere privilegium k ca­
fu aliquo refervato abfolvendi, validi tamen ab eo ab-
folvit, fi aut ignoravit, aut non adverrit, cafumeffe
refervatum, vel boni fide exiftimat , fe habere juris­
dictionem : quia licit titulum ignoret, ex quo illam
habeat, habet tamen illam per privilegium fuo Ordi­
ni concefium. Imo puto.quod ille, qui habet animum
abfolvendi, quidquid poteft, Sc in quantum poteft,
fi revera habeat poteftatem abfolvendi, licit titulum
ignoret, attamen abfolvat, ut quafi pro
certo tenet Lugo tbtd.m. 18.
AnenorcmmumtcmferaijurisAi8ienemf 191

ARTICULUS VI.
A n errer vommttnis , mtt ratihabitio conferti
jurisdiSionem ?

}^7.Terrorcommunisjproutliicfumiturjcftjfiin ali-
t lq u o loco communiter creditur,aliquem habe­
re poteftatem quandam , aut aliquod officium , quod
tamefi non habet. Titulus coloratus vero dicitur, fi
talis crcdatur jufti eledus, vel alio jufto titulo pro*
motus ad illud officium, quod tamen reveri non eft.
Unde (i in aliquo loco (implex facerd;s communiter
credatur efle legitimus confeflarius, dicitur ibi efle
communis error de jurisdi&ione illius facerdotis ad
abfol vendum: fi verd fimplici facerdoti aliquod offi­
cium habenscuram animarum collatum eft, fed inva­
lid i propter occultum impedimentum, v. g. irregula-
ritatem,fimoniam ,& c. ratione cujus fit incapax talis
officii, dicitur habere titulum coloratum feu putati*
vum. His pofitrs
j * S.Communis eft fententia apud Laym. M . 1. l r ^
t.22.w .9. Sc apud Gobat 7 r. 7. Cajfit j.* . 107- Errorem
communem (nam privatus non fufficit) fimulcum ti­
tulo colorato tribuere jurisdiftionem * vel potitis Ec­
clefia in taK cafu tribuit jurisdictionem propter publi­
cam utilitatem, ne magni (iibiude fcrupuli Sc turba­
tiones enafeantur. Nam cft communis regula, qudd
error communiscum titulo prafumpto ites/a cu i, jurisJiBie-
nemqut tribuat > etji occultum fubjit 'tmpejimenium ex juti
ptfutvo proveniens. Unde fi Parochus Sacerdotem non
approbatum , qui publici approbatus creditur, expo­
nat , validi abfofvit. Item fi Saccrdos publici excom-
municatus aut denuntiatus in locum remotUm fe con­
ferat, ubi hocimpedimenttim ignoratur, Sc ibi pa­
rochiam, Scc. acquirit, validiabfolvit, Scc. Quam­
vis talis Sacerdos, nifi per ignorantiam invincibilem
excufetur, peccet mortaliter. Non poteft autem fup-
plere Ecclcfia, quod five ex jure Divino five naturali
hominem incapacem facit jurisdictionis : hinc fi
mulier aut non Sacerdos abfolvcret , quamvis er­
ro-
tf t JrsH. /. de Pxn'ttentht. D. 2. 6.
rore communi 6c titulo vallatus diet > nihil eflkereC*
Sed
3?9- Qjjid finon haberet titulum coloratum , fed
tantum cliet error communis de|urisdiCtione ? Reft.
Quamvis communior 6c forti probabilior fentcVitia
(it talem non habere jurisdictionem. Atfirmat tamen
Tambur. dc Pxnitcnt. Ji6. f. c. 4. §.7. n. 17. Et hoc
Diana part. 1 1 . Ir.2 . Rtjohit.&y. apud Gobat cit. pro­
babilius vocat, citans fedecini Authores. Ratio duci­
tur 1. ex communi axiomate Juriliaruin , quod ita fo*
nat : Ommunis ener fictt jus , & veritati prafertur*
Deinde non videtur major ratio , cur Ecdefia con­
ferat jurisdictionem, quando adeft cum errore com­
muni titulus coloratus , 6c non item quando adeft
folus error communis; cum in hoc cafu eadem in­
commoda fequerentur. Hinc mfertur , Epifcopura,
Parochum, Judicem, dcfimilesmcriintrufos, mo­
d i adiit error comunis , validi procedere in fuis
aCtibus.
360. Quoad fecundam articuli partem : An ratiha­
bitio de futuro feu voluntas prxfumpta fuperioris fuf-
ticiat ad jurisdictionem ? Reft. Negativi. Ita Lugo
d ift.\9 .fe8. 2. n^zi. Gobat 7 r. 7. '*n. $6. Baflae. <Xr,
quantum (cio> communis omnium. Ratio eft, quia
quando confertur abfolutio, non eft ratihabitio 1 fed
primum futura eft poft abfolutionemiergo infufficiens
eft ad tribuendam jurisdictionem, qux prxfens debet
efle, ut quis abfolvatur validi. Deinde (aeramentum
non poteft efle fufpenfum, 6c dependens o futuro con-
fcnfu fuperioris: nam (i &principio non fuit validum,
poftea non erit, etiam Ii ratum habeatur. Neque hic
locum habet regula juris in 6. Ratihabitionem retntrabt
( f imndau comparari. Nam dato, quod valeat in ordine
ad contraCtus, aut aCtus aliquos, ut de negotiorum
gefeione dicitur, quorum valor juristiCtione retrotra*
nitur, vcU voluntate fupremafuppJetur, ut jam Tem.%,
Tr. dc aftibus hum. dift. t. n. 2p. diCtuin: non tamen va­
let in aCtibus facramentalibus , qux ab initio non va­
lent >quia quando non ponuntureflcntialia,facramen-
tunieltnullum: ubiverodecft|uri$diCtio,deefteflen-
tiale ad abfolutionem: non poteft autem poftea valida­
ri , quod non e f t ; hinc alia eft pro hoc regula juris,
An enor communit comferot jwris&ft'tcntm f ijj
ltilicct : §£uod 46 tmtto non W rt, $r4&u itmpork mm
wmvakfcn.
361. Quoad ratihabitionem de prxfenti, diftin-
guit Lugo cit. Vel enim voluntas fuperioris eft
m eri conditional , quatenus judico , quod ft pe­
teretur facultas, illam concederet: Sc tunc non luf-
ficit talis ratihabitio : quia jurisdiftio debet abfo-
luti dari , Sc confequenter per voluntatem abfo-
lutam , Sc aftum cxiiicntcm , Sc non tantum qui
eflet; quod enim non eft, operari non poteft. Vel
voluntas prxfumpta defafto exiftit > Sc ligno ex­
terno manifeftatur, (quod hic neceflarium eft , ut
etiam cit. loco num. 28 . oftendi) v. g. Superior vel Pa­
rochus videt fubditum , vel alienum confieffionem
audientem , Sc tacet, nec contradicit, dum facili
poflet, valet talis aftus ; h4c enim ratihabitione»
qu* ante abfolutionem exiftit > Sc ligno exteriori
explicatur, (cilicet fuperioris vifione, veri confer­
tur jurisdiftio. Qudd (t autem fuperior non con­
tradiceret , quia timeret rixas, vel quia putaret»
talem jam aliunde habere poteftatem , Scc. Sc in
animo diflentiret , tunc talis invalidi abfolverec.
GclhU cit. «.87. Lugo & communis
3 6t. Dices: Ad validi im d& liciti adminiftrandam
Euchariftiam aut Extremam unftionem fufficit prae-
fumpra licentia, uti in Tr.de Eucharift.diftum : ergo
etiam in Sacramento Pcenitentis fufficit. N. pari­
tatem > quia ad validam illorum adminiftrationem
non neceflario requiritur jurisdiftio, (ed tantum ad
licitam > htcautem non tantum ad licitam, (ed etiam
ad validam adminiftrationem requiritur jprisdiftio.
Unde patet differentia. Gdatcit.n.pj, Videri poflunt»
quas dixi cit. loco de aftib. human.

a r t i c u l u s VII.
A n fententiaproMiltt conferatjuriseUflionem ?

j<3- n ixi praeced. art.de errore communi Sc rati-


habitione : nunc qu£ritur,an quoties Sacer­
dos habens opinionem probabilem de jurisdiftione»
IbaL l m %V L M pof-
19 4 Trs&.j. dc Pxnitotua* D. 2. $.6.
poflit abfolutionem impendere, etiamh ilia opinio fit
falfa k parte rei, Sc contraria fit probabilior ? *tdent
Lu go Mcdift* i p.feB. 2. §. i . Gobat 7 r.j. C *fu j. m.n 2.
Bonac. dift. z. dc Pccctiu >q. 4. Pun8.9. ». 1 p. Leff &
multi alii apud Dianam 4. Tr.+.RcJohn^ Contra
Vafq. Con ink Sc alios quosdam, affirmativi. Ratio eft,
quia non videtur major ratio, cur fummus Pontifex
dicatur dare jurisdiftionem pro errore communi»
quim pro fententia probabili: nam aliis maxima in­
commoda fequerentur, cum amplexus fententia? pro­
babilis hodie (it tam communis in Ecclefia. Deinde
quando fuperior potens dare jurisd&ionem videt ex­
cipientem confeffionem, Sc non impedit, c&m poflet,
im d deberet, cenfeturdarejurisdidionem, u ti*.;tfn
diftum : ergocumPontifexdealiifciant,hancfenten­
tiam doceri, imprimi de ufurpari •, de tamen non con*
tradicunt, cenfendi funt dare poteftatem : quia in re
tanti momenti (Here non poflent.
364. Ethane fententiam Tambur>&VemceIli apud
Gobat. cit. n. 11 S. extendunt, etiamfi tantum unus au­
thor teneret fententiam pro probabili:ve! etiam quan­
do probabilitas verfatur circa folum adum , ut quan­
do eft probabile, Epifcopum dediflefacultatem abfol-
vendi &refervatis, c&m tamen necogitavcritquideni.
lu ifk. Ego autem judico j (faltem nili aliqua fpecialia
neceffitas urgeat) in re tanti momenti talem probabili­
tatem non efle fequendam : prarfertim quod in mate­
ria facramenti etiam ex communi do&rina non (it li­
citum fcqui minus probabilem. Ver&m ad hoc re­
spondent Bonac. Sc Lugo citati, di paritatem efle, qudd
in hoc cafu nullum, vel modicum fubfit periculum»
cdqudd jurisdiftio fup pleatur ab Ecclefia: turn etiam,
qu6d quilibet facerdos ex communi fententia habeat
jurisdiftionem dire&i abfolvendi k venialibus, atque
aded k mortalibus faltem indirediabfolvet : ha­
beat probabilitatem pro cafibus refervatis, ab his fal­
tem indiredi, ab aliis autem direfti abfolvet.
365:. Exhacdo&rina multa propraxi inferunt, v.g.
quando adeft probabilitas, te pofle abfolvere &pecca­
tis, vel etiam k refervatis : vel privilegium, quod
habeaad abfolvcndum non efle revocatum» tunc te
va-
Am fwis/*8 w*emt 19^
validi abfolvere,etfi alioquin jurisdiftio cefcjflet. Item
quia Sancius&alii apudBaflat 7*m. t. P . Excommttm. /.
iv. 7. contta Suar. Sc plurcs alios docent, pofle confti-
tutum in articulo mortis abfolvi ab excommunicatio­
ne etiam A laico , dcficiente tamen faccrdote \ ideo
validi talem laicus abfol vet. Intellige beni, dico ab ex­
communicatione , non dico £ peccatis.
$46 . Similiter infert Sanch. Je d $ . 22 •
rn.6f.fi fintdtverfa opiniones, an aliquis lit legitimus
minifter matrimonii aut confeflionis, vel an licentia
illi concefla lit legitima , vel extendatur ad talem ca-
fum , licit lit contraria opinio negans, fi tamen fit
etiam probabilis affirmans, tunc matrimonia, con-
fefliones, See. valebunt. Item infert noder Carol. &
Cremona Psrt. 2. dtfccpt. t. c. 1 j. citans Syl-
veftr.Sotum Ac. (ifacerdos abfol veret , quia probabi­
liter putat, nunc, dum datur abfbkitio , fuperiorem
confentire , dc licentiam abfolvendi prarbere , pofle
validi abfolvere. Sic&BafT Tom. 1. PXm/eJfirim. 2.
m. 17. in fen , qudd confeflarius tranfiens per monafte-
riummonialium, iireperiatmonialem in magno pe­
riculo , ed quod ex aliqua infirmitate, velaverfione
Scc. non poflit confiteri proprio confeflario, nec eft
conveniens, ut Sup4tio r, vel proprius id fciat, tunc
pofle Jlium pracfuf>ponere facultatem Sc abfolvere.
l u iUe ptB Marchant.
367. Si objicias: Hoceritex prxfumptaratificatio-
ne abfolvere, quodprxced art. eft refutatum, $det
blw.irc. m Af-rmw/.c. p. m.6. Sc poft eum Carol, cit. in
rali cafu nondari abfolutionem exprarfumpta futura
ratilicatione, fed quia creditur probabiliter, qudd id
deprarfentifitgratumfuperiori. Ita ifti AA. quia ego
cum communi exiftimo ,quod requiratur (ignum ali­
quod manifeftativum, prout n. 361. dixi. Haec pro
notitia tradere v o lu i, ut quis in cafu quodam necedi-
tatis (non tantum mortis, de quo per fe conftatquem ­
libet facerdotem abfolvere pofle) fciat, quid Authores
(entiant. Confulo tamen , ut in tali cafu quis femper
petat etiam aliqua venialia, ut ab his faltem direAi ab •
ftolvat, & fic etiam indire&iabaliis. Et licit Innocen­
tius XI. f.r. prohibuerit» nc fimplicibus facerdotibus.
N 1 per-
19* Jra S .f. de Pdtntuma, D .2. @ .7.
permittatur, ut &venialibus abfolvant, proutfupri
«. JJ/» retuli: non tagien puto, eam pronibitionetn
efle fa&am > nili propter abufum. Adde, qudd ea
buHa non fit ubique promulgata > ac videatur potius
admonitio, quim fevera prohibitio.
368. Ubi autem eft jurisdi&io m eri dubia , tunc
nullo modo fufficit ad confefiones excipiendas : quia
extra cafum neceflitatisnunquam licet uti m ateril/or-
ai£, aut jurisdi&ionc d u b ii, cum fic valor Sacramenti
&falus proximi exponeretur periculo. Si quis tamen
bonafuleincepiflet poffidere beneficium, habens an­
nexam curam animarum, Sc poftea fu perveniret du­
bium , anjureiHud poflideat, poflet pergere in ftia ju­
risdictione , cum in tali dubio melior fit conditio po£»
fidentis. Vide<3o t > a t . up. Lugo,Suar. See.

Q^U i S T I O VII.
De minijlro confefjionis quoad cafus
refervatos.
369. p u m poteftas abfolvendi, feu jurisdi&io poflit
lim itari, etiam in ordine ad abfolvenda peo-
cata , utexprateed. quaeft.patet, (equitur,<]u&d Su­
perior jurisdictionem conferens poffiteam reftringe-
re , Sc fibi certoscafus feu peccata graviora refcrvare.
Unde cuilibet Confeflario icitu necefiarium eft , qui
cafus refervati fint, Sc quomodo (e circa illos gerere
debeat, tam ipfe, quimfuuspcenitens. Hocprarfent
qiueftio dilucidabit.

ARTICULUS I.
Quinam pojfint refcrvare peccata : & quinam
r*fervari poffintf

370. E f l e in Ecclefia poteftatem refervandi quaedam


C peccata fpecialia in foro etiam interno Sc poe­
nitentiae, fatis conftat ex haCtenus di&is : dc eft certum
de fide > ut habe cur inTridcnc. 14. £.7 .flf Cam-1t .
coa-
TU cajthu r*/ctv4t$. 19 7
contra Wideffum dc alios haereticos. Ratio redditur r .
Quia cum jurisdi&io proveniat k Papa jure divino»
poteft utique illam limitare. Alii autem Pap4 inferio­
res id poflunt ex jure humano. 2. Quia ad reCtam po­
puli Chriftiani difciplinamfpeCtat, non quxvis a quo­
vis facerdote pofTe abfolvi ; cum humanitus fperari
non poflit} ut omnes in eo munere, quo tunt pri­
marii pallores > habeant peritiam, qux requiritur ad
cujusvis peccatoris direCtionem. 3. Quia difficultas in
adeundo fuperiorem eft frenum opportuniflimum»
quo fubltuo tine verecundia £c gravioribus fceleribus
implicarent. Eft autem refervatio cafuum nihil aliud,
quam RejhiBio jurisJtBionis a legitimo fupertore 'mdu3 %
cenftjfariis , per quam refbrt&ienem non valent aliqua pec­
cata JacramemaHter abjoIvere %lick* habeant ccmplitamju -
risds&icncm abjolvendi catera. Hinc
371. Quaeritur 1. Quinam* poflint refcrvare peccata?
*t. Cum communi, furomum Pontificem in ordina
ad uni vertam Ecd ctiam: Epifcopos in fuisdioecefibus:
Capitula generalia atque nonnulla Provincialia pro.
fuis Religiofis : dc Prasbti Regulares pro fuis fubditis»
fed cum certis limitationibus inferius explicandis.
Idem ipfiim concedunt ParochisSuar. dc Bonae, con­
tra alios apud Gobat T r.j. Cafu. 8. n.}62. Sed (i horun*
poteltas per defuetudinem non eft penitus abrogata»
ut volunt aliqui , falcem inutilis reddita e ft: quia
Epifcopi fuper illos iis, quos approbant, dant juris­
dictionem. In refervatione cafuum temper utilitas
fubditorum prae oculis haberi debet i poteltas enim
ipfis concefHi eft non in deftruCtionem,(ut aitTrid.cit.)
fed in aedificationem. Peccant proinde Praelati» pec­
catum aliquod abfque legitima cauta reftrvantes,
quia irrationabiliter fubditos gravant, & difficiliorem
reddunt hujus Sacramenti ufumt Hujusmodi tamen
refervatio ex probabiliori fententia eflet valida,quam-
vis illicita , ut cum multis obfervat Baflae. F . Cafus re-
fervatus, m.4.
37:. Qiwres 2.Quaenam peccata referventur? t*.De~
faCto fola peccata mortalia, externa, cerra, complet*
efferefervata , eQ ccmmnu. Pro quo ad multa etiam
alia decernenda adverte, praecepta conftituemia cafus
3 rr-
>98 7ra3 . j. de PiSttium$4 , D. i . ^ . 7 .
refcrvatos, cum fin todiofa, reftringuntenim fiber-
totem abfolvendi, efle ftrifti interpretanda , hoc eft»
debert verb a, quibus peccata refervantur, fumi fe­
cundum propriam ipforum figniQcationem. Et quan­
do dubitatur de ipfofenfu > benigniorem partem efle
accipiendam. Unde femper attendenda funt referva-
tionis ve rb a : Ii enim aftus ad ea non pertingant , non
erunt refervati. Peccata autem venialia vel mortalia
aliis jam confefla, defafto non folent refervari > quia
ad ea confitenda non obligamur. Dixi AcJ'*8 c , nam
hxcetiam refervari pofle, docent Authores faltem in
ordine ad abfolutionem facramentalem. Ex his
373* Inferes i. Si committas peccatum , quod ex
fe eft refervatum > fed ob defcftum plena? advertentiae»
vel ob parvitatem agnofeas, tenon pecc^fle, nili ve-
n ialiter, illud non efle refervatum i v .g . ponamus»
homicidium efle referratum , tu verd occidis aliquem
inadvertenter, fed tamen negligentia veniali interce­
dentem vel furaris obulum , non eris reus peccati re­
fervati. 2. S* dubites, an commiferis illud peccatum
refervatum , five an illud, quod com m ifilti, fit m or­
tale, (quod cft dubium fafti) five an illud comprehen­
datur in Decrero dc peccatis refervatis , (quod elt ha­
bere dubium juris) refervationem non incurres. Et
licit poftea in cognitionem certam venires , cafumi
fu i fle refervatum , manes tamen abfolutus. Zw Siur.y
Gobat eit.4n.j49. & alii plures centra Armilhm. Exci pi un-
tur tamen communiter cafus bull* ccenar, prxfcrtim
ii fit dubium m eri negativum: quam vis aliqui putent»
eum rigorem per Clemcntinam efle m oderatum , ut
conftat ex I?m. J. lr.%8. de * 8 b. human. <h(p. J. n. 4 ; .
j . Ut incurras cafum refervatum , aftus externus , qui
refcrvatu8eft,(ecundumfedebethaberegravitatemad
peccatum mortale fufficientem: nec fufficit aftio ex­
terna levis, quamvis ex aflFcftu mortali procedat, v. g.
vifio cu riofafoem in*, levis taftus mantis» licitiniqua
Sc mortali inrcnrionefiant, cafus refervati nonerunti
quia requiritur, ut ipfa aftio externa fecundum ic ha­
beat gravem malitiam. 4. Sirejerventur, v.g. inceltus,
adulteria, homicidium , furtum , 6cc. non incurret
refervationem , qui tantum difta peccata attentavit»
vel inchoavit. Its Gobat. cit. Jfcnacin. CmoUnus*
Qua-
B e ctfbut refirvtm. ' i«9j
Quare* qui tantum turpiter tetigit alterius uxorem»
qui tantum pcrcuffitvel vulneravit, licit graviter >qui
arcam aperuit) ut furetur, non tamen furatus eft, dcc.
non cadit in refervationem. f. Si raJtrvimxWxh: jjgu*
hoc temere, prttjumptucsl» ex contemptufecerit, peccatum
quamvisfiierit mortale, non tamen erit refervatum,
nili tali modo fuerit faftum. Ratio horum omnium
•ft, quia odia funt reltringenda.
374. Addit Gobat cit. * 3 ? ? . ut aliquod peccatum
c^ifeatur reipfa refervatum > etiam requiri, ut ille ca­
fus non fit valde frequens 1 quia alias nimia pareretur
inoledia inferioribus dc fu pedoribus: quam condi­
tionem etiam appoluit Laym.apud eundem Gobat cit.
dc hinc etiam putat defumi pofle rationem , cur leftio
librorum ha?reticoruni in his partibus fepeentnonali­
bus non lit refervatuscafus. De libris haereticis dc fimi-
libus, vide, quae dixi 7 om.±Tr%<kvirt%Tbcol.Jift. 2.q 4.
a . f . & d . EcfitisfuccinltidcclaratBonagrat. V Ctfus
refervatus n .j i . Et V . refert, prout etiam mox
citato Joco inlinuavi, quomodo noltri RR. PP. Supe­
riores indefinitorio congregati poflint dare licentiam
legendi libros haereticos 6c alios prohibitos, praeter
opera CarotiMolinc/i > Nicolai Machiavelli, dclibros
de Aftrologia judiciaria principal iter,auc incidenterde
ea tractantes > dcc.
37?. Quaeres : An etiam ignorantia refervationis.
excufet k refervatione ? w. Me jam cit. 7 r. <ieAB. bum.
1. n. $6. dixifle, quod communiflima fententia id
neget contra quosdam: eft enim praxis omnium Re­
ligionum , qudd ignorantia refervationis non tribuat
facultatem abfolvendi.Interim Quintanadvennas,Na-
varr.Graffiis, dcc. id affirmant, adeo ut Quintanadv»
apud Gobat num 360. rotundi feribat: Igncruntut rc-
fervit rents, /Ivt juris» /ivefi& i, etiam/ifit vincibilis >txat-
pti krefervutene. De calibus Papal ibus autem conve­
niunt communiter, qudd hi ab ignorantibus non in­
currantur: verum non praecise, quia funt refervati^
fedqyia (imulcenfuram adjunftam habent. Bonagrat.
V\ Ciftts njcrvAius, num. 68. &c. Lxjm. Itb. j . 7 r. j. p. 2 .
c.6.
376. Ex his ergo colligitur , 6. vel 7. conditio-
N 4 nes
ZOO 7ra8. J. 4c Paniumia, D. 2. 7.
nes requiri ad hoc , ut peccatum (it adhi referva-
turn. 1. Ut lie mortale. 2. Certum) non dubium*
3. Admodum grave. 4. Externum. ?. Confum-
matum aut perfettum fecundum tenorem confti-
tutionis i4Juci refervantis , & non tantum inchoatum.
6 Non nimis frequens. 7. Secundum aliquos , ut
iciatur efle refervatum.

ARTICULUS II.
Quinam peccata fint refcrvata i

?77.Tamdixiprarce^arr. quxnam peccata in genere


J (Intaucfoleantrefervari. Hie ergo ilia in parti-
* cuhri dcchrandafunt; Confeflarius enim , ut
re& i fungarur fuo officio 6c munere , tenetur (cire
Acenfurasfalccm ordinarias &caftis,a quibus ipfe non
poreil abfolvrre. Nam de illis, quos poteft, fulficit, (i
h^br.irfuenti.im confufam, intendatcjueeos abfolvere
li ovuslit: ideo refcram, qux potilfimiim fcitu necef-
Pria funt. Eft ergo (ciendum , triplicis generis di»
llingui cafus refervacos, fcilicet Papales > Epifcop.iles>
6c Regulares. O rdinarii, imo defafto nutlus eft cafus
in jurePapxrefcrvatus ,cui non fit annexa excommu­
nicatio > prxter unicum cafum iimoniacz promotio­
n is, vel promoventium ad facros Ordines, ut poft
Conink<##.8 Jefaersmeni.dtt&.i i.fr.22.notatBonagrat,
V . CaJtMrefcrvst. n. 68. Unde quidquid ab incurfu cen-
furxexcufac, ut indeliberatio, vis, neceflitas, igno­
rantia, materiar parvitas, etiam refervationem tollit
in Papalvbus.
378 - Cafus Papxrefervati funt inprimis, qux con­
tinentur in bulla ccenx : Sc fur. 1 20. quos ab initio T o-
muli reperies, ubi etiam habentur alii cafus Pap*
refervati.
Bonagrat cit.n.69* ijloscafus bullxccenx poft Filliuc.
ad ?. capita reducit, fcilicet ad fidem , Caput Ecclefix,
ipfam Ecclcfi.im, Sedem Apoftolicam,<Scaa Ecclefiafti-
camhierarchiam. Infineilliusbnllxadditur,eamdu-
rare, donee alia a Papa publicetur. 2. Eoruni abfolu-
tiorefervatirr I’ apx, niii in articulo mortis , qux nec
tunc dari permittitur > nifi reus (e offerat ad fatis-
De utfibui refenmtk. lo t
faciendum parti befit, Sc prxftiti cautione de ftando
mandatis Pap*. $. Revocantur omnia privilegia ab ib
abfolvendi. An autem etiam privilegia Mendicantium
per illam revocentur, duplicem refert fententiam B at
far/'. fr]xctmmumcatto6. n 26. Infuper decernitur,ctiam
incurrere excommunicationem, ali£sque poenas * qui
aliquem abfolveritab unica illarum: hxc tamen Papas
non ell relervata , fed tantum O rdinario, in qua
ctiam requiritur prxfumptio. Unde excufantur, qui
aliquem ex oblivione > inadvertent»* , ignorantia
fakem non crafla abfolverent. Tandem prarcipitur, ut
omnes Patriarchs > Epifcopi, aliique Ptxlatj curent,
cam (inguiis annis femel in omnibus Ecdeliis Paro-
chialibus publici prxlegi. Deinde ut omnes Parochi)
Sc Confefldriieam apud (efcriptam habeant ^frequen­
ter kgant , diKgenterexaminent, Sec.
379. Utrum autem hxc Bulla in Germania & Gallia
recepta fit Sc valorem habeat, diverfa funt placita Do-
ftorum , qux refert Bonagrat. ch. anum. 70 . Sani Be-
can. putat, earn in Germania defa&o non obligare»
ut retuli 7 om. 3. ItsS.dtLegtb. <h$. 1. num. 46. & 47.
Salcem hoc certum eft, quod ilia Bulla non in lingu­
lis Ecclefiis Porachialibus , prout requirit , annua-
tim publicetur. Bonagrat. num.72. ait, qudd faltem
hu^us ProvincixFratres, fieam nonobfervent, non
auderet excufare. Abfit autem , ut ego his aut aliis
tale quid permittam. Quod intellige prxter ea, quae
fpecialiter funt conccfla , de quibus infri mtcuio
& fm *
3 So. Pro praxihic etiam notabis, qudd pauci ex il­
lis cafibus in Germania locum habere foleant, exceptis
iis , qux concernunt perfbnas, jurisdiftionem, Sc im­
munitatem Eccleliafticam , aut ab his abfolventes.
Item leftionem librorum hxreticorum, dc qua n.$74.
di&um.
%S i . Prxter cafus Bullx ccenx D. funt adhuc 94. ut
videre elt ab initio 7tm. f. quos feri omnes (cirenon
tenentur Mendicantes,cum ab iis faltem feri omnibus
poflmt abfolvere < ut videbimus. Alii autem confefla-
rii etiam &potiori faltem ideoab iis abfolverepofliint)
quia ordinarii excufat ignorantia vel aliud impedi­
mentum recurrendi ad Pipam > ut patebit ex dicendi*
<N $ Quin-
to t Tra&.f. JcPitm ttM iit D .*. ^ . 7 .
Quinque tamen enumerat Gobat Tr. y.cafu. }o. m. 6^6.
Bonagrat. cit. autem n. 73. refert undecim, ex quibus
omnibus 1 3. (equentes inveni, quorum notitiam fpe-
cialem habere magis expedit. 1. AWotfcfmanusin Cle­
ricos. t. simenia in ordine& beneficio, tub quo fecun­
dum probabiliorem continentur etiam Generales»
Provintulcs,Guardiani,&c. 3. Stw w * con fident iae*
quando (cilicet refignatur, acceptatur, eligitur, cotir
fertur, praetentatur cum intentione , vel certa confi­
dentia , qudd beneficium vel ejus pars aliquo tempore
fit reverfiira in favorem fui ipfius, vel alterius. 4. Pr+-
twjiioad duellum tecut£ pugni Tsxanui opiniones
de Conceptione B. V. Mariae. 6. /mpMgnanies'inuitutum
Societatis JEfu. 7. Doctnies, licere per litteras feu in­
ternuntium confeflario abtenti facramentaliter confi­
teri. S- Pradtcatores non obfervantes Decreta Concilii
Lateranenfis fub Leone X.nempe fi praedicent miracula
fal(a aut incerta : fi praedicent prophetias» qua; in S.
Scriptura fundamentum non habent, aut k Sede Apo-
ftolica approbatae non funt, aut fahem ab Ordinario
adhibitis tribus vel quatuor viris eruditis, fi tempus
ad Papam accedere non permiiit. kem fi praedicando
de Epifcopis vel fuis Prxlatis detrahant.lnfuper ex Tri­
dent. Stjp.f.c. 2.dt Refermst. funt tres alii cafus, in qui­
bus Regulares quidem non funt ipfo fa&o (ufpenfi, fuf.
pendi tamen poflunt abEpifcopo, (cilicet fipraedicent
propofitioneserroneas, fi (canaalofas, Ii harreticas. Sic
etiam prohibetur, ne lententia, qudd B. Virgo fit con­
cepta cum originali, publici doceatur, 6c ne tamen
eadem (ententia publici ut peccaminofa aut haeretica
impugnetur , aut cum fcandalo impugnetur; prout
etiam diftum Tem. 3. Tr. & Pactlis »4$Jp.3. n. 49. ( f fa ­
inter cafus refervatos, de quibus hic agimus, nono lo­
co ponuntur Mfolvcntts 4 cafibus bullae ccenae,ut modd
diftum,vel i Papalibus, vel i refervatis Ordinariorum:
intellige fine aliqua jufta cau(a aut privilegio. 10 .AJmh-
mjlramusExtremam unftionem,Euchariftiam,aut ma­
trimonia folemnizantes abfque licentia Parochorum*
aut abfquc .ilio privilegio. 1 1 Ccnficunus libellos famo-
fos ve! Miam feripturam contra flatum Ordinis Praedi­
catorum, vel Minorum. 1 1. Subonwuts in eleftionibus.
i j . VwUtto claufurae Monialium ad malum finem.
De csfitm rtftrvAt*. xo j
DeSimonra egi 7 cm.4. Ir.JtReftitu*. ^ . 3 . * 39.
GT yfyf. Dc duello vide ibidem 7 r. Jevirtuitb.Jbeolcg.
dtfp.^.n.i \Q.&ftq. Quomodo, aut quod ab his ab­
folvere poflint Mendicantes , dicitur infr&«.6.
381- Quoad refervata Epifcopalia, funt diver fa pro
diverlis dioecefibus. Qua re cujusvis Dicecefis lUtura
& confuetudinesobfervarldaefunt. Etliquisad alum
Dicecehm tranfcat, fci(citetur, quaenam peccata ibi
fint relervata, vel faltem a quibus iple abfolvere ne­
queat. Quilibet autem Parochus tenetur ea habere.
Communiter tamen etiam refervari (olent itta: fcilicec
homicidium voluntarium , eciam occultam: crimen
incendarii : facrilegium, dum locus facer (anguine»
femine, vel furto violatur : perjurium in judicio: fal-
(ificatio vel retentio litterarum Epifcopalium: adul­
terium: incedus in primo aut (ecundo gradu : (orti-
legium, five magiae exercitium : blafphemia publica:
& alia enormia crimina , propter quae olim impone­
batur pcenitentia publica. In hac nodra dicecefi Laufa-
nenfirefervacuretiam copula podcontra&a fponfalit
ante celebrationem matrimonii invicem habita. Itern
impediment^ praeditum, quo mintis emanatae ordina­
tiones Epifcopalcs exeeutioni mandentur. Et retentio
feuomida folutio legatorum adpiascaufa8elap(b folu-
tionis tempore, ac reticentia eorum, ad quos pertinet
talia denuntiare. Monet tamen S. Congregatio de ex-
preflfo mandato ClementisVIII. apud Baflae. V.CtJue
refervat. n.4. ne Ordinarii refervent cadis Bullae Coenk,
necfpecialiter refervatos Papae Scc. nec illos, in quibua
licit fit mortale, verfantur tamen circa res parvi mo­
menti : (ed paucos neceffarios, 6c graviorum tantum
criminum refervent. Dioecefis Condantienfis tamen
habet 4]. cafus refervatos, quos recenfet Gobat cb.
Cafu S. k num. $94.
383. An autem cafus refervari Epi(copo, eo mor­
tuo expirent, duplex eft (ententia B2fT3e.ch.mufH. f.d i-
ftinguit. Si Epiftopuseos fibi refervat, ficut commu­
niter folent, eo mortuo , pofle abfolvi £ quocunque
eonfeflfario. Si autem fint refervati Epifcopatui per
modum legis aut daturi dioecefani, tunc eo
mortuo non expirarc.
204 Trd3 . f . dcPotmteuiis 9 Z>. 2. ^.7«

A R T IC U L U S III.
Q ua peceata pojftnt Reguhxrtbm rtftrvari f
Eorumque txplttati*.

