Vous êtes sur la page 1sur 204

KS. DR PROF.

MICHA SOPOKO

MIOSIERDZIE BOGA W DZIEACH JEGO

TOM I

NAKADEM KATOLICKIEGO ORODKA WYDAWNICZEGO VERITAS W LONDYNIE

NIHIL OBSTAT Londini, 12. Decembris a. 1958 CASIMIRUS SOOWIEJ, S. Th. M. Censor Deputatus IMPRIMATUR Londini, 12. Decembris a. 1958 Msgr. LADISLAUS STANISZEWSKI Vicarius Delegatus pro Polonis in Anglia et Cambria

Printed by Veritas Foundation Press, 12, Praed Mews, London. W.2. Tel.: PAD 9734. 2

1. CO MYLIMY O BOGU? Jam jest, ktrym jest (Wyj. 3, 14). W mowie ludzkiej we wszystkich jzykach najczciej spotykamy sowo Bg. Badania uczonych zaliczaj je do najpierwotniejszych, najstarszych i najpowszechniejszych wyrazw, ktrymi ludzie zwykli oznacza jak rzeczywisto. Jaka tedy rzeczywisto w naszych mylach odpowiada sowu Bg, czyli, co mylimy o Bogu? Myli ludzi o Bogu s bardzo mgliste i niejasne, albowiem Boga nikt nigdy nie widzia (Jan 1, 18). Tu na ziemi sami nie moemy wytworzy dokadnego pojcia o Nim, jak powiada Aposto: Teraz widzimy niejasno, przez zwierciado teraz poznaj po czci (I Kor. 13, 12) czyli teraz poznajemy Boga tylko przez odblask Jego doskonaoci w zwierciadle rzeczy stworzonych. Poniewa rzeczy te s nieskoczenie od Boga nisze, dlatego nie mona Go pozna, jakim On jest sam w sobie. Gdybymy nigdy nie widzieli soca, a tylko sdzili o nim ze wiata, jakie bywa w dzie pochmurny, me zdoalibymy wytworzy dokadnego pojcia o tym rdle wiata dziennego. Albo gdybymy nigdy nie ogldali wiata biaego, a poznawali je przez siedem barw tczy, nie moglibymy pozna biaoci. Podobnie sami nie moemy wyrobi sobie pojcia o Istocie Boej, a tylko moemy poznawa Jej doskonaoci, jakie stworzenia ukazuj nam w stanie wielokrotnoci i podziau, gdy w Bogu s one wszystkie bezwzgldnie prost jednoci. Bg jako istota najdoskonalsza jest to duch najczystszy i najprostszy, czyli nie zawierajcy w sobie adnych czci skadowych. W naturze czowieka rozrniamy ciao i dusz, a w nich osobne wadze duchowe (rozum i wola) i cielesne (zmysy i namitnoci). Ale Bg jest jednoci najdoskonalsz, bez adnych skadnikw w swej naturze. Nam trudno jest zrozumie t najdoskonalsz jedno w Bogu i dlatego na swj sposb ludzki przypisujemy Mu doskonaoci, jakie spostrzegamy u stworze. Tak widzimy u ludzi pewne zdolnoci, np. u niektrych wielk bystro i przenikliwo, ktra pozwala zakrela szeroki widnokrg mylom i szybko rozrnia jedne rzeczy od drugich. Nazywamy to mdroci, ktra u ludzi znajduje si w rnych stopniach. Poniewa mdro ludzka pochodzi od Boga,
3

wnioskujemy, e Bg j posiada w stopniu najwyszym i mwimy o wszechmdroci Boga, jako Jego doskonaoci. Podobnie rzecz si ma ze sprawiedliwoci, witoci, opatrznoci, cierpliwoci, mioci i miosierdziem oraz z innymi doskonaociami. Rozrnienie tych doskonaoci czynimy na skutek saboci naszego umysu, ktry nie jest zdolny w jednym pojciu odda ca doskonao Boga i dlatego z przymiotw stworze dochodzi z wielkim trudem do poznania Stwrcy. W rzeczywistoci za w Bogu wszystko stanowi najdoskonalsz jedno, w ktrej doskonaoci nie rni si rzeczowo ani od natury Boga, ani te midzy sob. Doskonaoci te jednak nie s jedynie rnymi nazwami jednej i tej samej rzeczywistoci najwyszej, jak to utrzymywali nominalici, albowiem wwczas Bg byby w ogle niepoznawalny. Wszystkie one s w rzeczywistoci w Bogu, ale si w Nim nie rni rzeczowo, lecz tylko w rzeczach istniejcych poza Bogiem w stworzeniach. Wszystkie one utosamiaj si z natur Boga, ale wzajemnie si nie niszcz. Moemy je wymienia jedne po drugich, jak to czyni Pismo w. dodajc, e one utosamiaj si w szczytnej prostocie, w wyszej jednoci Bstwa czyli w Boskoci. Chocia nie moemy tu na ziemi pozna istoty Boej tak, jak w sobie jest, moemy jednak poznawa doskonaoci Boga, a przez nie dopiero w niedoskonay sposb poznawa i okrela to, co j formalnie stanowi. Powstaje tedy pytanie, czy wrd doskonaoci, jakie przypisujemy Bogu jest taka, ktra byaby gwn, czyli rdem wszystkich innych, a jednoczenie, ktra by odrniaa Boga od wszystkich bytw istniejcych poza Bogiem? Czy nie ma np. takiej doskonaoci, ktra byaby w Bogu tym, czym jest u czowieka cecha rozumowoci? Kartezjusz, a za nim wielu innych orzekli, e tak doskonaoci u Boga jest wolno, ktra formalnie stanowi istot Bo. Wedug nich Bg jest przede wszystkim woln wol, gdyby chcia, tworzyby kwadratowe koa, skutki pozbawione przyczyny, gry pozbawione dolin itp. Ale nie sposb zrozumie woli bez umysu; byaby ona wtedy pozbawiona wszelkiego prawida. Takie przypuszczenie byoby bezczeszczeniem najwyszej Istoty. Poznanie prawdy jest zawsze wczeniejsze od jej umiowania.. Dlatego z tym twierdzeniem zgodzi si nie mona. Czy wobec tego za istot Boga trzeba przyj umys? Wielu filozofw tak mylao, pojmujc Boga jako czysty, odwiecznie istniejcy bysk umysu, zawierajcy prawd nieskoczon. Niewtpliwie umys jest wczeniejszy od woli, ale czy w Bogu jest on doskonaoci bezwzgldnie pierwsz? Taki sposb pojmowania istoty Boej jest wprawdzie wzniosy, ale nie najwzniolejszy, albowiem niezupenie zgodny z tym, co sam Bg powiedzia o sobie.

W Pimie w. czytamy, e Bg objawi si Mojeszowi w postaci krzaku gorejcego, i zada od niego, by wyprowadzi Izraelitw z Egiptu. Oto ja pjd do synw izraelowych, mwi Mojesz, i rzek im: Bg ojcw waszych posa mi do was. Jeli mi rzek: Jakie jest imi jego? c im powiem? Rzek Bg do Mojesza: Jam jest, ktrym jest. Rzek: Tak powiesz synom izraelowym: Ktry jest, posa mi do was (Wyjcia 3, 13 14). Ten, ktry jest po hebrajsku Jahwe, a z tego zrobiono Jehowa. To jest imi moje na wieki i to pamitka moja na pokolenie i pokolenie (Wyjcia 3, 15). To samo znajdujemy w Nowym Testamencie: Jam jest Alfa i Omega, pocztek i koniec, mwi Pan Bg, ktry jest i ktry by i ktry przyjdzie, Wszechmogcy (Obj. 1, 8). Bg jest wic nie tylko czystym duchem, jak Anioowie, ale Bytem przez si istniejcym, czyli Bytem, ktry racj swojego istnienia posiada w sobie. Nie ogranicza si On do pewnego rodzaju bytu, jak to jest w stworzeniach, ale jest samym Bytem, ktry w sobie posiada wszystko, co do istoty bytu naley. Samobytno tedy jest doskonaoci, ktra stanowi istot Boga, ktr Bg rni si od wszystkich innych bytw, od wszystkich stworze duchowych i materialnych. Jedna tylko Boa istota jest samym istnieniem i ona jedna tylko istnieje z koniecznoci. adne stworzenie nie istnieje samo przez si, czyli z istoty swojej; adne te nie moe powiedzie o sobie: Jam jest, ktrym jest, a raczej tylko: jam jest, ktrym nie jest, albowiem by czas, e mnie nie byo, a i teraz nie ma we mnie wystarczajcego powodu mego istnienia, dlatego te mog przesta istnie. Samobytno tedy jest pierwsz przyczyn poruszajc, pierwszym czynnikiem Bytu koniecznego, ktry ustanawia porzdek we wszechwiecie, ktry stoi u szczytu wszechrzeczy. Z tego najwyszego szczytu wyprowadzi mona wszystkie inne doskonaoci Boga, jak u czowieka z cechy rozumowoci wywodz si wszystkie inne przymioty. Sam Byt, istniejcy ze swojej istoty w sobie, musi by bezwzgldnie jeden i prosty, musi by sam Prawd zawsze poznawan i samym Dobrem zawsze kochajcym i kochanym. Musi on by z powodu swej niematerialnoci sam myl odwiecznie w sobie istniejc, sam Mdroci, Wol i Mioci. Std wynika, e z wszystkich imion Boga najwaciwszym jest: Ten, ktry jest (S. T. I, q. 13, a. 11). Bg sam w sobie pozostaje jednak dla nas gbok tajemnic, ktr mistycy nazywaj ciemnoci pen wiata, a Pismo w. wiatoci nieprzystpn (I Tym. 6, 16). Tylko w niedoskonay sposb przy pomocy objawienia poznalimy szczyt Bytu istniejcego w sobie, jakim jest samobytno, by z tego szczytu wyprowadzi doskonaoci Boe, zlewajce si i utosamiajce w wewntrznym yciu Boga. W niebie dopiero poznamy, w jaki sposb te doskonaoci zlewajc si wzajemnie si nie niszcz.

* * * Chocia nie moemy pozna Boga, jakim jest w swoje istocie, jednak przez ask uwicajc otrzymalimy w Nim uczestnictwo. Ta aska uzdalnia nas do ogldania kiedy Boga, jak oglda On siebie, i do miowania Go, jak On siebie miuje. Jaka to wielka warto aski uwicajcej, ktra nam pozwala ju teraz uczestniczy w yciu Boga! Najniszy stopie aski uwicajcej, znajdujcej si w dziecku ochrzczonym, posiada wiksz warto od caego wszechwiata, od wszystkich razem wzitych stworzonych istot duchowych i materialnych (S. T. 1 2, q. 113, a. 9). T ask otrzymujemy darmo, jedynie z Miosierdzia Boego, ktre nam pozwala zastanawia si nad istot Boga.

2. CO MYLIMY O DOSKONAOCI BOYCH? Ciebie zna jest doskona sprawiedliwoci (witoci) (Mdr. 15, 3). Wiemy ju, e Boga nie poznajemy bezporednio, a tylko przez doskonaoci, jakie spostrzegamy w pewnym stopniu, w stworzeniach. Nie ma w nich tylko samobytnoci, ktra przysuguje wycznie Bogu i stanowi formalnie Jego istot. Jakie jeszcze doskonaoci moemy odnie do Istoty Boej? Teologowie wymieniaj jeszcze cztery gwne doskonaoci istotne Boga: prostot czyli niezoono, nieskoczono, wieczno i niezmienno, nazywajc je wsobnymi w odrnieniu od doskonaoci, ktre si ujawniaj w stosunku Boga do stworze, a ktre si nazywaj odnonymi czyli wzgldnymi doskonaociami. 1. Czym jest Boa prostota? Prostota czyli jedno Boa jest brakiem wszelkiego zoenia i wszelkiego podziau zarwno w bycie, jak w myleniu i chceniu. Przede wszystkim w Bogu nie mona rozrni czci ilociowych, jak w materii, albowiem jest najczystszym duchem. Anio rwnie jest duchem, ale si skada z istoty i ograniczonego istnienia, ktrego nie ma z siebie. Tymczasem Bg jest najczystszym Bytem jak si rzeko w sobie istnieje, ze swojej istoty. Anioa mylenie i chcenie s przypadociami i nastpuj kolejno po sobie. W Bogu za nie ma przypadoci, lecz jest zawsze ta sama

myl i ta sama wola, obejmujca wszelk prawd i dobro wszelkie jednym aktem. Prostota Boa nie jest jednak prostot punktu w przestrzeni; jest ona prostot duchow, nieskoczenie wysz od przestrzeni i punktu, jak i nieskoczono Boga jest nieskoczenie wysza od nieskoczonoci przestrzeni. Bg jest nieskoczony nie nieskoczonoci iloci, lecz nieskoczonoci jakoci czyli doskonaoci, to znaczy, e ma doskonao bez granic. Jeeli Bg istnieje sam z siebie, przekracza nie tylko wszelkie granice materii i przestrzeni, lecz nawet wszelkie ograniczenie istoty. Jest on jednoczenie nieskoczonoci bytu, czystego umysu, mdroci, dobroci, miosierdzia itp., albowiem nieskoczono jest sposobem bytu wszystkich Boych przymiotw (S. T., I, q.7 i 45). Bdc nieskoczonym, Bg jest zarazem niezmierzony i wszdzie obecny. Bg jest niezmierzony nie jako przestrze bez granic. Bg jest nieskoczenie wyszy od przestrzeni, nawet od przestrzeni bez kresu, jak wieczno Boa jest nieskoczenie wysza od czasu, nawet od czasu bez granic. Bg jest wszdzie przez swoj potg, ktrej podlegaj wszystkie rzeczy i dziki ktrej porusza si wszelkie jestestwo. Bg jest wszdzie przez swoj wiedz, poniewa wszystko odkryte jest przed Jego wzrokiem. Wreszcie Bg jest wszdzie przez swoj istot i wszystkie byty utrzymuje swoj zachowawcz czynnoci. Bg jest duchow si, ktra wszystko utrzymuje w istnieniu. Istnieje jednak szczeglna obecno Boga w duszach w stanie aski. Bg zamieszkuje w nich jak w wityni i moe by niejako dowiadczalnie poznawany i miowany. Sowo za Przedwieczne w jeszcze szczeglniejszy sposb jest obecne w czowieczestwie Chrystusa, z ktrym stanowi jedn tylko Osob. Odblaskiem Boej niezmierzonoci jest Namiestnik Chrystusa, obecny przez sw wadz w caym Kociele, by wszystkich prowadzi ku wiekuistemu szczciu. Jak tedy w Bogu niezmierzono czy si z wiecznoci, tak w Kociele wadza Najwyszego Pasterza rozciga si na wszystkich wiernych w przestrzeni i w czasie istniejcych od zaoenia Kocioa a do koca wiata. Wieczno Boga jest trwaniem bez pocztku i koca z t wyrniajc cech, e w Nim nie ma adnego nastpstwa, nie ma przeszoci i przyszoci, a tylko jest zawsze trwajca teraniejszo (S. T. 1, q. 10). Jest jednostajnoci niewzruszalnego ycia, nie majcego pocztku ani koca, a posiadajcego si samo od razu w caoci (Boecjusz). My nie posiadamy od razu caego swego ycia, jak nie posiadamy od razu caego roku, lecz po kolei chwila po chwili. A myl Boa obejmuje jednym wejrzeniem wszystkie czasy, wszystkie po sobie nastpujce pokolenia. Bg jest niezmienny u szczytu wiecznoci, lecz pod Nim wszystko si zmienia. Nie zmieniajc si w niczym, powouje byty do ycia w czasie, wypowiada od wiekw swe wolne Niech si stanie, majce si w czasie
7

urzeczywistni. Niezmienno Boga wypywa z jego niezoonoci i peni doskonaoci. Ja Pan, i nie odmieniam si (Mal. 3, 6) Nie jest Bg, jako czowiek, aby kama, ani jako syn czowieczy, eby si odmienia (Liczb 23, 19). Wszystko, jako szata zwiotczeje i jako odzienie odmienisz je i odmieni si; ale ty ten sam jeste i lata twoje nie ustan (Ps. 101, 27 28). 2. Nie sposb jest zgbi wszystkie doskonaoci, odnoszce si do istoty Boga: s one liczne i trudne do poznania. Bg dla nas jest niewidzialny i niepojty, mieszka w wiatoci nieprzystpnej (I Tym. 6, 16), ktra na nas sprawia wraenie mroku. Nawet Anioowie przyrodzon moc swego umysu nie mog Boga oglda. Tym bardziej ludzie, ktrzy doskonaoci Boe poznaj tylko przez odblask ich w stworzeniach. Widzimy tylko barwy tczy Boej, ale nie zdoamy pozna sposobu zjednoczenia tych barw w wewntrznym yciu Istoty Najwyszej. W zwierciadle stworze znajdujemy odblask odnonych doskonaoci Boych, czyli tych, ktre si ujawniaj w dzieach Boych. One rwnie s liczne, ale dadz si sprowadzi do kilku gwnych. Teologowie wymieniaj pi gwnych doskonaoci Boga odnonych: mdro, dobrotliwo, opatrzno, sprawiedliwo i miosierdzie. Wszystkie inne odnone doskonaoci zaliczaj do wymienionych, np. wszechmoc do mdroci, to e Bg jest celem ostatecznym wszystkiego do opatrznoci, cierpliwo i mio do Miosierdzia itp. Ojcowie Soboru Watykaskiego, polecajc poznawa Stwrc ze stworze, podkrelaj wielkie znaczenie jakie ma dla nas poznawanie doskonaoci odnonych, o ktrych mwi czsto Pismo w., a Zbawiciel gwnie je mia na myli, gdy mwi: Bdcie wy tedy doskonali, jako i Ojciec wasz niebieski doskonay jest. Spord wszystkich za tych doskonaoci, Pan Jezus wyrnia jedn, z ktrej jak ze rda wypywa wszystko, co nas spotyka na ziemi, i w ktrej Bg chce by wielbiony przez ca wieczno. Jest to Miosierdzie Boe. Bdcie tedy miosierni, jako i Ojciec wasz miosierny jest (uk. 6, 36). Pomau tedy zostaje bliej ujte oblicze Boga, jeeli tak mona si wyrazi. Jak w naszym umyle istnieje mdro i roztropno, a w woli mio, sprawiedliwo i inne cnoty, tak te i w Bogu przez analogi widzimy w umyle Jego mdro i opatrzno, a w woli dobrotliwo, sprawiedliwo i Miosierdzie. S to jak gdyby cnoty w Bogu (virtutes) z t rnic, e u nas one skierowuj si do Boga, a w Bogu one nie maj na celu wyszej istoty, a skierowuj si tylko ku stworzeniom, dlatego zaliczamy je rwnie do doskonaoci odnonych. Doskonaoci odnone Boga atwiej poznajemy, ni wsobne, chocia i w nich napotykamy pewne mroki, a to z powodu saboci naszego umysu. Jak
8

nocnemu ptakowi zdaje si, e mrok zapada, gdy soce wschodzi, albowiem sabe jego oczy dostrzegaj tylko nike wiato zmierzchu, a olepione s jasnoci soca, tak saby nasz umys prawdy Boe widzi tylko w poziomym zwierciadle rzeczy tworzonych, jak gdyby w pmroku. Dlatego nazywaj si te prawdy tajemnicami, ktre tylko przy pomocy Objawienia nieco lepiej pozna moemy. Istniej tedy w Bogu jasne prawdy o kadym z Jego przymiotw, czyli doskonaoci z osobna, ale s mroki, gdy chodzi o wewntrzne ich poczenie. Wiemy np., e Bg, jako nieskoczenie dobry i potny, moe zezwoli i dopuci zo tylko dla wikszego dobra, ale czstokro to wiksze dobro jest dla nas okryte mrokiem, nie dostrzegamy go na ziemi, a ukae si nam w caym blasku dopiero w yciu przyszym. Nie rozumiemy czsto powodw napotykanych trudnoci i przeladowa ze strony otoczenia, a dopiero w niebie poznamy ich celowo. *** Kto idzie za mn, nie chodzi w ciemnociach, ale bdzie mia wiato ywota (Jan 8, 12). aska daje wiato, pociech i pokj, sprawia, e ju nie pozostajemy w cieniu mierci. Ale ta aska pochodzi z tak wysoka, e jest dla naszego rozumu niedostpna i nie moemy posiada bezwzgldnej pewnoci, czy j posiadamy, chocia s dostateczne jej oznaki, pozwalajce nam przystpi do Stou Paskiego. Ratuje mnie ufno w Miosierdzie Boe, ktra pozwala wrd wewntrznych jasnoci i cieni naleycie poda naprzd.

3. CO MYLIMY O MIOSIERDZIU BOYM? Bdcie miosierni jako i Ojciec wasz miosierny jest (uk. 6, 36). Spord wielu doskonaoci Boych Pan Jezus wyrnia Miosierdzie, polecajc je naladowa, a tym samym i poznawa, albowiem nie mona naladowa tego, czego si nie zna. Dlatego poznajmy, co to jest Miosierdzie Boe.

1. Wyraz miosierdzie moe by rozumiany dwojako: jako wzruszenie zmysowe czyli namitno (passio) i jako cnota moralna. Miosierdzie jako wzruszenie zmysowe jest wspcierpicym smutkiem z powodu czyjego cierpienia. W tym znaczeniu spostrzegamy miosierdzie zarwno u ludzi, jak i u zwierzt. Ujawnia si ono np. u psa, ktry skowyczy na, widok skaleczonego lub chorego pana, ptaka ratujcego uwizione w sidach piskl itp. Miosierdzie jako cnota moralna jest to rozumne wspcierpienie z blinim w jego nieszczciu i czynna ch wspomoenia go. Takie miosierdzie jest waciwe tylko ludziom, ktrzy si kieruj rozumem w wolnym dziaaniu, usuwajc cudze nieszczcie jak gdyby ono byo ich wasne. Miosierdzie u zwierzt wypywa z wrodzonego instynktu i ogranicza si tylko do istot najbliszych. Natomiast u czowieka miosierdzie wypywa z mioci bliniego i jest jej zewntrznym objawem w uczynkach miosiernych wzgldem jego ciaa i duszy. Czowiek wspcierpicy w nieszczciu bliniego obmyla sposoby wspomoenia go i stara si przyj z pociech i pomoc, a czyni to nie tylko wzgldem krewnych i przyjaci, lecz i wzgldem obcych, a nawet wrogw. Miosierny Samarytanin z przypowieci ewangelicznej, spotkawszy poranionego przez zbjcw yda, namaszcza jego rany, odwozi do gospody i pokrywa wydatki leczenia a do wyzdrowienia. Miosierdzie Boe nie jest ani wzruszeniem zmysowym ani cnot. Przede wszystkim Bg jako duch najczystszy nie moe podlega wzruszeniom. Nie mona rwnie Miosierdzia Boego utosamia z cnot miosierdzia u ludzi. W skad bowiem cnoty miosierdzia wchodzi smutek wspcierpicy w nieszczciu bliniego. Bg za jako istota najdoskonalsza adnemu smutkowi nie podlega: jest bowiem zawsze sam w sobie szczliwy i zupenie wystarczajcy. By szczliwy przed stworzeniem wiata i do swego szczcia niczego nie potrzebowa. Byoby tedy niedorzecznoci przypuszcza, e po stworzeniu sta si mniej szczliwy, wspcierpic w ndzy stworze. Miosierdzie Boga jest to doskonao Jego dziaalnoci, skaniajcej si ku bytom niszym w celu wyprowadzenia ich z ndzy i uzupenienia ich brakw, jest to Jego wola czynienia dobrze wszystkim, ktrzy cierpi jakie braki i sami nie s w stanie ich uzupeni. Pojedynczy akt miosierdzia jest litoci, a stan niezmienny zlitowania miosierdziem. Poniewa w Bogu akt utosamia si z istnieniem, dlatego Pismo w. utosamia w Nim Miosierdzie z litoci (S. T. 1, q. 21, a. 3). A ty, Panie Boe, litociwy i miociwy, cierpliwy, a wielce miosierny i prawdziwy (Ps. 85, 15). Litociwy i miociwy Pan: dugomylny a wielce miosierny (Ps. 102, 8). Stosunek Boga do stworze ujawnia si w usuwaniu ich brakw i udzielaniu mniejszych lub wikszych doskonaoci. Udzielanie doskonaoci rozwaane samo w sobie, niezalenie od jakichkolwiek okolicznoci jest dzieem dobrotliwoci Boej, ktra kademu rozdaje dary wedug swego upodobania. O ile upatrujemy w Bogu zupen bez interesowno w udzielaniu
10

dobrodziejstw, przypisujemy to szczodrobliwoci Boej. Czuwanie Boga, bymy przy pomocy otrzymanych dobrodziejstw doszli do wytknitego nam celu, nazywamy opatrznoci. Udzielanie doskonaoci wedug z gry ustalonego planu i porzdku bdzie dzieem sprawiedliwoci. Wreszcie udzielanie doskonaoci stworzeniom w celu wyprowadzenia ich z ndzy i usunicia brakw jest dzieem Miosierdzia. Nie w kadym bycie brak jest jego ndz, albowiem kademu stworzeniu naley si to tylko, co Bg przedtem przewidzia i postanowi. Nie jest np. nieszczciem owcy, e nie ma rozumu, ani te ndzy czowieka nie stanowi brak skrzyde. Natomiast brak rozumu u czowieka lub skrzyde u ptaka bdzie nieszczciem i ndz. Cokolwiek. Bg czyni dla stworze, czyni wedug nalenego przewidzianego i ustalonego porzdku, ktry stanowi sprawiedliwo Bo. Ale poniewa ten porzdek zosta przyjty zupenie dobrowolnie i nie by przez nikogo Bogu narzucony, dlatego w ustanowieniu takiego a nie innego porzdku trzeba widzie rwnie dzieo Miosierdzia. Std wnikajc w pierwsze przyczyny i motywy dziaania Boego widzimy Miosierdzie u rda kadego czynu na zewntrz. Jeeli bowiem co naley si stworzeniu, to tylko na mocy uprzedniego postanowienia. Poniewa nie mona w ten sposb cofa si w nieskoczono, trzeba zatrzyma si nad tym, co zaley jedynie od woli Boej, czyli od Miosierdzia Boego. 2. W kadym dziele Boym, zalenie od naszego zapatrywania na nie, mona widzie wymienione doskonaoci Boe. Na przykad ocalenie Mojesza, umieszczonego w koszu na wodach rzeki Nilu, pojte oglnie, niezalenie od jakichkolwiek okolicznoci, nazwiemy dobrotliwoci Boga. O ile za zwrcimy uwag na bezinteresowno Boga w tym ocaleniu, ktre Mu nie byo potrzebne, i na ktre dziecko samo nie zasuyo bdzie to dzieem szczodrobliwoci Boej. Ocalenie Mojesza ze wzgldu na to, e Bg postanowi przez niego wyprowadzi Izraelitw z Egiptu, nazwiemy sprawiedliwoci Bo. Czuwanie nad opuszczonym dzieckiem na rzece i naraonym na rne niebezpieczestwa przypisujemy opatrznoci Boej. Wreszcie wyprowadzenie dziecka z ndzy, opuszczenia i licznych brakw i udzielenie mu doskonaoci w formie odpowiednich warunkw ycia, wzrostu, wychowania, wyksztacenia, bdzie dzieem Miosierdzia Boego. Poniewa w kadym z wymienionych momentw tego przykadu uderza nas ndza dziecka i rne braki, przeto moemy powiedzie, e dobrotliwo Boa jest Miosierdziem, ktre stwarza i daje; szczodrobliwo Boa to Miosierdzie, co hojnie obdarza bez zasug; opatrzno Boa to Miosierdzie, co czuwa; sprawiedliwo Boa to Miosierdzie, co wynagradza ponad zasugi, a karze mniej od win; wreszcie mio Boa to Miosierdzie, co si lituje nad ndz ludzk i nas ku sobie pociga. Inaczej mwic, Miosierdzie Boe jest gwnym motywem dziaania Boego na zewntrz, czyli znajduje si u rda kadego dziea Stwrcy.
11

W kadej ksidze Pisma w. Starego i Nowego Testamentu jest wzmianka o Miosierdziu Boym po kilkanacie razy, a najwicej i najwymowniej mwi o nim Ksiga Psalmw. Spord 150 Psalmw a 55 specjalnie wysawia t doskonao Boga, a w Psalmie 135 powtarza si jako refren w kadym wierszu: Bo na wieki Miosierdzie jego. W caym Pimie w. znajduje si przeszo czterysta miejsc, wysawiajcych wprost Miosierdzie Boe, w Ksidze Psalmw sto trzydzieci, znacznie za wicej urywkw opiewa Miosierdzie Boe ubocznie. Psalmista, mwic o Miosierdziu Boym, nie zadawala si wyrazem miosierny, lecz podaje cay szereg synonimw, jak gdyby chcc wzmocni nasze przekonanie o niezmierzonym Miosierdziu Boym. Uczyni pamitk dziww swoich miosierny, a litociwy Pana (Ps. 110, 4). Wzesza w ciemnociach wiato prawym: miociwy, miosierny i sprawiedliwy (Pan) (Ps. 111, 4). Litociwy i miosierny Pan: cierpliwy, a wielce miosierny. Sodki Pan wszystkim: a Miosierdzie jego ponad wszystkie dziea jego (Ps. 144, 8 9). Czsto Psalmista w rnych sowach i porwnaniach zapewnia nas o wszechobecnoci Miosierdzia Boego, ogarniajcego wszystkie Jego dziea: Miuje Miosierdzie i sd: Miosierdzia Paskiego pena jest ziemia (Ps. 32, 5). Miosierdzia twego, Panie, pena jest ziemia: naucz mi sprawiedliwoci twoich (Ps. 118, 64). Gdzie indziej poucza, e Miosierdzie Boe w szczeglnoci czuwa nad tymi, ktrzy pokadaj w nim ufno: Oto oczy Paskie nad bojcymi si go: i nad tymi, ktrzy nadziej maj w Miosierdziu jego (Ps. 32, 18); Miosierdzie Boe czasami nie czeka a si do niego udamy i Uprzedza nas (por. Ps. 58, 11), idzie za nami poprzez wszystkie dni ycia naszego (por. Ps. 22, 6), jest ono wreszcie wieczne: Miosierdzie wiecznie zbudowane bdzie na niebiesiech (Ps. 88, 3). *** Kogo nie zdziwi ta obfito wyrae Pisma w. o Miosierdziu Boym! Kto nie zapyta, dlaczego Autor natchniony to czyni? Widzimy w tym ch Boga udzielania ludziom swego Miosierdzia i obudzenia w nich ufnoci. Bg chce pouczy nas o swoim yciu wewntrznym, o swoim stosunku do stworze, a w szczeglnoci do ludzi. Bg chce by wielbiony przez nas w Miosierdziu, bymy Go naladowali w uczynkach. On zawsze jest jednakowo miosierny, albowiem jest niezmienny, gdy u nas miosierdzie moe wzrasta i umniejsza si zalenie od mioci, moe nawet zupenie zanikn. Winnimy tedy zawsze pamita o Miosierdziu Boym.

12

4. DLACZEGO WYRNIAMY MIOSIERDZIE BOE? Wszystkie drogi Paskie Miosierdzie i prawda (Ps. 24, 10). Spord wszystkich doskonaoci Boych Pismo w. najczciej wymienia Miosierdzie. Psalmista za w powodzi sw, wielbicych Boga w tej doskonaoci, stawia j ponad inne dziea, mwic: Miosierdzie jego ponad wszystkie dziea jego (Ps. 144, 9). To wyrnienie Pisma w. moe nasun pewne trudnoci w zrozumieniu doskonaoci Boych. Dlatego pokrtce si nad tym zastanwmy. 1. W stosunku Boga do stworze ujawniaj si Jego liczne doskonaoci, jak dobrotliwo, mdro, szczodrobliwo, opatrzno, sprawiedliwo, ale spord nich szczeglnie wyrnia si Miosierdzie. Natchniony Autor rozciga t doskonao na wszystkie dziea Boe, a w szczeglnoci przypisuje mu dzieo stworzenia: Ktry twierdzi ziemi nad wodami, bo na wieki Miosierdzie jego (Ps. 135, 6), dzieo Odkupienia: (Ktry) odkupi nas od nieprzyjaci naszych (Ps. 135, 24), dzieo opatrznoci: Ktry daje pokarm wszelkiemu ciau, bo na wieki Miosierdzie jego (Ps. 135, 25), jak rwnie i dzieo uwicenia naszego: Ktry z wielki Miosierdzia swego odrodzi nas przez zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa ku nadziei ywej, ku trwaemu, nieskalanemu i wiecznemu dziedzictwu (I Piotr 1, 3 4). Objawione prawdy stay si przedmiotem bada Ojcw Kocioa, ktrzy widz w Miosierdziu gwny motyw dziaania Boego. Tak w. Augustyn powiada: Wyznaj, Panie, e jeste miosierny we wszystkich dzieach swoich i dlatego powiedziae przez sug swego: Miosierdzie jego ponad wszystkie dziea jego Ps. 144, 9, (Migne, P. L. 40, 902); Bg jest tu miosierny, ale w przyszoci bdzie sprawiedliwy (P. L. 39, 1963); Miosierdzia Jego nie brakuje w adnym dziele Jego (P. L. 44, 1839). Podobnie si wyraa w. Jan Chryzostom: .Wszystko, co Bg czyni, pochodzi z Jego Miosierdzia i askawoci (P. L. 55, 468). w. Piotr Chryzolog za dodaje: Zginoby wszystko, co Bg uczyni, gdyby nie Miosierdzie Boe (P. L. 51, 319). A w. Bernard, wyjaniajc sowa w. Pawa: Bogosawiony Ojciec Miosierdzia (II Kor. 1, 3) powiada: Bg nie jest Ojcem sdw, ale tylko Ojcem Miosierdzia, a karanie pochodzi z nas samych (P. L. 183, 786).

13

Szczeglnie Doktor Anielski doskonale i gboko rozwija nauk objawion o Miosierdziu Boym, wyrniajc je spord wszystkich innych odnonych doskonaoci Boga. Miosierdzie powiada rozwaane samo w sobie jest doskonaoci najwysz, albowiem polega na udzielaniu si istotom niszym przez usuwanie ich ndzy i brakw; a wiksz doskonao ujawnia ten, co daje, ni ten, co bierze. Takie udzielanie si jest wasnoci bytw wyszych zwrcon ku niszym, a w najwyszym stopniu jest wasnoci Boga, w ktrej si ujawnia najwiksza Jego potga. Miosierdzie, rozwaane ze wzgldu na tego, w kim si ono znajduje, nie jest zawsze najwiksz doskonaoci, lecz tylko wwczas, jeeli posiadajcy jest sam Bytem najwyszym, czyli nie ma ani nikogo rwnego sobie, ani nikogo nad sob. Kto bowiem ma kogo ponad sob, lepiej ujawnia sw doskonao przez czenie si z bytem wyszym w mioci, ni przez usuwanie brakw w bytach niszych. Dlatego u ludzi najwysz cnot jest mio, ktra stanowi istot ich doskonaoci. Ale Bg nie ma nad sob nikogo, komu by si mg poddawa przez mio. Dlatego Jego najwysz doskonaoci odnon jest Miosierdzie (S. T., II II, q. 30, a. 4, c). cile mwic, adna doskonao w Bogu nie jest wysza od innych, poniewa midzy nimi nie ma rzeczowej rnicy, a kada z nich stanowi istot Boga, czyli jest Bogiem. Wedug naszego jednak sposobu pojmowania, miosierdzie kierowane mdroci przedwieczn oraz wzmocnione mioci Boga ku sobie janieje ponad wszystkie doskonaoci, ktre dotycz Jego stosunku wzgldem stworze. 2. W rzdach Boga nad wiatem obok Miosierdzia naczelne miejsce zajmuje sprawiedliwo, jako jedna z gwnych prawd naszej wiary. Pismo w. wymienia zwykle Miosierdzie obok sprawiedliwoci, nazywajc j wprost prawd. Wszystkie drogi Paskie Miosierdzie i prawda (Ps. 24, 10). Zestawiajc te dwie doskonaoci, Aposto oddaje pierwszestwo Miosierdziu: Miosierdzie przewysza sd (Jak. 2, 13). Bierzemy tu sprawiedliwo nie w znaczeniu szerszym, kiedy si utosamia ze witoci, ale w cisym, jako sta wol oddawania kademu, co si komu naley. Z trzech znanych rodzajw sprawiedliwoci (legalnej, zamiennej i rozdzielczej) moemy przypisa Bogu tylko rozdzielcz i to w innym znaczeniu, ni si mwi o sprawiedliwoci rozdzielczej u ludzi. Sprawiedliwo rozdzielcza jest to staa wola przeoonego rozdziela wsplne dobra i ciary midzy podwadnych wedug ich godnoci i zasug oraz wymierza kary i nagrody. Ot zachodzi wielka rnica midzy przeoonym u ludzi a Bogiem. Bg daje byt stworzeniom i przeznacza je do odpowiedniego celu z wasnej woli, jak rwnie bez adnego przymusu dostarcza im rodkw

14

do celu. Podobnie zupenie dobrowolnie zwiza siebie obietnic nagrody i kary dla stworze rozumnych. Bg nagradza ponad zasugi, jak mwi Aposto: Oko nie widziao, ani ucho nie syszao i w serce czowiecze nie wstpio, co przygotowa Bg tym, ktrzy go miuj (I Kor. 2, 9). Podobnie wymierza kary mniejsze od win. Przy tym kary w yciu doczesnym zwykle maj charakter leczniczy i zapobiegawczy: Gdy nas sdz karanie odbieramy od Pana, abymy z tym wiatem potpieni nie byli (I Kor. 11, 32). Std wynika, e sprawiedliwo Boa, to nie jest sprawiedliwo ludzka, a na tym wiecie jest ona waciwie Miosierdziem, a przynajmniej zawsze przed nim ustpuje. Wyszoci Miosierdzia nad sprawiedliwoci w. Tomasz dowodzi w ten sposb: Cokolwiek powiada Bg czyni dla stworze, czyni wedug nalenego i zawczasu postanowionego porzdku, ktry stanowi sprawiedliwo. Ale poniewa ten porzdek zosta przyjty zupenie dobrowolnie i nie by narzucony Bogu przez nikogo, dlatego w ustanowieniu takiego, a nie innego porzdku trzeba widzie rwnie tylko nieskoczone Miosierdzie Boe, ktre zawsze przewysza sprawiedliwo (S.T., I, q. 21, a. 4, c). Bg jest mioci (I Jan 4, 8) powiada Pismo w., ale mio Boga w cisym znaczeniu wyraa si we wzajemnym stosunku Osb Boskich do siebie, jako upodobanie w doskonaociach. Gdy za mwimy o mioci Boga ku stworzeniom, a w szczeglnoci ku ludziom, mamy na myli mio ndzy, czyli Miosierdzie Boe (S. T. II II, q. 30, a. 4), jak to stwierdzaj teologowie: Miosierdzie rozpatrywane w sobie jest najwiksz doskonaoci waciw Bogu, w ktrym si nie rni od bezinteresownej mioci (Melkerbach, O. P. Summa Teologiae Moralis 1, 921). Miosierdzie to mio wobec ndzy (o. Marmion Chrystus w swoich tajemnicach 574). Dlatego i Pius XII w Encyklice Haurietis aquas z 15. V. 1956 r. nazywa mio Boga ku ludziom mioci miosiern czyli Miosierdziem Boym (A. A. S., 56, 321). Spord wszystkich swych doskonaoci Bg najpierw objawi ludziom swe Miosierdzie, podnoszc ich do stanu nadprzyrodzonego, darzc ich mianem swych dzieci przybranych, a po grzechu obiecujc odkupienie zamiast ich ukara, jak ukara zbuntowanych aniow. Zniajc si do ludzkiego sposobu mylenia Duch wity przez patriarchw i prorokw podtrzymuje t obietnic i podaje gbok nauk o Miosierdziu Boym jeszcze w Starym Testamencie, mwic o jego trwaoci, powszechnoci, potdze i mocy przenikajcej wiat cay. W wyszym stopniu wysawia Miosierdzie Boe Maryja w pieni Magnificat, podkrelajc jego powszechno, cigo i nieskoczono: A Miosierdzie jego z pokolenia w pokolenie nad tymi, ktrzy si go boj (uk. 1, 50). Wybrana Crka Ojca Przedwiecznego, ktra doznaa najwikszego Miosierdzia na sobie, widzi je w duchu na wyynach chway Serafinw i Cherubinw, jak rwnie w otchaniach czycowych, opiewa je natchnionym
15

sowem dla wszystkich, a szczeglnie dla tych, ktrzy si Go boj bojani synowsk. Najwiksze Miosierdzie widzi Ona w Odkupieniu, w ktrym sama bierze czynny udzia i przez to staje si Matk Miosierdzia: Przygarn w opiek Izraela, sug swego, pomny na Miosierdzie swoje (uk. 1, 54). *** Oto dlatego wyrniamy Miosierdzie Boe spord innych doskonaoci odnonych, e wyrnia je Bg w Pimie w., e wyrniaj je Ojcowie Kocioa i teologowie, nie wahajc si nazwa Miosierdzie Boe najwysz doskonaoci Boga odnon, e wynosi i uwielbia je Niepokalana Matka Miosierdzia. Stosujc si do intencji natchnionego Autora, a przede wszystkim wzorujc si na Niepokalanej Dziewicy, stawiajmy sobie czsto przed oczy dziea Miosierdzia Boego, poddajmy si najpokorniej Jego woli, ktra jest samym Miosierdziem, ufajc, e wszystkie krzye nasze obrc si w kocu na dobro w rku Tego, ktrego wszystkie drogi s Miosierdziem i prawd.

5. WIELORAKIE JEST MIOSIERDZIE BOE? Miosierdzia twego, Panie, pena jest ziemia (Ps. 118, 64). Jakkolwiek wszystkie dziea Boe wypywaj jak si rzeko z Miosierdzia Boego, teologowie cz je w pewne grupy. Lessiusz ( 1623) wymienia trzy gwne dziea Miosierdzia Boego: stworzenie i utrzymanie wiata, podniesienie istot rozumnych do stanu nadprzyrodzonego i odkupienie rodzaju ludzkiego po upadku prarodzicw. 1. Dzieo stworzenia wydaje si raczej dzieem dobrotliwoci Boej. Jak bowiem w penym naczyniu zawarty pyn dy do wylania si, tak odwieczna dobrotliwo Boa w swej najdoskonalszej peni dy do udzielania si i wydaje si, e ona jest gwnym motywem stworzenia. Zreszt poniewa Miosierdzie polega na wyprowadzeniu z ndzy i uzupenieniu brakw, stworzenia przed powoaniem ich do bytu nie mogy by w jakiej ndzy czy odczuwa braki, gdy jeszcze w ogle nie istniay. Gbsze jednak zastanowienie si nad tym

16

zagadnieniem pozwala wnioskowa, e i w stworzeniu gwnym motywem byo nieskoczone Miosierdzie Boe. Przede wszystkim dobrotliwo dostatecznie si ujawnia w przedwiecznym rodzeniu Boga Syna przez Boga Ojca i w pochodzeniu od tych dwch Osb Ducha witego oraz we wzajemnej wszystkich trzech Osb Boych mioci. Tu si wylewa caa peno najdoskonalszej dobroci i zadowalnia si ch udzielania. Nie byo tedy adnej koniecznoci stwarzania wiata. A jeeli zosta on stworzony, by to akt zupenie dobrowolny bez adnego znikd przymusu. Co si tyczy ndzy i brakw, naley je bra wicej oglnie, jako pozbawienie kadego przymiotu pozytywnego, jakim niewtpliwie jest istnienie. Najwikszym brakiem i najstraszniejsz ndz, przed ktr si wzdryga kada istota yjca, jest brak istnienia czyli nico, w jakiej by pogrony wiat widzialny i niewidzialny, zanim go stamtd nie wydoby Stwrca. Przed tym brakiem ucieka zarwno, czowiek jak i zwierz, przekadajc go ponad wszystkie inne cierpienia i braki. Dlatego wyprowadzenie wiata z ndzy nicoci i usunicie braku jakim jest niebyt stanowi dzieo Miosierdzia Boego. Powysze rozumowanie potwierdza Pismo w., ktre dzieo stworzenia rwnie przypisuje Miosierdziu Boemu. Ju Psalm 24 dostatecznie o tym mwi oglnie: Wszystkie drogi Paskie s Miosierdziem i prawd (10), ale szczeglnie rozwija t prawd Psalm 135: Ktry uczyni niebiosa w mdroci (swojej), bo na wieki Miosierdzie jego. Ktry utwierdzi ziemi nad wodami, bo na wieki Miosierdzie jego. Ktry uczyni wiata wielkie, bo na wieki Miosierdzie jego. Soce, aby panowao we dnie, bo na wieki Miosierdzie jego itp. (5 9). Sens tych sw jest bardzo jasny: jest to litania o Miosierdziu Boym. Poniewa wiat widzialny stworzy Bg dla czowieka, przeto przede wszystkim on zawdzicza swe istnienie Bogu miosiernemu. Doktor Anielski rozwaajc t prawd przypisuje stworzenie Miosierdziu Boemu w obszerniejszym znaczeniu, o ile bierzemy pod uwag wyprowadzenie rzeczy z niebytu do bytu (S. T. I, q. 21, a. 4, ad. 4). Bg nie tylko stworzy wiat z Miosierdzia swego, ale utrzymuje go gwnie z tego motywu, nakrelajc kademu stworzeniu cel waciwy i wyposaajc je w odpowiednie ku temu rodki: Ktry daje pokarm wszelkiemu ciau, bo na wieki Miosierdzie jego (Ps. 135, 25). Kady szczeg widzialnego wiata zdradza miosiern opiek Boga, kada istota gosi z natchnionym mdrcem: Miujesz wszystko, co jest, i nic nie masz w nienawici z tego, co uczyniy (Mdr. 11, 25). Miuje Bg wszystko mioci yczliwoci istoty wyszej ku niszym, ktr jak widzielimy teologowie utosamiaj z miosierdziem. Gdybymy mogli przytoczy tu wszystkie dziwy wiata, wszystkie znane i jeszcze nieznane tajemnice natury, ujrzelibymy jasno opatrzne Miosierdzie Boe, ktrego oko ustawicznie czuwa nad wiatem, jak

17

mwi Pismo w.: Dosiga od koca do koca mocno i urzdza wszystko wdzicznie (Mdr. 8, 1). 2. Drugim dzieem Miosierdzia Boego jest podniesienie istot rozumnych do nadprzyrodzonego stanu. Bg poczy w czowieku dwa wiaty: widzialny i niewidzialny, materialny i duchowy, ciao z namitnociami i dusz z chciami. Wadze cielesne zmierzaj ku odpowiedniemu sobie dobru materialnemu, a wadze duchowe ku dobru duchowemu. Jeeli jaki przedmiot jednoczenie zaspokaja wadze cielesne i duchowe, panuje midzy nimi harmonia. Ale czsto si zdarza, e przedmiot odpowiedni wadzom cielesnym sprzeciwia si wadzom duchowym i wwczas midzy tymi wadzami powstaje walka, w ktrej rezultatem moe by zwycistwo strony jednej lub drugiej. Ju samo istnienie moliwoci walki wewntrznej w czowieku jest powanym brakiem jego natury, a c dopiero, jeeli rezultatem tej walki bdzie zwycistwo ciaa nad dusz: bdzie to ndza istoty rozumnej. Bg w nieskoczonej swojej mdroci chcia zapobiec temu i postanowi obdarzy czowieka nowym zupenie yciem, uczyni go uczestnikiem ycia i szczcia samego Stwrcy. Do tego szczcia czowiek z natury nie mia adnego prawa i swoimi siami nie potrafiby nigdy na nie zasuy. Tym szczciem byo poznawanie Boga bezporednie i naleyte Jego kochanie. Aby czowiek mg na to szczcie zasuy i je posi, Bg w swym nieskoczonym Miosierdziu udzieli mu darw nadprzyrodzonych, ktrych by czowiek nigdy w sposb przyrodzony nie zdoby ani te na nie nie zasuy swoimi wasnymi siami. Koci poucza nas, e Bg udzieli czowiekowi aski uwicajcej, przez ktr czowiek sta si uczestnikiem Boskiej natury, zdolnym osign Boga bezporednio przez uszczliwiajce widzenie. Nadto da mu Bg dary pozaprzyrodzone, jak dar nieskazitelnoci, wiedz wlan, opanowanie namitnoci i niemiertelno ciaa. Przywileje przeznaczone byy na to, by czowieka bardziej uzdolni do otrzymania i spoytkowania daru znacznie cenniejszego, jakim jest aska uwicajca. 3. Przez grzech prarodzice nasi utracili ask uwicajc i dary pozaprzyrodzone, a przez to samo utracili prawo do ogldania Boga i kochania Go. Grzech ich przeszed na cay rodzaj ludzki i nazywa si grzechem pierworodnym. Bg w swym nieskoczonym Miosierdziu nie pozwoli, by wszyscy ludzie pozostali w tak wielkim nieszczciu, i jeszcze w raju obieca Odkupiciela. Tu Miosierdzie Boe przewyszyo sprawiedliwo, bo oto Syn Boy, przez ktrego wszystko si stao, co si stao, sta si czowiekiem, uici godn zapat za grzechy, dwign z ndzy grzechu wszystkich, ktrzy we uwierz i bd korzysta rozumnie z ustanowionych przez Niego rodkw. Jest to trzecie dzieo nieskoczonego Miosierdzia Boego.
18

Bg, ktry jest bogaty w Miosierdzie, oywi nas w Chrystusie (Ef. 2, 4 5) pisze w. Pawe, rozwijajc t myl, e wszystko, co si dokonao w Chrystusie Panu, dokonuje si w sposb mistyczny w chrzecijaninie. Przez chrzest zostaje on wszczepiony w Chrystusa umierajcego: razem z nim umiera, by razem z nim zmartwychwsta do nowego nadprzyrodzonego ycia. Czy nie wiecie, e wszyscy, ktrzykolwiek ochrzczeni jestemy w Chrystusie Jezusie, w mierci jego ochrzczeni jestemy? Przez chrzest bowiem zostalimy razem z nim pogrzebani w mier, aby jako Chrystus zmartwychwsta przez chwa Ojca, tak i my, bymy w nowoci ycia chodzili. Bo jeli zostalimy wszczepieni w podobiestwo mierci jego to i w zmartwychwstanie bdziemy (Rzym. 6, 3 5). Aposto Narodw czerpie tu porwnanie z ceremonii chrztu przez zanurzenie, ktre ma by symbolem zstpienia w mier Chrystusa, i wynurzenie, symbolizujce zmartwychwstanie z Nim. Nadto otrzymujc Ducha witego, chrzecijanin otrzymuje zarodek uwielbionego ycia Pana Jezusa, ycia nadprzyrodzonego, ktre nasi prarodzice otrzymali, a nastpnie przez grzech utracili. Std susznie moemy powiedzie, e Bg z Miosierdzia swego oywi nas w Chrystusie, w Jego krwi obmywa dusze nasze z grzechu, w Jego zasugi przyozdabia je, przyodziewa nas w szat godow ask uwicajc, w ktrej dopiero moemy wej na gody Ojca Niebieskiego, jako Jego przybrane dzieci. Jest to trzecie najwiksze dzieo Miosierdzia Boego. *** Miosierdzie twoje przed oczami moimi jest i rozkochaem si w prawdzie twojej (Ps. 25, 3) woa Psalmista, rozwaajc przyrodzone dzieo Miosierdzia Boego, jakim jest stworzenie i utrzymanie wiata. O ile bardziej winnimy mie przed oczami nadprzyrodzone dzieo tego Miosierdzia Boego, jakim jest podniesienie czowieka do stanu nadprzyrodzonego, a szczeglnie dzieo przywrcenia tego stanu po upadku, z czego teraz wszyscy korzystamy. Tu prawdziwie Miosierdzie i prawda spotkay si ze sob, sprawiedliwo i pokj pocaoway si. Prawda wyrosa z ziemi, a sprawiedliwo z nieba spojrzaa (Ps. 84, 11 12) jak to przepowiedzia Prorok.

19

6. MIOSIERDZIE SYNOSTWA BOEGO A sam Duch daje wiadectwo, emy synami Boymi(Rzym, 8, 16). Przez ask uwicajc czowiek staje si przybranym dzieckiem Boym. Przybranie jest to przyjcie za darmo osoby obcej za syna i dziedzica. Osoba przybrana musi by obca wzgldem przybierajcego i nie moe by jego naturalnym dzieckiem. Nadto przybranie musi by za darmo, czyli przybrany nie moe mie adnego prawa do synostwa. Poznajemy, jak wielkie Miosierdzie Bg ujawni w tym, e istoty rozumne podnis do synostwa swojego. 1. U ludzi przybranie za synw bywa z potrzeby, wwczas gdy kto nie ma dzieci naturalnych. Bg za przybiera nas za dzieci swoje nie z potrzeby, a jedynie z nieskoczonego Miosierdzia swojego, pragnc udzieli nam bogactwa i szczcia swojego. Wszelkie przybranie wymaga podobiestwa natury tak, e np. czowiek nie moe przybra za syna zwierz. Dlatego Bg, przybierajc czowieka za dziecko, czyni go podobnym do siebie przez ask uwicajc. Std przybranie u ludzi jest tylko zewntrzne, daje tylko prawo do dziedzictwa bez wewntrznej zmiany przybranego. Bg za zmienia dusz czowieka, wynoszc j do stanu nadprzyrodzonego, czynic j podobn do siebie i pozwalajc y i napawa si tym szczciem, jakim si sam cieszy. Dlatego przybranie u ludzi nigdy nie moe si nazywa zrodzeniem, albowiem daje przybranemu tylko dobra doczesne, zewntrzne; Bg za pod pewnym wzgldem na nowo odradza przybranego czowieka, albowiem przez ask uwicajc czowiek otrzymuje now natur, staje si nowym stworzeniem, uczestniczcym w naturze Boga. Dlatego w Pimie w. przybrany nazywa si zrodzonym z Boga: A wszystkim, ktrzy go przyjli i uwierzyli w imi jego, da moc, aby si stali synami Boymi, ktrzy z Boga si narodzili (Jan 1, 12 13). Przybrani za synw u ludzi dziedzicz dobra materiaem dopiero po mierci przybranego ojca, jako jego dziedzice. Bg za w nieskoczonym Miosierdziu swoim pozwala uczestniczy w dobrach swoich i szczciu swoim zawsze, albowiem dary duchowe moe posiada wielu i jednoczenie. Dlatego nawet najwiksza ilo witych, uczestniczc w tym samym szczciu, nie

20

czyni uszczerbku sobie, ani tym bardziej Ojcu zawsze yjcemu i cieszcemu si najwikszym szczciem (S. T. 3. q. 23. a. 1, ad. 2 i ad. 3). Bo nie otrzymalicie ducha niewoli znw ku bojani, ale otrzymalicie ducha przybrania za synw i w duchu tym woamy: Abba Ojcze! A sam Duch daje wiadectwo duchowi naszemu, emy synami Boymi. A jeli synami, to i dziedzicami, dziedzicami Boymi (Rzym. 8, 15 17). Jest to wielkie Miosierdzie Boe powiada w. Atanazy e Bg tych, ktrych jest Stwrc, potem staje si Ojcem. Dzieje si to wtedy, gdy ludzie tworzeni, jak mwi Aposto, przyjmuj w swe serce Ducha Syna Jego, woajcego Abba, Ojcze. Nie mog bowiem w inny sposb sta si synami, gdy z natury swej s stworzeniami, jak tylko gdy przyjm Ducha tego, ktry jest naturalnym i prawdziwym Synem (Or. 2 contra Arian. n. 59). Czowiek na podobiestwo Boe stworzony, nie jest tej samej natury, co Bg, i dlatego nie jest Jego synem prawdziwym, a staje si nim przez ask Miosierdzia Boego (w. Augustyn, 1, 2 contra Maxim. c. 2). Gdyby uboga wyrobnica, nie mogc wychowa swego syna, pooya go u drzwi paacu bogatego ksicia, ktry spostrzegszy dziecko, kazaby subie zabra je do domu, ywi, wychowa, a potem zaliczy do sug paacowych byoby to aktem wielkiego miosierdzia tego czowieka. Gdyby za po upywie jakiego czasu w ksi postanowi tego chopca przybra za syna, zrwna w prawach z rodzonymi dziemi, wprowadzi do komnat i poleci swym sugom otacza go czci nalen ksitom, byoby to jeszcze wikszym miosierdziem, okazanym biednemu dziecku. Jeszcze wiksze Miosierdzie okaza Bg, nie tylko stwarzajc czowieka na obraz i podobiestwo swoje, darzc yciem rozumnym i niemiertelnym, ale nadto obdarzajc go ask uwicajc, przez ktr czowiek staje si przybranym dzieckiem Boym, dziedzicem szczcia i Krlestwa Boego, wspdziedzicem jedynego Syna Boego. Poniewa wszystkie stworzenia na ziemi zostay przeznaczone dla czowieka, przeto przez przybranie go za syna i one doznay szczeglniejszego wyniesienia, jako mieszkanie, pokarm i ubranie przybranych dzieci Boych. Dlatego Aposto mwi: Stworzenie z upragnieniem wyczekuje objawienia synw Boych. Stworzenie bowiem poddane byo znikomoci nie ze swej woli, lecz dla tego, ktry je znikomoci podda w nadziei, e i samo stworzenie bdzie wyzwolone z niewoli skaenia na wolno chway synw Boych. Bo wiemy, e cae stworzenie wzdycha i a dotychczas rodzi wrd boleci. A nie tylko ono, ale i my sami, ktrzy mamy pierwiastki ducha, i my tak we wntrzu naszym wzdychamy, wyczekujc przybrania za synw Boych (Rzym. 8, 19 23). 2. Skoro czowieka Bg podnis do stanu nadprzyrodzonego i uczyni go swoim przybranym dzieckiem, tym bardziej z Miosierdzia swego przybra za
21

dzieci swe doskonalsze stworzenia, jakimi s, wszystkie duchy niebieskie. Pismo w. przedstawia jako cel nadprzyrodzonego stanu czowieka uczestnictwo w nadprzyrodzonych dobrach, ktre ju posiadaj Anioowie. W zmartwychwstaniu (sprawiedliwi) bd jako Anioowie Boy w niebie (Mat. 22, 30), mwi Pan Jezus do saduceuszw, rwni bowiem bd Anioom i s synami Boymi, bdc synami zmartwychwstania (uk. 20, 36). Std wynika, e Anioowie osignli nadprzyrodzony cel: bezporednie widzenie Boga, co nie mogo si sta bez wyniesienia ich do stanu nadprzyrodzonego. adne bowiem stworzenie samo przez si nie moe oglda Boga. Zreszt nie byoby rzecz stosown, by Bg samych tylko ludzi podnis do stanu nadprzyrodzonego, a wysze i doskonalsze stworzenie pozostawi w stanie naturalnym. Jeeli Anioowie maj pomaga ludziom do osignicia synostwa Boego, sami musz ju to synostwo posiada, otrzymali je prawdopodobnie ju przy stworzeniu. Anioowie ich w niebiesiech zawsze widz oblicze Ojca mego, ktry jest w niebiesiech (Mat. 18, 10) mwi Pan Jezus o Anioach; z tego wynika, e osignli oni szczliwo w niebie, na ktr cho w maym stopniu musieli zasuy. Wedug w. Tomasza, pierwszy akt woli ich by aktem doskonaej mioci i tym aktem zasuyli sobie na uszczliwiajce widzenie Boga. Atoli nie wszyscy Anioowie zdobyli si na taki akt, a wielu z nich zgrzeszyo i ci stali si duchami nieczystymi, ktrym przewodzi jeden, zwany szatanem (Hiob 1, 6), belzebubem (uk. 11, 15), smokiem wielkim (Obj. 12, 9), ksiciem tego wiata (Jan 12, 31). Upadli anioowie naleeli przed upadkiem do rnych stopni, dlatego i po upadku tworz pewn hierarchi (S. T., 1, q. 109, a. 2). Szczcie Aniow w niebie jest nieutracalne, czego s oni pewni: Anioowie widz zawsze oblicze Ojca. To szczcie bowiem nie byoby doskonae, gdyby byo poczone z bojani, i si je utraci. Ogldanie Boga powoduje umiowanie Go nade wszystko, co uniemoliwia popenienie grzechu, przez ktry by mogli utraci szczliwo. Nie wszystkie duchy niebieskie s jednakowo szczliwe, a stopie ich szczliwoci zaley od zasug uzyskanych w czasie prby. Moliwe jest dodatkowe powikszenie tej szczliwoci przez rado, jak bd mie ze zbawienia dusz, powierzonych ich pieczy, gdy jeszcze byy w ciele na ziemi. Na czym polega grzech upadych Aniow? Grzechem ich bya pycha, jak mwi Pismo w.: Pycha jest pocztkiem grzechu (Ekl. 10, 15). Wedug w. Tomasza, pycha ich polegaa na podaniu szczliwoci naturalnej, a odwrceniu si od nadprzyrodzonej, do ktrej Bg ich przeznaczy. Inaczej mwic grzech ich polega na wzgardzeniu Miosierdziem Boym, jakie mieli oni otrzyma przez ask (1, q. 63, a. 3). Inni teologowie upatruj grzech szatana w zazdroci czowiekowi Maryi, ktra miaa by wyniesiona na Matk Boga i

22

Krlow Aniow (w. Bernard). Jak tedy pierwszym aktem woli dobrych Aniow by akt doskonaej synowskiej mioci Boga, tak zych aniow pierwszym aktem woli by akt pychy, przez ktry zostali na zawsze pozbawieni ogldania Boga. *** I zacza si wielka bitwa na niebie: Micha i Anioowie jego walczyli ze smokiem, a walczy rwnie smok i anioowie jego. A nie przemogli i wicej ju nie znaleziono dla nich miejsca w niebie. I zrzucony zosta w smok wielki, w znany od dawna, ten, ktrego zowi diabem i szatanem, i ktry zwodzi cay wiat, i zrzucony zosta na ziemi, a anioowie jego razem z nim zrzuceni byli (Obj. 12, 7 9). Od wiekw tedy toczy si walka midzy prawd Miosierdzia Boego, a kamstwem nieufnoci i zaprzeczenia temu Miosierdziu. Tam zwycia cnota pokory i ufnoci, a tu przegrywa pycha, ktrej Bg z natury si sprzeciwia. Skupiajmy si pod sztandarem Michaa Archanioa, ktry pierwszy uzna Miosierdzie Boe i zwyciy pokor i ufnoci, sowami: Niech Pan ci ukarze (Juda 9). Przyjmijmy jego pokorne haso: Kt jak Bg!.

7. MIOSIERDZIE W SPOSOBIE I WARUNKACH USYNOWIENIA Miosierdzie (Boe) wiecznie zbudowane bdzie na niebiesiech (Ps. 88, 3). W pierwszym rozdziale Ewangelii w. Jana w krtkich i potnych sowach mamy opis najgbszych tajemnic naszej wiary, a przede wszystkim sposb i warunek naszego usynowienia, czyli przybrania za synw Boych: Na pocztku byo Sowo, a Sowo byo u Boga i Bogiem byo Sowo. Ono byo na pocztku u Boga. Wszystko si przez nie stao, a bez niego nic si nie stao, co si stao. W nim byo ycie, a ycie byo wiatoci ludzi A Sowo stao si ciaem i mieszkao midzy nami (Jan 1, 1 4, 14). Sowo to Syn Boy, przez ktrego Bg ujawni swe Miosierdzie w stworzeniu, a przede wszystkim w przybraniu istot rozumnych za synw Boych Wszystko si przez nie stao, a bez niego nic si nie stao, co si stao, czyli, e usynowienie nasze dokonao si przez Syna Boego, przez Jego Wcielenie i Odkupienie. A Sowo stao si ciaem.

23

1. Jak w czowieku Bg poczy ciao z dusz, przez ktr i ciao staje si, jakby uduchowione, pikne i szlachetne, uczestniczc w honorach jej i szczciu, tak Bg od wiekw postanowi zczy natur ludzk z Bosk w Drugiej Osobie swojej, by t ludzk natur oywi nowym yciem, uczyni j uczestniczk ycia Boego oraz dziedziczk chway i szczcia wiecznego. Przez to nie obnia si natura Boska, ale si wywysza natura ludzka i jak gazka ziemska zaszczepia si w szczepie niebieskim. Jak bowiem promie soneczny przechodzc przez powietrze owieca je, a nawet poniekd przesonecznia tak Sowo Przedwieczne, czc natur Bosk z ludzk w jednej Osobie swojej, przyodziewa j w taki blask, jakim samo janieje, a nawet poniekd przebstwia j. Jak piecz odbija w wosku wszystkie swoje figury i ksztaty, tak przez to poczenie dwch natur w jednej Osobie odbiy si w naturze ludzkiej doskonaoci natury Boskiej, ktre umoliwiy stworzeniom rozumnym przyj synostwo Boe, przybranie za dzieci Boga. Przez takie poczenie natury ludzkiej z natur Bosk, w jednej Osobie, Bg postanowi nasamprzd przyj jednego Czowieka za swego naturalnego Syna, a nastpnie usynowi wszystkich ludzi, ktrzy w Syna wcielonego uwierz. Ten jeden Syn Boy mia wzi ciao z ona Przeczystej Dziewicy, ktra te od wiekw bya przewidziana i przeznaczona na Matk wcielonego Sowa Przedwiecznego. Ona rwnie miaa sta si i Poredniczk Miosierdzia Boego, ktre otrzymali pierwsi ludzie w przybraniu ich za dzieci Boe i podniesieniu do nadprzyrodzonego stanu. W pomroce odlegej przeszoci ukazuje si w myli Boej promienna posta Dziewicy Matki Boej Matki Miosierdzia. Stwrca wyrazi w Niej ca pikno, duchowo i doskonao wszystkich stworze, a zlewajc na Ni peni aski uwicajcej, jako na najmilsz Crk Ojca Przedwiecznego, Matk Syna Boego i Oblubienic Ducha witego, zaprojektowa Jej posta w najwyszym stylu, lgnc do Boga i janiejc najpikniejszym wdzikiem harmonii moralnej. W Niej miao by tyle wielkoci i gbokoci, tyle wzniosoci i piknoci, tyle askawoci i miosierdzia, i miaa sta si godn by Matk Boga, przyj Sowo Przedwieczne, zamkn je w swoim onie, podzieli si z Nim krwi swoj, karmi mlekiem i zadowoli sw sodk i tkliw mioci Matki. Bdc z natury nisz od Aniow, przez peni aski miaa si odznaczy najsubtelniejsz wraliwoci na dziaanie Boe, miaa lepiej pozna Boga, ni Cherubini, wicej go ukocha, ni Serafini, sta si Krlow nieba i ziemi, Krlow wszystkich stworze widzialnych i niewidzialnych. Miaa tak dalece pogry si w Bogu i zczy si z Nim w mioci, e Sowo Przedwieczne miao wzi z Niej ciao i krew dla siebie, a nastpnie w to ciao przemieni chleb, a w krew wino w Przenajwitszym Sakramencie Otarza, zaprojektowanym ju wwczas w przedwiecznej myli Najwyszego, aby
24

karmi przybrane dzieci Boe i podtrzymywa w nich nadprzyrodzone Boskie ycie. Z takiej Dziewicy Sowo Przedwieczne miao wzi czowieczestwo, by si z nim poczy w jednej swojej Osobie i w ten sposb zjednoczy wszystkie porzdki wiata stworzonego, a przede wszystkim sta si pierworodnym Synem Boym midzy wielu brami (por. Rzym. 8, 29). Bg Czowiek, Syn Maryi, by pierwsz istot, jak Bg przewidzia, pozna i postanowi, ale jednoczenie przewidzia i pozna Matk Jego. Pan mi posiad na pocztku drg swoich, pierwej nili co uczyni od pocztku (Przyp. 8, 22). Jam wysza z ust Najwyszego, pierworodna midzy wszystkim stworzeniem (Ekl. 24, 5). Caa wspaniao synostwa Boego urzeczywistniaa si w Bogu Czowieku w sposb naturalny, a nastpnie w Jego Matce przez przybranie. Na ich mod wszyscy wybrani uczynieni zostali synami Boymi. Przeznaczy te nas dla siebie na synw przybranych przez Jezusa Chrystusa (Ef. 1, 5). 2. Jakkolwiek usynowienie pierwszych ludzi byo dzieem Miosierdzia Boego, ze strony ich musiay by zachowane pewne warunki, jako ujawnienie ich dobrej i nieprzymuszonej woli. Jak Anioowie winni byli przyj ask, uznajc swoj niedostateczno, i upokorzy si przed wol Najwyszego, tak i ludzie musieli zachowa przykazanie nie spoywa owocu z drzewa poznania dobrego i zego. Z kadego drzewa rajskiego jedz; ale drzewa wiadomoci dobrego i zego nie jedz, bo ktrego dnia bdziesz jad z niego, mierci umrzesz (Rodz. 2, 16 17). Warunek ten w porwnaniu z dobrodziejstwem synostwa Boego by bardzo atwy do zachowania, ale by konieczny ze wzgldu na to, e stworzenie, obdarzone woln wol, winno byo samo cho w maym stopniu zadecydowa o swym losie i zasuy na tak wielkie Miosierdzie. Bg nie chcia ich wolnej woli tamowa i narzuca im swego Miosierdzia. Tote dopuci na nich czas prby, ktrej oni nie wytrzymali. Zbuntowani anioowie, widzc, e na ziemi ludzie istoty mniej doskonae od nich otrzymali ask uwicajc i stali si przybranymi dziemi Boga, zapaali ku nim mierteln nienawici i zazdroci, postanawiajc za wszelk cen pozbawi ich tego szczcia. Jeden z nich przybra posta wa i namwi Ew do zerwania owocu z drzewa zakazanego. Rzek on do niewiasty: Czemu wam Rg przykaza, ebycie nie jedli z kadego drzewa rajskiego? Odpowiedziaa mu niewiasta: Z owocu drzew, ktre s w raju, poywamy, ale z owocu drzewa, ktre jest w rodku raju, rozkaza nam Bg, abymy nie jedli i nie dotykali si go, bymy snad nie pomarli. I rzek w do niewiasty: adn miar nie umrzecie mierci. Bo wie Bg, i ktregokolwiek dnia bdziecie je z niego, otworz si oczy wasze i bdziecie jako bogowie, wiedzc dobre i ze

25

(Rodz. 3, 1 5). Nastpnie Ewa owoc zakazany zjada i daa mowi, ktry te go spoy. Z powyszego wynika, e grzech pierwszych rodzicw by grzechem pychy. Chciao si im zosta bogami, jak mwi szatan, mie poznanie dobrego i zego, a zerwanie owocu zakazanego nastpio skutkiem tej chci grzesznej. A wic i ludzie, jak zbuntowani anioowie, przez pych utracili synostwo Boe, a razem z nim i dary pozanaturalne. W umyle ich powstaa rana niewiedzy, w woli rana saboci, a w namitnociach cielesnych spotgowaa si rana podliwoci, w caej za naturze skonno raczej do zego, ni do dobrego. Tote czowiek nie tylko zosta pozbawiony szczcia nadprzyrodzonego, ale wskutek braku harmonii wewntrznej midzy wadzami duchowymi i cielesnymi nie mg ju osign nawet szczliwoci naturalnej i znalaz si w pooeniu gorszym, ni stworzenie nierozumne. Widzc w naturze swojej takie zepsucie, kady moe za Apostoem powtrzy: Widz inne prawo w czonkach moich, sprzeczne z prawem umysu mego, poddajce mi w niewol pod prawo grzechu, ktre jest w czonkach moich. Nieszczsny ja czowiek! Kt mi wyzwoli z ciaa tej mierci? aska Boa przez Jezusa Chrystusa Pana naszego. A tak ja sam umysem su prawu Boemu, a ciaem zakonowi grzechu (Rzym. 7, 23 25). Podobnie uskara si i poeta pogaski: widz rzeczy lepsze i uznaj je, a id za gorszymi (Owidiusz). *** Bg miosierny pragn zawsze szczcia dla wszystkich. Nie jest On sprawc za, cierpie i rnych dolegliwoci, ale pragnie, by istoty rozumne miay nawet szczcie nadprzyrodzone, ich naturze nienalene, szczcie, jakim si sam napawa. Tym bardziej Bg nie chcia pieka, ktre powstao dopiero po upadku zbuntowanych aniow, wymierzajcych sobie kar wiecznego odwrcenia si od Stwrcy, stajc si uosobieniem za i przewrotnoci na wieki. Oni to spowodowali i upadek pierwszych ludzi, kuszc ich do zego, ktre sami popenili. Ta ich wiadoma przewrotno nie pozwala im skorzysta z miosierdzia Boego, jakiego dostpili grzeszni ludzie.

