Vous êtes sur la page 1sur 11

STEDELIJKE OPENBARE BIBLIOTHEEK

Weverijstraat 9, 8900 IEPER

057 / 239 420

bibliotheek@ieper.be

Een greep uit


de recente
Duitstalige
literatuur

Mei 2011
Auteurs als Heinrich Böll, Gunter Grass behoren al jaren tot de canon van de
Duitstalige literatuur, maar de laatste jaren zijn er heel wat nieuwe auteurs op
het toneel verschenen, die boeiend werk afleverden. Waar de vorige generaties
nog worstelden met de erfenis van de Tweede Wereldoorlog komen er nu andere
thema’s aan de oppervlakte. Voor schrijvers als Uwe Timm (Rood), Uwe
Tellkamp (De Toren), Ingo Schulze (Adam en Evelyn) is de eenmaking van
Duitsland een belangrijke inspiratiebron.

Er is ook een groep schrijvers die niet uit Duitsland afkomstig zijn en de
immigratie als onderwerp nemen. Herta Müller (Nobelprijs Literatuur 2009),
bijvoorbeeld, is uit Roemenië afkomstig. Sasa Stanisic bracht zijn jeugd in
voormalig Joegoslavië door (Hoe de soldaat de grammofoon repareert). Lena
Gorelik is in Sint-Petersburg geboren (Aardappelsalade per post). Sherko Fatah’s
moeder is Duits, maar zijn vader een gevluchte Iraakse Koerd (We gaan als het
donker wordt, genomineerd voor de Deutscher Buchpreis).

De Deutscher Buchpreis bekroont sedert 2005 jaarlijks de beste roman die in het
Duits geschreven werd. Op de erelijst prijken er tot nu toe overwegend
schrijfsters. Enkel Arno Geiger (Met ons gaat het goed) en Uwe Tellkamp (De
toren) konden de vrouwelijke dominantie van ondermeer Julia Franck (De
middagvrouw) en Katharina Hacker (Lege handen) doorbreken.

Maar in de Duitse literatuur is er ook plaats voor lichtvoetigheid. Zo gaat Daniel


Kehlmann in ‘Het meten van de wereld’ op een ironische manier om met het
leven van de wetenschappers Von Humboldt en Gauss en is zijn ‘Roem’ een
ondraaglijk licht huzarenstukje.

En natuurlijk ontbreekt de thriller niet op het palet van de Duitse literatuur. Op


dat vlak zijn Sebastian Fitzek (De therapie) en Andrea Maria Schenkel (Blik op
het duister) de grote namen.

Tenslotte worden ook een paar Duitse schrijvers uit de twintigste eeuw dank zij
nieuwe vertalingen herontdekt. Zo is de ondertussen 101-jarige Hans Keilson nu
bezig aan een internationale doorbraak.
Günther Anders (1902-1992) :
- De catacombe van Molussië (2007)
Raamvertelling van twee politieke gevangenen die elkaar politieke fabels vertellen, in een
aardedonkere cel. Generatie na generatie neemt de jongste, die altijd Yegussa heet, de
rol van de oudste, ook altijd een Olo, over. Hun bewakers schrijven alles op. De Duitse
auteur begon zijn satire na het lezen van Hitlers 'Mein Kampf', maar moest vluchten
voordat het boek gepubliceerd werd; het werd pas zestig jaar later, in het sterfjaar van
de schrijver, uitgegeven. De rode draad in de vertellingen en gedichten is de strijd tegen
de leugen en voor de zaak van de rede. Maar eenvoudig is de verhouding leugen en
waarheid allerminst.

Mirko Bonné (1965) :


- IJskoude hemel (2009)
- Hoe wij verdwijnen (2011)
Raymond, sinds kort weduwnaar, ontvangt na veertig jaar een brief van zijn jeugdvriend
Maurice. Die brief voert hem terug naar hun gezamenlijk verleden: ze wilden samen een
reis maken, maar Maurice koos voor Raymonds vriendinnetje en Raymond is dat verraad
nooit vergeten.

