Vous êtes sur la page 1sur 28

Kulturowy savoir-vivre

Amoja Three Rivers

Przewodnik dla osób o dobrych intencjach

Stowarzyszenie Kobiet Konsola, 2006

Kulturowy Savoir-vivre. Przewodnik dla osób o dobrych intencjach. Tytuł oryginału: Cultural Etiquette. A Guide for the Well-Intentioned
Tłumaczenie: Monika Serkowska Redakcja: Agata Teutsch Opracowanie graficzne: Agnieszka Kraska Wydanie pierwsze: 2006 r. Copryright © 1990, 1991 by Amoja Three Rivers First published by Market Wimmin, USA, in 1990 Copyright © for the Polish translation Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA, 2004 Copyright © for the Polish edition Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA, 2006 Wydawczyni: Stowarzyszenie Kobiet Konsola e-mail: konsola@free.art.pl Strona internetowa: http://free.art.pl/konsola Strona projektu „Nikt nie rodzi się z uprzedzeniami“: http://www.bezuprzedzen.org

ISBN 83-918193-4-5 Prawa autorskie należą do Stowarzyszenia Kobiet KONSOLA. Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstu (lub jego fragmentu) dozwolone jest jedynie w celach niekomercyjnych, z powołaniem się na źródło. Osoby zainteresowane otrzymaniem bezpłatnej kopii tej publikacji zachęcamy do kontaktu ze Stowarzyszeniem Kobiet KONSOLA. Tłumaczenie zostało wykonane w ramach projektu „Nikt nie rodzi się z uprzedzeniami – przeciwdziałanie uprzedzeniom i dyskryminacji w działalności edukacyjnej i szkoleniowej“, dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej. Za treść tego dokumentu odpowiada Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA, poglądy w nim wyrażone nie odzwierciedlają w żadnym razie oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej. Podręcznik został wydany w ramach projektu współfinansowanego przez Fundację Edukacja dla Demokracji w ramach programu pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2006 r.

Jak się określamy? III. Podejmowanie działań X. Czerwoni z wściekłości VIII.Spis treści: Wstęp do wydania polskiego Od tłumaczki Podziękowania autorki I. Epilog 4 5 6 7 8 10 12 17 18 21 23 27 28 . Co to jest etnocentryzm i co należy o nim wiedzieć? IV. dobrze? VII. Naga prawda VI. Podstawowe informacje V. Rozważania IX. Po prostu tego nie rób. Wstęp II.

czy powiedzenia „ciemno jak w d. „żółtek“ są obraźliwe. do polskiej kultury.. .4 WSTĘP DO WYDANIA POLSKIEGO W Polsce wciąż zbyt mało mówi się o rasizmie i zbyt mało robi. określenia „żółtek“. ableism i in. w tym kontekście. aby czytelnicy i czytelniczki nie patrzyli/ły na nią jedynie jak na zapis relacji w społeczeństwie amerykańskim. zameldowanie kogoś we własnym mieszkaniu. podobnie jak antysemityzm. odmawianie osobom pochodzenia romskiego podstawowych praw. „murzyn zrobił swoje. Chciałybyśmy jednak. możliwość wymiany doświadczeń. pobicia osób pochodzenia afrykańskiego. Metodami przeciwdziałania dyskryminacji są edukacja. Rasizm w Polsce istnieje. Nie mamy też w Polsce języka. murzyn może odejść“. opinii. Poza tym czyż „biały“ nie jest kolorem? Niniejsza broszura jest mocno osadzona w amerykańskiej kulturze i historii. brakiem wiedzy na temat innych ludzi i grup. powszechne w języku polskim określenia osób pochodzenia afrykańskiego. Wystarczy zapytać o to pierwszego napotkanego Roma albo Romkę. że „Kulturowy savoir-vivre“ przyczyni się. Określenia „czarny“. Często można spotkać się ze stwierdzeniem. Rasizm w Polsce istnieje. takich jak np. Uprzedzenia prowadzące do dyskryminacji bardzo często biorą się ze strachu przed innością. ageism. Mamy nadzieję. u murzyna“.. do szerzenia tolerancji i równości w Polsce. To nie prawda. niż my grup. seksizm. którym można mówić o rasizmie. bo nie ma tu osób kolorowych. określenie „czekoladka“ w stosunku do kobiet pochodzenia afrykańskiego. Przykładami rasistowskich zachowań mogą być: nazywanie romskich dzieci „czarnymi psami“. historii i tradycji. że w Polsce nie ma rasizmu. liczne żarty i dowcipy dotyczące osób o kolorze skóry innym niż biały. Przykładami rasistowskich treści w naszej kulturze mogą być np. ale by spróbowali/ły odnieść ją do naszej sytuacji. „innych“ i „odmieńców“. konfrontacja z osobami pochodzącymi z innych. takie jak „czarnuch“ czy „asfalt“. określenie „osoby kolorowe“ brzmi sztucznie. „pekińczyk“ stosowane do osób pochodzenia azjatyckiego. Do naszego stosunku do „obcych“. homofobia. aby rasizmowi przeciwdziałać.

W związku z tym często posiłkowałam się przypisami (wszystkie przypisy w tym wydaniu pochodzą od tłumaczki). Postanowiłyśmy go przetłumaczyć i udostępnić czytelnikom i czytelniczkom w Polsce. Monika Serkowska Stowarzyszenie Kobiet KONSOLA OD TŁUMACZKI Niniejsza publikacja jest mocno osadzona w rzeczywistości amerykańskiej i anglojęzycznej. wynikający z próby oddania charakteru oryginału. . ani z wydawczyniami broszury. pokazały nam w trakcie warsztatu na temat rasizmu niemieckie trenerki WenDo – metody samoobrony i asertywności dla kobiet i dziewcząt. Tekst momentami może się wydać nieco chropawy – jest to zamierzony efekt. co udało nam się dzięki dotacjom z Unii Europejskiej oraz Fundacji Edukacja dla Demokracji.5 ***** „Kulturowy savoir-vivre“ w wersji oryginalnej. Postanowiłyśmy więc wydać broszurę i w dalszym ciągu poszukiwać kontaktu z autorką i wydawczyniami z nadzieją. anglojęzycznej. mimo wielu prób. Prawa autorskie do broszury posiada autorka Amoja Three Rivers. Niestety. Oryginalna wersja broszury została wydana w 1990 roku przez organizację MARKET WIMMIN z USA. Od razu wzbudziła nasze zainteresowanie jako jedyny w swoim rodzaju materiał w dyskusji o rasizmie. a poszukiwania internetowe nic nie dały. nie udało nam się skontaktować w celu uzgodnienia praw autorskich ani z autorką. które mam nadzieję uczynią ten tekst bardziej zrozumiałym dla polskiego czytelnika i polskiej czytelniczki. Nasze listy wracały z adnotacją „doręczenie niemożliwe“. że kiedyś uda nam się uporządkować kwestię praw autorskich. W wielu przypadkach trudno było odnaleźć polskie odpowiedniki pewnych sformułowań i określeń.

wsparcie i inspiracje.6 Przewodnik dedykujemy wszystkim naszym krewnym. Dziękuję Lynn Clark za pomoc w trudnych chwilach. i za zgodę na przedruk części jej pracy „Przeciwdziałanie rasizmowi: 7 kroków“ (ANTI-RACISM: THE 7-STEP PROGRAM). za ich siłę. za troskę i opiekę. zaufanie i wsparcie. Dziękuję Marie Beaumont i innym z Womyn of Color Tent i Michigan Womyn's Music Festival i wszystkim pozostałym osobom z festiwalowej rodziny. Dziękuję Sarze Luci Hoagland za przewodnictwo po Krainie Wydawnictw i Drukarni oraz wsparcie techniczne. . Dziękuję Blanche Jackson za entuzjazm. PODZIĘKOWANIA AUTORKI Chciałabym wyrazić podziękowania dla: Margarity Benitez Judy Chen Alix Dobkn Fong Hermes Carol Hwang Loli Li Jog Loby Nemajea Billie Potts Ireni Quiiquit Ruth Segal za ich wskazówki. Dziękuję The i Elijah i Jodi Hikane. rady i siostrzaństwo.

