Vous êtes sur la page 1sur 346

Spis treci

Rozdzia Rozdzia Rozdzia Rozdzia Rozdzia Rozdzia Rozdzia 1 Dlaczego Stalin nie chcla! przyj defilady n a cze zwycistwa? . . . . 2 Po co im wiatowa rewolucja? . . . 3 4 5 Prba pierwsza Co nastpi po chwili wytchnienia Do ostatniej republiki 5 27 41 52 67 80

6 Historia pozostawia nam mato czasu 7 Kto byl autorem legendy o nieprzygotowantu Stalina do wojny? Kto mia lepszych sojusznikw? .

99 115 128 144 153 7

Rozdzia Rozdzia

9 J a k zareagowaaby Anglia?

Rozdzia 10 Kiedy powstaa koalicja antyhitlerowska? Rozdzia 11 J a k walczyem z Marsjanami

WIKTOR

SUWOROW

Rozdzia 12 Kto przegra! wojn w Finlandii? . . 171 Rozdzia 13 O atwopalnych czogach Rozdzia 14 Dlaczego towarzysz Stalin nie rozstrzela towarzysza Kudriawcewa? O lekkich 1 przestarzaych czogach Z niemieckimi rozmwkami po... ziemi smoleskiej 179

189 207 216 249 258

Rozdzia 15 Rozdzia 16 Rozdzia 17

Ile godzin jedzie si do Ploeszti? . . 235

Rozdzia 18 Cuda gwardyjskte Rozdzia 19 Milion lub wicej Zamiast zakoczenia Zaczniki Bibliografia Indeksy

Czy Hitler by uczestnikiem Wielkiej Wojny Ojczynianej?

. . . 279 293 350 352

Rozdzia 1

Dlaczego Stalin nie chcia przyj defilady na cze zwycistwa?


Wszyscy byli tego samego zdania. Wojna w Europie si skoczya, ale pozostalimy w kapitalistycznym okreniu.l Marszalek lotnictwa Aleksander Pokryszkin, trzykrotny Bohater Zwizku Radzieckiego

czerwca 1945 roku. Moskwa. Plac Czerwony. Orkiestra zoona z tysica trzystu trb i stu bbnw. Huk i oskot. Rozpoczyna si najwiksza defilada woj skowa w historii ludzkoci. Pod koniec wojny w skad Armii Czerwonej wchodzio dziesi frontw. Kady front - to grupa armii. Niektre fronty byy niewielkie, grupoway zaledwie cztery, pi armii, ale zdarzay si potne, jak 1. Front Biaoruski,
1

24

-Sowletsklj woin". Moskwa 1985, t. 9, s. 32.

WIKTOR SUWOROW

w ktrego skad wchodzio dwanacie armii, w tym ar mia lotnicza i dwie armie pancerne Gwardii. Tak wic kady z dziesiciu frontw wystawi na defi lad po jednym puku, liczcym tysic najlepszych o nierzy, podoficerw i oficerw. Dziesi frontw - dzie si pukw. Na czele kadego sam dowdca frontu, u jego boku dowdcy wszystkich tworzcych go armii, dalej chorowie ze sztandarami pukw, ktre najbar dziej wyrniy si w walce, dowdcy brygad, dywizji i korpusw. Za owymi dziesicioma pukami maszeroway: puk Wojska Polskiego, puki Radzieckiej Marynarki Wojennej, Ludowego Komisariatu Obrony, dwa lub trzy bataliony z kadej akademii wojskowej, a oprcz nich - uczelnie wojskowe, Wojska NKWD, suworowowcy 3 i naehimowowcy3, czogi, artyleria, Katiusze, piechota zmotoryzowana, kawaleria, saperzy, cznociowcy, spadochroniarze. I nagle ten uroczysty przemarsz przerwano. Zgroma dzeni na placu ludzie zamieraj w wyczekiwaniu. Przy taczajca cisza przeciga si. Wtem rozdziera j oskot werbli. Na Plac Czerwony wkracza osobliwy batalion, niosc niemieckie sztandary. Przy mauzoleum Lenina batalion energicznie wykona w prawo zwrot i dwiecie niemieckich sztandarw zasao mokry granit. To bya prawdziwa apoteoza zwycistwa. Wspaniay triumf narodu radzieckiego w najstraszliwszej z wojen. Na ten moment czekay setki milionw ludzi. Miaa to by najradoniejsza chwila w ich yciu, po ktrej mona ju umiera bez alu. Dziesitki milionw zginy, nie doczekawszy tego wielkiego dnia, ale z niezachwian wiar w jego nadejcie. To Jzef Stalin doprowadzi ZSRR do zwycistwa. Droga prowadzia przez klski i poraki, bdy i pomyki, wielomilionowe ofiary i nie powetowane straty. Stalin wid kraj od klsk do olnie wajcych zwycistw, a ich uwieczeniem byo zatkni cie na Reichstagu radzieckiej flagi - symbolu, ktry na2 3

Korpus Kadetw im. feldmarszaka A. Suworowa Iprzyp. tum.).

Korpus Kadetw Marynarki Wojennej im. admiraa P. Nachimowa [przyp. tum.]. 10

OSTATNIA REPUBLIKA

stpnie przewieziono na moskiewskie lotnisko, gdzie wi taa go warta honorowa. I oto teraz czerwony sztandar zwycistwa powiewa nad placem, a podkute buty ra dzieckich onierzy depcz mokry jedwab hitlerowskich chorgwi. Bya to chwila, w ktrej onierze pakali, nie wstydzc si swoich ez. onierze, co przeszli szlak bojowy od Brzecia przez Smolesk, Wiame i Charkw, Stalingrad i znowu Charkw, Orze i Kursk, Charkw po raz trzeci, Sewastopol i Noworosyjsk, przeyli krwaw ani lemiaskiego okrenia i gd blokady, byli pod Miskiem, Wilnem, Ryg, Tallinem, Kijowem, Warszaw, Wiedniem, Krlewcem, Bukaresztem i Budapesztem, a wreszcie dotarli do Berlina. Chwila takiej radoci zdarza si tylko raz w yciu i nie kademu bywa dana. Wydawaoby si, e w tak podniosym momencie ty sice ludzi zgromadzonych na placu, miliony na ulicach Moskwy i dziesitki milionw w caym kraju i poza jego granicami powinno zjednoczy uczucie ulgi, radoci i triumfu. e zaprawiona w bojach piechota, oguchli od oskotu dzia artyerzyci, czogici, ktrzy nieraz znaleli si w poncym czogu, lotnicy, cudem pozostali przy yciu i miliony ich wspobywateli powinni odczu wa jedynie radosne uniesienie. Ale tak nie byo. Zczyo ich jeszcze jedno uczucie, nie do koca uwiadomione, lecz powszechne: uczucie gbokiego rozczarowania. Uczucie, ktre przymio smak triumfu i czynio go niepenym. Jakie nieuchwytne tchnienie goryczy i niedowierzania unosio si nad placem, n a d Moskw, nad caym krajem. Nad rozentuzjazmowanym tumem, nad eleganckimi czworobokami uszeregowanych batalionw, n a d mau zoleum i kremlowskimi basztami niby grone widmo za wiso nie zadane przez nikogo pytanie: dlaczego to sam Naczelny Wdz Si Zbrojnych Zwizku Radzieckiego osobicie nie przyjmuje defilady zwycistwa? Nikt nie wypowiedzia tego pytania gono, lecz kady mia je w gbi duszy. Ono to wanie zaprawiao posma kiem goryczy triumf zwycizcw.
11

WIKTOR

SUWOROW

Z^onierze na placu nie mogli podzieli si tymi wtpli wociami. J e d n z zasad wojskowej dyscypliny jest nie zadawa niepotrzebnych pyta. Mieszkacy Moskwy te si na to nie powayli. Towarzysz Stalin potrafi wpoi narodowi radzieckiemu gbokie przekonanie, e za za dawanie kopotliwych pyta mona si znale w do odlegych i niezbyt gocinnych miejscach. Ludzie rozu mieli swojego wielkiego wodza i o nic nie pytali. J e d n a k od tamtych czasw mino przeszo p wieku, za zada wanie niewaciwych pyta nie lduje si j u w agrze, dlaczego wic radzieccy historycy dotd nie odpowie dzieli na nie? Ba, dlaczego ich nawet nie zadali? Czemu nie zwrcili naszej uwagi na t spraw? Z jakiego powo du wci okrywa j wstydliwe milczenie? To przecie doprawdy historyczna zagadka. Odbywa si defilada zwycistwa, a Naczelny Wdz, marszaek Zwizku Radzieckiego Jzef Stalin bierze w niej udzia jako zwyky widz i obserwator. Zamiast Naczelnego Wo dza przyjmuje defilad jego zastpca, marszaek ukw. Co si stao? Czym ten fakt tumaczy? Naczelny Wdz i zwycistwo to pojcia czyste, wtte, nierozerwalnie ze sob zczone. J a k cesarz i tron. W ta kich okolicznociach jak ta, defilad wojskow przyjmuje zastpca - to nie do pomylenia! Czy cesarz lub krl moe powiedzie swemu gwnemu doradcy: prosz, masz tu koron, bero i wadz, zastp mnie na tronie i rzd, ja za bd to obserwowa z boku?... A przecie 24 czerwca 1945 roku na Placu Czerwonym defilada na cze zwycistwa miaa uczci wspaniae zakoczenie najkrwawszej w historii ludzkoci wojny, Niezwyky mo ment w dziejach wiata. Przyjcie tej defilady byo nie tylko prawem Naczelnego Wodza, lecz jego obowizkiem. Wemy na przykad Hitlera. Na wielkich zgromadze niach nazistw w Norymberdze przed frontem nieko czcych si kolumn oddziaw SS pojawia si Fuhrer. Czy moemy sobie wyobrazi, e jego miejsce zajby kto inny, podczas gdy on staby z boku? To po prostu niemoliwe. W dodatku tam, w Norymberdze, nie byo czego czci, a tu - zwycistwo! 12

"

OSTATNIA REPUBLIKA

Logicznym byoby takie rozwizanie: z kadego frontu - jeden puk. Dziesi frontw - dziesi pukw. Na czele kadego z nich dowdca frontu. Ca defilad pro wadzi zastpca Naczelnego Wodza Sil Zbrojnych, mar szaek Zwizku Radzieckiego ukw, a przyjmuje j s a m Naczelny Wdz. Tutaj uwaga: w kocowym okresie wojny ukw by nie tylko zastpc Naczelnego Wodza, lecz take pierwszym zastpc ludowego komisarza obrony oraz dowdc 1. Frontu Biaoruskiego. Jest rzecz oczywist, e ukw powinien wypenia obowizki zastpcy gwnodowodz cego, jako e bya to najwysza z jego funkcji, a prowadzi kolumn 1. Frontu Biaoruskiego mg zastpca ukowa. Zastpca na czele puku to rzecz naturalna i zrozumiaa. Takie drobne odstpstwo nie naruszaoby reguy. Tak powinno byo si sta. Ale sytuacja wygldaa inaczej; Stalin nie przyjmowa defflady, przyjmowa j zamiast niego ukw. Kto wobec tego mia j w zastpstwie ukowa prowa dzi? Stalin zdecydowa, e Konstanty Rokossowski. Dobry marszaek, bez wtpienia. Ale po prostu jeden z dowdcw frontw. Obraao to innych dowdcw, na przykad Koniewa, Malinowskiego, Wasilewskiego. Sowem, naturalna logika zostaa zakcona. Dlaczego? W caej literaturze naukowej, jaka istnieje na ten te mat, znalazem tylko dwa wyjanienia. Lub, powiedzmy inaczej, dwie nieudolne ich prby.

JTierwsze wytumaczenie: Stalin nie mg jedzi kon no. Niezwykle przekonujce, prawda? Hitler take nie jedzi konno. Lubi defilady, ale nie przyjmowa ich na koniu. Mia do tego celu Mercedesa, uwaa zreszt, e omieszyby si, przyjmujc wojskow defilad konno. 4 eby wic unikn miesznoci, Fuhrer zarzuci! star tradycj i wprowadzi now. Dwudziesty wiek zreszt to stulecie, w ktrym ludzko, dawniej przez
4

ni

Zastolnyje razgowory Gitlera. Smolesk 1993. Zapis z 4 lipca 1942. 13

WIKTOR

SOWOROW

cale tysiclecia walczca konno, przesiada si do pojaz dw mechanicznych. Dlatego rwnie defilady zaczto przyjmowa nie na biaych ogierach, lecz w autach. Nie potrafi sobie wyobrazi Churchilla na wierzchowcu. Obejrzaem tysice metrw kronik filmowych - ale nig dy nie widziaem de Gaule'a na koniu. Roosevelt za by czciowo sparaliowany. Wizytowa armi w wojskowym dipie, de Gaulle te, podobnie Chur chill - samochodem. U n a s natomiast wci, zgodnie z tradycj, prowadz cy defilad jecha konno. Dla niego na cze zwycistwa wybrano konia karej maci, dla przyjmujcego defilad - siwka. Jednake w tej szczeglnej sytuacji mona byo odstpi od tradycji, a raczej zapocztkowa now, na dajc jej dumn symbolik: zaczlimy wojowa konno, a wygralimy wojn dziki technice. A byo co pokaza. Stalin mgby pojawi si na Placu Czerwonym nie na biaym wierzchowcu, lecz w czogu IS-2, czyli Jzef Stalin", ktremu rwnego nie byo na wiecie. Podczas prowadzonych na podmoskiewskim po ligonie prbnych strzela, 122-milimetrowy pocisk wy strzelony z dziaa tego czogu przebi pancerz czoowy od dalonej o 1.500 metrw zdobycznej Pantery, przelecia przez wszystkie przedziay, demolujc silnik, i uderzy w tyln pyt kaduba z tak energi, e wyrwa j ze spaww i odrzuci na odlego kilku metrw. A prze cie radziecki czog ciki IS-2 i niemiecki czog redni PzKpfw V Panther mieszcz si w tej samej kategorii, jeli chodzi o mas (IS-2 - 46 ton, Pantera - 45 ton). Jednake pocisk Pantery (kalibru zaledwie 75 mm) z takiej odlego ci przedniego pancerza IS-2 nie by w stanie zniszczy. Rwnie 88-milimetrowe pociski niemieckich czogw cikich PzKpfw VI Tiger (56 ton) I PzKpfw VI Tiger II (69 ton) nie byy w stanie wyrzdzi takich szkd, jakich dokonywa z odlegoci 1.500 metrw czog IS-2 6 . Dlacze3 Radzieckie czogi wyrnia* wyjtkowo korzystny stosunek masy wasnej do kalibru uzbrojenia artyleryjskiego, np. czog redni T-34/85 z armat kalibru zblionego do uzbrojenia Tygrysw 185 w porwnaniu do 88 mm} way zaledwie 31 ton. czyli" nieca potowe masy Krlewskiego Tygrysa iprzyp. red.l.

14

OSTATNIA REPUBLIKA

go wic Stalin nie mg pojawi si na nim podczas defi lady zwycistwa? Jaka wymowna symbolika - Jzef Sta lin na najlepszym w wiecie czogu Jzef Stalin"! Poza tym wojsko radzieckie miao j u piknego IS-3. Pokazano go sojusznikom podczas defilady w Berlinie. Czog ten przez lata stanowi! niedocigy wzorzec dla konstruktorw broni pancernej na caym wiecie. By nie tylko najpotniejszym czogiem swoich czasw, mia take wysokie walory estetyczne. Od p wieku ani jeden typ czogu na wiecie nie moe si z nim rwna pod wzgldem elegancji sylwetki. To na nim powinien ukaza si Stalin na Placu Czerwonym! Poeci i dziennikarze z pewnoci znaleliby waciwe frazy, aby sawi i opie wa to wydarzenie... Mg te Stalin pojawi si w zdobycznym Mercedesie. To odwieczny obyczaj -- zwyciski wdz ukazuje si na wierzchowcu pokonanego przeciwnika. Czy kabriolet Hitlera byby gorszy? Warto si byo nim pochwali. Zna lazoby si takich, ktrzy lekkim pirem objaniliby na amach prasy symboliczne znaczenie owego faktu. Mo na te byo zwrci si do radzieckich konstruktorw, by zaprojektowali odpowiedni samochd. Kiedy okazao si e na Konferencj Poczdamsk potrzebny jest ogrom nych rozmiarw st, w cigu dwudziestu czterech go dzin specjalici wykonali projekt, a zote rce naszych mistrzw zrobiy co trzeba - wytoczyy drewno, pooyy fornir, wypoleroway, wysuszyy, a potem rozebray na czci. Nie mina nawet doba. a st ju lecia samolo tem do Poczdamu. Samochd te nie byby problemem. Zwaszcza e miaby suy towarzyszowi Stalinowi. Mg te Stalin przyjecha zwykym wojskowym gazi kiem. Prosto i skromnie. Pasowaby do gazika synny stalinowski wojskowy szynel. Skromno najwiksz cnot Wodza. Ale c. Wdz nie pojawi si ani na czogu, ani w ga ziku, ani w kabriolecie. Zamiast niego wystpi marsza ek Zwizku Radzieckiego ukw na przepiknym bia ym ogierze imieniem Kumlr. 6
" Kumlr !ros.) - idol, bstwo. 15

WIKTOR SUWOROW

W yjanienie drugie: masy tak gorco kochay uko wa, e Stalin odstpi mu swoje zaszczytne prawo przyj mowania defilady. Ta wersja funkcjonuje take w pew nej odmianie; ot ukw by tak wspaniaym dowdc, e Stalin uzna jego wyszo nad sob w sprawach wojskowych. Niejaki Karem Rasz uj to nastpujco: Stalin czu jego wrodzon si i energi yciow i ustpi mu miej 7 sca podczas defilady 1945 roku". Rwnie wielce przekonujce wyjanienie. Pamitajmy, e w towarzyszu Frunzem Stalin take wyczuwa wielk wrodzon energi i si. Dlatego kaza go zlikwidowa. Nadmiar tej siy przejawia towarzysz Tuchaczewski. Wiemy wszyscy co si z nim stao, W towarzyszu Troc kim take czasem si owa sia odzywaa. I co, moe z tego powodu mia mu Stalin ustpi swego miejsca? Nonsens. Zamiast tego poleci rozwali towarzyszowi Trockiemu czaszk czekanem... Podczas wojny ukw by Stalinowi potrzebny, a pniej ~ do czego? Mio m a s te nie stanowia wielkiego problemu. Ra dziecki nard kocha tego, kogo mu ka kocha. Ulubiecem by wszak rwnie towarzysz Berta. Czy kto omieli si twierdzi, e awrientija Pawowicza kochano mniej? Przedtem nard paa namitnym uczuciem do Jeowa. A Kirowa jak wielbi! Tuchaczewski by kochany nawet dwukrotnie. Pierwszy raz - na rozkaz. Nastpnie towarzysz Tuchaczewski okaza si niedobry i nard przesta go kocha. A potem znowu przyszed rozkaz: kocha. Wic go kochaj. 1 nikogo nie mona przekona, e Tuchaczewski by oprawc, morderc, a w zagadnie niach strategii orientowa si sabo, a raczej wcale. eby zda sobie z tego spraw, wystarczy przeczyta dwa to my dzie jego pira. Ale nikt tego nie robi. Ludzie go kochaj, nie czytajc. Sprbujcie komu powiedzie, e Tuchaczewski by awanturnikiem, karierowiczem, tch rzem, e jego genialne" rozwizania przydaway si jedy7

Wojenno-istoriezeskij urnaF. o r 8 / ! 9 8 9 . s. 7.

16

OSTATNIA REPUBLIKA

nie teoretycznie na zajciach z wychowania polityczne go, nie nadajc si do zastosowania w praktyce, a pomy sy przezbrojenia wojska to kompletne mrzonki. Powta rzam, tylko sprbujcie o tym napomkn - ludzie rzuc si wam do garda. Bo go kochaj. Tak wic kochamy tego, kogo ka, a sil naszych uczu sterowana jest centralnie: z polecenia wadzy bywa raz wiksza, raz mniejsza. Mona jej doda lub uj. Odgrnie. Nie wiem, jak bardzo nard kocha ukowa, ale w rok po defiladzie Stalin powierzy ulubiecowi mas dowdz two prowincjonalnego okrgu wojskowego w Odessie. a potem przenis go jeszcze dalej, na Ural. Dopki Sta lin mia wadz, ukw siedzia na uraskim zesaniu niby wierszcz za kominem. I nard bynajmniej nie pro testowa. Przyczyn nieaski, w jakiej znalaz si ukw. bya niech Stalina do dzielenia si saw wojenn z najbliszymi wsppracownikami. Gwny marszaek lotnictwa Nowikow, naczelny dowd ca WWS SS*, znalaz si w wizieniu. Admira floty Kuzniecow stan przed bezprawnym sdem honorowym", zosta zdegradowany i pozbawiony stanowiska ludowego komisarza do spraw marynarki wojennej. Gwny marsza ek artylerii Woronow polecia ze stoka dowdcy artylerii Armii Czerwonej. Podobny los spotka wielu innych. Spa day nie tylko generalskie dystynkcje z pagonw, ale i go wy... Po wojnie rozstali si z yciem marszakowie Chudiakow i Kulik, genera Gordow, admira Galer i inni. Co do ukowa, zosta zdjty ze stanowiska na podsta wie nastpujcego zarzutu: utraciwszy poczucie wszel kiej skromnoci przypisywa sobie opracowanie i prze prowadzenie wszystkich najwaniejszych operacji woj skowych, w tym rwnie i tych, z ktrymi nie mia nic do czynienia". Podpisa si pod tym s a m Stalin. 9 Na tym si jednak nie skoczyo. Towarzysz Stalin mierzy dalej. Oto relacja generaa porucznika Tielegina,
WWS SS - Wojenna-WozdtiS7jiyje Siy Sowietskowo Sojuza - lot nictwo wojskowe Zwizku Radzieckiego iprzyp. red.). *" Rozporzdzenie Ministra Si Zbrojnych ZSRR nr 009 z dnia 9 czerw ca 1946 roku. iw;| Wojenno-istorlezeskij urna", nr 5/1993, s. 27.

17

WIKTOR

SUWOROW

ktry walczy u boku ukowa niemal przez ca wojn: Zostaem aresztowany bez przedstawienia pisemnego nakazu i przewieziony do Moskwy, do wizienia wewn !0 trznego MGB. Tam zdarto ze mnie ubranie, zabrano mi zegarek i inne przedmioty osobistego uytku. Odziano w podarty, cuchncy mundur, a zote koronki wyrwano razem z zbami... Pastwiono si nade mn i szydzono ze mnie, a ledczy i szefowie MGB dali zezna na temat spisku, na ktrego czele mieli rzekomo sta ukw, Sierow i ja, dajc do zrozumienia, e tamci rwnie zostali aresztowani. [...J Wyrywano mi kawaki ciaa (blizny wi doczne s do dzi). [...] Walono moj gow o cian, nie pozwalano siedzie, przez p roku musiaem klcze pod cian, oparty o ni gow. [,.. ] Zapomniaem nawet, e mam rodzin, nie pamitaem imion ony i dzieci". 11 Ta relacja dopiero niedawno ujrzaa wiato dzienne. Nie s to zreszt wspomnienia, lecz oficjalny dokument: zeznania zoone prokuratorowi ju po mierci Stalina i zwolnieniu z wizienia. Zostawmy jednak Tielegina i innych generaw, wrmy do ukowa, gdy mao bra kowao, by i jego losy przyjy podobny obrt. Uratowaa go po prostu solidarno innych marszakw, ktrzy - nauczeni dowiadczeniem poprzednikw - rozumieli dobrze: dzi Tieegin, j u t r o ukw, a pniej...? Tak wic wariant wrodzonej siy i energii yciowej" nie zdaby egzaminw za bram eforowskiego wizienia. Podobnie rzecz si ma z mioci, ktr jakoby masy darzyy ukowa. Ci, co waczyli na froncie, maj do niego inny stosunek. Nie chodzi mi tu o tych, ktrzy otrzymywali ordery za zaszczytn" sub w oddziaach zaporowych 5 2 , lecz o inwalidw, skazanych po wojnie na spdzanie reszty ycia na wyspie Waaam. Ludzi okale10 MGB - Ministierstwo Gosudarstwiennoj Biezopastnostt - Mini sterstwo Bezpieczestwa Pastwowego iprzyp. tum.!.

.Wojenno-istoriczeskij urna", nr 6/1989. s. 79. Oddziay zaporowe do ochrony tyw - specjalne formacje wojsk NKWD powoane rozkazem Stalina z 18 lipca 1942 roku, Posuway si w lad za nacierajcymi jednostkami Armii Czerwonej i ogniem ma szynowym odcinay onierzom drog odwrotu. Zatrzymanych dezer terw wcielano do karnych kompanii 1 batalionw Iprzyp. tum.!.
12

11

18

OSTATNIA REPUBLIKA

czonych, bez ng i bez rk. trzymano z dala od Moskwy, by swym szpetnym widokiem nie kalali stoecznych dworcw. Ot ci onierze frontowi inaczej wspominaj marszaka: pojawi si ukw, a wic wiadomo - rusza my do ataku, przy yciu pozostan jedynie ci, ktrym odamek urwie rk czy nog. Reszta polegnie. Ale jeli nard naprawd kochaby ukowa bez pa mici, to i tak Stalin nie powinien by ustpowa mu swego miejsca, lecz zatroszczy si o to, by w ostatnich dniach szturmowania Berlina ukw poleg mierci bohatera, przywalony cian padajcego domu, albo e by si zastrzeli", jak Ordonikidze. Z przemczenia, na tle kryzysu nerwowego. Mgby te po prostu zagin, tak jak ulubieniec mas Jew po zakoczeniu swojej misji. Nikt przecie nie zapyta: a co si stao z towarzy szem Jeowem? Gdzie si podziao nasze boyszcze? Nie ma go - i koniec. Po co zadawa niepotrzebne pytania. Przypomnijmy w tym miejscu: Stalin by zawistny. Tym. ktrzy cieszyli si popularnoci zdarzay si wszel kiego rodzaju nieprzyjemne wypadki: jedni wpadali pod samochd, innym cega spadaa na gow, jeszcze inni trafiali niespodziewanie wprost do podziemi ubianki. Doprawdy dziwne wydaje si tumaczenie postpku Stalina mioci, jak nard darzy ukowa. Rosyjski car Piotr I rozgromi swego gwnego wroga Karola XII pod Potaw. po czym zarzdzi przegld wojsk, co w rodza ju defilady. Czy mona sobie wyobrazi Piotra mwice go: suchaj, no, Aleksaszka Mieszykow, i;i ludzie tak ci kochaj, tyle masz w sobie siy i energii yciowej, e prosz ci, przyjmij za mnie defilad, poka si wszyst kim, a ja sobie stan skromnie z boku". Czy co takiego mogo si zdarzy? Nie, nie mogo. Powtarzam: nie mogo. Jeszcze jeden dowd, wiadczcy przeciwko wersji o mioci narodu": sam ukw cae ycie przesuy w wojsku i poczucie onierskiej etyki mia we krwi. Wiedzia, e dyurny kompanii nie moe skada rapor13 Aleksandr Mieszykow, rosyjski feldmarszaek, faworyt Piotra i Iprzyp. tum.].

19

WIKTOR

SUWOROW

tu zastpcy dowdcy kompanii, jeli obok stoi sam do wdca. Nie moe. I dlatego ukw nie pretendowa do wielkiego zaszczytu, jakim byo przyjcie defilady zwy cistwa. Dlatego te powiedzia Stalinowi wprost, e po winien to zrobi on, jako Naczelny Wdz - e to nie tylko jego prawo, lecz obowizek, od ktrego nie powinien si uchyla. Cay nard oczekiwa zwyciskiego Stalina, nie ukowa. Co do tego nie ma adnych wtpliwoci.

JT\. moe Stalin nie lubi sawy i zaszczytw? Wprost przeciwnie. Lubi! i to bardzo. Na medalach za zwyci stwo wybity by profil Stalina; kt by tam umieszcza ukowa! Sowem, oba wyjanienia niczego nie tumacz. Dlatego czuem si w obowizku poszuka trzeciego. Moecie si ze mn nie zgadza, ale oto moje zdanie: defilada bya dla Stalina witowaniem pyrrusowego zwycistwa. W istocie klski. Przyzwyczailimy si ju do obchodw Dnia Zwy cistwa, ale przypomnijmy sobie, e za Stalina takiego wita nie byk). Pierwszy Maja, tak. Ten dzie witowali my. By to jakby przegld si midzynarodowego proleta riatu, sprawdzian jego gotowoci do rewolucji wiatowej. Pierwszy dzie maja by wolny od pracy, nard witowa, na Placu Czerwonym odbyway si huczne parady wojsko we, wiwatowano na ulicach miast wypenionych tumami manifestantw. Zupenie niczym w hitlerowskich Niem czech. Wszak Hitler te by socjalist, podobnie jak Lenin i Stalin, wic witowa 1 Maja. a nard niemiecki rwnie tumnie wali na manifestacje, wznoszc znajome czerwo ne sztandary. Oto pikantny szczeg: uroczycie obchodzonymi w ZSRR witami byy dni 7 i 8 listopada, w hitlerow skich Niemczech za - 8 i 9 listopada. Najwaniejsze nazistowskie wita miay te same korzenie, wizay si bezporednio z rocznic naszej wielkiej socjalistycznej rewolucji padziernikowej. Ale o tym potem. Teraz wrmy do faktu, e za Stalina nie obchodzono adnego Dnia Zwycistwa. Pierwsza rocznica pokonania 20

OSTATNIA

REPUBLIKA

Niemiec - 9 maja 1946 roku - bya zwykym dniem, jak kady inny. 9 maja 1947 roku - take. Rwnie wszystkie kolejne rocznice. Jeli akurat wypadaa niedziela, dzie by wolny od pracy, jeli nie - pracowao si normalnie. Nie byo czego witowa. Pierwszy po mierci Stalina dzie 1 maja 1953 roku obchodzono zgodnie z tradycj, hucznie, wrd oskotu kolumn czogw i entuzjastycznych wiwatw. 9 maja natomiast by dniem powszednim. Bez czogw, bez hu ku silnikw, bez orkiestr i pochodu. Wsptowarzyszom Stalina - Mootowowi, Malenkowowi, Berii, Kaganowiczowi, Bulganinowi - nie przychodzio do gowy, by co tego dnia witowa. I oto nadszed 9 maja 1955 roku. Dziesita rocznica! Stalina ju nie ma, ale yj jeszcze legendarni marszako wie - ukw, Koniew, Rokossowski, Wasilewski, Mali nowski. Nie tylko yj, ale zajmuj wysokie stanowiska w wojsku. Warto by w kocu co uczci! Kaza czogom wyjecha na Plac Czerwony, zapeni niebo samolotami... A mimo to nie witowano. Nie witowano, nie triumfowano. Nie straszono prze ciwnikw demonstracj siy. Nie bito jubileuszowych medali. Pitnasta rocznica take mina skromnie. Bez ob chodw. Dopiero gdy drogiego Nikit Siergiejewicza Chruszczowa, ostatniego Mohikanina ze stalinowskiego Biura Poli tycznego, odsunito od wadzy jesieni 1964 roku - dopie ro wtedy ustanowiono Dzie Zwycistwa witem pa stwowym, czyli dniem wolnym od pracy. Dokonao si to za Breniewa. Leonid Iljicz by lasy na ordery, godnoci, tytuy i hucz nie obchodzone wita. Stalin mia tylko jedno odznacze nie - Gwiazd Bohatera Zwizku Radzieckiego. Otrzyma je za zasugi wojenne, ale nie nosi. Breniew natomiast dosownie obwiesi si orderami. I to w czasie pokoju. Przywaszczy sobie stopie marszaka, oraz, wbrew regu laminowi, najwysze odznaczenie wojskowe, Order Zwy cistwa. Wanie temu czowiekowi, agodnie rzecz ujmu jc, bez sumienia, potrzebne byy do szczcia zwycistwa
21

WIKTOR SUWOROW

i ich uroczyste witowanie. On to ustanowi! te Dzie Zwycistwa witem pastwowym i dniem wolnym od pracy. Zreszt dopiero wtedy, gdy wszyscy czonkowie sta linowskiego Biura Politycznego i prawie wszyscy marsza kowie z okresu wojny przenieli si ju na tamten wiat lub znajdowali si w stanie spoczynku. Dopki za rzdzi Stalin, dopki byli u wadzy jego kompani i marszakowie, doputy o adnym witowa niu rocznicy zwycistwa nie byo nawet mowy. Zorganizowano jeden raz defilad na cze zwyci stwa, w czerwcu 1945 roku. I na tym koniec.

X \ . l e i t a m t a defilada z 1945 roku bya niezwyka. Pod wieloma wzgldami. Oczywicie, to zawsze rzecz przypadku, ale wydawao st, e samo niebo sprzysigo si przeciwko defiladzie zwycistwa. Tego dnia rozpada si ulewny deszcz. W Moskwie to niezwyka rzadko. Parad wojskow ja ko przeprowadzono, ale pochd ludu pracujcego trze ba byo odwoa. Przejrzaem prognozy meteorologiczne, dotyczce wszystkich dni, kiedy na Placu Czerwonym odbyway si defilady wojskowe. Okazao si, e takiej ulewy j a k 24 czerwca 1945 roku nie byo nigdy. Genera armii Stuczenko wspomina w swoich pamitnikach, e specjalnie na defilad uszyto mu mundur, ktry zosta zupenie zniszczony przez deszcz: skurczy si i zote na szywki pociemniay, takiego m u n d u r u wnukom nie po kaesz... 1 4 Z pewnoci ucierpia nie tylko m u n d u r generaa ar mii Stuczenki. Wszystkie zakady krawieckie i fabryki odziey w samej Moskwie i w rejonie stolicy zmobilizo wano do wypenienia odpowiedzialnego zadania. Dla wielu, wielu tysicy uczestnikw parady wojskowej, uszy specjalnie na t okazj zaprojektowane mundury! Zadanie zostao wykonane, ale z mundurw nic nie zo stao. Nie ma co pokazywa w muzeach.
14

A, Stuczenko. Trudne lata". Warszawa 1966. s. 382.

22

OSTATNIA REPUBLIKA

Jednake to nie deszcz zepsu wito i nie z powodu zej pogody triumfalny marsz dwicza w uszach Stali na raczej jak marsz aobny. Co Innego Stalinowi ka zao zachowywa si tak, jak to zwykle czyni dyktato rzy, gdy ponios sromotn klsk. Crka Stalina, wietlana, zawiadcza, e po wojnie Wdz niejednokroUiie wyraa zamiar odejcia ze stano I5 wiska. Oczywicie, byy to tylko sowa. Stalin do ostat nich dni ycia kurczowo trzyma si wadzy, sprawa lekarzy-trucicieli to jedynie dalekie echa wielkiej bitwy, ktra toczya si pod kremlowskimi gwiazdami w kocu 16 1952 roku. Jzef Wissarionowicz waczy do koca. Nawet ostatni gest, jaki uczyni na ou mierci, by, zgodnie z relacja wietlany Josifowny, gestem pogr ki". 1 7 Wydajc ostatnie tchnienie Stalin jeszcze grozi. Towarzysz Stalin zamierza odej na zasuony odpo czynek", a rwnoczenie przygotowywa materiay, ktre miay zaprowadzi ukowa, Beri, Sierowa, Mootowa. Woroszyowa przed pluton egzekucyjny. J a k i mona znale wsplny mianownik dla tak prze ciwstawnych zamiarw, jak z jednej strony oskaranie swoich doradcw o spisek, dziaalno szpiegowsk, przygotowywanie nowej czystki na szczytach wadzy, a z drugiej - odejcie na zasuony odpoczynek? Zwykle o przeniesienie w stan spoczynku prosz ci, ktrzy ponieli klsk. Robi to nie dlatego, eby odej, lecz wanie po to, by zosta. Wspominaj o chci odej cia, aby bagano ich o pozostanie. To zachowanie ma ego chopca, ktry w ataku histerii okada si piciami i krzyczy, e jest be! Po to. by mu zaprzeczono, zapewniono, e wcale nie j e s t zy.
15 S. Aililujewa, Dwadziecia listw do przyjaciela". Instytut Lite racki, Pary 1967. 16 W styczniu 1953 roku dziewiciu wybitnych medykw, w wi kszoci ydw, aresztowano z oskarenia o podawanie trucizny czon kom Politbiura, ktrych byli osobistymi lekarzami. Dwaj spord nich zostali zakatowani w ledztwie. Spraw umorzono po mierci Stalina, a lekarzy zrehabilitowano iprzyp. tum.I. 17

Aililujewa, op. ctt. s. 30.

23

WIKTOR SUWOROW

Admira floty Kuzniecow zawiadcza, e Stalin tak si 18 wanie zachowywa, i to od razu po defiladzie. Admi ra pisze, e w maym pomieszczeniu przy murze kremlowskim zebrali si tylko ci, ktrzy byli dopuszczeni do krgu najbliszych: czonkowie Biura Politycznego i marszakowie. Wtedy to wanie Stalin wyrazi swoj ch odejcia". Naturalnie, wszyscy zaczli go przekonywa, eby tego nie robi. Aby uspokoi Stalina, dwa dni pniej, 26 czerwca, zatwierdzono dekret ustanawiajcy najwyszy stopie wojskowy: generalissimus Zwizku Radzieckiego. 27 czerwca 1945 przyznano go Naczelnemu Wodzowi. Zo sta te odznaczony Orderem Zwycistwa. Tyle e towarzysz Stalin jako dziwnie odnosi si do wszystkich tych nagrd i zaszczytw.

JTrzed wojn Stalin otrzyma Zot Gwiazd Bohatera Pracy Socjalistycznej. To odznaczenie nosi. W 1943 ro ku, po przeomowej dla losw wojny bitwie pod Stalin gradem, towarzyszowi Stalinowi przyznano stopie marszaka Zwizku Radzieckiego. W roku 1944, po zwyciskim zakoczeniu Operacji Biaoruskiej. Stalin otrzyma najwysze odznaczenie wojskowe - Order Zwy cistwa. I oto po defiladzie zwycistwa najwysze wadze kraju podejmuj decyzj o przyznaniu mu tytuu gene ralissimusa, Bohatera Zwizku Radzieckiego oraz od znaczeniu go po raz drugi Orderem Zwycistwa. Od tej chwili zaczyna si dzia co dziwnego. Stalin przyjmuje tytu generalissimusa, niekiedy pojawia si w mundurze wojskowym, ale na pagonach nosi dystynk cje marszaka Zwizku Radzieckiego. Odmawia ich za miany na specjalnie dla niego zaprojektowane epolety generalissimusa. Przypina rwnie demonstracyjnie Zo t Gwiazd Bohatera Pracy, za Zotej Gwiazdy Bohatera Zwizku Radzieckiego - nie. Ba, odmawia wrcz jej przy1!i

VII

Wojenno-istoriczeskij uma". nr 7/1993, s. 54.

OSTATNIA REPUBLIKA

jcia. Podobnie drugiego Orderu Zwycistwa. A wic od znaczenia przedwojenne nosi. odznaczenia z czasu woj ny - czasami, ale tych, ktre otrzyma w nagrod za wiel kie zwycistwo ~ nigdy. Centralny organ Ministerstwa Obrony Federacji Rosyj skiej Krasnaja zwiezda" pisze; Zgodzi si przyj drugi Order Zwycistwa dopiero 28 kwietnia 1950 roku. Tego dnia Szwernik wrczy Stalinowi rwnie Zot Gwiazd Bohatera Zwizku Radzieckiego i dwa Ordery Lenina, 19 ktre take dugo czekay na t chwil". W przytoczonym wyej zdaniu warto zwrci uwag na sowa: zgodzi si"... A wic nagrody dla Stalina za zwycistwo przeleay bez maa pi lat. W grudniu 1949 roku caa postpowa ludzko wi towaa dzie siedemdziesitych urodzin Stalina. Ile by o haasu i wrzawy, ile uroczystoci, przemwie! Ile setek milionw tomw dzie Stalina wydano w przeka dzie na wszystkie jzyki wiata! Do dzi s to rekordowe nakady, nie do pobicia. Towarzysz Stalin lubi honory i zaszczyty. A ile byo podarunkw! Trudno zliczy. Zorganizowano wystaw pod tak wanie nazw: Podarunki dla Stali na". W dziejach ludzkoci nie byo wspanialszej ekspo zycji! A wic towarzysz Stalin przyjmowa gratulacje i upo minki. Ale nagrd za zwycistwo - nie. Dopiero po jubileuszu swego siedemdziesiciolecia zgodzi si je odebra.

Z
19

godzi si odebra. Ale czy nosi? W Radzieckiej Encyklopedii Wojskowej" zamieszczo no portret Stalina. Na jego piersi widniej wszystkie przyznane mu ordery. Taka jest zasada: kady oficer ma obowizek posiada zdjcie, na ktrym sfotografowano go we wszystkich odznaczeniach. Takie zdjcie przechoKrasnaja zwiezda", 27 padziernika 1994. 25

vm

WIKTOR SUWOROW

wuje si w dziale personalnym Si Zbrojnych. Jel kto otrzymuje awans lub nowe odznaczenie, portret zostaje zaktualizowany. Stalin nie odstpi od tej zasady. Ska da zreszt przysig wojskow, j a k kady onierz Armii Czerwonej, podpisa stosowny dokument, ktry rwnie przechowywany by w dziale personalnym. Zrobiono mu te zdjcie przy orderach". Nie istniej jednak adne wiadectwa, e Stalin pojawia si publicznie ze wszystkimi odznaczeniami na piersi. Wiadomo natomiast, e swoj przedwojenn Zot Gwiazd Bohatera Pracy nosi, a drug, z okresu wojny. za zwycistwo - ignorowa. Tak te przedstawiano go na plakatach, z jedn zot gwiazdk. Radz zwaszcza obejrze dziea gwnego nadwornego portrecisty K. Iwanowa, zatytuowane: Osigniemy dostatek" (1949). Jzef Wissarionowicz Stalin" (1952) i inne. Ostatnia oficjalna fotografia Stalin ukazaa si na okadce Ogonioka* - towarzysz Jzef Wissarionowicz ma na niej jedn gwiazdk, Bohatera Pracy. 3 0 Reasumujc: nie przyjmuje defilady zwycistwa, od znacze za zwycistwo nie chce i nie nosi, rocznicy nie obchodzi, kaprysi, grymasi, grozi, e odejdzie. Ale nie odchodzi. A wszystko dlatego, e towarzysz Stalin nie mia po wodu, by cieszy si i witowa. Druga wojna wiatowa zostaa przegrana, i on o tym wiedzia. Wiedzieli te o tym i rozumieli to jego najblisi wsppracownicy. Komunici nie mieli adnych podstaw, eby si rado wa i wici triumfy. Aby to poj, musimy si cofn do czasu narodzin dyktatury komunistycznej i utworze nia Zwizku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Do okresu, kiedy postanowiono, e Lenin musi mie wielk gow. Bardzo wielk...

Ogoniok". nr 8/1953.

Rozdzia 2

Po co im wiatowa rewolucja?
Ca nasz nadziej upatrujemy w tym, e nasza rewolucja spowoduje rewolucj europejsk. Jeli narody Europy nie zdawi imperializmu, my zostaniemy starci na proch, to pewne. Albo rewolucja rosyjska wznieci wicher walki na Zachodzie, albo kapitalici wszystkich krajw zdusz nasz.' Lew Trocki

arks uwaa, e rewolucja komunistyczna powinna by wiatowa. Byo to dla niego tak oczywiste, e nawet nie prbowa tej tezy niczym uzasadnia. Sprawa jasna* i tyle. Lenin by w sprawie rewolucji tego samego zdania. Nie bd go cytowa po prostu z zasady. Wszystkie prace Lenina przeniknite s jedn myl: albo jedno.
1 Przemwienie wygoszone 26 padziernika 1917. w dniu przejcia przez bolszewikw wadzy w Rosji.

27

WIKTOR

SUWOROW

albo drugie zwyciy". To jeden z tych rzadkich przy padkw, kiedy twierdzenie Lenina, e albo komunici zagarn cay wiat, albo wadza komunistyczna wsz dzie upadnie, okazao si suszne. ycie je potwierdzio. Komunici nie mogli zagarn caego wiata. Dlatego ich wadza upada. Trocki bazowa na tym samym przekonaniu: na jednej planecie komunizm nie moe istnie obok normalnych ludzkich spoeczestw.

KJ mwmy si od razu: nie bdziemy si spiera o so wa. Moemy przyj pierwsz lepsz nazw - faszysto wski socjalizm, komunistyczny faszyzm, marksizm-hitleryzm, hitleryzm-leninizm, trockizm-stalinizm... Cho dzi nie o sowa, lecz o ich tre. A tre sprowadza si do tego, e pastwo powinno spenia tylko dwie fun kcje; po pierwsze chroni swoich obywateli, po drugie tak zorganizowa ycie, eby ci obywatele chtnie i do brze pracowali. Wszystkie pozostae problemy ludzie mog rozwiza sami. Nie trzeba tylko wtrca si do ich ycia, nie trzeba ich instruowa, co, jak i kiedy maj robi. W na szym pastwie yj setki milionw ludzi. Kady z nich ma gow, ale nie kada gowa pracuje. Jeli pastwo zaczyna si wtrca do ycia ludzi, do ich dziaania, nic dobrego z tego nie wynika. Jeli za udziela im wskazwek, co i jak robi, jeli pracuj pod przymusem, pastwo takie nie przetrwa dugo. Zmar nieje i upadnie. Ingerencja pastwa, choby z najszlachetniejszych pobudek, w dziaalno gospodarcz obywateli zawsze i wszdzie ma jednakowe konsekwencje: ludno ubo eje i zmyka tam. gdzie pieprz ronie. W teorii to brzmi piknie: wszystko stanie si wasno ci caego spoeczestwa, caego n a r o d u ! W istocie, je li majtek nie naley do nikogo konkretnego, wwczas naley do pastwa. Te dobrze. C to jednak jest pa stwo? Czy to co namacalnego, czy mona tego do28

TT

OSTATNIA REPUBLIKA

tkn? Pastwo to struktury i organy, przedstawiciele narodu, a mwic krcej: biurokracja. Gdyby socjalici powiedzieli otwarcie: wprowadzimy totaln biurokracj, to kto by ich popar? Dlatego uy waj piknych swek: nacjonalizacja, uspoecznienie, kontrola pastwowa itd. Ale tre pozostaje niezmienna: pastwo, czyli biurokracja, nie jest w stanie skutecznie zarzdza gospodark. Biurokrata nie ma ochoty ryzy kowa, oszczdza, wprowadza nowych rozwiza. Soc jalistyczne spoeczestwo szybko uboeje i najrozsd niejsi obywatele czym prdzej staraj si zwia tam, gdzie nie bdzie nimi rzdzi biurokrata, gdzie istniej moliwoci samodzielnej pracy, bez podporzdkowywa nia si paragrafom instrukcji i rozkazom. To regua, od ktrej nie ma wyjtkw: ludzie uciekaj od socjalizmu. Od kadej jego odmiany. Im wicej nacjonalizacji, tym wicej potrzeba urzdni kw do zarzdzania uspoecznion gospodark, tym go rzej gospodarka pracuje, tym kraj jest biedniejszy, tym wicej ludzi gosuje nogami. Radziecki socjalizm nikomu si nie podoba, i ludzie Zachodu powiadali z pogard: to nie socjalizm, to tota litaryzm, rzdy biurokracji. I mieli racj. Ale gdyby, na przykad, odebra Amery kanom ziemi, sklepy, fabryki, statki i koleje, i wszyst kie te rodki uspoeczni, to kto bdzie caym tym ma jtkiem zarzdza? Odpowied jest jedna: wasno spo eczna, czyli de facto wasno pastwowa, musi by kontrolowana przez struktury pastwowe, czyli biuro kracj. Olbrzymi majtek wymaga olbrzymiej armii biu rokratw. I jeli kto twierdzi, e biurokracja amery k a s k a potrafi zarzdza lepiej, ni robia to radziecka, nie bdziemy si spiera. Poyjemy - zobaczymy.