26

8. MIOSIERDZIE W OBIETNICY ODKUPIENIA I dam wam zmiowanie i zlituj si nad wami (Jerem. 42, 12). Przez grzech w raju nasi prarodzice nieskoczenie obrazili Pana Boga ze wzgldu na nieskoczon Jego godno. Ta nieskoczona obraza wymagaa nieskoczonego zadouczynienia. Ale czowiek, bdc istot skoczon, nie mg ofiarowa takiego zadouczynienia. Dlatego zdawaoby si, e wieczne odrzucenie ludzi podobnie jak zbuntowanych aniow bdzie nieuniknione. Lecz Bg w swym nieskoczonym Miosierdziu nie pozwoli, by cay rodzaj ludzki wpad w tak wielkie nieszczcie i w czasie wymierzania prarodzicom kary za grzech obieca im odkupienie. 1. Syn Boy, przez ktrego wszystko si stao, ktry w odwiecznych planach swoich mia i bez tego si wcieli (jak utrzymuje wikszo teologw), przyjmujc nieskaon jeszcze natur ludzk, teraz swego planu nie cofn, lecz stanwszy przed Ojcem niebieskim ze sowami: Oto id (Ps. 39, 8) ofiarowa si w ciele ludzkim cierpie i umrze za ludzi, by w ten sposb zoy nieskoczone zadouczynienie Panu Bogu za nieskoczon obraz. Tote Bg przy wymierzaniu kary za grzech w sowach zwrconych do szatana powiedzia: Poo nieprzyja midzy tob, a midzy niewiast i midzy nasieniem twoim, a nasieniem jej; ona zetrze gow twoj, a ty czyha bdziesz na pit jej (Rodz. 3, 15). Przez te sowa Bg chcia zaznaczy, e kiedy powoa niewiast, ktrej syn cakowicie zwyciy szatana. Przez grzech bowiem szatan zwyciy ludzi i podbi ich w swoj niewol. Zwycistwo za nad szatanem oznacza uwolnienie ludzi od grzechu i niewoli, czyli jest to obietnica zbawienia. Przez t obietnic Miosierdzie Boe odnosi tryumf nad sprawiedliwoci, ktra si domagaa kary na ludzi takiej, jak na zbuntowanych aniow. Zdawaoby si, e przywrcenie do aski upadych aniow, jako istot o wyszej naturze, mogo przynie wicej chway Bogu. Dlaczego tedy oni nie doznali tego Miosierdzia? Anioowie nie byli kuszeni jak ludzie, a majc lepsze poznanie nawet mogli ludzi przestrzec; tymczasem korzystajc z przewagi umysowej uyli podstpu i kamstwa w doprowadzeniu ich do upadku. Drugim powodem byo to, e rodzaj ludzki z wyjtkiem pierwszej pary upad w grzech nie z wasnej woli, ale z cudzej, wwczas gdy anioowie wszyscy zgrzeszyli

27

swoim wasnym sdem, swoj wol, swoim osobistym wyborem, owiadczajc si za zbuntowanym swym ksiciem przeciwko swemu Stwrcy. Wreszcie rozum Aniow odznacza si najdoskonalszym poznaniem i mdroci: musieli oni doskonale zna nieskoczono, wszechmoc i wito Boga. Tymczasem poznanie ludzi uzalenione jest od zmysw i utrudnione przez namitnoci, zaciemniajce czsto rozum. Tote Bg miosierny wola skoni si do wikszej ndzy, by uzupeni braki sabszych i niszych, jak to powie kiedy Maryja: Strci mocarzy z tronw, a wywyszy pokornych (uk. 1, 52). Zreszt nie moemy twierdzi, e Bg zupenie wykluczy upadych aniow ze swego Miosierdzia. Jakkolwiek nauka Oryginesa, e Miosierdzie Boe kiedy zbawi wszystkich nawet szatanw zostaa przez Koci potpiona, jako sprzeciwiajca si Pismu w. o karze wiecznej, Doktor Anielski utrzymuje, e Miosierdzie Boe siga nawet do pieka nie w tym znaczeniu, jakoby kary piekielne miay kiedy usta, ale e pod wzgldem intensywnoci nie s one tak straszne, jakie musiayby by ze wzgldu na nieskoczono obrazy Boego Majestatu, dokonanej przez potpionych. (Suppl. q. 99, a. 2). 2. Dan w raju obietnic odkupienia Bg wielokrotnie powtarza Abrahamowi, Jakubowi, Judzie, Dawidowi, a wreszcie przez liczne figury Mesjasza i gosy prorokw wskaza gwniejsze okolicznoci ycia i dziaalnoci Zbawiciela. Abrahamowi obieca: Wszystkie narody ziemi bd bogosawione w nasieniu twoim (Rodz. 22, 18). W podobnych sowach odezwa si do Jakuba: Bd bogosawione w tobie i w nasieniu twoim wszystkie pokolenia ziemia (Rodz. 28, 14). Jakub umierajc bogosawi Judzie: Nie bdzie odjte bero od Judy, ani wdz z bioder jego, a przyjdzie, ktry ma by posan, a on bdzie oczekiwaniem narodw (Rodz. 49, 10). Dawidowi Bg przez Natana obiecuje: Wzbudz nasienie twe po tobie, ktre wynajdzie z ywota twego, i umocni krlestwo jego. On zbuduje dom imieniowi memu, i utwierdz stolic krlestwa jego a na wieki. Ja mu bd za ojca, a on mnie bdzie za syna (II Krl. 7, 12 14). Figurami Mesjasza byy pewne osoby, zdarzenia, instytucje i przedmioty Starego Testamentu, przez ktre Bg wskazywa na Osob, czynnoci i cierpienia obiecanego Zbawiciela oraz na instytucje, ktre On mia zaoy. Tak Abel, Izaak, Jzef, Dawid, baranek wielkanocny oraz w miedziany byy figur mki i mierci Zbawiciela. Melchizedech wyobraa Jego kapastwo, Jonasz Jego zmartwychwstanie; arka Noego, przejcie przez Morze Czerwone, manna na pustyni, witynia Jerozolimska ze swymi instytucjami i ceremoniami przedstawiay Koci z jego sakramentami; krzak Mojesza, mid Samsona, Abisaj Dawida itp. wyobraay Niepokalan Dziewic, Matk Zbawiciela. Prorocy okrelili czas przyjcia Zbawiciela i okolicznoci Jego narodzenia, ycia, mki i mierci, Jego zmartwychwstanie, wniebowstpienie i

28

zesanie Ducha witego oraz zburzenie Jerozolimy i rozproszenie ydw, a przede wszystkim zaoenie Kocioa, jego rozszerzenie i wieczne trwanie. Niesposb tu przytacza wszystkie proroctwa, wspomn tylko, e Daniel okreli czas przyjcia Mesjasza: Siedemdziesit tygodni (lat) skrcone s na lud twj i na miasto wite twoje, aby by pomazany wity witych (Dan. 9, 24); Micheasz miejsce Jego narodzenia (5, 2); Izajasz i porodzi Go Dziewica (7, 14); Izajasz (60, 1 6) i Dawid (Ps. 71, 9 i 10) mwi o pokonie Trzech Krli itp. Czytajc w Starym Testamencie o obietnicach Mesjasza, o figurach i dokadnych proroctwach oraz porwnujc je z yciem, mk i mierci Pana Jezusa, nie mamy najmniejszej wtpliwoci, e na Nim one si wszystkie speniy, e wic On jest tym obiecanym Zbawicielem, ktry przywraca ludziom utracone synostwo Boe. Sam zreszt w swych rozmowach z ydami powouje si na wymienione figury i proroctwa. Jako by Jonasz w ywocie wielkiej ryby trzy dni i trzy noce, tak i Syn Czowieczy bdzie w sercu ziemi trzy dni i trzy noce (Mat. 12. 40). Badacie Pisma, bo sadzicie, e macie w nich ywot wieczny, a one to daj wiadectwo o mnie (Jan 5, 39). Sami ydzi uznali Pana Jezusa za obiecanego Mesjasza, gdy przy wjedzie Jego do Jerozolimy uroczycie Go witali: Bogosawiony krl, ktry przybywa w imi Pana. Pokj na niebie i chwaa na wysokoci Ps. 117, 26, (uk. 19, 38). w. Pawe wobec krla Agryppy daje wiadectwo o Jezusie, na ktrym speniy si wszystkie proroctwa: Wsparty pomoc Bo, ostaem si po dzie dzisiejszy, daj wiadectwo maym i wielkim i nic nie mwic ponadto, co zapowiadali Prorocy i Mojesz: e Chrystus ma cierpie, i e bdzie pierwszym, ktry po zmartwychwstaniu bdzie zwiastowa wiato narodowi i poganom (Dz. Ap. 26, 22 23). Dlaczego Bg nie od razu zesa obiecanego Zbawiciela? W tym rwnie naley upatrywa nieskoczone Miosierdzie Boe. Bg zwleka z urzeczywistnieniem swej obietnicy dlatego, by ludzie lepiej odczuli wielk ndz grzechu, by zrozumieli potrzeb i konieczno Odkupienia, by za Odkupicielem tsknili i w ten sposb lepiej ocenili wielko Miosierdzia, jakie zostao ujawnione w Odkupieniu. Gdyby czowiek przez rozrzutno utraci majtek, a potem natychmiast znowu si wzbogaci, nie odczuby ndzy swej rozrzutnoci, jak zrozumie dopiero w ubstwie i przecierpieniu skutkw marnotrawstwa. Tak ludzie po dugich wiekach swej ndzy zrozumieli szkarad grzechu i zaczli woa: Spucie ros, niebiosa, z wierzchu, a oboki niech zlej z deszczem sprawiedliwego, niech si otworzy ziemia i zrodzi Zbawiciela, a sprawiedliwo niechaj wzejdzie spoem (Iz. 45, 8). Dlaczego wielka ilo ydw nie uznaa w Jezusie swego Mesjasza? ydzi wyobraali sobie, e ich Mesjasz bdzie krlem doczesnym, wyzwoli ich spod panowania Rzymian i podda im wszystkie narody. Nie zrozumieli proroctw o Mesjaszu, e Chrystus zaoy nowe krlestwo, ktre trwa bdzie na
29

wieki, e tym krlestwem bdzie Koci, ktry nie jest pastwem z tego wiata, e Chrystus Krl dozna wielkiego upokorzenia i podda si mce i mierci, e Jego niezmierzone skarby bd bogactwem aski. Przyczyn tedy zatwardziaoci wielu ydw bya ich pycha, szukanie rozkoszy doczesnych, nienaleyte pojmowanie ycia przyszego. *** Pycha bya pierwszym grzechem, ktry sprowadzi nieszczcie na aniow zbuntowanych i na ludzi. Staa si ona rwnie przyczyn niewiary i zatwardziaoci ydw, a i dzisiaj jest powodem odstpstwa i bdnowierstwa. Wszystko zo spoeczne, istniejce na wiecie, ma swj pocztek w pysze, ale najstraszniejszym skutkiem pychy jest wieczne odrzucenie. Pycha tedy jest gupot a pokora prawdziw mdroci. Jak powiada Mickiewicz: Na gbszych fundamentach wyszy mur sta moe, i wikszy rozum tylko na wikszej pokorze.

9. MIOSIERDZIE BOE W TAJEMNICY WCIELENIA Sowo stao si ciaem i mieszkao midzy nami (Jan 1, 14). Ewangelista w tych trzech pierwszych sowach wyraa najwiksz tajemnic Wcielenia, ktra bya pocztkiem i podstaw wszystkich innych dzie Miosierdzia Boego w Odkupieniu. Zastanwmy si nad nieskoczonym dobrodziejstwem tego dziea. 1. Niektrzy teologowie utrzymuj, e Wcielenie byo postanowione w wyrokach odwiecznych niezalenie od grzechu pierwszych ludzi, i e wwczas byoby rwnie dzieem nieskoczonego Miosierdzia Boego. w. Tomasz za utrzymuje, e Wcielenie zostao postanowione gwnie jako rodek przeciwko grzechowi tak, i gdyby grzechu pierworodnego nie byo, nie byoby i Wcielenia. Cho jest rzecz jasn, e to granic wszechmocy Boej nie stawia i nawet gdyby grzechu nie byo, Bg mgby si wcieli (S. T. 3, q. 1, art. 2). w. Cyryl pisze: Nie byo innego sposobu ratowania upadej ludzkoci, jak tylko, eby Sowo Przedwieczne Syn Boy sta si Czowiekiem (Lib. 5,
30

Thesauri c. 7). Pismo w. zdaje si potwierdza raczej t drug opini: Przyszed Syn Czowieczy, aby zbawi, co byo zgino (Mat. 18, 11). Tak Bg umiowa wiat, e Syna swego jednorodzonego da, aby kady, ktry wierzy we, nie umar, ale mia ywot wieczny (Jan 3, 16). Niezalenie od jednego lub drugiego pogldu Odkupienie przez Wcielenie Sowa Przedwiecznego dokonao si w sposb najstosowniejszy, najbardziej odpowiadajcy mdroci, potdze, sprawiedliwoci, a szczeglnie nieskoczonemu Miosierdziu Boemu. Potga Boa ujawnia si w czynieniu cudw, a mdro w obiorze najstosowniejszych rodkw do najwzniolejszego celu. We Wcieleniu widzimy cel najwzniolejszy poczenie si dwch natur w jednej Osobie, w celu przybrania za synw Boych innych ludzi. C moe by cudowniejszego, jak to, e Bg staje si czowiekiem a czowiek Bogiem. Jest to cud nad cudami. Przez Wcielenie nastpuje zadouczynienie za nieskoczon obraz Boego Majestatu, ktre skada nie jakie stworzenie, ale Bg Czowiek, okazuje si te tak nieskoczona zo grzechu, e gadzi go a Syn Boy, nastpuje tedy sprawiedliwe wyrwnanie i przeproszenie za zniewag. Ale przede wszystkim przez Wcielenie ujawnia si najlepiej Miosierdzie Boe. adnym bowiem darem nie ujawniaby si wiksza lito Boga nad ndz ludzk, jak darowaniem najmilszego Syna swojego. Nic ju wikszego dla nas nie mona byo uczyni, nic ofiarowa droszego i skuteczniejszego dla naszego zbawienia. Moe si komu wydawa, e wikszym Miosierdziem byoby darowanie win darmo i zabranie wszystkich ludzi do nieba. Jednak w rzeczywistoci wicej jest litoci w darowaniu Syna Boego, jak rwnie o wiele cenniejsze jest takie zbawienie, ktre zadoczyni sprawiedliwoci, anieli bez tego zadouczynienia. Jeeli krl przyjmuje stan sugi, aby wybawi od mierci skazaca, wiksze okazuje miosierdzie, ni gdyby uwolni go od mierci tylko swoj krlewsk powag. Z punktu widzenia sprawiedliwoci naleaoby czowieka grzesznego ukara od razu kar wieczn, jak zbuntowanych aniow. Tymczasem Bg uwalnia go od winy i kary za cen krwi Syna swego, ktry obficie zadouczyni sprawiedliwoci. Albowiem nabyci bylicie za wysok cen. Chwalcie tedy i nocie Boga w ciele waszym (I Kor. 6, 20). Wreszcie przez Wcielenie Bg ustanowi niewyczerpane rdo zbawienia dla wszystkich ludzi po wszystkie czasy, czego by bez Wcielenia prawdopodobnie nie byo. Wszake najwiksza stosowno zbawienia ludzi przez Wcielenie okazuje si w tym, e pod wpywem tej tajemnicy potguje si nasza wiara, nadzieja, mio i inne cnoty, e przez nie wszystko, co istnieje, podnosi si do wyszej godnoci, a ludzie zbawieni do wyszej chway. Ktby nie uwierzy Bogu, ktry w postaci ludzkiej widzialnie naucza i czyni cuda! Ktby jeszcze wtpi w zbawienie, gdy sam Bg zapewnia o

31

wiecznej nagrodzie. Jestemy tak skonni do zniechcenia i opuszczania rk w niepowodzeniu. Ale gdy spojrzymy na krzy i na nim widzialn posta Boga Czowieka, ktry ju tyle czyni dla zbawienia naszego, wwczas wstpuje ufno w Jego pomoc, a wraz z ni potguje si mio, skaniajca do powicenia i oddania si Bogu. Wszystkie inne cnoty moralne lepiej si rozwijaj i wzrastaj, gdy widzimy wzniosy ich przykad we wcielonym Bogu Czowieku. On przykadem swoim pobudza nas do praktykowania ubstwa i pokory, umartwienia i czystoci, posuszestwa i zaparcia si siebie. Dziki Wcieleniu atwiej dokonuje si uwicenie nasze w Gowie mistycznego ciaa, ktrego jestemy czonkami. Poniewa w ciele ludzkim czy si ycie rolinne i zwierzce, a anielskie odzwierciedla si w duszy czowieka, przeto przez Wcielenie caa powszechno bytw podnosi si do wyszej godnoci. Skoro bowiem jeden z ludzi czy si z Bogiem nie tylko przez ask, ale istotnie w jednej Osobie Boskiej, ciesz si z tego i korzystaj wszystkie stworzenia, jak mwi Psalmista: Sdy twoje przepa wielka, ludzi i bydlta zbawisz, Panie! Jake rozmnoy Miosierdzie twoje, Boe (Ps. 35, 7 8). Wreszcie Wcielenie jest najwiksz chwa witych w niebie: ciesz si oni z czowieczestwa Chrystusa, podniesionego do godnoci Bstwa, wicej, ni z obcowania z duchami niebieskimi. 2. Z tajemnicy Wcielenia wypywaj dla nas wielkie dobrodziejstwa miosierne, ktre si oceniaj wedug wzniosoci daru, ze sposobu udzielania tego daru i ze skutkw jakie z niego powstaj. Z tego potrjnego tytuu dobrodziejstwa Wcielenia s nieograniczone. Przede wszystkim dar tego Wcielenia jest nieskoczony, albowiem jest nim jednorodzony Syn Boy. Gdyby si wcieli Anio najdoskonalszy, ktry by z nami przebywa, naucza nas, rzdzi nami i prowadzi do zbawienia, byoby to ju wielkie dobrodziejstwo miosierne, ktre mona przyrwna do dobrodziejstwa, jakie by wywiadczy syn krlewski, posany do uwolnienia poddanego z jasyru. Ale oto Bg posya Syna swego, darowuje Go nam na wasno jedynie dla dobra naszego. To przechodzi wszelkie pojcie. Majc natur Bo, nie poczytywa swej rwnoci z Bogiem za przywaszczenie, ale wyniszczy samego siebie, przyj natur sugi, stawszy si podobnym do ludzi i dla swego sposobu ycia uznany by za czowieka. Uniy samego siebie, stawszy si posusznym a do mierci, a bya to mier krzyowa (Filip. 2, 6 8). W tych sowach Aposto uwydatnia wielkie upokorzenie Syna Boego we Wcieleniu, e mianowicie wyniszczy swj Majestat nieskoczony, przyjmujc natur ludzk. Jak czowiek wzdryga si przed woeniem cudzej brudnej bielizny, tak nieskoczenie wstrtniejsz dla Syna Boego bya natura ludzka, z ktr poczy swoje Bstwo w jednej Osobie Boskiej, jedynie z Miosierdzia swojego. Podziwialibymy krla, ktry dla uwolnienia sugi z
32

niewoli, wyzbywajc si godnoci monarchy, dobrowolnie zaprzedaby siebie wrogom. O ile bardziej mamy podziwia nieskoczone Miosierdzie Boe we Wcieleniu Jego jednorodzonego Syna. Najmniejsze upokorzenie Bstwa wicej znaczy, anieli najwiksze upokorzenie najdoskonalszych stworze, ktre s niczym w porwnaniu z wielkoci i doskonaoci nieskoczon Stwrcy. e jednak ta nieskoczona wielko przyja we Wcieleniu nasz nico, stao si to nie dla naszych zasug, ani dla sprawiedliwej oceny wartoci dbr naszych, lecz jedynie z pobudek nieskoczonego Miosierdzia Boego, ktremu si podobao a za tak cen zbawi stworzenie. Jeeli chodzi o skutki Wcielenia, s one nieskoczone. Nie tylko bowiem zostay przywrcone wszystkie aski, utracone przez grzech naszych prarodzicw, ale otrzymalimy jeszcze wicej: Chrystus Pan wysuy nam nieskoczony skarb zasug, z ktrego ludzie mog czerpa obficie po wszystkie czasy a do skoczenia wiekw. Bo go uprzedzi bogosawiestwy sodkoci, woye na gow jego koron z kamienia drogiego (Ps. 20, 4) woa Psalmista, rozwaajc Miosierdzie Boe we Wcieleniu, a jeszcze bardziej podkrelajc to w innym Psalmie: Ubogosawie, Panie, ziemi twoj przywrcie pojmanie Jakuba. Odpucie nieprawo ludu twego, pokrye wszystkie grzechy ich. Umierzye wszystek twj gniew, odwrcie si od gniewu zapalczywoci twojej (Ps. 84, 2 4). *** Przeklta bdzie ziemia dla czynu twojego (Rodz. 3, 17), powiedzia Bg do Adama przy wymierzeniu mu kary za grzech. A oto Sowo Przedwieczne zstpuje na ziemi przy Wcieleniu i sprowadza bogosawiestwo. Lej oddycha przyroda, a po lasach i polach, po liciach krzeww pynie powiew agodny, niby gbokie westchnienie, wydobywajce si z jej ona. O ile gbsze westchnienie wyrywa si z duszy mojej przy rozwaaniu tej niezgbionej tajemnicy Miosierdzia Boego.

33

10. MIOSIERDZIE BOE W SPOSOBIE WCIELENIA Na pocztku byo Sowo a Sowo stao si ciaem (Jan 1, 1 i 14). Wcielenie Sowa Przedwiecznego jest tajemnic, ktra przewysza pojcie Aniow, a c dopiero ludzi. Chocia tedy dokadnie zrozumie tego nie potrafimy, postarajmy si przynajmniej przez analogi i porwnanie cho w przyblieniu jako tako poj, jak si dokonao poczenie natury Boskiej z ludzk w jednej Osobie Sowa. 1. Nestoriusz ( 450) utrzymywa, e natura ludzka Chrystusa bya tylko przybytkiem i mieszkaniem, w ktrym w sposb szczeglniejszy zamieszkao Bstwo, e bya niby szat, przez ktr Bstwo stao si widzialne, e czowiek by tylko narzdziem, przez ktre w sposb szczeglniejszy dziaao Bstwo, e by on tylko szczeglniejszym przyjacielem ukochanym przez Boga i kochajcym Go ponad wszystko. Std poczenie midzy tymi naturami byo tylko przypadkowe przez mieszkanie, ubranie, narzdzie i mio, czyli Nestoriusz bdnie twierdzi, e w Chrystusie Panu byy dwie natury i dwie osoby. Tak pojte Wcielenie burzyoby fundament naszego bawienia, albowiem Bg nie staby si czowiekiem, a czowiek nie staby si Bogiem, co wyranie byoby w sprzecznoci z licznymi cytatami Pisma w. Std wynikaoby, e Chrystus Pan jako tylko czowiek nie mgby nas zbawi i zoy Bogu nalenego zadouczynienia, nie mgby zniszczy mierci i grzechu, ani udzieli swych zasug wierzcym, sowem nie mgby nam przywrci utraconego synostwa. Takie poczenie nie rnioby si od cznoci Boga z wielu witymi, ktrzy s przybytkiem Boga, przyjacimi Jego i narzdziem do dziaania cudw i innych spraw Boych. A wic w Chrystusie musiao by inne, doskonalsze poczenie dwch natur. Eutychiusz, wystpujc przeciwko Nestoriuszowi, wpad w drug ostateczno, goszc, e w Chrystusie byy wprawdzie dwie natury, ale przy Wcieleniu natura ludzka zostaa pochonita przez natur Bosk, jak kropla wody wpuszczona do wina, ktre potem razem stanowi ju co trzeciego. Std wniosek, e ciao Zbawiciela ju nie byo jako ciao nasze, lecz albo jakie ciao fantastyczne, jak utrzymywali Manichejczycy, a std i fantastyczna byaby mka
34

Zbawiciela, albo jakie ciao niebieskie, niecierpitliwe, jak uczyli Walentyn i Apolinary. W ten sposb mka i mier Pana Jezusa nie byyby prawdziwe. Chrystus wwczas nie miaby adnej natury prawdziwej i nie byby ani prawdziwym Bogiem ani prawdziwym czowiekiem. Nauk Nestoriusza potpi Sobr Efeski (431), a nauk Eutychiusza potpi Sobr Chalcedoski (451), aprobujc list Papiea w. Leona Wielkiego ( 461) w tej materii do Flawiana. Odrzuciwszy te dwa bdne pojcia Wcielenia, Koci poucza, e w Chrystusie s dwie natury ze wszystkimi swymi waciwociami: natura Boska i natura ludzka, poczone w jednej Osobie Boskiej i stanowice Boga i Czowieka. Wszystko, co przysuguje Synowi Boemu jako Bogu, przysuguje Mu i jako Czowiekowi, a co si naley Czowiekowi, udziela si i Bogu. Jest On bowiem prawdziwym Czowiekiem, a ten Czowiek jest Synem Boym, przedwiecznie zrodzonym z Ojca, razem z Ojcem jest rdem pochodzenia Ducha witego, jest Mdroci Ojca i sprawc wszystkiego, jest wieczny, niezmienny, wszechpotny, nieskoczony itp. Znowu Bg sta si Czowiekiem, narodzi si z Dziewicy, cierpia, ukrzyowan, umar i pogrzebion. W ten sposb w Chrystusie Panu jest osobowe doskonae poczenie dwch natur, czyli e caa natura ludzka udziela wszystkich swych waciwoci Sowu, a Boska natura wszystkich swych waciwoci Czowiekowi. Osoba Chrystusa istnieje cakowicie w dwch naturach, ma si dwch natur, dziaa przez kada z nich, jak gdyby miaa jedn. Takie poczenie nazywa si hypostatyczne osobowe, jest ono najdoskonalsze. 2. Postarajmy si wyjani to poczenie na przykadach. Jeeli na pniu najszlachetniejszej jaboni zaszczepimy liwk tak, e jedna ga pozostanie jaboni, a druga liwk, bd wic dwie natury drzew owocowych, wyrastajce z jednego korzenia jaboni i tworzce jedno drzewo, ktre jednoczenie jest i jaboni i liwk. Korze jest jeden wsplny dla jaboni i liwki, jak wsplna jest Osoba Boska Chrystusa dla jego natury Boskiej i ludzkiej. Tu poczenie jest istotne, albowiem jabo i liwka ywi si sokami ze wsplnego korzenia. Na podstawie takiego poczenia mona powiedzie, e jabo rodzi liwki, a liwka rodzi jabka i e owoce liwki uszlachetniaj si sokami jaboni. Podobnie czyny ludzkie Chrystusa przez Osob Bosk nabiera j wartoci Boskiej. Chocia kade porwnanie kuleje, ale moemy si nim posugiwa, albowiem i Zbawiciel przyrwna siebie do szczepu winnego (Jan 15, 1). Inne porwnanie mona uczyni z rozpalonym elazem. Jak ogie przenika cae rozpalone elazo i doprowadza je do swojej jasnoci, ciepa i czystoci, czc si z nim w jedno tak przy Wcieleniu Bstwo przenikno ca natur ludzk i poczyo si ze wszystkimi jej wadzami. Jak poczenie elaza z ogniem jest tak wewntrzne, e mimo i kade zatrzymuje swoj natur, zaledwie je mona rozrni, tak przy Wcieleniu Bstwo i
35

czowieczestwo zczyy si w Osobie Chrystusa przy zachowaniu jednak wszystkich waciwoci swych natur. Jak dugo elazo pozostajc w zczeniu z ogniem nie moe by czarne, zimne i twarde tak natura ludzka w poczeniu ze Sowem Przedwiecznym nie zdolna jest grzeszy. Wreszcie jak waciwoci ognia udzielaj si elazu, ktre janieje, rozpala si i arzy tak przy Wcieleniu waciwoci Boskie Syna Boego udzielaj si Jego ciau, ale niedoskonaoci natury ludzkiej nie udzielaj si naturze Boskiej. Jak magnes pocigajc ku sobie elazo, nic nie traci ze swych wasnoci i nie otrzymuje nic od elaza, a tylko obdarza je si przycigania tak Sowo Przedwieczne przyjmujc natur ludzk nic ze swej Boskoci nie traci, a tylko podnosi t natur do synostwa Boego. W Symbolu wiary w. Atanazego znajdujemy jeszcze takie porwnanie: Jak dusza rozumna i ciao jednego tworz czowieka, tak Bg i Czowiek jednym jest Chrystusem. Dusza jest subtelna, niematerialna, prosta czyli niezoona, czysta, rozumna, niemiertelna i istniejca w sobie, gdy ciao jest zoone, zajmuje w przestrzeni miejsce, jest nierozumne i ulega rozkadowi. Jednak dusza sw si utrzymuje ciao, istotnie si z nim czy, przenika je i stanowi z nim jednego czowieka. Przez to poczenie ciao si uduchawia, staje si pikne, ywe, ruchliwe i bierze udzia w dobrach duszy, tak e honor naleny duszy odnosi si i do ciaa. Nie ciao nosi dusz, ale dusza ciao, ktre staje si bezwadne po rozczeniu si z ni, a przy poczeniu z ni podnosi si do osobowoci. Piotr np. jest zarazem ciaem i dusz, czyli bytem duchowym i cielesnym. Jako byt cielesny jest miertelny i nierozumny, a jako byt duchowy jest rozumny i niemiertelny. Cokolwiek dziaa i cierpi ciao, dziaa i cierpi czowiek duchowy, a cokolwiek dziaa i cierpi dusza, dziaa i cierpi czowiek cielesny. Podobnie przy Wcieleniu Bg poczy natur Sowa z natur ludzk istotnym i nierozerwalnym zwizkiem, przez ktry ta natura ludzka istnieje ju nie w sobie ani przez siebie, lecz istnieje w Sowie Przedwiecznym, jak szczep ziemski w pniu niebieskim, albo jak ciao w duszy. Nie Sowo Przedwieczne si zmienia i ponia, lecz czowieczestwo si podnosi do Bstwa i w Nim istnieje. Podobnie w Eucharystii postacie cz si z ciaem Paskim, z dusz i Bstwem Chrystusa tak istotnie i wewntrznie, e nigdy nie mog by oddzielone, jak dugo pozostaj nieskaone i dlatego doznaj tej samej czci, co i sam Bg Czowiek, ujawniajc w pewien sposb widzialnie Jego Bstwo i Czowieczestwo. Zmienia si tu nie ciao Pana Jezusa, lecz postacie. Podobnie Sowo Przedwieczne sw potg przenika natur ludzk i bez swej zmiany jednoczy j z sob istotnie, jest obecne doskonale w kadej jej czstce, jak wiato w powietrzu albo jak dusza w ciele. * * *

36

Z powyszego rozwaania wynika, jak wielkie Miosierdzie dla nas okaza Bg przy Wcieleniu, przez tak istotne poczenie natury Boskiej z natur ludzk w jednej Osobie Sowa Przedwiecznego i pozostawiajc w ten osobowy sposb poczone obie natury w Przenajwitszym Sakramencie Otarza. Tu ujawnia si prawdziwe najwysze arcykapastwo Zbawiciela, o ktrym rozwaajc Aposto woa: Zblimy si wic z ufnoci do tronu aski, abymy otrzymali Miosierdzie i dostpili aski w pomocy na czasie (yd. 4, 16). Ustawicznie bowiem ofiarowuje si za nas jako brat nasz, a zarazem i jako Bg nasz. Pragnie by pokarmem naszym, by podtrzymywa w nas synostwo Boe, ycie nadprzyrodzone, powiksza w nas mio ku Bogu, wnikajc we wszystkie zaktki naszego serca, dajc siebie na zadatek szczcia wiecznego.

11. MIOSIERDZIE BOE W ZWIASTOWANIU A tobie, Panu, Bogu naszemu, Miosierdzie i zlitowanie (Dan. 9, 9). Obietnica Odkupienia wreszcie miaa si urzeczywistni. Wypeni si czas, przepowiedziany przez Daniela: Od wyjcia sowa, aby znowu byo zbudowane Jeruzalem, a do Chrystusa wodz tygodni siedem i tygodni szedziesit dwa bdzie (Dan. 9, 25). Oczekiwanie Mesjasza byo nie tylko w tradycji ludu izraelskiego, ale przenioso si i do innych narodw tak, e cay wiat mia przeczucie i nadziej przyjcia kogo, kto by uzdrowi ludzko. 1. Pastwo Rzymskie stano wwczas na szczycie swojej potgi, a moralnie doszo do najostateczniejszej rozwizoci. wiadcz o tym poeci i historycy wczeni, a wrd wadcw wiata byo jakie zatrwoenie i oczekiwanie na kogo. Wirgiliusz ( 19 przed nar. Chr.) tumaczy wierszem wyrocznie Sybilli i na wiek Augusta zapowiada przyjcie na wiat tajemniczego dziecicia. Ten poeta wskazuje na ldy i morza, jak dr z powodu zbliania si nowej ery, nowych przeznacze ludzkoci. Historyk Tacyt ( 120) pisze o tych czasach: Byo to powszechnym przewiadczeniem, e w tej epoce Wschd wemie gr, i e jaki czowiek z Judei zawadnie wiatem. Jzef Flawiusz historyk ydowski, powiadczajc t sam wyroczni, zastosowuje j do Wespazjana (Dzieje Wojny ydowskiej).

37

Oglne oczekiwanie przyjcia jakiego zbawcy skaniao osobnikw zej woli do udawania posannikw Boych, jak czarnoksinik Szymon z Samarii (Dz. 8, 24), Nigidiusz Figulus ( 45), Apoloniusz z Tyany ( 97) i inni. Jednoczenie panowaa najstraszniejsza rozwizo moralna. Ludzko spadaa coraz niej w najstraszniejsze zbrodnie, zacierajc w sobie nie tylko lady byego a utraconego synostwa Boego, ale wyzbywajc si nawet godnoci czowieka i poniajc si do bezrozumnych zwierzt. wiadcz o tym wykopaliska z Herculanum i Pompei, miast zalanych law Wezuwiusza w r. 79. Taka bya wwczas powszechna skonno do zego, e wedug wczesnych historykw trudno byo powstrzyma si od niego. Wyrazem tego moe by powiedzenie poety Owidiusza ( 16): Widz lepsze rzeczy i uznaj je, ale id za gorszymi. ycie rodzinne coraz bardziej si rozluniao. ona stawaa si niewolnic ma, a dzieci pozostaway czsto bez opieki. Istnia prawem uznany zwyczaj wyrzucania dzieci, a najwiksi pogascy mdrcy i filozofowie nie tylko nie widzieli w tym nic zego, ale nawet to pochwalali. Tak Platon zaleca to w swoim pastwie, a Arystoteles nawet zabrania wychowywania sabych dzieci. Biedne niemowlta wyrzucone giny z godu i chodu, poeray je czsto dzikie zwierzta, albo co gorsze zabierali na wychowanie li ludzie, czynic z nich narzdzia nieuczciwych zyskw. Nieograniczona wadza ojcowska moga si pozbywa dzieci lubnych. a c dopiero tych, ktre byy skutkiem nieprawego zwizku; byy one wyrzucane, zabijane lub sprzedawane jako niepotrzebny ciar. O wczesnej moralnoci ydw wiadczy moe przykad ich krla Heroda, ktry zamordowa sw matk i dzieci. Wprawdzie by on Idumejczykiem, ale wyznawa religi mojeszow. Cay tedy wiat wczesny upadla si coraz bardziej i sta si podobny do lepego biedaka u bram Jerycha, bagajcego o jamun (uk. 18, 35). Wreszcie Bg lituje si nad biednym wiatem i posya Archanioa Gabriela do miasta galilejskiego, ktre zwano Nazaret, do Panny polubionej mowi, ktremu byo imi Jzef, z domu Dawidowego, a imi Panny Maryja (uk. 1, 26 i 27), aby zwiastowa narodzenie si powszechnie oczekiwanego Mesjasza. Pose niebieski objawia Maryi cztery wielkie tajemnice Miosierdzia Boego: Niepokalane Poczcie Maryi, Tajemnic Trjcy w., Tajemnice Wcielenia i Odkupienia. 2. Bd pozdrowiona, aski pena, Pan z tob, bogosawiona ty midzy niewiastami (uk. 1, 28). W tych sowach Archanio objawia Maryi Jej Niepokalane Poczcie, przeciwstawiajc zepsutemu wiatu idealn czysto i bezgrzeszno. aska i grzech nigdy i nigdzie razem pozostawa nie mog. Skoro Maryja jest pena aski, znaczy, e grzech nigdy w Niej nie mia miejsca: bya od niego wolna nawet w chwili Jej poczcia. Grzech pierworodny, w

38

ktrym przychodz na wiat wszyscy ludzie, Jej nie dosiga. Inaczej bowiem nie byaby aski pena. Podobnie w sowach Pan z tob Archanio nie okrela czasu, kiedy Bg jest z Ni, czyli twierdzi, e Bg z Ni jest zawsze, e by z Ni nawet w chwili Jej poczcia. Tam za gdzie jest Bg, nie moe by grzechu. Jest tedy Maryja Niepokalanie Poczta i dlatego zasuguje na miano bogosawionej midzy niewiastami. Maryja sama nie zasuya na taki przywilej, a zostaa Niepokalan ze wzgldu na zasugi Jezusa Chrystusa, ktrego miaa by Matk. Jest to wielkie Miosierdzie Boe, jakiego Bg nie udzieli adnemu stworzeniu, a tylko jednej Maryi. Chrystus rozpoczyna zbawienie wiata od swej Matki, zasugi swoje przede wszystkim Jej przydziela i sprawia, e Ona zaczyna ciera gow szatanowi ju w pierwszej chwili swego poczcia. Nie przystao bowiem, aby choby na jeden moment bya w niewoli grzechu i podlegaa wadzy szatana. Ma Ona by Matk Miosierdzia i Wszechporedniczk aski, by przelewa j na ca ludzko, na wszystkie swoje przybrane dzieci. Duch wity zstpi na ciebie i moc Najwyszego ci zacieni. Przeto i co si z ciebie narodzi wite, Synem Boym bdzie nazwane (uk. 1, 35). W tych sowach Archanio zwiastuje Maryi tajemnic Trjcy Przenajwitszej. Obierajc Maryj na Matk dla Syna, Bg nie uwaa Jej za suebnic, jak Ona nazywa sama siebie, lecz wprowadza J do swej rodziny i czyni powierniczk swoich najwikszych tajemnic, uczestniczk swojego ycia, wtajemniczajc J w swoj najwiksz szczliwo. Objawienie Trjcy Przenajwitszej jest dowodem szczeglniejszego Miosierdzia Boego dla Maryi i dla nas, pozwala bowiem poznawa czym jest wito i do niej dy. Poczniesz w onie i porodzisz syna i nadasz mu imi Jezus. Ten bdzie wielkim i Synem Najwyszym nazwany bdzie. I da mu Pan Bg stolic Dawida, ojca jego i bdzie; krlowa nad domem Jakubowym na wieki, a krlestwu jego nie bdzie koca (uk. 1, 31 33). W tych sowach Archanio zapowiada Maryi tajemnic Wcielenia i Odkupienia, jak gdyby mwi: Jeste t niewiast, ktra bya zapowiedziana w raju, a ktra zetrze gow wa piekielnego, niewiast, o ktrej powiedzia Prorok: Oto Panna pocznie i porodzi syna, a imi jego Emanuela (Iz. 7, 14). Nic nie zmuszao Boga do odkupienia rodzaju ludzkiego. Bg zawsze by w sobie szczliwy, jest i bdzie. Jak moe si obej bez upadych aniow, tak by si obszed i bez ludzi po ich upadku. Jeeli jednak postanowi ich odkupi, uczyni to jedynie z nieskoczonego Miosierdzia swojego. Gdyby si Bg zadowoli zadouczynieniem niezupenym, mg zleci jakiemu Anioowi lub czowiekowi, by da zadouczynienie zastpcze, ale wwczas ucierpiaaby sprawiedliwo, albowiem zadouczynienie nie byoby cakowite. Dlatego Bg wynalaz rodek niesychany, dziwny, niepojty, godny podziwu Aniow i

39

ludzi. Oto Syn Boy, przez ktrego wszystko si stao, co si stao, przyjmuje natur ludzk, by w niej jako prawdziwy czowiek da za ludzi godne zadouczynienie Bogu, bdc Mu rwnym Bogiem. Dlaczego Bg obra ten rodek? Chwaa Boa nie moga by jedyn pobudk tego, albowiem mg w inny sposb j osign. Chwa pync z wdzicznoci naszej mg osign z pomoc ask skutecznych, owiecajcych nas o Jego Majestacie. Skonio Boga ku temu jedynie nieskoczone Miosierdzie. Potrzebowalimy wzoru, pociechy i zachty na wskiej drodze do nieba, na tym padole paczu. Ot w Jezusie, Bogu Czowieku pokornym, cichym i poddanym woli Ojca niebieskiego, mamy teraz przykad i towarzysza w naszych zmaganiach ze zem, w naszych cierpieniach i ponieniach. Archanio z woli Boej zwiastuje Maryi te wielkie tajemnice Miosierdzia Boego, by Ona jako wolna wspdziaaa w nich i daa swoje przyzwolenie. Nasamprzd usuwa wszelk wtpliwo co do sposobu poczcia, a nastpnie zapowiada, e Syn Jej bdzie Krlem i wadc wieczystym, Odkupicielem wiata, a wreszcie wskazuje na wszechmoc Boga, u ktrego nie masz nic niemoliwego (uk. 1, 37). Wielkim zaszczytem dla Maryi bya propozycja zgodzenia si na Wcielenie. Przez akty cnt, jakie ujawnia, okazaa si Ona godn tego najwyszego odznaczenia i wyszczeglnienia. Anio j chwali, a ona pokornie milczy i rozwaa, boi si i unia, kocha czysto i tylko pod warunkiem jej zachowania zdobywa si na przyzwolenie: Otom ja suebnica Paska, niechaj mi si stanie wedug sowa twego (uk. 1, 38). * * * W chwili, kiedy Maryja daa przyzwolenie, speniona zostaa tajemnica Wcielenia, czyli zczenie natury Boskiej i natury ludzkiej Chrystusa w jednej Osobie Boskiej, dzieo najwikszego Miosierdzia, przez ktre Jezus rozpocz nowe ycie, czyn wiecznego Miosierdzia dla ludzi, wyraony krtko: A Sowo ciaem si stao i mieszkao midzy nami.

40

12. MIOSIERDZIE BOE W SKUTKACH WCIELENIA Chwaa na wysokociach Bogu, a na ziemi pokj ludziom dobrej woli (uk. 2, 14). Tajemnica Wcielenia bya dzieem nieskoczonego Miosierdzia Boego nie tylko sama w sobie, ale i w skutkach swoich, ktre trwaj i trwa bd na wieki. Streszczaj si one w hymnie anielskim odmawianym w czasie Mszy w.: Chwaa na wysokociach Bogu, a na ziemi pokj ludziom dobrej woli. Dotycz one Boga, Maryi i caej ludzkoci. 1. Przez tajemnic Wcielenia ujawniy si liczne doskonaoci Boe, a przede wszystkim nieskoczone Miosierdzie Boe. Najpierw ujawnia si mdro i wszechmoc przedwieczna. We Wcieleniu bowiem powstaje nowy zupenie wiat, nowy byt: Bg Czowiek. Jest to najwspanialsze dzieo przyrodzone i nadprzyrodzone, jest to arcydzieo natury i aski. Dlatego i do zwiastowania tego dziea zosta wybrany nie jakikolwiek Anio, ale Archanio Gabriel, Moc Boa. On przepowiedzia Danielowi czas przyjcia Mesjasza, on zwiastowa Zachariaszowi narodzenia Jana Chrzciciela, a teraz zwiastuje Maryi najwiksze tajemnice Miosierdzia Boego, ujawniajc liczne doskonaoci Boga. Ojcowie Kocioa przypuszczaj, e dlatego on zosta wybrany do zwiastowania tej tajemnicy, bo w czasie buntu aniow okaza obok Michaa najwiksz gorliwo w walce z nimi. Przede wszystkim we Wcieleniu okazuje si dobro i Miosierdzie Boe. Daje tu bowiem Bg nie tylko co z darw swoich, ale siebie samego i nie tylko na poytek stworzeniu, ale na zjednoczenie z sob, przewyszajce wszystkie inne rodzaje zjednocze. Jeszcze bardziej ujawnia si Miosierdzie Boe w tym, e Sowo Przedwieczne przyjmuje we Wcieleniu natur nasz z wszystkimi jej fizycznymi niedostatkami (oprcz grzechu). Ciao Jego byo cierpitliwe, podlegao dolegliwociom godu, pragnienia, znuenia, blu, a to wszystko dlatego, e sam tego chcia. Mg bowiem moc osobowego zjednoczenia z Bstwem tego wszystkiego unikn. Dusza Jego rwnie podlegaa tym samym uczuciom i wzruszeniom, co i nasza, a wic mdoci, smutkowi, obawie, wspczuciu, mioci i radoci itp., z t tylko rnic, e one wszystkie powstaway w Nim i

41

rozwijay si w cakowitej zalenoci od woli i dlatego zawsze byy dobre i pene zasug. Nadto przez Wcielenie natura ludzka Zbawiciela zostaa przyozdobiona szczeglniejszymi darami stopniu najwyszym. Dusza ludzka Chrystusa posiada trojakiego rodzaju mdro i wiedz: ogldaa Boga twarz w twarz od pierwszej chwili poczcia (Jan 3, 11), posiadaa peno nadprzyrodzonej mdroci wasnej, mdro za przyrodzona czyli nabyta pomnaaa si w Nim w miar, jak rozwijay si Jego wadze. Przez t trojak mdro Bg Czowiek pojmowa wszystkie naturalne porzdki i wszystkie prawdy nadprzyrodzone: istot Boga, wszystkie tajemnice natury, aski i chway, wszystkie dobrowolne czyny wszystkich ludzi, jacy byli, s i bd. Drugim przymiotem duszy Chrystusa Pana jest wito, czyli, e zawsze by wolny od grzechu, miy Bogu i peen aski uwicajcej, cnt wlanych i darw Ducha witego. Celem tego wielorakiego uwicenia byo, aby Zbawiciel by dla nas wzorem i sprawc witoci naszej. Trzeci waciwoci duszy Chrystusa Pana bya nadzwyczajna penia wadzy, danej Mu na zawsze w celu penienia dzie cudownych i nadprzyrodzonych. Ciao Jego byo rwnie najpikniejsze, najczystsze, najwytrwalsze, nie zdradzao najmniejszej wady organicznej, byo niejako prawic duszy i Bstwa do penienia cudownych i nadprzyrodzonych dzie przede wszystkim w w. Sakramentach. Wreszcie Miosierdzie Boe ujawnia si przez Wcielenie i w tym, e Sowo Przedwieczne przyjo natur ludzk na zawsze, nawet mier nie zdoaa nadwery w Nim zwizku Bstwa z dusz i ciaem ludzkim. Dziki temu Bg Czowiek osign peno chway, godnoci i rnych urzdw. Jest On najwyszym Nauczycielem, Arcykapanem, Krlem, Odkupicielem, Prawodawc, Porednikiem, a w kocu Najwyszym Sdzi. Kady z nas jest podmiotem swych czynw i posiadaczem swych zdolnoci, czyli kady posiada wasn osobowo. Natomiast Bg Czowiek nie mia osobowoci ludzkiej, albowiem Druga Osoba Boska staa si wacicielk natury ludzkiej i do Niej odnosio si wszystko, co si dziao z natur ludzk, przez ktr Ona dziaaa. To poczenie nie wywoao w naturze ludzkiej adnej zmiany istotnej, a jedynym skutkiem jego byo to, e natura ludzka posiadaa byt nie w sobie, ale w Osobie Boskiej. Wprawdzie przez takie poczenie natura ludzka wzniesiona zostaa na wyszy stopie doskonaoci, ale std wynika rnica z natur nasz. Chrystus Pan jest tedy jedn istot i Osob o dwch naturach. 2. Miosierne skutki Wcielenia dotycz gwnie ludzi, a przede wszystkim Maryi, ktra staje si rzeczywist Matk Boga. Pismo w. zowie J czsto Matk Jezusa, ktry jest Synem Boym. Jakkolwiek Syn Boy wzi z Niej tylko natur ludzk, ale poniewa przedmiotem rodzenia jest nie natura, lecz
42

osoba, dlatego susznie Sobr Efeski (431 r.) nazwa J Matk Boga. Na tym polega Jej prawdziwa i najwysza godno, najwyszy tytu, z ktrego wypywaj wszystkie inne tytuy i godnoci. Dziki Wcieleniu Maryja zostaa najcilej zczona z Bogiem Synem, a przez Niego z Bogiem Ojcem i z Duchem witym: staa si wybran Crk Ojca niebieskiego, Matk Syna Boego i Oblubienic Ducha witego. Jest to niejako spokrewnienie z Trjc w., z ktrego pyn wszystkie aski i przywileje, jakie otrzymaa, wszelka wadza, jak moe teraz nas wspiera. Stosunek Maryi do Pana Jezusa jest miar i kluczem do zrozumienia i ocenienia caego Jej ycia cudownego i caego Jej stosunku do nas. Przez Jezusa staje si Maryja Matk nasz w znaczeniu nadprzyrodzonym, albowiem jak zrodzia Jezusa, tak rodzi nas przez Niego do nadprzyrodzonego ycia. Czczc Maryj, czcimy J przede wszystkim jako Matk Boga, czcimy w Niej Osob Zbawiciela i Majestat Stwrcy, Odkupiciela i Uwiciciela. Cay ustrj Kocioa staje si od Niej zaleny w swej nauce wiary, obyczajw i rozdawnictwie ask Boych. Przez Wcielenie cay rodzaj ludzki zosta wywyszony do niewysowionej godnoci. Jeden bowiem z ludzi staje si naturalnym i zrodzonym Synem Boym. Przez tego jednego naturalnego Syna Boego caa natura ludzka zostaa wyniesiona ponad wszystkie stworzenia, ponad chry i hierarchie niebieskie, i umieszczona po prawicy Ojca niebieskiego. Godno ta jest tak wielka, e czyni nas nawet w oczach Aniow czcigodnymi i zasugujcymi na szczeglniejszy szacunek. W Chrystusie bowiem, jako Gowie mistycznego ciaa, ktrego jestemy czonkami, zostalimy przeniesieni przed tron Najwyszego, albowiem przez Niego synostwo Boe zostao przeszczepione w ca natur, a my nabieramy prawa do aski, chway i dziedzictwa szczcia, jakim si napawa Bg. Jeeli wypenimy warunki, ustanowione przez Pana Jezusa, Bg jest poniekd zniewolony udzieli nam nagrody obiecanej. Chrystus bowiem sta si nie tylko naszym bratem, ale Gow organizmu nadprzyrodzonego, do ktregomy si wcielili przez Niego. A jak w ciele materialnym gowa i czonki wzajemnie sobie wiadcz przysugi, tak midzy nami a Chrystusem zachodzi wzajemna wymiana dbr: uczestniczymy w Jego dziedzictwie urzdach i godnociach, w Jego krlestwie, kapastwie itp. Jest to dla nas prawdziwa pociecha, e Chrystus jest dla nas bratem, prawdziwym czowiekiem, e moemy do Niego przystpowa bez adnej obawy, e moemy Go kocha, chobymy si nurzali w najwikszej ndzy i upodleniach grzechu. Ta ufno w Miosierdzie Jego jest najpikniejszym owocem Wcielenia i jakby ostatnim wyrazem pieni Proroka: Oto Bg Zbawiciel mj, miao czyni bd, a nie ulkn si (Iz. 12, 2). Wreszcie miosierne skutki Wcielenia dotycz nie tylko rodzaju ludzkiego, lecz i wszystkich innych stworze, albowiem jest ono
43

wykoczeniem, uzupenieniem i udoskonaleniem caego wszechwiata. W Osobie bowiem Boga Czowieka cz si dwie natury, z ktrych jedna ludzka jest stworzona, a druga Boska niestworzona. W ten sposb cae dzieo stworzenia rozszerzyo si w granicach swoich i zyskao wiele na penoci, rozmaitoci i bogactwie. Nadto przez Wcielenie cay szereg stworze stan na stopniu cisego poczenia z Bstwem. W naturze ludzkiej bowiem znajduj si wszystkie pierwiastki i porzdki stworzenia. Dlatego ona najbardziej si nadawaa do zjednoczenia z Bogiem, e przez ni Sowo Przedwieczne poczyo si pod pewnym wzgldem nie tylko z rodzajem ludzkim, ale nawet ze wiatem zwierzcym i rolinnym, jak rwnie ze wiatem duchw niebieskich. Przez Wcielenie tedy staa si obfito i jedno najdoskonalsza wszystkich stworze. * * * Oto czym byo Wcielenie w swoich skutkach dla Chrystusa, Maryi, ludzkoci i wszystkich stworze. Czas i wieczno kpi si w jego chwale, a wszystkie stworzenia ciesz si z tej tajemnicy. Tym bardziej ludzie maj si cieszy i radowa, dzikowa i miowa Boga Czowieka. Przez Wcielenie zostalimy poniekd zanurzeni w Bogu, wstawieni w Byt absolutny, jak ziemia w sfer wiata sonecznego. Spraw, Panie, bymy szli do Ciebie, jako do rda wiata i pikna, bymy chonli w siebie Twe blaski.

13. MIOSIERDZIE BOE W NAWIEDZENIU A Miosierdzie jego (Boga) z pokolenia w pokolenie (uk. 1, 50). Maryja dowiedziawszy si od Archanioa, e krewna jej Elbieta, mimo podeszego wieku, pocza syna, posza j nawiedzi. Uczynia to prawdopodobnie z wewntrznego owiecenia, aby rodzina Zachariasza dowiedziaa si o bliskim przyjciu Mesjasza, a Jan otrzyma obfito ask. Nawiedziny te byy pierwszym wylaniem ask miosiernych Zbawiciela, a zarazem pocztkiem dziaalnoci Maryi jako Matki Miosierdzia.

44

1. Aby doj z Nazaretu do grzystej krainy Judei, naleao przeby dug drog. Dom Zachariasza znajdowa si prawdopodobnie w dzisiejszym miasteczku Ain Karim, o dwie godziny drogi na zachd od Jerozolimy, a o trzy dni od Nazaretu. By moe, e Maryja chodzia ju t drog uprzednio, odbywajc pielgrzymki witeczne do Jerozolimy, i przy tej okazji odwiedzaa sw krewn. Teraz wybraa si w podr z popiechem, naraajc si na rne przykroci dugiej podry pieszej. Ujawnia si tu silna wiara Maryi, gotowo na gos natchnie Boych, a przede wszystkim Jej miosierdzie wzgldem swej krewnej i jej majcego si narodzi syna. Janieje rwnie Jej pokora gboka, kiedy nawiedza sw krewn i pozdrawia j przy wejciu do domu. To pokorne pozdrowienie byo narzdziem Ducha witego do objawienia tajemnicy Wcielenia i udzielenia Janowi aski uwicajcej. Podczas tego nawiedzenia obydwie matki otrzymay specjalne owiecenie. Anio przepowiedzia Zachariaszowi, e jego przyszy syn bdzie peen Ducha witego jeszcze w onie matki, co i nastpio, gdy Maryja przybya, jak mwi Ewangelista: Skoczyo dziecitko w onie jej, i napeniona zostaa Elbieta Duchem witym i zawoaa gosem wielkim, mwic: Bogosawiona ty midzy niewiastami i bogosawiony owoc ywota twego. A skde mi to, e przysza Matka Pana mego do mnie? Oto bowiem, skoro zabrzmia gos pozdrowienia twego w uszach moich, poruszyo si z radoci dziecitko w onie moim. I bogosawiona, ktra uwierzya, e wypeni si to, co ci oznajmiono od Pana (uk. 1, 41 45). Przed tym spotkaniem wiele z tego, co Maryja i Elbieta przeyway, pozostawao jakby jeszcze w tajemnej mgle. Spotkanie si ich rzucio im nowe wiato na Boe zamiary wzgldem ich synw. Elbieta poznaa tajemnic Maryi, uznajc w Niej Matk swego Pana, a Maryja uwiadamia sobie swe posannictwo Matki Miosierdzia, ktre jeszcze nienarodzony Syn Jej zlewa w tej chwili na majcego si narodzi swego Przesaca, oczyszczajc go z grzechu pierworodnego. Dusz Maryi napenia wielka rado, pod jej wpywem staje si ona poetk, wygaszajc przepikn pie, wysawiajc nieskoczone Miosierdzie Boe. W tej pieni Maryja odwraca pochway Elbiety od siebie, a odnosi je do Boga, ktrego Miosierdzie z pokolenia w pokolenie nad tymi, ktrzy si go boj Dlatego Przygarn w opiek Izraela, sug swego, pomny na Miosierdzie swoje (uk. 1, 50 i 54). Pie ta zawiera wszystkie waniejsze prawdy, skadajce si na wspaniae dzieo Odkupienia. Przede wszystkim Maryja w pieni tej podkrela, e Odkupienie jest dzieem nieskoczonego Miosierdzia Boego, a nastpnie podnosi znakomite skutki Odkupienia, dokonane w Niej samej, a w tej chwili i przez Ni: I wejrza na unienie suebnicy swojej. Bo oto odtd bogosawion zwa mi bd wszystkie narody. Potem Maryja mwi o znaczeniu Odkupienia dla pogaskiego krlestwa wiata i szatana: Okaza moc swego ramienia, rozproszy pysznych w zamysach ich serc. Strci mocarzy z tronw, a
45

wywyszy pokornych. akncych obdarzy dobrami, a bogaczy z niczym odprawi (uk. 1, 48, 51 53). W tych sowach Maryja potpia pastwo pychy i szataskiego upodobania w sobie, a w kocu zaznacza, czym bdzie Odkupienie dla Kocioa Krlestwa jej Syna: Przygarn Izraela jako mwi do ojcw naszych, Abrahamowi i potomstwu jego na wieki (uk. 1, 54 55). 2. Maryja pozostaa u Elbiety trzy miesice, to jest a do czasu rozwizania swej krewnej, a potem wrcia do Nazaretu. Moe nawet bya w czasie narodzin Jana Chrzciciela, kiedy to znowu ujawnio si nieskoczone Miosierdzie Boe. W odpowiednim czasie Elbieta porodzia syna, a smego dnia po urodzeniu naleao wedug prawa Mojeszowego obrzeza i nada mu imi. Wszyscy byli zdania, e dziecko winno otrzyma imi Zachariasz. Jedynie matka upieraa si przy imieniu Jan. Zwrcono si do ojca, ktry od czasu zapowiedzi przez Gabriela narodzenia dziecicia by niemy; ten poprosi o woskowan tabliczk, jakiej uywano do krtkich zapiskw, i napisa na niej: Jan jest imi jego, jak tego zada Archanio (uk. 1, 63). Jan (Johanan) znaczy Bg jest miosierny. Dlaczego Archanio da, by dzieciciu nadano imi Jan? Dlatego, e to dzieci bdzie mem, ktry wskae ludziom drog do Miosierdzia Boego, a t drog jest pokuta. Sam on bdzie mem pokuty, przez duszy czas bdzie przebywa na pustyni w ubraniu z sierci wielbda, bdzie si odywia dzikim miodem i szaracz, a w kocu przyjdzie do caej krainy Jordanu, goszc chrzest pokuty na odpuszczenie grzechw: Czycie owoce godne pokuty, a nie poczynajcie mwi: Ojca marny Abrahama. Albowiem powiadam wam, e mocen jest Bg oto z tych kamieni wzbudzi synw Abrahamowi. Bo ju siekiera do korzenia drzew jest przyoona. wszelkie tedy drzewo, ktre nie daje owocu dobrego, bdzie wycite i w ogie wrzucone (uk. 3, 3, 8 i 9). Pokuta tedy jest jedyn drog do Miosierdzia Boego. Duch pokuty uprzedza i zapewnia Miosierdzie Boe, jak narodzenie si Jana uprzedzio i zapewnio ludziom przyjcie Zbawiciela wiata. Jeeli wic chcemy zapewni sobie zmiowanie Boe, winnimy si stara o ducha pokuty, o ducha gotowoci suenia wszystkim, kogo Bg postawi na drodze ycia naszego, komu tylko bdziemy mogli wiadczy uczynki miosierne. We wszystkich okolicznociach naszego ycia zawiera si myl Boa, bymy nie marnowali dobrych okazji, jakie sam nam stwarza, a moliwie wszdzie przychodzili z pomoc blinim potrzebujcym. Do najprzedniejszych dobrych uczynkw Koci zalicza modlitw, post i jamun. Znak prby, ktry zapowiedzia Archanio Zachariaszowi, to jest utrata mowy, nie by ju potrzebny. Dlatego w teje chwili po napisaniu imienia swego syna, Zachariasz odzyska mow i zacz gono bogosawi Boga, a nawet

46

napeniony Duchem witym prorokowa (uk. 1, 67), odmawiajc znany w liturgii Kocioa hymn: Bogosawiony Pan Bg Izraela. Hymn ten da si podzieli na dwie czci. W pierwszej podnosi istot Odkupienia i zowie je nawiedzeniem Boym; nastpnie wskazuje na gwny motyw tego dziea, a jest nim nieskoczone Miosierdzie Boe i wierno Stwrcy w swoich obietnicach: Miosierdzie ojcom naszym okae, pomny na wite przymierze swoje (uk. 1, 72). Wreszcie wielbi skutki Odkupienia, ktre polegaj przede wszystkim na uwolnieniu nas od wrogw zbawienia: e nas wybawi od nieprzyjaci naszych i z rki wszystkich, co nas nienawidz (uk. 1, 71). W drugiej czci tego hymnu Zachariasz przepowiada swemu synowi, jaki bdzie jego stosunek do tego dziea Odkupienia. Stosunek ten obejmuje urzdy Jana, a mianowicie urzd proroka, przesannika i owieciciela na drodze do zbawienia: A ty, dziecitko, nazwane bdziesz prorokiem Boym, bo gotowa bdziesz drog Najwyszemu przed obliczem jego. Ludowi jego dasz pozna zbawienie, by dostpi odpuszczenia grzechw swych przez Miosierdzie Boga naszego, ktry nawiedzi nas w wiatoci niebiaskiej, by owieci tych, ktrzy s w ciemnociach (uk. 1, 76 79). Hymn Zachariasza jest pieni kapask, zapowiadajc pocztek i nastanie czasu Miosierdzia Boego, czasu Mesjasza, krlestwa pokoju i pojednania grzesznikw z Bogiem, krlestwa prawdziwej witoci, ktrej uosobieniem bdzie Zbawiciel. Dlatego Koci poleca kapanom codziennie odmawia ten hymn w pacierzach kapaskich, jak i pie Maryi Magnificat, odmawia go przy pogrzebach swoich wiernych, jak rwnie wybierajcym si w podr. Chrystus bowiem jest wiatem dla wiernych, jest Bogiem Miosierdzia i nadziej tych, ktrzy si wybieraj w podr do wiecznoci. Wielkie aski Miosierdzia Boego, udzielone w. Janowi przed urodzeniem, nie min bez skutku i po urodzeniu, ale go upiksz i udoskonal na zawsze. Duch wity natchn go do ycia pustelniczego, pokutniczego w samotnoci i umartwieniu. Cudowne wydarzenia przy narodzeniu w. Jana gosiy zblianie si Mesjasza, a nawet i samo narodzenie jego byo uwaane za rodzaj objawienia si Mesjaskiego. Dlatego Koci obchodzi to narodzenie (jedyne obok narodzenia Pana Jezusa i Maryi) osobn uroczystoci. * * * Tajemnica Nawiedzenia ma gbokie znaczenie. W niej po raz pierwszy objawia si na zewntrz Wcielenie, jak rwnie skutki jego, jakimi s uwicenie w. Jana, a poniekd i caego wiata. Narzdziem w tym objawieniu jest Maryja, ktra tu wystpuje po raz pierwszy jako Poredniczka ask, Prorokini i Matka Miosierdzia. Elbieta staje si pierwsz czcicielk Maryi,

47

uznajc Jej wito niezwyk i wymieniajc Jej przywileje i aski. Poucza ona nas, ze cze Maryi winna by wewntrzna i zewntrzna, ujawniajca si w sowach i uczynkach.

14. MIOSIERDZIE BOE W NARODZENIU PANA JEZUSA Bg, ktry jest bogaty w Miosierdzie oywi nas w Chrystusie (Ef. 2, 4 i 5). Rodzaj ludzki po grzechu znalaz si w wielkiej ndzy, ktra si ujawnia w pysze, zamiowaniu doczesnoci i zmysowoci. Zbawiciel, rodzc si w grocie, daje lekarstwo na te choroby, przeciwstawiajc pysze pokor najwiksz, zamiowaniu doczesnoci ubstwo, a zmysowoci umartwienie. To jest prawdziwy lekarz, ktry przynosi kojcy balsam na rany duszy czowieka, oywia go swoim przykadem i wyprowadza z najwikszej ndzy. To jest pocztek miosiernej dziaalnoci Chrystusa. 1. Pocztkiem zego i rdem grzechu aniow upadych i ludzi bya pycha. Pan Jezus przeciwstawia jej ju przy urodzeniu pokor. Rodzi si w maym miasteczku, prawie nieznanym w Betlejem, jak to przepowiedzia Prorok: A ty, Betlejem Efrata, malutkie jest midzy tysicami judzkimi; z ciebie mi wynijdzie, ktry bdzie panujcy w Izraelu, a wyjcia jego od pocztku, od dni wiecznoci (Mich. 5, 2). Zjawia si w postaci maego Dziecitka, poza miastem w grocie, nikomu nieznany, przez wszystkich odepchnity i zapomniany, o pnocy, gdy wszyscy byli pogreni we nie. A przecie dla tej chwili Bg stworzy wiat, a caa ludzko przygotowywaa si na ni. Kiedy si ma narodzi dzieci, rodzice i krewni czyni wielkie przygotowanie, szczeglnie przy narodzinach ludzi zamonych krlewskich. Tutaj rodzi si Krl krlw, a wszystko milczy. Maryja i Jzef stanowi jedyny dwr krlewski, a w z osem przedstawiciele bezrozumnego stworzenia, twarda soma w bku i grube ciemnoci oto cae otoczenie. Jednak jest tu inna wspaniao i wielko: oto Chrystus rodzi si z Dziewicy, a pocz si za spraw Ducha witego. To dopiero wspaniao i wielko, to cud niebyway, ktrego wiat nie dostrzega, nie uznaje, nie ceni. Rodzi si wrd nocnej ciszy, bo jest Krlem pokoju wewntrznego i zewntrznego. Pokj by istotnie na wiecie: Rzym rozpostar sw wadz nad Europ, Afryk i Azj, a kurierzy
48

pastwowi dziki uatwionej komunikacji znosz zewszd ksigi spisowe do Rzymu, by midzy innymi zanie tam i imi Wadcy narodzonego w Betlejem, by Imi Jezus zajaniao take i na Kapitolu, jako metryka Jego urodzenia, na ktr bd si powoywa w przyszoci Ojcowie Kocioa. Dzieci Jezus milczy, ale ju jest wiadome swego zadania, albowiem ma moc i ycie Boskie. On pi, ale wie wszystko, co si dzieje wokoo, bo nie zdrzemnie si ani zanie, ktry strzee Izraela (Ps. 120, 4). Jeeli zy leje, to tylko ze wspczucia ku nam. Jego cichy oddech jest silniejszy sam w sobie od szumu bawanw morskich. Jego spojrzenie wskazuje drogi gwiazdom i narodom. Z Jego maego Serca wznosi si ku Ojcu niebieskiemu ofiara czci i uwielbienia. Jego modlitwa jest dzikczynieniem w imieniu caej ludzkoci, jest odnowieniem lubu: Oto id! (Ps. 39, 8). Po raz pierwszy spoglda na sw Matk, wyciga ku Niej swe rczki i z niewypowiedzian czuoci obejmuje wzrokiem Jzefa swego Opiekuna, a wreszcie miosiernie spoglda w duchu i na nas wszystkich, bo wszak przyszed dla naszego zbawienia. 2. W narodzeniu Pana Jezusa i w okolicznociach tego narodzenia nie byo nic przypadkowego, a wszystko byo w najmniejszych szczegach przewidziane, przepowiedziane i miao nieskoczone znaczenie. Lud izraelski wyobraa sobie przyjcie Mesjasza zupenie inaczej, pamita bowiem, z jak straszn potg i w jak przeraajcym Majestacie objawi si Bg w Egipcie i na grze Synaj. Tymczasem tu Zbawiciel zjawia si nie tylko w najwikszej pokorze, ale i w najzupeniejszym u b s t w i e . Na pozr wydaje si to ubstwo zupenie przypadkowe, ale w rzeczywistoci byo dobrowolnie wybrane, aby przez dobrowolne wyrzeczenie si najprymitywniejszych potrzeb nas bogatymi uczyni. Dzieci Jezus nie ma kolebki; nie byo bowiem dla nich miejsca w gospodzie (uk. 2, 7). Jzef urzdzi, jak mg, kt mniej zabrudzony w grocie, zasa go czyst som, wycign zapasy i co byo konieczne, rozkadajc to na obie przytwierdzonym do muru. Innych wygd na razie nie mogli mie podrni o tak niskim pochodzeniu socjalnym, ktrzy si zatrzymali z koniecznoci w pierwszej lepszej grocie dla byda. Ubstwo i czysto serca Ich obojga tumacz, dlaczego Pan Jezus narodzi si w grocie przeznaczonej dla zwierzt: Jzef by ubogi i nie mia pienidzy, by wrd takiego napywu ludzi wynaj osobne pomieszczenie, a Maryja skorzystaa z tego, bo pragna otoczy narodzenie swego Syna pen szacunku tajemnic. Maryja nie bez powodu szukaa odosobnionego i spokojnego miejsca na rozwizanie. Archanio Jej powiedzia, e narodzony z Niej Syn obejmie stolic Dawida, ojca jego i bdzie Krlem, a krlestwu jego nie bdzie koca. Maryja doskonale zrozumiaa, e to Krlestwo miao by zupenie inne, ni wczesne krlestwa ziemskie. Widziaa bowiem, e ten dynastyczny

49

spadkobierca mia za sal tronow stajni, a za tron b, za baldachim zwisajc ze stropu pajczyn, a za ca wit dwoje ludzi bez domu. Znamiona tego nowego krlestwa byy zupenie inne od cech krlestw doczesnych. Jaki to kontrast midzy Krlem krlw, zoonym w bku betlejemskim, a krlem Herodem, ktry o 9 kilometrw na pnoc pyszni si w swoim zamku kapicym od brylantw i zota. W grocie betlejemskiej trzy tylko osoby wchodz w skad stajennego dworu, z ktrych jedna reprezentuje dziewictwo, druga ubstwo, trzecia posuszestwo, a wszystkie razem pokor i niewinno. Gdy na dworze Herodowym w Jerozolimie ubstwo byo w pogardzie, a dziewictwo zupenie nieznane, a przeciwnie deptano pokor i niewinno, dokonywano zamachw na rodzonego ojca i matk, skazywano na mier wasnych synw, popeniano kazirodztwo, cudzostwo i grzechy sodomskie. Ale prawdziwy kontrast midzy tymi krlestwami wynika z jeszcze gbszych rnic moralnych. Nowonarodzonemu potomkowi Dawida nalea si hod ze strony poddanych. Tote i przyszli pierwsi pasterze, najnisi sudzy na ziemi, ktrzy swym pochodzeniem nie rnili si zbyt od samego Dawida, ktry za modu by pasterzem, ani od nowonarodzonego Krla, ktry o sobie powie kiedy: Jam jest pasterz dobry (Jan 10, 11). Przyszli ubodzy i pokorni do ubogiego i pokornego Krla, ktrego Archanio nazwa Synem Najwyszego. Zostali wezwani przez czonkw dworu Najwyszego, ktrzy czc si z najniszymi sugami na ziemi piewali: Chwaa na wysokociach Bogu, a na ziemi pokj ludziom dobrej woli. 3. Wielki chory lea na ziemi i dlatego potrzeba byo wielkiego lekarza z nieba mwi w. Augustyn. Ot Pan Jezus przy narodzeniu leczy ludzi nie tylko z pychy i zamiowania w doczesnoci, ale i z trzeciej wielkiej rany, zadanej przez grzech, a jest ni z m y s o w o . Zbawiciel od pierwszej chwili swego ziemskiego ycia poddaje si umartwieniu zewntrznemu i wewntrznemu. Umartwia si On w onie Matki, pozostajc w ukryciu, ciemnoci i wizieniu. Przyszy Nauczyciel kryje si i teraz w milczeniu i rozpoczyna swj ywot umiarkowania w mwieniu, ktry znamionuje cae Jego ycie. Jak kade dziecko i Pan Jezus milcza, da si spowija, nosi i wozi do Egiptu, jako sabe i bezsilne dzieci. Jednak nie moe tu by mowy o jakiej niedonoci, lub braku rozumnej wiadomoci, wsplnej innym niemowltom. Usta Jego zamknite sdz w tej chwili wszystkie dusze ludzkie. Maa Jego rczka jest t straszn prawic Boga, podtrzymujc wiat cay w posadach oraz miotajc pioruny i byskawice. W tej chwili obejmuje On w posiadanie ziemi i lubuje Ojcu zbudowa nowe krlestwo, w ktrym chwaa Boa nie bdzie miaa koca (Ps. 131). Widome

50

swe ycie ziemskie rozpoczyna Pan Jezus umartwieniem i modlitw, ktra zawiera w sobie akty uwielbienia, dzikczynienia i ofiarowania swej caej istoty za grzechy ludzi wszystkich miejsc i czasw. Rodzc si w takich okolicznociach Zbawiciel ujawnia swe Miosierdzie, poucza nas bowiem, e prawda i szczcie nie polegaj na zewntrznej okazaoci i bogactwie, na sawie i uznaniu u ludzi. Chcia nas rwnie zachci do pokuty i zaparcia si siebie. Potrzebowalimy nie tylko nauki, jak Pan Jezus pniej rozwinie, ale przykadu ywego pokuty i samozaparcia si. Ot mamy ten przykad w Dzieciciu, lecym w obie twardym, w zimnie i grubej ciemnoci; w Dziecitku wzgardzonym, opuszczonym i pozbawionym najprymitywniejszych warunkw, jakie maj na ziemi najubosze dzieci. Pan Jezus w obie betlejemskim przepowiada, jakim duchem bdzie si rzdzi przez cae swe ycie, jakie prawa nada ludzkoci i jakim bdzie Jego Krlestwo. Teraz wylewa zy, a z czasem przeleje krew dla naszego zbawienia. Widzimy, e ju w obie jest Krlem Miosierdzia, ktry gadzi grzechy wiata. * * * Wielka rado i wesele tryskaj z groty betlejemskiej na wiat cay. Oto rozpoczyna si nowa era, zawiera si nowe Przymierze midzy Bogiem i ludmi, tworzy si nowe Zupenie ycie Bosko ludzkie. Odtd Bg bdzie patrze na ludzi przez Chrystusa, a ludzie bd zwraca si do Boga przez nowego Porednika, ktry jest zarazem Bogiem i Czowiekiem. Tu ju urzeczywistniaj si sowa Apostoa: Bg, ktry jest bogaty w Miosierdzie oywi nas w Chrystusie.

15. MIOSIERDZIE BOE W IMIENIU JEZUS I OFIAROWANIU PANA JEZUSA W WITYNI Przynieli je (Dziecitko Jezus) do Jeruzalem by zoy ofiar (uk. 2, 22 i 24). Pobyt w. Rodziny w grocie nie musia trwa dugo, moe tylko kilka dni. W miar jak po dokonanym spisie ludzie wracali do swych siedzib, domy pustoszay, a jeden z nich wynaj Jzef i przenis si tam z Maryj i Jezusem. W tym domu po omiu dniach nastpio obrzezanie i nadanie Dzieciciu Imienia
51

Jezus, ktre byo podane przez Archanioa tak Maryi, jak i Jzefowi. Z tego domu dnia czterdziestego Maryja udaje si z Jezusem do wityni tak dla osobistego wedug prawa Mojeszowego oczyszczenia, jak dla wykupienia pierworodnego syna, skadajc ofiar biedakw par synagorlic za siebie i pi syklw za Syna. 1. Nadane przy obrzezaniu Dziecicia hebrajskie Imi Jezus znaczy po polsku tyle, co Zbawiciel Bg jest zbawieniem. Wyraa ono wielko i majestat Tego, ktry je nosi, oznacza rwnie natur, istot i zadanie Boga Czowieka. Wielko i majestat ujawniaj si w tym, e w niebie zadoczyni sprawiedliwoci Boej i zamienia nalene nam kary za grzechy na nieskoczone Miosierdzie Boe w przebaczeniu, e na ziemi czyni cuda i uwica wybranych, a nawet w piekle trzyma na wodzy zo szatanw i poskramia ich usiowanie szkodzenia ludziom. Wszystko, co Syn Boy zdziaa dla ludzi, zawiera si w tym Imieniu: ono jest zadatkiem odpuszczenia win naszych, rkojmi pociechy w smutkach w yciu i przy mierci, wysuchania prb i modw naszych, skutecznoci Sakramentw i sakramentaliw. Ono jest prawdziwym bogosawiestwem dla nas wygnacw na tym padole paczu. Imi Jezus jest wiksze, ni imi Jahwe. To ostatnie oznacza tylko Stworzyciela nieba i ziemi, a Imi Jezus oznacza Twrc wiata wyszego, wiata nadprzyrodzonego, wiata aski i prawdziwego pokoju. Ono przypomina nam Miosierdzie Boe zczone ze sprawiedliwoci, doskonao Boga Czowieka, wielko zniajc si dobrowolnie do ndzy ludzkiej, Syna powiconego przez Ojca na wiecznego Arcykapana, Nauczyciela i Krla niemiertelnego wszystkich wiekw. Wszystkie inne imiona s, przypadkowe, kady z nas mg si nazywa tak lub inaczej. Tylko Bg Czowiek nie mg si nazywa inaczej, bo tak zosta nazwany z gry przez posa niebieskiego: I nadasz mu imi Jezusa (uk. 1, 31). Bg posiada wiele innych imion wspaniaych. Prorok Izajasz nazywa Boga Emanuel (7, 14), Przedziwny, Radny, Mocny, Ojciec przyszego wieku (9, 6); Zachariasz mwi: Wschd imi jego (6, 12); Daniel nazywa go: Starowieczny (7, 13). adne jednak z tych imion nie byo tak mie i drogie, jak to, ktre przypomina stosunek ustawiczny Boga do nas. To imi Jezus syszymy wszdzie: przy bku betlejemskim, na Grze Kalwaryjskiej i w Sakramencie Otarza. To Imi oznacza nieskoczone Miosierdzie Boe i skania do ufnoci, jak adne inne. w. Piotr powiedzia: Kady zbawienia dostpi, ktokolwiek imienia Paskiego wzywa bdzie (Joel 2, 32 Dz. 2, 21), a Koci przykadem swoim nas tego uczy. W Imi Jezusa wici dziaali cuda (Dz. Ap. 3, 6 8), jak najczciej i jak najpoboniej je wymawiali, czujc w nim sodycz niewymown. w. Pawe powtarza to Imi dwiecie czterdzieci trzy razy w swoich czternastu listach.