po to by mogły one udoskonalać swoje zachowanie i postawę wyrosłe w kulturowej ignorancji. Jest on raczej skierowany do osób o dobrych i właściwych intencjach. ponieważ jest to po prostu kolejna oznaka kulturowej i rasowej bigoterii. Porady i zalecenia pochodzą z obserwacji i życiowego doświadczenia autorki. rasowych i kulturowych uprzedzeń ani antysemityzmu. „Kulturowy Savoir-vivre“ jest przeznaczony dla osób wszystkich "ras". nie tylko dla „białych“. która przez całe życie jest kobietą kolorową i spodziewa się już taką pozostać. oraz z wywiadów przeprowadzonych z małymi. . stereotypów rasowych.7 I. mogą przejawiać oznaki złego za/wychowania. Jego zadaniem Nie jest przekonanie kogokolwiek do nie bycia rasistą/ką lub antysemitą/ką. które w związku z własnymi doświadczeniami są ekspertkami w kwestii ucisku. oraz osób pochodzenia żydowskiego i poradnik ten nie jest w stanie przedstawić opinii każdego/ej z nich. narodowości i wyznań. Niekoniecznie oznacza to. ponieważ nikogo z osób żyjących w zachodnim społeczeństwie nie ominął wpływ rasizmu. ale reprezentatywnymi grupami kobiet kolorowych i Żydówek. mniej lub bardziej oczywistych błędów wynikających z nieświadomego rasizmu i antysemityzmu. że bardzo często nawet osoby z najlepszymi intencjami. prześladowań i dyskryminacji. WSTĘP Rasizm i stereotypy z nim związane są tak subtelnie zakorzenione w strukturze zachodniego społeczeństwa. Na świecie są miliony osób o różnym kolorze skóry. że dana osoba jest zła. Czasem ludzie po prostu nie potrafią zachować się inaczej. Włączam antysemityzm do dyskusji o rasizmie. Ten poradnik ma pomóc uniknąć niektórych.

Afrykanie. Kubańczycy/nki. posiadającego pochodzenie afrykańskie. JAK SIĘ OKREŚLAMY? Rasowe i kulturowe określenia różnią się w zależności od regionu. ponieważ określenie to wzmacnia nasz związek z ziemią macierzystą i przywiązanie do naszej własnej kultury i tradycji. . z USA. Nikaraguańczycy/nki. europejskiej. europejskie pochodzeniu i obejmuje: Afrykanów. Azjatki. rdzenne Amerykanki Ludzi „mieszanego“ pochodzenia np. Większość Afrykanów urodzonych w USA woli być nazywana Afro-Amerykanami niż „Czarnymi“. uznając siebie za Afrykanina urodzonego w Ameryce identyfikują się z określeniem – Afrykanin. Kanadyjczycy/ki. W każdym państwie na Zachodniej Półkuli są znaczne populacje Afrykanów z wyjątkiem Islandii i Grenlandii.8 II. osoby pochodzące z Wysp Pacyfiku Latynosów. i w wielu przypadkach są przypadkowe i nieuzasadnione. Portorykańczycy/nki. Poniższe definicje są oparte na powszechnym sojuszu kulturowym pochodzącym z XX w. Wysiedliśmy z łodzi w różnych miejscach. Niektórzy z nas. Salwadorczycy/ki i wielu/le innych Afrykanów/nek. Afrykanki Azjatów. Ludzie „kolorowi“ – określenie to odnosi się do każdej osoby o innym niż „białe“. Brazylijczycy/ki. ale Afryka jest naszą Matką i dlatego wszyscy jesteśmy krewnymi. pochodzących łącznie z którejś z w/w ras i białej. Afrykanie/nki z Barbados. Latynoski Osoby pochodzące z Bliskiego Wschodu Rdzennych Amerykanów. Peruwiańczycy/nki. Afrykanki – odnosi się do każdego człowieka pochodzącego z każdego miejsca na naszej planecie. Są więc Afro-Amerykanie/nki.

Mieszkaniec/ka Bliskiego Wschodu – ludzie kolorowi. Kambodży. w centralnej i Południowej Ameryce. Azjatki. Indii. Wyspach Karaibskich. Japonii. Tybetu. Jordańczycy/nki. Korei. Tajlandii. noszący hiszpańskie nazwisko i/lub ludzie pochodzący z krajów hiszpańskojęzycznych znajdujących się na Zachodniej Półkuli.9 Azjaci. Nowej Gwinei. Chin. Latynosi. . Beludżystanu. Filipin. lub też z Karaibów. Wietnamu i wszystkich wysp pomiędzy kontynentem azjatyckim a Północną i Południową Ameryką. Południowej i Centralnej. Malezji. Irakijczycy/ki. Pakistanu. a wśród nich Armeńczycy/nki. Latynoski (kolorowi) – ludzie pochodzenia hiszpańskiego. Kuwejtczycy/ki. Syryjczycy/ki. Jemeńczycy/nki i Izraelczycy/ki innego pochodzenia niż europejskie. Ponieważ określenie „Orientalny“ niesie ze sobą tak wiele negatywnych stereotypów. Birmy. Cypryjczycy/ki. Ameryki Północnej. Libańczycy/nki. Jawy. Bangladeszu. Turcy/czynki. oraz ci mieszkańcy Stanów Zjednoczonych. Palestyńczycy/nki. Arabowie/ki. Nepalu. Rdzenni/e Amerykanie/ki – osoby pochodzące z Półkuli Zachodniej tzn. Bhutanu. osoby pochodzące z Azji wolą być nazywane Azjatami/kami. którzy posiadają Afrykańskie i/lub rdzenne pochodzenie. osoby pochodzące z Wysp Pacyfiku – osoby pochodzące z Australii. Irańczycy/nki.

Określa osoby kolorowe jedynie w relacji do osób białych. Technologia i supremacja W wielu kulturach więcej wagi przywiązuje się do relacji międzyludzkich. „barbarzyńcy“. Wszyscy ludzie są ludźmi. że bycie białym/ą to norma. że większość obywateli i obywatelek Stanów Zjednoczonych to osoby białe ale przynajmniej 4/5 światowej populacji to osoby kolorowe. połączoną z pogardą dla pozostałych grup i kultur“. w kontekście statystycznym. odbieganie od normy. patologią. Czyjejkolwiek narodowości lub rasy. jest przejawem etnocentryzmu i rasizmu. Czemu służy rozróżnianie ludzi według ras? Kiedy opowiadasz o kimś lub o jakimś zdarzeniu.10 III. CO TO JEST ETNOCENTRYZM I CO NALEŻY O NIM WIEDZIEĆ? Według słownika języka angielskiego Random House Dictionary etnocentryzm oznacza „tendencję do postrzegania innych grup ludzi poprzez pryzmat swojej własnej grupy“ oraz "wiarę w niezaprzeczalną wyższość własnej grupy i kultury. Indira Ghandi i Johnny Colon(3). to postawa która plasuje białych w centrum uwagi. pomyśl o tym czy rzeczywiście musisz określić rasę czy kolor skóry kogokolwiek? Określenie „egzotyczny/na“ stosowane w stosunku do ludzi jest przejawem etnocentryzmu i rasizmu. kiedy mają więcej technicznych zabawek? (1) Liderka ruchu sufrażystek (2) Znana piosenkarka pochodzenia afrykańskiego (3) Znany piosenkarz pochodzenia latynoskiego . Anthony(1) i J. To nie jest komplement. Susan B. że biali to grupa prawdziwych ludzi. podczas gdy wszyscy pozostali są odstępstwem od normy. W tym samym kontekście jest również błędem podejście etnocentryczne zakładające bycie białym/ą jako normę.S. czymś mniej ludzkim niż prawdziwi ludzie. „prymitywni“. kuchenek mikrofalowych i chipów. Określenie „etniczny/na“ dotyczy narodowości lub rasy. traktowanie nas jako mniejszości jest błędem. Termin „mniejszość“ jest używany. na ile ważna jest informacja jakiej rasy czy koloru skóry są bohaterzy/rki twojej opowieści? Jaki obraz w ten sposób stwarzasz? O ile nie jest to ważne w jakiejś konkretnej rozmowie. duchowości niż do rozwoju techniki. Margaret Thatcher. Bach są tak samo „etniczni“ jak Miriam Makeba(2). do osób których technologia nie zawiera urządzeń hydraulicznych. Stosowanie takich określeń jak „zacofani“. Czy ludzie są bardziej ludzcy. podczas gdy wszyscy pozostali ludzie to odstępstwa od reguły. Wskazuje na ich inność. „niecywilizowani“. W związku z tym. Używanie słowa „ludzie“ tylko w stosunku do ludzi białych i przylepianie innym etykietek rasowych to właśnie przejaw etnocentryzmu. „dzikusy“. aby wzmocnić postrzeganie osób kolorowych jako „innych“. obce pochodzenie. utrzymania tradycji. To prawda. Taka postawa stwarza i wzmacnia założenie.