Thomas Brussig
- Het mooiste meisje van Berlijn (2001)

Jenny Erpenbeck (1967)


- Atropa Belladonna (2002)
- Het verhaal van het oude kind (2003)
Hoofdfiguur in deze merkwaardige psychologische roman, die zich als een parabel laat
lezen, is een 14-jarig meisje dat op straat wordt gevonden en door de politie naar een
tehuis wordt gebracht. Niemand weet iets over haar en zij zelf zwijgt. Niemand in het
tehuis kan contact met haar leggen, zelf observeert ze de andere bewoners scherp,
zonder ooit een stap naar hen toe te zetten.

Hans Fallada (1893-1947)


- Alleen in Berlijn (2010). Herontdekt.
Een Berlijns echtpaar dat het bericht krijgt dat hun zoon voor de Führer is gevallen,
besluit verzet te plegen d.m.v. het verspreiden van briefkaarten met teksten die het
naziregime hekelen. Tegelijk met de beschrijving van de wat hulpeloze, nauwelijks
effectieve verzetsactiviteiten van het moreel hoogstaande paar wordt een beeld
geschetst van de angst, de onderdrukking en de gecorrumpeerdheid van de doorsnee
burger en de bruutheid van de nazi’s in Berlijn tijdens WO II. Deze herontdekte roman
uit 1947 leest als een detective, door de perspectiefwisseling die verspringt van het
echtpaar naar de laconieke met opsporing belaste rechercheur van de Gestapo.

Sebastian Fitzek (1971) Thrillerschrijver


- De therapie (2007)
- De gijzeling (2008)
- De wreker (2009)
- Het experiment (2010)
Julia Franck (1970)
- Buiklanding : verhalen om vast te pakken (2002)
- Kampvuur (2004)
- De middagvrouw (2008). Bekroond met de Deutscher Buchpreis
Een moeder van joodse afkomst wil uit het naoorlogse door de Russen bezette Duitse
gebied naar het westen vluchten en laat daarvoor haar nog jonge zoontje op een station
achter. Zij heeft twee dochters, raakt steeds ernstiger verward en wil niets meer weten
van haar ernstig gewonde man, een Duits officier, van wie zij ook op zijn sterfbed
eigenlijk geen afscheid wil nemen. Haar dochters proberen haar naar vermogen bij te
staan, maar moeten maar zien hoe zij een eigen bestaan kunnen opbouwen. Met de
oudste lukt dit maar ten dele, ze heeft steeds meer behoefte aan verdovende middelen
en krijgt een hechte relatie met een vriendin, die het ook al moeilijk heeft met zichzelf.
De jongste blijkt uiteindelijk de sterkste. Als assistente in een apotheek kan zij haar zus
aan het een en ander helpen, ze wil studeren, heeft haar eigen moeilijkheden, moet zich
ten dele van zichzelf vervreemden en leidt in een voor haar oneigenlijke omgeving een
tragisch bestaan.

Arno Geiger (1968)


- Met ons gaat het goed (2006)
Phillip, een middelmatige, weinig succesvolle schrijver van rond de 35 jaar, erft de villa
van zijn overleden oma. Tijdens het opruimen en renoveren ontdekt hij hoe weinig hij
weet over zijn familie. Met het weinige wat hij weet, tekent Phillip op indrukwekkende
wijze een stuk familiekroniek tegen de achtergrond van de Oostenrijkse geschiedenis.
Bekroond met de Deutscher Buchpreis.

Wilhelm Genazino (1943)


- Liefdeskolder (2008)
- Een paraplu voor het leven (2009)
Over een filosofisch ingestelde testloper van schoenen. De intelligente hoofdpersoon
flaneert door de stad, observeert zijn omgeving en reflecteert over zichzelf. Die reflectie
verwoordt hij origineel, daarbij steeds vrij associërend. De briljante formuleringen
schenken de lezer die daarvoor de juiste antenne heeft, buitengewoon veel leesgenot.
Ondanks de zwaarmoedigheid van de ik-figuur geeft de laconieke schrijftrant dit literaire
boek een subtiele lichtheid.

Thomas Glavinic (1972)


- Nachtwerk (2007)
- Het verwenste leven (2009)
Flink aangeschoten na een personeelsfeestje ontmoet een reclameschrijver een man die
hem aanbiedt drie wensen te doen. Enigszins overrompeld en afwijzend doet hij de wens
dat al zijn wensen in vervulling mogen gaan. Korte tijd daarna sterft zijn vrouw, zodat hij
openlijk met zijn geliefde kan omgaan, stijgen zijn aandelen, geneest een vriendin. Hoe
triviaal dit ook lijkt, de schrijver verpakt dit gegeven in een boeiende, wat raadselachtige
liefdesroman, die veel te speculeren en te interpreteren overlaat.

