Vous êtes sur la page 1sur 48

Niniejszy darmowy ebook zawiera fragment penej wersji pod tytuem: "Wegetarianizm w praktyce" Aby przeczyta informacje o penej

wersji, kliknij tutaj

Darmowa publikacja dostarczona przez ProgramPartnerski.biz.pl


Niniejsza Wydawc. publikacji publikacja Zabronione bez moe s by kopiowana, zmiany oraz w dowolnie zawartoci si jej

rozprowadzana tylko i wycznie w formie dostarczonej przez jakiekolwiek zgody pisemnej wydawcy. Zabrania

odsprzeday, zgodnie z regulaminem Wydawnictwa Zote Myli.

Copyright for Polish edition by ZloteMysli.pl Data: 22.05.2006 Tytu: Wegetarianizm w praktyce (fragment utworu) Autor: Wojciech ukaszewski
Projekt okadki: Marzena Osuchowicz Korekta: Sylwia Fortuna Skad: Anna Popis-Witkowska Internetowe Wydawnictwo Zote Myli Zote Myli s.c. ul. Daszyskiego 5 44-100 Gliwice WWW: www.ZloteMysli.pl EMAIL: kontakt@zlotemysli.pl Wszelkie prawa zastrzeone. All rights reserved.

SPIS TRECI
WSTP...................................................................................................................5 1. WEGETARIANIZM.............................................................................................9

1.1. Dlaczego warto pozna wegetarianizm?................................................................17 1.2. wane rady dla pocztkujcych wegetarian..........................................................23
2. WEGETARIASKIE ZAMIENNIKI....................................................................26 3. NIECODZIENNE, WARTE ZAUWAENIA PRODUKTY SPOYWCZE................31

3.1. Wybrane produkty sojowe....................................................................................31 3.2. Niektre inne produkty........................................................................................36 3.3. Co jeszcze mona jada?......................................................................................46 3.4. Kilka przydatnych wskazwek i przepisw kulinarnych.....................................50
4. POPULARNE TUSZCZE..................................................................................58

4.1. Maso....................................................................................................................60 4.2. Margaryna............................................................................................................65 4.3. Oleje.....................................................................................................................68


5. CHLEB..............................................................................................................77

5.1. Sodkie wypieki.....................................................................................................96


6. SL.................................................................................................................102 7. ZAGROENIA.................................................................................................108

7.1. Manipulacje genetyczne.....................................................................................109 7.2. Szkodliwe czynniki wystpujce w ywnoci......................................................114 7.3. Roliny trujce....................................................................................................118 7.4. Oznakowanie ywnoci.......................................................................................120 7.5. Rekomendujemy optymizm...............................................................................126
8. DODATKI DO YWNOCI...............................................................................130

8.1. Dodatki E.........................................................................................................132 8.2. Inne dodatki nie wymieniane jako E...............................................................162
9. NAJWANIEJSZE WITAMINY........................................................................166 10. NIEZBDNE MINERAY...............................................................................172 11. CO TO JEST DIETA?.......................................................................................182

11.1. Dietetyka medyczna..........................................................................................184 11.2. Dietetyka pozamedyczna..................................................................................190


12. WEGETARIASKIE PSY?.............................................................................208 13. PYTANIA I ODPOWIEDZI..............................................................................219 14. ZAKOCZENIE.............................................................................................239 15. WYBRANE PIMIENNICTWO I STRONY INTERNETOWE............................244

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 4

Wstp
Oto poradnik dla wszystkich zainteresowanych pojtego

praktycznymi wegetarianizmu. Drogi Czytelniku, znajdziesz tu

aspektami

szeroko

mnstwo

informacji

dotyczcych

codziennego

i odwitnego jedzenia. Nie moglimy napisa o wszystkim, wic wybralimy kilka, naszym zadaniem kluczowych zagadnie. Jedne z nich mog wydawa si banalne, inne bardzo ciekawe, a niektre wrcz kontrowersyjne - to zaley od czytelnika. W tej ksice zawarte s tematy czsto poruszane przez innych autorw, oraz sprawy na og traktowane jak tabu. Na pewno bdziesz z niej wielokrotnie korzysta. Przecitnemu wspczesnemu czowiekowi jest coraz trudniej dostatecznie orientowa si w sprawach dotyczcych ywienia. A przecie ta sfera stanowi jeden z najwaniejszych aspektw naszego ycia. Wszystkie definicje ycia podkrelaj, e jest ono nieustannym procesem przemiany materii1. Kady organizm, od drobnoustrojw do czowieka, aby y potrzebuje energii. W zasadzie wszystko, co organizm wchania i przetwarza, mona nazwa jego
1

Tutaj nie wdajemy si w skomplikowane definicje biologiczne, filozoficzne, czy religijne.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 5

poywieniem. Dla czowieka szczeglne znaczenie ma odywianie si w formie, po prostu, codziennego jedzenia i picia. W ten sposb dostarczamy naszemu ciau niezbdnych skadnikw do jego regeneracji i transformacji. Statystyczna osoba rocznie zjada prawie ton ywnoci, z czego prawie poowa jest zbdnym i szkodliwym balastem. Czowiek bez picia moe wytrzyma 2 - 4 dni, bez jedzenia przestaje y po 7 - 10 dniach2. Pomijajc specjalne sytuacje (niektre choroby, chwilowy priorytet wyszych zada, wiadoma godwka), powinnimy codziennie je oraz pi. I tak czynimy. Wszyscy nieustannie kupujemy albo dostajemy co do jedzenia. Niewielu szczliwcw moe samemu i dla siebie wytwarza ywno. Jeli tak si zdarza, nigdy to nie dotyczy wszystkiego. Nawet tak zwani samowystarczalni rolnicy kupuj wiele gotowych produktw spoywczych, nie wspominajc o dodatkach, ktre s potrzebne do wyprodukowania wiecie jestemy swojskiej otoczeni ywnoci. We wspczesnym przez ekspansywny

przemys spoywczy wsparty interesami handlowcw, reklamami i mod, ktr sami tworzymy. Co jaki czas, pojawia si wie (sensacyjna plotka), e taki to a taki produkt jest super zdrowy, wrcz leczy prawie wszystkie schorzenia3. Oczywicie owa rewelacyjna wiadomo jest podparta wycinkiem z jakiej gazety, albo nazwiskiem popularnej osoby (aktor, sportowiec, polityk). Rozgasza si wic, e znany przez wszystkich (najczciej z telewizji)
2

Mamy na myli przecitnych ludzi, przebywajcych w normalnych warunkach. Sytuacje ekstremalne zmieniaj wymienione liczby, jak zwykle. 3 Gruntowne zbadanie tego zagadnienia mogoby stanowi podstaw pasjonujcej pracy z zakresu socjologii zdrowia.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 6

pan X, wczeniej uporczywie cierpicy na jak chorob, po kuracji na przykad marchewk albo melonami, wyzdrowia. I ludzie zaczynaj kupowa wicej marchewki albo melonw; przez jaki czas. Pniej o tym zapominaj (zwykle szybko) i zaczynaj je wicej na przykad kaszy jaglanej, bo ona pomoga chorej pani Y. Istnieje rwnie odwrotna strona tej kwestii. Nagle pojawia si informacja, e w takich to a takich ciastkach jest zawarty trujcy skadnik. I ludzie przestaj kupowa ze ciastka; przez jaki czas. Jeli chcecie Pastwo uchodzi za quanty, trendy, jazzy, czyli mwic po polsku, chcecie by na czasie konsumujcie tak zwan zdrow ywno, czyli niekonserwowane, wzbogacane niepasteryzowane, artykuy niebarwione sztucznie, nie chemicznie

ywnociowe. Konsumujcie Pastwo z umiarem, bo na rynku nie brakuje firm, ktre korzystajc ze stale rosncego popytu na naturaln ywno, wpychaj klientom produkty, nie majce z ni, poza etykietami nic wsplnego mwia Anna Cimaciak z TV Biznes (2006-04-05, 17:32). Wszyscy kiedy stalimy przed sklepow pk zastanawiajc si, ktry produkt wybra. S przecie tak adnie opakowane, kolorowe, zachcajce. Czy wiesz, e do produkowanej ywnoci dodaje si kilka tysicy rodkw chemicznych4? Czy wiesz, e w opakowaniach zawarte jest jeszcze wicej tysicy zwizkw chemicznych5? Jasne, i zdecydowana wikszo owych rodkw nie jest szkodliwa. Setki laboratoriw na naszej planecie dzie i noc pracuje, abymy jedli ze
4 5