że twoja religia jest lepsza i ważniejsza od innych. wyznawców/czyń Kościoła Episkopalnego i innych. podczas gdy krzyż spełnia tę samą funkcję co figurki Acuaba(5) lub Ashera(6). ale w zachodniej kulturze jest stosowane głównie do opisu religijnych obiektów czci osób kolorowych po to. to są nim również praktyki religijne Metodystów. aby zdewaluować antyczne tradycje religijne milionów ludzi. utożsamiana z planetą Wenus. i że naszym obowiązkiem. Postęp Wiele osób kolorowych wierzy. że przodkowie/kinie którzy/re stworzyli/ły naszą kulturę i tradycję byli/ły natchnieni/one przez bogów/inie.afrykańska bogini płodności (6) Aszera (Asherah. Są to po prostu różne formy duchowości i obie mają równą wartość. Moralność zależy od tego.naród w większości zamieszkujący południowo-zachodnią Nigerię . Ogólnie znany obraz Europy i Ameryki Północnej znajdujących się na górze mapy i globusa. one true faith“ (5) Acuaba . to wizualny sposób wzmocnienia koncepcji. która cię inspiruje. jednej prawdziwej wiary“(4) jest często stosowane. a złe jest bycie wyznawcą/czynia jakiejkolwiek innej duchowej tradycji. Kult jest jednym z rodzajów czci religijnej. według której biali są na górze po to. W praktyce nie istnieje żadna góra i dół. by dominować nad światem. aby zmniejszyć ich wagę i duchową głębię. i jest tak samo „dobra“ jak kultura pisana. Równie dobrze jest mieć kulturę. W związku z tym. oraz chęć zmuszenia innych do wyznawania właśnie twojej religii. Aby się przestawić obróć mapę lub globus o 180 stopni.11 Umiejętność czytania i pisania Dobrze jest umieć czytać i pisać. aby żyć według ich świętych zasad i je podtrzymywać. co niektórym ludziom zastępuje tradycję pisania. Jeżeli praktyki religijne Yoruba (7) są kultem. Aszirat) . Nikt nie stosuje słowa „fetysz“ mówiąc o krzyżu. To bardziej bezpośrednia i szybsza forma komunikacji i przekazu kulturowego. Słowo „fetysz“ oznacza obiekt duchowej czci. Pojęcie „jednego prawdziwego boga. (7) Yoruba . w której przywiązuje się wagę do umiejętności pisania i czytania. która przywiązuje wagę do tradycji opowiadania. Jak najbardziej w porządku jest wyznawanie jakiejkolwiek religii. Jest to po prostu wyraz światopoglądu. Religia Monoteizm nie jest bardziej „zaawansowany“ niż politeizm. a więc określanie północy jako „góry“. Dobrze jest mieć kulturę. jak wierni/ne jesteśmy starym zasadom. Atirat. a wręcz świętą powinnością jest to. (4) w oryginale „one true god. koncepcja „postępu“ nie może być uznana za uniwersalną wartość i miarę w osądzaniu ludzkiej wartości. a południa jako „dołu“ to całkowicie arbitralna decyzja. który różni się od światopoglądu XXwiecznej Europy. Katolików.w mitologii ugaryckiej bogini wybrzeża morskiego. Sama koncepcja misjonarstwa zakłada podział na to co dobre i złe: dobre jest bycie chrześcijaninem/nką. ale przejawem etnocentryzmu i arogancji w najwyższym stopniu jest pogląd. czyli czegoś.

Zwykle osoba nosząca dredy robi to ze względów kulturowych. Ani też Żydzi. jest to określenie. spróbuj prześledzić swoją osobistą. natty dreads) są starymi tradycyjnymi sposobami układania włosów stosowane przez Afrykanów/nki. Każde włosy to „dobre“ włosy. One się skręcają. Każda osoba może się opalić. którzy mają władzę stosują świadomą. Dredy i ich odmiany (dreadlocks. locks. Koreańczycy nie przejmują kontroli. Jest to również forma wyrażenia solidarności z innymi osobami pochodzenia afrykańskiego. Nie wszyscy Rastafarianie i nie wszystkie Rastafarianki pochodzą z Jamajki. którzy rzeczywiście przejmują kontrolę. Nie posiadanie poczucia rytmu jest nienaturalne. kulturową i historyczną ścieżkę. Nie wszystkie osoby z Jamajki są Rastafariankami/nami. Skręcanie się to naturalna tendencja włosów u osób pochodzenia afrykańskiego. jak inne włosy. dreads. Ani Indianie. mamy nawzajem obwiniać się o naszą indywidualną opresję. Nie daj się w to wciągnąć. Judaizm nie jest ani trochę bardziej patriarchalny. w których my. Każda osoba. Można je myć tak często. kiedy już się skręcą. żeby się skręcały. długofalową taktykę polegającą na stwarzaniu sytuacji. Dredy to nie styl. Jeśli nie masz problemów zdrowotnych związanych z percepcją lub problemów natury neurologicznej i mimo to nie jesteś w stanie usłyszeć lub odpowiadać na rytm.12 IV. Chociaż osoby o prostych włosach również mogą zrobić sobie dredy. nie musimy nic z nimi robić. Biali. To są bajki stworzone i podsycane przez tych. PODSTAWOWE INFORMACJE Każda osoba może się zarumienić. heteroseksualni mężczyźni. która doprowadziła do tej sytuacji. tylko „skręcone“. nie możesz ich dotknąć. nawet o to nie pytaj. Każda osoba ma swoje „naturalne poczucie rytmu“. Nie są one plecione. czyli cała reszta. a nawet doznać poparzenia słonecznego. To jest wrodzone. Skręcają się same. Ani też Japończycy. które odnosi się głównie do włosów osób pochodzenia afrykańskiego. to nie można ich rozczesać. Nie każda osoba posiadająca dredy jest z Jamajki. To jest proces nieodwracalny. Nie jest też dilerem/ką narkotyków lub "ekstremistą/tką". nie-Żydzi. duchowych lub filozoficznych. niż jakakolwiek inna patriarchalna religia. Nie koniecznie musi być Rastafarianką/ninem. Nie. Każda osoba może mieć siniaka. . plączą i łączą ze sobą.

Pentagon. (8) jako "odwrotny rasizm" określa się czasami wrogie nastawienie osób kolorowych do białych lub izolowanie się osób kolorowych od białych. przemysł. W związku z tym. Jednym z najbardziej efektywnych i podstępnych aspektów rasizmu jest świadoma eksterminacja rasy. władze stanowe i lokalne. nieuczciwymi obrazami tego. żyją i mają się dobrze. wojsko. XVIII i XIX wieku. Biali nie zawsze byli „biali“ i nie zawsze będą „biali“. i że mają do niej prawo. Dzieje się tak dlatego. Tak właściwie. ale dopóki Kongres. giełda. co naprawdę było długą i niewyobrażalnie agresywną inwazją. że od niezliczonej liczby pokoleń zamieszkują tę ziemię. wiele/lu z Afro-Rdzennych-Amerykanek/nów nie zna swoich plemiennych korzeni i nawet nie wiedzą od jakich ludzi pochodzą. tak długo nie mamy władzy. wyidealizowanymi. Osuszanie bagien Oczyszczanie lasów Oswajanie zachodu Nawracanie pogan Wypełnianie przeznaczenia Szlachetni pionierzy Dzielni osiedleńcy Odważni poszukiwacze są tylko romantycznymi. która umożliwia bycie rasistami w stosunku do kogokolwiek. CIA. że Afro-Amerykanie/nki zostali/ły odcięte/ci od swoich Afrykańskich korzeni. Wiele osób spośród Afro-Amerykanów/nek jest również Rdzennymi Amerykanami/kami. przeinaczonymi. Tę ziemię zamieszkiwały miliony Rdzennych Amerykanów/nek. system edukacji. Żadna osoba kolorowa nie może być rasistą/tka dopóki biali mają władzę. że rasizm to „władza nad innymi“. to jeszcze. i szczególnie w XVII. dziękujemy. którzy/re wiedzieli/ły. FBI. Podobnie „odwrotny rasizm“ (8) w obecnym kontekście społecznym jest sprzecznością samą w sobie. Osoba kolorowa może mieć uprzedzenia rasowe. która zmiotła z powierzchni ziemi wiele narodów i dobrych ludzi. . Skarb Państwa. I w dalszym ciągu trwa. To kwestia polityczna. Czasy się zmienią. poprzez wieloletnie działania mające na celu skłócenie i przeciwstawianie sobie Afrykanów/ek Indianom/kom i Indian/ek Afrykanom/kom. Nie dość. to ty jesteś gościem na naszej ziemi. policja nie są kontrolowane przez osoby kolorowe i ich wartości kulturowe. Kolumb nie odkrył ziemi niczyjej. zostali/ły również pozbawieni/one korzeni rdzennie amerykańskich. członkowie Fortune 500. Małżeństwa między nami były zawsze bardzo popularne. szczególnie na wschodzie i południu. system ochrony zdrowia.13 Rdzenni Amerykanie i rdzenne Amerykanki oraz rdzenna amerykańska kultura.