Lena Gorelik (1981)


- Aardappelsalade per post (2009)
Debuut. Een jonge vrouw die tussen haar huidige vriend en haar ex-vriend moet kiezen.
Voortdurend aanwezig is haar Russische familie, vooral haar moeder die dagelijks belt
om te informeren of ze wel genoeg gegeten heeft. Vaak wordt teruggeblikt op het land
van herkomst en de migratie naar Duitsland. Daar verbleef de familie een hele tijd in een
kamp. Alles was vreemd: taal, gewoonten, school, tandarts… De jonge Lena groeide op
tussen deze twee werelden en als ze als jongvolwassene een groep Russische toeristen
door Parijs gidst, beseft ze hoe ver ze van haar roots verwijderd is.
Dilek Güngör (1972)
- Het geheim van mijn Turkse grootmoeder (2008)
Van Turkse afkomst, maar in Duitsland geboren en getogen. Debuut, waarin de relatie
tussen Zeynep, een jonge Berlijnse journaliste, en haar Turkse grootmoeder centraal
staat. Wanneer haar grootmoeder op sterven ligt, vertrekt Zeynep naar Turkije. Ze komt
terecht in een voor haar onbekende wereld, en hoewel ze verwachtte niets gemeen te
hebben met haar grootmoeder, ontstaat er een intieme band tussen de twee vrouwen.
Zeynep stuit op een bloedwraakaffaire in haar geboortedorp die de levensloop van haar
familieleden ingrijpend bepaald heeft.

Katharina Hacker (1967)


- Lege handen (2007)
Jakob en Isabelle, dertigers, ontmoeten elkaar op 11-09-2001 in Berlijn, waar Jakob
werkzaam is als advocaat en Isabelle als grafisch ontwerpster. Ze verhuizen naar Londen
als Jakob daar een betrekking heeft geaccepteerd bij een vermaard advocatenkantoor.
Hun leven tegen de achtergrond van de aanslag op het WTC en de oorlog in Irak baart
weinig opzien, totdat Isabelle in aanraking komt met het criminele drugsmilieu en
getuige is van kindermishandeling.

Jakob Hein (1971)


- Mijn eerste T-Shirt (2003)
- Jensen houdt het voor gezien (2007)
In dit romannetje gaat het om een volledig ambitieloze jongeman: Jensen, voormalig
student en sedert tien jaar postbode. Jensen raakt werkloos, woont alleen, heeft geen
vrienden, geen vriendin, nagenoeg geen sociaal netwerk. De werkloze Jensen, die maar
een ding wil en kan, nl. brieven bezorgen, raakt in de molen van uitkeringen en
werkloosheidsadministratie. Zonder enige oriëntatie strompelt hij door nutteloze
cursussen en gesprekken met het arbeidsbureau. Op een wat zakelijke en afstandelijke
wijze schetst Hein hoe Jensen geleidelijk uit het sociale leven stapt.

Thomas Hettche (1964)


- Nox (2003)
- De zaak Arbogast : misdaadroman (2003)

Edgar Hilsenrath (1926) Herontdekking.


- De nazi en de kapper (2008)
Het levensverhaal van Max Schulz. Geboren en opgegroeid in een joodse wijk van een
klein stadje ontpopt hij zich tijdens de Tweede Wereldoorlog als een van de grootste
massamoordenaars in een vernietigingskamp, waar ook zijn vroegere buurtgenoten en
vrienden het leven laten. Zijn opvallend joods uiterlijk maakt het hem mogelijk na de
oorlog een nieuw leven te beginnen onder de naam van zijn vroegere vriendje Itzig
Finkelstein. Hij emigreert naar Israël en wordt daar jood met de joden, maar juist
daardoor wordt de massamoordenaar Max Schulz in hem tot een steeds zwaardere,
ondraaglijke last.
- Nacht (2009)
- De thuiskomst van Jossel Wassermann (2009)
Wladimir Kaminer (1967)
- Soldatenrock (2002)
- De reis naar Verweggistan (2004)
- Seks bestond niet in de Sovjet-Unie : legenden en misverstanden uit de vorige eeuw
(2010)
In deze bundel schrijft hij in korte hoofdstukken over het dagelijkse leven in de Sovjet-
Unie tijdens de jaren tachtig van de twintigste eeuw. Onderwerpen als huisdieren (veel
goedkope schildpadden, honden waren duur, katten te onafhankelijk), Sovjet-kapsels,
westerse muziek (Boney M), de aanschaf - en onderhoud - van een auto, illegaal gokken
en sneeuw. De verhalen vormen een collage van het leven in een (in de ogen van de
westerse lezer) absurde en gestagneerde samenleving.

