Vous êtes sur la page 1sur 8

Pagina 1 van 8

versie alpha

De beeldende kunst uit de 19de eeuw


26 vragen y Geef niet meer antwoorden dan gevraagd. y Elk antwoord of argument wordt voorafgegaan door een streepje. y Laat een regel open tussen elke vraag. y Het afbeeldingenblad aub intact houden y Veel succes :)

Pagina 2 van 8

versie alpha

Wat je kan zien


Orpheus en Euridyce waren een verliefd koppel, totdat Euridyce op een slang stapte, die haar beet waardoor ze naar de onderwereld ging. Orpheus kon prachtige muziek maken en miste haar verschrikkelijk. Hij speelde zijn muziek voor Hades (heerser van de onderwereld) en voor een keer mocht hij Euridyce meenemen naar de normale wereld. Hij mocht alleen niet achterom kijken, terwijl zij achter hem aan liep. Dat deed hij wel, en ze ging terug naar de onderwereld. Orpheus bleef diep ongelukkig achter. Op het afbeeldingenblad zie je een schilderij hierover van Gustave Moreau. 1. (2p) Bekijk de voorstelling zorgvuldig. Wat zie je? Welk verhaal wordt verteld?
Euridyce houd een muziek instrument vast. Op dat muzi ek instrument is het hoof d van Orpheus te zien. E uridyce kijkt verlangd naar het instrument, maar zal nooit meer Orpheus zien.

Het schilderij hoort bij het symbolisme, wat niet hoort tot de stof van deze toets. 2. (2p) Geef aan waarom je dit schilderij bij de Romantiek kan plaatsen. Doe dit zowel voor de voorstelling als de vormgeving.
W arme kleuren, Dramatisch verhaal

Het schilderij van Millet, Angelus, kan je vinden op het afbeeldingenblad. Dit schilderij illustreert een gewoonte die tegenwoordig in onbruik is geraakt. 3. (3) Bekijk de voorstelling. Wat kom je te weten over de gewoonte?
Je ziet twee mensen bi dden op het land. Het gaat dus over bidden. Om de mensen heen staan werktui gen, ze zijn aan het bidden tijdens het werk Als je kijkt naar de zon, is het zo te zi en erg vr oeg op de dag.

Millet hoorde bij het Realisme. Je kunt hem ook indelen bij een andere kunststroming in de 19de eeuw. 4. (2p) Welke stroming en waarom?
Impressionisme: aandac ht voor moment en gro ve toets.

Van het realisme zijn bijna alleen schilderijen beschikbaar. Beeldhouwwerken zijn bijna niet gemaakt. 5. (1p) Geef daarvoor een reden
Opdrac htgevers zi tten er niet op te wachten: startkosten een stuk hoger.

6.

(2p) Wat zou een neoclassicist van het schilderij van Millet vinden? Denk zowel aan voorstelling als aan vormgeving.
Onder werp is niet verheven W ijze van schi lderen is niet perfect genoeg.

Pagina 3 van 8

versie alpha

Romantiek
Vragen bij het olieverfschilderij van William Turner, met de titel Regen, stoom en snelheid de Great Western Railway. Het is geschilderd in 1844, toen deze spoorlijn tussen Londen en Bristol net wasaangelegd. Op de voorgrond zie je de spoorbrug over de Theems.

Over dit werk van Turner stond destijds in de krant: Haast je om de locomotief te zien voordat deze uit het schilderij verdwijnt. Iemand anders schreef: Men is bijna bang om voor de naderende trein te gaan staan. De trein lijkt inderdaad in volle vaart op je af te komen. 7. (2) Geef aan hoe dat effect is bereikt. Betrek zowel de gesuggereerde snelheid als het op je afkomen in je antwoord.
snel heid (n van de volgen de): sterk lij nperspectief van de spoorbr ug vervagend e vormen van spoorrails en trein of de richtingen van de verfvegen komt op je af door (n van de volgende): bi jna frontaal aanzi cht van de t rein donkere kl euren van trei n en spoorbru g trekken aandac ht door contrast met lichte acht ergrond

Turner was een bekend landschapschilder uit de Romantiek. Het ging hem niet om een nauwkeurige weergave van de natuur, maar vooral om de natuurbeleving. Hij wilde het indrukwekkende en adembenemende van de natuur weergeven. 8. (3) Noem drie aspecten van het geschilderde landschap die hieraan bijdragen.
dri e van de volgende: Mist, regen en stoom hullen het l andschap in nevel; dit geeft het landschap iets mysteri eus. In de ac htergron d gaa n land en lucht in elkaar over, daardoor wordt een eind el oze rui mt e gesugg ereer d, waardoor de natuur overweldigend wordt. Door de nevels breekt de zo n door, wat een go uden gloed over het landschap werpt. Het bootje links op het schilderij benadrukt door het nieti ge formaat het grootse van het landschap. Door de borstelige wi jze van schilderen l ijkt het een visioen.