X roponuj pastwu pewien eksperyment. Zatrzymaj cie na ulicy czowieka, najlepiej cudzoziemca, obywatela z moliwie najbogatszego demokratycznego pastwa,
29

WIKTOR

SUWOROW

i zadajcie mu na pocztek pytanie: zamy, e jest p a n gow najzamoniejszego, najlepiej rozwinitego pa stwa, e wczoraj uczyni pan wasnoci spoeczn wszystko, co jest w kraju, a nazajutrz obywatele daj nog... Co p a n wtedy zrobi? Moliwe s tylko dwie odpowiedzi: a) natychmiast odstpi od biurokracji, czyli od so cjalizmu; b) zatrzymam uciekinierw wszelkimi moliwymi spo sobami. Rzecz ciekawa, pierwsz odpowied usyszycie nie zwykle rzadko. Bardzo niewielu spotkaem ludzi, ktrzy odpowiadaj pytaniem na pytanie: a dlaczego uciekaj? Mao kto prbuje znale przyczyn masowego exodusu. O wiele czciej, syszc, e ludzie zwiewaj, wasz roz mwca zareaguje ostrym i stanowczym: zatrzyma!". To odpowtedni moment, by zada mu nastpne pyta nie: jak ich zatrzyma? Usyszycie wachlarz najrozmaitszych propozycji: a) obstawi granic patrolami wojskowymi; b) uy do tropienia zbiegw psw; c) uy helikopterw; d) zaminowa granice pastwowe; e) wychwytywa uciekinierw wiatem reflektorw; f) zamontowa sygnalizacj elektroniczn; g) otoczy pastwo murem. Powiedzcie wtedy, e wszystkie te rodki zostay ju zastosowane, ale nie pomagaj. Niewykluczone, e ww czas wasz rozmwca odpowie: no to do diaba ze zbiega mi, niech uciekaj. Z tym jednak zgodzi si nie moemy. Nie uciekaj przecie tylko najgupsi. Leninowi wymkn si kwiat wielkiej rosyjskiej inteligencji, ludzie kultury i nauki, genialni szachici, konstruktorzy pierwszych na wiecie migowcw, generaowie i dyplomaci, bankierzy i kup cy, baletmistrzowie wiatowej sawy i artyci teatralni, pisarze, malarze, rzebiarze, inynierowie, architekci, oficerowie, prawnicy... Nawet ci, ktrzy opiewali was no spoeczn i przeklinali Ameryk, pisarze-komunici wszelkiej maci, tacy jak Gorki i Majakowski, take 30

OSTATNIA REPUBLIKA

dali nog. Wypiewywa! hymny na cze wadzy robotniczo-chopskiej, sami znajdujc si z dala od niej. Po niewa to, co pikne - jak nas uczono - dostrzega si tylko z odpowiedniej odlegoci. Kiedy ju gospodarka zostanie uspoeczniona, rzeka uciekinierw nigdy, w ani jednym pastwie nie wysycha, przeciwnie - wzbiera. Latem 1961 roku w jednej tylko poowie pewnego miasta - mam na myli Berlin Zachod ni - ludno powikszaa si o jednego mieszkaca na minut. W Berlinie Wschodnim za odpowiednio co mi nut ludno o jednego mieszkaca malaa. Wwczas to stworzono smy cud wiata - mur berliski, a wszyst kich, ktrzy prbowali go przekroczy, zabijano. Spraw nieco komplikowa fakt, e i stranicy byli ludmi, a wic take i oni uciekali. Wprowadzono ww czas czujniki elektroniczne, zaminowano teren wok m u r u , ustawiono rnego rodzaju zapory, ktrych nie mgby sforsowa ani czog, ani buldoer... A ludzie wci uciekali. Zorganizowano w Berlinie niezwykle ciekawe muzeum - Muzeum Muru Berliskiego. Mj Boe! To to wystawa prawdziwie genialnych wynalazkw. Trudno sobie wyob razi, co potrafili wymyli ludzie, byleby tylko uciec z pastwa, ktre wtrcao si do ycia kadego czowie ka. Zarazem jest to muzeum miertelnego ryzyka. Muze um wiary i nadziei, e czowiek zawsze zdolny jest do ucieczki! I ludzie uciekali. Uciekali ze wszystkich krajw socjali stycznych. W skad ZSRR wchodzio w szczytowym okre sie szesnacie republik. Potem ich liczba zmniejszya si do pitnastu. Ludno jednej z nich, Karelo-Fiskiej, nie mal w caoci powolutku przewdrowaa do ssiedniej Finlandii. Zatrzymywano ich, wyapywano, straszono, ale w kocu zostao tak niewielu, e trudno byo utrzymywa osobn republik z tak liczb mieszkacw... Przypomnijmy sobie, jak waciwie doszo do upadku komunizmu w NRD, w Polsce. Czechach, na Sowacji. Wgry otworzyy granic z Austri i nagle setki tysicy osb z ssiednich krajw komunistycznych zapaay chci podry. Latem 1989 roku wszystkie drogi Euro31

WIKTOR SUWOROW

py Wschodniej byty zatoczone turystami, ktrzy podr owali w jednym kierunku, nie zamierzajc wraca tam, skd wyjechali. ycie gospodarcze w kilku krajach jed noczenie zostao sparaliowane: ludzie chwytali to, co mogli unie i zmierzali ku granicy, gdzie otwarto ma lek furteczk. I oto cay wiat przyglda si, jak pka balon. W jednym tylko miejscu przekuto go malek szpileczk. I balon pki. Tak wic komunici nie mogli pozwoli ludziom na swobodne opuszczanie kraju. Ten, kto uczyni pierwszy wyom, stawa si mimowolnym grabarzem wielkiej idei. I idea pka j a k b a k a mydlana... W praktyce uspoecznieniu gospodarki zawsze towa rzyszy exodus ludnoci na nigdzie niespotykan skal. Tak wic ci, ktrzy walcz o szczcie mas, musz sto sowa si do nakazu Stalina, ktry zaleca: zamkn granice na wszystkie zamki. Ale nawet zamknite szczelnie granice nie mogy wytrzy ma naporu. Wadze musiay wic zastosowa ostrzejsze, bardziej radykalne rodki. Zapytajcie kogo na ulicy, co robi, jeli ludzie uciekaj milionami? Wasz rozmwca bdzie proponowa coraz to nowe sankcje: a) wysa do krajw ssiednich tajnych agentw, aby wyawiali i zawracali zbiegw; b) uciekinierw zabija, eby to odstraszyo innych; c) wyszukiwa pord ludnoci potencjalnych zdraj cw; dl bra zakadnikw: ty ucieke, a my rozstrzelamy twoj rodzin; e) w sposb przekonywajcy wyjani ludnoci, e y cie za granic jest cikie, e bij tam Murzynw. Usyszycie jeszcze wiele rad. Ale nie dawajcie za wygran. Twierdcie stanowczo, e to wszystko na nic. Tymi metodami uciekinierw nie da si zatrzyma. Wwczas najbardziej przenikliwy z waszych rozmw cw zaproponuje jedyny skuteczny sposb rozwizania tego wewntrznego problemu: zrobi tak, eby nie byo dokd uciec. 32

OSTATNIA

REPUBLIKA

wl nam, e Rosja nie bya przygotowana do so cjalizmu, e socjalizm mona wprowadzi tylko w boga tym, rozwinitym, kulturalnym kraju. wita prawda. Ale dlaczego tak jest? Wolny rynek, wszelkie inicjatywy gospodarcze mona wprowadzi gdziekolwiek - w Sin gapurze, Korei Poudniowej, na Tajwanie - i rezultat bywa zawsze taki sam: zdumiewajcy wprost poziom nauki, kultury, przemysu, rolnictwa, powszechnie od czuwalny wzrost s t a n d a r d u ycia. A socjalizm - tylko w bogatych, kulturalnych krajach. Dlaczego? Ot dla tego, e biurokracja nie jest zdolna niczego stworzy sama, kto wczeniej wasn prac musi nagromadzi rodki, podnosi poziom kultury, nauki, przemysu i rolnictwa * i dopiero na bazie tych zgromadzonych wczeniej dbr materialnych socjalizm moe rozkwit n. Ale nie na dugo. Biurokraci potrafi zrujnowa kade, choby najbo gatsze pastwo. I to bardzo szybko. Podobno w Rosji wcale nie byo socjalizmu, tylko je den wielki koszmar. Racja. Pamitajmy o zasadzie: w teorii kady socja lizm jest pikny. Rzekomo w Rosji nie istnia socjalizm, lecz kapitalizm pastwowy. Tak twierdz sami socjalici. Ich zamiar jest jasny: pozwlcie na jeszcze jedn prb, tym razem na pewno zaprowadzimy prawdziwy socjalizm. atwo przepowiedzie: kada ingerencja pastwa, czyli biurokracji, w gospodark skoczy si korupcj, zodziej stwem, apwkarstwem, rozgrabieniem bogactw natural nych, koncentracj wadzy i bogactwa w rkach niewiel kiej kliki, jawnym bandytyzmem, stagnacj ekonomiczn i kulturaln, zgnilizn moraln i w kocu krachem. A ludzie nie zechc by czonkami takiego spoecze stwa. Bd ucieka. Nie mwi tego po to. by obrazi Wielk Brytani, ktra udzielia mi schronienia: rzd brytyjski usiuje wszystko zorganizowa jak najlepiej, dlatego co rok moja Wielka Brytania traci okoo tysica naukowcw najwyszej klasy.
2 Ostania republika ^3

rv

WIKTOR SUWOROW

To zjawisko nazywa si ucieczk mzgw. Codziennie trzy osoby. Przez wiele dziesicioleci. Ci naukowcy nigdy ju do Wielkiej Brytanii nie wrc. W chwili, kiedy czytacie te sowa, troje z nich czeka ju na londyskim lotnisku Heathrow, w terminalu nr 4, na lot do Kalifornii. Panuje tam klimat nie do zniesienia dla biaego czowieka, kwitnie bandytyzm, w kadej chwili grozi trzsienie ziemi. Kiedy do niego dochodzi, gin ludzie i powstaj kolosalne straty. Nikt nie wie, co si stanie za sekund. Ale wszyscy cign tam, jak muchy do miodu. Socjalizm u nas, w Wielkiej Brytanii, jest stosunkowo agodny. Kiedy tylko jednak urzdnicy w najlepszych in tencjach usiuj ulepszy i zorganizowa nam ycie, licz ba osb opuszczajcych kraj natychmiast ronie, a pa stwo, kierowane instynktem samozachowawczym, musi swoich naukowcw wyapywa z pomoc psw policyj nych po dworcach lotniczych i stosowa wobec nich rodki, ktre my poznalimy ju wczeniej. Przypominam o tym na marginesie, przy okazji.

i odobno Rosjanie, Chiczycy, Niemcy, Kubanczycy i wszyscy inni komunici le zrozumieli Marksa. By moe. Jeli jednak miliardy ludzi usioway zorganizowa y cie zgodne ze wskazaniami Marksa i nic im z tego nie wyszo, mona by mie pretensj do Marksa, e nie prze widzia skutkw ubocznych takiego eksperymentu. Jeli genialny uczony wynalaz lekarstwo, ktre nikomu nie pomogo, a po ktrego zayciu zmaro sto milionw ludzi, trudno nadal uwaa go za geniusza. Mona oczywicie tumaczy rzecz tym, e gupi pacjenci niewaciwie od czytali zaczon ulotk ze sposobem uycia. Ale 1 to nie najlepiej wiadczy o genialnoci uczonego; w kocu na leaoby tak pisa instrukcje, eby nie budziy wtpli woci. S na wiecie tysice profesorw marksizmu, ale a den z nich nawet nie usiowa zbudowa choby teore tycznego modelu spoeczestwa wedug recepty Marksa. 34

OSTATNIA REPUBLIKA

Otwrzmy Manifest komunistyczny", napisany przez Marksa i Engelsa, i przekonajmy si, jaki powinien by prawdziwy komunizm. Oto niektre zalecenia. Naley: 1) znie cakowicie wasno prywatn; 2) zlikwidowa rodzin i wprowadzi oficjalnjawn wsplnot on"; 3) obj wszystkie dzieci wychowaniem spoecznym (w rezolucji genewskiego kongresu Midzynarodwki Marks rozwin t myl: kade dziecko od dziewitego roku ycia powinno by pracownikiem produkcyjnym"); 4) powoa armi pracy, w szczeglnoci w rolnictwie. Marks i Engels zapomnieli wyjani, kto bdzie o nierzem pracy, kto kapralem, kto oficerem, a kto mar szakiem polnym. Sprbujemy sobie teraz wyobrazi setki milionw, ba, miliardy ludzi, ktrzy nic nie maj- ani ziemi, ani domu, ani ony, ani dzieci. Dawniej setki milionw ludzi codzien nie podejmoway miliardy decyzji dotyczcych tego, co maj robi, kiedy ora, kiedy sia, co produkowa, co kupi i co sprzeda. Jeli pozbawi si ludzi wasnoci, tym samym odbierze si im prawo podejmowania decyzji. Kto wic bdzie to robi, kto bdzie zarzdza wszystkim? Odpowied Marksa jest jednoznaczna: pastwo. Cen tralizacja kredytu w rkach pastwa za porednictwem banku narodowego z kapitaem pastwowym i zachowa niem absolutnego monopolu", zwikszenie liczby pa stwowych zakadw pracy" itd. Jeli zabierzemy chopu kawaek ziemi i nie pozwolimy mu gospodarowa na nim tak, jak to uwaa za stosowne, znaczy, e musimy wyznaczy urzdnika, czyli biurokra t, ktry bdzie mu wydawa w imieniu pastwa wszel kie polecenia. Natychmiast rodzi si pytanie: a co, jeli chop nie zechce si podporzdkowa biurokracie? Jeli nie bdzie posuszny zaleceniom pastwa, lecz zapragnie si kierowa wasnym dowiadczeniem? W takim wy padku pastwo musi si uciec do zastosowania siy, no bo skoro pozwoli si kademu na podejmowanie samo dzielnych decyzji i odwoywanie si do wasnych do wiadcze, to po co komu Marksowskie armie pracy? 35

WIKTOR SUWOROW

Podobno Marks i Engels chcieli zlikwidowa klasy spoeczne i znie wyzysk czowieka przez czowieka. Tak mwi ci, ktrzy nie czytali Manifestu", lecz znaj go jedynie z drugiej rki. Zamys Marksa by inny: pira mida spoeczna z wyranym podziaem na cz nisz, redni i wysz (z wieloma szczeblami porednimi), koncentracja wszystkich bogactw i wadzy na szczycie, przeksztacenie tych, co znajduj si najniej, w pra cownikw produkcyjnych. Marzenia Marksa zostay w peni zrealizowane za bra m Owicimia, W kadym kraju, w kadym wielkim miecie istniej najprawdziwsze orodki marksizmu - spoecznoci ludz kie, ktrym pastwo zupenie bezpatnie gwarantuje mieszkanie, ogrzewanie, pomoc lekarsk, wyywienie, odzie oraz zatrudnienie. Czonkowie tych spoecznoci, wprawdzie formalnie, ale s jednak rwni - otrzymuj jednakowe jedzenie, jednakowe ubranie, maj jednako we warunki egzystencji. Gdzie mona spotka tak idyll? W wizieniach. Tam ycie zorganizowane jest tak, jak chcia Marks - nie istnieje wasno prywatna, ludzie maj zabezpieczone wszystko, czego potrzebuj do prze trwania, i gwarantuje im si prac. Wizienie i obz kon centracyjny to idea, do ktrego dy kade marksistow skie pastwo. Konieczno terroru dla Marksa i Engelsa bya najzu peniej oczywista: kt by bowiem chcia dobrowolnie y w ich komunistycznym raju? Dlatego u Marksa znajdu jemy nawoywania nie po prostu do dyktatury, ale do energicznej dyktatury", 2 za w Katechizmie" Engelsa stwierdzenie prostego faktu, e wizie dla wszystkich nie starczy. Dlatego te autor poleca stworzenie dla wro gw reimu miejsc pod szczegln kontrol". W wieku XX mona to okreli zwilejszym i lepiej zrozumiaym terminem: obozy koncentracyjne". Irn wicej ziemi, fabryk, domw zabierzemy ludziom tym liczniejsza rzesza biurokratw bdzie potrzebna
z

Neue Rhelmische Zeitung", 14 wrzenia 1848.

36

OSTATNIA REPUBLIKA

nam do zarzdzania tymi dobrami. Marks i Engels uwa ali, e naley ludziom odebra wszystko, czyli tym sa mym proponowali totaln biurokracj, nie nazywajc, co prawda, rzeczy po imieniu. Istota marksizmu to totalna kontrola sprawowana przez pastwo, czyli biurokracj pastwow, nad gospo dark. Rosja istotnie nie bya przygotowana na to. eby y zgodnie z teoriami Marksa. Ale pokacie mi, prosz, kraj, ktry zgodziby si y wedug ich wskaza. Gdyby Marks sprbowa zbudowa komunizm na przy kad w Niemczech, rozlaaby si rzeka krwi. Jeliby nie mieckim chopom odebra ziemi, sklepikarzom sklepy, rzemielnikom warsztaty, to ilu niezadowolonych trzeba byoby zlikwidowa? Gdyby rodzicom zabra dzieci, m om ony, z przeznaczeniem do wsplnego uytku, rw nie spotkaoby si to ze sprzeciwem. Do stumienia tego oporu, czyli wojny z wasnym narodem, Marks potrzebo waby milionw onierzy, tajnej policji, publicznych egze kucji itd. Ajeli nawet udaoby mu si zdawi opr, Niem cy zbiegliby do ssiednich krajw. Marks przewidywa zreszt masowy exodus i zaleca stosowanie surowych kar wobec niezadowolonych i uciekinierw. I nie Chruszczow, lecz Marks zbudowaby mur wok swojego raju, nie Erich Honnecker, lecz Marks wydaby rozkaz strzelania do zbie gw. Ostatecznie byby za zmuszony rozpocz rewolu cyjn wojn przeciwko krajom ociennym po to, by nie nciy jego podwadnych. Ale ustanowieniem komunizmu w Austrii, Francji, Szwajcarii nie sposb byoby rozwiza problemu: Niemcy, Austriacy i Szwajcarzy uciekliby dalej - d o Wielkiej Brytanii, Woch, Hiszpanii, a Marks musia by kontynuowa wojn na skal wiatow. On sam dobrze zdawa sobie z tego spraw i wanie dlatego uwaa, e komunizm moe istnie tylko pod warunkiem, e ogarnie cay wiat. Dla obywateli kadego kraju komunistycznego ssied nie, normalne pastwo stanowi materia do porwna, ktre nigdy nie wypadaj na korzy komunizmu. Oby watele Korei Pnocnej patrz na swoich ssiadw w Ko rei Poudniowej i wycigaj wnioski. Samo istnienie Ko rei Poudniowej jest niebezpieczne dla komunistycznego
37

WIKTOR

SUWOROW

reimu w Phenianie - ludzie przestaj bowiem wierzy komunistom. Dlatego dwa rne systemy nie mog egzy stowa obok siebie. Z tego samego powodu nie byo mo liwe istnienie dwch pastw niemieckich. Ludzie ucieka li z NRD, kraj traci swj potencja intelektualny i pozo stawaa jedynie alternatywa: albo wprowadzi (razem z sojusznikami) w przyszoci komunizm w Niemczech Zachodnich, albo upa. Jednake przeksztacenie normalnego kraju ocien nego w komunistyczny nie rozwizuje problemu. Komu nistyczny Pnocny Wietnam rozszerzy reim na Wiet nam Poudniowy, ale ludzie uciekli jeszcze dalej... Oto dlaczego Marks i Engels wiedzieli tylko jedno rzec mona, na skal globaln: ca ludzko zorga nizowa w jedn wielk armi pracy, podporzdkowa wszystkich wsplnemu rzdowi, zlikwidowa wszelkie zewntrzne pokusy - adnej zagranicy. Z tego te wzgl du w swoich pracach teoretycznych uywaj oni termi nu pastwo" wycznie w liczbie pojedynczej i podkre laj, e chodzi o jedno pastwo wiatowe, wsplne dla wszystkich narodw, ustanowione raz na zawsze jako ukoronowanie rozwoju ludzkoci. Nic lepszego od takie go pastwa wymyli nie mona. Marks uwaa za ko nieczne rozpowszechnianie swojej idei wszem i wobec, zarwno pord wspczenie yjcych, jak i przyszych pokole. Rewolucja wiatowa to jedyny moliwy wariant istnie nia marksizmu w czystej postaci. Marks i Engels innego rozwizania nie dopuszczali nawet w teorii. Rewolucja na ska wiatow moga wybuchn jedy nie w rezultacie wojny wiatowej. Marks i Engels prze widywali j. wrcz marzyli o niej...

S
38

VI talin take rozumia, e dugotrwae istnienie syste mu komunistycznego (nawet nie w czysto marksistow skiej, ale choby agodnej, stalinowskiej wersji) w s siedztwie normalnych pastw nie jest moliwe. Istnie nie przez czas duszy Republiki Rad obok pastw

OSTATNIA REPUBLIKA

imperialistycznych to rzecz nie do pomylenia" - twier dzi Lenin. I wielokrotnie powtarza: Dopki istnieje ka pitalizm i socjalizm, nie moe by mowy o pokoju; albo jeden, albo drugi system w kocu zwyciy; usyszymy naboestwo aobne albo po Republice Rad, albo po wiatowym kapitalizmie". Te sowa Lenina Stalin czsto cytowa. eby zawoalowa istot swego systemu, komunici rozpuszczali suchy, e Zwizek Radziecki to po prostu imperium rosyjskie. Na pierwszy rzut oka mona byo dostrzec podobiestwo: te same granice, ustanowione przez Katarzyn II, ci sami ssiedzi, z ktrymi Rosja od wiekw pozostawaa w konflikcie. Ale byo co, co rnio Zwizek Radziecki od wszyst kich innych imperiw, w tym take od imperium rosyjs kiego. Oto na czym polegaa rnica. Teoretycznie Czyngis-chan mg zatrzyma sw eks pansj na jakiejkolwiek granicy i nie posuwa si dalej. Mg to zrobi rwnie Aleksander Wielki, Attyla, Napo leon. Kade imperium - brytyjskie, hiszpaskie, francu skie, rosyjskie - mogo tak uczyni. Ale nie Zwizek Radziecki. Zwizek Radziecki musia ogarn cay wiat, ponie wa nie mg graniczy z normalnymi pastwami. Ra t u n k u dla komunizmu mona byo szuka jedynie w je go rozprzestrzenieniu si na cay wiat, w unicestwieniu normalnego ycia w pozostaych krajach, tak by nie ist niao pastwo, o ktrym obywatel radziecki mgby ma rzy, w ktrym mgby si schroni. Za granicami Zwizku Radzieckiego naleao zdawi wszelkie obce, niesowieckie formy organizacji spoecznej. Trzeba byo zaprowadzi komunizm wszdzie, eby - kiedy j u prze minie kilka pokole - ludzie zapomnieli, e moliwe s inne formy egzystencji. Oto dlaczego druga wojna wiatowa bya dla Zwizku Radzieckiego upragniona, konieczna i niezbdna. Stalin traktowa j jako etap w walce o ustanowienie komuni zmu na caym wiecie. Objcie bowiem systemem komu nistycznym ludzkoci nie byo kaprysem Stalina ani
39

WIKTOR SUWOROW

przejawem terytorialnej ekspansji tmperium rosyjskiego, nie byo ideologi, lecz zacit walk o przetrwanie. Le nin bezustannie podkrela, e rozszerzanie si teryto rialne jest warunkiem przetrwania komunizmu. Jeli ten warunek nie zostanie speniony - zginiemy. Dlatego te Lenin, przejwszy wadz w jednym kraju, powoa Ko3 mintern - Midzynarodwk Komunistyczn - sztab re wolucji wiatowej i potn organizacj szpiegowsko-terrorystyczn, ktra miaa swoje agendy na caym wiecie. Zwycistwem w drugiej wojnie wiatowej - w pojciu Lenina 1 Stalina - byoby zagarnicie co najmniej caych Niemiec, Francji, Woch, Hiszpanii i ich kolonii. Tak si jednak nie stao. I zacz si proces rozkadu, ktry przy wid radziecki komunizm do nieuniknionego krachu. Jednake w latach dwudziestych XX wieku komuni ci byli peni nadziei. I, trzeba przyzna, nadziei w peni uzasadnionych. Oto dlaczego natychmiast po przejciu wadzy zaczli mwi o nowej wojnie wiatowej i rewo lucji, ktra miaaby ogarn cay glob. Z tego te powo du Stalin poleci zrobi Leninowi wielk gow...

3 Komlntern - Kommunisiiiszeskij Inwrnacjonal - Etzw. Ul Midzy narodwka) zrzesza! partie komunistyczne rnych krajw. Powsta na pocztku 1919 roku, jego siedzib bya Moskwa, a pierwszym przewodniczcym G. Zinowjew - czonek Politbiura RKPtb). Komin tern by organizacj zdominowan przez radzieckich komunistw, z czasem przeksztacon w ekspozytur wywiadw ZSRR. Skompro mitowany poparciem udzielanym III Rzeszy (lata 1935-1940) oraz wspprac z RSHA i Abwehr, zosta - decyzj Stalina - rozwizany w 1943 roku Iprzyp. red.I.

Rozdzia 3

Prba pierwsza
Zactnij wiatu na grdyce proletariatu palce.' Wodzimierz Mtgakowskt

X X listopada 1918 roku zakoczya si pierwsza woj na wiatowa. 13 listopada natomiast rzd radziecki jed nostronnie zerwa ustalenia pokoju brzeskiego i wydal Armii Czerwonej rozkaz natarcia. Wystarczy rzuci okiem na protokoy ktregokolwiek z licznych posiedze i zjazdw, by si przekona, e na porzdku dziennym krlowa jedyny temat - rewolucja wiatowa. Celem radzieckiej ofensywy by komunizm w Europie. W cigu kilku dni Armia Czerwona wtargna na tery torium pastw nadbatyckich. 29 listopada uformowano komunistyczny rzd Estonii, 14 grudnia - otwy. Niewiele pniej to samo stao si na Litwie. 17 grudnia w Rydze zosta opublikowany manifest: najbliszym celem natar cia, zgodnie z jego treci, miay by Niemcy. Ale celem gwnym byo wzniecenie nowej wojny wiatowej.
1

11

Lew marsz", tum. Lucjan Szenwald i Adam Wayk.

41

WIKTOR

SUWOROW

Mona nawet nie czyta" wezwa i manifestw, decyzji zjazdw i rezolucji - potne pragnienie nowej wojny przenikao w tamtych dniach cae ycie rozszalaej j a k ywio, czerwonej Rosji. Nawoywania do nowej wojny wiatowej rozlegy si wszdzie. Mona je byo odczyta na pierwszej stronie nowego elementarza, na milionach plakatw, ktre niczym tapety oblepiay domy i ulice, usysze na kadym zebraniu robotnikw, wiecu o nierskim, z kadej trybuny czy latarni, a ju na pewno woao ze stronic tomikw poetyckich: rozdmuchamy poar wiata! Poeci posuwali si jeszcze dalej. Niektrzy z nich w 1918 roku uznawali drug wojn wiatow nie tylko za upragnion, nieuniknion i blisk przyszo, lecz za co, co ju trwa. Orieszyn w pieni Na bagnety" pisa: Bj ostatni, zwyciski ju trwa, Wokol nas plonie dzi cay wiat. Bo bagnetem wrd ogni i trwg Kady z posad go mszy, kto mg. Interesujce, e kartkujc poke strony tego same go radzieckiego piewnika, nieco dalej znajdziemy pie Jestemy za pokojem!" autorstwa arowa i Tulikowa: Wszystkie ziemi narody Niechaj btj na trwog Trzeba pokoju strzec! Musimy stan murem I woa zgodnym chrem: Precz z now wojn, precz! W kadym radzieckim piewniku zobaczymy te pie ni Armia Czerwona silniejsza od wszystkich" Grigoriewa i Pokrassa. Gosi ona: Wzniecamy poar wiata..." A obok znajdujemy utwr W obronie pokoju" Frenkia i Biiego: Znw bogacze wzniecaj poary, wiat miertelne poniesie ojiary... 42

OSTATNIA REPUBLIKA

Te pieni tworzyli i piewali ci sami ludzie. Chciano wznieci now wojn, a jednoczenie zaciekle walczono z jakimi bogaczami, ktrzy do niej podegali... Adolf Hitler jest jedn z najstraszliwszych postaci w dziejach wiata. Ale to przywdcy radzieccy usiowali rozpocz drug wojn wiatow, zanim jeszcze on otrzy ma legitymacj DAP - Niemieckiej Partii Robotniczej z numerem 7.

W 1918 roku Armia Czerwona nie dotarta do Niemiec i nie zdoano doprowadzi do wybuchu drugiej wojny wiatowej. W roku 1919 w wielu niemieckich miastach powoano wadze komunistyczne. Teraz jednak Leninowi Niemcy nie byy w gowie. W roku 1919, podobnie jak w 1918, Lenin walczy przeciwko narodom dawnego im perium rosyjskiego. Umia jednak patrze w przyszo. Towarzysz Trocki take. 5 sierpnia 1919 roku Trocki pisze swoje synne memorandum: Droga do Parya i Londynu prowadzi przez miasta Afganistanu, Pendabu i Bengalu". Zachca do przygotowania natarcia na Indie, na pomoc hindu skiej rewolucji". W tym celu, jego zdaniem, naley stwo rzy na Uralu albo w Turkiestanie polityczny i wojskowy sztab azjatyckiej rewolucji oraz akademi rewolucyjn", sformowa samodzielny korpus kawalerii w sile 30.000-40.000 szabli i rzuci go na Indie z odsiecz bratnim rewolucjonistom". Trocki marzy o skpaniu kopyt czer wonych rumakw" w ciepych wodach Oceanu Indyjskie go. C. ale i wwczas nie udao si wszcz drugiej wojny wiatowej. W 1919 roku narody dawnego imperium rosyj skiego z broni w rku walczyy przeciwko komunistom i nie pozwoliy im wznieci bratnich rewolucji". W roku 1920 komunici podjli kolejn prb rozp tania drugiej wojny wiatowej. Miaa ona polega na wdarciu si poprzez Polsk do Niemiec. Tym razem ce lem byo napojenie czerwonych rumakw wod Wisy I Renu". Oto fragmenty Rozkazu nr 1423" z lipca 1920 roku dla wojsk Frontu Zachodniego: 43

WIKTOR SUWOROW

Na Zachodzie decyduj si losy rewolucji wiatowej. Przez trupa biaej Polski prowadzi droga do zarzewia wiatowego poaru. Na bagnetach zaniesiemy szczcie i pokj pracujcej ludzkoci. Na Zachd!". I podpisy: Tuchaczewski, Smiga, Unszlicht, Szwarc. Wszyscy dowdcy, poeci i komisarze mwili jednym gosem: na bagnetach", poar wiatowy"... Kady roz kaz z tego okresu utrzymany jest w tym duchu. Oto fragmenty Rozkazu nr 1847" z dnia 20 sierpnia 1920 roku: Front Zachodni jest frontem wiatowej rewolu cji". I te same podpisy. Mao kto zdaje sobie spraw z tego, e komunici byli bliscy zwycistwa. By je osign, nie bya potrzebna klasyczna okupacja, wystarczyo wznieci wojn. To nic trudnego. Znkana i wyniszczona pierwsz wojn wia tow, osabiona Europa atwo zajaby si ogniem od tego zarzewia. Armia Czerwona wkroczya na terytorium Polski i natychmiast w pierwszym zajtym miecie ogo szono pooenie podwaliny pod przyszy ustrj sowiecki Polskiej Socjalistycznej Republiki Rad". 2 Na czele Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski stanli towarzysze z ubianki, wrd nich sam Feliks Dzieryski i jego zastpca Jzef Unszlicht. Frontem Za chodnim dowodzi Tuchaczewski. Oto fragmenty z jego ksiki Pochd za Wis", rozdzia Rewolucja z zewntrz": Czy Europa moga odpowiedzie na ten ruch socjalis tyczny przez wybuch rewolucji na zachodzie? Wypadki mwi, e tak. [...] Niemcy kipiay i dla ostatecznego wy buchu czekay tylko, aby dotkn ich zbrojny potok rewo lucji. I... 1W Anglji klasa robotnicza bya rwnie ogarnita przez najywszy ruch rewolucyjny. (...) We Woszech wy bucha prawdziwa rewolucja proletariacka. [...] Nie ulega najmniejszej wtpliwoci, e gdybymy byli zwyciyli nad Wis, wwczas rewolucja ogarnaby pomieniem cay ld europejski. [...] Rewolucja z zewntrz bya moliwa".3
2 JDokumenty i materiay do historii stosunkw Polsko-Radzieo kich; kwiecie 1920-marzec 1921". Warszawa 1964. t. 3, s. 242. 3 M. Tuchaczewski. -Pochd za Wis. Wykady wygoszone na kursie uzupeniajcym Akademii Wojskowej RKKA w Moskwie, 7-10 lutego 1923 roku", [w:] J. Pisudski, -,Rok 1920". Warszawa 1927. s. 262-263.

44

OSTATNIA REPUBLIKA

A oto wyjtek z zakoczenia tej ksiki: Klas robotni cz Europy zachodniej na wie o ofensywie naszej arrnji czerwonej wstrzsn ruch rewolucyjny. (...) To poczucie objo i proletarjat i buruazj Europy i wstrznienie re wolucyjne ogarno wiat. [...1 Poar ten nie daby si ograniczy cianami polskiemi. J a k wzburzony potok roz laby si po caej Europie zachodniej. Tego dowiadczenia 4 rewolucji z zewntrz armja czerwona nie zapomni''. Marszaek Jzef Pisudski, ktry sta na czele pastwa polskiego i wojska w wojnie przeciwko komunistom, zga dza si cakowicie z opini, e cywilizacji wiatowej grozia katastrofa. Wytworzya si prawdziwie dramatyczna sytu acja, kiedy, zgodnie z jego sowami, nad Warszaw gst nia koszmar tchrzostwa i niemocy. Pod wraeniem tej nasuwajcej si chmury gradowej amao si pastwo, chwiay si charaktery, miky serca onierzy." 5 Gdyby Warszawa pada, droga do Europy stanaby dla Armii Czerwonej otworem. W 1920 roku nikt prcz Polski nie by w Europie zdolny do oporu. Pisudski uwaa, e ta wojna omal nie odwrcia losw cywilizo wanego wiata. To wanie on rozgromi komunistyczn armi pod Warszaw. Za podstawow sabo Czerwonych uwaa niezdolno Tuchaczewskiego do dowodzenia oraz nie umiejtno wizania swoich zamiarw z codziennymi dziaaniami wojsk. Gdyby na miejscu Tuchaczewskiego znalaz si inny dowdca, ktry choby z grubsza zna si na zagadnieniach strategii, Armia Czerwona prze daraby si do Niemiec, gdzie sytuacja polityczna i eko nomiczna balansowaa na krawdzi anarchii. Ale Europie si poszczcio take i tym razem - Pol ska odrzucia daleko na wschd czerwone rumaki".

ni

niej radzieccy komunici jeszcze wielokrotnie po dejmowali prby wzniecenia wojny i rewolucji. Mieli za* ibid., s. 288. * J. Pisudski, .Rok 1920", Warszawa 1924. s. 131. 165.

45

WIKTOR SUWOROW

miar doprowadzi do tego na Bakanach (tzw. baka ska rewolucja), a z tego rejonu, wedle sw Trockiego, prosta droga prowadzia do portw Francji i Wielkiej Brytanii. Prbowano te zamachu na bugarskiego cara Borysa, ktry cudem ocala. Bugarska rewolucja po 5 winna bya sta si wstpem do rewolucji niemieckiej."' Byy te prby rozpoczcia rewolucji w Ameryce Poud niowej, w Chinach, w Indiach. Gwnym celem pozostaway jednak Niemcy. J e d n a z kilku prb zagarnicia wadzy w Niemczech wydaje si szczeglnie interesujca. Miaa ona miejsce jesieni 1923 roku. Borys Baanow tak opisuje to wy darzenie: W kocu wrzenia odbyo si nadzwyczajne posiedzenie Biura Politycznego, do tego stopnia tajne, e uczestniczyli w nim wycznie czonkowie Biura i ja. Nie dopuszczono nikogo z czonkw KC. Zostao zwoane dla ustalenia daty przewrotu w Niemczech- Wyznaczono go na 9 listopada 1923 roku". 7 Plan by prosty: 7 listopada przypada rocznica zagar nicia wadzy przez komunistw w Rosji, a wic nie mieccy robotnicy zorganizuj manifestacj solidarnoci, przygotowane za w Moskwie grupy prowokatorw OGPU e i radzieckiego wywiadu wojskowego pod do wdztwem Unszlichta wywoaj konflikty z policj, eby spowodowa krwawe starcia i represje, wzmc nastroje niezadowolenia wrd robotnikw. Na dzie 7 listopada zaplanowano manifestacje i zamieszki, ktre nazajutrz miay si przeksztaci w walki uliczne. W nocy z 8 na 9 listopada oddziay Unszlichta miay zaj waniejsze budynki pastwowe, wyraajc w ten sposb sponta niczn reakcj mas na bestialskie zachowanie policji. Scenariusz prosty, ale pewny. Wedug niego wanie dokonaa si Wielka Socjalistyczna Rewolucja Padziere L. Trocki. -Nauki Padziernika", wyd. Kret - Nurt Lewicy Rewolu cyjnej, Warszawa 1990. 7 B. Baanow, Bvem sekretarzem Stalina". Krytyka, Warszawa 1985, s. 43. H OGPU - Objedinionnje Gosudarstwiennojc Politiczeskaje Uprawlenije - Zjednoczony Pastwowy Zarzd Polityczny, w latach 1922-1934 naczelny organ radzieckich organw bezpieczestwa Iprzyp. tum.].

4*>

OSTATNIA REPUBLIKA

nikowa. Wedug niego odniosy zwycistwo rewolucje pro letariackie" w Estonii, na otwie i Litwie zarwno w 1918, jak i w 1940 roku. Posugujc si tym scenariuszem, ko munici dochodzili do wadzy w wielu krajach po drugiej wojnie wiatowej; powszechne niezadowolenie, spontani czne wystpienia ludu pracujcego - i niewielkie grupki zrcznych, profesjonalnych prowokatorw.

iJa listopadowych manifestacji 1923 roku wykorzy stano wszystkie lewicowe siy w Niemczech. W tym czasie Niemiecka Partia Robotnicza nosia ju now nazw. Przeksztacia si w Narodowosocjalistyczn Niemieck Parti Robotnicz - w skrcie NSDAP i miaa nowego przywdc: Adolfa Hitlera. A wic Hitler take postanowi przej wadz, 1 to w tym samym momencie, ktry wyznaczono w Moskwie. Czy otrzyma stamtd jakie instrukcje? Nie mam pojcia. Naley jednak pamita, e Hitler by socjalist. Jeli by z okadki znikno nazwisko autora i nazwa partii, pod ekonomicznym programem partii Hitlera z dum mogliby si podpisa Marks. Engels. Lenin, Stalin, Mao, Castro, Chruszczow, Breniew i wielu innych. Sysz nieraz zarzuty, e Hitler nie pochodzi z proleta riatu. wita prawda. Ale Wodzimierz Iljicz take, agod nie mwic, nie para si prac rk, podobnie jak Marks. Mwi si, e partia Hitlera bya parti sklepikarzy 1 drobnej buruazji. W porzdku, niech i tak bdzie. Ale eby by obiektywnym naley przyjrze si take partii Lenina. Przedstawicieli proletariatu przyjmowano do niej dla poprawienia statystyki. Wadz za sprawowali Sta lin. Mootow, Malenkow, Radek, Zinowjew, Kamteniew, wspomniany ju Trocki, a pniej Susow, Chruszczow, Breniew... Ktry z nich, na Boga, byl proletariuszem? Jeli chodzi o przekrj spoeczny, partia Len ma i par tia Hitlera to siostry bliniaczki, Tak wic 8 listopada 1923 roku w Monachium Hitler z grup swych uzbrojonych zwolennikw aresztowa
17

WIKTOR

SUWOROW

czonkw rzdu Bawarii i ogosi, e rozpocza si rewo lucja, e rzd bawarski i rzd caych Niemiec zostay obalone. Od razu te sformowano nowe wadze. W nocy z 8 na 9 listopada grupa, na ktrej czele stan Ernst Rohrn, przeja sztab okrgu wojskowego. Prby opanowania innych obiektw udaremniy wierne rzdowi Republiki Weimarskiej siy wojska i policji. 9 listopada Hitler po prowadzi demonstracj swoich zwolennikw. Doszo do star z uzbrojonymi oddziaami policyjnymi. Zgino szesnastu demonstrantw i trzech policjantw. Prba zagarnicia wadzy zostaa zdawiona si. Hit ler i jego najblisi towarzysze usiowali zbiec, zostali jednak wkrtce ujci i postawieni przed sdem, a nast pnie osadzeni w twierdzy Landsberg, gdzie Hitler napi sa Mein KampJ. Pniej, gdy ju obj wadz, polegych towarzyszy ogosi bohaterami narodowymi, a dni po wstania, 8 i 9 listopada, gwnym witem pastwowym Niemiec. Interesujcy wydaje si fakt, e Mein KampJ powici autor pamici szesnastu towarzyszy polegych 9 listopa da 1923 roku, ale w tej ogromnej ksice (tylko pierw szy tom liczy bez rnala szeset stron drobnego druku) nie wspomina nic o wydarzeniach listopadowych. Pisa swoje dzieo, jak wspomniaem, w wizieniu, jednak nie ma w niej adnej wzmianki o tym, dlaczego si znalaz za kratkami. Wszystko, co poprzedzao te wypadki Hit ler z jakich powodw przemilcza. Na ostatniej stronie znajdziemy zaledwie kilka sw na ten temat: Nie bd si tutaj rozwodzi nad wydarzeniami, ktre doprowa dziy do 8 listopada 1923 roku". I na tym koniec. A przecie to dziwne. Ksika nosi tytu Moja Walka", autor opowiada o sobie, o swojej partii, o tym, e wal czy o wpyw na masy i o wadz. Wydarzenia 8-9 listo pada 1923 roku byy przecie kulminacyjnym momen tem tej walki; pniej partia Hitlera zostaa zdelegalizo wana, a on sam uwiziony. Do chwili, gdy podj prac n a d ksik, nic waniejszego ni to w jego yciu si nie wydarzyo. Ale on przemilcza te sprawy, ukrywa je. A mia wiele do ukrycia.
48

OSTATNIA REPUBLIKA

1 \ ieudana rewolucja Hitlera dziwnie przypomina nie u d a n rewolucj komunistyczn. Podobiestw jest spo ro, i to niezwykle wyranych. Dat wybuchu ustalono w Moskwie i trzymano w wiel kiej tajemnicy. Hitler jednak zdecydowa si przeprowa dzi swoj rewolucj tego samego dnia, pod tym samym czerwonym sztandarem i tymi samymi hasami uwasz czenia dochodw nie pochodzcych z pracy, nacjonaliza cji koncernw, konfiskaty majtkw zbitych na wojnie. Taktyka narodowych socjalistw bya w peni zgodna z tym, co Moskwa zlecia swojej agenturze: zorganizowa manifestacj pomimo zakazu, miao i naprzeciw poli cji, doprowadzi do konfrontacji, opanowa obiekty rz dowe. A wic te same cele, metody, miejsce i czas - z do kadnoci do godzin i minut. Jeszcze dziwniejsza wydaje si nastpujca kwestia. Le nin, Trocki, Stalin wierzyli w spisek, przewrt, przejcie wadzy dokonane siami zorganizowanej mniejszoci. Tego wanie dokonali w Rosji. Hitler postrzega rzecz inaczej. By demagogiem, wiecowym krzykaczem, agitatorem. Mein KampJ to ksika ludowego trybuna, ktry wie jak tumem powodowa, jak zdoby jego zaufanie i mio. Mein KampJ to ksika, ktra uczy, jak zagarn wadz legaln drog, ale nie ma w niej ani sowa, najmniejszej nawet aluzji, na temat spiskowych metod Lenina i Stali na. W sferze legalnej, jawnej walki o wpyw na masy Hitler zdecydowanie przewysza Lenina, Trockiego i Stalina ra zem wzitych. Natomiast w sferze spiskowania i wznieca nia rebelii jest od bolszewikw zdecydowanie sabszy. Trzeba jednak przyzna, e nie pocigay go te metody. Nie minie dziesi lat, a Hitler dojdzie do wadzy legaln dro g, dziki agitacji, propagandzie, demagogii, urnom wy borczym... i czyjej nieocenionej pomocy. Droga wiecowe go krzykacza - oto jego droga. W tym by dobry, rozumia si swego oratorskiego talentu i szczyci! si nim. Co wic skonio Hitlera w listopadzie 1923 roku do zastosowania leninowsko-stalinowsklch metod? W do datku jednoczenie z wystpieniem robotnikw, jawnie inspirowanym przez Moskw? W

WIKTOR SUWOROW

Przez siedemdziesit lat reimu komunistycznego hi storycy mwili nam: to po prostu acuch dziwnych, niewytumaczalnych przypadkw. Mogo tak przecie by, e komunici zdecydowali si przej wadz i na to samo zdecydowa si Hitler. Tego samego dnia. No dobrze. Niech i tak bdzie. Uwierzmy. Ale ja miaem dobrego nauczyciela - p.o. rezydenta GRU 3 w Genewie, starego wyg wywiadu, Walerija Pietrowicza Kalinina. Stopnia kontradmiraa nie otrzyma bez powodu. A godzien by najwyszych rang i zaszczy tw. Ot Kalinin wyjawi mi prost prawd: jeli mamy wicej ni dwa zbiegi okolicznoci, to nie s one dzieem przypadku. Krtkie podsumowanie: prby wykorzystania Hitlera i je go partii w celu destabilizacji sytuacji politycznej w Nie mczech radzieccy komunici podejmowali na dugo przed dojciem pniejszego Fuhrera do wadzy. Ale nawet gdyby usiowania jednoczesnego przejcia wadzy tumaczy sze regiem niemoliwych do objanienia koincydencji, to licz nych prb rozniecenia poaru" przez radzieckich komuni stw i wywoania drugiej wojny wiatowej adnymi przy padkami wyjani si nie da. Taka ju bya natura komunistycznych dziaa. Pierwsz prb rozpoczcia dru giej wojny wiatowej rosyjscy komunici podjli 13 listopa da 1918 roku, czyli dwa dni po zakoczeniu pierwszej... Kiedy dawno, gdy byem uczniem pierwszej klasy, przygotowywano w szkole akademi. Najwaniejszym punktem programu by zawsze wystp chru. Repertuar mielimy standardowy - pieni rewolucyjne o parowo zie, przedwojenne o mijajcych si pocigach, wojenne o Katuszach i powojenne. Zaczynalimy zawsze od: My rozniecimy poar wiatowy...,

po czym pynnie przechodzilimy do:


9 GRU - Gkiwnoje Razwiedywaiietnoje Uprawenije - Gwny Za rzd Wywiadowczy Sztabu Generalnego, radziecki [od 199J roku ro syjski) wywiad wojskowy iprzyp. tum.j.

50

OSTATNIA R E P U B L I K A

Hej, na Warszaw! Na Berlin marsz! Krym ju dzisiaj te jest nasz! Dalej nastpoway inne, kolejne pieni, a na zako czenie piewao si oczywicie: Znw bogacze wzniecaj poary...

Moja pierwsza wychowawczyni Anna Iwanowna uczy a n a s tych sw. Wtedy nazywano mnie Wowoczk, byem zdyscyplinowanym uczniem, nosiem biay ko nierzyk i podnosiem rk, gdy chciaem zada pytanie. Otrzymaem pozwolenie i zapytaem: kto waciwie pod ega do wojny, my czy kapitalici? Anna Iwanowna bya wstrznita. Teraz wspominajc t Inteligentn kobiet, jej opano wanie i rozsdek, jej smutny umiech, jestem pewien. e musiaa ju mie za sob odsiedziany wyrok. Kto by j zreszt zesa do osady Barabasz w chasaskim rejo nie Kraju Nadmorskiego, gdyby nie bya on repre sjonowanego oficera? Ale wtedy tego nie rozumiaem. Uwiadomiem sobie tylko, e moje pytanie podziaao na ni jak uderzenie obuchem. I zrobio mi si jej al. Kilka dni pniej Anna Iwanowna spotkaa mnie samego na korytarzu i ostrzeg a, e le skocz, jeli bd zadawa takie pytania. M dra kobieta, na podstawie jednego incydentu przewidzia a ca moj przyszo. Nie mylia si. Moje pytanie ni wstrzsno. Ale i ja byem poruszony. Teraz wiem, e musiaa by niezwykym czowiekiem. Ale do chwili, kiedy zadaem swoje pytanie, nie wpra wiay jej w zakopotanie sprzecznoci zawarte w podnio sych pleniach, ktre wypiewywa nasz kretyski chr. Nie dostrzegaa ich. I nagle - dziki mojemu naiw nemu pytaniu - dostrzega je i waciwie ocenia. Mnie jednak poruszyo co innego: pieni uczya si caa klasa, wic dlaczego nikt poza mn nie zada tak oczywistego pytania? Nie mogem tego zrozumie. T niemono zrozumienia zachowaem przez cae swoje burzliwe, rozwichrzone ycie.
5 3

Rozdzia 4

Co nastpi po chwili wytchnienia


Jeli Rosja zdecyduje si na pokj, bdzie on tylko czasowym zawieszeniem broni. Rewolucja socjalistyczna w Rosji zwyciy jedynie wwczas, gdy bdzie otoczona piercieniem siostrzanych republik socjalistycznych. Pokj zawarty z imperialistycznymi Niemcami to przejciowy epizod. Pozwoli on na chwil wytchnienia, po ktrej znw wybuchnie wojna.1 Grigorij Zinowjew, czonek Biura Politycznego RKP{b), przewodniczcy Komintemu

i rzeba rosyjskim komunistom odda sprawiedliwo. Nawet pord nich zdarzali si niekiedy ludzie, ktrzy byli zdania, e naley zdecydowanie odegna si od rzdw biurokracji, czyli ingerencji pastwa w gospo dark, a wic tym samym od socjalizmu, i wrci do normalnoci. Do tych nielicznych nalea rwnie ulu1

G. Zinowjew. Soczlnienija. Leningrad 1925, t. 7. s. 490.

52

OSTATNIA REPUBLIKA

bieniec partii Nikoaj Bucharin. W przeszoci by on zwolennikiem teorii masowych rozstrzeliwa jako jedne go ze sposobw stworzenia nowego gatunku czowieka. Ide powstania nowej rasy ludzkiej gosi rwnie Hitler, ktry wrci do niej 1 sierpnia 1941 roku. Nie mwi, co prawda, o rozstrzeliwaniach, lecz o nowym systemie se lekcji. Nie wiem, czy zapoyczy ten pomys od ulubieca partii bolszewickiej Bucharina. czy sam by jego auto rem. Bucharin jednake odstpi od swojej koncepcji. Po serii nieudanych prb rozpoczcia drugiej wojny wiato wej i rewolucji przez Armi Czerwon Bucharin zrewido wa dawne pogldy i rzuci masom bynajmniej nieko munistyczne w swej wymowie haso: Bogacie si!*. Pozwalao ono swobodnie y i ludzie nie mieli powo du ucieka z kraju. Ale jeli to ma by" haso przewodnie dla mas, na c im komunici u steru pastwa? Towarzysz Stalin uzna, e haso Bogacie si!" to jawne odstpstwo od ideaw, a Bucharin nigdy nie zostanie prawdziwym ideowym komunist. Dlatego te wyldowa w podziemiach wizienia, gdzie dokonywano egzekucji, ktrych wczeniej sam by entuzjastycznym zwolennikiem. A c mieli robi pozostali komunici, ktrzy nie wy rzekli si ideaw i uniknli rozstrzelania w wiziennych kazamatach? Ich reim nie mg wspistnie z normal nymi krajami, dlatego trzeba je byo przeksztaci w sio strzane republiki. No, ale wwczas pojawiyby si nowe granice, za ktrymi znw znalazyby si normalne kraje. a wic i je rwnie naleaoby... I tak bez koca. By to osign, potrzebny by wiatowy poar", ktry w a den sposb nie chcia rozgorze. Skoro komunici nie potrafili zagarn nieprzyjaciel skiego kraju {czy krajw, bd caego wiata), a nie mo gli z tej idei zrezygnowa, pozostaway dwie drogi: a) kontynuacja nieudanych prb ataku; b) zaprzestanie atakw, podpisanie rozejmu, podjcie solidnych przygotowa do kolejnego szturmu 1 powt rzenie go za jaki czas, W partii rosyjskich komunistw wkrtce pojawili si zwolennicy zarwno pierwszego, jak i drugiego rozwi zania. Do ordownikw pierwszego nalea Trocki, wy53

WIKTOR SUWOROW

znawca idei permanentnej rewolucji. Za drugim rozwi zaniem optowali Lenin i Stalin.

II

rocki by zdania, e naley przebija mur gow, nie pozwalajc sobie nawet na chwil wytchnienia. Lenin i Stalin widzieli inn drog: niech kapitalici dr koty midzy sob, a my tymczasem przeczekamy i zgromadzimy siy. Lenin pierwszy zrozumia, e co prawda poprzednia wojna wiatowa dobiega koca, ale zostawia po sobie niebezpieczny spadek, grocy wybuchem jak adunek dynamitu. Kraje zwyciskie, zwaszcza Francja, upojone sukcesem, obciyy pokonane Niemcy olbrzymimi re paracjami. Zwycistwo sojusznikw potwierdza Traktat Wersalski, poniajcy i wyniszczajcy dla Niemiec. Wypata ogromnych sum zwycizcom doprowadzia w Niemczech do ostrego kryzysu gospodarczego, przy niosa narodowi ndz i ubstwo bez adnych perspek tyw na popraw sytuacji. Lenin poj wwczas, e Traktat Wersalski to bomba podoona pod Europ. Wystarczyo tylko wmontowa do niej zapalnik i uruchomi mechanizm. Wdz rewolu cji wiedzia, e chciwo gubi zwycizcw - Niemcy nig dy nie pogodz si z niesprawiedliwoci, znajd si w tym kraju siy, ktre wystpi przeciwko Traktatowi Wersalskiemu, bd si domagay rewizji status quo, wystpi z ide odwetu i wprowadzaj w czyn. J u w 1920 roku Lenin na naradzie przewodniczcych powiatowych, gminnych i wiejskich komitetw wykonaw czych guberni moskiewskiej mwi: ad midzynarodo wy, ktry opiera si na pokoju wersalskim, opiera si na wulkanie, gdy owe siedem dziesitych ludnoci kuli ziemskiej, ktre s ujarzmione, nie mog si po prostu doczeka, by znalaz si kto, kto podjby walk, by wszystkie te pastwa zaczy chwia si w posadach" 2 .
2 W. Lenin, Dziea wszystkie", t. 1-55. Warszawa 1983-1990. t. 41. s. 338.

54

OSTATNIA REPUBLIKA

I wanie wwczas kto taki si znalaz. By to czo wiek, ktry zosta czonkiem-zaoycielem Niemieckiej Partii Robotniczej, otrzymujc legitymacj z nume rem 7.

JL/enin nalega na to. by zaprzesta prb przyniesienia szczcia krajom ociennym na bagnetach Armii Czer wonej. Przekonywa, e z ssiednimi pastwami naley nawiza stosunki handlowe i dyplomatyczne. I oto nadchodzi konferencja genewska. Zachd jest poruszony: delegacja radziecka pojawia si w czarnych frakach, w jedwabnych cylindrach. To budzi powszech ny zachwyt: Rosjanie zmieniaj si. cywilizuj! Staj si tacy, jak wszyscy! Kto ostroniejszy niemiao napomy ka, e warto by na wszelki wypadek troch odczeka, nim zasidzie si z nimi przy jednym stole... Nasi komunici tymczasem wcale nie ukrywali, e nic si nie zmienio. Byy im potrzebne tylko trzy rzeczy: technologia, technologia i jeszcze raz technologia. Mu sieli si zbroi, zbroi za wszelk cen. Potem wywoa rewolucj wiatow, ale przedtem - wznieci wojn na t sam skal. Trzeba si byo do tego jednak solidnie przygotowa. A tymczasem zafundowa sobie chwil wytchnienia. Ulubiony poeta Stalina, Wodzimierz Majakowski na pisa wwczas, w 1922 roku, wiersz zatytuowany Moje wystpienie na konferencji genewskiej": ...Jechalimy, gospodarskim patrzc okiem na przysz wiatow Federacj Rad. Bredz pismaki z gazetowych stron: Trzeba ich najpierw sprawdzi...'' Figa z makiem! Wy z wasz kontrol idcie won. To my bierzemy oddech przed atakiem.3
3

ra

W. Majakowski. Stichl. Moskwa 1964, s. 62-63.

55

WIKTOR SUWOROW

IV talin w peni podziela! opini Lenina i po mierci wodza broni jego pogldw, wystpujc przeciwko zwo lennikom przebijania m u r u gow. Zamys Stalina by prosty i jasny - chwilowo przerwa ponawianie atakw, umocni wadz komunistw w Rosji, z pomoc Zacho du rozwin przemys, przezbroi armi, a jednoczenie znale i houbi kogo, kto stanie na czele Niemiec i pokona Francj. Ten kto siedzia wwczas za kratkami i pisa Mein Kampf. Pierwszego przekadu tej ksiki dokonano na jzyk rosyjski. Co prawda, autor pocztkowo nie otrzy ma adnego honorarium, a w witrynach ksigarskich za Stalina tego dziea nie wystawiano. By to po prostu akt zwykego piractwa, rzecz w ZSRR na porzdku dziennym. Ksik przetumaczono i wydano na uytek przywdcw partii i wojska oraz wadz pastwowych. Marszaek Zwizku Radzieckiego Konstanty Rokosso wski potwierdza ten fakt: Wszyscy w swoim czasie czy talimy Mein Kampf Hitlera". 4 Trocki nie zrozumia zamierze Stalina i oskara go o zdrad rewolucyjnych ideaw. Zachd rwnie czu si zdezorientowany. cilej mwic, przywdcy za chodni widzieli nie to, co naprawd byo, ecz to, co chcieli widzie. Chcieli za, eby komunistyczna Rosja staa si takim samym krajem jak inne, eby wyleczya si z szalestwa, zaja wasnymi problemami i nie usiowaa wcign caego wiata w bagno, w ktrym sama si znalaza. Niektrzy twierdz teraz, e Stalin po prostu odegna si od idei rewolucji wiatowej. J a k o dowd przytaczaj fakt, e gdy wyprodukowano film Pancernik Potiomkin", gdzie w zakoczeniu pojawia si haso: NIECH Y JE REWOLUCJA WIATOWA!, Jzef Wissarionowicz ka za haso wyci... C to za argument? W adnym razie nie traktuj tego za dowd jego pacyfistycznych zamie rze. Jeli kto si rzeczywicie powanie przygotowuje do tego, eby zniszczy Zachd i potrzebna mu jest
4

Wojenno-i sioriezes kij urna". nr 4/1989. s. 53.

56

OSTATNIA REPUBLIKA

w tym celu wojskowa technika Zachodu, to naley j zdoby. Wymachiwa czerwon szmat przed nosem s siadw potrafi byle dure. I jeszcze jeden dowd. Wygnany z kraju Trocki w da lekim Meksyku ogasza bez ogrdek: Stalin zdradzi kla 5 s robotnicz i wyrzek si wielkiej idei... Czy to istotnie dowd? By moe. Nie wszystko jednak, co gosi Trocki, naley bra po wanie. Krytykowa on na przykad przez cae ycie ra dzieck biurokracj, uwaa, e wadza robotniczo-chopska przerodzia si we wadz biurokratw, nawoywa do rozpdzenia biurokracji, zmniejszenia rzeszy urzdnikw, oddania ich pod kontrol robotnicz itd. Zadziwiajca wol ta: najpierw Trocki odebra ludziom wszystko, co posiadali i uczyni to wasnoci spoeczn. Jeli jednak nikt kon kretny nie ma prawa rozporzdza ziemi, jej bogactwami, liniami kolejowymi i fabrykami, c si z tym wszystkim stanie? Gdyby w imieniu klasy robotniczej najlepszego nawet maszynist obra szefem Kolei Transsyberyjskiej, to bd mu potrzebne telefony, eby zna sytuacj na kadym odcinku torw. Bdzie mu niezbdne biurko, na ktrym aparaty telefoniczne musz stan. Gabinet, gdzie zostanie ustawione owo biurko. Szafa na dokumenty, do przechowywania wasnych polece. Bdzie mu potrzebna maszynistka, eby je przepisywa na maszynie, a take pomocnicy, ktrzy potrafi go zastpi w razie nieobec noci i podejmowa decyzje dotyczce skomplikowanego systemu transportu kolejowego. Sowem, nasz proleta riusz byskawicznie zamieni si w biurokrat. Oto poraa jca logika towarzysza Trockiego - najpierw odda wszyst ko pod zarzd i kontrol pastwa, a nastpnie zyma si na wzrost biurokracji... I zwalcza j. Ale jeli nie bdzie rzdzi biurokracja, to kto? Odda koleje w prywatne r ce? Po co w takim razie rewolucja wiatowa? I - kiedy ta ju zwyciy - kto bdzie zarzdza ca wiatow gos podark? Wyglda na to, e logika Trockiego troch kulaa.
5

L, Trocki. Zdradzona rewolucja", wyd. WIBET. Warszawa 1991.