52

w. Bernard powiada: Sodycz Imienia Jezus wprawia mnie w zachwycenie jest ono dla ust moich miodem, dla ucha piewem, dla serca radoci, w smutku pociech, w trudnociach podpor i ostoj. Jak latorol ze szczepu winnego, tak dusza czerpie ycie nadprzyrodzone z Jezusa; w Nim skrucha dostpuje Miosierdzia, modlitwa wysuchania, a najdrobniejsze uczynki zasug na wieczn nagrod. To Imi osiga swj skutek w kocioach i szpitalach, w wizieniach i na okrtach, wrd huku dzia wojennych, stuku warsztatw i fabryk, a nawet na szafotach. Najwiksze jednak sprowadza bogosawiestwo, jeli wypiszemy je na sercach naszych. 2. Jak pasterze zostali owieceni przez Anioa, tak i pewien yd, Symeon, uprzednio zosta powiadomiony przez Ducha witego, e jego gorca tsknota za Mesjaszem bdzie zaspokojona. I w owym dniu wiedziony natchnieniem przyby do wityni. I gdy wnosili dziecitko Jezus rodzice jego, aby ze wzgldu na nie wypeni przepis prawa, on wzi je na rce swoje i wielbi Boga, mwic: Teraz, O Panie, wedug sowa twego, uwalniasz sug twego w Pokoju, bo ujrzay ju oczy moje zbawienie twoje, ktre zgotowa wobec wszystkich narodw: wiato ku objawieniu poganom i chwa ludu twego izraelskiego I rzek do Maryi, Matki jego: Oto ten przeznaczony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, na znak, ktremu sprzeciwia si bd. A dusz twoj wasn przeniknie miecz, by wyszy na jaw zamysy serc wielu (uk. 2, 27 35). Symeon natchniony przepowiada wielko, wspaniao i zadanie Mesjasza zarwno wobec narodu izraelskiego jak i wobec caej ludzkoci. Ten Jezus ma by punktem rodkowym w historii caego wiata. Na Nim pokae si, jakim kto jest oywiony duchem, i zalenie od tego albo si zbawi, albo si o Niego rozbije i zginie. On nie bdzie obojtny dla nikogo: jedni bd Go czcili, a inni nienawidzili. Jakie to wspaniae i zaszczytne proroctwo, w ktrym si streszcza caa nauka o Chrystusie. Ujawnia si w nim wielkie Miosierdzie Boe wzgldem caego rodzaju ludzkiego. Dotychczas jeszcze aden z prorokw nie wypowiedzia tyle od razu i w tak wzniosy i dobitny sposb, e Jezus ma zbawi wiat przez cierpienie i mier okrutn, ktra mieczem boleci przeszyje Serce Matki. Prawdopodobnie to objawienie odbyo si w czasie porannej ofiary, co jeszcze bardziej podnosi jego donioso. Na pamitk ocalenia pierworodnych ydowskich w Egipcie, Mojesz nakaza ofiarowywa ich Panu Bogu i okupywa piciu syklami, ktre przypaday w udziale kapanom. Po wniesieniu dziecka do wityni oddawano je kapanowi, ktry po odmwieniu modlitwy zwraca je rodzicom. Chrystusa to prawo nie obowizywao, gdy z natury by oddany Bogu, jak nikt inny. Atoli On podda si tym przepisom, by miosiernie nas nauczy pokory i posuszestwa.

53

Ochoczo i miosiernie skada Pan Jezus z siebie pierwsz ofiar przy obrzezaniu i ofiarowaniu. Takiej ofiary jeszcze nigdy w tej wityni nie zoono. Blask jej napenia niebo i ziemi. Na jej widok wszystko zadrgao przeczuciem czego bardzo wielkiego. Wraz z Synem ofiarowuje si Bogu i Matka. Usyszaa zapowied o mieczu, ktry przeszyje Jej Serce, a przez zason trzydziestu lat w Nazarecie jasno ujrzaa krzy, przygotowany dla Jezusa. Mimo to nie traci spokoju i pogody ducha, zgadza si ze wszystkim, co J czeka, widzc w tym wol Bo i powtarzajc sowa, wypowiedziane przy Zwiastowaniu: Otom ja suebnica Paska, niechaj mi si stanie wedug sowa twego (uk. 1, 38). I bya Anna prorokini, crka Fanuela z pokolenia Aser Ona to nadszedszy tej godziny, wielbia Pana i mwia o nim wszystkim, ktrzy oczekiwali odkupienia Izraela (uk. 2, 36 38). w. ukasz wspomina tylko o Symeonie i Annie, ale oczekujcych Mesjasza musiao by znacznie wicej. Byli to ludzie nieznani elicie kapaskiej, dalecy od intryg politycznych; ycie ich koncentrowao si w tsknocie oczekiwania na obiecanego przed wiekami Mesjasza, o ktrym wreszcie dowiedzieli si od Symeona i Anny. Ofiarowanie w wityni byo pierwszym zetkniciem si Pana Jezusa z caym ludem izraelskim, ktry wystpuje tu w osobach swoich zastpcw. Najpierw styka si z kapastwem Starego Zakonu, uznaje je, staje si jemu poddany, skada mu okup, dozwala, aby ci kapani ofiarowali Go Ojcu wasnorcznie i otrzymuje od nich bogosawiestwo. Obecnie jest to spotkanie pokojowe, ale z czasem bdzie inaczej, po latach ka Go zwiza i zada na mierci, Jezus wiedzia o przyszym stosunku kapanw do Niego, widzia w duchu przysz walk z nimi w te samej wityni, widzia jej koniec na Golgocie, a jednak z Miosierdzia swego przed ni si nie cofn. Przedstawicielami reszty narodu Izraelskiego byli Symeon i Anna. S to ludzie sprawiedliwi, jak Zachariasz i Elbieta, jak Joachim i Anna. Oni si gorco modlili o Mesjasza i przygotowywali si na Jego spotkanie w pokucie, z wiar, e Go ujrz. Dlatego teraz bardzo si ciesz i pozdrawiaj Go z wielk mioci, cz si z Matk bolejc, ktrej bole przeczuwaj i przepowiadaj. Symeon i Anna s przedstawicielami dusz prowadzcych ycie wewntrzne, dusz ukrytych, ofiarnych, umartwionych, ktre burz i niszcz panowanie zego ducha na wiecie. Dziaaj one jak ukryte siy natury powoli, ale stale i potnie, wspdziaajc z ask w stosunkach Boga ze wiatem. * * * Jeeli najczystsza i najwzniolejsza Maryja poddaje si prawu oczyszczenia, by unikn zgorszenia, chocia do tego prawa nie bya obowizana, jake mamy czuwa, by przepisy prawa kocielnego cile

54

zachowywa, szczeglnie za te, ktre obowizuj nas pod grzechem. Na czole Maryi janieje blask niepokalanoci, z oczu promienieje dziewictwo, na rku piastuje Ona Boskie Dziecitko, a mimo wszystko przychodzi pokorna, by si oczyci i zoy par synogarlic w ofierze. Jake powinnimy my grzeszni dba o czysto duszy i idc za wzorem Jej pokory ucieka si do oczyszczenia si w Sakramencie Pokuty.

16. MIOSIERDZIE BOE W OBJAWIENIU SI MDRCOM Gdzie jest on krl ydowski? przybylimy pokoni si jemu (Mat. 2, 2). W kilka, a moe i w kilkanacie miesicy po narodzeniu Pana Jezusa, przybywaj ze Wschodu Mdrcy, ktrych tradycja nazywa krlami, aby Mu zoy hod naleny i dary z mirry, kadzida i zota. Herod, usyszawszy od Mdrcw o narodzeniu si jakiego krla ydowskiego, postanawia Go zgadzi, mordujc wszystkie dzieci, ktre byy w Betlejem i we wszystkich granicach jego, w wieku od dwch lat i niej wedug czasu, o ktry si by pyta Mdrcw (Mat. 2, 16). 1. Powoanie Mdrcw nastpio bez adnej zasugi z ich strony, a jedynie z nieskoczonego Miosierdzia Boego. Przez stykanie si ydw z ssiednimi ludami, szczeglnie w czasie niewoli babiloskiej i assyryjskiej, tamtejsi uczeni zaznajamiali si z Pismem w. i zawartymi w nim proroctwami o gwiedzie Jakuba: Wznijdzie gwiazda z Jakuba i powstanie laska z Izraela (Liczb. 24, 17). Moemy przypuci, i owi Mdrcy otrzymali nadto jakie szczeglniejsze objawienie o gwiedzie, zwiastujcej narodzenie Krla ydowskiego, e uwaali za obowizek i za t gwiazd, by zoy hod nowonarodzonemu, a zapowiedzianemu od dawna Krlowi ydowskiemu. To byo powoanie Mdrcw, ktremu oni odpowiedzieli mimo trudw i ofiar podry. Musieli opuci kraj swj rodzinny i z pobudek jedynie religijnych uda si w dalek i niebezpieczn w owych czasach podr bez pewnoci, czy kraj swj jeszcze zobacz. Po drodze wstpuj do okrutnego Heroda, pytajc o nowonarodzone Dzieci, a po przybyciu do Betlejem nie rozczarowali si widokiem ubstwa swego Krla, lecz z mocn wiar oddaj Mu pokon, skadajc w ofierze swj rozum i serce wraz z darami: zotem,. kadzidem i mirr.
55

Za to, e Mdrcy odpowiedzieli miosiernemu wezwaniu, Bg hojnie ich wynagrodzi, pocieszajc w drodze widokiem ukochanej gwiazdy, ktra zaprowadzia ich do Pana Jezusa, opiekujc si nimi u okrutnego Heroda, ktry mg ich umierci, oraz ostrzegajc we nie, by nie wracali do Heroda, lecz inn drog powrcili do krainy swojej (Mat. 2, 12). Mdrcy otrzymali jeszcze i inn nagrod: wedug podania stali si apostoami Chrystusa w swojej krainie, jeden, a moe i wszyscy ponieli mier mczesk za Niego, stali si witymi przywdcami pogan nawrconych i wysuyli sobie niemierteln pami w Kociele. Katedra w Kolonii ze czci przechowuje ich relikwie, ktre cigaj zewszd tumy modlcych si. Pokon trzech Mdrcw jest Objawieniem si Boga Czowieka nie tylko ju narodowi Izraelskiemu w osobie pasterzy, lecz wszystkim narodom. Jest to ujawnienie tajemnicy Krlestwa Boego, ktre obejmie wiat cay. Dary przez nich zoone maj znaczenie symboliczne: przez zoto uznaj w Panu Jezusie Krla, przez kadzido Boga, a przez mirr czowieka: uznaj tedy Jego krlestwo Boskie, kapaskie i ludzkie, krlestwo, ktrego nie otrzyma przez kupno, ukad z poddanymi lub przemoc, ale posiad moc swej natury i pochodzenia. Krluje Jezus od pierwszej chwili swego poczcia, jeszcze jako Dzieci gromadzi swoich poddanych i rozciga swoj wadz na wiat materialny i duchowy, na krlw i poddanych, na ydw i pogan. Przyjmuje dary, ale te i najmiosierniej wynagradza. Jest wskazany przez Izraela, ale poznany i czczony przez pogan. Pokon Mdrcw przede wszystkim nas Polakw ywo obchodzi. Wszak to byo pierwsze powoanie pogan do wiary chrzecijaskiej. Za nimi dopiero poszli inni, a my bylimy prawie ostatnimi w Europie. Wstpilimy w miejsce ydw w prawo do dziedzictwa Boego, a zostalimy powoani nie dla zasug naszych, lecz jedynie z nieskoczonego Miosierdzia Boego. Stalimy dugo prnujcy, a Bg miosierny powoa nas i wynagradza na rwni z tymi, ktrzy byli pierwszymi. Mamy tedy gorco dzikowa za to Miosierdzie, a wdziczno nasza niech si objawi w tym, e przyczynimy si w miar monoci do nawrcenia tych, co siedz jeszcze w cieniu mierci. 2. Wymordowane dziatki betlejemskie pady ofiar okruciestwa tyrana w zaraniu ycia swojego. Atoli jeli spojrzymy na nie z punktu widzenia nadprzyrodzonego, mona pozazdroci im, albowiem otrzymay one wielkie Miosierdzie Boe, e poniosy mier za Chrystusa. Nie wiemy, jaka by ich przyszo czekaa gdyby pozostay przy yciu. Mona tylko przypuszcza, e byliby ludmi zwykymi robotnikami, pasterzami, urzdnikami, rzemielnikami, a moe nawet wrogami Chrystusa i mordercami, jak inni ydzi. Gdyby nawet szczliwie i dugo yli na wiecie, ich szczcie mogo si skoczy katastrof, jaka spotkaa wszystkich ydw za Wespazjana i Tytusa przy zburzeniu Jerozolimy.
56

Tymczasem te dziatki zamordowane stay si pierwszymi mczennikami za Chrystusa, day wiadectwo o Jego Bstwie nie sowami, ale krwi wasn, jako niewinne baranki, ofiarowane na cze niewinnego Baranka bez zmazy. Stay si pierwszym kwiatem, pierwszym niwem siejby Chrystusa, pierworodnymi dziemi Kocioa, ktry Chrystus przyszed zaoy. One zwyciyy wiat zanim go poznay, otrzymay ycie na to, by je natychmiast zoy w ofierze i zaraz po narodzeniu dostpi bogiej niemiertelnoci we wspaniaych koronach dziewictwa i mczestwa. Dlatego mona powiedzie, e dla nich mier taka bya bezcennym darem nieskoczonego Miosierdzia Boego. Matki tych dzieci, pakay, nie mogc si pocieszy, bo nie rozumiay tej wielkiej tajemnicy. Tak postpuj chrzecijanie nie rozumiejcy tajemnic cierpienia dla Chrystusa: pacz, narzekaj, a nieraz i bluni, gdy ich Pan Bg dowiadcza w taki lub inny sposb. Tymczasem niewinnie cierpic dla Chrystusa nie tylko dajemy dowd wiary mocnej, ale okazujemy na sobie moc aski, wspierajcej sabo ludzk wrd krzyw, stwierdzamy prawd nauki ewangelicznej, ktrej wiat wierzy nie chce: Bogosawieni, ktrzy przeladowanie cierpi dla sprawiedliwoci, albowiem ich jest krlestwo niebieskie (Mat. 5, 10). Tutaj si ujawnia potga Miosierdzia Boego, ktra cierpienia i mier przeistacza w zbawienie i ycie wieczne, w nadmiar szczcia i chway. Nikt wicej nie zyskuje, jak ten, kto swoje prace i ycie ofiarowuje za Chrystusa, ktry w rzezi niewinitek betlejemskich odnosi tryumf nad okruciestwem Heroda. Ten, ktry usiowa zgadzi Jezusa, oznajmia Jego przyjcie i rozgasza je wszystkim przez zwoanie Sanhedrynu, pytajc o miejsce narodzenia Mesjasza, jak rwnie przez sam rze, o ktrej mieszkacy Betlejem i okolic dugo pamitali. Krzyk zabijanych niewinitek betlejemskich jest wasnym gosem Chrystusa, ktrego stay si apostoami, ewangelistami i wspobywatelami. One ywo przypominaj nam malekiego Jezusa, ktry pod opiek ostrzeonego przez Anioa Jzefa, na rku Maryi w tym czasie ucieka do Egiptu i znosi przerne trudnoci dugiej podry i przebywa lat kilka na wygnaniu. W Egipcie wwczas panowao bawochwalstwo, co musiao sprawia wielk przykro Najwitszej Maryi Pannie i w. Jzefowi i pobudza Ich do modlitwy zadouczynienia Bogu za zniewagi. Jzef czeka spokojnie i cierpliwie w Egipcie, nie zastanawiajc si nad tym, co bdzie dalej. A wreszcie Anio powiadomi go we nie, e moe wraca do Ojczyzny, bo Herod ju umar. Jest on przedstawicielem owej wielkiej ufnoci w Miosierdzie Boe, ktra umie by cierpliwa i czeka wytrwale, sprzgajc wiar z rozumem i wykorzystujc wszystkie moliwoci naturalne. w. Rodzina przyja t wiadomo prawdopodobnie z wielk

57

radoci i podya wzdu Morza rdziemnego ju nie do Betlejem, ale do Nazaretu w Galilei. * * * Spotkanie si Zbawiciela z wadz doczesn od razu wypado nieprzyjanie. Polityka, oparta na kamstwie i obudzie, nie moe pogodzi si z zasadami Chrystusa. wiat zaczyna przeladowa Jezusa jeszcze w zaraniu Jego ycia, usiujc podstpnie Go zgadzi. Tak pozostanie na zawsze. Ale opatrzne Miosierdzie Boe potrafi przewrotn potg wiata tego nagi do swoich celw. Odwieczne wyroki Boe obejmuj w sobie i wolne postanowienia stworze, ktre ostatecznie su tylko Bogu, jak suy Herod do rozsawiania Chrystusa.

17. MIOSIERDZIE BOE W YCIU UKRYTYM PANA JEZUSA A dzieci roso i umacniao si pene madroci (uk. 2, 40). Od powrotu z Egiptu a do publicznego wystpienia Pan Jezus prowadzi ycie ukryte w Nazarecie. Z tego okresu zna jest tylko jeden fakt, jak w dwunastym roku ycia uda si z rodzicami do wityni jerozolimskiej, gdzie publicznie rozprawia z doktorami (uk. 2, 42 49). A poza tym Ewangelia podaje trzy cechy szczeglniejsze ycia ukrytego, e mianowicie: by posuszny, pracowa i postpowa w rozwoju. Z kontekstu za moemy wyprowadzi jeszcze dwie cechy, e modli si i by miosierny. 1. Wedug prawa mojeszowego chopiec w dwunastym roku ycia stawa si penoletni, nazywa si synem prawa i by obowizany do zachowania prawa o odwiedzaniu wityni na Wielkanoc. Dlatego i Pan Jezus w tym roku ycia uda si z rodzicami by po raz pierwszy obchodzi wito Wielkanocy wedug przepisw prawa, a zarazem i miosiernie ujawni ydom sw Bosko. Podczas gdy rodzice powracali do domu, Pan Jezus zatrzyma si w wityni, co przy mnstwie pielgrzymw atwo si sta mogo, tym bardziej, e mczyni i niewiasty podrowali osobno, a dzieci mogy i z ojcem lub z matk. Gdy na pierwszym noclegu Maryja i Jzef spotkali si, spostrzegli nieobecno Jezusa i
58

natychmiast rozpoczli troskliwe poszukiwanie po caej drodze przebytej od Jerozolimy. Po trzech dniach dopiero znaleli Go w wityni midzy kapanami i uczonymi. Rzeka do Matka jego: Synu, ce to nam uczyni? oto ojciec twj i ja, bolejc, szukalimy ciebie. I rzek do nich: C jest, ecie mnie szukali? Czy nie wiedzielicie, e w tym, co jest Ojca mego, by winienem? I uda si nimi i przyszed do Nazaretu, a by im poddany (uk. 2, 48 51). W odpowiedzi Pana Jezusa zawiera si klucz do zrozumienia Jego postpowania. Jakkolwiek uznaje sw Matk i prawnego ojca Jzefa, jednak wskazuje na prawdziwego Ojca swego w niebie, ktrego wola daa ujawnienia si wobec ludzi i spenienia swego posannictwa. Przyszed bowiem, by wiadczy miosierdzie Boe dla zbawienia ludzkoci, do czego ju teraz powoli przystpuje. Jest to pierwsze wiadectwo miosierne Chrystusa o sobie, ujawniajce cudown roztropno i mdro, a nawet i Bstwo, gdy Boga nazywa swym Ojcem. Jednoczenie po raz pierwszy zyskuje oglne uznanie i podziw kapanw i uczonych. Dotychczas wiadczyli o Nim inni: Symeon, Elbieta, Anioowie, Pasterze, Trzej Mdrcy, a teraz ju sam On wiadczy o sobie. Wystpuje ju jako nauczyciel, stawiajc pytania mdre i nieraz sam odpowiadajc na nie, a odpowiadajc tak trafnie, e doktorowie podziwiaj Jego mdro i stawiaj Go w porodku siebie. Zewntrzne okolicznoci wystpienia Chrystusa w tym czasie wskazuj na przysze warunki Jego nauczycielskiej misji: odosobnia si od swoich, bierze rozbrat z rodzin, nawet ze sw Matk najukochasz, praktykuje zupene ubstwo, bo chyba szuka przytuku i chleba u obcych, a po odnalezieniu Go daje odpowied gbok, a dla nierozumiejcych do przykr. W odpowiedzi tej widzimy wielk powag i majestat Boski, jaki mia pniej potwierdza nauk i licznymi cudami. W ten sposb Jezus oznajmia narodowi ydowskiemu, e jest nauczycielem uczonych w Pimie, objawia si rodzicom, oznajmiajc swoje wysze i nadzwyczajne powoanie. Zostawia rwnie przykad miosierny dla nas, jak mamy traktowa swoje powoanie, i jak si maj do niego ustosunkowa rodzice. 2. Pismo w. kadzie szczeglniejszy nacisk na posuszestwo Pana Jezusa, jakie w cigu lat trzydziestu okazywa swoim rodzicom: By im poddany. Posuszestwo polega na spenieniu ycze czyich z wielk radoci, dokadnoci, ochot i wytrwaoci. Moemy sobie wyobrazi, z jak dokadnoci i ochot Zbawiciel spenia yczenia Maryi i Jzefa, jak nawet wewntrznie zgadza si z nimi w swoim rozumie i woli, jak przede wszystkim stara si wypeni wol Ojca Niebieskiego, ktra dla Niego bya miar Jego ycia i zaj, celem Jego myli, pragnie j planw, oraz centrum, okoo ktrego skupiao si cae Jego ycie wewntrzne i zewntrzne.

59

Posuszestwo Pana Jezusa byo skutkiem Jego niezwykej pokory. Najdoskonalej bowiem wiedzia On kim jest i ocenia siebie w caej prawdzie, ale zarazem, jako czowiek, brat przybrany wszystkich ludzi, przyj na siebie ich grzechy i wzgard i pokutowa, aby przebaga Ojca Niebieskiego. Pokora jak i posuszestwo Pana Jezusa wypyway z Jego nieskoczonego Miosierdzia wzgldem nas, albowiem chcia nam zostawi wzniosy wzr do naladowania, jak o tym powie w czasie publicznego nauczania: Wemijcie jarzmo moje na siebie i uczcie si ode mnie, em jest cichy i pokornego serca, a znajdziecie odpocznienie dla dusz waszych (Mat. 11, 29). Jako syn rzemielnika cieli, Pan Jezus musia pracowa wasnymi rkami, by zarobi na chleb codzienny. Praca Jego bya na pozr zwyczajna i zewntrzna, poczona ze zmczeniem i znueniem. Praca ta bya zawsze oywiona czyst intencj na chwa Ojca Niebieskiego i Miosierdziem wzgldem rodzaju ludzkiego. Nie wybiera rodzaju pracy, ani te nie szuka w niej tylko przyjemnoci, ale wszystko wypenia ochoczo, dokadnie i z rozwag, aby nam zostawi miosierny przykad. Dwa razy wspomina Pismo w. o postpie i rozwoju Pana Jezusa. Postp ten by czysto zewntrzny, a polega na ujawnianiu swej mdroci i witoci w miar przybywajcych lat wieku: Jezus wzrasta w mdroci i w latach, w asce u Boga i u ludzi (uk. 2, 52). Wewntrzny postp mg by tylko w granicach wiedzy przyrodzonej i w dowiadczeniu, ktre si w Nim pomnaay w miar rozwijajcych si zdolnoci. Nie mogo by mowy o postpie w asce i witoci wewntrznej, ktr posiada w stopniu najwyszym od pierwszej chwili swego poczcia, cieszc si ogldaniem Bstwa twarz w twarz. Pomnaa si w zasugach tylko z Miosierdzia ku nam na korzy nasz ku zbudowaniu naszemu. Jakkolwiek Pismo w. wyranie nie wspomina o yciu modlitwy i uczynkach miosiernych w Nazarecie, ale moemy przypuci, e caa w. Rodzina modlia si przy kadej okazji zarwno w domu jak i w synagodze, jak rwnie wiadczya w miar monoci posugi miosierne swoim ssiadom. Jeeli Zbawiciel potem zada od swoich wyznawcw uczynkw miosiernych wzgldem blinich, jako koniecznego warunku zbawienia, musia sam by przykadem pod tym wzgldem w swoim yciu ukrytym. Czciowo ujawnio si to w Jego dwunastym roku ycia, a niewtpliwie powtarzao si i w latach nastpnych. Duch modlitwy i miosierdzia oywia niezawodnie Jego prac codzienn, uszlachetniajc j najwitszymi pobudkami i miosiernymi intencjami. Przez cae swoje ycie ukryte Pan Jezus daje nam niezrwnany przykad penienia woli Boej, ktra jest samym Miosierdziem wzgldem nas. Jest ona pikna, mdra, wita i wielka, jej wypenianie daje nam zadowolenie i szczcie ju nawet w yciu doczesnym. Kto czyni, co Bg chce, czyni dostatecznie wiele, choby to byy czyny najmniejsze, nic nie znaczce i ukryte.
60

Naley tylko przej si duchem wiary, a wwczas w najgorszym pooeniu bdziemy widzie wol Bo i podoba si najlepiej Stwrcy. Wreszcie Pan Jezus w swoim yciu ukrytym chcia pokaza swoim wyznawcom, jak ma wyglda ich codzienne ycie chrzecijaskie. Tu zakada On fundament pod wszelki postp osobisty i spoeczny, pod prywatny i polityczny dobrobyt. Przede wszystkim postp ten polega na posuszestwie prawu Boemu, pracy, modlitwie i miosierdziu, pyncemu z mioci bliniego. Fundamentem za postpu prawdziwego jest pokora, ktra trzyma na wodzy nieumiarkowan dz wyniesienia si i zaszczytw. Ta dza przeszkadza pokojowi i mioci w spoeczestwie, otwiera wrota niesnaskom i jest przyczyn rnych przewrotw spoecznych, politycznych i wyznaniowych. * * * W atmosferze ukrytego ycia Zbawiciela w Nazarecie ogarniaj nas gbokie uczucia wzgldem Boga, Kocioa i spoeczestwa. Tu si modlimy, pocieszamy i czerpiemy gorliwo i zapa.

18. MIOSIERDZIE BOE W CHRZCIE I POCIE PANA JEZUSA Gdy Jezus by ochrzczony, i modli si (i poci) (uk. 3, 21; 4, 2). Po trzydziestu prawie latach, spdzonych w samotnoci w Nazarecie, Pan Jezus, zanim rozpocznie ycie publiczne, udaje si na brzeg Jordanu i przyjmuje chrzest od Jana, a potem czterdzieci dni trwa na modlitwie i pocie na pustyni, gdzie by trzykrotnie kuszony. Zarwno chrzest Jego, jak modlitwa, post i kuszenie byo dzieem nieskoczonego Miosierdzia Boego dla nas. 1. Na wyrany rozkaz Boga w. Jan Chrzciciel sta nad brzegami Jordanu i nawoywa ludzi do pokuty sowem i wasnym przykadem. Dla rozbudzenia ducha pokuty posugiwa si ceremoni niezwyk chrztem z wody. Chrzest ten nie by sakramentem, ktry ustanowi dopiero Zbawiciel, nie by te jednym z sakramentaliw Starego Zakonu. By to nadzwyczajny obrzd pokutny, polegajcy na zanurzeniu w wodzie z wyznaniem grzechw. Pobudk do pokuty

61

u Jana byo nieskoczone Miosierdzie Boga w nowym nadchodzcym ju Krlestwie Jego: Czycie pokut woa albowiem przybliyo si Krlestwo niebieskie (Mat. 3, 2). Jan gosi nauki pojedynczym stanom, ktrych przedstawiciele przychodzili do niego. Karci surowo faryzeuszw i saduceuszw za ich przesadne zaufanie w samo pochodzenie fizyczne od Abrahama. Natomiast askawie obchodzi si z ludem prostym, celnikami i onierzami, dajc od nich tylko uczynkw miosierdzia i przestawania na swoim: Kto ma dwie suknie, niechaj da temu, ktry nie ma, i kto ma pokarm, niechaj podobnie uczyni (uk. 3, 11). Wystpienia Jana, jego pokutne ycie i nauki dziaay wstrzsajco na wszystkich przez wielk potg jego sowa i wito jego osoby. Pan Jezus te przyszed do Jana i stan w liczbie tych, ktrzy suchali jego kaza i pragnli przyj chrzest. Jan Pozna Mesjasza i wzbrania si Go chrzci: Ja winienem by powiedzia ochrzczony przez ciebie, a ty idziesz do mnie? A Jezus odpowiadajc, rzek mu: Zaniechaj tego teraz, bo tak ci nam przystoi wypeni wszelk sprawiedliwo. Wtedy go dopuci. A gdy Jezus by ochrzczony, wnet wyszed z wody. A oto otworzyy si mu niebiosa i ujrza Ducha Boego, zstpujcego jako gobic i przychodzcego na. A oto gos z nieba mwicy: Ten jest Syn mj miy, ktregom upodoba sobie (Mat. 3, 14 17). Przy chrzcie Pana Jezusa ujawnio si nieskoczone Miosierdzie Boe dla caej ludzkoci. Jan i inni prorocy prostowali drogi na ziemi, lecz tylko Zbawiciel otworzy drog do nieba i tam zgotowa nam miejsce. A droga ta tylko jedna. Dlatego Psalmista modli si: Drogi twoje uka mi, Panie, a cieek twoich naucz mnie (Ps. 24, 4). Bram do nieba jest serce czyste, oywione mioci Boga. O to serce czyste modli si Psalmista: Serce czyste stwrz we mnie, Boe, i ducha prawego odnw we wntrznociach moich (Ps. 50, 12). Nie mia on jeszcze rodka na oczyszczenie duszy z grzechu pierworodnego. Dopiero Zbawiciel z Miosierdzia swego ustanawia Chrzest, przez ktry na nowo odradzamy si wewntrznie, stajemy si dziemi Boga, ktry przemawia do nas, jak i do Jezusa w czasie chrztu: Ten jest Syn mj miy, ktregom upodoba sobie (Mat. 3, 17). 2. Duch wity zstpujc na Jezusa w czasie chrztu, staje si kierownikiem Jego czynnoci i prowadzi Go na pustyni: Wtedy Jezus zawiedziony by na pustyni od Ducha, aby by kuszony przez szatana (Mat. 4, 1). Czterdzieci dni ycia Pana Jezusa na pustyni byo yciem modlitwy i pokuty. Jak pierwszy czowiek po przekroczeniu zakazu zosta wygnany na pustyni, gdzie natychmiast musia podj walk z kusicielem, tak drugi Adam zostaje zaprowadzony przez Ducha witego i jest kuszony przez szatana, aby

62

da nam przykad, jak go mamy zwycia, i wysuy nam miosiern pomoc ku temu. Pismo w. wspomina o trzech pokusach po ukoczeniu postu. Nasamprzd szatan chce nakoni Chrystusa do umierzenia godu przez przemienienie kamieni w chleb. Pan Jezus odrzuca t pokus sowem, ktre kadego winno pobudzi ku ufnoci: Nie samym chlebem yje czowiek, ale wszelkim sowem, ktre pochodzi z ust Boych (Mat. 4, 4). W drugiej pokusie szatan usiuje Go skoni do zuchwalstwa, aby skaczc z wysokiego dachu wityni okaza, e jako Bg nie podlega prawom fizycznym. Zbawiciel odpowiedzia: Nie bdziesz kusi Pana Boga twego (Mat. 4, 7), odpierajc pokus. W kocu uderza nieprzyjaciel na podliwo oczu, ukazujc bogactwa i obiecujc je od warunkiem bawochwalstwa i odstpstwa. Pan Jezus zwycia i t pokus przypominajc zasady prawa Boego. Dlaczego Pan Jezus dopuszcza na siebie takie upokorzenia? Uczyni to z nieskoczonego Miosierdzia swojego. Chcia na sobie dowiadczy tego, co naley do ycia ludzkiego, jak mwi Aposto: Nie takiego mamy Arcykapana, ktry by nie mg naszym wspczu sabociom, lecz dowiadczonego na podobiestwo nas we wszystkim prcz grzechu (yd. 4, 15). Chcia rwnie da nam przykad, jak mamy modli si, pokutowa i walczy z szatanem. Nadto chcia zadouczyni za to oraz naprawi i odnowi to wszystko, co ludzie zawinili ulegajc tym trzem pokusom. Jakie to wielkie Miosierdzie, e w walce z szatanem Zbawiciel wysuy nam ask, potrzebn do modlitwy i pokuty oraz do walki skutecznej z odwiecznym nieprzyjacielem naszej duszy. Wystarczy tylko pomyle, e Pan Jezus przebywa w nas z ask skuteczn, wysuon na pustyni, bymy mogli rycho otrzewie i nabra si w ciemnych godzinach walki ze strasznymi mocami piekielnymi, w ktrych czujemy si samotni i opuszczeni. Pono na Grze Debel Qarantal, zwanej przez Arabw Kwarantann, na pustyni judzkiej, w ktrej mia przebywa Pan Jezus i by kuszony, ponie ustawicznie wiato, zalewajce w nocy ca dolin u stp gry. wiato to ma by symbolem aski, jak tam wysuy nam nasz Zbawiciel. ycie na pustyni miao by przygotowaniem do ycia publicznego. Jak ongi Mojesz poci przez dni czterdzieci, gotujc si do otrzymania prawa pozytywnego, tak teraz Chrystus, gotujc si do zbawienia dusz, ktre odkupi mona jedynie przez post i modlitw; sam mnie odpiera napaci zego ducha oraz poci i modli si za te dusze, ktre pniej nawrci. Mocarz wadncy wiatem tu poczu silniejszego od siebie. Pan Jezus miosiernie pozostawi nam na pustyni pierwowzr naszego czterdziestodniowego postu, w ktrym wierni rok rocznie hartuj si w yciu modlitwy, pokuty i walki. Kuszenie na pustyni i walka z kusicielem s prologiem wielkiego dramatu, jaki wkrtce mia si rozegra, a ktrego punktem szczytowym bdzie Golgota. Szatan chcia doprowadzi do upadku Jezusa nie jako czowieka

63

prywatnego, ale jako Mesjasza i twrc naszego zbawienia, pragn zniszczy to dzieo w zarodku, unicestwi misj w samych jej pocztkach. Rozpoczyna si tu bj na mier i ycie a do chwalebnego tryumfu przez ofiar krzyow, zmartwychwstanie i wniebowstpienie. Po odniesionym zwycistwie nad szatanem zjawiaj si duchy niebieskie i skadaj Zbawicielowi hod uwielbienia w zamian za wzgard i ponienie w pokusach. Byo to wielkie i wspaniae zwycistwo nie tylko Pana Jezusa, ale i nas wszystkich, jako czonkw Jego Ciaa Mistycznego, ktrego On jest gow. Odtd rozpoczyna si zupena klska szatana, rozpoczyna si zwycistwo nasze w Chrystusie, o ile za Jego przykadem bdziemy modli si i pokutowa. Zbroj nasz ma by modlitwa, pokuta i ufno w wysuone nam przez Chrystusa na pustyni nieskoczone Miosierdzie Boe. * * * W kadej tedy pokusie bd skierowywa myl swoj do poszczcego i kuszonego Jezusa na pustyni. Gdy uderz na mnie faszywe ponty wiata i urok jego zudnej mdroci, stan bezzwocznie pod sztandarem Chrystusa w wiadomoci Boskiego synostwa i z ufnoci w wysuone mi na pustyni Miosierdzie Boe.

19. MIOSIERDZIE BOE W POWOANIU PIERWSZYCH UCZNIW I usyszeli go i poszli za Jezusem (Jan 1, 37). Arcykapani jerozolimscy, syszc o Janie i jego chrzcie, wysyaj poselstwo, aby urzdowo zapyta, kim on jest, e chrzci, czy nie jest jakim prorokiem, albo moe samym Mesjaszem? Jan zaprzecza temu, ale zarazem oznajmia, e czas Mesjasza ju nadszed. Na drugi za dzie, gdy ujrza wracajcego z pustyni Chrystusa, palcem wskaza na Niego, jako na Mesjasza, mwic: Oto Baranek Boy, oto, ktry gadzi grzechy wiata (Jan 1, 29). Wwczas kilku z uczniw Jana poszo za Jezusem.

64

1. Odpowiadajc na pytanie poselstwa, w. Jan Chrzciciel wypowiada wspaniae wiadectwo o osobie Mesjasza: Pord was stan ten, ktrego wy nie znacie. To ten, ktry przyjdzie po mnie, a sta si przede mn, ktremu nie jestem godzien rozwiza rzemyka u sandaw jego (Jan 1, 26 27). Mwi tedy Jan, e Mesjasz jest ju pord nich, chocia przez nich jeszcze nieznany, e wkrtce wystpi On publicznie i sam siebie oznajmi, e ten Mesjasz godnoci niezmiernie przewysza Jana, e chocia wiekiem jest modszy, to jednak by przed nim, czyli e jest On wiecznym Bogiem, przed ktrym Jan winien bi czoem. Nazajutrz Jan dostrzega Chrystusa, wracajcego z pustyni i wskazujc na uczniom swoim woa: To ten, o ktrym mwiem: Po mnie przyjdzie m, ktry sta si przede mn, bo pierwej by, nili ja (Jan 1, 30). A przypominajc objawienie Boe w czasie chrztu Ducha witego zastpujcego z nieba jako gobic, dodaje: Jam go nie zna, ale ten, ktry mi posa chrzci wod, powiedzia mi: Na kogo ujrzysz, i zstpuje Duch i zostaje na nim, ten jest, ktry chrzci Duchem witym. I sam to widziaem i daem wiadectwo, e on jest Synem Boym (Jan 1, 33 34). Jan teraz kadzie jeszcze wikszy nacisk na. Miosierdzie Boe i przemian serca przez pokut. Idea Boga miosiernego nie bya dotd przez nikogo tak uwypuklona, jak przez Jana. Tu sprawdzaj si sowa Chrzciciela: Po mnie przyjdzie m, ktry sta si przede mn. Jan wyprzedzi Chrystusa w goszeniu Miosierdzia Boego, ale Chrystus przewyszy go we wzniosoci nauki o tyme Miosierdziu Boym i w ujawnieniu tego Miosierdzia w uczynkach miosiernych. Jan wyranie nazywa Jezusa Synem Boym i Barankiem, ktrego ofiara odkupi wiat. Jest to pierwsze wyrane stwierdzenie publiczne Bstwa Pana Jezusa. ydzi spodziewali si Mesjasza, ktry by uwolni ich od jarzma Rzymian. Tymczasem Jan oznajmia im uroczycie miosierne uwolnienie ich od jarzma grzechw, przy tym uwolnienie to nie odnosi si tylko do narodu ydowskiego, lecz do caej ludzkoci. Takiego Mesjasza nard ydowski nie oczekiwa, albowiem w swej pysze mniema, e odkupienie mu nie jest potrzebne i wystarczy, i sam pochodzi od Abrahama. 2. Wyrane wiadectwo Jana o Chrystusie, jako o Mesjaszu i Synu Boym, sprawio, e dwaj uczniowie (Jan i Andrzej) jego natychmiast poszli za Jezusem. A jednym z dwch, ktrzy usyszeli byli od Jana, i poszli za nim, by Andrzej, brat Szymona Piotra. Ten spotka najpierw brata swego Szymona i rzek mu: Znalelimy Mesjasza (co znaczy Chrystusa). I przyprowadzi go do Jezusa. A wejrzawszy nam Jezus, rzek mu: Ty jest Szymon, syn Jony; bdziesz si nazywa Kefas, to znaczy: Piotr. Nazajutrz zamierza Jezus i do Galilei i spotka Filipa. I rzecze do niego Jezus: Pjd za mn. A Filip pochodzi z

65

Betsaidy, miasta Andrzeja i Piotra. Filip spotka Natanaela i rzek mu: Znalelimy tego, o ktrym pisa Mojesz w Zakonie i prorocy, Jezusa, syna Jzefa, z Nazaretu. Ujrza Jezus, e Natanael idzie do niego i rzek o nim: Oto prawdziwy Izraelita, w ktrym nie masz podstpu (Jan 1, 37 47). Oto pierwsi uczniowie Pana Jezusa. Oprcz wiadectwa Jana o Chrystusie, byy jeszcze inne przyczyny, wewntrzne, skaniajce uczniw do pjcia za Jezusem, a najwaniejsz z nich byo nieskoczone Miosierdzie Boe, ktre ich wybrao i przycigno gosem wewntrznym bez adnej zasugi z ich strony. O tej przyczynie powie z czasem Zbawiciel: Nie wycie mnie wybrali, alem ja was wybra i ustanowiem was, abycie poszli i owoc przynieli (Jan 15, 16). Powoanie opiera si na zmyle wewntrznym ukazujcym kim jest Bg, jaka jest warto duszy ludzkiej i jakie s jej prawdziwe potrzeby. Objawia si ono u powoanego w ofiarowaniu ycia Bogu. W rzeczywistoci Bg staje przed dusz, podbija j i pociga do siebie. Wwczas idziemy za Nim, mwimy o Nim z innymi, wpadamy w zapa i bronimy Go wobec przeciwnikw. Oto jutrzenka apostolstwa. Naley j wita sercem czystym i ochot do pracy. Sami uczniowie byli przyczyn powoania jeden dla drugiego. Andrzej przyprowadza Piotra, a Filip Natanaela czyli Bartomieja. Wreszcie decydujc przyczyn byo miosierne zjawienie si Pana Jezusa, a zjawienie si umylne i tak niezwyke: Jego posta zewntrzna, wygld ujmujcy i peen godnoci, mdro i roztropno, z jak przyjmuje i traktuje kadego odpowiednio do temperamentu i charakteru. Chrystus jest si nadprzyrodzon i dziaania Jego na dusz s nadprzyrodzone, jak to wida w powoaniu tych pierwszych uczniw: zmienia si Szymona, przypomina Natanaelowi jakie zdarzenie z jego ycia, o ktrym nikt nie mg wiedzie. Ten z pocztku wtpi, mwic: Czy moe by co dobrego z Nazaretu?, a potem w uniesieniu woa: Rabbi, ty jest Synem Boym, ty krlem izraelskim (Jan 1, 49). Nic tak nie pokonywa, jak znajomo serca, jak w tym wypadku okaza Pan Jezus. Pan Jezus nie tylko powouje uczniw, ale nadto z Miosierdzia swego utwierdza ich w powoaniu i przywizaniu do siebie. Gdy Natanael nazwa Go Synem Boym i Krlem izraelskim, Pan Jezus mu rzek: Poniewa ci powiedziaem, em ci widzia pod fig, uwierzye: Wicej nad to zobaczysz. I rzek mu: Zaprawd, zaprawd powiadam wam: Zobaczycie niebo otwarte i aniow Boych, wstpuj i zstpujcych na Syna Czowieczego (Jan 1, 50 51). Tutaj Zbawiciel ma na myli widzenie Jakuba, ktry przestawa z Anioami i nazwa siebie po raz pierwszy Synem Czowieczym, ktre to imi wyraa Jego stosunek do caej ludzkoci, jako jej gowy i zastpcy przed Bogiem. Jest to miano, ktre nadawali Mesjaszowi prorocy (Dan. 7, 13 i 14), a ktre wyraa prawdziw natur ludzk. W powoaniu pierwszych uczniw ujawnia si miosierny charakter Zbawiciela: odsania uczniom swoj Bosk mdro, oznajmiajc im rzeczy
66

przesze, teraniejsze i przysze, dostosowuje si do psychologii kadego z niezwyk subtelnoci i zrcznie przerabia ich na narzdzia aski. Ju tu okazuje si prawdziwym wiatem, owiecajcym kadego czowieka; ju tu poznanie Zbawiciela zniewala kadego, by Mu bezgranicznie zaufa, prawdziwie pokocha i za Nim postpowa. Ju tu na pocztku widzimy cay program Jego nieskoczonego Miosierdzia w przeszoci i metod Jego litociwego postpowania pocigania apostow wszystkich wiekw ku sobie. Powoanie uczniw byo szczytem zadania Jana Chrzciciela. Nie tylko zoy on wiadectwo o Panu Jezusie, jako Synu Boym, i wskaza Na rk jako na Mesjasza, ale nadto odda Mu swoich uczniw i w ten sposb postawi pomost midzy Starym i Nowym Testamentem. Sowa Natanaela: Ty jest Syn Boy s echem sw Jana: On jest Synem Boym. Odtd Jan bdzie si umniejsza, jak to sam stwierdzi wobec uczniw: On ma wzrasta, ja za umniejsza si (Jan 3, 30). Przesaniec speni swoje za danie, da wiadectwo o Miosierdziu Boym i teraz spokojnie moe odej. W powoaniu pierwszych uczniw Pan Jezus daje mono poznania w gwnych zarysach caego planu przyszej instytucji Miosierdzia Boego Kocioa. Zaledwie powoa dwch uczniw, ju zapowiada ustrj Kocioa, zmieniajc imi Szymona i mianujc go na stanowisko gowy i przeoonego maego kolegium apostolskiego. Same bowiem sowa, jakimi Jezus wita Szymona, zapowiadaj pniejsze nadanie mu wadzy najwyszej (Mat. 16, 18). * * * Skoro z Miosierdzia Boego usysz gos aski, pjd za jej wezwaniem i oddam si na jej usugi jak to uczynili pierwsi uczniowie Jezusa. Ze strony Boga powoanie jest to zaproszenie i przyciganie, na ktre trzeba ochoczo odpowiedzie.

67

20. MIOSIERNE UTWIERDZENIE PIERWSZYCH UCZNIW W WIERZE Okaza chwa swoj i uwierzyli we uczniowie jego (Jan 2, 11). Pierwsi uczniowie uwierzyli w Chrystusa za pierwszym spotkaniem si z Nim. Ale trzeba byo jeszcze ich w tej wierze utwierdzi. Dlatego Pan Jezus przemienia wobec nich wod w wino i dla okazania swej wadzy nad wityni wypdza z niej kupczcych. 1. Na trzeci dzie po powoaniu uczniw Pan Jezus przybywa z nimi do Kany Galilejskiej, gdzie zastaje sw Matk, zaproszon jak i On na odbywajce si tam gody maeskie. Maryja wraz z innymi niewiastami staraa si, by w czasie uczty weselnej nie zabrako gociom jedzenia i napoju. Ale oto pod koniec uroczystoci zabrako wina. Maryja, przewidujc wstyd gospodarza, szeptem mwi do Syna: Wina nie maj. I rzeki jej Jezus: Zostaw to mnie, niewiasto, jeszcze nie nadesza godzina moja. Maryja w milczcej rozmowie, ktra nastpia po ustnej wymianie zda, nabraa pewnoci, e Syn speni Jej prob, i rzeka do sug: Uczycie, cokolwiek wam powie. Gdy nastpnie na zlecenie Jezusa sudzy napenili wod sze stgwi, a potem tej wody zanieli gospodarzowi wesela, ten skosztowawszy stwierdzi, e jest to wyborne wino (Jan 2, 1 11). Jest to pierwszy cud, dokonany cicho, nieznacznie bez adnych zewntrznych rodkw dziaania. Wiarogodno jego stwierdzaj liczni wiadkowie, jak uczniowie Pana Jezusa, gocie i sudzy oblubieca i przeoonego wesela. Dowid w nim Zbawiciel, e jest Panem caego stworzenia i moe przemieni jedn istot rzeczy w drug. Pobudk do tego cudu byo nieskoczone Miosierdzie Boe nad kopotliwym pooeniem oblubieca, ktremu na godach zabrako wina, jak rwnie Miosierdzie wzgldem swych uczniw, ktrych chcia utwierdzi w wierze w swoje Boskie posannictwo. Wreszcie powodem cudu mogo by i to, e Chrystus z Miosierdzia swego chcia podnie naturalny zwizek mczyzny i niewiasty do godnoci Sakramentu, ktry prawdopodobnie ju wwczas ustanowi. Cud ten ujawnia miosierny charakter Zbawiciela. Przyjmuje On chtnie zaproszenie od ludzi niezamonych i bierze udzia w godach weselnych. Dla
68

domowej potrzeby prywatnej dostarcza biesiadnikom wybornego wina w iloci a szeciu stgwi, co wynosi okoo 200 litrw. Nadmiar cudownego wina jest zapowiedzi przeobfitych ask miosiernych, jakie bd odtd spywa w Jego Kociele po wszystkie dni, przede wszystkim w Sakramentach witych, a midzy innymi i w Sakramencie maestwa. Chrystus chcia rozpocz swoj publiczn dziaalno od odnowienia rodziny, ktrej pierwsz instytucj jest maestwo, bdce obrazem zalubin Pana Jezusa z Kocioem i z dusz chrzecijanina. Cud ten jest dowodem szczeglniejszej mioci i szacunku Pana Jezusa wzgldem Jego Matki oraz roli, jak Maryja bdzie peni w ekonomii Miosierdzia Boego, jako Matka Miosierdzia i Wszechporedniczka ask Boych. Uderza nas skromno i delikatno Niepokalanej Dziewicy, z jak sw prob przedkada Synowi, Jej prawdziwie macierzyska troska, z jak umie odkry brak wina, Jej mocna ufno w Miosierdzie Syna, e proba Jej bdzie speniona, gdy poleca subie speni wszystko, co On im powie. Std wynika, jak wielk potg jest wstawiennictwo Maryi. Tu ju ujawnia si Jej godno Matki Miosierdzia i Wszechporedniczki ask, jakie w przyszoci maj tak obficie zstpowa na wiernych. 2. Po uroczystoci weselnej w Kanie i po dokonaniu cudu Pan Jezus z Matk swoj i uczniami uda si do Kafarnaum, pooonego o 30 kilometrw na pnocny wschd od Nazaretu, nad Morzem Tyberiadzkim Po krtkim tam pobycie pody do Jerozolimy na wito Paschy. Gdy wstpi do wityni, ujrza na zewntrznym dziedzicu targ bydlcy i zbiorowisko spekulantw, a nie przedsionek domu Boego. Ukrciwszy tedy bicz z powrozw, pocz nim smaga zwierzta i ludzi, poprzewraca stoy bankierw zmieniajcych pienidze, rozsypa po ziemi poukadane w kupki monety, rozpdzi wszystkich woajc: Nie czycie domu Ojca mojego domem targowiska. Na pytanie ydw, jakim prawem to czyni i jaki znak da na dowd tego prawa, Zbawiciel odpowiedzia: Zburzcie t wityni, a ja w trzy dni j odbuduj (Jan 2, 19). Tego nie zrozumieli ani oni, ani uczniowie, albowiem mia na myli swj pobyt w grobie i Zmartwychwstanie. Przy wypdzeniu przekupniw z wityni Pan Jezus wystpuje po raz pierwszy w charakterze Mesjasza, wystpuje publicznie jako Prawodawca i Syn Boga, domagajcy si czci dla swojej wityni i swego Ojca. Wybra na to Wielkanoc, w czasie ktrej cay nard stawi si przed Panem, a ofiara baranka wielkanocnego bya najwspanialsz figur mierci Pana Jezusa, jaka miaa nastpi za trzy lata. Zbawiciel widzia wielki zanik pobonoci kapanw, ktrzy czerpali nielegalne zyski ze skadanych ofiar, dlatego energicznie wkroczy w sprawy religijne, odnawiajc i oczyszczajc przybytek Paski z druzgocc gorliwoci, powag i majestatem. Bicz z powrozw jest symbolem

69

tajemniczej potgi Jego Boskiej natury, ktra z nadprzyrodzon si przejmuje bojani i przestrachem cae otoczenie. miay czyn Zbawiciela by dzieem Miosierdzia Boego. Przede wszystkim byo to Miosierdzie wzgldem samych ozibych kapanw i lewitw. Znali oni przepisy prawa mojeszowego o poszanowaniu miejsc, przeznaczonych na kult Boga Najwyszego i wiadomie je amali. Nie wystarczyoby im upomnienie agodne, a trzeba byo uy surowoci, by zatwardziaych grzesznikw doprowadzi do pokuty i poprawy. Wprawdzie Pan Jezus wiedzia, e wikszo z nich nie skorzysta z tego surowego upomnienia, e niewiara ich przerodzi si w nienawi mierteln, ktra doprowadzi Go do mierci, uy jednak tego rodka ostatecznego z pobudek swego Miosierdzia. Wyrzucenie przekupniw z wityni byo rwnie Miosierdziem wzgldem caego obecnego tam ludu, ktremu w ten sposb przypomnia Zbawiciel obowizek naleytego szacunku dla miejsc witych. By to rwnie wzniosy przykad gorliwoci, o ktrej mwi Psalmista: Bo mi zawistna mio domu twego gryza (Ps. 68, 10). By to rwnie silny pocisk w obud i niewiar faryzeuszw. Ich mio wasna poruszona zostaa do gbi. Tote usiuj obezwadni tego ma miaego, w ktrym nie chc uzna Mesjasza, pytaniem: Jaki znak dasz nam na dowd, e masz prawo to czyni (Jan 2, 18). Obawiaj si zaatakowa inaczej, wic daj cudu, w ktry teraz na pewno by nie uwierzyli. Dlatego otrzymuj odpowied dwuznaczn. Wreszcie byo to rwnie Miosierdzie wzgldem uczniw. Pan Jezus pokaza im, e przysuguje Mu wysza sia, powaga i moc do dziaania jeszcze wikszych rzeczy, jakie im zapowiedzia przy powoaniu. Dlatego ubocznie przepowiada swoj mk i mier oraz chwalebne Zmartwychwstanie, ktre ma by najwikszym i ostatecznym potwierdzeniem Jego Bstwa. W ten sposb utwierdza ich w wierze, ktra wyda owoce dopiero po Zmartwychwstaniu, jak mwi Ewangelista. I gdy powsta z martwych, przypomnieli sobie uczniowie jego, e o tym mwi, i uwierzyli Pismu i sowom, ktre wyrzek Jezusa (Jan 2, 22). Po wypdzeniu przekupniw Chrystus Pan zdziaa w wityni inne cuda, dziki ktrym wielu uwierzyo w imi jego (Jan 2, 23). ydzi byli bardzo zakopotani, albowiem wiadectwo Jana i obecne wypdzenie przekupniw ze wityni byo dowodem, i Jezus jest tym, ktry ma wadz nad wityni i ktry dostatecznie dowodzi swojego posannictwa. Chrystus Pan przejrza ich braki i wtpliwoci i nie objawi im gbszej nauki, jak mwi Ewangelista: Ale sam Jezus nie zwierza si przed nimi, dlatego, e zna wszystkich. I nie trzeba mu byo niczyjego wiadectwa o czowieku, sam bowiem wiedzia, co kryje si w czowieku (Jan 2, 24 25). * * *
70

Chrystus Pan unis si gniewem przy wypdzaniu przekupniw, ale zawsze i w gniewie pozostaje wity, albowiem ten gniew wypywa z gorliwoci o chwa Bo. Czowiek zwyky, unoszcy si gniewem, nawet sprawiedliwym, zazwyczaj daleki jest od doskonaoci, gdy do naszego wzburzenia miesza si zwykle wiele elementw nieszlachetnych. Chrystus Pan i w gniewie ujawnia swoje nieskoczone Miosierdzie wobec tych, na ktrych si gniewa.

21. MIOSIERNA ROZMOWA Z NIKODEMEM wiato przysza na wiat, ale ludzie umiowali bardziej ciemnoci (Jan 3, 19). miae wypdzenia przez Jezusa przekupniw ze wityni, cuda zdziaane przez Niego w Jerozolimie oraz Jego wzniosa nauka skoniy jednego z ksit ydowskich, Nikodema, do odwiedzin Go w nocy. Obra t por moe z bojani przed faryzeuszami, by si nie wydao, e chce si czego nauczy, a moe, by porozmawia z niezwykym Nauczycielem bez przeszkody i wiadkw. Rozmowa bya duga, trwaa moe nawet noc ca; ukryty wiadek jej Jan Ewangelista poda j zaledwie w streszczeniu. Pan Jezus poucza w niej Nikodema o swojej Osobie, o swoim Krlestwie i o dwch warunkach przynalenoci do niego Chrzcie i wierze. 1. Rozmow zacz Nikodem, uznajc posannictwo Jezusa, ale nie rozumiejc Jego istoty: Nauczycielu, wiemy, e od Boga przyszed, jako nauczyciel, bo nikt takich cudw czyni nie moe, jakie ty czynisz, jeliby Bg nie by z nim (Jan 3, 2). Jezus odpowiada mu, e celem Jego przyjcia jest zaoenie Krlestwa Boego, a koniecznym warunkiem przynalenoci do tego Krlestwa jest Chrzest: Zaprawd, zaprawd powiadam tobie, jeli si kto nie odrodzi z wody i z Ducha witego, nie moe wnij do krlestwa Boego (Jan 3, 5). O tym Sakramencie wypowiada Zbawiciel cztery wane rzeczy: wymienia jego istot wod i Ducha witego, oznacza jego skutki odrodzenie wewntrzne, wykazuje nieodzown jego konieczno i tajemnicze jego dziaanie wewntrzne. Byo to wielkie Miosierdzie Boe wzgldem Nikodema, ktry jak i inni ydzi mniema, e wystarczy samo fizyczne pochodzenie, aby nalee
71

do tego krlestwa. Dlatego Zbawiciel w dalszym cigu swej mowy obala to bdne mniemanie, mwic: Co si narodzio z ciaa, ciaem jest, a co si narodzio z Ducha, duchem jest. Jakby mwi: Bg jest duchem i dlatego Jego krlestwo jest duchowe i nadprzyrodzone, a koniecznym warunkiem przynalenoci do niego jest narodzenie duchowe z wody i Ducha witego. Trudno zrozumienia tego narodzenia nie jest racj wystarczajc do powtpiewania. Widzc zakopotanie Nikodema Pan Jezus uywa porwnania, zaczerpnitego z natury wiatru: Wiatr, kdy chce, wionie i szum jego syszysz, ale nie wiesz, skd przychodzi i dokd zda: tak samo dzieje si z kadym, kto si z Ducha narodzi (Jan 3, 8). Wiatr jest trafnym symbolem Ducha witego, ktry jest tchnieniem mioci Ojca i Syna, tchnieniem dziaania Boego w stworzeniu, ktre si wewntrznie pod jego wpywem odradza, staje si now istot niebiask, zasadniczo rnic si od zwykego potomka Abrahama podug ciaa. Porwnanie dziaania Ducha witego do powiewu wiatru otworzyo przed Nikodemem wiat nieznany dotychczas. Zrozumia on, e wpyw tego Ducha nie moe by poddany ludzkim dociekaniom i nie jest w swej istocie moliwy do zgbienia przez czowieka, chocia rezultaty tego dziaania s dostatecznie widoczne, jak i rezultaty dziaania wiatru. To nowe rodzenie nie jest wynikiem chrztu Jana (ktry moe Nikodem przyj), bdcego tylko chrztem z wody i stanowicego zwyky symbol, ale nastpi przez Chrzest z wody i Ducha witego, o ktrym mwi Jan: Ten was chrzci bdzie Duchem witym i ogniem (Mat. 3, 11). Mylc o tym Nikodem czu si cakowicie zgubiony i w zakopotaniu jeszcze raz zapyta: Jake si to sta moe? (Jan 3, 9). W odpowiedzi Pan Jezus robi aluzj do zajmowanego przez Nikodema urzdu: Ty nauczycielem w Izraelu, a tego nie wiesz?. Zadawszy to pytanie, Zbawiciel prawdopodobnie musia mwi jeszcze do dugo, ale Ewangelista ze sw Zbawiciela uczyni syntetyczny skrt, w ktrym wyczuwa si uwagi i pytania Nikodema. Pan Jezus daje odpowiedzi wyjaniajce o wietle i ciemnociach, o wu na pustyni, jako figurze Mesjasza, jakim jest Syn Boy, umierajcy na krzyu. 2. Oprcz Chrztu drugim warunkiem koniecznym przynalenoci do krlestwa Jezusowego jest wiara. Ona dopiero uatwia zrozumienie prawd nadprzyrodzonych, ona ujawnia niebiaskie zamiary Boe wzgldem ludzi, ona wskazuje na nieskoczone Miosierdzie Boe, jakie byo gwnym motywem wszystkich dzie Boych, a przede wszystkim odkupienia: Tak Bg umiowa wiat (zlitowa si nad nim), e Syna swego jednorodzonego da, aby kady, ktry wierzy we, nie umar, ale mia ywot wieczny. Bo nie posa Bg Syna swego na wiat, aby wiat sdzi, ale aby wiat by zbawiony przez niego. Kto

72

wierzy we nie jest sdzony, a kto nie wierzy, ju jest osdzony, e nie uwierzy w imi jednorodzonego Syna Boego (Jan 3, 16 18). Tu Zbawiciel w swoim nieskoczonym Miosierdziu zachca Nikodema do przyjcia tych prawd silnymi pobudkami: powouje si na swoje osobiste wiadectwo Syna Boego, ktry wszystko wie: Mwimy to, co wiemy, i wiadczymy o tym, co widzielimy, ale wiadectwa naszego przyj nie chcecie (Jan 3, 11). Nastpnie grozi karami za niedowiarstwo oraz zapewnia, e jego przyczyn jest ycie niemoralne i zepsute serce: Ludzie umiowali bardziej ciemnoci, ni wiato, bo byy ze ich uczynki. Kady bowiem, kto le czyni, nienawidzi wiatoci i nie zblia si do wiata, aby nie zganiono uczynkw jego (Jan 3, 19 20). Kreli tedy Pan Jezus przed Nikodemem w zarysach ca istot Krlestwa Boego, ktre jest przeciwiestwem tego, co uwaa Nikodem za krlestwo Mesjasza. Nikodem jako faryzeusz i ksi ydowski nie wyzby si jeszcze dumy, ktrej Pan Jezus zdaje si z pocztku schlebia, by go pozyska, a potem delikatnie nauczy pokory. Odwouje si do jego uczonoci i uczciwoci, ale zarazem dodaje, e si spodziewa od niego innych, daleko odwaniejszych czynw, do ktrych skoni go z czasem dopiero widok krzya. O tym krzyu Pan Jezus na razie tylko tajemniczo napomyka pod obrazem wa miedzianego. Zbawiciel ocenia w faryzeuszu Nikodemie jego dobr wol i ch poznania prawdy, dajc mu delikatnie pozna, e nie zna on najkonieczniejszych warunkw krlestwa Boego. Nikodem to odczuwa i powoli skania si do uznania duchowej wyszoci Chrystusa. Ostatecznie Pan Jezus zdobywa Nikodema zdumiewa ca otwartoci, Miosierdziem i nadzwyczajnym zaufaniem, gdy objawia mu najwiksze i najgbsze tajemnice swego Bstwa, swojego Wcielenia, swojej misji Odkupiciela i Sdziego ludzkoci. Dotychczas jeszcze przed nikim Zbawiciel tak si nie zwierza, nikomu nie mwi o tak gbokich tajemnicach, jak Nikodemowi, nikomu te nie da tyle tematw do przemylenia i nie posugiwa si takimi klasycznymi porwnaniami, jak teraz. Mimo to Nikodem nie zaraz staje si otwartym zwolennikiem Chrystusa, a dopiero na Kalwarii z niemiaego i bojaliwego stanie si penym wiary, odwanym i mnym Jego wyznawc. Zauway naley, e Nikodem ukazuje si w pierwsz i czwart Wielkanoc publicznego ycia Chrystusa. Tu Zbawiciel zapowiada swoj mier, a tam dokona si ona. Tu Nikodem niemiay i bojaliwy, a tam bdzie odwany, peen wiary i nadziei. Jest to wyrany postp w doskonaoci, ktry si dokona dziki delikatnej dobrotliwoci i Miosierdziu Pana Jezusa. Tu si ujawnia skutek Boskiego oddziaywania aski. Z powyszego widzimy, jak wiele przesdw byo u najlepszych mw sekty faryzeuszw i jak wielkie rozdranienie powstao u nich po pierwszym

73

wystpieniu Zbawiciela. Tote Nikodem nie zaraz staje si otwartym uczniem Jego i obawia si zbliy do Mistrza w dzie. Zarazem stwierdzamy, e prawo, uczciwo, dobra wola i ch poznania prawdy przezwycia przesdy i uprzedzenia i ostatecznie skania znawc prawa zakonnego i nauczyciela ludu, by szuka prawdy u Chrystusa. Ujawnia si tutaj niezrwnana pikno duszy Zbawiciela, Jego niezwyka roztropno i metoda obcowania z ludmi, a przede wszystkim Jego nieskoczone Miosierdzie, gdy wtajemnicza czonka wysokiej Rady w gwne prawdy swego krlestwa. * * * Tylko zwolna porzdek nadprzyrodzony wchodzi do naszej wiadomoci, tym bardziej do wiadomoci ludzi nieprzygotowanych. Dlatego winnimy naladowa Zbawiciela w Jego takcie i Miosierdziu.

22. MIO BOGA A MIOSIERDZIE JEGO Tak Bg umiowa wiat, e Syna swego jednorodzonego da (Jan 3, 16). Jakkolwiek ze wszystkich odnonych doskonaoci Boga Pismo w. najczciej mwi o Jego Miosierdziu, to jednak wspomina tu i wdzie o mioci Boga ku stworzeniom, a w szczeglnoci ku ludziom. Midzy innymi i Pan Jezus w rozmowie z Nikodemem mwi o tej mioci: Tak Bg umiowa wiat, e Syna swego jednorodzonego da, aby kady ktry wierzy we, nie umar, ale mia ywot wieczny (Jan 3, 16). Poznalimy ju, e gwnym Motywem odkupienia byo nieskoczone Miosierdzie Boe (por. wyej rozdz. 5 punkt 2; o. J. Woroniecki, Tajemnica Miosierdzia Boego Pozna, 1947, 91 109). Tymczasem z powyszego tekstu wynika, e tym motywem jest mio Boga. Jaki tedy jest stosunek Miosierdzia Boego do mioci? 1. Mio w najobszerniejszym znaczeniu jest to dno ku odpowiedniemu dobru; moe by ona naturalna czyli zmysowa i umysowa czyli duchowa. Mio duchow posiadaj tylko istoty rozumne, u ktrych ona wystpuje w podwjnej formie jako mio podliwoci i mio yczliwoci. Mio podliwoci polega na upodobaniu w jakiej rzeczy czy
74

osobie i dnoci ku niej ze wzgldu na poytek kochajcego, dla ktrego wynika std jakie dobro. Mio za yczliwoci polega na upodobaniu w jakiej rzeczy lub osobie i dnoci ku niej nie ze wzgldu na dobro miujcego, ale jedynie ze wzgldu na dobro tej rzeczy lub osoby kochanej, ktrej yczymy jak najlepiej. W jednym i drugim wypadku wystpuje pewne upodobanie w doskonaociach rzeczy lub osoby miowanej, ktre to upodobanie moe nastpi tylko dziki poznaniu tych doskonaoci (S. T., II II, qq. 23 46). Pewn odmian mioci yczliwoci jest przyja, ktra powstaje midzy osobami mniej wicej rwnymi, znajcymi si i wzajemnie yczcymi sobie dobrze. Motywem tedy kadej mioci jest dobro przedmiotu, ktre w mioci podliwoci wystpuje jako dobro wzgldne, mianowicie w stosunku do miujcego; a w mioci yczliwoci przejawia si ono jako dobro absolutne (prawdziwe lub domniemane), a w przyjani jako dobro wslne miujcego i miowanego. Na przykad suga kocha chlebodawc ze wzgldu na stosowne wynagrodzenie i dobre warunki pracy bdzie to mio podliwoci. Matka kocha swe dzieci ze wzgldu na ich dobro bdzie to mio yczliwoci. Maonkowie wzajemnie si kochaj, yczc sobie wszelkiego dobra i udzielajc si wzajemnie bdzie to mio przyjani. Powstaje pytanie, jaka jest mio Boga ku stworzeniom, a w szczeglnoci ku ludziom? Przede wszystkim mio Boga ku ludziom nie moe by mioci podliwoci, albowiem z tej mioci Bg nie ma adnego poytku. By szczliwy przed stworzeniem i sam sobie zupenie wystarczajcy. Wprawdzie Pismo w. mwi, e Bg wszystko stworzy dla chway swojej (Przyp. 16, 4), ale dla szczcia swego nie potrzebowa stworze. Nie moe by mowy rwnie o mioci przyjani midzy Bogiem a ludmi, przyja bowiem wymaga pewnej rwnoci midzy kochajcymi si wzajemnie osobami. A jaka moe by rwno, cho w przyblieniu, midzy Stwrc a stworzeniem? Wprawdzie Zbawiciel nazywa Apostow przyjacimi: Wy jestecie przyjacimi moimi, gdy czyni bdziecie, co ja wam rozkazuj (Jan 15, 14), ale tu mwi Syn Boy, ktry z Miosierdzia sta si rwnym nam we wszystkim (oprcz grzechu) czowiekiem. Pozostaje wic tylko mio yczliwoci. Mio yczliwoci inna jest w stosunku do rwnych lub wyszych istot, a inna w stosunku do niszych. Motywem mioci yczliwoci w stosunku do istot rwnych lub wyszych jest dobro absolutne czyli upodobanie w doskonaociach absolutnych (prawdziwych lub domniemanych) osoby ukochanej bez wzgldu na dobro kochajcego. Przy tym te absolutne doskonaoci mog by prawdziwe (np. u Boga) lub domniemane i pozorne (np. u ludzi). Ot Bg nie moe widzie w czowieku ani w adnym stworzeniu absolutnych doskonaoci, albowiem sam je tylko posiada. Nie moe rwnie upatrywa w nim doskonaoci domniemanych i pozornych (jak to bywa u ludzi), albowiem wszystko poznaje najdoskonalej.
75

2. Motywem mioci yczliwoci w stosunku istot wyszych ku niszym jest poznanie i upodobanie dobra wzgldnego, czyli takich doskonaoci, ktre posiadaj pewne braki i naraone s na rnego rodzaju niebezpieczestwa i ndze. Tak np. czowiek moe kocha konia nie tylko mioci podania ze wzgldu na poytek tego zwierzcia, ale i mioci yczliwoci, upatrujc w nim cechy dodatnie, ktre jednak ko bez opieki czowieka moe atwo utraci i do ktrych rozwinicia i zachowania zwykle przyczynia si jego waciciel. Taka mio cile mwic jest miosierdziem, albowiem dy do usunicia brakw i zabezpieczenia lub wyprowadzenia z ndzy. Tak mioci Bg kocha stworzenia, a w szczeglnoci czowieka, Bg widzi w czowieku pewne dobro, ale to dobro jest wzgldne, nie absolutne. Tego dobra Bg sam czowiekowi udzieli i do zachowania jego sam si ustawicznie przyczynia, troskliwie czuwajc dniem i noc, jak najtroskliwsza matka nad swoim dzieciciem: Albowiem Anioom twoim rozkaza o tobie, aby ci strzegli na wszystkich drogach twoich. Na rku bd ci nosi, by snad nie obrazi o kamie nogi twojej. Po mii i po bazyliszku chodzi bdziesz i podepczesz lwa i smoka (Ps. 90, 11 13). Mio tedy Boga ku stworzeniom, a w szczeglnoci ku ludziom, jest mioci yczliwoci Istoty Najwyszej ku niszym, ktre maj liczne braki, potrzebuj ustawicznej pomocy i opieki. Taka mio jest waciwie miosierdziem, jak powiada Pismo w.: Mioci wieczn umiowaem ci, dlatego przycignem ci, lituj si (Jer. 31, 3). Wprawdzie Pismo w. nazywa Boga mioci: Bg jest mioci. W tym si okazaa mio Boa ku nam, e Bg zesa na wiat Syna swego jednorodzonego, abymy przeze yli (I Jan 4, 8 9), ale w stosunku do ludzi jest to mio ndzy, czyli nieskoczone Miosierdzie Boe. Bg jest mioci i w cisym znaczeniu, ale ta mio wyraa si we wzajemnym stosunku Trzech Osb Boskich do siebie. Bg Ojciec przed wiekami przez poznanie siebie rodzi swj Obraz Boga Syna jako Sowo i Mdro przedwieczn. Z nieskoczonej mioci Boga Ojca ku Synowi, a Syna Boego ku Bogu Ojcu pochodzi Duch wity, ktry rwnie nieskoczenie kocha Boga Ojca i Boga Syna. Std te istotnie Bg jest mioci. Gdy za mwimy o mioci Boga ku nam, mamy na myli Miosierdzie Boe, jak powiadaj teologowie: Miosierdzie rozpatrywane w sobie jest najwiksz doskonaoci waciw Bogu, w ktrym nie rni si od bezinteresownej mioci (Melkerbach, Summa Theologiae Moralis 1, 921; S. T., II II, q. 30, a. 4). Jeszcze wyraniej mwi o tym o. Marmion, O. S. B.: Istnieje w Bogu doskonao, ktra jest kluczem wszystkiego, co nas spotyka na ziemi: doskonao, w ktrej Bg chce by wielbiony przez ca wieczno; imi jej

76

Miosierdzie. Miosierdzie to mio wobec ndzy; gdyby nie byo ndzy, nie byoby Miosierdzia. Anioowie wychwalaj wito Boga, ale my, my bdziemy wiadkami w niebie Boskiego Miosierdzia: Ktry koronuje ci Miosierdziem i litociami (Ps. 102, 4), i to Miosierdzie Boe wychwala bdziemy przez ca wieczno, jak powiada Psalmista: Miosierdzie Paskie na wieki wypiewywa bd (Ps; 88, 2). (Por. o. Marmion, Chrystus w swoich tajemnicach, 574). Z powyszego wynika, e mio Boga ku ludziom jest inna, ni mio w znaczeniu potocznym: jest to mio miosierdzia, czyli Miosierdzie Boe. Dlatego i Pius XII W Encyklice Haurietis aquas z dnia 15 maja 1956 r. odrnia j od mioci w cisym znaczeniu nazywa mioci miosiern (A.A.S. 56, 321), czyli e mio Boga ku ludziom i Miosierdzie Boe s synonimami. Dlatego zarwno o Miosierdziu Boym, jak i o mioci Boga ku ludziom mona jednakowo utrzymywa, e jest to najwysza doskonao odnona, ujawniajca si w kadym skonieniu si Stwrcy, Odkupiciela i Uwiciciela do stworze (por. rozdz. 4). Myli moje nie s mylami waszymi, ani drogi wasze drogami moimi, mwi Pan. Bo jako podniesione s niebiosa od ziemi, tak podniesione s drogi moje od drg waszych i myli moje od myli waszych (Iz. 55, 8 9). Myl Boga to myl mdroci nieskoczonej, ktra pragnie rozda ludziom skarby swego nieskoczonego Miosierdzia, nazywanego czsto mioci. Dlatego i Zbawiciel w rozmowie z Nikodemem uy tego ostatniego terminu dla wyraenia gwnego motywu swego przyjcia: Tak Bg umiowa wiat, e Syna swego jednorodzonego da; tu wyraz umiowa znaczy ulitowa si nad wiatem. Takie znaczenie ma wyraz mio Boga ku ludziom we wszystkich innych miejscach Pisma w. * * * Wyznaj, Panie, e wielko mojej saboci jest niezmierna, ale te wiem, e Twoje Miosierdzie przewysza j nieskoczenie, nie boj si, e si kiedy Twoja dobro wyczerpie, albowiem ona nie ma granic, jest nieskoczona.