realizowanych poprzez wykradanie zasobów naturalnych. nie musi być sprzątaczką czy gosposią. niewolnik) pochodzi od słowa „Slav“ określającego osoby z Europy Wschodniej. Wszyscy Afrykanie i wszystkie Afrykanki są Czarni. Rdzenni Amerykanie byli również wzięci do niewoli przez Europejczyków. W rzeczywistości kraje te. ich nazwa stała się synonimem niewolniczego stanu. gdzie wielu/le pożeniło się z Afrykanami/nkami. Obraz biednych. Wiele osób ma przyjaciół i znajomych o innym pochodzeniu. Ponieważ nie da się właściwie w jednym momencie wziąć do niewoli wielkiej grupy ludzi na ich własnym terenie. nawet po tym. Na Bliskim Wschodzie współistnieją ze sobą różne wyznania. Johna H. niż kobiety żyjące w innych kulturach patriarchalnych. Kropka. wyznawcy/czynie starych tradycji duchowych. Chrześcijanie/ki. jak udało im się zrzucić okowy kolonializmu. Bahaiści/stki. Ponieważ wielu „Slavów“ (Słowian) zostało wziętych do niewoli przez inne narody (nie wyłączając Afrykanów) szczególnie w Średniowieczu. Niewolnictwo nie jest stanem właściwym tylko Afrykanom. gdyby tylko mogły same podejmować decyzje polityczne i ekonomiczne. Właściwie każda grupa ludzi była kiedyś wzięta do niewoli przez inną grupę. Zbytecznie jest mówić „Czarny Afrykanin“. Żydzi/ówki. Są tu Muzułmanie/nki. Kolorowa kobieta myjąca naczynia w czyjejś kuchni. (z wykładu dr. który/ra nie miałby/aby jakiegoś europejskiego przodka. głodujących i chorujących ludzi kolorowych „trzeciego świata“. Sprzecznością jest powiedzenie „biały Afrykanin“.14 W czasach niewolnictwa biali panowie rutynowo gwałcili Afrykańskie kobiety. Każda inna osoba w Afryce jest albo gościem/cinią albo najeźdźcą/czynią albo potomkiem/kinią najeźdźców/czyń. pomiędzy rozpaczliwymi prośbami o pomoc nie odbywa się dyskusja o powodach tak beznadziejnej biedy. brutalne manipulacje ekonomiczne. Clarke) . nieszczęśliwych. Kobiety z Bliskiego Wschodu nie są wcale bardziej opresjonowane. do Indii Zachodnich. Ten proceder był tak powszechny. wielu Rdzennych Amerykanów zostało wysiedlonych na Bermudy. Może być gościem myjącym po sobie talerz. ateiści/stki i agnostycy/czki. wtrącanie się w politykę. w dalszym ciągu są ofiarami Amerykańskich i Europejskich interesów. jaki przekazują nam media jest kłamliwy i mylący. Większość niezachodnich krajów mogłoby zupełnie dobrze funkcjonować i wyżywić swoich mieszkańców. Zoroastrianie/ki. Nigdzie. Słowo „slave“ (ang. że obecnie nie ma Afro-Amerykanina/nki. Dlatego istnieje tak wiele różnych odcieni koloru skóry i typu włosów wśród Afrykanów/nek urodzonych w Ameryce.

Nie zakładaj. wyznania lub kultury. Miejskie dzielnice zamieszkałe przez osoby kolorowe często niszczeją ze względu na biedę. Afro-Amerykanka. ale jakże ważna różnica. szczególnie jeśli dotyczy to: – rzekomej pasywności azjatyckich kobiet – domowego wyzysku osób kolorowych prowadzonego przez białych – zmiecenia z powierzchni ziemi rdzennie amerykańskich kultur – czyjejkolwiek biedy – czyjegokolwiek bólu. wzięty/a w niewolę z powodu swojej rasy. planistów miejskich. to jednak zazwyczaj „miłość“ jest wyrazem ekonomicznego oportunizmu.15 Ludzie nie mają problemów z powodu swojej rasy czy kultury. Jeżeli ktokolwiek na tym kontynencie jest nielegalnym cudzoziemcem. to jest to Europejczyk/ka. aby stłumić własne poczucie winy. Nikt nie jest atakowany/a. Druga sytuacja przenosi odpowiedzialność do prawdziwego źródła problemu. Granica USA-Meksyk sama w sobie jest bezprawna. władze i przedstawicieli przemysłu. I o ile czasami emocjonalne więzi mogą tę. niańki – naprawdę kochają swoich pracodawców i są do nich emocjonalnie przywiązani/ne. . Hindusów/ek i Tradycjonalistów/ek. opresjonowani i brani w niewolę z powodu rasizmu i antysemityzmu! Jest to subtelna. Od czasu do czasu można usłyszeć o Beulah lub wuju Tomie. którzy dali by się zabić za swoją panią lub swego pana. powietrze było czyste. że osoby kolorowe pracujące w usługach . ale pamiętaj. (9) Beulah – bohaterka audycji radiowej nadawanej w USA w latach 40-tych. jaki na temat Afrykanów stworzyli biali. ilu z nich wybrałoby służbę białym? Kochająca. Początkowo głosu udzielał jej biały mężczyzna. opresjonowany/a. wykorzystywany/a. podczas imperialistycznej wojny. depresję i brak perspektyw oraz rasistowskie praktyki banków. z gruntu niesprawiedliwą i wyzyskującą relację zmienić. pełna poświęceń gruba czarna mamka jest postacią z mitu. Jedna czwarta osób na świecie to Chińczycy/nki. Dla osób kolorowych jest obraźliwe. wykorzystywani. zawsze uśmiechnięta. Znaczna część „amerykańskiego“ południa została ukradziona Meksykowi w 1848 roku. gosposie. Dotykanie włosów Afro-Amerykanina/ki nie przynosi szczęścia. przez 500 tysięcy lat Afrykańskiej kultury nigdy nie mieliśmy problemu narkomanii. Muzułmanów/ek. gospodyni domowa w białej rodzinie.pokojówki. Dopóki nie zostaliśmy przywiezieni tutaj. Gdyby osoby kolorowe mogły zrobić coś innego ze swoim życiem. powinni wziąć pod uwagę fakt. że zanim biali najechali ten kraj. Stany Zjednoczone nie są krajem chrześcijańskim. woda była czysta i ziemia była czysta. że ci służący i służące cierpią na zinternalizowaną opresję. jak myślisz. Ale zanim znowu wszyscy westchną i powiedzą „tak to już jest z tymi dzielnicami“. kierowcy. Pierwsza sytuacja zakłada jakąś osobistą winę lub „wybrakowanie“ opresjonowanej osoby czy grupy. Ludzie są atakowani. kiedy biali tworzą sobie romantyczne wizje na temat naszej opresji i wyzysku. Są tu miliony Żydów/ek.