"WIKTOR SUWOROW

Polityka to walka o okrelone idee. Ale eby te idee wcieli w ycie, potrzebna jest wadza. Dlatego polityka to przede wszystkim walka o wadz. Potga i sabo politykw mierzy si tylko jedn miar: ich sukcesem w walce o wadz. Trocki nie utrzyma si na jej wyy nach, co znaczy, e nie rozumia polityki, pod wzgldem politycznym by nikim, a wic jego oceny sytuacji poli tycznej nie mog by powanie brane pod uwag. Meksy kaskie zesanie i stalinowski czekan, ktry brutalnie przerwa litani politycznych teorii Trockiego, s najlep szym dowodem na to, e niewaciwie ocenia sytuacj. Gdyby byo inaczej, to on wanie zostaby wodzem re wolucji wiatowej i proletariatu caego globu ziemskiego. Trzeba zrozumie psychik Trockiego, czowieka, ktry przegra, zosta pokonany. Nierzadko spotykamy ludzi, ktrzy sami oceniaj si bardzo wysoko. S wielcy rey serzy, ktrzy uwaaj, e po ich odejciu sztuka filmowa upadnie. S baletmistrze, ktrzy sdz, t osignli szczyty, e gdy zejd ze sceny, nikt nigdy nie wzniesie si ju na ten poziom. Podobnie mylcy ludzie zdarzaj si i w polityce. Hitler na przykad uwaa, e zachowa ycie i zdrowie dziki temu, e w swoim czasie rzuci palenie i e ta wanie okoliczno uratowaa nard niemiecki. 6 e gdyby nie wykaza dostatecznej siy woli, by zerwa z naogiem, nard niemiecki by nie ocala... Podobny punkt widzenia reprezentowa Trocki. Wszystkie jego prace i artykuy to jedno wielkie zawoa nie: O, przywrcie mi miejsce na szczycie! Beze mnie zginiecie!"... Trocki w aden sposb nie potrafi sobie wyobrazi rewolucji wiatowej bez siebie jako jej naj wyszego wodza. Kade posunicie Stalina wydawao mu si gupie i bezsensowne, a sam Stalin, wedle jego sw, by wyjtkow miernot". Jzef Wissarionowicz, jak uwaa Trocki, kierowa wielkie dzieo w niewaci w stron, zboczy z kursu. Kady jednak, kto znalazby si u szczytu wadzy, w oczach Trockiego byby gup cem, odstpc, zdrajc szlachetnej sprawy, miernot, biurokrat itd.
6

Zastolnijje rozgowory Gttlera. op. cit, zapis z 11 marca 1942.

58

OSTATNIA REPUBLIKA

Artykuy Trockiego na temat odchodzenia Stalina od idei rewolucji wiatowej to aosne skargi tego, ktry wszystko utraci. Nie warto przywizywa do nich wagi.

J-^woje wybitnych rosyjskich historykw, Jurij Djakow i Tatiana Buszujewa, opublikowao wstrzsajc ksik: Nazistowski miecz wykuwano w ZSRR". 7 Ten efektowny i pojemny tytu zawiera waciwie ca tre dziea. Znajdziemy w ksice prawie czterysta stronic niepodwaalnych dowodw na to, e Stalin przygotowy wa Niemcy do wojny. Bez jego pomocy Niemcy nie zdo ayby si uzbroi, rozgromi Europy i napa na ZSRR. W stalinowskim panie co nawalio, co poszo nie tak, jak powinno. Niemcy, uzbrojone przez ZSRR, wanie Zwizek Radziecki zaatakoway. Nie po to przecie je wyposaylimy! W jakim punkcie Stalin si przeliczy. Zasza j a k a pomyka. Ale gdzie konkretnie? Ksika Djakowa i Buszewej ma t zalet, e zmusza do mylenia. Czowiek zamyka j po przeczytaniu ostat niej strony, odkada, ale tytu wci ma przed oczami. Budzi si w nocy i od razu sobie przypomina: nazistow ski miecz wykuto w ZSRR! I zadaje sobie pytanie: po co? Nad czyj gow mia zawisn? Odpowiedzi naley szuka w Metn Kampf, w rozdziale XIII: Powinnimy byli wzi tekst Traktatu Wersalskiego i systematycznie punkt po punkcie wyjania go naj szerszym masom narodu. Naszym obowizkiem byo do prowadzi do tego, by 60 milionw Niemcw - mczyzn i kobiet, dorosych i dzieci, wszyscy co do jednego - po czuo w gbi serca wstyd, e doszo do podpisania tego traktatu. Powinnimy byli osign to, eby te 60 milio nw znienawidzio w grabieczy traktat ca dusz, e by ta gorca nienawi zahartowaa wol narodu i prze kua j w jedno wsplne zawoanie: Dajcie n a m znowu bro do rki!".
7 J, Djakow. T. Buszujewa. Nacystskg miecz kowaisja w SSSR. Moskwa 1992. 59

WIKTOR

SUWOROW

Wanie o tym marzy towarzysz Lenin: eby znalaz si kto, kto... No wic znalaz si. Traktat Wersalski nie tylko skazywa Niemcy na pace nie olbrzymich sum Francji, ale te zabrania im posia dania zakupywania, konstruowania, testowania 1 pro dukcji broni ofensywnej oraz zdecydowanie ogranicza uzbrojenie defensywne i liczebno armii. Kiedy zatem komunici twierdz, e Stalin jakoby od egna si od idei rewolucji wiatowej, radz im jeszcze raz przeczyta ksik Djakowa i Buszewej. Oto na przy kad poufny raport Unszlichta z 31 grudnia 1926 roku, zoony towarzyszowi Stalinowi, na temat tajnej pomocy udzielanej Niemcom: ...jest rzecz konieczn posiadanie absolutnie zakonspirowanej bazy dla nielegalnego uz brojenia*. 8 Jeli porwnamy to, co mwi Lenin, pisa Hitler i ro bi Stalin, odechciewa si broni tezy, jakoby Stalin wyrzek si idei rewolucji wiatowej. Po prostu Trocki przygotowywa wiat do rewolucji, szermujc hasami i bojowymi wezwaniami, rozsnuwa jc wszem i wobec plany, do ktrych realizacji brako mu si, rodkw i moliwoci, Stalin za nie marnowa pary, puszczajc j w gwizdek, lecz dziaa, a wszelkie jego dziaania byy opatrzone klauzul .cile tajne". Do cile tajnych zakwalifikowano te wszystkie elementy dotyczce tworzenia radzieckich kuni, w ktrych wy kuwano nazistowskie miecze... Po dojciu do wadzy w 1933 roku Hitler postanowi zlikwidowa istniejce w Niemczech partie polityczne, pozostawiajc tylko wasn, wiern bez zastrzee jego ideologii. By zgnie przeciwnikw, Hitlerowi potrzebny by pro wokator. Wyznaczono do tej roli sabo rozgarnitego Ho lendra, Marinusa van der Lubbego. Pewnej piknej nocy spon Reichstag. Van der Lubbe wpad w rce policji. Mia jeszcze przy sobie agiew i legitymacj partii komu nistycznej w kieszeni. Wyszo na to, e komunici pod palili Reichstag, a wic Hitler rozgromi Komunistyczn
B

Djakow, Buszujewa. op. ctt.

60

OSTATNIA

REPUBLIKA

Parti Niemiec, a jednoczenie z ni wszystkie pozostae partie. Hitler jednak nie rozumia pewnej prostej rzeczy; e on sam, jako marionetka w rkach Stalina, gra rol niedo rozwinitego van der Lubbego, tyle e na skal wiatow. To on mia roznieci poar drugiej wojny wiatowej, ten wanie, o ktrym marzyli nasi ojcowie i dziadowie, pie wajc podniose pieni. Par lat pniej pochwyc Hitle ra z agwi w rku i osdz hitleryzm w Norymberdze. adnemu z sdziw nie przyjdzie jednak do gowy zada prostego pytania: kto woy w rce Hitlera agiew i na zistowski miecz, wykuty w ZSRR? I poniewa, jak dotd towarzysze komunici nie odpowiedzieli jeszcze na pyta nie, dlaczego ich partia przygotowywaa nazistw do woj ny, my nie moemy uzna za rzecz udowodnion faktu, jakoby Stalin wyrzek si idei rewolucji wiatowej. VI

dejmiemy teraz z pek trzynacie tomw dzie Stali na i przeczytamy je jeszcze raz. Kady, kto je zna. po twierdzi: wszystko, co zostao tam napisane po tak zwa nej Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Padziernikowej, to polemika w jednej kwestii: co to takiego cakowite, a co ostateczne zwycistwo socjalizmu. Zrozumie stalinowsk logik? To nic trudnego. Od dajmy mu sprawiedliwo - pisa jzykiem jasnym i zro zumiaym. Ale nie wszystko jest takie proste, jak si na pierwszy rzut oka wydaje. Zamys Stalina by nastpu jcy: najpierw zbudujemy socjalizm w jednym kraju, potem - rzecz oczywista - na caym wiecie. Cakowite zwycistwo socjalizmu w jednym kraju jest moliwe, ale nie jest to zwycistwo ostateczne. O takim mona mwi jedynie w skali wiatowej. Stalin, naturalnie, nigdy w praktyce nie doprowadzi do marksistowskiego stadium absolutnego zezwierzce nia: nie zniszczy rodziny, nie dopuci do wsplnego ..uytkowania" kobiet, nie odda dzieci pastwu, w lagro wej armii pracy zatrudniona bya jedynie dziesita cz ludnoci, podczas gdy Marks chcia, by byli tam wcieleni
61

WIKTOR SUWOROW

wszyscy i na zawsze. Socjalizm Stalina by maksymalnie zagodzon wersj marksizmu - czyli socjalizmem z ludzk twarz. Mimo to jednak, bez wzgldu na niemal karygodn agodno i ludzki wymiar, pozostawa mar ksizmem i socjalizmem. Marks sformuowa swj pro gram jasno: likwidacja wszelkiej wasnoci prywatnej. Od tego punktu Stalin nie odstpi, istotnie znis was no prywatn. A obozy koncentracyjne byy nieuchron n konsekwencj jej zlikwidowania. Zbudowawszy jednake peny socjalizm w jednym kraju Stalin wiedzia, e kady kontakt jego poddanych ze zgubnym wpywem zagranicy rodzi wrogw reimu. Przyszo pokazaa, e wasna crka wodza przy pierw szej nadarzajcej si okazji bez namysu z niej skorzy staa. Bya gotowa osiedli si gdziekolwiek, byle nie w ojczynie wiatowego proletariatu. Nie bdziemy roztrzsa problemu, czy Stalin odstpi od idei rewolucji wiatowej, czy te nie. Postawmy sobie inne pytanie: czy Jzef Wissarionowicz mg wyrzec si tej idei, wiedzc, e dugotrwaa egzystencja w ssiedz twie normalnych krajw nie wchodzi w gr? Gdyby na wet chcia odegna si od rewolucji wiatowej, i tak nie mgby tego uczyni, gdy rwnaoby si to klsce i sa mobjstwu. A zatem wcale si owej idei nie wyrzek. Powtarza wyranie i z naciskiem: Ostateczne zwyci stwo socjalizmu w sensie penej gwarancji braku po wrotu do stosunkw buruazyjnych moliwe jest jedy nie w skali wiatowej". 9 Oto co pisze mj krytyk Gabriel Gorodecki: Suworow pragnie udowodni, e zewntrzna polityka Zwizku Ra dzieckiego opieraa si cakowicie na ideologii i marksi stowskich dogmatach, ktrych celem bya zawsze rewo lucja wiatowa. Nie bierze on zupenie pod uwag inte resw narodowych". 1 0 O jakich interesach narodowych mowa? W toku samej tylko kolektywizacji w Zwizku Radzieckim zgino wicej ludzi, ni w czasie pierwszej wojny wiatowej we wszyst9

Prawda". 14 lutego 1938. G. Gorodecki. Mif 'Ledokola; Moskwa 1995. s. 19.

1<(

62

OSTATNIA REPUBLIKA

kich krajach, ktre bray w niej udzia. Kolektywizacja bya drug wojn wiatow, wypowiedzian mojemu na rodowi. I kiedy kto mwi: 1 wrzenia 1939 roku Hitler rozpocz...", odpowiadam: 19 sierpnia 1939 roku Stalin rozpocz drug wojn wiatow przeciwko narodom Eu ropy". A jeli zagbi si w t spraw, dojdziemy do wnio sku, e drug wojn wiatow rozpoczli komunici w ro ku 1930, wydajc j chopstwu Rosji, Ukrainy, Biaorusi, W 1939 roku wojna ta obja rwnie kraje ssiednie. Sprbujcie z punktu widzenia interesw narodowych wyjani sens wojny wydanej wasnemu narodowi, spr bujcie wytumaczy powd unicestwienia milionw naj pracowitszych jego przedstawicieli, stanowicych praw dziwy kociec narodu, bezlitosne wytrzebienie tych, kt rzy cay nard ywi. Nie mwic ju o tym, e silny i zahartowany gospodarz, to zawsze dobry onierz. Pod krelam: zawsze. Kiedy wic wojn radziecko-niemieck - co jest oczywistym nieporozumieniem - nazywa si wielk" i narodow", musz si sprzeciwi: to kolekty wizacja bya komunistyczn, antynarodow wojn maj c wyniszczy, unicestwi raz na zawsze obrocw ojczy zny. Wojna w Europie bya tylko jej kontynuacj, ktra obja naszych bliszych i dalszych ssiadw. Jedynie z punktu widzenia rewolucji wiatowej poczy nania Stalina s wytumaczalne i zrozumiae: wolnemu chopstwu rewolucja wiatowa nie jest potrzebna, wa nie wolne chopstwo sprzeciwioby si sowietyzacji Etio pii i Antarktydy, jako e za Komiiitern i jego awanturni cze poczynania przychodzi paci i przelewa krew wa nie chopom. Dlatego te towarzysz Stalin postanowi zama rosyj skie chopstwo, a co za tym idzie, cay nard, eby nikt nie przeciwstawia si przyczaniu nowych republik do niezachwianego w swej sile zwizku. I wszystko to zgod nie z zasad: najpierw w jednym kraju, potem - w skali wiatowej! Interesujce pod wzgldem wewntrznej logiki s wy wody pana Gorodeckiego: kiedy Stalin chcia, kierowa si ideologi marksistowsk, kiedy za nie chcia, mia na celu interes narodowy. 63

WIKTOR SUWOROW

Nieprawda, Stalin nie mia takiej swobody wyboru. Sprawiedliwo spoeczna nakazywaa nacjonalizacj, nacjonalizacja oznaczaa biurokracj, a to pocigao za sob masowy exodus ludnoci i konieczno zamknicia granic na cztery spusty. Zamknite szczelnie granice powodoway samoizolaej, oderwanie si od wiatowej cywilizacji i nieuchronne pozostawanie w tyle: zaczyna limy dusi si we wasnym sosie, tracilimy kontakt z innymi, z najnowszymi osigniciami wiatowej nauki, techniki i kultury, bylimy zmuszeni sami dokonywa naszych sierminych wynalazkw i innowacji. W nor malnym wiecie nowe odkrycie naukowe szybko stawao si dobrem powszechnym, kraje bogaciy si, wymienia jc dobra i dowiadczenia, a my tymczasem musielimy sami konstruowa rowery... To pozostawanie w tyle bu dzio w masach niezadowolenie z istniejcego porzdku i polityki wadz. Wszyscy przywdcy, ktrzy wkroczyli na t drog, byli po prostu zmuszeni stpa po ladach Stalina. Koniecz noci stawaa si wojna z tymi, co yli w szczciu i dostatku, oraz unicestwienie ich. Optymista Mao mia prosty wybr: albo komunistyczne Chiny rozptaj woj n jdrow i poowa ludzkoci zginie, albo te upadnie chiski komunizm. Fidel Castro musia posya kuba skie wojska, by walczyy w Angoli i zacz tam wprowa dza rzdy biurokracji (prosz o wyjanienie, gdzie tu interes narodowy Kuby), albo jego reim by run. A wic jedno z dwojga: albo interes narodowy, wol no dla kadego obywatela i powszechny dobrobyt, al bo nieubagany marsz do ostatecznego zwycistwa. Tyle tylko, e mona kroczy do zwycistw bez wytchnienia, lub te pozwala sobie co jaki czas na odpoczynek. Stalin wybra t drug ewentualno. Wiedzia jed nak, e chwile wytchnienia nie mog by zbyt dugie, e Zachd zdemoralizuje n a s swoimi fokstrotami i tangami {i mia racj!). Mona to porwna do nowotworu - albo organizm zwalczy komrki rakowe \ przeyje, albo rak stoczy cay organizm. Komunici uwaali si za zdrowy organizm, a wszystkie normalne pastwa - za nowo twr, ktry naley zniszczy... Nie bd si spiera, kto 64

OSTATNIA REPUBLIKA

naprawd by zdrowym organizmem, a kto rakiem. Ale wspistnienie nie wchodzio w gr. Racj mia towa rzysz Lenin - albo jedno, albo drugie. Dlatego stalinowski okres wytchnienia trwa do poczt kw 1939 roku. eby to zrozumie, warto przewertowa gazety z tamtego okresu. Zwizek Radziecki y w oczeki waniu wielkich wydarze. XVIII zjazd WKPtb) przebiega w poczuciu nieuchronnoci wojny wyzwoleczej, ktra ju wkrtce miaa nastpi. Genera porucznik obaczow by uczestnikiem tego bojowo nastawionego zgromadzenia. Oto jak wspomina dzie 10 marca 1939 roku: Mino dwadziecia lat od tamtych czasw, kiedy-jeszcze niemal chopiec - staem tutaj na warcie, z dum i zachwytem przypatrujc si delegatom na kongres Kominternu. Teraz na moim miejscu sta inny modzieniec, a ja, przechodzc, pozdrawiaem tego by moe przyszego delegata na wia towy zjazd zwyciskiego komunizmu". 1 1 W tym samym roku ulubieniec Stalina Konstanty Si monw w sztuce Chopiec z naszego miasta" przedsta wia bitw wojsk radzieckich z japosk 6. Armi nad Chachyn-goem: Ty mylisz teraz o ostatniej sopce, a ja o ostatnim faszycie. Myl o nim od dawna, jesz cze od czasw Madrytu. [...1 W ostatnim faszystowskim miecie ten ostatni faszysta podniesie rce w gecie ka pitulacji na widok czogu, na ktrym bdzie opotaa czerwona, wanie czerwona flaga". 1 2 Simonw pisa te sowa, kiedy nie mielimy wsplnej granicy z Niemcami, wic nie mogy one na nas napa, zwaszcza znienacka. Pisa je, gdy Ribbentrop lecia do Moskwy, eby podpisa z ZSRR pakt o nieagresji; potem towarzysz Stalin uciska go i przyrzek mu wieczn przyja. Nie istnia jeszcze wwczas plan Barbarossa. Ostatnim faszystowskim miastem" mogy by wtedy nie tylko Kolonia czy Monachium, Neapol czy Palermo, Bar celona czy Lizbona, ale i Addis Abeba, Luanda, Trypolis. naszym celem nie bya wwczas obrona wasnej ojczy zny, lecz podbicie ostatniego faszystowskiego miasta".
11 13

. obaczow. Trudnymi dorogami. Moskwa 1960. s. 97. K. Simonw. Chopiec z naszego-miasta". Warszawa 1949.

'-'Ostatni* republika

WIKTOR

SUWOROW

I gdyby Konstanty Simonw wyraa wwczas jedynie swoje wasne myli, a nie echa genewskiej linii partii, nie zasuyby na pene kieszenie rubli z Nagrd Stali nowskich. A przecie je otrzymywa. Towarzysz Simo nw dobrze wiedzia, jakich ksiek czasy wymagaj. Marzenie o ostatnim faszystowskim miecie" przypo mina bardzo marzenie Czyngis-chana: do ostatniego mo rza! Rnica tylko w tym, e my nie moglimy sobie pozwoli na zwok, nie moglimy si zatrzyma, cho bymy nawet chcieli. Wanie dlatego towarzysz Stalin kaza zrobi Leninowi wielk gow...

Rozdzia 5

Do ostatniej republiki
Rosja jest prekursork wiatowej federacji republik. Herbert Wells, marzec J9J7

JTTL zatem gow Lenina kazano zrobi du. Bardzo du. Na tyle du, eby mona j byo dojrze z odleg oci stu kilometrw. Do takiej gowy naleao dopasowa tuw odpowied nich rozmiarw. Zaczto obliczenia. Okazao si, e mu siaby by wyszy ni kremlowska wiea Spasska. Ale wie zbudowa atwo. C, wiea to wiea. Co innego towarzysz Lenin. Nie sta przecie jak sup. Ka dy wie, e jedn rk mia wycignit w przd i unie sion. Ta rka zawsze wskazywaa proletariatowi wa ciwy kierunek: Kroczcie suszn drog, towarzysze!". A wic trzeba byo towarzysza Lenina zrobi tak, eby nie sta na baczno, jak dobry wojak Szwejk, ale z rk wskazujc drog w przyszo. Znw zaczto liczy. Rka powinna by rozmiarw solidnego przsa mostu kolejowego. C, most atwo postawi. Most to most, i tyle. Z obu kocw wspiera si 67

'

WIKTOR

SUWOROW

na brzegach. A rka towarzysza Lenina musi zawisn w przestrzeni. W pustce. W nicoci. Nowojorsk Statu Wolnoci atwo byo zbudowa - rka z pochodni nie mal pionowo wznosi si ku grze. Podobnie z posgiem Chrystusa na grze w Rio de Janeiro - figura ma rce rozoone, pozostaje w rwnowadze. A towarzysz Lenin lubi wyciga do przodu jedn rk. Tylko w takiej po zie wolno go byo przedstawia. Inynierowie pogwkowali i doszli do wniosku: to si da zrobi, tysictonow przeciwwag umieci si we wntrz posgu. Powsta jednak nowy problem -jaki kierunek powinna wskazywa Leninowska rka? Zachd? Wschd? A moe poudnie. Ocean Indyjski, w ktrym naleao skpa ko pyta czerwonych rumakw? W ktr stron ma by skie rowana? Zdecydowano, co nastpuje: nasz ide jest rewolucja wiatowa, cay wiat bdzie do nas nalea. Dlatego Lenin powinien wskazywa cay wiat. A poza tym drog do le pszego jutra. Dlatego pod posgiem naleao umieci sil nik elektryczny (lub dwa, a moe i sto, jeli zajdzie potrze ba) tak, aby statua stae moga si obraca. Gdy na wschodzie wzejdzie soce - Lenin bdzie wskazywa ten kierunek. Gdy soce zacznie si przesuwa po niebie, rka Lenina pody za nim. W cigu dwudziestu czterech godzin posg wykona peny obrt. I tak w kko. Okrcaj si, obracaj Iljiczu! Przez wieki! Przez tysiclecia! Zawsze! Jednake problemy inynierw wcale si na tym nie skoczyy, przeciwnie - dopiero si zaczy. Nie mona przecie posgu Lenina postawi ot tak, po prostu, na ziemi. Wykluczone. Naley go ustawi na odpowiednim postumencie. Jeli sama posta Lenina bdzie przewy szaa wiee kremlowskie, jaki wobec tego powinien by postument? Wysokoci stu metrw? Dwustu? Trzystu? Oczywicie, e nie. Trzysta metrw, to za mao. Tyle Uczy wiea Eiffla w Paryu. A wic postument, rzecz jas na, rnusi by wyszy. I dopiero na nim naley ustawi posg, obracajcy si niby kurek na ratuszowej wiey. Co wspaniaego - najwysza budowla wiata, a na jej szczycie Lenin, niby zoty kur. 68

We wntrzu gigantycznego postumentu postanowiono urzdzi Muzeum wiatowej Rewolucji, umieci naj wiksz bibliotek wiata. Instytut Marksa i Engelsa, osobno - Instytut Lenina, kluby robotnicze i wielkie au dytorium, ma si rozumie, najwiksze na wiecie... Pomieszczenia i schody zaprojektowano z czerwone go, biaego i czarnego granitu, z biaego i rowego mar muru, malachitu i labradorytu. A jeli pod sufitem wiel kiej sali przepali si arwka - j a k j wymieni na wy sokoci siedemdziesiciu metrw? I znajdowano rozwizania. Szatnie miay funkcjono wa tamowo, obliczone na dziesitki tysicy osb. Wrzucasz eton do otworu i twoje palto w okamgnieniu pojawia si przed tob. W salach restauracyjnych wy strj, ma si rozumie, w ludowym stylu bratnich repub lik, a i kuchnia wedle najlepszych tradycji - rosyjska, ukraiska, polska, niemiecka, woska, francuska... Wie le jeszcze atrakcji miao si znajdowa wewntrz gigan tycznego postumentu - bufety, pomieszczenia rekreacyj ne itp., itd. Postanowiono te podcign do tego miejsca lini metra, by z podziemnej stacji pasaerowie wysiadali wprost w przepych marmurowych ozdb, w olepiajc, rozmigotan wiatem jasno, w sam rodek najwspa nialszej budowli wiata... Wszystko to razem miao nosi nazw Paacu Rad, W skrcie DS - czyli Dworiec Sowietw. Ludzie zdyli ochrzci ten projekt wie Babel.

OSTATNIA REPUBLIKA

iejsce dla Paacu Rad wybrano naprawd pikne. Dawniej tu obok Kremla, nad rzek Moskw, krlowaa ogromna witynia Chrystusa Zbawiciela. wityni wznosili przez p wieku najwspanialsi rosyjscy mistrzo wie, zdobili wielcy malarze i rzebiarze. Budowla po wstawaa za ciko wypracowane kopiejki rosyjskich chopw, robotnikw, nauczycieli i kramarzy, artystw i onierzy, za pienidze bogatego kupiectwa i szlachty. witynia Chrystusa Zbawiciela bya symbolem Rosji. Stanowia wotum, dar wdzicznoci dla Boga za urato69

WIKTOR SUWOROW

wanie kraju w wojnie napoleoskiej. Pod cerkiew towa rzysze komunici podoyli odpowiedni ilo dynamitu - i wysadzili wityni w powietrze. Wanie na ruinach tego symbolu Rosji postanowiono wznie nowy - symbol Zwizku Radzieckiego. Komunici nie uznawali pojcia ojczyzny ani wojny napoleoskiej jako narodowego zrywu. Na miejscu zbu rzonego symbolu w centrum Moskwy wydzielono teren pod budow i wykopano fundamenty. Wkopano w grunt tysice ton nierdzewnej stali (specstal DS), wlano dziesitki tysicy ton betonu (spec-beton DS) - i wzniesiono niebotyczny szkielet budynku. Uruchomiono specjalne zakady, ktre produkoway najlepszy w wiecie bkitny cement. W Magnitogorsku specjalna walcarka obrabiaa precyzyjnie, starannie za projektowane stalowe konstrukcje. Na kad pojedyn cz pionow cz gigantycznego szkieletu zuywano trzysta tysicy ton najlepszej stali. Mona by z niej wy produkowa dziesi tysicy czogw T-34 i wyposay dziesi armii pancernych. Powsta te kombinat, w ktrym zastosowano specjaln technologi obrbki drewna, eby byo niepalne i nie ust powao trwaoci metalowi. Inny kombinat wyrabia z te go drewna wieczne, niezniszczalne meble dla Paacu Rad. Byy te zakady, gdzie produkowano pyty marmuro we na okadziny wewntrz pomieszcze. W innej fabryce ciosano bloki granitu i oblicowanie cian zewntrznych. W Kirgizji, w gbi niedostpnych lasw, zahuczay topo ry, zajczay piy: winiowie cinali stuletnie drzewa orzechowe. Ze wszystkich stron Zwizku Radzieckiego jechay do Moskwy pocigi towarowe, wyadowane drew nem cedrowym, czarn dbin, bukiem, brzoz karel sk, orzechem - na boazerie do salonw! Na Uralu winiowie szlifowali malachity. U dnieprzaskich poro hw wyrbywali bryy granitu. A do Moskwy cignito najlepszych specjalistw z ca ego kraju - od toczenia w brzie i od kucia w srebrze, od rzebienia w drewnie i marmurze, od tkania dywa nw, dmuchania szkl, szlifowania krysztaw, koronek, wyszywania... 70

OSTATNIA

REPUBLIKA

TT lipca 1941 roku wszystkie prace na budowie Paacu Rad przerwano. Niebawem cay potencja techniczny skierowano do wznoszenia umocnie obronnych. Prze rzucono tam rwnie setki tysicy ton j u przygotowa nych materiaw. Cement - do budowy staych stano wisk ogniowych. Sta, jak wiadomo zawsze jest na woj nie potrzebna. Specjalnie utwardzone drewno - do produkcji myliwcw aGG-3. Szkielet Paacu Rad roze brano. Wiadomo: burzy si szybciej, ni buduje. W padzierniku 1941 roku tysice budowniczych Pa acu wcielono do dywizji pospolitego ruszenia i popdzo no przeciw czogom. Najlepsi rosyjscy fachowcy - insta latorzy, spawacze, szklarze, najwyszej klasy snycerze i szlifierze m a r m u r u - wszyscy polegli na zanieonych przedpolach Moskwy. Po wojnie kilkakrotnie rozpoczynano na nowo prace przy Paacu Zjazdw, ale zawsze je przerywano. W 1956 roku, na XX zjedzie partii Chruszczow demaskowa Stalina; Nie baczc na podjt przed trzydziestu laty decyzj zbudowania Paacu Rad, jako swego rodzaju pomnika na cze Wodzimierza Iljicza, budynku nie wzniesiono, prace wci odkadano i stopniowo zaczto zapomina o projekcie". 1 Sala zareagowaa okrzykami oburzenia. No c, skoro temat Paacu Rad ponownie wypyn, jeli potpiono Stalina za to, e nie dokoczy! dziea, naleao zabra si samemu do roboty. W czym prob lem? Fundament przecie zosta. I to fundament uni kalny, pywajcy, w formie ogromnej czaszy, ktry moe sta na kadym gruncie, a cilej mwic, pywa po nim, niczym talerz w korycie. Takiemu fundamentowi nie zagraaj adne trzsienia ziemi. A wic skoro Stalin nie ukoczy budowy Paacu Rad, pozostawiajc jedynie niezwyky fundament, naleao podj wielkie dzieo. Ale Chruszczow nie dokoczy budowli. Przyszym po koleniom te nie pozostawi takiej moliwoci - poleci
! N. C h r u s z c z o w . O kulcie j e d n o s t k i i j e g o n a s t p s l w a c h " , wyd. KC PZPR. W a r s z a w a 1 9 5 6 .

71

WIKTOR

SUWOHOW

gigantyczny talerz fundamentu zala wod, a wok po budowa szatnie. W ten sposb powsta najwikszy na wiecie odkryty basen pywacki. Doskonay pomys, tyle e zim taki basen musi za marzn. Ale nie w ZSRR. Postanowiono basen podgrzewa. I zrealizowano ten zamys. Ile trzeba zuy energii na to, eby w Moskwie w lu tym podgrzewa najwikszy na wiecie basen pywacki? I eby noc woda w nim take nie styga? Szczerze m wic, nie wiem. I chyba nikt nie wie. Ale kto by u n a s Uczy kopiejki podatnika? Kady kapitalista na podobnym interesie szybko by splajtowa. Dlatego w kapitalizmie durnie dugo nie utrzymuj si w biznesie. Podje jedn gupi decyzj - i jeste zaatwiony. Socjalizm to system o niebo le pszy, pozwala na podjcie dosownie kadej decyzji, jaka komukolwiek przyjdzie do gowy. W kapitalizmie wyka da si swoje wasne pienidze, w socjalizmie - wsplne. Pastwowe. A wic niczyje. A propos niczyich pienidzy: na kijowskim stadionie w samym centrum miasta, dawno temu zbudowano skoczni narciarsk. Wedug standardw wiatowych. Tyle, e ze wzgldw oszczdnociowych skoczni tak wyprofilowano, e skoczek moe wyldowa tylko na awkach dla publicznoci. Innej moliwoci nie ma. Dla tego te skocznia przez dziesitki lat dumnie growaa nad miastem, ale nie znaleli si adni amatorzy sko kw. W Warszawie natomiast zbudowano gigantyczny stadion, obecnie nieuytkowany, tak wielki, e mona by tam posadzi chyba wszystkich mieszkacw pols kiej stolicy. Na tym stadionie funkcjonuje obecnie ro syjski bazar. Obywatele byego ZSRR sprzedaj tam Or dery Chway i Wojny Ojczynianej, medale Za wyzwole nie Warszawy", Za zdobycie Berlina" i Za zwycistwo nad Niemcami". To wspaniae targowisko. Bogate. Ale wrmy jeszcze do wadzy ludu. Nie odbiegajmy od tematu, czyli najwikszego na wiecie odkrytego basenu pywackiego. Bywao, e przemierza czowiek Moskw, 72

OSTATNIA REPUBLIKA

nieg mu skrzypia pod nogami, a basen bucha kbami pary niczym Wezuwiusz nad Neapolem. Szybko si oka zao, e owa wilgo szkodzi obrazom w muzeum na Wochonce i przynosi ogromne straty w ssiednich kwarta ach. W caej okolicy byskawicznie ulegaj korozji prze wody elektryczne, metalowe ogrodzenia, kominy i dachy. Sowem, chruszczowowski pomys wykorzystania funda mentu Paacu Rad w charakterze basenu jako si nie sprawdzi. I oto zagadka dla historykw: dlaczego nie powrcono do realizacji wspaniaego zamierzenia? Czemu nie zbu dowano Paacu Rad?

IV yszy si gosy, e grunt tam jest zbyt mikki. Istot nie, to prawda. Ale przecie specjalici ju w XIX wieku umieli sobie poradzi z tym problemem, wznoszc wi tyni Chrystusa Zbawiciela. I witynia niewzruszenie staa. Potne cerkwie Petersburga take nie zostay pobudowane na granitowym podou. Rzymskie Kolose um wzniesiono na bagnach, stoi ju tysic lat i bdzie sta jeszcze tysice, jeli nie znajdzie si jaki nowy mdrzec, ktry poleci je zburzy, jak Stalin kaza zbu rzy wityni Chrystusa Zbawiciela.

W Londynie katedr witego Pawa wzniesiono na terenach bagiennych, podobnie zreszt jak cae miasto. Istotnie, Paac Rad mia by najwiksz i najokazalsz budowl na wiecie, ale przecie technika budowlana od czasw wzniesienia Koloseum posza naprzd. No i nie bez powodu wspomniaem o pywajcym fundamencie. Stalinowscy budowniczowie nie byli w ciemi bici, nie zamierzali wesprze Paacu na palach, lecz na gigan tycznym talerzu, o masie wielu tysicy ton. Historia o zbyt grzskim gruncie zostaa wymylona pniej. Gdyby budowniczowie orzekli, e nie mona na nim postawi Paacu, i gdyby przerwano prace, mogliby my uzna t przyczyn za rzeczywist. Ale ani w roku 1940, ani w 1941 nie zgaszano tego rodzaju zastrzee. Paac budowano w rekordowym wrcz tempie. Czy mona

WIKTOR

SUWOROW

uzna za powd przerwania prac okoliczno, o ktrej sami budowniczowie nawet nie wspomnieli? Zreszt jeli grunt okaza si nieodpowiedni, mona byo wyznaczy inne miejsce pod budow tego obiektu. C to za problem! Kujbyszewsk elektrowni wodn zaczto budowa w jed nym miejscu, potem wybrano inne. Uniwersytet Moskiew ski chciano wznosi na skarpie, ale z oblicze wyniko, e zabudowania spezn do rzeki. W wybranym pocztkowo miejscu wygldayby bardzo efektownie, odsunito je jed nak dalej od brzegu. Tak samo mona byo postpi w przypadku Paacu Rad, Zlokalizowa go choby na Woroblowych Wzgrzach, czy w Ostanklnie, grunt tam jest odpowiedni, pisetmetrowej wysokoci wie telewizyjn ustawiono na fundamencie jak spodeczek. A moe Paac Rad trzeba byo w ogle zbudowa poza Moskw? Nie przypadkiem wspomniaem o warsza wskim stadionie, kijowskiej skoczni i moskiewskim We zuwiuszu - nasz kraj jest bogaty, z pienidzmi si nie liczy, jak to w socjalizmie, kiedy s niczyje. Kto by sobie tym gow zawraca? 1 po co? Osobicie uwaam, e wstrzymanie budowy Paacu Rad nie nastpio ani z przyczyn technicznych, ani fi nansowych. A moe towarzyszowi Stalinowi co si odmienio? Nie o to chodzi. Po wojnie na polecenie Stalina zbudo wano w Moskwie najwikszy na wiecie gmach uniwer sytetu. Oczywicie, trudno porwnywa Pastwowy Uni wersytet Moskiewski z Paacem Rad. To tak jakby po rwna kociaka z tygrysem. Chc po prostu podkreli, e upodobanie Stalina do monumentalnych budowli nie ulego zmianie. Gdyby poy duej, ca Moskw kazaby przebudowa w tym stylu. I nie tylko Moskw. Wzorem stolicy poszedby cay kraj, a nastpnie zwyciski marsz stalinowskiej architektury przekroczyby jej granice, opierajc si o Warszaw i Pekin. Wci nie ucichaj spory na temat przyczyn przerwa nia budowy Paacu. A przyczyna jest bardzo prosta. Ta sama, dla ktrej Stalin odmwi przyjcia defilady zwycistwa i noszenia odznacze przyznanych mu w 1945 roku. 74

OSTATNIA REPUBLIKA

eby t przyczyn zrozumie, trzeba sobie po prostu uwiadomi, jaki by eel budowy Paacu Rad t jego prze znaczenie.

Aidziesit lat temu w stolicy hitlerowskich Niemiec specjalnie oddziay budowlane nagle zaczy wyburza kwartay starej miejskiej zabudowy. By to pocztek wiel kiej akcji rekonstrukcji Berlina. (...1 Rodzi si pytanie, stolic jakiego Imperium, czy raczej imperialnych teryto riw mia si sta nowy Berlin. Odpowied nie budzi wtpliwoci. Chodzio o terytorium nowych Niemiec po zwycistwie w Blitzkriegu, ktre zapewnioby Rzeszy pa nowanie nad caym wiatem. W programie monumental nej propagandy ideologicznej faszyzmu znajdowa si plan "Wielkiego Piercienia Chway. Na obrzeach no wych granic Niemiec (wschd-zachd od Oceanu Atlan tyckiego do Uralu, pnoc-poudnie - od Norwegii do Afryki Pnocnej) miay zosta wzniesione gigantyczne obeliski, mauzolea, wiee, kurhany i zamki, w takiej od legoci od siebie, by byy wzajem widoczne. [...] J a k wiemy z historii, tego rodzaju propagandowe przedsi wzicia, wymagajce olbrzymich nakadw finansowych i wielkiego wysiku architektw i artystw, byy chara kterystyczne dla systemw totalitarnych. Przypomnijmy sobie chociaby piramidy egipskie. (...] W latach trzy dziestych sztuka III Rzeszy nie moga nie mie cech wsplnych z oficjaln sztuk innych systemw totalitar nych. By to po prostu znak czasu. W takich krajach jak Wochy, Grecja, Hiszpania, Polska i nawet Francja, spo tykamy si wic z recydyw tego rodzaju sztuki." Ten obszerny cytat pochodzi z mojego ulubionego cza sopisma Wojenno-istoriczeskij urna", a Ani autor artykuu, ani redaktor nie zauwayli sprzecznoci - jednym tchem napisano tu, e Hitler zmierza opanowa cay wiat, a dalej, e pragn nowe granice Tysicletniej Rzeszy wytyczy monumentalnymi
2

-Wojenno-lstortczesky urnai", nr 7/1989. s. 95-96.

75

WIKTOR

SUWOROW

pomnikami. O jakich granicach mowa, skoro cay wiat mia nalee do nazistw? Z kim nowe imperium mogo by graniczy? Reszt tekstu naley po prostu traktowa komunis tycznie. Chocia, prawd mwic, czytajc wspomniany arty ku po raz pierwszy, wcale si nie ubawiem. Autor utrzy muje, e hitlerowskie Niemcy byy naladowanym orod kiem monumentalnej architektury, ktra stanowia symbol de do ustanowienia wiatowego mocarstwa, i e w innych krajach, gdzie panowa system totalitarny - we Francji, Grecji, Polsce - rozwijaa si sztuka archi tektoniczna wzorowana na hitlerowskiej. Wci czeka em, e autor wymieni zaraz, za chwil jeszcze jeden kraj... No jasne, we Francji, Polsce, Grecji panowa system totalitarny. Architektura tych krajw stanowia odbicie agresywnych de. Grecja w wieku XX miaa istotnie wielkie zakusy. Ale przecie istniay rwnie kraje o nader agodnym ustroju oraz okrelonych ambicjach geopoli tycznych, i ich architektura rwnie je odzwierciedlaa... Spodziewaem si, e poruszywszy temat przebudowy Berlina, autor wspomni o rekonstrukcji na wielk skal jeszcze jakiej stolicy. Sdziem, e jeli, majc na myli Berlin, pyta: stolic jakiego imperium?...", to postawi rwnie kolejne pytania. Zgadzam si, e monumentalna architektura Berlina jest wiadectwem zaborczych planw Hitlera - przysze mu mocarstwu potrzebna bya zbudowana ze stosow nym rozmachem stolica. Mam jednak wraenie, e warto wrci do wasnych baranw. Czy nie czas na to, aby wspomnie o przebu dowie naszej, radzieckiej stolicy? I zada pytanie: stolicjakiego imperium chcia Stalin uczyni Moskw?

grudnia 1922 roku utworzono Zwizek Socjalis tycznych Republik Radzieckich. W nazwie tej nie znaj dziemy adnych narodowych ani geograficznych ograni76

30

OSTATNIA REPUBLIKA

cze. Zgodnie z zamysem twrcw tego organizmu pa stwowego, powinien on si rozszerzy na cay wiat. Godem ZSRR staa si kula ziemska z naoonymi na ni symbolami komunizmu. Wanie w dniu utworzenia ZSRR wystpi Siergiej Kirw i wysun projekt wznie sienia Paacu Rad. Jego symbolik wyjani nastpuj co: Ten gmach powinien sta si widomym znakiem przyszej potgi, triumfu komunizmu nie tylko u nas, 3 ale i na Zachodzie". Po czym sprecyzowa: Paac Rad naley zbudowa po to, eby wanie tam wcieli w skad Zwizku Radzieckiego ostatni republik. Nikt wwczas nie przewidywa, jaka to mianowicie re publika wejdzie ostatecznie w skad ZSRR: Argentyska Socjalistyczna Republika Radziecka, czy moe Urugwaj ska SRR. ale wszyscy wierzyli mocno, e kiedy przyjmie my je do bratniej rodziny republik. Dlatego wic posta nowiono zbudowa Paac Rad. Trzynacie miesicy pniej umar Lenin. W przem wieniu Na zgon Lenina" towarzysz Stalin lubowa so lennie: Odchodzc od nas nakaza nam towarzysz Lenin wzmacnia i rozszerza Zwizek Republik. Przysigamy ci, towarzyszu Leninie, e wykonamy z honorem rwnie i ten twj nakaz!". 4 Przyrzeczenie Stalina miao sta si fundamentalnym motywem decyzji o budowie Paacu Rad. Te wanie sowa zamierzano wyku wielkimi lite rami na cianach gwnego audytorium. Sam Paac mia by pomnikiem ku czci Lenina. Ale tak si tylko zdawao na pierwszy rzut oka. Zamys by nieco inny. Marksowi i Engelsowi - teoretykom, twrcom podstaw idei komu nistycznej - planowano postawi ogromne pomniki u wejcia. Tak, ogromne, gigantyczne, ale w porwnaniu ze stumetrowej wysokoci statu Lenina - niepozorne. Lenin by bowiem praktykiem, Lenin zacz teori wpro wadza w ycie, stworzy raj, krain szczliwoci obej mujc szst cz wiata, a wic zasuy na stosow nych rozmiarw pomnik.
! Litieraturnaja gazeta", 29 sierpnia 1990. * 11 Wszechzwizkawy Zjazd Rad. 26 stycznia 1924. [w: I J. Stalin. ..Dziel", t. 1-13, Warszawa 1949-1951. t. 6, s. 57,

77

WIKTOR

SUWOROW

Spraw najistotniejsz jednak w decyzji o budowie Pa acu Rad nie bya wcale pami o Marksie i Engelsie, ani nawet o Leninie, lecz lubowanie Stalina. Monumental na budowla miaa symbolizowa ostateczne zwycistwo komunizmu na wiecie i by widomym znakiem dotrzy mania obietnicy. Kiedy jaki wadca stawia pomnik swemu poprzedni kowi, przede wszystkim wywysza samego siebie, upi ksza swoj stolic, ukazywa poddanym, a take wro gom, wasn potg i bogactwo. Wizerunek Stalina nie znajdowa si jeszcze wwczas na paskorzebach, nie wznoszono Jzefowi Wissarionowiczowi pomnikw, ale ta budowla miaa sta si jego wityni - Stalina, twrcy najwikszego dziea w dzie jach wiata. Towarzysz Stalin przyrzek rozszerza Zwi zek, oto sowa jego przysigi na cianie. Honorowo wy peni zoon obietnic! Oto prawdziwy powd podjcia decyzji o budowie Pa acu Rad. Ciekawe, e jeden z projektw na gmach Paacu Rad zoony w konkursie odwzorowywa z lotu ptaka zarysy wczesnych granic ZSRR. Autorw projektu wymiano. Nie zrozumieli ani istotnej treci swego zadania, ani przeznaczenia Paacu, ani historycznego wyzwania - b dziemy wszak rozszerza terytorium! Nasze granice to cay wiat! Na pytanie, dlaczego Paac Rad nie zosta zbudowany, odpowied jest prosta: dlatego, e Stalin nie dotrzyma zoonego przyrzeczenia. Rozpta wprawdzie drug woj n wiatow, ale po jej zakoczeniu granice pastwa pozostay w przyblieniu takie same, jakie byy w chwili jej rozpoczcia. Stalin wiedzia, e dugotrwae wspistnienie z nor malnymi spoeczestwami jest niemoliwe, a jednak nie potrafi ich unicestwi. Wynik drugiej wojny wiatowej oznacza koniec komunizmu. Bya to klska o wymiarze historycznym. Jej nastpstwem mg by tylko rozpad systemu - wczeniej czy pniej musiao do niego doj. A wic zwycistwo 1945 roku zapowiadao krach komu nizmu w skali wiatowej. 78

OSTATNIA REPUBLIKA

Nigdy by nie doszo do podniosej ceremonii przyjcia ostatniej republiki w skad ZSRR, a wic Paac Rad nie by ju do niczego potrzebny. Rnica midzy ZSRR a hitlerowsk Rzesz sprowa dzaa si do tego, e decyzja o budowie Paacu Rad i przebudowie Moskwy jako przyszej stolicy Wszech wiatowej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej zostaa podjta, zanim jeszcze Adolf Hitler umoczy piro w atra mencie i napisa pierwsz stronic swojej ksiki. I jesz cze jedno: Stalin nie planowa wznoszenia na przyszych granicach monumentalnych zamkw. Wszechwiatowa Socjalistyczna Republika Radziecka miaa by imperium bez granic.

Rozdzia 6

Historia pozostawia nam mao czasu...


Ju sam fakt zaioarcia sojuszu midzy Niemcami i Rosj oznaczaby nieuchronno przyszej wojny, ktrej zakoczenie atwo przewidzie. Taka wojna mogaby oznacza jedynie upadek Niemiec.] Adolf Hitler
1

ade zbrodnicze posunicie Stalina w polityce zagra nicznej, kad podo usprawiedliwiano krtko i pro sto: historia pozostawia n a m zbyt mao czasu! Trzeba byo wygra ten wycig! Na pierwszy rzut oka wszystko si zgadza: jeli Zwizek Radziecki w czerwcu 1941 roku nie by przygotowany do wojny, to w sierpniu roku 1939 - tym bardziej: dlatego towarzysz Stalin poleci towarzy szowi Mootowowi zawrze z Niemcami pakt o nieagresji. Wojenno-isotriczeskij urna" publikuje artyku pod tytuem zoonym z wielkich czerwonych liter: CZY BY
1

A. Hitler, Moja walka", wyd. Scripta Manent, Krosno 1992.

80

OSTATNIA REPUBLIKA

WYBR?" *. J u samo to sformuowanie sugeruje, e nie byo wyboru - Mootow musia podpisa pakt, poniewa nie bylimy przygotowani do wojny i naleao oddali jej rozpoczcie. Zadziwiajca logika, ale nasi marszakowie i generaowie innej nie uznaj. Marszaek Zwizku Ra dzieckiego Achromiejew opublikowa w tyme czasopi mie fundamentalny artyku, w ktrym posuwa si w tej logice jeszcze dalej: ot pakt Ribbentrop-Mootow, kt ry w istocie spowodowa wybuch wojny, to nie po prostu wymuszone przez okolicznoci posunicie ZSRR, doko n a n e po to, by zyska na czasie, lecz przejaw najwysze go humanitaryzmu i obowizku moralnego; kadego, kto zwtpiby w suszno poczyna Stalina, naley uz na za osobnika cakowicie wyzbytego wszelkiego mora le. Oto cytat: Pakt zawarty 23 sierpnia 1923 roku od sun dla ZSRR pocztek wojny o bez maa dwa lata. [...] Gdyby go nie podpisano, Zwizek Radziecki zostaby wcignity w wojn w 1939 roku w sytuacji jeszcze bar dziej dla siebie niedogodnej, ni to miao miejsce w roku 1941. [...] Dlatego wydaje si amoralne..." 3 . Marszaek nie jest w swej opinii odosobniony. piew k o tym, e towarzysz Stalin chcia zyska na czasie, syszymy ju pidziesit pi lat. Wrcimy jeszcze do tej sprawy. Dowiemy si, kto jest autorem owej piewki, cho kady interpretuje j po swojemu. Genera armii Majorw: Zwizek Radziecki zyska prawie dwa lata na przygotowanie si do odparcia agresji". 4 Pisarz Iwan Stadniuk natomiast wypowiada si na amach Prawdy" w tym duchu: c, wymylili jaki tam dyplomatyczny kruczek i zyskali drogocenny miesic! 5 Jeli wierzy Prawdzie", Stalin uwaa niemieck agre sj za nieuchronn i na wszelkie moliwe sposoby stara siej opni: jeszcze o miesic, jeszcze o tydzie... Nic trudnego jednake obali legendy o tym, e historia zostawia nam za mao czasu i e towarzysz Stalin robi,
2 a 4 s

Wojenno -istoriczes kij *W0jenno-tstorlezeskij Wojermo-istoriczeskij Prawda". 22 czerwca

urna urnat fcurnal 1993.

nr 2/1990. nr 4/1991, s. 29. nr 5/1983. s. 36. 81

WIKTOR

SUWOROW

co mg, by cho troch go zyska. W tym celu naley tylko przypomnie, czym Lenin rni si od Hitlera.

omunistyczna Partia Ntemiec stanowia powan si polityczn. Ale si sw opieraa bynajmniej nie na pra cownikach hamburskiej stoczni czy mieszkacach robot niczych dzielnic Berlina lub Zagbia Ruhry. Najwaniej sze rdo siy niemieckich komunistw nie znajdowao si wcale w Niemczech, lecz w komunistycznej Rosji. Zanim jeszcze ideolog narodowego socjalizmu Alfred Rosenberg chwyci za piro, eby napisa swe prace o niszoci sowiaskiej rasy, radzieccy komunici ju unicestwiali cae miliony Sowian. Brygadzici na niezli czonych wyrbach lasu zliczali metry szecienne urob ku winiw Gulagu. I miliony metrw szeciennych drewna szy na eksport, ktry przynosi yw gotwk w dewizach. Uzyskane pienidze pozwalay utrzymywa kompleks wojskowo-przemysowy ZSRR i Komintern sztab rewolucji wiatowej. Najkosztowniejsz sekcj Kominternu bya Komunistyczna Partia Niemiec, jeli oczywicie nie liczy naszej rodzimej WKP(b). Archiwa zostay udostpnione i kady, kto jest ciekaw, moe si przekona, e rdo siy Komunistycznej Partii Niemiec brao pocztek wanie na syberyjskich wyr bach. Oraz w kopalniach zota. Niezachwiana potga eko nomiczna naszych obozw koncentracyjnych stanowia fundament niemieckiego komunizmu. Zostay take re zerwy zota po dynastii Romanoww. Poza tym towarzysze radzieccy wyprzedawali majtek narodowy - bezcenne ikony i dziea wielkich mistrzw renesansu. To by dobry zarobek. Wystarczao rodkw 1 dla nich samych i dla bratnich partii. Ponadto mielimy kolektywizacj. Cho pom zabierano zboe, nic za to nie pacc i wysyano je za granic. Pienidzmi za wyeksportowane zboe partia bol szewicka dzielia si z modszymi siostrami na caym wie cie. Towarzysze radzieccy przywaszczyli sobie rwnie wszystko, co si znajdowao na wybrzeach Morza Czar nego, od carskich paacw po ogrody botaniczne i tereny
82

OSTATNIA REPUBLIKA

myliwskie. Komunici z caego wiata zjedali tam na darmowe wywczasy, by podreperowa nadszarpnite zdrowie. Dowodw nie trzeba daleko szuka, wystarczy po prostu przeczyta ksik Nikoaja Ostrowskiego Jak hartowaa si stal". Ot tak si wanie hartowaa. Wa nie tam, w luksusowych krymskich kurortach. Mielimy wiele atutw, eby przecign na swoj stro n tych, co si jeszcze wahali. Darmozjady ze wszystkich krajw gromadzili si przy naszych obach. Dobrze wie dzieli, e jeli przystan do komunistw, o swoj wietla n przyszo mog si nie martwi - Moskwa poniesie wszelkie wydatki, Moskwa nakarmi, obficie napoi, a ku rorty na Krymie s wszak bezpatne. Tak wic mionicy klasy robotniczej napywali nieprzerwanym potokiem. Szeregi partii komunistycznych wszystkich krajw za silali jedynie durnie i przestpcy. Komunistyczna Partia Niemiec nie stanowia wyjtku. Wiem, co mwi, i odpowiadam za swoje sowa. W la tach dwudziestych w Niemczech nie byo obozw koncen tracyjnych, w Zwizku Radzieckim - tak. I oto Fickowie i Ulbrichtowie wszelkiej maci walczyli o obalenie legalnie wybranej przez nard niemiecki wadzy z zamiarem utwo rzenia komunistycznych Niemiec na wzr i podobiestwo Zwizku Radzieckiego, czy, cilej biorc, wczenia Nie mieckiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej do tego do browolnego Zwizku - ze wszystkimi wynikajcymi z tego dla Niemiec konsekwencjami: czerwonym terrorem, ma sowymi egzekucjami, obozami koncentracyjnymi, kolek tywizacj i innymi rozkoszami. Jeli przywdca niemiec kich komunistw Ernst Thamann, uwaajc si za mar ksist, chcia zniszczy w Niemczech spoeczestwo klasowe drog masowych rozstrzeliwa, to znaczy, e by przestpc, zbrodniarzem in spe. Jeeli za wierzy e uda si zlikwidowa klasy bez masowych rozstrzeliwa, to znaczy, e by durniem. W pocztkach lat trzydziestych najbogatsze regiony rolnicze naszego kraju, a nawet caego wiata - Ukrai n, tereny nad Donem, Kuba, Powoe - mimo rekor dowych wrcz urodzajw nawiedzia, nie wiadomo dla czego, klska godu. Ludzie jedli psy, koty, potem szczu83

WIKTOR SUWOROW

ry, myszy, aby. Niejaki Michai Szoochow napisa prze zabawn ksik Zaorany ugr" - wanie o tych weso ych czasach i o tym, jak wspaniale si yo w okresie kolektywizacji. Ksika skrzy si wprost humorem i ko mizmem. Najmieszniejsza scena to ta, w ktrej stary Szczukar gotuje zup z ab. Mona pkn ze miechu. I towarzysze z Kominternu w gos chichotali, klepali Szoochowa po plecach. Byli i tacy, co nie wahali si ucisn mu rki, ba, przyjedali do niego w goci, zasiadali z nim przy jednym stole - u towarzysza Szoo chowa nie jadao si abiej ikry, lecz prawdziwy kawior. I oto rodzi si pytanie: jak mogli przywdcy wiatowego proletariatu, rni Duclosowie i Thaimannowie y w na szym kraju i nie zauway, e panuje gd? J a k mogli nie zauway, e gin miliony ludzi? e istniej obozy koncen tracyjne? e dzieci-szkielety tysicami mr na ulicach? Nie waham si powtrzy: skoro naprawd nie widzie li, do czego chc doprowadzi swoje narody i kraje, to byli idiotami. A jeli widzieli?