Het schilderij is een van de eerste waarop een trein in een landschap te zien is. Dat werd niet door iedereen gewaardeerd, omdat het botste met de Romantische visie. 9. (2) Leg uit waarom de combinatie van een trein en een landschap afkeuring opriep.
Het antwoord moet de volge nde strekki ng hebben (n van d e volgende): De nat uur werd meestal gezien als superi eur aan de mens, als beeld van Gods scheppi ng. Zon sterke, door de mense n gecreerde machi ne die de natuurkrac hten evenaart past niet in zon de nkbeeld. Romantici waren meer geri cht op het verleden dan op hun ei gen tij d of op de toekomst, die men vaak bedreige nd vond. Men wi lde de on gerepte, ni et door mensenha nde n bed orven natuur weer gegeven zien zoals deze er al eeuwenl ang uitzag. Het ontsierende en vervuilende van fabri eken en spoorwege n vormde een a antasting of ontluist ering van het landschap en dit was dan ook geen onderwerp voor schi lderijen.

Turner heeft veel invloed gehad op een latere kunststroming in de negentiende eeuw. 10. (3p) Geef aan op welke stroming hij invloed had en geef aan waaruit die invloed bestond. Noem daarbij twee aspecten.
Impressionisme twee van de volgende aspecten door het opl ossen van vorme n in vlekken of door het f eit dat de kleur zich losmaakt van de vorm Turner gaat niet meer uit van vaste vormen maar van wissel ende aspecten va n de waarnemi ng. Li cht en atmosfeer zijn belangrij ker dan de herkenbaar hei d.

Pagina 4 van 8

versie alpha

Het onderwer p treinen wordt later door Monet verder uitgewerkt, of: eigentij dse verschijni ngsvormen zoals treinen, brugge n en stations worden door Mon et (en enkele andere impressioni sten) als onderwerp g ekozen.

Pagina 5 van 8

versie alpha

Impressionisme en fotografie
Bekijk het landschapje dat de Franse kunstenaar Camille Pissarro omstreeks 1878 op zijn palet schilderde op het afbeeldingenblad. Pissarro maakte deel uit van de groep impressionisten rond Monet. 11. (2p) Leg aan de hand van twee elementen van de hanteringswijze uit waarom dit schilderijtje typerend is voor het impressionisme.
De kleuren zijn ongeme ngd op het palet aangebracht De verf is in losse toetsen op het palet aangebr acht

Het palet paste in een kistje dat Pissarro meenam als hij buiten ging schilderen. De impressionisten waren de eerste kunstenaars die hun schilderijen volledig in de buitenlucht maakten. 12. (1p) Leg uit welke artistieke reden zij hadden om buiten te schilderen.
Vangen van het moment: di recte observati e, Zij wil den een (eigen) directe waarneming, of: ze deden o nder zoek naar e n schilderden de effecten van het st eeds verandere nde licht op (en de waarnemi ng van) kleuren en vormen.

13. (1p) Geef aan welke uitvinding hen in staat stelde buiten te schilderen.
Olieverf in tubes Buiten schilderen werd mogelijk door de uitvinding van de verftube waarin zich reeds ge prepareerd e verf bevindt die minder snel/niet uit droogt.

14. (1p) Geef de officile tekenennaam voor het schilderen in de buitenwereld.