Nie wszystkie na raz :) Jak wyej.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 7

smakiem i nie chorowali. Przy okazji kadej wizyty w sklepie, nie warto dawa si ponosi fantazji i wpada w sie niepotrzebnych stresw. Wystarczy nauczy si wybiera. wiat jest taki, jaki jest; jakim go chcemy widzie. Czowiek moe koncentrowa si na jego wietlistej albo nieco mniej jasnej stronie. Jeli zechcesz, wszdzie znajdziesz Dobro, Pikno, Mio. Wybaczaj popeniajcym bdy, lecz unikaj kamicych tak wybieraj. Informacje zamieszczone w tej ksice nie maj podmiotowoci medycznej, dlatego prosimy nie traktowa ich jako oficjalnych zalece zdrowotnych. Wszelkie prezentowane przez nas dane maj znaczenie Dlatego autor z sygnalizacyjne i nie pretenduj do zastpowania producentw, W poradniku formalnych badawczych raportw, ani wytycznych urzdowych. wyrozumiaoci przyjmiemy opinie handlowcw, ywieniowcw i wszystkich osb, ktrzy inaczej ni rozumiej prezentowane zagadnienia. wykorzystano rne rda; wymienilimy jedynie najistotniejsze z nich. Na kocu wypisalimy kilka uzupeniajcych pozycji, te adresy internetowe. Podstaw wyboru okrelonych danych bya subiektywna weryfikacja autora-wegetarianina oraz jego dowiadczonych w tym zakresie przyjaci z caego wiata. Sdzi naley, e kady czytelnik znajdzie tu co ciekawego i poytecznego. yczymy miej lektury.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 8

1. Wegetarianizm
Wegetarianie s zdrowsi? Gdyby niektrzy naukowcy zajmujcy si dziaaniami dotyczcymi ywnoci byli wampirami, to na pewno lataliby co noc wysysa krew z wegetarian, wiedzc, e jest ona zdrowa, i prbujc odkry, co jest tego przyczyn. Niewtpliwie zjadacze misa gruj nad wegetarianami jeli chodzi o ataki serca, udary, cukrzyc,

nadcinienie ttnicze i niektre postaci raka. W jednym z bada, opublikowanym w Brytyjskim Przegldzie Medycznym naukowcy porwnali miertelno 11 tys. wegetarian i mionikw misa; wegetarianie mieli zdecydowanie nisze wskaniki zgonw. Jeli przyj wniosek ekspertw, e przyczyn tego jest dieta i umiarkowany tryb ycia, musimy uzna dwa moliwe powody: unikanie szkodliwego misa i spoywanie duej iloci pokarmw rolinnych6. "Dieta wegetariaska, prawidowo skomponowana jest w stanie w peni pokry zapotrzebowanie czowieka na niezbdne skadniki odywcze, gwarantujc Zdrowy prawidowy wegetarianin rozwj moe bez i funkcjonowanie czowieka.

przeszkd zosta krwiodawc.7"

Carper J. - Nowe i niezwyke odkrycia leczniczego dziaania ywnoci; Warszawa 1996. 7 Wypowied Magorzaty Kozowskiej -Wojciechowskiej, Prezes Fundacji "Rada Promocji Zdrowego ywienia Czowieka", dla Polskiego Czerwonego Krzya.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 9

U wegetarian, w porwnaniu z osobami odywiajcymi si tradycyjnie, stwierdzono mniej zachorowa na serce, nowotwory, cukrzyc, osteoporoz, kamic nerkow, kamic ciow. Ludzie jedzcy tylko roliny, z zasady maj obniony w odniesieniu do caej populacji poziom cakowitego i zego cholesterolu8. Nie potwierdziy si obawy, e osoby niejedzce misa bd mie niedobory biaka, elaza albo witaminy B12. Natomiast faktem jest, i wegetarianie s mniej agresywni i atwiej si ucz, ni zjadacze misa. Wegetarianie adniej pachn? Dieta wegetariaska, mnie osobicie i moim bliskim, bardzo dobrze suy. Jestem gboko przekonana o szkodliwoci jedzenia misa i to nie tylko ze wzgldu na zatruwajcy nasz organizm jego charakter. Swoimi pogldami nie zamierzam jednak nikogo, za wszelk cen uszczliwia. Agresywne forsowanie swoich przekona i zmuszanie innych do podporzdkowania si naszej jedynie susznej idei, wywouje rwnie agresj i gboki opr. Wegetarianie powinni przekonywa innych swoim zrwnowaeniem, zdrowiem, pogod ducha, yczliwoci i licznym zapachem (po zrezygnowaniu z jedzenia misa pozbywamy si przykrego zapachu potu)9. Na caym wiecie jest ju spora grupka mw stanu, bdcych wegetarianami, powanie traktujcych zagadnienie praw zwierzt. W grudniu 2005 r. prezydent Republiki Sowenii Janez Drnovek
8 9

Badania Instytutu ywnoci i ywienia w Warszawie, w latach 1993-1994. Czelaj A. - Pi przemian w kuchni wegetariaskiej; Warszawa 1992.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 10

zwrci si do wszystkich z prob, by zastanowili si nad bezmiarem okruciestwa, jakie ludzie wyrzdzaj zwierztom. Oto fragment wywiadu z prezydentem. Pytanie: Co spowodowao, e zosta Pan wegetarianinem i jakie w konsekwencji zmiany pocigno to za sob? Janez Drnovek: Stao si tak, poniewa uwaam, e jedzenie wegetariaskie jest smaczniejsze i lepszej jakoci. Jemy miso, poniewa tak nas nauczono. Ja jestem wegetarianinem od kilku lat, a od niedawna weganinem. Oznacza to, e nie jem jajek, nie spoywam rwnie mleka ani pochodzcych z niego produktw. Niemniej jednak moliwoci wyboru pozostaj spore. Mam na myli ywno pochodzenia rolinnego, wystarczajc do zaspokojenia naszych potrzeb. Moja decyzja wynikaa bezporednio z wewntrznego przekonania. Niektrzy ludzie twierdz, e kuchnia wegaska jest ograniczona i przez to nudna, ale nie jest to prawda. Moe by bardzo urozmaicona10. Z kocem 1995 r. Federalny Komitet Doradczy ds. Kierunkw Dietetycznych zarekomendowa Ministerstwu Rolnictwa i Zdrowia USA (Secretaries of Agriculture & Health) diet wegetariask jako waciwy i zalecany sposb odywiania si dla Amerykanw. W opublikowanych zaleceniach tego Komitetu Doradczego czytamy m.in.: ...laktowegetarianie ciesz si wspaniaym zdrowiem. Ryzyko wystpienia u nich chorb serca, raka, cukrzycy czy otyoci jest wyranie zredukowane. Dieta wegetariaska jest zgodna z zasadami
10

Wywiad dla soweskiego magazynu: Wyzwolenie zwierzt, 15 grudnia 2005.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 11

zdrowego

odywiania Proteiny

si nie

oraz s

aktualnymi adn barier

wskazaniami w diecie

dietetycznymi.

wegetariaskiej... Raport ten podkrela fakt, e stosowanie diety wegetariaskiej prowadzi do znacznej redukcji wielu powanych dolegliwoci i chorb, jak na przykad choroby serca, raka, cukrzycy, nadcinienia, Opracowanie choroby to woreczka 15 stron ciowego rozmaitych czy otyoci. zawiera argumentw

popierajcych stosowanie diety wegetariaskiej, wspieranych przez ponad 100 referencji naukowych z dziedziny medycyny. Czym jest wegetarianizm? W wikszoci krajw, niekoniecznie tych zdecydowanie

nastawionych na turystyk, zaczynaj funkcjonowa restauracje, bary i sklepy dla wegetarian11. Wybierajc si za granic, wskazanym jest dokadne przygotowanie si: poznanie niezbdnych swek, zapisanie aktualnych adresw bezmisnych lokali i marketw. Kade szanujce si biuro turystyczne udzieli nam fachowych informacji12. W dobrych polskich przedwojennych salonach, na zaproszonych goci - jaroszy czekay specjalnie przygotowane rolinne smakoyki (zaciekawiay rwnie pozostae osoby). I chocia w ostatnich latach w naszym kraju zapanowaa atmosfera zdziwienia zjawiskiem wegetarianizmu, ludzi nie jedzcych misa powoli przestaje si

11

Niech za przykad posuy: Bourke A. - Wegetariaski przewodnik po Europie; Londyn 2001. 12 Wybierajc si na zorganizowane wycieczki, mamy prawo zamwi posiki wegetariaskie.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 12

wytyka palcami. Wegetariaskie traktowanie wiata sprawdza si praktycznie. Dla zachcenia signicia po sowniki jzykw obcych, wymieniamy kilka poytecznych swek, ktrych przyswojenie bdzie wielce pomocne turystom - wegetarianom. Wyjedajc do jakiego kraju, mona spisa sobie cae zwroty, ktrych przewidujemy uywa w lokalach gastronomicznych. To nic, e nie znasz danego jzyka obcego - popro o pomoc kolegw albo nauczycieli. Na pewno aden poliglota nie odmwi przetumaczenia kilku zda, chociaby takich: Jestem wegetarianinem, poprosz danie bez misa i bez jaj. Ktre dania s wegetariaskie, bez misa i bez jaj? Poprosz ry z wody, surwk warzywn bez dodatkw i wiey sok owocowy. Inwencja naley do wyjedajcego. j. polski j. woski j. angielski j. niemiecki wegetarianin vegetariano vegetarian Vegetarianer warzywa contorno vegetables Beilage rolina planta plant Pflanze rolinny vegetale vegetable pflanzlich owoce frutta fruit Obst owoce cytrusowe agrumi citrus fruits - Agrumen orzech noce nut Nuss
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 13

sok succo juice Saft surowy crudo raw roh wiey fresco fresh frisch W jzyku aciskim: vegetarius, oznacza - rolinny. Natomiast nazwa wegetarianizm pochodzi od aciskiego sowa vegus, oznaczajcego zdrowy, wiey, peen ycia. Z ogromnie duym prawdopodobiestwem naley stwierdzi, e czowiek musi je. Nie ulega wtpliwoci, i nazywamy siebie istotami wiadomymi. Jestemy rwnie obdarzeni znacznym zakresem wolnej woli. Wegetarianizm jest to wiadome, z wyboru, rolinne odywianie si. Czy tylko? Decydujc si na okrelon diet trzeba bra pod uwag indywidualne potrzeby i upodobania. Naley przy tym szanowa preferencje innych, ale jednoczenie zdecydowanie oczekiwa tolerowania wasnych ukierunkowa13. Sdzi wypada, i w niedalekiej przyszoci bd powstaway bezmisne miejsca w stosownych instytucjach, jak: restauracje, szpitale i sanatoria, placwki owiatowe, orodki wypoczynkowe, sklepy. Ludzie interesu, suchajcie - w Polsce jest ju kilka milionw ludzi nie chccych je misa (teraz albo w najbliszej przyszoci)!