\^f Niemczech lat dwudziestych mwi si jako o kraju dotknitym bezrobociem, inflacj i kryzysem, ale nikt w tym czasie nie pisa tam zabawnych ksiek o zupie z ab. I oto Ernst Thalmann wraz z towarzyszami walczy o zaprowadzenie radzieckich porzdkw w Niemczech. O co walczyli niemieccy komunici? O zup na abach? Niekiedy wszyscy ci Thaimannowie, wygrzawszy si najpierw w krymskich uzdrowiskach, odwiedzali swoje rodzinne Niemcy, a tam mogli przeczyta ksik Mtelgunowa Czerwony terror w Rosji",6 i jeszcze wiele in nych ksiek o komunistycznych obozach koncentra cyjnych, o godzie, o zbrodniach wadzy ludowej. Czy towarzysz Thalmann w ogle si tym nie interesowa? Ja osobicie sdz, e komunici (to jest gupcy 1 prze stpcy) nie mogli legaln drog doj do wadzy ani w Niemczech, ani w adnym normalnym kraju po prostu
6

S. Mleigunow. Krosna/ iferror w RossH, Sofia 1925.

84

OSTATNIA REPUBLIKA

dlatego, e w adnym pastwie wiata gupcy i przestp cy nie stanowi wikszoci i nie maj spoecznego popar cia. Z tego te powodu towarzysz ThaMmann niezbyt ko cha demokracj i zwalcza j, podobnie jak jego po przednicy i wspwyznawcy tej samej idei - Lenin, Trocki, Stalin. KPD stanowia realn si, ale tylko dop ty, dopki radzieckie przedsibiorstwo Eksporties" re gularnie przeznaczao cz swoich dochodw na zasila nie partyjnej kasy niemieckich towarzyszy. Bez tego wsparcia partia niemieckiego proletariatu w ogle by si nie Uczya, podobnie jak w roku 1917 partia Lenina bez niemieckiego zota. IV talin wiedzia: na wsparcie bratnich partii komuni stycznych mona przeznaczy cae miliony dolarw, ma rek, frankw i funtw oraz tony zota, ae w adnym kraju partia komunistyczna nigdy nie dojdzie do wadzy legaln drog. Dowiadczenie ostatnich dwudziestu lat wskazuje, e w okresie pokoju niemoliwy jest w Euro pie ruch komunistyczny na tyle silny, by partia bolsze wicka moga zagarn wadz. Dyktatura tej partii mo liwa jest jedynie jako rezultat wielkiej wojny". Towa rzysz Stalin powiedzia to 19 sierpnia 1939 roku podczas cile tajnego wystpienia 7 , ktre pozostao ta kim do 1994 roku. Sowa te pady dokadnie w chwili, gdy Stalin otworzy luzy drugiej wojny wiatowej. Jzef Wissarionowicz wiedzia, e komunici mog doj do wadzy jedynie w rezultacie wojny, dlatego sam przygotowywa wojn i - ma si rozumie - komunistw. Jeszcze w latach dwudziestych stworzono w Moskwie specjaln szko Kominternu. Oprcz tego - szko imie nia Lenina. W uczelniach tych szkolono agentw do oba lenia legalnej, istniejcej wadzy we wszelkich moliwych pastwach, wcznie z Argentyn i Brazyli, oraz kszta cono przywdcw proletariatu dla wszystkich krajw wiata. J u w latach dwudziestych Komintern wykuwa
7

Patrz: zacznik numer 1.

WIKTOR SUWOROW

kadry dowdcze, ktrych przedstawiciele mieli stan na czele parlamentw i rzdw nowych republik radziec kich - a do ostatniej. Oto przykad: Erich Mielke, dwukrotny Bohater Nie mieckiej Republiki Demokratycznej, czonek Biura Poli tycznego, genera armii, minister bezpieczestwa NRD. Skd si wywodzi? Ze szkoy Kominternu. Ericha Mielkego niemiecka policja usiowaa uj, jeszcze zanim Hitler doszed do wadzy. Krasnaja zwiezda" pisze: La tem 1931 roku sytuacja Mielkego staa si niebezpiecz 8 na, grozio mu aresztowanie". Gazeta nie wdaje si w szczegy, a my te nie zamierzamy dochodzi, czym towarzysz Mielke tak si narazi wadzom, przypomnij my jednak, e Niemcy w 1931 roku byy wolnym kra jem, z silnymi skonnociami do niestabilnoci politycz nej, a nawet anarchii. Za zwyk komunistyczn propa gand nie wsadzano do wizie. Towarzysz Mielke musia mie co powaniejszego na sumieniu 9 . Krasna ja zwiezda" wspomniaa rwnie o wydanym zaocznie wyroku mierci, chocia za czasw Hitlera Mielke nie pojawia si w Niemczech. Dla takich jak on drzwi stolicy wiatowego proletaria tu byy otwarte na ocie. Mielke chroni si przed prze ladowaniami w Zwizku Radzieckim, dostaje si do szkoy Kominternu, nastpnie do szkoy Imienia Lenina. Czego go tam uczono, nie wiem, ale w latach 1939-1940 Erich Mielke prowadzi nielegaln dziaalno komuni styczn w Belgii. 10 Dalej w jego biografii nastpuje biaa plama, od roku 1945 za towarzysz Erich buduje szcz liwe ycie NRD, zasilajc szeregi wsppracownikw organw bezpieczestwa wewntrznego. Po dwunastu latach zostaje ministrem tego resortu i pozostaje na swoim stanowisku przez ponad trzydzieci lat. Ach, te kominternowskie szkoy, jake wspaniale ksztatoway materia ludzki!
Krasnaja zwiezda", 27 grudnia 1987. 9 Po upadku NRD generaowi Milkemu wytoczono proces o zamor dowanie w roku 1931 dwch policjantw {przyp. red.]. "' Ibid.
Kij
H

OSTATNIA REPUBLIKA

Syszelimy oczywicie o Mielkem jako o wspaniaym antyfaszycie. Moliwe, e Mielke istotnie by antyfaszyst, ale po to, by w 1931 roku wystpowa przeciwko faszystowskim obozom koncentracyjnym, bynajmniej nie naleao ucieka z Niemiec, w ktrych owych obo zw jeszcze nie zorganizowano, do ZSRR, gdzie dziaay ju pen par. Warto zaznaczy przy okazji, e niemiec cy komunici nie mogli by zdeklarowanymi przeciwni kami obozw koncentracyjnych, skoro po rozgromieniu faszyzmu wykorzystywali nadal obozy zgodnie z ieh pierwotnym przeznaczeniem. Antyfaszysta Mielke nie mg nie mie do tej sprawy osobistego stosunku. On i jego wsptowarzysze walczyli nie przeciwko obozom koncentracyjnym. Walczyli o to, by funkcjonoway nie pod czerwon flag nazistowsk, lecz - rwnie czerwo n - komunistyczn. A walczyli dlatego, by w tych obo zach obj stanowiska naczelnikw. Biografia Ericha Mielkego to tylko jeden, wyrywkowy przykad na to, e niemieccy komunici uwaali za swo j ojczyzn wcale nie Niemcy, lecz Zwizek Radziecki, suyli mu i byli cakowicie podporzdkowani. Co zresz t czytamy w Krasnej zwiedzie": ojczyzn Lenina na zywa on swoj drug ojczyzn. I znowu przykad. Tym razem nie chodzi o nieznanego nikomu w latach przedwojennych towarzysza Mielkego, ale o wybitnego niemieckiego komunist Ernsta Thalm a n n a , sawnego przywdc ruchu. Ot Thalmann spdza wiele czasu w ZSRR, chodzi nawet w radziec kim mundurze wojskowym; Na trybunie pojawi si to warzysz Thalmann w czerwonoarmijnym szynelu i budionwce z czerwon gwiazd". 11 Bardzo to interesujce: Zwizek Radziecki ogosi jako cel swojego istnienia unicestwienie legalnych rzdw na caym wiecie, przede wszystkim w Niemczech, a przy wdca jednej z niemieckich partii politycznych chodzi w m u n d u r z e wojskowym wroga. Armia Czerwona nigdy nie ukrywaa swego gwnego i jedynego zadania: ,Armia Czerwona bdzie uwaaa
" Krasnaja armija", 9 grudnia 1926. 87

WIKTOR SUWOROW

swoj bolszewick misj za wypenion, kiedy na koniec zawadniemy caym globem ziemskim". Wypowiedzia te sowa szef Zarzdu Politycznego Robotniczo-Chopskiej Armii Czerwonej, komisarz armijny pierwszego stopnia towarzysz J a n Gamarnlk na tzw. aktywie Ludowego Komisariatu Obrony w dniu 15 marca 1937 roku. Kiedy wic mwi si nam, e historia pozostawia komunistom zbyt mao czasu, zaprotestujemy - przeciwnie, zbyt wie le. Gdyby kraj przygotowywa si do odparcia agresji, czasu by wystarczyo. J e d n a k ZSRR pod przewodnic twem towarzysza Stalina szykowa si do realizacji in nych zada. Zadania te od pierwszego dnia istnienia dyktatury komunistycznej byy wszdzie i zawsze te same, zwaszcza w Kominternie, gdzie zasiadali ludzie pracy, jak Bela Kun, pomienna Dolores Ibarruri i Thalmann, obuci w szykowne radzieckie oficerki. Rzecz zadziwiajca, ale w tym samym czasie, kiedy towarzysz Thalmann siedzia w Moskwie, nieopodal, w tajnej szkole czogistw pod Kazaniem, towarzysz Sta lin szkoli przyszych niemieckich dowdcw wojsk pan cernych. W jakich mundurach chodzili? Oczywicie, e nie w niemieckich! To zrozumiae. Nosili nasze rodzime, czerwonoarmtjne, tak jak towarzysz Thalmann, tyle e bez czerwonych gwiazdek. 1 2 Niezbadane s meandry historii. Powtarzam raz jeszcze: wszyscy ci Fickowie, Grotewohlowie, Ulbrlchtowie i Thalmannowie to byli swoi lu dzie, posuszni i zdyscyplinowani. Dobrze si mieli, yli szczliwie w kraju obozw koncentracyjnych, wypoczy wali w krymskich kurortach i bynajmniej nie chcieli wiedzie, e mieszkacy Ukrainy zjadaj kor z drzew, a doscy Kozacy ywi si zup na abach, podczas gdy ukraiskie zboe, sonina i gorzaka zapewniaj rodki na podtrzymywanie wiatowego ruchu komunistyczne go. Towarzyszy z Kominternu przygotowywano do pe nienia funkcji ministrw bezpieczestwa wewntrznego w ewentualnie nowo przyczonych bratnich republi kach, a jednoczenie szkolono niemieckich czogistw.
!J

Wojenno-lstoricY-eskij i u m a ! ' . ur 7 1993, s. -V2

88

OSTATNIA

REPUBLIKA

ktrzy mieli nastpnie zmiady Europ. Zrazu wydaje si to paradoksalne, ale gdy si gbiej zastanowi, mo na w tym dostrzec elazn logik.

eraz wrmy znowu do Lenina i Hitlera. Rnica midzy nimi sprowadzaa si do tego, e Hitler, zwaszcza po listopadzie 1923 roku, uwaa, e do wadzy naley doj wycznie legaln drog, czyli poprzez wybo ry, Lenin za nie mia w tym wzgldzie adnych zahamo wa ani ogranicze. Byl on gotw przej wadz wszelki mi moliwymi rodkami, zwaszcza za bezprawnymi. Dlatego te nie widzia w osigniciu zamierzonego celu adnych przeszkd, podczas gdy Hitler je dostrzega. Caa rzecz polegaa na tym, by zdoby bezwzgldn wikszo gosw w wyborach, co jednak si nie udao. W lipcu 1932 roku hitlerowcy uzyskali 13,7 miliona gosw, ale nie zdobyli bezwzgldnej wikszoci. To byo ich szczytowe osignicie, po nim nastpio zaamanie. W cigu kolejnych czterech miesicy Hitler straci prawie dwa miliony gosw. Spadek postpowa w coraz szyb szym tempie. Oto ukad si politycznych w Niemczech pod koniec 1932 roku: hitlerowcy 11,8 min gosw; socjaldemokraci 8,1 min gosw; komunici 5,8 min gosw. Trzeba tu przypomnie, co nam zawsze mwiono: zwo lennicy Hitlera to drobni sklepikarze, socjaldemokraci - drobna buruazja, a komunici - partia klasy robotni czej. Jeli jednak wierzy wynikom licznych sonday w pocztkach lat trzydziestych, to drobnych sklepikarzy i przedstawicieli drobnej buruazji byo w Republice Weimarskiej dwa raz wicej ni proletariuszy. Innymi sfc>wy, wszystkie teoretyczne konstrukcje Marksa ju wtedy zweryfikowao I obalio samo ycie, i to wanie w wysoko uprzemysowionych Niemczech. 1 jeli tam wanie za Hitlerem opowiadao si 2-3 razy wicej ludzi ni za Thalmannem, to kto by naprawd przedstawicie lem interesw wikszoci klasy pracujcej?
:

aa

WIKTOR SUWOROW

Uczono nas zawsze, by partii Hitlera nie nazywa socjalistyczn, lecz socjalizujc, e to niby u n a s p a n u je prawdziwy socjalizm, a socjalizm Hitlera nie do koca jest suszny. Trzeba tu przypomnie, e Hitler postrze ga ten problem dokadnie odwrotnie: uwaa, e to on reprezentuje prawdziwy socjalizm, socjalizm natomiast typu leninowskiego jest skaony, wypaczony, stanowi odstpstwo od pierwotnych zaoe Ideologicznych. Pro ponuj wic parti Hitlera nazywa tak, jak nazywa j on sam i jego zwolennicy: Narodowosocjalistyczn Nie mieck Parti Robotnicz. Nie ma s e n s u toczy sporw o to, co jest prawdziwym socjalizmem, a co jego wypa czon form - kady socjalizm jest dobry, pki jego wy znawcy nie dojd do wadzy. Tak wic narodowosocjalistyczn partia Hitlera zna laza si w dosy opakanej sytuacji. By to prawdziwy kryzys. Klasa robotnicza Niemiec po prostu nie miaa ju rodkw na finansowanie swojej partii. Std praw dziwi socjalici, robotnicy, przedstawiciele proletariatu mieli je bra? Proces rozkadu partii hitlerowskiej zacz przybiera na sile. Warto zajrze do dziennikw Goebbelsa z tamtego okresu: .nadzieje cakowicie si rozwiay", w kasie nie ma ani feniga", brakuje pienidzy, nikt nie udziela kre dytu", gonimy resztkami sil". 13 Sytuacja wic wygldaa tak, e partia Hitlera nie miaa ju funduszy na piwo dla czonkw oddziaw szturmowych, na b r u n a t n e koszu le, buty, sztandary i pochodnie, na werble, ulotki i odezwy, na wydawanie literatury propagandowej, na prowadzenie nowej kampanii wyborczej i utrzymanie aparatu partyjnego. Hitler rozwaa dwa warianty dziaania: pierwszym bya ucieczka, drugim - samobjstwo. Istnieje na to pisemne potwierdzenie, choby we wspomnianych ju dziennikach Goebbelsa, oczywicie nie przeznaczonych do druku. Dziesi lat po kryzysie sam Hitler tak oto si wypo wiada w wskim krgu najbliszych wsppracowni13 IW:3 D. Mielnikw, L. Czarnaja. Priestupntk nomter odin, Moskwa 1991, s. 134.

90

OSTATNIA REPUBLIKA

kw: Najgorzej wyglday sprawy w roku 1932, kiedy musielimy podpisa mnstwo zobowiza finanso wych, eby mie z czego finansowa pras, kampanie wyborcze i w ogle ca robot partyjn. [...] W imieniu NSDAP podpisywaem te poyczki, wiadom faktu, e jeli.jej dziaalno nie zakoczy si sukcesem, wszyst 14 ko bdzie stracone". W kocu 1932 roku Adolf Hitler politycznie by czo wiekiem skoczonym. Wci jeszcze pozostawa najpo pularniejszym politykiem Niemiec, ae partia tkwia po uszy w dugach, absolutnie niewypacalna. Niemiecki narodowy socjalizm by skazany na zagad. Hitlera mg uratowa jedynie cud. Ale cuda si nie zdarzaj. Uratowa Hitlera towarzysz Stalin.

VI

owarzysz Stalin nie tylko uratowa Hitlera, ale na dobr spraw wrczy mu klucze do wadzy. Demokracja ma to do siebie, e w decydujcych, zwrotnych momentach historii gwn rol odgrywaj mniejszoci. Dzieje si tak dlatego, e historia moe si rozwija na niezliczone sposoby, nie sposb przewidzie wszystkich dopuszczalnych wariantw. Dopki sprawy id dobrze, ludzie na og s zgodni co do rzeczy pod stawowych, w momentach kryzysowych jednake spoe czestwo dzieli si, powstaj tysice najrozmaitszych koncepcji i planw, z zasady bardzo silnie spolaryzowa nych, diametralnie si midzy sob rnicych. W tej sytuacji o wszystkim przesdza niestabilna, wahajca si mniejszo: jeli przesunie si ona nieco na prawo, zwyciy prawica, jeli na lewo - do gosu dojdzie lewica. Taka wanie sytuacja uksztatowaa si w Niemczech pod koniec 1932 roku: hitlerowcy, jak pamitamy, mieli najwiksz liczb zwolennikw, socjaldemokraci zajmo wali drugie miejsce w sondaach, komunici - trzecie. Ani jednak pierwsi, ani drudzy, a ju zwaszcza trzeci, nie mogli doj do wadzy.
14

Zastolnijje razgowot Gitlera. op. cii., zapis z 5 maja 1942. 91

WIKTOR

SUWOROW

A zatem losy Niemiec, Europy i caego wiata zaleay teraz od dziaania mniejszoci, czyli niemieckich komuni stw. Jeli komunici podtrzymaliby socjaldemokratw, hitleryzm upadby i nigdy wicej si nie podnis. Gdyby za wsparli hitlerowcw, runaby socjaldemokracja. Wmy na chwil robocz bluz towarzysza Thalrnanna i wszedszy w jego skr, zastanwmy si, jak naley po stpi. Rozwamy wszelkie moliwe konsekwencje jedne go i drugiego kroku. O samodzielnym objciu wadzy komunici nie mogli nawet marzy. Pozostaway, jako si rzeko, dwie drogi. Pierwsza ~ zawiza koalicj z socjaldemokratami i zwyciy w wyborach; socjaldemokraci byliby ww czas starszym partnerem, komunici - modszym. Po tem naleaoby dokona podziau tek w rzdzie. Socjal demokratom przypadoby ich naturalnie wicej, komu nistom - mniej. Ponisszy porak w wyborach, Hitler ucieknie z kraju albo strzeli sobie w eb, a jeli nie znajdzie si w wizieniu za niezapacenie wielomiliono wych dugw. Jego partia pjdzie w rozsypk: kto bdzie chcia pozosta czonkiem zbankrutowanej partii i pa ci jej dugi po klsce wyborczej, skoro nawet przed wyborami nikt si do tego nie kwapi? A zatem wejcie w koalicj z socjaldemokratami oznaczao dla komuni stw (i dla caego wiata) upadek hitleryzmu. Wwczas komunici automatycznie z trzeciego miejsca podnieli by si na drugie, dzielc wadz z socjaldemokracj, ktra przesunaby si na pierwsze miejsce w ukadzie si politycznych. Bya to pocigajca perspektywa. Ale towarzysz Thalmann mia jeszcze jedn drog: podtrzyma hitlerowcw. Konsekwencje takiego kroku atwo byo przewidzie. Hitler, doszedszy do wadzy, wsadzi do obozw koncentracyjnych zarwno socjal demokratw, jak i komunistw, a take samego towa rzysza Thalmanna. Jeli niemieccy komunici wespr Hitlera, bdzie to oznaczao mier socjaldemokracji i samobjstwo nie mieckiego komunizmu. Towarzysz Thalmann tak wanie uczyni: udzieli wsparcia Hitlerowi.
P9.

OSTATNIA REPUBLIKA

W wyborach 1933 roku Hitler uzyska 43% gosw, a socjaldemokraci i komunici 49%. Ale towarzysz Thalmann nie stworzy! wsplnego blo ku wyborczego z socjaldemokracj. Dlatego zwyciy Hitler.

VII

nteresujce, jak czerwona propaganda opisuje dojcie Hitlera do wadzy. Faszyzm to wojna. (...} Czy Hitlero wi i Mussoliniernu udaoby si przej wadz i rzuci Europ w otcha wojny, gdyby wszyscy antyfaszyci, a przede wszystkim komunici i socjalici pastw zachodnioeuropejskich utworzyli wsplny front i wyst pili przeciwko temu razem? Oczywicie, e nie". 1 5 To cytat z artykuu wstpnego z czasopisma Wojen no -istoriczeskij urna", czyli oficjalny punkt widzenia Ministerstwa Obrony ZSRR. Autor tekstu ze szlachet nym zapaem wci podkrela, e gdyby komunici si zjednoczyli, to Hitler i Mussolini nie doszliby do wadzy! Nie wybuchaby druga wojna wiatowa! Szefowie Ministerstwa Obrony ZSRR gotuj si z obu rzenia, jednakowo winnych dojcia do wadzy Mussoliniego i Hitlera z jakiego powodu nie nazywaj po imie niu. Ale my to zrobimy. Benito Mussolini bez pomocy z zewntrz nigdy nie uzyskaby wadzy, z tego samego powodu co Hitler, mianowicie zbyt maej liczby gosw wyborczych. Socjalici i liberaowie mieli ich wicej. Wwczas to towarzysz Lenin zakaza woskim socjali stom zawizywa koalicj z liberaami. W rezultacie tego posunicia Mussolini doszed do wadzy. Innym jego skutkiem ubocznym by rozam wewntrz socjalistycznej partii Woch. Ci, ktrzy podporzdkowali si poleceniu Lenina, opucili jej szeregi i stworzyli parti komuni styczn. Bya to zasuga wodza wiatowej rewolucji. Ta lekcja bardzo si spodobaa towarzyszowi Stalinowi. W styczniu 1924 roku na plenum KC RKP(b} owiadczy
' Wojenno-istoriczeskij urna". nr 5/1962, s. 5. 93

WIKTOR SUWOROW

on: Nie koalicja z socjaldemokracj, lecz walka z ni na mier i ycie". m Socjaldemokraci nieraz proponowali komunistom wsplne dziaanie przeciwko Hitlerowi na dowolnie usta lonych warunkach, ale zawsze spotykali si z pryncy pialn i zdecydowan odmow. Stalin otworzy Hitlerowi drog do wadzy, stosujc t sam metod, ktrej uy Lenin w przypadku Mussoliniego. A oto jak teraz przedstawia t spraw nasza ofi cjalna propaganda. W 1991 roku wydawnictwo APN opublikowao ksik Priestupnlk nomier odin. Autorami jej s Danii Mielnikw, doktor nauk historycznych, pro fesor, oraz Ludmia Czarnaja, publicystka i tumaczka. Ksika jest o Hitlerze. Autorzy dokonali ogromnej pracy badawczej, dotarli do najgbiej ukrytych korzeni. Opowiadaj o odlegych przodkach Hitlera, dowiadujemy si, kto z nich pozosta wa w nieformalnych zwizkach, kto mia nielubne dzieci itd. Znajdziemy te wiele interesujcych informacji na temat dziecistwa i modoci Hitlera. Przed naszymi oczy ma rysuje si take historia narodzin i rozwoju niemiec kiego narodowego socjalizmu, ktrego przywdc by Hit ler, a nastpnie kryzys owego ruchu w 1932 roku, kiedy to by on bliski upadku. Wydawao si. e wszystko prze pado. Autorzy cytuj wypowiedzi niemieckich politykw z samego koca 1932 roku: Hitler skazany na klsk, Hitler skoczony jako polityk, na Hitlerze mona postawi krzyyk. Sami s zdania, e niewiele brakowao, a od par tii Hitlera odstpiliby wszyscy jej dotychczasowi zwolenni cy, on sam za, jeliby nie uciek z kraju i nie popeni! samobjstwa, znalazby si w wizieniu za dugi. Dalej nastpuje od razu opis objcia przez Hitlera wadzy. Ten przeskok czasowy wydaje si niezrozumia y. Przypomina to film, w ktrym wycito kilkanacie metrw tamy - cicie, i nagle na ekranie upadek mo mentalnie przeradza si we wzlot. Ksika traktuje o Hitlerze, dlatego te jej kluczowym tematem powinno by to, w jaki sposb dorwa si on
" IWrl.PollticzestaJe obrazowanie", nr U1989, s. 359.

94

OSTATNIA REPUBLIKA

do wadzy. Wszystkie Inne zagadnienia wydaj si dru gorzdne. Hitler bez wadzy w pastwie nie znaczy nic. Wszystkie jego zbrodnie stay si moliwe jedynie dlate go, e t wadz uzyska - jako czowiek prywatny nie zbudowaby obozw koncentracyjnych. A wic jak ten podlec, szubrawiec, wyrzutek znalaz si u wadzy? Oto jak odpowied przedstawiaj nam autorzy: W tej ksice nie ma moliwoci ani potrzeby przedstawia szczegowo opisu wszystkich perypetii walki o fotel kanclerza na szczytach wadzy w latach 1932-1933...*." I tyle. Nie ma moliwoci ani potrzeby. Hitler dorwa si do wadzy, a j a k to zrobi, nikomu nic do tego. Auto rzy dokopali si do jego babek 1 prababek, grzebali si w stertach rodzinnych brudw, przedstawili nam wiej skie plotki sprzed stulecia, a kiedy doszli do tego, co najwaniejsze, nastpi niewyjaniony przeskok w nar racji. Hitler, kiedy nie mia ochoty opowiada szczegowo o wydarzeniach 1923 roku, stosowa nastpujc for mu: Nie bd si rozwodzi...". Oficjalna propaganda komunistyczna wykorzystuje ten wanie hitlerowski chwyt: nie ma moliwoci ani potrzeby" wyjania tego, co najistotniejsze i najbardziej interesujce. Odpowiadamy na to: towarzysze komunici, istnieje moliwo analizy, w jaki sposb doszo do objcia wa dzy przez Hitlera. Wydaje si to rwnie nie tylko moli we, ale i potrzebne. Po prostu dlatego, eby co takiego nigdy wicej si nie powtrzyo.

PI

vm

ytanie: co powinien by uczyni towarzysz Stalin w dramatycznej sytuacji, jaka powstaa w pocztkach 1933 roku? Odpowied: absolutnie nic. Wwczas Hitler by przegra i nie byoby adnej Wiel kiej Wojny Ojczynianej. Panowaby pokj. A my nie opakiwalibymy milionw polegych.
17

Mielnikw, Czamaja, op. cli., s, 35.

95

WIKTOR

SUWOROW

Ale towarzyszowi Stalinowi wojna bya potrzebna. Dla tego te nakaza komunistom nie tworzy wsplnego blo ku z socjaldemokratami. Mao tego - strajk w Prusach Wschodnich, gdzie trzeba byo pognbi socjaldemokra tw, przebiega pod wsplnym czerwonym sztandarem, na ktrym w swastyk wkomponowany by sierp i miot. Teraz oczywicie komunici nie widz moliwoci ani potrzeby" o tym opowiada. W wyniku wyborw socjaldemokratom 1 komunistom przypado cznie 49% gosw. Razem stanowiliby si, osobno byli sabi. Ani jedni, ani drudzy nie zdobyli 43% gosw. Mia je Hitler. Zwyciy w wyborach. A jego du gi spisano na straty. Tutaj wanie naley szuka rde drugiej wojny wia towej. Pierwsze hitlerowskie obozy koncentracyjne zostay przeznaczone dla homoseksualistw i socjaldemokra tw. O komunistach Adolf Hitler take nie zapomnia. Dziaacze komunistyczni niszego szczebla szybko prze ksztacili si w narodowych socjalistw: c, rnica nie wielka. A gra", poczynajc od towarzysza Thalmanna, znalaza si za kratkami. Przed wyborami Thalmann mia dwie moliwoci: a) jednym posuniciem politycznym zdawi hitleryzm w kolebce, a samemu zosta ministrem w socjaldemo kratycznym rzdzie: b) otworzy Hitlerowi drog do wadzy, samemu za znale si za drutami kolczastymi i tam zgin. Towarzysz Thalmann wybra obz koncentracyjny, gdzie zgin. Niech wic nikt si na mnie nie obraa, kiedy Thalmanna i wszystkich jego wsptowarzyszy na zywam gupcami. Jeli kto jest innego zdania, chtnie wysucham jego argumentw. Ale poczynajc od roku 1932, adnych innych opinii na temat stanu umysowe go przywdcy niemieckich komunistw nikt nie gosi. J a k wic naley rozumie samobjcz polityk komu nistw w dniach, kiedy wayy si losy wiata? Jeli wdziejemy robocz bluz towarzysza Thalmanna, to jego posunicia stan si dla n a s tym bardziej niezro zumiae. Jeli natomiast zamiast bluzy woymy czer96

OSTATNIA REPUBLIKA

wonoarmijny szynel, oraz spiczast sukienn czapk z czerwon gwiazd, sytuacja momentalnie si wyjani. Nie bez powodu powiciem dobrych kilka stron na opowie o szkole Komtnternu i dostatnim yciu nie mieckich komunistw w kraju, gdzie ludzie milionami umierali z godu, w kraju, gdzie dochodzio do aktw kanibalizmu, gdzie na Dworcu Jarosawskim w stolicy wiatowego proletariatu przez niedopatrzenie produ centa kto, kto kupi pasztecik z nadzieniem misnym czsto gsto znajdowa w nim co, ogldnie mwic, nie jadalnego. Na przykad ludzki paznokie. Albo dziecicy paluszek. Za wszystko trzeba paci. Za szczliwe ycie w kraju ludoercw niemieccy komunici pacili ulegoci. To warzysz Stalin wykorzystywa t ulego w interesie re wolucji wiatowej. Niemieckich czogistw w mundurach Armii Czerwonej, ktrych tajnie szkoli, trzeba byo skie rowa przeciwko Europie. W tym celu jednak naleao postawi na czele Niemiec oszalaego Ftihrera. A eby tego dokona, musiaa zosta zdawiona socjaldemokra cja. Tylko to mogo utorowa Ftihrerowi drog. Dlatego naleao powici parti Thalmanna, zoy j w ofierze w imi wyszego celu. Okazaa si pionkiem w wielkiej grze. Strata nie bya wielka. Sarni moemy to oceni: Thalmann nie okaza si czowiekiem szczeglnej mdro ci, skoro dobrowolnie pooy gow pod topr Hitiera w interesie Stalina. Powicajc Thalmanna, Stalin wie dzia, e w szkoach Komtnternu wyrastaj nowi przy wdcy i e w razie potrzeby odpowiedni kandydat na stanowisko ministra bezpieczestwa wewntrznego w Niemieckiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej zawsze si znajdzie. A wic niech nikt nam wicej nie opowiada bajek o historii, ktra zbyt mao czasu pozostawia komuni stom na przygotowania. Stalin dysponowa wszelkimi moliwociami, by nie dopuci Hidera do wadzy. eby zdawi hitleryzm, w ogle nic nie potrzeba byo robi. Absolutnie nic. Gdyby Stalin si nie wtrci, niemieccy komunici, kierujc si instynktem samozachowaw4 Ostatnia republika

97

WIKTOR

SUWOROW

czym, powinni byli sprzymierzy si z socjaldemokrata mi. Jzef Wissarionowicz jednak postanowi zaingerowae w wewntrzne sprawy Niemiec l otworzy Hitlerowi drog do wadzy. Cytowaem na pocztku rozdziau opini oficjalnego organu Ministerstwa Obrony ZSRR: JDo drugiej wojny wiatowej mogoby nie doj, gdyby..." Racja. Dodajmy jeszcze to, co nie zostao dopowiedziane: ..gdyby Stalin nie pomg Hitlerowi obj wadzy". Fakt. gdyby tego nie zrobi, w ogle nie byoby potrzeby szykowa si do woj ny. wiat doskonale mg si obej bez Hitlera na czele Niemiec i bez drugiej wojny wiatowej. wiat, ale nie Stalin.

Rozdzia 7

Kto by autorem legendy o nieprzygotowaniu Stalina do wojny?


Dopiero teraz uwiadamiamy sobie, jak dobrze Rosjanie byli przygotowani do wojny.' Adolf Hitler

X anuje powszechna opinia, e legend o nieprzygoto waniu Stalina do wojny wymyli! Chruszczow. Stanow czo zaprzeczam: legend wymylono przed Chruszczowem. eby jednak znale autora, naley najpierw ustali, komu taki wymys jest na rk, kto i w jakim celu go rozpowszechnia. Do wielu autorw ksiek i artykuw o nieprzygotowaniu" pisaem i dzwoniem z jednym tyl ko pytaniem: dlaczego nikt nie przedstawi dowodw1? 1 Przemwienie Adolfa Hitlera w berliskim Sportpaiast. 3 pa dziernika 1941.

'

-)<>

WIKTOR SUWOROW

I wybitni historycy odpowiadali zmieszani: na razie nie udao si wymyli dowodw. A to historia! Komunici przez szedziesit lat opowia dali nam o nieprzygotowaniu do wojny, najpotniejszy na wiecie ideologiczny aparat ZSRR za swoje gwne zadanie uwaa krzyczenie na cay wiat o tyme nieprzygotowa niu, akademiom i instytutom naukowym zlecono sprepa rowanie dowodw, tysice doktorw i doktorw habilito wanych otrzymao tytuy, awanse, nagrody... ale adnego dowodu nikomu i tak nie udao si wymyli! Najwyszy czas, eby kto mi w tym miejscu przerwa, mwic: ale chyba bya przecie pewna ksika, w kt rej w dowd zosta przedstawiony... Bracia i siostry, wykamy si czujnoci: podsunito tam niewaciwe dowody. Dowodw nieprzygotowania Stalina do wojny nte przedstawi nikt. Nigdy. Zamiast tego podsunito n a m tysice, dziesitki i setki tysicy dowo dw na nieprzygotowanie Stalina do wojny obronnej. A nieprzygotowanie do wojny i nieprzygotowanie do wojny obronnej to dwie rne rzeczy. Zaraz to wyjani. Szef mafii sycylijskiej przez dwadziecia lat jedzi po ulicach wielkiego miasta bez broni i bez ochroniarzy. Wzbudza taki strach, e ani jego rywale, ani policja, ani uczciwi obywatele nie zakcali jego spokoju. I to go zgubio - ujto go bez jednego wystrzau. Jeeli zapo mnia cakowicie o samoobronie, to czy wynika z tego, e nic nie robi take w kwestii agresji? Wrcz odwrot nie. Cate Wochy trzsy si ze strachu, nawet ten i w poza obszarem Woch. Wszystkie posunicia szefa mafii miay na celu grabie i przemoc i one wanie stanowiy jego najlepsz obron. Ale ta obrona spataa mu zoli wego psikusa: tak si bano jego agresji - a wiedzia o tym doskonale - e przesta si troszczy o wasne bezpieczestwo. J a k Stalin. A oto inny przykad. Chiczycy wznosili Wielki Mur Chiski przez dwa tysice lat. A ich ssiedzi Mongoowie nie budowali ani murw, ani zamkw, ani twierdz. Czyngis-chan w ogle nigdy nie przygotowywa si do wojny obronnej. Czy z tego wynika, e nie by gotw do wojny?
100

OSTATNIA

REPUBLIKA

WIKTOR

SUWOROW

Ale umwmy si: co takiego jak gotowo absolutna nie istnieje. J e s t to rzecz nieosigalna, j a k horyzont. Kad ilo i jako mona uzna za niewystarczajc Kto, powiedzmy, wyciska sztang o masie 100 kg, a ja powiem, e to za mao. Wyciska wic 150, a mnie i tego mato. 1 bd mia racj! 1 wszyscy si ze mn zgodz! Bo to prawda: 200 to lepiej ni 150. A jeeli kto kiedy wycinie 300, te bd mia pretekst do krytyki. Na tym prostym triku oparto wszystkie bajki i bajdy o nleprzygotowaniu Stalina do wojny. Wykorzystujc ten prymitywny chwyt tysice komunistw obronio prace doktorskie, zrobio habilitacje, i mieli suszno: milion ton amunicji to za mao, lepiej mie dwa miliony. Jeeli wic chcemy zrozumie kwesti przygotowania do wojny, od razu ustalmy jedno: gotowo to pojcie wzgldne. Absolutna gotowo jest nieosigalna. Nie ma jej i by nie moe. Wszystko mona oceni tylko przez porwnanie z przeciwnikiem, innego sposobu nie ma. Dlatego te, kiedy dojdziemy do liczby radzieckich samolotw, napomkniemy rwnie o przeciwniku, kiedy bdzie mowa o radzieckich czogach, nie zapomnimy ich porwna z niemieckimi.

WJyszaem kiedy taki argument: Stalin nie mg za atakowa Hitlera w 1941 roku, bo nie mia adnych szans na zwycistwo. Najwczeniejszy termin agresji, z minimalnymi szansami na zwycistwo to... rok 1942. J e s t to logika zabjcza. Signijmy jednak po inne przy kady. Czy Japonia miaa jakiekolwiek szanse pokonania Ameryki? Porwnajmy zasoby surowcowe obu krajw. Ameryka miaa wszystko, Japonia - nic. Potencja prze mysowy, naukowy, a co najwaniejsze, techniczny Ame ryki w 1941 roku by bez porwnania wyszy ni poten cja Japonii. Zostao to udowodnione nieco pniej, w ro ku 1945, na przykadzie dwch japoskich miast - Hiroszimy i Nagasaki... Ameryka miaa lotnictwo strategiczne 1 potencja dla dalszego rozwoju lotnictwa strategicznego, rozwoju wrcz
IH2

OSTATNIA REPUBLIKA

niewiarygodnego. Japonia takiego potencjau nie miaa. Bombardowa Ameryki przez ocean nie moga. Zrzuci choby jednego batalionu spadochroniarzy w Ameryce te nie moga. Pozostawaa marynarka wojenna. Po 7 grudnia 1941 za gwn sil uderzeniow floty zaczto uwaa lotniskowce. Ameryka moga je budo wa na tak skal, e nikt nie mg si z ni rwna. Lecz przed 7 grudnia, przed Pearl Harbor, gwn mor sk si uderzeniow byy okrty liniowe. Japonia na pocztku grudnia 1941 roku miaa 10 pancernikw 1 3 w budowie. Ameryka za - 16 pancernikw 1 kolejne 16 w budowie. We wszystkich pozostaych klasach okrtw Ameryka miaa zdecydowan przewag. Na przykad J a ponia miaa w budowie jeden ciki krownik i 9 lek kich. A Ameryka budowaa 8 cikich 1 32 lekkie. Japo nia budowaa w tym czasie 43 niszczyciele, Ameryka - 188, o wyszych parametrach bojowych. 3 Ameryka miaa taki potencja przemysowy, e moga wydatnie zwikszy nie tylko liczb pancernikw w ska dzie swej floty, ale take lotniskowcw, krownikw, niszczycieli, fregat, okrtw podwodnych itd. Japonia za, z uwagi na brak surowcw nie moga tego uczyni. Porwnajmy i odpowiedzmy: czy Japonia miaa jakie kolwiek szanse na zwycistwo? Oto mj wniosek: nie miaa takich szans. Ale z tego, e Japonia nie miaa adnych szans na zwycistwo, bynajmniej nie wynika, e nie moga zaata kowa. Moga - i zaatakowaa. Co wicej. Japonia w momencie ataku na Ameryk j u od dawna bya wpltana w wojn w Chinach. 'Fu w ogle nie miaa adnych szans na zwycistwo. Wszystkich Chiczykw nie da si wybi. Obok znajdowa si Zwi zek Radziecki, z ktrym Japonia miaa nienajlepsze sto sunki i ktry, gdyby Japonia znalaza si w tarapatach, mgby jej zada niespodziewany cios. Co te si pniej stao. Poza tym, uderzenie japoskiego lotnictwa na flot amerykask wymagao jednoczesnego uderzenia rw nie na flot brytyjsk.
}

A. Preston. Ntwtes oj World War U. Londyn 1982. s. 11, 151. 103

WIKTOR

SUWOROW

Ocemy to wszystko. Czy Japonia moga rwnocze nie pokona Chiny. Ameryk, Angli. Zwizek Radziecki i ich sojusznikw? Odpowied: nie moga. Ale na Ameryk jednak napada. Inny przykad. Czy mogy Niemcy pokona ca Euro p i Zwizek Radziecki? Odpowied jest ta sama. A wic? Nie mogy zaatakowa? Przeciwnie, mogy. I zrobiy to. Tote, kiedy kto mwi, e Stalin nie mg pokona Hitlera i dlatego nie mg zaatakowa, odpowiadam: to s dwie rne rzeczy, zupenie ze sob nie zwizane. Z tego, e nie mg pokona", bynajmniej nie wynika, e nie mg zaatakowa". Tym bardziej, e Stalin mg pobi Niemcw i doj do Berlina. Nie tylko hipotetycznie. Stalin dowid w prak tyce, e mg doj do Berlina. Gdyby Stalin doszed do Wiednia. Warszawy i Krlewca, moglibymy dzi dyskutowa, w jakich okolicznociach mgby dotrze do Berlina. Ale Stalin przystpi do wojny w 1941 roku i do Berlina doszed. Pojecha do Poczdamu i tam ze swymi partnerami dzieli Europ. I po tym wszy stkim komunici powiadaj- gdyby Stalin w 1941 roku przystpi do wojny, to nie mgby doj do Berlina. Bijcie mnie, posiekajcie, ale logiki komunistw nie zrozumiem: Stalin doszed do Berlina, ale doj do Berlina nie mg! Armia Czerwona przystpia do walki z Wehrmach tem w sytuacji najstraszniejszej, jak mona sobie wy obrazi. 1 zakoczya wak w stolicy III Rzeszy. Armia niemiecka rozpocza walki 1941 roku w warunkach wprost wymarzonych. I zakoczya bezwarunkow ka pitulacj, sam Hitler si otru, a dodatkowo jeszcze pal n sobie w eb. I teraz oto syszymy: Hitler by do wojny lepiej przygo towany ni Stalin.

R
104

IV adzieccy spece od propagandy obmylili niesamowite triki, by dowie, e Stalin wcale nie stanowi zagroenia dla Europy, e by gupi, tchrzliwy i absolutnie nieprzy-

OSTATNIA REPUBLIKA

gotowany do wojny. Gazeta Prawda" wprawia swych czy telnikw w osupienie nastpujc informacj: przed woj n rozpoczto wprawdzie przezbrajanie Armii Czerwonej, 1 ale nie zdono go ukoczy. Dlatego te Zwizek Ra dziecki nie mg napa na Hitlera, no bo kt napada, nie doprowadziwszy do koca przezbrojenia armii? Rozumujc w ten sposb mona by powiedzie: Mosk wa nie moe by stolic pastwa, gdy jej budow za czto, ale na razie jeszcze nie ukoczono. Dopiero gdy zakoczy si budowa ostatniego domu w Moskwie, mo na j bdzie uwaa za stolic. Przypominam redakcji Prawdy": tylko martwe miasto si nie buduje. Przezbrajanie kadej armii to proces cigy. Nie przezbraja si tylko armia, ktra przestaa istnie. Wszystkie inne armie zarwno w czasie wojny, jak i w czasie pokoju nieustannie si doskonal. I ten proces nie bez powodu nosi nazw rozbudowy si zbroj nych. Proces ten nie ma koca, podobnie jak marsz w stron horyzontu. Istnieje psychologiczna puapka, w ktr wpadli nie tylko niektrzy historycy, ale te potne organizacje wywiadowcze. Wemy na przykad wspomniane ju japoskie pan cerniki z 1941 roku. Japonia miaa ich prawie dwa razy mniej, ni Ameryka, poza tym wszystkie byy przesta rzae - do suby weszy w atach 1913-1921. 5 W roku 1941 najnowoczeniejszy japoski pancernik by w sza cownym jak dla okrtu wieku 20 at. A nowe budowano. Yamato" - pierwszy z trzech najnowoczeniejszych ja poskich okrtw liniowych - mia si znale w ska dzie marynarki wojennej 16 grudnia 1941 roku. Wyobramy sobie, e jestemy w gabinecie szefa su by informacyjnej wywiadu US Navy. Jest 6 grudnia 1941 roku. Noc. Ameryka pi. A my nie pimy. wieci si lampa, biurka zawalone papierami, ciany obwieszone mapami, wykresami, zestawieniami, zdjciami. Cygaro dymi w popielniczce, obok dwie filianki wystygej kawy.
4 s

Prawda". 22 czerwca 1993. Preston, op. clt., s. 151. 105

WIKTOR

SUWOROW

Pytanie: czy Cesarska Marynarka Wojenna moe za atakowa flot amerykask jutro, 7 grudnia 1941 ro k u ? Zanim w jej skadzie znajdzie si pierwszy z trzech nowoczesnych pancernikw? Dopal swoje hawaskie cygaro i odpowiem stanow czo: nie. Najpierw naley zakoczy przezbrajanie floty japoskiej, a dopiero potem atakowa. Ale i po 16 grudnia, po wczeniu do skadu floty pierw szego z trzech budowanych superpancernikw, moim zdaniem, atak Cesarskiej Marynarki bdzie nie lylko mao prawdopodobny, ale wrcz wykluczony. Moecie mnie po sadzi na krzele elektrycznym i przepuci przeze mnie prd dowolnej mocy. a ja nadal bd twierdzi, e atak jest wykluczony. Przede wszystkim, nowy okrt naley wypr bowa, s na nim skomplikowane przyrzdy i mechaniz my, tysice ludzi zaogi, okrt trzeba troch przegoni po morzach, eby, jak to si mwi we flocie, troch si w nim zadomowi. A poza tym musi dopyn od wybrzey Ja ponii do Ameryki, a na to trzeba adnych paru dni. I nawet jeeli zostanie doprowadzony do penej goto woci, tak czy owak, to tylko jeden okrt. Ja bym zacze ka, a doczy drugi. A drugi powinien doczy 5 sierp nia 1942 roku. Zreszt i pniej zaczekabym na wpro wadzenie trzeciego 1 czwartego. I tu si okazuje, e nie ma temu koca. Kiedy pierwszy okrt szykuj do odbioru technicznego, drugi maluj, trzeci spuszczaj na wod, czwarty buduj w stoczni, pod pity dopiero kad stpk, szsty projektuj, sid my jest w sferze koncepcji. Kiedy za smy wejdzie do eksploatacji, pierwszy bdzie beznadziejnie przestarzay. Czekanie, a wszystkie te okrty zbuduj, to mniej wicej to samo, co czekanie, a w Moskwie zostanie wzniesiony ostatni dom. Powiadaj, e wojska pancerne Stalina nie byy cako wicie przezbrojone w czogi T-34 i KW, a wic... Powiada j, e naleao zakoczy przezbrajanie i dopiero wtedy... Ale nic podobnego! Gdybymy czekali, a przezbrajanie zostanie zako czone, to w ogle nie moglibymy zacz wojny - taki moment nigdy by nie nastpi.
106

OSTATNIA REPUBLIKA

Aby przezbroi poow wojsk pancernych w czogi T-34, potrzeba czasu. W tym czasie zostanie stworzony bardziej nowoczesny, doskonalszy T-34/85. Gdyby uzbroi armi w te czogi, to pod koniec przezbrajania pojawi si T-44; wprowadzimy go do uzbrojenia, a tym czasem pojawi si T-54 - i tak bez koca. Powiadaj, e Stalin nie mg atakowa, bo przezbrajanie dopiero si zaczo. Zwrmy jednak uwag na stan nie mieckich wojsk pancernych. Tam wprowadzanie sprztu tej klasy jeszcze si w ogle nie zaczo. Niemcy nie mieli niczego, co mogoby si rwna z czogami T-34 i KW. I jeeli Stalin, ktry rozpocz ju przezbrajanie, nie mg atakowa, to Hitler, ktry nie osign jeszcze ta kiego stopnia rozwoju, eby je rozpocz, tym bardziej nie mg atakowa.

omu na rk jest rozpowszechnianie mitw o nieprzygotowaniu" Stalina? Jest to na rk komunistom. Kady przestpca udaje gupiego, kiedy si go oskara o popenienie lub zamiar popenienia przestpstwa, kiedy przypiera si go do muru poszlakami. Reim komunistyczny popeni mas przes tpstw. Ale dziwna rzecz: komunici nigdy swoich zbrodni j bdw nie reklamowali, ale ukrywali je, zacierali lady. Ukrywali rozmiary eksterminacji chopstwa, nigdy nie ujawnili metod tumienia powsta chopskich, milczeli na temat obozw koncentracyjnych i stosowania zasady zbiorowej odpowiedzialnoci, 6 z pian na ustach odpierali zarzuty o wymordowanie polskich oficerw, ukrywali in formacje o katastrofach jdrowych, nie publikowali staty styk przestpczoci, utajnili setki milionw dokumentw archiwalnych. Za to we wszystkim, co dotyczy pocztku wojny, wyka zali zdumiewajc szczero. Ochoczo przyznawali si do bdw i omyek. Co wicej, wyszukiwali w archiwach
f ' Odpowiedzialno zbiorowa bya stosowana oficjalnie w pierw szych latach wadzy radzieckiej, pniej stale praktykowana wobec osb oskaranych o niedoniesienie" Iprzyp. Uunt.}.