Daniel Kehlmann (1975)


- Ik en Kaminski (2004)
- Het meten van de wereld (2008)
- Roem (2009)
Een bewogen inventaris van de rampspoed die de nieuwe communicatietechnologieën
onder de mensen aanrichten: een tragikomische opeenstapeling van defecten,
manipulaties, misverstanden en leugens die maken dat elke gebruiker de hoofdrolspeler
in zijn eigen boulevardstuk is geworden.

Hans Keilson (1909) Herontdekking.


Keilson is de auteur van drie in het Duits geschreven romans. 'Het leven gaat verder'
(1933) is zonder meer goed, 'Komedie in mineur' (1947) is schitterend en 'In de ban van
de tegenstander', een roman die in 1959 in Duitsland verscheen, is geniaal. Die laatste
roman werd in 1982 in een Nederlandse vertaling onder de titel 'In de ban van de
tegenstander' in Haarlem bij uitgeverij De Haan gepubliceerd, kreeg echter niet de
aandacht die hij verdiende en was al lang niet meer beschikbaar.
- In de ban van de tegenstander (2009)
- Komedie in mineur (2010)
- Daar staat mijn huis : herinneringen (2011)
- Het leven gaat verder (2011)

Helmut Krausser (1964)


- Thanatos : het zwarte boek (2004)
- Pijn (2005)
- Eros (2008)
- De tuin van Puccini : het leven en de geheime liefdes van de wereldberoemde
componist (2011)
Een boek dat begint met een lijst van ‘relevante personen’ suggereert een historische
correctheid na te streven: de personen die voorkomen in deze levensbeschrijving van
componist Giacomo Puccini hebben dan ook werkelijk bestaan. Ook de citaten uit de
brieven suggereren de werkelijkheid. De drie afdelingen beschrijven drie vrouwen, Cori,
Sybil en Doria, die een grote rol spelen in het liefdesleven van Puccini, die bekend stond
als een levensgenieter. In alle delen komt een vierde vrouw voor, Elvira. Deze al
getrouwde vrouw mag pas met Puccini trouwen als zij weduwe is geworden. Maar op dat
moment heeft Puccini al lang een andere minnares. Zijn leven met vrouwen, maar ook
met drank en snelle auto’s, stelt de componist voor problemen.
Katja Lange-Müller (1951)
- De laatsten : aantekeningen uit de drukkerij van Udo Posbich (2003)
- Puppyliefde (2005)
Humoristisch verhaal in de ik-vorm over 2 periodes uit het leven van een jonge vrouw:
als jong meisje wordt ze van school gestuurd, omdat ze een verzameling kevers met
schaar en lijm 'ombouwt' tot geheel nieuwe soorten om daarmee de aandacht te trekken
van de jonge biologieleraar op wie ze verkikkerd was. Jaren later steelt ze in een
warenhuis een paar kaarsen en wordt ze door een winkeldetective een nacht lang naakt
opgesloten in een wc-hokje. Een leuke roman over puberteit, aanpassing en identiteit.