13

Jak w kadej innej sferze spoecznego ycia :)


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 14

Badania socjodemograficzne14 wykazuj, e polski przecitny wegetarianin jest osob mod, dobrze wyksztacon, mieszkajc w duej miejskiej aglomeracji, nie jedzc misa od szeciu lat. W Polsce gwnym powodem wyboru diety wegetariaskiej s wzgldy moralno-etyczne i religijne. Co trzeci wegetarianin deklaruje przynaleno do cakowicie wegetariaskiej rodziny. Autorzy badania szacuj, e w naszym kraju jest 3% procent wegetarian, co stanowioby okoo 1,2 miliona obywateli15. Biorc pod uwag powszechnie pojawiajce si w mediach informacje ostrzegajce przed spoywaniem chorego16 albo coraz intensywniej adowanego chemi misa, uwzgldniajc zauwaalne podnoszenie si poziomu kultury odywiania spoeczestwa, prognozujemy zwikszanie si liczby polskich wegetarian w tempie 20% rocznie. A zatem, wegetarianin odywia si rolinami. Nie trzeba chyba dokadniej wyjania, e: drb, ryby, jaja - nie s rolinami. Kady wiadomy wybr (czegokolwiek) opiera si na jakim uzasadnieniu (motywacji). Wiodcym motywem wegetarian jest szacunek do kadego ycia, przyjcie zasady unikania krzywdzenia, nie zabijania i nie popierania zabijania.

14

Badanie przeprowadzone przez Akademi Rolnicz w Poznaniu, na przeomie lat 2000/2001. Badanie nie byo w peni reprezentatywne. 15 Inne badanie podaje, e osb z zasady nie jadajcych misa i jego przetworw jest w Polsce tylko 1%. GUS. Badanie nr 123. 2000. 16 Zagroonego ptasi gryp, chorobami szalonych krw (BSE), chorobami wi (PMWS), itp.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 15

Kierujc si mioci do czujcych istot, wegetarianie rezygnuj z nieraz mocno utrwalonych nawykw ywieniowych - i wybieraj niejedzenie misa. T postaw manifestuj przynaleno do jasnej pozytywnej strony wiata, do istot nie chccych nikogo krzywdzi. Tak wic, aby uczciwie mc si nazywa wegetarianinem, nie wystarczy powiedzie: Nie jem misa, bo tak jest zdrowiej, albo: Przestaj je miso, bo chc adnie wyglda, albo: Bd modna, przestan je miso. Wybierajc wegetarianizm decydujemy si na okrelony styl ycia. Uznajemy si za przyjaci wszystkich zwierzt, jemy rolinn ywno (najlepiej pochodzc z ekologicznych upraw i przetwrni), unikamy sztucznych dodatkw do potraw, staramy si nie uywa ubra i butw oraz wszelkich przedmiotw majcych zwierzce pochodzenie. Poza tym, do wegetariaskiego sposobu ycia nie przystaje picie alkoholu, ani zaywanie narkotykw. Wegetarianami nazywaj si osoby, ktre nie spoywaj misa zwierzt, ale jedz: JAROSZE: ryby, jaja, mleko i jego przetwory LAKTOOVOWEGETARIANIE: jaja, mleko i jego przetwory OVOWEGETARIANIE: jaja LAKTOWEGETARIANIE: mleko i jego przetwory WEGANIE: tylko roliny WITARIANIE: tylko surowe roliny FRUTARIANIE: tylko surowe owoce

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 16

Wyrazy: wegetarianizm, wegetarianin - w jzyku polskim skadaj si z wielu liter (13 i 12). Niby nic. Przecie mamy znacznie dusze wyrazy. A jednak byoby dobrze je skrci i sprbowa nieco spolszczy. Moliwe, i nie trzeba tego robi - kto to wie? Czy spodoba si wyraz wege, propagowany przez jedno z czasopism? Jest niedostatecznie polski? On mgby zwa si vegusik, a ona veguska... A czy przyjmie si okrelenie rolinojad? Chyba te ma za duo liter Przestamy. Ju w niedalekiej przyszoci analizowane okrelenia same znikn, ludzie przecie przestan je miso.

1.1. Dlaczego warto pozna wegetarianizm?


eby umie przygotowa poywny posiek dziecku, ktre nie chce je misa. eby rozumie politykw, dziennikarzy, ksiy, mwicych o wegetarianizmie. eby nie traktowa wegetarian jak przybyszw z Marsa. W 2000 r. zorganizowano w Sopocie sympozjum z propagatorami jedzenia rolin i przedstawicielami wiata medycznego. Przyjechaa Juliet Gellatley, zaoycielka wspieranej przez Paula McCartneya organizacji Viva! Na tym spotkaniu obliczono, e w cigu swojego ycia czowiek zjada przecitnie 5 krw, 20 wi, 29 owiec, 760

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 17

kurczakw, 46 indykw, 15 kaczek, 7 krlikw, 1,5 gsi i 500 kg ryb. Wszystkie te stworzenia, zanim trafi na talerz, s zamczone17. Szczeglnie ulubion przeksk s hamburgery, ktrych skad bywa nader ciekawy: golonka ze cignami i tuszczem, mielonka z serc, jzykw i tuszczu oraz najbardziej zaskakujcy skadnik MRM czyli zmiadone i nie wykorzystane resztki zabitego zwierzcia. Na caym wiecie na miso zabijanych jest okoo 25 mld zwierzt rocznie. Wikszo z nich umiera z powodu strachu i okropnych warunkw, gdy s przewoone setki kilometrw, w cisku, bez jedzenia i picia. Te, ktre przeyj czeka nieuchronny krwawy koniec. W rzeniach podrzyna si im garda, obdziera ze skry i zanurza we wrztku - czsto, gdy jeszcze yj a pniej przeznacza si na przykad na pasztety albo hamburgery. Ju jest najwyszy czas, aby tym biednym zwierztom i sobie okaza wspczucie. Wspczenie coraz wicej fizjologw, lekarzy i dietetykw zaleca stosowanie diety opartej na wykluczeniu misa. Andrzej Ziemba, fizjolog z Centrum Medycyny Dowiadczalnej i Klinicznej PAN uwaa, e: Dobrze zaplanowana dieta wegetariaska dostarcza organizmowi wszystkie skadniki niezbdne do prawidowego dziaania18.

17 18

"Przegld", 2002.37 "Wiedza i ycie", 1999.7.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 18

Anna

Kosiska,

specjalistka

do

spraw

ywienia

stwierdza:

Powszechnie uwaa si, e w codziennym menu dziecka nie moe zabrakn da misnych. Tymczasem ani cielce klopsiki, ani te kanapki z szynk nie s niezbdne w jego diecie19. Magorzata Rogalska-Niedwied z Instytutu ywnoci i ywienia zauwaa: Jeli dieta wegetariaska nie jest prowadzona spontanicznie, ale w oparciu o podstawy naukowe, wtedy warta jest propagowania20. Ewa Wojas, lekarz z internetowej poradni pisze: Wegetarianizm nie jest niczym zym, to normalna dieta, tyle e bez misa21. Ewa Karczewska, w artykule pt. Wpyw wegetarianizmu na zdrowie czowieka zauwaa: Szczeglne zainteresowanie budzi wpyw diet wegetariaskich psychofizyczn na jak zdrowie rwnie czowieka, profilaktyk i jego sprawno chorb leczenie

cywilizacyjnych, gwnie niedokrwiennej choroby serca, otyoci, nadcinienia ttniczego, cukrzycy, raka okrnicy, kamicy ciowej i nerkowej. Stwierdzono, e osoby przestrzegajce wegetariaskiego sposobu ywienia rzadziej zapadaj na wyej wymienione schorzenia. () Uwaa si, e diety wegetariaskie zmniejszaj ryzyko powstawania niektrych chorb cywilizacyjnych. Podoem wielu chorb jest otyo. Wegetarianizm okazuje si by bardzo dobrym sposobem w walce z otyoci a tym samym zmniejsza si
19 20 21