77

23. MIOSIERNA ROZMOWA Z SAMARYTANK Prawdziwi czciciele bd oddawa cze Ojcu w duchu i w prawdzie (Jan 4, 23). Po rozmowie z Nikodemem Pan Jezus pozosta jeszcze czas jaki w Judei, a potem wybra si w drog do Galilei przez Samari Przechodzc koo miasta samarytaskiego Sychar, znuony siad przy studni Jakubowej, gdy uczniowie poszli do pobliskiego miasta kupi troch ywnoci. Pewna Samarytanka przychodzi z Sychar do studni po wod. Jezus odzywa si do niej: Daj mi pi, a ona na to: Jake ty, bd ydem, moesz prosi o wod mnie, niewiast samarytask (Jan 4, 9). W ten sposb Zbawiciel nawizuje rozmow z kobiet ycia lekkiego, odsania stan jej sumienia, obudza w niej ufno w Mesjasza i wreszcie miosiernie owiadcza, e On jest tym Mesjaszem. 1. Gdyby znaa dar Boy mwi Zbawiciel do Samarytanki i kim jest ten, kto ci mwi: Daj mi pi, zapewne prosiaby go, a daby ci wody ywej (Jan 4, 10). Podobnie jak Nikodem, i ta kobieta rozumie, e w sowach tych zawiera si jaka ukryta myl, ktrej nie pojmuje i na razie bierze je dosownie, okazujc nieznajomemu pewien szacunek. Panie, nie masz nawet czym zaczerpn, a studnia jest gboka, skde tedy masz wod yw? (Jan 4, 11). Uwaga bya suszna, albowiem dzi studnia ta ma 32 metry gbokoci. Jezus jej odpowiada: Kady, kto pije t wod, znowu pragn bdzie; kto jednak napije si wody, ktr ja mu dam, nigdy nie uczuje pragnienia. Ale woda, ktr ja mu dam, stanie si w nim rdem wody wytryskuj ku ywotowi wiecznemu (Jan 4, 13 i 14). Woda, jak ma da Zbawiciel, oznacza samego Chrystusa i Ducha witego. Poniewa niewiasta nie rozumie tego i bierze te sowa w znaczeniu przyrodzonym, P. Jezus odsania stan jej sumienia i jej grzeszne ycie. Czyni to jednak bardzo ogldnie, krtko i zrcznie, zachcajc, aby przyprowadzia ma: Id, zawoaj ma twego i przyjd tutaj. Odpowiedziaa niewiasta; mwic: Nie mam ma. Rzek jej Jezus: Dobrze powiedziaa: Nie mam ma, bo piciu mw miaa, a ten, ktrego masz teraz, nie jest twoim mem; to prawd powiedziaa. Rzecze do niego niewiasta: Panie, widz, e jeste prorokiem (Jan 4, 16 19).

78

Zachowanie si Pana Jezusa podziaao na niewiast silnie, tak i pobudzio j do przyznania si do winy, do pokuty i alu, jak rwnie do pyta w kwestiach spornych midzy ydami i Samarytanami. Ojcowie nasi na tej grze oddawali cze Bogu, a wy twierdzicie, e w Jeruzalem jest miejsce, gdzie go czci naley. Rzek jej Jezus: Niewiasto, wierz mi, e zblia si godzina, kiedy ani na tej grze, ani w Jerozolimie nie bdziecie oddawali czci Ojcu Nadchodzi godzina i ju nadesza, e prawdziwi czciciele bd oddawa cze Ojcu w duchu i w prawdzie (Jan 4, 20 23). Pocieszajc niewiast, Zbawiciel zapowiada nadejcie nowej religii, odpowiadajcej duchowej istocie Boga, ale nie oszczdza Samarytance i sw prawdy, e religia jej ziomkw jest bez sensu i bez wartoci, poniewa odrzucaj Prorokw i oddzielili si od objawienia: Wy czcicie, czego nie znacie, a my czcimy, co znamy, bo z ydw jest zbawienie (Jan 4, 22). Na te sowa Samarytanka wyznaje yw ufno w Mesjasza i gotowo Jego przyjcia: Wiem, e przyjdzie Mesjasz zwany Chrystusem, gdy ten przyjdzie, wszystko nam oznajmi. Tu Pan Jezus dokonuje ostatecznie dziea Miosierdzia Boego wzgldem niej wyranym owiadczeniem, e On jest tym Mesjaszem. Rzek jej Jezus: Jestem nim ja, ktry z tob mwi (Jan 4, 25 i 26). Moemy sobie wyobrazi, jak to byo dla niej mi niespodziank: Niewiasta zostawia dzban swj, posza do miasta i mwia do jego mieszkacw: Pjdcie a zobaczcie czowieka, ktry mi powiedzia, wszystko, com tylko uczynia. Czy nie jest to Chrystus? Wyszli tedy z miasta i zdali do niego prosili go, aby tam pozosta. I pozosta tam dwa dni. I daleko wicej uwierzyo we dla nauki jego. A do niewiasty mwili: Ju nie dla twego opowiadania wierzymy, ale samimy syszeli i przekonali si, e jest prawdziwie Zbawicielem wiata (Jan 4, 28 30 i 40 42) 2. Trzeba podziwia umiarkowanie i szlachetn swobod, z jak Zbawiciel powoli doprowadza niewiast do wyznania jej win, a nastpnie do nowego nieznanego jej wiata nadprzyrodzonego. Niewiasta na razie myli, e jest to sprawa przyszoci, e wszystko to odnosi si do wizji czasw mesjaskich i dlatego w swej nieporadnoci woa w uniesieniu: Wiem, e przyjdzie Mesjasz; sdzia, jak i inni Samarytanie, e ten Mesjasz rozwie wszystkie wtpliwoci, pogodzi wszelkie rnice i ustanowi w przyszoci bogosawione krlestwo. Tymczasem si dowiaduje, e ten Mesjasz stoi przed ni i z ni prowadzi rozmow. Jakie to wielkie Miosierdzie okaza Zbawiciel tej kobiecie, ktra nie bya ydwk i nawet naleaa do narodu nienawistnego ydom. Delikatnie daje jej pozna, e religia prawdziwa nadchodzi w peni, mwi tajemniczo o swojej Osobie i swej ywej wodzie, bdcej lepsz, anieli ze studni Jakuba, indukcyjnie doprowadza j do poznania gbokich tajemnic, zaczynajc od

79

przedmiotu widzialnego wody, powoli, budzi w niej pragnienie nieba i wieczy t nauk objawieniem swej godnoci mesjaskiej Dziki tej metodzie niewiasta powoli zblia si do Chrystusa: nasamprzd zowie go ydem, potem prorokiem, a wreszcie z radoci uznaje w Nim Chrystusa. Prawdziwie mistrzowskie pedagogiczne podejcie. Zbawiciel zatrzymuje si przy studni, aby nie tylko rozmawia z Samarytank, ale i zwrci si do wszystkich mieszkacw Sychar, ktrych przechodzc, pragnie pozyska dla prawdy. Biedni ludzie z Sychar uwierzyli w Chrystusa za pierwszym ukazaniem si Jego, nie ogldajc si na cuda i znaki. Ta wiara ich jest aktem oskarenia i potpienia dla Izraelitw, ktrzy mimo wiadectwa Janowego i tylu znakw Mesjasza nie chc Mu wierzy i odrzucaj od siebie. Prosta wiara tych udzi sprawia wielk rado Zbawicielowi, ktry zapomina o pokarmie, przyniesionym przez uczniw, a cieszy si z wiary Samarytanw. Mam ci ja pokarm do jedzenia, o ktrym wy nie wiecie Moim pokarmem jest peni wol tego, ktry mi posa, abym wykona dzieo jego. Czy nie mwicie, e jeszcze cztery miesi a bd niwa? niwiarz otrzymuje zapat zbiera plon na ywot wieczny, aby i siewca i niwiarz razem si weselili. Tu bowiem sprawdza si przysowie, e jeden sieje, a kto inny zbiera. Jam was posa to, czegocie nie wypracowali: inni si trudzili, a wycie weszli w ich znoje (Jan 4, 32 i 34 38). Oto tajemnica pena gbokiego znaczenia, speniona przez Zbawiciela w nieszczliwej Samarii. Oto nieskoczone Miosierdzie Boe, jakie zaczyna spywa na wiat pogaski. Nie przyjty, a nawet wypdzony przez wasny nard, Pan Jezus zwraca si do innych narodw i tam znajduje chtn wiar bez adnych cudw. Zbawiciel tylko rzuci ziarno, ktre bdzie kiekowa, a wyda plon dopiero po Jego mierci, gdy uczniowie dokonaj niwa obfitego. Ziarno rzucone z agodnoci, sodycz i pen zaufania usunoci zdoao pozyska to, co od wielu wiekw byo stracone zdawao si bezpowrotnie. Wspaniay obraz apostolskiej gorliwoci i Miosierdzia odsania nam ta rozmowa Pana Jezusa z Samarytank i Apostoami. Gorliwo ta opiera si na nadprzyrodzonej roztropnoci i czy si z gorcym pragnieniem pozyskania dusz dla Boga, ktre tumi gd ciaa i poera ca Jego istot, uczucia i uczynki. Taka gorliwo wyklucza wszelk myl o sobie, zatrzymujc sobie trud uprawy zasieww i prac, a uczniom oddaje zysk, zaszczyt i pociech obfitego plonu. Cieszy si i zadowalnia tylko jednym chwa Bo i zbawieniem dusz. * * *

80

Wnikn gboko w tajniki wewntrznego ycia Chrystusa Pana, w myli i dnoci Jego Najwitszego Serca, w Jego nieskoczone Miosierdzie wzgldem biednych grzesznikw. Bd naladowa Mistrza w Jego agodnoci, delikatnoci i subtelnoci w stosunku do tych, ktrych Bg Powierzy mej pieczy. Bd wyrozumiay na ich saboci i bdy, jak Jezus dla Samarytanw.

24. MIOSIERNY POWRT DO GALILEI Gdy tedy przyszed do Galilei, Galilejczycy przyjli go (Jan 4, 45). Po dwudniowym pobycie w Samarii, odszed Zbawiciel do Galilei, gdzie z maymi przerwami przepdzi prawie trzy ata. Chwa jest okryta droga morska za Jordanem w Galilei pogaskiej (Iz. 9, 1), jak przepowiedzieli Prorocy. Przyczyn, dla ktrej obra Galile przed innymi prowincjami Palestyny byo Miosierdzie Boe. 1. W Galilei przepdzi Pan Jezus swj wiek modzieczy. W Nazarecie mia swoich krewnych i znajomych, ktrym chcia si odwdziczy za wszystko dobro, jakiego dozna w ich gronie. Wprawdzie Zbawiciel nigdy nie kierowa si samymi uczuciami przywizania rodzinnego, ale nigdy nie zostanie im duny tam, gdzie tego wymaga suszno. Dlatego zatrzymuje si w Nazarecie i bierze udzia w naboestwie, odbywajcym si w kady szabat w synagodze. W tym czasie ydzi modlili si o Mesjasza, czytali i suchali objanienia ksig prawa i Prorokw przez miejscowych lub przyjezdnych uczonych, wyznaczonych przez przeoonego synagogi. Pan Jezus sam zgosi si do czytania: Posano mu ksig Izajasza Proroka. A gdy rozwin ksig, natrafi na miejsce, gdzie byo napisane: Duch Paski nade mn, dlatego mi namaci, abym gosi ewangeli ubogim. Posa mi, abym uzdrowi skruszonych w sercu, abym gosi winiom uwolnienie i lepym przejrzenie, bym ucinionych wypuci na wolno i gosi Rok Paski askawy i dzie odpat (Iz. 61, 1 2; uk. 4, 17 19). Po przeczytaniu tego urywku Pan Jezus wyjani go w ten sposb, e dzi spenio si Pismo w ich oczach. Mwi za z tak gbokoci myli i w sposb tak ujmujco pikny, e wszyscy Go podziwiali i wielbili Jego mdro. Wszyscy wiedzieli, e te proroctwa odnosz si do Mesjasza. Tymczasem Pan Jezus mwi, e si odnosz do Niego, czyli publicznie stwierdza, i On jest
81

Mesjaszem. Wwczas ydzi prawdopodobnie zadali od Niego dowodw na to, jakimi mogy by cuda. Zbawiciel nie mg tam adnego cudu uczyni dla niedowiarstwa Nazaretan (Marek 6, 6), i wyrzuca to im w sowach do surowych, przypominajc, i aden prorok nie jest mile przyjty w ojczynie swojej, jak to byo za czasw Eliasza i Elizeusz. Pod wpywem powstaej nienawici, ydzi rzucili si i targnli si Niego, wygnali Go z synagogi i wrd szyderstw i obelg wyprowadzili Go a na spadzist gr, aby go strci (uk. 4, 29). Zbawiciel przeszedszy pord nich oddali si (uk. 4, 30), mwi Ewangelista, nie podajc, w jaki sposb On to uczyni. Moe uczyni si niewidzialnym, a moe objawi im swj Majestat i obezwadni ich panicznym strachem. W kadym razie nie ukara niewiernych, jak na to zasugiwali, a tylko opuci ich i uda si do Kafarnaum. Zachowanie si Chrystusa w Nazarecie jest nowym ujawnieniem Miosierdzia Boego. Nie ustpuje nawet przed niepowodzeniem i publicznie owiadcza swym ziomkom, e jest Mesjaszem, pomimo przewidywanego oporu i odrazy z ich strony. Nie dziaa cudw wobec niedowiarkw, by nie zwiksza ich odpowiedzialnoci, a tylko da wiary uprzedzajcej cuda, ktra posiada zasug przed Bogiem. 2. W innych miastach Galilejczycy przyjli Pana Jezusa z wielk radoci i zapaem, bo byli wiadkami Jego cudw podczas wit Wielkanocnych w Jerozolimie. Cieszyli si, e ich ziomek jest wielkim Prorokiem, ktremu wierzyli, do ktrego si cisnli i za ktrym wielu poszo jako Jego uczniowie. Galilejczycy rnili si od innych mieszkacw Palestyny; by to nard otwarty, wraliwy i atwo poddawa si uniesieniu. Poniewa mieszkali daleko od Jerozolimy i rzadko nawiedzali wityni, byli nieco zaniedbani pod wzgldem religijnym, ale nie podlegali zgubnym wpywom faryzeuszw, ktrych siedliskiem bya Judea, a przede wszystkim Jerozolima. Dlatego Zbawiciel obra Galile za teren swej dziaalnoci, a Kafarnaum za gwne miejsce swego pobytu, bo chcia odrodzi nasamprzd kraj pod wzgldem religijnym zaniedbany i najbardziej naraony na wpywy pogan, ktrzy tu mieszkali w wikszej iloci, szczeglnie na pnocy. Chcia rwnie tym ostatnim da si pozna, jak o tym mwi Ewangelista: Byli te i niektrzy poganie midzy tymi, ktrzy przybyli na wita, aby hod zoy Bogu. Ci tedy zwrcili si do Filipa, ktry by z Betsaidy Galilejskiej, i prosili go, mwic: Panie, chcemy zobaczy Jezusa (Jan 12, 20 i 21). W Galilei tedy Zbawiciel rozpocz swoje publiczne posannictwo. Chodzi po miastach i wsiach, naucza w synagogach ich, wysawiany przez wszystkich (uk. 4, 15), goszc ewangeli Krlestwa Boego i mwic: wypeni si czas i przybliyo si Krlestwo Boe, pokutujcie i wierzcie ewangelii (Marek 1, 14 i 15). Gdy przybywa do jakiej miejscowoci,

82

najpierw wstpowa do synagogi, gdzie przeoony zwykle zaprasza jednego z obecnych do wygoszenia kazania. Pan Jezus chtnie korzysta z okazji i wygasza swe nauki. Przy wikszej iloci suchaczy przemawia pod goym niebem, a na zaproszenie gosi swe sowo i po domach prywatnych. Tam objawiaa si w kadym rysie Jezusa, mio i Miosierdzie dwiczao w kadym Jego sowie, a za symbol swj obra agodnego cichego baranka. Jego delikatna uprzejmo przesaniaa w Nim blask wszechwiedzy, a z oczu promieniowaa niewinno dziecica i powab potgi ducha, ktry przyciga ludzi dobrej woli zjednywa Mu coraz wicej zwolennikw i uczniw. Liczba tych suchaczy rosa z kadym dniem, bo naucza jako ten, ktry ma wadze, a nie jak uczeni w Pimie (Marek 1, 22). Tych bowiem nauki opieray si przewanie na zdaniach ludzkich i mniemaniach rnych szk, gubiy si w miesznych i ciasnych drobiazgach i wykrtach, zawieray duo sprzecznoci i nie byy poparte ywym przykadem nauczajcych. Zbawiciel za podawa prawdy potrzebne i poyteczne w formie piknej i przystpnej, podnoszcej na duchu, mwi z powag prawdziwego mwcy i moc prawdziwego wadcy, z wielkim przekonaniem, a przede wszystkim z obfitoci ask Miosierdzia Boego. Speniy si tu sowa Psalmisty: Gos Paski w mocy, gos Paski w wielmonoci. Gos Paski amicy cedry (Ps. 28, 4 5). I zdumiewali si nad nauk jego (Marek 1, 22), mwi Ewangelista, albowiem potga sw jego wprowadzaa wszystkich w zdumienie i osupienie. Spenia si tu przepowiednia Proroka: Lud, ktry chodzi w ciemnociach ujrza wiato wielk, mieszkajcym w krainie cienia mierci wiato im wzesza Bd si weseli przed tob, jako ci, ktrzy si wesel we niwa, jako si raduj zwycizcy, dostawszy korzyci, gdy si dziel upami (Iz. 9, 2, 3). Przedmiotem nauk Zbawiciela bya przede wszystkim zachta do pokuty i odmiany ycia grzesznego. Pokuta bya i jest zawsze pocztkiem kadego dobra, szczeglnie ona bya potrzebna w Galilei, tej wesoej okolicy, dla narodu, mieszkajcego w krainie cienia mierci. Wszak nie mona sta si uczestnikiem Krlestwa Boego bez uprzedniego odwrcenia si od grzechu, albowiem jedyn drog do Miosierdzia Boego jest droga pokuty. Podkrelajc ten obowizek pokuty, Zbawiciel zwalcza energicznie zastarzae przesdy ydw, e do szczliwoci niebieskiej wystarczy samo pochodzenie od Abrahama, oraz i Krlestwo Mesjaskie polega bdzie na szczliwoci ziemskiej, doczesnej. Nie mniemajcie, e moecie mwi do siebie: ojca mamy Abrahama jeeli pokutowa nie bdziecie, wszyscy podobnie zginiecie (uk. 13, 5). Wraliwi Galilejczycy nie mogli by obojtni na te potne sowa, ktre wprost zniewalay do uznania ich za bodziec do poprawy. Tote tumnie szli za Chrystusem nawet na pustyni, zapominajc o zabraniu z sob poywienia.

83

* * * Konieczno pokuty nie mniejsza jest i dzisiaj, ni za czasw Chrystusa, konieczna jest i dla mnie, jako jedyna droga do Miosierdzia Boego. Przy tym konieczna jest pokuta nie tylko jako Sakrament, ale i jako cnota pokuty, bez ktrej nie zdoamy naleycie odprawi i Sakramentu.

25. MIOSIERDZIE BOE W TRECI NAUK ZBAWICIELA Nauka, ktr gosz, ta go sdzi bdzie w dzie ostateczny (Jan 12, 48). Tre nauk Pana Jezusa da si streci w tych sowach: chwaa Bogu, a Miosierdzie Boe ludziom. 1. Pierwsz prawd porzdku naturalnego jest Bg. Przed Chrystusem Bg nigdzie nie by naleycie znany i czczony. Ludy pogaskie wykolawiy samo pojcie Boga i oddaway cze bawanom, siom przyrody i zwierztom; a w wielu miejscach ta cze bya poczona z wystpkami przeciw prawu natury (zabjstwem, rozpust wyuzdan itp.). Nawet ydzi, chocia mieli nauk objawion o Bogu, naleycie Go nie pojmowali i nie czcili. Cze Boga bya u nich zawarowana tylko w wityni Jerozolimskiej i miaa gwn sankcj swoj w korzyciach ziemskich. A oto zjawia si Chrystus i mwi: Nadchodzi godzina i ju nadesza, e prawdziwi czciciele bd oddawa cze Ojcu w duchu i w prawdzie. Bo i Ojciec takich szuka czcicieli. Duchem jest Bg, a ci, ktrzy go czcz, winni mu cze oddawa w duchu i w prawdzie (Jan 4, 23 i 24). Dla tych czcicieli ogasza Krlestwo nowe, objawiajc wiatu caemu wolny dostp do niego. Tym Krlestwem jest panowanie Boga wszechmocnego, sprawiedliwego, ale przede wszystkim Boga miosiernego. Ujawnia wic doskonaoci Boe i podaje gwne imi Ojca niebieskiego, najlepiej oddajce stosunek Jego do stworze, a przede wszystkim do ludzi: Ojciec wasz powiada miosierny jest (uk. 6, 36). Ujawniajc im, e stosunek Boga do ludzi wyraa si gwnie w Miosierdziu, da od nich daniny wdzicznoci. A ta danina ma si wyraa nie w darach materialnych i ofiarach, ale w mioci: Bdziesz miowa Pana Boga twego ze wszystkiego serca twego, i ze wszystkie duszy twojej, i ze wszystkiej

84

myli twojej. To jest najwiksze i pierwsze przykazanie (Mat. 22, 37 i 38). Poganie nigdy i nigdzie nie dali mioci do swych bogw. Judaizm wprawdzie wymaga mioci Boga, ale ta mio bya niedoskonaa, bya to raczej mio bojani, czyli wprost boja. Sam tylko Zbawiciel objawi najszczytniejsz cnot mioci, czc nas z Bogiem i wyraajc stosunek nasz do Boga jako dzieci do Ojca w modlitwie Ojcze nasz. Mio ludzi ku Bogu ma si wyraa w zachowaniu Jego przykaza i oddawaniu Mu nalenej czci. Kto ma przykazania moje i zachowuje je, ten jest, ktry mnie miuje. A kto mnie miuje, umiuje go Ojciec mj i ja go miowa bd, i siebie samego mu objawi (Jan 14, 21). W wielu miejscach utosamia siebie samego z Ojcem, jako Bg, ale jako Czowiek daje wzniosy przykad nalenej Bogu czci, gdy si czsto modli i wielbi Ojca, jak np. w modlitwie arcykapaskiej przed mk: Ojcze, nadesza godzina moja, wsaw Syna twego, aby i Syn twj wsawi ciebie Jam ciebie wsawi na ziemi, dokonaem dziea, ktre mi zleci Objawiem imi twoje ludziom sowa ktre mi da, przekazaem im, a oni je przyjli (Jan 17, 1 8). Drug prawd porzdku naturalnego jest czowiek, skadajcy si z ciaa i duszy niemiertelnej. Filozofowie greccy podali kilka nieokrelonych idei o niemiertelnoci duszy i yciu przyszym, ale domieszali do tego tyle kamstw i bojani, e nawet lud prosty przesta obawia si losw pozagrobowych. U ydw oczekiwanie ycia pozagrobowego podobne byo raczej do bladego przebysku; anieli do wiata. Saduceusze za, do ktrych przewanie naleeli kapani, w ogle nie wierzyli w ycie pozagrobowe, a cel ycia zakadali tylko na doczesnym uyciu. A oto Pan Jezus rzuca wielkie sowa o niemiertelnoci duszy i jej odpowiedzialnoci moralnej: Co za poytek czowiekowi, choby cay wiat pozyska, a na duszy swojej ponis szkod? Albo, co chce czowiek w zamian za dusz swoj? Albowiem Syn Czowieczy przyjdzie w chwale Ojca swego z Anioami swymi i wtedy odda kademu wedug uczynkw jego (Mat. 16, 26 i 27). W innym miejscu powiada: A nie bjcie si tych, ktrzy zabijaj ciao, duszy za zabi nie mog. Raczej bjcie si tego, ktry moe i dusz i ciao zatraci w piekle (Mat. 10, 28). 2. Doniolejsze s prawdy nadnaturalne, ktre Zbawiciel objawi z Miosierdzia swojego. S to tajemnice: Trjcy w. (Mat. 28, 19), Wcielenia (Jan 10, 30 etc.), Odkupienia (Marek 16, 6), o Kociele, jego wadzy, nieomylnoci i wiecznoci (Mat. 16, 18; 28, 20). Nadto objawi dogmat aski Boej i rodki uzyskania jej, jakimi s przede wszystkim Sakramenty w. (Chrzest, Bierzmowanie, Pokuta, Eucharystia, Ostatnie Namaszczenie, Kapastwo i Maestwo), zapowiedzia pokj ludziom dobrej woli, a najbardziej da wiary w Niego i ca Jego nauk.

85

Wreszcie Pan Jezus sprawia, e kady umys prawy przyjmuje Jego nauk, daje si przekona i znajduje w jej dogmatach regu dla swoich myli i prawo dla ycia. Mali i wielcy, krlowie i poddani, bogaci i ubodzy, uczeni i prostaczkowie wierz w Niego, nie widzc Go, suchaj nie rozumiejc Go, schylaj czoa przed niepojtymi w Eucharystii figurami. W Jego orszaku s pierwszorzdni poeci (Dante, Szekspir, Mickiewicz, Sowacki itp.) i wielu najznakomitszych uczonych (Kopernik, Newton, Kartezjusz, w. Tomasz i inni). Pan Jezus nie tylko umysy podda pod panowanie wiary, ale nadto obwarowa nasze serca i wol przez mio, uczc powinnoci wzgldem Boga, blinich i nas samych. Mdro staroytna w najwikszym swoim rozkwicie powiedziaa: Poznaj siebie samego!, a Chrystus daleko gbiej posuwa t rad. Pierwsze przykazanie byo o mioci Boga, a drugie o mioci bliniego: A drugie podobne jest temu: Bdziesz miowa bliniego twego, jako siebie samego (Mat. 22, 39). a nastpnie dodaje: Jeli kto chce i za mn, niech si zaprze samego siebie i wemie krzy swj i naladuje mnie (Mat, 16, 24). Jakie to cikie zadanie dla samolubnych, pysznych i zmysowych ludzi, jakimi byli wczeni! Ale gdy oni usyszeli: Bogosawieni ubodzy cisi ktrzy pacz akn sprawiedliwoci miosierni czystego serca pokj czynicy cierpicy przeladowanie zupenie si odmienili. Ubstwo nie bdzie ju wstydem, agodno saboci, darowanie krzywd nikczemnoci, ale bd wyniesione do rzdu cnt. Kt jest blinim, ktrego winnimy kocha, jak siebie samego, troszczy si o niego, przebacza mu itp.? Na to odpowiada Zbawiciel przypowieci o miosiernym Samarytaninie, e nim jest kady czowiek, nawet wrg, ktrego rwnie trzeba kocha: Miujcie nieprzyjacioy wasze, dobrze czycie tym, ktrzy was maj w nienawici, a mdlcie si za przeladuj i spotwarzaj was. Abycie byli synami Ojca waszego, ktry jest w niebiesiech (Mat 5, 44 45). Podkrela obowizek przebaczenia bliniemu krzywd doznanych, dawania jamuny, a w przypowieci o bogaczu i azarzu ukazuje straszn kar dla skpcw. Tym, za, ktrzy nie bd peni uczynkw miosierdzia, zapowiada wieczne odrzucenie. Wobec takiej nauki Zbawiciela znikaj midzy nami rnice plemienne, narodowe, klasowe nastpuje rwno wobec Boga wszystkich ludzi, jako dzieci jednego Ojca. Powstaje jedna rodzina w najobszerniejszym i najgbszym znaczeniu, rodzina, w ktrej wzorem maj by dzieci niewinne, albowiem takich jest krlestwo niebieskie (Mat. 19, 14). W rodzinie przywraca wito i nierozerwalno maestwa, podnosi godno maonki i matki, podkrela obowizek posuszestwa, szacunku i mioci dzieci wzgldem rodzicw, obowizek rodzicw wzgldem dzieci i pracodawcw wzgldem pracownikw. Oto tre nauki Zbawiciela, bdcej prawd dla rozumu, dobrem dla woli i mioci dla serca. Oto nieskoczone Miosierdzie Boe, ujawnione w tej

86

nauce dla biednego czowieka, ktry sam nie by zdolny tych prawd wykry, a tym mniej wedug nich postpowa. * * * Jake ceni mam nauk Zbawiciela, zawart w Ewangelii w.! Jake pilnie j czyta i rozwaa, uwiadamiajc sobie nieskoczone Miosierdzie Boe w jej podaniu ludziom.

26. MIOSIERDZIE BOE W PRZYPOWIECIACH CHRYSTUSA W wielu przypowieciach gosi im sowo, a bez przypowieci nie mwi (Marek 4, 33 i 34). Przypowie jest to rodzaj literacki, oparty na zdarzeniu moliwym i prawdopodobnym, chocia zmylonym, w celu wyjanienia jakiej prawdy moralnej lub religijnej. Jest to rwnie pewna metoda filozoficzna, jak si posugiwali filozofowie, np. Sokrates, w dyskusjach z przeciwnikami. Pan Jezus czsto posugiwa si w swych naukach przypowieciami dla wyjanienia poj abstrakcyjnych i duchowych, szczeglnie jeeli chodzio o przedstawienie tajemnic wiary i przyszych losw Kocioa. Pewnego dnia w Galilei wygosi kilka przypowieci, chcc przedstawi losy sowa Boego w sercach ludzkich oraz przyszy los Kocioa czyli Krlestwa Boego. Przypowieci te s jasne i zarazem niejasne. Jasne dla umysw spokojnych i zrwnowaonych, a niejasne dla tych, ktrzy suchaj podejrzliwie i z uprzedzeniem. Czsto Pan Jezus sam wyjania przypowieci, ktrych nawet Apostoowie nie mogli naleycie zrozumie. 1. Dlaczego Pan Jezus posugiwa si przypowieciami? Czyni to z nieskoczonego Miosierdzia swojego! W kazaniu na grze Zbawiciel mwi o warunkach duchowych, wymaganych od tych, ktrzy chcieliby si dosta do Krlestwa Boego. Obecnie trzeba byo zrobi krok naprzd i powiedzie co na temat samego Krlestwa, wyjani jego istot, wytumaczy, kto moe do niego nalee, w jaki sposb ono powstanie, rozwinie si i umocni. ydzi oczekiwali

87

krlestwa mesjanistyczno politycznego. Ot mwi do tych tumw o Krlestwie Boym bez osony przypowieci oznaczaoby to ukazywa ich oczom wspania posta krla, otoczonego zastpami zbrojnych walczcych ludzi lub Aniow, ktrzy poprowadz Izraelitw do zwycistwa i opanowania caej ziemi. Do tych rozentuzjazmowanych tumw naleao mwi rozpalajco, by je pocign, a jednoczenie rozwia ich faszywe pojcia. Krlestwo Boe ju si rozpoczo jak zapowiada Jan Chrzciciel, ale nie jest to krlestwo Izraela, ale Krlestwo Jezusa z Nazaretu, a wic co zupenie innego. Trzeba byo otwiera oczy na prawd, a zamyka je przed fantastycznymi wizjami, niebezpiecznymi ze wzgldu na wczesne polityczne warunki. Tote Miosierdzie i roztropno nakazyway dziaa stopniowo, ale stale by patrzc nie widzieli, a syszc nie rozumieli ci, ktrzy jeszcze tego od razu zrozumie mogli. (por. uk. 8, 10) Przypowieci te Pan Jezus wypowiada publicznie wobec suchaczy zarwno dobrze jak i le przygotowanych. Ci Ostatni mieli moliwo szukania wyjanie prywatnych u twrcy przypowieci, ktry nie odmawia rozmowy prywatnej na ten temat, mwic po prostu, bez przenoni wystarczyo tylko poprosi go o to, jak to czynili i Apostoowie (Mat. 13, 10). Wwczas ju nie byo koniecznoci, ktra si narzucaa przy przemawianiu do tumw: w dyskusji prywatnej nie trzeba byo posugiwa si przenoni, albowiem zasona ju bya zbyteczna. 2. Dzie przypowieci upyn nad brzegiem jeziora, prawdopodobnie w Kafarnaum. Wobec wielkiego tumu Pan Jezus wszed do odzi i odbiwszy nieco od brzegu przemawia do stojcych nad wod suchaczy (Mat. 13, 1 3). Pierwsza przypowie o siewcy, nasieniu i glebie poucza o trudnociach, na jakie natrafia sowo Boe w samym sercu czowieka, oraz pobudza nas, bymy te trudnoci pokonywali i serce swe przygotowywali do przyjcia Krlestwa Boego. Stosuje si ona do wszystkich, zarwno ydw jak i pogan, grzesznikw i sprawiedliwych. Los tedy sowa Boego zaley od nastroju w duszy ludzi niewiernych, aby doszli do wiary, wierzcych, by dostpili aski lub j pomnoyli, a bdcych ju w stanie aski, aby postpowali w doskonaoci (Mat. 13, 3 8). Nieco pniej Zbawiciel sam wyjani t przypowie uczniom. W drugiej przypowieci Pan Jezus obrazowo przedstawia przysze losy Krlestwa Boego, e mianowicie na roli dobrej serca ludzkiego wzej moe kkol, zasiany przez nieprzyjaciela. Takimi nieprzyjacimi mog by niewierni, kacerze, obudnicy, ukryci grzesznicy. Jednak nie cay Koci bdzie kkolem, a tylko ci, ktrzy od niego odpadli.. Zbawiciel sieje tylko pszenic prawdy, a wrg kkol, ktry bdzie przez jaki czas tolerowany, aby przez wytpienie zych nie ponieli wielkiej szkody i dobrzy. Bg toleruje zych obok dobrych, ktrzy maj doskona okazj wiczenia si w cnotach i wywiadczania tamtym
88

uczynkw miosierdzia. A wic w tolerowaniu zych obok dobrych ujawnia si nieskoczone Miosierdzie Boe zarwno dla jednych, jak i dla drugich (Mat. 13, 24 30). W trzeciej przypowieci o niewodzie Pan Jezus mwi o ostatecznych losach Kocioa, e mianowicie zo w nim dopiero na sdzie ostatecznym bdzie oddzielone, osdzone i ostatecznie zniszczone. To podobiestwo odpowiada Apostoom, z ktrych wikszo bya rybakami, jak i ich przyszemu powoaniu owienia dusz. Sortowanie ryb, czyli rozdzia dobrych od zych, jest w tej przypowieci silnie podkrelony. Peny niewd oznacza wypenienie liczby powoanych do Krlestwa Boego, gdy Anioowie dokonaj podziau i odrzuc zych, ktrych los jest tu nakrelony jaskrawie: Wrzuc ich w piec ognisty. Tam bdzie pacz i zgrzytanie zbw (Mat. 13. 50). W tej grobie ujawnia si nieskoczone Miosierdzie Boe, zmierzajce do opamitania si grzesznikw. W przypowieci o ziarnie gorczycznym Pan Jezus poucza, e Krlestwo Boe ma rozwin si tylko dziki sile wewntrznej, zesanej z gry, bez rozgosu i zewntrznych splendorw. Przypowie ta jest odwrceniem przyjtych wwczas zasad; w nadchodzcym krlestwie lud oczekiwa wspaniaoci, a po czterdziestu latach doczeka si dymicej w zgliszczach Jerozolimy, spalonej na rozkaz Wespazjana i Tytusa. Pan Jezus za rozpocz od maego oboczka, ktry zdawao si rozwieje si przy pierwszym powiewie, a tymczasem buchn z niego taki ogie, e po dwudziestu wiekach przeladowa ponie silniej, ni kiedykolwiek. Jest to dzieo Miosierdzia Boego. Podobnie jest i w pitej przypowieci o kwasie. Pan Jezus poucza, e Krlestwo Boe rozwinie si nieznacznie i powoli dziki Miosierdziu Boemu, ktre opanuje tajemniczo umysy i serca ludzkie i przeciwstawi si zepsuciu i zoci. ycie duchowe poczyna kiekowa nieznacznie, wschodzi i obejmuje rozum i wol, ktra wpywa na czyny, a wreszcie opanowuje cae ycie czowieka ze wszystkimi jego wadzami. Pod tym wzgldem Koci jest przeciwiestwem sekt, ktre zewntrznie tylko rosy na kwasie zoci zepsucia i dlatego rycho upady. W szstej i sidmej przypowieci o skarbie ukrytym i perle Zbawiciel poucza o wartoci Kocioa i jego rodkach zbawiennych, podkrelajc zarazem uczucia, ktre oywia powinny nas wszystkich wzgldem tego skarbu i klejnotu. Skarbem tym jest Ewangelia i aski Miosierdzia Boego, otrzymywane w Kociele w Sakramentach w. Jest to wielki skarb nadprzyrodzony, ukryty i niedostrzegalny zewntrznie, ktry naley ceni ponad wszystko. Per rwnie jest Ewangelia i to, co podaje nam nieskoczone Miosierdzie Boe w Kociele w postaci aski, prawdy i chrzecijaskiej doskonaoci. Szczeglnie jednak ta przypowie stosuje si do stanu zakonnego. Warto pery stanowi doborowo materiau, nienaruszalno
89

formy, pikno w poysku oraz atwo w uyciu jej wedug upodobania do ozdoby i stroju. Wszystko to przedstawia zaszczytno stanu zakonnego, ktrego warto polega na praktyce rad ewangelicznych. Umiowanie i wybr stanu zakonnego mona porwna do nabycia pery za wielk cen. Trzeba bowiem wikszego owiecenia i nadprzyrodzonego zmysu, abymy mogli oceni per ewangelicznej doskonaoci, a mocy ducha do praktykowania rad ewangelicznych. Kupiec odda za per znalezion wszystko co posiada, a wstpujcy do zakonu winien porzuci wszystkie dobra doczesne, wyrzec si rozkoszy zmysowych i woli wasnej, zobowizujc si do zupenego posuszestwa (Mat. 13, 45). Podobn myl zawiera sma przypowie o nasieniu kiekujcym: Tak jest z krlestwem Boym jak gdyby czowiek wrzuci nasienie w ziemi. A spaby i wstawa w nocy i we dnie, a nasienie kiekowaoby i roso, podczas gdy on nie wie. Bo ziemia sama z siebie owoc wydaje, naprzd odyg, potem kos, wreszcie pene ziarno w kosie (Marek 4, 26 28). Tu Pan Jezus przedstawia rozmaite okresy rozwoju Kocioa oraz jego wykoczenie, doskonao i pomylno, ktre sprawia samo Miosierdzie Boe niewidocznie z pomoc tajemniczych si i potg. Bg miosierny jest sprawc i twrc tej potnej budowy, ktrej nigdy nie opuszcza, ale ustawicznie w niej dziaa. * * * Skarb, pery i nasienie Boe spoczywaj w gbi mej duszy. Zoone zostay w czasie Chrztu w., zaczy kiekowa z chwil uywania rozumu, a wzeszy w dniu pierwszej Komunii w., potem nasienie wzrastao w odyg mimo burz w wieku modzieczym, a wreszcie wydao kwiat. A kiedy bdzie owoc? Czy bdzie zasugujcy na ywot wieczny w czasie niwa, ktre moe ju blisko? Zro, Panie, ask swoj ziarno swoje w duszy mojej, by wydao owoc, jakiego Ty pragniesz.

90

27. MIOSIERDZIE W WYBORZE APOSTOW Przywoa uczniw swoich i wybra spord nich dwunastu (uk. 6, 13). Publiczne ycie Chrystusa trwao ju przeszo rok, a dziaalno Jego w Galilei zyskaa mu wielu szczerych uczniw. Spord nich Pan Jezus postanowi wybra dwunastu, ktrzy by stanowili fundament Jego dziea, jakie ma przetrwa a do koca wiata. Przed tym wanym czynem, podobnie jak przed rozpoczciem publicznej dziaalnoci, udaje si na gr, spdza na modlitwie ca noc, a rano przywouje uczniw i wybiera spord nich Apostow: Szymona zwanego Piotrem, Andrzeja, Jakuba, Jana, Filipa, Bartomieja, Tomasza, Mateusza, Jakuba, Szymona Kananejczyka, Jud Tadeusza i Judasza Iskariot. Zarwno w sposobie wyboru jak i w osobach wybranych ujawnia si Miosierdzie Boe. 1. Wybr Apostow nastpi blisko Kafarnaum nad morzem Tyberiadzkim. Na uwag zasuguje modlitwa Pana Jezusa przed wyborem. Bya ona najbliszym przygotowaniem do tak wielkiego dziea, w ktrym si miao ujawni nieskoczone Miosierdzie Boe. Bg chcia, aby ludzie byli zastpcami Jego w nowym Krlestwie, ustanowionym dla ludzi, wzrastajcym i znajdujcym obron przez ludzi. Chcia udzieli wybranym swej wadzy i mocy, by zczy ludzi z niebem w jedn wielk rodzin Bo w Boe Krlestwo. Dlatego Zbawiciel na modlitwie radzi si Ojca niebieskiego, ktry oznaczy wybranych i da mu ich, jak o tym sam pniej przed mk swoj powie: objawiem imi twe ludziom, ktrych mi dae ze wiata (Jan 17, 6). Pan Jezus w tej modlitwie prosi Ojca o wszystkie aski dla wybranych, a przede wszystkim o ask witoci i wytrwaoci, jak wynika to z modlitwy arcykapaskiej: Ja za nimi prosz za tymi, ktrych mi dae, bo twoimi s Ojcze wity, zachowaj w imi twoje tych, ktrych mi dae, aby byli jedno, jako i my (Jan 17, 9 11). Modlc si za Apostow Pan Jezus prosi o opiek i skuteczno pracy dla caej hierarchii kocielnej w przyszoci po wszystkie czasy. Ta nocna modlitwa bya pocztkiem przyszej modlitwy w Wieczerniku po Ostatniej Wieczerzy modlitwy arcykapaskiej, jak niewtpliwie kontynuuje i dzi przed Ojcem.

91

Po skoczonej modlitwie Zbawiciel rankiem przystpi do wyboru. cile mwic Pan Jezus nie potrzebowa adnej pomocy zewntrznej, nie kierowaa Nim przy wyborze adna konieczno, gdy mg sam dokona wszystkiego. Apostoowie za sami z siebie nie przedstawiali adnego osobliwego materiau do celu, jaki im przeznaczy. Pochodzili z klasy robotniczej, nie mieli prawie adnego wyksztacenia, (z wyjtkiem moe paru), nie odznaczali si nawet specjaln witobliwoci. Jakimi wic kierowa si tutaj Zbawiciel? Jedynie tylko nieskoczonym swoim Miosierdziem. Przywoa, ktrych chcia (Marek 3, 13). Bya to jedna wielka tajemnica Miosierdzia Boego: Nie wycie mnie wybrali, alem ja was wybra i ustanowiem was, abycie poszli i owoc przynieli, i eby owoc wasz trwa; aby Ojciec da wam, o cokolwiek prosi go bdziecie w imi moje (Jan 15, 16) Tych dwunastu wybra Zbawiciel do najwyszego szczcia, do najwikszego zaszczytu, do najwspanialszej wadzy i do witoci niezwykej. Odtd mieli oni by wiadkami Jego ycia, powiernikami Boskich tajemnic, fundamentami Kocioa, arcypasterzami Jego wyznawcw, a w przyszoci sdziami nawet Aniow. Podobnie jak dwunastu Patriarchw w Starym Zakonie, tak tych dwunastu w Nowym miao by gosicielami objawienia i bogosawiestw nieskoczonego Miosierdzia. Boego. Ze wzgldu na to powoanie Pan Jezus nazwie ich po dwakro bogosawionymi: A wasze oczy bogosawione, e widz i uszy wasze, e sysz (Mat. 13, 16; uk. 10, 23). 2. Wrd powoanych niektrzy w specjalny sposb ju od roku prawie przylgnli do Mistrza, dzielc z Nim dol i niedol. Byli to: Szymon Piotr i Andrzej, Jakub i Jan, Lewi czyli Mateusz, Filip i Natanael czyli Bartomiej. Do tych siedmiu dobra Zbawiciel jeszcze piciu nowych, ktrzy na pewno ju od jakiego czasu chodzili za Nim. Pod wzgldem pozycji spoecznej naleeli oni do grupy niszej ni redni posiadacze, a nieco wyszej ni najnisza klasa prawdziwych biedakw. W dzisiejszym spoeczestwie nie ma odpowiednika takiej klasy, ale mona by j przyrwna do pozycji ludzi poprzestajcych na maym bez specjalnych pragnie i bez rozgorycze. Pod wzgldem ekonomicznym w. Rodzina bya w gorszym pooeniu, ni wszyscy Apostoowie. Charakter osobisty kadego z Apostow jest bardzo rny. Gwatownego Piotra nie przypomina w niczym brat jego Andrzej, czowiek zrwnowaony i raczej pogodny. Rwnie dwaj synowie Zebedeusza Jakub i Jan niewiele mieli wsplnego z nieufnym Tomaszem. Mateusz dawny celnik, musia by wyksztacony w sztuce pisania. Podobnie mona sdzi o Filipie, ktry posiada nie tylko imi greckie, ale chyba i greck kultur, jeeli do niego zwrcili si Grecy, pragncy pozna Jezusa (Jan 12, 21). Do pjcia za wezwaniem Jezusa skoni ich pewien entuzjazm dla Mistrza, ale w duszy pozostali ludmi o rnych usposobieniach.
92

Prawdopodobnie wszystkich interesoway zagadnienia duchowe, zwaszcza jeli miay jaki zwizek ze sprawami religijnymi i narodowymi. Trosk o swj dom usuwali na drugi plan, gdy mona byo posucha sawnego Mistrza i i za Nim nawet przez kilka dni, przechowujc w pamici syszane nauki i rozmylajc o nich. Chyba nie byli analfabetami, albowiem przed upadkiem Jerozolimy przy kadej synagodze bya czynna maa szkka elementarna i kady w mniejszym lub wikszym stopniu opanowywa nauk czytania i pisania (Haschler). Jak kiedy indziej, tak i teraz Pan Jezus prawdopodobnie wyrni Szymona, nazywajc go Piotrem na znak i pierwszestwa przed wszystkimi innymi Apostoami; z mioci spoglda na Jana, a i wrd innych zapewne rwnie ustanowi jaki rodzaj pierwszestwa i zalenoci. Z Ewangelii wiemy, e oprcz Piotra i Jana Zbawiciel wyrnia Jakuba Wikszego brata Jana. Naleeli oni do grupy trzech najbliszych Mistrzowi i szczeglnie uprzywilejowanych, oni te byli wiadkami Przemienienia, wskrzeszenia crki Jaira i konania w Ogrjcu. Wybrani poszli chtnie za Chrystusem, trwali przy Nim i po niewysowionych trudach prawie wszyscy ponieli mier mczesk. Oto jedna z najwaniejszych tajemnic Miosierdzia Boego: jest to bowiem chwila zaoenia Kocioa, ustanowienia jego hierarchii, pocztek Krlestwa Boego Krlestwa Chrystusowego na ziemi, a zarazem pocztek odrzucenia synagogi. Widzimy tu, e Koci Chrystusowy nie wyrasta ze Starego Przymierza, jeno stanowi co nowego: powstaje Koci obok Kocioa, hierarchia obok hierarchii, albowiem co stare, nie da si przeksztaci i przystosowa do nowego porzdku. Wielk tajemnic pozostanie zawsze wybr Judasza, ktry prawdopodobnie mia na razie dobr wol i wiar, ale potem nie wsppracowa z ask, poddawa si pokusom, ulega zym skonnociom i sta si narzdziem cierpie i mierci Pana Jezusa na swoj zgub. W Judaszu bya zapowied, e i hierarchi kocieln bd plami niegodni czonkowie na swoj zgub i chwa mocy Boej, ktra mimo uomnoci ludzkiej zdolna jest utrzyma Koci i zapewni jego rozwj pod godnymi i niegodnymi rzdcami. Ta potga pynie z Miosierdzia Boego, ktre wyprosi Zbawiciel na modlitwie przed wyborem Apostow. * * * Powoanie Apostow przypomina nam wicenia kapaskie, a modlitwa Jezusa przed wyborem obowizek modlitwy wszystkich wiernych o dobre powoania kapaskie. Pan Jezus modli si na grze przez ca noc, modli si

93

gorliwie i usilnie, bo zdaje sobie spraw, jak wielkie czeka Go zadanie przy wyborze i jak wielk odpowiedzialno ponosz ci, ktrzy w przyszoci bd decydowa o powoaniu i dopuszcza do wice. Potrzeba surowego wyrzeczenia si i wielkiej czystoci duszy, by by godnym Chrystusowego kapastwa.

28. NAUKA O ZASADACH SPRAWIEDLIWOCI I MIOSIERDZIA Bogosawieni albowiem ich jest Krlestwo niebieskie (Mat. 5, 3 i 10). Po wyborze Apostow Pan Jezus chcia da im program caej swojej nauki, z jakim mieli oni stan do pracy. W tym celu wygosi kazanie na grze w Galilei. Tradycja widzi w niej dzisiejsze Wzgrze Bogosawiestw na zachodnim brzegu Jeziora Tyberiadzkiego w miejscowoci Tabgha, oddalonej od Tyberiady o 13 km, a od Kafarnaum o 3 km. Rzesza suchaczy skadaa si z Apostow, uczniw i bardzo licznie zgromadzonego ludu z Galilei, z okolic poza Jordanem, z Dekapolis, Judei i Jerozolimy, a nawet pogan od Tyru i Sydonu. Pan Jezus oznajmia im nowe prawo sprawiedliwoci i Miosierdzia w nowym swoim Krlestwie. 1. Sprawiedliwo polega na tym, by oddawa kademu, co si mu naley. W pierwszym rzdzie Bogu naley si cze, ufno i mio, co Zbawiciel podkrela w tym kazaniu: A gdy si modlicie, nie bdcie jako obudnicy, ktrzy modl si radzi w synagogach, i stojc na rogach ulic, aby byli widziani od ludzi Ale ty gdy si modli bdziesz, wnijde do komory swojej, a zawarszy drzwi, mdl si do Ojca twego w skrytoci (Mat. 6, 5 i 6). Nastpnie podaje tekst Modlitwy Paskiej: Ojcze nasz i zaleca ufno i mio: Nie moecie Bogu suy i mamonie Szukajcie naprzd Krlestwa Boego i sprawiedliwoci jego, a to wszystko bdzie wam przydane (Mat. 6, 24 i 33). Nic tak nie odrywa serca naszego od Boga i nic tak nie oddaje w cik niewol szatana, jak wyczne zagrzebanie si w troskach ziemskich. Takie troski wiadcz o braku ufnoci w Miosierdzie Boe i powoduj roztargnienie na modlitwie, ktra jest koniecznym warunkiem otrzymania ask Boych, Dlatego Zbawiciel usilnie poleca i nakazuje modlitw: Procie, a bdzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; koaczcie, a bdzie wam otworzone. Kady
94

bowiem, kto prosi, otrzymuje; kto szuka znajduje, a koaczcemu bdzie otworzone Ojciec wasz, ktry jest w niebiesiech, da dobre rzeczy tym, ktrzy go prosz (Mat. 7, 7 11). Bliniemu naley si przede wszystkim ycie i rodki potrzebne do jego utrzymania. Tote Zbawiciel w kazaniu na grze mwi o potrzebie zachowania pitego przykazania Nie zabijaj, rozszerzajc jego zakres do zabjstwa bliniego w duszy swojej przez gniew i zorzeczenie: Syszelicie, e powiedziane byo starym: Nie zabijaj, a kto by zabi, bdzie winien sdu. A ja powiadam wam, e kady, ktry si gniewa na brata swego, bdzie winien sdu. A kto by rzek bratu swemu raka, bdzie winien Rady, a kto by rzek gupcze, bdzie winien ognia piekielnego (Mat. 5, 21 i 22). Kady czowiek ma prawo nie tylko do ycia i do rodkw dla jego utrzymania, ale rwnie do honoru i sawy, ktrej naruszenie sprzeciwia si sprawiedliwoci. Dlatego Zbawiciel powiada: Nie sdcie, a nie bdziecie sdzeni. Nie potpiajcie, a nie bdziecie potpieni. Odpuszczajcie, a bdzie wam odpuszczone. Dawajcie, a bdzie wam dane, miar dobr, napenion, potrzsion i opywajc dadz wam w zanadrze wasze (uk. 6, 37 38). A c widzisz dbo w oku brata twego, a belki w oku wasnym nie dojrzysz Obudniku, wyrzu najpierw belk z oka wasnego, a wtedy przejrzysz, aby wyj dbo z oka brata twego (uk. 6. 41 42). Obowizki sprawiedliwoci wzgldem siebie zawar Pan Jezus w bogosawiestwach, ktre s podwalinami chrzecijaskiej nauki. Pocztkiem wszelkiego za jest pycha, dlatego P. Jezus zaczyna od zalecenia cnoty jej przeciwnej pokory: Bogosawieni ubodzy w duchu. Wewntrznie pokora ma si ujawnia w cichoci: Bogosawieni cisi. Pokora jest lekarstwem na wynioso umysu, a cicho na porywczo woli, ktr trzeba uzgadnia z wol Bo przez umartwienie zmysw, wyciskajce czsto zy gorzkie. Tote Zbawiciel powiada: Bogosawieni, ktrzy pacz. Nie wystarczy zo w sobie wytpi, potrzeba jeszcze zapragn dobra: Bogosawieni, ktrzy akn i pragn sprawiedliwoci. Nasyceni dobrami wyszymi mamy je innym rozdawa, dlatego: Bogosawieni miosierni. Trzeba suy blinim bezinteresownie w czystej intencji. Dlatego: Bogosawieni czystego serca. Ta czysta intencja sprowadza pokj wewntrzny, pokj z blinim i Bogiem, tote Bogosawieni pokj czynicy. Nie dosy jest wprowadzi pokj do duszy, trzeba w nim wytrwa w dowiadczeniach i walkach. Dlatego Bogosawieni, ktrzy cierpi przeladowanie dla sprawiedliwoci, albowiem ich jest krlestwo niebieskie (Mat. 5, 2 10). 2. Do zasugi nie wystarczy zachowanie tylko sprawiedliwoci, trzeba jeszcze uczynkw miosiernych, ktre maj wypywa z prawdziwej mioci
95

bliniego. Z uczynkw miosiernych na pierwszym miejscu stawia Zbawiciel przykad Apostow, do ktrych si zwraca w dwch przelicznych porwnaniach: Wy jestecie sol ziemi. A jeli sl zwietrzeje, czyme si soli bdzie? Wy jestecie wiatoci wiata. Nie moe skry si miasto na grze lece. Ani te nie zapalaj wiecy i nie kad jej pod korzec (Mat. 5, 13 15). Ludzie, widzc dobre uczynki Apostow, chwal Boga i nabieraj ochoty do naladowania dobrego przykadu. Pan Jezus upomina suchaczy, aby ich sprawiedliwo nie bya taka, jak faryzeuszw, ktrzy poprzekrcali sens prawa, kadc nacisk tylko na stron zewntrzn, nie baczc na mio i wypywajce z niej uczynki miosierne, bo tylko kto by wypenia i naucza, ten bdzie zwany wielkim krlestwie niebieskim (Mat. 5, 19). Pragnie tedy Zbawiciel doprowadzi swych wyznawcw do prawdziwej czystoci, prostoty i szczeroci, rozwijajc idea wspaniaomylnej mioci, ktra ma si rozciga nawet na nieprzyjaci: Miujcie nieprzyjacioy wasze, dobrze czycie tym, ktrzy was maj w nienawici, a mdlcie si za przeladujcych. i spotwarzajcych was. Abycie byli synami Ojca waszego, ktry jest w niebiesiech (Mat. 5, 44 45). Tu Zbawiciel wskazuje na Ojca niebieskiego i spord licznych Jego doskonaoci wyrnia Miosierdzie, dziki ktremu kae socu wieci na swych wrogw, a deszczowi zrasza ich pole. Poleca tedy i nakazuje poznawa to Miosierdzie oraz naladowa je w uczynkach miosiernych wzgldem blinich. U w. Mateusza znajdujemy polecenie oglne: Bdcie wy tedy doskonali, jako i Ojciec wasz niebieski doskonay jest (Mat. 5, 48). A u w. ukasza nastpuje szczegowa wskazwka, w czym mianowicie ta doskonao ma si ujawnia: Bdcie tedy miosierni, jako i Ojciec wasz miosierny jest (uk. 6, 36). Po zaleceniu naladowania tak wzniosego ideau Pan Jezus przechodzi do szczegw, wymieniajc uczynki miosierne: Kto by ci uderzy w prawy policzek twj, nadstaw mu i drugi. A temu, ktry si chce z tob prawowa i sukni twoj zabra, daj mu i paszcz. A kto by ci przyniewala, eby szed z nim jedn mil, id z nim drugie dwie. (Mat. 5, 39 41). Nakazujc jamun, przestrzega przed z intencj tego uczynku miosiernego: Gdy tedy dajesz jamun, nie trb przed sob, jako czyni obudnicy w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawd powiadam wam, e wzili ju nagrod swoj. Ale gdy ty dajesz jamun, niechaj nie wie lewica twoja, co prawica twoja czyni, aby jamuna twoja bya w skrytoci (Mat. 6, 2 4). dajc miosierdzia dla blinich Zbawiciel nakazuje by miosiernym i dla siebie, troszczc si o zbawienie swej duszy i unikajc okazji do zego: Kady, ktry patrzy na niewiast, aby jej poda ju j scudzooy w sercu swoim. Jeli tedy oko twoje prawe gorszy ci, wyup je, a odrzu od siebie A jeli prawa rka twoja gorszy ci, odetnij j i odrzu precz od siebie (Mat. 5, 28 30).
96

* * * Cae tedy kazanie na grze jest nauk o sprawiedliwoci i miosierdziu, jest jednym z najwikszych dzie Miosierdzia Zbawiciela wzgldem wybranych Apostow i wszystkich Jego wyznawcw. Wywouje ono podziw i zdumienie nad prawdziwoci, jasnoci, pewnoci, gbokoci i piknoci swoj. Byo ono, jest i bdzie miosiernym drogowskazem dla wszystkich ludzi dobrej woli.

29. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM GRZESZNIKW Syn Czowieczy przyszed szuka i zbawia to, co byo zgino (uk. 19, 10). Pan Jezus przy wejciu do domu celnika Zacheusza powiedzia, e przyszed na ziemi po to, by szuka i zbawia, co byo zgino. W rozmowie za z Nikodemem podobnie Chrystus Pan zaznaczy, e nie posa Bg Syna swego na wiat, aby wiat sdzi, ale aby wiat by zbawiony przez niego (Jan 3, 17). Inaczej mwic, celem gwnym przyjcia Chrystusa byo okazywanie Miosierdzia ludziom grzesznym. Gosi o tym kady rozdzia Ewangelii w., ale najbardziej ujawnia si to w Jego stosunku do jawnogrzesznicy, cudzoonicy, Zacheusza i otra na krzyu Dyzmasa. 1. Szymon Faryzeusz zaprasza Pana Jezusa na uczt, ale nie zaszczyca go zwykymi oznakami szacunku (umycie ng, pocaunek, rozpylanie pachnide) i wskazuje Mu prawie ostatnie miejsce przy wejciu, na jednej z sof, ustawianych promienicie okoo niskiego stou. W czasie uczty wmieszaa si pomidzy sub znana jawnogrzesznica i nie odzywajc si do nikogo uklka przy wycignitych nogach Jezusa i zacza rzewnie paka. zy jej byy tak obfite, e spaday na nogi Zbawiciela, a ona nie majc pod rk, niczego do ich otarcia, pena czci rozpucia swe wosy, otara nimi nogi Mistrza i zrosia je winnym olejkiem. Na twarzy Szymona zjawi si pumiech i pomyla on w duszy: Gdyby ten by prorokiem, wiedziaby e ta niewiasta jest grzesznic (uk. 7, 39). Myli Szymona nie byy tajemnic dla Chrystusa, ktry delikatnie i askawie zwrci uwag gospodarza na brak gocinnoci z jego strony, i nie da
97

mu wody do umycia ng, nie powita go pocaunkiem, ani nie namaci jego gowy, gdy ta niewiasta obmya Mu nogi zami, otara je wosami i namacia olejkami. Dlatego odpuszczone s liczne jej grzechy, bo wielce umiowaa. A komu mniej odpuszczaj mniej miuje. Rzek tedy do niej: Odpuszczaj ci si grzechy (uk. 7, 47 48). Zdarzenie to doskonale charakteryzuje Zbawiciela, ktry okazuje wielk przytomno umysu, majestat i odwag, a przede wszystkim wzruszajce Miosierdzie dla szczerze aujcych grzesznikw. Widzimy tu rwnie cay proces usprawiedliwienia: rozpoczyna go wiara i al z mioci w duszy grzesznika, a dokonywa nieskoczone Miosierdzie Boe. Podobnie postpi Zbawiciel z cudzoonic, ktr faryzeusze rzucili pod nogi Jego, pytajc: Mojesz w Prawie rozkaza nam takie kamienowa. C wic ty powiesz? (Jan 8, 5). Pan Jezus nie odrzuca skargi ani te broni cudzoonicy, tylko pisze palcem na posadzce, co u ydw i Grekw oznaczao, e go to niemile dotyka. Wreszcie wstaje i mwi: Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na ni kamieniem. I znowu schyliwszy si pisa na ziemi (Jan 8, 7 8). Odpowied bya roztropna i pena Miosierdzia zarwno wzgldem oskaronej jak i wzgldem oskarycieli, ktrzy usyszawszy to jeden za drugim wychodzili poczynajc od starszych, i zosta tylko sam Jezus i niewiasta w porodku stojca. A podnisszy si Jezus rzek jej: Niewiasto, gdzie s twoi oskaryciele? Nikt ci nie potpi? A ona rzeka: Nikt, Panie. A Jezus powiedzia I ja ci nie potpi. Id, a nie grzesz wicej (Jan 8, 9 11). Tu okaza si Zbawiciel nie sdzi, ale Ojcem Miosierdzia, ktry potpia grzech, ale nie grzesznic, darowujc jej ycie ciaa i duszy i jeszcze obdarzajc j askami miosiernymi. W tym zdarzeniu ujawnia si niezwyky dar rady, odnoszcy zwycistwo nad wszystkimi spiskami i chytrociami wrogw, ale najbardziej nieskoczone Miosierdzie Boe, gdy Pan Jezus broni grzesznicy i oszczdza faryzeuszw, skania t niewiast do alu i postanowienia poprawy, przebacza jej, nawraca, a wreszcie pozwala odej w pokoju. 2. Nie inaczej odnosi si Zbawiciel i do grzesznych mczyzn, jak widzimy z przykadu Zacheusza. Ten materialnie bogaty celnik odczuwa pragnienie innych bogactw, dalekich od srebra i zota. Tote gdy Pan Jezus wchodzi w swej podry misyjnej do Jerycha, Zacheusz pragn przynajmniej na Niego popatrze. A e by niskiego wzrostu a liczny tum zasania mu widok, wdrapa si na rosnc przy drodze sykomor, by stamtd swobodnie przyjrze si Zbawicielowi. Pan Jezus zna usposobienie Zacheusza, staje pod drzewem, na ktrym si znajdowa Zacheusz, spoglda w gr ku niemu i woa: Zacheuszu, zejd zaraz, dzi bowiem musz stan w domu twoim. I zeszed spiesznie a przyj go z radoci. A wszyscy widzc to szemrali mwic, e zatrzyma si u czowieka grzesznego (uk. 19, 5 7).
98

Zacheusz otrzymuje nasamprzd askawe spojrzenie Chrystusa, ktre przenika jego dusz i napenia j wiatem. Kto potrafi opisa to przejmujce do gbi spojrzenie, ktre wlao ask Miosierdzia i pobudzio dusz Zacheusza do nowego ycia? Zacheusz wchodzc na drzewo, zrobi tylko may wysiek, aby zobaczy Pana Jezusa, a Zbawiciel nie tylko na niego spojrza, ale sam si zaprosi do jego domu i obdarzy go poufa rozmow, zapewniajc temu grzesznikowi zbawienie w sowach: Dzisiaj domowi temu stao si zbawienie, gdy i on jest synem Abrahama. Syn czowieczy przyszed bowiem szuka i zbawia, co byo zgino (uk. 19, 9 10). Wedug podania Zacheusz potem powici si subie apostolskiej i zosta biskupem w Cezarei. W swym postpowaniu Zbawiciel nie ulega przestarzaym przesdom tumu, kierowanego przez faryzeuszw, ale odwanie potpia je sowem i czynem, okazujc obfite Miosierdzie swoje temu, ktry nie zdy jeszcze o to Miosierdzie poprosi. Najbardziej charakteryzuje stosunek Pana Jezusa do grzesznikw umierajcy na krzyu Dyzmas. By to wielki grzesznik, ktry cae ycie spdzi w wielkich wystpkach, za ktre zosta skazany na mier krzyow. Po drodze na Golgot spotka Pana Jezusa, ktrego przedtem prawdopodobnie nie zna, a moe nawet o Nim nie sysza. Od spotkania si na drodze krzyowej pilnie si przyglda Zbawicielowi, nie spuszcza ze wzroku przy ukrzyowania i sysza potem, jak On si modli na krzyu za swoich oprawcw. To wczuwanie si w mk towarzysza swych cierpie spowodowao poruszenie aski, a spojrzenie Pana, Jezusa na niego dokonao nawrcenia. Jake bliski by Dyzmas wiecznego potpienia, jako mobjca i zodziej. A oto nagle do tej ciemnej duszy zawita promie aski i ze zoczycy staje si pokutnikiem. aska Miosierdzia Boego tak go owieca, e w wiszcym obok siebie skazacu wyznaje Krla Krlestwa Boego. Nasamprzd staje w obronie Pana Jezusa przed blunierstwami ze strony otaczajcych. Jake zaszczytna bya ta obrona. Gdy uczniowie uciekli, Piotr si zapar, on jeden mocno wierzy, bohatersko ufa i wyznaje niewinno Chrystusa, potpiajc tym samym wyrok Piata, gdy mwi do drugiego otra: Ani si ty Boga nie boisz, cho t sam ponosisz kar. My co prawda sprawiedliwie, suszn bowiem zapat za uczynki odbieramy, ten wszak nic zego nie uczyni (uk. 23, 40 41). Wyznaje tedy publicznie swe grzechy i wystpuje jako pierwszy apologeta wobec czonkw Sanhedrynu i setnika. Nastpnie zwraca si do Chrystusa: Panie, wspomnij na mnie, gdy przybdziesz do krlestwa twego (uk. 23, 42). Pan Jezus przyjmuje pokut Dyzmasa i z pen mioci i Miosierdziem wspaniaomylnie odpowiada: Zaprawd powiadam tobie: dzi ze mn bdziesz w raju (uk. 23, 43). Tu Pan Jezus nie tylko obiecuje, ale daje mu z ca pewnoci wicej, anieli on prosi. Dyzmas baga bowiem, aby Zbawiciel wspomnia tylko o nim kiedykolwiek, a tu syszy, e jeszcze dzisiaj bdzie w szczliwoci niebieskiej, e nie pjdzie nawet do czyca. O jak szczliwa i
99

godna pozazdroszczenia godzina mierci po tylu latach wystpku i zbrodni! O jak wielkie i niepojte, nieskoczone i bezmierne Miosierdzie Boe spywa na dusz otra w ostatnim momencie jego ziemskiego ycia! * * * W licznych przypowieciach i czarujcych porwnaniach Pan Jezus kreli swj stosunek do grzesznikw, e wystarczy wspomnie jeszcze rozrzewniajc przypowie o owcy zgubionej, o synu marnotrawnym, o zgubionej drachmie, by stwierdzi prawdziwo powiedzenia: Miosierdzia chc, a nie ofiary. Bom nie przyszed wzywa sprawiedliwych, ale grzesznikw (Mat. 9, 13).

30. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM CHORYCH Obchodzi Jezus wszystkie miasta i wioski, uzdrawiajc wszelk chorob (Mat. 9, 35). Choroby ludzkie s skutkiem grzechu pierworodnego, ktry Pan Jezus przede wszystkim przyszed zgadzi. Dlatego do paralityka spuszczonego przez dach, nasamprzd powiedzia: Czowiecze, odpuszczaj ci si grzechy twoje, a potem dopiero doda: Wsta wemij oe twoje i id do domu twego (uk. 5, 20 i 24). Miosierdzie Jego jednak nie ograniczao si tylko do uzdrowienia duszy, ale si rozcigao i na choroby ciaa, o ktrych ewangelici mwi oglnie, e Zbawiciel uzdrawia wszelk chorob i wszelk niemoc, wymieniajc szczeglnie trzy uzdrowienia niewiast i pi uzdrowie chorych mczyzn. 1. Jako pierwszego z mczyzn Pan Jezus uzdrowi syna urzdnika krlewskiego w Kafarnaum. Strapiony ojciec chorego przyby do Kany, gdzie przebywa Zbawiciel, prosi, by natychmiast przyby i uzdrowi konajcego. Pan Jezus zdaje si na razie nie zwaa na t prob, chcc wzmocni wiar ojca, ktry nalega, aby Jezus osobicie uda si do chorego tak, jak wymaga si tego od lekarza. Dlatego z pewnym wyrzutem powiedzia: Jeli nie widzicie znakw i cudw, nie wierzycie a potem doda: Id, syn twj yje (Jan 4, 48 i 50). Ojciec uwierzy sowu temu, na drugi dzie wrci do domu i dowiedzia si od

100

spotkanych po drodze domownikw, e chopiec zosta uzdrowiony dnia poprzedniego o godzinie sidmej, kiedy to zapowiedzia Jezus. Mao cudw zdziaa Pan Jezus nie bdc na miejscu, a ten by pierwszy tego rodzaju i wywoa wielki rozgos w caym kraju. Ma on szczeglniejsze znaczenie, bo wskazuje, e do otrzymania ask niezwykych potrzeba silnej wiary, ktra daje nam odpowied na wszystkie zagadnienia bytu, czasu i wiecznoci. Gdyby nie choroba syna, urzdnik moe nigdy by si nie zwrci do Chrystusa, nie pozna Go i nie uwierzy. Widzimy wic, e i przeciwnoci doczesne wchodz w plan Miosierdzia Boego i maj dla kadego z nas olbrzymie znaczenie. Nastpnie w. ukasz opisuje uzdrowienie paralityka w domu Piotra. Poniewa natok ludzi nie pozwala przedosta si do Zbawiciela przez drzwi, czterech mczyzn wynioso chorego na dach i stamtd spucili go do stp Mistrza, ktry jak si rzeko nasamprzd uwolni go od grzechu, a potem uzdrowi na ciele. Cud ten wywoa rwnie wielkie poruszenie: Widzielimy dzisiaj rzeczy podziw budzce (uk. 5, 26), woali obecni, albowiem rozumieli, e tylko Bg moe odpuszcza grzechy i nastpnie cudownym uzdrowieniem potwierdza prawdziwo tego odpuszczenia. Na drugie wita Wielkanocne w okresie swego ycia publicznego, uda si Pan Jezus do Jerozolimy i tam przy Owczej Sadzawce uzdrowi czowieka chorego od lat 38. Przy tej sadzawce znajdowa si dom dla chorych, ktrzy czekali poruszenia wody przez Anioa, i kto pierwszy zstpowa do niej po poruszeniu, ten natychmiast bywa uzdrowiony. Zbawiciel nawiedzi ten dom i znalaz tam bardzo nieszczliwego chorego, ktry nie mg o wasnych siach uprzedzi innych, gdy si woda w sadzawce poruszaa, i dugi ju czas lea w ndzy i opuszczeniu. Pan Jezus zbliy si do niego i zapyta: Czy chcesz by zdrowym? Chory poczu ufno do pytajcego, ktry moe w jaki sposb przyjdzie mu z pomoc, i zwierzy si ze swojej ndzy. Wwczas Zbawiciel rzek mu: Wsta, wemij oe twoje i chod i natychmiast sta si zdrowym w czowiek (Jan 5, 6 i 8 9). w chory ju by bliski rozpaczy, gdy Pan Jezus ofiarowa mu swoj pomoc. Byo to wielkie Miosierdzie Boe dla niego, e zosta uzdrowiony natychmiast. Zbawiciel nie zapyta go nawet o wiar, jak to zwyk by czyni w takich wypadkach, a tylko potem spotkawszy go przypadkowo w wityni powiedzia, e choroba jego bya spowodowana jakim grzechem: Nie grzesz, aby ci si co gorszego nie zdarzyo (Jan 5, 14). Nie tylko tedy wyprowadza nieszczliwego z wielkiej ndzy, ale nadto wskazuje na jej przyczyn i przestrzega przed niebezpieczestwem jej powrotu. Nie tylko chorzy ydzi, ale i poganie korzystali z Miosierdzia Chrystusa Pana. Uzdrowi On bowiem midzy innymi sug setnika zaogi rzymskiej w Kafarnaum. Setnik ten okaza niezwyky stopie cnt, wiary, ufnoci i gbokiej

101

pokory. Gdy bowiem na prob ydw Zbawiciel wyruszy do domu setnika, aby uzdrowi jego sug, spotka jego wysacw, ktrzy przekazali Mistrzowi pokorne sowa gospodarza: Panie, nie jestem godzien, aby wszed pod dach mj. Przetom i siebie nie mia za godnego, aby przyj do ciebie, ale powiedz sowo, a bdzie uzdrowiony suga mj (uk. 7, 6 i 7). Jezus spenia wol setnika, nie wchodzi do jego domu, uzdrawia natychmiast sug i wychwala wiar poganina: Nawet w Izraelu tak wielkiej nie znalazem wiary (uk 7, 9). Ewangelista podaje jeszcze uzdrowienie opuchego na uczcie u faryzeusza, ktry w sobot zaprosi na ni Pana Jezusa. Przed Mistrzem staje czowiek chory na wodn puchlin w nadziei uleczenia. Zbawiciel zapytuje obecnych: Czy godzi si w szabat uzdrawia? a gdy nie byo odpowiedzi, uzdrawia go i kae odej, zapytujc zebranych: Jeli ktrego z was osio albo w wpadnie do studni, czy natychmiast nie wycigniecie go w dzie sobotni? (uk. 14, 3 i 5). Oto nowy dowd Miosierdzia Jezusa wzgldem chorego i zebranych. 2. Na uwag zasuguje jeszcze uzdrowienie trzech niewiast, ktre byy trapione cika niemoc. wiekra Piotra bya trawiona cik gorczk. Domownicy i krewni jej prosili Jezusa, aby j uzdrowi. Pan Jezus przyjmuje proby domownikw, zblia si do chorej, bierze j za rk, podnosi i uzdrawia natychmiast. Uzdrowiona niewiasta zrywa si i przez wdziczno usuguje Panu Jezusowi do stou. Byo to w domu Piotra, skd wie o uzdrowieniu .jego chorej wiekry rozesza si po okolicy i sprowadzia wielu innych chorych, a on na kadego kad rce i uzdrawia ich (uk. 4, 40). Wielkie Miosierdzie okaza Pan Jezus, e przyj proby domownikw, ktrych mio i przywizanie do chorej podobay si Panu Jezusowi. Poucza nas przez to, e jakkolwiek mamy kocha wszystkich ludzi, to przede wszystkim tych, z ktrymi jestemy zczeni wzami krwi i przyjani. W Kafarnaum Pan Jezus uzdrowi i drug niewiast, cierpic na krwotok od lat dwunastu. Postanowia ona skorzysta z okazji i z wielk wiar dotkna si szaty Zbawiciela, a natychmiast usta jej krwotok. I rzek Jezus: Kto si mnie dotkn, bo wiem, e moc moja przejawia si na zewntrz. Wwczas niewiasta przysza i upada przed Nim oraz powiedziaa Mu wszystk prawd. A on jej rzek: Crko, wiara twoja uzdrowia ci, id w pokoju (uk. 8, 44 48). Zbawiciel zna jej ndz, jej wspaniay sposb mylenia, jej tajemny czyn dotknicia szaty i chwil uzdrowienia. Tknity Miosierdziem cicho, szybko i skutecznie przychodzi jej z pomoc, w sposb nowy, a mianowicie przez samo dotknicie Jego sukni wierzchniej. Po raz pierwszy czyni cud nieproszony i bez pytania chorego oraz sprawia, e nawet Jego szaty s cudowne. Pniej powtrzy si to jeszcze kilkakrotnie.
102

W sobot przed witem Powicenia wityni Pan Jezus wchodzi do synagogi i spostrzega wrd rzeszy skurczon niewiast. Tknity litoci ku chorej od lat 18, przywouje j do siebie i mwi do niej: Niewiasto, uwolnion jeste od niemocy swojej. I woy na ni rce, a natychmiast ona si wyprostowaa i chwalia Boga (uk. 13, 12 i 13). * * * Oto jest osiem uzdrowie cudownych, jakich dokona Zbawiciel z Miosierdzia swego wzgldem chorych, a zostay opisane przez Ewangelistw nieco obszerniej. Niewtpliwie byo ich znacznie wicej, a wszystkie one wiadcz o litoci Zbawiciela nad ndz ludzk nie tylko duchow, ale i fizyczn i o gotowoci wyprowadzenia z niej nieszczliwych.

31. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM TRDOWATYCH Chc, bd oczyszczony. I natychmiast ustpi ze trd (uk. 5, 13). Jeeli uzdrowienie zwykych chorych byo wielkim Miosierdziem Chrystusa, to uzdrowienie trdem dotknitych byo dla nich bezcennym dobrodziejstwem miosiernym. Trd bowiem jest chorob najstraszniejsz. 1. Trd oszpeca czowieka zewntrznie i czyni go wstrtnym dla otoczenia. Skra chorego traci zdrow cer, a czonki niepomiernie nabrzmiewaj. Wszdzie si tworz rany i wrzody, oczy ciekn, gos staje si chrapliwy, paznokcie odpadaj, cae ciao powoli gnije i ropieje. W kocu trdowaty staje si ywym trupem i bardzo cierpi. Ciao ropiejce cuchnie nieznonie, a dusz trapi wielkie przygnbienie, trwoliwo i chorobliwa tsknota za mierci, ktra zwykle zbyt rycho nie nadchodzi. Choroba ta czsta bywa nieuleczalna i jest bardzo zaraliwa: wystarczy nieraz dotknicie szaty chorego, by wkrtce zachorowa. Trdowaci od najdawniejszych czasw wzbudzali wstrt w Izraelu, a prawo Mojeszowe wyczao ich ze spoecznoci ludzkiej: chorzy winni byli przebywa w miejscach odosobnionych i gdy spostrzegali, e jaki wdrowiec

103

niewiadomie zblia si w ich kierunku, winni byli ostrzega woajc: Odstpcie jestemy nieczyci! Badanie trdu i rozpoznawanie objaww jego wystpienia lub ustpienia naleao do obowizkw kapanw i tym samym miao charakter religijny. Trdowaci winni byli nosi wyrniajce ich suknie, chodzi z odkryt gow i podwizan twarz, a posiek bra z pewnego oznaczonego miejsca, gdzie go skadano jakby jakiemu dzikiemu zwierzciu. Uwaano powszechnie t chorob za przeklestwo i kar za grzechy. Trd tedy by symbolem cakowitego opuszczenia i ndzy, a Ojcowie Kocioa widz w nim symbol grzechu miertelnego, ktry wycza czowieka ze spoecznoci witych, powoduje ostre wyrzuty sumienia, sieje zgorszenie wrd blinich i czsto doprowadza ich do upadku. Grzech pozbawia czowieka wszystkich zasug dotychczasowych i monoci zbierania nowych, albowiem niszczy ycie nadprzyrodzone i zabija sam mono suenia Bogu. Wszystkie uczynki, spenione w stanie grzechu, s martwe, gdy nie maj mocy, ktra by im przed Bogiem dawaa zasug. Jest to wic trd duchowy, obezwadniajcy dusz i uniemoliwiajcy ycie nadprzyrodzone. Grzesznicy s to trupy chodzce, o ktrych autor Apokalipsy powiada: Znam sprawy twoje, i masz imi, e yjesz, a jeste umary (Obj. 3, 1), umary dla ycia nadprzyrodzonego, jak trdowaty wyczony ze spoecznoci ludzkiej. 2. Ewangelia mwi o dwu uzdrowieniach trdowatych. Trzej synoptycy (Mateusz, Marek i ukasz) zgodnie podaj uzdrowienie trdowatego, prawdopodobnie w okolicy Kafarnaum, ktry syszc o cudownej potdze Jezusa zdoby si na odwag, aby wbrew wszelkim przepisom zbliy si do Niego, pa na oblicze i prosi: Panie, jeli chcesz, moesz mi oczyci. A wycignwszy rk, dotkn si go, mwic: Chc, bd oczyszczony. I natychmiast ustpi ze trd. A on przykaza mu, aby nikomu nie powiada, ale: id, uka si kapanowi i ofiaruj za oczyszczenie twe, jako przykaza Mojesz na wiadectwo im (uk. 5, 12 14). Ten trdowaty by chyba w ostatnim stadium tej choroby, gdy Ewangelista mwi cay trdem pokryty. Mimo to przemawia z wielk wiar i ufnoci, gdy nie prosi wyranie o to, czego pragnie, ale warunkowo, jeli chcesz. Odpowiednio do jego wielkiej ufnoci Zbawiciel okazuje mu wielkie Miosierdzie, gdy dotyka go rk i w jednej chwili oczyszcza. Krtka i lakoniczna odpowied na krtk, pen ufnoci prob. Odsyajc uzdrowionego trdowatego do kapanw, chcia przypomnie si im w wityni, aby oczyci ich z wikszego jeszcze trdu niewiary; chcia rwnie zachowa przepisy prawa Mojeszowego, ktre nakazywao zoy ofiar i da si ogosi oczyszczonym. Przepisana ceremonia ogoszenia bya nastpujca: poza miastem zabijano ptaka, a drugiego zanurzano w wodzie zmieszanej z krwi i puszczano na

104

wolno. W wityni oczyszczony skada na ofiar baranka, ktrego krwi zmieszan z oliw pomazywano go na znak, e odzyskiwa on charakter kapaski, jaki otrzymywa kady Izraelita przy obrzezaniu, a ktry traci przez nieczysto trdu. Pan Jezus zabroni oczyszczonemu zatrzymywa si i rozgasza o cudownym uleczeniu. Ten zakaz ponawia si bdzie do czsto, a to dlatego, aby nauczy uczniw pokory. Wreszcie Pan Jezus nie chcia by powodem star midzy swoim ludem, a swymi wrogami. O drugim uzdrowieniu dziesiciu trdowatych mwi w. ukasz: I stao si, e gdy zda do Jeruzalem, przechodzi rodkiem Samarii i Galilei. A gdy wchodzi do niektrej osady, zabiego mu drog dziesiciu mw trdowatych, ktrzy stanli z daleka i zawoali, mwic: Jezusie, nauczycielu, zmiuj si nad nami. A ujrzawszy ich rzek: Idcie, ukacie si kapanom. I stao si, gdy szli, e byli oczyszczeni. A jeden z nich skoro zobaczy, e by uzdrowiony, wrci si gosem wielkim wielbic Boga i pad na oblicze do stp jego, dzikujc: a by to Samarytanin. A Jezus odpowiadajc rzek: Czy nie dziesiciu byo oczyszczonych? Gdzie jest dziewiciu? Nic znalaz si nikt, kto by wrci i da chwa Bogu, jeno ten cudzoziemiec. I rzek mu: Wsta, id, bo wiara twoja uzdrowia ci (uk. 17, 11 19). Trdowaci napotkali Pana Jezusa przypadkiem, ale prawdopodobnie syszeli o Jego cudach, dlatego z daleka zaczli prosi o uzdrowienie. Pan Jezus widzia ich wielk ndz i z Miosierdzia swojego ich uzdrowi odpowiednio do pokadanej w Nim ufnoci. Mieli oni rwnie i wielk wiar, ktra si ujawnia w tym, e na rozkaz Mistrza natychmiast poszli do kapanw, zanim jeszcze zostali uzdrowieni. Dopiero bowiem w drodze stwierdzili, e otrzymali zdrowie. T wiar pochwala Zbawiciel u Samarytanina, ktry jeden powrci, aby podzikowa za Miosierdzie. Dlaczego nie wrcili Galilejczycy? To zdziwio Zbawiciela, a moe dziwi i kadego z nas. Naturalne poczucie sprawiedliwoci zawsze skania do wdzicznoci za otrzymane dobrodziejstwo, a tu byo dobrodziejstwo niezwyke wielki cud Miosierdzia Boego. Ci Galilejczycy byli wyzuci z naturalnych pobudek wdzicznoci, a nadprzyrodzonych jeszcze nie otrzymali. Moe powstrzymaa ich boja przed powrotem do Mistrza, a moe zostali zatrzymani przez kapanw, nienawidzcych Cudotwrcy. W kadym razie niewdziczno ich jest raca. Ze sw Zbawiciela widzimy, e niewdziczno Galilejczykw bardzo Go boli, tak mocno jak Go cieszy wdziczno jednego z uzdrowionych, tym bardziej, e to by Samarytanin. ydzi w ogle otrzymali wiksze Miosierdzie, dlatego winni by mie lepsze zrozumienie rzeczy nadprzyrodzonych i obowizkw wzgldem Boga. Stanowisko i przywileje nie s powodem, by okazywa niewdziczno za otrzymane aski, ale raczej na odwrt. Niewdziczno jest wystpkiem, pocigajcym kar przynajmniej odmwienia Miosierdzia na przyszo. Natomiast wdziczno sprowadza na Samarytanina
105

nowe dobrodziejstwo, jakim jest pomnoenie wiary i moe doprowadzenie go do uznania Chrystusa za Syna Boego. * * * Mona sobie wyobrazi ndz biednych trdowatych i ich pokutne woanie do Zbawiciela, koatanie do Jego Miosierdzia: Jezusie, Nauczycielu, zmiuj si nad nami! Jakie zy musiay towarzyszy ich probom! Dusze przejte sw ndz zdobywaj si na gbok pokor i szacunek wzgldem tego, ktry moe okaza im miosierdzie. Tkliwe Serce Jezusa nie mogo by obojtne na ndz nieszczliwych i speniy si tu Jego sowa: Procie, a bdzie wam dane, szukajcie, a znajdziecie, koaczcie, a bdzie wam otworzone. Nie naley nigdy wtpi, nawet w najwikszym nieszczciu, ale trzeba usilnie woa i prosi wytrwale i z ufnoci, a ju sama modlitwa bdzie czynem stanowczym, krokiem decydujcym, po ktrym jeeli nie zostaniemy cakowicie wysuchani, to zawsze bdziemy wewntrznie pocieszeni i pokrzepieni.

32. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM LEPYCH I otworzyy si oczy ich (Mat. 9, 30). W Palestynie byo duo lepych, jak zreszt jest i teraz. czyli si oni zwykle po dwch, a nieraz i wicej, a ten ktry odznacza si wiksz inicjatyw, reprezentowa innych. Chrystus Pan, uzdrawiajc rnych chorych, nie pomin i tych kalek i chtnie im wzrok przywraca. Ewangelia wspomina o uzdrowieniu szeciu lepcw, z ktrych jeden by pozbawiony wzroku od urodzenia. 1. w. Mateusz podaje uzdrowienie dwch lepych w Kafarnaum. Liczne cuda Pana Jezusa w tym miecie zrodziy u ociemniaych siln wiar, wielk tsknot i mocn ufno, e i oni doznaj Miosierdzia. Dlatego gdy si dowiedzieli o przechodzcym blisko Mistrzu, szli za nim dwaj lepi woajc i mwic: Zmiuj si nad nami, Synu Dawidw. A skoro wszed do domu, lepcy przystpili do niego. I powiedzia im Jezus: Wierzycie, e mog wam to uczyni? Rzekli mu: Zaiste, Panie. Tedy dotkn si oczu ich mwic: Niech

106

si wam stanie wedle wiary waszej. I otworzyy si oczy ich. A Jezus zagrozi im mwic: Baczcie, aby si kto nie dowiedzia (Mat. 9, 27 30). Pan Jezus chcia przygotowa lepcw do przyjcia aski przez cierpliwo, poddanie si, pokor i wytrwanie. Dlatego na razie zdawa si nie zwaa na nich i nie oglda si, gdy woali na ulicy. Dopiero w domu pyta ich, czy rzeczywicie wierz i uzdrawia. Maj wic oni jak gdyby wspdziaa z Jezusem, aby otrzyma tak wielkie Miosierdzie przywrcenie utraconego wzroku. Jest to pierwsze uzdrowienie lepoty, w ktrym przejawia si roztropno, mdro, a przede wszystkim nieskoczone Miosierdzie Jezusa wzgldem nieszczliwych. Ci za nas pouczaj, e wierze, ufnoci i wytrwaoci nic si oprze nie moe. Po raz pierwszy Jezus zosta tu nazwany Synem Dawida, co u ydw byo tytuem Mesjasza. w. Marek opowiada o uzdrowieniu lepego z Betsaidy, ktrego przywiedli i prosili, aby si go (Jezus) dotkn. I ujwszy lepego za rk, wyprowadzi go poza wie, a plunwszy na oczy jego i woywszy na swe rce, zapyta go, czy co widzi. A on spogldajc rzek: Widz, niby drzewa, ludzi chodzcych. Po czym znowu woy rce na oczy jego, i pocz widzie, i zosta uzdrowiony, tak e jasno widzia wszystko. I odesa go do domu jego, mwicie: Id do domu swego, a gdy wejdziesz do wsi, nie powiadaj nikomu (Marek 8, 22 26). Dlaczego Zbawiciel nie uzdrawia chorego w samej wsi? Dlatego, e jak i w poprzednim wypadku pragnie przygotowa lepego do otrzymania Miosierdzia Boego i wspdziaania z nim. Dlatego dokonywa cudu powoli a nie nagle w miar, jak u nieszczliwego potgowaa si wiara i ufno w Miosierdzie Boe. Na razie ta ufno nie bya silna, albowiem nie sam on przyszed do Chrystusa i nie sam prosi o uzdrowienie. Zbawiciel za zwykle zwraca uwag na usposobienie chorych i da od nich cho w maym stopniu wspdziaania w otrzymaniu Miosierdzia Boego. Zakazujc rozgaszania cudu Pan Jezus moe chcia, aby uzdrowiony w spokoju i skupieniu rozway to dobrodziejstwo i dziki zoy Bogu, wystrzegajc si zego uywania zdrowia. Synoptycy podaj jeszcze uzdrowienie ze lepoty w Jerycho. Przy tym Mateusz mwi o dwch lepych, a Marek i ukasz o jednym. Ta rozbieno pochodzi std, e byo w rzeczywistoci dwch ociemniaych, ale jeden z nich odznacza si wiksz inicjatyw, sam przemawia do Chrystusa i reprezentowa te drugiego. Nadto wedug w. ukasza uzdrowienie nastpio przy wejciu do miasta, a wedug w. Marka i w. Mateusza przy wyjciu. Tu trzeba rozrni Jerycho staroytne i Herodowe. lepi znajdowali si midzy tymi miastami. Dlatego mona powiedzie, e uzdrowienie nastpio przy wyjciu z jednego miasta, a przy wejciu do drugiego. lepi, siedzc przy drodze, usyszeli szmer rzeszy idcej i zapytali, kto to idzie w tak licznym otoczeniu. Odpowiedziano im, e idzie Jezus z Nazaretu, o

107

ktrym oni chyba ju wiedzieli. Dlatego zaczli woa: Jezusie, Synu Dawidw, zmiuj si nad nami (Mat. 20, 30; Marek 10, 47; uk. 18, 38). Ale wielu nie podobaa si nazwa Synu Dawidw, ktr jak si rzeko stosowano tylko do Mesjasza i ajali ich, aby milczeli. Pan Jezus zatrzymuje si, woa lepych i pyta: Co chcecie, abym wam uczyni? Mwi mu: Panie, aby otworzyy si oczy nasze. Ulitowa si tedy nad nimi Jezus i dotkn oczu ich, a natychmiast przejrzeli i poszli za nim (Mat. 20, 32 34). Usposobienie lepych odpowiada dobrodziejstwu, ktrego doznali. Mieli oni wielkie pragnienie zdrowia, wiar w Jezusa Mesjasza, ktrego nazwali Synem Dawida, oraz mocn ufno w Jego Miosierdzie. w. Marek jednego nazywa Bartymeuszem, ktry peen ufnoci w pomoc Jezusa nawet paszcz swj zrzuci, by jak najprdzej by przy Jezusie. Wbrew upomnieniu niektrych z rzeszy, publicznie wyznaj Go Synem Dawida, a wic Mesjaszem i nie doznaj zawodu: Pan Jezus dotyka si ich oczu i natychmiast widz. Na uwag zasuguje pytanie Pana Jezusa skierowane do lepych: Co chcecie, abym wam uczyni?. Wiedzia, o co chodzi, lecz pyta dlatego, by oni sami sprecyzowali sw prob, aby wspdziaali jak i w poprzednich wypadkach w otrzymaniu ask nieskoczonego Miosierdzia Boego. 2. w. Jan podaje uzdrowienie lepego od urodzenia, ktre nastpio w Jerozolimie w trzecim roku nauczania publicznego po wicie Namiotw, kiedy Pan Jezus nazwa siebie wiatoci wiata. Pewnej soboty przechodzi obok czowieka lepego, ktry ebra. Idcy z Nim uczniowie zapytali Mistrza: Kto zgrzeszy, on czy rodzice jego, e si lepym narodzi? Odpowiedzia Jezus: Ani on nie zgrzeszy, ani rodzice jego, ale by sprawy Boe na nim si okazay To powiedziawszy splun na ziemi, uczyni boto ze liny i pomaza mu botem oczy, mwic: Id i obmyj si w sadzawce Siloe Odszed tedy, obmy si i wrci widzc (Jan 9, 2 7). Cud ten jest sam w sobie niezwyky i absolutny, a rodki, ktrych Zbawiciel uy, nie byy w stanie same sprowadzi takiego wielkiego skutku. Obmycie si bowiem w sadzawce Siloe wzroku przywrci nie moe. Ceremonia za namaszczenia oczu botem, uczynionym ze liny i piasku, miaa na celu tylko przygotowanie nieszczliwego do uzdrowienia, a adnego zwizku naturalnego ze skutkiem nie miay. Zreszt ta ceremonia, jak i tamte przy uzdrowieniu poprzednich lepych, bya symbolem tych obrzdw jakie Koci dzi stosuje przy administrowaniu Chrztu w., ktry obmywa dusz z bota grzechu pierworodnego i stwarza w nas ycie nadprzyrodzone. Cud ten przedstawia nam tajemnic Odkupienia, bez ktrego caa ludzko byaby jak w lepy: bez monoci patrzenia na wszystko wzrokiem wiary; staaby przed bramami nieba, jak w ociemniay pod wityni, nie mogc wej do wntrza i napawa si jego rozkosz. To uzdrowienie nastpio

108

w sobot, ktrej wicenie byo wykolawione przez faryzeuszw i wymagao miosiernego sprostowania. Sowem, cud ten by dzieem Miosierdzia Boego wzgldem zarwno uzdrowionego, jak faryzeuszw i wszystkich ydw, ktrzy przeprowadzali dochodzenie, czy uzdrowiony by rzeczywicie owym lepym od urodzenia. Chrystus Pan uzupeni cud, zbliajc si do uzdrowionego i pytajc: Czy wierzysz w Syna Boego? A on odpowiadajc rzek: Kt to jest, Panie, abym mg w niego uwierzy? I rzek mu Jezus: Widziae go ju, a jest nim ten, ktry mwi z tob. A on rzek: Wierz, Panie. I upadszy zoy mu pokon. I rzek Jezus: Na sd przyszedem ja na ten wiat, aby ci, co nie widz przejrzeli, a ci, ktrzy widz, olepli (Jan 9, 35 39). lepy, wyznajc wiar, staje si widzcym, a faryzeusze, uwaajc siebie za widzcych, s lepi. * * * Jaka ciemno moe panowa w duszach, ktre nie chc poj wielkich myli Boych. Wyrwij mi, Panie z mych prnych i bdnych poj! Otwrz oczy moje na to wiato, ktre odsania nam prawd, jaka owieca kadego czowieka (Jan 1, 9).

33. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM GUCHYCH I NIEMYCH Otworzyy si uszy jego i rozwizay si wizy jzyka jego (Marek 7, 35). Wrd uzdrowionych przez Pana Jezusa, midzy innymi byli i guchoniemi. Ewangelia wymienia szczegowo trzy wypadki uzdrowienia guchoniemych, jakkolwiek byo ich znacznie wicej, albowiem w. Mateusz mwi oglnie: I przystpiy do niego wielkie rzesze, majc z sob niemych, chromych, lepych, uomnych i innych wielu. I zoyli ich u stp jego, a on ich uzdrowi (Mat. 15, 30). 1. Pierwsze uzdrowienie guchoniemego byo w Dekapolis. I przywiedziono mu guchego i niemego, proszc go, aby woy na rk. A
109

wziwszy go na bok, z dala od rzeszy, woy palce swoje w uszy jego, a lin sw dotkn jzyka jego i wejrzawszy w niebo westchn i rzek do niego: Effetha! to znaczy: Otwrz si. I natychmiast otworzyy si uszy jego, i rozwizay si wizy jzyka jego, i mwi dobrze. I rozkaza im, aby nikomu nie powiadali. Ale im wicej im nakazywa, tym wicej jeszcze rozgaszali. I tym bardziej zdumiewali si, mwic: Dobrze wszystko uczyni, i guchym sprawi, e sysz i niemym, e mwi (Marek 7, 32 37). Guchoniemy nie mg wiedzie, kim jest Pan Jezus i dlaczego go przyprowadzono do Niego. Dlatego Zbawiciel wybra takie ceremonie, ktre by guchoniememu wszystko mogy wytumaczy i obudzi w nim ch odzyskania daru mowy i w ten sposb wspdziaania z Miosierdziem Boym. Poniewa to byo w krainie zamieszkaej przewanie przez pogan, mona przypuszcza, e i guchoniemy by poganinem i o Osobie Zbawiciela nawet nie sysza. Znalaz si tu Pan Jezus przypadkiem, dziaa jak gdyby mimochodem i dlatego o tym cudzie zabrania rozgasza, nie chcc rozgosu. Uzdrowienia fizyczne byy pierwotypami i zapowiedziami przyszych ustanowionych przez Chrystusa Sakramentw, a uzdrowienia z niemoty, guchoty jak i lepoty byy pierwotypem i zapowiedzi Chrztu w. Te bowiem dolegliwoci wystpuj u ludzi przewanie, a przynajmniej bardzo czsto, jako braki wrodzone nieraz nawet w poczeniu z optaniem, jak to zobaczymy niebawem. S one obumarciem natury i si duchowo ywotnych. Przez cudowne uleczenie otrzymuje chory mono uywania ycia. Jest to wielkie Miosierdzie Boe, ktre byo pierwotypem Miosierdzia we Chrzcie w., pokonujcym mier nadprzyrodzon, a aska w nim otrzymana przynosi wadz potrzebn do udziau w yciu z wiary. Dlatego i ceremonie przy Chrzcie w. s podobne do tych, jakich tu uy Zbawiciel: sl mdroci, dotknicie palcem, tchnienie i namaszczenie lin. Jakie uczucie ogarno guchoniemego po uzdrowieniu? Prawdopodobnie czu si jak nowonarodzony, przed ktrym otworzyo si nowe wspaniae ycie. I nas nawiedzio Miosierdzie Boe w Sakramencie Chrztu w., wlewajc ycie nadprzyrodzone: nadprzyrodzony such, uzdalniajcy do suchania prawd nadprzyrodzonych, nadprzyrodzon mow do goszenia takich prawd, nadprzyrodzony wzrok do spostrzegania i czynienia znakw zewntrznych sprowadzajcych ask Bo. Jest to bezcenne Miosierdzie Boe, ktrego zapowiedzi i pierwotypem byo cudowne uzdrowienie lepych i guchoniemych. 2. Nastpne dwa cudowne uzdrowienia niemych Ewangelici cz z uzdrowieniem optanych. Byo to w trzecim roku ycia publicznego Chrystusa po Przemienieniu na Grze Tabor. Po zejciu z tej gry, Zbawiciela otoczya rzesza, ktra Go mile witaa. Wtem pewien m pada Jezusowi do ng i prosi,

110

by si zlitowa nad synem jego, ktry jest niemym i optanym lunatykiem (Marek 9, 16). Przy tym dodaje, e prosi uczniw, aby tego ducha wypdzili, ale oni nie mogli tego uczyni. Uczniowie stoj zawstydzeni i zasmuceni. Przykro byo i Mistrzowi, ktry przed chwil znajdowa si w chwale, a obecnie spoglda na straszn moc szatana, wobec ktrego uczniowie s bezradni. Tote z ust Pana Jezusa wyrywaj si sowa wyrzutu: O plemi niewierne i przewrotne, dokde bd z wami? I dugo was cierpie bd? Przyniecie go tu do mnie (Mat. 17, 16). A gdy przynieli, zapyta ojca: Jak dawno mu si to zdarzyo? Odrzek: od dziecistwa. Gdy nastpnie ojciec paczc zawoa: Wierz, Panie, zarad niedowiarstwu memu Jezus nakaza duchowi nieczystemuDuchu guchy i niemy! Ja tobie rozkazuj, wynijd z niego, a nie wchod we wicej. A krzyczcie i gwatownie nim targajc, wyszed z niego. I sta si jako martwy, tak e wielu mwio, e umar. Jezus za ujwszy rk jego, podnis go a on powsta (Marek 9, 19 28). Na uwag zasuguje nagana, jak Zbawiciel da uczniom. Odnosi si to do braku wiary i ufnoci w Miosierdzie Boe zarwno u uczniw, jak i u obecnych, a przede wszystkim u ojca chorego. Jedynie brak wiary i ufnoci byy powodem zasmucenia Pana Jezusa. Aby obudzi wiar w sercu ojca chorego modzieca, Zbawiciel uywa takich rodkw: 1. dopuszcza, aby modzieniec ujawni najwiksz sabo: natychmiast duch pocz nim targa i upadszy na ziemi (modzieniec) tarza si, toczc pian (Marek 9, 19); 2. okazuje wielkie wspczucie ojcu, dopytujc si o szczegy choroby, i 3. zachca do wywoania wikszej wiary i ufnoci: Jeli moesz uwierzy, wszystko moliwe jest wierzcemu (Marek 9, 22). Dopiero potem chorego uzdrawia. Na pytanie za uczniw, dlaczego oni nie uzdrowili, odpowiada: Ten rodzaj adnym sposobem wynij nie moe, jeno przez modlitw i post (Marek 9, 28). Pytanie Apostow byo postawione z wielk pokor, prostot i gorliwoci. Pan Jezus majc na wzgldzie postp ich duszy, poucza o rodkach stosownych. Moc wypdzania szatanw zaley tylko od Boga, ale ze strony ludzi trzeba wielkiej ufnoci w Miosierdzie Boe. Takiej ufnoci brakowao Apostoom, wic nie mogli cudu dokona. Drugim warunkiem ze strony ludzi jest modlitwa i post, ktry uwalnia czowieka z wizw nieokiezanej natury i niszych popdw cielesnych; na tych chuciach polega potga szatana, ktr czowiek przez modlitw i post zwycia. O miejscu drugiego uzdrowienia niemego i optanego, ktry wedug w. Mateusza by i lepy (Mat. 12, 22). Ewangelici nic nie mwi. Prawdopodobnie byo to w Judei po wicie Namiotw w trzecim roku publicznego ycia Chrystusa. Wtedy przywiedli mu optanego lepego i niemego, a on go uzdrowi, tak e mwi i widzia. I zdumieway si wszystkie rzesze i mwiy: Czy ten jest Synem Dawida? Faryzeusze za syszc to rzekli: Ten jeno przez Belzebuba, ksicia czartowskiego, wygania czarty (Mat. 12, 22 24).

111

Cud ten by tak oczywisty, e nikt nie mg mu zaprzeczy. Dlatego rzesze uznaj, e sprawca cudu jest Mesjaszem, a faryzeusze, chcc osabi wraenie tego cudu wrd ludu, usiuj go wytumaczy dziaaniem nadprzyrodzonej siy szatana, Belzebuba. Belzebub byo to bstwo filistyskie w miecie Akkaron, ktre miao ochrania jego mieszkacw przed zjadliwymi owadami i muchami, bdcymi w Palestynie symbolem czartw. Przypisujc cud Jezusa mocy Belzebuba, ydzi dopuszczali si blunierstwa, niewiary i pogardy Zbawiciela, a jednoczenie wiadomie i dobrowolnie sprzeciwiali si najoczywistszym faktom, czyli grzeszyli przeciwko Duchowi witemu. Zbawiciel spokojnie stwierdza blunierstwo faryzeuszw, grozi im kar wieczn, gdy mwi: Kady grzech i blunierstwo bdzie ludziom odpuszczone, ale blunierstwo Ducha nie bdzie odpuszczone Kto by je wyrzek przeciw Duchowi witemu, nie bdzie mu odpuszczone ani w tym, ani w przyszym wieku (Mat. 12, 31 32). Zarwno samo uzdrowienie, jak i groba kary wiecznej byy dzieem wielkiego Miosierdzia Chrystusa. * * * Na szczeglniejsz uwag zasuguje modlitwa, jak przy uzdrawianiu guchoniemych Zbawiciel ju to posuguje si sam, ju to poleca j Apostoom jako konieczny rodek do korzystania z charyzmatw. Trzeba wychodzi z gbi duszy, gdy si chce skutecznie pomc ludziom i nakoni ich ku dobremu, a tym bardziej gdy si chce rozrusza wasn dusz. Trzeba wwczas woa do nieba z gbi wasnego jestestwa, jak to midzy innymi czyni Prorok Elizeusz, gdy wskrzesza modzieca, jak to czyni i sam Zbawiciel.

112

34. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM OPTANYCH I rzuciwszy go na rodek, szatan wyszed (uk. 4, 35). Oprcz wymienionych ju dwch optanych, ktrych Zbawiciel uzdrowi jako niemych, Ewangelia szczegowo wymienia uzdrowienia przez Chrystusa Pana jeszcze czterech optanych, ktrym okaza przez to swoje wielkie Miosierdzie. 1. Jeszcze w pierwszym roku swego publicznego ycia, po przybyciu do Kafarnaum Pan Jezus wstpi do synagogi, gdzie by czowiek optany przez ducha nieczystego, i zawoa gosem wielkim, mwic: Ach, c ci do nas, Jezusie Nazareski. Przyszede zgubi nas. Znam ci, wiem, kto jest, wity Boy, I zgromi go Jezus, mwic: Zamilknij, a wynijd z niego. I rzuciwszy go na rodek, szatan wyszed z niego, nic mu nie szkodzc. I pad strach na wszystkich, i zwracali si jeden do drugiego, mwic: C to za sowo, e ma wadz i moc rozkazywa duchom nieczystym a ustpuj (uk. 4, 33 36). Za czasw Chrystusa Pana optanie zdarzao si do czsto, szczeglnie w Galilei. Poganie i Saduceusze zaprzeczali istnieniu wiata duchw i nie umieli si broni przed zymi, moe dlatego optani byli przewanie z pogan. ydzi uznawali fakt optania i posiadali na nie rne zaklcia, a Ewangelia stwierdza to przedstawiajc walk, jak Zbawiciel wypowiedzia wadzy szataskiej nad wiatem. W Kafarnaum staje On po raz pierwszy do walki z t moc ciemnoci, a staje w postaci zaczepnej i od razu zwycia, jako w Syn Boy, aby zniweczy dziea diabelskie (I. Jan 3, 8). Przez wypdzanie szatanw z optanych Zbawiciel okazuje wielkie Miosierdzie i najlepiej udowadnia, e jest Bogiem, ktry jedynie moe dokona tego czynu. Na gos Zbawiciela szatan w optanym wpada w wielki niepokj i zo, a potem ogarnia go strach i sabo. Skary si, e si czuje wobec Pana Jezusa bardzo le, dry, ryczy, krzyczy i woa, e nadchodzi koniec jego panowania, wyznaje z przeraeniem Jezusa Mesjaszem i wreszcie zdobywa si na niedony krok, aby ofiar sw zgubi, targa j i rzuca, ale jej nie moe zaszkodzi. Pan Jezus zachowuje si spokojnie, kae mu milcze i postpuje z nim, jak z najgorszym niewolnikiem: jednym sowem wypdza go z optanego jako intruza.
113

Szatan to straszna i okrutna potga; zieje on nienawici do Boga i ludzi, jak i do wszystkich dzie Boych, ktre usiuje zniszczy. Przede wszystkim czowieka szatan ma w nienawici, ponia go, plugawi, upadla i zabija. Dlatego. Zbawiciel nazywa go mobjc: On jest morderc od pocztku i w prawdzie nie wytrwa, bo nie masz w nim prawdy; gdy wypowiada kamstwo, mwi od siebie, bo kamc jest i ojcem kamstwa (Jan 8, 44). On burzy ycie, owiat, maestwo; on rwnie usiowa zniszczy dzieo Odkupienia. Teraz niby wyznaje Mesjasza, ale w rzeczywistoci wyznanie to jest podstpem, chytroci, zoliwoci. Chrystus Pan przez uzdrowienie optanego okaza mu wielkie Miosierdzie, albowiem nie tylko ciao, ale i dusz jego uwolni od wadzy mocy nieczystej; okaza przez to Miosierdzie swoje caej okolicy, dokd tylko wie o tym zdarzeniu dosza. Ale On tak miosierny dla ludzi nie zna Miosierdzia dla zych mocy: sowa Jego brzmi jako zapowied wojny przeciwko caej potdze pieka. Szatani maj si precz wynosi ze wiata, albowiem s osdzeni na zawsze jako niepoprawni wrogowie Boga i caego rodzaju ludzkiego. Za nieszczsn ofiar Pan Jezus ujmuje si z ca litoci i wyrywa j z krainy grzechu i pieka. 2. Nastpne dwa wypadki uzdrowienia optanych, zanotowane przez Ewangelistw, miay miejsce w okolicach zamieszkanych przez pogan: w Dekapolis i krainie Tyru i Sydonu. Do Dekapolis uda si Pan Jezus z Apostoami po uspokojeniu burzy na morzu. Zaledwie wyszli z odzi (w krainie Gerazy), natychmiast zabiegli im drog dwaj optani, ktrzy wychodz z grobw tak straszni, e nikt nie mg przej ow drog. I oto poczli krzycze, mwic: Co ci do nas, Jezusie, Synu Boy? Przyszede tu przed czasem mczy nas. A byo niedaleko od nich pasce si stado wielu wieprzw. Ze duchy tedy prosiy go, mwic Jeli masz nas wyrzuci, dopu nam wnij w to stado wieprzw. I rzek im: Idcie. Oni za wypadszy weszli w wieprze. A oto cae stado z wielkim pdem wpado w morze z pochyoci i zgino w wodach. Pasterze za uciekli i przybywszy do miasta oznajmili wszystko, i o tym, co si stao z optanymi. A oto cae miasto wyszo naprzeciw Jezusa i ujrzawszy go prosili, aby odszed z ich granic (Mat. 8, 28 34). ukasz i Marek opowiadaj tylko o jednym uzdrowionym w Gerazie optanym, prawdopodobnie dlatego, e ten by najbardziej trapiony przez zego ducha, a po uzdrowieniu chcia si do Zbawiciela przyczy, gdy drugi zachowywa si bardziej biernie. Zamiast zamkn drog Panu i zagrozi Mu, jak to czynili z innymi, optani przychodz do Zbawiciela, rzucaj si Mu do ng, skowycz jak psy bite, prosz i zaklinaj, eby ich nie posya w przepa i nie drczy. Wynikaoby std, e duchy upade maj wicej wolnoci na ziemi, anieli w piekle, dokd po sdzie bd na stae wygnane. Jak smutny i straszny obraz przedstawiaj one w swojej upadej istocie!
114

ukasz i Marek dodaj, e Pan Jezus zapyta: Jakie jest twe imi? I rzek mu: Imi moje legion, bo jest nas wielu (Marek 5, 9). Sowo legion wzbudzao u Rzymian przeraenie ze wzgldu na wysok liczb (od 5000 do 6000 onierzy) i niezwyk organizacj, gniotc wszystko po drodze. Duch, gnbicy optanego, uy tego wyrazu w znaczeniu oglnym, e zych duchw jest wiele i e s dobrze zorganizowane. Nie mogc ju szkodzi ludziom, wstpiy one w wieprze, by sprawi szkod mieszkacom i uniemoliwi przez to Panu Jezusowi pozostanie w tej krainie. Wielkie Miosierdzie okaza Zbawiciel owym optanym, e dla ich uwolnienia przybywa do kraju pogan i naraa si na przykroci. Jeden z nich po uwolnieniu od szatana baga Jezusa, aby mg zosta przy Nim, ale Zbawiciel Nie przyj go, ale mu rzek: Id do domu twego i do swoich, a oznajmij im, jak wielkie rzeczy Pan ci uczyni i jak si nad tob ulitowa (Marek 5, 19). Jak miy widok przedstawi si Gerazeczykom, gdy ujrzeli optanego u stp Chrystusa, odzianego w szaty i uwolnionego od okrutnego wroga. Zdawaoby si, e powinni byli by wdziczni Zbawicielowi, tymczasem oni prosili, by jak najprdzej kraj ich opuci. Tak postpuje wielu i dzisiaj, gdy ze wzgldu na straty materialne wol Chrystusa si pozby. Tymczasem przemija czas Miosierdzia Boego, Pan Jezus si oddala i ju potem zabraknie czasu, aby Go znw spotka. Ewangelici jeszcze podaj uzdrowienie optanej crki niewiasty Chananejskiej. Byo to w okolicach Tyru i Sydonu, dokd si Pan Jezus chwilowo usun od wrogw na pocztku trzeciego roku swego ycia publicznego. Wie o Cudotwrcy dotara a tutaj. I natychmiast przybya niewiasta, ktr Mateusz nazywa Chananejk, a Marek Syrofenicjank, proszc o uzdrowienie jej optanej crki. Zbawiciel na razie nie chcia z ni rozmawia, nie sucha jej baga, a na wstawiennictwo za ni Apostow powiedzia: Nie dobrze jest bra chleb synowski a rzuca psom. Ona za powiedziaa: Tak jest, Panie, ale przecie i szczenita jedz z odrobin, ktre padaj ze stou panw ich. Wtedy odpowiadajc Jezus rzek do niej: O niewiasto, wielka jest wiara twoja; niechaj ci si stanie, jako chcesz. I uzdrowiona bya crka jej onej godziny (Mat. 15, 26 28). Wielk wiar i ufno w Miosierdzie Boe okazaa ta niewiasta, gdy bdc pogank nazywa Pana Jezusa Synem Dawida: Zmiuj si nade mn, Panie, Synu Dawidowy (Mat. 15, 22); ujawnia rwnie wytrwao w probie i nie zwyk pokor. Nikogo chyba nie wystawi Zbawiciel na tak tward prb, gdy przyrwna j do psa. Jako bogata i wyksztacona moga si obrazi, a tymczasem wyznaje swoj niegodno i ndz i znajduje odpowied tak pen wyszego ducha i tak rozczulajco pokorn, e rozbroia sprawiedliwo, a zjednaa wielkie Miosierdzie dla siebie i crki.

115

* * * Widzimy std, jak wiele moe uprosi modlitwa pena wiary, pokory, ufnoci i wytrwaoci, e nawet zdejmuje przeklestwo Noego, rzucone na Chama i jego potomstwo.

35. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WE WSKRZESZENIU UMARYCH Modziecze, tobie mwi, wsta! I usiad umary i pocz mwi (uk. 7, 14 15). Ewangelici podaj trzy wypadki wskrzeszenia umarych: modzieca z Naim, crki Jaira oraz azarza; chocia prawdopodobnie byo ich wicej. Modzieca i dzieweczk Zbawiciel wskrzesi jeszcze nie pogrzebanych, natomiast azarza w cztery dni po pogrzebie. Wszystkie te wskrzeszenia wiadcz o potdze Boskiej Jezusa i Jego nieskoczonym Miosierdziu. 1. Wskrzeszenia modzieca w Naim dokona Pan Jezus jeszcze na pocztku swojej dziaalnoci publicznej, gdy uda si z Kafarnaum ku dolinie Ezdrelon i pod wieczr zbliy si do miasta Naim, skd wynoszono zmarego syna pewnej wdowy. A gdy j ujrza Pan, ulitowa si nad ni i rzek jej: Nie pacz! I przystpi i dotkn si mar (a ci, co nieli, stanli). I rzek: Modziecze, tobie mwi, wsta! I usiad umary i pocz mwi, i odda go matce jego. A wszystkich zdj strach i wielbili Boga, mwic: Prorok wielki powsta wrd nas, a Bg nawiedzi lud swj. I rozesza si o nim wie po wszystkiej ziemi judzkiej (uk. 7, 13 17). Zbawiciel odczu bole matki i moe pomyla o tej chwili, kiedy Matka Najwitsza towarzyszy bdzie pogrzebowi Jego ciaa na Grze Kalwaryjskiej. Dlatego moe nie zadowoli si tylko wspczuciem, ale pociesza ow niewiast sowami: Nie pacz! i tym sowom nadaje szczeglniejsz skuteczno, wskrzeszajc syna i oddajc go matce. Czyni to zupenie dobrowolnie, przez nikogo nie proszony i nie przynaglony, czyni jedynie z pobudek nieskoczonego Miosierdzia swego. Tu Pan Jezus nie posuguje si jakimi ceremoniami, jak przy uzdrawianiu chorych, nawet nie modli si, albowiem posiada moc przywrcenia ycia sam w sobie, jak mwi Ewangelista: W nim

116

byo ycie (Jan 1, 4) I jak powie sam o sobie: Jam jest droga i prawda i ywot (Jan 14, 6). Wskrzeszenie tego modzieca ma gbokie mistyczne znaczenie. Umary jest obrazem duszy, w ktrej grzechy cikie zabiy ycie nadprzyrodzone. Koci, jak owa matka, opakuje stan owej duszy, ale dopiero Zbawiciel zblia si do umarego w Sakramencie Pokuty, albo przez straty, klski i choroby, by obudzi w nim nowe ycie nadprzyrodzone, pobudzi do pokuty i odzyskania aski. Drugie wskrzeszenie, crki Jaira, odbyo si w tym samym roku w Kafarnaum. Jeden z trzech przeoonych synagogi imieniem Jair przystpuje do Zbawiciela z prob, aby poszed do jego creczki umierajcej i uzdrowi j. Pan Jezus natychmiast udaje si do domu Jaira, po drodze uzdrawia ciko chor od lat dwunastu niewiast i spotyka posaca z okropn wieci, e dzieweczka ju umara. Zbawiciel syszc to mwi do Jaira: Nie bj si, wierz tylko, a bdzie uzdrowiona? I gdy przyby do domu, nie pozwoli nikomu wnij z sob, jeno Piotrowi, Jakubowi i Janowi wraz z ojcem i matk dziewczcia. A pakali wszyscy i aowali jej. A on rzek: Nie paczcie, nie umara dzieweczka, ale pi. I miali si z niego, wiedzc, e umara. A on ujwszy j za rk zawoa, mwic: Dzieweczko, wsta! I wrci duch jej i powstaa natychmiast. I zdumieli si rodzice jej, ktrym te przykaza, aby nikomu nie mwili, co si stao (uk. 8, 50 56). Wskrzeszenie crki Jaira, jak i modzieca z Naim, naley do najwaniejszych cudw, ujawniajcych nieograniczon wadz Chrystusa nad yciem doczesnym i wiecznym. Okolicznoci towarzyszce cudowi podnosz jego znaczenie i stwierdzaj wielkie Miosierdzie Boe. Oto wpywowy m Jair wobec licznego tumu prosi gono na klczkach o uzdrowienie umierajcej crki, a otrzymuje wicej, ni prosi, skoro si utwierdzi w wierze i ufnoci. Prosi tylko o uzdrowienie, a otrzymuje wskrzeszenie. Widzimy tu u Zbawiciela wielk gotowo, staranno i wytrwao, z jak dy do udzielenia Miosierdzia. Na razie nie widzi u Jaira silnej wiary, jak miaa chora niewiasta, uzdrowiona przez samo dotknicie si szaty, dlatego wzmacnia j ju po wieci, e dzieweczka umara i wreszcie wskrzesza umar. Pan Jezus okaza rwnie wiele delikatnoci wobec Jaira: nie dozwala tumowi wchodzi do domu, co mogo sprawi pewn nieprzyjemno gospodarzom, nakazuje, by nie mwiono, co si stao, ze wzgldu na moliwe przeladowanie Jaira przez faryzeuszw, a jednoczenie stara si o niezaprzeczalne dowody cudu, biorc z sob do komnaty trzech ulubionych uczniw i rodzicw zmarej. Zdaje si, e cud ten by zdziaany gwnie dla Apostow, w ktrych chcia Pan Jezus umocni wiar, i jest prawdziwym Bogiem.

117

2. Trzeci cud wskrzeszenia, azarza, jest wedug terminologii apologetycznej, cudem pierwszej klasy, albowiem tu ju trup si rozkada, a powstanie z martwych nastpio nagle, mimo zwizanych rk i ng oraz zawizanej chustk gowy. Zbawiciel by nieobecny w Betanii, gdy azarz zachorowa i umar. Wprawdzie siostry azarza powiadomiy Go o chorobie brata, ale On nie popiesza z pomoc, a powiedzia do uczniw: Choroba ta nie jest na mier, ale na chwa Bo (Jan 11, 4). Dopiero po paru dniach rzek: azarz umar. I ciesz si, e mnie tam nie byo ze wzgldu na was: bycie uwierzyli. Lecz idmy d niego (Jan 11, 14 15). Przyszed tedy Jezus i znalaz go ju od czterech dni w grobie Rzecze jej (do Marty): Zmartwychwstanie brat twj Jam jest zmartwychwstanie i ywot, kto we mnie wierzy, choby i umar y bdzie, a kady, kto yje i wierzy we mnie, nie umrze na wieki I zapaka przyby do grobu rzek: Odsucie kamie! Rzeka mu Marta, siostra tego, ktry by umar: Panie, ju cuchnie: od czterech dni bowiem jest w grobie. Powiada jej Jezus: Czyem ci nie mwi, e jeeli uwierzysz, ujrzysz chwa Bo?. Odsunli tedy kamie, a Jezus, wznisszy oczy swe w gr, rzek: Ojcze, dzikuj tobie, e mnie wysucha. A ja wiedziaem, e mnie zawsze wysuchujesz, alem powiedzia to dla tumu, ktry stoi wokoo, aby uwierzyli, e ty mnie posa. To rzekszy, zawoa gosem wielkim: azarzu, wynijd z grobu. I natychmiast wyszed ten, ktry by umar, majc rce i nogi zwizane opaskami, a twarz owinit w chust. Rzek im Jezus: Rozwicie go i pozwlcie odej (Jan 11, 17 44). Cud ten by wyranie zapowiedziany i zdziaany w obecnoci nie tylko Apostow, ale i wielkiej rzeszy ydw. Jeszcze nigdy Pan Jezus nie powoywa si tak wyranie i wprost na swoj potg i nie wyrazi tyle wspczujcego Miosierdzia dla ndzy ludzkiej, jak wanie teraz. Wszyscy obecni poznali, e nie jest to tylko jaki prorok, ktry czasami czyni cuda w imi Boe, lecz e to jest sam dawca ycia, skoro w rozkadajcym si ciele mocen jest roznieci iskr ycia, e to jest Sdzia ywych i umarych, ktry natychmiast wydaje sd i egzekucj wyroku. Cud ten jest najwikszy zarwno w swej istocie, jak i okolicznociach. Nie ma innej tajemnicy, w ktrej by mio Zbawiciela do najbliszych i Miosierdzie wzgldem grzesznikw objawiy si w wyszym stopniu. Jest to prawdziwie ojcowska mio dopuszczajca ciosy, ale w celu udzielenia wikszego dobra, Jest to Miosierdzie, ronice zy nad ndz ludzk i czynnie usuwajce j, Miosierdzie spieszce z pomoc wwczas, gdy ju znikd nie byo najmniejszej nadziei na pomoc. Z jak tedy mioci i wdzicznoci musia by azarz z siostrami oddany odtd Mistrzowi. Wedug podania zosta on biskupem w Marsylii, gdzie do mierci gorliwie nawraca pogan. * * *

118

Boimy si mierci, bo nie wiemy, czy trafimy do ojczyzny niebieskiej. Ale nie lkajmy si jej, skoro nas Jezus prowadzi. Idmy za Jezusem naprzd, a idmy z wielk ufnoci, albowiem On jest zmartwychwstanie i ywot wieczny; kto w niego wierzy, choby i umar, y bdzie. Obudzajmy i potgujmy w swym sercu mocn wiar i ufno w nieskoczone Miosierdzie Boe, a wwczas mier bdzie rozkosznym przebudzeniem si ze snu do nowego wiecznego ycia z Chrystusem.

36. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W PANOWANIU NAD YWIOAMI I MATERI Powstawszy rozkaza wiatrom i morzu i staa si cisza (Mat. 8, 26). Pan Jezus posiada wszelk wadz na niebie i na ziemi (Mat. 28, 18), nie tylko uzdrawia chorych i optanych, nie tylko wskrzesza umarych, ale te rozkazywa martwym ywioom, ktre na Jego skinienie burzyy si i uspokajay oraz dziaay wbrew nadanym im prawom natury. T moc swoj i potg ujawnia Zbawiciel z pobudek Miosierdzia ku ludziom, aby umocni ich wiar i ufno w swoje Boskie posannictwo. Ewangelici podaj kilka takich cudownych zdarze jak uspokojenie burzy, chodzenie po wodzie, rozmnoenie chleba i opisany ju cud przemienienia wody w wino. 1. Pewnego razu wieczorem Pan Jezus kaza Apostoom odpyn z zachodniego brzegu na brzeg wschodni jeziora Tyberiadzkiego Odlego nie bya wielka, ale droga niebezpieczna o zmierzchu z powodu gwatownych wiatrw, ktre czsto uderzaj niespodzianie z wysokiego, pokrytego niegiem Hermonu. Wiatry te s zdradliwe i powoduj silne burze, niebezpieczne dla maych statkw. Tak stao si tego wieczora. Pan Jezus zmczony caodzienn prac pooy si w tyle odzi na wezgowiu i zasn. A oto burza wielka powstaa na morzu, tak, e fale zaleway d. A on spa. I przystpili do niego uczniowie jego i obudzili go, mwic: Panie, ratuj nas, giniemy. I rzek im: Czemu jestecie bojaliwi, maej wiary? Wtedy powstawszy, rozkaza wiatrom i morzu i staa si cisza wielka. A ludzie zdumiewali si mwic: Kto jest ten, e wichry i morze s mu posuszne? (Mat. 8, 24 27).

119

Dopuszczajc t burz i jej uspokojenie, Pan Jezus chcia obudzi u Apostow wiar i ufno w swoj moc i Miosierdzie, by si nie zaamywali w przyszoci, gdy napotkaj wielkie trudnoci w spenianiu obowizkw swego powoania. Dlatego teraz robi im wyrzut, e s bojaliwi, maej wiary. Niedoskonao Apostow polegaa nie na tym, e ju zwtpili w ocalenie, ale na tym, e przypuszczali, i Pan Jezus moe ich uratowa tylko wwczas, gdy czuwa. Na uwag zasuguje, e Pan Jezus pi spokojnie nawet wrd najgwatowniejszej burzy morskiej, a obudzony wyrzuca uczniom brak ufnoci i jednym sowem uspokaja rozszalae ywioy. Ojcowie Kocioa stosuj to zdarzenie do przeladowa Kocioa, ktry jest odzi Piotrow. Uspokojenie burzy miao ogromne znaczenie dla Apostow, a w szczeglnoci dla Piotra i dla caego Kocioa. Podobnie chodzenie Pana Jezusa po morzu. Byo to po pierwszym rozmnoeniu chleba na wschodnim brzegu jeziora Tyberiadzkiego, gdy Zbawiciel kaza Apostoom wieczorem jecha na zachd do Kafarnaum, a sam odszed na gr modli si. Gdy Apostoowie pynli, wiatr uderzy na nich z boku, spychajc d na poudnie. Zwinli wic agiel i zaczli wiosowa, ale d posuwaa si wolno i w czwart nocn zmian (o godz. 3 rano) mieli jeszcze przeszo trzeci cz drogi przed sob. A tu nagle w porannym brzasku ukazuje si na morzu czowiek (Jezus). I ujrzawszy go chodzcego po morzu, zatrwoyli si mwic: To widmo! I z bojani krzyknli. Zaraz te Jezus przemwi do nich: Ufajcie, jam jest, nie trwcie si. Odpowiadajc za Piotr, rzek: Panie, jeli to ty, rozka mi przyj do siebie po wodach. A on rzek: Przyjd. I wyszedszy Piotr z odzi, szed po wodzie, aby przyj do Jezusa. A zobaczywszy wiatr gwatowny, ulk si i gdy pocz ton, zawoa mwic: Panie, ratuj mi! A Jezus wycignwszy natychmiast rk, uchwyci go i rzek mu: Maej wiary, czemu zwtpi? A gdy weszli do odzi, usta wiatr (Mat 14, 26 32). W jakim celu Zbawiciel chodzi po morzu? Przede wszystkim, by pocieszy uczniw swoich i pomc im w potrzebie. Chcia rwnie zwikszy ich wiar w swoj potg nad ywioami i prawami natury. Mocna wiara bya dla nich konieczna wobec majcego nastpi zapowiedzenia Przenajwitszego Sakramentu. W tym gwnie celu Pan Jezus gromadzi cuda: rozmnaa chleby, umierza burze, chodzi po morzu i szybko zblia d do brzegu. Byo to wic dzieo Miosierdzia Boego wzgldem Apostow, ktrzy po wyldowaniu zbliyli si i zoyli mu pokon, mwic: Prawdziwie jeste Synem Boym (Mat. 14, 33). 2. Pierwszego rozmnoenia chleba dokona Pan Jezus pod koniec drugiego roku publicznego ycia przed witem Paschy w okolicy Betsaidy, dokd odpyn odzi z Kafarnaum. Odjazd Mistrza z uczniami zauwayy tumy i skieroway si tam drog ldow, okrajc jezioro od pnocy. Do tej rzeszy przyczyli si pielgrzymi spieszcy na wito do Jerozolimy i
120

mieszkacy ssiednich okolic. Zbawiciel ujrzawszy przybyszw ulitowa si nad nimi pocz ich uczy, uzdrawia chorych i ogasza Krlestwo Boe. Zasuchany tum zapomnia o wszystkim, ale praktyczni Apostoowie przypomnieli, e znajduj si na pustkowiu, a godzina jest pna, tote trzeba rozpuci tumy, aby w pobliskich osiedlach postaray si o nocleg i ywno. Jezus za rzek im: Dajcie wy im je. Odpowiedzieli mu: nie mamy tu jeno pi chlebw i dwie ryby. Tedy im rzek: Przyniecie mi je tutaj. A rozkazawszy rzeszy usi na trawie i wziwszy pi chlebw i dwie ryby, wejrzawszy w niebo, bogosawi i ama. I rozda chleby uczniom, a uczniowie rzeszy. I jedli wszyscy i nasycili si, a z resztek zebrano dwanacie koszw penych uomkw. Liczba za tych, ktrzy jedli, bya pi tysicy mw oprcz niewiast i dzieci (Mat. 14, 16 21). Drugie rozmnoenie chleba odbyo si na pocztku trzeciego roku publicznego ycia Chrystusa, prawdopodobnie w tym samym miejscu, co pierwsze (Meschler), albo przynajmniej w jego pobliu (chocia tradycja wskazuje to miejsce na zachodniej stronie morza Tyberiadzkiego). Tu zgromadzia si koo Jezusa wielka rzesza ludu, liczca mnstwo chorych guchych, lepych i kulawych, ktrych Zbawiciel natychmiast uzdrawia. Pustynia nagle zmienia si w obozowisko ludzi, ktrzy wkrtce wyczerpali przyniesione zapasy ywnoci i odczuwali gd. Wwczas Pan Jezus dokona drugiego rozmnoenia chleba, karmic cztery tysice (oprcz dziatek i niewiast) siedmiu chlebami i kilku rybami. Powodem tego powtrnego rozmnoenia chleba jak i pierwszego byo nieskoczone Miosierdzie Boe wzgldem ludu w pustej okolicy bez poywienia z wielkim mnstwem chorych. By to obraz Kocioa i caej ludzkoci, ktrej potrzeb nie zdoa zaspokoi chleb doczesny, jeeli Pan Jezus nie okae pomocy nadprzyrodzonej w Eucharystii, ktrej ustanowienie zostao zapowiedziane zaraz po pierwszym rozmnoeniu. Chrystus Pan okazuje tu uprzedzajce Miosierdzie Boe, obejmujce ciao i dusz. Przy tym oddaje pierwszestwo dobru cielesnemu, ale z uwzgldnieniem dobra duchowego. Tymi cudami pragnie przygotowa i usposobi przede wszystkim Apostow do przyjcia pokarmu nadprzyrodzonego Eucharystii. Na uwag zasuguj sowa Zbawiciela, w ktrych wypowiada motyw tego cudu: al mi tego ludu, bo oto od trzech dni trwaj przy mnie, a nie maj co je; a jeli ich puszcz zgodniaych do domw ich, ustan w drodze, bo niektrzy z nich przyszli z daleka (Marek 8, 2 i 3). Jak lud Izraelski na wielkiej i strasznej pustyni bez chleba pozostawa w wielkiej ndzy, a Bg z Miosierdzia swego zesa mu mann, tak obecnie ten sam lud pozostawa w wielkiej ndzy, ktra w tkliwym Sercu Chrystusa wywoaa gbokie wspczucie i sprowadzi Miosierdzie. Tamta manna bya pierwotypem Eucharystii, obiecanej po pierwszym rozmnoeniu chleba.

121

W czasie czterdziestoletniego pobytu Izraelitw na pustyni, manna spadaa jak krople deszczu, a nad brzegami morza Tyberiadzkiego rozmnoenie chleba byo spowodowane prostym bogosawiestwem. Tu i tam cud dokonany zosta za porednictwem i wspdziaaniem ludzi: na pustyni by porednikiem Mojesz, nad brzegami morza Tyberiadzkiego Apostoowie, a przy ofierze Mszy porednikami s kapani. Chleb eucharystyczny przewysza swe pierwotypy sw obfitoci i wymiarem Miosierdzia Boego. * * * Absolutna wadza Chrystusa nad ywioami i materi umocnia wiar Apostow w Jego Boskie posannictwo oraz ich ufno w Jego Miosierdzie. Rozwaajc Jego Miosierdzie, budmy w sobie t ufno.

37. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W ODNOWIENIU RODZINY C Bg zczy czowiek niech nie rozcza (Mat. 19, 6). Rodzina jest pierwszym naturalnym spoeczestwem ludzkim, ktrego gwnym celem jest wychowanie nowego pokolenia. Rodzina obejmuje instytucj maesk i rodzicielsk. Maestwo jest kontraktem, ktrego przedmiot jest oznaczony przez sam natur o niezmiennej i z gry okrelonej treci. Z natury swojej winno ono by wite, nierozerwalne i jednego mczyzny z jedn niewiast. Tylko takie maestwo zdolne jest wychowa naleycie nowe pokolenie. Rodzina u pogan ulega cakowitemu rozkadowi, a i u ydw nie miaa ju pierwotnej czystoci. Tote Chrystus odnowi j zarwno w instytucji maeskiej jak i rodzicielskiej. 1. Przede wszystkim Chrystus Pan w naukach swoich stwierdza z nieomyln powag, e Bg czy maonkw i zastrzega sobie szczeglniejsze do tego zwizku prawa: Czy nie czytalicie, e ten, ktry stworzy czowieka na pocztku, mczyzn i niewiast stworzy ich i rzek: Dlatego opuci czowiek ojca i matk i zcz si z on swoj i bd dwoje w jednym ciele. A tak ju nie s dwoje, ale jedno ciao. Co tedy Bg zczy, czowiek niech nie rozcza (Mat. 19, 4 6).
122

Ponadto Pan Jezus podnosi maestwo do nadprzyrodzonego porzdku i czyni je Sakramentem, z ktrego przyjciem nowoecy otrzymuj osobne aski sakramentalne czyli pomoc Bo do chrzecijaskiego wychowania dzieci, zgodnego w czystej mioci z sob poycia i powcigania podliwoci grzesznych. ask tych nie otrzyma ten, kto jest w grzechu miertelnym. Tajemnica to wielka jest powie Aposto a ja mwi w Chrystusie i w Kociele (Ef. 5, 32); eby kady z was ciao swe utrzymywa we czci i witobliwoci, a nie w dzy zmysowej, jak to czyni poganie, ktrzy Boga nie znaj (I Tess. 4, 4 i 5). Chrystus nie tylko podkrela wito maestwa, ale rwnie jego trwao i nierozerwalno, ktra wypywa z natury rzeczy, samorzutnie si budzi w wiadomoci osb wzajemnie si kochajcych bez wzgldu na ich wyksztacenie i stanowisko i majtek. Zbawiciel zapytany: Godzi li si czowiekowi opuci on swoj? odpowiedzia: Mojesz ze wzgldu na twarde serca wasze dozwoli wam opuszcza wasze ony, lecz na pocztku nie byo tak. A nastpnie stwierdza, e w Nowym Testamencie to pozwolenie ustaje i maestwo powraca do swej pierwotnej nierozerwalnoci: Ktokolwiek oddaliby on swoj, a pojby inna, dopuszcza si przeciwko niej cudzostwa. I jeliby ona opucia swego ma, i wysza za innego, cudzooy (Marek 10, 11 i 12). Z powyszych sw wynika, e nowy zwizek zawarty z kimkolwiek za ycia pierwszego maonka Pan Jezus napitnowa mianem cudzostwa. Atoli w razie cudzostwa jednego z maonkw, drugi moe otrzyma separacj przy zachowaniu wza maeskiego, jak to wynika ze sw Zbawiciela: Ktokolwiek by opuci on swoj, z wyjtkiem przyczyny rozpusty, i poj inn, cudzooy (Mat. 19, 9). Prawosawni i protestanci z tego urywku mylnie wnioskuj, jakoby Zbawiciel w razie cudzostwa pozwoli na rozwd. Ale Pismo w. nie moe zawiera w sobie sprzecznoci, ktra by wynika, gdyby dopuci moliwo rozwodu, jaki w poprzednim urywku tak wyranie zosta przez Chrystusa potpiony. Tak rozumieli maestwo Apostoowie, albowiem w. Pawe parokrotnie podkrela w listach swoich jego nierozerwalno: Zamna gdyby wspya z innym mczyzn za ycia ma, bdzie zwana cudzoon (Rzym, 7, 2 3). Jeliby (ona) odesza, ma pozosta bez ma, albo pojedna si z mem swoim. Take i m ony niech nie opuszcza (I Kor. 7, 11). Z powyszego wynika jedno maestwa, ktra polega na tym, e wolno jest wstpowa w zwizki maeskie tylko jednemu mczynie z jedn niewiast, wykluczaj si za wszelkie inne zwizki poliandryczne lub poligamiczne. 2. Rodzina bez dzieci jest pod wzgldem socjologicznym niezupena, gdy si rozmija ze swoim gwnym celem. Dlatego oprcz maestwa rodzina

123

obejmuje jeszcze spoeczno rodzicielsk, ktr Zbawiciel z Miosierdzia swojego rwnie odnowi i udoskonali. Samo prawo natury wymaga, by rodzice naleycie wychowywali wszystkie swe dzieci. Tymczasem poganie wykolawili prawa natury i w wiecie staroytnym rodzice czsto unikali dzieci, albo si ich pozbywali przed i po urodzeniu, jako niepotrzebnego ciaru. W staroytnej Grecji wyrzucano je na gr Tajget. Biedne niemowlta giny z godu i chodu, poeray je dzikie zwierzta, albo co gorsze zabierali je na wychowanie li ludzie, czynic z nich narzdzie osobistych nieuczciwych zyskw (zawodowych ebrakw, karzekw na pokaz, gladiatorw itp.). Chrystus Pan pierwszy stoczy decydujc walk z tym najohydniejszym zwyczajem. Rodzc si sam jako dziecko, sprowadzi do siebie mdrcw z dalekiego Wschodu, a potem przez cae ycie opiekowa si dziemi. W myl swej nauki Koci zawsze uwaa kade poczte dziecko za czowieka o niemiertelnej duszy, odkupionej krwi Zbawiciela i zabrania rodzicom pod cikim grzechem pozbawiania ich ycia. Dopucie dziatkom przychodzi do mnie i nie wzbraniajcie im, albowiem takich jest Krlestwo Boe (Marek 10, 14). Wielkie pojcie o witoci, potdze i Miosierdziu Jezusa pobudzio matki do tego, aby przynie swe dziatki i prosi Go o bogosawiestwo dla nich. Bogosawiestwo byo zawsze uwaane za zadatek Boskiej opieki i znak upodobania Boego. Apostoowie, uwaajc chyba, e dzieci mae nie s godne trudu Mistrza, wzbraniali matkom przystpu do Niego. Pan Jezus skarci postpowanie Apostow, bra dzieci w objcia, sadza na kolanach, przyciska do serca i chtnie im bogosawi, mwic: Takich jest Krlestwo Boe. Ze sw Zbawiciela wynika, e dziecko nie jest bez znaczenia, ale przeciwnie, ma ono znaczenie i wag najwiksz. Wszystkie plany Boe i skutki wielkich zarzdze spoczywaj w niewinnych sercach dziecicych. Niewinno, pokora, posuszestwo, prostota i zaufanie s to naturalne cnoty dzieci, ktre zjednywaj dla nich szacunek i przywizanie starszych i mog by dla nich wzorem do naladowania. Dlatego Zbawiciel mwi do Apostow: Zaprawd powiadam wam: Ktokolwiek nie przyjmie krlestwa Boego jako dzieci, nie wnijdzie do niego. A tulc je i kadc na nie swe rce, bogosawi im (Marek 10, 15 i 16). Stawiajc dziatki za wzr dorosym, Pan Jezus ostrzega przed zgorszeniem tych maych: A ktokolwiek by przyj jedno takie dzieci w imi moje, mnie przyjmuje. Kto by za zgorszy jedno z tych malekich, ktre we mnie wierz, lepiej by mu byo, aby mu zawieszono u szyi kamie myski i pogrono w gbinie morskiej. Biada wiatu za zgorszenia (Mat. 18, 5 7). To biada wyraa lito Zbawiciela nad tymi, ktrzy wystawieni s na zgorszenie, oraz ostrzeenie i grob dla gorszycieli, ktrych czekaj straszne kary. Widzimy i tu nieskoczone Miosierdzie Boe, ktre czy niebo i ziemi oraz uywa

124

niezwykle silnych grb, by zapobiec zgorszeniu maych jako najwikszemu nieszczciu. Zarwno podkrelajc wito i nierozerwalno maestwa, jak zobowizujc rodzicw do wychowania wszystkich pocztych dziatek, i strzegc je przed zgorszeniem, Pan Jezus wywiadcza rodzinie, a przez ni caej ludzkoci wielkie Miosierdzie. Tylko bowiem w nierozerwalnym maestwie moliwe jest naleyte wychowanie dzieci, ktre potem bd opiekowa si rodzicami w staroci, spacajc im dug mioci i wdzicznoci. Tylko taka rodzina moe by podstaw spoeczestwa, fundamentem pastwa i caej ludzkoci. * * * Modzie w rodzinie naley do Jezusa. Dusza modziey to skarb nieoceniony, nad ktrym maj czuwa rodzice i wychowawcy. Kto truje dusz modziey, zadaje ciosy Sercu Jezusa, a sam ciga na siebie wstrt i obrzydzenie.

38. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W RADACH EWANGELICZNYCH Bogosawieni ubodzy w duchu, albowiem ich jest Krlestwo Niebieskie (Mat. 5, 3). w. Jan Aposto w pierwszym licie swoim wymienia trzy rda zego: Wszystko, co jest na wiecie: podliwo ciaa, podliwoci oczu i pycha ywota nie pochodz od Ojca, ale ze wiata (I Jan 2, 16). Pan Jezus na t potrjn podliwo daje trzy rady ewangeliczne, jakimi s: czysto dozgonna, ubstwo dobrowolne i posuszestwo zupene. Poznajmy, jak wielkie jest Miosierdzie Boe w tych radach. 1. O czystoci dozgonnej pouczy Zbawiciel z okazji nauki swej o nierozerwalnoci maestwa, gdy rzekli mu uczniowie jego: Jeli tak si ma rzecz mczyzny z niewiast, lepiej si nie eni. A on im powiedzia: Nie wszyscy pojmuj t nauk (o bezestwie), jeno ci, ktrym jest dane. Albowiem s trzebiecy, ktrzy takimi si ywota matki narodzili, i s trzebiecy, ktrych

125

takimi ludzie uczynili, i s trzebiecy, ktrzy si sami na to skazali, dla krlestwa niebieskiego. Kto moe poj, niechaj pojmuje (Mat. 19, 10 12). Ze sw Zbawiciela wynika, e bezestwo jest stanem dowolnym i nikomu nie mona go narzuci, lecz winien by obrany dobrowolnie. Przy caej swobodzie woli winna by nadto jeszcze pobudka nadprzyrodzona dla Krlestwa Boego, czyli dla posug kocielnych. Nadto do zachowania bezestwa potrzeba jeszcze specjalnej aski. Jest to stan szczytny i wspaniay, doskonalszy ni maeski przy zachowaniu wyej wymienionych warunkw: chci suenia Bogu i naleenia do Niego w subie Krlestwa Boego. Celibat tedy nie jest prawem dla wszystkich, a tylko rad, czyli propozycj nadzwyczajn,, ktr zdolny jest przyj ten tylko, komu to jest dane. Inni niech postpuj wedug uznania. Zawsze byy, s i bd dusze, ktre si zwracaj ku ideaom niebiaskim i wspaniaomylnie pragn suy jedynie Bogu, wyrzekajc si ycia rodzinnego. To s ci, ktrzy nie pokalali si z niewiastami, bo dziewicami s. Podobni za Barankiem, dokdkolwiek idzie. S oni wykupionymi z ludzi pierwocinami Bogu i Barankowi. W ustach ich nie postao kamstwo, albowiem s nienaganni przed tronem Boym (Obj. 14, 4 5). Pan chcia wycisn znami mioci dziewictwa szczeglnie na swych kapanach, dlatego tylko swym uczniom stawia t propozycj. Duch Kocioa wyczu, e Bg pragnie, by Jego sudzy otarza byli Jego wasnoci, by duchowiestwo wzorowao si na Przeczystej Dziewicy, na ktrej Serce niepokalane pad wzrok Ducha witego. Tylko takie duchowiestwo jest przedmiotem ambicji Oblubienicy Chrystusowej i takiemu Bg bogosawi w pracach apostolskich. Wszystkim Zbawiciel poleca zachowa czysto wedug stanu i zapewnia o specjalnej nagrodzie za t cnot: Bogosawieni czystego serca, albowiem oni Boga oglda bd (Mat. 5, 8). Do zachowania tej cnoty podaje rady, do ktrych przede wszystkim naley unikanie okazji: Kady, ktry patrzy na niewiast, aby jej poda ju j scudooy w sercu swoim. Jeli tedy oko twoje prawe gorszy ci, wyup je, a odrzu od siebie.. A jeli prawa rka twoja gorszy ci, odetnij j i odrzu precz od siebie (Mat. 5, 28 30). Innym rodkiem jest powcigliwo w jedzeniu i piciu: A strzee si, abycie przypadkiem serc swoich nie obciali obarstwem i opilstwem (uk. 21, 34). 2. Podliwoci oczu Pan Jezus przeciwstawia rad dobrowolnego ubstwa. Modziecowi, ktry powiedzia, e peni przykazania Boe, ale jeszcze czuje brak jaki, Zbawiciel powiedzia: Jeeli chcesz by doskonaym, id, sprzeczaj wszystko, co masz, i rozdaj ubogim, a bdziesz mia skarb w niebie; a przyjd i pjd za mn (Mat. 19, 21). Ze sw tych wynika, e dobrowolne ubstwo jest koniecznym warunkiem ucznia Jezusa. Nie jest ono
126

nakazane dla wszystkich, ale jest to rada dla tych, ktrzy si pragn powici apostolstwu. W tej nauce Pan Jezus wyranie wprowadza podzia w swym krlestwie na dwa stany wiecki i duchowny. Istota stanu wieckiego polega na zachowaniu przykaza, za co Zbawiciel obiecuje niebo. Stan duchowny jest dobrowolny jeeli chcesz, a istota jego polega na zachowaniu rad ewangelicznych, ktre s rodkiem do doskonaoci. Rady te Zbawiciel wymieni: czysto, ubstwo i posuszestwo, dla udoskonalenia siebie i dla owocnej suby w Kociele. Po odejciu modzieca Pan Jezus powiedzia o niebezpieczestwie bogactw: Jake trudno tym, ktrzy maj bogactwa, wnij do krlestwa Boego (Marek 10, 23). Twierdzenie to powtarza i umacnia je dalej sowami: atwiej jest wielbdowi przej przez ucho igielne, ni bogatemu wnij do krlestwa Boego (25). Mimo zdziwienia i przeraenia uczniw Pan Jezus swego zdania nie zmienia i podaje uzasadnienie, e mianowicie bogactwa rozpraszaj i odcigaj serce od Boga, a dostarczajc rodkw do zaspokojenia podliwoci doczesnych, uniemoliwiaj pragnienie rzeczy niebieskich. Zdziwieni uczniowie pytaj: Kto tedy moemy by zbawiony? (A Jezus) rzek im: Co niemoliwe jest u ludzi, moliwe jest u Boga (uk. 18, 26 i 27), czyli e przy Boej pomocy niektrzy bogacze zrzuc z siebie wizy mamony i wybior raczej daleki skarb, ni lece w zasigu rk ich zoto. Syszc to Piotr pyta Mistrza: Otomy opucili wszystko i poszlimy za tob; co wic otrzymamy? (Mat. 19, 27). Z tych sw wynika, e Apostoowie rzeczywicie opucili wszystko, na co Zbawiciel odpowiedzia: Kady, kto by opuci dom, albo braci dla imienia mego, stokro wicej otrzyma i ywot wieczny osignie (Mat. 19, 29). Nagroda tedy bdzie podwjna: w tym yciu posid wolno od trosk doczesnych, rado, dar modlitwy i ufno w Miosierdzie Boe, a w yciu przyszym czeka Apostow szczeglne wyrnienie: zasidziecie na dwunastu stolicach, sdzc dwanacie pokole Izraela (Mat. 19, 28). Jakie to wielkie Miosierdzie Boe, e otrzymaj stokro wicej, ni porzucili. 3. Trzeci rad ewangeliczn Jezusa jest posuszestwo, ktre przeciwstawia On trzeciej podliwoci pysze. Przede wszystkim da posuszestwa Bogu, gdy koczc kazanie na grze powiada: Kady tedy, kto tych sw moich sucha i wypenia je, bdzie przyrwnany mowi mdremu, ktry zbudowa dom swj na opoce (Mat. 7, 24). Za wzr posuszestwa Bogu stawia siebie: Moim pokarmem jest peni wol tego, ktry mi posa, abym wykona dzieo jego (Jan 4, 34). Nie szukam woli swojej, ale woli tego, ktry mi posa (Jan 5, 30; 6, 38; 14, 30 31). Nie mniej poleca posuszestwo

127

Kocioowi: A jeliby i Kocioa nie usucha, niech ci bdzie jako poganin i celnik (Mat. 18, 17). Nadto Zbawiciel daje rad posuszestwa zupenego przeoonym, choby oni nie stali na odpowiednim poziomie: Na stolicy Mojeszowej zasiedli uczeni w Pimie i faryzeusze. Wszystko tedy, cokolwiek by wam powiedzieli, zachowujcie i czycie, ale wedug uczynkw ich nie postpujcie: mwi bowiem, a nie czyni (Mat. 23, 2 3). Przeoeni bowiem niezalenie od swej doskonaoci zastpuj Boga, jak to wynika ze sw nastpnych: Kto was sucha, mnie sucha, a kto wami gardzi, mn gardzi, a kto mn gardzi, gardzi Tym, ktry mnie posa (uk. 10, 16). Takie posuszestwo moliwe jest tylko przy pokorze, ktr Pan Jezus usilnie zaleca: Uczcie si ode mnie, em jest cichy i pokornego serca, a znajdziecie odpocznienie dla dusz waszych (Mat. 11, 29); Jeli kto chce by pierwszym, bdzie ze wszystkich ostatnim i sug wszystkich (Marek 9, 34). Widzc za, e jego rada pokory nie odnosi naleytego skutku u Apostow, Zbawiciel na Ostatniej Wieczerzy da wzniosy jej przykad: zdj paszcz, opasa si rcznikiem, wzi naczynie z wod i umy nogi swym uczniom, co winni byli czyni sudzy. * * * Jak to wielk trosk okazuje Chrystus Pan o wyksztacenie i wychowanie ducha Apostow i wszystkich tych, ktrzy bd dy do doskonaoci! Jakie to Miosierdzie Jego, e z tak delikatnoci zaznajamia ich z radami ewangelicznymi i sam daje wzniosy przykad kadej z nich.

39. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W NAJPRZEDNIEJSZYCH UCZYNKACH Ustanowiem was, abycie poszli i owoc przynieli (Jan 15, 16). Pan Jezus da nie tylko wiary, ale i uczynkw z wiary pyncych. Kto wypenia wol Ojca mego, ktry jest w niebiesiech, ten wejdzie do Krlestwa Niebieskiego (Mat. 7, 21). Spord licznych uczynkw dobrych wyrnia trzy gwne czyli przedniejsze, a mianowicie: modlitw, post i jamun.
128

1. Przede wszystkim uzasadnia Pan Jezus potrzeb modlitwy, mwic Beze mnie nic uczyni nie moecie (Jan 15, 5), oraz zapewnia jej skuteczno: Procie, a bdzie wam dane; szukajcie, a znajdziecie; koaczcie, a bdzie wam otworzone. Kady bowiem, kto prosi otrzymuje; kto szuka znajduje, a koaczcemu otworzone bdzie (Mat. 7, 7 8). A o cokolwiek bdziecie prosi w modlitwie, wierzc otrzymacie (Mat. 21, 22). Aby jeszcze mocniej podkreli skuteczno modlitwy, uywa porwnania: Czy jest kto midzy wami, kto by da kamie synowi swemu, gdy go prosi o chleb? Albo, jeliby prosi go o ryb, czy poda mu wa? Jeeli przeto wy, bdc zymi, miecie dawa dobre dary dzieciom waszym, jako daleko wicej Ojciec wasz, ktry jest w niebiesiech, da dobre rzeczy tym, ktrzy go prosz (Mat. 7, 9 11). Modlitwa, jako rozmowa z Bogiem, winna odznacza si pewnymi cechami, a mianowicie ma by: ufna, pokorna i wytrwaa. Przede wszystkim trzeba do modlitwy si przygotowa: Ty gdy si modli bdziesz wnijde do komory twojej, a zawarszy drzwi mdl si do Ojca twego w skrytoci. A Ojciec twj, ktry przenika skrytoci, odda tobie (Mat. 6, 6). Do ufnoci zachca czsto, ale szczeglnie na modlitwie: Wszystko, o cokolwiek modlc si prosicie wierzcie, e otrzymacie, a stanie si wam (Marek 11, 24). Pokor zaleca w przypowieci o modlitwie faryzeusza i celnika, na ktrych wydaje wyrok: Ten (celnik) odszed do domu swego bardziej usprawiedliwiony, nili tamten. Albowiem kady, kto si wywysza, bdzie uniony, a kto si unia, wywyszony bdzie (uk. 18, 14). W celu pobudzenia do wytrwaoci w modlitwie przytacza przypowie o niesprawiedliwym sdzi, ktry nie chcia przez dugi czas wzi w obron wdowy wobec przeciwnika. Gdy jednak ona mu wci si uprzykrzaa, zgodzi si wreszcie, mimo e si nie lka Boga. A Bg mwi Jezus w kocu przypowieci czy nie wemie w obron wybranych swoich, woajc do dniem i noc, i czy bdzie zwleka w ich sprawie? Powiadam wam, e rycho wemie ich w obron (uk. 18, 1 8). Do Apostow za przed mk swoj powiada: Czuwajcie i mdlcie si, abycie nie popadli w pokuszenie (Marek 14, 38). Nadto sam daje wzniosy przykad modlitwy pokornej, ufnej, i wytrwaej. 2. Pan Jezus specjalnie nie zachca swoich uczniw do postw nadzwyczajnych, praktykowanych przez faryzeuszw i niektrych uczniw Jana. cisy post obowizywa ydw tylko raz do roku, w wito Kipur. A Sanhedryn mg nakaza post z racji jakich klsk. Te posty niewtpliwie uczniowie zachowywali, ale nadzwyczajnych nie praktykowali. Dlatego ydzi przychodz do Jezusa i mwi: Czemu to uczniowie Jana i faryzeusze poszcz, a uczniowie twoi nie poszcz? I rzek im Jezus: Czy mog gocie

129

weselni poci, gdy oblubieniec jest z nimi? Dopki maj z sob oblubieca, nie mog poci. Przyjd wszake dni, gdy zabrany im bdzie oblubieniec, a wwczas bd poci w one dni (Marek 2, 18 20). Ze sw powyszych widzimy ca drobiazgowo ycia sekciarskiego tych ludzi, ktrzy przywizuj warto tylko do wicze zewntrznych. S one dobre, o ile si cz z wewntrzn doskonaoci, ale same istoty doskonaoci nie stanowi. Dlatego Pan Jezus w odpowiedzi nie potpia postu jako takiego, a przeciwnie zapowiada, e uczniowie Jego poci bd, stosownie do przykadu, jaki im da sam Zbawiciel, gdy poci czterdzieci dni i czterdzieci nocy. Zapewnia rwnie, e w swoim czasie bd wydane stosowne przepisy w tym wzgldzie. Ale zarazem zaznacza, e jeszcze nie nadszed czas ku temu i e post nie jest celem, a tylko rodkiem i dlatego zaley od okolicznoci czasu i osb. Co si tyczy osb jako okolicznoci postu Pan Jezus podkrela, e nie naley miesza Starego Zakonu z Nowym: Nikt nie przyszywa aty sukna nowego do starego odzienia, bo inaczej nowy pat obrywa star szat i przedarcie wikszym si staje. Nikt te modego wina nie wiewa do starych naczy skrzanych, bo inaczej wino rozsadzi naczynia, i wino si rozleje, a naczynia zniszczej: ale wino nowe do nowych naczy wlewa trzeba (Marek 2, 21 22). Ostrzega tu wszystkich uczonych w Pimie, aby si strzegli przed si starego nawyku i nie odrzucali wszystkiego, co nowe, jako zego. Ta uwaga bya skierowana rwnie i do Apostow, ktrzy nie od razu zrozumieli nauk swego Mistrza i w ktrych przemiana dokonywaa si stopniowo. Pan Jezus poda rwnie jak naley poci: A gdy pocicie, nie bdcie smutni jako obudnicy. Twarze bowiem swoje wyniszczaj, aby okazali ludziom, e poszcz. Zaprawd powiadam wam, e wzili nagrod swoj. Ale ty, gdy pocisz, nama gow swoj i obmyj oblicze swoje, aby nie okaza ludziom, e pocisz, ale Ojcu twojemu, ktry jest w skrytoci. A Ojciec twj, ktry widzi w skrytoci, odda tobie (Mat. 6, 16 18). Moemy podziwia wielkie Miosierdzie Chrystusa, ktry si troszczy, by modlitwa i post przyniosy naleyty poytek i nagrod w wiecznoci. 3. Polecajc dobrowolne ubstwo, Pan Jezus zarazem nakazuje dawa biednym jamun. Jeli chcesz by doskonaym, id, sprzedaj wszystko, co masz, i rozdaj ubogim (Mat. 19, 21), powiedzia do modzieca. Polecenie jednak jamuny stosuje si nie tylko do dusz, dcych do doskonaoci, lecz i do wszystkich. Wynika to z przypowieci o bogaczu i azarzu. Bogacz ubiera si wspaniale, codziennie urzdza uczty i nie wspiera azarza, ktry okryty ranami lea niedaleko, sysza odgos uczty i marzy o odpadkach ze stou ucztujcych, by zaspokoi swj gd, ale i tych mu nie dawano. Tylko psy przychodziy i lizay wrzody jego. Wkrtce obaj umarli i wwczas role ich si odwrciy azarz poszed na ono Abrahama do nieba, a bogacz znalaz si w

130

piekle, skd ujrza azarza w szczliwoci i zacz prosi, by azarz choby kropl wody zwily jego jzyk spragniony. Niestety to byo rzecz niemoliw. Bogacz w musia zna nauk objawion o naleytym korzystaniu z dbr tego wiata, o koniecznoci jamuny i opieki nad tak nieszczliwymi, jak azarz. Tymczasem on tej nauce nie wierzy, a przynajmniej w yciu swoim wedug niej nie postpowa. Swoj niewiar wypowiada, gdy prosi Abrahama o posanie azarza do braci jego. T niewiar potwierdza i Abraham, gdy mwi: choby kto i z martwych powsta, nie uwierz (uk. 16, 31). Kady z ludzi otrzymuje tylko pewn czstk z radoci i moe j wybra tutaj na tym wiecie, albo na drugim. Co wybierze, to bdzie mia na wieki. Nielitociwy bogacz wybra rado ziemsk, dlatego po mierci winien cierpie. azarz za jest obrazem ubogich i opuszczonych, ktrymi bogacze pogardzaj. Mimo swej wielkiej ndzy jest cierpliwy, pokorny, nie narzeka na bogacza i nie zazdroci mu, chocia odgos uczty dochodzi do uszu jego. Bdc obrazem ubogich za ycia, azarz jest ich obrazem i po mierci: cierpliwi bowiem ubodzy dostan si do raju, niesieni jak on przez Aniow (uk. 16, 22). Jest to wielkie Miosierdzie Chrystusa, e zapowiada kar dla nielitociwych bogaczy, a tym samym nakazuje wszystkim w miar monoci dawa biednym jamun, jak to powiedzia w kazaniu na grze: Bogosawieni miosierni, albowiem oni miosierdzia dostpi (Mat. 5, 7). Tam wymienia rwnie warunki jamuny, za ktr czeka nagroda: Gdy tedy dajesz jamun, nie trb przed sob, jako czyni obudnicy w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili. Zaprawd powiadam wam, e wzili ju nagrod swoj. Ale gdy ty dajesz jamun, niechaj nie wie lewica twoja, co prawica twoja czyni, aby jamuna twoja bya w skrytoci A Ojciec twj, ktry widzi w skrytoci, odpaci tobie (Mat. 6, 2 4). * * * Wskazanie na gwne uczynki dobre byo Miosierdziem Chrystusa dla wczesnych, jak i dla ludzi po wszystkie czasy.

131

40. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W CNOTACH GWNYCH A zdumiewali si wszyscy nad rozumem i nad odpowiedziami jego (uk. 2, 47). Spord cnt, jakich uczy Zbawiciel sowem i przykadem, na uwag szczeglniejsz zasuguj cztery gwne, a nimi s: roztropno, sprawiedliwo, mstwo i wstrzemiliwo, w ktrych rwnie ujawnia si nieskoczenie Miosierdzie Boe. 1. O naturalnych cnotach gwnych pisali ju greccy filozofowie (Platon, stoicy), ale nikt dotychczas nie przedstawi potrzeby ich i znaczenia w yciu codziennym tak plastycznie, jak to uczyni Pan Jezus. W przypowieci np. o niewiernym wodarzu obrazowo poucza o cnocie roztropnoci. Pewien bogaty czowiek mia wodarza, ktrego oskarono przed panem, e trwoni jego majtek. Waciciel zada sprawozdania i zapowiedzia usunicie wodarza. Ten nie majc si do pracy i wstydzc si ebra, postanowi zapewni sobie przyszo u dzierawcw, zmniejszajc im dugi jednym do poowy, a innym do trzeciej i pitek czci, by oni potem go wynagrodzili za to. I pochwali pan przewrotnego wodarza, e roztropnie uczyni. Albowiem synowie tego wiata roztropniejsi s wrd podobnych sobie, ni synowie wiatoci (uk. 16, 8). Kady z nas potrzebuje wiele roztropnoci, aby z pomoc dzie dobroczynnych uczyni sobie z ubogich przyjaci, ktrzy by przez modlitw wypraszali ask nawrcenia i w ten sposb troszczyli si o nasz przyszo. Pan w chwali wodarza za roztropno, a nie za niesprawiedliwo. Zbawiciel zachca tu do roztropnoci witej i jako przykad stawia synw tego wiata, ktrzy w interesach midzy sob s roztropniejsi, anieli Jego uczniowie w sprawach wiecznoci. Dlatego przestrzega Apostow swoich: Oto ja posyam was jako owce midzy wilki: bdcie wic przezorni jako we a proci jako gobice (Mat. 10, 16). Roztropno tedy nie powinna by chytroci, ale ma i w parze z prostot, ktra wyklucza wszelk dwulicowo. Wwczas bdzie przewodniczk cnt innych. 2. Drug cnot gwn jest sprawiedliwo, ktra polega na oddaniu kademu, co si jemu naley i niegwaceniu praw przysugujcych kademu. Obejmuje ona caoksztat ycia ludzkiego i prawie wszystkie przykazania Boe.
132

Jest ona podn rodzicielk cnt innych, jak powiada w. Ambroy, i wyraa nasz stosunek do Boga, ludzi i siebie. Nie sposb tu przytoczy wszystkich urywkw Pisma w., a szczeglnie Ewangelii, mwicych o tej cnocie. Zwrmy uwag tylko na Miosierdzie Zbawiciela, ktry prostuje opaczne rozumienie cnoty sprawiedliwoci przez faryzeuszw, o ktrych mwi do uczniw swoich: Jeli nie bdzie obfitowaa sprawiedliwo wasza wicej ni uczonych w Zakonie i faryzeuszw, nie wnijdziecie do Krlestwa niebieskiego (Mat. 5, 20). Nad wymiarem sprawiedliwoci maj czuwa sdziowie, ktrych z rozkazu Boga ustanowi jeszcze Mojesz (Powt. Prawa 16, 18). Im to Zbawiciel daje polecenie: Nie sdcie wedug pozorw, ale sprawiedliwym sdem sdcie (Jan 7, 24). Do wszystkich stosuje te sowa: A jako chcecie, aby wam ludzie czynili, tak i wy im czycie (uk. 6, 31). Do elementarnych zasad sprawiedliwoci naley wdziczno za dobrodziejstwa, jakiej Zbawiciel da od uzdrowionych trdowatych, z ktrych tylko jeden przyszed podzikowa; pozostaym za dziewiciu czyni suszny wyrzut: Nie znalaz si nikt, kto by wrci i da chwa Bogu, jeno ten cudzoziemiec (uk. 17, 18). Podobnie wyrzuca niewdziczno faryzeuszom, targajcym si na jego ycie: Wiele dobrych uczynkw ukazaem wam od Ojca mego; za ktry z tych uczynkw kamienujecie mi (Jan 10, 32). 3. Mstwo jest to moc duszy w pracy nad osigniciem dobra trudnego do zdobycia. Przedmiotem jej jest powciganie trwogi i miarkowanie miaoci, by si nie staa zuchwalstwem. Aktami tej cnoty s przedsiwzicia stanowcze i wspaniaomylne oraz ich wykonywanie wytrwae i cierpliwe. Mstwo wchodzi w skad kadej cnoty, ale akty jej stanowi cnot osobn, o ktrej Pan Jezus wielokrotnie mwi: I bdziecie w nienawici u wszystkich dla imienia mego. Ale kto wytrwa a do koca, ten zbawiony bdzie (Mat. 10, 22). aden, co przykadajc rk sw do puga, wstecz si oglda, nie nadaje si do Krlestwa Boego (uk. 9, 62). Trwajcie w mioci mojej. Jeli przykazania moje zachowacie, wytrwacie w mioci mojej, jakom i ja zachowa przykazania Ojca mego i trwam w Jego mioci (Jan 15, 9 10). Przez cierpliwo wasz zyskacie dusze wasze (uk. 21, 19). Mstwo przede wszystkim potrzebne jest w walce z sob, ze swoimi sabociami, a najbardziej z mioci wasn. Dlatego Zbawiciel kadzie szczeglniejszy nacisk na samozaparcie si, gdy mwi: Jeli kto chce i za mn, niech si zaprze samego siebie i wemie krzy swj na kady dzie i naladuje mnie (uk. 9, 23). Mstwo tedy jest koniecznym warunkiem i niezbdn cech ucznia Chrystusowego, gdy Kto nie dwiga krzya swego i nie idzie za mn, nie moje by uczniem moim (uk. 14, 27). Krzy oznacza wszelk bole, wszelk pogard, wszelkie zo doczesne. Kto tedy chce by prawdziwym uczniem Pana Jezusa, winien na te ofiary z gry si przygotowa.
133

Forma negatywna nie moe by uczniem moim nie nasuwa tu adnej wtpliwoci. Ale do ponoszenia tej ofiary konieczne jest mstwo. Warunek mstwa stawia Zbawiciel wszystkim, a nie tylko Apostoom. Kto chce tedy by prawdziwym chrzecijaninem, winien przygotowa si na liczne ofiary. Szczeglnie mstwo potrzebne jest do otwartego wyznawania swej wiary: Ktokolwiek by wyzna mi przed ludmi, i Syn Czowieczy wyzna go przed Anioami Boymi (uk. 12, 8). Polecajc mstwo swym wyznawcom, Pan Jezus daje wzniosy przykad tej cnoty, jak zreszt i wszystkich innych. Mnie powciga boja, odraz i trwog, ktre go zaatakoway przed mk w Ogrjcu, mnie zwalcza kusiciela w czasie postu czterdziestodniowego na pustyni, mnie znosi przeladowanie faryzeuszw i wytrwale wyrzuca im ich obud, a przede wszystkim zachowuje niezrwnane mstwo w czasie swej mki i haniebnej mierci na krzyu. 4. Wstrzemiliwo jest to gwna cnota obyczajowa, ktra miarkuje pocig do przyjemnoci zmysowych, przede wszystkim do rozkoszy sprawianych przez smak i dotyk. W obszerniejszym znaczeniu wstrzemiliwo miarkuje wszystkie przyjemnoci zarwno duchowe jak i materialne. W cisym jednak znaczeniu dotyczy gwnie przyjemnoci zwizanych z utrzymaniem jednostki i gatunku. Skadowymi czciami tej cnoty jest wstydliwo i uczciwo, a nadto czy si ona z czystoci, pokor i agodnoci, jak rwnie z powcigliwoci, trzewoci, abstynencj, umiarkowaniem i skromnoci. Wszystkich tych cnt by Pan Jezus niedocigym wzorem, a w licznych przypowieciach uczy tych cnt swoich uczniw. Na przykad w przypowieci o synu marnotrawnym wskazuje na skutki rozpusty: A niedugo potem modszy syn, zabrawszy wszystko, odjecha w dalek krain i roztrwoni tam majtno swoj yjc rozpustnie (uk. 15, 13). W przypowieci o bogaczu i azarzu pitnuje skpstwo i brak wstrzemiliwoci w uywaniu dbr tego wiata. W przypowieci o zabieraniu miejsc przy uczcie uczy skromnoci i pokory, stosujc j gwnie do pysznych faryzeuszw itp. Szczeglnie przestrzega przed opilstwem i obarstwem: A strzecie si, abycie przypadkiem serc swoich nie obciyli obarstwem i opilstwem (uk. 21, 34). Wymienione cnoty obyczajowe znane byy i w pogastwie, ale byy to cnoty naturalne. Pan Jezus za podnis je do wartoci nadprzyrodzonych. Cnoty obyczajowe Chrystusa s wlane i rni si co do istoty swojej i co do przedmiotw od najwzniolejszych cnt nabytych, opisanych przez najwikszych filozofw. Jest bardzo wielka rnica midzy wstrzemiliwoci Arystotelesa, ktr miarkuje zdrowy rozum, a wstrzemiliwoci wyznawcw Chrystusa, ktr normuje aska Boa i nadprzyrodzona roztropno. I na tym polega Miosierdzie w tych cnotach, e Pan Jezus nie tylko da wzniosy ich
134

przykad i zaleci je w nauce swojej, ale e wspiera nas ask swoj w ich praktykowaniu i czyni zasugujcymi na wieczno. * * * Cnt wlanych udziela nam Duch wity, ktry mieszka w nas, Duch Chrystusa: przeto I yj, ju nie ja, ale yje we mnie Chrystus (Gal. 2, 20).

41. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W CNOTACH APOSTOLSKICH Przykazanie nowe wam daj, abycie si wzajemnie miowali (Jan 13, 34). Jakkolwiek Pan Jezus przemawia do licznych suchaczy z przernych stanw, to gwnie mia na wzgldzie Apostow, ktrych wychowywa na nieustraszonych szermierzy swojej nauki. Czsto specjalnie zwraca si do nich, jak to byo w Perei, gdy ju j opuszcza i w ostatniej swej podry kierowa swe kroki do Jerozolimy. Pouczy ich tutaj o trzech gwnych cnotach apostolskich, jakimi s: braterskie upomnienie i przebaczenie, silna wiara i zaparcie si, wypywajce z gbokiej pokory. 1. I rzek do uczniw swoich: Nie podobna jest, aby zgorszenia przyj nie miay, ale biada temu, przez kogo przychodz. Lepiej by mu byo, gdyby mu zawieszono kamie myski u szyi jego i wrzucono go w morze, ni eby mia zgorszy jednego z tych maluczkich. Miejcie si na bacznoci. Jeliby brat twj zgrzeszy przeciwko tobie, upomnij go, a gdyby aowa odpu mu. I gdyby siedemkro na dzie zgrzeszy przeciwko tobie i siedemkro na dzie zwrci si do ciebie, mwic: auj tego odpu mu (uk. 17, 1 4). Ju przedtem Pan Jezus mwi o zgrozie zgorszenia, a teraz szczeglnie przestrzega przed nim swych uczniw, by oni nie dawali innym najmniejszego zgorszenia. Gdyby za ktry z nich zauway, e drugi ucze gorszy wiernych, to ma obowizek przestrzec i upomnie gorszyciela, choby trzeba byo to czyni wielokrotnie. Dlatego uywa tu ostrego zwrotu, gdy mwi: Miejcie si na bacznoci, czyli czuwajcie nad sob i swymi wsppracownikami, by nawet mimowolnie nikogo w niczym nie gorszy, albowiem sowa ucz, ale dopiero przykad pociga.
135

Poniewa sabo ludzka jest wielka, dlatego trzeba by wyrozumiaym na uomnoci bliniego i chtnie mu przebacza doznane urazy. Najwicej ludzie gorsz si z nieporozumie midzy uczniami Chrystusa, z ich wzgldem siebie niechci, zazdroci, a tym bardziej ktni. Dlatego Zbawiciel przed mk swoj powie: Przykazanie nowe daj wam, abycie si wzajemnir miowali Po tym poznaj wszyscy, ecie uczniami moimi, jeli mio mie bdziecie jeden ku drugiemu (Jan 13, 34 35). Teraz za nawouje do zgody i wzajemnego przebaczania sobie doznanych uraz, ktre mog wynikn midzy nimi, gdy bd si wzajemnie upominali. Moe Zbawiciel mia na myli jeszcze zgorszenie, jakiego doznaj Apostoowie w czasie mki i mierci Jego, jak np. zdrad Judasza, upadek Piotra, zwikszajcy si gniew ydw i przeladowanie, jakie knuli przeciwko Niemu faryzeusze. Chcia ich powoli przygotowa na to i poda rodki odpowiednie upomnienie braterskie jako akt mioci bliniego i miosierdzia wzgldem tych, ktrzy tego upomnienia bd potrzebowali. 2. Drug cnot konieczn dla Apostow jest wiara, o ktrej Pan Jezus mwi bardzo czsto. Apostoowie ju wiedzieli o koniecznoci wiary i nie czujc si w niej umocnieni, zwrcili si do Mistrza z prob: Przymn nam wiary! A Pan rzek: Gdybycie mieli wiar jako ziarnko gorczycy, powiedzielibycie temu drzewu morwowemu: Wyrwij si z korzeniem i przesad si w morze, a usuchaoby was (uk. 17, 5 6). Syszc zapowied przyszych zgorsze, Apostoowie skierowali t prob do Pana Jezusa, aby gdy przyjd, mogli wiar przezwyciy wszelkie trudnoci. Odpowied Pana Jezusa potwierdza to zapatrywanie Apostow o wierze i gosi, e dla wierzcego wszystko jest rzecz moliw, nawet najwiksze cuda moe zdziaa. Przesadzenie drzewa z jednego miejsca na drugie nie da si wytumaczy siami naturalnymi, a Zbawiciel powiada, e do takiego czynu trzeba najmniejszego stopnia wiary, jak najmniejsze jest ziarnko gorczycy spord innych ziarnek. Wszake i taki stopie jest dzieem Miosierdzia Boego, a nie wysiku czowieka, co zdaje si Zbawiciel zapowiada i obiecywa Apostoom. Gdy Apostoowie nie mogli uzdrowi optanego, przystpili do Jezusa potajemnie i powiedzieli: Dlaczego to my nie moglimy go (czarta) wypdzi? Rzek im: Dla niewiary waszej. Zaprawd powiadam wam, gdybycie mieli wiar jako ziarnko gorczycy, rzeklibycie tej grze: Przejd std tam, a przejdzie, i nic nie bdzie wam niemoliwym (Mat. 17, 18 19). Apostoowie tedy zdawali sobie spraw, e sami o wasnych siach na tak wiar si nie zdobd i dlatego prosili Mistrza o jej pomnoenie. Pan Jezus da te silnej wiary od tych, ktrym chcia ask swoich udzieli, jak np. A skoro wszed do domu, lepcy przystpili do niego. I
136

powiedzia im Jezus: Wierzycie, e mog wam to uczyni? Rzekli mu: Zaiste, Panie. Tedy dotkn si oczu ich, mwic: Nieche si wam stanie wedug wiary waszej (Mat. 9, 28 29). Std wynika, e wiara to jest potga, ktr wprawdzie daje Bg, ale z naszej strony winno by wspdziaanie, bez ktrego Zbawiciel cudw nie czyni. Mimo nacisku, jaki kad Pan Jezus na potrzeb wiary, Apostoowie nie mieli jej w takim stopniu i dlatego po Zmartwychwstaniu swoim bdzie im wyrzuca brak jej: W kocu ukaza si onym jedenastu, gdy siedzieli u stou, i gani niedowiarstwo ich i twardo serca, e nie uwierzyli tym, ktrzy go widzieli zmartwychwstaego (Marek 16, 14). Trzeba wprost podziwia Miosierdzie Zbawiciela wzgldem Apostow, tak opornych zanim otrzymali Ducha witego. Jaka to trudna bya praca przy ich wychowaniu! 3. Trzeci cnot, jak Pan Jezus usilnie zaleca Apostoom, jest zaparcie si, wynikajce gbokiej pokory. Ju wielokrotnie mwi im o tej cnocie, a teraz dla okazania jej przytacza podobiestwo: Kt z was, majcy sug oracza lub pasterza, powie mu, gdy ten wrci z pola: Pjd zaraz i sid u stou. A nie mwi mu: Przygotuj mi wieczerz, a przepasz si i usuguj mi, dopki si nie najem i nie napij, a potem ty bdziesz jad i pi. Czy dzikuje sudze onemu, e uczyni, co mu przykaza? Nie sdz. Tak i wy: gdy uczynicie wszystko, co wam rozkazano, mwcie: Sudzy my nieuyteczni, comy winni byli uczyni, uczynilimy (uk. 17, 7 10). W naturze ludzi jest ch popisywania si swoimi dobrymi uczynkami, ktre w oczach ich przedstawiaj si jako niezwyke i bardzo wspaniae, gdy w rzeczywistoci byy tylko zwyczajnym obowizkiem. Tacy chcieliby otrzyma jakie szczeglne podzikowanie ze strony przeoonych, a nawet wyrnienie i nagrod, gdy czsto brak nawet uznania. Takie niebezpieczestwo grozi przede wszystkim pracownikom w Winnicy Paskiej po wszystkie wieki. Suba apostolska jest wieloraka i obejmuje caego czowieka, wszystkie jego siy i wszystek czas, atoli nie daje ze swej strony adnego prawa do specjalnej nagrody lub szczeglniejszego wyrnienia. Oto powd, dla ktrego Pan Jezus tak czsto mwi o potrzebie samozaparcia si u swoich uczniw. Wszystko, co czynimy Bogu, czynimy z jego Miosierdzia, gdy sama mono suenia Mu jest ujawnieniem nieskoczonego Miosierdzia Boego. Za t mono mamy raczej dzikowa, ni oczekiwa jakiego podzikowania, wyrnienia czy nagrody ze strony naszych przeoonych. Raczej naley si przygotowa na zapomnienie, brak uznania, a czasami nawet na przeladowanie, jak to si nieraz zdarzao w dziejach Kocioa. Naley pracowa tylko dla Boga, a Ojciec twj, ktry widzi w skrytoci, odpaci tobie (Mat 6, 4). Ale na to zdobywaj si tylko pokorni.

137

Wielcy zaoyciele zakonw, widzc ogromne szkody w Kociele, wynikajce z ubiegania si duchownych o wyrnienia i godnoci, zobowizywali swych braci lubem do nieprzyjmowania ich, jeeli bd im proponowane. Niektrzy za dostojnicy rezygnowali z zajmowanych w Kociele stanowisk ze wzgldu na niebezpieczestwo dla wasnej doskonaoci. Sprawio to Miosierdzie Zbawiciela w Jego nauce o cnotach apostolskich. Ono sprawio, i u nas bog. Wincenty Kadubek opuci katedr krakowsk, i pieszo uda si do cystersw w Jdrzejewie, gdzie witobliwie ycia dokona. * * * Pan odepchn od siebie zbezczeszczone pych duchy niebieskie, zdruzgota sprofanowane zarozumiaoci wspaniae witynie ich ducha. Nie dziw tedy, e odrzuci pysznych faryzeuszw i kapanw ydowskich i e da od uczniw swoich cnt apostolskich.

42. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W POWOANIU I ROZESANIU UCZNIW Idcie, oto ja was posyam jako baranki midzy wilki (uk. 10, 3). W czasie swej dziaalnoci w Judei w trzecim roku publicznego ycia, Pan Jezus wybra i rozesa siedemdziesiciu dwch uczniw w specjalnej misji. Moliwie, e w tej liczbie znajdowali si i Apostoowie, a przynajmniej niektrzy z nich. Zarwno wybr uczniw, jak i ich rozesanie byo dzieem Miosierdzia Chrystusa. Ewangelie nie podaj, kogo wybra Zbawiciel na uczniw, ale tylko wskazuj, czego od powoanych da. 1. Uczony w Pimie zblia si do Mistrza z zapaem, mwic: Dokdkolwiek pjdziesz, pjd za tob. I rzek mu Jezus: Lisy jamy maj i ptaki niebieskie gniazda, a Syn Czowieczy nie ma, gdzie by gow skoni (Mat. 8, 19 20). Odpowied ta zawiera warunki przyjcia na ucznia: winien on nasamprzd ukocha ubstwo wewntrzne i zewntrzne, winien wyrzec si dbr

138

materialnych i by ubogim, jak Nauczyciel, ktry jest uboszy, ni zwierzta. Ale ubstwo to winno by zupenie dobrowolne. Drugiego ucznia Pan Jezus sam powouje stanowczo: Pjd za mn. Atoli powoany stawia warunek: Panie, dopu mi pierwej odej i pogrzeba ojca mego. A Zbawiciel na to: Zostaw umarym grzebanie umarych swoich (Mat. 8, 21 22). Tu Zbawiciel poucza, e przed mioci nalen Bogu musz ustpi wszystkie inne, nawet wzgldem rodzicw i dzieci. Kto chyba pozosta w domu, ktry pogrzebie ojca i obecno powoanego tam nie jest konieczna, tym bardziej, e przez odejcie moe powoanie utraci. Nie wiemy, czy trzeci ucze sam si zgosi, czy te zosta wezwany. W kadym razie wyraa ch pjcia za Jezusem pod warunkiem, e wpierw odwiedzi dom swj: Pjd za tob, Panie, lecz dozwl mi pierwej poegna si z tymi, ktrzy s w domu. A Jezus rzek do aden, co przykadajc rk sw do puga, wstecz si oglda, nie nadaje si do Krlestwa Boego (uk, 9, 61 62). Tu odpowied Zbawiciela nakazuje stanowczo uczniowi oderwa si od wszystkiego, co jest doczesne, i uzasadnia waciwoci powoania. Pan Jezus czyni rnic midzy cnotami, jakie ucze Jego winien posiada. Gdy w pierwszych dwch wypadkach mwi agodnie, w trzecim jest ostry, surowy i nieubagany. Prawdziwy ucze ma ukocha Boga ponad wszystko, Jemu si wycznie powici, odrywajc si od doczesnoci. Wwczas tylko zyska on wolno prawdziw, powaanie i szacunek u blinich, wwczas bdzie mia moc oddziaywania na nich, i wwczas otrzyma szczeglniejsz pomoc z gry, gdy nie bdzie zwizany z doczesnoci, ktra krpuje dziaanie i trci ziemi. Zrzec si wszystkiego, to wielki czyn. Kto si na zdobdzie, ten potpi i zawstydzi wiat materialistyczny. Co skonio Chrystusa do wyboru i rozesania uczniw? Jedynie Miosierdzie Jego wzgldem nich i tych, do ktrych ich posa. niwo wprawdzie mwi wielkie, ale robotnikw mao. Procie tedy Pana niwa, aby wysa robotnikw na niwo swoje (uk. 10, 2). Pan Jezus chcia da pomoc Apostoom, ktrzy sami nie mogli sprosta swemu zadaniu, chcia rwnie, by nauka Jego dotara tam, dokd jeszcze Apostoowie nie zdyli dotrze, chcia wreszcie pooy fundament pod przysz hierarchi w Kociele. 2. Przy wysyaniu uczniw Pan Jezus wyposay ich w niezbdne dla apostolstwa aski: udzieli im mocy apostolskiej, wyraajcej si m.in. darem czynienia cudw, oraz przepisa jak si maj zachowa. Idcie, oto ja was posyam jako baranki midzy wilki. Nie nocie trzosa, ani torby, ani sandaw i nikogo w drodze nie pozdrawiajcie. A do ktregokolwiek domu wnijdziecie, naprzd powiedzcie: Pokj temu domowi W tyme domu zostacie, jedzc i pijc, co jest u nich A do ktregokolwiek miasta wnijdziecie i przyjm was,
139

jedzcie, co przed wami poo, i uzdrawiajcie chorych, ktrzy s w nim i mwcie im: Zbliyo si do was krlestwo Boe. (uk. 10, 3 9). Pan Jezus przewiduje, e w wielu miejscach uczniowie Jego nie bd naleycie przyjci. A jeli do ktrego miasta wnijdziecie i nie przyjm was, wychodzc na ulice jego mwcie: Nawet proch, ktry przylgn do nas z miasta waszego, strzsamy na was: wszak wiedzcie, e przybliyo si krlestwo Boe. Powiadam wam, lej bdzie Sodomie w on dzie ni miastu temu. Biada tobie, Korozain! Biada tobie, Betsaido! A ty, Kafarnaum, a do nieba wywyszone, a do piekie strcone bdziesz. Kto was sucha, mnie sucha, a kto wami gardzi, mn gardzi (uk. 10, 10 16). W powyszych sowach obejmuje Zbawiciel ca dziaalno Kocioa w biegu stuleci a do sdu ostatecznego. Mwi o przeladowaniach i grozi przeladowcom cikimi karami, ktre si ju speniy, bo gdzie leay miasta Korozain, Betsaida i Kafarnaum, dzisiaj jest cakowite pustkowie. Z dawnej wspaniaoci brzegw jeziora Genezaret i jego okolic nie pozostao nic prcz skalistych wybrzey i zawsze piknego nieba. Wszystko inne, jak drzewa cieniste, paace, miasta i fortece zniky z powierzchni ziemi, a rozciga si aosne, pene smutku pustkowie. Instrukcje, jakie da Zbawiciel swym uczniom, s aktualne i dzisiaj. Czonkowie hierarchii maj si i dzisiaj odznacza cnotami, bdcymi odbiciem cnt samego Zbawiciela, a mianowicie: gorliwoci, przestawaniem na maym, pokor, ubstwem, cakowitym zaparciem si siebie i czystoci. Z blem serca Pan Jezus wypowiada biada nie tylko pod adresem miast opornych, ale caego narodu izraelskiego, zapowiadajc, e si zwrci ku narodom pogaskim. Usprawiedliwia ten zwrot zatwardziaoci i niewiar narodu wybranego, ktry posw Jego nie chce przyj. Moe po miesicu wrcio siedemdziesiciu dwch z radoci, mwic: Panie, nawet szatani ulegaj nam w imi twoje. I rzek im: Widziaem szatana, jako byskawic, z nieba spadajcego. Oto daem wam wadz depta po wach i skorpionach i po wszystkiej mocy nieprzyjacielskiej, a nic wam szkodzi nie bdzie. Wszelako z tego si nie weselcie, e duchy wam ulegaj, ale weselcie si z tego, e imiona wasze zostay zapisane w niebiesiech (uk. 10, 17 20). Zwycistwo obecne uczniw nad wiatem jest dalszym cigiem zwycistwa Boga nad nim i zapowiedzi, i uczniowie Chrystusa pokonaj wiat w imi Chrystusa i w kocu odnios zwycistwo na sdzie ostatecznym. Uczniowie tedy nie powinni si chepi z tej wadzy, gdy maj j nie z siebie, ale od Boga. Zreszt wypdzanie czartw jest wadz darmo dan, czyli jest to charyzmat dla poytku innych ludzi. Moe go mie nawet niegodny, jak Judasz. Natomiast mona radowa si prawdziwie z Krlestwa Boego i szczliwoci jego, do ktrej oni s powoani. Z tego raduje si i Zbawiciel: Oneje godziny

140

rozradowa si w Duchu w. i rzek: Wysawiam ci, Ojcze, Panie nieba i ziemi, e te rzeczy zakry przed mdrymi i przewidujcymi, a objawie je maluczkim (uk. 10, 21). Z odpowiedzi Zbawiciela, danej uczniom po ich powrocie z misji, wypywa wniosek dla wszystkich wyznawcw Jego, e mianowicie On jest przyczyn, twrc i celem szczliwoci wiecznej: Wszystko dane mi jest od Ojca mego. I nikt nie zna Syna, jeno Ojciec, ani Ojca nikt nie zna, jeno Syn i komu by Syn zechcia objawi. Pjdcie do mnie wszyscy, ktrzy pracujecie i uginacie si pod ciarem, a ja was pokrzepi (Mat. 11, 27 28). Jakby mwi: odrzucie wszelkie samolubstwo, chtnie i pokornie czcie si ze mn, wtedy Ojciec i Ja objawimy si wam i tylko wtedy nalee bdziecie do liczby wybranych. Wspomnienie o szatanie, ktry jak byskawica spad z nieba, pozwala wnioskowa o cznoci upadku aniow zbuntowanych z Wcieleniem. Std niektrzy Doktorowie Kocioa (np. w. Bernard) utrzymuj, e Bg przedstawi duchom niebieskim plan odwieczny Wcielenia i zada od nich czci Sowu wcielonemu i Jego Matce. Pyszny Lucyfer sprzeciwi si temu i za kar zosta ze swoimi zwolennikami strcony. * * * Jak wielkie Miosierdzie Boe pynie z rozesania uczniw i rozmowy z nimi Jezusa po powrocie. Oto Zbawiciel chce pomaga wszystkim i dla wszystkich wychodzi z Niego moc, by zdj brzemi z serc wszystkich. On dwiga ciary, bo gadzi grzechy wiata. On wszystkich uczy tego, co jest najpotrzebniejsz rzecz do osignicia prawdziwego pokoju, a mianowicie cichoci i pokory: Uczcie si ode mnie, em jest cichy i pokornego serca (Mat. 11, 29).

141

43. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W NAJWIKSZYM PRZYKAZANIU Na tych dwch przykazaniach cae Prawo zawiso (Mat. 22, 40). Uczeni w Pimie dzielili przykazania i zakazy na wielkie i mae, ale si rnili midzy sob, gdy chodzio o ich rozrnienie. Jeden z nich chcia pozna zdanie Pana Jezusa o przykazaniach. Zbawiciel korzysta z okazji i odpowiada, e najwikszym przykazaniem jest mio Boga nade wszystko, a bliniego jako siebie samego, dodajc: Na tych dwch przykazaniach cae prawo zawiso i prorocy (Mat. 22, 34 40). Jakkolwiek o mioci Boga nade wszystko byo i w Starym Testamencie (Powt. Prawa 6, 4 5), podkrelenie tego nakazu i postawienie go obok mioci bliniego byo dzieem Miosierdzia Chrystusa. 1. Mio Boga nade wszystko jest obowizkiem kadego czowieka, ktry to obowizek wypywa z natury. Jeeli bowiem Bg jest Stwrc naszym, najwyszym Dobroczyc i Ojcem miosiernym, samo elementarne poczucie sprawiedliwoci domaga si, by Go miowa ze wszystkiego serca twego i ze wszystkiej duszy twojej i ze wszystkiej myli twojej (Mat. 22, 37), jak to powiedzia Pan Jezus. Czyli, e ta mio winna by najwysza i w ocenie i w rozumie i w woli. Mio Boga nade wszystko polega na tym, by nie miowa rzeczy Bogu wrogich, by Bg by celem wszystkich naszych myli, sw i uczynkw oraz by niczego nie ceni rozumowo wyej ni Boga. Jednak ta mio niekoniecznie musi by najwysza uczuciowo, to jest tak serdeczna i tkliwa, by przewyszaa wszelk inn nasz mio ziemsk. Intensywno mioci uczuciowej nie zaley od naszej woli. Mio za Boga ma siedlisko w woli czowieka, jak to powiedzia Pan Jezus: Kto ma przykazania moje i zachowuje je, ten jest, ktry mnie miuje (Jan 14, 21). Mio Boga winna obj caego czowieka ze wszystkimi wadzami ciaa i duszy. Ta mio ma by ustawiczna, nie przez jaki czas, ale w kadej chwili, od przyjcia do uywania rozumu, a do ostatniego tchu ycia. Powiedz mi kogo kochasz, a ja ci powiem kim jeste, powiada przysowie, a Zbawiciel powiedzia: Gdzie jest skarb twj, tam i serce twoje (Mat. 6, 21). Czyli, e doskonao osoby miowanej udziela si miujcemu. Jeeli tedy czowiek naleycie kocha Boga, sam si udoskonala i uszczliwia. Szczcie niebian

142

polega na doskonaej mioci Boga. Std wynika, e przypomnienie przykazania mioci Boga jako najwikszego przykazania byo dzieem nieskoczonego Miosierdzia Zbawiciela, ktry wskazuje nam drog do szczliwoci prawdziwej: Pan Bg twj, Bg jedyny jest. I bdziesz miowa Pana Boga twego ze wszystkiego serca twego (Marek 12, 29 30). 2. Mio Boga obejmuje i mio bliniego. Dlatego Zbawiciel stawia mio bliniego obok mioci Boga, i jako najwiksze przykazanie. Znane ono byo i w Starym Testamencie, ale tam zacieniao si tylko do najbliszych: Bdziesz miowa przyjaciela twego, jako siebie samego (Kap. 19, 18). Zbawiciel za rozciga to przykazanie na wszystkich ludzi, nawet na nieprzyjaci: Syszelicie, e powiedziano: Bdziesz miowa bliniego twego, a w nienawici bdziesz mia nieprzyjaciela twego. A ja wam powiadam: Miujcie nieprzyjacioy wasze, dobrze czycie tym, ktrzy was maj w nienawici, a mdlcie si za przeladujcych i spotwarzajcych was. Abycie byli synami Ojca waszego, ktry jest w niebiesiech, ktry sprawia, e soce jego wschodzi nad dobrymi i zymi, a deszczem zrasza sprawiedliwych i nieprawych (Mat. 5, 43 45). Chocia wic mio Boga bya najwyszym prawem Izraelitw, mio bliniego nie bya sprecyzowana i nie wiadomo byo dokadnie, do kogo si odnosia, czy tylko do krewnych i przyjaci, czy do wspziomkw i wspwyznawcw, czy te moe i do wrogw. Dlatego gdy pewien uczony w Pimie zapyta Jezusa: A kt jest moim blinim? Jezus za podejmujc pytanie poda przypowie o miosiernym Samarytaninie: Czowiek pewien zstpowa z Jerozolimy do Jerycha i wpad midzy zoczycw, ktrzy go te zupili, i rany zadawszy odeszli, zostawiajc na p umarego. I zdarzyo si, e kapan pewien zstpowa t drog, i ujrzawszy go min. Take i lewita, bdc blisko miejsca i widzc go min. A Samarytanin pewien zdajc drog, przechodzi obok niego i ujrzawszy go uali si nad nim. I przybliywszy si zawiza rany jego, nalewajc oliwy i wina, posadzi go na swe juczne zwierz i zawid do gospody i pielgnowa go. A nazajutrz wyj dwa denary i wrczy je wacicielowi gospody, mwic: Miej nad nim piecz, a cokolwiek ponad to wydasz, ja gdy si wrc oddam tobie (uk. 10, 30 35). Celem przypowieci byo wyjanienie owemu uczonemu w Pimie, kto jest naszym blinim. Dlatego Zbawiciel w kocu zapyta go: Ktry z tych trzech zdaje ci si by blinim tego, co wpad midzy zoczycw? A on rzek: Ten ktry mu miosierdzie okaza. I rzek mu Jezus: Id, a czy i ty podobnie (uk. 10, 36 37). Blinimi dla poranionego winni byli okaza si z urzdu przede wszystkim kapan i lewita. Tymczasem oni go minli, a czowiek obcy, pogardzany przez ydw Samarytanin robi dla niego to wszystko, co by

143

zrobili ojciec i matka. A wic z tych trzech tylko Samarytanin postpi jak blini, chocia oficjalnie nim nie by. Tu Zbawiciel poucza, e blinim jest kady czowiek bez wzgldu na narodowo czy wyznanie, jednoczenie karci ostro nauk i praktyk szk ydowskich, wedug ktrych blinim by tylko krewny i najwyej jeszcze Izraelita, ale nigdy poganin, czy Samarytanin, ktry jednak w rzeczywistoci okaza si blinim. Widzi on w potrzebujcym tylko czowieka i z bohaterstwem wykonuje przykazanie mioci, nie zwracajc uwagi na adne uprzedzenia kastowe, plemienne czy religijne. Kapan i lewita moe wracali z posugi w wityni, gdzie przede wszystkim winni byli nauczy si mioci i ofiarnoci wzgldem drugich, ale oni nie okazali jej nawet wzgldem swego rodaka. Z dziedziny teoretycznej, na ktrej stan w uczony, Zbawiciel przechodzi do praktyki, gdy mwi do niego: Id, a czy i ty podobnie! Nadto daje nam przykad miosierdzia swym powiceniem dla rodzaju ludzkiego, obrabowanego z darw nadprzyrodzonych, okrytego tysicznymi ranami i duchowo umarego. Nikt nie chcia i nie mg dopomc, a tylko On, Arcykapan najwyszy mia lito, by zstpi i okaza swe Miosierdzie. On wla oliw aski w rany, zadane grzechem, On przenis nas do gospody, jak jest Koci, On ponosi tu koszta leczenia naszego, ofiarujc si za nas ustawicznie Ojcu niebieskiemu. Pytanie uczonego w Pimie, co ma czyni, aby osign ycie wieczne, byo waciwie kuszeniem Pana Jezusa. Zbawiciel uprzejmie pyta go ze swej strony i na pytanie powtrne daje grzeczn odpowied, pouczajc na tle przypowieci o podstawowej prawdzie swojej nauki. Pod tym wzgldem rozmowa z uczonym moe by wzorem dla wszystkich, jak naley umiejtnie i metodycznie poucza o prawdach wiary naszej, by nie byy one czyst abstrakcj bez zastosowania do codziennego ycia. Zarwno w sprecyzowaniu najwikszego przykazania, jak i w pouczeniu, kto jest blinim, widzimy Miosierdzie Chrystusa wzgldem nie tylko owego uczonego, ale caego rodzaju ludzkiego. Pod wpywem tej nauki Szawe przemienia si w Pawa, ktry bdzie widzia brata w kadym poganinie rnych narodowoci i usiowa zdoby go dla nieba, ktry napisze: Nie masz yda ani Greka, nie masz niewolnika, ani wolnego, nie masz mczyzny ani niewiasty. Albowiem wszyscy wy jedno jestecie w Chrystusie Jezusie Wszyscy bowiem jestecie synami Boymi przez wiar w Chrystusa Jezusa. Bo wszyscy, ktrzycie zostali ochrzczeni w Chrystusie, przyobleklicie si w Chrystusa (Gal. 3, 28, 26 27). * * *

144

Bez mioci Boej jest rzecz niemoliw by miosiernym prawdziwie jak w Samarytanin. Trzeba tedy nasamprzd stopi pierwiastek ludzki z Boskim, by nastpnie obj mioci swych wrogw. Tylko kto kocha Boga, wesprze czynnie bliniego, nawie z cierpicym stosunek przyjani, pomocnej mioci i bdzie z caej duszy yczy j i czyni mu dobrze. Bo biedny potrzebuje nie tylko jamuny, lecz przyjaciela.

44. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM WROGW Ojcze, odpu im, bo nie wiedz, co czyni (uk. 23, 34). Pan Jezus nie tylko poleca kocha nieprzyjaci i modli si za nich, ale da tego wzniosy przykad przez cae swe ycie publiczne, a szczeglnie w czasie swej mki. Mia licznych wrogw od przyjcia na wiat, a do mierci krzyowej, a nawet i po mierci oni nie zostawili Go w spokoju, a On zawsze okazywa im swe Miosierdzie: ju to usiujc ich sobie zjedna, ju to upominajc ich agodnie, ju to karcc ostro i zapowiadajc im kary, a zawsze modlc si za nich. 1. Najwikszymi wrogami Chrystusa byli obudni faryzeusze i liberalni saduceusze, z ktrych przewanie pochodzili kapani i czonkowie Sanhedrynu. Widzc cuda Jego i popularno, jak si cieszy u ludu, usiowali osabi wpyw Jego i zaczli mwi, i przez Belzebuba ksicia czartowskiego wyrzuca czarty (uk. 11, 15). Zbawiciel spokojnie odpiera bezmylno tego blunierstwa w logicznym rozumowaniu, e szatan nie moe wygania szatana: Wszelkie krlestwo, rozdzierane niezgod, bdzie spustoszone i wszelkie miasto czy dom rozdzierany niezgod nie ostoi si. A jeli tedy szatan szatana wypdza, rozdziera go niezgoda. Jako tedy ostoi si krlestwo jego? (Mat. 12, 25 26). Stwierdziwszy spokojnie nielogiczno rozumowania nieprzyjaci, Pan Jezus udowadnia swe posannictwo: Jeli ja Duchem Boym wyganiam czarty, tedy przyszo do was krlestwo Boe (Mat. 12, 28), a nastpnie wyrzuca im wiadome sprzeciwianie si prawdzie, co jest grzechem przeciwko Duchowi witemu: Kto by za wyrzek je (sowo) przeciw Duchowi witemu, nie bdzie mu odpuszczone ani w tym, ani w przyszym wieku (Mat. 12, 32). Jest to ju groba, a zarazem uboczna nauka o czycu. Powstaje pytanie, dlaczego ten grzech nie bdzie odpuszczony? Czy moe zabraknie Miosierdzia Boego dla

145

tych grzesznikw? Dlatego, e tacy bluniercy nie bd czyni pokuty i dobrowolnie utwierdz si w zem, jak szatani. Miosierdzia Boego nie zabraknie, ale do nich nie bdzie ono miao przystpu wobec tamy postawionej przez nich samych. Nastpnie Zbawiciel przytacza podobiestwo szatana, ktry wyparty z duszy powraca do niej z siedmiu innymi zymi duchami i jeszcze dotkliwiej bierze j w swe posiadanie, jeeli ta dusza bdzie pusta i prna. Stosuje to do narodu Izraelskiego, ktry dawniej by optany przez ducha bawochwalstwa, od czego uwolniony zosta przez niewol babilosk, potem znowu popad w bdy faryzeuszw i saduceuszw, ktrzy oto bluni Duchowi witemu i czyni pokolenie obecne gorszym od poprzednich. Tote zwraca si do nich z alternatyw: Albo czycie drzewo dobre i owoc jego dobry, albo czycie drzewo ze i owoc jego zy: albowiem z owocu drzewo bywa poznane (Mat. 12, 33). Jakie to miosierne upomnienie! Gdy nie pomogy agodne uwagi, Pan Jezus uywa wobec swych wrogw sw ostrych i groby. Byo to z okazji zaproszenia Mistrza na uczt, przed ktr On nie umy rk, powodujc tym u faryzeuszw zgorszenie. Na co Zbawiciel powiedzia: Teraz wy, faryzeusze, obmywacie z zewntrz kielich i mis, lecz wntrze wasze pene jest zdzierstwa i nieprawoci. Nierozumni!... Biada wam, faryzeusze, e dajecie dziesicin z mity i ruty i z wszelkiej jarzyny, a pomijacie sd i mio Bo Biada wam, faryzeusze, e lubicie pierwsze miejsca w synagogach i pozdrowienia na rynku. Biada wam, e jestecie jako groby, ktrych nie wida Biada i wam, uczeni w Prawie, gdy obciacie ludzi brzemionami, ktrych udwign nie mog, a sami nawet jednym palcem waszym brzemion si nie tykacie. Biada wam, ktrzy budujecie grobowce prorokom, a ojcowie wasi pozabijali ich Biada wam, uczeni w Prawie, e posiedlicie klucz mdroci, a sami nie wchodzicie (uk. 11, 39 52). Mona sobie wyobrazi, jakie wraenie wywary te grone sowa, poprzedzone kilkakrotnym woaniem biada. Ostro karci faryzeuszw i uczonych w Pimie za niewierno w powoaniu: maj oni w rku klucz do stwierdzenia, e na Jezusie speniy si wszystkie proroctwa o Mesjaszu. Tymczasem oni nie tylko nie korzystaj z niego sami i nie wskazuj prawdy ludowi, ale dobrowolnie sprzeciwiaj si najoczywistszej prawdzie. A gdy to do nich mwi, faryzeusze i uczeni w Prawie poczli gwatownie nastawa i zarzuca go wielu pytaniami, czyhajc na i usiujc podchwyci go na jakim sowie, aby go oskary (uk. 11, 53 54). 2. Uwagi agodne i ostre groby nie odniosy adnego skutku. Wobec tego Zbawiciel zwraca si do ludu z ostrzeeniem: Na stolicy Mojeszowej zasiedli uczeni w Pimie i faryzeusze. Wszystko tedy, cokolwiek by wam powiedzieli, zachowujcie i czycie, ale wedug uczynkw ich nie postpujcie: mwi bowiem,

146

a nie czyni. Bo wi cikie i nieznone brzemiona i nakadaj na barki ludzkie, a palcem swym nie chc ich ruszy. Wszystkie te sprawy swe czyni, aby byli widziani oczami ludzi. Powikszaj bowiem filakterie swe i wyduaj kraj szat swoich. Chtnie te zajmuj pierwsze miejsca na ucztach i w synagogach, a lubi pozdrowienia na rynku i aby ich ludzie Rabbi nazywali (Mat. 23, 2 7). S to ostatnie sowa Pana Jezusa w wityni, wygoszone w Wielki Wtorek, wobec licznych pielgrzymw zewszd zgromadzonych. Podaje w nich przepisy, jak lud ma si zachowa wobec nauczycieli i strw Prawa Mojeszowego, ostrzegajc, e nie powinni czyni, jak oni postpuj. Zwraca si ubocznie i do swych przeciwnikw, nazywajc ich kilkakrotnie gupimi, zalepionymi i mijowym plemieniem oraz powtarzajc a osiem razy biada i zapowiadajc surow kar: We! Plemi mijowe! Jake ujdziecie przed sdem pieka? Przeto oto ja posyam do was prorokw i mdrcw i uczonych w Pimie, a wielu z nich zabijecie i ukrzyujecie, a innych ubiczujecie w synagogach waszych. I bdziecie cigali z miasta do miasta, a spadnie na was krew wszystkich sprawiedliwych (Mat. 23, 33 35). Wreszcie w uniesieniu z wielkim blem w Sercu Jezus zawoa: O Jeruzalem, Jeruzalem, ktre zabijasz prorokw i kamienujesz tych, ktrzy s do ciebie posani. Ilekro chciaem zgromadzi synw twoich, jako kokosz zgromadza pisklta swe pod skrzyda, a nie chciao! Oto zostanie wam dom wasz pusty. Albowiem powiadam wam, nie ujrzycie mi odtd, a powiecie: Bogosawiony, ktry przybywa w imi Paskie (Mat. 23, 37 39). Te ostatnie sowa maj charakter nie tyle groby, ile raczej miosiernego ubolewania i proby, by oporni przejrzeli i nawrcili si. Jak dawniej kamienowali oni Prorokw, tak i teraz zamierzaj dopuci si strasznej zbrodni. Oni to zburz ostatnie kamienie z fundamentw Boej wityni. Dopeni w ten sposb miary wystpkw swych ojcw i nie chcc korzysta z Miosierdzia Boego, jakie jeszcze otwiera przed nimi podwoje nieba, cign na siebie peni sprawiedliwoci, przed ktr nikt i nic ich nie uratuje. Narzdziem w rku nieprzyjaci Chrystusa by Jego Aposto Judasz, wzgldem ktrego Zbawiciel wyczerpa rwnie ca gbi Miosierdzia swojego. Czego bowiem nie uczyni, aby go skoni do opamitania. Oto w naukach swoich wielokrotnie przestrzega go przed chciwoci i wskazuje, jak innym Apostoom, na konieczno ubstwa i zaparcia si, oto umywa mu nogi, darzy pocaunkiem mioci, chce nawet karmi swoim Ciaem Najwitszym i zowie go przyjacielem. A kiedy to wszystko nie zmikczyo tego twardego serca, zamiast kary i pomsty, boleje nad jego lepot, jak bola nad lepot nieprzyjaci swych w ostatnim przemwieniu do ludu: Jezus wzruszy si w duchu i owiadczy, mwic: Zaprawd, zaprawd powiadam wam, e jeden z was zdradzi mnie (Jan 13, 21).

147

* * * Oto stosunek Pana Jezusa do wrogw! Oto urzeczywistnienie Jego nauki: Miujcie nieprzyjacioy wasze, dobrze czycie tym, ktrzy was maj w nienawici. Oto wzniosy przykad, ktry naladujc w. Jan Gwalbert, nie chce krwawo mci si na zabjcy jedynego brata, lecz dla mioci Ukrzyowanego przebacza bezbronnemu, spotkawszy go w Wielki Pitek. Oto czynne Miosierdzie Boe, ktre chrzecijanin winien naladowa.

45. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM PRACUJCYCH Pjdcie do mnie wszyscy, ktrzy pracujecie (Mat. 11, 28). Praca jest to ujawnienie siy ludzkiej przez czowieka wiadomie kierowanej. Praca ciy na kadym czowieku, jako obowizek zachowania ycia, a Pan Bg wyranie nakaza prac Adamowi: W pracach je z niej (ziemi) bdziesz po wszystkie dni ywota twego (Rodz. 3, 17). Pismo w. mwi, e czowiek rodzi si na prac, a ptak na latanie (Job 5, 7 ), a w. Pawe dodaje: Jeli kto nie chce pracowa, niech te i nie je (II Tess. 3, 10). wiat pogaski nie ceni pracy; silniejsi zmuszali do pracy sabszych, wprowadzajc niewolnictwo. Nawet filozofowie pogascy pogardzali prac, a w wielu pastwach odmawiano robotnikom praw ludzkich i sprzedawano ich jako towar. Dopiero Pan Jezus zmieni pogld na prac, odebra jej pitno haby, a uczyni j chlub kadego czowieka; okaza wic ludziom pracy swe Miosierdzie. 1. Chcc wszystkich ludzi pobudzi do pracy, Zbawiciel uwica j wasnym przykadem. Za opiekuna obiera pracowitego ciel, ubogiego Jzefa i przy nim sam ciko pracuje a do 30 roku ycia: Nie jest e to rzemielnik, syn Maryi (Marek 6, 3) mwili mieszkacy Nazaretu, gdy Pan Jezus pocz naucza w synagodze. Potem pracowitych rybakw wybiera na Apostow i przez trzy lata ciko pracuje nad udoskonaleniem ich. W swoich naukach podkrela konieczno pracy i czyni j niezbdnym warunkiem zbawienia. Wygasza liczne przypowieci, w ktrych obrazowo udowadnia

148

potrzeb pracy sumiennej i produktywnej. Na uwag zasuguj przypowieci o robotnikach w winnicy, o dziesiciu grzywnach, o odwiernym, o dziesiciu pannach i o talentach. Pewien gospodarz naj rano kilku robotnikw do pracy w winnicy, i umwi si z nimi po denarze. Po trzech godzinach natkn si na kilku ludzi bezczynnych i rwnie posa ich do pracy. To samo uczyni po szeciu i dziewiciu godzinach. Wreszcie na godzin przed zachodem soca naj kilku i w kocu dnia kaza wszystkim robotnikom wypaci po denarze. Wwczas ci, co wczeniej stanli do pracy, zaczli szemra, e gospodarz jednakowo nagrodzi ich, jak i tych, co pracowali tylko jedn godzin. Lecz on im odpowiedzia: Wemij, co twoje, a id; chc wszake i temu ostatniemu da, jako i tobie. Czyli mi nie wolno uczyni, co chc? i czy zym okiem patrzysz na to, jestem ja jest dobry? Tak ci ostatni bd pierwszymi, a pierwsi ostatnimi. Bo wielu jest wezwanych, ale mao wybranych (Mat. 20, 14 16). Chcia tu Zbawiciel pouczy, e wybranie nie jest dzieem naszej zasugi, ale dzieem nieskoczonego Miosierdzia Boego, ktre nagradza ostatnich robotnikw tak hojnie, jak i pierwszych. Samo powoanie do pracy nie byo koniecznoci, ale Miosierdziem im wywiadczonym, a tym bardziej Miosierdziem by ten denar, wypacony robotnikom powoanym najpniej i wyrnionym ze wszystkich. Dlatego i Apostoowie nie maj powodu do wynoszenia si, albowiem tak samo dobrze mogli by wybrani i inni. Maj pracowa, nie ogldajc si na wyrnienie w przyszoci, albowiem to wyrnienie jest dzieem tylko Miosierdzia. 2. Potrzeb pracy produktywnej uzasadnia Pan Jezus w przypowieciach o dziesiciu grzywnach i talentach. Pewien czowiek uda si w dalek krain, aby posi dla siebie krlestwo i wrci. Przywoa dziesiciu sug i da im po grzywnie, by obracali ni a do jego powrotu. Gdy wrci, zada od sug obrachunku z powierzonych pienidzy. Jeden z nich obracajc otrzyman grzywn, uzyska dziesi nowych i w nagrod otrzyma zarzd nad dziesicioma miastami. Drugi w podobny sposb uzyska pi grzywien i otrzyma w nagrod zarzd nad piciu miastami. Trzeci natomiast przechowa otrzyman grzywn i tylko j zwrcili. Pan kaza zabra mu t grzywn i da pierwszemu. Kademu, bowiem, kto ma, bdzie dane i obfitowa bdzie, a kto nie ma, i to, co ma, bdzie od niego odjte (uk. 19, 26). Pan hojnie nagradza prac sug pilnych, na co oni, cile biorc, nawet nie zasuyli: za grzywny zarzd miastami. Natomiast ostatni suga za sw boja, gnuno i niesprawiedliwo, a przede wszystkim za lenistwo, i nie stara si umieci sw grzywn choby w banku aby procent przyniosa, zosta susznie ukarany odjciem grzywny ostatniej. Zbawiciel wyranie nazywa go zym sug: Ze sw twych sdz ci, zy sugo. Wiedziae, em czowiek

149

surowy, e bior, czegom nie pooy, i n, czegom nie posia. A czemu to nie da pienidzy moich do banku, abym po powrocie mg ich zada z procentem? (uk. 19, 22 23). Podobnie przypowie o talentach uczy pracy produktywnej. Pan udaje si w dalek krain i rozdziela swoje dobra sugom: jednemu daje pi talentw, drugiemu dwa, a trzeciemu jeden. Pierwszy obracajc talentami zarobi drugie pi, drugi w podobny sposb zarabia jeszcze dwa, a trzeci swj talent zakopa. Pan po powrocie z podry zada obrachunku od kadego ze sug i sowicie wynagrodzi pierwszego i drugiego za to, e przynieli mu drugie tyle, ile otrzymali. Trzeci za zosta surowo ukarany: zabrano mu talent wrczony, a jego samego wrzucono do wizienia: Sug niepoytecznego wrzucie w ciemnoci zewntrzne: tam bdzie pacz i zgrzytanie zbw (Mat. 25, 30). Mwic o potrzebie pracy i nagrodzie za prac produktywn, Zbawiciel tym samym potpia lenistwo. Wszak w poprzednich przypowieciach ju owi sudzy zostali ukarani gwnie za lenistwo. Jeszcze silniej zostao ono napitnowane w przypowieci o dziesiciu pannach. Pewna panna zaprosia na swoje gody weselne dziesi przyjaciek, z ktrych kada wzia z sob lampk dla nadania radosnego charakteru chwili, gdy si zjawi narzeczony. Poniewa zwykle mody si nieco spnia, pi z owych dziesiciu panien, jako osoby przewidujce, zabray ze sob nie tylko lampki, ale i oliw w bace, by dola, gdy si wyczerpie zawarto lampki. Pi za pozostaych lekkomylnie nie wziy z sob zapasu oliwy. Oczekujc pana modego, ktry si spni, panny posny i ich lampki si wypaliy. Gdy rozlego si woanie, e oblubieniec nadchodzi, mdre panny nalay oliwy z baki i uroczycie spotkay oblubieca, wchodzc na gody, a gupie dopiero pobiegy kupowa oliw, spniy si na gody i nie zostay przyjte (Mat. 25, 1 12). Jakiej winy dopuciy si panny gupie, ktre oblubieniec wykluczy z sali godowej. Wszak zachoway skarb dziewictwa, bo Zbawiciel nazywa je pannami? Nie dopuciy si kradziey ani innego wystpku? Byy tylko leniwe i gnune, nieprzewidujce, jak owi sudzy leniwi, i dlatego nie zostay wpuszczone na gody. da tedy Pan Jezus pracy roztropnej i pilnej i takim tylko pracownikom bogosawi i okazuje swe Miosierdzie. Weselne gody oznaczaj przyjcie Chrystusa do Oblubienicy Kocioa i jego zalubiny z ludzkoci. Druhnami s wszyscy do nieba powoani, ktrzy niestety nie przygotowuj si jednakowo. Jedni zadawalaj si tylko czasami stanem aski, a inni, jak owe mdre panny, czuwaj, by zawsze by w stanie aski, bo nie wiedz, kiedy oblubieniec przyjdzie, kiedy nastpi mier. Tote przypowie ta koczy si ostrzeeniem: Czuwajcie tedy, bo nie wiecie dnia ani godziny (Mat. 25. 13). T sam myl zawiera przypowie o odwiernym, ktremu pan przykaza, aby czuwa, gdy wrci: Czuwajcie tedy (bo nie wiecie, kiedy pan domu przybdzie: z wieczora czy o pnocy, czy gdy kur zapieje czy

150

te rankiem), aby snad przyszedszy z naga, nie zasta was picymi (Marek 13, 35 i 36). * * * Warto tedy czowieka nie polega na talentach, ale tkwi ona wedug nauki Chrystusa w pracy, w czuwaniu, w wiernym spenianiu swego obowizku. Kto ma wicej talentw, winien usilniej pracowa, by ich ilo powikszy. Na tym polega Miosierdzie Chrystusa, e tak wysoko ceni ludzi pracy, e potpi pogaskie o pracy pojcia; e da, bymy korzystali z samych zdolnoci celem uksztatowania w sobie ycia wewntrznego na wzr Tego, ktry powiedzia: Ojciec mj dziaa a do tej chwili i ja te dziaam (Jan 5, 17).

46. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA WZGLDEM PRZYJACI A Jezus rozrzewniwszy si ponownie przyby do grobu (Jan 11, 38). Jeeli Pan Jezus by miosierny wzgldem wrogw, to tym bardziej wzgldem przyjaci, ktrych darzy szczeglniejsz poufaoci. Do przyjaci Zbawiciela trzeba zaliczy przede wszystkim Jego Matk Maryj i Apostow, ktrych sam nazwa przyjacimi: Wy jestecie przyjacimi moimi Ju was nie nazw sugami, bo suga nie wie, co czyni pan jego. Lecz nazwaem was przyjacimi, bo wszystko, cokolwiek od Ojca usyszaem, oznajmiem wam (Jan 15, 14 15). Przyjacimi rwnie byli wszyscy uzdrowieni i wskrzeszeni przez Chrystusa, a przede wszystkim azarz z Betanii z siostrami Mart i Mari, u ktrych nieraz goci. 1. Pismo w. mao mwi o stosunku Pana Jezusa do Matki, ale z kilku wyrae moemy wnioskowa, jaki to by stosunek. Jeeli do kadego czowieka stosujemy wyraenie: Mioci wieczn umiowaem ci, dlatego przycignem ci lituj si (Jer. 31, 3), to przede wszystkim sowa te wyraaj stosunek Sowa Przedwiecznego do Maryi. Jest to stosunek mioci miosiernej, bo sama Ona nie zasuya na to wyrnienie. Miosiernie ukocha Syn Boy

151

Maryj przed wiekami, a szczeglnie gdy po wypenieniu si czasw Sowo ciaem si stao za Jej przyzwoleniem. Mona sobie wyobrazi, z jak czuoci tulio si Dziecitko Jezus do swej Matki w czasie ucieczki do Egiptu, z jak dziecic prostot zwracao si do swej karmicielki, gdy odczuwao gd i pragnienie, z jak mioci yczliwoci spenia Jej polecenia Ten, o ktrym Ewangelista krtko mwi: By im poddany (uk. 2, 51). Szczeglniejszy dowd miosiernej mioci ku swej Matce da Pan Jezus w Kanie, gdy usysza z ust Jej: Wina nie maj i nastpnie wod w wino zamieni. Jak pierwsze spojrzenie kwilcego w bku Jezusa byo skierowane do Matki i pierwszy cud zosta speniony za Jej wstawiennictwem, tak i ostatnie myli i spojrzenia Jego spoczy na Niej, a ostatnie sowa zoyy w Jej objcia to, co Chrystus mia najdroszego, za co oddawa swe ycie dusze nasze: wszystkie swe aski przekaza Jej szafarstwu. Po mierci za zabra J z ciaem do chway wiecznej jako Krlow nieba i ziemi. Jakkolwiek Maryja, jak nikt ze stworze, wsppracowaa z askami, jednak sama na tak godno nie zasuya: wszystkie Jej przywileje byy dzieem nieskoczonego Miosierdzia Boego. Spord licznych uczu serca ludzkiego nie ma delikatniejszego ani gbszego nad mio syna do matki: jest to jedyna mio, ktrej mona si odda caym sercem bez adnej obawy. Jeeli taka jest mio synowska u ludzi pospolitych, to c dopiero u Jezusa Boga Czowieka, ktry sam da przykazanie: Czcij ojca twego i matk twoj. A jednak w pewnych wypadkach stawia On kogo wyej: wicej ceni i kocha wol Ojca niebieskiego, jak to wynika z odpowiedzi Jego przy znalezieniu w wityni: Czy nie wiedzielicie, e w tym, co jest Ojca mojego, by winienem (uk. 2, 49). Podobnie si rwnie zachowa, gdy naucza w pewnym domu i powiadomiono Go, e przed domem s krewni Jego z Matk, ktrzy chc z Nim mwi: Rzek: Kt jest matk moj? i brami moimi? I popatrzywszy na tych, ktrzy wok niego siedzieli, rzek: Oto matka moja i bracia moi. Kto by bowiem czyni wol Boga, ten bratem moim i siostr moj i matk moj jest (Marek 3, 33 i 35). 2. Kto wiernie suy Bogu i cakowicie jest Mu oddany, temu Zbawiciel okazuje wicej Miosierdzia swego, ni krewnym wedug ciaa. Takimi wanie byli Apostoowie i uczniowie Jego, ktrych nazwa przyjacimi, uczyni ich powiernikami swych tajemnic i dopuci do bliskiej poufaoci. Zbawiciel nie wypiera si pokrewiestwa cielesnego ze swoimi, ale zaznacza uroczycie swoje pokrewiestwo z Ojcem niebieskim i duchowe pokrewiestwo z Apostoami, uczniami i duszami bliskimi, nad ktrymi pracuje zgodnie z wol Ojca

152

niebieskiego i tej pracy dla jakichkolwiek wzgldw nie zaniecha. Najbliszymi bowiem krewnymi s Mu ci, ktrzy Go suchaj i wypeniaj sowo Boe. Maryja i w tym wypadku bya dla Jezusa najblisza, a sowa i zachowanie si Jego nie byy dla Niej adnym ublieniem, ale przeciwnie wyrnieniem. Cieszya si Ona z gbi Serca, e Jej Syn przyjmuje do rodziny swojej wszystkich penicych wol Bo, do ktrej i Ona stosuje si jak najcilej. Pragnie, by wszyscy ludzie stali si przyjacimi Jego i otrzymali przeobfite Miosierdzie Boe. Oprcz Apostow i uczniw, Pan Jezus mia i innych przyjaci, spord ktrych Ewangelici wyrniaj azarza i jego siostry Mart i Mari. Pewnego razu Zbawiciel zatrzyma si u nich dla odpoczynku po drodze, a kada z sistr staraa si Go uczci na swj sposb. Zapobiegliwa Marta staraa si przede wszystkim Pana Jezusa ugoci: przyszed bowiem znuony prac, zmczony podr, a moe spragniony i godny. A modsza jej siostra Maria wolaa sucha sw Jego, ktre poryway tumy i zmieniay ich serca. W pewnym momencie Marta, powodowana moe wspzawodnictwem w mioci do Jezusa, odwaa si na szczere i pene ufnoci sowa: Panie, czy nie ma to dla ciebie znaczenia, e siostra moja zostawia mi, abym sama posugiwaa. Powiedz jej przeto, aby mi pomoga. A odpowiadajc rzek jej Pan: Marto, Marto, troszczysz si i kopoczesz o wiele rzeczy, a przecie jednej tylko potrzeba. Maria najlepsz czstk obraa, ktra jej nie bdzie odjta (uk. 10, 40 42). Jeeli Maria jest Magdalen, jak wielu sdzi, trzeba podziwia Miosierdzie Chrystusa wzgldem tej owcy odnalezionej, e pozwala jej siedzie u ng i sucha pilnie swoich sw, e j wyrnia przed Mart i zapewnia, e jej czstka, czyli ycie kontemplacyjne nie bdzie jej odjte. To wyrnienie wystpuje jeszcze jaskrawiej na uczcie u Szymona Trdowatego w Betanii. Gdy ucztujcy spoczywali na swoich miejscach zwrceni gowami ku wsplnemu stoowi, a nogi wysuwajc na zewntrz, Maria przystpiwszy do miejsca, gdzie spoczywa Jezus, wylaa kosztowne wonne olejki najpierw na gow Jezusa, a potem na nogi i otara je swoimi wosami. Na uwag Judasza Iskarioty, czemu to nie sprzedano tego olejku za trzysta denarw i nie rozdano ubogim rzek Jezus: Dozwlcie jej, aby to na dzie pogrzebu mego uczynia. Ubogich bowiem zawsze macie pord siebie, a mnie nie zawsze macie (Jan. 12, 3 8; por. Marek 14, 3). Pan Jezus wprost rozczulajco bierze Mari w obron i wyjania, dlaczego uczynek jej jest dobry: Zaprawd powiadam wam, gdziekolwiek po wszystkim wiecie bdzie goszona ta ewangelia, mwi si bdzie i o tym, co ona uczynia: ku jej pamici (Mat. 26, 13). Jej pozwoli sta pod krzyem w czasie swojego trzygodzinnego konania, namaci swoje ciao po mierci i wyrni j spord wszystkich Apostow i uczniw, gdy nie komu innemu, ale jej pierwszej ukae si po swoim chwalebnym Zmartwychwstaniu: A
153

powstawszy rankiem w pierwszy dzie tygodnia, ukaza si naprzd Marii Magdalenie, z ktrej wyrzuci by siedmiu czartw (Marek 16, 9). Wyjtkowe Miosierdzie okaza Pan Jezus azarzowi, ktrego nazwa, jak i Apostow, przyjacielem i przywrci mu ycie w kilka dni po mierci, gdy ju si rozkada. Na uwag zasuguje rozrzewnienie dwukrotne Zbawiciela, zauwaone przez otaczajcych, ju to przez wspczucie dla sistr, opakujcych brata, ju to z alu za zmarym. I zapaka Jezus (Jan 11, 35) podaje naoczny wiadek, a te zy s najlepszym dowodem Miosierdzia Chrystusa wzgldem przyjaci. * * * Wszyscy, ktrzy si powicaj subie Boej i peni sumiennie swe obowizki, zasuguj na miano szczeglniejszych przyjaci Chrystusowych. Jak wielka to pociecha i zachta, by si zbliy do Niego i sta si naprawd drogim Mu czonkiem Jego duchowej rodziny. Bd si stara peni wol Bo we wszystkim, bo to jest konieczny warunek przyjani Jezusa.

47. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W NAUCE O MIOSIERDZIU BOYM Ojciec wasz miosierny jest (uk. 6, 36). Miosierdzie Boe jest tajemnic, ktrej czowiek sam dokadnie pozna nie moe. Wprawdzie sam rozum nam mwi, e Bg jest miosierny i kady czowiek w nieszczciu odruchowo zwraca si do Boga, a ma na myli Boga miosiernego. T prawd przepiknie opiewa Psalmista w licznych miejscach: Miosierdzie jego uprzedzi mnie (Ps. 58, 11); pjdzie za mn po wszystkie dni ywota mojego (Ps. 22, 6); wiecznie zbudowane w niebie (Ps. 88, 3) itp. Atoli dopiero Pan Jezus poda nam dokadn nauk o Miosierdziu Boym, jak przepowiedzia to o Nim tene Psalmista: Nie taiem Miosierdzia twego i prawdy twojej przed zgromadzeniem wielkim (Ps. 39, 11). 1. Pan Jezus nie zatai Miosierdzia Boego przed wiatem, ale ujawni je w tajemnicy Wcielenia, w yciu swoim ukrytym i publicznym, a naocznie

154

ukaza je w tajemnicy Odkupienia, umierajc na krzyu za grzechy caego wiata. W Jezusie Chrystusie objawia si sam Bg, ujawniaj si w Nim wszystkie doskonaoci Boe, jak to sam powiedzia: Kto widzi mnie, widzi i Ojca Ja jestem w Ojcu, a Ojciec we mnie (Jan 14, 9 11) Ja i Ojciec jedno jestemy (10, 30). Szczeglnie jednak ycie Chrystusa jest pogldow lekcj o Miosierdziu Boym, a Jego przypowieci nawietlaj t doskonao wszechstronnie, przede wszystkim przypowie o synu marnotrawnym, o owcy zgubionej i o drachmie. Pewien czowiek mia dwch synw. Modszy zada od ojca przypadajcej na czci majtku i po otrzymaniu jej uda si w dalek krain, gdzie wszystko w rozpucie roztrwoni. Tymczasem w owej krainie nasta gd, przed ktrym ratujc si w modzieniec przyj sub u jednego z wieniakw. Ten kaza mu pa wieprze, ale nie wynagradza go dostatecznie, tak e modzieniec w godowa. Wwczas wspomnia o domu rodzinnym, gdzie najemnicy mieli si lepiej ni on teraz. Tote wsta i wrci do ojca gotw nawet by ju nie synem, ale tylko sug. Ojciec z daleka pozna swego syna, wyszed na jego spotkanie i z radoci go powita, ubierajc go odpowiednio i urzdzajc na jego cze uczt. Gdy starszy syn na to si oburzy, ojciec mu rzek Naleao weseli si i ucztowa, gdy to jest brat twj, ktry umar by, a oy, zagin by, a odnalaz si (uk. 15, 32). Przypowie ta daje oparcie i napawa nadziej wszystkich synw ludzkich, a pod wzgldem formy moe by przedmiotem zazdroci najwikszych mistrzw sowa. W krtkim i prostym opowiadaniu podaje barwny obraz kadego stanu grzesznego marnotrawnego syna i uprzedzajc, wprost niezrwnan lito miosiernego ojca oraz zarozumia pych starszego syna, poczon z zawici i gniewem. W modszym synu mona widzie pogastwo, ktre zmarnowao i rozproszyo dobra przyrodzone i znalazo si w strasznym ubstwie i w rozpaczy. I jak zbkany syn wskutek nieszczcia przychodzi do rwnowagi i wraca do ojca, tak narody pogaskie chtnie przyjmuj chrzecijastwo i wracaj do Ojca niebieskiego. Opowiadajc o nawrceniu si syna marnotrawnego, Zbawiciel zarazem poda warunki, ktre zachowujc kady grzesznik moe si spodziewa przebaczenia. w modzieniec po zmarnowaniu majtku zastanawia si nad swoim smutnym stanem i przypomina sobie, co zego uczyni, czyli czyni rachunek sumienia. Nastpnie auje za sw lekkomylno, gdy obrazi swego Ojca, czyli obudza skruch za grzechy. Potem postanawia wrci do ojca, by zosta u niego ostatnim sug, a wic robi mocne postanowienie poprawy. To postanowienie w czyn wciela, gdy idzie do ojca i przyznaje si do winy, czyli spowiada si. Wreszcie stara si wynagrodzi ojcu krzywd wyrzdzon, a wic spenia zadouczynienie. Ojciec w tej przypowieci jest obrazem Boga, a dobro jego obrazem Miosierdzia Boego, ktre nie krpuje wolnej woli czowieka i raczej
155

dopuszcza zo, ni zmusza wol. Bg pamita o grzeszniku i udziela mu aski uprzedzajcej, ktra powoduje jego nawrcenie. Jeszcze bardziej Miosierdzie Boe ujawnia si w obrazie serdecznego przyjcia, jakiego dozna syn marnotrawny. Wobec jednego sowa alu i samooskarenia Ojciec zapomina o wystpku i przywraca syna do poprzedniego stanu aski i bogactw, udziela wolnoci i obywatelstwa oraz ujawnia sw mio uczcie radosnej i obronie przed starszym synem. Ta niezrwnanie pikna przypowie Pana Jezusa posiada si wymowy nie tylko dla grzesznikw, ale i dla faryzeuszw, ktrych obrazem jest syn starszy. Tu Zbawiciel pitnuje ich pogard dla celnikw i grzesznikw, ktrych On usiuje nawrci. Tu i Apostoowie musieli by upomnieni, gdy chcieli sprowadzi ogie na miasta samarytaskie, a potem dugo sprzeciwiali si nawrceniu pogan. W tym wszystkim okazuje si bezmiar Miosierdzia. Boego, tym wikszego im wiksza bya zo i niewdziczno grzesznikw. Jaka to mia i przekonywujca nauka dla suchajcych jej grzesznikw. 2. Przypowie o zgubionej owcy przedstawia nam Boga miosiernego, ktry nie tylko chtnie przebacza pokutujcym grzesznikom, ale szuka ich i czynnie troszczy si o ich zbawienie. Pewien pasterz mia sto owiec; jedna z nich gdzie si zabkaa. Strapiony waciciel trzody przekazuje pozostae owce swym pomocnikom, a sam idzie na poszukiwanie zaginionej, nawouje, wyta such, a nagle odzywa si gdzie znajome beczenie. Z radoci poznaje, e to gos zaginionej owieczki, biegnie do niej, bierze j na ramiona i odnosi do owczarni, nie troszczc si o dziewidziesit dziewi owiec, nastpnie zwouje przyjaci i towarzyszy, by podzieli si z nimi tak wielk radoci. Wreszcie Zbawiciel dodaje: Powiadam wam, e taka bdzie w niebiesiech rado z jednego grzesznika, czynicego pokut, jak z dziewidziesiciu dziewiciu sprawiedliwych, ktrzy pokuty nie potrzebuj (uk. 15, 4 7). Tym troskliwym i miosiernym pasterzem jest Chrystus. Ile trudu ponis On dla naszego zbawienia! Oto dc za zgubionymi owcami ludzkoci sta si czowiekiem, szuka ich teraz po miastach i wsiach Palestyny, znajduje wielu uwikanych w ciernie grzechw, bierze ich na ramiona i wszystkich pragnie mie w swej owczarni Kociele, w ktrym leczy ich rany askami w Sakramentach witych. Widzimy to Miosierdzie Boe bardzo czynne w trosce o zbawienie grzesznikw. Wystpuje ono jako najwiksza doskonao odnona Boga, jak utrzymuj teologowie i Ojcowie Kocioa, bo z adnego faktu nie ma tak wielkiej radoci w niebiesiech, jak z nawrcenia jednego grzesznika. Ciesz si z tego wszyscy, co s bliscy Boga, a wic i Anioowie, ktrzy s naszymi ordownikami w niebie, a strami na ziemi.

156

Podobny cel ma przypowie o zgubionej drachmie. Pewna niewiasta zaoszczdzia dziesi drachm, z ktrych jedn zgubia. Strapiona zapala lampk, zaglda do najciemniejszych ktw, wymiata wszystkie szpary w pododze, a wreszcie spostrzega sw monet midzy dwiema deskami. Wwczas raduje si ywioowo: zaprasza przyjaciki, by opowiedzie im wszystko i podzieli si radoci z odnalezionej zguby. Tak, powiadam wam koczy opowiadanie Zbawiciel rado bdzie wrd Aniow Boych nad jednym grzesznikiem pokut czynicym (uk.15, 10). Jak drachma do niewiasty, tak my naleymy do Boga, ktry ceni nas jako sw wasno, a utraconych przez grzech poszukuje w rny sposb: przez wyrzuty sumienia, upomnienia przeoonych i przykad osb trzecich, a nieraz nawet przez kary doczesne, by nas odzyska z powrotem i uchroni od kar wiecznych. Oto obrazowe przedstawienie nieskoczonego Miosierdzia Boego w nowym Krlestwie Chrystusa, ktrego dostpujemy pod warunkiem poprawy i szczerej pokuty za grzechy, jak gosi Jan Chrzciciel: Czycie pokut, albowiem przyblizyo si Krlestwo niebieskie (Mat. 3, 2) i co potwierdzi Chrystus: jeli pokutowa nie bdziecie, wszyscy zginiecie (uk. 13, 5). * * * Dobry pasterz umie leczy najcisze rany grzechu i wyzwala z najbardziej zawiych cierni, byle tylko zabkana owieczka cho w maym stopniu wykazaa ch powrotu do owczarni. Jaka to pociecha dla nas i pobudka do ufnoci Jezusowi!

48. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W ZAPOWIEDZENIU PRZENAJWITSZEGO SAKRAMENTU Jam jest chleb ywy, ktry z nieba zstpi (Jan 6, 41). Byo to nazajutrz po pierwszym rozmnoeniu chleba i przejciu po wodzie w Kafarnaum. W synagodze zebraa si wielka rzesza, skadajca si przewanie z tych, ktrzy w przeddzie zostali cudownie nakarmieni. Byli oni bardzo wzruszeni, ale przy caym uszanowaniu i zapale dla Pana Jezusa peni

157

cielesnych i wiatowych pragnie. Tote Zbawiciel w nauce usiuje oderwa ich od doczesnoci i skierowa ku podaniu rzeczy wiecznych chleba z nieba. 1. Chrystus zwraca si nasamprzd do tych, ktrzy uczestniczyli w cudzie rozmnoenia chleba: Zaprawd, zaprawd powiadam wam, e szukacie mnie nie dlatego, ecie widzieli cuda, ale e poywalicie chleb i nasycilicie si. Starajcie si nie o pokarm, ktry ginie, ale ktry trwa na ywot wieczny, a ktry da wam Syn Czowieczy. Bo na nim Bg Ojciec znami swe pooy. Rzekli tedy do niego: C mamy czyni, aby peni dziea Boe? A odpowiadajc Jezus rzek im: To jest dzieo Boe, abycie wierzyli w tego, ktrego On posa (Jan 6, 26 29). Nasamprzd tedy trzeba wierzy w Jezusa jako wysaca i Syna Boego. ydzi tak i zrozumieli te sowa Zbawiciela i zaczli domaga si jakiego niezwykego znaku, jakby cuda dotychczas przez Chrystusa zdziaane jeszcze nie wystarczay. Tote pytaj: C wic za cud uczynisz, abymy ujrzeli i uwierzyli ci? Czego dokonasz? Ojcowie nasi jedli mann na pustyni, jak jest napisane: Chleb z nieba da im do spoycia. Rzek im tedy Jezus: Zaprawd, zaprawd powiadam wam: nie Mojesz da wam chleb z nieba, ale Ojciec mj daje wam prawdziwy chleb z nieba (Jan 6, 30 32). Tu Zbawiciel jeszcze bardziej podkrela potrzeb wiary i podaje odpowiednie pobudki: Powouje si na Ojca, ktry Go zrodzi i ktrego On jest wiecznym obrazem. On te sam widzi Ojca, gdy wszyscy inni tylko z pomoc aski sysz o Nim i o Jego woli: Ojcowie wasi poywali mann na pustyni i pomarli. A ten jest chleb, ktry z nieba zstpuje, aby kady, ktry go spoywa bdzie, nie umar (Jan 6, 49 50). Wreszcie wskazuje na poytki i korzyci wiary w Niego: Kto wierzy we mnie, nigdy pragn nie bdzie (Jan 6, 35). Chrystus nie odrzuci wierzcego i nie dopuci, aby zgin, ale da mu ywot wieczny zgodnie z wol Ojca: Bo zstpiem z nieba, nie ebym czyni wol moj, ale wol tego, ktry mi posa. A to jest wola Ojca, ktry mi posa, abym nic nie straci z tego, co mi da, ale ebym to wskrzesi w dzie ostateczny aby kady, kto spoglda na Syna i wierzy we mia ywot wieczny (Jan 6, 38 40). Syszc o chlebie, ktry z nieba zstpuje i ma wiksz skuteczno ni manna, bo zapewnia ycie wieczne, ydzi przerywaj Panu Jezusowi okrzykiem: Panie, daj nam zawsze tego chleba! I rzek im Jezus: Jam jest chleb ywota, kto przychodzi do mnie, nie bdzie akn, a kto wierzy we mnie; nigdy pragn nie bdzie. Ale mwiem wam i widzielicie mnie, a nie wierzycie (Jan 6, 34 36)

158

2. Wedug Ricciotti'ego na tym skoczya si pierwsza rozmowa Pana Jezusa z ydami na temat obietnicy Eucharystii. Wywoaa ona due zainteresowanie i szemranie, e powiedzia: Jam jest chleb ywy, ktry z nieba zstpi. I mwili: Czy to nie jest Jezus, syn Jzefa, ktrego ojca i matk my znamy? Jake wic moe on mwi: Zstpiem z nieba? (Jan 6, 41 42). Pan Jezus skorzysta w nastpn sobot z zebrania w synagodze, aby udzieli bardziej szczegowych wyjanie o chlebie z nieba. Wypowiedziawszy na wstpie kilka oglnych uwag, Zbawiciel wrci do tego samego tematu: Nie szemrajcie midzy sob: Nikt nie moe przyj do mnie, jeli go nie pocignie Ojciec, ktry mi posa; a ja go wskrzesz w dzie ostateczny. Jest napisane u prorokw: I bd wszyscy uczniami Boymi. Kady, kto usysza od Ojca i nauczy si, przychodzi do mnie. Nie jakoby Ojca kto widzia, bo tylko ten, ktry jest od Boga, ten widzia Ojca. Zaprawd, zaprawd powiadam wam: Kto wierzy we mnie, ma ywot wieczny. Jam jest chleb ywota (Jan 6, 43 48). Zdumieli si ydzi, syszc powtrnie to samo powiedzenie Chrystusa, e jest chlebem ywota. Absolutnie nie chcieli si zgodzi z dosownym znaczeniem tego wyraenia i moe niektrzy zaczli przypuszcza, e trzeba je rozumie symbolicznie. Wwczas Pan Jezus, aby usun wszelk wtpliwo, jeszcze wyraniej owiadczy: Jam jest chleb ywy, ktry z nieba zstpi; jeliby kto poywa tego chleba, y bdzie na wieki, a chlebem, ktry ja mu dam, jest ciao moje za ycie wiata (Jan 6, 51 52). Na te sowa ydzi osupieli. To ju nie jest jakie symboliczne wyraenie, ale literalne i bardzo wyrane. Dlatego sprzeczali si ydzi midzy sob mwic: Jake on moe nam da ciao swoje na pokarm? Jezus, syszc dyskusj suchaczy, jeszcze wyraniej powiedzia: Zaprawd, zaprawd powiadam wam: Jelibycie nie spoywali ciaa Syna Czowieczego i nie pili krwi jego, nie bdziecie mie ycia w sobie. Kto poywa ciao moje i pije moj krew, ma ywot wieczny, a ja w dzie ostateczny wskrzesz go. Bo ciao moje prawdziwie jest pokarmem, a krew moja prawdziwie jest napojem. Kto poywa moje ciao i pije moj krew, we mnie mieszka, a ja w nim. Jako mi posa yjcy Ojciec, i ja yj dla Ojca, a kto poywa mnie i on y bdzie dla mnie (Jan 6, 53 58). Skutki tej nauki Chrystusa byy inne u ludu i uczniw, a inne u Apostow. Na domaganie si przez Pana Jezusa wiary lud odpowiedzia daniem cudw. Gdy za zapowiedzia im chleb z nieba, dajcy ycie wieczne, a potem owiadczy, e On jest tym chlebem, a przede wszystkim jest nim ciao Jego, podburzeni przez faryzeuszw ydzi zaczli szemra, pogardliwie wspomina o Jego pochodzeniu i sprzecza si, jak to si sta moe, e On da swe ciao na jedzenie. Wwczas Zbawiciel miosiernie im wyjania, e dlatego nie wierz, bo nie maj owiecenia przez ask Ojca niebieskiego.

159

Uczniowie Zbawiciela rwnie si gorsz z tajemnicy Eucharystii, mwic: Twarda to mowa i kt jej sucha moe? A Jezus, wiadom, e szemrali na to uczniowie jego, rzek do nich: To was gorszy? C dopiero, gdy ujrzycie Syna Czowieczego, wstpujcego tam, gdzie by pierwej? Duch jest tym, ktry oywia, ciao nic nie pomoe. Sowa, ktrem wypowiedzia, duchem s i yciem. Atoli s midzy wami tacy, ktrzy nie wierz (Jan 6, 61 65). I tu mwi im o przyczynie ich niewiary: Nikt nie moe przyj do mnie, jeliby mu nie byo dane od Ojca mego (Jan 6, 66). Wwczas wielu z uczniw odeszo od Mistrza, publicznie wyparo si wiary i ju z Nim nie chodzili. Przepeniony gorycz i boleci Pan Jezus zwraca si do Apostow i pyta: Czy i wy odej zamierzacie? Odpowiedzia mu tedy Szymon Piotr: Panie, do kog pjdziemy? Ty masz sowa ywota wiecznego. A mymy uwierzyli i przekonali si, e ty jest Chrystus, Syn Boy (Jan 6, 68 70). To mne wyznanie ucieszyo Pana Jezusa, ale przenikn On serca wszystkich obecnych i pozna, e jeden z nich nie podziela zdania Piotra, ten mianowicie, ktry w przyszoci mia Go haniebnie zdradzi. Tote z Miosierdzia swego ostrzeg go: Czy nie wybraem was dwunastu? A jeden z was jest szatanem (Jan 6, 71). Caa nauka o chlebie z nieba jest dzieem Miosierdzia Zbawiciela, ktry w ten sposb przygotowuje Apostow do tego, co ustanowi w Wielki Czwartek. Postawi On tu spraw bardzo jasno i nie cofn si ani na sowo, chocia suchacze zaczli Go opuszcza. Okaza wielkie Miosierdzie Apostoom, ktrych wspomg szczegln ask, by wytrwali w wierze, a przede wszystkim Piotra, ktry sw mocn wiar odwanie wyzna, i ktry bdzie utwierdza w wierze wszystkich innych. * * * Chrystus jest chlebem ycia. T prawd yli chrzecijanie w okresie prawa i polityki rzymskiej. T prawd i my yjemy w okresie dzisiejszych przeobrae spoecznych, woajc: Ty, Panie, jeste chlebem ycia, Ty dajesz wzrost i ycie nadprzyrodzone.

160

49. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W ZAPOWIEDZI PRYMATU PIOTRA Ty jeste Opok, a na tej opoce zbuduj Koci mj (Mat. 16, 18). Spord Apostow Pan Jezus wyrni Piotra od pierwszego z nim spotkania, nadajc mu nowe imi: Ty jest Szymon, syn Jony; bdziesz si nazywa Kefas, to znaczy Piotr (Jan 1, 42). Bya to przepowiednia szczeglnego wyrnienia i posannictwa. Gdy chcia przemawia do cisncej si rzeszy, wstpi do odzi Piotra (uk. 5, 3) i wkrtce powiedzia do niego: Wyjed na gbi i zapucie sieci wasze na pow (uk. 5, 4), a po cudownym poowie ryb rzek do niego: Nie lkaj si, odtd ju ludzi owi bdziesz, co wszystko oznaczao, e poowem dusz kierowa bdzie Piotr, ktrego wzi Mistrz na gr Tabor, do domu Jaira i do Ogrjca. Tylko Piotr za pozwoleniem Chrystusa chodzi po wodzie (Mat. 14, 29), zarzuci wdk dla zapania ryby, by znalezion w jej pyszczku monet (staterem) zapaci podatek (Mat. 17, 26). On tylko w imieniu innych Apostow przemawia Otomy opucili wszystko (Mat. 19, 27); Panie, do kogo pjdziemy? (Jan 6, 69), jak rwnie prosi o wyjanienie przypowieci: Wy nam t przypowie (Mat. 15, 15). Wszyscy Ewangelici, wyliczajc Apostow, stawiaj Piotra na pierwszym miejscu i przede wszystkim za niego Zbawiciel si modli, aby jego wiara nie ustaa i by on w przyszoci utwierdza braci swoich (por. uk. 22, 32). Wreszcie Piotrowi Chrystus wyranie obieca prymat w Kociele. 1. Byo to nad jeziorem Merom, w okolicy Cezarei Filipowej, dokd Pan Jezus uda si z Apostoami, by w odosobnieniu przygotowa ich duchowo do przyjcia wielkiej tajemnicy o majestatycznej swojej godnoci i wadzy, jak przeleje na Piotra. W pewnej chwili po drodze zapyta ich: Za kogo mnie ludzie maj? Oni tedy odpowiedzieli mu, mwic: Za Jana Chrzciciela, drudzy za Eliasza, a inni za jednego z prorokw (Marek 8, 27 28). Pytanie jaka jest opinia postronnych byo tylko przygotowaniem do najwaniejszej opinii samych uczniw. Dlatego wysuchawszy wszystkich odpowiedzi rzek im Jezus: A wy za kogo mi macie? Odpowiadajc Szymon Piotr, rzek: Ty jest Chrystus, Syn Boga ywego (Mat. 16, 15 16). Wszyscy wpatrzeni w Mistrza wyraali cich aprobat sw Piotra.

161

Wwczas Pan Jezus obj Apostow swym wzrokiem, a zwracajc si do tego, ktry przemwi, rzek: Bogosawiony, Szymonie Bar Jona, bo ciao i krew nie objawiy tobie, jeno Ojciec mj, ktry jest w niebiesiech. A ja ci powiadam, e ty jeste Opok, a na tej opoce zbuduj Koci mj, i bramy piekielne nie zwyci go. I tobie dam klucze krlestwa niebieskiego: a cokolwiek zwiesz na ziemi, bdzie zwizane i w niebiesiech; a cokolwiek rozwiesz na ziemi, bdzie rozwizane i w niebiesiech (Mat. 16, 17 49). Piotr mwi wobec wszystkich Apostow i w imieniu wszystkich, ale nie z ich polecenia, lecz niezalenie od nich, jako narzdzie Boskiego objawienia. Wynika to z dalszych sw Chrystusa o nim. Piotr daje Swe wiadectwo z caym wewntrznym przekonaniem, w wyrazach silnych i uroczystych, z wielkim wewntrznym i zewntrznym zapaem. By on przepeniony Duchem w., gdy wystpowa stanowczo wobec reszty Apostow. To Pierwszy Papie uroczycie ogasza podstawowy dogmat wiary i podaje drugim do wierzenia. Piotr nazywa Chrystusa Synem Boga ywego, czyli uznaje, e Jezus, majc dusz ludzk, posta i rysy czowieka, jest jednoczenie Bogiem, e ta dusza ludzka widzi Boga jako akt niezoony i nieskoczony, przypatruje si z zachwytem wezbranym falom bytu, widzi swe tajemnicze zjednoczenie osobowe z drug Osob Trjcy Przenajwitszej, e z tej wiadomoci takiego zjednoczenia czerpie si i wesele oraz gboko swego wiata wewntrznego, e ta dusza Jego jest punktem, w ktrym Bg najcilej czy si ze stworzeniem. Tej peni ycia Boskiego odpowiada take ciao i krew Jezusa, wzite z Niepokalanej Dziewicy za spraw Ducha witego. 2. Syszc z ust Piotra wyznanie swego Bstwa, Zbawiciel stwierdza, e nie w sposb naturalny zdoby on t wiadomo, lecz e Bg z Miosierdzia swego objawi mu t prawd. Dlatego winszuje mu wybrastwa Boego i pochwala go za natychmiastowe wspdziaanie z ask: Bogosawiony, Szymonie! Nastpnie wymienia miosierne skutki tego wspdziaania, jakimi s: cise poczenie z Odkupicielem, sia i moc nieugita w walce z mocami ciemnoci, wadza nad sumieniami ludzi i wielka chwaa w niebie. Wyrnia go spord innych Apostow i obiecuje prymat. Razem ze zmian imienia zapowiada zmian w jego stanowisku i wielkie przeznaczenie w nowym Krlestwie Boym. Zapowiadajc prymat Pan Jezus oznacza jego istot i skutki wewntrzne i zewntrzne. Istot prymatu jest to, e bdzie fundamentem Kocioa, od ktrego zaley trwao budowy. Koci jest stowarzyszeniem, a fundamentem kadego stowarzyszenia jest gowa czyli wadza rzdzca nim. Ma tedy Piotr rzdzi Kocioem, broni go i podtrzymywa go jak fundament budow. Cay wic Koci nauczajcy i suchajcy spoczywa na nim, stoi z nim i z niego czerpie wskazwki i kierunek, nauk i moc pastersk.

162

Zbawiciel okrela i zewntrzn skuteczno prymatu w jego mocy odpornej i nienaruszonej przeciwko zewntrznym atakom wroga. Bramy piekielne nie zwyci go, co znaczy, e potgi zewntrzne, pochodzce od ludzi lub od wiata zych duchw, nie zdoaj zniszczy fundamentu. Mog to by kamstwa (herezje), nienawici (schizmy), przeklestwa i krwawe przeladowania wszystkie one nie narusz w niczym skay, na ktrej wznosi si Koci. W zapowiedzianym prymacie w. Piotra zawiera si zarazem jego nieomylno. Koci bowiem jest przede wszystkim spoecznoci ludzi wierzcych, a podstaw wiary jest nieomylno gowy, od ktrej wszystko inne zaley, a wic: wadza kluczy, czyli zwizywania i rozwizywania, orzekanie w sprawach wiary i moralnoci, stanowienie lub znoszenie nakazw i zakazw, kary kocielne oraz odpuszczanie grzechw i kar za nie nalenych. Jest to wadza nieograniczona co do przedmiotu. Prawdziwie fundamentem tej wadzy i niewidzialn gow jest Chrystus, a widzialn gow jest Piotr, ktremu Chrystus t wadz przekaza. Wyznanie Piotra przyjmuje Pan Jezus tylko w obecnoci uczniw i nakazuje im, aby przed ludem nie ogaszali, e On jest Mesjaszem, albowiem obecnie byoby to rzecz niebezpieczn. ydzi oczekiwali Mesjasza, ktry wyzwoli ich spod wadzy Rzymian, tote mogliby si burzy, gdyby si dowiedzieli, e Mesjasz ju przyszed. Wyznanie Piotra i zapowied prymatu odbywa si u stp wysokiego Hermonu w przepiknej okolicy, aby ujawni jeszcze silniej wielko, szczytno, trwao, zwycistwo i obfito bogosawiestwa kocielnego prymatu, odbywa si poza ziemi ydowsk na ziemi pogaskiej, by pokaza, e krlestwo Mesjasza przejdzie od ydw do narodw pogaskich. W zapowiedzeniu prymatu Chrystus okazuje wielkie swe Miosierdzie zarwno wzgldem Piotra, jak caego Kocioa. Wzgldem Piotra, albowiem on sam na to nie zasuy: bo ciao i krew nie objawiy tobie, jeno Ojciec mj, ktry jest w niebiesiech. Tylko Bg w nieskoczonym swym Miosierdziu wybra go i przed innymi objawi mu wielk tajemnic. Dlatego i Chrystus w swym Miosierdziu wybiera go na gow widzialn swego Kocioa. Jest to rwnie Miosierdzie Boe dla caego Kocioa, gdy dziki temu bdzie on bezpieczny w swej Prawdzie mimo ustawicznych na ni atakw mocy ludzkich i piekielnych, a wyznawca Jezusa bdzie mg bez obawy pobdzenia wierzy temu, czego naucza Jego Namiestnik. * * *

163

Ponad antagonizmami narodowymi stoi ten jedyny wielki gmach: wity Koci Powszechny, zbudowany na niewzruszonej skale. wity to dom, albowiem tchnie witoci i wychowuje do niej. Majestatyczny to tom, urzdzony w Boskim stylu. Apostolski to dom dziki prawowitemu nastpcy po Piotrze. Jest to dom dla wszystkich narodw i dla wszystkich pokole. Wiara tego Kocioa wszdzie mi bdzie towarzyszya, choby trzeba byo odda za ni ycie.

50. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W NAWOYWANIU DO POKUTY Jeli pokutowa nie bdziecie, wszyscy podobnie zginiecie (uk. 13, 3). Wyrzuty sumienia, wynikajce ze wiadomoci winy popenionej, s najwikszym nieszczciem czowieka, ktrego nie potrafi usun adna nauka i sztuka ani wszystkie skarby na wiecie. Czynnikiem tu decydujcym jest tylko sam Bg, ktry jeszcze w Starym Testamencie powiedzia ustami Proroka: Jeli niezbony bdzie pokutowa za wszystkie grzechy swoje, ktre popeni ywotem y bdzie, a nie umrze (Ezech. 18, 21). Tote pokuta jest jedyn drog do Miosierdzia Boego. Do pokuty nawoywa Jan Chrzciciel: Czycie pokut, albowiem przybliyo si krlestwo niebieskie Czycie tedy owoc godny pokuty (Mat. 3, 2 i 8), co rwnie powtarza i sam Zbawiciel (Mat. 4, 17). 1. Pewnego razu oznajmiono Panu Jezusowi, e Piat kaza zamordowa kilkunastu Galilejczykw w wityni w czasie ofiary, a w przekonaniu Hebrajczykw zo materialne jest zawsze kar za zo moralne. Pan Jezus na to rzek: Czy mniemacie, e ci Galilejczycy byli wikszymi grzesznikami, ni wszyscy inni Galilejczycy, e takie rzeczy ucierpieli? Bynajmniej powiadam wam ale, jeli pokutowa nie bdziecie, wszyscy podobnie zginiecie (uk. 13, 2 3). Z tym wieym wypadkiem Zbawiciel zczy wypadek dawniejszy, ktry rwnie zdarzy si w Jerozolimie. Mianowicie w dzielnicy Siloe runa nagle wiea zabijajc osiemnacie osb, Jako owych osiemnastu, na ktrych. runa wiea w Siloe i zabia ich, czy mniemacie, e i oni byli wikszymi winowajcami, ni wszyscy ludzie mieszkajcy w Jerozolimie? Bynajmniej powiadam wam ale, jeli pokutowa nie bdziecie, wszyscy podobnie zginiecie (uk. 13, 4 5).

164

Co spowodowao zawalenie si wiey, nie wiemy. W kadym razie wszyscy wiedzieli o jednym i drugim wypadku, tumaczc sobie, e zarwno pomordowani przez Piata, jak i zabici przez wie byli gorsi od innych ydw. Pan Jezus widzi pych ludu wybranego, ale zarazem ma wspczucie dla niego i dlatego daje mu upomnienie i nawouje do pokuty. Zepsucie byo powszechne wrd ydw i dlatego wszyscy winni czyni pokut, inaczej spotka ich los podobny. Ani naboestwa ani ofiary w wityni nie uchroni ich przed zagraajc zgub, jak nie uratowaa Galilejczykw witynia, a mieszkacw Jerozolimy sadzawka Siloe, chocia byy wyobraeniem Mesjasza, a zarazem zawieray w sobie szczegln moc, bdc narzdziem Boego Miosierdzia. Chocia tych sw nikt wwczas nie zrozumia, speniy si one dosownie przy zburzeniu miasta i zniszczeniu wityni. Mnstwo ludu schronio si wtedy w podziemiach wity i tam zostali wymordowani, albo znaleli mier w gruzach. Krew wic Galilejczykw, rozlana na otarzu ofiarnym, i zabitych przez walc si wie bya zapowiedzi tych czasw strasznych, jakie rzeczywicie nadeszy po latach czterdziestu. Zbawiciel wic grozi mieszkacom Jerozolimy gwatownym zakoczeniem ycia, w przyszej wojnie. Gwatowny koniec ydw jest nie do uniknicia, jeeli nie zmieni swego sposobu mylenia, nie bd pokutowali i nie pozbd si wiadomego oporu przeciw oczywistej prawdzie. Jak nawoywanie Pana Jezusa: Czycie pokut, albowiem przybliyo si krlestwo niebieskie (Mat. 4, 17) tak i groba jego: wszyscy podobnie zginiecie odnosiy si nie tylko do mieszkacw Jerozolimy, ale do wszystkich ludzi. Jest to przykazanie pozytywne i powszechne, obowizujce nie tylko grzesznikw, lecz i sprawiedliwych ludzi, mogcych zgrzeszy. Nawet prawdopodobnie Najwitsza Maryja Panna miaa cnot pokuty, albowiem bya czowiekiem. Tylko Pan Jezus nie podlega adnemu grzechowi i dlatego mg nie pokutowa, chocia w rzeczywistoci pokutowa za nas. Dlatego pokutowali wszyscy wici byli grzesznicy, aby si uwici, i sprawiedliwi, aby si grzechu ustrzec. Jest to absolutnie konieczne dla wszystkich ludzi koniecznoci rodka i koniecznoci przykazania. 2. Aby zachci ydw do pokuty, Zbawiciel poda przypowie o fidze: Czowiek pewien mia drzewo figowe zasadzone w winnicy swojej, i przyszed szuka na nim owocu, ale nie znalaz. I rzek do uprawiajcego winnic: Oto przez trzy lata przychodz i szukam owocu na tym drzewie figowym, a nie znajduj. Wytnij je wic, po c jeszcze ziemi zajmuje? A on odpowiadajc rzek mu: Panie, zostaw je i na ten rok, a je okopi i obo nawozem, czy te nie wydaoby owocu, a jeli nie, wytniesz je pniej (uk. 13, 6 9). Fig w tej przypowieci jest lud izraelski. Znajdujemy takie porwnanie u prorokw: Jako jagody winne w pustyni znalazem Izraela, jako pierwszy owoc

165

drzewa figowego na wierzchoku jego ujrzaem ojcw ich (Oz. 9, 10). Tutaj porwnuje Zbawiciel Izraelitw (jak zreszt i wszystkich zatwardziaych grzesznikw) do nieurodzajnego drzewa figowego, rosncego w kwitncej winnicy, zapewne w przeciwiestwie do modego Kocioa, rodzcego zawsze owoce. Ta za figa ju przeszo trzy lata nic nie przyniosa, chocia po niej mona byo spodziewa si owocw obfitych. Pan Jezus ju trzy lata przemawia do tego ludu, a znalaz tylko garstk uczniw. Reszta za stawia zacity opr Jego nauce, a nawet czyha na Jego ycie. Panem winnicy jest Ojciec niebieski, ktry wybra nard ydowski i otacza go szczeglniejsz opiek. Trzeba wprost podziwia wielkie Jego Miosierdzie i niezrwnan cierpliwo, e tak dugo czeka na owoce. Ogrodnikiem s prorocy, a wreszcie Syn Boy Jezus Chrystus, ktry ju trzeci rok przykadem i nauk pielgnuje winnic, a w niej i fig. Na tej fidze nie znajduje owocw i syszy polecenie Ojca wyci to drzewo, by nie zajmowao miejsca. Wiedziony Miosierdziem Jezus wstawia si za fig Izraelem do Ojca niebieskiego, a wreszcie skropi to drzewo nie tylko potem apostolskim, ale krwi wasn, ktra niestety bdzie wylana bez skutku dla tego opornego i zatwardziaego narodu. Wreszcie Zbawiciel grozi, e pan winnicy wytnie to drzewo mimo proby ogrodnika. To jest miosierna groba dla Izraelitw, jak i dla wszystkich grzesznikw. Tu Pan Jezus poucza, e czas Miosierdzia Boego jest ograniczony i kto z niego nie skorzysta, bdzie musia ulec sprawiedliwej karze, ktra obejmie wszystkich niepokutujcych: Wszyscy podobnie zginiecie. Pki tedy czas jest, grzesznicy musz pokutowa i nawrci si, albowiem, jeeli w pokucie nie bd korzysta z czasu Miosierdzia Boego, nadejdzie dzie wymiaru sprawiedliwoci Boej. Wkrtce sam Chrystus przeklnie drzewo figowe, gdy w Wielki Poniedziaek w drodze z Betanii do Jerozolimy nie znajdzie na nim owocu: Niechaje ju nigdy wicej nikt z ciebie owocu nie poywa (Marek 11, 14). Przeklinajc to drzewo, chcia da miastu i ludowi powane ostrzeenie; jak oni s niepodni i jak wielka kara ich czeka. Stojce przy drodze drzewo obudnie zwodzio, e ma owoce, w rzeczywistoci byy tam tylko licie, tak lud Izraelski, stojcy przy zdroju Miosierdzia Boego, przez trzy lata odrzuca uzdrawiajc rk Bo, a pyszni si z poszanowania Zakonu. Na drugi dzie rano uczniowie spostrzegli, e owe drzewo rzeczywicie uscho, na co Pan Jezus rzek: Miejcie wiar w Boga Wszystko o cokolwiek, modlicie si, prosicie, wierzcie e otrzymacie, a stanie si wam (Marek 11, 22 24). Zachca tedy do wiary i mwi o jej skutecznoci w modlitwie. Wobec zatwardziaoci ydw i bezskutecznoci rodkw agodnych uywa groby w sowach i obrazach, a czyni to rwnie z Miosierdzia swego, aby ich nawrci. Rzeczy niewidzialne objania obrazami z otaczajcej natury, a objania prosto i

166

otwarcie wszystkim bez wyjtku. Apostoom za wskazuje na jedyn drog do Miosierdzia Boego: pokut i modlitw z mocn wiar. * * * Dusza moja to rwnie drzewo, ktre winno owocowa i rozwija w sobie ycie Boe. Dla niej rwnie konieczna jest pokuta za grzechy, poczona z gorc i ufn w Miosierdzie Boe modlitw. I do mnie stosuj si sowa Chrystusa: Czycie pokut, albowiem przyblia si krlestwo niebieskie A jeli pokutowa nie bdziecie, wszyscy zginiecie.

51. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W UJAWNIENIU BSTWA SWEGO Ja i Ojciec jedno jestemy (Jan 10, 30). Jak soce objawia swoj jasno, tak Pan Jezus przy kadej sposobnoci objawia swoje Bstwo: czyni to stopniowo, na razie ubocznie przez cuda niezwyke, a potem wprost owiadczajc e jest prawdziwym Bogiem. 1. Cuda, zdziaane przez Chrystusa, dowodz Boskiej potgi Jego. Obejmuj one wszystkie dziedziny martwej i ywej natury, jak rwnie dotycz kadego pola ycia ludzkiego. Nie ma rzeczy, nad ktr Chrystus nie okazaby swojej wadzy: wody, wiatry, burze i nawanice, choroby duszy i ciaa, a nawet mier. Czyni cuda przed przyjacimi i najzawzitszymi wrogami, czyni nagle bez najmniejszego przygotowania, z bliska i z daleka, za pomoc modlitwy i bez modlitwy, zarwno w imieniu Ojca, jak i w imieniu swoim. Jeeli to wszystko rozwaymy i zgbimy bezstronnie, dochodzimy do wniosku, e sprawca tych cudw jest nie tylko czowiekiem posanym od Boga, lecz samym Bogiem. Skutki cudw byy rwnie niezwyke. Ze duchy przy wypdzaniu ich z optanych stwierdzaj, e Jezus jest Synem Boym: ustpowali te z wielu szatani, woajc i mwic: Ty jeste Synem Boym (uk. 4, 41). Lud widzc cuda Zbawiciela nabiera przekonania, e Jezus jest nie tylko prorokiem i posem Boym, ale e jest prawdziwym Mesjaszem: A syszc tak nauk inni mwili: To Chrystus (Jan 7, 40 41). Faryzeusze jednak i kapani nie chcieli wierzy, e Jezus jest Synem Boym, albowiem mieli zbyt wieckie pojcie o Mesjaszu. Ich niewiara bya grzechem, co przepowiedzieli prorocy: Zalepi
167

ich oczy i zatwardzi ich serca, aby oczyma nie widzieli, a sercem nie pojli (por. Iz. 6, 9). Celem cudw byo stwierdzenie Bstwa Jezusa, jak o tym powiedzia sam: Same dziea, ktre mi Ojciec da, abym wykona, te dziea wiadcz o mnie, e Ojciec mi posa (Jan 5, 36). Najuroczyciej wygasza ten cel, gdy wskrzesza azarza: Alem powiedzia to dla tumu, ktry stoi wokoo, aby uwierzyli, e ty mnie posa (Jan 11, 42). W tym celu Zbawiciel czyni cuda przewanie w sobot, a gdy stawiali mu ydzi zarzut, e gwaci dzie wity, odpowiada, e jest panem szabatu, przytaczajc na to dowody wewntrzne i zewntrzne. Wewntrzne dowody polegaj na tym e Ojciec i Syn maj t sam natur, to samo ycie, to samo poznanie, to samo chcenie i to samo dziaanie. Ojciec okazuje mu wszystko, a Syn widzi i sucha, jako wyraz tego, co Ojciec poznaje i czyni na zewntrz: Jako bowiem Ojciec ma ywot sam w sobie, tak da i Synowi, aby mia ywot w sobie samym. I da mu wadz czyni sd, bo Synem Czowieczym jest (Jan 5, 26 27). Std uzdrowienie w szabat nie jest bdem, ani zarozumiaoci, ani blunierstwem, albowiem Syn sam z siebie nic nie czyni. Dowd zewntrzny na to, e jest Synem Boym, czerpie Pan Jezus ze wiadectw Jana Chrzciciela, ktry czterokrotnie wyranie powiedzia o tym (uk. 3, 16; Jan 1, 27; Jan 1, 29; Jan 3, 30), oraz ze wiadectwa Ojca niebieskiego, ktry nazwa Go publicznie Synem w czasie chrztu (Mat. 3, 17) i na Grze Tabor w czasie Przemienienia: Wycie posali do Jana i da wiadectwo prawdzie Ale mam ja wiadectwo wiksze, ni Janowe. Bo same dziea, ktre mi Ojciec da, abym wykona, te dziea, ktre wypeniam, wiadcz o mnie, e Ojciec mi posa. Sam te Ojciec, ktry mi posa, da wiadectwo o mnie (Jan 5, 33 37). 2. Przemienienie Pana Jezusa odbyo si na grze Tabor, na ktr prowadzi duga i uciliwa droga. Trzej Apostoowie: Piotr, Jakub i Jan, ktrych Zbawiciel wzi z sob na wiadkw, zmczeni uoyli si po przybyciu do snu, a Pan Jezus jak zwykle spdzi noc na modlitwie w niewielkiej odlegoci od uczniw. Nagle niezwyky blask pad na twarze picych, a gdy otworzyli oczy, ujrzeli Pana Jezusa w zupenie innej postaci: I rozjaniao oblicze jego jako soce, szaty za jego stay si biae jako nieg. I oto ukazali si im Mojesz i Eliasz, rozmawiajcy z nim I oto gos z oboku mwicy: Ten jest Syn mj miy, w ktrym upodobaem sobie: jego suchajcie (Mat. 17, 2 5). W tej tajemnicy ujawnia si cudown mdro i nieskoczone Miosierdzie Boe, ktre pozwala Apostoom patrze na Bstwo Chrystusa i czerpa w nadmiarze pociech z tego ogldania. w. Piotr po dugich latach swego ycia nie zapomni o tym szczytnym objawieniu i wrd wielkich trudw
168

apostolskich wspomni o nim w swym licie: Bo nie w oparciu o zmylone banie oznajmilimy wam moc i przyjcie Pana naszego Jezusa Chrystusa, lecz ogldalimy na wasne oczy jego wielko. Albowiem odebra on od Boga Ojca cze i chwa i gdy doszed do niego taki gos z przedziwnego oboku: Ten jest Syn mj miy, w ktrym upodobaem sobie, jego suchajcie (II Piotr 1, 16 17). Jak przy chrzcie w Jordanie, tak i przy Przemienieniu, Bg Ojciec wystawi wielkie wiadectwo swemu Synowi z ca potg i wspaniaoci swoj, a zarazem z nieskoczonym Miosierdziem dla nas. Tu odsoni Zbawiciel tajemnic poczenia Bstwa z czowieczestwem w swojej Boskiej Osobie, pokaza jak wysoko dusza Jego ludzka bya wzniesiona ku Bogu i jak moe wznie si nasza dusza ku Niemu pod wpywem gorcej modlitwy. Wszyscy przyszli wici bd przeywa to Przemienienie wewntrzne, a nieraz i zewntrzne, bd tskni za nim, prosi o nie i starannie ukrywa je przed ludmi. Wreszcie Pan Jezus sam mwi o swoim Bstwie, gdy stawia si wyej ponad Jonasza i Salomona, stosujc do siebie proroctwa pierwszego i mdro drugiego (Mat. 12, 40 42). Owiadcza, e prorocy i krlowie pragnli widzie Jego przyjcie, a nie widzieli (Mat. 13, 17). Twierdzi, e jest wikszy nad wityni (Mat. 12, 6), e przepowiedzia o nim Mojesz (Jan 5, 46), e jest starszy od Abrahama, ktry go pragn oglda (Jan 8, 56 59): wyrnia Jana Chrzciciela, jako swego przesaca (Mat. 11, 10), podkrel, e sam Dawid nazywa Go Panem (Mat. 22, 42 46), odpuszcza wielokrotnie grzechy pokutujcym (Mat. 9, 6; uk. 5, 24), udziela Apostoom Ducha witego (Jan 20, 22), rozporzdza, krlestwem Boym, jako swoj wasnoci (uk. 19, 12 27), obiecuje Piotrowi klucze tego krlestwa (Mat. 16, 19), ogasza si najwyszym sdzi i decyduje ostatecznie o losie wiecznym (Mat. 13, 41 43), panem szabatu (Mat. 12, 8), da dla siebie hodu i chway najwyszej (Mat. 10, 31 38), zapewnia skuteczno modlitwy (Jan 14, 13 14), nazywa siebie wiatoci wiata (Jan 8, 12) oraz wyranie utosamia siebie z Ojcem (Jan 10, 30). Szczeglnie uderzajca jest rozmowa z Filipem, bo w niej Zbawiciel wyranie mwi, ze jest Bogiem. Pewnego razu Filip prosi: Panie, poka nam Ojca, a wystarczy nam. Rzek mu Jezus: Tak dugo jestem z wami, a nie poznalicie mnie? Filipie, kto widzi mnie, widzi i Ojca. Jak wic moecie mwi: poka nam Ojca? Nie wierzycie, e ja jestem w Ojcu, a Ojciec we mnie (Jan 14, 8 11). Nastpnie zapobiegajc, eby uczniowie nie pomieszali trzech rnych Osb Boskich, stanowicych Trjc Przenajwitsz, daje im pozna, czym si te Osoby rni midzy sob. Dlatego porwnuje siebie z Duchem witym i naucza, e kada z tych Osb, istniejc jedna w drugiej, zachowuje swoj niezaleno, odrnienie i rwno z innymi Osobami z wyjtkiem rnicy pochodzenia (Jan 14, 12 26).
169

Jeszcze wyraniej brzmi to wyznanie Chrystusa, e jest Bogiem, w czasie Mki, gdy na pytanie Kajfasza, czy jest Synem Boym, odpowiedzia: Jam jest, a ujrzycie Syna Czowieczego, siedzc na prawicy mocy Boej i przychodzcego w obokach niebieskich (Marek 14, 61 62). Potem wszyscy ydzi pytali Pana Jezusa: Ty wic jest Syn Boy? On za odpar: Sami mwicie, em ja jest (uk. 22, 70). * * * Historia nie zna adnego normalnego czowieka, ktry by twierdzi, e jest Bogiem i za to mier ponis. Takie twierdzenie jest jedyne. Jest to twierdzenie Jezusa, ktrego wszyscy uznaj za najmdrszego z ludzi, ktry nie mg si myli, ani nas w bd wprowadza. Nad tym nie mona przej do porzdku dziennego. Skoro On mwi, e jest Bogiem, wic rzeczywicie jest Nim. Objawienie swego Bstwa jest najwikszym Jego Miosierdziem, albowiem teraz musimy uzna, e wszystko, co gosi, jest prawd.

52. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W ZAPOWIEDZENIU SDU OSTATECZNEGO I pjd ci na mk wieczn, a sprawiedliwi do ywota wiecznego (Mat. 25, 46). Sd ostateczny by przedmiotem wizji prorockich w Starym Testamencie. Jeszcze Psalmista powiada: Pan po prawicy twojej porazi w dzie gniewu swego krlw. Bdzie sdzi narody, dopeni zagady, potucze gowy wielu na ziemi (Ps. 109, 5 i 6). Przepowiada sd ten Daniel: A wielu tych, ktrzy pi w prochu ziemi, ocuci si, jedni do ywota wiecznego, a drudzy na hab, aby widzieli zawsze (Dan. 12, 2). Atoli prorocy przedstawiali sd oglnie, jako zwycistwo ludzi uczciwych i szlachetnych nad zymi. U Chrystusa Pana sd ostateczny rozgrywa si w atmosferze czysto moralnej, obejmujcej ca ludzko. Ten charakter moralny skoncentrowa si w miosierdziu wzgldem blinich, ktre bdzie jakby przepustk do krlestwa Boego. Zbawiciel w mowie na Grze Oliwnej w Wielki Wtorek poda znaki, poprzedzajce sd, jego okolicznoci i przebieg.

170

1. Najpierw ma by wielki ucisk i przeladowanie wyznawcw Chrystusa. Koci wrd strasznych walk, przeladowa i cierpie bdzie zmierza do swego celu. Bdziecie u wszystkich w nienawici dla imienia mego, a nawet wos z gowy waszej nie zginie. Przez cierpliwo wasz zyskacie dusze wasze (uk. 21, 17 19). A po ucisku w dni one soce si zami i ksiyc nie da wiatoci swojej, a gwiazdy niebieskie spada bd i moce na niebie bd poruszone (Marek 13, 24 i 25). S to dalsze znaki zbliania si sdu. Powstan takie kataklizmy w naturze i w biegu cia niebieskich, e pomieszaj si dzie z noc, a wiosna z latem. Potem przyjdzie Chrystus Pan nagle jak byskawica i objawi si wszystkim. A jak ory wietrz zdobycz i koo niej si gromadz, tak popiesz wszyscy ludzie yjcy zmartwychwstali do Syna Czowieczego Chrystusa, aby otrzyma wyrok. Gdziekolwiek by byo ciao, tam si i ory zgromadz (Mat. 24, 28). O czasie sdu tego nikt nie wie: A o dniu onym albo godzinie nikt nie wie, ani anioowie w niebie, ani Syn, jeno Ojciec (Marek 13, 32). Zbawiciel wielokrotnie w przypowieciach i porwnaniach podnosi, e sd bdzie nagy i niespodziewany (Mat. 24, 37 44). Sd ostateczny bdzie zakoczeniem caej historii Kocioa i ludzkoci. Pojedynczych ludzi Bg osdzi zaraz po mierci na sdzie szczegowym. Ale poniewa czowiek jest istot spoeczn, trzeba, by i sd by spoeczny, czyli powszechny i publiczny. Bd sdzeni ludzie jako czonkowie rodzin, stowarzysze, spoeczestw, pastw i narodw. Bg bowiem ma by uwielbiony nie tylko przez pojedyncze osoby, ale i przez poszczeglne narody i ca ludzko. Chrystus za wszystkich umar i wszystkich sdzi bdzie. Na gos Aniow ziemia wyda z ona swego ciaa umarych, gdziekolwiek byli pogrzebani, do ktrych wrc dusze ich. Zmartwychwstanie bdzie powszechne, ale rne. wici wyjd z grobw z ciaami uduchowionymi, ktre bd lekkie, pikne, jasne i subtelne. Potpiecy natomiast wynijd strwoeni i zeszpeceni, napitnowani przeklestwem swoich grzechw i zbrodni. Miejscem sdu wedug zdania niektrych bdzie dolina Jozafata, na ktrej Pan Jezus ten sd przepowiedzia. W one dni i czasu onego, gdy przywrc pojmanie Judy i Jeruzalem, zgromadz wszystkie narody i sprowadz je na dolin Jozafata i bd si tam z nimi sdzi (Joel 3, 1 2). A wwczas ukae si na niebiosach znak Syna Czowieczego i wtedy paka bd wszystkie pokolenia ziemi. I ujrz Syna Czowieczego, przychodzcego w obokach niebieskich z moc wielk i majestatem (Mat. 24, 30). y On na ziemi w wielkim ubstwie, pokorze i ponieniu, dlatego wypada, by na sdzie ostatecznym ukaza si z ca swoj potg i majestatem. Sprawiedliwi bd si cieszy i pieszy na Jego powitanie, a ci co za ycia wzgardzili Nim, wyparli si Go i moe nawet drwili z Niego, bd dreli ze

171

strachu, bo dla nich On nie bdzie ju Krlem Miosierdzia, ale tylko sprawiedliwym, surowym Sdzi. 2. Przebieg sdu rozpocznie si od otworzenia sumienia, ktre w jednym momencie Wszechmocny owieci i publicznie ukae, jakie ono byo. Bdzie to obraz caego Kocioa, historii wiata i rodzaju ludzkiego, utkany z drg i czynw poszczeglnych ludzi, z tajnych myli, celw, pobudek, zamiarw, cierpie i cnt witych, ktrzy tu na ziemi wiedli ycie ukryte, znosili przeladowania i oszczerstwa. Tam jednak Miosierdzie Boe usprawiedliwi ich wiecznie. Ale zarazem bdzie to obraz utkany z pobudek zbrodni i grzechw potpiecw, obraz miasta szataskiego, obraz ciemnoci i przewrotnoci ludzi wystpnych. W drugim akcie sdu zostanie wydany wyrok. Sdzia Najwyszy z wielk askawoci i Miosierdziem zwrci si do stojcych po prawicy i wynagrodzi im publicznie wszystkie trudy i prace, mwic: Pjdcie, bogosawieni Ojca mojego i posidcie krlestwo zgotowane wam od zaoenia wiata. Albowiem aknem, a nakarmilicie mnie; pragnem, a dalicie mi pi; gociem byem, a przyjlicie mnie; nagim, a przyodzialicie mnie; chorym, a nawiedzilicie mi, winiem, a przyszlicie do mnie. Wtedy sprawiedliwi odpowiedz mu mwic: Panie, kiedymy widzieli ci akncym, a nakarmilimy ci; pragncym, a dalimy ci pi? Kiedy to widzielimy ci gociem, a przyjlimy ci, albo nagim, a przyodzialimy ciebie? Kiedymy widzieli ci chorym albo winiem, a nawiedzilimy ciebie? A odpowiadajc krl rzecze im: Zaprawd powiadam wam, cocie uczynili jednemu z tych moich braci najmniejszych, mniecie uczynili (Mat. 25, 34 40). Straszny wyrok usysz stojcy po lewicy: Idcie precz ode mnie, przeklci, w ogie wieczny, ktry zgotowany jest diabu i anioom jego. Albowiem aknem, a nie nakarmilicie mnie; pragnem, a nie dalicie mi pi; byem gociem, a nie przyjlicie mnie; nagim, a nie przyodzialicie mnie; chorym i winiem, a nie nawiedzilicie mnie Zaprawd powiadam wam, czegokolwiek nie uczynilicie jednemu z tych najmniejszych, mnie nie uczynilicie. I pjd ci na mk wieczn, a sprawiedliwi do ywota wiecznego (Mat. 25, 41 46). Ostatnim aktem sdu bdzie wykonanie wyroku. Przepaci piekielne pochon szatanw i potpiecw; stamtd nikt si ju nie wydostanie przez ca wieczno. Dla bogosawionych za rozpocznie si wieczna szczliwo i rado i panowanie z Barankiem. Wypeni si sowa proroka: A czasu onego bdzie wybawiony lud twj, kady, kto bdzie znalezion w ksidze napisany (Dan. 12, 1). Jak dugo mamy w pamici te sowa Pana Jezusa, nie lkamy si pomiewiska i wzgardy wiata, chtnie znosimy upokorzenia i przeladowania,
172

albowiem jestemy wiadomi e ostatecznie wieczr czasu wiatowego bdzie nalee do nas. Ten wieczr bdzie radosny, albowiem zamieni wszelkie niepowodzenia i klski w rado i chwa. Tote przepowiednia sdu ostatecznego bya wielkim Miosierdziem dla Apostow i wszystkich wiernych wyznawcw Chrystusa: wlewa ona ufno w trudnociach i rnych utrapieniach, a razem z ufnoci wstpuje do duszy mstwo do pokonania tych trudnoci. Niebo i ziemia przemin, ale sowa Pana nie przemin. Pod koniec czasw Chrystus rozwinie sw chorgiew i zgromadzi wokoo niej wszystkich swoich wiernych. Nikogo tam nie zabraknie i nikogo nie minie nagroda. Wypadnie ona wedug tego, co kto uczyni i zdziaa dla blinich, w ktrych widzia Chrystusa. A ktokolwiek by jednemu z tych najmniejszych, jako e uczniem jest, da kubek zimnej wody do picia zaprawd powiadam wam, nie straci zapaty swojej (Mat. 10, 42). * * * Bg chce, abymy pomoc nieli zgodniaym, spragnionym i chorym tym wszystkim, ktrych dusza zbolaa woa o ratunek, ktrych ratowa winnimy z przyrodzonej powinnoci, a tym bardziej z polecenia Jezusa Chrystusa. To jest nowe przykazanie Zbawiciela, abymy si spoecznie miowali. Po tym tylko poznaj inni ludzie, e jestemy uczniami Chrystusa, jeeli mio jeden ku drugiemu mie bdziemy, mio ku chorym, zgodniaym i innym potrzebujcym mioci braciom naszym.

53. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W ZAPOWIEDZENIU SWOJEJ MKI Potrzeba, aby (Syn Czowieczy) by zabity (Mat. 16, 21). Pan Jezus chcia powoli zaznajomi Apostow z tajemnic krzya, oswoi ich z prawd swego mczeskiego koca, pouczy o dobrowolnoci cierpie i pocieszy. Dlatego czsto w obrazach napomyka o swojej przyszej mce i mierci, a czterokrotnie przepowiedzia j z ca dokadnoci. Pierwszy raz uczyni to wkrtce po zapowiedzeniu prymatu w. Piotra, wymieniajc miejsce swoich cierpie, od kogo te cierpienia poniesie i co bdzie cierpia.
173

1. Odtd pocz Jezus okazywa uczniom swoim, e potrzeba, aby szed do Jerozolimy i tam cierpia wiele od starszych i uczonych w Pimie i przedniejszych kapanw; i by zabity, a trzeciego dnia zmartwychwsta. A Piotr, odwidszy go na stron, pocz go strofowa, mwic: Boe ci uchowaj, Panie, nie przyjdzie to na ciebie. A obrciwszy si, rzek Piotrowi: Odejd ode mnie, szatanie, jeste mi zgorszeniem, bo nie pojmujesz tego, co z Boga jest, ale co z ludzi (Mat. 16, 21 23). Mona sobie wyobrazi, co powstao w mylach Apostow, gdy usyszeli zapowied cierpie Jezusa. Przy zapowiedzi prymatu syszeli, e Jezus jest Mesjaszem, a teraz dowiaduj si, e On bdzie znosi mki, cierpienia i poniesie mier gwatown. Tote Piotr zacz prosi Mistrza, by nie dopuci tego na siebie: nie zna on woli Ojca niebieskiego i czu naturaln niech do krzya. Pan Jezus lekko karci go za to, e ulega podszeptom natury, i usiuje powoli prostowa pojcia mesjanistyczne swych uczniw. Korzystajc ze sposobnoci, Zbawiciel wygasza nauk o krzyu: Jeli kto chce za mn i, niech si zaprze samego siebie i wemie krzy swj i naladuje mi. Albowiem, kto by chcia ycie swe zachowa, straci je. A kto by straci ycie swe dla mnie, znajdzie je. Bo co za poytek czowiekowi, choby cay wiat pozyska, a na duszy swojej ponis szkod. Albo co chce czowiek w zamian za dusz swoj? Albowiem Syn Czowieczy przyjdzie w chwale Ojca swego z anioami swymi i wtedy odda kademu wedug uczynkw jego (Mat. 16, 24 27). Tu Zbawiciel przytacza pobudki skaniajce do noszenia krzya, a nimi s: czno z Jezusem, warunek zbawienia i ratowania duszy. Drugi raz Chrystus zapowiedzia sw mk po Przemienieniu i uzdrowieniu lunatyka, gdy lud galilejski podziwia i zachwyca si Jego cudami: Syn czowieczy ma by wydany w rce ludzkie. I zabij go i trzeciego dnia zmartwychwstanie (Mat. 17, 21 22). Przepowiednia ta nie jest tak dokadna, jak pierwsza, ale wypowiedziana zostaa z naciskiem i ze wzmiank o zdradzie. Krzy tedy obi w Nim coraz ostrzejsze cienie, jednak w Miosierdziu swym nie cofa si i ostronie przygotowuje do niego swych uczniw. Po wskrzeszeniu azarza Sanhedryn postanowi Pana Jezusa, jako politycznie niebezpiecznego, zabi. Zbawiciel, aby nie narazi si na mier przed czasem, postanowionym przez Ojca, uda si z uczniami swymi do Efrem, gdzie nie pozostawa zbyt dugo, i w pierwszych dniach miesica Nizan wraca do Jerozolimy na wito Paschy. Po drodze w pewnym momencie przywoa gestem Apostow i pocz im mwi o tym, co go spotka miao: e oto wstpujemy do Jerozolimy, a Syn Czowieczy bdzie wydany przedniejszym kapanom i uczonym w Pimie i starszym, a ska go na mier i wydadz poganom. I bd si z niego naigrawa i plwa na niego. I ubiczuj go i zabij, a dnia trzeciego zmartwychwstanie (Marek 10, 32 34).

174

Byo to trzecie wyrane zapowiedzenie mki, ale Apostoowie z tego nic nie zrozumieli i mowa ta bya przed nimi zakryta, i nie pojmowali, o czym mwiono (uk. 18, 34). Widzieli bowiem tyle dowodw Bstwa Jezusa, e taka mier wydawaa si im niemoliwa, a poniewa Go bardzo miowali, nie chcieli nawet myle o takiej haniebnej dla Niego mierci. Na uwag zasuguje okoliczno, w jakiej ju trzeci raz przepowiada sw mk, e mianowicie mwi o niej tylko do Apostow. Lud bowiem nie mgby tego zrozumie, a moe nawet mgby si zgorszy i wzburzy, a Zbawiciel nie chcia dozna przeszkody w swej mce. Mimo e ich nie rozumieli, sowa Zbawiciela wywary na Apostoach wraenie przygnbiajce: dziwili si, jak Pan Jezus moe spokojnie mwi o swej mierci i tak odwanie zblia si do Jerozolimy miejsca przewidzianej kani. Dlatego idc za nim bali si (Marek 10, 32), bo mogli i sami ucierpie, trwali jednak mnie przy boku Mistrza, peni powanych myli i przeczu. 2. Prawie w tym samym czasie, gdy Rada Najwysza w paacu Kajfasza obraduje nad sposobem pojmania i zabicia Pana Jezusa (Wielka roda), On ju po raz czwarty przepowiada Apostoom mier swoj, podajc dokadnie czas jej i rodzaj, e mianowicie bdzie ukrzyowany. Stopniowo tedy przygotowuje uczniw do katastrofy, ktrej niestety oni zrozumie nie mogli. Wiecie, e po dwch dniach bdzie Pascha i Syn Czowieczy bdzie wydany, aby by ukrzyowan (Mat. 26, 2). Skd to pochodzio, e Apostoowie nie rozumieli tak jasnych sw swego Mistrza? Std, e byli jeszcze sabi w wierze, a natomiast podatni bojani ludzkiej i mioci wasnej. Zbyt ziemskie mieli pojcie o Mesjaszu i jego Krlestwie, by mogli zrozumie zapowied mki i mierci. Podobnie jak cay nard, przedstawiali sobie Mesjasza jako wadc wieckiego, u ktrego oni bd ministrami dworu, i nawet sprzeczali si midzy sob, ktry z nich bdzie zajmowa pierwsze miejsce (Marek 10, 37). Tymczasem Jezus mwi, e bdzie wydany i ukrzyowany. Zbawiciel powoli prostowa pojcie swych uczniw o Mesjaszu, co powodowao coraz wicej niemiych rozczarowa. Czego oczekiwali uczniowie, idcy za Mistrzem? Moe marzyli o tryumfach i wygodnym yciu u boku potnego wadcy Dlatego Pan Jezus stara si rozproszy te ich skryte marzenia i ogasza prawd, ktr odczuwaj, jak policzek. Dopiero po mierci Chrystusa uczniowie zrozumiej, e kto pragnie i za Jezusem, winien uwaa si za umarego dla wiata, a wwczas dopiero bdzie y. Kto straci swe ycie dla Niego, ten naladujc Go, zbawi si. Jak uczniowie, tak dzi chrzecijanie nie mog zrozumie wielu prawd wiary, gorsz si z powodu przey doby ostatniej. Umys ich i serce zbyt s zaprztnite sprawami ziemskimi, dla ktrych gotowi s na wszelkie ofiary i
175

trudy. Natomiast nie dbaj o sprawy wieczne duchowe. Kto nie szuka naprzd Krlestwa Boego i sprawiedliwoci jego, ten w rzeczach Boych zawsze bdzie lepy i ciemny, nieudolny i ubogi w powicenie i uczynki miosierne. Najwiksz przeszkod do przejrzenia jest bielmo namitnoci. Kto jest sptany wizami akomstwa, cielesnoci czy pychy, ten z niezwyk trudnoci zdoa utrzyma si w wierze w chwili prby. Przepowiadajc mk swoj Zbawiciel chcia obudzi u Apostow ufno w Miosierdzie Boe. Groce bowiem nieszczcie nie tak przeraa, gdy je z gry przewidujemy, gdy wwczas przygotowujemy si do mnego zniesienia i stateczniejszego wytrzymania prby. To przewidywanie staje si jak gdyby tarcz na rozmaite przygody, szczeglnie gdy ufamy wwczas Bogu miosiernemu. Chcia tedy Chrystus, by zbliajca si katastrofa nie zaskoczya ich znienacka, ale zastaa ich mnych i ufnych. S zdarzenia i w yciu naszym, ktre przychodz nagle, uderzaj jak Hioba i obalaj. Czsto jednak Pan Bg sam ostrzega nas o nadchodzcym utrapieniu, ktre wwczas znie atwiej. Jest to dowd nieskoczonego Miosierdzia Boego, ktre dowiadczajc nas przygotowuje i daje nam wicej siy do zniesienia tych utrapie, jak choroby, klski spoeczne, wojny, przeladowania itp. Ofiary, ktrych Bg da, zoy trzeba, ale przez przygotowanie odpowiednie staj si one mniej dotkliwe. * * * Pan Jezus czsto myla o mce i mierci swojej, mwi o niej odwanie i konsekwentnie zmierza do niej. Jest to nieprzerwany akt ofiary Jego za nas, podporzdkowania si woli Ojca niebieskiego i ustawiczny akt nieskoczonego Miosierdzia dla nas. Wielkie dusze id ladami Mistrza, wsppracujc z Nim i wspcierpic. W Nim zatapiajc si coraz gbiej, wrastaj w Jego myli, zamiary i cierpienia i w ten sposb gotowi na wszystko skadaj z siebie ustawiczn ofiar.

176

54. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W OBIETNICY ZESANIA DUCHA WITEGO Duch prawdy nauczy was wszelkiej prawdy (Jan 16, 13). Ju w Starym Testamencie mamy liczne proroctwa o przyjciu Ducha witego. A Ducha mego poo w porodku was i uczyni, ebycie w przykazaniach moich chodzili (Ezech. 36, 27) mwi Prorok Ezechiel, majc na myli czasy mesjaniczne. Podobnie wyraa si Prorok Joel: Wylej Ducha mego na wszelkie ciao i prorokowa bd synowie wasi (Joel 2, 28). Atoli nikt tak wyranie nie mwi o Duchu witym, jak sam Zbawiciel, dowodzc, e Duch wity spocz przede wszystkim na Jego czowieczestwie, i e On razem z Ojcem zel Ducha witego na Jego wyznawcw. 1. Chrystus jako Czowiek by stworzeniem dzieem Ducha witego, jak powiedzia Archanio Gabriel w dniu Zwiastowania do Maryi: Duch wity zstpi na ciebie i moc Najwyszego ci zacieni. Przeto i co si z ciebie narodzi wite, Synem Boym bdzie nazwane (uk. 1, 35). Prorok przepowiedzia, e na Mesjaszu spocznie Duch wity: I spocznie na nim Duch Paski, duch mdroci i rozumu duch rady i mocy, duch umiejtnoci i bogobojnoci, i napeni go duch bojani Paskiej (Iz. 11, 2 3). I sam Pan. Jezus stwierdzi, e w Nim ten Duch wity przebywa: Duch Paski nade mn, dlatego mnie namaci, aby gosi ewangeli ubogim Dzisiaj wypenio si to Pismo w uszach waszych (uk. 4, 18 i 21). Po tym znaku Jan Chrzciciel pozna Chrystusa: Ktry mi posa chrzci wod, powiedzia mi: Na kogo ujrzysz, i zstpuje Duch i zostaje na nim, ten jest, ktry chrzci Duchem witym. I sam to widziaem i daem wiadectwo, e on jest Synem Boym (Jan 1, 33 34). Ewangelici wielokrotnie wskazuj, jak Pan Jezus we wszystkich sprawach, w caej dziaalnoci swojej, jako czowiek stoi pod kierownictwem i natchnieniem Ducha witego. Ten Duch zaraz po chrzcie skierowa Go na pustyni: Wtedy Jezus zawiedziony by na pustyni od Ducha, aby by kuszony przez szatana (Mat. 4, 1). Pod wpywem tego Ducha wraca Jezus z pustkowia do Galilei: I wrci Jezus w mocy Ducha do Galilei (uk. 4, 14). Moc Ducha witego czarty z optanych wygania i rozradowa si, i duszom prostym Bg objawi tajemnice: Oneje godziny rozradowa si w Duchu witym i rzek:

177

Wysawiam ci, Ojcze, Panie nieba i ziemi (uk. 10, 21). Wreszcie krwaw ofiar na krzyu z siebie zoy pod wpywem Ducha witego (yd. 9, 14). Dziaalnoci tedy Chrystusa jako czowieka kierowa Duch wity. Wprawdzie wszystkie Jego czynnoci byy czynnociami Sowa Przedwiecznego, w ktrym tkwia natura ludzka, ale Jezus jako czowiek dziaa pod natchnieniem i wpywem Ducha witego. Stworzona dusza Jezusa od pierwszej chwili Wcielenia jest zczona z Bosk Osob Sowa, ktra czyni t dusz wit w najpeniejszym tego sowa znaczeniu, wit przez ask uwicajc i dziaanie pod wpywem i natchnieniem Ducha witego. A wic Duch wity uwici czowieczestwo Chrystusa i wszystkie czyny Jego uczyni wzorem, na ktrym bdzie si wzorowa wszelka wito ludzka: I spocznie na nim Duch Paski, a przez Niego dopiero na innych. 2. wito, jaka si dokonaa w Chrystusie pod tchnieniem Ducha witego, ma si odtwarza w duszach Jego wyznawcw. Dlatego Jezus zanim wstpi do nieba obiecywa uczniom swoim, e bdzie prosi Ojca, aby razem z Nim zesa n nich Ducha witego: A ja prosi bd Ojca, i innego Pocieszyciela da wam, aby pozosta z wami na zawsze. Ducha prawdy, ktrego wiat nie moe przyj, bo go nie widzi, ani go nie zna. Lecz wy go poznacie, bo u was pozostanie i w was bdzie przebywa (Jan 14, 16 17). Ten Pocieszyciel Duch wity, ktrego Ojciec pole w imi moje, on was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, cokolwiek wam powiedziaem (Jan 14, 26). Chrystus uczy Apostow zewntrznie, a Duch wity nauczy ich wewntrznie i przypomni im nauk Chrystusa nie w obrazach ju i przypowieciach, ale w samej istocie poj, w samej istocie prawdy, bo On sam jest Duchem prawdy. wiat kieruje si duchem kamstwa, dlatego nie moe przyj Ducha prawdy i nie zna Jego. Lecz Apostoowie otrzymaj Ducha prawdy nie przejciowo, ale na zawsze, bo w nich ten Duch prawdy zawsze przebywa bdzie. Dlatego jest On prawdziwym Pocieszycielem wewntrznym, ktry daje rado nie chwilow i zmienn, lecz sta i trwa; a radoci tej nikt nie potrafi ich pozbawi, bo to jest ju uczestnictwo w radoci Boga samego. Pod wpywem Ducha witego Apostoowie przemieni si wewntrznie i z tchrzliwych, nieokrzesanych prostakw stan si mami dzielnymi gorliwymi szermierzami nauki Chrystusa, o ktrym wiadczy bd nie tylko sowem, ale czynem i yciem swoim. Gdy przyjdzie Pocieszyciel, ktrego ja wam pol od Ojca, Duch prawdy, ktry od Ojca pochodzi, on o mnie wiadectwo dawa bdzie i wy wiadectwo dawa bdziecie, bo ze mn od pocztku jestecie (Jan 15, 26 i 27). Teraz Apostoowie nie mog znie twardej nauki o samozaparciu si i powiceniu dla Prawdy Boej. Teraz Piotr np. chce powstrzyma Mistrza od ofiary krwawej za ludzko. I gdy on

178

(Pocieszyciel) przyjdzie, przekona wiat o grzechu, o sprawiedliwoci i osdzie. O grzechu mwi, e nie wierz we mnie, o sprawiedliwoci, bo id do Ojca i ju mi nie ujrzycie, i o sadzie, bo ksi tego wiata ju zosta osdzony (Jan 16, 8 11). Jeeli Chrystus jest zwierzchnikiem i gow Kocioa, Duch wity jest jego dusz. Jeeli Chrystus przez Mk sw i mier wysuy nam skarb niewyczerpany ask Boych, to zastosowanie tych ask do dusz poszczeglnych jest dzieem Ducha witego, ktry przez ask uczynkow owieca nasz rozum i skania wol do rozumnego korzystania ze rodkw, jakie Chrystus ustanowi do otrzymania aski uwicajcej. Dlatego Zbawiciel mwi: Wiele jeszcze mam wam powiedzie, ale teraz znie nie moecie. Lecz gdy przyjdzie w Duch prawdy, nauczy was wszelkiej prawdy. Bo nie od siebie mwi bdzie, ale cokolwiek usyszy, powie i co ma nadej oznajmi wam. On mnie uwielbi, bo z mego wemie, a wam oznajmi. Wszystko, co ma Ojciec, moim jest. Dlatego powiedziaem, e z mojego wemie, a wam oznajmi (Jan 16, 12 15). Dziaanie tedy Ducha witego w Kociele jest powszechne we wszystkich rodkach aski. Dlatego Koci wzywa Go w administrowaniu Sakramentw. We Chrzcie w.: Jeli si kto nie odrodzi z wody i Ducha w. (Jan 3, 5); w Bierzmowaniu, w ktrym Duch wity przyobleka nas w moc Chrystusa; w Sakramentach Otarza i Pokuty: Wemijcie Ducha witego. ktrym odpucicie grzechy, s im odpuszczone (Jan 20, 23); w Sakramentach Kapastwa i Maestwa: Veni, Sancte Spiritus, jak rwnie w Ostatnim Namaszczeniu kapan prosi, aby Duch wity ask swoj uzdrowi chorego z niemocy. Jakkolwiek dziaanie Boga na zewntrz jest wsplne wszystkim trzem Osobom Boskim, to jednak dzieo uwicenia naszego przypisujemy Duchowi witemu Duchowi Mioci i Miosierdzia mioci w stosunku do Ojca i Syna, a Miosierdzia w stosunku do nas. Dlatego i obietnica Ducha witego, jak uczyni Zbawiciel Apostoom, bya dzieem nieskoczonego Miosierdzia Boego. Czy nie widzimy teraz nieustannej dziaalnoci miosiernej Ducha witego w Kociele, jako Ducha ycia nadprzyrodzonego? On wlewa nam to ycie w asce uwicajcej, jak zwykle podtrzymuje darami i ask uczynkow, jest On prawdziwie pierwiastkiem yciowym, ktry wci oywia nadprzyrodzon spoeczno, czy wzajemnie wszystkie jej czonki oraz daje im dzielno i nadprzyrodzon pikno. * * * Jak po zimowych zawiejach i chodnych wichrach ziemia pod wpywem soca wiosennego zrzuca swj caun i w swym wntrzu nabywa nowego ycia,

179

ktre si radonie ujawnia w zielonych trawach, liciach i kwiatach na drzewach tak pod wpywem tchnienia Ducha witego zrzucamy z siebie szaty grzechu, a przyoblekamy si w cnoty i dary Jego, ktre rodz kwiaty uczynkw zasugujcych oraz wprowadzaj szczcie i rado do duszy. Wwczas poniemy wit mioci, z ktrej rodzi si boga wdziczno.

55. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W USTANOWIENIU EUCHARYSTII Wzi Jezus chleb i rzek: Bierzcie, to jest Ciao moje (Marek 14, 22). Nadszed czwartek, ktry by pierwszym dniem Przanikw, gdy zabijano baranka paschalnego na pamitk wyjcia z Egiptu. Apostoowie przygotowali wieczerz w Wieczerniku, w czasie ktrej spoywano baranka wielkanocnego z przanymi chlebami. Bya to ostatnia, poegnalna wieczerza Pana Jezusa z uczniami i ze wiatem, a zarazem wstp do Wieczerzy Nowego Testamentu, ktra ma za chwil nastpi i odtd trwa w Kociele, jako Niekrwawa Ofiara. Dlatego susznie w. Jan w Ewangelii mwi: Jezus, wiedzc, e nadesza godzina jego, aby odszed z tego wiata do Ojca, umiowawszy swoich, ktrzy byli na wiecie, a do koca ich umiowa (Jan, 13, 1). Po wieczerzy umy nogi Apostoom, wyjawi zdrajc Judasza, ktry opuci wieczernik, a potem wzi Jezus chleb, bogosawi, i ama, i da uczniom swoim, mwic: Bierzcie i jedzcie, to jest Ciao moje. A wzi kielich, dziki czyni i da im, mwic: Pijcie z tego wszyscy. To jest bowiem Krew moja Nowego Testamentu, ktra za wielu wylana bdzie na odpuszczenie grzechw (Mat. 26, 26 28). 1. Sowa powysze stanowi najwaniejszy moment caej dotychczasowej dziaalnoci Pana Jezusa. Jest to wypenienie wielkiej obietnicy, jak da przed rokiem. Jest to tajemnica o najwaniejszym i najdoniolejszym znaczeniu dla caego Kocioa po wszystkie czasy. W tych sowach ustanawia Zbawiciel now bezkrwaw Ofiar Nowego Zakonu i Sakrament Otarza czyli Przenajwitszy Sakrament, zwany rwnie Eucharysti. Teraz ustanawia zupenie nowy sposb swego istnienia, swego ycia i swej obecnoci na ziemi. Ze sw Pana Jezusa To jest Ciao moje To jest Krew moja wynika, e obecno ta jest rzeczywista: to nie znak Ciaa i Krwi, nie pamitka tylko, a ywe Ciao i ywa Krew yjcego Jezusa. Obecno ta jest cudowna, bo zmienia si istota chleba w istot Ciaa, a istota wina w istot Krwi, chocia postacie
180

chleba i wina zostaj. Obecno taka jest jedyna, niespotykana nigdzie, bo obecny jest fizycznie i jednoczenie na rnych miejscach. Przelewa krew na odpuszczenie grzechw to znaczy ofiarowywa siebie. A wic Pan Jezus ustanawia prawdziw now Ofiar, o ktrej przepowiedzia prorok: Na kadym miejscu powicajc i ofiarowuj imieniu memu ofiar czyst, bo wielkie jest imi moje midzy narodami (Mal. 1, 11). Mamy tedy godn Ofiar, ktra w sowach i dwch oddzielnych postaciach (chleba i wina) zawiera istotny stosunek do Ofiary krwawej Krzya, jako te i do jej pierwotypu baranka wielkanocnego. Jest to Ofiara najwikszej ceny ze wzgldu na Ofiarujcego, jakim jest Syn Boy, jak i na dar, jakim jest tene Syn Boy, Bg Czowiek, Jezus Chrystus. Ze sw Chrystusa: Bierzcie i jedzcie Pijcie z tego wszyscy wynika, e to jest nie tylko Ofiara, ale i Sakrament, to nie jest tylko rada, ale rozkaz przykazanie obowizujce wszystkich wiernych. Jest to Sakrament najszczytniejszy i najwspanialszy, bo daje nie tylko aski, ale samego Dawc ask. To jest cel, korona, uzupenienie i piecz wszystkich Sakramentw ze wzgldu na tre, jak jest sam Chrystus, jak i dla wspaniaych skutkw. Skutkami tego Sakramentu s: pomnoenie aski uwicajcej, specjalna aska sakramentalna mio Boga i gorliwo, najcilejsze poczenie z Chrystusem i przez Niego ze wszystkimi przyjmujcymi Go. Sakrament ten gadzi grzechy powszednie i zabezpiecza przed miertelnymi, osabia namitnoci ciaa, broni przed pokusami, odpuszcza kary doczesne oraz przynosi rado i mstwo. 2. Pan Jezus ustanowi ten Sakrament z mioci ku Bogu i z Miosierdzia ku ludziom. W nim si ujawnia mio ku Bogu, albowiem przez Eucharysti ludzie lepiej poznaj mdro, potg, dobro i Miosierdzie Boga, ktry nie tylko daje nam swoje aski, ale siebie samego, by zawsze pozosta z nami. Tu ujawnia si mio Boa wzgldem Kocioa, ktry sprawuje wadz nad Jego rzeczywistym Ciaem, przechowuje Je, poywa i ustawicznie ofiaruje Ojcu; mio wzgldem kadego czonka Jego Oblubienicy Kocioa, albowiem pragnie by jego pokarmem. Szczeglnie Eucharystia jest dzieem mioci Jezusa jako czowieka wzgldem Jego wyznawcw, jest to korona wszystkich dzie Jego, jest to jakby wielki system soneczny, w ktrym mio porusza wszystko i dosiga promieniami swymi koca wiekw. Mwimy o mioci Chrystusa w Eucharystii jako Czowieka, gdy jako Bg wiadczy On tu nam raczej nieskoczone Miosierdzie swoje, albowiem mio Boga ku ludziom, jako umiowanie nas ndzarzy, jest jak si ju rzeko Miosierdziem. Eucharystia jest tedy potwierdzeniem, treci i rozszerzeniem tego wszystkiego, co stworzyo dla ludzi Miosierdzie Boe. Przez ten Sakrament utrzymuje si ustawiczny stosunek Boski midzy

181

Kocioem tryumfujcym, wojujcym i cierpicym. Z jednej strony Zbawiciel w Ofierze Mszy w. oddaje siebie Ojcu niebieskiemu za ludzko, a z drugiej strony tene Ojciec niebieski daje nam swego Syna w Komunii w., ktrej skuteczno rozciga si na yjcych i umarych. yjcym daje moc, pociech i rado, a duszom w czycu cierpicym przez nasze modlitwy niesie ulg i osod w cierpieniach, witym za w niebie przysparza wicej chway i radoci. Codzienne dowiadczenie przekonywa nas o tej prawdzie. Dusza widzc, jak Bg oddaje si jej cakowicie, nawzajem oddaje si Mu bez zastrzee, nabiera witego zapau i znajduje szczcie w powiceniu si, samozaparciu i ofiarnym znoszeniu wszelkich przeciwnoci. Przenajwitszy Sakrament nie tylko podnosi dusz, ale zarazem osabia nieprzyjaciela, bo jak mwi Ojcowie Soboru Trydenckiego zmniejsza ogie namitnoci i umierza podliwoci cielesne. Jake smutno byoby nam bez Sakramentu Otarza! W kocioach naszych ni by nie przemawiao do serca. wiat byby prawdziwym wygnaniem, bo nie byoby pociechy w cierpieniach, wiata wrd ciemnoci, rady w wtpliwociach. Tymczasem Przenajwitszy Sakrament zmienia wszystko w rado. Jake czujemy si szczliwi wobec obecnego przy nas Jezusa pomimo klsk ywioowych! Jacymy bogaci mimo ndzy materialnej wyzierajcej zewszd! Jake silni i potni pomimo nieprzyjaci licznych! Jacymy weseli, mimo ez pyncych z oczu naszych! Jaka to chwaa i wielko nasza mimo poniania nas i pogardzania nami! Bg czyni nam wielki zaszczyt zstpujc z miejsca swej chway na ten pad paczu, aby nas nawiedzi nie jednorazowo, lecz by ustawicznie towarzyszem naszego pielgrzymowania. Jak mie s przybytki twoje, Panie zastpw! Poda i tskni dusza moja do przedsieni Paskich! Serce moje i ciao moje uweseliy si do Boga ywego (Ps. 83, 2 3). wici w niebie ciesz si przede wszystkim czowieczestwem Pana Jezusa, ktre jest obecne u nas w Przenajwitszym Sakramencie, ciel si do ng Tego, ktry ich odkupi, i piewaj pie, jak sysza Aposto w zachwyceniu: Godzien jest Baranek, ktry by zabity, otrzyma wadz i Bstwo, mdro i mstwo, cze, chwa i bogosawiestwo Siedzcemu na tronie i Barankowi bogosawiestwo i cze, chwaa i potga na wieki wiekw (Obj. 5, 12 13). My na ziemi cieszymy si rwnie obecnoci czowieczestwa Pana Jezusa na naszych otarzach, a jakkolwiek nie ogldamy Go bezporednio, to przez wiar uprzytomniamy sobie wszystkie Jego rysy i doskonaoci Boskie i ludzkie, przez Niego czymy si ze witymi w niebie oraz z duszami pozostajcymi w czycu ju pod Jego sprawiedliwym wejrzeniem. czymy si rwnie wszyscy na ziemi, jako czonki Mistycznego Ciaa Kocioa, ktrego On jest gow, zasilane Jego Ciaem i Krwi najdrosz w tym Przenajwitszym Sakramencie. Nie ma rodka skuteczniejszego do poczenia
182

wszystkich ludzi w jedn rodzin, jak Sakrament Otarza, godnie przez nich wszystkich przyjmowany. Tu si urzeczywistnia modlitwa, jak Zbawiciel zanosi w Wieczerniku: Aby wszyscy byli jedno, jako ty, Ojcze, we mnie, a ja w tobie, aby i oni byli jedno w nas, aby wiat uwierzy, e ty mnie posaa (Jan 17, 21). * * * Miosierdzie Boe w Sakramencie Otarza nakada na nas obowizek najwikszej czci i mioci, godnego i czstego czenia si z Nim w Komunii oraz nawiedzania Go w naszych wityniach.

56. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W SAKRAMENCIE KAPASTWA To czycie na moj pamitk (uk. 22, 19). Z ustanowieniem Sakramentu Otarza Pan Jezus ustanowi razem i Sakrament Kapastwa. Sakrament Otarza moe by sprawowany i zachowany tylko przez ofiar, a ofiar moe speni tylko kapan. Std byo rzecz konieczn ustanowi kapanw, ktrzy by ustawicznie sprawowali Sakrament Otarza, zachowali go i nim szafowali. Dlatego Zbawiciel natychmiast po ustanowieniu Eucharystii uczyni Apostow kapanami Nowego Testamentu, wypowiadajc sowa: To czycie na moj pamitk (uk. 22, 19). Sakrament ten jest nowym dzieem Miosierdzia Boego zarwno dla Apostow i ich nastpcw biskupw i kapanw, jak i dla wszystkich wiernych. 1. Spomidzy wszystkich wadz i godnoci, jakie Pan Jezus nada Apostoom, wadza i godno kapaska s najwysze i najwzniolejsze wyrniaj bowiem ich i wynosz ponad wszystko innych ludzi, ktrzy darz kapanw czci i szacunkiem, jako powiernikw tajemnic Boych, szafarzy Sakramentw witych i porednikw w modlitwach i w otrzymywaniu ask Miosierdzia Boego. Cztery s gwne czynnoci kapaskie, z ktrych spywa Miosierdzie Boe na ludzko: Ofiara niekrwawa, sprawowanie Sakramentw w., modlitwa publiczna i nauczanie wiernych prawd wiary i regu moralnoci. cile mwic, sam Chrystus sprawuje niekrwaw Ofiar, czyli On odprawia kad Msz w., ale kapan jest Jego narzdziem, ministrem i zastpc
183

widzialnym i jako taki rzeczywicie dopenia aktu Ofiary Mszy w. Ta za Ofiara niekrwawa jest dusz, szczytem caego naboestwa, gwnym aktem cnoty religii, wyraajcym zwierzchnictwo Boga i zaleno czowieka. Moe by ona przyrwnana do soca, ktre jest daleko poza ziemi, a zarazem przez dziaanie swych promieni jest bliskie, wszystko oywia, ogrzewa i upiksza, nadajc rzeczom pikne barwy. Tak i Msza w. rozkada si w swoich skutkach na waciwe sobie barwy: ofiar uwielbienia, dzikczynienia, przebagania i proby. Drug czynnoci kapana jest sprawowanie Sakramentw w., przez ktre kontynuuje si i kontynuowa si bdzie a do skoczenia wiata najwiksze dzieo Miosierdzia Boego, jakim jest dzieo Odkupienia ludzkoci i usprawiedliwienia poszczeglnych ludzi. Jaki to zaszczyt im przynosi i jak ich wywysza Zbawiciel, e pozwala wspdziaa w dziele prawdziwie Boskim ratowania dusz i dokonywania zbawienia wiata. Tu dobro Boa ujawnia si w najwyszym stopniu, albowiem grzesznym ludziom powierza takie czynnoci, ktrych nie mog spenia najdoskonalsze duchy niebieskie jak Serafini i Cherubini. Trzeci czynnoci kapanw jest modlitwa publiczna, jak zanosz codziennie do Boga za ca ludzko, odmawiajc cile oznaczone pacierze brewiarzowe. Tu oni staj si ustami Kocioa wojujcego, ktry za cay wiat zanosi przez nich nieustann, czyst i potn modlitw. Jak ambasadorowie pastw na dworze innych wadcw reprezentuj interesy swojego rzdu i wszystkich obywateli, tak kapani reprezentuj ludzko ca na dworze Krla niebieskiego, skadaj Mu w jej imieniu hod czci i uwielbienia, dzikczynienia, przebagania i proby. Wreszcie wyrnia kapanw nauczanie prawd objawionych w imieniu Chrystusa Pana i Jego Oblubienicy. Tu ustami ich przemawia Duch wity, ktry w Starym Testamencie posugiwa si ustami Prorokw, a w Nowym ustami Apostow. Jake wielkie Miosierdzie Bg okazuje samym kapanom, ktrych wybra spord wiernych nie dla ich zasug, lecz jedynie ze swego Miosierdzia: Nie wycie mnie wybrali, alem ja was wybra i ustanowiem was, abycie poszli i owoc przynieli, i eby owoc wasz trwa; aby Ojciec da wam, o cokolwiek prosi go bdziecie w imi moje (Jan 15, 16). Te sowa stosuj si do wszystkich kapanw, ktrym zapewni On nie tylko aski wieczne, ale i utrzymanie doczesne. 2. Kapastwo ma charakter wybitnie spoeczny, albowiem przeznaczone jest nie tyle dla poytku samych kapanw, ile dla wszystkich wiernych. Wynika to ze sw Chrystusa: abycie poszli i owoc przynieli, i eby owoc wasz trwa. T myl obszernie rozwija Aposto: Kady arcykapan spord ludzi wzity dla ludzi jest postanowiony w tym, co do Boga naley, aby skada dary i

184

ofiary za grzechy. Aby te mg wspczu z tymi, ktrzy s w niewiadomoci i bdzie (yd. 5, 1 2). Tak rozumieli kapastwo pierwsi chrzecijanie, ktrzy najlepiej rozumieli Ewangeli. Oto mniej wicej w dwadziecia pi lat po Ostatniej Wieczerzy w. Pawe przedstawia nam Eucharysti, sprawowan przez kapanw dla wiernych, ktrzy rzeczywicie nie tylko uczestniczyli w niekrwawej Ofierze, ale i spoywali Ciao i pili Krew Pana Jezusa: Ja bowiem otrzymaem od Pana, co te wam podaem, e Pan Jezus tej nocy, w ktrej by wydany, wzi chleb i dziki uczyniwszy, ama i rzek: Bierzcie i jedzcie, to jest ciao moje, ktre za was bdzie wydane: to czycie na moja pamitk. Take i kielich po wieczerzy, mwic: Ten kielich jest nowym Testamentem we krwi mojej. To czycie, ilekro pi bdziecie, na pamitk moj. Ilekro bowiem ten chleb poywa, a kielich pi bdziecie, mier Pask bdziecie zwiastowa a przybdzie (I Kor. 11, 23 26). Przez kapastwo Chrystus Pan jest nadal wrd nas fizycznie obecny i zlewa na ludzko swe Miosierdzie jak za swego ycia ziemskiego. Jeeli dzi nie ma niewolnictwa, jeeli zniko barbarzystwo, jeeli kobieta nie jest ju niewolnic i narzdziem rozpusty, jeeli powoli powstaje ad i porzdek wrd ludzi, zawdzicza to trzeba Chrystusowi, dziaajcemu przez kapanw i przez nich zsyajcemu wiato wiary dla rozumu i aski miosierne dla woli. Nawet niektre nauki i wynalazki oraz blask nowoczesnej kultury, jak rwnie prawa spoeczne robotnika i ubogiego mona przypisa kapastwu, ustanowionemu przez Chrystusa. Jeeli gdzie zabraknie kapanw, jak na przykad w czasie przeladowania, tam ustaje przepowiadanie sowa Boego, korzystanie z owocw Mszy w., przystpowanie do Sakramentw w., a wierni susznie uwaaj stan taki za wielk kar, jak Bg czasami wymierza za obojtno w sprawach wiary. Taka kara spotkaa pewne narody i pastwa, prowincje i miasta, gdzie wierni wyznawcy Jezusa pozostaj bez Mszy w., Sakramentw i kaza dlatego, e tam zabrako kapanw. T kar przepowiedzia Prorok: Oto id dni mwi Pan i puszcz gd na ziemi: nie gd chleba ani pragnienie wody, ale suchania sowa Paskiego. I wzrusz si od morza a do morza, i od pnocy a na wschd bd obchodzi, szukajc sowa Paskiego, a nie znajd (Amos 8, 11 12). Tak, kar przepowiedzia Zbawiciel ydom: Przeto powiadam wam, e odjte bdzie od was krlestwo Boe, a dane narodowi czynicemu owoce jego (Mat. 21, 43). Dzi ydzi nie maj kapanw ani ofiary ani wityni, ale te i wiar utracili. To samo mona powiedzie o innych wyznaniach, jak np. luteraskim i kalwiskim, w ktrych kapastwo zostao zniesione, a razem z nim i inne Sakramenta w. ustay, co spowodowao zanik wiary. Zbawiciel chcia, by Koci Jego by spoecznoci doskona, z wadz na czele. Dlatego powiedzia do Apostow: Kto was sucha, mnie sucha (uk. 10, 16). Cokolwiek zwiecie na ziemi, bdzie zwizane i w niebiesiech
185

(Mat. 18, 18). Tylko Apostoom poleca pa baranki (Jan 21, 15), ich czyni fundamentem Kocioa (Mat. 16, 18), oni maj bowiem Kocioem rzdzi pod kierunkiem Piotra i jego nastpcw (Mat. 18, 17). Jake wielkie tedy Miosierdzie okaza Zbawiciel ludzkoci, przez ustanowienie tego spoecznego Sakramentu, przez ktry Jezus dziaa jak dziaa za czasu ycia ziemskiego. * * * Kapastwo jest chlub Kocioa. Dlatego kady wierny winien si modli o liczne i dobre powoania wrd modziecw i w miar monoci przyczynia si do naleytego ich wychowania. Od kapanw bowiem zaley poziom religijny spoeczestwa.

57. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W UWOLNIENIU NAS OD MIERCI Bg, ktry jest bogaty w Miosierdzie, oywi nas w Chrystusie (Ef. 2, 4 5). mier jest kar za grzech. W raju Bg zagrozi Adamowi: Ktregokolwiek dnia bdziesz jad (owoc zakazany), mierci umrzesz (Rodz. 2, 17). ycie niemiertelne byo dane naturze ludzkiej, a tylko grzech sprowadziy mier. Lecz jako przez jednego czowieka wszed grzech na ten wiat, a przez grzech mier, i tak na wszystkich ludzi mier przesza, bo wszyscy zgrzeszyli (Rzym. 5, 12). mier jako kara za grzech jest nie tylko rozczeniem duszy z ciaem, ale przede wszystkim rozczeniem duszy z Bogiem i utrat nadprzyrodzonego ycia. Pan Jezus przywraca nam to nadprzyrodzone ycie i zapewnia zmartwychwstanie cia. 1. Jedn z gwnych prawd wiary jest nauka o sprawiedliwoci Boej, ktr nauka o Miosierdziu Boym lepiej wyjania, rozszerza i uzupenia. Wedug cisej sprawiedliwoci ludzie po grzechu winniby ponie kar wiecznego odrzucenia jak zbuntowane duchy niebieskie. To jednak nie nastpio: Miosierdzie Boe, emy nie zniszczeli (Jer. Tr. 3, 22). Jeden grzech miertelny stawia grzesznika wobec koniecznoci kary wiecznej, ktra inaczej nazywa si mierci. Jak bowiem mier pozbawia czowieka ycia

186

naturalnego, tak grzech miertelny pozbawia dusz ycia nadnaturalnego, ktrego siami naturalnymi nikt nie potrafi odzyska. Zbuntowane duchy niebieskie si samego grzechu zostay natychmiast pozbawione nieba czyli nadprzyrodzonego szczcia. Tak winno by si sta i z czowiekiem po grzechu pierworodnym, a tym bardziej po uczynkowym grzechu miertelnym. Ciar bowiem grzechu tego jest nieskoczenie wielki i z natury swojej ciy ku przepaci pieka tak, e adna sia stworzona nie jest zdolna mu si sprzeciwi. Std kara wieczna mierci duchowej jest najstraszniejsz ndz i przewysza wszystkie nieszczcia doczesne zarwno pod wzgldem surowoci, intensywnoci jak i trwania wiecznego: Synowie za krlestwa wyrzuceni bd do ciemnoci zewntrznych: tam bdzie pacz i zgrzytanie zbw (Mat. 8, 12). Pan Jezus uwolni nas od tej mierci wiecznej, przywracajc nam ycie nadprzyrodzone, a uczyni to z Miosierdzia swego. W kadym doznanym dobrodziejstwie oceniamy nie tylko jego fakt, ale i motywy oraz sposb jego wywiadczenia. Ot Zbawiciela nikt do tego nie zmusza, a uwolni nas od mierci duchowej jedynie z Miosierdzia swego. Dokona tego, pokonujc najwiksze trudnoci i ponoszc najstraszniejsze cierpienia. Samo przyjcie natury ludzkiej przez Sowo Przedwieczne byo jedn z najwikszych trudnoci wobec morza niewyczerpanego zoci cicej na tej naturze. Prawdziwie choroby nasze on nosi i boleci nasze on wzi na siebie Zranion jest za nieprawoci nasze, starty jest za zoci nasze (Iz. 53, 4 i 5). Jeszcze wiksze trudnoci byy przy zoeniu zadouczynienia za grzechy. Jako Bg od pocztku ycia swego widzia Pan Jezus wszystkie szczegy przyszych swoich cierpie. Jak za straszne byo przewidywanie mki, moemy wnosi z potu krwawego, jaki wystpi podczas modlitwy w Ogrjcu. Wprawdzie Ewangelici wspominaj o tej walce raz jeden, ale ona bya w duszy Zbawiciela zawsze, od pocztku Wcielenia. A jeeli si nie ujawnia wpyw tej walki kiedy indziej, to tylko dziki doskonaemu panowaniu duszy Jezusa nad niszymi wadzami. Przez cierpienie moralne caego ycia i fizyczne w czasie mki i mierci krzyowej, Pan Jezus uwolni nas od mierci wiecznej, czyli przywrci nam ycie nadprzyrodzone, gadzc grzechy, ktre s tej mierci bezporedni przyczyn. Ufaj, synu, odpuszczaj ci si grzechy twoje (Mat. 9, 2) mwi do czowieka powietrzem ruszonego, spuszczonego przez dach do stp Mistrza. Odpuszczaj ci si grzechy (uk. 7, 48) powtarza do jawnogrzesznicy, ktra zami alu polewaa stopy Pana Jezusa i wosami je ocieraa. Dzi ze mn bdziesz w raju (uk. 23, 43) powie rwnie do otra na krzyu w ostatnim momencie jego ycia. T wadz odpuszczania grzechw i uwalniania od mierci wiecznej Chrystus przekaza Apostoom i ich nastpcom, gdy w dniu Zmartwychwstania ustanowi Sakrament Pokuty: Ktrym odpucicie grzechy, s im odpuszczone Jan 20, 23). Dlatego mg powiedzie o sobie: Jam jest
187

zmartwychwstanie i ywot, kto we mnie wierzy, choby i umar, y bdzie, a kady, kto yje i wierzy we mnie, nie umrze na wieki (Jan 11, 25 26). 2. Uwalniajc nas od mierci duchowej, Pan Jezus zagodzi groz mierci fizycznej, gdy poucza o niemiertelnoci duszy i nawet o zmartwychwstaniu cia. Saduceusze w zmartwychwstanie nie wierzyli i zwrcili si do Zbawiciela z pytaniem, ktrego z dwu zmarych braci on bdzie w yciu przyszym niewiasta, jeeli bya kolejno za jednym i za drugim. Zbawiciel krtko ucina dziecinne fantazje saduceuszw i odpowiada: Bdzicie, nie znaj Pism ani mocy Boej. W zmartwychwstaniu bowiem ani si eni bd, ani za m wychodzi, ale bd jako anioowie Boy w niebie. A nie czytalicie, co o powstaniu umarych powiedziane jest przez Boga, mwicego wam: Jam Bg Abrahama, i Bg Izaaka i Bg Jakuba (Wyjcia 3, 6). Bg nie jest Bogiem umarych, ale ywych. A syszc to rzesze, zdumieway si nad nauk jego (Mat. 22, 29 33). W powyszych sowach, Pan Jezus wytyka saduceuszom bdne pojcie o Bogu, a jednoczenie wyranie dowodzi niemiertelnoci duszy i zmartwychwstania ciaa. W powyszych sowach Chrystusa zawiera si rwnie nauka o waciwociach ycia po zmartwychwstaniu. Ci, ktrzy bd godni chwalebnego zmartwychwstania, nie powstan znw jako dzieci tego wiata, ktre umieraj i dlatego si eni. Bd oni wprawdzie rnej pci, ale bez uywania jej: bd rwni Anioom i synom Boym, ktrzy si nie eni i za m nie wychodz, bo s niemiertelni. Saduceusze zaprzeczali istnieniu Aniow. Dlatego Pan Jezus celowo mwi o nich, by przy tej okazji pouczy tych sekciarzy i o tej prawdzie. Aby jeszcze bardziej przekona ich o niemiertelnoci duszy, Pan Jezus powouje si na ksig Wyjcia i przytacza z niej urywek o objawieniu si Boga Mojeszowi w postaci krzaku gorejcego, ktry si nie spala, i z ktrego Mojesz usysza gos: Jam jest Bg ojca twego, Bg Abrahama, Bg Izaaka, Bg Jakuba. Abraham, Izaak i Jakub ju dawno nie yli i ciaa ich ulegy rozkadowi. Skoro jednak Bg mwi, e jest ich Bogiem, to znaczy, e yj ich dusze. Bg bowiem nie bdzie nazywa siebie Bogiem umarych. A zatem wbrew nauce Saduceuszw jest niemiertelne ycie duszy i jest zmartwychwstanie. Na zmartwychwstanie cia mona by przytoczy inne miejsca Pisma w., Zbawiciel jednak tego nie czyni, bo to jedno wystarczy. Odpowied Pana Jezusa ujawnia Jego nieskoczone Miosierdzie w stosunku do pytajcych, ktrzy nie tyle chcieli dowiedzie si prawdy, ile podstpnie omieszy zarwno podstawowy dogmat wiary, jak i tych, ktrzy go gosz. Tymczasem usyszeli odpowied przekonywujc, pen sodyczy i askawoci. Wrd oglnej napastliwoci wrogw Zbawiciel zachowuje spokj i rzuca nie iskry i byskawice, lecz rozsuwa peni sonecznego wiata i miosiernego ciepa ywotnego.

188

A wic Pan Jezus uwolni nas od mierci wiecznej i zagodzi groz mierci doczesnej, zapewniajc zmartwychwstanie na ywot wieczny. Kt zaprzeczy, e to jest nieskoczone Miosierdzie Boe, bo wyzwala nas z najwikszej ndzy. Tote w. Pawe rozwaajc te prawdy, nie moe si powstrzyma od zachwytu: A gdy to, co miertelne, przyoblecze si w niemiertelno, tedy wypeni si sowo, ktre jest napisane: Pochono mier zwycistwo. Gdzie jest zwycistwo twe, o mierci? Gdzie jest, o mierci, ocie twj? A ocieniem mierci jest grzech, si za grzechu jest Zakon. A Bogu dziki, e nam da zwycistwo przez Pana naszego Jezusa Chrystusa (I Kor. 15, 54 57). * * * Mamy zawsze pamita o wdzicznoci Jezusowi za Jego tak wielkie Miosierdzie w uwolnieniu nas od mierci wiecznej i zapewnieniu nam zmartwychwstania.

58. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W SKARBIE ZASUG Zblimy si z ufnoci do tronu aski, abymy otrzymali Miosierdzie (yd. 4, 16). Pan Jezus nie tylko uwolni nas od grzechu i mierci wiecznej, przywracajc utracone synostwo Boe, ale nadto ustanowi niewyczerpany skarb zasug swoich, ktry Aposto nazywa stolic ask i nawouje, by wszyscy zbliali si do tego skarbu z ufnoci i obficie czerpali Miosierdzie Boe. To jest prawdziwy skarbiec, z ktrego bra moemy bez ograniczenia, zawsze i wszyscy, byle tylko nie zabrako nam ufnoci. To jest rdo niewyczerpane, z ktrego ustawicznie pynie zdrj ywej wody, jak przepowiedzia Prorok: Onego dnia bdzie rdo otworzone domowi Dawidowemu i mieszkajcym w Jeruzalem na omycie (Zach. 13, 1). 1. Jeliby nawet kto zgrzeszy, to przecie mamy u Ojca rzecznika, Jezusa Chrystusa sprawiedliwego. Jest on przebaganiem za grzechy nasze, i nie tylko za nasze, ale nawet caego wiata. (I Jan 2, 1 2). Tak Aposto usilnie nawouje do pokadania caej naszej ufnoci w ustawiczne porednictwo Pana
189

Jezusa u Boga, ktre si dokonywa nie przez nowe proby, lecz przez zasugi, jakie On zdoby w czasie swojego ycia ziemskiego. Bdc (Jezus) na prawicy Boej, przyczynia si za nami (Rzym. 8, 34) i zbawia na wieki moe tych, ktrzy przez niego przystpuj do Boga, bo yje zawsze, aby si wstawia za nami (yd. 7, 25). W czasie swego ycia miertelnego, Pan Jezus zdoby najwysz wadz na niebie i na ziemi we wszystkim, co si odnosi do zbawienia naszego: Dana mi jest wszelka wadza na niebie i na ziemi (Mat. 28, 18), moe tedy swoj zwyk powag i moc uczyni wszystko, a uczyni nie przez nowe jakie ofiary i proby, lecz przez Ofiar krzya, ktra zawsze przed Ojcem niebieskim pozostaje i odnawia si w niezliczonych Ofiarach niekrwawych po caym wiecie. Nie moglibymy ufa wstawiennictwu przez nowe ofiary i proby, gdy o nich nic pewnego nie wiemy. Aposto za da ufnoci naszej bez adnych zastrzee. Wyraenie Pisma witego przyczynia si za nami naley rozumie, e skarbu Jego zasug nigdy wyczerpa nie mona, poniewa jest nieskoczonej wartoci. Jest on niewyczerpanym rdem wszystkich ask, wszystkich dobrodziejstw i caego Miosierdzia Boego, ktre spywa i spywa bdzie na wszystkich i po wszystkie czasy. Do skarbu ask pod pewnym wzgldem nale te zasugi. N. M. Panny i witych, ale ich prb Bg wysuchuje tylko ze wzgldu na zasugi Chrystusa. Dlatego Oni si za nami wstawiaj u Boga. Chrystus za pozostajc zawsze na prawicy Ojca, sam obecnoci swojego Ciaa zranionego mocen jest darzy nas bezmiarem Miosierdzia Boego. atwo z jak moemy czerpa z tego skarbu jest nowym dowodem nieskoczonego Miosierdzia Boego. Gdyby dla zgadzenia grzechw trzeba byo dugiej uciliwej pracy, nadzwyczajnej pokuty lub surowych umartwie, nie naleaoby ich zaniedbywa dla uzyskania najwikszego dobra. Ale Bg ustanowi w tym celu bardzo atwe warunki: szczere obrzydzenie sobie grzechw z postanowieniem poprawy i wyznanie swoich win przed zastpc Chrystusa. W tych najkrtszych, najatwiejszych i najowocniej szych warunkach zawar Jezus swj skarb zasug dla odpuszczenia winy i kary wiecznej za grzechy, a czciowo i kary doczesnej. Dla zgadzenia reszty kary doczesnej Zbawiciel ustanowi odpusty. 2. Odpust jest to zupene lub czciowe darowanie kary doczesnej za grzechy ju odpuszczone. Przy ustanowieniu Sakramentu Pokuty, da Pan Jezus Kocioowi wadz udzielania odpustw, a zapowiedzia j, gdy do w. Piotra rzek: Cokolwiek rozwiesz na ziemi, bdzie rozwizane i w niebiesiech (Mat. 16, 19). Na tych sowach opiera si nauka katolicka o odpustach. Skarb zasug Pana Jezusa z zasugami N. M. Panny i witych jest wikszy, ni wymagaaby tego sprawiedliwo Boa. Wadz nad tym skarbem Zbawiciel

190

przekaza Kocioowi, ktry od najdawniejszych czasw w rnej formie korzysta z tej wadzy, przydzielajc wiernym aski w sposb pozasakramentalny pod pewnymi warunkami. W pierwszym okresie forma odpustw polegaa na skrceniu czasu publicznej pokuty. Dokonywao si ono ju to wobec zagraajcej mierci, ju to w nagrod za wielk gorliwo pokutujcych, ju to na proby Wyznawcw przebywajcych w wizieniu, a tym bardziej skazanych na mier witych Mczennikw, ktrzy pisali do biskupa listy pokoju, wstawiajc si za pokutnikami. W drugim okresie (w. VII X) now form odpustw stanowia zamiana kary na modlitw lub pielgrzymk do miejsc witych (Rzym, Jerozolima). Od XI wieku zaczto udziela odpustw za spenienie pewnych warunkw, jak np. uczestnictwo w wyprawach krzyowych, jamuny itp. Bya to ju forma zbliona do odpustw dzisiaj udzielanych przez Ojca w. z wadz nieograniczon i przez biskupw z ograniczon i zalen. Warunkami do wanego udzielenia odpustw s: legalna wadza, przepisana forma i suszna przyczyna, jak jest chwaa Boa i poytek Kocioa. Do uzyskania odpustw wymaga si nastpujcych warunkw: stanu aski, intencji uzyskania odpustw, dokadnego spenienia przepisanych warunkw, a dla uzyskania odpustu zupenego wyzbycia si przywizania do grzechw powszednich. Odpust za ywych mona uzyska tylko dla siebie. Odpust za umarych tylko dla dusz w czycu. W wymiarze odpustw Koci stosuje dzi normy i nazwy, jakie byy pierwotnie przyjte przy nakadaniu kar pokutnych. Np. 7 lat odpustu oznacza taki odpust, jaki si dawniej uzyskiwao pokutujc przez lat 7. Odpusty s ulg, wiadczc o macierzyskiej pobaliwoci Kocioa, a przypominaj ludziom ciko ich grzechw i niewypowiedziane Miosierdzie Boe. Uatwiaj one wypacanie si sprawiedliwoci Boej z dugw, zacignitych przez grzechy, za ktre nawet po darowaniu winy czekaaby najsurowsza kara w czycu. Przypominaj one dogmat witych Obcowania i niewymown dobrotliwo Boga, ktry pozwala czerpa z zasug jednych czonkw Ciaa Mistycznego Chrystusa i przydziela je innym potrzebujcym. Pobudzaj one do wiadczenia uczynkw na korzy dusz czycowych i s zacht do ycia cnotliwego oraz przygotowania si do mierci. Odpusty wprowadzaj czowieka na drog ycia pobonego i utrzymuj go na niej. One zachcaj do dawania jamuny, do odprawiania naboestw i innych czynw pokutnych, do ktrych przywizane s odpusty (Droga Krzyowa, raniec itp.). Odpusty tedy obok Chrztu i Sakramentu Pokuty nale do najskuteczniejszych rodkw uzyskania Miosierdzia Boego w tak atwy dla wszystkich sposb. Podtrzymuj one ducha pokuty i bardzo si przyczyniaj do odnowienia obyczajw. Wprawdzie zdarzay si naduycia przy tej okazji, ale zostay one przez Koci surowo potpione.

191

Atoli nie wszyscy ludzie w rwnej mierze korzystaj ze skarbu ask Chrystusowych, albowiem zaley to od usposobienia kadego przyjmujcego. Czowiek bowiem moe przyjmowa co z zewntrz tylko dobrowolnie i na swj sposb. Wszyscy usprawiedliwieni przyjmuj Ducha witego, ale nie wszyscy w jednakowym stopniu staj si witymi. Wszyscy wici w niebie ogldaj i kochaj Boga, ale nie wszyscy jednakowo s szczliwi. Tak i ze skarbu zasug na ziemi jedni korzystaj w wikszym stopniu,, a inni w mniejszym. Jakkolwiek zasugi Chrystusa, zadoczynice sprawiedliwoci Boej, s nieskoczone, to jednak skutki ich w poszczeglnych duszach s ograniczone, albowiem zale one nie tylko od nieskoczonego Miosierdzia Boego, ale i od przysposobienia naszego. Skuteczno np. Mszy w. ze wzgldu na ofiarujcego Zbawiciela jest nieskoczona, ze wzgldu na wiernych jest ograniczona. Czowiek bowiem nie jest zdolny do otrzymania nieskoczonego dobra, ktre w nim samym ogranicza jego przygotowanie i usposobienie. * * * Jake tedy wielkie, jak nieskoczenie wielkie Miosierdzie Boe zawiera si w skarbie zasug Zbawiciela naszego, z ktrego z tak atwoci i tak obficie moemy wszyscy korzysta! Bogosawiony, kto naleycie korzysta z tego skarbu: dosignie on celu przeznaczenia swojego.

192

59. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W SPOSOBIE NAUCZANIA I POSTPOWANIA Moja nauka nie jest moj, ale tego, ktry mi posa (Jan 7, 16). Miosierdzie Boe wypywa nie tylko z treci nauki Zbawiciela, ale i ze sposobu jego nauczania i postpowania. 1. Na uwag zasuguje styl Pana Jezusa. Po stylu zwykle poznajemy pisarza i mwc. W zwizym stylu wyraa si pogodny umys Platona, gboka myl Arystotelesa, szlachetna dusza Kornelego, religijne oderwanie si od wiata w. Augustyna itp. Prorocy maj take swj waciwy styl. Z pocztku dr, wahaj si, ualaj, potem stopniowo si rozgrzewaj i oywiaj, wreszcie grzmi, piorunuj, daj upust natchnieniu, a wreszcie ustaj. Styl proroka tchnie przestrachem, e ma ogasza rozkazy nieba, ale zawsze to jeszcze styl czowieka, wprawdzie natchnionego, lecz nie pozbawionego swych waciwoci stylu. Pan Jezus ma styl cakiem inny, a jego waciwoci jest prostota i namaszczenie. Prostota znamionuje rozum i mdro Boga, a namaszczenie jego Boskie Miosierdzie. Nie ma nigdzie prostszego stylu i zarazem szczytniejszego nad styl Chrystusa. Mimo i w Jego mowach najczciej nie ma przedmowy ani podziaw, jednak zawsze widzimy jedno w zaoeniu i celu, jakim jest chwaa Boa i zbawienie ludzi. Nie ma tam dugich okresw, zawiych rozumowa i sylogizmw, lecz najwiksze tajemnice podane s w prostych przypowieciach i dostpnej dla wszystkich formie. W kadej duszy Zbawiciel odnajduje jak reszt wspomnie, ktre j zbliaj do Boga. Do nich On nawizuje i na ruinach starego Adama wznosi gmach nowego odrodzonego czowieka. W najpospolitszych obrazach podaje przepisy prawdziwej moralnoci, dostosowujc obrazy do potrzeb kadej duszy i dostarczajc odpowiedniego lekarstwa na jej choroby (Nikodem, Samarytanka). Jeeli chodzi o dostojno mowy Pana Jezusa, bya ona zawsze spokojna, gboka i obejmujca zarazem doczesno i wieczno, czowieka i Boga. Nie znajdziemy tam ani jednego wyrazu, ktry by nie przenikn do serca miosiernie, ani jednego wiersza, ktry by duszy nie wzruszy. Nawet wwczas, gdy ostrze stalowe przeszywao serce grzesznikw, gdy ranio czasami
193

przelknione dusze faryzeuszw sowem biada, jeszcze i wtedy czujemy naleganie nieskoczonego Miosierdzia Boego, ktre gotowe jest przyj i przebaczy. Gdy si przybliy i ujrza miasto, zapaka nad nim, mwic: Gdyby i ty poznao i wanie w ten dzie twj to, co jest ku pokojowi twojemu, a teraz zakryte jest przed oczyma twymi. Albowiem przyjd na ciebie dni i otocz ci nieprzyjaciele twoi waem, i oblegn ci i cisn ci zewszd i na ziemi powal ciebie i dzieci twe (uk. 19, 41 44). Prostota i namaszczenie w stylu Chrystusa obok aski sprawiy, e kady umys prawy przyjmuje Jego nauk, daje si przekona i znajduje w Jego dogmatach prawd dla swoich myli i prawo dla swojego ycia. Mali i wielcy, krlowie i poddani, rzdzcy i suchajcy, bogaci i ubodzy, uczeni i prostaczkowie wierz w Niego nie widzc Go, suchaj nie rozumiejc wszystkiego, schylaj czoa przed niepojtymi figurami. W Jego orszaku s pierwszorzdni poeci (Dante, Mickiewicz, Sowacki), najznakomitsi uczeni (Kopernik, Newton, w. Tomasz) i wynalazcy (Kasjodor, Kirchner, Schwarz) itp. Jest to wielka tajemnica, ktr mona tumaczy tylko przez dziaanie Miosierdzia Boego. Niemniej i ton nauki Zbawiciela ujawnia jego nieskoczone Miosierdzie. Jak askawie zwraca si do uczniw, powoujc niektrych z nich na Apostow! Z jak uprzejmoci zwraca ich uwag, gdy si spieraj midzy sob o pierwszestwo, lub gdy zasnli w Ogrjcu wbrew ostrzeeniu, aby czuwali! A przede wszystkim z jakim spokojem przyjmuje zdradziecki pocaunek Judasza, miosiernie przestrzegajc go przed zbrodni! Judaszu, pocaunkiem zdradzasz Syna Czowieczego (uk. 22, 48). 2. Wszystkie czyny Chrystusa s dla nas niedocigymi wzorami Jego nieskoczonego Miosierdzia w postpowaniu z ludmi. Wszystkie cnoty znajduj si w Nim w najwyszym stopniu bohaterstwa. Na szczeglniejsz uwag zasuguje Jego niezrwnana cicho i pokora. Wszak za symbol obra sobie niewinnego baranka, ktry milczy, gdy go krzywdz i bij, a nawet gdy usiuj pozbawi go ycia: Uczcie si ode mnie, em jest cichy i pokornego serca, a znajdziecie odpocznienie dla dusz waszych. Albowiem. jarzmo moje sodkie jest (Mat. 11, 29 30). Na cicho skadaj si trzy cnoty: pokora, mstwo i mio bliniego. Siedzib tej cnoty jest wola, a dziedzin cay czowiek. Prorok, przepowiadajc Mesjasza, podkrela Jego cicho, jako najwaniejsz cech w postpowaniu. Zelij, Panie woa Izajasz Baranka panujcego na ziemi (Iz. 16, 1), a nastpnie kreli miosiern posta Jego w postpowaniu: Ofiarowan jest, gdy sam chcia, i nie otworzy ust swoich; jako owca na zabicie wiedzion bdzie, a jako baranek przed strzygcym go zamilknie, a nie otworzy ust swoich (Iz. 53. 7). Nie bdzie woa ani bdzie mia wzgldu na

194

osob, ani bdzie sysza gos jego na ulicy. Trzciny nadamanej nie skruszy, a lnu kurzcego si nie zagasi, w prawdzie wywiedzie sd. Nie bdzie smutny ani zaburzony, a ustanowi na ziemi sd. (Iz. 42, 2 4). Miosierna cicho nigdy nie odstpowaa Chrystusa. Cichy by i pokorny w narodzeniu, peen zawsze sodyczy i agodnoci w yciu, w rozmowie z Nikodemem i Samarytank, wobec podstpw i zasadzek wrogich faryzeuszw, litociwy wzgldem wszystkich chorych i cierpicych, wszelkiego rodzaju kalek i optanych prawdziwy Baranek Boy, jak go nazwa Jan Chrzciciel: Oto Baranek Boy, oto, ktry gadzi grzech wiata (Jan 1, 29). Jezus na kadym kroku urzeczywistnia na sobie to, co zaleca Apostoom: Syszelicie, e powiedziano: Oko za oko, zb za zb. A ja powiadam wam, abycie si nie przeciwstawiali zu. A kto by ci uderzy w prawy policzek twj, nadstaw mu i drugi. A temu, ktry si chce z tob prawowa i sukni twoj zabra, daj mu i paszcz. A kto by ci przyniewala, eby szed z nim jedn mil, id z nim drugie dwie. Kto ci o co prosi, daj mu, a nie odwracaj si od tego, ktry u ciebie chce poyczy (Mat. 5, 38 42). Miosierna cicho to nie wykwit osobistego temperamentu. Gdyby tak byo, to nie wszyscy mogliby si zdoby na t cnot, a Zbawiciel zwraca si do wszystkich zalecajc j. Cicho nie jest rwnie nastrojem zalenym od okolicznoci: byaby ona wwczas zmienna i dorywcza jak sama okoliczno. Cicho jest to cnota staa, znamionujca charaktery mocne silne i mne. Gniewa si i oburza potrafi czowiek najsabszy, ale cichym potrafi by tylko silny mocny i panujcy nad sob. Zbawiciel polecajc t cnot i dajc wzniosy jej przykad na swojej Osobie, wskazuje na bogie jej skutki, gdy mwi: Bogosawieni cisi, albowiem oni posid ziemi (Mat. 5, 4). Skadow czci cichoci jest pokora, ktr Zbawiciel poleca obok cichoci, i ktrej wieci niedocigym przykadem. By pokorny, gdy Apostoom nogi umywa, gdy milcza na stawiane Mu niesuszne zarzuty, gdy si zblia do pogardzanych przez faryzeuszw celnikw i grzesznikw, gdy w gronie ich prosi Jana o chrzest, gdy nie szuka nalenego sobie szacunku, gdy wreszcie obra dwch otrw za towarzyszy swych cierpie i wrd nich Ojcu ducha swego poleci. Na pojcie cichoci skada si rwnie mstwo, ktre Zbawiciel miosiernie ujawni, gdy mimo nadludzkich przeszkd mnie dy do spenienia woli Ojca, gdy w Ogrjcu panowa nad naturalnym wstrtem i bojani przed mk, a w czasie pokusy na pustyni nad podsuwan przez szatana chci popisu. Mio bliniego, ktra jest trzeci skadow cnot cichoci, Zbawiciel okazywa w kadym swym czynie, a przede wszystkim, gdy z mioci ku nam ustanowi Sakrament Otarza: Umiowawszy swoich do koca ich umiowa (Jan 13, 1). * * *

195

Miosierdzie Chrystusa w sposobie nauczania i postpowania nakania nas wszystkich do naladowania Go pod tym wzgldem.

60. MIOSIERDZIE CHRYSTUSA W ZEWNTRZNYM ZADOUCZYNIENIU Zbawi nas z Miosierdzia swego przez obmycie odrodzenia i odnowienia (Tyt. 3, 5). Pan Jezus mg dokona odkupienia ludzkoci jednym swoim sowem, mg zadouczyni za grzechy nasze jedn modlitw do Ojca, mg zadowoli sprawiedliwo przez samo tylko Wcielenie i przyjcie na siebie grzechw ludzkich. Ale takie zadouczynienie nie ujawnioby dostatecznie ogromu za tkwicego w grzechu i nieskoczonego Miosierdzia Boego. Dlatego Zbawiciel w cae ycie swoje woy tyle ofiary, dlatego Mk swoj obj tyle strasznych cierpie jako zewntrzne zadouczynienie za grzechy caego wiata. 1. On sam w ciele swoim zanis grzechy nasze na krzy, abymy umarszy dla grzechw, yli dla sprawiedliwoci, gdy przez mk jego zostalicie uleczeni (I Piotr 2, 24). W tych sowach Aposto mwi o zadouczynieniu, jakie Zbawiciel skada za grzechy nasze przez cae ycie, przeciwstawiajc swoje ubstwo, cierpienie i pokor potrjnej podliwoci oczu, ciaa i pysze ywota. Obra On stan najuboszy, w ktrym by naraony na liczne niewygody i braki, jak gd, zimno, pragnienie, cika praca i najrozmaitsze troski i trudy. Rodzi si z najuboszych rodzicw, pozbawiony jest najprymitywniejszych wygd. Zaraz po Narodzeniu doznaje przeladowania ze strony Heroda i zmuszony jest ucieka do Egiptu. Po powrocie zamieszkuje w Nazarecie i ciko pracuje na utrzymanie przy boku Jzefa, a po jego mierci samodzielnie. Dobiera sobie uczniw spomidzy ubogich rybakw i przez trzy lata swego publicznego ycia utrzymuje si wraz z uczniami swymi jedynie z jamuny. Nie ma nic wasnego z wyjtkiem szaty, utkanej przez Matk; nawet nie ma, gdzie by gow skoni (Mat. 8, 20). Sta si dla was ubogim, abycie wy ubstwem jego bogatymi si stali (II Kor. 8, 9).

196

Ulegy prawu Mojeszowemu Pan Jezus poddaje si najbardziej upokarzajcym jego przepisom (np. obrzezaniu), aby zadouczyni Ojcu za amanie przez ludzi prawa natury. Mdro najwysza poddaje si kierownictwu ludzi i zachowuje si jak najpospolitszy ucze ciesielski, wykonujc polecenia Jzefa z najwiksz skromnoci, prostot i askawoci: By im poddany (uk. 2, 51). W czasie publicznego nauczania znosi cierpliwie nieobyczajno i prostactwo ludzi, tpot i zacofanie uczniw, zoliwo i podstpy swych wrogw, aby w ten sposb zadouczyni za nasz chepliwo i prno w szukaniu pochwa. Z wielkim wysikiem i fizycznym zmczeniem obiega wsie i miasteczka, przepowiadajc Krlestwo Boe i dowiadczajc przy tym rnych brakw. Wola pracowa w najtrudniejszych warunkach, gardzc rodkami agodzcymi cierpienia, by zadouczyni za nasze lenistwo i wygodnictwo. Oprcz tych cierpie fizycznych Pan Jezus przy nauczaniu jeszcze wicej cierpia moralnie, doznajc otwartego przeladowania ze strony faryzeuszw i kapanw, znoszc najrozmaitsze ich oszczerstwa i potwarze. Nazywali Go opilc, grzesznikiem, wywrotowcem, zwodzicielem ludu, optanym przez Belzebuba, intruzem i podstpnym Samarytaninem. C moe by ponad to bardziej zniesawiajcego i poniajcego? Gdy sami jestemy skonni do rnych wystpkw, nie potrafimy znie najmniejszej niesawy, a Zbawiciel najniewinniejszy i najwitszy za tyle dobrodziejstw i nauk wygoszonych dla zbawienia suchaczy, najcierpliwiej znosi od nich najwiksze oszczerstwa, by zadouczyni za nasze obmowy i plotki, za oszczerstwa i kamstwa, za potwarze i faszywe wiadectwa. Wybaw mi od potwarzy ludzi, a bd strzeg przykaza twoich (Ps. 118, 134). 2. Jakkolwiek cae ycie Pana Jezusa byo przepenione niezwykymi cierpieniami fizycznymi i moralnymi, to najwikszym zadouczynieniem miosiernym za nas bya Jego najboleniejsza Mka i mier najhaniebniejsza. To byo szczytem Jego posannictwa, w ktrym streszcza si caa Jego Ofiara. Ju na modlitwie w Ogrjcu Pan Jezus wycierpia fizycznie i moralnie bardzo duo, tak e susznie nazywa si to przeycie konaniem. Atoli waciw mk zewntrzn rozpoczyna dopiero pojmanie i skrpowanie powrozami, gdy zachceni przez Judasza sudzy arcykapanw dokonali tego z najwikszym okruciestwem. Skrpowanego Chrystusa oprawcy poprowadzili do Annasza, gdzie On otrzyma od sugi arcykapaskiego straszny policzek. Nastpnie po przesuchaniu wstpnym u Kajfasza, Pan Jezus zosta wtrcony do ciemnicy, bdcej miejscem strasznych, chocia nie zanotowanych przez Ewangelistw, udrcze i zniewag. Gdy w Wielki Pitek rano zebra si u Kajfasza cay Sanhedryn, stawiono przed nim Zbawiciela, ktry publicznie wyzna, e jest Synem Boym i zosta za to skazany na mier. Dla zatwierdzenia wyroku mierci ydzi poprowadzili Zbawiciela do Piata, a ten po przesuchaniu odesa
197

Go jako Galilejczyka do Heroda, ktry po wymianiu i zniewaeniu zwrci Go Piatowi. Piat aczkolwiek nie znalaz winy w Jezusie, to jednak z obawy przed skarg do cesarza skaza Go na mier krzyow, poddawszy wprzd okrutnemu biczowaniu i cierniem ukoronowaniu. Od Piata Zbawiciel obarczony cikim krzyem poszed na Gr Kalwaryjsk, gdzie zosta ukrzyowany i po trzech godzinach konania umar. Przez cay czas tej krwawej pielgrzymki, Panu Jezusowi towarzyszyy krzyki, szyderstwa, popychania, przeklestwa, bicia i najrozmaitsze zniewagi, ktre Zbawiciel znosi cierpliwie, ofiarujc je jako zadouczynienie za grzechy nasze. Szczeglnie duo wycierpia w czasie biczowania, ktre byo o wiele surowsze, ni innych skazacw, dlatego e Piat chcia strasznym widokiem ubiczowanego osabi nienawi ydw i potem Go uwolni. W ten sposb prokurator rzymski spowodowa najwiksze cierpienia Zbawiciela, ktre byy tym dotkliwsze, im szlachetniejsze i niewinniejsze byo Ciao biczowanego. Chocia bl od ognia normalnie bywa silniejszy, ni od uderze biczami, ale mona miao twierdzi, e Zbawiciel przy biczowaniu ucierpia wicej, ni wszyscy razem Mczennicy. Wielu przy rozpoczciu biczowania mdleje i potem ju nie odczuwa cierpie, a Pan Jezus zachowa cakowit przytomno przez cay czas Mki, jak to wida z Jego rozmowy z niewiastami, ktre spotka w drodze na Kalwari, i z ostatnich Jego sw na krzyu. Po ubiczowaniu, onierze z wasnej inicjatywy upletli koron z ostrych cierni i wtoczyli j na gow, wbijajc trzcin ciernie. Nastpnie okryli Go paszczem szkaratnym i zginajc przed nim kolana, naigrawali si z niego, mwic: Bd pozdrowiony, Krlu ydowski! I plwajc na, brali trzcin i bili go po gowie: A gdy mieli do naigrawa, zdjli ze paszcz i oblekli go w szaty jego, i wyprowadzili, aby go ukrzyowa (Mat. 27, 29 31). Zewntrznym wic cierpieniom towarzyszyy wielkie ponienia i zniewagi, jak to o Nim przepowiedzia Prorok: A ja jestem robak, a nie czowiek, pomiewisko ludzi i wzgarda posplstwa (Ps. 21, 7). Dwiganie krzya byo bardzo uciliwe i powikszao cierpienia Pana Jezusa, wycieczonego dug drog i tak srogim biczowaniem i koronowaniem cierniem. Szed tedy niewinny Baranek, zlany potem i krwi zbroczony, potykajc si raz po raz o nierwny bruk i trzykro upadajc. Otaczajcy go powikszali te cierpienia krzykami, biciem, popychaniem i blunierstwami, zmuszajc do szybszego kroku. Ukrzyowanie spowodowao odnowienie wszystkich ran przy obnaeniu Jezusa i ustawianiu krzya. Opada mi zgraja psw i kupa niegodziwcw osaczya mi. Przebodli rce moje i nogi moje i policzyli wszystkie koci moje (Ps. 21, 17). * * *

198

Oto Miosierdzie Boe w zadouczynieniu za grzechy caego wiata, jakiego dokona Pan Jezus w czasie caego ycia, a przede wszystkim w czasie Mki, ktr zakoczy trzygodzinnym konaniem, a wreszcie mierci. Kady moment tej Mki zasuguje na osobne rozwaanie, podziwianie i wielbienie Boga w Jego nieskoczonym Miosierdziu, jakie zsya i zsya na nas przez zasugi Jezusa, ktry w ten sposb nie tylko zoy godne zadouczynienie, ale i wysuy niewyczerpany skarb zasug na wszystkie czasy.

61. ZNACZENIE MKI PANA JEZUSA DOWD BSTWA I MIOSIERDZIA JEZUSA Jezus za mk mierci uwieczony chwa i czci (yd. 2, 9). Mka Pana Jezusa jest ogniskiem tajemnic Boych i rdem naszego zbawienia, albowiem pogldowo dowodzi Bstwa Chrystusa i Jego nieskoczonego Miosierdzia. 1. Gdybymy nie poznali nauki Chrystusa, jak gosi o sobie, ani syszeli o Jego cudach i przepowiedniach spenionych, gdybymy si nie przygldali Jego witoci i nieskazitelnoci ycia, nie stwierdzali skutecznoci Jego dziaania, a tylko zastanowili si nad Jego Mk straszn i mierci haniebn, musielibymy bezstronnie uzna, e by On nie tylko Czowiekiem, ale zarazem i Bogiem, i wraz z setnikiem zawoa: Zaiste ten by Synem Boym. (Mat. 27, 54) lub te za Piotrem powtrzy: Ty jest Chrystus, Syn Boga ywego (Mat. 16, 16). Pan Jezus jako Czowiek modli si w Ogrjcu, smuci si, poci i prosi Ojca o oddalenie zbliajcej si mki, ale zarazem jako Bg jednym sowem: Jam jest (Jan 18, 5) obala na ziemi uzbrojon kohort siepaczy i nastpnie oddaje si im dobrowolnie. Jako Czowiek da si skrpowa powrozami, prowadzi na sd, gdzie milczy i znosi obelgi, ale jako Bg przyznaje si do tytuu Krla wszechwiata i najwyszego Sdziego, ktry w chwale i majestacie przyjdzie sdzi ywych i umarych. Jako Czowiek daje si ubiczowa i cierniem ukoronowa oraz przybi do krzya, jako Bg sprawia nawrcenie otra na krzyu i zapewnia mu raj po mierci. Jako Czowiek umiera na krzyu po

199

trzygodzinnym konaniu, ale jako Bg sprawia, e ziemia dry i soce si zamiewa, a umarli powstaj z grobw w czasie Jego mierci. Jako Czowiek zosta pogrzebany i przywalony kamieniem cikim, ale jako Bg trzeciego dnia zmartwychwstaje sw moc i ukazuje si niewiastom, Apostoom i licznym swoim uczniom, ktrzy Go dotykaj, z Nim rozmawiaj, suchaj Go i widz, jak dnia czterdziestego wstpuje do nieba. Nastpnie zsya zapowiedzianego Ducha witego. Ten Duch wity dokonuje wewntrznej przemiany Apostow i przez dwadziecia wiekw dziaa w Kociele i uwica wyznawcw Chrystusa. Przy poegnaniu Apostow przed mk swoj Pan Jezus poucza ich o najgbszych tajemnicach wiary, ktrych aden rozum ludzki nigdy nie zdoaby odkry, jak np. o Trjcy Przenajwitszej, o Wcieleniu, o Odkupieniu ludzkoci, o uwiceniu swoich wyznawcw przez Ducha witego, o trwaoci Kocioa mimo strasznych przeladowa itp., i pomocy swojej a do skoczenia wiata. Czyni Apostow porednikami midzy grzeszn ludzkoci a Bogiem i obdarza ich wadz najwysz zwizywania i rozwizywania sumie ludzkich czyli odpuszczania ich grzechw. 2. Mka Chrystusa Pana jest rwnie pogldowym dowodem nieskoczonego Miosierdzia Boego. Cierpi bowiem i umiera On z litoci do ludzi, przybranych braci swoich, ktrzy za grzechy swoje winniby by na wieki odrzuceni, jak zbuntowane duchy niebieskie. Pan Jezus za bierze grzechy wszystkich ludzi na barki swoje, ponosi za nie straszne cierpienia, a ponosi je zupenie dobrowolnie, aby uczyni zado sprawiedliwoci Boej i wysuy nam przebaczenie i usprawiedliwienie. Urzeczywistni On w tej mce przepowiedni Psalmisty: Miosierdzie i wierno spotykaj si, sprawiedliwo i pokj pocauj si (Ps. 84, 11). Mka Pana Jezusa jest rdem naszego zbawienia. Miosierdzie Boe nie odrzucio na wieki grzesznikw, ale wynalazo rodek nieomylny, niesychany, godny podziwu i zachwycenia wszystkich Aniow i ludzi. Oto Mdro Przedwieczna Syn Boy, przez ktrego wszystko si stao, co si stao, przyjmuje natur ludzk, by w niej cierpie i w ten sposb zbawi grzeszn ludzko. Tylko On jako rwny Bogu Ojcu mg da godne zadouczynienie za nieskoczon obraz i ustanowi skarb, z ktrego by mona byo czerpa ustawiczne zadouczynienie za grzechy poszczeglnych ludzi a do skoczenia wiata. Gdyby nie by Bogiem, nie mgby godnie zadouczyni, a gdyby nie by Czowiekiem, zadouczynienie nie pochodzioby od ludzi, ktrzy znowu nie mieliby doskonaego i pewnego wzoru, jak uzyska przebaczenie. Z mki Pana Jezusa najlepiej poznajemy nieskoczon zo grzechu, jak wielk grzech jest szkarad sam w sobie, jak bardzo obraa nieskoczony majestat Boga i jak straszne sprowadza skutki na ludzi. Dla usunicia tych

200

skutkw trzeba byo a takich cierpie Syna Boego. Tylko w wietle mki Chrystusa czowiek moe nabra wstrtu i nienawici do grzechu, pozna cen duszy i warto jej w oczach Boga, stwierdzi potg zych skonnoci swoich, ktre byy aktorami w tej strasznej tragedii. Nie ma potniejszego rodka, ktry by pobudzi czowieka do opanowywania swych namitnoci i pracy nad zaprowadzeniem harmonii wewntrznej, jak ten, ktry nam zostawi cierpicy Zbawiciel. Wreszcie mka Pana Jezusa jest pogldow lekcj wszystkich cnt, potrzebnych nam do oczyszczenia duszy i uwicenia. Tu mamy niezrwnany przykad pokory, jako wdzida do opanowania przesadnej mioci wasnej, przykad cierpliwoci w przeladowaniach, ponieniach i oszczerstwach, mstwa w przezwycianiu obaw i nieroztropnej porywczoci, wytrwaoci w cieniu do osignicia zamierzonego celu, rwnowagi ducha w rozterce, a przede wszystkim samozaparcia si i mioci Boga i bliniego, nie wyczajc najstraszniejszych wrogw naszych. Wszystkie dziea Pana Jezusa s wspaniae i wielkie: nieskoczenie przewyszaj dziea ludzkie. Atoli najwikszym i najwspanialszym dzieem jest Jego bolesna mka. Nauczali i czynili cuda inni wielcy prorocy i patriarchowie, ale odkupi wiat przez mk zdoa tylko Pan Jezus, jako Krl krlw, najwyszy Arcykapan i najwikszy Prorok. Celem przyjcia Chrystusa byo zaoenie Krlestwa, ktre trzeba byo nasamprzd zdoby, albowiem wszechwadnie panowa krl ciemnoci. Zbawiciel podejmuje z nim walk w czasie swego postu na pustyni, zwycia go, wypdzajc z optanych i gdy upada pod krzyem i nastpnie na nim umiera, a po trzech dniach zmartwychwstaje, wstpuje do nieba i zasiada po prawicy Ojca. Z chwil podniesienia Chrystusa na krzyu, ksi tego wiata zostaje wyrzucony precz. Mka tedy Jezusa jest Jego wstpieniem na tron. Pan Jezus na krzyu jest najwyszym Arcykapanem. Skada bowiem Ofiar krwaw z siebie jako okup za grzechy nasze. Ofiara ta jest niezrwnanie wielka ju to z powodu nieskoczonej godnoci samego ofiarujcego, ju to z pobudki nieskoczonego Miosierdzia swego. Ta ofiara jest najwiksza ze wszystkich, jakie kiedykolwiek byy skadane, ze wzgldu na swoje skutki dla Boga i dla nas. Z tej bowiem Ofiary wynika najwiksza chwaa Boga, ktry odnis w niej najwikszy tryumf nad szatanem, jak rwnie ludzko odniosa z niej najwikszy poytek, bo bya to Ofiara Nowego Przymierza z Bogiem, czca niebo z ziemi, gdy ofiary Starego Testamentu byy tylko jej figurami. Wreszcie Zbawiciel w mce swojej wystpuje jako najwikszy Prorok i Prawodawca. Udoskonala On stare prawo, a znosi zabobonne naleciaoci; stwierdza nauk swoj o znaczeniu krzya i cierpie w yciu ludzkim, o najwikszej mioci ku Bogu Ojcu i posuszestwie bezwzgldnym Jego prawu. Tak wic Zbawiciel w swej mce ujawnia swoj najwiksz potg i swoje najszczytniejsze godnoci, spord ktrych dla nas najwspanialsz jest godno
201

najmiosierniejszego Zbawiciela, do ktrego zawsze z ca ufnoci kady moe si zwraca. * * * Suszn i ze wszech miar zbawienn jest rzecz jak najczciej rozwaa Mk Zbawiciela, przez co skadamy Bogu najwiksz chwa, a sami odnosimy niewymowny poytek. Pod wpywem tego rozwaania szybko wzrasta nasza wito, rozwija si w nas duch apostolstwa, samozaparcia si dla chway Boej i powicenia dla blinich. Nabieramy gorliwoci do pracy, cierpliwoci w znoszeniu przernych krzyy codziennych, zapominamy o doznanych urazach i krzywdach, a przede wszystkim lepiej poznajemy Boga w najmiosierniejszym Zbawicielu i wzrastamy w mioci ku Niemu.

KONIEC TOMU PIERWSZEGO

202

SPIS TRECI 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48. Co mylimy o Bogu? Co mylimy doskonaociach Boych? Co mylimy o Miosierdziu Boym? Dlaczego wyrniamy Miosierdzie Boe? Wielorakie jest Miosierdzie Boe? Miosierdzie Synostwa Boego Miosierdzie w sposobie i warunkach usynowienia Miosierdzie w obietnicy Odkupienia Miosierdzie Boe w tajemnicy Wcielenia Miosierdzie Boe w sposobie Wcielenia Miosierdzie Boe w Zwiastowaniu Miosierdzie Boe w skutkach Wcielenia Miosierdzie Boe w Nawiedzeniu Miosierdzie Boe w Narodzeniu Pana Jezusa Miosierdzie Boe w Imieniu Jezus i Ofiarowaniu Pana Jezusa w wityni Miosierdzie Boe w Objawieniu si Mdrcom Miosierdzie Boe w yciu ukrytym Pana Jezusa Miosierdzie Boe w chrzcie i pocie Pana Jezusa Miosierdzie Boe w powoaniu pierwszych uczniw Miosierne utwierdzenie pierwszych uczniw w wierze Miosierna rozmowa z Nikodemem Mio Boga a Miosierdzie Jego Miosierna rozmowa z Samarytank Miosierny powrt do Galilei Miosierdzie Boe w treci nauk Zbawiciela Miosierdzie Boe w przypowieciach Chrystusa Miosierdzie w wyborze Apostow Nauka o zasadach sprawiedliwoci i Miosierdzia Miosierdzie Chrystusa wzgldem grzesznikw Miosierdzie Chrystusa wzgldem chorych Miosierdzie Chrystusa wzgldem trdowatych Miosierdzie Chrystusa wzgldem lepych Miosierdzie Chrystusa wzgldem guchych i niemych Miosierdzie Chrystusa wzgldem optanych Miosierdzie Chrystusa we wskrzeszeniu umarych Miosierdzie Chrystusa w panowaniu nad ywioami i materi Miosierdzie Chrystusa w odnowieniu rodziny Miosierdzie Chrystusa w radach ewangelicznych Miosierdzie Chrystusa w najprzedniejszych uczynkach Miosierdzie Chrystusa w cnota gwnych Miosierdzie Chrystusa w cnotach apostolskich Miosierdzie Chrystusa w powoaniu i rozesaniu uczniw Miosierdzie Chrystusa w najwikszym przykazaniu Miosierdzie Chrystusa wzgldem wrogw Miosierdzie Chrystusa wzgldem pracujcych Miosierdzie Chrystusa wzgldem przyjaci Miosierdzie Chrystusa w nauce o Miosierdziu Boym Miosierdzie Chrystusa w zapowiedzeniu Przenajwitszego Sakramentu 203 3 6 9 13 16 20 23 27 30 34 37 41 44 48 51 55 58 61 64 68 71 74 78 81 84 87 91 94 97 100 103 106 109 113 116 119 122 125 128 132 135 138 142 145 148 151 154 157

49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61.

Miosierdzie Chrystusa w zapowiedzi prymatu Piotra Miosierdzie Chrystusa w nawoywaniu do pokuty Miosierdzie Chrystusa w ujawnianiu Bstwa swego Miosierdzie Chrystusa w zapowiedzeniu Sdu Ostatecznego Miosierdzie Chrystusa w zapowiedzeniu swojej Mki Miosierdzie Chrystusa w obietnicy zesania Ducha witego Miosierdzie Chrystusa w ustanowieniu Eucharystii Miosierdzie Chrystusa w Sakramencie Kapastwa Miosierdzie Chrystusa w uwolnieniu nas od mierci Miosierdzie Chrystusa w skarbie zasug Miosierdzie Chrystusa w sposobie nauczania i postpowania Miosierdzie Chrystusa w zewntrznym zadouczynieniu Znaczenie Mki Pana Jezusa dowd Bstwa i Miosierdzia Jezusa

161 164 167 170 173 177 180 183 186 189 193 196 199

Ksik ks. dr. Michaa Sopoko Miosierdzie Boga w dzieach Jego wydano w czterech tysicach egzemplarzy na papierze P. E. X. N. Esparto Antique Wove, Double Demy, 22 35, 46 lbs. Tekst zoono czcionk Ionic Nr 5 (10 pkt.). Skada: Stefan Wojtowicz. Metrampa: Julian Dziewicki. Toczy: Stanisaw Pawowski. Wykonano w drukarni Katolickiego Orodka Wydawniczego Veritas pod zarzdem Zygmunta Kotkowskiego. Druk ukoczono w lutym 1959 r.

204