Siegfried Lenz (1926)


- Een minuut stilte (2010)
Novelle over een kortstondige, tragisch aflopende liefde tussen een 18-jarige gymnasiast
en Stella, zijn lerares Engels. Het sfeervolle en poëtisch vertelde verhaal speelt zich af
tegen de achtergrond van een zomers, Duits vissersplaatsje aan de Oostzee. Het begint
met een herdenkingsbijeenkomst van de school voor de lerares die bij een
scheepsongeluk om het leven is gekomen. De 18-jarige Christian is er ook bij en spreekt
haar in zijn hoofd toe, hij herinnert haar en zichzelf aan hoe het was in die voorbije
zomer. Voor hem was het allemaal nieuw en overweldigend, zij wist dat hun liefde niet
kon voortduren. Mooi, klein, tijdloos juweeltje over een jongen op de rand van kind en
volwassene, over weemoed, droefheid, verlangen en liefde.
- Duitse les (2011)

Walter Moers (1957)


- De 13 ½ levens van kap’tein Blauwbeer : de helft van de herinneringen van een
zeebeer (2000)
- De stad van de dromende boeken : een roman uit Zamonië door Hildegunst van
Mythenmetz (2005)
- Rumo & De wonderen in het donker : roman in twee boeken (2008)
Rumo is een Wolpertinger, een kruising tussen een hond en een ree met een groot talent
voor vechten. Als welp wordt hij ontvoerd door cyclopen. Dat is het begin van een lange
zwerftocht waarbij hij de liefde ontdekt en uiteindelijk afdaalt naar de Onderwereld. Deze
meer dan vuistdikke fantasy- en ontwikkelingsroman is een schatkist vol verhalen over
koperen soldaten, krankzinnige koningen en bizarre steden. Deze verhalen-in-een-
verhaal zouden hinderlijke onderbrekingen kunnen zijn, ware het niet dat je door het
talent en de originaliteit van de auteur telkens weer benieuwd bent wat hij nu weer voor
boeiende werelden en personages heeft bedacht. Bovendien worden al deze losse lijnen
in een weergaloze finale ingenieus aan elkaar geknoopt. Op afwisselend humoristische en
huiveringwekkende wijze behandelt de auteur grote thema’s als liefde en dood, met een
taalgevoel dat herinneringen oproept aan Marten Toonder.

Herta Müller (1953)


- Hartedier (2009)
- Vandaag was ik mezelf liever niet tegengekomen (2009)
- Ademschommel (2010)
Meest recente en alom bejubelde roman van de Roemeens-Duitse Nobelprijswinnaar
2009. Historisch van belang omdat Müller op basis van de overlevering van haar
streekgenoot Oskar Pastior een nauwelijks bekende episode uit de naoorlogse
geschiedenis - de deportatie van Duitse Roemenen naar strafkampen in de Sovjet-Unie -
belicht. De kracht van de roman ligt besloten in het ongeëvenaarde literaire vermogen,
dat voor alle honger en ellende poëtische beelden vindt. Een fantasie die de
hoofdpersoon in de realiteit van het strafkamp helpt overleven.
Annette Pehnt (1967)
- Het huis van de schildpadden (2008)
- Als jij goud zegt, is het goud (2009)
In deze roman staat een gezin centraal waarvan de man min of meer op staande voet is
ontslagen uit zijn zelfstandige plaats op een overheidsinstituut. Er is een nieuwe cheffin,
die geen contact met hem wil en zijn directe collega's keren zich steeds meer van hem
af. Tegenover zijn vrouw kan hij zich nauwelijks uiten, maar zij trekt zich de nieuwe
situatie al evenzeer aan als haar echtgenoot…

Sven Regener (1961)


- Meneer Lehmann (2003)
Grepen uit het dagelijks en nachtelijk leven van een Berlijnse biertapper met geen
hogere ambities in het leven en met als gewoontedrinker een afkeer van alcohol. Een
soms aardig geschreven boek, dat door steeds weer herhalingen toch al gauw een beetje
gaat vervelen. Het begint reeds met de titel, die tot in het oneindige wordt herhaald. Het
duurt en duurt maar, vanaf een eerste confrontatie met een hond via een
telefoongesprek met zijn moeder en de zich steeds herhalende kroegtochten. Met
vrouwen en overige omgeving loopt het telkens weer slecht af. Intussen staat de Muur
op instorten en ook daarvan is deze meneer van op afstand getuige.