"Claudia", 2006.3 PAP Nauka w Polsce, 2004.11.1 zdrowemiasto.pl, 2004.06.07


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 19

ryzyko zachorowania na cukrzyc insulinoniezalen. U ludzi stosujcych diety wegetariaskie zmiany miadycowe ulegaj zahamowaniu a nawet cofaj si. Zmniejsza si te ryzyko zachorowania na raka jelita grubego a zwaszcza okrnicy. Przypuszcza si, e u wegetarian rzadziej wystpuje rak sutka, ale moe mie na to wpyw niepalenie przez nich papierosw. Podobnie jest z rakiem puc i mniejsz zachorowalno na to schorzenie wegetarian mona raczej wytumaczy tym, i na og nie pal papierosw, a spoywaj duo warzyw i owocw. () Jeli chodzi o cinienie ttnicze krwi uwaa si, e u wegetarian jest ono nisze, ale jest to prawdopodobnie zwizane nie tylko z diet, lecz take z mas ciaa. Ponadto uywaj oni mniej soli do produkcji potraw a poza tym z reguy nie pij alkoholu i kawy22. Bonnie Lieban23 podaje dziesi powodw, by odywia si w sposb bardziej wegetariaski. Rak. Studia naukowe z duym prawdopodobiestwem wskazuj, e owoce i warzywa posiadaj cechy chronice przed rnymi rodzajami raka: puc, okrnicy, odka, jamy ustnej, krtani, przeyku i pcherza. Natomiast najnowsze badania odkryy, e likopen, karotenoid w pomidorach i w sosie pomidorowym, moe chroni przed rakiem prostaty. Choroby serca. Dieta rolinna skadajca si z owocw i warzyw potrafi zredukowa ryzyko choroby serca, zwaszcza, e ogranicza
22 23

profesor.pl 2004. 1875 Connecticut Ave., N.W., Suite 300, Washington DC 20009-5728
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 20

poziom

tuszczw

nasyconych

niepodanego

cholesterolu,

podstawowych czynnikw uatwiajcych powstanie choroby serca. Wylew. Istniej dowody sugerujce, e regularne jedzenie warzyw i owocw wpywa korzystnie na zmniejszenie ryzyka wystpienia wylewu. Zaparcia. Bogate w bonnik ziarna, zwaszcza otrby pszenne, pomagaj zapobiega zaparciom. Cukrzyca. Odkryto, e prawdopodobiestwo zachorowania na cukrzyc w wieku dorosym jest mniejsze u osb jadajcych wicej produktw penoziarnistych (razowy chleb, niezuszczone ziarna). Zatrucia. Kade poywienie, wcznie z rolinami, moe zawiera trucizny, ale miso, owoce morza i nabia (jaja) s najwikszymi dostarczycielami trucizn wywoujcych powane schorzenia. rodowisko. Na wyprodukowanie ywego inwentarza

przeznaczonego do zjedzenia potrzebujemy okoo dziesi razy wicej energii ni na wyprodukowanie porwnywalnej iloci warzyw. Koszty. ywno rolinna jest zwykle w niszej cenie ni poywienie misne. Dotyczy to zarwno sklepw, jak i restauracji. Dobro zwierzt. Zwierzta, ktre zjadamy, przewanie zanim zostan zabite, s hodowane i transportowane w brutalnych warunkach. Jedzc miso, odywiamy si cierpieniem zwierzt.

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 21

Smak. Bezsprzecznym powodem, dla ktrego warto stosowa diet rolinn jest to, e posiki warzywno-zboowo-owocowe po prostu doskonale smakuj. Znamy duo przykadw wiatowych autorytetw popierajcych rolinne odywianie. Wymiemy tu chociaby laureatw Nagrody Nobla bdcych wegetarianami. Rabindranath Tagore -1913, literatura; Albert Einstein - 1921, fizyka, George Bernard Shaw 1925, literatura; Sir C. V. Raman 1930, fizyka; Albert Schweitzer 1952, pokj; Linus Pauling 1954, chemia i - 1962, pokj; George Wald, 1967, medycyna; Isaac Bashevis Singer 1978, literatura, Chandrashekar Subrahmanyam 1983, fizyka; Elie Wiesel - 1986, pokj; 14. Dalaj Lama - 1989, pokj; Aung San Suu Kyi - 1991, pokj; V.S. Naipaul - 2001r, literatura; JM Coetzee - 2003, literatura. W tym miejscu wypada podkreli, e wegetarianizm nie jest wymysem odlotowcw ani okrelonego lobby producentw ywnoci. Rwnie czenie wegetarianizmu ze snobistycznym stylem ycia nie jest w peni suszne. Szczeglnie opinie typu: Nie jesz misa, to pewnie naleysz do jakiej sekty, wywouj jedynie umiech i nie s godne naszego komentarza. Zdaniem autora, wegetariaski styl ycia stanowi naturalny element nieustannie doskonalcego si i niekrzywdzcego, wiecznego ycia. W ostatnim czasie mamy okazj obserwowa wzrost intensywnoci dziaa na rzecz ochrony ycia zwierzt, a co si z tym wie,
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 22

zwikszenie zainteresowania wegetarianizmem. Jest to niewtpliwie zwizane z oglnym podwyszaniem si poziomu wiadomoci ludzkoci. Wiodc oglnowiatow akcj promujc rolinne, darowujce ycie poywienie jest program Alternatywne ycie. Przypomina on ludzkoci, e mdrze jest przej na zawsze na wegetariask diet24. Program ten proponuje ludzkoci: Zmie swoje ycie, zmie swoje serce, zmie swoj diet. Koniec z zabijaniem. Bd zdrowy i kochajcy.

1.2. Wane rady dla pocztkujcych wegetarian


Przechodzc cakowicie na wegetariask diet, trzeba by

stanowczym i pozwoli organizmowi na samooczyszczenie, a wic: Nie zraa si moliwymi reakcjami ciaa, charakterystycznymi dla procesu samooczyszczania (biegunka, wypryski na skrze, denerwujce uczucie nienasycenia), na pocztku wegetariaskiej drogi - przecie ustrj jest bardzo zatruty wieloletnim wchanianiem misa. Jest to naturalny proces, niemniej w sytuacjach wtpliwych, wskazane jest skonsultowanie si z lekarzem (najlepiej wegetarianinem).

24

godsdirectcontact.us/com/vegetarian/alternativeliving/download.htm
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 23

Ograniczy do niezbdnego minimum przyjmowanie sztucznych odywek. Wikszo z nich uzyskiwana jest ze zwierzt (wtroba, krew, koci). Unika zatruwania si produktami zawierajcymi zwierzce

skadniki: te sery dojrzewajce (podpuszczka z odkw), klasyczne galaretki (elatyna z koci, lecytyna z tkanek nerwowych), niektre gatunki pieczywa (jaja), wikszo myde (tuszcz zwierzcy), rne ubrania (skry). Jadajc w zakadach zbiorowego ywienia, trzeba bra pod uwag fakt, i wikszo oficjalnych przepisw spoywczych przewiduje uywanie skadnikw pochodzenia zwierzcego do kasz25 (jaja, tuszcz - smalec), ryu (biako jaj), albo ziemniakw (j). Take warzywa bywaj wczeniej gotowane w wywarze misnym. W miar moliwoci naley je to, co si najbardziej lubi. Brak zaufania do potrawy wpywa niekorzystnie na ukad trawienny. Niektre wyroby maj w nazwie sowa: wegetariaski lub ekologiczny, wycznie z komercyjnych wzgldw. Pi nieco wicej wieych sokw owocowych i rdlanej wody. Wybiera przebywanie w miejscach nie zwizanych z zabijaniem zwierzt. Utrzymywa czstsze kontakty z osobami niejedzcymi misa.
25

Kasza bywa wczeniej wymieszana z jajami, nastpnie suszona i pniej gotowana w wodzie z dodatkiem smalcu
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 24

Uwanie

obserwowa

poczynania

przemysowcw

udoskonalajcych natur (np. genetyka). Pamita, e kady konsument ma prawo wiedzie wszystko o tym, co kupuje do jedzenia. Zapomnie o jakimkolwiek fanatyzmie: jeeli przypadkowo spoyjesz produkt zawierajcy miso, nic si nie stanie. Fakt, e jeste wegetarianinem, nie upowania Ci do traktowania z gry innych ludzi (nie trzeba nikogo na si namawia do przejcia na wegetarianizm). Klasyczny wegetarianizm gosi konieczno obserwowania, rozumienia, szanowania i kochania ywych istot. Zabijanie zwierzt i ich jedzenie jest zaprzeczeniem tej tezy. wiatowa Deklaracja Praw Zwierzcia, uchwalona przez UNESCO 15 padziernika 1978 r. w Paryu, obwieszcza26: Art. 1. Wszystkie zwierzta rodz si rwne wobec ycia i maj te same prawa do istnienia. Art. 11. Kady akt prowadzcy do zabicia zwierzcia bez koniecznej potrzeby, jest mordem, czyli zbrodni przeciw yciu. Wszystkie znaczce wiatowe religie przypominaj czowiekowi: Nie zabijaj! Tak zakoczmy definiowanie wegetarianizmu.