384* r \ e c ifio hu jus dubii pendet ex BuHa Clementrt


U VTII. Amu »jp j. qua: incipit: S lm-
B'iJJtmm Dtmtnw, qium refert BafHe. P . Cafm refcrvat.
«.40. hih.icBulla, ne II1peri ores fua poteftate abute*
renrur, reftri&a eft ad ir. cafus, quos Sc non plures
poflunt, qtianivis non omnes teneantur, refervare.
Et licit olim Guardian i potuerint refervare , hodie
tamen omnis poteftasadempra eftfuperioribusinfra
Provincialem. ibtA. Item licit Pontifex in eadem
Bulla permitnt, utcum confenfu Sc matura difcutfio-
ne totius capituli generalis, aut provincialis poflint ad­
huc alia retinere; hanc tamen facultatem efle revoca­
tam &Paulo V. teftatur Baffe. cit. §. 11. poftnoftrum
Croufers. Sed
3S?. Quatres ; An ideo etiam fit fublata poteftas
Praelatis Regularibus prohibendi aliquid fub poena
excommunicationis latz fenrcnti*, refervando fibi
abfofurionem? fcjp. Negat Suar. Sc ex noftrisCorioL
Sc Croufers apud BafTx.cit. n.4^. Re&ius affirmat BafTz.
cit. cum noftroStgifmundo i Bononia,Cafp.Sanch &c.
quia modus ille refervationis videtur excogitatus ia
fraudem legis Pontificia?: quarauremin fraudem legis
fiunt, vim in jure habere non poffunt, Sc ita declara­
tum efTe k S- Congregat. An. 16x7. 7. Julii teftatur
Baffe. ibid.
386. Quoniam autem omnes illi n .C afiisin no-
ftro S. Ordine FF. Capucinorum refervari funt cum
confenfu totius Capituli generalis An. 1*96. quod
iterum renovatum eft An. »643. adjun&l poenl Ca-
parronisad 6. menfes, qui (ecus docere praefumpferit,
ideo ad inftru&ionem noftrorum confeffa riorum pro
Fratribus noftris deputatorum , placuit hic omnes
compendiosi cum explicatione magis necefTaria tra­
dere > quxfu(ius4 iabentBafi*,cit. Bonagrat. V.Cafus
refervac.in.75.de alii*
De cefibm refervet*.
3 $7. Primus Cafus: FenefioM, Incantatienet, Sortilegis.
In veneficio comprehenditur procuratio veneni, etfi
venenum mortem non aAualiter caufet. Baffx. ch.
«.40. $ .1 . imo licit nec quid magicum concurrat)
modd lint maleficia, ib. z. Comprehenduntur omnia
veneficia, maleficia Sc magica : five iit veneficium
amatorium, five alteri nocendi in perfona, vel bonis,
item live fit maleficium ad occulta & remotacogno-
Icenda, five ad morbos & alia malacaufanda, five ad
alia depellenda, five ad varias apparitiones &effe&us
mirabiles.
Per incantationes intelliguntur verba quxeunque
daemonis arte inventa ad quodcunque faciendum,vel
daemonem invocandum, cogendum Scc. Item quae­
cunque per Magiam fupcrftitiofam , feu diabolicam
fauae eft ratio quaedam operandi mira ope daemonum)
fiunt.
Per fortilegia intelliguntur (ortes, qn* ope diaboli
diriguntur, five fint orvi foriae, five confultorix, ut
t)uia <juis fortilegos confidit, five divinatoric. En
Bqff*. citau.
3 S 3- Secunduscafus eft Apojlafis»five laittu dimijjh*
five retente, extra Mcnajleriifepta. Unde non fufficit
voluntas, nec exuere eo animo habitam, nec induere
veftesfzcularium: fed requiritur egreftio, Scc. Quam­
vis exuens habitum poflit cadere in excommunicatio­
nem, fi id fine rationabili caufa facit &c. Si per paucos
paflus egreflus tantum fuifiec , non incidifTet , dec.
Quot aurem paflus requirantur, relinquitur judicio
prudentis. Sub bis etiam comprehenditur ille , qui
t domo (aeculari, vel i fabrica egreditur, fi ibi Fratres
communitercohabitant. 6*Jf* tit.%.i.
389. Tertius cafus eft NcBurna 6Tfurtiva egreffio, Ve,
licet fiat anime nm apcftatandi Requiruntur ergo duo:
1. Ut fit no&urna: unde non futficit,fi fiat fub crepufcu-
lo : fi tamen fub crepu (culo exi ret, A mani fub eodem
rediret, fufficeret Scc. 1. Ut fit furtiva, id eft, fine licen­
tia P r x ln i, quamvisCoriolanusputet, non incidere»
fi egreflio per duos vel tres Religiofos probari poflit,
tnodo ipfi non fint complices.
390. In id etiam incidit Przlatusipfe, maximi fi
fiat nemine id feiente, aifi complice- Imo licit Praela­
tus
206 7 ra8. f. Je PcenUmia, D. 1. £5). 7.
ms confcntirct ad egreffionem alterius, Ac fit iniaua
contra Religionis honorem dec. alter incideret» ut ao-
cetSuar. Ac. Putant aliqui, parvitatem materiis ex-
cufare : fed i mortali nec quadrans poteft excufare in
Rdigiontbusbonxobfervanriac. /&m§.
391. Quartus elt Proprietas in materta, quafit mortalis.
In hoc non comprehenditur fecundum aliquorum
opinionem omne id , quod eft peccatum mortale con­
tra paupertatem : fed debet etiam habere annexam
proprietatem: quod fit, quando aliquid retinetur oc­
culti 6c contra expreflam vel prxfiimptam volunta­
tem Superioris. Unde fecundum hanc fententiam, qui
habet (uperihia femper cum dependentia ifuperiore,
non eft proprietarius, quamvis graviter peccaverit ea
acceptando vel retinendo &c.Contraria tamen fenten­
tia eft verior, ut dixi 7 om. 4 , 7 r. j.Wj#. i.w.tfo. De ma­
teria autem fufficiente difputatur. Communior eft
doftrina, eam quantitatem requiri, qux aliis ad mor­
tale requiritur,ut ibid. di&umff. 8?. Apud nos Capu-
cinosdedaratum eft, tres Julios, ra eft 10. baceos Hel­
veticos fufficere, ut oftendi cit. loco » J7. De comefti-
bilibus requiritur major quantitas. Et fi fiat in magna
quantitate, dc ut detur extra conventum, tales viden­
tur incidere in caium dcc. Si verd ipfimet comedant
tempore recreationis, ftandum eft judicio prudentis.
Item recipiens materiam notabilem fine licentia,
cimqueauthoritatepropria reftituens, duplex morta­
le committit refervatum : fi illius materis Religio fit
capax, ut dixi ibid. *. 86. Bonagrat. V . Cajut rejervaK
rn.ry/mduif.
Quaeres, an fuperior apud nos fine licentia recur-
fum habens ad pecunias incurreret cafum refervatum}
R e$. Licit peccaret, non tamen incurreret cnfu m re­
fervatum : quia nihil fibi appropriat , nec ad (iium
particularem ufum applicat, aut acceptat.
392. Quintus cft Juramentum Jalfum injudicio regulari
feu Ugnimo. Judicium legitimum dicitur, quod fitab
habente poteftatem fuperioralem : dc circa materiam»
in qua poteft obligare ad refpondendum, ut fcilicet
fiat ex jufta caufa dec. Quid Ii non ut teftis, fed ad con­
fitendum proprium deliftum quis interrogetur ? RtJ}.
BafTx. cit. §./. Si id faciat ad vitandam infamiam, pro-
/)* ttfibus referunt*. *07
feabfleefle, pofTe cum reftri&ionc mentali negare: de
quofusiegi cit. Tta&.5. d $ %j. q.4.
393. Sextus eft 'Procuratu , tuxilium , /ai ctufi-
/m» ufartum f aciendum snim&um fatum etiam
tfeBu non fccuto. Ut quis incurrat hunc cafum»
omnia copulativi debent concurrere, fciliectquod
mulier veri Iit gravida» qudd foetus fit animatus»
uod detur v.g. potus tali (ine dc intentione. U11*
3 e non incurrit nunc cafiim , fi nefciat» efle gra­
vidam. Item fi illam» v .g . percutiendo prxter in­
tentionem aborfus (equcrltnr: quamvis talis ex alio
capite poflet fieri irregularis > ut dicitur in appen­
dice ad h unc T om .q.ult. a. pofletque cadere in
cafum decimum numere 400. Item non incurreret»
fi mulier potum datum non Tumeret.
Sufficit autem, fi talis potus a&ualiterfuerit ap­
plicatus , dec. licit aborfus nonfecutus fuerit. Sub hoc
etiam comprehendunturauxilium,con(ilium<dc man­
datum dantes dec. Non tamen incurreret, fi meretri­
cem vefbi gratia per locum aliquem periculoftim,ver­
bi gratia per te&a introducendo ip(a caderet, Sc fic
aborfus fequeretur. Item nec ille, qui dubitat, an foe­
tus vivat $ fi non daret talem potum, pofito, qudd pro­
babiliter putaret vivere. B*Jf*. cit. §. 6.
394. Septimus eft frijtficttto mawtstutligillttffiuslium*
M*n*ftcriit sutGuventia. Nomine officialium com­
prehenduntur omnes, qui habent aliquam adrnini-
ftrationem perfonarum aut bonorum conventfis.
Falfiticatio manfts non tantum fit imitatione
feripnirx , vel fignaturae malo fine , vel quando
aliquid litteris additur ; led etiam cum aliquid,
quo fenfus mutatur, detrahitur, vel eraditur, lmd
etiam applicatione veri figilli falfis litteris. Juxta
quosdam ad falfificationem punibilem hxc tria re­
quiruntur , fcilicet mutatio veritatis» cum dolo,
Sc ja&ura. Alii tamen vo lu n t, fufficere falfiratem
cum dolo, licit ja&ura non (equatur. Qui ablato
figillo vel fimiii fabricaro» ante (ignaturam iterum
pcenitet , non incidit in cafiim. Quod ii epiftola
figillo tali ennfipnata non pertineat ad monaite-
riu m , fed fit epiftola familiaris falso alteri attribu­
ta» fi maceria fit levit» vel non fieret molo animo»
non
2.0$ TraS.f. dc Pctnaentia, D. 2. 7.
non eftcafus refervatus: beni autem , fi materia eflet
gravis peccari >Ac. B^Jft.ch.% ^.
39?. Oftavuseft Furtum ,ie rebut Menaflcr'nfe* Cm*
•pennis in ea qwtwiitsu , quafit petcatum mcrtaie. Hue
«tiamfpeftantresadufum, feu di (politionem liberam
alicu jus Fratris particularis conceuae : quia antequam
in exteros transferantur, adhuc cenfenrur res Monafte*
rii. Imd (i quis furatur (cripta vel conciones aliorum»
urdefcribat A poftea reftituat, in hunc cafum incidit.
Qui furaretur res feculares, non caderet inhuncofta-
vumcafiim: fed nec in quartum cafum caderet, (fe­
cundum multos Authores) fi id dependenter, vel cum
{cientia Pnelari fieret, ut«.jpi.diftum . Qualis autem
quantitas requiratur, jam ex cafu qn.irto colligitur,
qudd maior requiratur pnefertim in cfculentis.
396. Nonus eft Lapfus carnts vchcntarsvc opere cmjum•
motu*. Ad hunc tria debent concurrere. 1. Lapfut
camis, t. Ut fit voluntarius. 3. Ut fic opere confum-
matus.
Per lapfiim camis inteHigirur (eminis emiflio. Unde
quamdiu femen emiflum non eft, licit taftus impudici
mrerceflerint, nondum eft cafus refervatus. Debet efle
voluntarius: unde quidquid impedit plenam delibe­
rationem , impedit etiam hunc cafum•, etiamfi ex ni­
mio potu, crapula, Ac. proveniret. Debet efle opere
confiimmatus: per quod non intelligitur tantum co­
pula, fedemifljofeminisvoluntaria, peraftusquos-
cunque externos procurata: quia fi nullus aftus exter­
nus v- g. contaftus manuum, autalterius inftrumenti
fiipra velfubtus veftem intercederer, non eflet cafus
refervatus. Banagra*. cit.n.77. B*£lr. cit. §.9. Debet
autem aftus efle mortaliter libidinofus, de fe efficax,
A ad quem nata eft (equi (eminis effufio, quanrumvii
non intendat illam aftu elicito, (ed (olam deleft atio-
nem. Imd quantumvis illam effationem aftu elicito
averfetur. Idem Bajft. Botugrat. (Aliud forer, fi ante
fluxum (eminis veri perniteat, ut mox «.£?p. dicitur)
Unde infert nofter Carolus 4 Cremona part, z. Mfupt. 1.
e.2. «. 1 ; . poftCoriolan. AGefwaid. fi quis tangendo
&o(culando non in partibus impudicis, aut viciniori­
bus, fed alibi, emitteret femen voluntarii, fine mo­
tu tamen voluntario corporis a non incideret in ca-
Dt cafibuz rejirpjtk. 149
(am , A c. ideo , qudd litnilu ipfis non videantur
naca ad pollutionem.
. 3 97« Quando quis alium polluit raanu propriandum
tamen ipfe non pollueretur, non incideret in cafum,
&C. Imo nec patiens in cafu fodomitico. ItaGraffim
& Gejiwald. Sed plani contraria fententia Coriolani,
6cc. in hoc omnino tenenda eft. Corel. ib.n.x 8 . 0 * 1 p.
Quando per aftus etiam impudicos in fe vel in aliis
excitavit femen, 6c tamen poftea dormiens prim&in
incidit in pollutionem , ctiamfi cum hoc propofito
ierit dormitum,non tamen in cafum incidit. Idemcit.
m.21. Ccri$L Gejgwald. Per confiimmationem operis
non intelligitur tantum diltillatio. Idem, n. 23. Gefi-
w ald. & c' Si per minas k muliere provocetur, & ille
timens probabiliter mortem aut infamiam, confen-
t ia t, &c. non incidit. Idem n. 24 .
39S' Quxres, quid (iex afpe&u folo incidat in pol­
lutionem? Reft. BafTx. cit. & Carol, cit. n. 16. fi fit cir­
ca partes impudicas, efle cafum refervatum > fi autem
circa partes non impudicas,non efle cafum refervatum.
Its iBi. Et IteitCarol. primum poft iequentemdecifio-
nem fcripferit, videtur tamen feq uens decifio uni-
verfaliter loq u i, qux fic fa&a eft in capitulo generali
Anno (633.apud Bonagrat.cit. «.77. v. Lapfueeamkex
folo vifu proveniens» vel ex imaginatione» e(/t mortale pecca­
tumJit, nonefl tamenrefervatum. Hxc dec itio, cum con­
tineat verba univerfalia, videtur, quid necafpe&us
impudicus fit ab ea excludendus.
399» Ibidem etiam decifum eft : Non ejl peccatum
refervatum %eum quk ante eonfummationem lapfus eamk
five operk veri paeniteat» voiuntateque renititur, etfi cam-
fam dederit vero operi peccamintfo.
Pollutio inchoata , vel i lumbis decifa infom no, f!
in vigilia compleatur, etiamfi eam retinere nollet,
non eft cafus refervatus,&c. quia magis initium,quini
finis attenditur. B.ijft.dt.
400. Deci mus eft Occrjio, aut vulneratio, fivegravkper-
cuJHoeufutcunque perfena. Per gravem percuflionem in-
tclligitur, quxconjun&ieftcum gravi Ixtione, vel in­
juria, vel cum magna f.nguinis effulionc, qux tamen
non fit ex naribus. Levis autem percudio tie g ravis ra­
ti one digni c.nis perfoDX, ut ii eflet fuperior, vel in ejus
Jbeol. 'lm %V I . O ab-
lio tr* 8 . f. Jt Pam totia , D. t. f.
abfentia Vicarius: vel etiam ratione aliarum circoiY)'»
ftantiarum,ut fi alapam impingeret perfon*gravi.Imd
quatcunqueiufficit ad mortale: fi autem pcrcufluseflet
Clericus, caderet fimul in excommunicationem.
401. Cadit autem in hunc cafum, five per fc, five pet
alium id faciat: non verd fi mortuum percutiat,quam*
vis ifte graviter peccaret. Nec cadit, fi id fiat raetd
coa&us, vel rationrfuidefenfionis licit*, & cum mo­
deramine inculpat* tutelar,five per fc, five per alium (e
defendat,five per fe nonpoteft: quamvis alius nomine
iphus^.g.occidcnsincurrerctcafum hunc&fieret irre­
gularis : quia facilius conceditur, ut aliquis alterum ad
propriam vitam confervandam per fevpfumoccidat,
quam per alium. Neque incurrit dans venenum, vel
maleticiolzdcns, non'fecuti morte >vulneratione, vel
pcrcuflione. Maleficustamen aut veneficus incideret in
primum cafum.Incurrit etiam (eipfum vulnerado, &c*
Imo fi eft Religiofiis, incidit in excommunicationem:
nec eximitur» qui alium, eo confentiente percutit, dcc.
Sed, quid fi quis animo occidendi percuderit, abor-
fum pro viribus procuraverit; ipfetamenfbtim con­
fitetur , &poft confeflionem primdm morsfequaturf
fcdctBafl*. cit. §.10. probabilius efle, non incidere:
quia tunc homicidium non efTet amplius opus morale^
led rantum naturale. Quamvistalisincurratpopnasju»
ris humani.
4oa. Undecimus eft: Maliticfum 'impedbmcnutm, ata
reurtiuio* *ut tperiit/iutrarum Supermis 4J'mftrieres > 4*1
e r^M.Oebet fieri mala intentione^ cum gravi culfft.
Unde non incurrit hunc cafum legens eas afque eo,
quod illas aperiat >vel tegens cum tacito confenfu mit-
tentis,quia eft familiaris,vel fperaret ratum habere:vd
fi imdvertenter aperit. Neque fi inde fibi probabiliter
timeat injuftum aliquod damnum, etiam fi cum jura*
mento promiferit, illas fideliter daturum, quia jura­
mentum non eft vinculum injuftiri*. Nec fi moraliter
feirte in illis contra feinjuftamtfTequerelam. Iterrt
fi in illisfciret damnum alteri parari. B aJk.ilu i.S.i 1.
Incideret tamen, Ii faceret, ut alius legat, etiamfinon
legeret, vel fi aperiret litteras Praelati etiam non Aii ad
fubditum , vel fubditi ad Pr*!atum. Idem.
403. Novitiihoscaiusnon incurrunt: otc poflunt
Stt-
Dt c.\fibm rejhvaik. trt
Superiores Regulares refervare pfures juxta BuJIam
Pauli V. revocantis bullam Clementis V ili quoad ul­
teriorem poteftatem, ut retuli ». j#4. Nec extenduntur
ifti cafus ad fimiles aut etiam majores, nec ob cafus
aliis Papa; refervatos tenetur fe Regularis fuisSuperio-
ribus fiftere: fed abfolvitur ab illis , juxta privilegia
Pontificia vel impedimenta canonica (dequibus ini-
poftcrum) fine onere noftris fuperioribus fe praelen-
tandi. Corel. cit. alii.
Ex his ergo fatiscolligi poreft» qui quandonam
cafus Regularibus referventur. De poteftate autem» 1
Sc modo ab eis abfolvendi commodius agitur in fri
art. 7. ubi prius generatim explicaverimus» quinam
poffint i refervatis abfolvere.

ARTICULUS IV.
Quinum poffint a rcftrvMH* nbfolvtrcf
404- /^ ertu m eft»i cafibus refervatispolTe dire&ft ab-
Coivere iflum, qui peccata refervavit, aut ejus
fuperiorem,autcui ipfecommifit: requiritur enim vel
ordinaria vel delegata poteftas. Sed quxftiohfc proce­
dit de illis inferioribus» quibus non eft uni ver fa liter
concefla delegata poteftas,quandonam.etiam extra ar-
ticnlum mortis poffint abfolvere a caiibus refervatis?
Porro Dire&a abfolutio dicitur illa , qux aliquod pec­
catum remittit per fe Sc fecundum fe. Indtrtfta*quae ab-
folvendo ab aliquo peccato,remittit alia mortalia con-
fequenter» cum unum peccatum fine aliis mortalibus
remitti non poflit , eo quod gratia id non permittat.
Multum intereft inter abfolutionem dire&am,& indi-
re&im : nam qui dircRh femel abfohitus eft,non debet
eadem peccata iterum confiteri, faltem utabeisfacra-
mentaliter itenim abfolvatunqoamvis non raro (fi ab
inferiore fiat) debeat fe prafentare fuperiori, non qui­
dem pro abfolutioncTed tantum pro aliqua inftru&o-
ne, remedio, poenitentia, fitisfaftiont ,Sec prout apud
nosCapucinoseft in ufu. Qui autem tantum indn&l
abfolvitur, verbi gratia in aliquo cafu neceftitatis, vel
ex errore, Scc. tenetur, fi poteft, iterum confiteri, Sc fa-
cramentaliter abfolvi» ut falsem multi Authores expli­
cant. His notatis
O 2 40*.
ltt 'TraS. f. At Pcznticntta, D. >. ^ . 7 .
40?. Dico i.Epifcopi pofTunr fuosfubditosJcafibu$>
&quibuscunquecenfuris Pontifici refervatis abfolve­
re per fe, vel perfuos Vicarios, quando delinquens
laborat legitimo feu Canonico impedimento adeundi
fummrum Pontificem, v d ejus delegatum : fed hoc
tamen cum onere , utceflantc impedimento fe liftant
Pontifici vel ejus delegato, alioquin in eandem cenfu-
ra m reciderent : nili fortfcdeliftum in pueritia eflet
commiflum: non tamen tenentur Romam mittere
cpiftolamvel procuratorem pro abfolutione petenda.
Ium txcommumBajft. P . Abjslnito* 0. $0. Et hoc etiam
Acalibus refervatis in Bulla coenae, ut Suar, hic
fcB. *.9. docetcontraSylveft. ad ed u tL u g o& t*^ .
20.J cft. 10. a. 2 1 V. dicat, Sylveftrum im m eriti ab hac
communi Regula excipere cafus Bulbe Ccenae. Ratio
eft, quia licit juta communicer tant&m loquantur de
percuflione Clerici, quod fcilicet ob legitimum impe-
dimentum poflit ab Epifcopo abfolvi : ob paritatem
tamen rationis etiam ad alios cafus Papalesextendun­
tur, cum utrobique exnimia dilatione abfblutionis
penditetur falus animarum.
406. Et quamvis Henriq. Ugolin. dc. apud Baflar.
cit. doceant, impeditum adire Papam non teneri ad
ejus Legatum feu Nuntium Apoftolicum, vel alium
habentem privilegium accedere, fed pofle adhuc ab­
fol vi ab Epifcopo. Lugo cit. tamen, Navar.Bonac. dec.
videntur conformius ad mentem Pontificis dicere, in
tali ctfu accedendum efTe ad Nuntium,vel aliquem pri-
vilegiatum >quales privilcgiati in multis funt Regula­
res, ut infri dicitur. Imd n impedimentum (it perpe­
tuum, v.g. perpetua paupertas, pofle Epifcopum etiam
abfolvere abhaerefi, (dequafpecialiseftdifficultas, ut
ftatim referam) docet DicaflilJo dc alii apud Gobat
7r.7. Cafu g. *. JtfS. Hoc ex eo confirmatur, quod
alii > ut Suar. Lugo,#c: univerfaliter loquantur de ca-
fibus Papz refervatis line addita exceptione.
407. Nota tamen,qu6d illa comparitio coram Papa,
fi impedimentum cenaret, non neret iterum ad con­
fitendum facramentaliter, (ed tantum ad fatisfacien-
dum Sedi Apoftolicz, dcc. utdocet Lugo
*.126. dc jam fupri*. 404. infinuatumeft. Unde patet,
quetd talis abfoiutio fitdireda.
405.
De abfilutitne h rejervatk. 2 1]
40$. Qudd fi nec Nuntius, nec privifegiatuS) nec
Epifcopusadiri poteft, poterit abfolvere parochus. dc
hocad minimum indire&&. Ita Suar. cit. >../£&J.
Gobat c$*.*. j<£p. Tanner. Diana 6c alii apud Gobat,
qui addit, Palaura 6cc. contra Vafq. dec. id etiam ex­
tendere ad Parochum refpeftu cafuum Epifcopalium,
fi nequeat adiri Epifcopus ejusque Vicarius, urgeatquc
necellitascommunicandi, facriticandi, dec. Ita etiara
Bonagrat. V . Abjoluin generaliter, nu. 12. Quod probac
cxc. A7uper de Jententik Exctmm. Quamvis Suar. dtff.
50. Jc 3 . j. mu. u . circa Epifcopales 6c alios Papi in**
feriores, referendo tariones p ro d contra , nihil ab-
foluti determinet. Alii volunt, poflfe fe aliquem in
tali cafu gerere, tanquamnon haberet copiam Con~
feffarii.
409- Porro impedimenta,quibus intervenientibus»
poteft Epifcopus k peccatis 6c cenfuris Sedi Apoftolicx
refervatis ligatos abfolvere, hxc ferea Do&oribus re-
cenfentur. 1. Periculum mortis in itinere, aut gravis
incommodi incurrendi. 2. Infirmitas longa, et£ non
fit per iculofa. 3. Paupertas, ut fi cogeretur mendicare,
qui aliis id non eft folitus facere : nam fi aliis mendi­
cus eflet,teneretur ire^nili mendicando foleret uxorem
dc liberos alere. 4. ALtas five fenilis , five puerilis.
?. Sexus fccinineus. 6. Obligatio alendi uxorem , filios
6c familiam propria arte ac labore. 7. Obligatio vt\ re­
gula , qua quis alteri obftriftus eft, qualem habent Re*
ligiofi, filiifamilias >fervi, milites, qui proindeexcu-
fantur* fi nequeant Pontificem adire fine magno in-
comodo parentum aut dominorum. %.Cura animarum*
vel temporale dominium , quando fubditorum detri­
mentum timeretur. 9. Debilitas in viris delicatis, diffi­
cultates , laborescjue itineris ferre non valentibus. 10,
Impetentut ad iter facicndtim, qeialis invenitur in clau­
dis, C3ECis dec. 11 . Denique quodlibetimpedimentum*
quod arbitrio prudentis viri judicatur legitimum, ut
ait BilTr.cit.fl ?o. Bonagrat. P.Abfotuihogtner4lit*r,n.i 1.
hxc impedimenta fequentibus vcrfibusexprimit;
Reluit, A fors, Sexus• Ib jlk , Puer, Official*.
Delici*ft** Incps, ALgerque, Senexque. Sodalk.
Janitor, adflriftus, dubius caufa» levis iSi*.
Debil* » ahfulvi fine fumma feiie merentur.
O 1 410.
214 Trs8.f. de Pernitentia, D.2. ^ . 7 .
410. Hinc infertur, (ut fingulariter obfcrvat Go­
bat 7 r. 8. Caju 14. «vi*. 571. tnappendtce Inters F. & £-)
totam Germaniam & fimilia loca accenferi locis va Ide
remotis ab urbe Roma , fruique illis gratiis> quas
Theologi dicunt, obtingere non habentibus facilem
recurfuni ad Sedem Apoitol icam 1 nemo enim redti
dixerit, rccurfum pro abfolurione k cafibus Opali­
bus, voto refervatis , vel difpenfttione in impedi­
mento matrimonii i loco valde remoto efle facilem.
Et confirmatur ex Rodriq. 7 em. 1. qu*!t. Regular. q. 20 .
*. 11. ubi (licit, neminem teneri 20. leucas ire, ur quae­
rat confeflarium: ex quo fari* innuit, dHhntiam 20.
leucarum impedimentum efle legitimum. Quod (i
ira eft, nunquam incumbit Germanis onus compa-
rendi coram fummo Pontifice , nifi dum eo ufque
Romae appropinquant , ut amplius quim 20. leucas
Jion abfinr.
4 11. Dico 2. Poflunt etiam Epifcopi fubditos fuos
in foro confcienrirc ab omnibus cafibus occultis Sedi
Apoftolic.r refervatis abfolvere. Ita concedit exprefs&
Trident. ’$ '£ 2 4 . de Reformat, c.6. Gobat 7 r. 7. Caju8.
».$70. d alii communiter. Et quidem direltt, etiam
line onere fe prarfentandi, cum nihil de tali onere ex
Trident, aut Authoribus colligere potuerim. Cenfe-
tur autem pcccatum occultum efle, quando non eft
majori parti viciniae, collegii, monafterii, parochi*
cognitum: arqueaderV fi communitas conitar 10. ho­
m inibus, fatis non eft ad delicti nororietatem , illud
ex illis notum efle , fed fex ad minimum ejus
notitiam habere debent , ut docent aliqui. Si deli­
ctum ad f irum conrenriofiim fit dcdultum , nequit
abeo Epifcopus abfolvere: quia Trid. cit.deliftum
ad forum contentiofuni deduftum excipit; ex com­
muni aurem fenrenria tunc cenfetur dedu&um ad
forum contentiofum, aim denuntiatio vel accufatio
coram legitimo judice fa&a eft, 6c reus ratione illius
citatur, quia citatio efl primus aftus judicii, nec fuf-
£cere, urdelttum fir tantum k fuperiore cognitum,
aut vifum , a:r Gobat 7 r. 7. Cafu 18. n. §. Inter-
rrfatus vere% Ec Arauxus ab eodem Gobat». $77. cit.
aflerirnon cenieri deduftum ad forum contentiofum,
(i non lie probatum deliftum. Qudd fi verd reus in
A* mtfilM&m 0 reftrvatk. it f
^«dicio abfolvatur, poteft tunc eum Epifcoputin foro
confcientiae abfolvere.
4 12. Pracdiftam poteftatem abfolvendi concedit
Trid. cit. non tantum Epifcopis fed etiam ut Epi­
fcopi alios ad hoc fpecialiter deputare poffint: exce­
pta hxreli > qpam per fe tantum abfolvere poflunt,
nifi alio privilegio pracditf fint > qualia habent pie-
risque in locis extra Itaiiam. Et quod hac in re aut
ctiam propter impedimentum conceditur Epifcopi*,
conceditur etiam aliis cpifcopalem jurisdictionem
habentibus: ut funt Provinciales, 6c (imiles Praelati
Religionum, prout ex communiori docent San&gal-
le n fe s ^ 7>. 1. $./. dub. 1. gonagrat. ch. P . Abfoluti0
gcneralher, n. p. probatcjue ex privilegio Sixti I V.
apud Sorbum > 6cc.
4 13. Utrum autem huic privilegjo iT rid .E p ifio -
pis fa&o derogarum (Tr per Bullam Co»rue quoad hae-
refim, 6c alios cafus in ea contentos >conrroverfum eft,.
Multi negant 9 ut Baflk. K Hart/tun. 18 . 6c multi alii
apud ipfum. Multi affirmant. Quam litem videtur
rerminifle Alexander VII. dam An>i66f. 2 4 .^ # . fc-
quentem fententiam fub excommunicatione damna-,
vit : Senumsa afferent , Bu&m arm* ftlupt frohibert
abfolutionem barefis, & aliorum criminum > qua+fy fub*
Itca Jutu, & id momderogare facultati TruUntini > in qua
dc occultts criminibut fermo eft * otK 1629. 1 8* J t lii* m
Conjijlorio Ucr* Congregatum* Ejmim. CarMnalturn vtfs
6T tollcrata eft. Interim tamen adhuc non dcfunt Au*>
thores, qui primum poft hoc Decretum fcripferunt»
afferentes , probaoile efle, pofle Epifcopos, faltem
i Roma remotos, uti ilia poteftate. Ita SinftgaH. ch^
§. Abfolutio h refcrvatk. Et P. Henricus Wagnerek**
Comentario Enegtrko imomnes Decretales , lib. 1. ih. 28.
de. Offic. Piear. tn c. Licet, in 6 . apud Gobat Tr. 7. Cafu 8%
m. $7 tjnapptfuiiee , duo pro certo fupponit. r. Poflfe
Epifcopos abfolvere cos in foro enemo» qui haeretim
abiun4 rinr. i. Non pofle eos abfolvere in foro exurnn
fi hxrelim non abjurirint. His pro certo fuppofitts»
fubjungir, dubium efle, an facultas ab hsrefi occul­
ta , 6c aliis htillatccenx cafibus per pofteriorum Pon-
tificum decreta fublata fit.
414. Et refolvitjhaerefim in Germania 6c regionibus
O 4 fep-
il6 Tra3 . /. dcPctniumis , D. 2. ££.7.
feptentrionalibus ob frrequentiam Sc difficultatem
aaeundi Papam fieri cafum Epifcopalem : & hocuno
ore tradi ab Authoribus , uc etiam docet Laym. Scc,
Unde potius fecuritatis , quim neceffitatis gratis
peti ab Epifcopis Germaniae poteftatem abfolvendi
ab h z reli, quantumvis notoria. Et tandem con-
cludic, quod nec alii cafus bullae coenat extendan­
tur ad Germanos, ha Me. Interim tamen li hoc
aliquid probat, nihil probare videtur pro occultis
prarcisi, fed quatenus habent impedimentum cano­
nicum adjun&um : lententia damnata ab Alexan­
dro VII. loquitur de occultis tantum. Et tota dif­
ficultas tandem eo reduci videtur, an bulla coen*
in Germania obliget, de quo fijpra ».379.

ARTICULUS V.
u ili* ejtudam de eafibm refervatis.
41$ . /^\ua?res r An Superior teneatur facultatem da-
V ^ re fu b d ito , fiperfe vel per alium petat, ut
abfolvatur a entibus refervatis ,et(i illam deneget, pof­
fit nihHomsnus abfolvi f Qt. Si fubditus prudenter ti­
meat fibr grave damnum, Sc facramento extrinfecum»
v .g . figillirevelationem,odiumfuperioris, &c. tunc
tenetur fuperior ex juftitia dare facultatem fubdito,
alteri confitendi. Ita tugs difr.20.Je8 . 1 o.§.4.& cemmunit.
Item quando ex licentia denegata timetur grave dam-
numfubditi. v.g. qu<k)ob fragilitatem & inordina­
tam verecundiam non fic imegrtconfeffiirus,vel quod
ob animi duritiam nimium Iit dilaturus confeflio­
nem , aut etiam defperaturus, Scc. tenetur itidem dare
licentiam, faltem exchiricate, imo fecundum Lugon.
cit. ex juftitia. Aliud forer, ii inde timeretur aliorum
pernicies, auc grave damnum, Scc. Hinc,utaicDica-
Aillo, hic prudens judicium judicabit. Et S.Thom.i* 4.
difl. 17. q . .1 quafltunc. 4. a*i6. docet, fuperiorespec­
care mortaliter, li fediHkiles reddant, dim major pce­
nitentis utilitas fperarur, Sc grave damnum non ti­
metur. ImdHenriq. Sc mulri alii apud Lay m Jib .f.
Tr 6. c.i^.nu.^. putanr, in iimilibuscaiibus, fi fuperior
neger in jufii licentiam, pofle tamen direfti abfolvi ab
alio, acfacukaccmcenferi conccflam vclabipfo jure.
Ve Ahfolutunt a tefcrvtfk. 117
v e li Papa, praefertim iicafui nulla excommunicatio fit
annexa. Verum ipfe L^ym. Lugo cit. Je8 . 8. n. 148.
Alenfis&alii communius Sc rc&ius negant: quia Tri­
dent. S(Jf 14. c. 7. dicit , extra Articulum mortis nihil
pofle in cafibus refervatis,id cft line licentia fuperioris:
ergo nec prafumi poteft licentia Papae. Dixi tamen O*•
rc3e: quia indirefti poflet abfolvi» fi fimul alia pec­
cata non refervata haberet, &quibus dire&i ajjfolve­
retur , donec ab habente poteftatem vel in jubilaeo
etiam dire&i 4 refervatis abfol veretur. Pro Regulari­
bus tamen extat decretum k Clemente VIII. dc Urba­
no VIII dc quo infra art.9. ubi plura limilia quoad Re­
gulares refolvuntur.
416. Q usrest. An teneatur Confeflarius ad inftan-
tiam pcenitentis ipfemet petere facultatem abfolvendi
4 refervatis f Re$. Teneri faltem ex charitate: &tunc
caute procedat, ne fuperior in notitiam illius poeniten-
tis veniat.
417. Quaeres}. An per Confeflionem invalidam
tollatur refervatio, fi fafta fit habenti poteftatem?
R t#. Affirmativi, five confeffio fuerit invalida defeftu
contritionis vel propofiti, five etiam defeftu integri­
tatis culpabilis,modd non fuerit circa ipfum peccatum
refervatum culpabiliter omiflum. h s urmmums. Quia
ficjamfatisfa&um eft fini refervationis, ut fcilicet ha­
benti poteftatem detegatur refervatum pro remedio
adhibendo : quare talis poterit poftea i quocutique
alio confeffirio abfolvi. Putant aliqui tamen contra
alios, qudd debeat poenitentiam (ibi ab altero impo-
litam manifeftare, ut eandem fibi fecundus confefTa-
rius facramentalirer imponat. Quod autem docet
Quintanadv.fi tempus celebrationis, v.g. urgeat, Sc
fuperior adiri nequeat, tunc pofTe abfolvi a quolibet
ex licentia prxfumpta finerecurfu ad fuperiorem; non
eft audiendus; ut bene docet Tamburin. cum Gobat
7
I r .y . Cti/u2o, num. 08.
41 S. Quaeres 4. An qui confitetur habenti potefta­
tem, abfolvarur etiam ab iis refervatis, quorum non
recordnturf Rcjp. Efle duplicem fententiam, oftendi
num. 276.
419. Quaeres?. An qui refervatum confitetur bona
fide confeflario non habenti poteftatem > abfolvatur?
O ? * RtJ}.
Zft Trsff. /. de Pienitentht, B. *.
Reft, Affirmativi , fed tantum indjre&t i referrifc#*
cum onere fciKcet fe p ra fe n u n d i, fi poftea refciat»
efle refervatum.
420. Quaeres 6. An exterus committens in aKena
dioecefi peccatum , quod in fua eft refervatum, non
verd in ditta alia , in- qua peccat , poflit ibi abfolvi
&Confeflarioordinario ? Reft. Cum Suar. Lugon. &c.
affirmativi contra nonnullos: quia ille confeflarius
son nabet reftriftionem. Vide us, quae dixi /<»». J .
Jr . de Lr&tb. deft. 2. * ip j.
421. Qu*re$7. Quando Papa in Jubilaeo, vel extra
jubilaeum concedit facultatem abfolvendi £ cenfuris
& refervatis , an ctiam cenfeatur concedere , quas
Epifcopi (ibi fpecialiterrefervant. R*ft. BafTae. F.Cafm
tefervatus* num»1 2. poft Navarr. Bonae. Suar. dec. pro-
babiliusefle, quddfic. Ratioeorum eft, quia in jubU
b is ita communiter ufu receptum eft : ergo idem
dicendum, fi aliis talis poteftas concedirtw. Quod ta­
men extra jubilaeum , nifi fpecialiter talis univerfalis
poteftasconcederetur> vix ampliu* dici poteft , poft-
quam Alexander VIL *n%i66s. 24 . Sept. fequentem ftn-
tentiam damnavit: Mendicatae* peffunt abjclvere k-cafi-
Iw refervatis, neu ebtemta adidK.pifcopcrumluenti* : nifi
forti haec damnatio tantum intelligenda tir , non pofle
hoc mendicantes fine licentia , vel Epifcopi» velalte*
rius Superioris, qualis fine dubio eft Papa. Si tamen ca­
fum Papae refervatum etiam Epifcopus (ibi refervaret,
(quod Aurhores communiter neri non debere afferunr)
tunc fadM licenti! i Papa illum abfolvendi, videtur
omnind, nec ut Epifcopalem efTe amplius refervatum.
Caeteroquin communiter loquendo, qjuahdo fu peri or
aliquem approbat , aut jurisdi&ionem dat dicendo
fimplicirer: Do tibi facultatem excipiendi confefliones:
per hoc non inteHicitur concefta facultas pro referva­
tis, nifi expreflius (e declarat pro refervatis: v.g. Do
tibi omnem meam poteftatem , &c. Nam alias valet
commune axioma : In generali ecncejione nen veniunt
ea, fuperior non effit vero6militer tenc'Jfurw > Jiftc -
eialiter de bee regareiuf.
4 :2. An fuperior auditis folis refervatis ab illis
abfolvere poflit, dixi fupra n.294. De jubilaeo autem
dicentur plura infra f . 1 1 . *. 12. tSfeqf .
De abfihoiom b refen>***. iif

A R TIC U LUS VI.


A quibus pojfwt Mendtcamtes abfolvere t

4*3. Ynprimisfuppono > qudd Religiofi Mendicantes


1 poflint abfolvere, quxcunque Epifcopi poffunt
txjure propter impedimentum legitimum aut occul­
tum crimen, de quibus fupra 4 n. 40?. In fu per
414 Dico: Religiofi Mendicantes extra Italiam Sc in
urbe, (id eft Romat) commemorantes, Sc qui cum eo­
rum privilegiis communicant , legitimi approbati
poflunt abfolvere quoscunquc Chrifti tideles ad eos
undequaque accedentes, etiam Sacerdotes Sc Religio­
n s (exceptis Religiofis aliorum Ordinum, qui ex vi
fuarum conftitutionum privilegiis Pontificiis in niten­
tium nequeunt extra proprium Ordinem confiteri,
nitide Prolatorum Tuorum licentia, quidquid aliqui
improbabiliter dicant, ut aitBaffe.moxcitandus) ab
omnibus Sc finguliseorum peccatis > criminibus, ex-
ceffibiis Sc deli&is, quantumcunque gravibus Sc enor*
mibus,etiam Sedi Apoftolicat refervatis. Et A quibus-
visex ipfis cafibus, refultantibus lententi is , cenfuris
Sc pcenis Ecclefia ft icis in jure latis, faltem exceptis con­
tentis in bulla cccnx , ac refervatis Epifcopalibus.
Bcjugrat. y , Abfcluito quoadftcuUres >«,31. ( f ftqq*
frafertim etiam *. f i . Bafft. V . Cafus refervatus, *.36.
& qui etiim rcfirunt bulUs SS. Pinitftcum : fiT apmicc*
Sorbm feu Ca/arubeut: & alii quos brevitatis causbemitto.
Nec requiritur in his, ut obfervetur forma abfolutio-
nis publicat, qux fit per flagellationem cum Pfelmo
,
Mtfcrere t'fc. ut conceflit Leo X. apud Sorbum V. Abfi-
1.
lutioquoadftculaus § .fi* %m. 13.
42?. Prior pars, qudd poffint abfolvere ab omnibus
cafibus Pontificiis, faltem extra cafus bullx coenac,
conftat ex conceflionePauli III. faft^S.J. <&ex aliispri-
vilegiis aliorum Pontificum , ut refert compendium
P P .S.J Mendicantium. Rodriq. Croufers&aliici­
tati. Qua: cum non fint revocata,fuumadhucvalorein
retinent: quibusproinde Sc nos propter communi-
cationen* privilegiorum gaudemus* Dixi Extra ltaTtam
(f
120 Tra3 * f. de Panhentia • D. 2.
& in Urbe: nam qui intra Italiam & extra Urbem com*
morantur» necpofftintabfolvere k cafibus bullae coe-
nae, neci fex aliis cafibus Pontificiis. 1 . Scilicet ob vio -
htionem immunitatis Ecclefia fticar. 2. Violationem
claufurae Monialium. 3. Ob duellum. 4. Violentam
manum in Clericos. 5. Simoniamrealem, vel confi­
dentia? , de quibus jam i- d ix i, habere fpecialem
difficultatem. Sed poffunttantum abfolvere icatteris
ex decreto Clementis V 1H. prout referunt de Ia Crux>
Tambur. &c.
426. Secunda pars , ferlicet de cafibus bullae coe-
nae Dom ini, patet ex didis n. 378* 6c de cafibus Epi-
fcopo refervatis, patet ex decreto Alexandri VII. fu-
pra n. 332. relati. Quibus adde fequentem eodem
die damnatam : Prtlati Regulares pejfuru in firo
eonfcienth* abfclixcre quacunque faathres ab hartfi oc­
culta , ab exammuMcatione propter eam incurfa.
Cacterum , quid fentiant Authores de obligatione
bullae coenae in Germania , jam diftum eft fupra
num.
427. Si autem circa haec fpeciatim fua Sancitas,
vel ipfius nomine facra Congregatio de propaganda
fide aut officii; vel DD. Nuntii, aut Ordinarii certis
Provinciis , aut Fratribus Miflioni deputatis , quid
conceffcrint, (licut & nobis in hac Provincia con-
ccflcrunt, ita, inquit Gobat lr * 8 . 7. Cafu 20. n.6 37.
ut aliis non (int communia per communicationem)
fpecialem habent notitiam : prout Bonagrat. etiam
in fuis fecundis editionibus Colonix impreflis. F .
Mij/ic refert-, quod in hac Provincia Helvetica,
cum fimus haereticis undequaque permixti , pofli-
mus abfolvere ab haereli, apoftalia k fide 6c fchif-*
m ate, quoscunque etiam Ecclefiafticos, modo non
fint ex locis, ubi S. Officium viget, vel faltem ibidem
non deliquerint, vel refapfi prius judicialiter non fint
jbfoluri, nili tamen illi nati fin t, ubi grafTaritur hae-
refes: 6c hoc in foro confcienti* tantum. Item legen­
tes libros hxreticos. Item icafibusbullaecccnaepnmd
converfbs ad fidem, remiiTts aliisnd Nuntium Apo-
ftolicum. Ubi notabis, quod haec facultas fit renovan­
da de quinquennio in quinquennium. Imd tenetur
R. P. Provincialis Procuratorem Ordinis commone-
fa-
De t&foliuttou k fefetv**'*. m
Fatefe, quo nominatim eidem hxc privilegia reva-
lidentur, nifi aliunde, v .g . a DD. Nuntiis (prouc
gratioliflimi fieri folet) conferantur.
418. Et quia tora Provincia hxc Helvetica ell
miflio , 6c pro tali k noilris RR. Patribus habetur
non quidem in i is , quc S. Regular obfervantiam
relaxant, (nili ubi (pecialiter exprimitur > prout Cu­
riae fit) fed quae falutem tfebonum animarum concer­
nunt , ideo R. P. Provincialis poteft pnediftam po­
teftatem cuilibet lui Ordinis Religtofo aliis approba­
to conferre , prout folet conferri omnibus expohtts
pro fecularibus ob neceflitatem dc frequentiam eo­
rum , qui in tide his in partibus debent inftrui. £odem
modo etiam concelfum eft adminiftrandi omnia pa-
rochialia in parochiis, ubi non (tint Parochi, vel de
eorum licentia A c . De haereti etiam jam egi 7 *». 4.
7 r. 4. dtfc.z. q. s. Et de libris lutreticis, quo­
modo ilH, qui non funt prima* daffis, partim in Ger­
mania non videantur prohibiti, conftat ibid. 7 .4 . 0.6.
De Votis difpenfandisegi eodem7om. 7 r. de juflu. & jure*
q.j. a. 6. & 7. Modus abfolvendi ab hatred
habetur in fin^fiujus articuli.
429. QuoacrEpilcopales, attendendus eft mos cu­
iusvis dicecefis, alios ab eis fine licentia Ordinarii ab­
folvere nequeunt, ut jam di&um. Si tamen Confefla-
riinoftri in itinere fint conftituti, poflunt in quovis
loco excipereconfeffiones, ac praedicare : etiamfinon
fiierint przfentari, dummodo non poffint Ordinarii
licentiam habere: Hoc tamen privilegio parci, d non
nifi occurrente ncccflrtate aliqu j veri uteodum. Seri*
V . Abfclut.facul. 1. §. j . & alibi.
, 430. Pro cautela tamen beni advertendum eft,
quando quis nominatim ab Epifcopo eft excommu-
niatus dc denuntiatus, aut eft publicus Clerici per­
cudor > autcaula dedu&aeft ad forum contentioftim,
aut probabiliter deducenda eft , tales communiter
non efTe ablolvendos k privilegiato , ficut nec ab
aliis cenfuris notoriis ablque Ordinarii confenfu,
etiam pro foro conlcientix tantum , nifi reus eflet
in loco diftanti, ubi cflet ignota excommunicatio, aut
pars Ix fi omnino conler.tiret in ablblutiontm vel
hic & nunc incumberet notabilis aliqua necefttas.
At-
ill TYa3 . j. de Pctniimia, D. 2. gj. 7.
Attamen in rigore abfolutio eflet valida, imd&licrta
pro foro confcientiae , quia cum Pontifex privilegiis
Religioforum nullam limitationem adjecerit , ut ad­
jecit privilegio Epifcopis conceflo in T rid .fcjf. 24. c. 6 .
non eft, cur nos illam adjiciamus. Quamvis, ut dixi,
hoc non facilifitpra&icandum propter bonum pacis
inter tudices EcdeliafticostSc Religiofos obfervanoum,
ut re&i monent-Baflac. F . Cenfurinum. 4 1 . Sc Bonagrat*
cit. F . Abfohn$cquo*dfacularcs* k num. 44. Hcnriq. Scc*
Multa enim in ncceffitate concedi poflunt pro fa-
luce animarum , qux ubi alia incommoda timentur,
non expediunt. Facultas verd concefTa pro refervatis
intefligitur etiam pro refervandis poft obtentam Fa­
cultatem.
431. Quxres : An Mendicantes poffint abfolvere
& Cenfuris extra forum poenitentiae ? t. An ab ipfis
«bfolutus poflit fe gerere exterius tanquam non excom-
vnunicatus, frequentando Divina Officia,ac (aeramen­
ta ? ?. An textus juris Canonici) qui dicunt, quod, qui
abfolvitur ab excommunicatione ob injuriam alteri
illatam , non poflit abfolvi > anrequam parti laefe fa-
tisfaciat, vel faltem cautionem pignratitiam in feri-
ptis aut tidejudorem prsftet ? 4. An iiaem textus» qui
dicunt, ut talis prius praemittat juramentum de flan­
dis mandatis Calefiat: an, inquam, hi textus neceflarid
obfervandi fint pro abfolutione in foro interno tan­
tum? Ad haec refpondet Gobat Tr y.C*Ju j. dmtm.94j9
cx Lfjf *nA 3u *ru , F . slfifaio, cm/ m8. Et quidem *d u
& 2. affirmativi, (quod idem de primo Bonagrat. ci$.
mum. 48. aflerit) A d j . Reft. Licit plures id affirment,
alios tamen id negare. A d 4. autem magis dubii re­
fpondet • putat tamen aim Tambur. his Canonibus
defuetudine in Germania efle abrogatum. Teftatur
enim Gobat, fe in Germania nunquam audiviflepra-
fticari. Videri poteft Bonagrat. cu. F . Abfilutwgcmtrsl*-
termt. vi. ubifufius de hisdifhirrit.
Modm & forms sbfifotn.fi ah barejl.
4 31. T)ofito , qudd alicui fit concefla licentia abfol-
1 vendi ab harrefi , fcquens obfervetur praxis:
1. Debet examinari, ex quo fpiritu ad fidem Catholi­
cam tranfirf cupiat, an velit converti ob linem fan*
ftuiB)
be alfdutwnt > nfiHtuk. it}
feum > fcilicet utveramfidemfcftetur, in eaftlutem
faciat, ac in ea taoriatut: vel an fo iti nihil aliud qux-
rat, quim temporale aliquod commodum. Et Ii jofta
caufa cflet dubitandi, an fuerit validi baptizatus, de­
beret an te omnia baptizari fub conditione: ordinarii
tamen funt beni baptizari.
4 j$ . t . Inftruendus eft in prxcijpuis articulis fidei,
iit Trinitatis, Incamationis,(qux tamen ordinariejam
fciunt) Redemptionis,A myfteriorum,<jux continen­
tur in iymboloApoftolorum , facrificiiMiflx, Tradi­
tionum , numeri Sacramentorum, neceffitatisbono-
tum operum, Ecclelix, cujus Caput eft Papa , invo­
cationis San&orura , Venerationis Reliquiarum dc
facrarum imaginfim, Purgatorii i &prx(ertim infc-
Cramentis p&nitenrix,AcEuchariftigde reali pnefimtia.
Tenentur etiam in confufo nofle dc credere prxcepta
Decalogi dc E c d c fix ,& quod Ecclelix prxceptis fic
obtemperandum , qudd jpia habeat verum lenium
feripturie :<& nomina tim debent inftrui in articulis, in
tjutmisantea diffidebant, & in qftibusadhucdubitanr.
Item in formanda cruce, Oratione Dominica dc la-
lutatione Angelica, dec. Non tamen necefle eft, ut ifta
omnia diftin&i&m em oriterfciant: fed prxfertim in
timplicioribusfufficit, Ii uftiverfaliterdifponanturad
crtaendam,& fucceffu temporis ad difeendum omnia,
qux in Ecclefia Romano Catholica creduntur: cc turfc
ante abfolutionem (altem in przcipuis articulis fidei,
in numero (aeramentorum , in (aeramentis ab iit
tunc particulariter (ufeipiendis inftruantur, prout
ttiam 7 cm. 4. Tr.sic VhvjitbwThetlog. J $ . 2. n. 244.
& fe fl. dixi.
434. j.Debet inftrui de modo examinandi confcicn*
tiam , prout jam infinuavi fupra n. 264• f«W-
459. 4. Ante Confeflionem exigatur ab eo hxrefis
abjuratio , qux fiat coram duobus vel tribus teftibus,
ad fanfta Evangelia, juxta formulam infra pofitam.
Solet etiam in aliquibus locis in (ignom verx fidei
ample&endx cereus accendi. Si fit occultus hxreticus,
fufficit in occulto profeffionem fidei Conferta 110 facere

f >rx(ertim circa articulum, in quo erravit, <&c. Si pub-


icus, fiat publici in Ecclehacoram populo; quamvis
hoc abfoiuci non fit nccetfamini) quod arbitria
dc
224 Tra&.f. de PctntttnM, D .2. g). 7.
Sc prudenti* Confeflarii relinquitur, ut probat Boni~
grat. V . Abfolut. Jacular, n. 46'. juxta ulumam editionem
Colonia, & c. Ubi tameo notabis, quod publica abjura-
tio ctiam poflit fieri, poftquam jam privatim coram
tcftibus profefTionem fecit, Sc fa&4 confellionefacra-
mentalitcr abfolutus eft, ut lie poflit, ii expediat, fa&4
hic public! profertione,ftatim communicare. Similiter
poteft ipli dici (nili prudentia aliud di&et)qudd ob hx-
refim,in qua fuit,maneat irregularis,# incapax ad Or­
dines facrosdcbeneficia Eccleliaftica, nifi accedat di-
(penfatio Pontificis, vel alterius poteftatem habentis:
de quo hoc Tomo in appendice de Cenfuris agitur.
436. ?. Antequam abfolvaturA peccatis, prius debet
abfolvi a vinculo excommunicationis, quam per hx-
refim incurrit:nam excommunicatio impedimentum
eft abfolutionis ftcramentalis : qux tamen abfolutio
fine aliis (olemnitatibus fieri poteft in ordinaria abfo-
lutione, modo poft verba (ab omni vinculo excommunica-
tionts) addat: Quam per harejim incurri/li, & rejlitu»
te J aeramentis Excltfia & ccmmuntont J i Aelium. Quam­
vis hoc etiam extra facramentalem abfolutionem fta­
tim poft fa&am profeflionem fidei dici poflit. Imo vi­
detur congruentius, u t, priusquam confiteatur, ab
hxrefi ablolvatur.
437. 6. Denique, faft! abjuratione dc confeflione,
uti di&um, abfolvatur, vel ordinaria abfolutione, in­
fertis tamen verbis mox diftis (§>namper barefm, & c.)
vel fervetur fequens modus, quem ex litteriscoro-
miffionis Apoftolicx traditLorichius inJhefaurolbe*-
hgiautriujque,&c. F.Abfolutis, «.7. &c. Ubi#.p.ad­
dit , in abfolutione non efle abfoluti necefle expri­
mere aliquam hxrefim, fed fufficere intentionem ab­
folvendi ab omnibus , dec. Igitur fa& ! profeflione
fidei, uti mox di&um > vel (fi fimul (acramentali-
ter k peccatis abfolvendus fit) faft! confeflione, in-
junft! pcenitenti!, pro ratione perfonx, Ac. Con-
feffarius ftans capiti pcenitentis genuflext, Sc manus
injunfias tenentis partem ftojx imponat , Sc Pfal.
Miferertt&c.dicat, tumfubjungat: Kyrieeleyfon,&t.
Pater nojler, &c.
Domine! non Jecundwm peccats noj^ra facias nobis:
Neque fecundum iniquitates nojlrat retribuas nobu\
Or«-
De toti* aifihend» ab bareft.