107

WIKTOR

SUWOROW

dokumenty, potwierdzajce nieprzygotowanie ZSRR do wojny, i opatrywali je korzystn dla siebie interpretacj, to jest przedstawiali samych siebie w idiotycznym wiet le, omieszali si i kompromitowali.. Radzieccy marsza kowie i generaowie z zapaem przyznawali, e s gupca mi, podrzucajc historykom wci nowe fakty. Ale tak wanie zachowuje si przestpca w sdzie: opowiada, e, po pierwsze, wcale nie mia siekiery, po drugie, e siekiera bya tpa, pistolet zardzewiay i nie nabity, on wcale nie umie strzela, a zych zamiarw nie mg mie, bo jest saby na umyle. Ta linia obrony ma w rosyjskim wiatku przestpczym specjalne okrele nie: rn gupa. Tak wanie, ju od szedziesiciu lat, komunistyczni politycy, generaowie i marszakowie rn gupa i karmi historykw farmazonami. W tej sytuacji historycy powinni byli si zreflektowa: co tu si wyrabia? Dlaczego wadza komunistyczna tak ocho czo podrzuca coraz to nowe fakty, ktre powinny raczej lee sto lat w archiwach, w cakowitym zapomnieniu? Dlaczego tak chtnie si wystawia na pomiewisko? Histo rycy powinni byli zada sobie pytanie: jak to jest, e ja krytykuj komunistw, a oni mi za to przyznaj tytuy naukowe i przypinaj odznaczenia? I w ogle po co komu nici tyle gadaj o nieprzygotowantu? Z tyloma szczega mi? Jaki w tym maj interes? Czy mao byo klsk w hi storii komunistycznych rzdw: choby taka kolektywiza cja. Ale kolektywizacji rusza nie wolno, sprbuj, czowieku, tkn, i ani si obejrzysz, jak trafisz do agru. Za to o wojnie - nie caej, tylko o pocztkach - prosz bardzo, rozgaszaj, co ci lina na jzyk przyniesie. Niektrzy historycy jednak nie tylko nie nabrali podej rze, ale chciwie ykali podrzucane kski. I roznosili po wiecie historyjki - j e d n mieszni ej sz od drugiej. I tak dalece przyzwyczaili spoeczestwo do myli o nieprzy gotowaniu Stalina, e zwykemu czowiekowi nawet do gowy nie przyjdzie, e agresorw byo dwch, i e z tych dwch agresorw Stalin by bardziej przebiegy i pod stpny, i lepiej przygotowany do wojny. O czym wiad czy zreszt jej wynik. i os

OSTATNIA REPUBLIKA

VI zczegne zasugi w rozpowszechnianiu legendy o nieprzygotowaniu Stalina do wojny pooy Chruszczow. Za artykuy i ksiki o nieprzygotowaniu Chruszczow rozda wa nagrody, stopnie naukowe, ordery. Chytry kmiotek Chruszczow zdawa sobie spraw, e podkrela owo nie przygotowanie trzeba z umiarem, i niektrych historykw publicznie beszta, e przesadzaj... Ale, udzieliwszy re prymendy, autorw nie wsadza i ksiek z ksigarni nie wycofywa. A tym nacieraniem uszu robi! autorom rekla m. Oni sami te zaczynali si uwaa za poszukiwaczy prawdy pozostajcych w konflikcie z wadz. Za rzdw Chruszczowa do tego komunistycznego chru doczyy gosy historykw zagranicznych. Trzeba przyzna, e niektrzy popierali Chruszczowa nie tylko dla prestiu i mamony. Czowiek ma swoje sabostki - kady chciaby odkry plamk na Socu: o, prosz, Stalin nie rozumia tego czy tamtego, a ja rozumiem... Tak oto uruchomiony przez komunistw mechanizm dziaa po dzi dzie. Niejaki Wadimir Jurowicki przed stawia nastpujc wersj: Armia Czerwona nie miaa w ogle adnych planw, wszystko, co si w niej dziao, byo cakowicie pozbawione sensu. 7 Przemarsze wojsk byy bezcelowe: ta dywizja idzie tu, a ta tam, ten korpus tutaj, a ta armia std. A po co? Ot, tak. A oto opinia ulubieca Gwnego Zarzdu Polityczne go Sztabu Generalnego i pisma Krasnaja zwiezda", pro fesora Uniwersytetu Edynburskiego J o h n a Ericsona: Do kwietnia 1941 roku wcznie polityka Stalina mimo wszystko bya w pewnym stopniu przemylana". 8 O, wielki historyku, dziki za wyrozumiao. Jest p a n skonny od biedy przyzna, e do kwietnia wcznie w polityce Stalina mona byo dostrzec szczypt rozsd ku, Ale od kwietnia, sami pastwo rozumiecie, tego rozsdku w dziaaniach Stalina zabrako. Profesor uniwersytetu w Te Awiwie Gabriel Gorodecki w swojej ksice powtarza t myl, ale ju nie jako
8

' ..Rossij-iknji' wriemia", nr 1 / 1993. [W;] Gorodeeki. op. ctt, s. 16.

109

WIKTOR SUWOROW

wersj Jurowickiego, tylko jako odkrycie naukowe Eric sona: do kwietnia dziaania byy w pewnym stopniu jak 9 by przemylane. Ale to tylko przygrywka. Najwaniejsze jeszcze przed nami: na rok przed uka zaniem si ksiki Gorodeckiego Krasnaja zwiezda* ju zacza j wychwala, a przy okazji rwnie profesora Ericsona i Jacobsona -jeszcze jednego teoretyka, ktry uwaa si za mdrzejszego od Stalina. Krasnaja zwieda" chwali postpowych uczonych i zapewnia, e tego 10 rodzaju prac jest coraz wicej".

VII

yle, e wszystko to rozpocz nie Ericson, nie Niekricz i nie Gorodecki. Zaczo si to ju dawno. Pamitam semi narium midzynarodowe w Moskwie. W prezydium gene raowie i marszakowie. Na sali zagraniczni historycy. Z trybuny sypi si mieszne historyjki o nieprzygotowaniu Armii Czerwonej do wojny. W przerwach kanapki z kawiorem. Wieczorami - eleganckie hotele Metropol" i Nacjonar. W weekendy polowanie na niedwiedzia, po pijawy w leniczwkach i podobne rozrywki. Miaem wtedy ochot zakrzykn do historykw z Za chodu: hej, czy nie zdajecie sobie sprawy, po co was tu zaproszono, czemu marnuj dla was kawior i szampana? Czy wiecie, dlaczego nadskakuje wam marszaek Koniew? Jaki ma interes w tym, eby opowiada o wasnej gupo cie? Czycie kiedykolwiek widzieli czowieka, ktry by do browolnie si przyznawa do wasnej opieszaoci? Marszakowie tak ju maj natur, e swoje bdy przemilczaj, a chwal si sukcesami. Zwaszcza e aku rat Koniew miaby si czym pochwali. A tymczasem wcale si nie chepi, tylko wci podkrela wasne bdy i gupot. Gdyby nie przytacza wszystkich tych szczeg w, nikt by si ich nie domyli. Ale on sypie faktami jak z rkawa. Puknijcie si w gow, panowie historycy, za51 10

Ibid. Krasnaja zwiezda". 22 czerwca 1994

110

OSTATNIA REPUBLIKA

stanwcie si, czemu oczekuj od was powtrzenia tych dykteryjek o nieprzygotowaniu. Ale historycy nie puknli si w gow, tylko zadowoleni rozjechali si do domw i skwapliwie powtrzyli wszyst ko, co im opowiedziano w Moskwie. Tymczasem za opowieci marszaka o nieprzygotowa niu niekiedy z trudem przeciskay si nawet do redakcji pisma Wojenno-istoriczeskij u m a T . Gwny marszaek wojsk pancernych P. Rotmistrow pisa! o pocztkach woj ny: Drugim powodem chwilowych niepowodze naszej armii bya niewystarczajca liczba czogw i czciowo samolotw. [...) Nasze czogi jakociowo przewyszaj czogi niemieckie [...1 ale mielimy czogw kilkakrotnie mniej ni Niemcy. Na tym polega sekret przejciowej przewagi armii niemieckiej". 11 22 czerwca 1941 roku Armia Czerwona miaa siedem razy wicej czogw ni Hitler na froncie wschodnim. Kt powinien lepiej to wiedzie, ni marszaek wojsk pancernych? Enuncjacje Rotmistrowa czytano w Mini sterstwie Obrony ZSRR, w Sztabie Generalnym, w Gw nym Zarzdzie Wojsk Pancernych, we wszystkich akade miach wojskowych... I nikt si nie oburzy. I nikt si nie zaniepokoi: w jakim celu marszaek tak ostentacyjnie e? Jaki ma w tym interes? Czy aby inne opowieci o nieprzygotowaniu nie s szyte rwnie grubymi nimi? A w ogle skd Rotmistrow wzi te historie? Rotmistrow zaczerpn je od Stalina. Po prostu cytowa to, co mwi towarzysz Stalin 6 listo p a d a 1941 roku na stacji metra Majakowskaja". Oto, gdzie naley szuka autora legendy o nieprzygotowaniu. Hitler swoj napaci storpedowa radziecki plan wtargnicia do Europy. No i Stalin pierwszy zacz m wi o tym, e waciwie nie bylimy gotowi do wojny: na przykad czogw mielimy kilka razy mniej. A wic Chruszczow i jego poplecznicy nie byli bynaj mniej oryginalni. Po prostu powtarzali mity. ktre wcze niej opowiada Stalin. W roku 1961 w Zwizku Radziec kim Stalin uwaany byl za potwora w ludzkim ciele, ale
11

-Wojenno-ifiHinrzt-skij urnat". nr 1/1961. 111

WIKTOR SUWOROW

jeeli trafi si odpowiedni, choby nawet kamliwy, cytat z wypowiedzi Stalina o nieprzygotowaniu, wolno byo cy towa nawet Stalina: czogw mielimy kilka razy mniej". Co prawda, nie dao si zbyt dugo ukrywa liczby radzieckich czogw, 1 wtedy mit autorstwa Stalina prze robiono: czogw mielimy duo, ale byy zej jakoci. Znaleli si jednak wrd naszych marszakw ludzie porzdni. Marszaek Zwizku Radzieckiego Siemion Konstantinowicz Timoszenko kategorycznie odmwi pi sania wspomnie. Pisa prawdy nie pozwol, a kama nie chcia. A Gieorgija Konstantinowicza ukowa do napisania wspomnie zmuszono. Podda si. I wyda memuary. Przejrzyjmy Wspomnienia i refleksje" ukowa. 1 2 C tam Gieorgij Konstantinowicz pisze o batalionach kar nych? A nic. Walczy przez ca wojn, a karnych bata lionw i kompanii na oczy nie widzia. 1, jak z tego wy nika, na mier ich nie posya. No, dobra. A co pisze marszaek ukw o stratach radzieckich? Te nic. Bo nawet nie podj prby refleksji". Niemcy - tak. Niemcy tracili ludzi, tracili samoloty, czogi i dzia a. Po kadej operacji ukw podaje, ile Niemcy stracili czogw, samolotw. Ilu onierzy i oficerw. A nasi nie ponosili adnych strat. Zreszt w relacji z pocztkowego okresu wojny Gieorgij Konstantinowicz te, mwic agodnie, sporo naga: Niem cy mieli 5-6 razy wicej" czogw, samolotw i artylerii. Po otwarciu archiww garstwa marszaka wyszy na jaw. I trzeba byo towarzysza ukowa ratowa. J a k ? By tylko jeden sposb: garstwo zatuszowa gupot. Innego wyjcia nie byo. Wystpi! wic genera porucznik N. Pawlenko: W poowie lat szedziesitych nie tylko G. ukw, ale i my, historycy wojskowoci, uwaalimy, e na po cztku wojny nieprzyjaciel mia przewag w siach i sprz cie nad naszymi ugrupowaniami w strefie przygranicznej. Obecnie, w zwizku z nowymi publikacjami..." 13 .
Ia 13

G. ukw. Wspomnienia i refleksje". Warszawa 1970. Wojenno-istorlezeskij umal". nr 11/1988, s. 26.

I 12

OSTATNIA REPUBLIKA

Sprbujmy na chwil uwierzy generaowi Pawlence. Z jego sw wynika, e marszaek ukw nic nie wiedzia. Ten sam ukw, ktry przed wojn i w chwili jej wybu chu by szefem Sztabu Generalnego, w czasie wojny pra w rk Stalina, zastpc Naczelnego Wodza, po wojnie za drugim czowiekiem w pastwie, czonkiem Biura Politycznego i ludowym komisarzem obrony. Czeg to mg nie wiedzie czterokrotny Bohater Zwizku Ra dzieckiego, marszaek Zwizku Radzieckiego ukw? Nie wiedzia, ile Hitler mia czogw na froncie wschodnim 22 czerwca 1941 roku? Byo ich 3.410. Liczba ta u rnych historykw jest zmienna, ale zbliona: troszk mniej, troszk wicej. A mona j sprawdzi w wielu rdach, mona przytoczy dane o produkcji czogw w niemiec kich zakadach zbrojeniowych, mona policzy czogi w kadej niemieckiej dywizji i zsumowa. T liczb cyto wali wszyscy niemieccy generaowie. Jeli j zaniali, atwo ich zdemaskowa: wszystkie archiwa dowdztwa niemieckiego znajduj si pod Moskw, w Podolsku. Ale nikt nie prbowa podwaa wypowiedzi niemiec kich generaw. Tak wic co do liczby niemieckiego sprztu bojowego w ogle, a zwaszcza co do liczby czo gw, nie byo adnych wtpliwoci. Zamy wobec tego, e ukw w polowie lat sze dziesitych nie wiedzia, ile czogw miaa Armia Czer wona w 1941 roku. Byo ich 24 tysice. Tymczasem ukw uwaa, e mniej, ni mieli Niemcy, to jest poni ej trzech tysicy. Znacznie poniej. I biedny Gieorgij Konstantinowicz zmar w owej szcz liwej niewiadomoci. W roku 1941 mia siedmiokrot n przewag, lecz wci myla po stalinowsku: ale czogw mielimy kilka razy mniej ni Niemcy..." Z tego mona by wnosi, e Sztab Generalny i jego szef nie wiedzieli nawet w przyblieniu, jak si dyspo nuj. Mona by wnosi, e po wojnie, zajmujc najwy sze stanowiska pastwowe, ukw nie interesowa si wojn i jej przebiegiem. Jeli wierzy wyznaniom gene raa porucznika Pawenki, historycy wojskowoci te nie interesowali si wojn. ukw pisa sw ksik z prze znaczeniem dla potomnych, z zaoeniem, e zostanie l 13

WIKTOR

SUWOROW

wydana we wszystkich jzykach wiata, ale przy tym jiie wnika nawet w elementarny stosunek sil walczcych stron. Jeeli to prawda, ukowa naley okrzykn gup cem. Kawalerw Orderu ukowa naley okrzykn ka walerami Orderu Gupca. Na pomnikach ukowa trzeba umieci odpowiednie napisy. Instytut Historii Wojsko woci powinien otrzyma tabliczk: Instytut Gupcw, a Sztab Generalny - Generalny Sztab Gupcw. Komunici nam wmawiali, e Zwizek Radziecki nie by przygotowany do wojny, ale zakoczy j byskotli wym zwycistwem. Moja ksika jest o tym, emy t wojn przegrali. Zwizek Radziecki by do wojny cako wicie przygotowany, tyle e do innej wojny. Aby ukry bezprzykadn gotowo do wyzwolenia" Eu ropy, ktre nie nastpio, reim przystroi nas wszystkich w bazesk czapk z dzwoneczkami. Swoj zbrodni re im totalitarny przesoni legend o naszej cakowitej, bez granicznej, niepojtej gupocie. Wyszlimy na gupcw wszyscy, poczynajc od Stalina i ukowa. Przegralimy wojn. Przegralimy wojn, albowiem zapisalimy si w niej jako gupcy. Przegralimy wojn, albowiem nard uwierzy w swoj gupot. Przegralimy wojn, albowiem wyrosy cae pokolenia fanatycznych obrocw komunistycznego kamstwa o naszej niewiarygodnej i zaprawd niewytumaczalnej tpocie. Przegralimy wojn, albowiem miliony naszych wybit nych autorytetw gotowe s rzuci si do garda kade mu, kto si omieli powtpiewa w nasz gupot.

Rozdzia 8

Kto mia lepszych sojusznikw


Aby zwyciy. Hitler powinien byl w ktrym momencie pj po rozum do gowy: zatuszowa rasistowsk ideologi swego reimu i uwypukli jego gwne zaoenie: socjalizm: walczy nie z narodem rosyjskim, ale z bolszewtzmem, zabiega jeli nie o sojusz z Zachodem, to przynajmniej o jego neutralno, a przede wszystkim nauczy si od Stalina nie tylko budowania obozw koncentracyjnych, ale rwnie zrcznego maskowania swych zamiarw postpow retoryk.' Eduard Kuzniecow, dysydent

V_/ysz protesty: Stalin nie by przygotowany do woj ny, a do Berlina doszed tylko dlatego, e pomagali mu alianci.
1 Przemwienie w paryskim Palals de Congres". 2 padziernika 1985, fw:| Russkaja myl", 7 padziernika 1985.

1 15

WIKTOR

SUWOROW

Sama tylko Ameryka dostarczya Stalinowi 427.284 ci arwki wojskowe. Byy to najlepsze na wiecie, ulubione przez wojskowych Studebackery i Dodge. Prcz tego Zwi zek Radziecki otrzyma od Amerykanw 50.501 samocho dw terenowych Willys. Byo to auto, ktre w tyra czasie nie miao sobie rwnych. Amerykaski dip by prosty w obsudze, a niezawodny jak prawdziwy towarzysz broni; wozi kadr dowdcz, by zwiadowc, cznikiem, szpera czem, konwojentem, obserwatorem artyleryjskim, sape rem, sanitariuszem, komandosem, a nawet czekist i poitruklem. Stalin dosta z USA ca flot w skadzie 595 jedno stek, w tym 28 fregat. 105 niszczycieli, 77 traowcw, 3 lodoamacze (do lodoamaczy mam szczeglny senty ment), 202 kutry torpedowe itd. Sarna tylko Ameryka przekazaa Stalinowi: 13.303 cigniki i transportery opancerzone; 35.041 motocykli; 8.089 pojazdw do ukadania torw; 1.981 lokomotyw; 11.155 wagonw kolejowych; 136.000 ton materiaw wybuchowych; 3.820.906 ton ywnoci, gwnie konserw misnych, masa, czekolady itd.; 2.541.008 ton ropy naftowej i materiaw ropopo chodnych; 2.317.694 tony stali, w tym pancernej; 50.413 ton skry; 15.010.900 par skrzanych butw wojskowych. Ta lista nie ma koca. Figuruj na niej myliwce: 4.952 P-39 Alrcobra, 2.410 P-63 Kingcobra oraz piciu innych typw, ogem 9.681 patowcw; bombowce: A-20 Boston - 2.771, B-25 Mitchell - 861. Do tego 423.107 polowych aparatw telefonicznych, cyna, kobalt, beryl, kadm, ruda kobaltu, 5.807 ton rur aluminiowych. 166.699 ton stopw aluminium, 624 tony aluminium w sztabach, 56.387 ton blachy aluminiowej, 34.793 tony brzu i mosidzu w sztabach, 7.335 ton drutu brzowego i mosinego. 24.513 ton blachy brzowej i mosinej. 181.616 ton izo lowanego drutu miedzianego, czysty molibden, stopy
116

OSTATNIA REPUBLIKA

magnezu, mied, cynk, ow, nikiel, 350.000 ton rudy manganu, 69.000.000 metrw kwadratowych wenianych tkanin, 3.700.000 opon samochodowych, prcz tego 81.000 ton gumy, setki tysicy radiostacji, cakowite wy posaenie rafinerii ropy naftowej, stacje radiolokacyjne, torpedy, miny morskie, namioty onierskie, sztabowe i szpitalne, suwnice do zakadw samochodowych, pie karnie polowe, przyrzdy optyczne - od celownikw snaj perskich po skomplikowane urzdzenia do kierowania og niem artyleryjskim, kuchnie polowe, cement, setki tysicy ton szyn kolejowych, narzdzia chirurgiczne, dziesitki tysicy ton drutu kolczastego, setki tysicy ciarwek, kompletne wyposaenie szpitali wojskowych, sprzt de santowo-przeprawowy, setki tysicy ton siatki maskowni czej, spadochrony, wyposaenie zakadw metalurgicz nych, precyzyjne obrabiarki, rury stalowe, buldoery, 8.218 zenltwek i 5.815 dzia przeciwpancernych, 8.701 cignikw artyleryjskich, 473.000.000 pociskw artyleryj skich, erkaemy, pistolety maszynowe, cekaemy, wyposa enie nawigacyjne dla okrtw i samolotw i tak dalej, i tak dalej, bez koca. 2 Poza Ameryk rwnie inne kraje dostarczay Zwizko wi Radzieckiemu sprzt strategiczny. Czonek Biura Poli tycznego Anastas Mikojan poda, e ZSRR zuywa 4.000 ton aluminium miesicznie. 3 Z kombinatu w Zaporou otrzymywano miesicznie po 4.500 ton. Ale kombinat zo sta zajty przez Niemcw, produkcja za pozostaych ra dzieckich zakadw bya bardzo niewielka. Wobec tego Wielka Brytania regularnie dostarczaa towarzyszowi Sta linowi 2.000 ton aluminium miesicznie. 4 Skd pochodzi a reszta aluminium, ju pisaem. Zapotrzebowanie ZSRR na aluminium w czasie wojny zaspokajay dostawy z USA i Anglii. 1 kiedy komunici chepi si wojenn produkcj samolotw, naley odda sprawiedliwo przemysowi lot2 Krasnaja zwiezda" 18 lipca i 29 sierpnia 1991; Wojenno-istorlczcskij .urnarnr6/1990i nr 2/1991: .Grani" nr 136/1985. s. 229-233; The Fatal Dectsions. Nowy Jork 1956. 5. 114. 1 Wojenno-lsloriczeskij rurna", nr 9/1978, s. 64.

* Ibtet 117

WIKTOR SUWOROW

niczemu ZSRR. Niemniej, trzeba te wspomnie o pocho dzeniu lotniczego metalu" i innych drobiazgw, bez kt rych samoloty nie mog lata. Najlepsze na wiecie ra dzieckie czogi miay najlepsze na wiecie silniki W-2. Robiono je z aluminium. A skd je brano? Radziecka Flota Pnocna tylko od Wielkiej Brytanii otrzymaa 22 okrty bojowe, w tym 4 okrty podwodne. Poza tym Anglia przekazaa Stalinowi czasowo, do za koczenia dziaali wojennych, ca flot (oprcz dostaw amerykaskich) w skadzie 92 okrtw, w tym pancer nik HMS Royal Sovereign" i jeden krownik. Na za strzeenie, e pancernik by przestarzay, naley odpo wiedzie, e Zwizek Radziecki w tym czasie na Morzu Arktycznym w ogle nie mia duych okrtw: ani jedne go pancernika i ani jednego krownika. Anglia dostar czya najwyszej jakoci futrzan odzie dla lotnikw. Nawet dzi zadaje si w Anglii szyku futrzanymi lotniczy mi kurtkami o fasonie z 1940 roku, wanie takimi, w jakich uwieczniono na pokych fotografiach syn nych asw Koeduba i Pokryszkina, Rieczkaowa i Klu bowa. Moda na te kurtki w Anglii nie przemija. Poniewa firma Irwin szya je niezwykle starannie. W te wanie kurtki odziaa Anglia stalinowskich sokow. W okresie od 1 padziernika 1941 do 31 maja 1945 roku sama tylko Ameryka wyposaya i przekazaa Stali nowi 2.660 frachtowcw, na ktre zaadowano siedemna cie i p miliona ton surowcw strategicznych. Po drodze hitlerowska Kriegsmarine zatopia dziesitki frachtowcw i milion trzysta tysicy ton adunku, ale reszt dostarczo no do radzieckich portw. Do ochrony konwojw uyto setek okrtw wojennych amerykaskich i angielskich, tysicy samolotw i dziesitkw tysicy ludzi. Tylko Anglia stracia 19 okrtw konwojujcych adunek dla Zwizku Radzieckiego, w tym dwa krowniki.

dbywal si kiedy w Londynie zjazd historykw. Ty tuy, funkcje, stopnie naukowe. I tylko ja jeden, szaraczek, bez tytuw i stopni. 1 bez zaproszenia. Poszedem
118

OSTATNIA R E P U B L I K A

z ciekawoci, jako zwyky widz. Temat: pocztek drugiej wojny wiatowej. Dlatego si tam wcisnem; byem cie kaw. Uczeni mowie omawiajc pocztek wojny bardzo szybko - j a k e by inaczej? - doszli do Lodoamacza". miej si, szczerz zby. krytykuj, potpiaj. Siedz i sucham, wreszcie nie wytrzymaem i wstaem. - Jestem tutaj, bracia historycy - powiadam. - Prosz, bijcie mnie. Najpierw zapada cisza jak przed burz. A potem sala eksplodowaa. I rozpta si bj. Bombardowali mnie cytatami, mcili liczbami. A po tem nagle umilkli. Wsta najczcigodniejszy. Na sali za pada grobowa cisza. Zorientowaem si, e to najwikszy mdrzec pord historykw. W oczach mia pomie spo pielajcego gniewu: trzymaj si, zaraz ci poka! Wic si trzymaem. Natar na mnie liczbami tak. eby mnie powali pierw szym ciosem. eby wdepta w ziemi. Oznajmi, e Stalin nie mg napa na Hitlera, bo nie by przygotowany do wojny. A oto dowd: rozwin ptorametrow list i od czyta, ile konserw, opat, koncentratw, rodkw opa trunkowych, czogw i masa Ameryka przekazaa Stali nowi w czasie wojny. Skoczy. Sala odpowiedziaa szmerem aprobaty, on za wzi si pod boki i zwrci si do mnie: no i co p a n na to. Mister Suworow?

V-/czywicie byoby najefektowniej, gdybym wyj z tecz ki tak sam ptorametrow list i odczyta j w odpo wiedzi. Ale nie miaem przy sobie ani teczki, ani listy, tote powtrzyem te wszystkie liczby po prostu z pamici. Sala zahuczaa jak stado trzmieli. Nikt niczego nie zrozumia. Mj oponent rwnie nie poj, o co mi cho dzi. Nawet byli zaciekawieni: no dalej, wytumacz. Wy tumaczyem wic, e wszystkie te liczby to mj dowd na GOTOWO Stalina do wojny. Posiadanie niezawodnych, bogatych, silnych, hojnych sojusznikw to wanie to, co od wiekw nazywano przy gotowaniem do wojny. Sojusznicy nie przychodz sami. Naley ich znale, zawrze z nimi sojusz. I to bynaj119

WIKTOR SUWOROW

mniej nie drog pertraktacji - naley ich postawi w ta kiej sytuacji, eby pomagali sami, dobrowolnie, bez ad nych naciskw. Towarzysz Stalin tak wanie postpi. Postawi ich w takiej, a nie innej sytuacji. Mwi si, e na rzecz Hitlera produkowa podbity Luk semburg, Belgia, Holandia, Polska, Czechy i cz prze mysu francuskiego. Racja. Jak najbardziej. A na rzecz towarzysza Stalina produkowaa Ameryka. 1 nie tylko Ameryka. Bya te pewna rnica: dla Hitlera za polewk z brukwi pracowali pod amerykaskimi bombami Polacy i Francu zi, ktrzy w kadej chwili mogli nasypa piasku w tryby. A dla towarzysza Stalina w ciepej, jasnej hali fabry cznej, a penowartociow pensj w dolarach tyra wy kwalifikowany amerykaski robotnik. Oprcz wynagro dzenia w dolarach mia on jeszcze jeden bodziec: dziaa na zgub Hitlera, nienawidzi Hitlera tak samo jak Polak czy Francuz. Hitler uwaa, e w Ameryce panuje rozkad moralny, a jej przywdcy to idioci (tak si wanie wyrazi). Nigdy jednak nie mwi o tym, e Ameryk naley sobie podpo rzdkowa. Hitler nazywa Churchilla pijanic i gupkiem, ale uwaa, e naley by w sojuszu z Angli.5 Tak si jednak zkiyo, e amerykaskie i brytyjskie bombowce strategiczne zrzuciy w czasie wojny na Niemcy 1.856.000 ton bomb. A bombowce bliszego zasigu doday jeszcze 844.000 ton.*' Dwie i p megatony. Prawie trzy. Nasi wodzowie za, w odrnieniu od Hitlera, mwili co innego: Angielscy i amerykascy imperialici to ta sama drapiena bestia, wobec ktrej jedyne suszne po stpowanie to j zdawi". S to sowa towarzysza Lenina z Listu do robotnikw amerykaskich". 7 Aby zdawi besti, potrzebny by sznur: towarzysz Lenin wietnie to rozumia i nie robi tajemnicy z tego, skd go wemie: kupi w Ameryce. W odpowiedzi na te sowa angielsko5 6 7

Hitler, op. cit s. 70-75. R. Gralski, World War U Atmanac: 1931 1945, Londyn 1981. s. 438. 20 sierpnia 1918. [W:I Lenin, op. cit. t. 37. s 52.

120

OSTATNIA REPUBLIKA

-amerykaska bestia zbudowaa w Zwizku Radzieckim najpotniejsze i najnowoczeniejsze zakady produkcji czogw, samolotw, artylerii, okrtw wojennych. Towarzysz Trocki proponowa rewolucj permanen tn, towarzysz Tuchaczewski - rewolucj z zewntrz, towarzysz Bucharin - czerwon interwencj. Towarzysz Stalin rwnie wypowiada si cakowicie jednoznacz nie. W odpowiedzi za: Rooseyelt i Churchill, zdradza jc cywilizacj zachodni, uczynili wszystko dla ratowa nia komunizmu, kiedy zagrozio mu niebezpieczestwo, i postarali si, eby zagarn p wiata, stajc si gw nym zagroeniem ludzkoci. Przewidzie taki stopie zdrady i politycznego kretynizmu rzeczywicie byo bar dzo trudno; tu musz si uj za Leninem i Trockim: w swoich projektach zakadali, e maj do czynienia z przeciwnikiem normalnym i zdrowo mylcym". Pisa to Borys Baanow, ktry uciek do Francji. 8

ieimy szczcie do sojusznikw. Towarzysz Zinowjew w czasie wyprawy Tuchaczewskiego za Wis obieca, e w pidziesit rocznic Komuny Paryskiej, to jest 18 marca 1921 roku, Francja bdzie ju republi k radzieck. A oto, jak si do tego odnieli Francuzi. Opowiada jeden z najwybitniejszych pilotw-oblaty waczy Igor Szelest. W 1925 roku przyby do Francji nie jaki Minow. W randze kraswojeata, czyli pilota Armii Czerwonej. W roku 1920 pilot Minow walczy! w Polsce o przyczenie Niemiec i Francji do bratniego zwizku republik radzieckich. Polska odpara czerwon kawale ri" i wwczas radzieccy wodzowie postanowili si prze si na czerwone czogi i czerwone samoloty. Minow otrzyma bojowe zadanie zdobycia silnikw lotniczych: jak najwicej, jak najlepszej jakoci i jak najtaniej. Zna laz pewnego lekkomylnego modziana i zdoby silniki. Tego rodzaju transakcja nie moga nie budzi zdumieM

rv

B a a n o w . ap, ctt. s. 1 6 5 . 121

WIKTOR

SUWOROW

nia: zakupi przypadkowo okoo czterech tysicy silni kw lotniczych Gnme-Rhne", Krytykowano moj ksik Akwarium": dziwnie nie po szpiegowski! tam dziaacie: bez masek i sztyletw. Odpo wiadam: po c bawi si w szpiegw, skoro wszystko jest jawne. Przyjrzyjmy si, jak dziaa kraswofenkyt Minow. Zdoby cztery tysice silnikw lotniczych. To mniej wicej tyle, ile mia Hitler 21 czerwca 1941 roku na granicy radzieckiej. Minowowi pozostawao jedynie zapaci za sil niki i wywie je. Ale jak wywie adunek strategiczny ze sodkiej Francji? Bardzo prosto. Dobito targu. Oficjalnie Zwizek Radziecki zakupi okoo piciuset ton >zlomu po odpowiedniej za ten towar cenie." To si nazywa dobra robota! A ycie toczy si dalej. Krasuiojerjlot Minow zamawia we Francji nie tylko silniki, ale cale bombowce. I znowu laez adnych problemw. Firma zrealizowaa zamwienie. Na ley odebra bombowce. Igor Szelest opowiada dalej: .Byo wiadomo, e po odbir bombowcw przyjedzie z Moskwy niejaki inynier Pietrow. [...] Pod nazwiskiem Pitrowa przyby do Parya ni mniej, ni wicej, tylko... dowdca WWS SS Piotr Jonowicz Baranw, i...] Pietrow wyrazi zadowolenie z otrzymanego towaru oraz z informacji, kt rych nie aowali gocinni Francuzi. - No, mj may niedowiarku - powiedzia do Minowa - nasza misja zmierza ku kocowi i wszystko idzie nad podziw gadko. W tych dniach pojawi si w Moskwie rw nie niepostrzeenie, jak przybyem tu do was z wizyt.". Wszystko szo dobrze, francuski kontrwywiad zupenie nie reagowa na wywz z Francji najnowoczeniejszych w owych czasach bombowcw i na pobyt w Paryu Pi trowa", Pietrow" uda si na paryski dworzec Gare du Nord i wraz z Minowem wyszed z wagonu na papierosa. 1 wtedy, w ostatniej chwili, Pietrow" zosta rozpoznany! Byo to tak: Obaj palili przed wejciem do wagonu. kiedy Minow zobaczy promiennie umiechnitego fran cuskiego ministra lotnictwa Laurente'a Eyneca. Mini ster, w cywilnym ubraniu, z bukietem czerwonych r 1 w towarzystwie adiutanta skierowa si wprost do nich.
122

OSTATNIA REPUBLIKA

Wygosi niezwykle kurtuazyjn mow poegnaln. Wy razi al, e za pno dowiedzia si o wizycie tak czcigod nego gocia, e gdyby nie jego, ministra, godna ubolewa nia niewiedza, kolega mgby zobaczy i dowiedzie Sie 9 bez porwnania wicej." . No 1 po c maski, po c sztylety? Komunistyczny kolega, ktry trzy lata wczeniej rwa si do Parya, eby uczyni z Francji radzieck koloni, mgby zobaczy i dowiedzie si bez porwnania wicej!

W 4x>doamaezu", ne wdajc si w szczegy, wspom niaem o pochodzeniu radzieckich czogw BT: stworzy je genialny amerykaski konstruktor Walter Christie. Ame ryka swego geniusza nie zrozumiaa, nie docenia i nie wykorzystaa jego rewelacyjnych osigni. Jedynie Niem cy zainteresowali si pracami wybitnego konstruktora czogw, ale otrzymali odmow. A towarzysze radzieccy zakupili par czogw ChrtsUego, zdjli z nich wiee i przewieli do Zwizku Radzieckiego jako cigniki rolni cze. I ZSRR natychmiast uruchomi ich masow produk cj. Pocztkowo stosowano amerykaski silnik Liberty, potem znaleziono lepszy - niemiecki BMW. W XX wieku system zawieszenia projektu ChrtsUego jest najbardziej niezawodny i popularny na wiecie. Kraje Zachodu pchay do Zwizku Radzieckiego bom bowce I silniki lotnicze z Francji, silniki czogowe BMW z Niemiec, czogi i tankietki Vickers oraz Carden-Lloyd z Anglii, czogi Christiego z Ameryki. Wszystko to prze woono jako zom lub produkcj czysto cywiln. Stalin zapragn kupi najlepszy czog na wiecie i kupi go w Ameryce. Demokratycznym Niemcom, w ktrych Hit ler jeszcze nie doszed do wadzy, Ameryka odmwia, a towarzyszowi Stalinowi - prosz bardzo. Mwi si, e Stalin nie by gotw do zgniecenia Europy. A co ma oznacza taka sytuacja: lekkomyny modzian" sprzedaje Stalinowi tysice silnikw lotniczych po cenie
8

I. Szelest. S kryta na kryo. Moskwa 1977. s. 140-143. 123

WIKTOR SUWOROW

zomu, a francuscy celnicy i policja nie widz adnej r nicy midzy zwaami zardzewiaego elastwa a nowiutki mi silnikami w fabrycznych opakowaniach. Genialny amerykaski konstruktor zgadza si na oszustwo, urzdnicy na odpowiedzialnych stanowiskach doskonale wiedz, jakie to traktory" konstruuje Walter Christie, ale udzielaj zgody na ich wywz, a amerykascy celnicy zupenie nie widz rnicy midzy cignikiem rolniczym a opancerzonym podwoziem czogu szybkiego. Towarzy sze radzieccy ogosili, e przycz Francj do niezomne go zwizku republik swobodnych, a czerwony lotnik, ktry osobicie walczy o wprowadzenie komunizmu do Europy, jest w Paryu przyjmowany z honorami i udo stpnia mu si wszelkie francuskie sekrety. VI iter take mia sojusznikw: Japoni, Wochy, Ru muni, Wgry, Finlandi. Ale czym moga go wspomc Japonia? Rop naftow? Japonia sama cierpiaa na brak ropy. Wanie z tego powodu japoskie pancerniki i lot niskowce byy unieruchomione. Dostarcza inne surow ce strategiczne? Ale Japonia przystpia do wojny wa nie w celu zdobycia tych surowcw. W jaki inny sposb moga Japonia wspomc Hitlera? Jedyn realn moli woci byo zaatakowanie wraz z Niemcami Zwizku Ra dzieckiego i odcignicie czci radzieckich si na Daleki Wschd. Ale Hitler zaatakowa, a Japonia si wstrzyma a. W najbardziej dramatycznym momencie wojny, kiedy Hitler sta u wrt Moskwy, pragn za wszelk cen uda remni przerzucenie wieych radzieckich dywizji z Da lekiego Wschodu. Hitler oczekiwa, e Japonia podejmie jakie dziaania w tej sprawie. Japonia jednak tego nie uczynia. Przeciwnie, zwrcia sw marynark wojenn gdzie indziej i nagym atakiem 7 grudnia 1941 roku roz pocza wojn przeciw USA i Wielkiej Brytanii. W naj istotniejszym momencie, kiedy rozpocza si radziecka kontrofensywa pod Moskw, Japonia uderzya w prze ciwnym kierunku - na Ameryk, Dla Stalina by to pre zent gwiazdkowy: przed 7 grudnia 1941 roku ciga

124

OSTATNIA REPUBLIKA

wojska z Dalekiego Wschodu w cigej obawie, e mog go zaatakowa Japoczycy. Teraz mg je przerzuca niczego si nie lkajc. Hitler, aby wesprze Japoni, w porywie solidarnoci rwnie wypowiedzia wojn Ameryce. Wojna ze Stanami Zjednoczonymi nie bya mu wcale potrzebna, tym bardziej w chwili rozbicia niemieckich wojsk pod Moskw. Hitler oczekiwa rewanu: Niemcy wypowiedziay wojn Amery ce, wic Japonia, choby formalnie, dla przyzwoitoci wypowie wojn Zwizkowi Radzieckiemu. Ale rzd japo ski jedynie wyrazi Hitlerowi gbok wdziczno za wy powiedzenie wojny Stanom Zjednoczonym. Sam wojny Zwizkowi Radzieckiemu nie wypowiedzia... Sojusz z Japoni nie mia dla Hitlera pozytywnych nastpstw. Jedynie negatywne. I to bardzo. Japonia pra ktycznie wcigna Hitlera w wojn z USA. Lepiej dla niego byoby nie mie takiego sojusznika. Mniej by go to kosztowao. Sojusznikiem Niemiec byy te Wgry, majce niewiel k, dobrze wyszkolon armi. Ale Wgry, wedle sw samego Hitlera, nie mogy by dobrym sojusznikiem Niemiec choby dlatego, e nie miay powodw, by wal czy przeciwko Zwizkowi Radzieckiemu. 1 0 Za to z przy jemnoci walczyyby przeciw innemu niemieckiemu sojusznikowi - Rumunii. Finlandia miaa rwnie niewielk, doskonale wyszko lon i bitn armi. Ale rzd Finlandii nieustannie pod krela, e prowadzi samodzieln wojn przeciw ZSRR i to tylko o odzyskanie ziem, zagarnitych przez Stalina w czasie Wojny Zimowej. Feldmarszaek Keitel na prze suchaniu 17 czerwca 1945 roku owiadczy, e nigdy nie mia wtpliwoci, i Finlandia nie chce walczy ze Zwizkiem Radzieckim i przy pierwszej sposobnoci roz pocznie rokowania pokojowe. Sojusz z Wochami przynis opakane skutki. Mussolini swymi dziaaniami wcign Hitlera w wyniszcza jc i pozbawion perspektyw wojn na Bakanach i w Afryce Pnocnej. Genera major W. Mellenthin uwam

-Wojenno-Sstoriczeskij urna". nr 2/1959, s. 79.

125

WIKTOR SUWOROW

al, e przystpienie Woch do wojny stao si dla n a s 1 klsk". ' O sojuszu z Rumuni wypowiedzia si jeszcze dosad niej. Do Woch jako sojusznika sam Hitler odnosi si z lek cewaeniem: Tam, gdzie wadza jest w rkach Wo chw, panuje cakowity chaos. [...J Oznajmili, e s w stanie wojny, ale nie podjli adnych operacji mili tarnych. [...] Wosi lubi tylko dobrze sobie podere, ale 12 onierze z nich adni." . Jeszcze dziwniejszym sojusznikiem bya Hiszpania, ktra wysaa jedn dywizj na front radziecko-niemiecki, ale faktycznie nie braa udziau w drugiej wojnie wiatowej. Oto, co mwi Hitler o Hiszpanii i generale Franco: Wikszo ludnoci to patentowani lenie [...] wstrzsajce wraenie zrobia kompania honorowa, po niewa karabiny onierzy byy tak zardzewiae, e nie sposb byoby z nich choby raz wystrzeli (...i Niezwy kle trudno znale w Hiszpanii nietuzinkowego czowie ka, ktry potrafiby tam zaprowadzi porzdek." 1 3 . W podobnym duchu wypowiada si Hitler o Rumunii. Twierdzi, e w sytuacji krytycznej na wojska rumuskie nie bdzie mona liczy. Ta prognoza w peni sprawdzia si pod Stalingradem. Keitel na przesuchaniu 17 czerwca 1945 roku powiedzia: Z kampanii 1942 roku i z bitwy pod Stalingradem wycignem nastpujce wnioski: [...] nie mona pokada adnych nadziei w pastwach soju szniczych - Rumunii, Wgrzech, Woszech i innych". Wniosek jest suszny, tylko trzeba go byo wycign przed Stalingradem, a nie po. Porwnajmy wic sojusznikw Stalina i sojusznikw Hitlera i odpowiedzmy sobie na pytanie: kto by lepiej przygotowany do wojny?

" W. Mellenihin, Panzer beatles 1939-1945: a studyofthe employment of armour in ihe Second World War. Londyn 1956. s. 289.
12 Zastoinie razgoivQry GLtlera, op. clt., zapisy z 22 czerwca i 22 lipca 1942. 13

Ibid., zapis z 7 lipca 1942.

126

OSTATNIA

REPUBLIKA

I jeszcze jedno. Zapomina si niekiedy, e oprcz USA i Wielkiej Brytanii sojusznikiem Stalina bya Mongolia. By to sojusznik - nie miejcie si - rwnie wany jak Ameryka. W Mongolii jest mnstwo baranw. Skry ba ranie to produkt strategiczny, z ktrego robi si kou chy. w produkt w pewnych sytuacjach ceni si na wojnie wyej ni czogi i dziaa. Jego posiadanie prowa dzio do wielkich zwycistw, a ich brak - do wielkich klsk. Sojusz z Mongoli zapewnia Stalinowi obfito tego surowca.

Rozdzia 9

J a k zareagowaaby Anglia?
Organizujc intelektualistw Europy przeciw Hitlerowi ijegojllozojii, przeciw japoskiej soldatesce, naley ich przekona o tym, e wszechwiatowa rewolucja socjalistyczna jest nieunikniona,' Maksym Gorki

X >l asuwa si pytanie. Cakowicie uzasadnione. Alianci rzeczywicie pomogli Stalinowi, ale dlatego, e Zwizek Radziecki pad ofiar napaci. No, a gdyby Zwizek Radziecki napad! na Niemcy, jak odniosaby si do tego Anglia i USA? Zacznijmy od kwestii najwaniejszej. Od statystyki. An glia przystpia do wojny 3 wrzenia 1939 roku. W odpo wiedzi niemiecka flota podwodna zablokowaa Wielk Bry tani. Do koca 1939 roku hitlerowskie okrty podwodne
! Ust do Stalina, 27 sierpnia 1997.

marzec

1936. fw:| Jateraturnaja gazeta".

128

OSTATNIA
2

REPUBLIKA

zatopiy 222 angielskie statki handlowe. Niemcy zatapiali przecitnie po dwa brytyjskie frachtowce dziennie, rw nie w niedziele i wita. Wielka Brytania ley na wy spach. W tym czasie samodzielnie nie bya w stanie si wyywi. Zreszt nie rosn tam ani banany, ani ananasy. A nard brytyjski bez bananw dugo nie pocignie. To nie Rosja. Nie s przyzwyczajeni, eby je kor z drzew i zup z ab. Brytyjski dentelmen bez brazylijskiej kawy nie wy yje. Mwi to wam z rk na sercu. W cigu kolejnego, 1940 roku. Anglia stracia 1.056 3 statkw handlowych. To znaczy - po trzy statki dzien nie. Brytyjska marynarka handlowa katastrofalnie ma laa, podczas gdy niemiecka flota podwodna szybko ros a. W cigu pierwszego procza 1941 roku stracilimy 760 statkw handlowych, zatopilimy natomiast tylko 12 okrtw podwodnych." To rwnie oficjalne dane sta tystyczne. Napisa to komandor M. Caswell. attache woj skowy przy ambasadzie brytyjskiej w ZSRR. 4 760 stat kw handlowych w sze miesicy, to znaczy po cztery dziennie. W roku 1939 - po dwa dziennie, w 1940 - po trzy, a w 1941 - po cztery. A oto oficjalne stanowisko attache marynarki wojennej: Wielka Brytania w roku 1941 bya o wos od klski". Podkrelam jeszcze raz, e mwi to wojskowy dyplo mata. Jego wystpienie publiczne mona by uzna za wypowied prywatn tylko w jednym wypadku: jeeli macierzysty rzd jego sowa zdementuje, owiadczy, e bya to jego osobista opinia, a samego dyplomat odwo a z placwki. Nic takiego si nie stao. A wic oficjalna opinia brzmi: W 1941 ROKU WIELKA BRYTANIA BYA O WOS OD KLSKI. Wielka Brytania nie moga czeka do 1942 roku. Zapasy ywnoci topniay rzeczywicie, bez adnych artw, a brytyjska marynarka handlowa bya praktycz nie unicestwiona przez hitlerowskie okrty podwodne. Odbudowa jej Anglia nie bya w stanie, musiaaby bo' S. Koskill, The WaratSee. 1939-1945. Londyn 1954. s. 615. " Ibid.
4

-Krasnala zwlezda". 26 sierpnia 1991. 129

"~ Oauiiua republika

WIKTOR

SUWOROW

wiem codziennie wodowa po cztery nowe statki. Ale nie to byo najwaniejsze, Chodzio przede wszystkim o to, e brytyjski przemys pracowa gwnie w oparciu o su rowce importowane. Niektrych surowcw by nadmiar, ale wikszoci brakowao. A brak choby jednego skad nika moe mie katastrofalne skutki. Wyobramy sobie, e budujemy dom i mamy wszystko, co jest do budowy potrzebne, z wyjtkiem jakiej jednej rzeczy, na przykad gwodzi albo szyb. Organizm gospodarczy potnego kraju przemysowego wymaga wieu tysicy komponen tw jednoczenie i natychmiast, a brak ktregokolwiek moe oznacza unieruchomienie caej gazi przemysu. Braki surowcw strategicznych kompensowano na wszelkie sposoby. Spacerujc po ulicach angielskich miast na kadej monumentalnej budowli zobaczymy la dy wojny. W wieku XIX Wielka Brytania bya w rozkwicie i majestatyczne budowle ozdabiano rwnie majestatycz nymi metalowymi ogrodzeniami. Wikszo owych ogro dze w latach 1940-1941 rozebrano i przetopiono. Po wojnie nigdy nie odtworzono tych zbytkownych ozdb. Obejrzyjmy fasad gwnego gmachu Uniwersytetu Bristolskiego: potna kamienna podmurwka ogrodzenia i rwniutko cite metalowe prty, ktre wyrastay nie gdy z kamienia. Przejdmy si ulicami Manchesteru, Newport, Liverpoolu, Edynburga, Gloucester, Sheffield, Yorku: wszdzie wok! wity i parkw, szk i cmenta rzy, dworcw i skwerw zobaczymy kamienne podmu rwki ogrodze i praktycznie na kadej resztki citych metalowych prtw. Jedynymi wyjtkami s parki w Londynie koo paacu Buckingham i Parlamentu. O tym, e angielscy dentelmeni nie mog y bez bananw i kawy - mwiem raczej artem. Ale bez su rowcw przemys brytyjski naprawd ledwie zipa. W ko legiach Oksfordu demontowano kunsztownej roboty la tarnie z brzu i odkrcano klamki u drzwi: na gwat byy potrzebne zapalniki artyleryjskie. Anglia otrzymywaa pomoc od USA. Ale amerykaskie dostawy docieray do Anglii sporadycznie, najczciej za ldoway na dnie Atlantyku. Chtnych do ekspediowania frachtowcw ku wybrzeom Anglii byo coraz mniej. 130

OSTATNIA REPUBLIKA

A prezydent USA Roosevelt nie mg wypowiedzie Hitle rowi wojny po prostu dlatego, e w Stanach istniay bar dzo potne siy, ktre si temu sprzeciwiay i prboway do tego nie dopuci. Ameryka ya pod hasem: niech si Europejczycy wyrzynaj nawzajem, Ameryka z cu dzych wojen zawsze odnosia korzyci... Wielka Brytania miaa tylko dwa wyjcia: 1. Podpisa separatystyczny pokj z Niemcami. Czy li, mwic prociej, zda si na ask Hitlera. 2. Wcign Zwizek Radziecki w wojn przeciw Hit lerowi. Brytyjczycy nie chcieli si poddawa, a nadziei na to, e Hitler ruszy na Wschd, nie byo. Wszyscy zdawali sobie spraw, e Niemcy nie mog walczy na dwa fronty jednoczenie - i przeciw Anglii i przeciw Zwizkowi Ra dzieckiemu. Wojna na dwa fronty byaby zgub Niemiec, wiedzia o tym kady, wiedzia sam Hitler i otwarcie to gosi. Liczy na to, e Hitler napadnie na Stalina, nie mg nikt. Ostatni nadziej byo to, e Stalin zaatakuje Hitlera. Do tego wanie Anglia usiowaa Stalina nako ni. 1 wszyscy politycy, dyplomaci, generaowie i admira owie, oficerowie i dziennikarze, farmerzy i dokerzy, ma rynarze zatapianych frachtowcw i ich godne dzieci z nadziej spogldali na wschd. Z ostatni nadziej. Brytyjczycy nie mogli poj gupoty Stalina: siedzi z zaoonymi rkami i czeka, a Anglia jest ju na ostat nich nogach, dugo nie wytrzyma, nie dotrwa do 1942 roku, bdzie zmuszona si podda. I wwczas w 1942 roku gupi Stalin zostanie sam na sam z Hitierem. Czy by tego nie rozumia? Powinien zaatakowa Niemcy te raz, w 1941 roku, pki Wielka Brytania si nie poddaa! Czytelnikowi, ktrego losy zawiod na nasze mgliste wyspy, radz odwiedzi pierwsz z brzegu angielsk bib liotek. Na przykad bibliotek Imperial War Museum. Ach, c to za muzeum! W jego zbiorach znajduj si nawet oryginalne marszakowskie pagony towarzysza Stalina, o ktre Churchill poprosi go na pamitk. Ale nas interesuj gazety. Oczywicie gazet do rki nie otrzy mamy, ale mikrofilmy - prosz bardzo. Siadaj, czytelni ku, i do dziea. Wcz bkitny ekran - i przewijaj szpule 131

WIKTOR

SUWOROW

mikrofilmw, czytaj, co w tamtych dniach pisaa brytyj ska prasa. A pisaa tylko o krtkowzrocznoci Stalina, ktry tak jest zaraony pacyfizmem, e nie widzi niebez pieczestwa, ktrym grozi znalezienie si sam na sam z Hitlerem. I apele do Stalina: Atakuj! Atakuj! Atakuj! J a k w starowieckiej powieci poczciwiec, ktrego do tkno nieszczcie, baga o pomoc szlachetnego rycerza: o, przybd, przybd czym prdzej! W korespondencji Churchilla do Stalina powtarza si ten sam motyw: n a s Hitler zmiady, a ty pozostaniesz z nim sam na sam. Wasza ekscelencjo, towarzyszu Sta lin, ratuj, bo w tym jest twoje wasne ocalenie! Gdy mnie pytaj, jak zareagowaaby Wielka Brytania, gdyby Stalin raptem uderzy na Niemcy, odpowiadam: zareagowaaby radosnym okrzykiem ulgi! Tylko w ten sposb, nie inaczej. Zareagowaaby milionami laurek an gielskich dzieci dla dobrego wujaszka Josepha i mnej Armii Czerwonej - oswobodzicielki. Zwyciski marsz Ar mii Czerwonej zaznaczano by czerwonymi chorgiewka mi w kadej angielskiej szkole na kadej mapie i kadym globusie. Informacj o nagym ataku radzieckiego lotnic twa wojskowego na niemieckie lotniska przyjto by z prawdziwym zachwytem w kadej brytyjskiej redakcji, w kadej fabryce, w kadym porcie, w kadym szpitalu wojskowym. W kadym pubie ludzie za ostatnie szylingi i pensy piliby piwo za zdrowie towarzysza Stalina i jego dzielnych generaw. We wszystkich angielskich kocio ach bito by w dzwony: nadchodzi pomoc! I Angielki ze zami w oczach wystawiayby w oknach swych domw portrety wujaszka Joe.

G
132

il ownym zadaniem dyplomacji brytyjskiej, poczyna jc od 3 wrzenia 1939 roku. byo przekonanie radziec kich przywdcw, by przystpili do wojny przeciwko Hitlerowi. Nie bd przytacza tych not. Archiwa dyplo macji brytyjskiej tego okresu s dostpne. Wierzcie mi na sowo, sa tam niezliczone regay teczek z argumen tami, apelami i nawet grobami: przystpcie do wojny.