dobry.16 Każdy mówi z jakimś akcentem. Każdy „akcent“ i „dialekt“ jest uprawniony. że ceni sobie swoją tożsamość kulturową. elastyczne narzędzie. Na szczęście my możemy odciąć się od tych niejasności i przedstawić wam: zdemaskowane rasowe określenia i definicje! Cham(10) = Czarny Berber(11) = Czarny Tuareg(12) = Czarny Kuszyta(13) = Czarny Egipcjanin = Czarny Starożytny Egipcjanin = Czarny Negroid(14) = Czarny Euro-Afrykanin = Czarny brązowoskóry mieszkaniec regionu morza śródziemnego = Czarny Mulat = Czarny Abisyńczyk = Czarny Etiopczyk = Czarny Kreol = Czarny Afro-Semita = Czarny Afro-Azjata = Czarny Natufijczyk(15) = Czarny Fenicjanin = Czarny Negryta(16) = Czarny Wenus z Willendorfu(17) = Czarna Sumer(18) = Czarny Długogłowy(19) = Czarny Łeb Steatopygia(20) = Czarny Tyłek Afrykanin = Czarny Czarny = Czarny (10) Chamowie – lud potomków Chama. propaguje wizerunek Latynosów/ek jako osób narwanych. (14) Negroidzi – jedna z 3 odmian (tzw. aby okazać. okrutnych i łatwo tracących nad sobą kontrolę. Cuviera w jego rasistowskiej teorii. . Określenie „Bananowa Republika“ trywializuje problemy przez jakie przeszli/ły Latynosi/ki i z jakimi cały czas się zmagają. suwerenne władze. Niektóre z nich nawet wydają paszporty. który za swoje zachowanie w stosunku do ojca został. Określenie to. równy i wartościowy. którego ekonomiczne i polityczne interesy prawie zawsze kryją się za lokalnymi przewrotami i niepokojami w Południowej i Środkowej Ameryce. i na Wyspach Karaibskich. Rozkwit kultury natufijskiej przypadał na lata 10500 a 9000 p. wraz z potomstwem. Język to płynne. Stąd chamem w języku polskim określa się człowieka źle wychowanego. wielkich ras) człowieka współczesnego wyróżnionych przez G. archeologicznych. i zmienia się w zależności od sytuacji. przeklęty przez Noego. Wiele osób kolorowych świadomie stosuje swoje „akcenty“. syna Noego. Słowo „Hamitic“ w języku angielskim jest uważane za obelżywe określenie osób kolorowych. To są po prostu ubrania. Mieszkańcy/ki Puerto Rico są amerykańskimi obywatelami/kami. aby utrzymać w swoich krajach stabilne.e. gbura. które w naturalny sposób odzwierciedla życie i kulturę danej osoby. W dyskusjach antropologicznych. Puerto Rico należy do Stanów Zjednoczonych. odciągając równocześnie uwagę od Wuja Sama. (13) Lud kuszycki – lud afrykański żyjący na terenie obecnego Sudanu. Tradycyjne stroje ludowe to nie kostiumy. prostaka. niestałych. (12) Tuaregowie – lud zamieszkujący obszary Sahary. socjologicznych i historycznych definiowanie ludzi jest sprawą wieloznaczną. (11) Berberowie (Berberzy) – rdzenna ludność północnej Afryki i Sahary.n. (15) Natufijczycy – lud zamieszkujący tereny na Bliskim Wschodzie. Rdzennie Amerykańskie Rezerwaty istnieją jako suwerenne kraje w ramach granic Stanów Zjednoczonych.

który sam siebie określał jako „ludzie o czarnych głowach“. Rdzenni Amerykanie nie są stoikami ani mistykami. matematykami. Zjawisko to szczególnie widoczne jest u kobiet. (17) Figurka sprzed 20 tys. Filipiny. Osoby z Bliskiego Wschodu nie są fanatykami. . Latynosi/ski nie są ani trochę bardziej w gorącej wodzie kąpani i emocjonalni niż inni ludzie. Nie jest też prawdą. Czarni wale nie mają niezwykle dużych genitaliów. Nie mamy błyskających oczu. które według wskaźnika antropologicznego klasyfikują się w dolnej skali indeksu cefalicznego (< 75%). Żydzi/ówki nie koniecznie są bogaci/te. Nie wszyscy Afro-Amerykanie są biedni. Malajski. Indeks ten stworzony na początku XIX w. był potem krytykowany za rasistowskie podłoże i wydźwięk. geniuszami ani bogaczami. Azję.-wsch. (21) Steatopygia – cecha charakterystyczna zwłaszcza dla niektórych ludów afrykańskich. Osoby z południa nie są mniej inteligentne od żadnych innych. zębów ani noży. płw. Nie są też ekspertami w kwestii pieniędzy.17 V. „fatalistyczni/e“ ani „nieodgadnieni/one“. że są na wymarciu. dobrze zbudowani i mieszkają w getcie. NAGA PRAWDA Azjaci/tki nie są „tajemniczy/e“. Jesteśmy tak samo dobrymi kochankami jak inni ludzie. lat przedstawiająca postać kobiecą o wypukłych kształtach. Większość Azjatów/ek w USA nie jest naukowcami. Nie są też wcale bogaczami naftowymi. Tylko nieliczni z nas mają do czynienia z narkotykami. (16) Negryci – określenie ludów zamieszkujących pd. (20) Ang. Doliocephalic – określenie osób. terrorystami. polegająca na znacznym odkładaniu się tłuszczu na pośladkach. (18) Sumerowie – nazwa nadana ludowi. zamknięci/te w swoich klanach. Prawdopodobnie bogini płodności. Andamany.

nie dotykaj włosów osoby kolorowej. osoby kolorowe to nie żywe okazy. Nie wybieraj na chybił trafił jakiejś osoby kolorowej. że Żydzi/ówki i osoby kolorowe mają ochotę słuchać opowieści o tym.18 VI. po to żeby jej wyznać swoje grzechy i błagać o wybaczenie. jak w przeszłości zachowałeś/aś się w sposób dyskryminujący wobec osoby o innym kolorze skóry. Osoby kolorowe nie są ekstrawertyczne i asertywne. nie poklepuj. jeśli spytasz kogoś czy możesz dotknąć jego/jej włosów. jeśli nie jest to przypadek beznadziejny. Dla nas słuchanie takich opowieści jest z reguły bardzo bolesne. Nie zakładaj również. Nie opowiadaj Żydowi/ce ani osobie kolorowej o tym. Nie dotykaj włosów obcych osób. bo czuje się niezręcznie lub nie chce być niegrzeczna. Opisywanie nam jego bigoterii nikomu nie przyniesie nic dobrego. jak straszny jest on twoim zdaniem. Rdzennym Amerykaninie/ Rdzennej Amerykance“ to nie jest to komplement! Podobnie jeśli powiesz: „Myślę o tobie jako o białym/ej“. chyba że ktoś cię o to poprosi. Pamiętaj. jak bardzo uprzedzony jest twój wujek Zdzisek. Czasem. dla których nie możesz się powstrzymać od dotknięcia czyichś włosów. Jeśli powiesz komuś: „Nie myślę o tobie jako o: Żydzie/ówce Czarnym/ej Azjacie/tce Latynosie/sce Mieszkańcu/nce Bliskiego Wschodu. Dlaczego wciągasz nas w swoje relacje z wujkiem? Zajmij się jego edukacją. aby zneutralizować ból jaki powoduje rasizm i antysemityzm. DOBRZE? Nie łap. To delikatna sprawa. nie ciągnij. Wiele osób uważa dotykanie włosów za bardzo intymną sprawę. A jeśli zżera cię z ciekawości potraktuj to jako trening samokontroli. Możesz medytować nad powodami. emocjonalnym związku – znasz tę osobę wystarczająco dobrze. żeby z nią/nim flirtować – ona cię o to prosi. PO PROSTU TEGO NIE RÓB. Możemy też ich używać ironicznie. to jej/jemu należą się przeprosiny. Możemy to robić po to. Jeśli obraziłeś/aś jakąś konkretną osobę. nie zależnie od tego. ta osoba odpowie twierdząco. Czasami członkowie/inie grup rasowych czy kulturowych używają w stosunku do siebie nawzajem określeń rasistowskich. lub może to być przejaw naszej zinter- . chyba że: – jesteś z tą osobą w bliskim. Jeśli masz taką potrzebę znajdź księdza albo terapeutę/kę. a ty nie jesteś w zoo.