26

Wybrane artykuy.

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 25

7. Zagroenia
Czowiek jest w znacznej mierze tym, co je, co wkada do ust i poyka. Wiele wynika zdrowotnych z problemw wspczesnego spoeczestwa naturalnej nagminnie praktykowanego ulepszania

ywnoci. Najpierw uszlachetniana jest gleba, pniej roliny traktowane s rodkami pobudzajcymi wzrost, chronicymi przed szkodnikami, uatwiajcymi transport i przechowywanie. Wpyw tych wszystkich syntetycznych i psyntetycznych dodatkw na ludzi organizm, nie jest w peni jednoznaczny. Oczywicie laboratoria staraj si, aby wszystko byo naleycie kontrolowane i jak najmniej toksyczne - ale Podstaw poywienia wspczesnych ludzi s: biaa mka, biay cukier, tuszcze zwierzce, przetwory misne, junk-food (mieciowe jedzenie): hamburgery, frytki, hot-dogi, chipsy, koloryzowane napoje chodzce i tak dalej. Taka dieta jest przyczyn kilkudziesiciu jednostek chorobowych, w tym: chorb ukadu krenia, nowotworw, zaburze ukadu trawienia, schorze koci, cukrzycy, otyoci, alergii. Trzeba wiedzie, e praktycznie nie istnieje skuteczny nadzr nad caym procesem powstawania produktu spoywczego (od roliny do sklepowej lady). Co w takim razie moe zrobi konsument, aby si przed tym wszystkim broni? Powinien zmieni swoje nawyki ywieniowe na bezpieczniejsze i dba o aktualizowanie swojej wiedzy
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 26

z tego zakresu. W interesie caego spoeczestwa jest posiadanie informacji na temat rolnictwa ekologicznego, wegetarianizmu oraz powszechne nauczanie sposobw uzyskiwania wiedzy o zawartoci i pochodzeniu kupowanych produktw spoywczych. Kady ma prawo wiedzie, co je.

7.1. Manipulacje genetyczne


Ju nie da si zapobiec wprowadzaniu do coraz

wspczeniejszej spoywczego.

biotechnologii

przemysu

Ujmujc zagadnienie szerzej, cae rolnictwo szybko staje si przemysem. Na sklepowych pkach mona bez przeszkd znale ywno wyprodukowan metodami inynierii genetycznej27. Inynieria genetyczna umoliwia wprowadzenie do organizmw fragmentw DNA, sztucznie rekombinowanych albo zapoyczonych z innych organizmw. Celem tego jest uzyskanie cech, ktrych prawdopodobnie nie udaoby si wyksztaci drog klasycznego rozmnaania. GMO Genetycznie Modyfikowane Organizmy s wielce sztuczne. Nigdy w przyrodzie samoistnie nie powstaj na przykad: pomidor z genem ryby, ziemniak z genem meduzy, ry z genem czowieka, kukurydza z genem bakterii. Na du skal wprowadzono GMO pod koniec ubiegego wieku. Obecnie najwicej
27

Informacje o ywnoci zmienianej genetycznie znajdziesz m. in. na stronie icppc.pl


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 27

rolin modyfikowanych genetycznie produkuje si w USA, Kanadzie, Brazylii, Argentynie, Hiszpanii, Bugarii i Rumuni. Takie zabiegi maj dwa gwne cele: uzyskanie taszych produktw i projektowanie wysoko standaryzowanej ywnoci o precyzyjnie ustalonym wzorze. Wedug tego pogldu, nowoczesna saata z Arizony winna by nieodrnialna od nowoczesnej saaty z Katalonii. Czy naprawd tego chcemy? Mamy wic genetycznie modyfikowane: yto, pszenic, owies, jczmie, rzepak, kukurydz, soj, pomidory, winogrona, banany, ziemniaki (frytki), buraki cukrowe, dyni, papaj, cykori, tyto, bawen, saat. Organizmy genetycznie modyfikowane (OGM) spotykamy w wikszoci przetworw mlekopochodnych i farmaceutycznych. Porednio lub bezporednio zawieraj je: wyroby cukiernicze i czekoladowe, lody i desery, koncentraty spoywcze, sosy, zupy byskawiczne, majonez, margaryna, miksy masa i oleju, patki niadaniowe, przyprawy, napoje bezalkoholowe, sodziki, ocet, konserwy, i tak dalej. Do produkcji ywnoci dla wegetarian jako podstawowych surowcw uywa si soi i kukurydzy, ktre s przewanie zmieniane genetycznie. Okazuje si, e tego typu manipulowanie natur prowadzone jest prawie na wszystkich rolinach28. W owej niechlubnej dziedzinie, do wiatowej czowki ostatnio dobijaj Niemcy, Holandia, Francja
28

Organizmy zmodyfikowane genetycznie - ang. GMOs.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 28

i Wielka Brytania. Oficjalnie naukowcom idzie o uzyskanie rolin odpornych na: rodki chwastobjcze, szkodniki gryzce, poraenie wirusami oraz wyprodukowanie rolin o podanej zawartoci okrelonych ingrediencji (na przykad ziemniaki przeznaczane na frytki albo czipsy). Sztucznie wytwarza si ju wicej ni 20 enzymw, jak: chymozyna (w podpuszczkach serowych), amalaza (w pieczywie), pektynaza (w syropach i sokach owocowych), inwertaza (w marcepanie). Rne substancje wzmacniajce zapach (chociaby glutaminian i wanilina), s produkowane przez mikroorganizmy zmienione genetycznie. Nie trzeba uwypukla, e dziaania technogenetyczne obejmuj rwnie zwierzta, od bakterii do ssakw - i oczywicie ludzi (sic!). Zabawa z genami ywych organizmw grozi wymykaniem si spod kontroli i wymaga przyjcia ogromnej odpowiedzialnoci. Jest to dziedzina balansujca na granicy dozwolonych ludziom dziaa. Bo wolno nie oznacza swobody robienia wszystkiego! Stosowanie inynierii genetycznej wywouje wzrost substancji trujcych, alergenw, zwizkw zakcajcych reakcje organizmw na lekarstwa - a zwaszcza nienaturalne powoywanie do istnienia zdolnych do rozmnaania form, wyposaonych w nowe cechy. Te formy wydostaj si z laboratoriw i zakadw przetwrczych przez cieki, wyziewy gazowe, odpady poprodukcyjne i tak dalej. Ilustracj mog by ju dziko rosnce na polach roliny transgeniczne29.
29

Transgeniczne - wyhodowane ze zmienionych genetycznie komrek.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 29

W Polsce, oficjalnie, wprowadzane do obrotu produkty ywnociowe zawierajce organizmy genetycznie zmodyfikowane lub skadajce si z takich organizmw albo ich czci, powinny by oznakowane30 napisem (przy nazwie): produkt genetycznie modyfikowany lub genetycznie modyfikowane. Jednake, zgodnie z przepisami obowizujcymi zarwno w Unii Europejskiej, jak i w Polsce, obowizkowe znakowanie produktu na opakowaniu jednostkowym jest wymagane, gdy produkt zawiera powyej 1% zmodyfikowanego DNA. Innych produktw nie trzeba oznacza! Ekosystem budowany przez tysice lat, moe zosta zachwiany w cigu kilku godzin. I co wtedy? Czy znacie ten film? Krl pewnego bogatego kraju dosypuje co do ziarna zebranego na polach swojego krlestwa i posya to zmodyfikowane ziarno jako podarunek dla ludnoci ociennego biednego kraju. Obdarowani ciesz si hojnoci bogatego krla, spoywaj ziarno i - poznaj dobro darczycy. Prosimy nie przeraa si, mamy na myli jedynie wymylony, fantastyczny film. Naprawd! Dla rwnowagi podajemy optymistyczn wiadomo podan przez rodki masowego przekazu na pocztku marca 2004 r. W USA, okoo 150 km od San Francisco, w okrgu Mendocino, bdzie utworzona pierwsza w tym kraju strefa wolna od inynierii genetycznej. Brawo! Co zatem moesz zrobi w tym zakresie, jako przecitny konsument?