Oremus.
T*\EU & ! cui proprium eft mifereri femper & parcerem
fufcipe deprecationem noftram » ut bunc famulum
anum p quem AcliSorum catena confringit , miferatto tu*
fietatts dementor abjolvat. Per Cbrijlum Dominumno[Urum.

Mijereatur tui * (fc. Indulgentiam 0* abfolutionem, & c.


TSominm nofter JE S U S Cbriftus, qui efi Jummus Pon-
tifex 9 dignetur te abfolvere: £T ego autberttate ipfiusp
ac B B . Apoft olorum Petri & Pauli > Jummi Pontificio»
GT poteftateftecialt mihi conct/ti abfolvo tctnpnmis a vincu­
lo excommunicationis » quod incurri/ii propter harefim , (vei
barefes) necnon a quovis alio vinculo excommunicationis*
Juftenfionis* & interdi3 i : & rtflftuo u S aeramentis Ecclefia»
& communionifidelium 9 in quantum pejfum9 & tu indiges.
Si ftatim etiam (imul i peccatis facramentaliter eum
abfolvere velit, tunc pergat dedicat: Deinde ego u ab­
folvo h pacatis tuis in nomine Patris9 &c. Caeremonia
autem, quam ex c.k nobis 2. dcfentent. excomm. tradit
^omz.deCenfur%d. i. q. j.p.uJt. quod (cilicetabfolven-
dus ab excommunicatione pro foro externo leviter
virgiaut flagello fuper humeros nudos (ii non (it f e ­
mina) percuti debeat > dum recitatur Pfalmus : hoc,
inquam, in iftis partibus ufu receptum non eft, vel in
deluetudinem abiit. Imd ex Privilegio Mendicantium
non requiritur) ut n.424, diftura.

Pro Clericis.
T\omuus nofter JEfu s Chriftut %qui eft fummus Ponti-
^ fex » dignetur te abfolvere 9 & ego authoritaU 9 qui
fungor , abfolvo te ab omni vinculo excommunicationis»
fuftenltonis, & interdifli, quod incurrifli propter hare/im*
(vel barejes) nec non a quovis alio vinculo excommunica­
tionis , fuftenfionis fiT interdi3 i > & dtftenfo tecum fuper
omni irregulantate » ( f re/lituo te gremiof w £ a Matris
Ecclefia > & Sacramentis ejus 9 atque exeeutioni Ordinum
& Officiorum tuerum, in quantum pojfum, & tumdtges.
lnfuper ego te abfolve a peccatis tuis 9 in nomine Patris 9 & c*
Pojjto Domini noftri JE fu Chrifti* &c.
Thcol. Tom.IV. P 4J7.
lit Trdff. f. ic Pctnhetuia, D, i, $>.7.
437. Ubictiam notabis, qudd pcenitentia haeretico
converfo ideo ctiam mitior poflit injungi , quod Pro­
vincia? noftne Helveticae tanquim Miflfonidara iit fa­
cultas concedcndi indulgentiam primd converts ab
harreti : atquc ctiam fidelibus quibuscunquc in arti­
culo m ortis, faltem contritis, (i confiteri non pofluht.
h*B*n*gr*t. V.Mtffi*. Sed hoc privilegium, (icut alia
ibidem relata, per quodvis quinquennium debet re­
novari modoibi aflignato • nifi aliunde, v .g. a Do­
minis Nuntiisea privilegia re validentur, prout ordi­
narii Heri folet.
Formam profeflionis juxta bullam Pii IV. Injun3 um
m*bK% inveniet benevolus Le&or circa finem Concilii
Trid. quodS Concilium, cum in omnibus Monaftc-
riis, imo dc Parochiis habeatur, fuperfluum judicavi»
illam hfcdefcribere. Germanico tamen idiomate pro
majore commoditate eam hic pono.

iD te 3 5 e fo t m t t m % b c e C a t b o l i f c b e t t
©latibens aufi fcm <^etl. C»nctlu> vort
JLvient tn fcie Ceutfcfee © prad ? ver*
fegt / welcfee w r 6 er 25etcbt in
genwart bc» T5 eid)tvattexe / ont> *♦
i . Seugen / %vie aud) eiitee Bucfes/
fcarinn bie {gwngelut gefefortebert/
gefcfcc^cn folle: ot>*r b*y «iiter Sufam*
menfttnfft 1*0 X M cfe ut fcem (Btttee*
sEnenfi / Otxr prebig / nad> (Butad)*
tu'ig free & *td b tw tter6 / angcfcuter
m a fle n .

97. tjlaufce unb befenne mit fltiffrm


&2D ©laubm fdmptltdi> unD fentalKfc / a(It6
roaU in Dem fciltfien ©fauben / Den Oie
mifd)f ^ird) braucfrt / bffmffen ift / mmblidn
3d) fllaub m finen @ 0 3 : ^ 33atftr Den 910*
m44)tiflcn / € rf$ a ffm n £iRim tl0 unt> Der
D i mcdt tbfibvmdi st barefi. 12 7
(JrDen f aHer fidjrbaijren unt> unfid)tbal)ren
© in fl. UnD in cmen #<29iDi'7J 3<£@Ug)l
€l>riftum / Den €ingrboi>rntn 0ol)n ®Oit(6,
uno au§ Dem 33arter gebobren uor atler (gtvig*
ttit/ o o n ^ O '^ / fitftt »ont $i$t/
wafcrer © O %% »om roabren @ O S £ / {jebolj*
itn / nit crfdjaffen / mit Dem patrer etner
©ubflatifc unD 2Bcfentf / rurd) Den alie 3>ing
erfdMfen ftrpnD / Der umb unfer $0?enfd)en unt>
unfert J&epltf toiflen ton Dem £immel t>erab
gefiteflen / unD ift Sleifd) roorDen / »on Dem
«9eid 1 au§ Wiurta Der 3unflfrauen / unD
id SOjenfd) worDen. £ r id aucb gecreufciqet
fur un* unter ^ontio *J3i(ato / fyat gelitten/
unD i|l beflraben tvorDen/ unD id aufferflanDen
an Dem Dritten <£a0 nad> ten © d nifftfn/ unD
id auffoediegen in Den -©immel / Ofct {u Der
3ifd?ten De* 33a(ter$ / unD n>irD mit «£erilid)*
feit toieDerumb fommen }u rid>fetr Die Seben*
bigen unD Die <$oDfen/ Defien Oieid) fein €nb
fepn mirD. 3 $ 0 l«ube aud) in Den •£. $eid/
•6 €Di?X$? unD febenDiflmocbenD / Der »on
Dem Matter unD@ol>n au§0 el>t/ Der mit Dent
fa tte r unD ©ol>n {umabl anflebmet / unD
g(eid) Ijenlid) gemadjt n>irD / Der flereDt bat
Durd) Die ^ropbeten. 3d) gfaub on eine l)ei*
lide/ €Jtl)o(ifd)f/ allciemeine/ unD 2lpofiolifd)e
$ird>. 3 ^> befennecinen^auffju QJerjeubung
Der (Siticen / unD ermarfe eine Slufferdebung
Der ‘SoDten/ unD ein Seben Der funfftigen geit/
Slmen.
3d) laffe aud) feftiglid) ju/ unD nimine an
Die 2tpo(iolif(t)e unD £ird)ifcbe ©a^ungen/
P x unD
7 t*&. f . ikP&ntitnto 9 D .2. ^ 7.
ur,b anbere Oiefcr $ird) Orbnungen unb @<*
braud).
3ttm idj) log bit «&. © d jrifff ju nad) bem
© in n unb 'Qetftanb/ ben Pie £.©?utter bie
tftrd) QcbaUen t>at unb balfet / weld&er juge»
fcdrt ju urttyeiltn »on bem tuabren 33tr|ianb
unb Slufilfgung Der I>ct|t0en @<forifffen; i $
tvil (If aud) menublm anberll / aid nad) bem
einbeiliflm Q3erfianb ber 33dttcr anntfymtn
unb auglcgen.
3 d ) bcfenne aucfc / bag tDarfoafftig unb
eioenflid) Otben ©acram m ten bed neutn @ e*
fu&cd fcpen w>n 3 £ © U (tbrifto unjerni
«P^rjn einaefcfct/ unb jum # ep l bed menftfo*
lichen ©efdjlec&td (ob rcobl nit aile alien «Dlen*
fdjen) notbtrenbid / nemlicb ber $ a u ff / bie
grm u p q / bad (Sacrament bed 2llfard/ bie
SSug/ bie le&te Oelung/ Q3rkfffrn>evbe / unb
bie €be. Unb biefelben geben @nab/ unb au§
biefen fdnfe ber <$auff / girmung unb $ r « *
ftertoepfyc oljne Qottdldfierung nicfet feiebere
fcolft tverben.
3d) nimm aud> an/ unb faffe ju Dieange*
nommrne unb brn>ef>rte ber gatyolifcben ^irdt>
©rbraucb/ in aller obgefagrer 0acramcnten
Sluffpenbung.
3d) halte unb nimme aud> an aOe unb \t*
be ©tdcf/ fo Don ber (Jrbftinb unb 9}rred>t«
fmic?mad)unfl in bem beiliam ^ribentinifd^tt
Synodo befd)loffen unb erfldrt fepnb.
3d) beftnne ebentndffig / bag in ber ©?eg
© O t $ auffgeopffert tvcrbe / ein tva^red ei«
gcntlityd unb berf^oli^ed Opffer fur Jeben*
010«
HH meJ* tlfihtnJh *& hmtfi* up
biflt tmb 9ibfle|iorbtne / unD bag in bem bci*
hfltfen ©acramcnt De* 2litar$ marl>afftt<) unb
toefent(td) frt> Oer £etb unb SSlut mit fampt
ber ©eel unD ©wtbeit unferu
3<5@ U (Sbrifii / unb ba§. (in ^SirauDerumj
befcbrbe ter gangen iSubttar § ober ^Ceierg
br§ iSr$D<| <n ten £eib/ unb ber aangrn 0ub<
tfa»| m 3Bein$ in ba* QMut. 2Brld>c
Q)ern>anMung Die <£atbo(ifcbe tfird) Trans-
fubftantiauoncm , Da£ if) / fine tDiMlblung
finer ©ubftanfc in Die anber / nenner.
3d) befenne aud)/ tag unfer einer ©tfiaft
oflfin oer oan|e uujfrfbcilfe <£bri|hi$/ unb etii
!*>abrc$ ©acrament genommrn roerct.
3d> bolre feffiglicb / t& ftp ein ^egfeuv/
wtD bie @celen / fo barinnen tntbalten twr*
ben / werben Durd) ber ©faubiflen ©ebett
gebolffen : gualeid) aucb f<t>en bie <£ei!rj}en/
fo nrit Cbrtfle Ijerjfctien/ ju wrtbren/ unb an*
juruffen / unb Dag fie © O S 'S ©efcett fur
un$ opflfmn/ unb baft tyre «^epltbumb gu
fcereljren fepen.
3d> balte befttnbigltd) / bag bie Q5ilbnuf«
fen Cbrifti unb 9ttari4 ber 3un#frauen / tvie
aud) anberer ^ciligen ju baben / unb ju bat*
ten ftpen/ unb bag man ibnengebubrii^e £ b f
unb Dveeercn^ erjeigen folle.
3d ) befidtfe aucb / bag ber ©en>a(t De*
8lblag Don (Sbrifto in ber $ird> feerlaffen/
unD Drrrn ©ebraucb $em (EbriflMen Q3olct
bod)beplfam fcpe.
3d) erfenn bie fxilige aflflemeine Catbo*
lifdK unb Slpoftolifae SMmifcbe £ircb fur
P j ein
Zjo Trs3. f. <UPctnitentuf D .2. §£-?.
tin €0?uttfr unD »3)ici|}frin aller .ftircfeen / unt)
feerbeig unt> fdjtvere fcem 9?dmifdxn f^apfl/
t>»$ •£>. $etri brr 'Jlpoflcl fturftcn 9ftad)fom«
menen / uno 3 € @ U <£*?n|h @tattl>alttrrn/
warren gkborfam.
3 tem aiie anDere © tuc f / fo ton fen ^ . C a ­
nonibus unD allflememen C o n c iliis, utiD fur*
tiemlicb con tern *©. SriDentinifcbtn Synodo
tttrorbnet, bcfcbfoffcti unb erfldrt fepen / nimm
id) obnjivciftertlid)an/ unD befenne fir: jjerge*
gen aUe njiDrige © tucf unt» &fgerepen / toeld)e
Don Drr & rd> wrDammt / bertvorffen unD ana-
tbcmatizirt oPer Derfhicbt fcpnD/ Die tierDamme/
uerwerffe/ anarhematizter unD uerflud) id) gltid)*
falld. J)iff?n «vabrw Satbolifdjm $lauben/
aufitr fceffen fein gftenfd) feelig tterten (am
n>rld:en id) jegt fur mid) felbft oljtiflfjivungtn
befenne/ unCtraif)t)(frioftdl>balrr/ Denfclbenn>tl
id) (orrmittelfl ©totltd)er <£nilff) cwnfc unuer*
Itfct / beltdntiglid) tialtrn / unD brfennen / big
auflr Dtn frgten ?itbfm meinrd Jebend / aud)
alien mdal>d?ert ftleifi fiirn>enDen/ Damit er won
meinen Umerfbanen / oDer won Dentn/ tvcldjer
@or<j mir in tneinem 3lmpt juaeb^ren trurtcn/
fle&alten/ (ulffort unD gfpreDiflft nwte/ Dadge*
lob / t*erbeifd) unD fdjttfre id) 9?. fo tvabr m ir
f>cl#f / unD Diefc (jeilige ^O tte d 0>an«
gelia.

43S- Breviorem formulam maximi pro fimpli-


cioribiif utilem, imft etiam pro quibuscunque fuf-
ficientem refert P.Bonagrat. V. At>feluitofacul.n. $2.
quaslimiliter coram Confeflario & duobus aut tribu*
teftibu6 ad fanfta Evangelia fieri dcbcr. Ec eft ifta:
Ego
Dt meA *bftlveud$ ok barefi# £31
go NN. ad Eccleiiae Catholics unitatem reverfus,
E omnia Sc fingula , qux in $. Synodo Tridentina
definita Sc ftatuta funt» palam recipio, Sc veram obe-
dientiam Romano Pontifici fpondeo^mulcjue Luthe-
r i , Zwinglii 3 Calvini, Swcnckfcldii, Anabaptifhrum,
& omnes alias ha?re(es &(acris Canonibus Sc Generali­
bus Conciliis damnatas, dc. maximi eas, qui bus (proh
dolor!) irretitus fui, abjuro publici d: detettor : pro­
fiteor quoque dc ore Sc corde eandem fidem , quam
facra Romana , Catholica, Sc Apoltolica Ecclefia , dc
iaera approbata generalia Concilia, authoritate Evan­
gelic! Sc Apoftolici tradiderunt. Sporideoquc Sc juro
per Deum omnipotentem, me in unitate S^nftzjCa-
tholica? Ecdetix, Communione Romani Pontificis»
per omnia Temper Sc (ine dubio permanfurum} ncc
non ab eadem quorumlibet perfualionibus , vel quo»
cunque alio modo nunquam difceflurum : nec cis»
qui difceflTertmt, Sc impoftcrum difcedent, confiliura,
auxiliumquc vel favorem per me, vel per alium (eu
alios, dire&ivelindire&ipraeftiturum. ItamcDeu»
adjuvet > dc hxc fanfta Det Evangelia.
3 d) beftnne unb gfoube to n ©runb
in cin i £ a t j t n i fomptlid) unD fwiOtrlid)/ aUe$
fo Die Sy. datl)olifd}c/ 2lpof!olifct>t/ fK 6mifdt>e
£ird ) befticjjt {u Alauben. SDiefen £arl)olifd!)eit
© laiiben , aufferljaib treldx# einige @ eeli 0feit
niemanD unD nimmer erirerben f a n , toil id)
glauben / unterlefct (m il* © O ff) big in meiti
© rab fir|liglid) unD brfrnnen ; unD ffr
Diti an mir ifl/ Daran jfpn / Dag er uon meinctt
Unfergebenen fdftiflltd) geglaubt unD gebalfen
trertt. 33erl)fiffe aud> unD flflobe roarbaffticj
©fborfam Dem SXfonifcben tyap tl , aid Der Da ijl
D<0 'Derri Der 2lpotfel ftiirften ^ad)fomttierA
unD unfei* £ g r * n 3<*<5U ®>rifh auff grDen
Vicarius unD © fjfr M fe r . 3 ^ ) twwerfff unD
DerfJudie jug(eicj) alie falfebe Jebren / ©ecfen
unD Opinionm / Die ton fleimIDfcr D{dirHfdbrr
p 4 S u ft
ijl 7 r*3 . 4k Tatniunfia, D . i . Q j .
^trd^ b if l>rro ©rimorffen unD Derf)ud;t fepnt)/ abet
nocbmajjfen m flu fy t rocrt ctu2llfo foeljf mir © O t t
unDalle J&ciltfjen/ iimen.
Si dandx fint lirtcrar teftimomafes, cavendum eft, ne
nimium laudentur, praeferrim, ne de vita Sc moribus
primarvitx recommendentur : quia cum non tam fa­
cile poffit fpirirui, genius, autmores talium conver-
for um penetrari, (Deus enim eft fcruti tor cordium)
ideo fubinde periculum eft, ne fuis teftimonialibus
abutantur, Scc. Unde dato fimplici teftrmoniodeab~
juratione fadt, Scc. modefticharitati fideliumrecom-
mendentur: quod fieri poteft fequenti vel (imili bre­
viori aut longiori forma, prout Confeflarius judica­
verit.

Benevolo Ledori falurem in Domino! &c.


4J*- C go infra ferrptus tenore praefentium fidem fa-
I - cio, &atteftor, prarfentium latorem NN. in
Religione Calviniftica (vel alia NB.)educatum, divini
Spiritfis (faltem quantum humano judicio colligi po­
tuit) ac propria?confcientix ftimulis motum, praevii
necefTaril Myfteriorum Orthodoxa? fidei inftru&ione
edonum i nec non fa&a generali peccatorum fuorum
confeflione, ab hatred abfol urum , univerfas erroneas
Sc hxreticasfedaslibcnrim&ac penitus ejur£fTc;& ejus­
dem Catholicae Romanae fidei profeflionem in noftro
templo emififle , ac facrofanfto infuper Euchariftiae
Sacramento munitum, £ me in gremium San&ae Ma­
tris Ecdefiae Romanae juxta facultatem nobis hac in
Provincia Helvetica conceflam , aggregatum fuific.
Quem proindeomtubus& lingulis, ad quos pervene­
r it, humillimi commendo, utpote dignum, uteha-
ri/Iimis Chriftianae pietatis Sc beneficentiai fubfidiis
pro majori Dei gloria, Fideique noftro incremento
foveatur. In hujus rei fidenj has praefentes confueto
Monifteriinoftrifigillo munitas dedi. Ponatur locus, '
dies, & Annus falutis.
2 te dftham u Regukrrnm» ©V. 13 J

ARTICULUS VII.
De abfolutione Regularium quoadfubditos, aut
confratres.

440. /"\u od Praelati aut Superiores Majores Religio-


forum earn poteftatem habeant in fuos fub­
ditos, quam habent Epifcopi in (uos, jamnonfemel
in praecedentibus diftum eft. Habent autem ejusmodi
Superiores amplam valdi poteftatem in fuos, etiam
quoad cen(uras & cafus refervatos Papz. Cafibus au­
tem Epifcopalibus (utpote faltem a potiori omnes
cxempti) non obligantur. Porro cuilibet^ Religioni
iam notum eft> quid circa hxc poffit. Ego hic referam,
quid nobis Capucinis permitium (it: quamvis ea, fal­
tem k potiori > etiam aliis Religiofis fint communia.
Igitur
441. PofTunt noftri Generales Sc Provinciales ab-
(olverefibi fubditos Fratres abomnibus omnino cafi­
bus & cenfuris , quomodotibet latis Sc promulgatis
2 jure , vel ab homine >ctiam bullae ccenz, hxreticos
relap(os, fimoniacos, Sc tam notorios, qulm occultos
(fatisfaftione tamen prxftit J vel promiftd»(i opus fue­
rit) pro utroque foro confcientix, interno, vel externo
five contentiofo t ut videre licet apud Bonagrat. F •
Mfolutto, quoadFratres mntva edtthnt Cclpnunfi , n. i£ .
& Uid. in additione. Quod probat tam ex privilegiis
variorum Ponti ticum>quim ex juris communis difpo-
fitione, nefcilicet Regiofi, relido communitatis bo­
no > propter privatum commodum per mundum
cum (candalo publico , St majori adhuc (uar falutis
ericulo difeurrere debeant , Scc. Quod faltem locum
E abet apud nosUItramontanos >ubi S. Inquifitio non
viget. Illis tamen > qui i Nuntio Apoftolico vel Or­
dinariis funt nominarim excommunicati, non de­
tur abfolutio, nifi 1. A contumacia recedant. 2. Ut
fatisfaftionem exhibeant, aut promittant, prout po­
ter int. 3. Ut judex, 4 auotalis excommuntcatus eft»
reddatur certior de obeaienria prxftita, d obtenti ab­
folutione. Bonagrat. tbid. num. ip. Et ifta poteftas ex­
tenditur ad omnes cciara lati fubje&os. Hinc pofc
P S funt
*34 Tr*8. /. de Pmnitentia, D. 2. §£7.
funt Prxlati abfolvere turn Monialeseorum cur*com­
mi (fts, tum hofpitcs feu peregrinos jure hofpitii, turn
etiam Novitios, nonfolumqui habitum fufceperunt,
(ed etiam fufcipere volunt > modo tamen mox Reli­
gionem ingrediantur, aliis reincidercnt in priftinat
fcntentias. Benagrat.cit. n. }o,
441. Quxres 1. An prxdi&am poteftatem etiam
habeant noftri Guardiani dc alii Superiores locales,
iicut& noftriConfeflarii ? Reft. Licit virtute privile-
iorum omnes Superiores praediftam poteftatem ha-
S eant > apud nos tamen Guardiani Sc alii Superiores
locales majori facultateabfolvendi non gaudent,quim
ab eorum Superioribus fitillis concefla. Quare mos
apud nos viget ox Generalis Capituli indulgentia An­
no 1613. qudd omnes Superiores locales, nec non dc
alii ConfefTarii deputati valeant in foro confcientis
tantum abfolvere,di(penfare,& habilitarein omnibus,
in quibus poteft ipfe Generalis juxta pernitentium in­
digentiam pro ufii folummodo facramentorum, noti
ultra, & cum obiigationepeenitentium feprxfentan-
di eorum fuperiori maiori procafibps refervatis. Ita
cxnoftris Birthol. de Vecchis. Bonagrat. cit. a «, z 1.
&alii. Hancautem poteftatem habent noftri Confef-
farii etiam prxfente M. R. P. Generale aut Provinciale,
ut univerfalisconfiietudoOrdinisteftatur.
443. Quxresi. Quomodo inferior Confeflarius fe
gerere debeat apud nos cum habente cafum referva­
tum ? Refolutio bujus patet ex Referipto M. R. P.Cle­
mentis ANoto (apud Bonagrat. F.Cafuirefervatusn.-jl.)
tunc temporis procuratoris in Curia Romana \ quod
Refcriptum ad omnes provincias deftinntum inter
extera fic fonat : Decernimus, (fe. ut Confejftrii a Su-
ftrieribus deputtti ad audien^lu fratrum confefficnes , cos
etiam a cafibus refervatis abfolvere valeant , ea tamen
lege» ut /i Confejfer judicaverit, paenitentem debere f t fu -
f trieri prafentare , teneatur potnttens , bibiti opportuni­
tate >id talem fuperiorem recurrere \ vel ut iterum ab eo
facramentitliter abfelvatur > vel ut remedium ftluutre n -
eipuii. Si vere id nen expethre Conftjfario vifum fuerit»
liber emnine a ttlt obligattene p&titens remtneat: ita ta­
men* ut cettftjfer ifjt tempore tengrue ad fuperiorem n •
our-
Ve abfolutione Regularium\ ©V.
turrat , ( f falvo figtOa confejionis ac fine patniteutu no­
ta , J i a fefervaits ilium abfoivtjf nutmfeftet , tum ut
kmc Pralatus im communi Jlatum Religionis a^mfcat»
tum ut dc falutartbus remediis >f i opus fu erit, ctnfrff*.
rium injlruat. lUud etiam adiimus, ut quctic/cunque p<&-
\utens aliquem ex Confejfartis deputatis elegerit >juxta no-
Jlrarum conjiitutunum ordinattonem, fua Jfonte ilium mu­
tare » 60* alium eltgtrt, abfque Superioris luentia 9 mini-
mt poffit.
444. Ex quibus verbis colligitur 1. Confeffarium»
antequam &refervatis abfolvat, debere poenitenti de­
bitum fe prxfentandi fuperiori patefacere; Si autem
tafe debitum line jufta caufa acceptare noluerit» nec
pofle, nec debere eum abfolvere: quia in tali cafu nec
pcenitenseft ritidifpofitus, nec confeffarius habet po-
teftatem abfolvendi. 2. Si acceptet, tunc efTeabfol-
vendum integri, Sc diremi; fi autem poftea fenon
prarfentet fu peri o r i, valida quidem fuit abfolutio,
peccat tamen mortaliter, quoties habiti occafione id
non facit, ut docet Politius. Qudd fi vero Confeflarius
in Domino judicaverit > pccnltentem non pofle aut
non debere fuperior! fuo fe prxfentare, proptercertas
rationes , quales etiam funt) fi putet probabiliter»
pcenitentem ob nimium pudorem Sc verecundiam (c
nonprxfentaturum, etfi obligationem acceptet, (ut
vult Graffius) multo magis (i timeat grave malum con-
feffioni extrinfecum, propter quod aliciuis liciti poteft
tacere peccatum in confeflione, de quibus fupri uum.
288.&Jeqq. Vd fi videat, ipfum efTe flifficientercon­
tritum cum firmo Sc vero propofito non amplius pec­
candi , fublatl omni occafione proximi ad peccatum»
(ut putat nofter GefwaMus) tunc ipfe poteft,quidem»
quantum mihi videtur, fubinde ex charitatc tenetur
(faltem quando pocnitens juftam haher caufam) fe loco
pcenitentisfiftere fuperiori, manifeftando ipfi pecca­
tum refervatum abfolutum, non tantum quoad fpe-
ciem , fed etiam quoad numerum, falvo tamen tem­
per figillo confeflionis, ne fuperior veniat aliquo mo­
do in cognitionem pcenitentis, ut pluribus declarat
Gef*aid. Sc Gobat. Tr. 7. Cafu 20.
44?» Difputant hic Authores 1 onde proveniat hxc
ob-
2 J* 7 t48. f, dt P<v*iun$Uy D. 2 .Q 7.
obligatio ? Reliftis variis fententiis ab aliis impugna-
tis, exiftimo, provenire ex pa&o taciti ini to inter fu­
periorem &fubditum per profetfionem, ficutSubdi*-
conusfufcipiendo Ordinem obligat fe ad minimum
implicite ad votum folemnecaftitatis, etfi invincibi­
liter id videatur ignorare.

A R T I C U L U S VIIL
Quantum fe extendat poteftas delegata quoad
Fratresi
444. Tam prarced. art. diftum eft, qudd poteftas de*
J legata Regularium dependeat k fuis fuperiori-
* bus, <&quomododefegati vel deputati etiam
& refervatis abfblvant. Reflat ergo aliquid de loco*
tempore, perfonis dicendum.
Deputatio, vel potius delegatio jurisdiftionis no­
ftro rum Confefla riorum , (nam quod aliosReligiofos
quilibet Ordo habet fuum modum) fit in Capitulis
Provincialibus k Rda Definitione, aut quando alias
funt congregati, vel intra tempus k R. P. Provinciale:
imo Ii necetfitas aliqua urgeat, v.g. fi Confeflarii de­
putati morerentur, vel herent aegroti, aut ahis non
poflent fungi fuo officio, tunc poflet Superior localis*
ut funt Guardiani >vel-etiam Vicarii in Guardianorum
diuturniori abfentia, aliquos per modum provitio-
nis deputare pro Fratribus , donec interim R. P. Pro­
vinciali feribant. Nam tota jurisdiftio noftrorum
Confeflariorum pendet k voluntate RR. PP- Supe­
riorum majorum , quam proinde ad tempus, vel
ad certum locum, vel ad certas tantumperfonasda­
re poflunt.
447. Unde cum jurisdiAio foleat tantum concedi
ab uno Capitulo ad aliud , (equitur 1. Qudd deputa­
tus in uno Capitulo non maneat diutius deputatus,
quim ufl|ue ad aliud Capitulum : ac proinde licit in
eadem familia maneret, fi in alio fubfequente Capi­
tulo non iterum deputaretur, non poflet amplius nec
liciti, nec validi (nifi alia caufa permittat» de quo (e-
quenti articulo) excipere confeflione* Fratrum * fed
quainpriruumrcccptScabuUfaraiU* ccrtdfciret (non
enim
iU dbfoluudu higuUriuHl, 1J7
efhim fufficit quaelibet auditio aut relatio) (e efle ex-
dufuni &numero deputatorum, ceflartt ipfius delega­
tio. Nec dicas: hic Frater habet tantum venialia :*ergo
poflum illum audire > quia venialia &quolibet Sacer-
ddte«xcipi poflunt. Sit ita in aliis (de quo fupri
mu. ?3s.) in Religiofis tamen > qui non habent velle
neque noKe , hoc non poteft liciti fine nota culpabili
fieri, ut beni docet noftcrXacfvald. Navarr. Paludan.
•&C. aptid Bonagrat. V . Abfolutio qucsJittturanus.
448. Sequitur t. Si talis intra tempus Capituli de
uno conventu in alium mutetur , non pofTe in Hio
alio conventa Fratrum confefliones excipere ; quia
ro illis non fuit deputatus.Habet tamen ufus dc praxis
E ujus Provincial Helveticae , iit taliter mutatus cum
licentia Guardiani loci illius %ad quem venit , etiam
in fua poteftate pergere poflit : interim tamen ratio­
ne hujus icribat Guardianus R. P. Provinciali pro ma-
jori fecuritate.
449. Sequitur j. Qudd faftldc cogniti certi mota­
tione aliqpjus talis Confeflarii de uno conventu ia
alium, non pofCt ille in priori conventu amplius exci­
pere confeflioncs fratrum: nam definit efle membrum
illius familix , <& aeftimatur pro hofpite ilHus , lick
aliquae hebdomades dc menfes ufque ad ipfum difcef-
fum interveniant. Poflet tamen fuperior illius loci
dare licentiam, fi quis ipfi interea<ontiteri voluerit:
imo in noftra Provincia id poflet: (1 in aliquo cafu oc-
currenteeam licentiam commode habere non poflet.
Quam licentiam eriam poflet dare Vicarhisconftrniuis
, tempore Capituli, dc hoc etiamfi talis Vicarius iam
recepiffet obedientialesab illa familia recedendi: nam
talis poteftatem fuamretinet, donec yel ipfe a loco illo
abfcedat > vel illius loci (uperior fuperveni a t, ut vi­
dere eft apud Bonagrat. cit.
4?o. Sed quid fi talis boni fide pergeret audire con­
fefliones , an runc ex tacita licentia, fuperioris validi
procederet f Ad hoc relpondet Bonagrat. ibidem > fi
iit veri bona tides, dc non fit ignorantia culpabilis
A crafla , affirmativi: fi autem fit talis ignorantia cul­
pabilis, vix pofle falvari, qudd liciti & validi fiat.
4*1. Sequitur 4. Deputatum pro aliqua familia
pofle ubique Fratres fu* famili* audireico qudd jurif-
di&io
13 J Iratt. f. it Patntunua, D. i. j.
di&iononcontentiofa , fed voluntaria, qualiseftift*»
poflit ubique in fubditos exerceri.
4 ft. Illi qui femel unum ex Tua familia elegerunt»
non poflunt line licentia fuperi oris loci alium eligere»
Qui tamen Guardianis confitentur, poflunt aliis» ir~
requifito etiam Guardiano, confiteri, juxta decretum
Clementis Vili. an. 1*9$. in quo dicitur:
Quod non Itcuit fupcrmtkw Regularum tonfeffiones au~
dire t n$fi qtutuio peccatum aliquod refervatum admijb*
rmt >aut ipjtmtt flowu* autproprto metu id abipfi*petierim.
Excipiuntur tamen juxta noltras conftitutiones i Sede
Apoftolica approbatas,Fratres intra 4. annos, hi enim*
Sc multo magis Novitii, validi quidem > fed non li­
citi, (utique tantum venialiter peccando > aliis con-
feflio cflet facrilega) aliis confitentur, ut oftendit Bo-
nagratV.Abfolutn quoadFrares Ego autem puto*
qudd etiam liciti poflint accedente rationabili caufa:
qualis non eft quilibet inanis timor, autapprehenfio.
Unde nofter Carol i Cremona dijcept. 1. c.2. n.}6. poft
Gefwald. dc cafibus referva$. part. 1. Jr. 11. c.2. n. to.
Cypr. Scc. ait: Fratres noftros mutantes confeflarium
fine licentia Guardiam (uti aliis Conftitutiones exi­
gunt) non peccare nifi venialiter , Sc forti nec ve­
nialiter, fi fiibfit caufa non petendi facultatem: quia
Conftitutiones non obligant per fe ad peccatum: Sc
Decretum Clementis VIII. concedit omnibus depu­
tatis facultatem audiendi quoscunque de fubditorum
numero.
4?;. Quoad itinerantes adhuc (tint pfures difficul­
tates refolvendae. 1. Noftri Fratres nullum in itinere
cx Ordine ConfeflTarium habentes, (i caderent in pec­
cata mortalia, Sc inftaret, v. g. praeceptum communio­
nis, celebrationis, Scc. non poflent alteri extra Ordi­
nem confiteri, nifi in articulo mortis \ fed debent (c
gerere , ac fi non haberent copiam Confeflarii , ita
probat Bonagrat. y . Abfoluuo quoadFratres »*. 4. Et P .
CoufeJarimtWi. 96. contra Cafpenf oftendit, qudd nec
poflent dimidiare confeflionem. Alii autem Religioii
itinerantes id communiter poflunt, nifi etiam ipfi*
fpecialiter fit prohibitum. Et tunc talibus Religiofis
alterius Ordinis* fi afferant peccata aliis Religiofis re­
fervata * debet dici in Confcflionali: Quantum eft ex
mea
t)e atfolutiom Regularium. 4 39
ttie* parte,ego poflura quidem ab omnibus abfolvere,
led an 6c quomodo Reverenti* veftrae aliqua lint pro
fuisfuperioribtfsrefervata, hoc ipfi notumerit. Dixi
ctiam Ittnerantes: quia ReJigiofos alios in (uisMonatte-
riii audire, non tantum eft indecens , fed eft iplis (al­
tem ordinariiprohibitum.
454. 2. Fratres noftri, etiamfi ex oiverfis familiis
fint, (i tamen fimul iter faciant cum 6c in eadem obe­
dientia fuorum fiiperiorum , 6c aliis deputati (int)
poflunt fibi invicem confiteri, etiam in locis feu Con­
ventibus intermediis, dontead loca deftinata vene­
rint, ubi permanfuri funt de familia, vel ibi com­
moraturi ob negotium, 6c non animo iter fuum ul­
terius profequendi. Si tamen in Conventum aliquem
veniant, liberum eft omnibus itinerantibus vel fociis
fuis confiteri, vel alteri ex deputatis iUius familiae. Su­
periores autem infuper habent facultatem liberam
'ubique unum ex admiflis eligendi. Bonagrat. V, Ahfl-
luito quoad itinerantes 9 vel in addftammtis » folio f2 .
n. 23.
4??. 3. In noftra Provincia Helvetica iam anno
166$. fa&a eft licentia, qudd duoitioerantesfibi in­
vicem confiteri (etiam in locis intermediis) poffint,
modo fintexpofiti faltem pro (ocularibus : nec tamen
eodem die exierint, & iterum domum redeant; hoc
enim non foret itinerdre. Bonagrat. cit. Et hoc idem
Hunc extra monafteria pro toto Ordine in ultimo Ca­
pitulo generali Annoi6S?. 8. T w iiM .R P . Carolo
i Macerata conceflum eft, modd non cum fraude ex-
pe&etur talis occafio. O\co>extra Monojteria: quia in
mox relato Capitulo generali non habetur >audd hoc
fieri poffit ia Conventibus intermediis, fea tantam
extra Conventus, ubi alius ex approbatis haberi non
poteft.
4? 6. 4. Quando duo Fratres invicem iter faciunt,
6c ipfis occurrunt alii ex alia familia, qui non funt in
fua obedientia , fed habent aliam. tunc ex communi­
bus ordinationibus Ordinis non poflTunt, qui funt in
una obedientia, confiteri aliis, qui funt in alia obe­
dientia. Imo ctiam fi duo, qui funt in una obedientia,
non eflent Confeflarii, alii autem in altera efTent, non
tamen poflent alicui ex alia obedientia confiteri * quia
una
140 Tra8. f. dc PdtnitenH*. D. 2* <g>. 7.
una pars nullam habct deputationem pro alia,cdm nec
Hint cx eadem familia, nec iimul itinerantes, edqudd
non lint in eadem obcdientia : nili tamen bona fide
unus rautaret focium , 6c aflfumeret (ocium alterius
pro fuo itinere. Dixi cxcommumbuoordsmitiontbw: nam
in noitra Provincia Helvetica anno 166?. declaratum
eft, quod tales occurrentes in loco aliquo extra con­
ventus , cuique Confeflario tunc admiflo pro libitu
confiteri poffint. De quibus omnibus fudus Bonagrat*
cit. Gefwald. Coriolan. Carol, i Cremona.

AR TIC U L U S I X.
A lia quadum ctrca tdfus rcftrvatos Regularium.