jest to nasza sprawa i nasz problem. nie cytuj ich dosłownie. że pierwsza napotkana osoba kolorowa czy pochodzenia żydowskiego będzie miała ochotę dyskutować z tobą na temat tego przewodnika. jak bardzo się czuje związany/a z tą grupą i jak bardzo ta grupa ją/jego akceptuje. „obóz koncentracyjny“ czy „Hitler“ powinny być używane jedynie w . Nie naśladuj języka. że podzielimy twój zachwyt nad drogimi pamiątkami. osoba która nie jest członkiem/inią grupy. W każdym razie. że nie przeszkadza im używanie tych słów. że wydaje ci się że byłeś/łaś jej częścią w „poprzednim życiu“. Niech ci się nie wydaje. Nie dotykaj osób kolorowych i Żydów.19 nalizowanej opresji. Nie mów: „O Boże! Ty wcale nie wyglądasz jak: Rdzenny Amerykanin/Rdzenna Amerykanka Czarny/a Azjata/tka Żyd/Żydówka Latynos/ska Arab/bka“. akcentu czy nawyków Żydów i osób kolorowych. które stamtąd przywiozłeś/aś. Nie jesteśmy postaciami z kreskówek. kochankiem/kochanką osoby z tej grupy. że możesz stać się częścią jakieś grupy etnicznej tylko dlatego. Szczególnie jeśli nas nie stać na taką podróż. Jeżeli jesteś białym i/lub gojem lub białą i/lub gojką nie zakładaj. Słuchanie takich słów jest dla nas bardzo bolesne niezależnie od okoliczności. Jeżeli cytujesz czyjeś rasistowskie wypowiedzi. Nawet jeśli niektóre osoby z tej grupy mówią. nie powinna używać takich słów. liczmy się jak Żydzi“czy „żydowskim targiem“. Jeśli nie jesteś Żydem/ówką. ani nie przekraczaj ich osobistych granic o ile nie nawiążesz z nimi bliskich relacji. Niezależnie od powodu. tylko pierwszej litery obraźliwego słowa. Czasem jesteśmy po prostu zbyt zmęczeni uczeniem tego przedmiotu. Nie oczekuj również. uznaj że inni/ne mogą się poczuć obrażeni/one. proszę nie noś Gwiazdy Dawida jako elementu ozdobnego. Takie słowa jak „gestapo“. Zdecydowanie nie używaj takich powiedzeń jak „Kochajmy się jak bracia. Nawet jeśli jest mężem/żoną. Nawet jeśli oni używają tych słów przy tobie. Niezależnie od tego. Jeżeli jesteś biały/a nie opowiadaj osobom kolorowym o swoich zamorskich podróżach do ich rodzinnych stron. Użyj np.

depresyjne. przenigdy nie pytaj osoby kolorowej: Dlaczego odcień twojej skóry jest tak jasny? Dlaczego twoje włosy są takie proste? Dlaczego twoje włosy są takie jasne? Dlaczego twoje oczy są takie jasne? Dlaczego twoje oczy nie są skośne? Instrumenty muzyczne. że grzecznie jest pytać osoby kolorowe o ich pochodzenie rasowe. shekere lub inny instrument z duszą. kiedy lepiej cię pozna. i zacznij ich używać. ale naleganie nic tu nie da. negatywne z czernią i ciemnością. Może je zmieni. nie powinny być dotykane przez innych. a także chłodna i słodka. grzechotki czy shekere(21) posiadają duszę i jeśli należą do konkretnej osoby. Bądź kreatywny/a. Bądź uważny/a. Nikt nie jest „lepszy“ od nikogo innego. Wszyscy ludzie są równi. Nigdy nie dotykaj czyjegoś instrumentu bez pozwolenia i nie obrażaj się. grzechotkę. Zauważ jak język odzwierciedla rasizm: czarny charakter czarny rynek czarny dzień (np. Żaden człowiek. Kiedy następnym razem spotkasz księdza lub zakonnicę zauważ w jakim kolorze są ich stroje. Ciemność może być bogata i głęboka. (21) Shekere . zacząć mówić „białe jak dupa białasa“ albo „obleśne jak biała larwa“? Spróbuj wymyślić pozytywne skojarzenia z czernią i ciemnością. Może zamiast mówić „czarno jak w dupie u Murzyna“. które nie przyrównują zła do wyglądu osób kolorowych. jeśli odpowiedź na pytanie „czy możesz?“ brzmi „nie“. jeśli nie masz na to ochoty. masz prawo odmówić pożyczenia go innej osobie. jak bardzo byłby biedny. ale czasami możesz kogoś śmiertelnie urazić. Niektórym nie robi to różnicy. Niech ci się nie wydaje. Jeśli posiadasz bęben. Dla niektórych osób pochodzenia żydowskiego słuchanie ich może być bardzo bolesne. takie jak bębny.20 odniesieniu do Holokaustu. Czarny jest świętym kolorem w wielu religiach. niezależnie od koloru skóry. na giełdzie). że osoba zmieni zdanie. Słowo „oczerniać“ znaczy degradację poprzez „przyciemnianie“. Nigdy. Istnieją tysiące przymiotników. Nie zrównuj wszystkiego co złe. Nie ponawiaj pytania w nadziei. ubezwłasnowolniony czy niedouczony nie jest „śmieciem“ i nigdy nie należy się tak do nikogo zwracać.rodzaj grzechotki wykonanej z wydrążonej rośliny. obwieszonej siatką z muszelkami .

np. np. że nie-Indianom czasem trudno zauważyć rasizm osadzony głęboko w elementach kultury amerykańskiej. kiedy patrzymy na ciągłą trywializację kultury Rdzennych Amerykanów. które złamały prawie każdy z układów wynegocjowanych z Rdzennymi Amerykanami? Jeżeli mielibyśmy określać jakąś grupę ze względu na tę właśnie cechę. pocisz lub czujesz się obrażony/a. W USA używa się określenia „daje jak Indianin“(22). Podobnie.21 VII. poprzez wykorzystywanie indiańskich obrzędów jako elementów upiększających widowiska sportowe. to właśnie zaczynasz rozumieć jak my się czujemy. CZERWONI Z WŚCIEKŁOŚCI Ośmieszanie i złośliwości wobec Rdzennych Amerykanów i naszej kultury stało się tak powszechne. „Redskins“ . Kultura Rdzennych Amerykanów jest niejednokrotnie degradowana w USA np. Jeżeli czytając to krzywisz się. (22) W oryginale „Indian giver“ (23) W USA popularne są takie nazwy drużyn sportowych jak „Indians“. z wykorzystaniem kielicha mszalnego i monstrancji zamiast tomahawka. kulisz. Co ono właściwie oznacza? Kogoś kto „daje i odbiera“? Tak jak np. Stany Zjednoczone. Stany Zjednoczone „dały“ Indianom ziemię a potem ją odebrały? Kogoś kto nie przestrzega umów? Tak jak np. Być może cheerliderki w przerwie między pierwszą i drugą połową meczu mogłyby wykonać układ choreograficzny „ukrzyżowanie“ i grupowo ukrzyżować kukłę imitująca Jezusa? W tym czasie fani skandowaliby hasła. zwyczajne i akceptowane. jak używanie określeń „Polaczki z Pitzburga“ czy „Czarnuchy z Nowego Yorku“ jest obraźliwe dla nie-Indian. może lepsze byłoby określenie „daje jak Biały“? Używanie słów takich jak „Indianie“. Spróbuj wyobrazić sobie odwrotną sytuację. „Czerwonoskórzy“ jako nazw drużyn sportowych(23) jest wyrazem braku szacunku dla kultury Rdzennych Amerykanów. „łaska boska“ i strzelali z pistoletów na „wodę święconą“.