En pleinair

De schilder Edgar Degas was op de hoogte van de mogelijkheden van de fotografie. Hij bezat een groot aantal foto's die bij naar alle waarschijnlijkheid voor zijn schilderijen gebruikte. Bekijk rijtuig op de races. Je ziet dit schilderij op het afbeeldingenblad. 15. Geef vanuit het perspectief van een academisch schilder twee redenen om dit schilderij te weigeren bij de Salon.
Twee van de volgend e: Compositie is toevallig / afsnijdingen bizar Onder werp is ni et verheven Materiaalbehand eling i s grof

16. (1) Vanaf welk jaar had het kunnen hangen bij de Salon des Refusees?
1863

17. (2) Het schilderij geeft niet de indruk dat Degas nauwkeurig een foto naschilderde. Geef daarvoor twee argumenten.
Twee van de volgend e: Schil derachtige hant eringswijze Renne nde p aarden op de ac htergron d Gebrek aan detaillering

Pagina 6 van 8

versie alpha

De Nederlandse schilder G.H. Breitner maakte foto's als schets vooraf. Voor het schilderij op het afbeeldingenblad "De doorbraak aan de Raadhuisstraat", gebruikte Breitner de twee fotos die hieronder staan. In het uiteindelijke schilderij heeft Breitner twee fotografische beelden verwerkt tot een samenhangende compositie.

18. (2p) Welke foto is bepalend geweest voor de compositie? Leg ook uit waaraan je dat ziet.
De rechter afbeel ding: de vlakverdeling en de verhouding en in de voorgr ond op foto zi jn i n de zelfde verhouding terug te vinden op schi lderij

Als je het schilderij van Pissarro vergelijkt met dat van Breitner, zie je een duidelijk verschil tussen de Nederlandse impressionisten en de Franse. 19. (1p) Over welk verschil gaat het hier?
Sombere sfeer i n Nederl and

De Nederlandse impressionisten waren onder te verdelen in twee scholen. De Amsterdamse en de Haagse school. 20. (2p) Bij welk school hoort Breitner en waarom?
Amst erdamse school: stadsgezicht

Pagina 7 van 8

versie alpha

Affiches
Op het afbeeldingenblad zie je een affiche dat in 1892 is ontworpen door de Franse tekenaar Jules Chret. Het maakte reclame voor theater Olympia, het eerste variet-theater van Parijs. Vr Chret werden ook affiches gemaakt, maar die waren meestal zwart-wit en bevatten veelal alleen teksten. Hieronder zie je daar een voorbeeld van.

De affiches van Chret waren ongelofelijk populair. In 1895 schreef een tijdgenoot: Parijs zou Parijs niet zijn zonder Chrets; zijn affiches begroeten je opgewekt vanaf ieder reclamebord Vergelijk deze twee afbeeldingen met elkaar. 21. (2p) Leg aan de hand van de voorstelling en de vormgeving uit waarom zijn affiches zo aantrekkelijk werden gevonden.
De danse nde vrou w met bekkens verwijst naar de wereld van vertier. De vormgeving benadrukt de levendigh eid van de voorst elli ng: er is gebruikgemaakt van opvallende (vrol ijke) kleuren als rood en geel, of van een rijke kleurschakering, of: dynamische compositie met veel schuine richtingen.

De Franse schilder Henri de Toulouse-Lautrec was een bewonderaar van de affiches van Chret. Om zijn naamsbekendheid te vergroten besloot ook Toulouse-Lautrec rond 1890 affiches te gaan ontwerpen. Op het afbeeldingenblad zie je een bekend affiche van hem; hij maakte het in 1893 op verzoek van Jane Avril, een danseres. Toulouse Lautrec kan je indelen bij de post-impressionisten. 22. (1p) Waarom zijn de postimpressionisten geen stroming? 23. (1) alle postimpressionisten hebben kritiek op het impressionisme Welke? 24. (2) Noem twee andere postmodernisten en geef bij beiden (4) twee belangrijke kenmerken van hun werk.
Cezanne: zoeken basi svormen Kantelen ge zicht spunten Kleurgebruik Onder zoek ruimte/de idee compl. Kleurcontrasten Vervormen Stippen worden strepen expressie pri mi tivisme Spiritualit eit Vereenvo udigi ng, houtsnedes

Van Gog h:

Gauguin

In vergelijking met het affiche van Chret is het affiche van Toulouse-Lautrec vernieuwend. 25. (3) Noem drie aspecten van de vormgeving die binnen Toulouse-Lautrecs affiche als vernieuwend beschouwd kunnen worden en die overeenkomsten vertonen met de toenmalige schilderkunst.

Pagina 8 van 8

versie alpha

dri e van de volgende aspecten van de vormgev ing: de ongebr uikelijke afsnij ding (van de muzikant ) het gebruik van egale kleurvlakken de toepassing van conto urlij nen de zwar e, maar speelse omkadering