Charlotte Roche (1978)


- Vochtige streken (2008)
Met deze geruchtmakende debuutroman verzet de Duitse televisiepresentatrice Charlotte
Roche (1978) zich tegen de hygiënecultus die lichaam en seksualiteit van vrouwen
omgeeft. De hoofdpersoon, de achttienjarige scholiere Helen Memel, wordt geopereerd
aan aambeien – een nogal opvallende en uitvoerig beschreven kwaal. Tijdens haar
opname volgen obsessieve bespiegelingen over alle mogelijke lichamelijke processen en
-afscheidingen, met de nadruk op het onderlijf. Vrouwelijk lichaam en vrouwelijke
seksualiteit worden op een ongebruikelijk openhartige, vaak choquerende en beslist
onsmakelijke manier gepresenteerd. Anderzijds hebben de nuchtere toon waarop de
hoofdpersoon -in feite een getraumatiseerd meisje dat wanhopig op zoek is naar liefde-
over haar escapades vertelt en de groteske overdrijvingen ook iets geestigs.

Andrea Maria Schenkel (1962) Meermaals bekroonde thrillerschrijfster.


- Blik op het duister (2008)
- Het monster van München (2008)
- Bunker (2009)

Silke Scheuermann (1973)


- Omgeven door bliksem : verhalen (2006)
- Het uur tussen hond en wolf (2007)
De ik-figuur in dit boek is een gescheiden journaliste die net verhuisd is van Rome naar
Frankfurt. Daar zoekt Ines, haar vier jaar oudere zus na lange tijd weer contact met
haar. De verhouding tussen de zussen is kil; de journaliste wil niet dat Ines in haar leven
komt, maar Ines heeft hulp nodig. Ze blijkt alcoholiste en wordt soms willekeurig door
iets meegesleurd, wat een negatief gevoel oproept (en de titel van het boek verklaart).
Als Ines in het ziekenhuis belandt, begint de ik-figuur een relatie met Ines’ vriend in de
hoop dat het leven nog eens een samenhangend geheel gaat vormen.
Bernhard Schlink (1944)
- De liefdesval (2000)
- De voorlezer (2002)
- De oude zonden (2004)
- Het eerste weekend (2008)
- Zomerleugens (2010)
Zeven verhalen met een omvang van rond 40 blz. geschreven in een lichte, wat
weemoedige toon. De levens van de hoofdpersonen verkeren in een overgangsfase: het
wel of niet aangaan van een relatie, de ( dreigende) beëindiging ervan, het besef dat het
leven niet heeft gebracht wat ervan gehoopt werd of de voorbereiding op de aanstaande
dood. Alle verhalen spelen in het milieu van kunstenaars en wetenschappers, mensen
zonder materiële zorgen, die ontdekken dat bedrog en illusie een grotere rol in hun
levens spelen dan ze zich ooit gerealiseerd hebben.

Ingo Schulze (1962)


- Nieuwe levens : de jeugd van Enrico Türmer in brieven en proza (2007)
- Nul-zes : dertien verhalen in de oude trant (2008)
- Adam en Evelyn (2009)
Een kleermaker voorziet zijn vrouwelijke klanten niet alleen van de gewenste
kledingstukken, maar biedt hen nog ander lijfelijk genot. Daarvan is zijn jonge vriendin
min of meer een directe getuige en zij wil van hem weg. Omdat hij haar niet kwijt wil,
volgt hij haar in zijn auto, weg van Oost-Berlijn naar Hongarije, waarheen velen zich
spoeden in de dagen kort voor de grote politieke gebeurtenissen in Oost-Berlijn. De Muur
zal vallen, maar bij alle protestdemonstraties weten de bewoners nog niet dat dit zo snel
zal gebeuren. Intussen blijft de vrouw gevolgd worden door haar vriend, ook wanneer ze
zich bij anderen heeft aangesloten. Zo komen ze niet los van elkaar, ook niet na haar
vaste voornemen naar het Westen te vluchten. Beiden keren echter terug naar Berlijn, zij
zwanger en hij met de wens met haar te trouwen en een nieuw bestaan op te bouwen in
het nieuwe Duitsland.