żaden europejski najeźdźca nigdy nie został za to ukarany bądź skazany. i Wysp Karaibskich odebrano żyjącym tam narodom siłą i podstępem. aby to naprawić? Kto zamierza oddać skradzioną własność prawowitym właścicielom/kom? . Południowej i Środkowej Ameryki. – Mimo że większość Północnej. Bardziej interesują ich własne fantazje na temat Rdzennych Amerykanów. niż prawdziwe potrzeby i pragnienia żyjących Rdzennych Amerykanów. jak prawo międzynarodowe. – A na dodatek modne stało się przypominanie. Jednak. pochodzenia nie-Indiańskiego podkreśla naszą "szlachetność". Kto pracuje nad tym. Niewrażliwość jest czasem gorsza niż obelga. Kiedy Rdzenni Amerykanie korzystają ze swoich praw do łowienia ryb czy polowania.22 Wiele osób. że te ziemie zostały przejęte nielegalnie. Są to prawa zagwarantowane przez układy pomiędzy suwerennymi narodami i powinny być tak samo uznawane i przestrzegane. dobra zdobyte nielegalnie powinny być zwrócone pełnoprawnym właścicielom. Pokrętne interpretacje prawne i zakłamanie sprawiają że: – Kradzież i oszustwa są nielegalne i niemoralne oraz ścigane z mocy prawa. – Świadome przyjmowanie dóbr pochodzących z kradzieży i oszustwa jest nielegalne i niemoralne oraz ścigane z mocy prawa. nie są uprzywilejowani w stosunku do nie-Indian. – Z mocy prawa.

Nie zawsze musisz być w centrum tego co widzisz. Jeżeli nigdy nie słyszałaś/eś o rasizmie. imprezie. Jeżeli nie jesteś Afrykaninem/nką. jaki jest wasz poziom komfortu rasowego? Afrykańskie rytmy i tańce nie są okazją do odrzucania rozsądku i samokontroli. tak jakby to było w przypadku skrzypiec czy fortepianu. że koniecznie musisz odejść. Osoby kolorowe także potrzebują czasu i przestrzeni dla swojej tradycji – celebrowanej dla nas samych i przez nas samych. granie na afrykańskich bębnach nie uczyni cię afrykańskim bębniarzem/afrykańską bębniarką. że jesteś z innej planety i szukasz przykładów typowych istot ludzkich do swojego albumu. ilu potrzebujecie? 50? 100? Jaki procent osób kolorowych jest odpowiedni na festiwalu. Podczas występów na scenie. Hm. afrykańska muzyka i taniec mogą być traktowane jako rozrywka. To oznacza.23 VIII. Tylko Afrykanie/nki i ich potomkowie/kinie mogą być afrykańskimi bębniarzami. Potrzebujemy więcej osób kolorowych“. wybierzesz najprawdopodobniej osobę reprezentującą większość na tej planecie – kobietę z Azji. Oddychaj. a nie włączali się nie zaproszeni. Nie oznacza to. ROZWAŻANIA Czy masz przyjaciół lub znajomych. popierasz ich rasizm. żeby biali zatrzymali się w pewnej odległości jako obserwatorzy. ale w większości pozostałych sytuacji są rytualnym. Osoby grające i tańczące obserwują i słuchają się nawzajem. Jeżeli jesteś biały/a i znajdziesz się w gronie grających i tańczących osób kolorowych. chciałbyś/łabyś się przyłączyć. Zrób sobie takie ćwiczenie: udawaj. Improwizując tworzą ustrukturyzowaną wymianę. konferencji. wykorzystaj tę okazję do medytacji i skupienia. żeby zachowywać się „dziko“ i „brutalnie“. ani zaproszeniem do tego. To nie jest dla wszystkich. w organizacji czy w sąsiedztwie? 20%? 50%? A jeśli w rezultacie radosnych poszukiwań w wydarzeniu weźmie udział 75% osób kolorowych? 90%? Czy to będzie więcej niż potrzebujecie? Powiedzcie. Jeżeli grasz na afrykańskim instrumencie powinieneś/nnaś nauczyć się poprawnej techniki. Azjatkę. Stój spokojnie i po prostu słuchaj. ale nie wiesz czy to zrobić czy nie. Jak wiele stanowi za wiele? Słyszeliśmy już liberałów mówiących: „To wydarzenie jest zbyt białe. a przy tym głęboko osadzona w starej duchowej tradycji. którzy są naprawdę fantastyczni ale są rasistami? Jeśli przemilczasz ten fakt i akceptujesz go. niekoniecznie otwartą dla publiczności. duchowym poszukiwaniem lub prywatną rozmową. Samo „walenie“ w bęben nic nie da. że czasami wolelibyśmy. . Odpręż się. Afrykańska polirytmia jest bardzo złożona i precyzyjna.

sztuka i religia są. cedru i tytoniu(24) nie jest w porządku. że ta osoba nie ma racji. „Gmina Żydowska“. wiedz że będąc dla siebie nie jesteśmy przeciwko komuś. jak czas spędzony z rodziną. To tak. Osoby nie mające tych doświadczeń powinny nam w tej kwestii zaufać. wzrok czy wręcz wibracje. w (24) Rośliny te uważane są przez Indian za święte i używa się przy ceremoniach. ma paranoję albo jest przewrażliwiona. kim jesteśmy. nie zakładaj automatycznie. Nie jesteśmy dziwadłami. Tworzenie grup wsparcia dla osób kolorowych i Żydów nie jest „odwrotnym rasizmem“ ani „segregacją“. gdzie przeważają biali goje. co ktoś mówi o swojej własnej opresji. wszyscy są zawsze biali?!? Różnorodność osób kolorowych zawsze stanowiła atrakcję dla białych. jesteśmy wspaniali. z dala od zewnętrznych definicji. (Wiemy. przez bóstwa i nauczycieli z tych grup. Były rozwijane w poszczególnych grupach i dla tych grup. „Namiot dla Kobiet Kolorowych“. . czasem i wartościami. Czasem potrzebujemy miejsca. Mogą być tak subtelne. „Otwarte dla Latynosów/sek“. widząc jak inni gromadzą się w grupach wsparcia. Rasizm i antysemityzm potrafią być głośne i oczywiste. przez całe życie jesteśmy narażeni na rasizm i antysemityzm. gojowskimi wszechobowiązującymi wartościami. jak i Rdzennie Amerykańskich przodków/inie. Osoby kolorowe z oburzeniem obserwują. Nie jesteśmy w modzie. Czasem chcemy być sami. Więc jeśli zobaczysz napis „Tylko dla Azjatek“. nie da się zaprzeczyć). aby zastanowić się nad tym. aby kształtować naszą własną rzeczywistość. z dala od grupy dominującej.24 Sprzedawanie przedmiotów kultu Rdzennych Amerykanów nie jest w porządku. ale potrafią też być podstępne i zdradzieckie. Ludzie opresjonowani uczą się ufać swojemu instynktowi. być może odczuwasz brak czegoś w swojej własnej kulturze. jak przedmioty ich kultu religijnego stają się elementami mody. Wielu Rdzennych Amerykanów uważa również. Większość w USA to biali goje z ich białymi. częścią spójnej i znaczącej starej tradycji. jak mowa ciała. Jeśli żyjemy tam. Czasem potrzebujemy trochę miejsca i przestrzeni. i zastanawiać się jak sobie z nimi radzić. niezależnie od tego jak daleko w przyszłość się wybiega i jak wiele lat świetlnych przemierza. wpływów i ducha etnocentryzmu. Nasza muzyka. Nie jesteśmy egzotyczni. Jesteśmy ekspertami/kami w naszej sprawie. Afro-Rdzenni/e Amerykanie/ki mają prawo uznawać i czcić zarówno swoich Afrykańskich. „Grupa Dyskusyjna Osób z Bliskiego Wschodu“. w związku z czym czasem bardzo trudno je uwidocznić. „Konferencja Rdzennych Amerykanów/nek“. by we własnym gronie ubolewać nad rasizmem i antysemityzmem. Ale biali nie powinni urządzać sobie zabawy z kultury innych ludzi. Czasem potrzebujemy chwili dla siebie. są takimi przez całe swoje życie. Osoby kolorowe i Żydzi. Jeżeli nie wierzysz w to. aby się odprężyć i być sobą. z małymi wyjątkami. które jest wolne nawet od możliwości wystąpienia rasizmu i antysemityzmu. Dlaczego w literaturze science fiction. Jeżeli czujesz się wykluczony/a. Potrzebujemy poczucia kontroli nad naszą własną przestrzenią. że sprzedawanie szałwi.