OSTATNIA REPUBLIKA

przystpcie do wojny! Dyplomacja brytyjska w rozpaczy ucieka si w kocu do szantau: jeeli Zwizek Radzie cki nie wczy si do wojny z Niemcami, to Wielka Bry tania zawrze z nimi separatystyczny pokj, a wtedy zo baczycie! Zastanwmy si; a c innego moga Wielka Brytania jeszcze zrobi? Sytuacja przedstawiaa si tak: Niemcy - to klucz do Europy. Niemcy to gwny cel komunistw. Mwili o tym Marks, Engels, Lenin, Trocki, Tuchaczewski, Radek, Kamieniew, Zinowjew, Unszlicht i wielu innych. Sowietyzacja wiata, a gwnie Europy, w Europie za - przede wszystkim Niemiec. Tak przysig zoy Stalin nad trumn Lenina. Byo to zadanie 1 najwaniejszy ce jego ycia. Ale towarzysz Stalin potrafi si tak ustawi w przeciwiestwie do Trockiego, demagoga, ktry robi tylko duo szumu - e sam Churchill prosi towarzysza Stalina, by zechcia si t spraw zaj. Churchill zapra sza, prosi, przekonywa, tumaczy, nalega i nawet gro zi. Tak wanie podaje nasza oficjalna historia: W koach rzdzcych Anglii dojrzeway rozmaite plany wywarcia nacisku na Zwizek Radziecki w celu nakonienia go, by wystpi przeciw Niemcom". 5 Wszyscy nasi generaowie byli przekonani, e sytuacja wygldaa wanie tak. Marszaek Zwizku Radzieckiego A. Jeremienko: Pewne krgi w Anglii, w obawie, e Hit ler sprbuje sforsowa kana La Manche, dokaday wszelkich stara, by wcign nas w wojn". 6 Oto, jak naley prowadzi polityk zagraniczn! Stalin w tajemnicy koncentruje wojska przy swoich zachod nich granicach i szykuje si do zadania Niemcom nie oczekiwanego ciosu. Ale Stalin nie bdzie si potem musia tumaczy przed midzynarodow opini pu bliczn, dlaczego zmiady Niemcy, a przy okazji take inne kraje. Od towarzysza Stalina tego si oczekuje, na takie posunicia si liczy, o takie posunicia st go pro5 -Historia Wielkiej Wojny Narodowej Zwizku Radzieckiego 1941-1945", t 3-6, Warszawa 1964-1967, t. 1, s. 403. 6

A. Jeremienko, Na zaparinom naprawtenii. Moskwa 1959. s. 477. 133

WIKTOR

SUWOROW

si, a nawet jakie brytyjskie ciemne siy wywieraj na ciski na towarzysza Stalina oraz dokadaj wszelkich stara, by wcign go w wojn"...

xV jednak dziwna, z pozoru, rzecz; ambasador Wielkiej Brytanii w ZSRR sir Richard Stafford Cripps cigle przekonuje zastpc ludowego komisarza spraw zagra nicznych ZSRR towarzysza Andrieja Wyszyskiego, e Zwizek Radziecki powinien uderzy na Niemcy, i stale otrzymuje kategoryczn odpowied: nie, nie, nie! Odpowiedzi tej udziela tein sam Andriej Januarewicz Wyszyski, potocznie zwany Jaguarewiczem, ktry w swoim czasie o mao nie wsadzi do wizienia towa rzysza Lenina. Po zwycistwie Lenina Wyszyski zmieni orientacj i pogldy, sta si zagorzaym leninowcem, a za Stalina wraz z towarzyszem Jagod krci korb proletariackiej maszynki do misa. Nastpnie Wyszy ski wepchn Jagod do tej samej maszynki i nada krci korb wraz z towarzyszem Jeowem. Potem rw nie Jew dosta si w tryby, a Wyszyskiemu udao si wywin i w uznaniu tej obrotnoci rzucono go na front dyplomatyczny. I oto teraz Jaguarewicz Obrotny przyjmuje angielskiego ambasadora i oznajmia, e Zwizek Radziecki pragnie tyko pokoju i nie chce sy sze o adnej wojnie: pokj, pokj i jeszcze raz pokj. Wielu badaczy niepokoi nastpujca sprawa: ambasa dor brytyjski sir Cripps przedstawia Wyszyskiemu ko rzyci, pynce z przystpienia Zwizku Radzieckiego do wojny, a Wyszyski stanowczo odmawia: Zwizek Ra dziecki to kraj miujcy pokj, my na nikogo nie napa damy!". Podejrzany jest fakt, e Wyszyski odpowiada natychmiast, nie konsultujc si ani z Mootowem, ani z samym towarzyszem Stalinem. Badacze wycigaj z tego taki oto wniosek: polityka Zwizku Radzieckiego bya tak dalece pokojowa, e Wyszyski nawet nie mu sia pyta o instrukcje zwierzchnikw. Sprawa i tak bya j a s n a - Zwizek Radziecki jest za pokojem. A ja m a m inne wytumaczenie.
134

OSTATNIA REPUBLIKA

Naley zwrci uwag na nastpujc kwesti. Wy szyski stanowczo odrzuca brytyjskie proby o wcze nie si Zwizku Radzieckiego do wojny. Ale! Skoro bry tyjskie propozycje s nie do przyjcia, to towarzysze Wy szyski i Mootow oraz stojcy za ich plecami towarzysz Stalin powinni odmwi raz na zawsze, eby si te da nia nie powtarzay. Tymczasem towarzysz Wyszyski stanowczo odrzuca brytyjsk propozycj przystpienia ZSRR do wojny, ale jest to tego rodzaju stanowczo", e pozwaa ambasadorowi Crippsowi po tygodniu prob powtrzy, i znw pada stanowcza odpowied: o nie, my do wojny nie przystpimy...". O wartoci wszystkich tych stanowczych odmw Wy szyskiego wiadczy ju choby to, e na pocztku czerwca 1941 roku ton dyplomacji radzieckiej gwatow nie si zmieni. Po odrzuceniu dyplomatycznych ozdob nikw odpowied Wyszyskiego na propozycj przyst pienia do wojny tym razem brzmiaa mniej wicej tak: No dobrze, niech bdzie, w porzdku, zastanowimy si. Ale co bdziemy z tego mieli?". Na co nadszed radosny okrzyk z Londynu: Ale wszystko, co tylko chcecie!". Gdyby wcisn t odpowied w ramy kurtuazji, za brzmiaoby to tak: Minister spraw zagranicznych Wiel kiej Brytanii Anthony Eden zaprosi do siebie 13 czerwca radzieckiego ambasadora Iwana Majskiego i z upowa nienia premiera owiadczy, e jeli w bliskiej przyszoci dojdzie do wojny midzy ZSRR i Niemcami, to rzd an gielski gotw jest udzieli penego poparcia Zwizkowi Radzieckiemu." 7 . Oto cay geniusz Stalina! Oto on - Najwikszy Krtacz Wszech Czasw i Narodw. Tak si umia ustawi, e nie tylko na jego agresj czekay dziesitki milionw ludzi w caej Europie, nie tylko najwikszy wrg komu nizmu Winston Churchill prosi Stalina o dokonanie agresji, ale towarzysz Stalin zada jeszcze zapaty za t agresj i natychmiast uzyska! radosn odpowied: otrzymasz pene poparcie!
7 Historia Drugiej Wojny wiatowej 1939-1945". t. 1-12, Warszawa 1976-1985, t. 3. s. 446.

13S

WIKTOR

SUWOROW

IV 8 iszej tam, mwcy! Wyobraam sobie, jak jestecie oburzeni, i znam wasze argumenty. Powiecie, e oficjal na historia ZSRR ma na myli zupenie co innego: roz mowy w Londynie 13 czerwca 1941 roku - to rozmowy o ewentualnej brytyjskiej pomocy w razie agresji nie mieckiej. Owiadczam, co nastpuje. Caa polityka brytyjska polegaa na tym, by namwi, nakoni, przekona Stalina do wystpienia przeciwko Hitlerowi, by wcign Stalina w wojn. Przy zaoeniu, e bdzie to wojna obronna Zwizku Radzieckiego przeciw niemieckiej agresji, nie ma potrzeby wciga Stalina w t wojn: Hitler zaatakuje, wcigajc w ten sposb Stalina w wojn i Stalin bdzie walczy bez namw Churchilla. Zakadajc, e agresorem bdzie Hitler, po c traci czas na przekonywanie Stalina? Jeli si zakada, e Stalin lada dzie stanie si ofiar Hitlera, po c Anglia miaaby podejmowa jakie zobowizania wobec ZSRR? To rzeczy wicie bardzo dziwne: bdca w stanie wojny, stojca na skraju przepaci Wielka Brytania zobowizuje si do pe nego poparcia niewalczcego Zwizku Radzieckiego. A przecie to proste: Churchill prosi Stalina o przyst pienie do wojny i proponuje, czego dusza zapragnie: tylko zaatakuj, a zrobi dla ciebie wszystko! Moi krytycy: genera pukownik Wokogonow. profesor Gorodecki i inni, w swoich artykuach, a obecnie te w ksikach, wszyscy jak jeden m przytaczaj arcyciekawy dokument: 16 czerwca 1941 roku ludowy ko misarz bezpieczestwa pastwowego ZSRR towarzysz Wsiewood Mierkuow przedstawi Stalinowi meldunek wywiadu ze sztabu Luftwaffe: Hitler jest gotw do napa ci na ZSRR i moe zaatakowa lada dzie. Towarzysz Stalin opatrzy ten dokument wielce wymown dekretacj, wskazujc dokadnie, gdzie mona sobie wsadzi takie rdo informacji. Moi krytycy wyranie nie rozumiej, e ju choby ten jeden przykad cakowicie obala wszystkie ich teorie.
H

C y t a t z Majakowskiego Lew m a r s z " [przyp. t u m . i.

136

OSTATNIA REPUBLIKA

Doniesienie wywiadu, opatrzone gniewn notk Stalina, to dokument niesychanie wany. Jest to dowd (opa trzony wasnorcznym podpisem wodza) na to, e Stalin do ostatniej chwili nie wierzy w moliwo niemieckiej agresji. Wynika z tego, e ADNYCH dziaa Stalina i jego podwadnych nie mona uzasadni tym, e byy to przygotowania do odparcia agresji. Olbrzymie masy wojska wyruszyy w tajemnicy w kierunku granic - nie w celu odparcia agresji! Wojska zrzuciy kamasze z owijaczami oraz buty z kirzy 9 i wcigny nowe buty juchtowe - nie w celu odparcia agresji! Drugi rzut strategi czny Armii Czerwonej w skadzie siedmiu armii cichcem ruszy w stron zachodnich terenw nadgranicznych nie w celu odparcia agresji! Radzieckie lotniska nadgra niczne byy zapchane samolotami - nie w celu odparcia agresji! Winiom Guagu dano do rk bro - nie w celu odparcia agresji! Nie planowano te adnych przeciwuderze w celu od parcia agresji. Gdyby jaki mdrala przynis towarzyszo wi Stalinowi do zatwierdzenia plan kontratakw i odpar cia wroga, towarzysz Stalin napisaby na nim tak sam dekretacj. Nawiasem mwic, moi krytycy twierdz, e nie udao si im znale w archiwach adnych planw radzieckiej agresji. Pytam wobec tego: a znalelicie pano wie plany obronne? Plany przeciwuderze, o ktrych nam opowiadano przez pidziesit lat? Gdzie one s? Dlaczego nikt ich nigdy nie opublikowa? Tylko nie naley myli planw osony granicy pastwa z planami obrony i odpar cia agresji. To s dwie rne rzeczy. A wic: w aden spo sb nie udaje si znale planw obrony pastwa. Bo takich planw nie byo. Stalin nie zamierza odpiera nie mieckiej napaci, Stalin w napa niemieck nie wierzy. Co zreszt zawiadczy! wasnym podpisem. I rozmowy w Londynie 13 czerwca 1941 roku wcale nie byy przygotowaniem do odparcia agresji. Gdyby radzie cki ambasador penomocny w Londynie towarzysz MajSkt zameldowa Stalinowi, e minister spraw zagranicz" Kfrza substytut skry, specjalnie utwardzony gumowany bre zent [przyp. red.]. 137

WIKTOR

SUWOROW

nych Wielkiej Brytanii na polecenie samego Churchilla zaproponowa pene wspdziaanie w odparciu niemiec kiej agresji, to towarzysz Stalin zaproponowaby towa rzyszowi Majskiemu, eby sobie t propozycj wsadzi w to samo, wczeniej wymienione miejsce. Edenowi i Churchillowi zaproponowaby zreszt to samo.

talin mia jeszcze jeden powd, by odpowiedzie od mownie na brytyjskie propozycje wystpienia przeciw Hitlerowi. Taki mianowicie, e tajny plan mona utrzy ma w sekrecie przed wrogiem tylko wwczas, gdy nie znaj go rwnie przyjaciele. Tym bardziej, e angielski ambasador w Moskwie sir Stafford Cripps by gupi i gadatliwy. Stalin rozpta drug wojn wiatow po to, by zgnie Europ. Ale Cripps nie mia o tym pojcia. Cripps uwa a, e to on, mdry Cripps, namawia Stalina do przyst pienia do wojny, wyjaniajc temu niepojtnemu przy wdcy, jak wany jest to moment, jak korzystny i nie powtarzalny, oraz e nie sposb czeka do 1942 roku. I oto w pocztkach czerwca 1941 roku Cripps dostrze ga zmian tonu radzieckich przywdcw. Najpierw odpo wiadano mu w Moskwie: nie, nie napadniemy na Niem cy! A teraz nage pytaj: a co bdziemy z tego mieli? Cripps jest zachwycony: to on, przebiegy Cripps, zdo a przekona nieustpliwego Stalina, by ten zrobi co przeciw Hitlerowi! Cay wiat powinien si natychmiast dowiedzie, e on, genialny Cripps uratowa Angli i ca y wiat! Pomoc nadchodzi! Podziwiajcie wszyscy! Natychmiast w otoczeniu Crippsa zaczto mwi o rych ej wojnie Zwizku Radzieckiego z Niemcami. A sam Cripps, uskrzydlony radoci, pomkn do Londynu i za raz w brytyjskiej prasie zawrzao od radosnych prognoz. Stalin zareagowa natychmiast i z furi: oto komuni kat TASS z 13 czerwca 1941 roku, rozpoczynajcy si bez adnych wstpw: Jeszcze przed przybyciem do Londynu angielskiego ambasadora w ZSRR, a zwasz138

OSTATNIA REPUBLIKA

cza po jego przyjedzie, w prasie zagranicznej zaczto rozdmuchiwa pogoski o rychej wojnie midzy ZSRR a Niemcami*. [...] Zwizek Radziecki rozpocz rzekomo wzmoone przygotowania do wojny z Niemcami i kon centruje wojska przy niemieckich granicach. [...] Pogo ski o przygotowaniach ZSRR do wojny z Niemcami to wyssana z palca prowokacja!". Towarzysza Stalina wyranie ponioso. Aby zrozu mie, jak dalece by wcieky, naley sobie przypomnie, e po rozbiciu Napoleona z inicjatywy Rosji zwoano w roku 1815 Kongres Wiedeski. Kongres w ustanowi zasady polityki dyplomatycznej, obowizujce do dnia dzisiejszego. Zgodnie z postanowieniami Kongresu dy plomata, nawet najniszej rangi, jest przedstawicielem pastwa. Obraza dyplomaty, bez wzgldu na rang, to obraza pastwa. Ambasador jest najwyszym przedsta wicielem dyplomatycznym. Obraza ambasadora moe mie bardzo przykre nastpstwa. W komunikacie TASS z 13 czerwca 1941 roku Stalin obrazi ambasadora Wielkiej Brytanii. Nikt nie mia wt pliwoci, e autorem tekstu jest sam Stalin. Poza tym - Stalin jest gow pastwa, a TASS agencj pastwo w, podlegajc bezporednio rzdowi. J u na pocztku komunikat wymienia brytyjskiego ambasadora z nazwiska; dalej stwierdza, e ambasador szerzy pogoski wyssane z palca i prowokacyjne. Czyli, mwic prociej - ambasador brytyjski sir Richard Staiford Cripps jest kamc i prowokatorem. Bya to nie tyl ko obraza ambasadora, bya to obraza caego pastwa. W historii dyplomacji nie znalazem drugiego takiego przykadu, zwaszcza w stosunkach midzy dwoma po tnymi mocarstwami. Dumny, wyniosy Albion powi nien by natychmiast zerwa stosunki dyplomatyczne ze Zwizkiem Radzieckim, zada przeprosin i przedsi wzi inne rodki. Ale Wielka Brytania na obraz nie zareagowaa. Dlaczeg to? A dlatego, e po pierwsze, kiedy w Londynie, Bristolu i Oksfordzie z powodu braku surowcw spiowywano oz dobne metalowe ogrodzenia i odkrcano klamki u drzwi. t 39

WIKTOR

SUWOROW

nie byl to najlepszy moment, eby si obraa na wrzaski z Kremla. Po drugie za, i to byo najwaniejsze, Churchill dosko nale zdawa sobie spraw, e Stalin ma racj, i e amba sador Cripps rzeczywicie niepotrzebnie mel jzorem.

VI ady pocztkujcy oficerek suby informacyjnej kadego szanujcego si wywiadu zna prost zasad: w zalewie informacji najwaniejsze, kluczowe, najbar dziej interesujce s dementi. Kady wywiad uwanie ledzi, kto i co dementuje, 1 stara si dociec, dlaczego. 13 czerwca 1941 roku towarzysz Stalin przekazujc na falach eteru komunikat TASS bez skrupuw obrazi ambasadora wielkiego mocarstwa, to jest samo mocar stwo - swego potencjalnego sojusznika w wojnie na mier i ycie. A wojna miaa wybuchn lada dzie, to dla wszystkich uczestnikw wydarze byo jasne. Zapy tajmy psychologw, czemu towarzysz Stalin wpad w ta k furi. Z natury by okrutny i grony, ale w sowach przebiera. Co mu si nagle stao? Jeeli Stalin czuje niemieckie zagroenie i sposobi kraj do odparcia agresji, to gadatliwo Crippsa powinna mu by na rk - niech wszystkie gazety trbi na cay wiat: Stalin zdaje sobie spraw z niebezpieczestwa, Stalin szykuje si do od parcia ataku, Stalin nie da si zaskoczy! Na kogo, kto rozpowszechnia takie informacje, nie mona si gniewa. Naley takiego gadu udekorowa Orderem Lenina. Pozostaje n a m przypuszczenie, e Cripps wygada si o jakim innym scenariuszu wojny, ktry towarzysz Sta lin utrzymywa w wielkiej tajemnicy. Stalin by kryminalist, nie majcym sobie rwnych. Zacz od drobnej sprawy - od obrabowania banku. Ograbienie skarbca w Tyiisie, dokonane pod genialnym kierunkiem towarzysza Dugaszwilego, weszo do pod rcznikw kryminalistyki we wszystkich krajach wiata. Rzecz jasna, z wyjtkiem naszego. Nie bardzo n a m wy padao szkoli przyszych ledczych na tym klasycznym
140

OSTATNIA

REPUBLIKA

przykadzie, jako e bank ograbi - po mistrzowsku, to trzeba przyzna - przyszy wdz wiatowego proletaria tu, przyszy geniusz wszech czasw i narodw. Nie bar dzo n a m wypadao rozgasza, e na czele ojczyzny wia towego proletariatu przez trzydzieci lat sta kasiarz o ksywce Koba. Latem 1941 roku wamywacz Koba po dwudziestolet nich przygotowaniach by gotw powtrzy to, czego w swoim czasie dokona w biay dzie w Tyflisie na oczach zdumionej publicznoci i policji. Tylko e teraz, w 1941 roku, szykowano grabie na skal oglnoeuro pejsk. Stalin wszystko przygotowa, wszystko przewi dzia, no i prosz: postanowi swego partnera sir Chur chilla wprowadza w swe zamierzenia mglistymi aluzja mi, a pomagier partnera Gripps okaza si cakowitym kretynem, a w dodatku papl. Komunikat TASS z 13 czerwca 1941 roku jest wielo znaczny, adresowany i do Hitlera i do Churchilla. Do Hitlera: chodz suchy, e zamierzam na ciebie napa, ale nie wierz w to! Do Churchilla: ucisz tego gadu! Hitler przesanie otrzyma, zrozumia jego podtekst, ale postanowi uwierzy w gadanin Crippsa, a nie w dementt Stalina. Churchill take zrozumia podtekst przesania - nie dopuci j u Crippsa do spraw tak delikatnej natury, alu do Stalina za obraz ambasadora, to jest za obraz Wielkiej Brytanii nie mia, pomaga Stalinowi jak mg. Wniosek: naley mie takich sojusznikw, ktrzy po magaj, nie chowajc urazy za obelgi.

apisano cae stosy artykuw, polemizujcych z mo j wersj. Teraz wychodz te ksiki. Naliczyem ju dwadziecia ksiek, napisanych w celu obalenia mojej teorii. A ma by jeszcze wicej. Pierwsz ksik prze ciwko mnie napisa cytowany ju Gabriel Gorodeeki, profesor uniwersytetu w Tel Awiwie. Zaproszono go do Moskwy, udostpniono mu archiwa Ministerstwa Obro141

vn

WIKTOR SUWOROW

ny, GRU (to pierwszy przypadek w dziejach!}. Minister stwa Spraw Zagranicznych: pisz! I oto ksika si uka zaa. Profesor Gorodecki zebra cae mnstwo dokumen tw i opublikowa. Co prawda, s e n s u tych dokumentw nie zrozumia. Dokumenty w jego ksice nie tylko nie podwaaj mo jej wersji, ale przeciwnie - wszystkie dowodzjej susz noci. Rozdzia smy ksiki Gorodeckiego powicony jest w caoci temu, jak to ambasador Cripps namawia. prosi, przekonywa radzieckich przywdcw, by zaata kowali Niemcy: .Anglia jest w agonii i liczy na nadchodzc wojn na Wschodzie...'" 0 Aluzje Crippsa o ewentualnoci zawarcia separaty stycznego pokoju w razie, gdyby Rosja nie zmienia swej polityki..." (to jest, jeeli nadal zachowa neutralno - W . S.)." Cripps usiowa przecign Rosjan na stron Anglii, wykorzystujc ich obaw przed zawarciem separaty stycznego pokoju..." 1 2 I tak dalej. adne argumenty nie dziaay,na niedomylnego Sta lina i wwczas Cripps napisa prywatny list do Wyszy skiego: .Czy warto czeka, po czym samotnie stan twarz w twarz z zespolonymi siami armii niemieckich. (...! Czy nie lepiej byoby przedsiwzi natychmiastowe kroki (...) z uwzgldnieniem pomocy, ktrej udziela ze swej strony Wielka Brytania"." A kiedy brytyjski amba sador wyczerpa ju wszystkie argumenty, zacz stra szy Wyszyskiego, Mootowa 1 Stalina: .Jeli wojna przecignie si na duszy czas, niewykluczone, e Wiel ka Brytania zacznie powanie myle o zawarciu jedno stronnej ugody w celu zakoczenia wojny". 14 I ta myl
'" Gorodecki, op. cii., s. 208. " Ibid., s. 215. " ibid., s. 214. " Ibid., s. 170. '* Ibid., s. 215. 142

OSTATNIA REPUBLIKA

powtarza si do ostatniego rozdziau, do ostatnich stron ksiki: .Anglia rozpaczliwie prbuje wcign Rosj w wojn*. , s To d propos spotkania radzieckiego ambasa dora Majskiego z Edenem 13 czerwca 1941 roku. Zastanwmy si: Zwizek Radziecki powsta jako pierwowzr przyszej wiatowej Socjalistycznej Repub liki Radzieckiej"."' I oto Wielka Brytania zaprasza towa rzysza Stalina, aby ten plan zrealizowa. A towarzysz Stalin si wymawia, wykrca, nie chce przyj zaprosze nia. Wtedy Anglia zaczyna namawia, baga I nawet straszy. Oto idea polityki zagranicznej! Oto godny ucze wiel kiego Machiavellego, ktry przeszed samego mistrza. Tak naley przygotowywa agresj, eby cay wiat na klczkach baga o dokonanie tej agresji, dzikowa za ni i obiecywa pokry nakady poniesione na zmiade nie Europy.

,B Referat Stalina na 1 Zjedzie Rad ZSRR. 30 grudnia 1922. Stalin, op. cit.. t. 5. s. 165.

Rozdzia 10

Kiedy powstaa koalicja antyhitlerowska


Nie rzucaj sl, jeeli chcesz rwnie nadal dostawa pieniki.' Stalin

</nam wasze argumenty. Co tam Anglia, powiecie, gwnej pomocy udzielia nie Anglia, ale Ameryka. A jak zareagowaaby Ameryka na wyzwoliciel sk wojn Zwizku Radzieckiego w Europie i we wszystkich bez paskich europejskich koloniach? A wic zastanwmy si wsplnie: Hitler napad na Polsk. Anglia i Francja wypowiedziay Hitlerowi wojn, Ameryka za zachowaa neutralno. Hitlerowskie pod boje nie obchodziy Ameryki. Dwa tygodnie pniej na Polsk napad towarzysz Sta lin i nikt nie wypowiedzia mu wojny. Ameryka te si nie przeja.
1

Stalin, op.ctt, l. 7. s. 285.

144

OSTATNIA REPUBLIKA

Nastpnie Stalin napad na Finlandi i znw nikt nie wypowiedzia mu wojny. Nie przecz, doszo do pogr ek. I na tym si koczyo. Prezydent USA Roosevelt naoy na Zwizek Radziecki moralne embargo". Mo ralne embargo nie wpyno w aden sposb na dostawy technologii z USA i dlatego nie miao adnego znaczenia dla towarzysza Stalina, Mootowa i innych. 29 marca 1940 roku towarzysz Mootow owiadczy na posiedze niu Rady Najwyszej: Nasze stosunki z USA w ostat nim okresie nie polepszyy si, ale te nie ulegy pogor 2 szeniu", Co w przekadzie na jzyk potoczny znaczyo: Moemy mie w nosie morane embargo*". Oczywicie, po podpisaniu niekorzystnego dla Finlan dii, narzuconego przez Zwizek Radziecki pokoju, mo ralne embargo zostao natychmiast zniesione i jeszcze w kwietniu 1940 roku zaczy si radziecko-a mery ka skie pertraktacje na tematy handlowo-gospodarcze. W czasie tych rokowa strona radziecka wysuna spraw ogranicze podjtych przez wadze ameryka skie w zakresie I...] dopuszczenia radzieckich inynie rw do amerykaskich zakadw lotniczych". 3 W to sformuowanie naley si wczyta z uwag. Nie chodzi o to. czy radzieckich inynierw wpuszczano do zakadw lotniczych, czy nie. Wpuszczano, Tylko niekt rzy amerykascy urzdnicy prbowali stwarza trudnoci. Oburzajce! Pertraktacje dotyczyy wic tego, by nadal dopuszczano radzieckich inynierw do amerykaskich zakadw lotniczych, ale ju bez adnych ogranicze. Nie bdziemy roztrzsa znaczenia sw radziecki in ynier w amerykaskich zakadach lotniczych", nie b dziemy si zastanawia, z jakiego resortu byli ci inynie rowie. Przypomnijmy tylko, e przez zakady lotnicze na Zachodzie przewijali si stale nasi inynierowie rnych stopni. Na przykad w fabrykach niemieckich rwnie pracowali inynierowie radzieccy. Jeden z nich, wybitny wywiadowca, podpukownik GRU Nikoaj Maksimowicz Zajcew, poinformowa zwile o istocie tej pracy na a~
2 3

-Prawda", 30 marca 1940. Historia Drugiej Wojny wiatowej.-", op. cif., s. 447.

i 45

WIKTOR SUWOROW

mach pisma Wojenno-istoriczeskij urna". O tym za, co robili radzieccy inynierowie w Ameryce, opowiada radziecki szyfrant Igor Guzenko, ktry po wojnie zbieg z ambasady radzieckiej z wypchan teczk. A przecie inynierowie" przeniknli daleko poza obrb ameryka skich zakadw lotniczych, dobrali si do amerykaskich sekretw, dotyczcych broni jdrowej i termojdrowej, i niele si obowili: inynierowie" dotarli nawet do naj bliszego otoczenia amerykaskiego prezydenta i zwer bowali tam informatorw, ktrzy towarzyszyli prezyden towi na konferencjach w Teheranie i Jacie, udzielajc mu cennych rad. Gdyby Guzenko nie opowiedzia cae mu wiatu o dziaalnoci owych inynierw", to Amery ka nadal niczego by nie podejrzewaa, i kto wie, czym by si to wszystko skoczyo.

Z l e cofnijmy si do roku 1940. Latem towarzysz Sta lin zagarn Litw, otw i Estoni. I znw nikt nie wy powiedzia mu wojny. Nie wprowadzono nawet moral nego embarga". A teraz przypumy, e towarzysz Stalin nagle w 1941 roku przejrza na oczy, dostrzeg jasno hitlerowskie zbrodnie, raptem usucha bagalnego woania Anglii i w porywie szlachetnego gniewu zada miadce ude rzenie Rumunii i Niemcom, wyzwoli Europ od brunat nej zarazy, przynoszc szczcie i rado dziesitkom milionw uciemionych ludzi. Ktby si omieli obu rzy? Gdyby nawet znalaz si taki mdrala, choby sam prezydent USA, to natychmiast przyczepiono by mu ety kietk hitlerowskiego poplecznika. Zastanwmy si, ile godzin taki prezydent utrzymaby si w Biaym Domu? Kiedy w 1933 roku towarzysz Stalin ofiarowywa Hit lerowi klucz do wadzy, wiedzia, e normalni ludzie, normalne pastwa i rzdy nie pjd na sojusz z Hitle rem, e przeciw Hitlerowi zjednoczy si caiy wiat, e nikt nie omieli si stan w obronie Hitlera. Lodoa4

Wojernio-istoriczeskij urnai". nr2/1992.

146

OSTATNIA

REPUBLIKA

macz Rewolucji" zosta wymylony przez geniusza i wy konany na podziw przyszych pokole. Dlatego Ameryka w przypadku ataku Stalina na Niem cy nie moga wystpi przeciw Stalinowi. Powiem wicej: Ameryka nie moga w tej sytuacji zachowa neutralno ci. Stalin wyzwala Europ, a Ameryka stoi na uboczu! Kt po tym wszystkim podaby rk amerykaskim bi znesmenom? Ale wrmy do faktw: 21 czerwca 1941 roku Stany Zjednoczone Ameryki wyraziy oficjalnie swoj gotowo do udzielenia Stalinowi pomocy w wojnie z Niemcami. Zawiadcza o tym Wilis Armstrong, pracownik admini 5 stracji Lend-Lease'u . Tego wiadectwa nigdy nikt nie kwestionowa ani nie dementowa. 6 Hitler nie mg si dowiedzie o radzieeko-amerykaskim ukadzie w dniu jego zawarcia. Wywiad nie by w stanie zdoby informacji tej wagi i dostarczy ich tak szybko. Ale i bez informacji wywiadu Hitler wiedzia, po czyjej stronie jest Ameryka. Tego samego dnia, 21 czerw ca 1941 roku, Hitler wystosowa wic pismo do woskie go przywdcy Mussoliniego: Nie ma znaczenia, czy Ame ryka przystpi do wojny, czy nie, poniewa i tak popiera w caej rozcigoci naszych przeciwnikw. (...] Za tym wszystkim kryj si masowe dostawy zaopatrzenia wo jennego z Ameryki" 7 . Jakby wyczu.

P
6

>

ra

5 Lend-Lease Act - ustawa z 1941 roku upowaniajca prezydenta USA do wspomagania sprzymierzonych dostawami towarw i broni Iprzyp. tum.).

owiadaj, e Hitler napad na Stalina, a dopiero po tem powstaa koalicja antyhitlerowska. W rzeczywistoci rzecz miaa si cakiem inaczej. J u przed agresj nie mieck Stalin stworzy koalicj. Dowodz tego angielskie dostawy broni dla Stalina sprzed 22 czerwca 1941 roku.

-Grani", Monachium, nr 136/1985. s. 229.

7 W. Daniszew, Bankroctwo strategii germanskogo faszyzma, Mos kwa 1973, t. 2. s. 131-134.

147

WIKTOR SUWOROW

Spotkaem w Anglii marynarza, czionka zaogi brytyj skiego frachtowca, ktry 12 czerwca 1941 roku dostar czy do Murmaska pierwsz parti uzbrojenia. Rozmo w z marynarzem nagraem na magnetofon 16 marca 1988 roku. Otrzymane informacje zweryfikowaem w ar chiwach. W wietle znalezionych dokumentw wydaje mi si, e zarwno Anglia, jak i Zwizek Radziecki, ukry way co, co dotyczyo ich wzajemnych stosunkw. Spra wie pierwszego arktycznego konwoju do radzieckich por tw pnocnych naley powici szczegln uwag. Na razie podkrelam tylko pikanteri caej sytuacji: Wielka Brytania znajduje si w stanie wojny i rozpaczliwie bra kuje jej broni. Zwizek Radziecki za jest teoretycznie w stanie pokoju. I oto walczca Anglia dostarcza broni pastwu, ktre nie walczy. Sytuacja jest tym bardziej delikatna, e Niemcy walcz przeciw Anglii, Niemcom te brakuje uzbrojenia, a przede wszystkim okrtw linio wych. I oto Niemcy rwnie dostarczaj Stalinowi uzbro jenie, w tym take jeszcze nieukoczony, tzn. najno wszy, ciki krownik Lutzw". Stalin otrzymywa uz brojenie od obu walczcych stron. Zachowujc oficjalnie neutralno, powica wicej uwagi uzbrojeniu swojej armii ni przywdcy stron walczcych. Sojusz z Angli automatycznie zapewnia Stalinowi sojusz z Australi, Now Zelandi, Indiami, Afryk Po udniow, Kanad i innymi pastwami. Mona powiedzie wicej: jeli w kwietniu 1940 roku dyplomacja radziecka przeforsowaa kwesti dopuszczenia radzieckich inynierw do amerykaskich zakadw lotni czych, to znaczy, e koalicja antyhitlerowska ju istniaa.

N
148

IV ie s to przypuszczenia. Amerykaski badacz Anthony Sutton w 1973 roku wyda ksik Narodowe samobjstwo*. a Ksika ma t zalet, e autor nie na rzuca czytelnikowi swojego punktu widzenia, lecz bomB A. Sutton. National Suicide: Mtiitaty Aid. to the Souiet Union. Nowy Jork 1974.

OSTATNIA REPUBLIKA

barduje go niepodwaalnymi dokumentami. Na stro nach 80-81 dowodzi niezbicie istnienia ukadu midzy Stalinem a Rooseveltem. Ukad przygotowywany by od 1938 roku. Sutton zdoby dokument Departamentu Stanu USA, sygnatura 800.51-W89 USSR/247. Doku ment ten, to sprawozdanie ambasadora Josepha E. Davtsa z 17 stycznia 1939 roku o zakoczeniu prac n a d przygotowaniem tajnego ukadu. W USA o istnieniu tajnego porozumienia wiedziay tyl ko cztery osoby. Biorc pod uwag nasz kunszt ochrony tajemnic, mona przypuszcza, e ze strony radzieckiej krg wtajemniczonych by nieco wikszy. Odkryty przez Suttona dokument nie zosta nigdy zde mentowany ani zakwestionowany. A eby nie byo ad nych wtpliwoci, Sutton zarzuca czytelnika ca mas najrniejszych dokumentw towarzyszcych, poczynajc od pisma Departamentu Stanu USA nr 711.0011, bd cego umow podpisan w marcu 1939 roku, a dotyczc udziau USA w budowle radzieckich okrtw podwod nych. Dalej Sutton przytacza olbrzymi list ameryka skich dostaw strategicznych do ZSRR. T list przedwo jennych amerykaskich strategicznych dostaw mona po rwna tylko z snist list amerykaskich dostaw podczas wojny. Przegldajc te wykazy przestaje si rozu mie, czym rniy si dostawy dla Stalina przed i w czasie wojny. Wniosek jest jeden: niczym. Amerykaski system udzielania pomocy Stalinowi uruchomiony zosta na po cztku lat trzydziestych. W styczniu 1939 roku strumie amerykaskich dostaw strategicznych osign oszaa miajc szybko i natenie, i nie ustawa do koca woj ny. Stalin mg robi w Europie co chcia, nie ponoszc za to wikszej kary, ni moralne embargo". Takie wanie byo stalinowskie przygotowanie do wojny: Stalin mia gwarancje amerykaskie ju w chwili, gdy niemieckie czogi miadyy polskie szlabany graniczne.

^ J e d n a k e w tajnym ukadzie radziecko-amerykaskim kryo si co wicej, ni, tylko gotowo Roosevelta

i 19

WIKTOR SUWOROW

do udzielenia bezinteresownej pomocy Stalinowi. Ka dy, kto podpisywa ukad ze Stalinem, marnie koczy! (wrd nich i sam Adolf Hitler), gdy ukad ze Stalinem rwna si paktowi z diabem - tu nie mona byo wy gra. Dotyczyo to rwnie Roosevelta. Uczyniwszy ten pierwszy krok, zgodziwszy si na tajne pertraktacje ze Stalinem, Roosevelt ju by przegrany. Istota przegranej polegaa na tym, e amerykaski system polityczny po mylany jest tak, by nikt, a przede wszystkim prezy dent, nie mia zbyt wielkiej wadzy. Kongres bardzo nie lubi prezydentw, ktrzy prowadz tajne rokowania, nie konsultujc si z przedstawicielami narodu. Zgoda na tajne pertraktacje ze Stalinem bez powiado mienia Kongresu bya ze strony Roosevelta krokiem sa mobjczym. Podpisawszy tajny ukad z Rooseveltem Stalin dosta do rk materia, ktry mg zniszczy Rooseveta w oczach Kongresu, prasy i amerykaskiej opinii publicznej. Oczywicie towarzysz Stalin nie by taki gupi, eby wyla z pracy towarzysza Roosevelta. Ale tak moliwo uzyska. Nie wiem, w jaki sposb Stalin zdoa osign taki wpyw na Roosevelta, by moe mwi: Nie rzucaj si, jeeli chcesz...". Moe uywa innych sw, musia jed nak mie na Roosevelta jaki haczyk. T zagadk pozo stawiam profesjonalnym historykom. To nic na moje siy, Z mojego p u n k t u obserwacyjnego dostrzec mona jedynie niewytumaczaln hojno amerykaskiego pre zydenta i jego dziwn ulego, okazywan od pierwsze go dnia urzdowania. Pamitacie dwa cigniki" z Nowe go J o r k u ? Niepojta ustpliwo RooseveIta pogbiaa si, a jej ukoronowaniem staa si cakowita kapitulacja Ameryki w 1945 roku w Jacie. Patrzc szerzej, dobrotliwo Zachodu przejawiaa si od pierwszych dni po przechwyceniu wadzy w Rosji przez komunistw. J u w 1919 roku Lenin zauway: Trzeba rkami naszych wrogw tworzy spoeczestwo komunistyczne". 9
9 VIII Zjazd Komunistycznej Partii {bolszewikowi Rosji. Marzec 1919. Protokoy", Warszawa 1966, s. 27.

150

OSTATNIA REPUBLIKA

Dziki owej dobroci Zachodu Stalin mg si nie oba wia, e kogo oburzy jego wtargnicie do Europy. Stal yczliwo Zachodu uwieczy Stalin byskotliwym za warciem paktu Rihbentrop-Mootow: popchnwszy Hit lera do wojny ustawi si tak, e Anglia i USA byy zmu szone przeciga go na swoj stron. Marszaek Zwizku Radzieckiego M. Zacharw pisa o pakcie Ribbentrop-Mootow: Powstay korzystne przesanki do stworzenia !!> w przyszoci koalicji antyhitlerowskiej". Byo to posu nicie genialne: Stalin, zawierajc sojusz z Hitlerem, stworzy tym samym warunki i przesanki dla ukadu przeciw Hitlerowi! Wiele lat po publikacji Lodoamacza" archiwa uchyliy nieco swe podwoje i pojawiy si pierwsze dowody: wzmiankowane ju przemwienie Stalina z 19 sierpnia 1939 roku. Nie mogem mie wwczas do niego dostpu. Nawet gdyby pracoway dla mnie wszystkie wywiady wia ta, to i tak nie zdoayby dotrze do stalinowskich archi ww. Ale ju wiele lat wczeniej wydedukowaem, e taki tekst musia istnie: do 18 sierpnia wcznie prowadzono jedn polityk, a od 19 sierpnia ulega ona cakowitemu przewartociowaniu. W tej sytuacji Stalin musia wyjani w krgu najbliszych wsppracownikw swj manewr. Wolta bya oszaamiajca, a wszak kady czonek Politbiura powinien by rozumie to posunicie, inaczej nie mona by byo przewodzi krajowi i kierowa wiatow Rewolu cj. Po tak ostrym wirau wszyscy czonkowie Politbiura mogli si poczu zdezorientowani. Tote Stalin, jak kady wdz w trudnej do zrozumienia sytuacji, musia postawi spraw jasno i zdecydowanie: Zmiana kursu!". Ja nie przypuszczaem, ja po prostu wiedziaem, e wystpienie Stalina tego dnia si odbyo. Wiedziaem te, czego dotyczyo. Nie przejmowaem si, e brakuje dowodw, nie drczyo mnie pytanie, czy mowa Stalina zostaa zarejestrowana, czy nie, a jeli zostaa zapisana, to czy znajduje si w archiwum, czyj zniszczono. Mwiem i pisaem o tym wystpieniu jak o fakcie do wiedzionym. Przyznaj, to by z mojej strony wielki tupet...
10

.Nowaja i nowlejsza istorija". nr 5/1970, s, 27. 151

WIKTOR SUWOROW

Caa oficjalna historiografia odrzucaa moliwo ta kiego przemwienia, a nawet samego posiedzenia Politbiura w tym przeomowym dniu 19 sierpnia 1939 roku. I oto w roku 1994 tekst zosta znaleziony. Towarzysz Stalin powiedzia, co nastpuje: Pniej wszystkie na rody, ktre trafi pod piecz zwyciskich Niemiec, rw nie s t a n si naszymi sojusznikami. Otworz si przed nami rozlege perspektywy szerzenia Rewolucji wia 1 towej.".' 19 sierpnia 1939 roku Stalin wiedzia, e rozpoczyna drug wojn wiatow, wiedzia, e Niemcy rozpoczn podboje, a tym samym obrc wszystkie kraje, zarwno podbite, jak i nie podbite, w sojusznikw ZSRR. Dlatego poczynajc od 19 sierpnia 1939 roku powstanie koalicji antyhitlerowskiej byo tylko kwesti czasu. Od tej chwili jej zawizanie byo czym nieuchronnym. Moecie mnie nazwa jak chcecie, ale jestem peen podziwu dla towarzysza Stalina. Bya to bestia, krwawy potwr. A przy tym - najwikszy geniusz w dziejach wiata.

'' Patrz: zacznik nr 1.

Rozdzia 11

J a k walczyem z Marsjanami
A pniej wszyscy widzieli t nieudoln, haniebn kampani fisk, kiedy nasze ogromne pastwo bilo, niczym gow w mur, w lini Mannerheima. Pokazalimy wszystkim, e nie jestemy gotowi do wojny, i nasi przeciwnicy widzieli, e nie jestemy gotowi.' Aleksander Soenicyn

JLVoniec lat osiemdziesitych- W pewnej znakomitej i sawnej na cay wiat uczelni wojskowej zakoczy si rok akademicki. Sesja egzaminacyjna dobiega koca, szczliwi absolwenci poegnali si z rodzimymi mura mi, rozjechali si do domw. Opustoszay korytarze, ucich miech w cienistych ogrodach. Pikne miejsce. Gdyby wam nie powiedziano na wst pie, dokd zanis was los. nie zgadlibycie od razu:
1

'

Wystpienie w TV Ostaukkio. 15 maja 1995. 153

WIKTOR

SUWOROW

ogrody, parki, poronite sitowiem sadzawki, strzeliste cedry, morze kwiatw. Wzdu alejek to tu, to tam dziaa, czogi, samoloty wszystkich czasw i narodw. Przechadza si czowiek jak po muzeum: migowce, miny morskie, torpedy. Kady czog ma tu swoje staran nie dobrane miejsce, kady tak jest wpisany w sady i polanki, jak chiska altanka nad szumicym potocz kiem - ze znajomoci rzeczy. A oto nasza 76-milimetrowa armata, wzr 1942, na elaznych niemieckich koach, z niemieckim hamulcem wylotowym. Niemcy zdobywali takie dziaa i uywali ich do walki - sami nie mieli takiego niezwykego uzbrojenia. Niekiedy uywali zdobycznych radzieckich dzia w stanie oryginalnym, niekiedy wprowadzali zmiany konstrukcyj ne. Z jakich znanych tylko im samym przyczyn zdejmo wali radzieckie koa, a montowali wasne, niemieckie, elazne. Widocznie nie mieli pod dostatkiem gumy. Usta wiali je take na podwoziach przestarzaych czogw i uywali przeciw Armii Czerwonej w charakterze dzia samobienych. Wiele uzbrojenia 1 sprztu wojskowego wpado w rce Niemcw w rejonach pogranicznych ZSRR w pierwszych dniach wojny. A pniej pod Char kowem i na Krymie w 1942 roku. Pod koniec wojny za te dziaa, te skarby, trafiy w rce armii brytyjskiej jako zdobycz wojenna. Teraz jedno z nich stoi w zarolach bzu, jak w zasadzce. To ju historia. To bezcenny eksponat. A obok w han garze stoi nasz T-34 i niemiecki Krlewski Tygrys i wie le, wiele jeszcze innych wozw bojowych, na widok kt rych kady normalny czowiek z zachwytu dostaje za wrotu gowy. Przechadzajc si po alejkach, znajdziemy nie tylko czogi i armaty, ale te modzierze z czasw wojny krym skiej i wiele jeszcze innych cudeniek. A wic skoczy si rok akademicki. Trwa remont wszystkich uczelnianych gmachw, maluj ciany i pod ogi w starym skrzydle, restauruj, eby wszystko wygl dao jak w dawnych czasach, a obok, w nowym budyn ku instaluj w superkomputerze o niesamowitej mocy obliczeniowej nowe oprogramowanie. 154

OSTATNIA REPUBLIKA

Dla wykadowcw to wymarzona pora. Mona siedzie caymi dniami w bibliotece i wgryza si w tajniki wie dzy, nikt nie zakca spokoju. A biblioteka - to po prostu cudo. Na cianach tyle odznacze, e kade muzeum moe pozazdroci. Kolekcje broni osobistej wybitnych dowdcw; w gablocie paradny m u n d u r z akselbantami i epoletami. Regay z ksikami cignce si w niesko czono. Cisza. Obstawiem si ksikami niczym bastionem, eby mnie nikt nie spostrzeg, nie oderwa od pracy. Znaleli mnie jednak i oderwali: masz okazj pokaza, co umiesz! Wzywa mnie wielki szef i poleca, abym pomg informatykom w testowaniu wspaniaego komputera. - Niezbyt si znam na komputerach - mwi. A szef na to, e tego si ode mnie nie wymaga: tam ju od dwch miesicy wyczynia czary-mary szeciu infor matykw. Jednego sprowadzono z Japonii, dwch z Ameryki, a reszta to Anglicy. Razem ze mn bdzie siedmiu wspaniaych. Midzynarodwka. Instaluj no we oprogramowanie. Termin upywa za dwa tygodnie. Inynierowie znaj swoj robot znakomicie, ale po trzeba im kogo, kto umiaby przetestowa program wo jennej symulacji, co w rodzaju wojny wiatw: nasi przeciw Marsjanom, co w tym stylu. Komputer zosta skonstruowany specjalnie do symulacji gier wojennych. W caej Wielkiej Brytanii s moe ze dwa tej mocy: jeden bojowy, gdzie w podziemnym schronie, przeznaczony do tworzenia planw wojny, drugi za tutaj, do szkole nia operatorw, programistw i wyszej kadry dowd* czej. Prawd mwic, nie wiem dokadnie, ile takich superkomputerw ma Anglia. Po prostu przypuszczam. A w caym wiecie (wedle mojej dyletanckiej opinii) znaj dzie si ich najwyej dziesi. - Jeste znanym oryginaem - mwi szef - pomysy masz szalone, paradoksalne. Nie jestemy w stanie ich zrozumie. Ale wykorzystamy twoje niezwyke koncep cje. Przycz si do informatykw i pu wodze fantazji. A eby twoje pomysy nie poszy na marne, powalcz z Marsjanami. No to poszedem.
1 55

WIKTOR SUWOROW

II

u niezbdna jest dygresja. Pytaj mnie niekiedy o moj dziaalno dydaktyczn. Rwnie o udzia w programowaniu wojskowego kom putera nieprawdopodobnej mocy. O symulacje, doty czce wojny jdrowej. Nikt nie zadaje mi pyta bezpo rednio tak sformuowanych, ale rozumiem aluzj: wy gaszasz wykady, uczysz nieprzyjacielskich oficerw... A gdzie twoje sumienie, a porzucona ojczyzna?... Sprawa jest jasna. Odpowiadam: jeli moja mia ojczy zna rwnie w nowym tysicleciu nie odetnie si od idei Rewolucji wiatowej i wprowadzania komunistycznych porzdkw na caym wiecie, to ja bd nie tylko szkoli nieprzyjacielskich oficerw i uczestniczy w programo waniu wojskowych komputerw, ale z broni w rku ru sz do waki z komunizmem. A jeli nie dojdzie do Rewolucji wiatowej, jeli moja wspaniaa ojczyzna nie rzuci si w napadzie szau na wszystkich swych ssiadw, to moje wykady nie przy nios nikomu szkody. A ten komputer bdzie sobie ci cho szumia w klimatyzowanym podziemiu. A wic schodz tam, gdzie koryfeusze elektroniki wyczy niaj swoje czary. Pocztkowo myl z pewnym alem, e oderwano mnie od pracy. Ale pniej dociera do mnie, e chyba aden historyk w XX wieku nie zostanie dopuszczo ny do komputera o takiej mocy obliczeniowej. To zbyt kosztowna przyjemno. Takich urzdze nie konstruuje si dla zabawy. Ani do bada historycznych. Nie jestem historykiem, lecz po prostu mionikiem historii wojsko woci. I oto ja jeden spord wszystkich historykw profesjonalistw i amatorw - na caym wiecie mam do stp do takiego cudu techniki. Za dwa tygodnie, kiedy informatycy skocz swoje dzieo, takie mrwki jak ja nie bd miay do dostpu; zostanie zawalony powan ro bot, ktrej istoty mog si tylko domyla. A na razie... Przyniosem ze sob ca walizk literatury fachowej. Wypakowaem. I zaczo si. Projektujemy jak fanta styczn wojn. - Czy mona zaprojektowa operacj ofensywn caej armii? 156

OSTATNIA REPUBLIKA

- Prosz bardzo - sysz odpowied. - Nawet operacj grupy armii. W porzdku. Zaczynamy. Po pierwsze prosz o wpro wadzenie temperatury powietrza: minus 41 stopni Cel sjusza.

ni

ydao mi si, e komputer zamigota gniewnie, cay zaiskrzy i zawy z oburzenia. Odpowied bya natych miastowa: zadanie niewykonalne, przy takiej tempera turze prowadzenie akcji ofensywnych jest niemoliwe. Nalegam. Komputer odrzuca moje polecenia. Eksperci zaczynaj si denerwowa. Wyjaniaj mi. e rozumna maszyna nie przyjmuje faszywych danych. Zaparem si. Ale spr z komputerem to sprawa przegrana. Nale gam, dam, eby wprowadzono minus 4 1 . Eksperci sigaj do sownikw; jeli ja nie rozumiem po angiel sku, to prosz bardzo, mog przeczyta po rosyjsku, e komputer nie przyjmuje, nie reaguje, nie przetwarza czego takiego, nie spoywa, nie dziobie, nie poera, nie trawi! Dobrze. Przekonali mnie. Rozumiem: nie trawi. Chodzi im o to, e rnam zbyt bujn fantazj. Za fan tazja to dobra rzecz, ale czasem trzeba j pohamowa. Tylko e ja nie fantazjowaem, nie rozgrywaem wojny wiatw, ale nasz fataln kampani zimow: 30 listo pada 1939 roku Armia Czerwona wkroczya w granice Finlandii. Za dnia mona byo jeszcze wytrzyma, noc - jako tako. ale witem temperatura spadaa do m i n u s 41 stopni Celsjusza. A pniej byo jeszcze gorzej. Ale specom od komputerw niczego nie sposb wyja ni, nie ich to nie obchodzi. Tylko by klawisze naciskali. A ja wycigam pierwszy wniosek: pnjesieni 1939 roku towarzysz Stalin postawi Armii Czerwonej niewy konalne zadanie przerwania linii Mannerheima na Prze smyku Karelskim. ARMIA CZERWONA TO NIEWYKONALNE ZADANIE WYPENIA. 157

WIKTOR

SUWOROW

rv

rzyznaj, e kiedy sdziem, ii Armia Czerwona skompromitowaa si w Finlandii przed caym wiatem. Mylaem po prostu, e mona byo rozegra t wojn w inny sposb, ni zrobili to stalinowscy generaowie, mdrzej. A teraz si okazuje, e adna armia wiata nie prowa dzia operacji ofensywnych przy temperaturze m i n u s 41 stopni. I nikt si nie odway mia z Armii Czerwonej. Sami sprbujcie i dopiero wtedy si miejcie! A jak si bronili Finowie? Obrona, to co innego. Przez dwadziecia lat praktycz nie cay budet wojskowy Finlandii przeznaczany by na stworzenie umocnie na Przesmyku Karelskim. Zbudo wano lini obronn o dugoci 135 kilometrw i gbo koci 90 kilometrw. Jej flanki wspieray si o Zatok Fisk i jezioro adoga. Za bezkresnymi polami mino wymi; za rowami i granitowymi zaporami przeciwczolgowyml; za elbetowym! .zbami"; zasiekami po dzie si, dwadziecia, trzydzieci rzdw zaminowanego drutu kolczastego rozpitego na metalowych palach rodkowe rzdy tworzyy wbite w ziemi szyny kolejowe zamiast palikw - a wic za tymi umocnieniami znajdo way si elbetowe bunkry: trzy, cztery, pi piter pod ziemi o gruboci stropu ptora do dwch metrw spe cjalnego elbetu, krytego pytami pancernymi, a wszyst ko to zawalone wielotonowymi granitowymi gazami i przysypane ziemi. Umocnienia byy zamaskowane: Nad tymi b u n k r a m i rosy ju wierkowe lasy. Lasy za sypane niegiem. onierze piechoty, cekaemici, artylerzyci siedz za oson pancerza i betonu, umocnienia odbijaj pociski, wyguszaj odgos strzelaniny. Czeka j, a nieprzyjaciel podejdzie i strzelaj, jak do kaczek. My za musimy prowadzi ostrza z odlegego lasu. Maj w rodku, w kadym bunkrze, skad amunicji i opalu, ogrzewane sypialnie, pomieszczenia wypoczyn kowe, kuchni, jadalni, toalety, wodocig, elektrowni. Punkty dowodzenia, wzy cznoci, szpitale - wszyst ko to przykryte ziemi, betonem, gstwin len, nie giem. I wszdzie ciepo.