457. fupra #.41 $JS ftq q .diftum (it, quid fii-


\ > perior teneatur fubdito dare facultatem, ut
ab alio abfol vatur i refervatis, (i eam facultatem ex
jufta caufa per (e vel per alium petat: quaeritur nunc 1.
Utrum etiam Superior Regularis refpedu fui fubditi
ad hoc teneatur? m. Affirmativi, 6c quidem multd
magis quim alius: (icenim Clemens VIII. inbullafu-
pra 1». 984. 6c*-4f2. relata praecipit, u$ fupcriores mjin-
gulk domibus deputent duos , tires vclquatutr conftffsriospro
Jubdttorum numeromajor 's vel minori, iiquc Jtnt do3 i, pru­
dentes %cbaritatepradtii > qui k non rtfcrvstis cos *bfolv*u$%
(fquihts etiam refervatorum abfoluuo committatur > quando
cafus occurrerit 9 in quo cam debere committi» ipft imprimis
Cenfcffarius judicaverit. Addit Urbanus VIII. apudGo-
bat. TV. 7. Cafu 10. ».70 j\ Sifuperior ttme dare nolueris9
pojfuns nihilominus Confeflarii ilU vicepntnitcntes Regularci
abfolvere» etiam nonobtenti hJuperiorefacultate. Ita etiam
refertTambur. defacrament. lib. j. c. 7. §. 2. n. p.
4?S. Hincii fuperior inftante Confeflario ordinario
negaverit facultatem, 6c Confeflarius judicat, debere
concedi, tunc poteft pro illa vice abfolvere, ut patet
ex cit. Conftit. Urbani VIII. Sed dubitari poteft,utrum
illae particulae (tSa vice) intelligantur tantum pro pri­
ma vel pro una vice, an verd toties, quoties predi£tu8
Confeflarius judicat prudenter, dandam efle ip(i li­
centiam? iu. T am b .cu *4 }.affirmativi, id eft, to­
ties quoties» iu etiam Pellizarius Jra S .s. c. 2. n .6}.
7)c AttfiktiMu Regularium. 14 1
Cdtonlifs,Bordonus,&c. apud Gobat cii.n.706. Vcram
mihi dc nliis hate extenfio nimium videtur concedere:
quia hinc toll itur finis rcfervationum , dc nonfemper
expedit, ut fuperior fiias rationes inferiori dctegat.
459. Quaeres*. Quando alius v ir Religiofus, pius,
dodus, dc prudens petit licentiam , qui non tit ex de*
fignaris Confeflarii*, Ii i pii denegetur, an etiam pollic
abfolvere5 AffirmatQuintanad. apudGobat cir. Sed
alii negant : quia Pontifex loquitur tantiim de depu­
taris. HinceDiamfequi videtur, quod li pcenitens ipfe
petat>& negetur, non pofle pro tlla vice abfolvi * quia
declaratio loquitur tantdm de licentia perita a Confef-
fariis. Pellizarius tamen dc alii apud Bufenbaum&s
lib. 4. Jr . 4. c.2. dub. 4. contrarium docent, nempe
idem efle dicendum , fi pcenitens ipfe pctat , ac ii Con-
fcfTirhis peteret.
460. Hocccrtumefi, fitalis Religiofus habet cau-
fam aliquam extrinfecam confcflioni non confitendi
^ordinariis , v g quia probabiliter timet grave malurii
animz, corpori, fam *, ut revelationis, inimicitiae,
vel o d ii,dec. tunc tenetur PrarJatus fubgravi peccato
dare jurifHi&ionem non deputato. Card. k Cremon*
fort. 2. JkfctptH. 1. c.2. §, 4. n. 46 . Gr.tjim part. 1. duif*
lib. 1. c. i-j. n .yj. &c. Stiw » tmo & 6. Them, mbsfuprk
* 4 l f • & epufiuh 1^. cimtr.t impugntntei Reunion. Et Ho-
ftienf. apud Sylveftr. V Confeflar. 1. q. 6. vtilt > in tatt
Cafiipcenitentem hrbere ipfo jure licentiam adeundi
alium t* c. Placuit .U Pacmunt. MJL 6. Iple tamen Syi-
veft. ait, petendam efle licentiam.
461 . Carol. n. 4 7. poft aJiosJtocconcedit: Quan­
do aliquis Sacerdos approbatus , fed non deputatus
confeflarius reperiturki aliquo monaiterio causl iti­
neris , aut mutationis familix , li aliquis frater ibi
exiltens vellet confiteri tali (acerdoti, renetur illi pri&s
manifeitarecaufam ; fi eam Confeflanu6juftam inve­
nerit, habere probabilem exirtimationem de confcnfu
Pnrlati delegantis fuam juriftJiftronem pro tali cafu»
ficcjiie pofle liciti nlem Fratrem abfolvere. Ita ilLcium
Sotum»Navjrr. i f c.
461.Nec privilegium Religioforum abfolvendi fuos
Religiofos b cafibus Bulla: Coen* tollitur per revoca­
tionem , qux Iit in ipfc Bulla Ctsnz. Nec per alias
ThuU Im . V L CL decla-
14 * TrsS. f. ie PctUitMia, D. 2.
declarationes Cardinalium de mandato Clemett*
tit V III. aut Urbani V III. quia talcs revocatione*
locum non habentrefpe&u Regularium , fed tantum
quoad abfolutiones (arcularium, prout declaravit Ju­
li uk II. Paulus IV. ac ipfeClemens V lf I. <fcaiii, ut
refert Carol, at. c. 7. §. 4.
463. InfuperButenbaumcit. & Carol.;*#.§. y. refe­
runt quidem privilegium ex Lczuna in Mari magno
Servitarum §. /3. vi cujus Regulares> etiam Novitii»
voluntatem profitendi habentes, pofTunt (ibi femel in
vita, dc femel in morte unum ex deputatis eligere, per
quem abfolvantur plenarii ab omnibus cenfuri*
dc peccaris, quantumcunque enormibus dc refervatis»
abfque omni onere comparendi coram Superiore.
464. Verum, quidquid dicat Carolus,hoc & limilia
privilegia in noftra Religione non acceptantur , ed
quod nimiam laxitatem inducant , dc Regula noftro*
Fratres in ejufinodi cafibus mittat ad fuos Superio­
res , dcc.
465. Tandem etiam notanda funt fequenria : i ln
noftro Capitulo generali an. 1643. pro nobisCapucmii
declaratam eft: P<xuitem,qui <mmJufcipitfeprafentand^
feu ft ab slic Cenfejfnie, cui denuoconfitetur, eximi 46mere
ills ,f i Conftffariojicexpedire videbitur. 2. An. 1673. ( f An.
1670 declaratum cft: Cenfejftriw nondifienjatur 4b onert
ft prafentandiprofuc poenhente, fi poft, fupervenientefilem-
nitete, Superior desieritfuamfacultatem 4b/olvendi, & c. nifi
ei certe unjiet de voluntate fuperieris , vel pcenitens derute
pecca$4refervataconfiteatur. J. Nec in Jubilaoeximitur Gm-
fyffacius ab onerefe prafentamii pro fuis peemtentibus , nifi
item refervata ce tempore denuo confiteantur. Videri poteft
Bonagrat. V %Cafus refervatus n. 77. Quamvis circa hoc
tertium de Jubilao nofter Carol, £ Cremona, p. 2. difl
cept. i .e .;. §.8. cxprefsi contrariumafTcrat. Per abfo-
lutiones , quas ex conceffione Leonis X. Generalis
dc Provincialis, finitis vi (nation ibus, impertiri folent
Fratribu? in Capitulo congregatis, non tollitur refer-
vatio i peccatis ;ftd per eas abfolvunrur tantum 4 Cen-
furis , IrreguIarirariSus , privationibus Officiorum
tam certis, quim dubiis, occultis tamen dc pro Foro
confcienti* tantum. Carol, ifad. Lczm* p. 1. c. 18.
«.p;. Antoum a Spiritu 5. & aiii apudipfum.
QtJ/£-
De hcmute, Jcientia, fifc. CenfeJJarii. 14]

Q^U i S T I O VIII.
De Bonitate , Scientia & Prudentia
Confejfarii.
466./^vuartum requifirum inter enumerata fupri
«. J17 . ad Confeflarium eft bonitas. Quin-
Cum verofcientia ac prudentia , ut officium fuum rit&
peragere poflit: nam munus Confeflarii eft, abfolvere
difpofitum , judicium re&um perficere, juvare poeni-
tcntem, ac monere cum prudentia. Unde de his agen­
dum eft hdc quzlt.

ARTICULUS I.
In quo conjifiat Bonitas , Scientia , ac Prudentia
Co»fefforts f

467. /^crtum eft 1. Qudd in Confeflario requiratur


aliqua bonitas. Bonitas autem illa confiftie
generatim in duobus , fcillcet in intentione, Sc ftatu
gratis. Intentio admhiiftrandi eft ram neceflaria > ut
exdefefiu illius Sacramentum (it omnino invalidum.
Status gratiae vero non requiritur ad validi , fed tan­
tum ad liciti adminiftrandum Sacramentum, ut ha­
betur in Trident. Sejf. 14. c.6. & Can. 10. qux omnia
(atis conflant ex Tcm. f..Tr. dt S*ir*mmi. in comm <t$. 1.
q. j. an. p;. Si ergo Confeflarius exiftat in peccato
mortali, vel per confeffionem , vel per contritionem
gratia procuranda eft, nili forti in extrema neceflitate,
lit ibid. di&um. Sufficit tamen juxta probabilillimam
fententiam apud Lugon.Tambur.&c.contra quofvlam,
ut fit in gratia, quando dat abfolutionem , iic&tdum
aures prxbuit peccatis, non fuerit in gratia.
468. Deberet autem ConfeflTarius fulgere omnibus
virtutibus : humilitate , ne arrogantia in verbis <3cc.
appareat. Patienti£,manfuetudine,&longanimitate,
necum poenitenterigidi , txdiosi, impatienter agat:
quid enim pcenitens cogitabit , (i videat fuum Con-
feflarium impatientem in negotio tam divinofMagna-
Q 1 nimitate
*44 Tra3 . 5. dc Pctnitemia, D. 2. ^ 8,
nimitate, nihil diflimulando , nihil timendo, ubi ad*
monitio, interrogatio, dc (imile quid eft neecflarium.
Charitate > fubveniendo neceflitati pcenitcntis in or­
dine ad falutem animae > indifferenter fine acceptione
perfonarum; non enim nos movere debet (exus > aut
aut dignitas pcenitentium» non honoris» non captan­
dae benevolentis cupido > non alia parum jufta cogi­
tatio , fed purus Dei honor, 6c flagransfalutis anima­
rum zelus , quemlibet feipfo meliorem arftimando,
prafixl purl intentione dc invocato Spirittis S. auxilio.
Nam confeflariis in hoc divino opere veri illud 2 Pa-
ralip. 1 p. 6- di&um eft : Vtdetc ergo, quidfaciatis >non
enim liminis exercetis judicium»fed Demini > GT qucdcunqut
judicaveritis f in ves redundabit. Sit timor Domint vobifcum»
6T cum diligentia cunSafiuite. Item Deuteron. 1. tf/. 1 7 .
Nulla erit diJUntia perfonarum , ita parvum audietis > ut
magnum > nec accipietis cujufcunque perfonam : quia Dei ju -
dictum tll.
469. Certum eft 2. Qudd in Confeflario requiratur
aliqua (cientia , ficuti requiritur ad alia munia riti
(ubeunda. Qualis autem dc quanta illa debeat efle,non
poteft facili dari regula univerfalis: hoc tamen omnes
concedunt, non debere efle tantam , ut de omnibus,
quxpoenitensdicit,poflitdi(cernere, an fint mortalia
vel venialia . cum hoc in quolibet particulari cafu,
etiam doftioribus fit quafi impofllbile \quis enim tem­
per fciret, an fufficiens advertentia, libertas, materias
quantitas , 6cc. pro peccato mortali adfuerint ? Sufficit
ergo, quod confeflarius fciat in genere difeemere inter
lepram 6c lepram, id eft, an ex genere fuo fint mortalia
vel venialia, dc cujus fpeciei. Item debet fcire, quinam
fint cafus referva ti , Sc excommunicationes ufitatiores,
quas ipfe non poteft abfolvere ; de illis enim , quas
poteft abfolvere, fatis eft, fi habeat cognitionem con-
fufam , intendatque ab eis abfolvere , (i opus fuerit*
ut etiam jam di&um eft0. $77. Hinc ab hac obligatio­
ne niajori ex parte Religiofi funt liberi,qui pluribus hac
in re gaudent privilegiis. Debet etiam fcire irregula-
ritates, fi audiat Confefliones Clericorum , ut Baflx.
V.Confeffartus 4 ,* 6. Suar. d:c. docent , quod tamen
negat Cajetanus. Item debet fcire , qualis difpofitio
requiratur in peenitente: quae confiftit i.In cognitione
Myftc-
3 e Btmsate >Stientui* STc. Ctnftjfirii.
MyReriorum fidei neceflariorum , dc quibus vide
7 cm. 4. Tr. dc Vtttutiy. Ibeolog, dijp. 2, a 0.228. Si quis
autem adeo hebeti ingenio eflfct, ut nullam propriam
notionem de mytteriis faltem abfoluti neceflariis for­
mare poflet jcflfetinftarfatuitraftandus, ue ait Gobat
Tr. j.m .fu . Off» 7.
470. Deinde (cientia haec etiamconfiftit in cognitio­
ne partium requifitarum ad hoc facramentum , quae
partes in poeni tente funt tres, (cilicet dolor de peccatis,
accufatio feu Confeflio diorum peccatorum , dcfttis-
faftio > (eu ut vulgo ajunt, adimpletio poenitentiae.
Diftinttius autem loquendo quinque funt partes in
pcenitente. Nempe v. Examen de peccatis. i.DoIbr de
iifdem. Firmum propofitum non peccandi decs tero»
4. Accu(atio(euconfe(lio. ?.Satisfa&io. Abfolutioau*
tem,qux eft (exta pars,(e tenet ex parte confefTarii. Pra
difpoheione pcenitentis etiam fciendum eft , qux offi­
cium iplius pcenitentis requirit,de quofeq^nXxtrtK de­
bet confeflarius (cire, quae (itforma hujus facramentr»
quae partes ejus eflentialGS&integrantes.Non tamen eft
necefle > ut in aliisdubiis, quas occurrunt > poflit ipft
omnia refolvererfed fotis eft,com munia fcire;& dedif-
ficilioribus dubitare,ut libros legat,A peritiores confu*
lat. Quod ti dandum fiteonfilium in futurum, vel pro­
hibendus contra&us dubius,# iimilia,dc ipfe confcfla-
rius non poflit (e ip(um refolvere, erit bonum petere \
pcenitcnte,an (it paratusatio tempore redire,cum res (k
tanti momenti >ut indigeat majpri reflexione aut con-
lilio: vel poteft interrogari,an velitconfiliumido&io-
ribus petere dc ftare eorum judiciofSi promittat>abfoK
vatur, de quibus dc (imilibus ftifius Baflae. cit. n. 17.
471. Ex his (equitur , non requiri aequalem fcien-
tiam in omnibus , fed proportionatam poenitentibus»
minorem pro pueris 6c rufticis, quam pro mercato­
ribus , advocatis , in magnis negotiis intricatis, dcc.
In dubio de capacitate fua poteft quis ftare judicio
Asperiorum. Qui vero* non dubitat, fed omnind
novit fuam incapacitatcm , peccat mortaliter (e ex­
ponendo , ficut & ille, qui talem exponit, vel pro­
movet > nili forti gravi neceffitate aa hoc adigatur;
nam defeftu aliorum pnrltaret aliquem Confcflfa-
rium habere, quim totum populum hoc Sacrament#
Q^ j defti-
14i Tra8. /. de Poenitentia, D. t. g>. J.
deftitui. Tenentur igitur Confeflarii ad diligens (lu­
dium , & fuperiores illos ad hoc exhortari. Baflx. ciK
n. iJ . & feq. Su*r. dc alii. Ubi ctiam *./. Vfeq. addit,
quod licit confeflarius , per fe loquendo, teneretur
fupra (ingula peccata mortalia ferefleftere, ut etiam
jam conltat ex didis ». 285- attamen fi ex naturali
6c inculpabili inadvertentia aut diftradione aliquod
elaberetur , non peccaret confeflarius >quia non obli­
gatur , nili ad moralem diligentiam. Nec necefle eft,
ut (ingulorum recordetur, quando dat abfolutionem,
iedfufticit iiiconfufo : modd attendat ad ea, qux fpe­
cialem diffioultatem aut obligationem reftitutionia
habent, ut ibid.0. didum.
472. Prudentia in confeflario requifita in tribus po-
tiflimum coniiltir.i .In interrogando competenter per­
nitentem, de quo fupri*. 16?. & feqq. egimus. 2. fti
injungenda pcenitentia, dequamfri. ^ In injungen­
dis iis , ad qux tenetur pcenitens, licit non confitere­
tur, cujufmodi funt rerum, fam x& honoris reftitutio,
vitatio occafionis proxima? , dc exeeutio eorum , ad
qux tenetur ratione fui (latus, officii, voti, juramenti,
padi, tclhmcnti, dec. fi aliquo hujufmodi vinculo
in confcientia obligetur. Scientiam vero (quam vo­
cant San&orum) ad inftruendos pernitentes .contra
tentationes, pf* vos habitus,dec. quis dubitat Confef»
ftrio efle neceflariam i Oe quibus etiam conftat cx
j. 2. a. 6. & 7. ubi de remediis recidivorifm.
47 j. Prudentiam ConfefTani Innocentius I I I .
cap. Otnnis utriujque. M Pernitent. & Remijf. his verbis
cxplicat : Sacerdos Jit nunjuetue ac cautus 9 ut msrc periti
medici fuperfuruiat vinum V oleum vulnertbw ftuctati,
diligenter inquirens & peccaturis arcumjlaftiias & peccati,
qutbus prudenter tnicUctin inteUigat • quale diktat et pra-
icre confiitum » V cufufmodt remedium adbibere, drvcrjii
experimentis utendo ad falvJudum agrotum. Unde Gobat
tit.u. 30J. fequfncia ad prudentiam refert, x. Ut dum
Confeflarius aliis medetur , non vulneret (e ipfum.
1. Ut per dexteritatem examinandi perducat pceniten-
tem ad confcflionem omnium mortalium, cautita-
menfinefcand.ilo circa materiam obfccenam , ut fatis
fupri*. 27? monui. Ut excitet in eo dolorem.
4. Prxfcribat remedia juxta conditioncm pcenitentis.
toeSomtate 9/cim h 4 %& c. Gm frffarti. 247
?* Doceat utilia , vel (altem neceflaria hie Sc nunc.
4 . Perpendat , an abfolutio danda, differenda, vel
omnind neganda (it. 7. Injungat poenitentiam veri
falutarem. 8. Ut habeat in memoria nonnuHasregu-
hs , aphorifmos , feu documenta , quorum piura
retuli». 270.

ARTICULUS II.
An quomodo Confejfaruu tcnettnr pcsniten*
tern monere?
474. / ^ u m prudentia confcfTarii , ut conftat ex pr**
v j ced. art. etiam confiilat in admonitione pce­
nitentis circa fuam obligationem , hic fpetialit«£
quaedam difficultates ea dc re expediuntur.
47?. Si paenitens peccct ex confcientia erronea, pu­
tans aliquid efle peccatum , quod reveri non cft , vel
quando ignorantia cft vincibilis <Scculpabilis , debet
moneri, ut perfc patet, Sc communiter docent. Pru­
denter tamen examinet (latum pcenitentis dc ignoran­
tia/, neexbona tranfeat in malam (idem. Undefufii-
citfubindein communi interrogare , an non habeat
reraorfum con(cientiscirca rem gravem»
476. Quando ignorantia eft invincibilis, Sc credi­
tur admonitio profutura , nec fcandalum vel grave
malum (ecuturum , tenetur confeflor ipfum admo^
nere. E Jl ccmnnmis. Hoc enim requirit officium Me­
dici , ut etiam peccatum materiale impediatur.
Quando vero nullus fperatur fruftus , auc timetur
gravius incommodum, debet diflimul.ire, etiam in
materiajuftitiar, nifi redundet in damnum pubJiairn
aut Religionis : quia ccflante fine , ceflant Sc media;
Hinc S. Auguft. relatus c. St quis. 2. dc Pct.niitnt.&jl 7.
a it: AiJcirtm , itbt non ftodtjjt > unon memtrem, nec u
urrerem. Gobat Tr.j. Cafuj. a n. j 1 j. Ubi autem cft
ncceflaria admonitio , poteft fubinde in tempus ma­
gis commodum differri. Indubio, id quod inigis in
Domino praeponderare judicabit, fine ferupuio faciat*
Ex his
477. Inferes 1. Si confeflarius advertat matrimo­
nium initum efle nullum, Sc pocnitentem hoc invin-
Q, 4 cibiliter
]PcBJu$mt€s 2» Q $ .
cibiKter ignorare, non debere cum monere t S timoat
mdcoriturum fcandalum vel aliud malum : aliuci fo ­
rer, fiinterrogetur £poenttente. Itaque h fpesnonefty
qudd interea, dum peteretur difpenfatru, lint ceflUturi
a copula,vel quia novus contraftus non poflet ullo mo­
do Ime manifeUatione delifti celebra rij vel quia time-
rctur,limantus putativus fcirct hanc nullitatem,noIJet
iterum cantra’here , dt licdiflolutis con jugibus mane­
rent liberi illegitimi, dec. melius eft dilGmulare. Sed
quid (i quis cogitet matrimonium inire cum tali im­
pedimento libi ignoto, <& omnindeertus fim * qudd
ctiamfimoneam , attamen perrefturus lit, an etiam
poAii* didimuhre, ne fiat ex materiali formalis peccan­
tor ?Sa ni videtur Goba t.cit. a(Terere, etiam dillimulan-
dum efle. Quod ego \t\ impedimentoimpedientetan-
tum, li v. g. haberer tanriim vorum fimplex caftitatis»,
vel alteri promififlet fponfaha , dec. facilius permitte»-
rem, qu&mm impcdimennsdirimentihus.
47$ inferti. Gobat cit. qui-invincibiliter potaret»
mollitiem non efle peccattim, debere initrui, li eflet
(pes, qudd faltem rarius effiet peccaturus : qux fpes
tamen Temper hoberi pofle videtur > fi ipfis mahtia
talis contra naturam attendatur.
479. Quxres: An Confeflarius teneatur monere judi­
cem pernitentem, ur puniat reum morte,quem exofli-
cio tenetur damnare ? 3*. Si «ftin mala fide , tenetur
tnonere. Nec eft periculum, qudd propterea incurreret
irreguiaritatem; quia Cccictia non vult punire,vel irre*
gubrkare norareconfeflarium facientem, ad quod ex
etiicio obligatur. Adde, qudd lenitatisirregularkas fe­
cundum multos non incurratur £ privatis, fed tantum
ab iis,qui aliquid faciunt tanQuam miniftri publici, ut
funt judices, procurator, aavocatus, accufator, dec.
Vide fis in Appen*t. s*ibunc Tcm.q. uU. 2. An vero con­
feflarii teneantur hortari reum, ut fateatur crimen ju­
dici,didum eftTom. 4. Tr.dt & ff*
4I0. Quxres 2. Quid faciendum confeflariis Princi-
pumjPrxlatomnijGubcmatorum dc (imilium,quando
feiunt, ipfos non farijfncere fiio ofticio circa collatio-
liem beneficiorum,elcttionem miniftrorum,fubdito-
rom gubernationem!49: Si confeflarius fciat,fuum pa-
nitentem non (aciifacere fuo officio > tenetur ilium
mo-
tyumiff fxtnitem ft* tmnendm. 24*
monere: quia , ut bcni Gobat Tr.y. C*f* 18.
Chriftus non condidir pro Principum confeflionibus
aliam Theologiam. Quod fi autem Confiliarii Princi­
pis unanimiter exiftiment, ilium rale aut tale jus habe­
re, poflet dc Confeflarius fequi judicium illorum. Si
advertat, eum efle in bona fide, neque ex illo fequi
fcandahim, aut malum commune, dt admonitionem
faturam in maius malum , poflet diilimulare. Sed
4S1 Quid ti Nobiles dc aliiaccufentur, quod non
lolvanrfuadebita ? Reft. Gob. ct$. *. ? ti. ex Led! in
Atiftuario V.Confijptr. C*Ju 12. dc ex Bonac.deCtniraftd.
dkft. 1 .f 6 n.4. Si Imt in mala hde,aut ignorantia fitcraC-
fa , efle fuaviter admonendos. Quando autem funt in
bona hde,aut creditor non patitur ex dilatione folutio-
nis damnum,mortalis culpae non efle damnandosjttio-
d6 habeant animum folvendi. Addit etiam Gobat, te­
neri in confcientia refare ire damna, quae creditori orta
funr ex procraftin.itioncfolutionis. Nifi haberentcau-
fasillosexcufantes ab obligatione reftitutionis autfo-
hicioniS,dequibu$cjt. Tem.4 'Tr.deRefl.dift%2. mu. 1 »0.
Gffeqq. Putant tamen aliqui, ipfosik mortali excufari,
edquftd mercatores talibus creditd vendentes foleanc
cariris vendere, cumfciant, eosconfuevifle r o d fol-
▼cre, utinlinuavi moxcit.toco d. 1

ARTICULUS III.
A n & qualiter C*nfc([arim teneatur fu fflere defeSus
in confeflhnt commijfoj ?
4S^- E r r o r feu defeftus in confeflione £ confeflario
C commifliis poteft tripjiciterevenire. 1. Circa
valorem Sacramenti, ut fiabfolvat fine jurlsdi&ione>
faltem f jpertalia peccata, v g. refervata : vel line in­
tentione : vel fine difpoiitione requilita ex parte pceni-
tentis. 2. Circa d.imnum tertii, aut ipfiuspcenitentis:
ut (i obligavit ad reftitutionem non debitam, vel non
obligavit ad debitam. 3. Circa integritatem tantum
confcilionis line damno proximi : ut li non inter­
rogavit de circumttantiis requilitis, aut numero , ti
reliquit in occafionc proxima. Nunc ergo de lingulis
hrevker.
ifo Tr*&. j. de P m n m u , D. r. Q t .
4SJ. t. Si crravit circa valorem aut Cubftantiam*
y.g. quia non habuit jurisdi&ionem, tunc debet pro-
curare poteftatem : qud obtenti, pofle line ulla ad­
monitione poemtentem etiam abfentem abfolvere,
tempore aliquo, quo creditur difpolitus , docuit Na­
var. imManual. c.2d.nu. 14. Imd & S Antonin. £.pare*
tit. 17. c. is. Sylveft. Verum haec fententia ab omni­
bus aliis redicitur, cefte Lugonehie'ltfr.22.fetk. j.u u .fi.
Imd nunc damnata cit a Clemente VIII. ut fupFa»*. 17-
di&um. Quamvis hoc admittatur quoad cenfiirast
quia ifta? remitti pofiiintfine (acramentali ab(okitio«
ne, ac proinde etiam abfenti : nec ulfa requiritur in
reo attritio aut ftatusgrariat, utdocetConink bicdijfr*
%+dub. 17.nu. 1 4 1 .6cctiam mfinuatumeftmi. id.acin­
fra dicctur in Appendice iitCtufurts.
4S4. Unde eft communis 6c vera fententia Lugonis
tit.n.fS. T ambur. in Method. Confeff. Itb c.8. qudd,
fi Confeflarius in tali cadi quoad invalidam abfolu­
tionem k peccatis cum lide mortaliter mala, id eft,
fcienteraut cum ignorantia culpabili procelEt, tenea­
tur cum (uoetiam gravi incomodo monere perniten­
tem de defe&u commiflo. Ratio eft, quia mala tides
ipftimexcufarenon poteft k tali obligatione. Si tamen
talis admonitio (ine fcandalo, honoris aut fame detri­
mento heri non poflet» tunc Suar. Vafq. & communis
Recentiorum apud Lugonem cit. num. ?•/. excufant
confeflarium ab admonitione facienda. Quod utique
inttlligendumeft, nifi pcenitens eflet in periculoxter-
nx damnationis,ed quod per nullam aliam fubfequen-
tem confeflionem poflet alia vice a talibus peccatis fal-
fcmindireftiablblvi. Imd ctiamfi confeflarius bona
velnon nilivcnialitermala tide proceflerit> tenetur in
tali neceflitate eum admonere > non autem fi tale pe­
riculum non fuhfir. Etin hoc fenfu etiam loquuntur
Joann.Valerus 6c alii apud Lugonem ibid.n. dum
dicunt, talem pcenitentem nunquam efle monendum,
necab eo petendam efle poteftatem ad talem defeAum
corrigendum.
z. Si vero Confeflarius omifit monerepoeni-
tentem nd reftitutionem , multi docent , eum tcneri
ad corrigendum errorem , imd ad reftituendum, (ex­
cipe Rciigiofos, ut ftatim dicitur) fi pccniccntcm nc-
quit
AnCcnfefftriwtcnutm Jwpplcrt JtftB w , &c, i$ r
quitadmonere. leaSylvcft.Gabriel’,RofellaSet. apud
L.u%on.ul>t prcx.n Ao. Verum Lug- n. 6/ Tamburin.
cit. Filliuc. Scc. iterum diftinguunc. Si bona tide > aut
non nifi venialiter mala id fecit, ad nihil cenetur, fal-
tem nili commodi poflit. ve o ride morcaiicer mala
idegit, obligatur moncrepcemcencem. Ratio prioris
eft, quia bona tides fecic, ne confeflarius cenfcatur
hujusmodi caufa moralis: (iar, qui incendit domum
inculpabiliter , alterum diffamavit inculpabiliter,Sec.
non tenetur damnum refarcire cum fuo incommodo.
Ratio pofterioriseit, quia ob malam (idem non poceft
cxcufari: (i autem non admoneret,Jicit peccaret, non
tamen tenerccur ad reftitutionem > quia non cenecur
CXjuftitia quaerere bonum temporale atiorum.
4S 6. Qudd tivcrd illum potirivi obligavit ad id, ad
quod non renebatur, aut deobligavit, ad quod teneba­
tur : fi tide mortaliter mala id faftum fic , debet eum
ica admonere, uc fequatur rcftitutio: aut fi nolit, vel
poenitensamplius nequeat, cum potuiflet ante deob-
Iigacionem>tenerur ipie Confeflarius ad reftitutionem,
Sc quidem ex juftitia: quia fuit caufa damni pofitiw.
Si camcn Iit Religiofus, monafterium non cenecur pro
ipfo refticuere: tunc ergo fufficit, ii moneat. Gobat
Ir .y . Cd/tuS. num. $64. Im6Lugo «.64. nilreftrin-
gendo ad Religiofos dicit fufficere, (i moneat pceniten-
tem. Si autem bona tide, vel non niti venialiter mala
procellit > obligatur quidem etiam cum aliquo fuo in­
commodo, non tamen cum tanco, quanto cum mala
fide. Et in cali cafu , (i com mode poflit, renetur fecun­
dum Lugonem num. 62. ex juftitia fccundiim Tambu­
rin. cit. &c tantum excharicate. Commodum autem
vel incommodum in tali cafu fufficiens ad exculan-
dum confeflarium, pendec ex judicio prudentis re-
fpeftivi ad damnum, ut patet ex Lugon.*«*i.tf£. Non
tamen videtur.id hoc obligari cum fcandalo auc peri­
culo famae Sc honoris.
4S7. j. S» confeflirius erravit in examinando nu­
mero vel fr»cc:e peccatorum, ve! reliquit eum in occa-
fione proxima : ti bona vel cantum venialiter mala
proceflit, ad nihil tenetur. Si vero hde mortaliter ma­
la, adhibenda eft diligentia moralis, ut alia vice fe de
tali fpecie aut numero accufct, modo mox explicando.
Lu-
2? t tra S .j\ dtPcemunli** D .2. ££.9.
Lugo «.74. Tanibur.ftf.Oc. Quamvis, ut verum fa­
tear, mihi difficile appareat, quom odo confeflarius
in tali cafu, cum tantum agatur de integritate confef-
fionis, teneatur extra confeflionem monere pceniten-
lem de errore commiflo. Velenim redfr ad eundem in
confeflionali: 6c tunc fumptioccafione in confeflione
ipfum inltruat. Vel non redit: 6c tunc prudenter prx-
fupponere poteft cum ab alio confeflario jam inftruen-
dum fore, ade&ut extra confeffionem non teneatur
ipfum de tali errore alloqui aut monere5 cum line
gravi fcandalo fieri nequeat > 6c pcenitentes inde in
communi vilem «(limationem de Confeflariisconci­
piant , prxfertim qudd integritas materialis ob certas
caufasnon fit temper necefTaria, utfupr& fuolocodi-
Aum mu. 28$. & fiqq. Hoc omnino ccrtum videtur,
fi quis boni fide aliquem deobligjflet k tali integrita­
te, regulariter ad nihil teneri extra confeflionem, ut
docet Filliucius. Raro obligari, ait Lugo cit. 6cc. cum
regulariter abfque incommodo fuo non poflit. Et
Tambur.<**.«. j.d icit, ideonon obligari, qubdrarft
non adlit rubor in terra&ando.
4S8. Quando autem in prxdi&is cafibus admonen­
dus eft pcenitens > ne ligillum Sacramenti frangatur,
prius a pcenitente petenda eft facultas loquendi cum
ipfo de read praeteritam confeflionem pertinente i quae
n detur, eum admoneat: fi negetur, ad nihil aliud te­
netur, quia functus eft fuo munere, quantum potuit.
Tambut.cit. m.6. Sanch. 6cc. contra Suar docentem,
pofle adhuc 6c debere 4 Confeflario fieri admonitio­
nem j eo qudd talis locutio fit pars confeilionis prae­
terita*.

Q^U A S T I O IX.
De Sigillo.
4*9- tiones Confeflarii hadenus explicate,
Vw/ faltem £ potiori, vel antecedunt, vel comi­
tantur ipfum a&um confeflionis. Nunc ergo de illis
agendum > qux fequuntur confeflionem , qux funt
iigillum &fatisfattio. Hacquxftione figilli, (equenti
fatisfartionis natura 6c requifita traduntur.
Dc Sigilla Cmftffims*

ARTICULUS I.
Quid fit figillam, & qut fub tittd cadant f
H90- C iginirm, Pumptd metaphor! i figillo literarunft
O dcc. cft dbligatio aliquid occultandi. Dividitur
in Naturale dc Sacramentale. Illud cft Obligatio k naiu-
rxinduSa ad occultamdumfccretum Gbiab altero oemm'ttfitm.
Scramentale cft Obligatio bndiJPenfabMs fcrv*n<ii fu i
fecreto peccata in canfejfione audita, nc aliit pr&terquam
filo fitnrtcntis libero ccnfcnju , ex quacunque caufa inno*
tefcant. Oritur inprimis cx jure naturali non Isden-
di famam proximi, datamcjuc fidem non 'violandi.
Deinde etiam cx Eccleliaftico, cap.Sacerdos dc pctnitent.
dtjl. 6. Denique cx jure Divino : (icut enim Chriftu*
obligavit fideles ad integram omnium peccatorum
etiam internorum confcffionem, ita etiam vohiitex
parte Sacerdotis perpetuam dc ar&iffimam oblrgatio*
nemfigilH,&c. Hinc nemo hie difpenfareporeft) rrec
de minimo peccato revelando, vel aliud, quod fub
figillumcadit dirctti vel indirtfti. Ntcdatur materix
parvitas ex omnium feri fententia, licit Sa, Ledefmt
dc Sotus apud Ta mhur.*» appetultcc ad Method, conftjfc^,
videantur dubitare. Unde fi Confeflarius aliquid
revclSflet, deberet exprimere, an fit grave: quia tunc
duplex erit peccatum mortale , (cilicet contra jufti-
tiam & religionem. Si verd id, quod revelat, eflet
tantum quid leve ; tunc eflet tantum unum pecca-
rum mortale, (cilicet contra Religionem : alterum
autem eflet veniale. B*ffce. V. Confeffio 7. n. 4. Suar.
fif alii.
49 f. Duplex autem regob generalis dari poteft,
cx quibus omnia pro praxi deduci poflunt. 1. Omnit
& fola confcjfi/ facramcntalis inducit obligationem JigiS*.
Illa vero dicitur ficramentalis , in qua aperiuntur
peccata per ordinem ad conftilionem, animo fe ac-
cufandi dc obtinendi abfolutionem , ctiamfi cam
non obtineat, five pcenitentis, five (acerdotis defe&u.
Hinc lipamitens confiteatur laico, exiftimans ilium
tflcfaccrdoccm» tenebitur etiam ad figillum hoc, ut
2^4 7ra3. f. At PftmunM» D.
docet communiflima fententia contra unum vel alte-
rum apud Lugon.tod^. 2}.je3. 2. Dico, fi ex iftimat,
efle facerdotem: fi enim fcienter laico confiteatur, licit
ex ignorantia credat,confeffionem talem efle validam»
non tamen eft obligatio iigilli, ut Lugocit. cum com­
muni docet contra quosdam. Item fi confeflio fiat ani-
mo fiflo , vel ut facerdotem trahat ad peccatum, dec.
6c plant de hoc con (let, non elt obligatio fici Ili. Idem
dicde eo, qui alteri aliquid fub fecreto dicit, extra
confeflionem tamen, licit addat: Dico tibi fub figillo
confcflionis, 6c alter acceptet. Quamvis teneatur ad
figillum naturale. Hinc
. 492. Inferture. Si confeflarius interrogatur de ali­
quo, debere nega re fcfc ire? etiam abfnluti-, imo etiam
jurare, finecefTceft. Quia nihil minus fcire dicimur,
qu&m quod ex confeflionali fcimii*: intcllige ut (it pe­
riculum manifeftationi.v 2. $*pam%ttnicm non abfolvit,
nullo modo id dicere debet, etiam (i peccator fit publi­
cus. j. Nenpouft peccatum proprium confiteri, fi ne­
queat finefraftione figilli. 4. Nonpcujl negare fuffra-
gium ei, quem ex fola confeflione novit indignum,
6c Diana part.}.Tr.4.reJdlui.j6' vocat quorumdam con­
trariam fententiam pcriculofam 6c nocivamReligioni.
ex confeflione fciret, fibi domum reverfuro
necem parari,domum fuam ab hoftibusdiripiendam,
venenum efle in calice, vel in vino, quo debet cele­
brare» negant communiter contra quosdam, pofte vel
fugere, veliMiflaabftinere, fi peccatum pcenitentis
fit inde manifeftandum : (i autem non efleimanife-
flandum, ptflet abftinere a Mifla, domi manere, ab
aliquo loco abire , res fuas diligentius cuftodi re, fo­
res melius claudere, ita «. 12. \ ontnk , &c.
Imo Suarez. Belli rm. 6c apiid Gobat!Tr.7 C tjuij.n.Spf.
tradunt, proditiones pofle manifefhrt, fi non mani*
felletur direfti vel indire&i perfona pcenitentis. Ec
Conink^Vj^.p.rtW 4.».; j.fif/fyf.ait.hoc verum efle,
etiamfi non tantum ipfe pcenitens adverteret , fed
etiam focii criminis alicujus, quod Confeflarius tali
fcientia utatur. Imd etiamfi proptere.i ille, qui mihi
in confeflione id revelavit, &foci is criminis occidendus
foret. Sed beni ait Gobat ctt.num. 897.(0 minimi gen­
tium credere » hoc efle verum.
De Sigtto Confejfioms, iff
W - Altera regula univcrfaliseft: Omniapeccata tom
fr a Urna, quamfrejentta & futura, tam mortalia > quam
'vemaitafaltem in /pecti* into & qua mortime ad confjpcncm
faciendam pertinent » out diriguntur > tadunt fub jigtUum.
Dixi tamen inTpccic, quia in genere omnia peccata
Venialia non caaunt fub tigillum , v.g. fiquisdiceret:
Hic confeftus elt venialia : vel cortfeflus cft pcccata.
Nam hoc ipfo, qudd confefTus fit, fupponitur , ip-
liim peccata faltem venialia confeflum efle*5 virtutes
«nitii non font materia confeflionis. Quod fi tamen di­
ceret» (confefTus eft mihi venialia grandiufaila) fran­
geret figillum. Item videtur frangi figillum, fi poft
confeflionem duorum vel trium dicat, (hic mihi coft-
fefluseft fola venialia) in illis circumftantiis,in quibus
daretur occafio fufpicandi, quod alii efTent conferti
mortalia. Qudd n tamen de uno (olo agatur (cor*
fim, nulllfattl comparatione, licitum eft pernitentem
laudare de puritate confcientix, vel qudd vix habeat
materiam ablblutionis. Poteft etiam fubinde efle fra­
g io figilli) fi qiristantum dicat : Iftc mihi confeflus
cft >v. g. (i confeflio fieret tempore» loco , aut perlonae
extraordinarias; unde alii meritdfufpicari poflent,ta­
lem incidifTe in extraordinaria peccata. Lug.cit.fcd. j.
Laym.&c. Ex his
494. Inferes y . Efle contra figillum > rmnifefbre
poenitentiam, que ordinarie folet imponi pro gravio­
ribus, v.g. tcfteDianafjr*./.Tr.% i %refolu$.^. fi dicat:
Dedi ipfi Rofarium. z.Sidicnt: non abfolvi pceniren-
ttm , un mox dixi. Excipe tamen, nifi itaexprimat9
ut non frangatur figillum, v.g. dicendo: non ahlblvi,
quia non habuit materiam abfolutionis, quiainexpie
confeflionem generalem 6c non perfecit. Frangitur»
fi dicat ea, qux audivit a poenitente in ordine ad con-
fefHonem mclins expediendam , vel paulo ante, vel
ftnrim poft abfolutionem , vel poftea , qu.mdo lo-
quunnir de peccatis confertis. 4. P trochumnonpofle
alicui petenti Sacramentum matrimonii negare, fi cx
fola confeflione (liat, adelTcimpedimentum Urriim
autem tali privatim petenti Sacramentum Eucharifti*
poflit ncgari.patet ex To. f.Tr.de Sacramjn communudifr. 1.
». 18$. ubi duplicem fententiam retuli, f. F.Jfc ccnm*
figillum 1 rcvcJare defectus naturales, aut natalium
ii-
2(6 TrsS. f . dc P<zniieuHs. D.
illegitimorum poenitentis , quos advertis in Sc ex ipfil
confeflione > ut efle morofum , indo&um » rudem»
blxfum, fcrupulofum, dec. tempus nxniis, minu­
tiis nugis conterere» obtundere caput confcflarii, dec.
Quod tamen alii apud dc cum Lugon.ctr negancdede-
fe&ibus naturalibus» quando inde nullo modo poteft
haberi notitia alicujus peccati. Item negant aliqui de
fcrtipulis, cum hoc or Jinarii Iit tignum timorat* con-
fcientix. Sed plani non funt facili audiendi, quia dc
his fubinde pcenitens magis offenditur, Ii revelentur»
quim forti de ipfis peccatis venialibus. 6. Kffi valde
periculofum , ex pluribus tantiipi laudare aliquos,
de aliis autem tacere» vel frigidi lauj ire, v.g.deuno
vel de altero tantum dicendo : ifte eft bonus infans, eft
fart&a anima, dec. Item dicere, in tali dc tali civitate,
etiamfi Iit magna» committuntur gravia fcelera: quod
adhuc veriuslft» fi deReligiofo ccecu dicatur. 7. A7ec
Justum efle dicere: hicconfefluseft fua peccata publica,
v.g. homicida publicus. Quod tamen Medina Sc alii
apud. Lug. cit. negant.
49f- Quxres, An fit contra tigillum, fi confeflarius
pernitenti tchedam feu atteftationpm confcflionis pe­
tenti deneget, quando obdefeftum vel aliam obcaii-
fam cum non abtolvit ? Affirmat Conink cH. dul. r.
«. 14. & a lii: quiaalioquin proderet indifpolitionetn
pcenitentis. Sed negat Lugo 4. Bonacin. Set.
quia confeflarius tantam negative fe habet, ideoqufe
fibi imputet pcenitens, qudd confeflarius per fchedAm
confcflionis euijl nolit politi defendere. Imd addit
Lugo,'forealiquandopetearum fcandali, li daretur
publico peccatori vel occulto, qui eo modo palliat
fuam iniquitatem. Poteft tamen fubinde, imddebet
dari (cheda, Qudd confefli fuerint. fed non debet addi,
qudd fint abtoluti» v. g. fi abfolutioex jufta caufa dif­
ferretur ad certum tempus. In dubio » an aliquid fit
confeflario diftum per ordinem ad confeflionem,
prxfumenaum eft in confcflionis
favoren?.
A Humi utk m$itU Cikfejitkx t 1/7

ARTICULUS II.
An nnnqnnm iicttt nei nmtik confejftoms !