30

Od 22 kwietnia 2000 r. (Rozporzdzenie Ministra Ochrony rodowiska, Zasobw naturalnych i Lenictwa z 8.10.2000r.).
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 30

Staraj si wybiera lokaln ywno sprawdzonej jakoci. Nie kupuj w sklepach i hurtowniach ywnoci z GMO. Popieraj tworzenie stref wolnych od GMO. Nasze zdanie znasz. Dla ilustracji przytaczamy fragmenty dwch przeciwstawnych wypowiedzi na temat GMO31. No c, zawsze bd ludzie chtni do dyskutowania... i dyskutowania. Iwona Traczyk - Instytut ywnoci i ywienia w Warszawie: Trzeba wyranie powiedzie, e nie ma adnych dowodw na to, by ywno zmodyfikowana genetycznie bya niebezpieczna dla czowieka. Tego rodzaju produkty, zanim zostan wprowadzone do obrotu, przechodz bardzo szczegowe badania i testy. () Dziki inynierii genetycznej, stworzono roliny odporne na szkodniki i rodki ochrony rolin. () W niedalekiej przyszoci najprawdopodobniej pojawi si te w sprzeday roliny zmodyfikowane genetycznie o zmienionej wartoci odywczej, zawierajce wicej niezbdnych dla zdrowia witamin, skadnikw mineralnych, kwasw omega-3. Tego rodzaju produkty uatwi komponowanie zdrowej i penowartociowej diety. Jadwiga opata Midzynarodowa Koalicja dla Ochrony Polskiej Wsi: Nigdy wczeniej roliny zmodyfikowane genetycznie nie byy czci jadospisu czowieka. Nie wiadomo wic, jak wpywaj na jego zdrowie i czy s bezpieczne. Istnieje ryzyko, e wprowadzone do
31

Samo zdrowie, 2003.05.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 31

ywych organizmw obce geny mog sta si impulsem do powstawania chorobotwrczych mutacji. () Nie widz potrzeby genetycznego wzbogacania ywnoci witaminami lub skadnikami mineralnymi, bo roliny produkowane metodami tradycyjnymi (zwaszcza ywno ekologiczna) s wystarczajco bogate pod wzgldem odywczym. Metody jej produkcji i przetwarzania sprawdzone zostay przez pokolenia. Ryzykowne technologie, ktrych skutki s trudne do przewidzenia, nie s wic potrzebne () Wbrew wczeniejszym zapewnieniom producentw, GMO nie jest te wcale tasza od tradycyjnej.

7.2. Szkodliwe czynniki wystpujce w ywnoci


Nie ustrzeemy si wszystkich niebezpieczestw tego wiata. ycie ludzkie z zaoenia jest niepewn gr. Dobrze wiemy, czym koczy si ta zabawa. Ale czowiek dysponuje ogromn przystosowawcz moc, umie przyzwyczai si do wszystkiego. Nie wolno popada w pesymizm i wszechobecne zastraszenie. Nasze myli tworz rzeczywisto, bdmy optymistami. Zaprawd, potrafimy - ale skutecznie ochroni si przed rozmaitymi kopotami

uwiadamiamy sobie to w zbyt maym zakresie. Przecie, gdyby byo inaczej, gatunek ludzki ju dawno przestaby istnie. Czy tak? A zatem - wraz z codzienn ywnoci wprowadzamy do swych organizmw rozmaite mieci i trucizny. Dziennik "La Repubblica", opierajc si na wynikach bada przeprowadzonych w Uniwersytecie Mediolaskim informuje o kolejnym alarmie podniesionym przez
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 32

naukowcw

zwizku

ze

stwierdzeniem

toksyn

innych

szkodliwych skadnikw w rnych kartonowych oraz aluminiowych opakowaniach.: W kartonowych pudekach do pizzy na wynos znajduj si trujce substancje, ktre uwalniaj si ju w temperaturze 60 stopni Celsjusza, a wic co najmniej takiej, w jakiej jest ona pakowana. Chodzi midzy innymi o takie substancje jak benzen i naftalen. Szczeglne zaniepokojenie mediolaskich naukowcw wywoaa obecno substancji, nazywanej w skrcie DIPB, a ktrej stosowania zabronia Unia Europejska32. Nasz system obronny spenia swoj powinno, ale za czsto pracuje na penych obrotach. Jako istoty wiadome, mamy obowizek wspomaga nasz naturaln si. Jak? Midzy innymi unikajc problematycznej ywnoci i zdajc sobie spraw z zagroe wpywajcych przez usta. Zatem co jest a tak niedobrego w produktach spoywczych? Poprawmy si: Co niekorzystnego moe nam potencjalnie grozi, gdy bdziemy beztrosko spoywa niepewne jedzenie? DETERGENTY. rodki czystoci, do mycia, prania, czyszczenia33. DROBNOUSTROJE. Mae, niewidoczne organizmy znajduj si wszdzie. Niektre z nich (bakterie, plenie) powoduj psucie si ywnoci
32 33

mog

przyczynia

si

do

zatru

pokarmowych

PAP 2006.04.07. rodki czystoci trzeba stosowa dokadnie wedug zaczonego sposobu uycia. Naley zauway, i teraz pojawia si coraz wicej maotoksycznych rolinnych preparatw przydatnych do utrzymania higieny - te wybierajmy.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 33

(salmonella, enterotoksyna, jad kiebasiany). Najlepiej czuj si w rodowisku wilgotnym o temperaturze 100C - 400C. Pamitajmy, e ywno zakaona na przykad salmonell, wizualnie nie musi wykazywa oznak zepsucia!34 METALE. Przenikaj do ywnoci z opakowa, naczy, rodkw pielgnacji rolin, skaonego powietrza. Niekorzystnymi metalami dla czowieka s zwaszcza: ow, kadm, arsen, rt, beryl, mied, cynk, antymon35. Prawie poowa polskich gleb jest nadmiernie skaona metalami cikimi - metalami mierci. NATURALNE ROLINNE TOKSYNY. Trucizny w grzybach; wolno je tylko na pewno znane grzyby36. Cyjanowodr w pestkach owocw (brzoskwinie, liwki, morele, winie, czerenie, jabka); nie trzeba rozgryza pestek wymienionych owocw37. Solanina w ziemniakach - szczeglnie ziemniaki mode i kiekujce zawieraj t szkodliw substancj zgromadzon tu pod upin38. NIEHIGIENICZNE POSTPOWANIE PRODUCENTW

I HANDLOWCW. Bez komentarza.


34

Oglnie, ywno najlepiej jest przechowywa w suchych i chodnych miejscach (czsto wietrzonych). Oczywicie, obowizkowo przestrzegajmy terminw wanoci do spoycia danych produktw. I jedzmy duo wieych warzyw oraz owocw zawierajcych witamin C, ktra peni funkcj ochronn przed wszelkimi zatruciami. 35 Niektre z nich s czowiekowi bardzo potrzebne (np. mied, cynk), ale w okrelonej iloci. 36 Nie naley jada grzybw odgrzewanych! 37 Jeli rozgryziesz na przykad kilka pestek jabek, to nic si nie stanie. Aby si zatru, musiaby zje duo caych pestek. 38 Ziemniaki przed spoyciem trzeba dokadnie obiera.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 34

PASOYTY. Najczciej s to: glisty, tasiemce, wonie, owsiki. Wydalane z kaem zwierzt i ludzi jajeczka rozmaitych pasoytw, czsto przedostaj si na warzywa i owoce. Bytuj te w zakaonym misie. Pochodz midzy innymi z gospodarstw rolnych stosujcych nawozy zwierzce (obornik)39.

PESTYCYDY. rodki ochrony rolin. Gromadz si w organizmach latami i powoduj systematyczne pogarszanie stanu zdrowia40. Szczeglnym problemem w Polsce s trujce zwizki azotowe wchaniane z gleby (nawozy sztuczne), wody (przecieki z gnojowisk), powietrza (spaliny samochodowe, palenie papierosw).

PLENIE. Nadgnia marchew, pietruszka, pomidor, ziemniak, nie nadaj si do jedzenia - nawet jeli odkroi si kawaek pokryty pleni. W pozornie zdrowej czci nadgnitych warzyw (rwnie owocw) pozostaj niewidoczne strzpki niebezpiecznych pleni41.

RODKI ODSTRASZAJCE OWADY I GRYZONIE. Uywajc takich preparatw, trzeba bezwzgldnie chroni przed nimi ywno42.

39

Misa nie trzeba je :) Warzywa i owoce, przed zjedzeniem musimy dokadnie my - zimn, ciep i zimn wod (trzykrotnie). Kocwki warzyw korzeniowych trzeba odcina i wyrzuca. 41 Zjedzenie takiego warzywa nie wywouje natychmiastowych objaww, ale daje o sobie zna nawet po kilku latach. Nie oszczdzaj, jedzc tasze, ale szkodliwe warzywa!
40
42

Podobnie, jak w p. 25.

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 35

7.3. Roliny trujce


Pono nie trzeba banalnie wykazywa, e wegetarianie nie jedz jak popadnie wszystkich rolin. A moe jednak naley to robi? Wiele z rolin jest mao smacznych, niezbyt poywnych, trudno przyswajalnych. Poza tym mamy zrnicowane smaki, indywidualne potrzeby organizmu, bywamy uczuleni na rne substancje i wtedy unikamy zawierajcych je rolin. S te zielone trucizny. Wymiemy niektre z nich.

BIELU. Ma owalne licie o poszarpanych brzegach. Posiada due kielichowate kwiaty, pojedyncze, w kolorze biaym. Jego owoce s kolczaste. Wyrnia si mdlcym zapachem.

CYKUTA. Ma wewntrz puste odygi nakrapiane na czerwono i mae dwu-trzy patowe zbkowane licie. Posiada mae baldachy drobnych biaych kwiatkw. Na szczcie odznacza si nieprzyjemnym zapachem.

JASKIER. Ma jasnote byszczce kwiatki o piciu lub wicej nakadajcych si na siebie patkach.

LULEK

CZARNY.