W.G. Sebald (1944-2001)


- Austerlitz (2003)
- De natuurlijke historie van de verwoesting (2004)
- De emigrés (2005)
- Campo Santo (2010)
Van de in 2001 verongelukte Zuid-Duitse schrijver Sebald, die zijn halve leven in
Engeland woonde, is alle proza en poëzie vertaald; zijn essayistisch werk veel minder. Uit
verspreide, niet eerder gebundelde nonfictie is deze bundel samengesteld: een viertal
schetsen naar aanleiding van een verblijf op Corsica, en chronologisch vervolgens
boekbesprekingen, algemene beschouwingen, causerieën en commentaren. Behandelde
auteurs zijn Handke, Kafka, Jean Améry, Günter Grass en anderen. Hoe kan literatuur
het verleden, met name het oorlogsverleden verwerken?

Sasa Stanisic (1978)


- Hoe de soldaat de grammofoon repareert (2007)
Vanuit het perspectief van een fantasierijke jongen met verteltalent ervaart de lezer hoe
een jeugd in Bosnisch Joegoslavië, de Balkanoorlog van de jaren ’90 en een vlucht naar
Duitsland en het verblijf aldaar worden beleefd. De stijl is consequent jeugdig-naïef en
daardoor ook enigszins vervreemdend. Melancholieke herinneringen aan de tijd van voor
oorlog en de tragiek van de oorlogshandelingen worden op luchtige, tragikomische wijze,
met tomeloos vertelplezier beschreven. Zonder analyse of stellingname krijgen
gruwelijke gebeurtenissen op soms schrijnend sprookjesachtige wijze een lichtheid die
naar adem doet snakken.
Uwe Tellkamp (1968)
- De toren (2009)
Met deze kolossale roman over de laatste zeven jaar van de DDR maakte de schrijvende
arts Tellkamp op slag furore. ‘…maar toen opeens…sloegen de klokken, sloegen 9
november, Duitsland, verenigd vaderland, sloegen tegen de Brandenburger Tor’. De rest
is geschiedenis. Telkamp gaat in op de voorgeschiedenis, gelokaliseerd in de oude
villawijk ‘De Toren’ in Dresden, in het milieu van intellectuelen, artsen en kunstenaars,
geen dissidenten, overgebleven uit een andere tijd. Zoals de voormalige zoöloog, ‘fout’
ten tijde van de Praagse Lente en gedegradeerd tot redacteur bibiofiele uitgaven. Of zijn
neef. de zeventienjarige scholier Christian, die de laatste jaren van de republiek in het
leger en de gevangenis zit. Dit boek kon pas twintig jaar later geschreven worden én
alleen door iemand die deze wereld van binnenuit kende. Bekroond met de Deutscher
Buchpreis.

Uwe Timm (1940)


- Mijn broer bijvoorbeeld (2004)
- Rood (2006)
- Halfschaduw (2010)
Tijdens een rondgang op het Berlijnse Invalidenfriedhof klinken uit graven stemmen van
overlevenden op. Verreweg de belangrijkste in dit stemmenkoor is die van de Duitse
pilote Marga von Etzdorf (1907-1933). Zij maakt begin jaren '30 in Tokio kennis met een
ex-jachtvlieger en diplomaat. In een intiem, nachtelijk gesprek onthullen beiden hun
ongewone levensverhalen. Of die bijzondere ontmoeting een rol speelt bij de zelfmoord
van de pilote in 1933 blijft een open vraag. Hun in fragmenten vertelde verhaal is
ingebed in het Duitse (oorlogs)verleden en in getuigenissen van tijdgenoten.

Ilja Trojanow (1965)


- De wereldverzamelaar (2008)
over de (historische) 19e-eeuwse Britse officier Richard Burton. Een begenadigd
taalvirtuoos, die inlichtingenwerk verrichtte voor het Engelse leger, maar zich
tegelijkertijd vereenzelvigde met de inheemse bevolking en haar levenswijze overnam.
Door telkens een soort contraverteller uit de bezochte gebieden (Indië, Arabië, Afrika) op
te voeren ontstaat een perspectiefrijke avonturenroman die de culturele kloof met de
bezetter demonstreert. Kleurrijke roman over liefde, gevaar, politiek waar het
vertelplezier van af spat.
- Gebruiksaanwijzing voor India (2009)
- De wereld is groot en overal loert redding (2009)
- Aanslag op de vrijheid : de veiligheidswaan, de controlestaat en de aantasting van de
burgerrechten (2010)

Christa von Bernuth (1961) Thrillers


- Ontrouw (2004)
- Stemmen (2004)
- Familiezaak (2006)
- Gevoel van veiligheid (2007)