4*6. C x di&is prxccd arc. jam conftat >fi nullum bm-


l I nino lubfit periculum fufpicionis pcrfonae,
licere. In communis. Sed qud cautius dc parcius hoc fiat*
co melius &c. t.bjtamlicetexcommum^ententia con­
tra quofdam antiquiores, apud Ralfc. P Confcffity*
*. 20. ex rationabili caufa dc in bonum utiiitatemquc
pcenitentis , fi pcenitens ipfe liberam > fpontaneami
dc cxprcfTam, acqueex rationabili caufa dederit licen­
tiam. Nunquam autem futfieit implicita , interpreta-
tiva , auc prxfumpta dc ratihabitione. Hinc li uxor
coa&a 4 marito licentiam darct confellario,non pofles
tiuidquani detegere. Idem die dt novitiorum Magi-
Itro aut alio fuperiore,quibusordinaniexmeturcvc*
rentiali conceditur talis licentia. Unde caveant, ne
fimiles licentias petant > ut beni docer Baffc. cit. ubi
u 2}. rrjicit fententiam docentem, polle confefiarium
interrogare de complice in confefsionc in ordine ad
ipfius correptionem , ut illam faciat ex licentia perni­
tentis » prout jam fupra ». retuli. Imo etiamfi
reus fponti concedcret licentiam crimen detegendi,
propter quod ipfeefTet puniendus, non poifet aliquid
dicere: quia hoc vel herer ex metu quodam , vel non
cederet in bonum pocmtenns. Et qui cUm licentia
pcenitentis loquitur cum aliis , non poteft revelare
perfonam pcenitentis , nili conftec etiam fuifle illius
mentem, quia quivis prtffumiturfibi velle minimum
pr*|udicium. Btjjpt. cit. &t:.
497. Dices : Pcenitens non poteft difp*nfJ*e in jur*
Divino: cit autem figillum hoc de jureDijino. ifc. Effc
de jure Divino, ut non reveletur contra e|us Volunta­
tem, ad cujus bonum elt inltitutum C. cum ejus vo­
luntate N.
498. 3. Extra confefsionem confeflarius non poteft
loqui, etiam cum ipfo poenitente dt auditis fine ipfius
libera dc exprefla licentia, etiamfi id forer neceflarium
ad fupplendum aliquem defettum commiflum in con-
feftione, ut docet communis contra Suar, dc quofdam
IhuL Um. F I . K apud
1^ 1 7x43. f. dtPntnitentU, D. 2 . ^ . 9 .
apud Baflar. cit. « .13 .4 . Stathn I fad a confeflione licet
Confeflario loqui: quia moralicer durare videtur ea­
dem confeflio , ficut etiam tunc poteft injungi poeni­
tentia. Ita Pnepofitus,Hcnriq. dcc. contra Fagundez.
f. In slits fubfequentibus confetfionibus ex rationabili
caufa loqui concedunt Baflar. ibid. Sanch. Bonac. Mat-
derus t&c. contra quofdam dcc. Quae magis locum ha-
bent , quando peccata prioris confefljoms funt aliquo
modo circumftantix peccatorum hujus confeflionis»
autejuando iterum illa tanguntur. Quod confirmat
praxis confeflariorum arguentium recidivos , imd
& abfolurionem negantium. Deinde cur hortamur
fideles, ut utantur (emper eodem confeflario? Alias
juando non funt aliquo modo pars praecedentis con-
J effionis, aut non tanguntur, cenfultum omnind eft,
ut prius licentiam petat.
499. Quaeres 1. Utrum non licitum (it uti fcientil
confeffionis > quando Confeflarius (cit peccatum alte­
rius ex confeflione , quod tamen ille non confitetur,
v. g. fponfus confitetur, fe cum fua fponfa jam jam
etiam confeflura peccIfle 1 illa in confeflionale veniens
nihil omnind de tali peccato commiflo dicit. An Con-
feflariusful fcientil uti nequeat, vel quomodo fe ge­
rere debeat f Inprimis certum eft , qudd, fi aliunde
quim ex confeflione evidenter (cit, qudd poenitens
commifcrit aliquodgrave peccatum: ac infuper etiagi
certdconftatCdnferfario , qudd alteri non (it confef-
(us, eum abfolvere nequeat, cum (ciat efleindifpofi-
tum. Si autem dubitet, an liciti neget ob caufas ratio­
nabiles , propter quas poteft peccata aliqua emitteret
aut dimidiare confeflionem, prout fuprl *.2po. GTfeqq.
oftenfum eft: vel etiam an ex oblivione aut ignorantia
inculpabili tale omittat peccatum; tunc regulariter lo­
quendo abfqlvendus eft ; Sc quidem multd magis ab­
folvi debet (ut doctt cum Toleto Gobat Tr. 7. Cajit y.
n.24f. & C4fu2j.n. 900.&Jeqa. Tambur. m Method.
Confejp.ltb. $.c.g. §. 2. & c.) ob lequentes rationes:
500. f. Quia non poteft poenitenti dicere,(e habere
notitiam peccati ab eo committi ob figillum : quod
tamen in primo cafu locum non habet. 2. Quia non
tenetur magis fponfo quim (ponfae credere. 3. Quia
forti fponfa tacet, ed qudd nolit revelare peccatum
com-
An Bceai mi ncutil cvnfejtcukf 279
complicis. 4. Quia pratfumere poteft, cam non agnof-
ccre fuum deli&um. Nec poteft talem ad veritatem
aperiendam urgere , faltem fortius , quatn alioquin
facerec.
501. Dico ftlum firitm : quiapuro cum F.igundez
Ac. apud Gobat cit. licitum efle aliquid quarrere , ex
quo nulla poteft oriri fufpicio de notitia confeffioni^
g generalibus terminis interrogando, an nihil am­
plius agnofcat, de quo in confcientia gravetur ' Vel
Ctiam an nunquam circa ftxtum prxceptum aliquid
commiferit ? Cauti tamen, ne quidquam advertat.
Et tunc etiamli nege* , abfolvat tamen ob rationes
jam di&as.
* o*. Quxres 2. Si voceris i pcemtentc, qui bis ,tcr,
vel pluries noluit tollere occationem proximam,
poteiine reeufare , (i ipfe advertat > vel alii de ipfo
aliquid mali conjiciant t ftefpondet Tambur. m ap-
ptndtc. ad Mabcd. ConjeJf.c.6. §. $.n. 14. Si aliis vicibus
veram confeflionem fecit, non poteft non ire, fi alit
malum de paenitente fufpiccntur. Quod fi non alii,
fed ipfe folus id advertat, non videtur in te obligatio
eundi : quia hoc non eft revelare, fed merito negas,
ut & fua contumacia refipifeat: ficut merito propter
eandem rationem eundem aliquando non abfolvts*
Ita Tambur. qua; refpontio fundatur in fententia Co-
nink n. 492. relata.
?o j. Qnxres;. An fuperior uti poflit fcientij habi­
t i ex confcflione? ffc. Ita (enfifle aliquo? Do&ores. Sed
hxc fententia non poteft amplius elle probabilis
(quidquid dicat Baflae. F . Confcjfio 7. n. j 2.) poti decre­
tum Clementis V III.**. 1*94. 26. M m » in quo pro­
hibetur fuperioribus pro tempore exiilentibos, & con-
fe(Tariis , qui poftea fuperiores fiunt, ne e& noritii
utantur in ordine ad exteriorem gubernationem. Et
merito quis enim auderet amplius confidenter con­
fiteri!' Hinc infertur, quod Confeflarius feiensex con­
feflione famulum fuum eflTe furem > ancillam peccare
cum fervo, Ac. non poflit cos propteread i nm erere.
Ex quo tamen non fequirur , qued non poflit uti nori-
til aliunde quam ex confeflione habiti Ad impedien­
dum verd fcandalum informet ooenit» nrem dc illa
notitia. Nec prohibetur uti notitii confcflionis, qux
R % pce-
pcenitenti nullo modo poteft efle odiofa : v. g. fi indi
fumat occationem mutandi modum gubernandi ftve-
rum nimis>vel parcum , ut multi docent. Quamvis
hoc mihi videatur minus conforme decreto Clementis
V III. Non dubito tamen efle licitum fuperiori uti
notiti! confeflionis , ut inde liat cautior ad vitandam
illam occaiionem > in qua poenitens hplus elt : &hoc
dicunt aliqui cit. num.^2. licit pcenitens adverteret,
confeflarium uti ili! notitil Imo addit Palao , quod
aliquis poflit illi notitia uti ad examinandum compli­
cem , intellige juxta modum mox explicatum •. jo i.
704. Quires 4. Utrum poflit confeflarius uni pceni-
tenti propter ejus puritatem oftendere majorem bene­
volentiam , quim aliis?$:detGobatcit. Cafu 2 }.n .$ j2 .
affirmativi, modd prxterea ligna berfevolentix aliis
exhibenda circa alios non omittat. Ego autem puto,
efle negativi refpondendum: quia facili inde fulpicio
oriri, dc confeflio odiofa aliis reddi poteft; imo Sc ipfi
poenitenti praeberetur occa (io facriJeg* confefsionis»
Hoc certum cft , qudd nullo modo (it contra figillum,
fi ex notitia confefsionis caveam mihi ipli , ne labar
in fimilia peccata, utmodddefuperioredixi. Vel ne,
fi redierit idem poenitens, committam errores, quos
prius & c.
jo f. Ex quibus omnibus patet, quim pareifsimi
loqui pofsimus de auditis in confeflione. Reprehen­
duntur etiam graviter i Doftoribus, dicuntque efle
privandos confefsionali, qui jocando referunt, quas
m hoc fan&uario receperunt. Patet 2. Qudd graviter
peccent Concionatores > praeferti m Parochi, quando
dicunt > etiamfi neminem nec indirefti manifeftent,
fetalia aut talia ex confefsione habere. Uti autem no~
titil ex confefsione ad parandas tantum aptiores con­
ciones fine omni incommodo pcenitentis aut com­
plicis , aut fitle mentione , qudd ex confefsione
Iciant, non eflet illicitum. Its Lu<bvicus Bcja,Gebat
cit. k mm. $77. & c, centra Panermitanum.
Sjhtinam Migtmnr SigiJLf 16 1

ARTICULUS III.
Quinam Migtntur hoc figi&o f Et de pcenit
contrt tranfgrcjfons.

506./^Viuies tenentur hoc figillo > qui aliquid no-


v - / runt occafione confcflionis * ficut enim ea
cadunt fub hoc ligillum , quae per ordinem adconfeP-
lioncm dicuntur , ira dc ea, qux per eundem ordinem»
quocunque modo, five per ic , live per alium fciuntur.
Eft communis apud Bonac. hie f. qu.6.fc3 .
fun&.y. Sylvius <£c. Licit aliqui quoad alios > praeter
ipfom confeflarium, contrarium fcntiant xnon tamen
audiendi funt > ut mox dicam,
507. Igitur pm er Confeflarium obligatur 1. Inter­
pres. i.Confiiiarius, aquoconfilium petiit confefla­
rius,intellige tamen in ordine ad confeflionem. j.Obli­
gatur fuperior, cui fe (iltit pcenitens, feu i quo fecultas
pro refervatis petitur > eft enim confeflio inchoate vet
continuata. 4. Obligatur ille > cui confeflarius, vel
iniqui , vel de licentia poenitentis aliquid revelavit,
f. Ilie, qui aliquid , vel cadi, vel dc induftria audit.
6. Ille , qui hngit, fc efle facerdotem. Et licit in hit
omnibus Tanner: dc alii apud Gobat 7 r. 7. Cafu 22+
uu.Hji. contra comuniflimam fententiam contrarium
doceant: attamen etiam affirmant, quod teneantur
ad ar&iflimum tigillum faltem naturale. Haec fenten­
tia fundamentum habet aliquod cx S.Thom.inJupptm*
qu.i i~4ri*.?.ubi dicit:hnc tigillum confcflionis proprii
foli Sacerdoti ut miniftro clavium competit : alii
autem celare tenentur , quamvis proprii loquendo
figillum confcflionis non habeant. Unde fecundum
hanc fententiam ad graviflimum malum avertendum
pofTct ab sis fecretum revelari , ut teftatur Gobat cit.
nu. S52. Verum ipfe cum Suar. Lugon. Laym. dc alite
beni aflerit , in his omnibus efle obligationem
figilli confcflionis. Utrum etiam in illo, qui fchedam
confcflionis invenit ? Eft duplex fententia : quia
multi volunt teneri tantum figillo naturali : ac pro­
inde fi moraliter ccrtus cflcs, in ea contineri tantum
R j vc-
%6t Tt*B. <UPatntitm'ut f D. 2. gj>. f.
venialia, te tantum venialiter peccare. ItaLajm.Bh
€**tr t &c.
50$. An autem etiam peenitens teneatur ad hoc
figillum, communiornegat i licitpeccaret mortaliter,
liindcfrmaccnfeflTariilxdererur : nifi fo rti, fcrvato
debito charitatis vel juris ordine , ob privatum vel
publicum bonum ad id teneretur » ut quando vel
AconfciTario fnllicitatur ad turpia , vel nimis ab co
guvatur , vel quidpiam ab co in detrimentum boni
comrrunip intellexit futurum.
hx his etiam inferunt Doftores, quod judex
non poflet procedcre contra reum accufatum ex noti­
tia hnbic! occatione confeflionis vel chartx , in qua
feripta erant peccata. Et (1 reum efTet condemnaturus
convictum tcJtibus, dc poftea intelligent, totam ac-
cufationem ortam efle ex fra&ione ngilli, teneretur
illum abfolvere. Imo etiamfi confeflarius alicui cri­
men poenitentis reveljflet, deberet coram jydice nc-
gare;nec poflet di/Timulare tacendo. Peccarent quoque
contra hoc figillum, quietiambonozeloduftidefer­
rent ad judicem , quod confcflarius revelaverit tale
peccatum poenitentis. De quo videri poteft Gob. cit.
& inQumtnc, 197. Tandem Navarr. b$
Mutual, c. &. n. i j. a it, facrilegam efle quorumdam
Parochorum confuetudinem audiendi fimul multos
pueros in unum congregatos , nfum rationis haben­
tes : eo quod pueri tali confeflione utantur ad rifum,
Sc fod.:ljimi fuorum confertiones aliis manifeflent»
Quo$Mn:en excufit Gobat cit. n. $6± fi tantum inten­
dam expift ari di (cretionem judicii. Veriim expifeentur
h »c iiidicium alio modo , vel (altem leparatim in
confciHonali.
510. <^ixres 1. Quando poenitens dicit, confefla-
rium fregifle ligillum , cuinam incumbat probatio!
m. Breviter emifsis variis modis dicendi, incumbere
pcenitenri, quando ifte accufat; quilibet enini prae-
fnmitnr bonus , donec probetur malus. Si verd con­
flet , confcfT.rium dixifle illud peccatum , Sc negat»
audivifle mc®nfcf<ione, habet prxfumptionem con­
tra fe : ac proinde debet oftendere, unae illud (cive­
rit, aliis puniendus e fl, non quidem ordinari!, (ed
leviori poenl Qucd fi vero conflet dc revelatione,
con-
S£imum Migtmur StgitU f 163
confeflarius autem dicat, fe habuifle licentiam pceni-
tentis : fi ifte accufet> probatio habite licenti* in­
cumbit confeflario : unde (uaderem, ut confeflarius
fimiles licentias in (criptis peteret, prxfertim quando
eft res alicujus momenti. Si autem accufct alius ter­
tius > maximi poft mortem po^nitentis , accufator
probare debet > cum ip(e non poflit, nifi ex auditu
Icire carentiam licentix. ha pcjl Sy/v.&c. Bafik. F .
CmfcJfii j. nu. 2. Quamvis aliqui putent abfoluti, nun­
quam confeflario dicenti fe facultatem & pcenitente
habuifle , incumbere onus probationis , prxfertim
quando confeflarius eft probatx vitx : ut refert Gobat
cit. Caju 22. m.$+6. Videri poteft Lugo hie MJ}. 23.
Je 3 . f. n. i4p.
S ii. Quxres 2. Quxnam fine pcenx frangentium
figillum ? 3». Varias fuifleftatutas in jure : ut eft per­
petua depolitio , perpetua peregrinatio ignomimo(a>
perpetu.i reclutio in monafterio , ut habetur in c. Ss-
urdoi (ie Pamtt. dift. 6, K$ cjf>. Omnis utrituque dc PaeniK
& remijf. Imo quandoque capitis abfciflione plexi funt.
Hodie tamen» teftante Tamb. cit. Sc Gob. cit. u.842.
& Jcq. ex Maranta omnis poena etiam jure taxata vide­
tur arbitraria. Qux poenae non incurruntur ipfo fa&o»
ut teftatur Suar, nec nili propter revelationem peccati»
ut volunt Granado Sc Diana. Nec eas incurrunt, nifi
ipfe Confeflarius» alii autemali4 poen3 ple&endi funu
Ita Lugo bu cum aliis. Qu$ etiam poen4 putant Bonae,
Malderus Scc. Confeflarium puniendum > (i extra
confeffionem cura ipfo poenirente (ine ejus licentia,
loquitur.

Q^U JE S T I O X.
De Satisfactione.
Ti*.

vel pars inregralis Sacramenti, fi ^Confeflario injun­


gatur > ut fupri nu. 1 /. Vfeqq.

* 4 ARTI-
Tra3 . f. <6 PtcmunM »B. t. g>. t*.

ARTICULUS I.
Quid fit fatisfaEho ? E l an homo fojfit faiio*
facere pro reattt poena?

fjj.TJarcquagftiofupponit > reatum culpar pofle fih


n parari ircntu pcenae >ut jam oftendi T*m.
JTr. depiccattf, dtjp. 2. num. 2,7* Nam remits! culp! per
pcenitentiam rcnunet fopi ad.hucpa?na pro culpa Ib(-
venda >five in hac, live in altera vica. SatisfaAio cnim
in Renere *lit:d non cft > quim Cmftnfati* damn* vd
injuria til ita. Unde differt a merito, quod meritum
dicat ordinem ad mercedem , fati.sfa&io autem ad
injurium, 6c debitum compenfandum. Mud refpicit
commodum merentis : hoc vero honorem 6c com-
penlationeme^us.cm tic.& ideo etiam feparari poDfunt,
Ut patet in anim.ibus purgatorii , qux fatisfaciunt*
vel potiiis fvispanuntur > 6c tamen non merentur;
quaevis ordinarii in hac vita fttisfaftiones, fi fiant
liberi acin (latu grnix , haheantque alias conditiones
ad mcritum rcquifitas , etiam lint meritorix, faltem
exopere operantis, ut etiam lamdiftum 7m .2. I r *
de Inc rrtui. di/fi. 1 .n. 64. & magis ccnjl,u ex 7>. de Gratm
difc- 4. dc nurtte. Oico exepcrt eptratuk: quiadifputatur,
an fatisfa&io Cicramentalis etiam ex opere operato
conferat meritum cum augmento grati* (anftificantis*
lit infii *n. 4. n. /4* dicitur.
514. Catterum di (Ferentia inter fitisfaftioncm 6c fa«*
tispaflionem ftri&i fumptam, ut cit. Tr.de peccat, dtjp.2.
pu.60. dixij eft> quod illa detur in ftatu via*: hacc autem
etiam poft hanc vitam. Pec illam poteft quis fimul
mereri: per hme non. Exquopatct, qudd fatisfa&io
liberidcheataflumi %fatispaffio autem poteft fubfifte-
re fine libertate, ac proinde etiam dicitur (atisfa&io
pura : ficut reus ad mortem propter deti&um con­
demnatus, etiarafi invitus A contra voluntatem pa­
tiatur, ; atramcn latisfacit > vel potius (atispatitur
pro deli&o.
S i Satisfacio autem, prout hie fbmitur, eft facra-
mentalis, ac pars integrals facramcnti. Ei definitur
Exe~
De Satkfa&me. 16%
txecuHe pmstafeu poenitentia dConfeJfario mfrmSa *kftc~
$ata legitime cntf'ejfi , ad compenftnUam poenam tempera^
lem pro peccatis dckn*m, ita reipla omnes. Conditio*
ncs ad fatisfa&ioncm> quatenus ell reroifliva poenae,
funrprxeipudtres. i. Ut fiat in ftatugrati*, faltem ad
fatisfjftionem extra facramentum : ut infra art. j m
dicitur, *. Ut Kberi aflumatur: non tamen requiri­
tur intentio fatisfaciendi per tale opus» modoopus
iit humano modo peranum: ut etiam de prxceptia
Tom. j. Tr.de Legib. drjp.z. *«.16?. diftum. J* Utfitquid
poenale , fcilcct aliquod incommodum contrarium
aut difficile naturae vel voluntati : quamvis Suar*
de alii apud dc cum Baffe. P . Sat'ufaQio, ». 2. &c.
dicant, omne opus bonum dc meritorium efle quo*
que fatisfaftorium i forti ideo > quod omne opus
bonum fit homini viatori aliquatenus taborioTum.
4. Ex parte Dei >requiritur promiflio. Ut autem opus
fatisfr^orium (it etiam meritorium >requiritur infii-
per ftatusviae, utimoxdi&uni. Dixi pce**m tempora­
lem : quia reatus parnx sterna? peccatis mortalibus
debits non remittitur per (atisfaftioncra > nifi prius
reatus culpx per contritionem vel (aeramentum fit
remiflus, dc fic sterna poena in temporalem mutata
fit. ,
516. Quod verd talia vere fint fttisfa&oria pro rea­
tu pcenac temporalis in altera vita debits peccatis,
eft de fide contra noftros haereticos definitum in Trid.
Sejf. 14. cap. ff. & C a a .ipatetque Scriptura, utLuc.j.
f . 8. Facitef rudus dignos pcenitentia. Ador. 26. 5^.20.
Annunsi*fat P.tulm , 1a pcmttentutm agerem. Ecdi. g,
5?r. 33* /?**** ardentem extinguit aqua, & eUemo/yna re*
fijlit peccatis. Daniel. 4. 24- Peccata tua elcemofymit
redime: dc alibi. Unde Tertullian lib. de Poenitent,
apud Bellarm. de Pcenitent. lib. 4. c. 9. ait: Mac Poenis
tentia compenfatwne redimendam proponit Dominus impu­
nitatem. S. Auguft. Epift. 54. ad Macedonium: Nihit
dl'tud agit, quem veraciter fwtitet, nifi ut id, quid’maji
fecerit. impunitum tffe nonfim it: eo quippe modo fibi no*
faruntt tik parcit, civus altum» ju/lumque judicium nuU
lus contemptor evadn. Idem docet in Enchirid. c. 70#
de 7i -de alibi. R.niocft» quiacoogruum fuit, aliquod
remedium pro po?na habere.
R S . 5 »?*
%66 Tr*9 . dk fcemutnta, D .i. 10.
S’ »7. Dices : DEUS omnia i nobis exigere poteft*
ipfique omnia debemus: quomodo ergo ipfi fatisfa-
cere poffumus f w. Hoc tantum probare, qudd ipfi
fecundum rigorem juftifix fatisfacere non poflimus:
non tamen qudd fuppofitiejus promiflione fatisfacere
ponpofiimus fecundum juftitiam minus ftri&am ; ut
infimilidc merito dixi cit. dtjp.de merito, m. 397. Adde»
uod Deus non omnia Anobis exigat,fed tantum qux-
3 am fecundam leges & prxcepta nobis data. Unde ni­
hil vetat, faltem per alia opera fatisfacere.
?iS. Porrdquamam opera fint fatisfaftoria, Trid.
ctt.Can. 1 j. his verbis declarat : Si quit dixerit , fro
ftccAtis quoad fntrtam ttmperalem minimi DK.0 fer
Cbrtfis merita faitsfieri foenk ah ec tnfitSk, & fatten.-
ter telleratil > vel k Sactrdete infunftif , fed neque Jpontk
fujcrftk , utjejuniis, oratienklm, cleemojynis, & aliit fi*
epertbu* , anathema fit. Ex quibus patet, tribus nos prae-
fertim modis fatisfacere pro pcenis poll culpam ma­
nentibus. 1. Patienter ferendo poenas &Deo immiffas»
quocunque fine immitia? funt. Quod fani valde con-
folatorium eft, cum fimilia, \ quibus quidepi liben­
ter edemus liberi, (i tamen ea cum refignatione in Dei
voluntatem fuftineamus, nobis fint utilia ad remiflio-
nem pcenac, dc augmentum meriti i modd fiant in gra­
tia, deadfint conditiones requifitx: fic 6c Davicfper
mortem filii, per bellum dc morbum contagiofum
iDeoimmifTumfatisfecit. 2. Satisfacimusexequendo
ea, quz a Confeflario imponuntur in fatisfa&ioncm.
3. Poenalia opera fpont&fufcipiendo. Nos hic maximi
agemus de fatisfaftionefacramcntali, quas habet vim
cx opere operato, ut patet cx Trid. cit.c. j. edqudd
inter partes Sacramenti numeret etiam fatisfa&io-
nem : unde cft pcrfeftior aliis. Sicut autem folum
fignificat remiffionem pcenae: ita etiam juxta commu­
niorem fententiam,illam folam caufat; gratiam enim
jam prxfupponit caufatam per contritionem vel
(aeramentum, utmodddiftum
n u .sij.& fiq q.
Di SttisfaS'unt. t ij

ARTICULUS II.
D i Poenitentia injungenda a Confejfuri*.

j i j . f 'crtum cft, qudd confeflarius poflit* imd per


V v fc loquendo reneatur injungere poeniten­
tiam, uc patet ex Trid. Seff.x 4. cap.B. On. 1 j. Itemex
verbis Chrifti, Matth. 18« 18- tcunqtu alligaveri­
tis & c. Ratio eft, quia Confeflarii funt judices , ut Otia
often fum eft fupriaam. pp. Judicis autem officium eft,
etiam pcenitentiam injungere, praefertim quando ipfi
i fupremo Judice (qui hic eft Chriftus) quidem concef- f
faeftpoteftas remittendi injuriam (Scmortem,fed non
omnem pcenam temporalem. Quamvis autem h.rc
obligatio fit rx genere fuo gravis, tamen ex parvitate
materie poteft efle levis , v. g. ob peccata venialia»
velfcpitfcjamconfefla , ut docet communior fenten-
tia, quia pcenitens non peccat mortaliter non implen­
do levem pceni tentiam:ergo nec confeflarius eam non
imponendo.
{20. Imd quaadoconfcientiofiores poft jam imper­
titam abfolutionem iterum redeunt cum peccato quo­
dam, poterit ipfis fine omni pcenitentia nova impertiri
abfolutio, extendendo taciti priorem pcenitentiam
adhoc etiam peccatum. Hoc tamen non valeret, fi no­
vum mortale afferrent, lacpi tamen excufabitur con­
feflarius, (inquit Gobat. 7 r. 7. Cafu 2.«*.74j.) (1 aperti
dicat : FacJ i mu!etum pro htc pue-ttopnenitentiamfamin-
jun3 am. Addat pro meliori fecuritate : eo ferventmt.
Ratio autem,cur per fc fit gravis obligatio, eft, quia, ut
mox dixi,confeflarii funt judices inter Deum dc homi­
nem, ac proinde debent curare, ut fervetur xqualitas,
condonando quidem injuriam,fed imponendo fatis-
faftionem. Tum etiam, quia eft pars ftcramentalis.
$21. Dixi , per fc & regulariter: quia funt aliqui ca­
fus, in quibus non necellarid imponitur pcenitentia.
1. Quando pcenitens eft fenfibus deftitutus: fi autem
poflit, imponatur ei (altem invocatio Nominis JEfu,
tunfio peftoris Scc. Et fi graviorem meritus eft, impo­
nenda illa eft fub conditione, fi convaluerit. 2. Quan­
do poenitens cum tanto dolore confitetur, ut per eam
tdS 7ra3 . f. de Pcenitentis, D. 1.
fatisfecifle cenfcatur. Scd cum hoc vix conftet, injurv»
gatur ft Item levis poenitentia. 3. Quando flint induU
gentix plenarix. Nam BonifaciusVIIkut refert Glofla
on h'jetravag. Antiquorum dc Pctnit. & remtff. nolebat»
ut k confeflariis imponeretur aliqua poenitentia iis,
qui Jubilxum anni tanfti lucrabamur. Quia autem
etiam vix unquam conilat, aliquem vere indulgcw-
tiam lucraturo efTe, injungatur faltem levior.
S ti. Quxres : Quanta (atisfa&io debeat injungi?
/fc#. Per fe loquendo poportionatam, ut fcilicet ava­
ris ekemo lynx, gulo hs 6: ebriolis jejunia >ignavis feu
aced is orationes A alia exercitia fpiritualia, libidinolss
cilicia Sc limiles corporisafperitates Scc. injungantur.
Audi Trid. cit. c. 8. Debent ergofacerdotes Dsmtns, quan­
tumJpiruui 0* prudenti.1 Ju^gefferit > pro qualitate crimi-
uum O* pcenitentium facultate falutares & convenientes
fatisfaftiencs injungere , neJ i ferte peccatis comtiveant»
iadulgcnuus cum peccatoribus agant » leviffima quadam
opera pro gravijtmis delitiis injungendo , aliorum peccate-
tum participes efficiantur » &c. Qualia autem opera, <Jc
quanta in particulari pcenitentia injungi debeat > di*
camfeq.art. Hxc tamen iterum intellige, perfe!o~
iquendo: quia per accidens levior injungi poteft» hinc
Trid. dicit : Quantum fiiritut & prudentis fuggeflerii.
Nara in poenitentiis prxeipui utilitas Sc neceflitas poe­
nitentis coniideranda eft. Unde quando timeretur
pufillanimitas, aut horror confelfonis i vel quando
pcenitens impedimento impeditur, ut fene&ute>mor-
bo, paupertate, multo labore Scc. minor poenitentia
injungi poteft. Monet etiam D.Thomas ££uodl.$. a.z8.
'QuodJ<KCTd*s non oneret pcenitentem grw i pondere fatisfa*
3 ionis : quia ficut parvus ignis a multis lignis JupcrpoJitis
d* facili extinguitur : itt pote/i contingere, quodparvus af-
fc3us contritionis propter grave onus fatisfaQionis extim-
gntretur , peccatore totaliter dejpcrantc. Unde melius ejl.
Utfaoerdes pftnstenit indicet , quanta paenstentia ejfct fila
frt pecc-atis injungenda , ( f injungat nihilominus aliquid»
qnodpetnitens tolerabiliter ferat, ita S. Do&or pulchri
inftruensconfefTarios. Et in fuppjem. qu.t 8. a.4,. incorp.
ait: Stem medicus aliquando prudenter non dat medicinam
$$a tjSc KW , qua ad morbi curationemfufficiat , ne pro*
fUT iiM uuan natur4 majns periculum oriatur: itafacet-
De PoemlMta injungendi.
, non fempcr totam pcenam 'mjungit > me mfirnm ex
magnitudmc Poenitentia akjfeta » k pctnitentia totali­
ter recedat. S* Franci feus Sale(ins iminflrufl. Confjar. f .$.
ait: Confeflarius placidis A confolatoriis verbis pce­
nitentiam imponat, femper quoque interroger, num
eam libenter acceptet ? Etenim n illum nonnihil rur*
batum videat, fatius longi foret aliam faciliorem in­
jungere , Ac. ita tamen, ut peccatis illorum non adu­
letur. Poeni rent i etiam indicare non omittat, ipfiim
quidem longi graviorem ptomereri, fed eam miti­
gatam, ut hanc cum majore humilitate A devotione
exequatur , ut S. Thomas cit. monet. Neque repu­
diandum axioma Joan. Gerion. part. 1. Operum in
Reg. Moralibus : Tutius eft cum p.trva poenitenm, qua
jpoute fufeipitur %ducere adpurjt.tttrium, qakm cum mtjznJ
men adimphnda ad infernum. De S* Franci(co X.werio
etiam legitur, quod (celerati(fimo militi per r>. an­
nos non confeflo , tantum Pater A Ave injunxerit:
(fed NB. reliquum perfolvit ipfe.) Gobat» Tra3 atnfepti*
mo, numero y6\.
? t j. Ex his ergo patet, ob fequantes caufas pofle
minui pcenitentiam. 1. Quando confeflarius credit»
poenitentem non efle adimpleturum jultam pceni­
tentiam , fed potius nova peteata commifliirum. z>
Quando ob horrorem (atisfaAionis pcenitens a fre-
quentiore A utili confeflione retraheretur. Fj ex bit
duobus capiithm poiijjimum extufari potei i » (inquit Lugo
cit. f . n. 6.) hodierna praxis > qua leves pttnitenti* im«
ponuntur pro fravifiimis peccatis: id enim ft p i fit propta
ftiritualem infirmitatem pcenitentium > qtiiapavijribm pet-
mitemtiisfcandalnantur > GT vel confejtonem fu%tent, vel
utte confeflario* ineptos adibunt > qkieoseurarenejciunt > c.
Ita Lugo cit. 3. Excuftntur, quando intervenit diffi­
cultas, utin infirmis, rufticis A fimilibus multo la­
bore occupatis. 4. Propter magnam contritionem»
?. Si pcenitens aliis multa bona opera praflat. 6. Si
fint indulgentis vel ei dicatur, ut brevi indulgentias
lucretur. 7. Quando confeflarius ipfe in fuo corpore
eft paratus peccatum pcenitentis expiare.
f 24. Deoftava caufa, quseft, quando confeflariitt
dicit, (Quidquidbom feteris, &c.) dubitatur. Nam
gra-
270 7rs8 . j. dc P xn liM u , D. z. 2^. ro.
gravts Authores docent, qudd per ilia verba omnia
noitra bona opera eleventur ad fatisfa&ionem (aera­
menta lem ex opere operato, adeo (inquitGobat T r.j.
Caju 2 1. n. 7 r4 ) ut quis poflet toto vitae tempore fatis­
facere. S.Thom. tyuodhb. ch. earn fententiam etiam
docet» cumhac tamen limitatione, ut non extenda­
tur ad culpas futuras > (ed tantum ad jam commiflas.
IdeniafleritSuar. bicdijp.ii. fcB. 6. *u.6. id tamen re-
ftringit ad peccata tunc tantum confefla , ita etiam
BafCx.P.Sttv/tSwinum. /. Navarr.&c. E contra Lugo
iic d $ %2f.Jc S . 4 n.j6. Ca(penf Sc alii hanc virtutem
omnino negant illis verbis : partim quia putant, illa
verba efle tantum deprecatoria: partim quia nimium
probaret i fequerecur enim feri femper pofle tantum
leves poenitentias injungi: A Iic fruftraTrid.cit. tam
feveris verbis prxcepiffet fatisfa&rones convenientes.
Saltem fententia prima in anguftiis aliquem juvare
poteft, & indefequitur , illa verba non fine gravi ne-
ceflitare efle omittenda. Imd licet perfe fit gravis ob­
ligatio imponendi pcenitentiam conformem , utidi-
ftum : attamen confeflarius non facili peccabit mor­
taliter in mitioribus poenitentiis caftigativis i dum­
modo in prxfcribendis remediis, ubi eft neceflitas,
cum (inceritate laboret. Interim tamen prxftat obliga­
re pcenitentem ad lucrandas indulgentias hoc tempo­
re tam frequentes. Remedia autem, qux prxfcribi
poflunt, jam ipotiori data lunt fiipra k*cd$ut*mm
74. &feqq.

ARTICULUS III.
Quenam , quando, & quanta opera debeant fr$
pcemttntta injungi ?

5 25. Tam conftat ex «*.; 1 f . qudd opera pro poeniten*


I tia injunda debeam efle quidpxnale. Harcau-
* tem opera ad tria capita reducuntur. 1. Eft je­
junium. 2. Oratio. 3. Eleemofyna. Ad jejunium per­
tinet quaelibet maceratio camis, ut flagellatio, cili­
cium >Scc. Ad orationem revocantur omnes preces
piae, devotiones > peregrinationes, & qux fpe&ant ad
cui-
Db PctmumiU mjungcmU. %j%
Cultum Dei. Ad eleemofynam omnia opera mifcricort-
d i* in proximum. Sylvefter V. S*tisf*&u%q. S. prxfert
eleemofynam : in ca enim ctiam oratio continetur,
cum pauperes excitentur ad orandum pro iiiobene-
faftore. Secunddponit orationem. Tcrrid jejunium.
526. De triplici tamen opere difficultas eft. r. De
t>pere interno. 2. De aliis debito. 3. De opere pro de-
fun&is. 4. Quoad primum, quamvis expediar, ut con»
feflarius communiter pcenitentiam externam injun­
gat, poteft tamen etiam utiliter injungere internam,
Iit meditationem quandam dc paffione Domini, de
quaruor noviffimis, eflcommuniffimafemuniia contra £**-
€ium. Ratio eft, quia ex una parte fatis fit fenfibilis per
externam impohtionem, Sc ex altera parte exfecft
t>pus aptum adiatisfaciendum, Sc etiam laboriofum.
$27. Quoad fecundum,pro poenitentia injungi quo­
que poteft opus, ad quod aliis tenetur pcenitens, ut
Sacro interelle tali dic fefto, it* pcft Navarr. folvi. &c.
Quia funt opera (atisfaftoria,
& major propter injunftam poenitentiam diligentia
adhibetur. Sed tunc tale opus omittendo , duo fpecie
peccata committerentur, unum contra prxceptum
Ecclelix, alterum contra obligationem ortam ex hoc
Tacramento. Non tamen intelligitur tale opus a con-
'feflario impolitum , nili dc ejus voluntate cenfter. In
dubio interrogetur confeflarius : fi non poflit adiri,
feratur judicium exaequo >credendum tamen eft, im-
pofuifle aliud opus non debitum, cum hxc fit com­
munis praxis confeflariorum.
$2$. Quoad tertium de opere pro defundis, mul­
ti negant, opera aut orationes pro defunftis pofle in
pcenitentiam injungi. Qux fententia beni videtur efle
fundata: quia opera aut orationes pro defundis i piis
applicari debent, quatenus habent vim (atisficiendi,
Sc non impetrandi,(loquendo faltem dc grati is Sc auxi­
liis fupernatunlibus) nollas enim ipfe gratias impe­
tramus, fed tantum eorum debita (olvimus: quomo­
do ergo pccnirenti in fatisfa&ionem efle poffiint, fi
fatisfaftio appliceturdefun&is ? Hinc e?o non foleo
opera aut orationes prodefunftisin fatisfa&ionr m in­
jungere. Et ita fentiunt Vega ac Sanctus apud Baflx.ci*.
num.
t jt traS.f. dcPctmienttdt D.z.Q. rd.
num. j . Cui fententia? Biffe. magis adhxrere videttfft
Contraria tamen elt valde communis apud confefla*
rios, eamque Lugo foe,*'///##. 4 numcr.62. Go*
bat. 2>*0.7. Cm/ u i i . num.751. Turrian. Ac. defendunt
Tum quia tefte eodem Lugone num. 6 1. Catechifmut
Romanus dc fatisfa&ione fub fine dicit, imponendam
orationem pro defun&is, in qua includitur eleemo-
fyna aptiflima , & illi rurfus pro pcenitente orabunt»
Tum quia licit id, quod illud opus operatur exopert
operato, applicctur foli poenitenti, quatenus tamen
eft opus operantis, poteft defundis prodefle. £t lick
Got>ar.cir.aflerat, confeflarium quandoque inrende-
re, ut talis oruiovel opus applicetur pro defunfiisa
quatenus habet vim impetrandi, non autem quate­
nus habet vim fttisfaciendi: per ly impctranJt tamen
non poteft inrclligere ampecntionem gratiarum (ad
hasenim requiritur ftatusviar) fed tanrum remiftio-
nis pcenaf. Unde Bellarmin. lib 2. JtPurgai. cap. itf.
orationem ab operibus fatisfa&oriis diftinguit > di-
citque ) utroque modo juvare defun&os , fcilicet
per modum fatisfattionis , ut eft quid poenale ac
laboriofum \ Sc per modum impetrationis , ut eft
oratio.
(19. Qudd autem aliqui velint, pofle confeflarium
imponere poenitentiam per alium implendam , ideo*
quod acceptatio Sc petitio ab alio fiot quid farisfrfto-
rium; re£4 cum aliis communiter negat Lugo in.fiti. f m
aum.8f. quia Concilia dicunt, partesfacramenti efle
aftus pcenitentis. Nili eflet tale opus, quod ,(i Hat per
alium j cenfetur fieri pet-feipfum : utl eft porre&io
- cleemofyn* perfervum. Unde feqliens fentehtia re-
fpe&u ipfiiis pcenitentis damnan eft ab Alexartdro VII.
Anno f 66?. 14.Septembris : Pxuitcns prcprta authors-
fubflituerc' foujl altttm * qut hct ipjiui pcLntUiUttm
dJmplcat. Pofle etiam injungi confertionis Sc com­
munionis frequentationem , miror > qUod Sanciut
apud Lugo cii.fcB. 4. nu. 66. neget.
*30. Quaeres r. An poenitentia Tub (0I0 confilio
implenda injungi poflit , v. g. bis jejuna, fi placet?
ReJJ>. Efle duplicem fententiam. Lugo cit.fc3 . 4. num.
$4. cumrerioricontraSuar. Sc aliosnegat, quiaTridL
di-
t>e Panhettia fajuufftUs. 17 J
tJitit, lacerdotes debere imponere pcenitentiam : \y
dikrt autem denotat obligationem. Deinde judex
DbJignt reuni, aliis non erit fententia judicis.
$31. Qiisres z. Quandonani pcenitentia lit injun­
genda * *$•. Efle injungendam poft confeflionem ahfo-
lutam >& ante abfolutionem. Sed quid fi injungeretur
primum poll abfolutionem ? Nugnus apud B o n a c i
J- ?**&• n. 19. putat , confeflarium pec-
carevenialitcr, etiamfi Itatim poll abfolutionem in­
jungat. Ipfetamen Bonae. Navar. Suar. 6c alii commu­
niter negant, prxfertim li itatim fin : quia cenfetuc
in ipfo Sacramcnto injunfti. Non poteft tamen con­
feflarius pccnitentcm obligare ad (atisfadionem im­
plendam ante abfolutionem, fi pcenitentia fit proprii
peenitcntia, uteftcompcnfttio pro pcen.i. Aliud foret,
fitanrum imponeretur ut medicina. Si autem poeni­
tentia impleretur ante abfblurioncm , non habcret
(iium cltcftunl ex oprre opcr.rto , ctSm Sacramentum
nondum eflet perfcthi 111 > ac proinde ncc producem
fuum effc&um.
532. Quxres 3. Quanta poenitentia in particulari
fit injungenda : licet enim prarccd. art. di&um fit,
cam debere efle proportion3tam , non tamen ad hue
conflat, quxnafticenlcaturclfc proportionataf Rtfc-
Certum eft 1. Quod rigor antiquorum Canonum,
in quibus graviltimx pcenx erant taxat.r > non am­
plius obfervctur , tum ob infirmitatem hujus tem­
poris , tum ob permultas indulgentias , mm ob
alias caufas excufontes n. 523. relatas , propter quas
etiam parvx poenitentifc injunguntur, v.g.quinquies,
fcpties, decies 6cc. Pater A Ave, Liranix B. V. Marix,
6cc. Certuraeft 1. Quod Authores hoc comi miniter
relinquantjudicio prudentis confcfTarii , qui id debet
excircumltantiis perfonx, contritionis , temporis,&c.
taxare.
$33. Hispofitis, cnmmuniseft opinio, tefteArdc-
kin.fjrj. 3. Tr. 3. c. r. quod Rofariumjeu coroni ^de­
cadum , vel aliquid huic xquivalens fit proportionata
ac jufla pcenitentia pro uno mortali ordimrto. Ita
ctiam Diana ubi flipri n. 404- Hoc tamen non debet
intelligi , quod quantiris poenitentia: debeat augeri
pro numero peccatorum , qua fi pro $0. mortalibus
Tkiol%'Im . F I S debe-
*74 Tr*8 . f. de Pamutois > D. J. g). i o.
deberent ?o. Rofaria injungi; qiiis enim fine perfculo
propriae famae ac defperationis in poenitence auderet
ed devenire ? Unde hic iterum prudens judicium con­
feflarii decidere debet.
534. Accommodet tamen fe conditioni pcenitentis,
v.g. is (it viralicujus majoris conditionis, injungatur
ei, ut audiat unam vel alteram Miflam, ad quam non
tenetur, vel etiam plures fuccefsivi, fi enormitas pec­
catorum requirat. Vel det eleemotynam pauperibus
tnajorem vel minorem, prout hecefie erit. Si (it homo
alicujus medix conditionis,dc non labore multo occu­
patus, poteftinjungi peregrinatio.parva,vilitatioali­
cujus facdli dc. Si Ecclefiafticus vel alius, qui libellis
devotis utitur,Pfalmi poenitentiales, Litaniae omnium
San&orum cum orationibus adjun&is, abftinentia ab
aliquo cibo aut potu, jejunium in diefabbathi, cum
tali die non advertatur, efle jejunium in pcenitentiam
injunftum , ed qudd (imulare poflet, quali tantum
ex devotione erga B. Virginem (ieret. Artificibus dc ru-
fticis ordinarii aliud vix imponi poteft, quim aliqu*
orationes, utRoferiumunum vel alterum» aut ut in
tali indulgentia iterum confiteantor, vel etiam ut in
diefefto aut Dominico 1nterfint concioni , vefperis,
vifitent aliquam Eccleflam , vel inftituant parvam pe­
regrinationem. Poflunt etiam injungi breviores pce-
nitenti*, fed per longius tempus: v. g. fepties Pater
& Ave quotidie ufque ad primam confelsionem. Vei
tria Rofaria intra unam feptimanam perfolvenda: re-
iterata confefsio intra 14. dies. Non tamen confultum
judico , ut fimul pluresdi verfi generis poenitentiae in­
jungantur , v.g. (imul Plalmum Miferere , f.Pater
& A ve, Litaniae, unum Sacrum, auteleemofyna Scc.
quia tantae multitudinis pcenitens facili oblivifcitur,
eftcjue nimis molefta. Quomodo cum recidivis (it pro­
cedendum , jam diftum eft fuprifuo loco. Ex quibus
Sc (imihbus judicari poteft , quid in particulari (it
faciendum. Semper ergo attendatur ad difpofitionem
& conditionem pcenitentis. Licit enim pro Magnati­
bus non fit alia Theologia condita, quim pro plebeis:
attamen quia minor poenitentia illis ordinarii ma­
gis poenalis apparet, puto, pofle fubinde cum
iplis mitius procedi.
ARTI-
De Patmtemu n&mplcnd*. 17 $