OSTATNIA

REPUBLIKA

Wyczekujcy caymi dniami swych ofiar snajperzy, o nierze lotnych oddziaw zwiadu narciarskiego, dziaaj cych na tyach Armii Czerwonej, byli ciepo ubrani i do brze wyekwipowani. onierze fiscy byli urodzeni, wy chowani i przygotowani do dziaa wanie w takich warunkach. Wiedzieli, e po kilku dniach dyuru na wysunitych punktach obserwacyjnych lub narciarskie go patrolu zostan nakarmieni gorc zup, czeka ich przytulna kwatera w podziemnym bunkrze, gdzie bd si mogli wyspa przed nastpnym zadaniem. Wiedzieli, e w razie zranienia czeka ich sala operacyjna, ukryta gboko pod ziemi, gdzie jest czysto i oczywicie ciepo. Ale sprbujcie w takich warunkach atakowa. Spr bujcie amputowa r an n emu nog, gdy za cienk cian k szpitalnego namiotu jest minus 40, a w rodku mi n u s 30 stopni. A wic, przy czterdziestu i wicej stopniach poniej zera atakowa moe tylko Armia Czerwona. Tylko ona jest zdolna czyni cuda, urzeczywistnia to, co niemo liwe.

{ J e d n y m sowem komputer nie przyj minus 41 stop ni. Nie przetrawi. Nie zjad. Nie pokn. No dobrze, przypumy, e nie byo adnej tempera tury. Zdarza si, e nie ma adnej temperatury. Elektroniczni mdrcy umiechnli si: to ju lepiej, to bardziej zblione do rzeczywistoci. Nie mogem kama, nie mogem wprowadza do mzgu elektronicznego mi n u s 25 stopni, jeli w rzeczywistoci byo minus 40 i wicej. A wic kompromis: nie wprowadzamy adnej temperatury. Po prostu nie. Wprowadzamy drugi parametr: gboko pokrywy nienej - ptora. - Ptora? Czego ptora? Centymetra, cala, stopy? - Metra - mwi. - Po prostu metra. I komputer znw zahucza. Drogi czytelniku, nie mw o tym nikomu, ale zdradz ci tajemnic wojskow: komputery wojskowe na Zacho159

WIKTOR

SUWOROW

dzie maj bardzo sabe nerwy. Im s mdrzejsze, tym sabszy maj system nerwowy. Taka prawidowo. Sprzenie zwrotne. Trafi mi si jeden z najlepszych, o najwikszej pojemnoci, tote nerwy mia zszarpane do ostatnich granic. Natychmiast si wkurzy: tak si nie da walczy! To niemoliwe. Precyzuj, e pod niegiem s bagna, ktre nie zamarza j, nieg chroni je od mrozu. Wyjaniam, e pod niegiem s jeziora. Na jeziorach cienki ld. Przyczyna ta sama: gboki nieg jest izolatorem termicznym. Tam, gdzie nie ma niegu, woda zamarza do dna, a pod gbokim nie giem ld jest cieniutki i zaamie si pod czogiem. Finlandia to kraj tysica jezior, ale kto ustali, gdzie jest jezioro, a gdzie pola? Wszystko wok biae, puszy ste, lnice. A poza tym pod niegiem s granitowe ga zy. Na pierwszy rzut oka gadka przestrze, tylko nieg i nieg, ale gdy czogi ruszyy, to popkay im way na pdowe, porway si gsienice, jeszcze zanim dotary do pl minowych. Mona powiedzie, e okolica przeciwczolgowa. Czogi nie maj tu nic do roboty: albo po le gazw, albo jezioro, albo nieprzebyta gstwina. A wszystko nafaszerowane minami. Mona si pomyli, ale tylko raz. Tylko e o tych wszystkich szczegach komputer nie chce sysze: gdyby nawet nie byo bagien i jezior, tere nw gsto pocitych zasiekami, ogromnych granitowych bry. to mimo wszystko na takiej pokrywie nienej wal czy nie sposb. Tak wic towarzysz Stalin postawi Armii Czerwonej zadanie podwjnie niewykonalne.

W
160

VI

prowadzam z kolei informacj o tym, e w grudniu dzie jest krtki. O czwartej zapadaj ciemnoci. A im dalej na pnoc, tym dzie jest krtszy, a wreszcie nie ma go wcale. Teraz kolej na parametry lasu: wysoko drzew, red nia odlego midzy pniami, grubo pni. A komputer znowu swoje - tutaj natarcie niemoliwe.

OSTATNIA REPUBLIKA

W lasach czogi s nieprzydatne. W lasach nie da si te korygowa ognia artyleryjskiego. Las. Nieprzebyty las. Tajga. Nie wida linii horyzontu. Obserwator artyle ryjski nie widzi, gdzie padaj granaty: nad gtow wist, ale nie wiadomo, gdzie to pada. A z baterii rycz w su chawki: Za krtki? Za dugi? W ceu? Diabli wiedz! Zo baczy wybuchy mona tylko z tej polanki, na ktr padaj granaty. A fiska artyleria na tym terenie bya zawsze. Kada bateria od dawna, przez lata pokoju, bya wstrzelana w cele. Celowniczowie, obserwatorzy, dowd cy baterii znali koordynaty na pami. Tak wic. nasza artyleria niewiele nam pomagaa, czo gw nie mona byo wykorzysta ze wzgldu na warunki terenowe, lotnictwo z gry te nic nie widziao. W pod rczniku taktyki napisano: Las z powietrza wyglda jak jednolita powierzchnia; wojska w lesie udaje si wykry jedynie w wyjtkowych wypadkach". W normalnych warunkach wojsk w lesie si nie dostrze e. A tutaj nie byo nawet czego wypatrywa: nieprzyjaciel kry si nie w lesie, ale pod niegiem, pod ziemi. Nawet przy wietle dziennym dymy z piecykw mona byo za uway tylko w miejscach, w ktrych wedug obrocw powinny by dostrzeone - w punktach obrony pozorowa nej. A w ogle gdzie to wiato dzienne?! A jak atakujcy ma si okopa, skoro w grudniu w Finlandii ziemia ma twardo granitu? Rannych te nie mona cign do szpitala - na takim mrozie nawet przy niewielkiej utracie krwi zamarzaj. Wszystko to wyjaniam komputerowi. Komputer nic z tego nie chce przyj, operatorzy kln. Po dugich sporach poszlimy na kompromis: nie byo adnej temperatury, nie byo niegu, nie byo bagien i lasw, dzie si nigdy nie koczy. Postanowilimy stworzy takie warunki walki, by przyroda nie przeszka dzaa. Zaoylimy, e s tylko zapory zwyke i minowe, przeciwpiechotne i przeciwczogowe, i umocnienia ob ronne. Wprowadzam informacj o stopniu zaminowania, o gbokoci strefy obronnej - o d 15 do 60 kilometrw - pola minowe, skarpy, nasypy, zasieki z drzew, wskie niene korytarze w nieprzebytym jodowym starodrze6 Ostatnia republika

161

WIKTOR

SDWOROW

wlu. niegu, jak przyjlimy, nie ma, zostay przekopy, nie da si z nimi nic zrobi: kolumna czogw trafia na jadcy z przeciwka nasz samochd i miady go - trud no, nie ma wyjcia. Sztuczne przeszkody wkomponowa ne w teren, a teren pocity rzeczkami, strumykami o ur wistych brzegach. Wszystkie mosty wysadzone. Wszyst kie podejcia do mostw zaminowane, wszystkie pod obstrzaem snajperw. Za tym wszystkim gwna linia obrony o gbokoci 7-12 kilometrw. Wiem to teraz, ale w 1939 roku nasze dowdztwo nie mogo tego wiedzie, podobnie jak nie mogo zna zarysu przedniej rubiey. Za lini gwn - znw zasieki i jeszcze jedna linia obro ny, pola minowe i jeszcze jedna linia obrony - trzecia. A jaki beton? - pyta komputer. Odpowiadam: cement o symbolu 600 ze stalowym zbrojeniem - 95 kilogramw zbrojenia na metr szecien ny betonu. No, myl, zadaem draniowi zagadk, bdzie myla ze trzy dni. Ale si pomyliem. Komputer odpowiedzia szybko i kategorycznie: kierunek gwnego uderzenia Lintula-Viipuri; przed atakiem przygotowanie ogniowe: pierw szy wybuch nadziemny, epicentrum - Kanneljarvi, rw nowanik 50 kiloton, wysoko - 300, drugi wybuch nadziemny, epicentrum - Lounatjoki, rwnowanik... trzeci wybuch... czwarty... Woam do operatorw: - Maszyna stop, caa wstecz! - Nie da si bez broni jdrowej? - Nie - odpowiada komputer. Prosz i gro, ale komputer jest uparty: NIEMOLI WE BEZ UDERZENIA JDROWEGO. I rb co chcesz, cho komputer ma nieprawdopodob n moc obliczeniow, odpowied jest wci ta sama: bez uderzenia jdrowego niemoliwe. NIEMOLIWE DLA NI KOGO. Wniosek: Armia Czerwona przeamaa lini Mannerheima, czyli dokonaa rzeczy niemoliwej. Po czterokro niemoliwej. Byo to wykonalne tylko dla niej. I tylko dziki towarzyszowi Stalinowi. I tylko po wielkiej czystce w armii. Za niewykonanie rozkazu - kula w eb. Tak jak
1U2

OSTATNIA REPUBLIKA

si to zdarzyo z dowdztwem 44. DP, ktre zostao roz strzelane przed frontem dywizji. Przeama tej obrony si nie da. Nawet gdyby nie byo adnej temperatury. Nawet gdyby nie byo niegu. Na wet gdyby soce wiecio po dwadziecia godzin na dob. W aden sposb. W ogle, jeli w dwudziestym wieku jaka armia przy stpi do zacitej obrony, to nieatwo przeama jej front Jeli jaka armia przygotowywaa si do obrony, jei wrya si w ziemi, jeli wykopaa okopy i transzeje, zbu dowaa schrony, otoczya si zasiekami z drutu kolcza stego, to nie dawao si tego przeama nawet po wielo miesicznym przygotowaniu artyleryjskim, atakach ga zowych, robieniu podkopw, szturmach niezliczonych mas piechoty. W czasie pierwszej wojny wiatowej wszystkie armie wiata obwaroway si w wykopanych w bocie okopach, co doprowadzio do wojny pozycyjnej. Gaa strategia znalaza si w lepej uliczce. Jeli zamiast obrony doranej zastosowa obron przygotowan jeszcze w czasie pokoju, tzn. otoczy si rowami przeciwczogowymi, elbetowymi supami, skar pami i przeciwskarpami, bunkrami, ukry wszystko pod ziemi, to system ten bdzie nie do zdobycia. Tak te sdzili zachodni specjalici wojskowi, w tym sam wielki B. H. Uddel-Hart. 2 Tak sdzono a do roku 1940. kiedy Armia Czerwona dowioda czego przeciwnego. Przeamanie linii Mannerheima byo pierwszym w hi storii przykadem pokonania linii obronnej zawczasu przygotowanej. Zaraz po tym, jak Armia Czerwona w Finlandii dokonaa czego, co przekraczao granice wyobrani, eksperci zaczli dopuszcza teoretyczn mo liwo takiego przeamania. W odrnieniu od fiskiej linii Mannerheima, fancuska linia Maginota stanowia cienki acuch bardzo sil nych obiektw obronnych. Bya zbyt pytka. Nie chroni a jej strefa zapr i pl minowych na gboko kilku dziesiciu kilometrw. Nie byo za ni zapr i kolejnych
Wybitny brytyjski strateg i historyk wojskowoci, autor dziea Hlstory o/ the Second World War, Londyn 1978 iprzyp. tlum.i i63

WIKTOR

SUWOROW

umocnie. A co najwaniejsze, mona j byo obej, czego te dokonaa armia niemiecka. W Zwizku Radzieckim nie byo adnej linii Molotowa, nie byo strefy bezpieczestwa t nie broniy jej praktycz nie adne wojska. Linia Stalina zostaa rozbrojona - bya zapomniana i nie obsadzona. Tam, gdzie broniy jej woj ska (na przykad Kijowski Rejon Umocniony), przeciwni kowi nie udao si przedrze. Po prostu doszo do prze amania na innych odcinkach frontu i Kijowski RU" ominito z dwch stron. Ale w ten sposb, od czoa, nikt nie szturmowa tak silnych umocnie, jak fiska linia Mannerheima. Nawet bez niegu 1 mrozu, bez bagien, jezior, rzek i lasw sama w sobie linia Mannerheima bya niedos tpna. Tak wic zim 1939-1940 roku Armia Czerwona dokonaa c u d u . Zbdnego, bezsensownego, ale cudu. Krwawego, straszliwego, ale wielkiego. Takich umocnie nie da si przeama ani w pi, ani w osiem lat. Armia Czerwona dokonaa tego w miesic. Armia Czerwona dowioda w Finlandii, e moe wyko na kade zadanie. Nawet niewykonalne. Po dwakro niewykonalne. Po trzykro i czterokro.

VII

rzyznaj, nie pozwolono mi zbyt dugo prowadzi tych symulacji. J u nastpnego dnia komputerowcy poszli na skarg do samego szefa: potrzebny nam realista, a nie fantasta. Wic zamiast mnie dano realist. Ale nie zmartwtlem si zbytnio. Dokonaem najwa niejszego. A skoro nie mam dostpu do komputera ta* klej klasy, to bd prowadzi wasne eksperymenty na ukowe. I przystpiem do pracy. Nie w Finlandii, ale w ssiedniej Norwegii. Bo to w gruncie rzeczy wszystko jedno. S tam wspaniae tereny: skrzypicy nieg, wok wierki. adniej ni w Szwajcarii. Na uytek tego ekspe rymentu kupiem pod Bram Brandenbursk w Berli nie radzieckie buty juchtowe, onierski szynel i spicza st sukienn czapk, zwan popularnie budionnwk.
164

OSTATNIA REPUBLIKA

W tych budlonnwkach Armia Czerwona wkroczya do Finlandii. Pod Bram Brandenbursk s cae sterty tego towaru. Przyjechaem do Norwegu, pojedziem przez tydzie na nartach, obiecujc sobie kadego wieczora rozpocz naukowo-historyczny eksperyment, ale jako odkadaem. Wreszcie podjem decyzj. Wcignem buty, wdziaem szynel i sukienn czapk budionnwk z czerwon gwiazd (ludzie w holu odsko czyli na mj widok), wziem butelk Stolicznej. puszk tuszonkt i chleb. I - na mrz. Postanowiem przespa jedn noc na niegu. Na jodowych witkach. Teoretycz nie byo to teraz moliwe: snajperzy nie dokuczali. Nie byo te ryzyka, e si wdepnie na jakie wybuchajce wistwo: Sprawdzono - min nie ma". Uzbrojone od dziay narciarskie nie nkaj niespodziewanymi wypa dami. Jedyne zadanie, to przespa noc. No wic drepcz na mrozie godzin. Drepcz drug. Trzeci. Zaczem eksperyment przy temperaturze mi n u s 34 stopnie. Nie byem zbyt picy. Wdka w butelce zacza traci przejrzysto, bielaa jak mleko. Chleb przy stukniciu dwicza jak sosnowy pie. Z tuszonk te dziao si co niedobrego. A przecie nie kady nasz ofeilerzyk dostawa choby tuszonk. Drepcz jeszcze godzin. Temperatura cigle spada i spada. Doszo do minus 39. Zaczem traci czucie w palcach ng. Oddychanie staje si niemoliwe - parzy w rodku... Mwic krtko, do witu, a nastaje on tu pno, nie dotrwaem. Kajam si. Ale dla nauki negatywny wynik eksperymentu to te wynik. Wszystkim, ktrzy opowiadaj pasjonujce historyjki o tym, e Armia Czerwona nie przedstawiaa adnego zagroenia dla Europy, wszystkim, ktrzy przytaczaj bajeczki, e nie bya gotowa do wojny, wszystkim, ktrzy szerz pogldy o niskiej wartoci bojowej Armii Czerwo nej, usilnie proponuj, by powtrzyli mj eksperyment. Przyjemnie jest siedzie w ciepym gabinecie 1 pisa roz prawy naukowe; kiedy obok jest klozet, to zapominamy o tym, e onierze Armii Czerwonej walczyli w Finlandii bez klozetw. 165

WIKTOR

SUWOROW

I tylko ten historyk, ktry w paszczu i b u t a c h spdzi w grudniu cho jedn noc pod Sormul czy Wyborgiem. moe wymiewa niedostateczne przygotowanie Armii Czerwonej do wojny. Te bym sobie chtnie poszydzi z niskich kwalifikacji bojowych Armii Czerwonej, ale uwaam, e nie mam do tego prawa.

Xi wic c takiego wydarzyo si w Finlandii? Wydarzya si tragedia. Na Kremlu postanowiono od ci Niemcom dostp do surowcw strategicznych w Szwecji. Szwecja - to mied, ow, cynk i oczywicie wysokogatunkowa ruda elaza. Zamysem Stalina byo zawadnicie tymi bogactwami lub chocia zblienie si do nich. Droga wioda przez Finlandi. A przy okazji mona byo doda jeszcze jedn republik do niezom nego zwizku bratnich republik. W Moskwie wyoniono z grona oficerw NKWD i Razwiedupru 3 - poprzednika GRU, rzd nowej, demokratycznej" Finlandii. Premie rem mianowany zosta zasuony fiski towarzysz Otto Kuusinen. Na ministrw wyznaczono radzieckich ko munistw fiskiego pochodzenia, Stworzono Fisk Ar mi Czerwon, ktrej zadaniem byo zwyciskie wkro czenie do Helsinek w celu wsparcia spontanicznego zry wu proletariatu. A nasza Armia Czerwona miaa udzieli bratniej pomocy klasowej. Caa ludno Finlandii zostaa podzielona na biaych i czerwonych. Tak zwani Biali Finowie mieli podlega izolacji i likwidacji. Czekao ich to samo, qo polskich oficerw w Katyniu, Charkowie i Miednoje. Warto wspomnie, e podzia na biaych i czerwonych wprowadzono dla wszystkich ssiadujcych z nami te renw. W roku 1920 Armia Czerwona walczya z btaopolakami", w 1921 z biaofinami" i biaokarelczykarni", w 1927 z biaochiskimi generaami". J u ww3 Razwledupr - Razwiectywatielnoje Uprawienie - Zarzd Wywia dowczy Sztabu Generalnego Armii Czerwnej, w latach 1921-1942 radziecki wywiad wojskowy, w 1942 roku podniesiony do rangi Zarz du Giwnego (GRU) iprzyp. red.I

166

OSTATNIA REPUBLIKA

czas rodziy si plany udzielenia proletariackiej pomocy ludowi Etiopii. Ale do tego nie doszo i do godu w Etio pii doprowadzilimy znacznie pniej. J u jednak w la tach trzydziestych nasi teoretycy rozumieli, e jeli b dziemy wprowadza porzdki komunistyczne w Afryce, znajd si ludzie, gotowi stawi opr. Skoro za wyst pi do walki przeciw czerwonym, to znaczy, e bd biali. Biali Murzyni. Nie miejmy si, nie brzmi to wszak wcale mieszniej ni biaochiczycy". Przez cae ycie szukam biaego Chiczyka, ale jak dotd, trafiam tylko na tych. Tote, zawsze, gdy znajduj w gazecie Kras naja zwiezda", gwnym organie Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej, wzmianki o biaofinach" (na przy kad 16 lipca 1994 lub 28 kwietnia 1995). zadaj sobie pytanie: czemu to sam redaktor naczelny i korespon denci Krasnej zwiezdy" nie okrelaj si jako czerwonorosjanie"? Lub czerwonobrunatni"? Kiedy wresz cie Ministerstwo Obrony Rosji przestanie dzieli ludzi na proletariuszy i burujw, na zwolennikw i przeciw nikw wiatowej Rewolucji Komunistycznej? Kiedy wreszcie Krasnaja zwiezda" przestanie cytowa haso Marksa Proletariusze wszystkich krajw, czcie si"? Czas zrozumie, e nikt z nami dobrowolnie czy si nie chce. J u samo okrelenie biaofinowie" wiadczy o tym, e naszym celem byo przeksztacenie ich w czerwonych. Tote jesieni 1939 roku postawione zostao odpowied nie zadanie. W kremlowskim gabinecie trudno myle o temperaturze rzdu minus 40 stopni Celsjusza. Wic Wiadomo o tym, e kto spdzi zimow noc bez ociep lanych sortw, przyjmuje si bez specjalnego wraenia. Dlatego wanie, e nie pamitano o takich drobiazgach, zapada decyzja o udzieleniu pomocy naszym fiskim braciom. Zakadano, e biaofinowie" wywiesz bia flag. Nie przewidywano oporu. Po prostu wydano roz kaz wkroczenia wojsk. A Finowie si zaparli. Nie wywiesili biaej flagi. Przy witali naszych wyzwolicieli ogniem snajperw. Finowie d dwudziestu lat spodziewali si z naszej strony tego Kroku. Czeg innego mogli si spodziewa po to warzy-

WIKTOR SUWOROW

szu Stalinie, po jego armii-oswobodzi cielce? Finlandia czekaa na taki wanie obrt sprawy. Zacza si wojna, atak, przeamanie. Ale przeamanie linii Mannerheima, jak wiemy obecnie, byo niemoliwe. W adnych warunkach. Niemoliwe byo te jej obejcie: na pnoc od adogi wszdzie asy nie do przebycia, bag na, tundra, jeziora. W 1944 roku walczy w tych okolicach niemiecki genera pukownik Lothar Rendulic. Drzewa strefy morenowej rosn wrd bezadnie nagromadzonych odamkw skalnych, ktrych wysoko osiga, a nawet przekracza wzrost czowieka. Podczas wstpnego rozpo znania prbowaem niekiedy zboczy z drogi i przebi si przez las, ale udawao si to wyjtkowo rzadko. Najczciej mona byo to zrobi tylko na czworakach. Poruszanie si wrd ska jest skrajnie wyczerpujce. Bardzo rzadko mona je obej. O ruchu pojazdw, na wet po wyrbaniu drzew, nie ma w ogle mowy. Nie przechodz tamtdy nawet juczne zwierzta. Przemiesz czanie si i prowadzenie dziaa bojowych jak w nor malnych warunkach terenowych jest tu wykluczone. Obszar bagiennych lasw jest gsto zadrzewiony. Poru sza si tam jest jeszcze trudniej ni po terenie skalistoenym." 4 Poniewa spodziewana bya bezwarunkowa kapitula cja, w Armii Czerwonej nie przeprowadzono adnych przygotowa do wojny. Planowany by zwyciski marsz. Ale mny nard fiski si nie podda. Wtedy Armia Czerwona otrzymaa rozkaz zmiadenia przeciwnika.

X rzez cale ycie syszaem opini: czemumy si tak patyczkowali z t Finlandi? Mona j byo zgnie pa znokciem. Ten pogld wypowiadali wybitni stratedzy i politycy, dziennikarze, generaowie, admiraowie, zwy kli ludzie. Zgdmy si z tym na chwil. Jeeli rzeczywicie nie byo powodu, eby si tam tak dugo guzdra, to spr* L. Rendulic. ..Dowodzenie wojskiem". Moskwa 1974, s. 189.

168

OSTATNIA

REPUBLIKA

foujmy zrozumie Stalina. On te uwaa, e nie ma si co z nimi cacka. Dlatego nie poczyniono odpowiednich przygotowa. Panoway bojowe nastroje. Byy one zro zumiae po byskotliwym zwycistwie nad Chachyn-gotem: latem 1939 roku ukw rozbi w Mongolii ca armi japosk, a jesieni wydano Miereckowowi roz kaz wprowadzenia wojsk do Finlandii. Zrozumiae, e po rozgromieniu Japoczykw nikt nie traktowa powanie przygotowa do operacji w Finlandii. No i sparzylimy si. Reakcja bya jednak natychmiastowa. I zrobiono wszystko, co trzeba. Zaraz po pierwszych starciach Ar mia Czerwona otrzewiaa. onierze i dowdcy zrozu mieli, e maj silnego przeciwnika: zdyscyplinowanego, mylcego, mnego. Kady fiski onierz to wietny strzelec i narciarz. Nie ma nad sob adnej wojskowej biurokracji, caa inicjatywa naley do niego, wic dziaa: z naga, zdecydowanie, wytrwale, unikajc przewlekych walk, uderza tylko wtedy, gdy przekonany jest o niewt pliwym sukcesie, i natychmiast znika w tajdze. Takiego przeciwnika naley szanowa, zwaszcza, e w tych wa runkach cay znakomity sprzt Armii Czerwonej by nie przydatny. Uywanie tego wietnego sprztu przeciw roz proszonym grupom narciarzy rwnao si biciu pche przy uyciu czogw. Dziwi mnie to, e s cakiem niegupi ludzie, ktrzy latami powtarzaj: wielkie mi rzeczy, ta caa Finlandia, ta caa linia Mannerheima, ten cay ptorametrowy nieek, ten cay rnrozik poniej czterdziestu stopni. Nie trzeba si byo z t Finlandi tyle patyczkowa. Tak moe mwi tylko krytyk, ktry nie otrzewia z tromtadracji.

ziwne wydaje si rwnie stanowisko niektrych wybitnych strategw. Unia Mannerheima budowana bya jako zapora abso lutna, majca stuprocentow gwarancj, e jej nikt nie przejdzie. W jej konstruowaniu brali udzia najwybit169

WIKTOR

SUWOROW

niejsi specjalici na wiecie w dziedzinie fortyfikacji. Uznano powszechnie - przekartkujmy czasopisma woj skowe lat trzydziestych - e linii Mannerheima nie da si przeama ani w pi, ani w dziesi lat. J e s t w ogle nie do przeamania. Nigdy. adnymi siami. Budowana bya tylko po to, by odeprze natarcie Armii Czerwonej. Bo jakieje innej? I Armia Czerwona przea maa lini Mannerheima. Przeamaa j zim. Przeamaa bez przygotowa. Z marszu. Nie w cigu dziesiciu at, nie piciu, ale w trzy miesice. Wszyscy, ktrzy przepowiadali, e Armia Czerwona nie przebije si nigdy przez lini Mannerheima, mwic de likatnie, skompromitowali si. Armia Czerwona wywr cia cakowicie wyobraenia wiatowej teorii wojskowoci o tym, e takie pozycje obronne s nie do zdobycia. Zachodni eksperci wojskowi musieli uzna wysok warto bojow Armii Czerwonej i bdno wasnych przewidywa. Z dziaa bojowych w Finlandii wypywa tylko jeden wniosek: dla Armii Czerwonej nie ma rzeczy niemoliwych. Jeli zdolna jest atakowa takich warun kach, to znaczy, e moe atakowa w kadych - gor szych ni w Finlandii by nie moe. Jeli Armia Czerwo na przeamaa lini Mannerheima, to znaczy, e jest w stanie zmiady Europ i w ogle wszystkich. Zwyciska Armia Czerwona osigna to, co zachodni stratedzy uwaali za niemoliwe. Ale stratedzy nie przy znali si do mylnych prognoz. Zamiast tego ogosili, e Armia Czerwona bya... nieprzygotowana do wojny. 1 mymy to przeknli.

Rozdzia 12

Kto przegra wojn w Finlandii


To bya nasza wojenna katastrofa, po ktrej naszej armii dugi czas nie brali na serio nawet przyszli sojusznicy, do czego przyznawa si nawet sam Churchill Wieczernija Moskwa", 15 listopada 1994

JL rzeamalimy wprawdzie lini Mannerheima, ale za jak cen? A za wszelk cen! Czy interesowaa n a s kiedykolwiek jaka cena? Mie limy tylko wielki Cel. Dla osignicia tego celu towarzysze Lenin i Trocki uwaali za moliwe powici wszystkie narody Rosji i jej bogactwa. I tak te czynili. Stalin rwnie nie pyta o cen. Ale Stalin mia do rozsdku, by po przeamaniu linii Mannerheima, gdy Finlandia, utraciwszy sw zapor obronn, bya wystawiona na ciosy, wstrzyma marsz 171

WIKTOR

SUWOROW

wyzwoleczy" i nie wdawa si w dhig wojn party zanck. Z politycznego p u n k t u widzenia walki w Finlandii by y klsk Zwizku Radzieckiego. Cel wojny by zbyt jas ny i czytelny - przyczenie Finlandii do niezomnego Zwizku Radzieckiego. Teraz wypadao oznajmi, e nie walczylimy o wczenie nowej republiki w skad ZSRR, ale o bezpieczestwo miasta Lenina*. A rzd Kuusinena i armi narodowowyzwolecz Finlandii rozpdzono bez haasu, jakby nigdy nic takiego nie istniao. Jednake z czysto wojskowego p u n k t u widzenia byo to najbyskotliwsze zwycistwo, z ktrym nie mona po rwna niczego w dziejach - ani wczeniej, ani pniej. Kada armia wiata, ktrej udaoby si odnie takie zwycistwo, zapisaaby to zotymi zgoskami w swoich kronikach. Dziaania zbrojne w Finlandii zakoczyy si 13 maja 1940 roku, a ju latem trzy pastwa batyckie, Litwa, otwa i Estonia, podday si Stalinowi bez walki i prze ksztaciy si w republiki Zwizku Radzieckiego. Rzdy i dowdztwa wojskowe tych pastw z uwag ledziy przebieg walk w Finlandii i pozwolio im to wy cign straszny, ale jedyny wniosek: Armia Czerwona zdolna jest wypeni niewykonalne zadania i nie zawaha si przed adn ofiar. Jeli Stalin podejmie decyzj, to Armia Czerwona zniszczy kadego, bez wzgldu na wasne straty, lecz rozkaz wykona. Tote trzy pastwa skapituloway bez jednego wystrzau. Rozumiejc, e opr nic nie da. W tym wanie czasie Stalin postawi ultimatum rz dowi Rumunii: oddajcie Besarabi. Pomny na los Fin landii rzd rumuski nawet nie prbowa duszych negocjacji: bierzcie Besarabi, a przy okazji Bukowin. A zatem wniosek: straty Armii Czerwonej w Finlandii naley od razu podzieli midzy pi podbitych pastw - Finlandi. Litw. otw, Estoni i Rumuni. Armia Czerwona zademonstrowaa sw si w Finlandii, p niej za pozostae kraje poddaway si bez walki, wia dome, czym moe si zakoczy stawianie oporu woli Stalina.
172

OSTATNIA REPUBLIKA

JTytanie: a wic kto przegra wojn w Finlandii? Odpowied: wojn w Finlandii przegra Hitler. Armia Czerwona przeprowadzia w Finlandii operacj jedyn w swoim rodzaju. Armia Czerwona dziaaa tak, jak nie dziaa nikt i nigdy, Hitlerowi za nie wiedzie czemu wydawao si, e Armia Czerwona dziaa le. Niemieccy generaowie ujrzeli cud, ale nie pojli jego znaczenia. Niemieccy generaowie nie potrafili oceni tego, co widz. Ludzie z otoczenia Hitlera sdzili bd nie, e Stalin nie jest przygotowany do wojny. Dziennik Goebbelsa z tamtych dni peen jest informacji takich jak: Armia rosyjska nie reprezentuje adnej wartoci bojowej. Jest le dowodzona i jeszcze gorzej uzbrojo na". 1 Goebbels notowa nie tylko swoje pogldy, ale rw nie opinie Hitlera: Stwierdza on znowu, e sytuacja armii rosyjskiej jest katastrofalna. Z trudem mona by jej uy do dziaa bojowych". Najgorszy bd, jaki mona popeni na wojnie, to nie doceni przeciwnika. W ogle nie ma nic gorszego ni zakadanie, e przeciwnik jest gupszy od nas. Dla nie ktrych taka pomyka koczy si przedwczesn mier ci. mierci przypaci Hitler nie docenienie potgi Ar mii Czerwonej. Hitler zamiast szczerzy zby powinien by wysa do Finlandii jedn niemieck kompani piechoty. Nie spe cjaln, nie elitarn, ale najzwyklejsz, i da niemieckim onierzom moliwo zdobycia dowiadczenia. Niech sprbuj atakowa. Niech sprbuj niszczy elbetowy punkt oporu, ktrego w ogle nie sposb dostrzec w ole piajcym niegu. Niech sprbuj atakowa w niegu po same uszy. Jeli si nie udaje, niech znajd inne miejsce i sprbuj atakowa tam, gdzie siga nie po szyj, ale tylko po pier. Niech sprbuj znale w niegu cho jed n min. Niech pogryz skrk chleba, tward jak beton. To z takimi onierzykami naleao pogada. Dotkn ich czarnych uszu, ktre bez adnego blu odamuj si
1 The Goebbels Daes 1939 1941, Londyn, s. 46-47. Notatki z 11 i 14 listopada 1939.

173

WIKTOR SUWOROW

z chrzstem od gowy. Trzeba byo obejrze ich nogi, po kryte ranami odmroe. Takich wanie onierzy powi nien zaprosi do siebie Hitler i bez popiechu, przy ciep ym kominku oceni warto bojow Armii Czerwonej. Hitler powinien by wysa do Finlandii z piciu swoich generaw: niech nabior dowiadczenia, niech sprbuj organizowa zaopatrzenie choby tylko da jednego plu tonu piechoty, a jeli uda im si przepchn jeden samo chd przez niegi, to niech pokosztuj mroonej wdecz ki. Hitler powinien by pozna wraenia takich genera w. I dopiero wtedy wymiewa si do upojenia z Armii Czerwonej. Ale Adolf Hitler z bliej nieznanych przyczyn tego nie uczyni. Oglda wojn radztecko-fisk z odlegego za cisza. Z luksusowego gabinetu Kancelarii Rzeszy. A jak wiadomo, syty godnego nie zrozumie. Hitler by syty i byo mu ciepo. A wok niego znajdowali si ludzie, ktrzy si sodko wysypiali w czystych sypialniach, brali gorc kpiel, a potem, gadko ogoleni, przystrzyeni i wyperfumowani spoywali na niadanie sok pomara czowy, jaja na bekonie i pachnce grzanki z masem. A po niadaniu, owiani aromatem kawy, patrzyli na glo b u s i oceniali sytuacj: ogromny Zwizek Radziecki i maleka Finlandia! I nie byli w niczym mdrzejsi od generaw stalinow skich. Oceniali sytuacj dokadnie tak, jak kilka dni wczeniej w kremlowskich gabinetach oceniali j towa rzysze Stalin, Mootow, Beria, Woroszyow: nie ma si co patyczkowa z Finlandi!

talin myla: c moe sob reprezentowa Finlan dia? Jakie mog wynikn problemy? Tak samo sdzi Hitler. Rwnie Churchillowi w mglistym Londynie trudno byo poj, dlaczego Armia Czerwona bije gow w mur. Wszyscy oni w swych gabinetach nie mogli zro zumie, co to jest minus 32 stopnie. Nie mogli zrozu mie rnicy midzy minus 35 a m i n u s 38 stopni. Wic niech mi wybaczy gocinna Anglia, ktra mnie przygar17-1

OSTATNIA REPUBLIKA

na. bo nie mwi tego zoliwie: tutaj przy temperatu rze minus 3 stopnie ogasza si klsk ywioow, staj pocigi, w mieszkaniach zamarzaj staruszkowie, pka j rury kanalizacyjne. Kiedy spadnie nieg na dwa cale, ycie w mojej cudownej Anglii zamiera. Ktokolwiek wi dzia Angli przysypan niekiem, nie zaprzeczy, e wszystkie przydrone rowy s pene samochodw, prze wrconych do gry koami. A wic siedzisz sobie przed poncym kominkiem w sta rym zamku, pocigasz bez popiechu whisky and soda z lodem, otaczasz si aromatycznym dymem hawaskiego cygara i starasz si zrozumie: czemu ci Rosjanie tak si guzdrz? Moe maj gupich dowdcw? A moe onierze s opieszali? A moe bro jest przestarzaa?

X orwegowie, Kanadyjczycy, Szwedzi, Eskimosi, Fino wie wiedz, co to jest minus czterdzieci. Ale zapytajcie Brytyjczyka, Niemca, Francuza, czy kiedykolwiek od czu na wasnej skrze te minus czterdzieci? Czy nor malny czowiek moe przetrzyma tydzie w kirzowych butach? Armia Czerwona przetrzymaa. Wypenia zadanie. Mao tego, nawet si uczya. Uczya si wyjtkowo szyb ko. Poczytajcie szwedzkie gazety z lutego 1940 roku! To tam, w kapitalistycznych gazetach - nie do wiary zachwycaj si Armi Czerwon. Ludzie, ktrzy wiedz, co to jest prawdziwa zima, w lutym 1940 roku mieli przed sob zupenie inn armi, cakiem inn ni ta, ktra wkroczya na fiskie ziemie przed dwoma miesi cami. Wszystko zmienio si w sposb zasadniczy: od racji ywnociowej i ekwipunku onierskiego po orga nizacj sub tyowych korpusw i armii, od taktyki druyny piechoty do systemu dowodzenia strategiczne go na obszarze teatru dziaa wojennych. Hitler tych zmian nie zauway. Hitler nie dostrzeg niesamowitej umiejtnoci radzieckich onierzy i do wdcw przystosowywania si do wszystkiego, rwnie do zabjczych warunkw kampanii zimowej.
175

WIKTOR SUWOROW

Ciekawe, e sam Hitler uwaa, i w lasach mona SI broni i prowadzi dziaania partyzanckie, ale atakowa 2 nie wielkimi zwizkami taktycznymi jest niemoliwe. Hitler nie mia na myli Finlandii, jej lasw i klimatu. Mwic, e nie mona waczy, myla o lasach Europy Zachodniej. Tylko e kiedy Armia Czerwona przedziera a si przez karelskie gstwiny caymi dywizjami, korpu sami, a nawet armiami. Hitler nie pamita, e ofensywa w lesie jest niemoliwa. Dla Armii Czerwonej wojna w Finlandii bya szcze pionk przeciw zadufaniu, tromtadracji, przeciw niedo cenianiu przeciwnika. Wojna w Finlandii wiele nauczya Armi Czerwon: pod Moskw w 1941 roku i pod Stalingradem w 1942 wojska niemieckie spotkay armi, ktra potrafia wal czy w zimie. A Hitlera wojna w Finlandii nie nauczya niczego. Wojna ta spataa Hitlerowi zoliwego figla. Nie zrozu miawszy tej wojny, nie doceniwszy jej trudnoci, Hitler wycign z niej wnioski o katastrofalnych skutkach. Nie wiadomo dlaczego uzna, e Armia Czerwona jest cakowicie nieprzygotowana. Hitler si przeliczy. Po prostu nie wiedzia, e w pa stwie Stalina nie obowizuj zasady logiki. Nie rozu mia, e Zwizek Radziecki funkcjonuje wbrew wszelkiej logice. Z tego, e Armia Czerwona nie dosza do Helsi nek, zupenie nic nie wynika. A nawet przeciwnie, wy nika z tego, e mona doj do Berlina w kadych wa runkach. W kadych, nawet najgorszych. Czego zreszt pniej dowioda.

Wielu niemieckich generaw przekonao si, e oce na Armii Czerwonej na podstawie kampanii fiskiej bya niewaciwa. Przekonao si o tym szybko. W 1941 ro ku. J u po pierwszych starciach okazao si, e Armia Czerwona ma najlepsze na wiecie czogi, najlepsze na
2

Zastolnyje mzgowory Gitlera. op. cii. zapis z 8 wrzenia 1941.

176

OSTATNIA REPUBLIKA

wiecie armaty i haubice, najlepsze na wiecie samoloty szturmowe. Armia Czerwona ma takie uzbrojenie, jakie go nie posiada adna armia na wiecie. Przekonano si o zdolnoci bojowej onierza radzieckiego. Jednym so wem, byo jasne, e niemieckie dowdztwo i niemiecki wywiad mocno si przeliczyy. Do pomyki przyzna si w wskim krgu sam Hitler. Byo to 12 kwietnia 1942 roku. Hitler powiedzia, co nastpuje: Caa ta wojna z Finlandi w 1940 roku, po dobnie jak wkroczenie Rosjan do Polski z przestarzaym sprztem i le wyposaonymi onierzami, to nic innego, ni ogromna kampania dezinformacji, poniewa w tym czasie Rosja dysponowaa uzbrojeniem, ktre czynio z niej - na rwni z Niemcami i Japoni - wiatowe mo carstwo". 3 I dalej: Rosjanie stworzyli niewiarygodnie potny przemys zbrojeniowy. [,..] I Im wicej wiemy o tym, co si dzieje w Rosji, tym bardziej si cieszymy, e w por zadalimy decydujcy cios. (...I Uzbrojenie Armii Czer wonej to najlepszy dowd, e [...] udao nam si osig n niezwyke sukcesy". 4 Co takiego! W czasie walk w Finlandii uwaa, e Rosjanie nie nadaj si do niczego. Teraz okazao s, e wrcz prze ciwnie. Rzecz jasna, Hitler nie mg przyzna, e straszliwie si przeliczy, e popeni fatalny bd, dlatego mwi o kam panii dezinformacji: Stalin go oszuka. Nawet jeli tak byo, jeli Stalin po prostu celowo symulowa w Finlandii sabo, a Hitler w to uwierzy, faktem pozostaje, e by to punkt dla Stalina. Tysice lat wczeniej wybitny teoretyk wojny Sun Tzu poucza dowdcw: Wojna to sztuka oszu kiwania. Jeli twoja armia jest blisko, przekonaj wroga, e jest daleko. Jeli jest daleko, przekonaj go, e blisko. Jeli jeste saby, przekonaj, e silny. Jeli silny, udawaj sabo. Biada temu. kto da si zwie".5
3
4

ibid., s. 205. Ibid,, zapis z 22 lipca 1942. Sun Tzu. Sztuka wojny", wyd. Przedwit. Warszawa 1990. s. 41. 177

Ostatnia republika

WIKTOR SUWOROW

Hitlera nikt w Finlandii nie zwodzi. To on i jego gene raowie sami dali si nabra. 1 zapacili za to. Nawet Hitler zrozumia: przebiegu dziaa zbrojnych w Finlandii nie wolno ocenia jako przejawu saboci Armii Czerwonej. Upyny dziesitki lat. Miliony naszych uczonych stu diowao wojn w Finlandii, ale znowu, nie wiedzie cze mu, wycigali wniosek, e walki w Finlandii to dowd saboci Armii Czerwonej i jej zupenego nieprzygotowa nia do wojny. Towarzysze i panowie, tak sdzi Adolf Hitler. Popeni bd. I przegra. A wy powtarzacie bd Hitlera. Tylko e Hitler mia do rozsdku, by uzna sw pomyk. Obecnym uczonym za jako tego rozsdku nie dostaje. Panowie historycy, czybymy byli gupsi od szalone go Fiihrera?

Rozdzia 13

O atwopalnych czogach
StfnOc to taka s a m a bro czogu, jak dziao.1 General pukownik Heinz Guderian

VJ talin mia wielokrotnie wicej czogw ni Hitler. A licz by to rzecz niepodwaalna. Dlatego obrocy Stalina musieli wymyli jaki forte!, jaki chwyt, jakie parametry nie zwizane z liczbami, by mc powiedzie: te co, siedmiokrotna przewaga, akurat! Komunici dugo kombinowali, a wreszcie oznajmili: radzieckie czogi byy atwopalne, paliy si jak zapaki. Z miejsca wszyscy historycy jak jeden m zaczli w k ko powtarza: atwopalne, atwopalne jak pudeka zapa ek! Za ekspertami podchwyciy to szerokie masy spoe czestwa. Kamstwo szybko przekroczyo granice i za czo kry po wiecie. Pewnego razu, wystpujc w telewizji francuskiej, mwiem o tym, jak Stalin by przygotowany do wojny.
!

H. Gtiderian, Tanki- wpteiiodl, Moskwa 1957, s. 57.

179

WIKTOR SUWOROW

a prezenterka przerywa mi z lekk ironi: och, znamy te rosyjskie czogi, paliy si jak zapaki... Ta paniusia nie odrni rubokrtu od klucza francu skiego, ale o tym, e radzieckie czogi byy atwopalne, wie na pewno. Nauczya si tego. Zapamitaa. I wiedz o tym wszyscy. W Londynie spotkaem przypadkiem redaktora na czelnego pewnego ulubionego przeze mnie jeszcze z dziecistwa moskiewskiego czasopisma technicznego. Obaj ucieszylimy si z tego spotkania. Uciskalimy si. Wypilimy po kieliszku. Gadamy o tym i owym. A wreszcie on mi mwi yczliwie, po przyjacielsku: cigle opowiadasz o przygotowaniu Stalina do wojny, tumanisz ludzi, ale jestemy przecie ludmi rozsdnymi, nas nie nabierzesz, my wiemy, e nasze czogi byy... e tak powiem... atwopalne. 1 w tym rzecz. Ca siedmiokrotn przewag Stalina pod wzgldem liczby czogw mona skreli. C z tego, e byo ich tyle? Pony, jak pudeka za paek...

V ^ d dawna interesowa mnie problem prarda. Oczy wicie, te pogoski rozpowszechniaa czerwona propa ganda. Ae musiao istnie jeszcze jakie rdo, ktre ludzie traktowali powanie. Przecie czowiek rozsdny nie bdzie tak po prostu powtarza bzdur. Skd wic si to wzio? Pytam wszystkich: skd ty o tym wiesz? Odpowiada j: przecie o tym wiedz wszyscy. Skoro wiedz wszyscy, to nie dotrze si do rda. J e d n a k pewnego razu w wydawanej w USA gazecie emigracyjnej Nowoje Russkoje Sowo" wystpi histo ryk Josif Kosiski. Dezawuuje mnie, powiada, e prze waga liczebna nie miaa adnego znaczenia: jaki poy tek ze stalinowskich czogw, skoro pony jak po 3 -Nowoje chodnie! 2 Russkoje Sowo". Nowy Jork, 25 maja 1990.
180

OSTATNIA REPUBLIKA

I nagle mnie olnio: przecie on si naczyta! ukowa! Poniewa historyk ten nie czyta niczego poza ukowem, to niczego nie zrozumia. A sprawa miaa si zgoa inaczej. J e d n z najistotniej szych cech radzieckich czogw z okresu drugiej wojny wiatowej byo to, e si le paliy. Zapali je byo trud niej, ni czog jakiejkolwiek innej armii. Wyjani to mona atwo; wszystkie pastwa uyway czogw z silnikami ganikowyml, ale Zwizek Radziecki by jedynym krajem na wiecie, ktry do napdu czo gw masowo stosowa silniki diesiowskie. Prbowano wykorzystywa silniki wysokoprne do naprdu nie ktrych czogw japoskich, woskich i amerykaskich, ale miay one ma moc i byy do prymitywne. Na dodatek nie byy skonstruowane z myl o napdzaniu czogw, tylko cignikw i samochodw. W poowie lat trzydziestych take Niemcy prbowali zastosowa silnik wysokoprny Kruppa do napdu swojego pierwszego czogu, lecz prby te spezy na niczym. W zdecydowanej wikszoci czogi budowane poza granicami ZSRR miay silniki gantkowe 3 . A silnik gahikowy pracuje na benzynie, czsto na benzynie lotni czej. Opary benzyny to rzecz niebezpieczna. W warun kach bojowych jest wiele przyczyn, ktre mog spowo dowa wybuch. Na przykad co zaiskrzy w przedziale silnika. Bywa i tak, e cho pocisk nie przebije pance rza, to sia uderzenia jest taka. e we wntrzu czogu posypi si iskry. Jeli natomiast zamiast silnika ganikowego wstawi diesel, moemy nie ba si iskier, niech si sypi. Przewag diesla mona udowodni prostym dowiad czeniem. Nalejmy do wiadra benzyny lotniczej i zblimy do niej ponc pochodni. Ale zachowajmy ostrono. Gwatowny zapon nastpi, zanim jeszcze pochodnia dotknie benzyny. A teraz nalejmy do wiadra oleju napW kwestii tej korzystnie na tle innych krajw wyrniaa si Polska, jedyny poza Zwizkiem Radzieckim kraj, w ktrym seryjnie (w latach 1934-1939) budowano czogi z silnikami wysokoprnymi. cznie powstao okoo 150 egzemplarzy udanego czogu lekkiego typu 7TP iprzyp. red.j. 18]

WIKTOR

SUWOROW

dowego i wsadmy do niego pochodni. Ogie zganie jak w wodzie. Twrcy radzieckiego czogowego diesla zademonstrowali ten eksperyment z dwoma wiadrami marszakowi Zwi ku Radzieckiego Tuchaczewskiemu. Na Tuchaczewskim nie wywarto to wikszego wraenia i z uporem nalega na stosowanie silnikw benzynowych. Po rozstrzelaniu Tuchaczewskiego radzieccy konstruktorzy powtarzali to pro ste dowiadczenie przed wieloma wysokimi dowdcami. Udao si dowie wyszoci silnika wysokoprnego i Zwizek Radziecki stal si pierwszym pastwem wiata, ktre rozpoczo produkcj dieslowskich silnikw czogo wych na skal masow. Do samego koca drugiej wojny wiatowej ZSRR pozosta jedynym krajem, w ktrym zde cydowan przewag w produkcji stanowiy silniki diesla. Wszystkie pozostae pastwa przestawiy si na ten sy stem w dwanacie, pitnacie lat po wojnie. Rzecz jasna, czogi z silnikiem dieslowskim te mona podpali, ale jest to znacznie trudniejsze ni w przypad ku czogu z silnikiem benzynowym.

od wzgldem bezpieczestwa przeciwpoarowego ra dzieckie czogi lat dwudziestych i trzydziestych nie r niy si niczym od czogw innych pastw. I nie mogy si rni. Cay wiat uywa silnikw ganikowych 1 wszystkie one w bitwach pony jasnym pomieniem. Byo to nieuniknione. Z tym si godzono. Czogi radziec kie pod tym wzgldem nie byy ani gorsze, ani lepsze od innych. Miay zamontowane takie same silniki, jak czo gi angielskie, francuskie, niemieckie czy amerykaskie. Najbardziej rozpowszechnione w Armii Czerwonej owych lat byy silniki angielskie Armstrong Siddeley i amerykaskie lotnicze Liberty, ktre i my, i oni mon towalimy w czogach. Oczywicie, buruazyjnym silni kom nadawalimy wasne, proletariackie nazwy. Ale nasz rodzimy Liberty w aden sposb nie mg si pali janiej, ni jego amerykaski odpowiednik. Nie mg. gdy to nie silnik si pali, ale znajdujca si w nim
182

OSTATNIA REPUBLIKA

benzvna. A kapitalici produkowali benzyn czystsz od naszej. Wanie po to, aby si janiej palia. Za Stalina kade odkrycie przedstawiano jako wyna lazek rosyjski: to Rosjanie pierwsi wymylili balon (Kriakutnyjl, samolot (Moajski), silnik parowy (Polzunow). lokomotyw (bracia Czerepanowowle), spadochron (Kotlelnikow), radio (Popw) 1 tak dalej. Ale nikt w Zwizku Radzieckim nie mwi, e silnik dieslowski wymylono w Rosji. Wszyscy wiedzieli, e wy nalaz go Rudolf Diesel. A on by Niemcem. Wc arty na bok: wprawdzie radzieccy konstrukto rzy nie stworzyli silnika wysokoprnego, ale ich zasu g byo to, e go waciwie ocenili. Niemcy nie doceniy swego geniusza. Radzieccy Inynierowie za dostrzegli zalety takiego silnika i j u w roku 1932 w Zwizku Ra dzieckim rozpoczto prace nad stworzeniem szybkobie nego diesla czogowego BD-2. Istniej informacje, e silnik ten, obcego pochodzenia, zosta gdzie wykradziony przez wywiad radziecki. Nie odrzucam tego. Wiem, jak to si dziao w ZSRR. Lecz to nie zmienia oglnego obrazu, przeciwnie, czyni go wyra zistszym: nikt tego silnika nie doceni, a oni docenili 1 zrobili wszystko, eby go zdoby. W roku 1935 prace zostay zakoczone. Gotowy silnik otrzyma! symbol W-2. Zalety diesla byy oczywiste. Przy takiej samej mocy zuywa prawie o jedn trzeci mniej paliwa, a zagroenie poarowe byo o wiele mniejsze. Diesel by prostszy w konstrukcji, nie wymaga skom plikowanego, kaprynego systemu zaponu z przerywa czem, rozrzdem, wiecami, wysokim napiciem. Paliwo te byo tasze. Pierwsze W-2 zamontowano w kilku egzemplarzach czogw BT-5. Egzamin zday celujco. Ale...

IV

te Armia Czerwona przygotowywaa si do walki na terytorium nieprzyjaciela. Potencjalni przeciwnicy w a den sposb nie dorastali do naszego poziomu rozwoju 1 83

WIKTOR SUWOROW

techniki wojskowej, nie stosowali diesli, a nawet tego nie planowali. Radziecki Sztab Generalny dokona obli cze, ktre nie napaway optymizmem. Gdyby rzuci pitnacie, dwadziecia tysicy czogw na Europ Za chodni, to trzeba by byo dostarcza nacierajcym ar miom w bardzo szybkim tempie dziesitki tysicy ton diesowskiego paliwa. Nieprzyjaciel, cofajc si, bdzie wysadza mosty i tory kolejowe. Dowz paliwa w takich warunkach bdzie trudny, a zdobycie go w Europie Zachodniej - niemoliwe. Z kolei nieprzyjaciel na razie nie stosuje na szersz skal paliwa diesowskiego i ani mu to w gowie, zatem nie mona nawet liczy na zdo byczne. Dlatego powsta problem: przechodzi na paliwo dieslowskie, czy nie? Jeli nie przejdziemy, to nasze czogi bd takie same jak u innych na caym wiecie - atwo palne, ale za to w przypadku naszej ofensywy nie bdzie kopotu z paliwem, mona je zdoby u przeciwnika. W Europie Zachodniej na kadym skrzyowaniu znaj duje si stacja benzynowa. Jeli za przejdziemy na diesle, to czogi stan si lepsze, ale przez zacofanie innych krajw w tej dziedzinie ryzykujemy pozostanie bez paliwa w najbardziej dramatycznym momencie wy zwoleczego marszu. J e d e n z najznakomitszych badaczy historii radziec kich si pancernych Wasilij Wiszniakow stwierdza: Byy rwnie gosy zdecydowanego sprzeciwu, powoujce si gwnie na fakt, e w zagranicznych czogach montuje si silniki benzynowe, co oznacza, e nasze czogi z dies lem bd potrzebowa specjalnego zaopatrzenia w pali wo, bez moliwoci wykorzystania nieprzyjacielskich skadw benzyny". 4 Zdecydowanym przeciwnikiem diesli by marszaek Tuchaczewski. Pisa na ten temat: Armia zmechanizo wana, a szczeglnie ta, ktra w pierwszym okresie wojny wysunie si daleko do przodu na terytorium przeciwni ka, z reguy nie moe liczy na dowz kolejowy pomimo duego zapotrzebowania materiaowego. Jej zaopatrywa4

Konstruktory. Moskwa 1989. s. 27.