religią Bliskiego Wschodu. większość nurtów filozoficznych ma uniwersalne zastosowania. to przynieś nawozu i zaoraj pole.25 zależności od ich własnych warunków. Zapłać odszkodowanie Afrykanom. Oczywiście. azjatycką filozofią czy rytmami latynoskimi spróbuj zachować równowagę. Jeśli chcesz zbierać owoce. Nasza kultura niesie w sobie ból. ale przyjrzyjmy się faktom: dwudziestowieczne białe społeczeństwo jest kulturowo uzależnione od wyzysku. I wzięli gówno i krew. O tym. Pracuj na rzecz autonomii narodów. stało się zwyczajem osób nie – kolorowych wybieranie poszczególnych elementów naszej kultury jako elementów mody. Oznacza to wyrywanie ich z kontekstu. które odzwierciedlają nasze życie i zmagania z tzw. które mają prawo do swojej ziemi (Indianie. Nie ucz się o nas tylko tego co rozrywkowe i ekscytujące. że dzielenie się i przenikanie kultur wśród ludzi jest jak najbardziej naturalne. i ból. Nie zajmuj się tylko braniem i konsumpcją. Naucz się czegoś o historii ludzi. Przeanalizuj swoje osobiste motywacje. historią i filozofią. Lobbuj w Kongresie za ustanowieniem sprawiedliwych praw imigracyjnych. zachodnią cywilizacją. Podczas gdy. I dali sobie z tym jakoś radę Zmieszali to wszystko razem Przerobili na kompost Przeorali Zasiali Wypielili Rozsadzili I wreszcie proszę Oto nasz ogród Te owoce Te pieśni i tańce Te wizje. I – co najważniejsze – niech to będzie wymiana fair – daj coś w zamian. Jeśli jesteś biały/a i spotkasz się z wierzeniami Rdzennych Amerykanów. afrykańską muzyką. jak twoje przywileje łączą się i przykładają się do naszej opresji i wyzysku. w których kulturze się taplasz. Zapewnij przewozy dla starszych osób kolorowych i . uprzywilejowanego życia. To jest tak. Oddaj ziemię Indianom i Meksykanom. i nie wracaj do swojego wygodnego. którzy biali nam zadali. gorycz i nadzieję. jakbyśmy wzięli wszystkie piękne rzeczy z naszych własnych kultur. związków z wszechświatem. obrabowanie ze wszelkiego znaczenia i mocy. Naucz się czegoś o relacjach między naszą i twoją kulturą. radość. Przesyłaj pieniądze na ofiary katastrof na Bliskim Wschodzie i w Azji. A potem przychodzisz TY Świeży z Wielkiego Domu Który ani nie siał ani nie orał Ale zamierza zebrać plon. białego. Meksykanie) i niepodległości Puerto Rico.

który jest zbyt zajęty swoimi rasistowskimi działaniami. Pamięć o twoich przodkach powinna być uszanowana i podtrzymana. Nie ma między nami faktycznego podziału. Akwesasne Notes(26).26 samotnych matek. Jeżeli w ogóle kiedyś istniały rasy ludzkie (które jednak nie istniały) to w międzyczasie. One są tak samo dobre. żeby zająć się swoim życiem duchowym i kulturowym. Dopiero potem idź na lekcje gry na bębnach afrykańskich. czy lekcje tańca afrykańskiego. jako że zbliżamy się do siebie i oddalamy zgodnie z przypływami i odpływami ludzkiej populacji. (25) African National Congress – główna organizacja wyzwoleńcza ludności afrykańskiej w RPA. która od dziecka "programuje" ludzi na rasistów. LaRaza(27). Jeśli jesteś biały/a nie neguj swoich własnych tradycji. Potem dopiero zapal szałwię i cedr. w 1912 r. cywilizowanym świecie nosi w sobie chorobę. W tajemnicy przekazuj pieniądze na Narodowy Kongres Afrykański(25). która zabiła więcej ludzi niż AIDS. Czasem biali po zetknięciu się z obcą kulturą odczuwają głód życia duchowego o większym znaczeniu niż to. antysemitów itd. Rasizm i inne ideologie oparte na dyskryminacji są marketingowo wspierane przez tzw. jak każde inne. Nie zapominaj o tym. jedynie kontinuum ciągłych zmian. (26) Czasopismo indiańskie (27) Czasopismo ukazujące się w języku hiszpańskim . przez ostatnie 500 000 lat nastąpiło takie pokrzyżowanie genów. które robią zakupy. Każdy kto funkcjonuje w tzw. Rasizm wymaga dużego nakładu energii i uwagi ze strony opresora. że i tak nie utrzymałyby się do dzisiaj. które znajdują w XX-wiecznej rzeczywistości. Rasy ludzkie nie istnieją. że biali także pochodzą ze wspólnot plemiennych. jaką jest rasizm. edukację. „Rasa“ to pojęcie arbitralne i pozbawione faktycznego znaczenia. Rasizm to choroba. zał.

PODEJMOWANIE DZIAŁAŃ A teraz kiedy już nauczyłeś/aś się dobrych manier.27 IX. którymi można poszerzyć swoją wrażliwość. . że inni wiedzą więcej o swoim życiu i kulturze niż ty. Wyobraź sobie. Badaj swoją kulturę. Przekraczaj granice. tak jakbyś był/a kimś z zewnątrz. (z „Przeciwdziałanie rasizmowi: 7 kroków“. które rozwijają wrażliwość. że jesteś osobą. „Anti-Racism: The 7-Step Program“ Blanche Jackson) Bądź aktywnym sojusznikiem/aktywną sojuszniczką opresjonowanych osób. które wydają się nie mieć wpływu na twoje codzienne życie. kwestionuj słuszność tego co myślisz. Stosuj te najtrudniejsze. która uważa się za inną niż ty. znajdź kilka osób. ang. co z nimi zrobisz? Rozwiń głęboko w sobie prywatne poczucie dumy poprzez: – własną. Jeśli to będzie zbyt trudne. Podejmuj działania na rzecz przerwania opresji. bo one z reguły dają najlepsze efekty. Nie bój się bólu i dyskomfortu. poza-instytucjonalną edukację. które obrażają innych. Swoje dobre serce i dobre intencje uznaj za najwyższą wartość. Zbieraj i wykorzystuj wszelkie narzędzia i techniki. Poszukaj w swoim otoczeniu grupy antyrasistowskiej lub ją załóż. Pisz listy do wydawców. Nie pozwól innym na bycie rasistami i antysemitami w twojej obecności. Załóż. Broń tego. Czytaj książki pisane o i przez osoby kolorowe i pochodzenia żydowskiego. Nie bój się rozwijać. – regularne uczenie się o rzeczach. które nie wyznają twoich wartości. Poszukuj nowych narzędzi i technik. Przeżyj dzień patrząc na świat tak jak oni. Rozwijaj w sobie czystość serca. Miej odwagę i silne przekonanie o słuszności swoich działań. że praca przeciwko rasizmowi zawsze będzie łatwa. aby sprzeciwiać się nawet swoim przyjaciołom czy przełożonym w takich sytuacjach. Jeżeli nie możesz jasno i otwarcie powiedzieć co myślisz. co uważasz za słuszne. Nie spodziewaj się. Nie przerywaj i słuchaj uważnie. aby opisali ci twoją kulturę. Wspieraj rolników poprzez bojkot produktów firm. Poproś.

Rasizm narobił niezłego bałaganu i leczenie z niego czasem bywa bolesne. Pamiętaj. aby ludzie wzięli odpowiedzialność za to. duchowo i biologicznie. EPILOG Czy czytanie tej książki było czasem nieprzyjemne? Jesteś zły/a? Zdezorientowany/a? Wzięłaś/wziąłeś to do siebie? Cóż. Jesteśmy oddzielni i inni. za co powinni i aktywnie pracowali na rzecz zmian. że osoby kolorowe i Żydzi nie chcą i nie potrzebują czyjegoś poczucia winy.28 X. . Zapamiętaj że: Wszyscy jesteśmy dziećmi Wielkiego Ducha. Naszym najwyższym celem i wyzwaniem jest kochać i opiekować się sobą nawzajem i innymi rzeczami na Ziemi. i dzielimy te same źródła życia. chociaż pochodzimy od tej samej matki. Pokój i miłość wszystkim dzieciom Ziemi. Chcemy tylko. nic dziwnego. Jako duchowe i fizyczne istoty jesteśmy ucieleśnieniem wysiłku Bogini w poszukiwaniu Siebie.