A R T I C U L U S ' IV.
De Pcenitentia adimplenda k pcenitente•

TSf* pcenitentiam rationabilem impolitam accepta-


1 re 6c adimplere cenetur pcenitens, live medi­
cinalis fit >five puni tiva. Ratio eft: quia pcenitens non
minus tenetur ad integritatem Sacramenti , quAm
confeflarius. Deinde confeflarius tenerur prxcipere
poenitentiam , ucidi&um m. & f jo . ergo poeni-
tensacceptare, quia hxc funtcorrelativa. Ethocaded
verumeft, ut contrarium Vafq. ait poft Trident, efle
contra fidem: alii, efle temerarium Ac. Interim tamen
Tambur. in Method,\ Confejf. lib. 4. c. 2. citat multos Au­
thores , qui contrarium probabile aflerunt > ac pro­
inde talem poenitentem pofle fiiam pcenitentiam in
purgatorium differre : 6c propter hoc folum non fore
dimittendum (ine abfolutione , nifi ex parvitate poe­
nitentia; eflet lignum non veri doloris > 6c confequen­
ter non abfolvendtis, fi tam parvam refpueret. Verum
huic (ententix nullus confeflarius credat > ut beni
inquit Gobat Tr. 7. C*f* 21.nu.y64.
Dixi tamen rtttonabilem : mm fi eflet irrationabilis,
non teneretur acceptare \ ut fi imponeretur ingreflus
Religionis , votum caftitatis 6cc.
536. Quarres,an peccaret mortaliter pcenitens, G
i pcenitentia impofita territus recufaret pcenitentiam
& abfolutionem , cum fpeab alio confcflario facilio­
rem poenitentiam obtinendi ? Reft. Lugo hu Sift. 2 f.
fe S poft Suar. &Conink , per fe loquendo
non pcccare mom liter , dc forti nec venialiter , (i
haberet juftam caufim.
Exdifiispatet, quod obligatio recipiendi pee-
nitentiam ex genere fuo lit gravis , aded ut mortaliter
peccet, qui gravem 6c notabilem partem gravis poeni­
tentia; nerligit. Si autem materia fit tantum levis , v.g.
unum M if 'ererc>tunc communis contra Joannem San-
cium apurlLugon. cit. n 74. aflerit, obligari tantum
fub levi. Nam ficut in aliis praeceptis , ita ctiam in hoc
potefteftelevis. Verum an levitas fumatur tantum ex
parvitate perniteatis, five fit pro venialibus, five pro
S2 nior-
276 7r*H. ;. At PctntiM't* % D. 2. 10.
Siortalibus, magis difputatur. Affirmat Lugo cit. Co*
link. unde dicunt, qudd gravis poenitentia etiam
tantum pro venialibus impolita obliget graviter; (icut
obligaret graviter votum jejunii ad fatisfaciendum
etiam tantum pro venialibus >Suar, tamen focA'tft. 38.
jcS.y. n. j. Na var. Tambur. Scc. id negant, aflerentes,
qudd obliget tantum fub veniali, quando datur pro
venialibus , licet iit gravis. Qux (ententia per fe lo­
quendo videtur mihi vera , niti ob mulca venialia vel
talia , qux ad mortale valde difponunt, imponatur.
?3S- Quires z. Ad quid obligetur poenitens, ti poe-
nitentix ohlh/ifcitur ? Re/j>. Lugo cit. nu. 87. Gobat>
Tamb. Sc alii communiter, Uve culpabiliter,live incul­
pabiliter oblitus eft pcenitentix , non teneri repetere
confeflionem , quia ad id non tenetur ex prxcepto Di­
vino aut Eccletiaitico. Unde ti culpabiliter oblituseft>
(atis efle,contueri peccatum illius culpabilis omiflionis.
Neque teneri etiam ad aliquid faciendum loco poeni-
tentix, quamdiu non recordatur, Sc memorem con­
feflarium confulerenon poteft , quia hocipfi non fuit
injun&um, Sc quidquid fubftituet , careoit energil
operis operati. Si verd illius recordatur, tenebitur ad­
implere. Mihi tamen omnind videtur, debere aliquid
xqui valens facere i quia licet non habeat vim ex opere
operato, attamen fatisfa&io aliqua ad compenfrtio-
nem offenfx ponenda eft.
S39- Quxresg. Quandonam debeat poenitentia ad­
impleri , dc qualis tit oMigatio circumftantiarum?
ReJ}. Poenitentia per fe debet adimpleri juxta Sc intra
tempus i confeflario delignatum , d eum omnibus
circumilantiis , quas ipft prxfcriplit i (i autem nul­
lum tempusaflignavit , debet adimpleri, quampri­
mum moraliter poteft: ejus tamen dilatio non videtur
gravis ; quia confefTarii prxceptum communiter
potius in rem cadit, quam in tempus, nifi forti dilatio
cflet nimis longa , quamvis aliqui apud Dianam
Pan. 1. 7 r. 1 2. R.42. integrum annum concedant, fed
nimis laxe 6c contra communem ac ufu receptam (en-
tentiam, utben4aitGobaccit.».7tftf.
540. Circumftantix etiam cadunt fub prxceptum
(icut ipfa poenitentia, graviter fi (int graves, leviter fi
iint leves: fic qui deberet orare Kofarium coram ima­
gine,
De Pctnitemia injungenda. 177
ine » non peccaret falcem graviter , hanc circum-
S antiam omittendo : quod etiam extendunt aliqui,
fi flexis genibus deberet orare, &c. Eft ergo atten­
dendum ad circumftuitias > qux aliquando magis
funt affiiftivx quim ipfum opus. Quod idem dicen­
dum , fi oblivifearis circumflantia? , vel eam non
potes implere, tunc reliquum obligat graviter, vel
leviter , prout grave vel leve xftimatur. Lugo cie.
mum. 92. lam b.oc.
$41. Ex his ctiam colligitur, quibus in cafibus quis
excufari poflic ab exeeutione peenitentix : nempe 1.
Quando fuccefTu temporis pcenitentia iit moraliter
impolfibilis, vel ita difficilis, ut cum tanta difficultate
& confeflario non fuiflet impolita, /m PjIoo & aln
ctmmunttcr, %. Quando eft immoderata Sc nimia , ut
jam diftuni. 3. Si pernitens efl oblitus poenirentix,
nec poteft facili a confefTario intelligere , faltem ex
plurium fententia, dec. Quando autem fuit tantum
immoderata quoad exccfTum, tenetur faltem partem
convenientem perheere. De exceffti vero poenitentix
poteft quilibet doftus etiam non facerdos judicare.
Denique lucrans plenariam aliquam indulgentiam
liberattir indirefti ab obligatione , ut docent, tefte
Lugone , tam antiqui qu£m recenciores. Nec ad hoc.
opus efle evidenti notitij de acquilita indulgentia,
fed fufficere probabilitatem , donec Bonae, hic .Vi#.
q. u. 10. Petrus a Soto, Tambur. &c. Inte­
rim tanienfemperconfultum eft, eam implere : tum
quia funt medicinales: tum quia profuntad meritum»
(altem ex opere operantis , fi non ex opere operato»
ut putat Suar, mox eit. tum , quia non femper lucra­
mur pleni indulgentias : imo Bonae, cit. ait, fi line
injunftx per modum medicinx in remedium & p rx-
fervationera, non fatisheri per indulgentias.

ARTICULUS V.
An flatus peccati mortalis , obligatio operis
mpedtant pamtenttams
1. /^u xriturhic 1. An pcenitentia poffit adimpleri
iu ftatu peccati mortali ? Rejp* Ita ,•Sc proba*
S 3 biliter
ft 7h*5 . f. tk PaanUMM, D. 2,£ K i0 .
biliter etiam ablque peccato veniali. Lugo hk
Jt 8 . 3. n. 30. Gobat Tr. 7. Cs/u 2 1. ««.770. & alii contra
Laym.quj docet efle veniale. Hanc refponlionen®
Scutus dc Scotiftx apud Maftr. 5.». 5Jo. Vafq.
hie q. p4.4.2. . A alii probant ex eo,qudd putent»
itatumgratine non efle neceflarium ad fatisfa&ionem
facramentalem. Et licet fccundiim alios fit obex, fru-
&us tamen pcenitentis fecundum communiorem fen-
tennam apud dc cum Lugon. ntt. 40. revivifcit fublato
obice. Dico fecundum communiorem fententiam:
quia Cafpcnf mox citandus ncg.it poenitentiam,etiam
recedente obice, icviviicerc. Deinde ad implendum
prxceptum aliquod non requiritur femper ftatus gra­
tiae. InfupcrcjiumvisScoruSjGabriel, Major >&Na-
var. telle Valq. ch. a. t.dul. 4. ad opus fitisfa&ori urn
etiam extra Sacramentum non requirant ftatum gra­
tiae , ut etiam cx Maftr. cit. ».581 • colligitur, dum uni­
versaliter oftendere conatur , ad farisfaftionem non
jequiri amicitiam Dei, hoc tamen extra Sacramentum
abipfo Valq. dc .ifiis communiter rejicitur, cum tunc
lit tantum opus operantis. Non tamen requiritur in­
tentio fatisfaciendi prxcepto confeflarii , ut docent
contra Vafq. dc Dicaft Lugo cit.fed. 3. n. 37. Gobat,
Scc. prout jam n.>1 >. diftum. Similiter,an dc quomodo
poflit poenitentia per alium impleri, conftat ex«. 519.
743. An autem fatisfatfio facramentalis in gratia
fafta etiam praeter remiflionem poenae conferat gra­
tiam habitualem cx opere operato , duplex eft fcntcn­
tia, ut etiam *rt.i. «. ? 13. infinuatum. Affirmat Suar.
bic Jtfc. 5. Negant Cafp. he Jtjp. %.fc3 . 3. Lugo
de alii: quia fatisfrftio nec ad remifTionem culpae, nec
augmentum grntix ex opere operato , fed tantum ad
reniflionem poenx inftituta eft. Secus dicendum de
latisfjftione cx opere operantis.
544. Quxresz. An pcenitens poflit perfolverepceni­
tentiam , qtiando exercet aliud opus de prxcepto?
Tp Ita fi poenitentia &dilhim opus non fe excludunt.
Quare dum audit Miffam de prxcepto , poteft recitare
v g. coronam B Virginis , ciimhxc invicem fe non
excludant. fu P -th?, Ttmbur. &c. Et quamvis Rofner.
docear, fi quis deheat audire duas Midas, pede illas
fimul audire; quando J duobus Saccrdotibus dicuntur:
non
Dt Pamsemi* s&mpiend»* 471
non tamen eft audiendus, cum hoc utique (it contra
mentem confefTarii. Idem die contra quofdam, qudd
non fatisfaceret jejunando in die , quo aliis teneretur
jejunare , ut jam «.5:27. diftum : nHi jejunium eflet
alligatum ad diem , in quo aliis eft jejunium. Quod
«tiam applica ad auditionem M idi * quam confeflfor
impofiiiflet pro-finguiis diebus unius mentis. Similiter
quando confeflarius determinat diem , aut tempus,
cdimuniter mens ip(iuseft, ut, (i ex jufta caufa vel ex
defidiaco die non poteft, id fuppleaturproximi, nili
plani affixa fuiflet certo tempori aut diei : ut toto an-
00 lingulis Sabbatinisdiebus , aut vigiliis B. Virginia
jejunabis.
f 45- Quaeres 3. An pcenitentia injun&a totam deleat
poenam pro peccatis debitam ? Inprimis certum eft
apud omnes tefte Cafp.cit. Quando poenitentia pro­
pter infirmitatem , impotentiam poenitentis dec. eft
minor, quim deberet ede, tunc non remitti totam
poenam. Quando verd prudenter eft taxata, tunc Ga­
briel , Major, Sotus&c. apudCafpenC putant, totam
remitti. Ipfo tamen cum Va(q. Suar. Lugon dec. negat:
quia Deus non pro qualibet poenitentia, etiamli judi­
cetur proportionabter impolita, decrevit, totam poe­
nam in purgatorio luendam remittere, (ed promajori
majorem, pro minori minorem.: nullusautemcoiv-
fefiarius line revelatione menfuram illam determina­
tam certd fcire poteft: quam determinationem, fi at­
tingat , tota poena remittetur i fecus, tantum pars. Ex
quo patet, quanta fit deceptio diaboli, qudd homines
ka abhorreant i gravioribus poenitentiis , aded ut
Cepi non curent ,ne(cio quot rofaria per unicam fepti-
manam ex propria devotione orare « 6c hipfisconfeC-
farius S- rofaria per feptimanam recitanda imponeret,
nec famae, nec conditioni ejus parcerent ; fed ipfum,
ut indiferetum Ac. denigrarent; cum tamen potius
magnas poenitentias deberent defiderare, licit fua de-
votionalia libera omnino omittenda forent, utpote
quae non funt elevata ad partem (aeramenti,ac proinde
non ex opere operato, ficut poenitentia injunAa*
operamur.
l| 0 TrsR. j. de P&ntUniia. D. 2. 1 t.

ARTICULUS VI.
Dc commutatione Poenitentis

546. commutatione poenitentias cape breviter


L v ftquentia : 1. Pcenitentiam , ni<li aperti fie
injufta, poenitens ipfc nunquam mutare poteft, neque
in niclius , ita Lugo dtj}. *. ptf. Gobat ^ 7 .
b*. 774. <Sccommuni&ma (ententia contra Porcellum
V. Pnniteniht n. <f. Quod probabile dkit Baflx. V. Satis-
jaftton. io. Diana&c qui volunt, pofle in melius, vel
forti etiam in xquale mutare. Ratio tamen noftra eft>
qu'ra nemo poteft mutare prxceptum fuperioris in
melius, v g , auditionem MilTx in aliudopus: led poe­
nitentia eft prxccpcum confeflarii , qui in hoc cafil
cft fuperior , ut patet ex dittis : ergo dec. 1. Quod
a confeflario imponitur , elevatur virtute clavium:
non lie quod apceniiente.
?4~. Dices: Poteft tameii quis mutare votum in
aequale, vel faltem in m elius, ut multi docent. R2. In
voto vovens fuit (ibi ipli fuperior > nccopusex vo ta
elevatur virtute clavium.
54S. i- Confeflarius, qui eamimpofuit, poteft ex
juffo <Sc rationabili caufa poenitentiam murare vet
minuere, in eadem vel in alia confeflione » quia eft
idem judex , ac proinde fententiam mutare poteft*
modo adhuc habeat (altem confutem memoriam pec­
catorum. Extra confeflionem autem ex communiori
fententia non poteft » nifi ftatim poftabfblurionem>
Ve! poft breve tempus, ut docet Suar. Sotus, Conink,
&c. apud Lugo cit.wt. 11 1. quia tunc delinit efle judex.
Contrarium tamen docet ipfe Lugo « 1 1 2 . Tambur.
m A Utbcd. Ccnfrjf. Itb. 4. c. §. 4. Palaus &c. nimirum
pofle eam mutare extra confeflionem etiam poft lon-
giffimum tempus.
549. 3. Poteft etiani quivis alius confeflarius intra
corfeflionem ex rationabili caufa m utare, m odo ta­
men audiatur ircrum confeflio. /m cemmunis. Quia fic
etiam tunc judex legitimus. Sed
Quid fi haberet refervata a fuperiore prius abfoluta?
fc. Probabilior fcntiniia apud & cum Lwgon.cit. n. 104..
ne-
De ctmrnutstvm Pamiuntue. 2&1
Mgat, pofle tunc commutari. Sed Tambur. cit. $. 2.
Vaft|. & alii apud Lugo, etiam in hoc cafu admittunt:
quoa 6c Bonae, ac Dumcz concedunt ex rationabili
caufa.
$90. Porrd Diana pm*. 1. 7 r. if. Refol. ?$. citans
mulcos Dodores > affirmat, poflfe in fcquenti aliqua
confeifione pcenitentiam priorem ram medicinalem,
quam vindicativam a confeflario ctiam alio mutari,
quamvis non auditJ vel repetiti priore confeflione,
ii judicet in Domino expedire. Quod 6c Tambur.
cir. §. j. probabile vocat : requirit tamen ad com­
mutationem ab alio faciendam aliquam caufam»
(inter qu<$ numerat, ut facilicetur ufusSacramenti)
ab eodem autem eti/»m fine caufa id fieri pofle,
aflerit. Imo Valerus 6c alii apud Dianam parte io .
Tra8. 12. RtfbJut 4 ;. & f,irt. 4. Tbitf. 4. Rejilu#. 24.
lit etiam refert Gobat cit. num 77# hoc in tantum
ampliant , ut id etiam ab alio confeflario extra
confeffionem fieri pofle affirment. Certi ego non
poflum his opinionibus iubfcriberc , ficut nec
Gobat.

Q^U JE S T I O XL
De Satisfactioneperfuffragia & In­
dulgentias.
551. Tn prrced. qireft. egimus de fatisfadionibus*
* quibusaliquid vel exopcre operantis, vel vir­
tute Sacramenti ex opere operato diluere poteft debi­
tum poen.r temporalis. Duo adhuc modi fatisfaciendt
fuperlimt. Primus dicitur fufFragium, alter indulges
tia. Perutrumqiic modum fideles feft invicem juvant
ad folutionem debiti temporalis , quatenus fcilicec
unusfitiffacit pro altero, vel vivo vel defundo. Sed
cum Hjc differentia * qudd fuflfragra ut fic plerumque
fiant ex opere operantis : Indulgentiae autem ex
opere opera-o per fatisfadiones Chrifti 6c Sando-
rum , qux nobis , vel etiam defundis , fuo modo
applicantur ah habente claves thefauri Ecclefias , ia
qlio illae fatisfadioucs refervantur. Quoniam autem
$'5 Hac
2ti Traft. f. de Pcmitum* » D .2. tt,
hxc quxflio fupponit veritatem fidei de Purgatorio*
idcocxiftentia ejus hie probanda eft. Unde fit

ARTICULUS L
A n ditur Purgatorium ?

f j i . p e r purgatorium intelligitur Lieut mediut inter


1 Cotium & Infumum , quo mima fojl hanc vitam
aliquamiiu detinentur , ad fctnat adhuc fro feeeatit mam
quoad culfam remijis folvtruUu Hunc locum jam olim
negjrunt Aerius, Waldenfes, Apoftolici dc aJii apud
Bellarm. de Purgatorio > lib. i.e. 2. Nofir is temporibus
cum negant omnes noftri Se&arii. Contraquos
Dico: Datur locus aliquis, qui dicitur Purgatorium»
t/ldefhie » & habetur tn Cmcilio Carthaginenf. III. c. 2p.
Cortbag. IP . c. 79. F j novijftniem Jrtdent. Sejf. 6. Can. $0.
Probatur autem Scripturi. Nam 2 M*ehabaor. 12. le­
gitur , quod judas Machabxus pro militibus in con-
fli&u interfc&is toti exercitui contributionem in­
dixerit, Hierofolymam mittendam, utproanimabus
eorumfacrificiaofferrentur: dc rationem hujus fub-
jungens 4*- ait: Sanfc ergo (ffalubris efl cogitj lio fro
defundit exorare* ut a ptccjHffolvantur. Atqui Beati in
coelo non habent peccata, i quibus folvantur: damna­
ti verd i peccatis folvi non pofTunt, (quia in inferno
nulla efl redemptio) ergo datur purgatorium: id efl
locusmedius, in quo animx ita detinentur, utfol-
vere poflint fua debita, quocunque nomine vocetur.
Congrui tamen locus ille dicitur ab Ecclefia purga­
torium , quia in ilio animx i fuis reliduis reatibus
rnx purgantur. Ex quo etiam patet, quim incon-
E erate i Sedari is locus iNe dicatur novum figmen­
tum (acerdotum ob lucrum ac proprium interefle,
ut fic intercedendo dc ficrificando pro defundis,
pecunias ac divitias fibi acquirere poflint. Nam (1 jam
tn Veteri Teflamcnto talem locum agnoverint, dc
crediderint > quomodo efl novum figmentum f
Dicunt, illum librum Machabxorum non efle
Canonicum. Sed contra efl: Ilie liber eodem jure efl
canonicus, quo libri Regum, Moyfis, Evangeliorum
Di Purgatorio. ig j
& alii. Nam Ut Tom. 4. Tr. dt Firm ih. dbj}. 2. m. 81. Sp.
ttalibi d$8um eft, c* fola traditione habetur , quinam
libri (int canonici, cim nec Scftariiidexullafcriptu-
raoftendere poffint. Atqui perpetua traditio Eccle&e
agnofcic etiam librum 2 Machabxorum (quamvis non
tertium dc quartum) pro canonici: ergo dec. Deinde
faltem illi fibro Machabxorum ea fides adhibenda eft,
qux Livio, Plutarcho, dc aliis hiftoricis fide dignis
adhibetur. Ex quo iterum patet, quod }am in antiquo
teftamenco hxc veritas fuerit indubitata.
Probatur 2. Ex 1 ad Corinth. 5. 1?. Sicujus
ofuo ar/erit, detrimentum patietur, $pft autemfalvw erih
fic tamen $u*Ji per ignem. Ex his verbis Apoftoli da­
tur aliquid, quo (altem quali igne (li non eft forma-
liter ignis) julti puniuntur in akera vita, quia loqui­
tur de illa: ergo datur purgatorium. Confequentia
patet, (i anteced. eft verum: quod probatur. Quia
jufti utpote amici Dei non damnantur: incceloau­
rem non patiuntur a/fli&ionem: ergo datur medius
locus, in quo qua(i per ignem dc (imiles affiiftiotiee
purgantur. Unde hunc locum de Purgatorio inteJ-
liguntS. Ambrolius firm. 2. in P/alm. »2&. Hieronym.
inc. 4. Amos. Gregor, lib. 4. Dialog, c. a p. Auguft. im
Pfitlm. $7. qui omnes vixerunt in quinaue primis fx-
culis, quxdc Scftarii adhuc pro indubitata Ecclefia
agnofcunt.
S?S. Probatur 3. ExApocal. 21. 27. NommtraMl
in earn (id eft gloriam) sliqucd coinquinatum. Jam pona­
mus , aliquem Chriftianum nullo peccato morcaK
coinquinatum, prolatis aliquibus levibus mendici is
vel verbis jocoiit, (iibitanej morte mori : quonam
deveniet ? Non in coelum, quia nihil coinquinatum
intrat coelum: non in infernum, quia Dciamicuselb
ergo in aliquem tertium locum,ubi ab his levibus cui»
pis purgetur.
S f 6. fcdent aliqui, has leves culpas ipfi in morte
condonari. Contra eft, (i condonantur, vel condo­
nantur ipii per ipfam mortem, vc! per fidem morien-
tis, velpernon imputationem ? Non per ipfam mor­
tem prxeisi: quia ii talis vis morci ineflee, tam irati'—
deles, quim fideles a peccatis moriendo purgarentur:
284 7ra3. f. <k f&nitcntla, D .i.gK 11.
quodfalfum eft. Non ctiam per fidem morientis>quFa
hoc ex nulla Scriptura probatur: tum etiam , quia in
fubitanea morte nullum fidei^a&um elicere poteft.
Denique non per non imputationem : i Quia illam
non imputationem peccatorum jam rejeci Tom .z.lr.
d e G m .A J}. j.m. 164. &c. Deinde, ut alicui peccatum
non imputetur, requiritur fides (ecundtim Se&arios,
6c quidem aftualis ; ergo cum hanc habere non poffit
talis moriens, peccatum ipfi imputabitur : ac proin­
de taliter decedens veniet in aliquem tertium locum,
quia nullus cum levibus peccatis veniet in infernum,
nec in ccelum.
$97. Probatur4. M a t t h . 26.dicitur: Amen,ft~
so tibi, ncnextes ‘tnde %donec reddas novijfimum quadrantem*
Quem locum de Purgetorio intelligunt SS. Patres,
AnibrolTus, Hieronym. Cyprian, cc alii. Item Matth.
% 1 S- Pater ille pro filia fua mortua Chriftum ora­
vit : ergo non eft illicitum pro defundis orare. Loca
Scripturae, in quibus poft nane vitam fit mentio tan-
titm duorum locorum , nempe beatitudinis & dam­
nationis , intelligenda funt poft diem judicii; quia
tunc purgatorium finem accipiet. Unde Matth. 27.
y . 46. in die judicii fit tantum mentio fupplicii xterhi
dc vitae aeterna?. Et ita docet S. Auguft. civitat. ith.i 1.
c.\6. Quare tiadverfariis licitum fuit abrogare unum
locum > melius feciflTenr , fi infernum abrog£(Tent,
quim purgatorium : 6c iic denique omnes fuiftent
'falvi fatti.
* fS$. Eadem veritas probatur ex Matth. 12. 32.
fixerit contra Spiritumfim3 um > nonremittetur ei >neque
in fac, neque infuturofacul*: ergo aliqua peccata remit­
tuntur in futuro (xculo > (ut ex hoc loco colligit S. Au­
guft. Itb. 21 . det tvitat. c.24.) non in inferno nec cxlo:
ergo in Purgatorio. Plura loca feripturx refert Bellar-
min.cir.c*f. j.GT 4.
ys*. Secunda probatio fumitur ex perpetua tradi­
tione Ecclefix Sc authoritate Apoftolorum , qui Tem­
per in Mida foliri funt pro defun&isorare, ut conftat
CXanriquiflimis liturgiis(eu miftalibus. Und£ S.Chry-
foft. hotn. 69. ad populum ait: Non temere ab Apoftoln
hacfinemfuerunt, ut intremendis myjlcrm (id eft in miffis,
nam
De Purgaterk. 2 8?
ttam adhuc hodierna die in Ecclefia Catholica mitfi
vocatur rremcndum myfterium) defunBorum agatur
comrncmcrauo , fctunt enim tilts inde multum contingere lu•
awm , Httltiittim multam. Et tam in hac homilia quim
alibi idem S Pater probat , &aflerit> eleemofynasac
officia multum prodeffe defundis. S. Auguft. lib. de
cura pro mortuis c. i. lie loquitur : In Machabao-
rum Itbris legimus , oblatum pro mortuis facrifictum. Sed
stfi nufqutm tn feripturis veteribus cmnmo legeretur > non
parva tamen efl univerfa Ecclefia » qua in hac confuetu-
dtne claret , authorities : ubi in precibus Sacerdotis , qua
Donum Deo ad ejus altare fugiuntur , heum Jitutn habet
etiam commendatio mortuerurp. Et ibid. C. 4. Nonfunt pra­
termittenda Jupplicattones pro fliritibus mortuorum , quas
facuniUs fro omnibus Chrijliants , & Catholica Jocietate
defunSts etiam tacitis nominibus , quorumcunquefub generali
commemorationefufceptt Ecclefia : ut quibus ad tjla 'dejunt
f arentes, autfilii, quicunque cognati aut amici, ab una eis
exhibeantur pia matre communi. Similia habet dt verb.
Apojl.ferm. j2 . c. z.dsCrvit. Itb.f.c. 1 J. dc alibi. ut etiam
conil*tex7o.4.TT.6. d. 4. n. 20. Ex quibus paret» lick
in S. Scriptura non exprefsi habeatur , qudd detur
purgatorium , attamen ita clari ex ea deduci ac per
traditionem haberi > ut non nili haeretici pervicacil
negari poflit.
?6o. Accedunt totapparitionesanimarum fiitfVagia.
populantium» dc iis impetratis gratias agentium, ut
magnx temeritatis (it omnes mendacii arguere.Et licit
fubindedxmon , aflfumpea fpecie animarum homini-
busimponat , fraus tamen ex eflfcdu deprehenditur.
Facilius autem credendum > angelos proanimabus in
Purgatorio quandoque apparere.

ARTICULUS II.
Soltttit ObjeSliortum » & alia quidam de Par*
gatorio ac funere.

561. / ^ b jic . 1. Purgatorium nullibi in (criptura repe-


W vxti.Rt/p. Satis conftat ex prxced.art.quod res
ipfacx feriptura clare conflet, hoc autem fufficit ad ve­
ritatem fidei > accedence perpetui traditione Ecclelix.
y6i.Ob-
Trs8. /. de Poenitentia , D. i. Jg>. rf.
%6i. Objic. t. Plura loca Scripture, quaetatittblt
mentionem faciunt de ccelo Sc inferno, ut fccdef il«
5^. 3. d* cuuUrn lignum ad Aujirmm , ««* «V Aquslsncm9
mqutcunque tec* cec*4erit $ iht erit. Etiam jam 9.
557. di^him , illa efle intelligenda poft diem judicii.
Vel locus aHatus intclligitur etiam de ftatti , in quo
aliquis decedit. Si in ftatu gratis, eam nunquam per­
det, nec in purgatorio. Si in ftaru peccati mortalis,
fimiliter in eo permanebit. Loca verd ilia, qux ccelunn
promittunt , intelligenda funt cum tacita conditio­
ne > li fuftkienter purgati fimus, vel proprii pcenitcn-
t i i , vel pcenis purgatorii , juxta cit. Jocum Apo-
tal. 11. 5^. 17. Norn imtratit •* tam aliquid ettnqum**
turn , &c.
Objic. j. Graecos Patres negAflepurgatorium,
aded ut S.Thom. opufe. contr* errores Graccrum redar­
guat iUos, qudd non crediderint purgatorium. Reft*
GnecosPatres credidifle purgatorium, ut conftat ex
S- Chryfoftom. (qui fuitGraecus) n. jjpreUtO) & Bel-
larm. lib .i. dePurgst. c.6. fusi oftenditex quinque
primis (arculis. Hoc quidem verum eft, qudd non
pauci Patres Graeci (enferint, nullum efle igneni in
purgatorio : pcenas tamen alias in purgatorio non ne­
garunt, ut teftatur Bellarm./tf. 2. c. 11. imd in Concil.
Florent. (e(T. ult. exprefsi definitur, efle purgatorium,
quod quidem five ignis fit, five obfeuritas, five tur­
bo > five id genus aliud, nihil referre. Poftea ta­
men in litteris unionis unanimiter Grxci Sc Latini
concordarunt : Ammaf panis pur^aterii poft mertem
fiuri * fiT ut * pctms bujusmodt releventur , prodtffe as
vivorum fuffragi*, fifc.
{64. Unde patet, qudd quidem fit articulus fidei,
animas in purgatorio pcenas pati, Sc pofle Ahdelibus
juvari: non tamen fit articulus fidei, ibi efle ignem;
quamvis fit probabiliflima & communior SS. Patrum
fententia, efle ibi ignem. fit ideo S. Thomas cit. per-
ftringit Graecos, non quod purgatorium omnino nc-
gilrint, fed tantum qudd multi ignem admittere no-
IDicitur
uerint. S. Aug. in Plalm. 37- ftatim poft initium ait:
enim : ipfi autemf alvus erit»Jtc tomen quajt per
i%ntm. E$ quis dicitur»fslvm erit > contemnitur ilk ignis'.
It* piem %quamvisf*lvi per ignem> gravi* tamen erit Uk
t>s Putgstrtn. *9?
tj/ftit, <pJm quidquid feteft hemofati in isc viis. Idem
aderit firm. 4 1.d e SanBis>Jcu 4. d* DtfunSis» cires me­
dium. Addttque : lie purgatorius ignis durior erit > qusm
quidquid fote^ m hocficculo fcautrum videri, sue cogitari*
euiftnttrt. Bedai* P/alni.3. ait , nulla ede fupplicia
martyrum > vel latronum cum illis purgatoriis poenis
'conferenda. Similia habet Gregor, m eundem Pjalm.
Quomodo verd ignis materialis torquere poflit ani­
mas fpirituales > varix funt fententix , quas retuK
Hem. 2. Tr.de Angelis, difi. 2. n. f?. Ego rem expli­
cavi per potentiam obedientialem ignis.
f 6f . Utrum autem etiam torqueanturk dxmonibus,
duplex eft fententia apud Bellarm. 1 j . Ne­
gant fcholaftici cum S.Thoma in4. dijl.2 t.s.i. ed qudd
in ultimo conflidu diabolum fuper$rint. Affirmant
multae revelationes apud Oionyf.Carthuf 14. dc4.n0»
vijfim. Sc libro vitx B. Ber nardi c. 10.
{66. Similiter quamdiu animx m purgatorio lint
futurx, eft incertum. Aliqux breviter, aliqux diu
valdi pro quantitate poenarum iblvendarom. Unde
Bellarm. cit.c. 9. ait, effe temerarium, ce reum aliquod
tempus determinare»ut fecit Soto i* 4. di(t. 1 . j.s.z .
a (Terendo, neminem ibidem detineri ad decem anflo*.
Licit enim bic intra breviflimum tempus jfatisfa&io
fieri poflit, eft tamen ibi longi aliud. Nam hfc eft tem­
pus mifericordis, illic juftitix $ conftatenimexhifto-
riis, aliquos longi diutius manlifte. Sic narratur in
veteribus annalibus k Pitxo editis apud Baron. anno
Chrifti 874. Ludovicuml. Imperatorem poft 30. an-
nosab obitu apparuide filio fuo Ludovico 11. cumque
latino fermone Iic ajffatum fu i fle: Ad/ure te fer Demi-
num nojlrum jK/um Chrijlum , ut me crifi*ts ah his ter­
mentis> in qttihm detineor9 (frundem altqtumde habere fef-
fim vitam atemam. Imdtefte Bellarm. dt.manfuri funt
aliqui ufque ad diem judicii: tunc enim cedat purga­
torium, ut fides contra Origenem docet, Sc dixi $ j 7.
Qui auteni brevi ante diem judicii moriuntur, vel
prias in hac vita farisfaciunt, vel Oeus per intentionem
dolorum, intra breviflimum tempus > extentionem
longiflimam fupplebit.
5 67. Et in limitibus poenis differt locus Purgatorii
iLyiubo Patrum in teteri lege , quia io purgatorio
tam
if8 Trs3. f. de PctntitnlU, D. 2. <§). 11.
tam tone quinl nunc p.itiuncur non tantum pcenam
damni ad tempus,fed etiam Icnsfis. Illi autem Patres in
limbo, nullam poenam fensus (entiebant. Et quoniam
in illis Patribus dilatio fruitionis beatiricx non eratex
propria culpa, fed tantum quia Chriitus nondum ape­
ruerat januam cceli , ideo dicit m Manual.!ib. i.
c. 8.1.2. in illis Patribus non causalfctriftitiarn, licut
caufat in purgatorio : quamvis dubitandum non iit,
habuifTe magnum delidcrium illins.
$6$. Denique de loco purgatorii varix funt opinio­
nes apud Bellarm. cit.6. Aliqui nffignant locum, ubi
pec^runt. Alii efle in valle Joftphat. Alii, elfe afcrem
caligioofum. Alii aliter. Communis tamen opinio
4. loca intra vifcera terrae, five unum locum aut iinuin
Inquatuorpartesdivifum aflignat. Ununa pro damna­
tis, qui dicitur infernus. Alterum propurgandis, qui
eft purgatorium. Tertium pro infantibus line baptif-
hio exeuntibus, de quo egi Tcm. f. / r. de P ucmhMj
0.78. Qpartumpro juftis, feu antiquis Patribus, qui
moriebantur ante Chrifti partionem , uti di&um, qui
nunc vacuus eft. Et hxc tria loca efle i pii inferno vici-
'na %lymbum quidem in fuprema parte inferni >docet
Beflarm. ibid. Utrum autem prxter ilii 4. loca adhuc
dentur aliqua receptacula , in quibus line pcena fensus
detineantur animx, antequam adccelum perveniant,
iterum duplicem refert fententiam Bellarm. *btd. c. 7.
Theologi communiter hoc negant, Econtra refert ibi­
dem vinonemex Beda valdiprobabilem, qui animae
quxdam in prato florentiflimo, lucidinimo, odorato,
Ac. vifxfunt, qux nihil patiebantur, fed tamen non­
dum idonex erant vilioni beatihex. Similia habet
Gregor, lib.4. Diahgn. c.$6. Hoc cti.im ex hiftorii*
conftat > qudd quxdam animx lingulari Dei ordina­
tione varie in variis locis puniantur, uti teftatur idem
5.Gregor. ibid./ibr.4.c. j.
$69. Quoad funus<&1epulturam corporum.hxretici
noftri non reprehendunt ipfam fepulturam , fed tant­
rum accidentia, fcilicer non effe opus meritorium, net
efle in loco facro faciendam , nec cereos accendendos»
dc. Verum efle opus bonum, patet ex eo, qudd David
2 Reg. 2. benedixerit eis, qui fepelierunt Saul. £t ange­
lus 12. laudat Tobiamdefepulcura mortuorum.
Imd
be Putgnrtie. iff
to.de Magdalena dicit: Opw bonum op*+
r*t* cJltnmc , mittens cusm mgucutum bee adjipcltcndetm
mtcfedt.
?70. Beni etiam in loco facro fepeliuntur; nam Sc Ja­
cob & Jofeph in /£gypto mortui, in terra promiflionis
(quae cr.it terra fanfta ob Chriftum ibi naiciturum»
Sc templum Doirvni futurum) fepeliri voluerunt.
GhuJ'.+p. & jo. Item quoad anniverfaria, diem 3. 7.
Sc 30. elt res antiquiilima Ecclelix , ut oftendit Bel­
la rm. cit. c. tv. Quando autem Concilium Elibertin.
Cmt. $4. Sc alii Patres videntur reprehendere cereos»
vel aliquid limite , loquuntur tantum de aliquibus
fuperftitionibus Gentilium , putantium corpora de­
functorum aliquid (entire , adhuc indigere rchcs (en-
(ibjlibus,&c. A Catholicis vero laudabiliter adhiben­
tur ad tignincandum > noftros defuntfos efle hliot
lucis,aliquandorefurrcfturos , eorum animns vivere;
tum etiam ad devotionem ac memoriam illorum ex­
citandam. Et ex his quxftiones potiores , qux de pur­
gatorio heri poliunt, breviter fokitx funt. Dequibut
fufifltmi Bellarm. cit.& alii.