Ferdinand Von Schirach


- Misdaden (2010)
De Berlijnse advocaat Ferdinand von Schirach schreef elf verhalen over juridische
strafzaken, gebaseerd op gevallen waarmee hij vanuit zijn praktijk te maken heeft
gehad. Hoewel de aard van de zaken sterk uiteenloopt, hebben ze als overeenkomst dat
de verdachten het geen van allen zo ver hadden willen laten komen, maar door een
opeenvolging van omstandigheden, gebeurtenissen en handelingen in een strafrechtelijk
onderzoek verzeild raken. Enkelen zijn volkomen onschuldig, maar hebben de schijn
tegen, anderen gaan vrijuit bij gebrek aan bewijs. Voor hen die daadwerkelijk schuldig
worden bevonden aan een misdrijf volgt een veroordeling met een gepaste straf.

Martin Walser (1927)


- De levensloop der liefde (2002)
- Dood van een criticus (2003)
- Messmers reizen (2005)
- Een ogenblik van liefde (2007)
- Een liefhebbende man (2009)
- Angstbloesem (2010)
De 71-jarige vitale, doorgewinterde beleggingsadviseur Karl von Kahn noemt
geldvermeerdering de zin van zijn leven: geld biedt onafhankelijkheid. Maar de
geldwereld zit vol list en bedrog. Zijn enige vriend Lambert, antiekhandelaar, simuleert
een dodelijke ziekte om Karls handtekening voor een miljoenentransactie te ontfutselen.
Amadeus, een tycoon, is uit op Karls ondergang. Karls 80-jarige broer Erewein pleegt
zelfmoord. Hoewel Karl gelukkig getrouwd is met Helen, huwelijkstherapeut, stort hij zich
op de bijna veertig jaar jongere Joni Jetter, een bevallige actrice. Maar in hun eerste
gezamenlijke liefdesnacht blijkt dat zij uit is op zijn geld: twee miljoen euro om haar
nieuwe film te financieren.

Ernst Weiss (1992-1940)


- De ooggetuige (2007)
Geschreven in 1938. Als het om Hitler gaat, kon op dat tijdstip nog niemand weten
waartoe de jodenhaat en het nationalistische fanatisme zouden leiden. Weiss, tijdgenoot
van Kafka, begint zijn boek als een getroubleerde familiegeschiedenis, met een vader,
bruggenbouwer, die een tweede gezin blijkt te hebben, en een ziekelijke moeder die toch
voor hem kiest, dus tegen de zoon met wie zij een innige band had. Een vooraanstaande
joodse arts, met wiens dochter hij zal trouwen, leidt hem naar de psychiatrie. Aan het
front in de Grote Oorlog bevindt zich de Oostenrijkse korporaal A.H. onder zijn patiënten,
wiens vermeende blindheid hij geneest, waarna deze jodenhater en fanaat zich ontpopt
als de charismatische spreker en volksverlakker. Weiss laat stap voor stap zien hoe het
Duitse volk onder Hitlers invloed komt, maar hij schrijft erover alsof het een nationale
binnenbrand is die nog geblust kan worden. Een bijzonder boek.

Julie Zeh (1974)


- Adelaars en engelen (2002)
- Speeldrift (2006)
Twee intellectuele leerlingen aan een Bonner gymnasium lokken hun klassenleraar in een
seksuele val en weten hem zo in hun macht te krijgen. Ze doen het echter niet uit
winstbejag, maar puur omwille van het spel als experiment. Het meisje verleidt de leraar,
haar vriend maakt er opnamen van en dreigt ze op de website van de school te
publiceren. Voor de beide jongeren spelen begrippen als goed en kwaad geen rol,
daardoor wanen ze zich onaantastbaar en representeren ze een naar het nihilisme
neigende levensopvatting. Als de leraar wraak neemt en het tot een proces komt, wordt
het begrip waarheid ter discussie gesteld, zodat zelfs de vertegenwoordigers van de
rechtbank aan het twijfelen raken.
- Vrije val (2008)
- Corpus delicti (2009)
- Aanslag op de vrijheid : de veiligheidswaan, de controlestaat en de aantasting van de
burgerrechten (2010)