Charakteryzuje

si

owalnymi

limi

o zbkowanych brzegach, pokrytymi lepkimi woskami. Jego kwiaty s koloru czerwonego, wida na nich biae plamki.

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 36

NAPARSTNICA. Wyrnia si zwieczonym szpicem z czerwonych, rowych lub tych kwiatw, limi rurkowatego ksztatu. Czsto spotykana na wysypiskach mieci. OSTRKA WYNIOSA. Licie tej roliny ukadaj si promienicie. Kwiaty przycigaj wzrok kolorami ciemnoczerwonym i niebieskim. Lubi obszary podmoke. SZCZW PLAMISTY. Ma wewntrz puste odygi nakrapiane na purpurowo i janiejsze od spodu, grubo zbkowane licie. Posiada gste baldachy maych biaych kwiatkw. Dorasta do wysokoci dwch metrw. Ma bardzo odpychajcy zapach. TOJAD MORDOWNIK. Posiada gste licie w ksztacie doni. Kusi gboko wycitymi, wochatymi kwiatami przypominajce hemy. Maj one kolor ty lub fioletowy. TRAGANEK POSPOLITY. Jego licie s uoone w przeciwnie skierowane pary, s one drobne i strzakowate. Ma grona jaskrawych kwiatw o barwie tobiaej, rowej lub purpurowej. WILCZA JAGODA. Ma owalne licie, pojedyncze czerwonawe lub zielonawe kwiaty i byszczce czarne jagody. Mwic oglnie, trujcymi potrafi okaza si wszystkie nieznane roliny. Szczeglnie te majce jagody: biae, te, czarne, czerwone, zielone i posiadajce ksztat krzewu. Roliny niekorzystne dla nas, przewanie wydzielaj gste, podraniajce skr soki. Zreszt, tak

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 37

fragmentarycznie je z daleka od buzi.

opisane

roliny

niezwykle

trudne

do

rozpoznania w warunkach naturalnych. Lepiej zwyczajnie, trzyma

7.4. Oznakowanie ywnoci


Prawidowe oznakowanie ywnoci powinno obejmowa: nazw produktu, seri produkcyjn, nazw i adres producenta, skad recepturowy (dokadny), obecno substancji dodatkowych, atestowany sposb produkcji, sposb uycia (w razie potrzeby), konieczne informacje zdrowotne (na przykad dla chorych na fenyloketonuri). W badaniach si konsumenckich, za prawie wszyscy respondenci ywnoci

opowiadaj

specjalnym

oznakowaniem

modyfikowanej genetycznie43. Obrocy praw zwierzt propaguj wyrane wskazanie, e produkt nie by testowany na zwierztach. Wegetarianie oczekuj, i producenci bd jasno znakowali ywno nie zawierajc adnych substancji pochodzenia zwierzcego, ani nie stykajc si z takimi substancjami, podczas przygotowywania, przetwarzania i pakowania. Mgby to by rysunek koszyczka wypenionego warzywami, z czytelnym stylizowanym podpisem wege.
43

Badania Niemieckie wykazuj, e a 95% osb oczekuje tego typu oznacze. Patrz Der Spiegel, 1995, nr 22.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 38

W dodatku nr 2 przedstawiamy wzory wybranych znakw44. Trzeba podkreli, e w wikszoci przypadkw, umieszczenie takiego znaku nie jest obowizkowe, wie si natomiast z koniecznoci poddania produktu stosownym badaniom, za ktre producent paci. Certyfikaty i znaki produktw ekologicznych w Polsce wydaj firmy: EKOGWARANCJA PTRE Sp. z o.o. (Lublin), PNG Sp. z o.o. Jednostka Certyfikacji Produkcji Ekologicznej (Zajczkw), COBICO Sp. z o.o. (Krakw), BIOEKSPERT Sp. z o.o. (Warszawa), BIOCERT MAOPOLSKA Sp. z o.o. (Krakw), Polskie Centrum Bada i Certyfikacji S.A. Biuro ds. Bada i Certyfikacji (Pia), AGRO BIO TEST, Sp. z o.o. (Warszawa)45. Poza tym spotyka si oznaczenia Stowarzyszenia Producentw Metodami Ekologicznymi EKOLAND albo Akcji dla Zwierzt Viva! (oznakowania dla wegetarian). Wielu ludzi zaglda do ekologicznych sklepw w trosce o zdrowie. I tu niestety spotka ich moe przykra niespodzianka. Klient przestpujcy prg delikatesw ze zdrow ywnoci jest przekonany, e wszystkie oferowane w nim produkty s najwyszej pod wzgldem ekologicznym jakoci. Waciciele oferuj rwnie zwyk ywno nie posiadajc certyfikatw, produkowan czsto na masow skal w duych zakadach (czyni to z rnych wzgldw przypis autora). Niestety, wikszo klientw wszystkie produkty traktuje jako typowo ekologiczne. Wyjciem w takiej sytuacji byoby oznaczanie przez sklep produktw odpowiednimi etykietami, tak aby klient bez problemu mg rozrni faktycznie ekologiczn ywno
44 45

Wicej znakw znajdziesz np. na stronie earth-conservation.org. Stan na 2005 r. Ministerstwo Wsi i Rozwoju Rolnictwa.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 39

od zwyczajnej. Kilka sklepw dbajcych o klienta wprowadzio ju ten pomys w ycie. Jednak w wikszoci z nich na pkach ekologiczna kasza kuskus stoi tu obok takiej, jak bez problemu nabdziemy w kadym supermarkecie, nawet tasz o kilka zotych. Kiepska wiedza naszych rodakw w tej kwestii nie pozwala im dokona wyboru46". Kliencie, miao proponuj, co chciaby zobaczy na etykietach kupowanej ywnoci. Moe handlowcy nie wiedz, e tego sobie yczysz? Zgodnie z polskimi wymogami, znakowanie rodka spoywczego nie powinno47: Wprowadza w bd konsumenta tekstem lub rysunkiem w zakresie istoty rodka spoywczego, rodzaju, waciwoci, skadu, iloci, pochodzenia lub metod produkcji, przypisywania rodkowi spoywczemu dziaania lub waciwoci, ktrych nie posiada. Przypisywa rodkowi spoywczemu waciwoci zapobiegania lub leczenia chorb lub powoywa si na takie waciwoci (z wyczeniem dietetycznych rodkw spoywczych oraz wd mineralnych leczniczych). Zawiera takich okrele, jak zdrowy, bezpieczny, i tym podobnych.
46 47

"Gazeta finansowa" 2006.03.30 Rozporzdzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki ywnociowej z 15 lipca 1994 r.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 40

Znakowanie rodka spoywczego moe zawiera inne okrelenia, na przykad wyprodukowano metodami ekologicznymi, wyprodukowano metodami integrowanymi, i tym podobne, pod warunkiem posiadania atestu potwierdzajcego sposb produkcji. Bez wzgldu na obowizujce przepisy, logika wskazuje, e klient chciaby dokadnie wiedzie, co kupuje. W przeciwnym razie ludzie strac zaufanie do rolnictwa, przetwrstwa, przemysu i wszelkich instytucji zajmujcych si ywieniem. Edukacja ekologiczna i kultura zdrowotna spoeczestwa jest coraz wysza.48 Ludzie coraz mocniej doceniaj jako tego, co jedz. Wicej i wicej osb wybiera przemylany sposb odywiania si. Zgodnie z zaleceniami wiatowej Organizacji Zdrowia (WHO), ludzie na Ziemi powinni przestrzega konkretnych, naukowych zasad penowartociowego odywiania49. Naley: Wybiera ywno pochodzenia rolinnego i mlecznego, a unika misa. Wybiera produkty jak najmniej przetworzone. Spoywa due iloci pokarmw surowych. Preferowa przyrzdzanie posikw ze wieych produktw.

48 49

Przynajmniej w naszym kraju. Skrtowe omwienie zasad.


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 41

Unika ywnoci zawierajcej dodatki (barwniki, konserwanty, emulgatory, i tym podobne). Unika produktw wytwarzanych nienaturalnymi technologiami (na przykad biotechnologia, napromieniowanie). Wybiera atestowane produkty rolnictwa ekologicznego, wytwarzane naturalnymi metodami. Wyrnia sezonowe produkty lokalne. Kupowa produkty pakowane w sposb przyjazny rodowisku (papier, szko, opakowania zwrotne). Decydowa si na produkty wytworzone w warunkach

sprawiedliwoci spoecznej. Zgodnie z powyszym, najlepsz diet wskazan dla czowieka jest poywienie rolinne - w stanie naturalnym lub tylko troch przetworzone. W warunkach Polski jest to: Ziarno zb: orkisz, pszenica, yto, owies, jczmie. Ziarno gniecione i patki: pszenicy yta, jczmienia, orkiszu. Otrby zboowe. Kasza pszenna, jczmienna, gryczana, jaglana, kukurydziana. Makarony razowe bez jaj orkiszowe, pszenne, ytnie, jaglane.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 42

Warzywa i owoce (wiee). Przetwory owocowe i warzywne (soki, syropy, przeciery, kiszonki). Orzechy i nasiona. Nierafinowane oleje rolinne toczone na zimno. Niechlorowana woda pitna i naturalna woda mineralna. Przyprawy zioowe. Sl kamienna, niemodyfikowana. Suszone owoce i warzywa (bez siarki, suszone na socu). Jako uzupenienie wymienionych, mona spoywa atestowane ekologicznie mleko i maso oraz napoje owocowe i zioowe. Diet warto urozmaica wybranymi produktami importowanymi, na przykad: ry, sorgo, owoce cytrusowe, przyprawy. Jeli chodzi o dodatki do ywnoci (na przykad E), po ich spoyciu nie jestemy w stanie wykluczy wystpienia zagroe zdrowotnych mimo do cisych uregulowa prawnych w tym zakresie. Jednake naley zaznaczy, e na caym wiecie podejmuje si coraz skuteczniejsze starania majce na celu ochron zdrowia ludzi. Uporczywe pomijanie ustalonych norm, coraz czciej skutkuje istotnymi formalnymi konsekwencjami.