AR T IC U L U S III.
De fnffragit4 , tam pro vivis , quam p ri
defunElis,

^ i.P u ffragiiim communiter 4 Theologis dicitur:


is Soluitc unitu pre aluro » per quam ttUilur rcttusfxt-
na iUtus , cut *ppltc*tur Unde eft translatio
(atisfa&iomnn unius in alterum ; fiiflfragari enim elt
alterum juvnre, non orando Sc impetrando, (nili qua­
tenus oratio eft etiam f.itisfa&oria) (ed folvendo pro
illo, transferendo in illum fuas fn isf cfciones.
%rz. Certum cft deride, dari aliquo modo hanefuf-
fragiorum communionem ; fic enim conftat ex fym-
bolo in illis verbis : SanSorum ctnununiencm. Et hoc
quidem quoad orationes rn:cr viventes m?nifcftum
cft cx illo Job. ult. tf'. S- Ite >uifirvmtn meam Joh , tlU
trahit pro vobts. Rom. 15. V'. 30 Qbficro vosfratres, &c.
ni tdjuvciis mc in orstienibut veftrts. Sic Sc Stepha-
Thcol. Tom. VI. T nus
190 Traft.j. dc Peemtcntia, D.2.£$. ti .
nus oravit pro lapidantibus fe , Sc Ecdefia pro S. Pe­
tro in vinculis , ut conftat ex altibus ApoltoIorum.
Utram autem umis pro altero fatisfacere poflit ? Ne­
gant noftri haeretici. Imd aliqui Catholici (quos tacito
nomine refert Suar.de Sacrament. <6/^. 4 $ Je 8 .2.) pa-
tArutrt, non pofle unum fidelem pro altero proprii
fatisfacere » fed tantum pofle alteri impetrare remiF-
fionera poenae, atque aaed tllum, qui pro alio latis-
facit > non privari fatisfa&ione ex liio jejunio v. g.
fibi proveniente, fed fatisfacere proprii pro fe, Sc im*»
petrare Iblum remiflionem pro alio , pro quo ilkid
opus offert. Verum hanc fententiam meritd Suarez
ibidem vocatfalfam > vitandam St contrariam com­
muni fenfui Theologorum. Unde
573. Dico: Unus fidelis fuffragari alteri poteft com­
municando ei fuam fatisfa&ionem , Sc de bonis fuis
debitum ejusfolvendo tam ex opere operantis » quam
etiam aliquando ex opere operato. £tinprimis, qudd
defundis ficfuccurrere poflimus, fatis probant autho-
ritates& teftimonia praecedentium articulorum. Ratio
autem fumitur etiam ex citatis verbis de Communem
Sanflorum : nos enim fumus membra unius corporis
Ecclefiae» tam triumphantis» qux eft in coelo» ac pur­
gantis » quae eft in purgatorio; quim militantis in
hac vita : quia omnes per diaritatem uniti fUmus,
Sc adhaeremus capiti Ecclefiae, nempe Chrifto» ut ha­
betur Rom. 1 f. f. Item 1 Corinth. «2. 1 j. Coloffl #.
>?'. 1 8. conftatque ex Toma. Tr. de lucarnat. dtjp.j. n.tzo-
& fcqq. Ergo propter hanc unionem debemus nos-mu-
tuo juvare in necefttate. Animae autem in purgatorio
funt in vera neceflitate»c&m (eipfas juvare non pofllnt,
fed tantum fecundum rigorem tatispati. Unde S. Au­
guft. lib. 20.de Civit. c. 9« Neque enim, inquit, piorum
anima mortuorum /ep*r*intur ab Ecclefia > altoqum ncc ad
aharefieret eorummemoria. Sunt autem tria genera fuf-
tfragiorum. I . Sacrificium miflx. 2. Oratio »faltem
quatenus eft quid laboriofum. 3. Opera quxlibet
pcenalia Sc fatisfr&oria j ut deemofynx , jejunia»
peregrinationes» Scc.
574- Haec ergo ratio de communione Sandorum»
dc unione fidelium inter fe Sc cum Chrifto , etiam
probat fuffragiorum veritatem pro vivis. Nam ficut
in
D iJkfrstpt frp Vftm ( f JefimSk. ifr
in corpore humano unum membrum communicat
alteri frudum fu* operationis: ita quoque in corpore
myftico Heri poteft, imo valde congruum eft , ut liat.
S7 Probatur z. idem ex Apoit. ad ColoflT.
ubi dicitur : Adimpleoea, qu*dtfuntp*Jfifinum Chrifti, m
came mes, pro corpore ejm , quod eft ILultfi*: id elt, offe­
rendo partiones meas, pro Ecclefia membris, ad hoc
ut Chrifti pafliones fiant in adu fecundo utiles: fic
enim Apoftoluminterpretantur S. Auguft. i» P/atm.61.
Gregor, m Itb. «. Rtg.t. 9. &alii.
576. 3. Probatur ex Catechifmo Pii V. de Sacramen­
to poenitentiae n .61. ubi hxc habentur : g>ui D*vmi
gratis praditifuni » alterim nomine pcjjnnt, quod Deo de-
hitur 9 perfolvere c. Nec tie bcc cmiquefi.Ultum dulfitsndi
locus rclfSm tSl , qui in Apoftolorum Symbolo Sanftorum
communionem profitemur.
577. Dixi in condufione , nliquamU ex opere operato:
quia frudus Sacramenti non poteft in alterum trans­
ferri, licut poteftfrudus (acrihcii: dc (1 mihi Papa con­
cedat indulgentiam , non pofftim « m alteri tribuere*
quia non ni fi mihi conceditur , ut fuppono.
578- Pofitoaurem , quod dentur fuffragia , adhuc
tamen poteft ede difficultas, an talis facistadio unius
pro alio fit ex juftitia illa ,qnx inter Deum dc hominem
intercedere poteft > dede condigno, licut pro (ciplb?
Hoc quidem negat Medina apud Suar. ett.jeS. Ve­
rum contraria fententia, tefte Suar, eft communis, fi
adfintconditionesrequifitx, de quibus feq. arc. Hoc
fusi probat Suar. Breviter tam pro probatione, qu^m
folutione objtdionum notandum eft , quod licit
promiffio Divina de acceptandisfatisfadtonibus unius
pro altero, non tam chri conftet ficut pro nobis, auc
pro merito proprio i ea tamen acceptatio ac promiflio
exiisScripturxiocisdctraditionedefumitur , ex qui­
bus probatur veritas fuffragiomm , cum fine pado
Dei non poffint habere verx folutionis rationem.
*79. Nec obftat 1. qudd Ecclefia oret, ut Deus acce­
ptet fuffragia vivorum pro defundis. Qjiiaorat 1. Uc
infpiret fidelibus voluntatem firisfaciendi, Ac. 3. Ali­
quando petimus ea, qux certirtimi Icimus eum fadu-
rum , oftendcntcs fic, noftrasfacisfadionesfecundunr?
fenoncITe xquivalentes, niti procedant ex grati 4 ac
T 1 Di-
Trs&.f. icPatnntnM» Z).2. u.
Divina pqmiitlione. Sic enim non tantum refpeAu
mortuorum, fed etiam refpeAu noftri petimus quo­
tidie , utnobtsdebita noftra remittat , quamviscerti
fimus deremiflione , fi pcenx lint fufKcientes > ut aic
Suar. ibidemJeH. 6. «.
580. Necobftat 2* Qudd animx in purgatorio fpe-
ftent ad alrud forum. N.im pertinent ad idem corpus»
unde poflunt a nobis iuvari per modum fuffragii»
licit non per modum lentcntix.
?8i. Nec obftat 3. Quod acceptatio fatisfa&ionis
dicatur quidam favor dc gratia. Nam hoc verum cft,

a
uia fundatur in liberali prdmiilione Dcideacceptan-
a tali fatisfaftione.
581. Objic.tamcn 1. Ad fatisfaciendum requiritur
meritum: fed unus mereri non poteft pro alio de con­
digno , ut Tem.i. Tr.de Grat. d$JJ>.+. «.493. di&um: ergo
neque fatisfacere. Reft. N. paritatem : quia meritd
refpondet praemium eflentiale , dc conjunftio xterna
cum Deo, id eft, vifio beatifica : fatisfa&ioni autem
tantum temporalisfolutioprenx, qux facilius in alte­
rum transfertur , quim xcernaconjunftiocum Deo/
Imd minus quis per fuflfragia perdit, quam lucretur:
nam auget meritum xternum propter a&um charita­
tis , quem exercet fuccurrendo ncccflitatibus alterius:
amittit autem tantum fatisfa&ionem temporalem.
Deinde vifio beatifica fecundum difpofitionem me­
rentis exhibetur : (icut autem nemo difponiturper
aftum alterius, ita nec premium mereri poteft alteri,
nifi meritum efficaciam habeat intinitam, quale eft
Chrifti Domini , cujus folo merito pueri baptizati
recipiuntur in vitam xtern^m. Satisfa&io autem non
ita fimpliciter refpicit difpofitionem fatisfacientis, vel
perfonam , qux debet 1 fed maximi refpicit folutio-
nem debiti, five ab eo folvatur, qui debet, liveat»
alio capace. Exemplum cape in debito civili, quod
alius quim debitor folvere poteft, non vero pari faci­
litate mereri alteri dignitatem, qux debetur feientix,
vel probitati proprix.
*83. Objic. 2. Non poteft unus fatisfacere pro de­
bito culpx alterius : quia nec conrcri, ncc conhrcri
poteft pro alio : ergo nec pro debito pcenx < rl» N.
icquelam : quia debitum fatisfaciendi pro culpa in­
cludit
De condktionslmrequifitit adfuffragis.
eludit obligationem reordinandi voluntatem : quod
non tit, nifi per aftum proprium > at debitum tatis-
facicndi pro peena refpicit folutionem, qux dari poteft
ab alio , uti mox diftum.

ARTICULUS IV.
De conditionibus nquifitis ad fuffragi*.
584. /^onditiones requifitx ad fufFragra afix ft te-
V j nent ex parte illorum , pro quibus offerun­
tur. Alix ex parte offerentium. In iis, pro quibus
offeruntur, communiter tres vel quatuor conditio­
nes requiruntur. 1. Ut fit viator, faltem aliquo mo­
do , d ut aftu indigeat: nam pro poena culpx nec­
dum commiflx , fed committendae , non poteft
antecedenter condigni fatisHeri , ne detur anfa libe­
rius peccandi contra naturam poenae, qux ideo infli­
gitur , ut reus retraftet, Sc agnofeat culpam. Qudd
autem debeat efle aliquo modo viator, (quales etiam
funt animx in purgatorio , eum nondum fint in
ultimo termino alterius vitx , quamvis fint in ter­
mino hujus vitx) probatur ex eo , qudd damnati
fint incapaces remeoii, ed quod in inferno nulla fit
redemptio. Beati in coelo autem non egent reme­
dio. _ Quomodo vero Beatis prodefle poflit Miflx
facrihcium , dixi Ttm. f. Jr . de Kucbdrtjl. dijfr. z. u. /4.
Quod idem eft de aliis fuffragiis. z. Ut fit in flatu
gratix : nam peccatori debetur poena xterna , cui
nulla poenx pars remittitur. $. Ut culpa jam fit re­
ni ifla , cujus reatus poenx per fatisfaftionem delen­
dus eft Ratio efl : quia omnind congruum eft»
ut DEUS pheetur prius quoad culpam , quim ac­
ceptet fatisfaftionem pro pcena. 4. Aliqui requi­
runt faltem virtualem confenfum Sc acceptationem
alienx fatisfaftionis. Sed Lugo de Pcenitent. d $ . 2 7 .
J i 3. 2. n. 26. negat hoc requiri , cum ille , pro qua
applicatur , habeat fe meri padiv i , non concur­
rendo liberi ad talem applicationem vel faris-*
faftionem.
* Sf.Conditiones in offerente requifitx funt tret.i-.Ue
offerens habeat intentionem,Sc quidem aBte opur>alio-
T 3 quin
%P4 7 r*8 . j» de Pernitentia, D.». i f.
quin illa fatisfa&io vel applicatur ipfi operanti , vel
reponitur inthefauroEccJefi:*’. 2. Ut opus Hat ab ho­
mine via tore , juxta illud Joann 9. 4. Pcnitucx*
quando ntmc freteft operati, Beati in coelo poffunt qui­
dem fuffn»gari pro animabus in purgatorio, appli­
cando eis fuas fitisfaftiones, quibus non eguerunt in
hac vita : fed hoc non fine Dei dif^enfatione > quia
non funt amplius earum domini. Ita Rhod ,ktcd*ft.2.
q. f.Jeft. 4 §. j. dc ajn. Quocf autem Beati poflint orare
pro illis animabus , oftetidit Suar, bic d $ . 4%.fe&. f .
num. 7. contra Soto. Idque Suar, probat ex S. Auguft»
hb. di cura pro mortua c. 4. ex S. Thoma, dc ex quadam
or stione Eccleli* pro defundis > in qua dicitur: Beata
Mana & c. tnttrcedcnte cumomnibus San&is & c. Hic nota»
quod Suar. cit. num. 8. putet, San&os in ccelo non
orare pro defundis, immediati i piis impetrando gra­
tuitam remillionem poenae, eo qudd ibi (int in ftatu*
in quo juftitiae aequitas potius qu&m mifcricordia ob-
ferv^ndafit. Deinde preces San&orum, utpote valdi
ferventes dc frequentes , facili purgatorium evacua­
rent. Unde aflerit, qudd Sanfti defundis illis tantum
impetrent > ut fideles excitentur ad debiti fatisfacien-
dum pro eis. 2 . Utextenlio panae acceleretur per ma-
jorem intentionem, quatenus tk Deum citius videant.
3. Ut fatisfa&iones vivorum pro eis facilius accepten­
tur : quod maximi locum habet in (ementia eorum,
qui putant, earn fatisfadionem e(Te infallibilem > dc
quojej.art. 4. Ut fttisfa&iones, quas in hac vita fu-
perabundantes reliquerunt, defundis in remifllonem
pcenx applicentur, ha Suar. Verum BeHarm. I. 2. de
Purgat, c. 16. exprefsiait, orationes, etiam ut impe-
traroriaefunt, prodefle nobisdc ammabus in purgato­
rio. Kftque hoc communis fenfiis fidelium , dc partim
pracdicatur ex pulpito. Neque expediret contrariam
fententiam populo proponere.
f S16. f. Ut opus fatisfadorium ex opere operantis
prolit aliis , debet operans eflTe in ftatu gratia?; nam
m ftatu peccati non poteft quis pro (e ipfo fatisfacere,
faltem ut docet communis contra Scorum dc quoftiara
fupri *. f 42. relatos: ergo neque pro aliis ; ejusenini
opera non funt digna , ut acceptentur. Dixi cx opere
operantis: nam in (acrihcio miffac ex opere operato pro*
Ds Sujfrsgik. if?
deft» cum valor clus non dependeat i probitate ope­
rantis, ut condat cx cit. Tom. 5. d. 2. «.70. Aliatamen
fiiflFragia dc orationes etiam nomine Ecclelix non pro­
font ad fatisfaftionem , Ii fiant ab improbo miniftro:
quia ipfe non poteft fatisfacere ob ltatumpeccact : Ec­
clefia autem non fetisfacit per illas orationes > cum
non (it* onus poenale ipfius Ecclelix * nec aftus abea
clicitus. Dico, non prodefle ad fetufadtowcm ^ quia ad
impetrationem profunt > quatenus Ecdclia per oft
illius miniftrietiam mali veri orat. Unde hxc digni­
tas orationis confTderanda ell fecundum dignitatem
Ecclelix , cujus nomine offertur. ba cxcommuni Lug*
chj'cS. 3. m 27. Rbidtcit. & c. Cenfctur autem quis no­
mine Ecclelix orare , qpando preces Sc oratibnes in-
ftitutps ab Ecclefia recitat, ut miniftcr dcpuutus ad
hoc ex prxcepto.vel ordinatione.

ARTICULUS V.
De moeb > quo f*jfr*j>i* alits (S nobis ipfi*
projint.
5:87* /^vuawitur hie u An fuffragia vifcis vel defbn^
V ^ ftis applicata , iisinfallibiliter profint ? Ne­
gant hoc Cajetan. Corduba, Sc alii apud Suar, bic
4$ ' 48. fe&\J. n. 2. «. 2. Quam fententiam
probabiliorem vocat Bonac.7cm. i.d $.6 .q ,2 . P#* 9Li..
Hi ergo putant , iis tantum animabus in particulari
infallibiliter fuffragia prodefle , qux id meruerunct
eas vero peculiariter merui (Te> qux hic in terris fpe-
cialem habuerunt devotionem erga animas in purga­
torio, dc plura beneficia ipfisprxftiterunt. Huicfen-
tentix videtur favere S. Auguftin.** Wncbmd.c. iop.
& lib. dc cura pro mortuu c. 1. ubi ait: N*m nurhum, (per
quod ifla projint defunftis) Jinulium comparatumjtH i* btc*
vita , fruflra quaritur poft hanc vitam* Similia dicit ibi»
dem c. uh. Sc alibi. Idem habetur in c. Non a/ltmcmue
i j . q. 2. EtS.Anfelmuain £/««*/. afleruit, fuffragiaiis
potinimum prodefle > qui, dum viverent, ea pro alii*
fecerunt.
tS8. His tamen non ob(lantibus,Suar.ibid.Lugo bU
dtjp. 26. n. 5. Bellarm. lib. x. dcPurgMotuc. 18. Rhod. ac
T 4 apud
*96 TraS. j. d*Pctnittntia, D. a. g5>. it.
apuc?cos S.Bonav.S.Thom.& communis valdi (cnten-
tiaaffirmac, fuffragta non tantum incommuni, fed
ctiam in particular» prodcffe iis defundis , quibus
applicamur. Quam fententiam fusi probat Suar.
dc conftat ex n. /78. ubi oftendi , quod fatisfadio fit
de condigno : ergo dc infallibilis. Deinde applicatio
cjuTmodi Tuffragiorum pendet ex intentione applican­
tis > quaii folutio pecuniae fada ab uno pro altero.
S. Augull. autem non loquitur demerito, eomodo,
3 uo explicae Cajeran. fed deillo , quo in tided:gratia
ifceffenmt, ut diftinguat illos a damnatis > prout
oltenditSuar. ctt.Je8.6. # 7. dc patcbit legenti ipfum
S. Dodorcm. S. Anfelmus verd non negat, etiam aliis
prodefle, fed tantum utitur ly fttijfim im : turn quia
Adeles pro talibus defundis magis excitabuntur 4 Deo>
vel ab eorum Angelo Cuftode , vel etiam Deus fatis-
fadionem oblatam ultra condignitatem ordinariam
cx fpeciali mifericordia acceptabit.
S <9. Eft quidem adhuc aliqua difficultas propter va­
rias hiftorias, ex quibus habetur, quafdam animas nec
indulgenriis liberari, imo nec Mi (Tarum Tacrifici is,quae
tamen adhuc certius , quam indulgenti* acTuffragia
habent effedum ex infallibili fege jultitiae» ut Tcm. /.
7r.de Kuchtrtft.ibjp. 2. n. yp. dixi. Verum refpondecur,
cx hoc non fequi, eas non juvari Tuffragiis, fed Tolum
iptisADeo tanram in purgatorio taxatam efle pcenam,
ut fitisfaftiones pro ipfis oblatae non fufficiant. Quoad
indulgentias aut MifTas verb, in altari privilegiaro pro
defundis, major eft difficultas. Refpondetur tamen,
non fruftrA fepiiis pro eadem faerificart: tum quia non
fcmperconftar, an caufa, propter quam Papa concef-
fic illam indulgentiam, lit Tufficicns. Tum quia noftra
fententia non eft de fide , dc contraria elt probabilis.
Tum quia Detisob peculiarem cauftm poteft facere
exceptionem k generali fua promiillone dc ordinaria
lege , ut ait Gob. 'm Ihcftnn Indulgent, part. 2. c. 22,
n. 486.
?9o. Quaeres 2. An fuffragia applicata vivis dc de­
fundis profinr etiam ipfis offerentibus ? Rtfr. Suffragia
dupliciter coniiderari poflfc. i. Dc funt meritoria. i.Ut
funt firisfadoria. Si primo modo conticerentur, pro-
liint ipfis offerentibus: quia meritum cit perfonx ope*
vantis:
De Sujfrsghk* Ifj
fantis >imd meritum dc condigno, & quoad augmen*
tum pntix aut gloria alteri applicari non poteft, juxta
xllud P/al.34.^ 13. Orsttome* tnjinumto cowverutur. Ut
etiam dixi To.z. Tr.de Si veroconfide-
rencur fecundo modo,non profunt offerenti,fialiisap-
plicantur,quia opera noftra non habent fatisfaftionem
infinitam, fed linitam atquc limitatam; confequenter
profunt tantum illi, cui applicantur, non vero facienti,
nili quoad meritum*, unde pars fatisfaftoria,quatenus>
talis , tantum prodeft alteri, cui applicatur, quantum
prodeffet ipfi applicanti, li eam (ibi applicaret. Ex quo
patet, opus applicatum pluribus minus predcflc lingu­
lis , quim li tantum uni eflet applicatum.
S9i- Si verd fuffragium offeratur pro anima alicu-
jus defunfti, qux elt in inferno; tunc illa fatisfaftio
convertitur in utilitatem offerentis, vel inthefaurum
Ecclelix. Credibilius tamen mihi videtur, converti in
utilitatem offerentis: tum ob mox relata verba: Or#-
tit mt* injtwi nut • &c. Tum quia hxc efl cujuslibet ta­
cita intentio. Nam thefaurus Ecclcfix ex folis fatis-
faftionibus Chrifti (etiamfinon efTentSanftorum) eft
tantus, ut illi aliquid addere Iit quafi aquam in mare
effundere. Si verd illa anima lit in coelo, tunc iterum
crft offerentis: vel aliarum animarum in purgatorio
juxta intentionem iplius offerentis : erit tamen etiam
ipfi animx exiflenti in celo gaudium accidentale, qua­
tenus Deus ratione ipfius honoratur.Cxterum efle Deo
gratiolius, <5c major is meriti, fcrisfaftiones fuas de­
fundis applicare, quam (ibi ipli reftrvare, fus&d: fo-
lide contra Ariagam probat Jacobus Hautin. lik 2. Pa­
trocinii JefunSnunh c .j.a . i . Lugo ch. n. id.de alii.
Quod autem animx in purgatorio pofTint pro
vivis orare, jam cum veriore fententia oflendi 7 ^ .4 .
7 r,6.J-4* «.16. Lugo fupri ».528- relatus cx Catechifino
Romano dicit, imponeodam orationem pro de­
fundis, dc illi rurfuspropeeoiten-
te orabunt.
Ut Irati. /. deP aniim **, D. 2. i r.

A R T I C U L U S VL
De Exiftentm Indulgentiarum.

S91- Explicatis praecipuis difficultatibus dc fuffragii*»


L nunc idem de indulgentiis praedabimus. Qui
modus etiam communis cit vivis ac dcfun&is > (icut
modus fubveniendi per fuffragia. Differunt tamen
ful&agia ab indulgentiis , qudd fdffragia etiam per
privatam voluntatem ac poteftatem poi;int applicari
Sc offerri pro aliis: Indulgentiae verd per publicam po-
teftatetn & jurisdi&ionem aliquam concedantUF.
?*4. Exirtentiam indulgentiarum negarunt olim
Waldenfes \ quos fccuti funt WicIefFus Sc Hus, fed vcf
maxime Lutherus, qui occafionem fuac apoftafiae fum-
pfit cx affeftu impugnandi indulgentias , ut teftatur
Suar. btcAifp 4p.je&.t. Contra quos certum eft dc fide,
cfTein Fccielia poteftatem veram ac propriam conce­
dendi fidelibus indulgentias, quibus illi omnind im­
mediati liberentur ex opere operato k reatu pcenae fine
propria fatisfa&ione, aut fuffragiis alienis, h* omnes
CatbcIta apu*iSuar. cit. RelUrm. hb. i . de Indulgentiis >c. j .
Bwrgbab. untreverf.\ 7 8. Valent. & c.
S9S- Probaturi. Matth. 16. PromittitChriftusPe*
tro claves regni coelorum : fed habere illas claves >eft
habere poteftatem removendi omnia, qux pofTunt
impedire aditum ad coelum , quorum unum eft rea*
tus poenae: ergo Ecclefia poteft illum remittere. Pro­
baturi. i S.Thomain 4.dtfl.2o. quaft. i. exilio
1 Corinth. 1. Ntm quod donavi, f i qutddmavt%pro*
ptervesdenavi in perfina Chrijlt, ubi Paulus Corinthio
inceftuofo concedit indulgentiam partis poenae, poft-
quam illum objurgaverat.
59*. Probatur 3. Certiffimaetraditionisauthoritate,
quamoftcndunt decreta Conciliorum Sc Pontificum*
Patrum teftimonia,praxisfeculorum&<. fic enim fan-
citur in Concilio Liter,menfifub Innocentio III. ut re­
fertur e.Cumrx & dc Prtr.itent* & remijf. Concilio Vien-
ncnfi CUmert. unica dc Rcitq. Gf Venerat. San&srum, Con-
f i a n t i e n i i y .1 j .& 41. Et denique in Trident fcfT 2j.
De luMgeutm. tfp
decreto praprio Crnmfoujhts^c. anathemate damnan­
tur , qui aut mutiles eflcajfircrent » vel eat comutlemdi in Kc-
cltfi*peuftaumejfeuegint. Gregorius fani Magnufadc&
perfpicui populo Romano indulgentias ltationum
concedit 9 ut etiam nec ipli adverfarii id negare pojlmt.
Nunquam autem id tantus Pontifex pnefumpfiflet,
nifi id certum jam in tota Ecclefia fu iflet.
f?7. Probatur 4. ratione. Si eft in Ecclefia thefaurus
fatisfaftionisChrifti Sc Sanftorum, certi ille, ne ip-
utilis omnino (it, debet difpenfari dc applicari per
indulgentias, etiam extra facrificium : ad quid enim
prodefTent divitiae ills tantae, fi beneficio indulgen­
tiarum non eis fideles locupletarentur f Atqui datur
in Ecclefia verus &inexhauftus thefaurus fatisfaftio-
num Chrifti &Sanftorum, ex quo depromantur in­
dulgentis fidelibus applicandz: ergo,&c. Minor,in
qua elt difficultas , probatur : quia ita definitum eft
&Clemente VI. in Extravagant. Unigenitus. Et rationes
Pontificis efficaces funt. 1. Eft infinitas meritorum
Chrifti dc fatisfaftionum, propter unionem ad Ver­
bum , qux omnia in folam hominum falutem impen-
faftint; non autem in utilitatem ipfiusChrifti, qui
thefaurizavit filiis fuis , faftusque eft nobis juftitia dc
(anftiticatio dc propitiatio & redemptio, 1 Conntb. 1.
$0. Qux merita infinita exhauriri non poflimt, ac
proinde nobis debent ede utilia, quod tit per indul­
gentias. 2. QuiaB. V . dc Sanfti habuerunt iine dubio
multas fatisfaftiones > cum quodlibet bonum opus
meritorium iit etiam fatisfaftorium, faltem quatenus
eft pcenale. Habuerunt aurem multo plures, quam
cis neceflarium fuit ad tollendum reatum contraftum
ex peccatis>cum B. V . omnino nullum peccatum com-
miferit, aliqui autem Sanfti pauca Sc leviflima : fi
ergo ipfis non profuerunt quoad reatum poenx, nfc-
cefle eft omnino , illas fatisfaftiones efle adhuc in the­
ft uro Ecclelix, id eft, in confpeftu Sc memoria Dei,
dc obtinere vim fuam, ut nobis applicari poflint: at-
que adedi lias ab Ecclefia difpenfari pofle, quia manent
in boniscommunihus eo modo , quo bona civium
fine certo hxrcde decedcntium jure gentium perti­
nent ad rempublicam»utoptime ratiocinatur S.Thotn.
cit.
S9«-
joo 7t49. v. dc Totnitmia, D.i.§£.tt.
{98. Objiciunt 1. S. Antoninus dicit, indulgentias
deftitui teftimonio Scripture. s. Nufquam de indul-
entiis quid legicur in veteri lege. 3. S.Auguft. Term,
S e martyr. afTerit, Polo animi propoli to rcmifllonera
obtineri. 4. Chriftus jam fnisfecir. ?.Si concedio in­
diligentiarum elt aftus judicialis, non poteft Papa iHas
lucrari, quia non potclt feipfum judicialiter abfolvere.
6. Deus ligat ad pcenam: &Deuteron. 25.^. i.dicitur:
Pro minjur* pucau cnt & phgtrum medm. 7. Iftar indul­
gentia? efTew ad deftruftionem» quia tollerent exerci­
tium operum bonorum, Scc.
?99- Kefpondeturad 1. S. Antonino fieri injuriam:
non enim dixit, quod indulgentiaecareant teftimonio
Scriptui ac, fed tantum quod non explicit^ feu exprefsi
in Scriptura habeantur: fuis autem cft,quod ex i is con­
flent de clari deducantur, utoftendi. A d i. Quid tum?
Quia multa funt in lege nova, quae non erant in veteri:
nec enim tunc pontiHcibus claves regni ccelorum tra­
ditae erant, (icut nunc. A d3. S. Auguftinum dc alios
tunc loqui de remifllone quoad culpam per pceniten-
tia?n : nifi forti contritio efTet tam intenfa , utdc pce­
nam deleret. Ad 4. Saepius diftum eft, quod Chriftus
latisfecerit in aftu 1. Sc quoad fufficientiam : non au­
tem in aftu 2. Sc quoad applicationem jSc efficaciam
meritorum. Hanc enim hominibus reliquit,dcc. Ad
Varii refpondent apud«Burghab. cit. nu. 16. Aliqui
enim putant, Papam nonpofTefrui indulgentiis. Alii,
non uti erga fe abfohitione, fed tantum folutione, ut
de defunftis^. art. & art. p. dicitur. Alii, pofle facul­
tatem dare confeflario, ut ipfi indulgentias concedat.
Alii forti melius, eum indirefti eas lucrari, non ut pa­
llor , fed ut unus ex grege, ac quafi per accidens (ibi
fubditus praeftando ea, qux ad indulgentias requirun­
tur. A d 6. Deus ligat ad poenam, ut quis fatisfaciat,
vel per fe ipfum, vel per aliorum folutiones ex thefau-
roEcclefiae. Ad?. RefpondetS. Thomas cit. etiam per
indulgentias remedium ad peccata vitanda dari, nec
fine bonis operibus aut fimili caufa^ideo non efTe
addcliruftionem, nifi inordina­
ti dentur.
Dt Jfrvificne Indulgentiarum* 301

ARTICULUS VII.
De quidditate & dtvtfione Indulgentiarum.
fto . Indulgentia communiter delinitur: Re/axaiiopm-
1 na temporalis pro pectatis aBualtbus jamremtfts .
b u t, ccnttffaapoujlstembaUnuper apphcatimtm thejauri
Kxcltfitjltci. Dicitur 1. Relaxatu* id eft remiflto, five
fiat peraftum jurisdiftionisjiitpro viventibus: five per
modumfolutionis; ut pro defundis, prout ftatim ex­
plicabo. Dicitur z. Pana temporiis : nam per indul­
gentias non remittitur poena arterna , qua: connexa
eft cum peccato mortali non remiflo, ficut nec remit­
titur per fatisfa&ioncs , fed tantum temporalis ali&s
vel in purgatorio, vel in k ic vita cx praecepto confef-
fari i luenda : illa verd pcena temporalis, qu£ DEUS
decrevit hominum fcelera in hoc mundo ple&erepcr
peftcm, famem, bellum, injurias Sec. non remitti­
tur per indulgentias^ faltem infallibility. Dicitur 3.
Jam remijjis: quia per indulgentias nulla culpa diremi
remittitur, fed tantum prena. Unde nc plenaria
quidem indulgentia expiat ullum veniale nondum
quoad culpam rcmifflim: Sc ideo vulgo dicitur, quod
ad lucrandas indulgentias plenarias nullufcaffc&usaj
minimum vcniMe remanere debeat. Dicitur 4. E xthe-
fauroEeclffia: quia exillodebent defumi media, ut
per indulgentiam pro aliorum debitis aut pcenis fol-
vendisapplicentur&fatis(iat, ut n ^97. probavi.
601. Indulgentia eft multiplex. Nam f. Dividitur
in totalem feu plenariam, Sc partialem. Plensria* qux
etiam plenior Sc pleniffima dicitur , eft , per quam
omnis pcena remittitur. Parmli* vero, per quam pars
poenxremittitur. Et hxc fubdividitur in Indcren.ii-
natam Sc Determinatam, lndcterminjta dicitur , per
quam pars fine determinatione ultimata remittitur*
v.g. tertia vel quarta pars pcenx refidux, quxeunque
fit: nam pro diveriirate hominum lucrantium illas
indulgentias modo plus , modd minus remittitur,
cum uni plus , alteri minus pcenx reftet , Sc ideo
tertia vel quarta pars modd minor, modo major eft.
" ]ot TraS. j. dc Patniumia, D. i mgK ir.
Determinata indulgentia eft, per quam una determina­
ta quantitas remittitur, v.g. una Quadragena,Quaran-
tena, Carena, vel Septcna. Pro quorum intelligentia
4o i. Advertendum eft, per ifta verba iignificari Ju ­
rationem fatisfa&ionis pceni tcntialis > qux in hac vita
edet exhibenda pro peccatis juxta taxationem Cano­
num , fecundum quos pro peccatismortalibusgravio-
ribus antiquitus imponebantut % anni poenitentia*:
& talis poenitentia dicitur Seponat vi cujus pcenitens
Tenebatur lingulis feriis 6. jejunare, vel ter inqualibct
hebdomada ,vel alio modo,prout imponebatur &con­
feflario fecundum quantitatem dc qualitatem deli&i»
Aliquando etiam imponebatur Quaranuna, fcugW*
dragena, quaeerat jejunium 40.dierum, coniiftensin
communi modo jejunandi. Si verd erat rigidius , ut
in pane dc aqua dc cumfcparatione a confortio homi­
num, appellabatur Carena. Quapropter ciim indul­
gentia unius anni, indulgentia ftptennis, veluna ca­
rena conccditur, fenfuseft, remitti tantam poenam
peccatis debitam, quanta deleretur per poenitentiam
unius anni, vel 7.anrrorum , vd per40.dierum jeju­
nium in pane dc aqua (ecundum Canones antiquos
pocnrtcntiales pro peccatis imponi folitum, ut cum
cfenmuni tenet Laym. M. ?. 1r. 7. c.$%
60g. Quaeres 1. Quid intelligatur, quando indul­
gentis plenariaeaddituralrquapartialis, v.g. loo.an-
norum , vel unius Quadragenae? udet Suar, bsc
50. fc&. 4. nu.i). fenon inveni fle talem additionem in
authentica bulla : li tamen inveniatur, intelligendum
efle, ut poiUnt per modum fufiragiialiisapplicari, vel
faltem extendere fc ad diverfa tempora aut a&iones.
604. Quxrcs iT Quid per indulgentiam plurium
dierum aut annorum ligniheetur f &. Non inteiligi,
qudd remittatur poena per integrum annum in purga­
torio luenda: quaedam enim indulgentis ftacionum
urbis ultra i?oooo. annorum extenduntur: non eft
4ptem crcdibile , mundum ac proinde purgatorium
tamdiu duraturum. Unde juxta Suar.cit. fc&. j. n. 14,
& feqq. intelligitur , tantam hujus vitae poenam re­
laxari, quantam Deus potu iflet Ate pro integro anno
fecundum rigorem jjiftkiac exigere, confidcrato fer­
vo-
Z>* Jivifionc inJulgeniiarmh. |o |
to re ad indulgentias. Vel juxta Conink **.
*w. 27. quants delerentur per pcenitentiam unius anni
fecundum Canones pocnitenriales, abftrahendo Afer­
vore 6c difpofitione particulari fufcipientis.
4 o*. Similiter per'indulgentiam dimidiae vel ter­
tiae partis dire&i & primarid remjttitur dimidia part
poenitentiae, quam in hoc mundo juxta facrosCano­
nes pro expiatione integra peccatorum quis deberet
agere. Indiredtt autem Acoiriequenteretiam remitti­
tur dimidia pars poenarum > quas in purgatorio de-
buiffet pati. Quando autem quis v. g. eadem die
poteft fepius mediam partem lucrari , tunc rcmifsl
medii parte per primam, non intelligitur, per fecun­
dam remitti aliafti mediam<& fictotamrfed perftcun-
dam remittitur iterum media pars poenae refidua? poft
remittam primam mediam partem:& fic femper.Unde
etfi miiltd millies quis fic lucretur mediam partem»
nunquam omnind expiabit omnem pcenam : quia
quaelibet media pars femper adhuc habebit mediam
partem, ut per fe conflat* aliis non poflet dici media
aut dividi in duas partes. An vero poena uno anno
luenda in purgatorio expictiir per anmnm inbac vita
poenitentiam, resell plani incerta, utbeniadverrit
Suar. Unde hoc Deus determinabit juxta majorem ve!
minorem intenfionem poenarum , quas una anima
pr* altera patitur. H01 eft certum, qudd hic fit tempus
mifericordia:, ac opns fponte fufceptum incompara­
biliter m ajoren vim fatisfaciendi habeat, quam fufee-
ptum coafti extra llatum meriti.
607. Quarres j . Quid intelligatur per illam phrafim
fiibindeadditam > •kPaHittnttx m/un3is f w. Imelligi,
dari indulgentiam poenitentiarum, ejuas confeflarius
injungere poterar,vel injunxerar. Unjenon reftringit,
fed extendit indulgentiam vel faltem magis explicat.
Suar. cit. feti. 3. « » 14 .
603. QuxreS4. Qualis Iit differentia inter Jubilaeum
& indulgentiam plenariam ? ut. Quoad remiflionem
poenarum non efle differentiam, (ed tantum ratione
certorum privilegiorum : ut quod in jubilaeo fit lixira
difpenftrio votorum, abfolutio i refervatis decenfuris
6c quod confeflarius quilibet approbatus e!is»i poifir.
Unde optimi mone: Suar. c\i.Jt&.4. n.8. N cilh, qu$
304 Traill f * <UPoenitentia, D. 2.Q.1 ri
denuntiant velpraMcant indulgentias, Jtmpltum indulge**
tiam plenarum nenitnejubtlat pronuntient, nt forth auqui
dectp%>mtnr, putantes» non tantum propriim indulgentlimp
fed etiam altosfaveres feu privilegia ess concedi. 1 mo nee
Regulares cum fuis privilegiis idem pofliinr, cum in
Jubilaeis ordinarii non excipiatur difpenfatio voto­
rum triplicis peregrinationis, See. A quibus ali£s ipfi
difpenfarenon poliunt. Accedit, quod ii populo per-
fuadeatur, alias indulgentias plenarias , quae tantum
viiitatione alicujus templi, <5cc. obtineri poliunt, efle
adindar Jubilaei < quis amplius erit follicitus, ut Ju­
bilaeum per trium dierum jejunium>eleemofynam &c.
lucretur f Illae ergo indulgentiae (lint propria; per mo­
dum jubilaei, qux extraordinarii h fummis Ponti lici­
bus poft fuaseleftiones, aut ob alias graves neceflita-
res, aut poft annum fanftum cum omnibus privile­
giis concedi folcnt. De quibus infra.
*09. x. Dividitur indulgentia in Perfonalem, Loca­
lem,<Sc Realem. Pcrfinalkeft,qux perfonaeconceditur,
cc eam comitatur Ltcalis eft, qux loco annexa eft. Realm
eft, imagini, numifmati,ro(ario Scc. annexa.
610. 3. Indulgentia dividitur ineam, qux eft abfo*
luttc, Sc eam, qux datur per rmdum fu fracti. Pri ma eft
a&us jurisdictionis in ipfam perfonam, cui tribuitur*
Secunda eft aftus jurisdittionis, vel in ipfum thefau-
m m , Sc fic eft mera folutio: vel in perfonam, qux pro
alialucratur \ non tamen eft jurisdi&io in ipfam per­
fonam , pro qua aliquis indulgentiam lucratur, ut he
in indulgentiis pro defunftis , in quos fummus Pon­
tifex jam amplius non habet: Sc ideo in indulgentiis
prodefun£Visadditt?r per modum Suffragii* Tuncenm
indulgentia eft atyeiutic , quando eft fententia judicis
exercentis poteftatem in fubditum. ^Tunc autem eft
rantum film io, quando non eft fententia cadens in
ipfum hominem , fed folum exhibitio pretii ex rhe-
Ciurocommuni, ut per illius acceptationem A DEO,
fiat pcenxremillio pro debito alicujus: rtcut captivum
apud Tureas detentum Rex Gallixnon perviam au-
thoritatis, ut in proprio regno, fed tantum per viam
(elutionis ac redemptionis liberare poteft , ut
communicer explicant Theologi.

AR-
Di wtujiuu Jmdulgct'utf.

A R T I C U L U S VIII.
De coneedente Indulgentia*.
< 11. Quftimus Pontifex habet hanc poteftatem:& qui-
Odem , jfcxta probabiliorem apud Suar. hU
.Jc8 .2. ipfc folus jure Divino , ac immediati
& Chrifto *> Epifcopi non quidem immediati i Chri­
fto : poteftate tamen ordinaria poliunt conccdere in
anniverfariis dedicationis unam Quadragenam, ici—
licet indulgentiam 40. dierum. In ipfa vero Eccfefiae
dedicatione unum annum : ut halxtur c. Cum cx t»
dc fcrmitent. fif rtmtjf. Et cap. ItLiulgentU eodem titule m
tf. ubi etiam prohibetur Epifcopis , ne hunc 40.
dierum numerum excedant » quando pro aliis cau-
fis dant indulgentias 5' hoc intellige, faltem publici,
quia Valent, putat , eos privatim pofle conccdere
plenarias : quod tamen conformius textibus allatis
negat Suar.
6 11. Hanc poteftatem habet Epifcopus etiam non­
dum confecratus , modd iit confirmatus : quia con-
ceflio hxc non eft aftus Ordinis, fed tantum juril-
diftionis , i:c communis docet fententia apud Suar*
cit-dijp. 49.fcQ. 3. contra unum vel alterum. Epifco­
pus autem confirmatus etiam ante confecrationem
poteft omnia , qux non funt Ordinis Epifcopalis:
imd in Germania ftatim poft eleftionem , quia Con­
cilium Lateranenfe , tefte Henrico Canifio lib. 1, /*-
Jtit. tu. 1 j. conceilit Epifcopis tranftlpinis admini-
ftrandi fpiritualia & temporalia ftatim poft eleftio­
nem concorditer faftam.Epifcopps non poteft quidem
dare indulgentias nifi fubditis, Religioii tamen in hoc
fe iplis poflunt fubjicere. Imd indulgentia concefla
alicui civitati aut Epifcopatui extenditur ad Religio-
fo$ etiam exemptos. Utriim etiam ad peregrinos, non
adeo conftat : videtur tamen qudd fic , prxfcrtim
>ro iis , qui per majoreni anni partem cogitant io illo
[ oco habitare.
4 i j. Eandem poteftatem habet Archiepifcopos in
tQta fua Provincia, etli aftu non vilitet. Item Legatus
Apoftolicus. Non tamen Concilium (ede vacante»
Ihtil. 2 cm. F I . V ut
]o6 7r*9. f. dePaahm tis, D .i.g > . v I.
ut cum communi contra Panor. Soto 9 6c quofdaitl
docetSUar. cit. d $ . s$•/*&' *• Nec Abbates habentes
jurifdiftionemquaii Epifcopalem : & multo minus
Prxlati aut Generales Religionum hanc poteftatem
habent: poflunt tamen hi ex privilegio ftii Ordinis in
certis cafibus fuis fubditis indulgenti^ concedere > ut
habet communis do&rina apud Suar. Et He Provin­
ciales Mendicantium poflunt fuis fubditis finiti vi lita­
tione plenariam indulgentiam largiri. Qudd conce­
dens indulgentiam 9 id debeat aliauo figno externa
manifcftare, docet communis. Sed
614. Quxres: An debeat fubefle vera caufa, ut con-
cedi poflinc indulgenti* ? /\V#.Non tanttim ad licitam,
(id etiam ad validam confeflionem requiritur piade ra­
tionabilis caufa , ut dccet communis (ententia contra
paucos apud Suar. cit. dift. f 2. qui putdrunt»
quamvis ad licitam , non tamen ad validam conceftio-
nem neceflarid requiri caufam. Ratio tamen eft evi­
dens , quia Pontifex difpenfator folum eft > Sc non
dominus thefauri : dominus autem difpenfationem
famuli imprudenter & prodige fcftam ratam non ha­
bet , ut patet in voto , k quo Pontifex fine caufa legi­
tima difpenfare non poteft. Deinde fi hoc haberet
Papa in fua pura poteitate (ine omni caufa > poflet uni
voce totum exhaurire purgatorium > quod nemo tide*
lium libi perfuadeat: & ita cxprcfsi habetur in Extra-
vag. Unigenum %dc Pernitent. & rcm\Jf.
61?. Quod verd illud motivum (eu caufa debeat
efle proportionata indulgentiae, fatis clari negari vi­
detur k S.Thoma in 4. difi.20. art.j. q.2. 6T mfolut.
ad 1. Idem tribuiturS Bonavent. ibid. q. 6. Richardo
ac multis veteribus : 6c inter Recentiores negant illud
ftonac. Valent. Reginald. Verum affirmatur k Suar,
cit. fe3. 3. & aliis communiter : imddc k S. Bonavent.
ibid. q. u/t. (i attente legatur. Probatur autem iisdem
rationibus, nam (i requiratur caufa , ut Pontifex fit
juftusdifccnfator , certi requiritur caufa jufta \ non
auterh cft jufta , fi non eft proportionata j prodiga
enim cft difpcnfitio, qux fit propter leves cuifas.
616. Motivum autem illud proportionatum erit,
(T fit v.g. bonum publicum aut privatum diftinftum
ab ipfareat6sremilGone| v* g. pax inter Chriftianos,
con-
Dc cMctUfiu 307
C%ntcrfio fidelium, veneratio alicujus San&i. Deinde
proportionatum cenfecur motivum »quando bonum»
3 uod fpcratur ex indulgentia ,exittimntur Deo taatam
arc gloriam , quanum daret fatisfa&io. /Equaling
igitur moti vi non pendet tantum a bonitate ;»ttiis3 qui
imperatur: nam is Cxpi facillimus eft, dc exigui meriti,
ut cum recitanti pauca Pater QTAvt conceduntur indul­
gentiae plenariae : fed petitur ab illo bono ouodfpe-
rarurobnneri pofle per indulgentiam : <k lie hxretum
cxcirpuio per indulgentias iatenta eft Deo magis ho­
norifica > & Ecclefix utilis, quini pcenitentialit faris-
fa&io. Poteft etiam aliquo tempore fuHkere cauta,
qux non fufliceret alio : lie monentibus pmfertim fi
fint alicujus congrcgationis membra , facilius conce­
ditur plenaria indulgenti ao b i’num P ateri Ave, imd
ob pronuntiationem JEfu <tk Marix. Siquxcaufa non
'efiec futficiens pro plenaria aur perpetua , probabile
c k , fufficere pro non plenaria dc temporali: qux & ob­
tineri poterit. Indubio feniper cit prxfuinendum pro
Valore indulgenti*. Docet etiam Suar, etli re ipsicaufa
non Iit proportionata *' modd prudenter «ftimetur
talis > quod nihilominus concellio Iit valida , quia
dominus ratam femper habet difpenfationem faftam
prudenter ab ceconomo.
617. Quxres : Si Prxlati Regulares non concedant
Indulgentias, quid ergo faciunt, Concedendo commu­
nionem bonorum operum, vulgo Ftiiantuu, feu Z*-
ttras filiationis f 92. Per (imiles filianias concedi, ut
operum bonorum communium Religionis magis
participes fiant > quim alii. Nam qux Religiofus in
particukiri facit, dc applicat, juxta fuam intentionem
valebunt i eft enim Religiofus aliquo modo dorhinus
liiarum a£tionum , ut Tm. 4. Tr. Ju/ht, Jsfi. 1. u. 4p.
infinuavi: quamvis peccet , eis offerendo pro aliis,
quam pncfcripfcrat Superior Indulgentix 3utem de-
fmnuncur ex thefauro Ecdetix , (id eft in memoria
Dei) in quem ftatim recondunturfatisf.iftioncsetiam
Religioforum , ita utfolusPapa , vel cui ipfe conceit
ferit, fiat difpenfator ipfius , nili illae fatisfaftiond
(altem virruniiter alteri applicentur.
61S. Frudusverdtalisfilidntix in4.con(iftit* i.In
preferyatione aliqua &malis tam (piritualibus, quint
V * cur-
308 » TraB. jr. de PmniteuM> D. 2. Q. i r.
corporalibus , & collatione bonorum eorundem, qu*
unus poteft alteri de congruo mereri vel impetrare.,
%. Ut opera fatisfadoria in communi vel particulari
fada, praefcrtim pro benefadoribus ipfis magis pro-
iintiquod facere poteft fuperilbr etiam infcio inferiore»
j . Poflunt fratres illius Conventus, cujus funt bene-
f adoree, proanimabus talium dicereuoam Miflam*
quae eas liberet a purgatorio. 4. Poflunt iplis commu­
nicare indulgentias Obi concedas.
Poflunt iitam participationem facere etiam Praelati
locales pro fuo conventu: quamvis apud nos hoc non
iit in ufu. In abfentia autem P. Provincialis poflime
dari £ Vicario Provinciae, utdecifum eft in Capit. Ge­
nerali anno 1637. Quia tamen ifta participatio fir in­
tuitu beneficiorum > gaudebunt edufque tantum, quo
benefadores Ordinis, faltem ben i loquendo , fi ali­
ter nequeant, fuerint, nifi ex mera char itare conceda­
tur. Videri poteft Bonagrat. y . Indulgentia , m. 2 }+
V/eqq. Laym./tf. $• T r.j. c.4. n.

A R T I C U L U S IX.
De Indulgentiis pro defunflis.
620. T icit Hoftienf Gabriel, Sc Gerfon, apud Suar.
L h icd ifi.^ . fe&. 1. videantur negifle, indul­
gentias prodefle defundis : 06 qudd poteftas clavium
ftt tantum concefla/itfw terram, ut habetur Matth. 16.
Attamen communis, vera Sc indubitata dodrina do­
cet , validi concedi indulgentias pro defundis, non
quidem per modum abfolutionis, (quod etiam fo r ti'
tantum intendunt negare authores contrarii) ied per
modum fufFragii.
6 11. Prima pars (quam R h o d .^ difi. 2. q. i.feft. f.
§. 9. poft Bullas Sixti VI. Sc Leonis X. de hac re editas,
ait, cfledefide) probatur: Quia Pontifex ad difpen-
fandum thefaurum ex jufta caufa habet plenitudinem
poteftatis , ideo poteft aliquid exeo tribuere homini
non fubdito , idque confirmat Ecclelix ufus. Nun­
quam tamen indulgentia conccfla pro vivis transferri
poteft in defundos,nifi exprefsi id inBuIla concedatur,
ut communis docct contra Gobat ** tkt/aurc Escltfiajlice
De InMgmtik fr* defim&k. 30 j
hiiulgeniU r.fan.z.c.i\.n%466. Ec ficftylum Curis ac
regulas Cancellariaehnbtre, reflatur Lezana F . InAul-
gem#* ,n .z t.& a lii. Unde etiam concluditur , qudd
nemo indulgentiam transferre poflit in alterum,quam
pro fe lucrari poteft, quando ita non tulit voluntas
conccdentis: quod ordinarii non fit.
622. Secunda pars > qudd indulgentia pro defun&ia
fit tantum per modum fuffragii, eft communis, etiam
contra quosdam, quorum fententiz non multum re-
tiftcndumefTe, ait S. Bonavent. 4 - ^ . 2o.^4r#.2.7.
fine. Probatur tamen, quia Pontifex ipfe non remittit
illius reatum, erga quem jurisdi&ionem non habet:
atqui non habet jurisdi&ionem fuper defun&os, ut-
potequi funt extra Ecdefiam militantem, cujus caput
vifibileeft Papa: ergo &c. Unde folus Deus remittit
pcenam , exhibito pretio per ipfum Ponti licem, qui
licit non habeat poteftarem ullam jurisdiftionif, per
quam abfblvat nilifiiperterram, poteft tamen fuper
terram difpenfaretha&urura, qui profit defundis in
alia vita.
623. Quaeres 1. An indulgentias defun&is concedas
iis certo cScinfjlJibiljterrrofint? rj. Elfc duplicem fen­
tentiam, prom jam dixi *ur. f87- fiTfitqq. An autem
requiraturibtusgratiaeinexequente, dicitur/*?. art.
624. Quaeres 2. Utriim, quando applicatur indul­
gentia pro defundo , oporteat pro eo orare f v . Pro­
ut Bulla fonat: oportet, fi pnrfcribitur, aliis non,juxta
commune effatum: InJulgcntia tantumvaleru, quantum
/enant. Quare diligenrer funt infpiciendae fiogulae for­
mae. Hinc quando in formula ponuntur hxc verba:
Q uiJixirit b/l*jj*m pro <hfun3e> liberabit eam » cenfetur
exigi, ut Miff?, quatenus eft fttisfa&oria, offeratur pro
defundo. Quando autem tantum ponitur fimpliciten*
M'jfitn fixerit, jejimaverit, & c. tunc non efle ne­
ce ffe, ut Mida, jejunium, &c. offerantur prodefunfto,
docent Lugo & Suar. Quamvis idem Suar, d ie n , op-
pofitum e(Te probabile. Ex his iofert Gob. in tfrfiur*
Kecief.inM^.p. ic .z j.n ^ p S . poftk per indulgentiam
communionis generalis fuccurri .mirnabus «>ef.!i pra
iis non offeratur com munio. Gctcrum probabilitas in
indulgentiis nihil fupplet, li non ita fuerit mens con­
cedentis.
JIO 7 mS. fr Jt Ptemtenti*. D .2.Q . u .

A R T I C U L U S X .
Qtunam requirantur ex parte illitu , qui indui•
/«4* obtenturus est ?

6t *. O equiritur i, U tjn baptiza tus, quamvis pro-


i x babile in j pofTe etiam dari catechumeno
per modum fliflfragii. j. fjt ligatus excommu­
nicatione majore, prout habee communis fcntcntia)
quia haec privat bonorum fpiritualium communione,
j. Ut fit fubditus illius , qui concedit indulgentias,
juxta difta 0.612. 4. Opera injunfta perficienda fune^
complete* nam qui dimidium tantum pcrficercr, nec
'confequeretur dimidium frudum ,Nimo fo rti, nec fi
tantum aliquid omittit: quia indulgentia conccdirur
indivifibiliter pro toco opere. Et in hoc differt &fatis-
faftionc facra mental i : n tamen id , quod omittitur,
iit tam parum, ut pro nihilo reputetur io morali aefti-
matione, nihil obeflet. Qui autem opus ipfum perfi­
cit, lucratur illam, licit non fiat cum fumma perfcftio-
ne. Itorie quantum eft cx hoc capite , non magia
lucratur indulgentias , qui jejunat in pane & aqua,
quim qui ordinario modo.
616. Nec tamen femper exiguntur opera :nam(aep&
concedunrur indulgentiae pro articulo mortis, nullo
opere reqti iliro, ut docent Filliucius, BafToe.dc. Ratio
cft: ejuia quando jam aftu exiftit jufta caufa conceden­
di indulgentias, non opuseft, ut opera aliqua injun­
gantur , intuitu quorum indulgentia concedatur.
6 17. Debet efle in ftatu gratiae, non quidem toto
tempore,quo htint opera praLfcripta,ftd faltem in fine,
quando ejus cffeftus *11 applicandus , ita ut faltem
ultimum opus liat in ftatu gratiae, Ita Laym. lib. yt 7r<7.
c.6. S\t4T. & c. quia incapax eft remiflionis reatus poenae*
qui non cit in gratia. Si verd hat in peccato mortali,
non eft credibile > qudd recedcnte fiftione operetur
indulgentiam , cum hoc non vidc.nur ullo funda­
mento afleri , quamvis id aliqui apis<l Balfae. 'Tcm. 2.
y . Indulgent. 1. ar. 1 2. afferant. ImdCajetan.Sorus&c.
dicunt, requiri ftatui» gratia; etiam tunc , quando
D i hdulgemm ffo dcfimSk* . £ jrl
injunfhim opus perficitur. Quorum (ententia videtur
Bellarminoinquibufdara cafibus omn in^ccrta , v.g.
cum prxfcribitur , ut opera injun&a in (latu gratis
fiant: quod in pluribus Pontificum diplomati bus de-
fcribitur, in quibus indulgentis conceduntur iis , qui
veri contriti & conferti Eccleiias aliquas vilitaverint,
ibi^ue oraverint pro pace, Scc. Imd Bellarm. exiftimat»
id femper fubintelligi , quamvis non exprimatur,
quando opus injunftum talced , ut minimi conferat
ad finem > ad quem indulgentia conceditur, (v. jj. ad^
placandum Deum, Sc impetrandam gratiam) nih fiat
in ftatu gratis : peccatores enim non audit Deus, nec
per opera mortua ejus placari poteft juftitia, aut obti­
neri mifericordia. Aliud eft de eleemofytu prsfcripta
pro redemptione captivorum : quia illa utilis eft ad
fuum finem > etiamli conferatur in ftatu peccati mor­
talis. Sententia requirens ftatum gratis utique tutior
cft, ac proinde ante quodlibet opjus curet quis elicere
(altem contritionem.
6i$. 6. Requirunt aliqui> ut babeat intentionem
lucrandi indulgentiam. Sed Laym.cit. Sc alii commu-
niur negant > aliam necefTario requiri , quam inter-
pretativam aut habitualem , eo qu&d bulla tantum
(oleat diccre: Qui tale opus fecerit, lucrabitur. Unde
3 uiin Ecclcfia aliqua dicit 7. Pater Sc Ave, quibus in-
ulgencia annexa eft , particeps illius fiet > licit id
nefeiat. Confultum tamen Sc urique tutius eft, ut quis
manifaciat intentionem lucrandi indulgentias, quas­
cunque poteft: addendo, (e illasanimabus applicare,
quantum poteft, & quidem unam determinet, v. g.
miferrimam, vel cui magis obligatur, Scc- aliamqudK
fubftituat : quia determinatio pro una certa pen­
det i nobis.
tiy- Qusres: Au quando in Bulla habetur, (Pani*
UnitbiH & ccnfeffis: vt\conirttu'&ccwfefftc) fufficiat con­
tritio ? $sSi quis (it in mortali, fecundum commu­
niorem Sc probabiliorem fententiam apud Sc cum
Laym.cir. requiritur confeflio , Sc non fufficit contri­
tio. Ad confeflionem tamen venialium nemo tenetur:
quia (emper Pontifex debet intetiigi de confcftion&
mortalium etiam injubilso: imo (i poftfaftnmcon-
feilionem ahquis in mortale incidat ante ultimum
V 4 opusi
jli 7r49.f . JePcemicntia, Z).2.g>.if.
opus, ffofficeret contritio, juxta Rhod. hicfijp.t. q .f.
fe&.S- §• b Securids tamen utique erit, li cortfi-
teatur etiam tan com venialia. Qui confefTus eft,
Sc communicavit 4. ante diebus > Sc denovo nonpcc-
cavit mortaliter, poteft vi diftae confeffionis Sc com­
munionis obtinere indulgentiam poftea conceflTam,
etiamfi veri requireretur confeflio. Baffk. Tem. 2. F .
JnJu/gm. 1. n. 14. Sic poteft quis lucrari indulgentias
S. Ignatii ult. Jul.dc Portiunculae 2. Aug.
630. Utrum autem ad lucrandas pro defunftis in­
dulgentias requiratur ftatus gratiae , vd tantum , ut
opus ineundum quis exequatur, duplex eft fententia.
Negat Rhod citctncluf. 2. Suar, bk 4$ . fi-Jcft. 4.«.
referens D. Thomam, Richard. Ac. Et hoc Rhod. ita
certum judicat> ut dicat, id difficultate vacare. Ratio
eft , quia talis tantum ponit opus tanquamconditio­
nem } quo pofiro Pontifex applicat defundo indulgen­
tiam live fatisfadiones Chrifti Sc Sanftorum. Neque
peccatum C|us, qui opusinjun&umexequitur, poteft
impedire indulgentiam ineo , qui expers eft peccati
Sc capax fatisfa&ionis. Contrarium docent Lugo hic
dtjp. 27.f£& .f.n.7j. & alii , requirentes ftatum gra­
tiae : quod utique tutius eft. Ex his
631. Infertur 1. Non lucrari indulgentiam, qui ex
impotentia, vel ignorantia, five totum opus praeferi-
ptum, live notabilem ejus pareem omittit, v. g. fi puer,
vel fenex, Scc. J io n jejunat, nifi tamen forti ob gravem
difficultatem hoc opus in aliud commutatum fit. 2.Nec
qui opera prxfcripta alio loco, tempore vel ordine
perficit, quam praeferiptum eft: vel per aliam perfo-
nam , quam illam, quae fuit caufa principalis. 3. Nec
qui dedit famulo elecmofynam erogandam , quam is
retinuit, ut tradit Bonae, cum multis contra Si.
632. Infertur 2. Nec obftare efFedui indulgentiae,
1. Edi ex opere requifito modicum quid omittatur,
v. g. caeremonia in lacro: quia opus ponitur moraliter
integrum, urrdi&um. 2 Si opus requifitum prxftes
per alium habcnttmfe, ut merum inftrumentum, v.
g in clcemofyna danda. 3. Sufficere clcemofynatn
ctiam exiquani, nili inH>u!Ia exprimatur, dandum efle
pro cujuscunque facultate, tunc enim plus a divite
quam paupere effet dandum. 4. Si f*clefiam vi (itan­
dam
gW /fu refohmmur <L Indulgentiis. jij
dam non poffis ingredi ob hominum multitudinem»
dummodo oratio fat ante fores , vel in cremeterio.
b * Brnac. Et nomine Ecdefiarum noftrarum intelli-
guntur etiam oratoria 6c facella etiam occulta, ut re­
fert Bonagrat. P . Indnlgcnsis o. 223. Si pracfcribitur, ut
vifitentur aliqua altaria, fufficit ad ilia orandofccon-
vertere, &c. Limitat autem Lugo, fiquis fit in tali loco
6c fitu, ut moraliter cenferi poflit ora re ad ilia altaria,
j. Non obftare putant «liqui, etiam(i opera fuerinc
aliunde debita^ v. g. ex praecepto Ecclefis. Moneo au­
tem, ut jam monui, quod probabilitas hic nihil fup-
leat: unde tutius (equere, licit aliud fit forti pro-
C abilius. 6. Indulgentias lucrari poteit etiam , qui
conceffit, prout fupri n. jp f .

A R T I C U L U S XL
Expediuntur aliqua qutfita de Indulgentiis.
rfjj.V^Uiaeres 1. An indulgentiam plenariam lucrari
poflit, qui retinet affeftuni ad peccatum ve­
niale? Ratio dubitandi cft, quia non acquirit indul­
gentiam faltem refpeftu illius peccati, erga quod re­
tinet affeftum : ut conflat ex ». 600. &docct Laym.
lib. f. Jr. 7. c. 6. Unde non obtinet indulgentiam
omnium peccatorum) ac proinde nullam videtur lu­
crari : quia Pontifex fupponitur tunc non mii ple­
nariam offerre, fp. Poteft utique fummus Pontifex
velle, ut is , de quo loquimur, obtineat indulgen­
tiam omnium pccnarum csteris peccatis debitarum:
nec enim ulla poteft afferri repugnantia. Imo non
tantum poteft, fed etiam reipfa id velle videtur : tum
quia voluntas principis non debe: fruftrari, cap. Ifts dc
Privilegiis > tum quia intelligendus eft fummus Pon­
tifex in fenfu accommodato: aliis feri omnes indul­
gentis efTent inutiles.
6 ?4 * Quarres*. An fi opus fiat cum peccato veniali,
indulgentia perdatur? 3». Hoc negat Suar.
Je3.6.n.2. Arlirmat Nava r. Verum Laym.Mr.?.T>.7.£.tf.
•. 4* meo judicio beni diftinguit: nempe quando per
opusprarfcriptuni poteft finis intentus obtineri, non
•bcffe,etiamii male fiat: at rerd obefle, fi finis intentus
V f ob-
3 f4 7f*S- j.dtPcewumm92>.2.{$>. it.
obtineri nequeat, v. g. fi injungatur pecunia contr*
Tuream applicanda > etiamfi dttur cum vana gloria»
tamen proderit ad (itum finem, ac proinde ad lucran­
dam indulgentiam. Imd fi opus tale non fit ultimum
pro indulgentiis, poteft fufficere, etiamfi fiat in pec-
catomortali, ut*«.tf Jj.didum . Econtrivero, fi re­
quiratur oratio , non acquiret indulgentiam, qutcum
perpetuis voluntariis di ftrafti on ibus orat; quia tolis
oratio nihil impetrat : (ecus tamen, fi dtitra&iones
cflent indeliberatar.
<S*?. Quaeres }. An quis poflit unico a&uconfequi
indulgentias di verfis viis concedas ? V. g. habes duo
mimtlmata, quorum cuilibet eft annexa indulgentia
50. annorum, quoties reckaatur f . Pater & Ave: qtMS*
ritur, an femel tantum orando ?. Pater dc A ve, lu­
creris too. annos ? Affirmant Gobat & alii 1 quorum
fententiam probabilem vocat Baffe. Tm. 1. V .M uU
fc/it. na. 6. qui tamen contrariam probabiliorem
pronuntiat. Gobat primam fententiam faltem tunc
certam judicat, quando opus oon poteft > aut non fb-
let bis eodem die fieri, uti eft jejunium > communio*
vifitatio alicujustempli»
636. Quaeres* An auis eodem tempore per diver*
(osaftuspoffitadipifciaiverfasindulgentias? fe. Affir­
mativi cum Baftx. cit. fi ad us poflSnt decenter
fieri fimul, v. g. ii facrum audienti efTetconceffa indul­
gentia 1000. annorum 2 & totidem dicenti rofariunt:
talis fub eodem facro poflet dicere rofaritim , & fic
2000. nnnorum indulgentias lucrari. Multd magis po­
teft quis perdiverfos a&useodem die plures indulgen­
tias lucrari, v. g. per communionem pro defun&is»
per vifitationem templi pro f t , &c* Er quando dicitur^
lotia* qucttcs(\u*f vifitavtrit ttmflum bcc * lucrabitur 1 90*
poteft eam fiepitis in eodem dic per moralem <5c pru­
dentem interruptionem lucrari, fi in bulla nullum
tempus fit determinatum. Aliud foret, fi tempus de­
terminetur, v.g. qui tali die vifitaverit templum. In-
fuper Rhod. bbc At$. 2. q. /. r. r- vocat pro­
babiliorem fententiam iHorum, qui affirmant, pofle
obtineri fopius eandem indulgentiam etiam jubilaei,fi
rfpetarurfrpius idem opus. Verum,cum Innocent.XI.
in ileacto, Dilata faptto» f t a u i c r i dumtaxat mdia
flcn*-
§hafiu rejhhnmtur de Udulgenskk. 31?
fltatrUm in./ulgemiam in cerm dies F.cclcfiamvi/iimuibus»
vci aliudptum opus peragentibus lucrificri; ideo hxc (en­
tentia videtur corruere, & non amplidsefTe probabilis.
Cstertim ubi unus aftus alterum non compatitur, non
pofTunt obtineri plures indulgentis (imul * fic fi rofa-
rium dicens > poflet lucrari 1000. annorum, & io o .
fi f .Pater Sc Ave dicat, licit h* ?. in rofario includan­
tur, non tamen lucrabitur utramque indulgentiam.
637. Qyxres*. An habens numifma,cui annexa eft
indulgentia, debeat illud manibus tenere, tiexerceat
opu^injunftum pro indulgentiis, v.g. Ii oret Pater
Sc Ave ? Negativi, fed fufficit, ut (ecuni habeat.
Licit autem ordinarii dicatur, qudd fimiiia numiftna-
ta,rofaria,&c. debeant efle benedi&a : attamen Suar,
cit*/?#. 1. n. 1 1. per hoc nihil aliud intelligit, quam
fimplicem conceflionem indulgenti*. Poflunt etiam
eidem numifmati fimul vel (ucceffivi applicari diverpe
indulgenti*, Quoniam verdin regula 77. Cancellari*
Apoftolic* habetur, (i aliaua Ecclefia eft prsdita in­
dulgentiis , alias illi fuperaddi non pofle, nili qui po-
fterioresaddit, fueritconfcius priorum, ideo credi*
bile eft, Moc idem de indulgentiis realibus dicendum.
Perrofarium ex communi u(u non intelligitur pfalte-
rium , id eft 150. Ave cum Pater, (ed tantum *o.
Ave cum ^ Pater. Per coronam autem intelligunt
communius 60. Ave cum 6. Pater : quamvis aliqui
etiam tantum intelligant rofarium.Qui habet potefta-
tejn feuintcntwus (ut loquuntur) numifmati applican­
di indulgentias, (i femel uni applicavit, non poteft
iterum aufFerre.
63 S. Quaeres 6. Quid fint indulgenti* Sanftorum*
de quibus aliquando fit mentio f Illas efle SS. Ignatii,
Philippi Nerei, Xavcrii, Ifidori, &Thereti*. Conce­
duntur fuper proprium uumifma aut aliquid ejusmo­
di, qu*provefiiu:i:K 5regorioXV. tum in gratiarum
aftionem oro multis beneficiis i Deo per merita illo­
rum Snnftorum Eccle&ccollatis: tum ad promoven­
dum cultum illorum Sanctorum. Unde ill* indulgen­
tia ftinr vilde amplae, v.g. quorias quis recirat rofo-
rium . echm eodc.ndie rr 'ties liberat animam i pur­
gatorio. Sc fin;:i! fibi ipli plenariam indulgentiam: qu*
juxtaCiebat etiam animx applicari potef}: Sc fic 10.
rofa-
}i6 TrsS. f, dtP&munus, D .2. § . n .
rofariis pofles io. animas eodem die liberare : imi»
iir ait idem Gobat, poteft quis fbum numifmacum
tifdem privilegiis alteri commodatd dare fennel vel
pluries. Item conceditur illi indufgentia plenaria in
articulo mortis. Ubi nota ex Baflae. Tom. 2. K indulge*.
1. n. 17. Quando dicitur imm»rut tant&m valent, quan­
do fequitur mors. Si verd dicatur martkulo mtrto, va­
lent toties, quoties incurritur verum morris pericu­
lum. Si coTifeflario data eft poteftas alicui moribundo
confercndi indulgentias, non opus eft certJ verborum
form Ay fed fufficit voluntas eas applica ndi, qux etiam
fuftkientcr continetur in ordinaria abfolutione cum
intentione abfolvendi in quantum Sc quocunque titu­
lo noteft: licit ncc ipfe, nec aeger quidquam fcianc de
tali indulgentia , ut poftFilliuc. bk.Tr. S. n.224. docet
Gobat. Expedit tamen ♦ moribundos ad invocandum
nomen JEfu& Marix invitare,fimulquein memoriam
revocare lucrandi irutafgentias, quas poflunt, <&c.
63?. Quxres7. An unus poflit indulgentias pro
altero mercri ? ifc. Poteft, fi Papa id concedat. Hoc
tamen raro permittitur pro vivis, ut jamdixi*a.62%*
Pro Hefunftis autem per rnodumfuffragii frequenter.
Indulgentix plurcs in particulari certis locis, Congre­
gationibus, Confratermtatibus Set. conceflx, videri
debent in bullis (imilium locorum Scc. Paulus V. An­
no 1606. 1$ . Maji plures indulgentias Religiolis con-
ceflas revocavit j.Sc certas quafdam concedit, quas re-
cenfet Bonagrat »n fuis fummulis V. Indulgentis j»>220.
&/<qq. Qui author, quia inomnibus noitrisConven­
tibus, falrem hujus Provinciae habetur, non nccefli-
rium judicavi, hic eis recenfere. Suadeo tamen, ut
vel ille legatur, vel Baflae. 7>m. 1. V. Mufgent. 2. m. 12.
IJtruin autem quis indulgentias lucratus fuerit, hoc
certd fciri non poteft, cum nefeiamus, an nos fimus
odio * vel amore digni, nec an caufa pro indulgentiis
fit furticiens. Id tamen probabiliter exiftimare poflu-
imis, fi fecimus, quantum moraliter potuimus, prae-
fertim quando p.-uic^ & fnciKa opera prxfcribuntur.
^40. Ceflant indulgentiae tribus potilfimum modis:
1. Ela}>r> tempore, ad quod tantum conceduntur,
(nam afias per fenee morte concede nt is ceflant,eti.i m-
fi eflet Legatus Apottolicus» cum fint gratix) vel fi
Con<
Quafii* rcfilvunhtr dc Indulgenti*. j 17
concedantur tantum pro una vice, Sc jam (ernel funt
obtents. Pucant quidem aliqui , pofle farpi us obti­
neri rquod tamen amplius defendi non poteft , f .!tefn
fi fit indulgentia plenaria, ut infinuavi. 1. Per
revocationem concedentis>vcl fiiccefloriSjvel fuperio-
ris: non tamen prscisi ex co , quod ceflet caufa concef-
fionis , ut fert communis opinio. Hie etiam nota-
bi* > qudd lick indulgentis femper durent, nifi
tempus determinetur : attamen in mox num. 6
citata regula decernitur, indulgentiamabfohiticoo-»
cedam alicui Ecclefis pro certo fefto in fingulos an­
nos reitringi ad 10. annos , nifi addatur ly pcrpeiuk,
3, Ceflant per deftruftionem loci, vel rei, cui erant
aanexx. Quod intellige de loco , li dcftruatur fine
animo resdificandi: nam fi iterum aedificetur , va,-
lcbit indulgentia. Res autem, v.g. numifrm perdit
eam , quando ita deftruitur , ur ne amplius refici,
ac ad priftinum ufum adhiberi pofRt: imd Paulus V .
Sc Gregor. XV. conccflerunt, ut fi amittatur ^ rum­
patur, vel dciiruatur, poflit prim3 vice fubrogari
aliud fimile , ut habet communis doftrina. Quando
verd revocatur indulgentia , non definit, nifi per~
veniat ad aures eorum, quibus fuerat conceffa , nifi'
fo rti alirer Pontifex expreflerit, ut infinuavi Tem. j .
TraB. de Ltgtbut dtjfuuu. 1. nu. Unde fi interim
abfolutus quis fuerit k cenfuris virtute illius, manet
abfolutus. Bafls. 'T*m. 1. F . Iniulient. 2. num. #2. Suar.
Sc alii multi. 4. In anno Jubilsi fufpenduntur in­
dulgentis, utfeq.art. dicitur.
641. Quando transfertur feftum , non propterea
transfertur indulgentia, ut Roms k S. Congregatio*
ne Rituum 30. Sept. anno 167% noftro M. R. P. Pro­
curatori dedaratumeft: licit aliis fuerit duplex (en­
tentia , ut videre eft apud Bonagrat. P . InJulgcu*. m
nddubnt *4 num. 2 .
642. Tandem multas fin i indulgentias revocavit
Innocentius XI. iz. Manii An. 16-8. in decreto Ddais
f*ptus. Quod decretum 'reperies ab initio to-
muli f.
]l| 7 r t $ . d e Pceuitenun, D .2.§j}. it .

ARTICULUS XII.
De cxiftcntta & qutddaate fubiU i , Build
Crncuut.

84]* Tubilzus, five y tie aliis placet > Jobileus , Ju-


I bilceum, Jobeleum, vel Jobileum deducitur
J a Jub'th , vel ab hebraico Jcbat , quod laeint
gaudium lignificat. ApudHebrxos in veteri lege du­
pliciter Tumebatur. 1. Pro anno remiffionis , quia
nempe anno quinquageiimo Judaei jubebantur ab
agricultura vacare > debita remittere, fervos libertate
donare, potfertiones antiquis dominis ablque pretio
reftituere, ut patet L ev**.c.2f.& 27. quia ille annus
erat tiguraplenx remiflionis peccatorum fa&x in lege
5 ratix per Chriftum ad introitum regni cceleftis. I m
Aym%ex commun. /tb. f . J r .7. c. 8. Bajfiz. 'Tom. 1. V . Ju -
Mat* n. 1. Deinde etiam (igniticabat fonirum buc-
cin x, quo indicebatur JubiJxus. At nunf apud Chri-
itianos ad imitationem veteris teftamenti fignificae
praecipui annum illum , quo Romae dantur quotidie
plenariae indulgentis cum magna (olemnitnte , aC
>rivilegiis abfolvendi &refervatis, cenfuris, di(pen~
fandi vel potius commutandi vota > ut infra n. 66f.
dicitur. Item eligendi quemcunqjie confeflarium
approbatum juxta tenorem Bulbe : vocarkjue folee
Anum JubiUus , dcAmm fandus. Poliea autem aliis
certis temporibus conceffx funt quxdam Indulgen­
tiae , dc adhuc fubinde conceduntur cum omnibus
privilegiis , qux concedi folent in anno jubilxL
Unde ctiam abfoluri vocari folent juhilxa > prouc
ipfx builx pro talibus indulgentiis nunc ordinarii
fic inferibuntur. ConfcfTarii autem (emper legant
ipfam bullam , ut certd fciant , quid non poflint»
prout communiter vota caftiratis perpetux dc Re­
ligionis excipiuntur. Utrum autem juramenta dc vo«
ta triplicis peregrinationis > fcilicet in Hierufalem,
ad limina Apoftolorum , <&ad S.Jacobtim excipian­
tur , duplex eft fententia apud Baflx. lom. 2. k . Ju -
hla. n. t? .& 14. Sani (1 non exprimantur , non
vide* , cur dtbcanc excipi.
644« Pro
Dc ixi/leMiia Jvlflnh. jt 9
444. Pro Jqbilso Bonifacius V III. anno 1300.
ordinavit , utannlis Jubilsus quolibet centefimo an-
no celebraretur , prout habetur in Extravag, 1. J*
fctnacmt. & rcmi/fl quapwis ip(e non primus fuerit,
led veterum traditione confirmaverit , ut teftatur
Laym. ibid. Polled verd Clemens VI. ad annum
quinquagefimum > 6c Paulus II. ad a?, reduxerunt.
64?. Solent durante anno jubiJxo omnes indulgen­
t is fufpendi extra Urbem pertotumOrbem , faltem
plenaris quoad vivos , etiamfi ia carceribus deti­
neantur : item^ue indulta 6c facultates ali* occafiont
indulgentiarum concefls , v. g. abfolvendi a cafibus
refervatis, commutandi vota, difpenfandi, 6cc. ut
fic hdetesad eam lucrandam cum majori folemnitarc
Romam profici (cm tur. D ixi, octnfioiu Iadulgcntsarum
tonceffa, (cilicet in ordine ad lucrandas indulgentias.
Unde non fufpenduntur privilegia Religioforum»
V. g. abfol vendi & refervatis , ut cnm communiori
contra Rodriq. docet Lugo de Pncaitau. 4$ . 2oJe&. 8.
m. i4f. probatejue ex declaratione Urbani V I I I.
atin. 162?. Idem docet Bafls. cit. Tm. 1. «. 2. Ratio
cft , quia ipfisnon conceduntur indulgentiarum cau­
t i. Similiter nec fufpenduntur facultates concefls
Epifcopis per Trident. c. 6. (cilicet abfbl-
vendi, difpenfandi in occultis, dcc- vel etiam difpen-
fandi in irrcgularitatibus, impedimentis matrimonii*
petendi debitum > dec. qusex jure communi habent*
446. Nec fufpenduntur indulgentis concefls ab
aliif qu&m Papa, v. g. i Legaris Apoftolicisaut Epifco­
pis. Nec fufpenduntur partiales feu nori plenaris.
Nec indulgentis pro defundis > nec altaria privile-
giata , ut docent Bafls. cit. dc a lii: quia Bulls (olum
loauuntur de indulgentiis Pontificiis 6c plenariis.
Sea difficultas tanrum efl , quando in bulla ponitur:
SuJpenJimus omnes ( f ftngttlas indulgentis* , citum perf>i-
tUiis > pront fuit in bullis ClcTienris V I I I. 6c Ur­
bani V I I I. Anno 162$. T a n n e r 6.q. #.* 108.
putat, his verbis abrogari ufum omnium indulgea-
tiarum , etiam pro defundis. Econtra Laym. dc alii
nebant abrogari, eo qudd decreta pofteriorum Pon-
titicum fint intelligenda juxta tenorem priorum,
nifi aliud conftct.
*47. Ncc
3 io Tr*3 . 9. dc Panitcnti*, A : . ^ . vi.
*47. Nec fufpenduntur indulgentiae bullae cruciatae*
quia funt per modum contrattfis.^Nam buHa crucia­
ta datur cum multitindulgcnriis.de alii# facultatibus
abfolvendi 4 refervatis cenfuris dec. pro dantibus
eleemofynam in bulla defignatJm. B*JJk. ch. Sed quid
de indulgentiis pro moritunentibus feu in articulo
mortis ? u. Duplicem e(fe lententiam. lilii derogari,
tanquam indubitatum aflerit Laym. cit.mr.2. Negac
Baflae. cit. Bufcnb. dec. Quando ponitur : Sufcendt
Juranti amu Jubilao» per (e confiat, quod poft annum
jubilaeum (qui incipit & primis velperis Nativitatis
Domini ufque ad finem vefperarum vigiliae qufdem
feAi fequentis anni) iterum redeant abfque alia nova
conceflione. Quando verd dicitur : Ad beneplacitum:
putat Navarr. indigere novi confirmatione. Quod
tamen negat Filliuc. hie.
648. Carterum cum Bulla cruciata vel cruciatx pa-
rum nota Gt in Germania, (multum in Hifpania& Ita­
lia) ideo de ea breviter nota, qudd ijla bulla Gt Regi
Hifpaniae in ftiblidium belli contra infideles concefla,
varia, eAque utilia privilegia continens > non tantum
circa indulgentias , fed etiam circa celebrationem
iniflae, cfum ciborum vetitorum, eleftionem confef-
farii ,&c. Utquiseamconfequi poflit » debet illi Regi
flips vel aliquid pecuniae dare in futidium pro bello
contra infideles > eft illa ftips tantum duorum argen­
teorum > quod juxta Gobat > 'ntthtfauro Indulgentiar.
f . i . c. 16.tt.4tS. facit tantum duos regales » (emo.
crucigeros, intellige monetae Imperialis. Valet.tamen
privilegium tantuni per annum dc non diutius , nili
dentur iterum duo pro anno (equenti. Vocatur Cru­
ciata , ed quod contineat indulgentias Gmiles illis, quas
Urbanus 1 1. impertivit inGgnitis cruce rubei ad ter­
ram fanftam recuperandam proficifcentibus,##*
at. c.16. 6c fu liflimi Tambur.integrum Tradat, dch<u
re in fine fuerttm mcralium.
649. Conceduntur aliae indulgentiae pleniflimae pro
toto Orbe cum omnibus privilegiis adinftar jubihei»
ordinarii ad duas hebdomadas abEpilcopo determi­
nandas. Et in iftis indulgentiis feu jubilaeo nullae omni-
nd aliae indulgentiae fufpenduntur: quia bullx tantdm
loquuntur dc anno fanfto jubilato, qui Rome celebra­
tur.
te Exiflentia JM hti. 32!
hir. Et hasdifFerre ab aliis plenariis indulgfentiis, non
'quiderri ratione rem iflion is fatisfactionum , (ed alio­
rum privilegiorum , ac proinde non laudabiliter po­
pulo alias indulgentias adinftar privilegiorum pro­
mulgari, jamdixi fupri n.608. Licit autem GraflKit
dc Coriolan. apud Baffc. cit. Tcm. i. *. 6. videantur di­
cere, in aliis indulgentiis plenariis permodum jubi-
\xi concedi etiam facultatem abfolvendi & calibirs
refervatis dc cenfuris : attamen vel loquuntur tantum
de veris jubilaeis extraordinariis , vel non funt audien­
di contra communem , ut BafTar. ibi probat cx bullis
Clementis V III. dc Urbani V III.
650. Utrum verd quis poflit Roma? in anno jubilaro
fepius dc in aliis jubilaeis poflit bis , fcilicet femel in
Utraque hebdomada lucrari indulgentias > duplex fuic
fententia, ut videre elt apud Bafix. Hid. n. j. Verum
hare duplex fententia ceffat , dc negativa eft vera pro­
pter decretum InnOcentii XI. Delata, de quo fiipri
*.636. Notat tamen BafTx.cit. licit quis in tali cafu
non lucretur bis indulgentias, attamen confeflionem
refcrvatorum efle validam , juxta illam fententiam,
qux docet, quod probabilis opinio conferat jurifdi- #
ttionem, utididumeft*. jtfj. Idem dic de commu­
tatione votorum. Sed pro indulgentiis lucrandis non
juvat opinio probabilis , quia indulgentiae tantum
valent, quantum fonant, dc quantum intentio conce­
dentis fuit. Unde probabilitas nihil confert, nec ftip-
pletur ab Ecclefia, ficut in jurifdiftiotte, cum non Iic
tanta
# neceflitas.
6?i. Similiter, fi quis boni fide abfolutionem aue
difpenfationem acceperit tanquam jubilorum lucratu­
rus , licit poltea, live culpabiliter, live inculpabiliter,
intermittat, attamenablolutio autdifpenfatto femel
fa&a tenet. Utrum confeflio etiam iis, qui non habent
mortale, fit neceflaria, negatur communiter, uteon-
fiatexdi&is fupri ».629. Nec tamen fufficit fola con­
tritio , ti quis eflet in mortali, ut communior
dc verior docet apud BafTx. cit. n. 10.
Ill 7. f. dePoenitentia> D .i . 1 1.

A R T IC U L U S XIII.
De rccjtiifitU , ac aliis ad JnbiUum (pcttantibus*

6^i. /^\pera ,. quae praefcribuntur , funt fequentia;


V -/ i . Ec clefiae viiitatio. z. Oratio. 3. Trium
dierum jejunia. 4. Eleemofyna. f. Confeflio. 6. Com­
munio. De qui bus univerlim dici hoc debet,ftandum
omnino efle vei‘bis concefTionis ; fic enim certum eft*
neminem errar e pofle ; fi autem paululum deficias»
poteris cadere 4 toto , nifi tam parum omittatur, ue
moralicer nihil, cftimetur. Nec obftat, licit talia ope­
ra j.im alias fint f; excepta, uti eft jejunium quadragefi-
male, confeflio annua, communio Pafchalis. Oratio
etiam mencalis fi ifficere poteft 1 confultum tamen eft*
aliquid orationis* vocalis addere. Poteft fufficere per­
brevis , quando ilblum dicitur: Qui oraverit, qui pias
ad Deum prectsJkitriL At fi dicatur : Qui fer aliquod
temporaJpitmm <U\ntijraverit: fufficit-ne qujna devota
repetitio orationi J Dominicae , <Sc falucationis Ange­
licae ? wdet Gobnt contra alios, fuffefturam: quamvis
utique longior Iit fuadenda.
6s 3. Illa autem oratio debet fieri ad mentem (lim­
ini Pontificis, ejusCjuefpecialem intentionem, quam
utique ideo in Bulla exprimit, v.g. pro auxilio Divino
implorando contra talia pericula, Tureas, &c. Unde
juxta Gobat probabilius eft , non fufficere , fi quis
ignarus illius intentionistantum in generedicat: Volo
orare ad mentem Pontificis prxfcriptam in Bulla.
Contraria tamen fententia videtur mihi faltem aequi
probabilis.
6^4. Eleemofyna non debet neceflaridefle propor-
tionata ftatui & facultatibus ejus , qui largitur; hoc
enim multis fcrupulis obnoxium eflet, Sc nonfolec
addi in bullis Jubilaei. Religiofi Sc alii pauperes