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 43

Ju nie mona bezkarnie serwowa spoywczych bubli. Klienci sklepw maj spore moliwoci dochodzenia swoich praw50. Zreszt, mniema naley, e naukowcy i producenci umylnie nie d do szpikowania ywnoci substancjami ewidentnie szkodliwymi. Byoby trudno wyobrazi sobie technologa dodajcego do rodka spoywczego jak niekorzystn dla czowieka substancj, jedynie dla chci osignicia wikszego zysku, albo zyskania uznania w oczach kolegw po fachu. Przecie tak substancj mogoby skonsumowa jego dziecko, w jakim napoju lub gumie do ucia i co wtedy?

7.5. Rekomendujemy optymizm


Optymici maj lepsze ycie od katastrofistw-czarnowidzw. W zakresie ywieniowych dziaa decydentw: chwalmy dobro, nie popierajmy za. Umiechajmy si i konsekwentnie wyszukujmy postpowe pomysy. Wyrniajmy badaczy, producentw i handlowcw, ktrym naprawd zaley na ludzkim zdrowiu (fizycznym, psychicznym, duchowym). Polecajmy naszym krewnym i przyjacioom produkty moliwie naturalne, poywne, pozyskane bez krzywdzenia czujcych istot. Promujmy przyjazne klientowi, przestrzegajce zasad uczciwego kupiectwa sklepy. Takie sklepy znaj przepisy i ich przestrzegaj,
50

S do dyspozycji organizacje konsumenckie, pastwowe i branowe instytucje kontrolne, instytucje sanitarne i medyczne. Teraz w Polsce ustala si w tym zakresie nowoczeniejsze przepisy, majce dokadniej chroni konsumentw i skuteczniej dyscyplinowa producentw oraz handlowcw.
Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 44

potrafi te udziela sensownych porad - w interesie wasnym oraz swoich klientw. W takich sklepach nikt nie dziwi si, gdy dokadnie czytasz etykiety albo pytasz sprzedawcw o skady produktw. Nie warto akomi si na czsto pozornie nisz cen towaru w nieznanym nam sklepie, poniewa moemy na tym wicej straci, ni zyska. Co na przykad zrobimy z bublem, ktrego nie bdziemy mogli zrekompensowa dochodzeniem reklamacyjnogwarancyjnym? Pozostanie tylko wyrzucenie go na mietnik. Gromadmy czysto a brudy same odejd, jeden po drugim. W kocu, nie jest najwaniejsze to, co bywa szkodliwe ale decydujce znaczenie posiada to, co przynosi korzy. Materiay Europejskiej Organizacji Konsumenckiej (BEUC) donosz, e wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) prowadzi intensywne rozmowy z przedstawicielami globalnych producentw ywnoci i napojw, na temat ich roli w poprawieniu wiatowej statystyki chorb, ktrych podoe, przynajmniej w czci, ley w sposobie odywiania. WHO pragnie, aby producenci ywnoci i napojw rozpoczli promocj zdrowego odywiania od zmniejszenia zawartoci tuszczu, cukru i soli w swoich produktach. W ostatnim czasie, szczeglnie w USA, daje si zauway duy nacisk opinii publicznej na producentw oraz dystrybutorw ywnoci, ktrych konsumenci

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 45

obarczaj (nie zawsze susznie51) odpowiedzialnoci za epidemi otyoci. Rwnie przepisy o znakowaniu ywnoci, w tym o oznaczaniu poziomu tuszczw nasyconych, przyczyniajcych si do chorb serca, spowodoway, e producenci propaguj poywienie z nisk zawartoci tego skadnika (a nawet wycofuj si ze stosowania tuszczw zwierzcych). Prawdopodobnie w 2006 roku, WHO ogosi now wiatow strategi w sprawie diet, aktywnoci fizycznej i szeroko rozumianego zdrowia. Przedstawiono ju pierwsz wersj projektu i wywoa on gon reakcj wielu zainteresowanych instytucji. Duego wsparcia projektowi WHO dostarcz, majce wej wkrtce w ycie w Unii Europejskiej, unowoczenione przepisy odnonie na przykad napisw prozdrowotnych na opakowaniach rodkw spoywczych. wiatowa Organizacja Zdrowia dostrzega, i przewleke choroby stanowi najwikszy kopot w musi krajach rozwijajcych si, a dalekosina rocznie strategia uwzgldnia problemy

oglnowiatowe. Jednym z nich jest prawie 60% wiatowych zgonw spowodowanych chorobami kardiologicznymi, nowotworami, cukrzyc, chorobami ukadu oddechowego i otyoci ktre to schorzenia maj niezaprzeczalny zwizek ze stylem

51

Bo przecie kady ma swj rozsdek, prawda?


Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 46

codziennego konsumowania ywnoci, z nagminnym spoywaniem misa. Chwaa rozmawiajcym, cigle rozmawiajcym i nieustannie co negocjujcym i uchwalajcym. My, ludzie, znamy odwieczn prawd: chcesz zmieni wiat zacznij od siebie. A wic mamy zaszczyt by uprawnionymi do wielkiego optymizmu, bo od nas zaley przyszo Ziemi. Jeeli my od dzisiaj postanowimy y nie krzywdzc innych, w tym nie jedzc zwierzt, jutro bd nas miliardy i ycie na Ziemi ulegnie poprawie; to jest oczywiste.

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

WEGETARIANIZM W PRAKTYCE - darmowy fragment - kliknij po wicej Wojciech ukaszewski

str. 47

Jak skorzysta z wiedzy zawartej w penej wersji ebooka?

Wszystkie niezbdne informacje na temat wegetarianizmu zawarte s w penej wersji ebooka. Jeli chcesz pogbi swoj wiedz odnonie tego czym jest wegetarianizm, albo chcesz zrozumie swoj rodzin / znajomych, jednoczenie zdobywajc wiedz o produktach spoywczych, zasadach, przepisach kliknij.

Poznaj mity i fakty zwizane z wegetarianizmem, i dowiedz si, o co w tym tak naprawd chodzi

Copyright by Wydawnictwo Zote Myli & Wojciech ukaszewski

POLECAMY TAKE PORADNIKI:


Zdrowe odywianie i jego sekrety - Sergey Karpov i Wiera Chmielewska W jaki sposb odpowiedni dobr produktw ywieniowych i medycyna niekonwencjonalna mog polepszy Twoje zdrowie?
Jeli naleysz do grupy ludzi, ktrzy nie znosz lekarzy i rodkw farmakologicznych, jeli zaley Ci na zdrowiu i cenisz sobie niekonwencjonaln medycyn i alternatywne podejscie do lecznictwa ebook Zdrowe odywianie i jego sekrety podpowie Ci jak si odywia, by Twj organizm zachowa zdrowie i witalno Wicej o tym poradniku przeczytasz na stronie: http://zdrowe-odzywianie.zlotemysli.pl "Dziki ebookowi postanowiem zmieni dotychczasowe zasady ywienia caej rodziny. W naszym jadospisie uywamy znacznie wicej wieych owocw i warzyw a take stosujemy naturalne suplementy. Nasze spoeczestwo posiada bardzo znikom wiedz na temat zdrowego odywiania. Pozycja jest bardzo interesujca i warta przeczytania. " Maria Wiesawa Nehrebecka

Przyprawy do kadej potrawy Anna Popis - Witkowska Wyprbuj nowe, oryginalne oraz tradycyjne i sprawdzone smaki w Twojej kuchni
Niewtpliwie na co dzie wykorzystujesz takie znane przyprawy jak pieprz, sl, majeranek, bazylia, curry, ale czy syszaa na przykad o alpinii, fenkule, kurkumie, kaparach i czy wiesz jak je wykorzysta do urozmaicenia przygotowywanych przez Ciebie potraw? Wicej o tym poradniku przeczytasz na stronie: http://przyprawy.zlotemysli.pl "Praktyczny przewodnik po przyprawach wiata. Dziki zebraniu wiedzy o przyprawach, ich historii, zastosowaniu, i bezporednich przepisw zwizanych z ich zastosowaniem - ten ebook staje si niezwykle cenn publikacj dla kadego wirtuoza gotowania. " Krzysztof Kina

Zobacz peen katalog naszych praktycznych poradnikw na stronie www.zlotemysli.pl