184

OSTATNIA REPUBLIKA

nie bdzie si opiera na szybkobienym transporcie sa mochodowym i traktorowym oraz na zdobycznych ska 5 dach, zwaszcza nieprzyjacielskich skadach paliwa*. Gdyby wojna miaa si toczy na wasnym terenie, to diesle zaakceptowano by bez wahania. Tylko e Armia Czerwona przygotowywaa agresj. Armia Czerwona szykowaa si na serio do walki na terytorium przeciwnika, radzieckie sztaby planoway operacje w gbi Europy Zachodniej, liczc na zdobycie paliwa do czogw w skadach nieprzyjaciela. Dlatego radzieccy konstruktorzy musieli si dostosowa do ni skiego poziomu techniki czogowej Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, USA, Spr trwa wic nadal. Ostatecznie zwyciyli zwolen nicy diesla. Nie oznaczao to rezygnacji z planw agresji, po prostu opracowano sposb dostarczania wielkiej ilo ci paliwa w lad za nacierajcym wojskiem: podcigni to rurocigi do granic 1 zgromadzono wielkie zapasy rur, umoliwiajce szybkie przeprowadzenie magistrali na zajtych terenach. W 1939 roku rozpocza si seryjna produkcja czogw BT-7M z dleslowskim silnikiem W-2. W 1940 roku genera armii ukw wrci z Mongolii iw raporcie przedstawionym Stalinowi postawi w tym sporze kropk na l": czogi z silnikami ganikowym zapalaj si byskawicznie. Ponownie rozwaono wszystkie plusy i minusy i po nownie uznano wyszo diesla.

czerwca 1945 roku marszaek Zwizku Radziec kiego ukw wjecha na Plac Czerwony na wspaniaym biaym ogierze o imieniu Kumir. I tak zosta uwieczniony w brzie. Teraz brzowy Ku mir cwauje po Moskwie. Dobry by % niego marszaek. Tylko e w caej historii ludzkoci nie byo bardziej krwawego dowdcy ni on.
s M. Tuehaezewski. Pisma wybrane", t. !-2. Warszawa 1966. t. 2. s-214-215.

24

185

WIKTOR

SUWOROW

aden hitlerowiec nie powici na darmo tylu swoich onierzy. Dla wikszego realizmu naleaoby zamiast cokou postawi napeniony krwi basen, eby idol u kw tkwi po kolana we krwi. Czcimy ukowa jak jakie boyszcze, ale co przeszka dza w zadaniu prostego pytania: a czemu nie by s dzony? W kadym normalnym kraju byby oddany pod sd za rok 1941. Przed trybunaem zadano by mu wiele pyta. Dlaczego podcign rurocigi do samych granic? Dla czego zgrupowa czogi nad granic? Dlaczego nie zami nowa mostw? Dlaczego zapeni samolotami wszystkie nadgraniczne lotniska? Dlaczego dziesitki tysicy ton paliwa, dziesitki tysicy wagonw amunicji zgromadzi przy samych granicach? U n a s na wszystko znajdzie si wytumaczenie: prze liczy si. Ale za to wanie ponosi si odpowiedzialno. Jeli wybuch urwa koo 45-milimetrowego dziaa, jeden z kanonierw zgina, a dwch zostao rannych, to i tak trze ba ratowa dziao. Jeli si nie uratowao, to dziaonowy szed pod sd. Tak czy owak odpowiada gow. Ale ukw nie zosta pocignity do odpowiedzialnoci. Dlaczego? Ano dlatego, e rwnie po wojnie tworzylimy przy graniczne lotniska, skady amunicji i paliw. I sztaby, i wzy cznoci, Kiedy rozpad si Ukad Warszawski, nasze wojska przez cztery lata nie byy w stanie wywie z Niemiec Wschodnich swoich zasobw strategicznych. Podobnie jak w 1941 roku byy one trzymane nad sa mymi granicami. Wojska wycofay si z Niemiec, Polski. Wgier - i znw zostay bez lotnisk. J a k w 1941. Jeli dziaania ukowa przed najazdem niemieckim uzna za niewaciwe, to jednoczenie naleaoby stwo rzy od nowa ca radzieck sztuk wojenn, zmieni programy wszystkich uczelni wojskowych i szkoli ar mi inaczej. ukowa nie sdzono, gdy w maju 1941 roku post powa cakiem waciwie, zupenie tak samo, jak dziaa wczeniej, przed zadaniem niespodziewanego ciosu ja186

OSTATNIA REPUBLIKA

poskiej 6. Armii w Mongolii, jak dziaa! pniej - przed niespodziewanym uderzeniem na niemieck 6. Armi pod Stalingradem. Ot przed kadym zaskakujcym atakiem podciga na przednie rubiee sprzt i amuni cj, budowa lotniska pod samym nosem przeciwnika. I po wojnie znw powtrzy wszystkie te pomyki" z 1941 roku. ukowa nie sdzono dlatego, e reim wcale nie chcia rozgrzebywa przyczyn rozbicia Armii Czerwonej w 1941 roku. Przyczyny naleao zatuszowa, zamaza, zatrze. Zajmowa si tym sam ukw. Jako paliwa uywano benzyny, Iczogi] atwo wic zapalay si.'* Czogi BT-5 7 i BT-7 s zbyt wraliwe na ogie." Po co to powtarza? eby wszyscy zapamitali. Tu raz powiedzie, tam znw powtrzy. Wwczas zapamita nawet paniusia z francuskiej telewizji. ukw w tym wypadku pisze prawd, ale zapomina doda, e cay wiat uywa! dokadnie takich samych silnikw benzynowych. Poniewa ukw mwi o atwopalnoci naszych czo gw, a przemilcza zagraniczne, mona odnie wrae nie, e nasze czogi byy gorsze ni w innych armiach. Tymczasem sytuacja przedstawiaa si nastpujco: tyl ko w Zwizku Radzieckim uwiadomiono sobie koniecz no stworzenia silnika dieslowskiego o wyjtkowej mo cy. Na dugo przed wojn zosta on zaprojektowany, wykonany i wprowadzony do produkcji wielkoseryjnej. Tylko Zwizek Radziecki mia w chwili wybuchu wojny tak doskonae silniki dieslowskie. Pomijam jednorzdo we silniki japoskie o mocy 110 KM i woskie o mocy 125 KM. Byy to niedoskonae silniki samochodowe, ktrych moc zupenie nie bya przystosowana do czo gw. Produkowano je w krtkich seriach do czogw, ktre nie odegray w wojnie adnej roli. A wic tylko Zwizek Radziecki produkowa diesle czogowe z prawdziwego zdarzenia (moc ponad 500 KM).
8

ukw, op. ctt, a. 189. ' mu., s. 230. 187

WIKTOR

SUWOROW

Byy nie tylko najlepsze na wiecie, ale jedyne w swoim rodzaju, gdy nikt inny nie doszed do takiej doskona oci, I zaraz po tym wszystkim wymiewaj si z naszych czogw, z naszych silnikw. Cay wiat si mieje. A historyk Josif Kosiski dokonuje odkrycia: czy u kw nie pisa, e czogi z silnikami ganikowyml s atwopalne? Pisa. A generaowie innych armii pisali? Nie. A zatem... Generaowie innych armii rzeczywicie nie pisali ni czego o atwopalnych czogach. Nie pisali dlatego, e w pozostaych pastwach problem wprowadzenia nap du dieslowskiego nie zosta rozwizany, ba, nie zosta nawet postawiony. Latem 1941 roku sytuacja bya nastpujca: wszyst kie armie wiata miay czogi tylko z silnikami ganikowymi. Armia Czerwona za miaa tysice ju wypro dukowanych czogw benzynowych", a ponadto pi typw - BT-7M, T-34, KW-1, KW-2, T-50 - wyposao nych w silniki wysokoprne. Bya to olbrzymia przewa ga jakociowa. W tej dziedzinie Zwizek Radziecki by niedocigym liderem. Podczas wojny przytaczajc wikszo czogw radzieckich wyposaono w silniki dieslowskie. aden kraj do koca wojny nie zdoa stwo rzy tego, co Stalin mia na jej pocztku. Czogi pastw zachodnich wyposaono w rne silniki, rwnie lotni cze i samochodowe. Moc silnikw samochodowych bya zbyt maa, wic pocztkowo montowano je po kilka w jednym czogu. Tymczasem Zwizek Radziecki w przededniu wojny rozwin masow produkcj czogowych diesli i stworzy moce produkcyjne, ktre pozwalay na wypadek wojny wytwarza silniki w dowolnej iloci. Radzieccy historycy: wasze przenikliwe amace in terpretacyjne pozostawiaj, ogldnie mwic, sporo do yczenia.

Rozdzia 14

Dlaczego towarzysz Stalin nie rozstrzela towarzysza Kudriaweewa?


Wojn bdziemy prowadzi ofensywnie, przenoszc dziaania na tereny przeciwnika.' Regulamin suby polowej RKKA

1'o pocztkw XX wieku dowdca baterii znajdowa si podczas bitwy na stanowisku ogniowym. Gdzieby zreszt mia by? Pamitasz moe, czytelniku, bateri kapitana Tuszyna z Wojny i pokoju"? Na pocztku naszego stulecia artyleria polowa krajw najbardziej zaawansowanych w technikach wojennych uzyskaa moliwo prowadzenia ognia poza horyzont, do celw niewidocznych ze stanowisk bojowych. Jest to
1

PoHewoj ustaw RKKA 1941 goda (PU-41}> Moskwa 1941, s. 9. 189

WIKTOR SUWOROW

- w jzyku artyerzystw - strzelanie porednie z zakry tych stanowisk ogniowych. Odtd tym rodzajem ostrza u posugiwano si najczciej. Pozwala ustawia bate rie za wzgrkami, za budynkami, drzewami, w ukryciach naturalnych czy sztucznych ub po prostu niewidoczne za lini horyzontu. ywotno baterii gwa townie dziki temu wzrosa, trudniej je byo wyszukiwa i niszczy. Ale tak ukryta bateria jest lepa, artylerzyci nie wi dz celw. Dlatego te podczas prowadzenia ognia po redniego dowdca baterii powinien znajdowa si nie w baterii, a tam. skd mona obserwowa przeciwnika. Punkt dowodzenia baterii zaczto wysuwa naprzd, i to na wielokilometrowe odlegoci od stanowisk ognio wych. Dowdca baterii widzi z punktu dowodzenia cel i wydaje rozkazy, co i jak naley ostrzeliwa. Kady z n a s w dziecistwie grywa w bitw morsk - rysowao si siatk ze wsprzdnymi i zadawao cio sy: A-l, B-2 i tak dalej. Podobnie dzieje si w artylerii: jedn map dysponuje dowdca baterii, ktry widzi przeciwnika, drug - oficer na stanowisku baterii, z re guy dowdca pierwszego plutonu ogniowego, ktry przeciwnika nie widzi. Dowdca z oddali wydaje rozkaz, oficer w baterii go powtarza, a artylerzyci wykonuj. Jest to, mona rzec, zdalne sterowanie. Taka jest zasa da. Przyszli oficerowie artylerii musz 3-4 ata studio wa matematyk, topografi, balistyk, meteorologi i inne dziedziny wiedzy, by opanowa podstawy ostrzau z zakrytych stanowisk ogniowych. Wymaga to umiejt noci i nawykw, precyzyjnych przyrzdw, skompliko wanych pomiarw, cigej i nieprzerwanej cznoci do wdcy z bateri oraz penowartociowego wyposaenia w pomoce topograficzne. Cay ten rozwleky wstp jest niezbdny, by uzmyso wi czytelnikom, e bojowa przydatno artylerii bez map topograficznych jest znikoma. Podobnie jak nie mona gra w bitw morsk bez narysowania siatki wsprzdnych, ktre umoliwiaj okrelenie, gdzie s nasze okrty. Kada bateria powinna dysponowa co najmniej dwoma kompletami map topograficznych: je190

OSTATNIA REPUBLIKA

den u dowdcy baterii, ktry widzi nieprzyjaciela, drugi - u oficera w baterii. Istniej - trzeba to doda dla ci soci - metody strzelania z zakrytych stanowisk ognio wych bez map topograficznych, lecz skuteczno bojo wego zastosowania artylerii gwatownie wtedy maleje. W kocu mona nawet jedzi samochodem, ktry nie ma silnika - wystarczy zaprzc par koni, wymachiwa batem i pokrzykiwa. Artyleria bez map jest niczym sa mochd bez silnika. Niby mona z niego korzysta zgod nie z przeznaczeniem, ale... Wanie dlatego w kadej baterii powinny si znajdo wa dwa komplety map. Na wszelki wypadek. Jeszcze lepiej, jeli podobne mapy ma take dowdca plutonu dowodzenia, dowdca drugiego plutonu ogniowego, a take obserwatorzy artyleryjscy, zwiadowcy, starszy ogniomistrz baterii. Dodajmy, e jeli dowdca plutonu zaopatrzenia artyleryjskiego nie ma mapy, moe si zda rzy, e i pociskw zaopatrzenie nie dostarczy. A ww czas komu bd potrzebne jakie tam obliczenia? Artyleria jest niczym orkiestra. Czasem baterie wyst puj solo, lecz najczciej piewaj czy te raczej graj w duecie, trio, w kwartecie. Po to, by kierowa ogniem dwch lub trzech baterii, rwnie dowdca dywizjonu musi mie mapy, tak samo jego zastpca i szef sztabu oraz podlegajca im wasna bateria dowodzenia z pluto nem zwiadu artyleryjskiego. Wszystkim wic potrzebne s mapy, tak jak dyrygentowi i muzykom nuty. Ogniem dywizjonw kieruje dowdca puku artylerii. On te sam nie moe walczy bez map, podobnie jak podlegajcy mu artyleryjscy wywiadowcy, obserwatorzy i celowniczowie. Biorc to wszystko pod uwag wrmy do 13 czerwca 1941 roku. Pod oson komunikatu TASS milionowe rzesze wojsk radzieckich ruszyy ku granicom zachod nim. Tysice transportw wojskowych od Dalekiego Wschodu po Brze zapchao sie kolejow kraju, para liujc wszelki Inny ruch. Nocami dywizje, korpusy, ar mie potajemnie rozmieszczay si w pogranicznych la sach. Radzieccy dowdcy na razie nie wiedzieli, co ich czeka. Kady widzia tylko wasn kompani, bateri.
191

WIKTOR SUWOROW

batalion, dywizjon, puk, brygad, dywizj, korpus, ar mi. Nikt nie wyobraa sobie caej gbi i rozmachu stalinowskiego zamysu. I wanie wtedy dowdcw ra dzieckich dociga przeraajca wie: Hitler jako pierw szy zada cios, rozpoczynajc wojn prewencyjn. Ot, typowa sytuacja w dniu 22 czerwca 1941 roku: w lasach biaoruskich dyslokuje si 22. Armia, skrycie przerzucona z Uralu. Podobnie jak inne armie szykowa a si ona do inwazji. A tu nagie 22. Armi zaskoczono nie przewidywanym dotd zadaniem: ma przygotowy wa si do obrony i kontrataku na wasnym terytorium. Genera porucznik N. Biriukow, wwczas genera major, dowodzi 186. DP LXII Korpusu Piechoty 22. Armii. Oto jego relacja: Jedyny egzemplarz mapy, ktry udao mi si wyprosi u szefa sztabu XXI Korpusu Zmechani zowanego, zabra mi dowdca naszego korpusu genera major I. Karmanow". 2 186. DP generaa Biriukowa bya skompletowana nie mal cakowicie. Liczya 13 tysicy onierzy, podoficerw i oficerw, 144 dziaa, 154 modzierze. 558 karabinw maszynowych, 13 samochodw pancernych, 16 czogw-amfibii, 99 cignikw, 558 samochodw, 3.000 ko ni - ale nie miaa ani jednego kompletu map. Jedn map genera Biriukow wyprosi u ssiadw, lecz jego zwierzchnik zabra mu j. Stosunki wewntrz generalicji radzieckiej przypominaj obyczaje kryminalistw ze stalinowskich agrw. Nawiasem mwic, Karmanow, ktry zabra map, wanie wyszed z wizienia, a 2. Armi Uralsk w znacznej mierze formowano ze speckontyngentu - zekw uralskich agrw. Genera Blrukow wykaza lekkomylno, ktrej niepodobna wyba czy: skoro masz jedn map, nikomu jej nie pokazuj, nawet wasnemu dowdcy, bo ci j zwinie. Nie moemy jednak zazdroci przeoonemu generaa Biriukowa. ktry mu map odebra: dowodzi on LXII Korpusem Piechoty, czyli trzema dywizjami (153., 174. i 186.), dwoma samodzielnymi pukami artylerii, dywizjonem artylerii przeciwlotniczej, batalionem cznoci i bata2

Wjenno-istoriczesklj urnal", nr 4/1962, s. 82.

192

W 1945 roku za zwycistwo nad Niemcami Stalin otrzyma) tytu Boha tera Zwizku Radzieckiego i zosta odznaczony drug Zot Gwiazd Uwaajc jednak, e wojn o panowanie nad wiatem przegra, drugiej Zotej Gwiazdy nie nosi. Plakat z 1949 roku: Stalin ostentacyjnie nosi tylko jedn Zot Gwiazd.

Plac Czerwony. 9 maja 1945 roku. Mieszkacy Moskwy wituj zwy cistwo nad Niemcami.

Medale: Za zwycistwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczynianej 1941-1945" (na grze); Za zwycistwo nad Japoni^z lewej); Za ofiarn prac podczas Wielkiej Wojny Ojczynianej 1941-1945"(z prawej).

A moe Stalin nie lubi sawy i zaszczytw? Wprost przeciwnie. Lubi i to bardzo. Na medalach za zwycistwo wybity by profil Stalina; kt by tam umieszcza ukowa!

Moskwa, 24 czerwca 1945 roku. Marszaek Zwizku Radzieckiego ukw przyjmuje defilad zwycistwa.

Czogi cikie typu IS-2 na Placu Czerwonym. Dlaczego Stalin nie uka za si na tym czogu w dniu defilady zwycistwa?

Czog ciki KW-2 podczas pokazu zdobycznego sprztu na ulicach Berlina w sierpniu 1941 roku. KW-2 suyy Niemcom nie tylko do celw propagandowych, jeden z tych potnie uzbrojonych czogw mia by uyty do niszczenia bry tyjskich umocnie w czasie planowanej inwazji na Malt.

Wrak radzieckiego czogu KW-2 zniszczonego przez Niemcw 25 czerwca 1941 roku pod Rosieniami na Litwie. Skadajca si z szeciu bezimiennych bohaterw zaoga tego czogu przez 48 godzin wstrzymywaa natarcie 6. Dywizji Pancernej, zadajc Niemcom cikie straty. Potny pancerz KW-2 wytrzyma zmasowany ostrza armat przeciwpancernych kalibru 50 mm, oraz opar si adun kom wybuchowym podoonym w nocy przez saperw - sukcesem zakoczy si dopiero atak puku czogw wsparty ogniem armaty prze ciwlotniczej kalibru 88 mm. Ju po bitwie Niemcy ze zdziwieniem stwier dzili, e z kilkunastu celnych pociskw osiemdziesitkisemki" tylko dwa zdoay przebi pancerz KW-2. 21 czerwca 1941 roku Armia Czerwona miaa na stanie 677 czogw cikich KW-1 i KW-2 oraz 1.363 czogi rednie T-34. Wedug kremlowskich historykw tak maa liczba nowoczesnych czogw wiadczy o nieprzygotowaniu Zwizku Radzieckiego do wojny. W opinii tyche historykw fakt, e Niemcy nie mieli ani jednego czogu cikiego o niczym nie wiadczy.

Reprodukcja ulotki zrzucanej z samolotw po radzieckiej stronie frontu Opatrzone stosownym komentarzem zdjcia syna Naczelnego Wodza przyjanie gawdzcego z oficerami Wehrmachtu miay zachci czer wonoarmistw do przechodzenia na drug stron frontu.

Syn Stalina, porucznik Jakw Dugaszwili wzity przez Niemcw do niewoli 16 lipca 1941 roku pod Witebskiem. By dowdc 5. baterii 14, puku artylerii haubic 14. Dywizji Pancernej walczcej na Zachod niej Biaorusi w skadzie VII Korpusu Zmechanizowanego. W czasie przesuchania syn Stalina oznajmi: Armi Czerwon zawiody mapy. Mielimy mapy Niemiec, ale nie mielimy map terytorium radziec kiego. Bez tych map artyleria nie moe strzela". W kieszeni jego paszcza znaleziono list od jakiego podporucznika rezerwy imieniem Wiktor: Je stem na wiczeniach, chciabym jesieni znale si w domu, ale moe mi w tym przeszkodzi planowany spacer do Berlina". List jest datowany 11 czerwca 1941 roku. Tre listu zrelacjonowano Hitierowi, ktry wspo mnia o tym 18 maja 1942 roku. Porucznik artylerii Jakw Dugaszwili nie przey pobytu w niemieckiej niewoli.

Major Walter Reuschle {siedzi obok porucznika Dugaszwilego) drogo zapaci za udzia w tej sesji zdjciowej - wzity do niewoli przez Ame rykanw w 1945 roku, zosta wydany Rosjanom i nastpne dziesi lat spdzi na Syberii.

W Moskwie, Stolicy wiatowego Proletariatu, budowano najwyszy na wiecie drapacz chmur - Paac Rad. Sama tylko obracajca si statua Lenina miaa by wysza od najwyszej baszty Kremla W Paacu Rad miano uroczycie przyj w skad Wszechwiatowej Socjalistycznej Re publiki Radzieckiej o s t a t n i republik Zakadano, e jako ostat nie w skad wiatowej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej wejd re publiki Chilijska SRR lub Nowozelandzka SRR. W kolejce do wstpie nia w skad republik radzieckich najpierwsze byy Niemcy. Po agresji Hitlera Stalin kaza przerwa budow Paacu Rad, a wszyst ko, co ju zostao zbudowane, zniszczy

A.Speer 1937 r

Architektoniczna gigantomania cechowaa take przywdc III Rzeszy. Hitler twierdzi: Berlin, jako stolica wiata moe by porwnywany tylko ze staroytnym Egiptem, Babilonem czy Rzymeml Czyme jest wobec niego Londyn, czym Pary!". Zaprojektowana przez Speera na podsta wie szkicw Hitlera monumentalna Hala Zebra miata by najwiksz budowl wiata mogc pomieci 180 tysicy osb. Przebudow Berlina wedug'pomysw Hitlera planowano zakoczy w 1950 roku.

Pogranicznicy to te ludzie. Berlin, 13 sierpnia 1961 roku, pocztek bu dowy muru - pierwszy onierz wschodnioniemieckiej stray granicznej opuszcza obz socjalistyczny. W jego lady pjdzie jeszcze 2.798 o nierzy i oficerw armii NRD. Przed radzieckim komunizmem uciekali wszyscy: onierze, robotnicy, poeci, oficerowie, artyci baletu, generaowie, inynierowie, pisarze, szpiedzy i nawet crka samego Stalina. Dlatego te Zwizek Radziecki nie mg istnie obok normalnego wiata. Powinien by albo zawadn caym wiatem i zniszczy normalne ycie na caej planecie, albo sam zgin. Zwizek Radziecki nie zdoa zawadn wiatem i dlatego si rozpad

Stalin przemawia nad trumn Lenina. W przemwieniu Na zgon Lenina" towarzysz Stalin lubowa solennie: Odchodzc od nas nakaza nam towarzysz Lenin wzmacnia i rozsze rza Zwizek Republik. Przysigamy ci, towarzyszu Leninie, e wyko namy z honorem rwnie i ten twj nakaz!".

Po napaci Hitlera na ZSRR wszyscy twierdz, e tylko Hitler mg dokona agresji. Jednak przed 22 czerwca 1941 roku wikszo ko mentatorw ycia politycznego, zdawaa sobie spraw, e w Europie jest dwch tyranw, dwch zbrodniarzy, i e kady z nich moe zada niespodziewany zdradziecki cios swojemu ..sojusznikowi". Bugarska karykatura z 1939 roku.

Komentujcy podpisanie paktu Ribbentrop-Mootow rysunek zamiesz czony na okadce polskiego pisma satyryczno-politycznego Mucha"

OSTATNIA REPUBLIKA

lionem saperw, ponadto eskadr lotnictwa obserwacyj nego. Korpus piechoty - to 50 tysicy onierzy I ofice rw. cznie w skad LXII Korpusu wchodzio 17 pu kw, spord nich 8 to puki artylerii. Korpuna artyle ria Uczya ogem 966 dzia i modzierzy. Wiemy ju, tle kompletw map powinno si znajdowa w jednej baterii. Lecz korpus piechoty to nie jedna ba teria, lecz 173 baterie dzia i modzierzy, wczajc w to baterie dowodzenia. Kady korpus piechoty ma wasne lotnictwo do korygowania ognia artyleryjskiego. Tylko dokd samoloty polec bez map i w jaki sposb maj naprowadza ogie baterii? Zreszt nie tylko artyleria potrzebuje map. S one te niezbdne piechocie, sape rom, subom kwatermistrzowskim. Jeli artylerzyci dostan mapy, a piechota nie, jak mona zorganizowa ich wspdziaanie? A sztaby batalionw, pukw i dy wizji w ogle nie mog funkcjonowa bez map. 186. DP i LXII Korpus Piechoty to tylko przykady. W XXI KZmech byo identycznie. Dowodzi nim genera major D. Leluszenko - czowiek o szerokiej duszy. Wza j e m n a pomoc w walce, to gwna zasada wojskowego braterstwa broni. Genera Leluszenko by podczas wojny jednym z najgortszych jej zwolennikw. Zakoczy woj n w stopniu generaa pukownika, dowdcy 4. Armii Pancernej Gwardii. Na wszystkich stanowiskach, w ka dej sytuacji, wspiera swoich ssiadw ogniem, miaym atakiem, byskawicznym manewrem. I jeli na pocztku wojny genera Biriukow musia prosi generaa Leluszenk o mapy, a dostawa tylko jedn, to z pewnoci w XXI KZmech nie byo zbyt wielu map. Mowa tutaj nie 0 dywizjach lub korpusach, nawet nie o armiach: drugi rzut strategiczny w skadzie siedmiu armii i wielu samo dzielnych korpusw zaczyna wojn bez map. W pierwszym rzucie strategicznym (pitnacie armii wtargnicia oraz dziesitki samodzielnych korpusw 1 dywizji) te nie byo map. Za nimi rozwijany by trzeci, a nastpnie czwarty rzut, lecz dowodzi nimi nie byo mona: rwnie nie byo tam map. Oto przykad sytuacji w pierwszym rzucie strategicz nym Armii Czerwonej. wiadectwo generaa majora
8 Ostatnia republika

1 93

WIKTOR SUWOROW

D. Osadczego, ktry by w owym czasie porucznikiem, dowdc kompanii pancernej w 3. puku pancernym 2. DPanc III KZmech 22. Armii Frontu Pnocno-Zachodniego. Zdarzyo si to na Litwie. Przed wojn dywi zj po alarmie bojowym dyslokowano do nadgranicz nych lasw. Czogi cikie KW-2 zaadowano pociskami burzcymi. To logiczne: przed nimi Prusy Wschodnie, a tam - setki potnych elbetowych fortyfikacji. Po to, by je zniszczy, potrzebne s wanie pociski burzce. Lecz wojna zacza si nie tak, jak planowano. Radziec cy onierze nie musieli przedziera si przez pasy umocnie, musieli broni wasnego kraju, walczy na wasnej ziemi. Powsta jednak problem: dowdcy nie mieli map. Artyku gen. Osadczego jest krciutki, lecz o braku m a p genera wspomina kilkakrotnie. 3 Z wczesnych dokumentw wynika, e nie tylko 2. DPanc nie miaa map; podobnie byo w pozostaych dy wizjach pancernych. 5 sierpnia 1941 roku zastpca do wdcy wojsk pancernych Armii Czerwonej genera ma jor wojsk pancernych W. Wolski wysa raport do zastp cy ludowego komisarza obrony generaa porucznika wojsk pancernych J. Fiedorenki o wykorzystaniu ra dzieckich wojsk pancernych w pierwszych dniach woj ny. Wrd wnioskw jest te taki: Dowdcy nie mieli map, wskutek czego bdziy nie tylko poszczeglne czogi, ale i cae pododdziay". 4 A oto inny kompetentny wiadek wysokiej rangi - F. Golikw. Przed wojn szef Razwiedupru, pod jej koniec - zastpca ludowego komisarza obrony, czyli zastpca Stalina w tym resorcie, po wojnie marszaek Zwizku Radzieckiego. W listopadzie 1941 roku Golikw by ge neraem porucznikiem i dowodzi 10. Armi. Kadry Ar mii Czerwonej j u zostay unicestwione. Przedpola Mos kwy broni resztki trzeciego rzutu strategicznego, Stalin natomiast w absolutnej tajemnicy formuje dziesi ar mii z niewyszkolonych rezerwistw i szykuje si do
3 4

Wojenno-istoriczeskij umaT, nr 6/1988, s. 52-54.

Centralne Archiwum Ministerstwa Obrony, zesp 38. rejestr 11360. teka 2, karta 13.

194

OSTATNIA REPUBLIKA

kontrofensywy. Problem m a p wci istnieje: Mielimy tylko dwa egzemplarze niezbdnych m a p . Jeden 5 u mnie, drugi u szefa sztabu 10. Armii". 10. Armia generaa Golikowa liczya w listopadzie 1941 roku ponad 100 tysicy onierzy. Dwie mapy na stutysiczn armi... Proporcja taka, jak w LXII Korpu sie Piechoty 22. Armii: jedna m a p a na pidziesit ty sicy onierzy i oficerw. Kiepsko z tymi mapami u to warzysza Stalina. Ze stw marszaka wynika, e w Wydziale Operacyj nym Sztabu 10. Armii (wydzia zajmowa si planowa niem dziaa bojowych) nie byo ani jednej mapy. W Wy dziale Wywiadowczym Sztabu 10. Armii te map nie byo. U dowdcy armijnej artylerii - te nie. U szefa ty w - rwnie. A przecie to nie sztab dywizji i nie sztab korpusu. J a k tu walczy, gdy szef Wydziau Operacyj nego kreli plan operacji nie ma mapie, a na jakim wistku. To mniej wicej to samo co chirurg, ktry ope ruje noem i widelcem. Przypumy jednak, e jako naszkicowano ten plan na kartce. J a k go przekaza dowdcom niszego szczeb la? Wyjani sytuacj za pomoc gestw? Nisi rang generaowie i ich sztaby w ogle nie maj map. Wic jak ma prowadzi ogie artyleria? W 10. Armii, podobnie jak w kadej innej, s setki baterii dzia i baterii mo dzierzy. J a k kierowa ich ogniem? Nijak. Jest to niemo liwe. J a k zaopatrywa dywizje, skoro nie mona wska za subom kwater mistrzowskim pooenia dywizji na mapie? J a k planowa wspdziaanie z lotnictwem? J a k organizowa zwiad? A co z informacjami o pooeniu nieprzyjaciela uzyskanymi od partyzantw? Zapisa je na kartce? W moim wasnym archiwum zebrao si ponad trzysta wiadectw braku m a p . Pisz o tym oficerowie, generao wie, marszakowie. Sdz, e cztery przykady wystar cz. Jeli nie, to mog kontynuowa. Gdyby kto sobie yczy, mgbym napisa osobn ksik o tym, e map topograficznych walczce wojska NIE MIAY.
5

..Wojenno-istoriczeskj urnai", nr5/1966. s. 74.


195

WIKTOR

SUWOROW

rak map w pododdziaach, oddziaach, zgrupowa niach i zwizkach taktycznych Armii Czerwonej wywo a katastrofalne skutki. Kierowa wojskiem bez rnap niepodobna. Choby nie wiadomo jak uzbroi dywizj, da jej wietnie wyszkolonych dowdcw, odwanych i dowiadczonych onierzy - gdy nie ma map, dywizja pozostanie bezadnym zbiorowiskiem. Radziecka artyle ria polowa miaa najlepsze w wiecie dziaa. Liczebnie artyleria Armii Czerwonej przewyszaa wszystkie armie wiata razem wzite. Jednake brak map spowodowa, e w pierwszych miesicach wojny nie byo mona wy korzysta tej potnej siy. Pozbawiona artyleryjskiego wsparcia piechota wycofywaa si, czyli uciekaa, odsa niajc front. Tote wkrtce oddaa nieprzyjacielowi pun kty dowodzenia, zasoby strategiczne, a take lotniska nad granic i artyleri, bezradn bez osony piechoty. Czogi bdziy bez map... By to koniec armii kadrowej. Pozbawione jej pastwo utracio znaczn i najwarto ciowsz cz przemysu zbrojeniowego. Wygldao to wszystko tak: Hitler dysponowa armi kadrow, rezer wami, przemysem zbrojeniowym, Stalin natomiast nie mia ani armii kadrowej, ani przemysu zbrojeniowego. Mg posuy si wycznie rezerwistami, ktrych trze ba byo dopiero zmobilizowa, wyszkoli, uzbroi. Nale ao te zbudowa na Uralu i na Syberii nowe orodki przemysu zbrojeniowego. Tu wanie trzeba szuka odpowiedzi na pytanie, dla czego Armia Czerwona dotara wiosn 1945 roku zaledwie do Dunaju i aby: katastrofalny pocztek wojny by zapo wiedzi rwnie katastrofalnego koca. No jasne, stalino wscy rezerwici byli do silni, by zgruchota koci nie mieckiej armii kadrowej i niemieckim rezerwistom, zaopa trywanym w bro przez fabryki zbrojeniowe caej Europy. Ale Stalinowi niewiele udao si zagarn w Europie. Zdumiewajce, lecz ani jeden z kremlowskich history kw nie zwrci uwagi na to, e brak map by przyczyn klski Zwizku Radzieckiego w drugiej wojnie wiato wej. Oficjalna historiografia pomija milczeniem ten bar dzo interesujcy fakt. Gdyby ktrykolwiek z historykw 196

OSTATNIA REPUBLIKA

kremlowskich przypomnia sobie o mapach, to niewt pliwie, jestem tego pewien, wykorzystaby wiadomo o braku map jako dowodu na to, e Stalin byl nieprzy gotowany do wojny. Nie wycigajmy jednak zbyt pochopnych wnioskw. Przede wszystkim wyjanijmy, kto w Armii Czerwonej odpowiada za zaopatrzenie wojsk i sztabw w odpo wiednie mapy. Znajdziemy winowajcw. 1 dopiero wtedy mona bdzie wyrokowa.

ni

innych mona znale bez trudu, ustali ich na zwiska jest atwo. Na kadej radzieckiej mapie wojskowej widnia napis: SZTAB GENERALNY. W ten sposb wskazywano ogniwo, odpowiedzialne za przygotowanie planw wojennych i wy posaenie wojsk w te plany, a take mapy, na ktrych owe plany byy szkicowane. Sztab Generalny RKKA" mia w 1941 roku osiem zarzdw. Jednym z nich by Zarzd Topograficzny, ktry kierowa interesujcym nas tutaj za opatrzeniem wojsk. Przed 22 czerwca 1941 roku na czele Zarzdu Topograficznego Sztabu Generalnego Robot niczo-Chopskiej Armii Czerwonej sta genera major M. Kudriawcew. Jego bezporednim zwierzchnikiem by szef Sztabu Generalnego, genera armii Georgij ukw. Oto dwaj gwni winowajcy. Naleaoby zatem rozstrzela generaa Kudriawcewa za nie dostarczenie wojsku map. a generaa ukowa za brak nadzoru. Byoby to w peni uzasadnione. Czy Stalin ich rozstrzela? Powiesi? Nie podobnego. Nasuwa si podejrzeniet moe towarzysz Stalin by 1 natury agodny, atwo wybacza bdy, puszcza w nie pami faszywe kroki? Stalin istotnie byl agodny, ale nie a tak bardzo, i nie zawsze. Poprzednikowi ukowa na stanowisku szefa
RKKA - Raboczi>Knesijansktija KmsiKijaArmlja - Robotniczo-Chop ska Armia Czerwona [pnzyp. red.i. 11)7

WIKTOR SUWOROW

Sztabu Generalnego, generaowi armii i przyszemu marszakowi Zwizku Radzieckiego Kiriowi Miereckowowi w tych samych dniach kazano w NKWD pi mocz, miadono midzy drzwiami narzdy pciowe, szarpano ciao kaczugiem. A co towarzysz Stalin zrobi ukowowi? Wkrtce to warzysz Stalin ogosi ukowa swym zastpc, ozdobi go mnstwem orderw, powierzy mu dowodzenie defi lad zwycistwa i nigdy nie zgosi pretensji, e wojsku zabrako map. No, a ten drugi? Gwny topograf? J a k go potrak towano? Nie bjcie si, jemu te wos z gowy nie spad. Kudriaw cew zakoczy wojn w stopniu generaa porucznika. Na jego piersi zawiso dziesi orderw i mnstwo medali. Kierowa Zarzdem Topograficznym Sztabu Generalnego zacz w 1938 roku, gdy mia 36 lat. i trwa na tym poste runku przez trzydzieci lat - za Stalina, Malenkowa. Chruszczowa i Breniewa. Zmieniali si szefowie Sztabu Generalnego, ludowi komisarze obrony, ministrowie, se kretarze generalni, a Kudriawcew wci by szefem Woj skowej Suby Topograficznej (WTS - Wojerwo-Topogrficzeskaja Shxba). Przez dziesitki at wieo upieczeni ab solwenci szkoy wojskowej wstpowali do WTS za Kudriawcewa i szli na emerytur jako siwowosi pukow nicy lub nawet generaowie - rwnie za Kudriawcewa. Trzydzieci at na stanowisku gwnego topografa armii, to rekord wprost niebyway. Pytaem o to brytyjskich, francuskich, amerykaskich i niemieckich historykw wojskowoci. Nikt na podobnym stanowisku nie utrzyma si przez trzydzieci lat w adnej armii wiata. Kudriawcew odszed na emerytur z honorami, zmar w wieku 82 at. Nie zagroziy mu wizienia ani agry. Wszyscy go szanowali. Oto co pisa o nim byy szef GRU i szef Sztabu Generalnego, genera armii Siemion Sztemienko: Na czele suby kartograficznej sta wspaniay znawca tej dziedziny genera M. Kudriawcew". 7 A oto
S. Szternienko, Sztab Generalny w Jatach wojny". Warszawa 1969, s. 150.
7

198

OSTATNIA REPUBLIKA

leszcze jedna pochwala pod adresem generaa Kudriawcewa i podlegych mu sub topograficznych: Jak si okazao, w Rosji Radzieckiej stworzono przemys karto graficzny; rozmachem, organizacj, i jakoci swej pro dukcji przers on wszystko, co do tej pory kiedykolwiek 6 zrobiono". Pochwaa ta jest tym bardziej cenna, e pochodzi od nieprzyjaciela: w dodatku wypowiedziana zostaa w trakcie wojny, ktr w nieprzyjaciel mia zamiar wygra. Pochodzi z niemieckiego czasopisma Peterm a n n s Geographische Mitteilungen". To nie tylko jeden z przeciwnikw uzna przewag drugiego. To co znacz nie wicej. To wysza rasa uznaa przewag tpych i leniwych Rosjan, waciwie podludzi. Na tak ocen trzeba za suy. Po ukazaniu si niemieckiej edycji Lodoamacza" otrzymaem wiele listw od byych niemieckich onierzy i oficerw. Mgbym je czyta do koca ycia. Ale nie ma wrd tych listw ani jednego, ktry by stwierdza, e Armia Czerwona bya nieprzygotowana do wojny. Wszystkie listy mwi o jej bojowej gotowoci. Autorzy pisz o wszystkim, take o radzieckich mapach wojsko wych. Najczciej - o zatrzymaniu w przededniu wojny radzieckich zwiadowcw artyleryjskich, ktrzy umylnie lub przez pomyk znaleli si na terenie okupowanym przez Niemcw, a take o zabieraniu im map wojsko wych wysokiej klasy. S take listy o zdobytych w stre fie pogranicznej w pierwszych dniach wojny radzieckich magazynach topograficznych. Na przykad, o ogrom nym magazynie w Tyraspolu, gdzie znajdoway si mapy wietnej jakoci, m.in. mapy przejcia Galackiego, a take o spalonej piwnicy na peryferiach Szawli na Lit wie, Byo tam mnstwo map, z ktrych pozostay tylko nadpalone resztki, wczesny niemiecki onierz pisze, e cay jego oddzia by wstrznity jakoci papieru i wyrazistoci rysunku: Lepsze, ni na niemieckich banknotach".
8

-Peterrnanns Geographische Mitteilungen". 1943. zeszyt 9/10.

1119

WIKTOR SUWOROW

A o z o s t a a rzecz najprostsza: powiza ze sob fakty. Z jednej strony najlepsza w wiecie suba topograficz na, z drugiej - brak map. Z jednej strony - wspaniaa kariera gwnego radzieckiego topografa, z drugiej - ge nera radziecki wyprosi map u ssiadw, a wyszy stopniem genera odebra mu j. J a k sprowadzi to wszystko do wsplnego mianownika? Moe kto znajdzie inne wyjanienie, ale mnie si wydaje, e tylko jedno jest zadowalajce: Zwizek Ra dziecki szykowa si do inwazji. Przygotowania zaczy si ju w latach dwudziestych. Przygotowywali si rwnie do wojny radzieccy topogra fowie wojskowi. WTS sporzdzia ogromn liczb map. Wszystkie jednak zmagazynowano w pobliu granic ZSRR, trzeba wic je byo zniszczy przed odwrotem. General porucznik A. osiew tak wyjania przyczyny braku map wojskowych: Skady map, bez uzasadnie nia ulokowane tu nad granic, zostay albo zdobyte przez nieprzyjaciela albo zniszczone podczas pierwszych nalotw bombowych. Wskutek tego wojsko stracio 100 milionw map". 9 A wic mapy byy, lecz wszystkie zniszczono na tere n a c h nadgranicznych, w pierwszych dniach wojny. W piciu nadgranicznych okrgach wojskowych Zwizku Radzieckiego w dniu 21 czerwca 1941 znajdo wao si pitnacie armii pierwszego rzutu strategiczne go. Przybyo te i dyslokowao si kolejnych siedem ar mii drugiego rzutu strategicznego, ponadto formoway si trzy armie trzeciego rzutu. Na wypadek ogoszenia Dnia M", a wic na wypadek wojny, planowano zwi kszenie liczby armii w zachodnich regionach ZSRR do pidziesiciu. Tak wic dla kadej ze stacjonujcych ju tam armii i dopiero majcych si sformowa nad granic, przewidzianych na Dzie M", przygotowano po dwa miliony map. Tymczasem okazao si, e trzeba walczy majc nie po dwa miliony map na kad armi, lecz niekiedy tylko
9

Wojenno-istoriczes kij urna", nr 10/1992, s. 82.

200

OSTATNIA REPUBLIKA

po dwie, jak to si przydarzyo 10. Armii generaa Golikowa. Milion razy mniej. Jest to wszake dzisiejsza, zaniona ocena. Nieco wczeniej straty w mapach wojskowych oceniano znacz nie wyej. Sam gwny topograf, genera porucznik Kud~ riawcew zawiadcza, e w pierwszych dniach wojny, w samych tylko Batyckim, Zachodnim i Kijowskim okrgach wojskowych zniszczono okoo dwustu wago 10 nw m a p . W 1941 roku pojemno najmniejszego wa gonu wynosia w Zwizku Radzieckim 20 ton. Je! zao ymy, e korzystano jedynie z maych wagonw, to i wte dy wyjdzie n a m cztery tysice ton zniszczonych map. Genera porucznik Kudriawcew daje jeszcze jeden klucz do wyjanienia, ile map zniszczono: przecitnie w kadym wagonie byo po 1.033.000 egzemplarzy. Dwiecie wagonw to dwiecie milionw map. Dzi genera porucznik osiew informuje: straty wy nosz sto milionw we wszystkich okrgach nadgra nicznych. Natomiast przed wielu laty genera porucznik Kudriawcew, bezporednio za te mapy odpowiedzialny, podawa inne dane: tylko w trzech okrgach utracono ich dwiecie milionw. Nie bdmy maostkowi. Nie spierajmy si, kto ma racj: bez wzgldu na to, ktry punkt widzenia uznamy, w kadym wypadku mowa jest o utracie obdnych, wrcz astronomicznych iloci: niepodobna ich sobie na wet wyobrazi. Nikt nigdy nie ponis takich strat. Wskacie mi jaki kraj, ktry by straci choby dziesi milionw map. I to w cigu zaledwie trzech dni. Ja ta kiego kraju nie znam. Wic jeli Armia Czerwona tracia swoje mapy w takich ilociach, e nawet sami szefowie Wojskowej Suby To pograficznej rni si midzy sob w ocenie strat, jeli rnica ocen siga stu milionw, a nawet wicej, musimy si zgodzi, e sporzdzono tych map mnstwo. Tyle, ile nikt nigdy nie sporzdza. Wic zgdmy si, e i u nas w jaki sposb przygotowywano si jednak do wojny.
10

Wojermo-istoriczeskij urna", nr 12/1970, s. 22.


201

WIKTOR

SUWOROW

X zatem, problem ten opisaem z rnych punktw widzenia: niemieckich wojskowych ekspertw-topografw podczas wojny, byych niemieckich onierzy w wie le dziesicioleci po wojnie, radzieckiego generaa, ktry bezporednio kierowa sub topograficzn podczas wojny i innego generaa w p wieku po opisywanych wydarzeniach. Wniosek jest jeden: nigdy na wiecie nie stworzono czego podobnego pod wzgldem organizacji, skali, rozmachu, jakoci. Zwizek Radziecki dyspono wa najlepsz w wiecie sub topograficzn, przygoto waa ona wrcz niewiarygodn liczb map. Stojcy na czele Zarzdu Topograficznego Sztabu Generalnego ge nera Kudriaweew i podlegajcy mu topografowie WTS przygotowywali si do wojny tak, jak nikt w wiecie, sporzdzili tyle map, e niepodobna sobie wyobrazi. Tote Stalin nie mg mie do generaa Kudriawcewa pretensji. Rozstrzela go za przedwojenn prac nie na leao. Wrcz przeciwnie - naleao nagrodzi. Nasuwa si jednak pytanie: dlaczego magazynowano te wszystkie mapy w pobliu granicy? Za przygotowanie tylu map rozstrzela generaa nie naleao, ale za to, e wywiz je nad granic - i owszem. J a k a bowiem jest rnica midzy nic nie robi przed wojn, nie przygotowa map", a przygotowa, lecz roz mieci tak, e wszystkie od razu trzeba byo zniszczy"? Skutek jest taki sam: map nie byo i katastrofa gonia katastrof, onierze ginli milionami, oddawalimy wro gowi miasto po miecie, oddawalimy miliony kilome trw kwadratowych ziemi ojczystej i dziesitki milionw ludnoci. Dlaczego wic nie rozstrzelano Kudriawcewa za bez sensowne rozmieszczenie map? Strasznie lubi naszych generaw i niektrych history kw wojskowoci. To wprost niezwykli ludzie. Najbardziej skomplikowane problemy tumacz prosto, zrozumiale, przystpnie: rozmiecili bez uzasadnienia". I koniec. Problem jest zamknity. I nie ma o czym dyskutowa. A ja namawiam czytelnika, by wyobrazi sobie sy tuacj, zastanowi si, jak do czego takiego mogo doj. 202

OSTATNIA REPUBLIKA

A wic, tu przed niemieck agresj na ZSRR przychodzi genera Kudriawcew do swego bezporedniego zwierz chnika, generaa armii Georgija ukowa i powiada: - Georgiju Konstantinowiczu, postanowiem wszyst kie zapasy naszych map zmagazynowa nad niemieck granic! - No, no! Znakomicie! A waciwie po co, Marku Kar powiczu? - No bo tak, Georgiju Konstantinowiczu... - Bez powodu? Nic nie wymylie? - Mam z tym kopot, Georgiju Konstantinowiczu, roz mylam dniami i nocami, ale nic mi nie wita. Po prostu postanowiem wysa tam wszystkie mapy i zmagazyno wa. Bez powodu. Cae dwiecie milionw. J a k Niemcy uderz, od razu poo na nich ap. Mam racj? - Jakeby nie, Marku Karpowiczu? - Wydam taki rozkaz, Georgiju Konstantinowiczu... - No to u, Marku Karpowiczu. Wywie wszystkie za pasy naszych map nad niemieck granic. Wetknij je przeciwnikowi pod sam nos! Zabawne? Ale ja tego nie wymyliem. Ten wydumany dialog wy nika wprost z oficjalnej wersji radzieckiego Sztabu Gene ralnego: ot tak, bez adnego powodu, wywieli wszystkie mapy nad granic. Bez uzasadnienia. Wysocy dowdcy z Ministerstwa Obrony, ze Sztabu Generalnego i ze znanych orodkw naukowych od pi dziesiciu lat udaj naiwnych i ka n a m wierzy, e genera Kudriawcew by kompletnym idiot. Szef najle pszej w wiecie suby topograficznej, najlepszy w dzie jach topograf wojskowy - odznacze nie ma gdzie wie sza, nie mieszcz mu si na piersi - nagle ni z gruszki ni z pietruszki niszczy owoce swej wieloletniej pracy, wszystkie zapasy map lokuje nad sam granic. I nawet zapomnia wymyli, dlaczego to robi, wyjani, na co to komu potrzebne? No dobrze, uwierzymy oficjalnym rdom: Kudriaw cew by gupcem. Ale usiuje si n a m wmwi, e i ukw by komplet nym idiot. To wanie on, szef Sztabu Generalnego, 203

WIKTOR

SUWOROW

odpowiada za mapy. Bez jego zezwolenia nie tylko ty sica ton rnap, take ani jednego transportu, ani jedne go wagonu z mapami nie udaoby si wysa nad grani c. Potrzebny by podpis ukowa, ub co najmniej jego u s t n e polecenie. Kudriawcew wysa do strefy nadgrani cznej wszystkie mapy Armii Czerwonej, a ukw nie sprzeciwi si temu. Czyby nie mia pojcia, co robi bezporednio mu podlegajcy generaowie? A niech tam, uwierzmy i w tak wersj. Kremlowscy historycy wmawiaj nam, e ukw by czowiekiem mikkim, o sabym charakterze. Wszystkie mapy nad granic zostay zniszczone, armia ponosia ogromne straty i oddaa przeciwnikowi poow kraju, a tymczasem ukw nie tylko nie rozstrzela Kudriaw cewa, nie udzieli mu nawet nagany, a w swych wspom nieniach nie wypowiedzia o gwnym topografie jedne go zego sowa. No dobrze, uwierzymy, e ukw mia mikki cha rakter. Oficjalni historycy chc te n a s przekona, e i towa rzysz Stalin by poczciwym wujaszkiem. Wskutek braku map w 1941 roku ginie kraj, wiatowy komunizm i wiel ka sprawa wiatowej rewolucji, ginie reim stalinowski, los samego Stalina wisi na wosku, a Stalin nie ma o to pretensji ani do ukowa, ani do Kudriawcewa. A przecie dowdcy pukw, brygad, dywizji, korpu sw, dowdcy armii i frontw prosz, daj, wrzeszcz: towarzyszu Stalin, dajcie mapy! Bez map nie mona walczy! Tymczasem towarzysz Stalin Kudriawcewa nie roz strzela i ukowa nie ruszy. Towarzysz Beria te si nie pieszy z represjami. A towarzysz Stalin obsypa Kud riawcewa wraz z ukowem orderami. Wszystko to u n a s tumaczy si prosto: bd, faszywy krok. Nie pomylano, czym si to skoczy. Rozmieszczo no bez uzasadnienia. Sam ukw w swoich wspomnieniach opisa mns two wszelkiego rodzaju drobiazgw, przytoczy tysice nazwisk, dat, faktw, ktre mgby miao pomin: dla nikogo nie s interesujce i nie maj nic do rzeczy. Ale 204

OSTATNIA

REPUBLIKA

problem map wojskowych, za ktre ukw by osobicie odpowiedzialny, omin zrcznym kawaleryjskim ma newrem. W takich wypadkach we wnioskach o odzna czenie wypisuje si zwykle: odwanie i stanowczo omi n gniazda oporu, nie wdajc si w przewleke walki". Ani jeden oficjalny historyk nie odway si nigdy za da ukowowi niezrcznego pytania o mapy. Ale i po mierci ukowa problemu tego nie poruszano. Ile szla chetnej nienawici wylali na mnie i na mojego Lodoamacza" uczeni mowie... Czy nie lepiej byoby, towa rzysze, skierowa t nienawi pod adresem wielkiego dowdcy ukowa? Nie ja umierciem miliony ludzi, lecz on, tylko dlatego, e nie byo map, e zmagazynowano je bez uzasadnienia, w bezporedniej bliskoci granicy".

.Hikt nie zawraca ukowowi gowy, nie zadawa mu niezrcznych pyta. A ukw, naturalnie, niczego nie wyjania. I dlatego haniebny rok 1941 jakby nie mia z ukowem nic wsplnego: ukw by wielki, mdry, potny. Obroni Moskw i Leningrad. Nikt nie pomyli nic zego o Georgiju Konstantinowiczu - to czowiek bez skazy. Ale haba klski 1941 roku nie zostaa zmyta. Wina za ni nie spadla na czyj konkretn gow, wic mu siaa spa na inne. Spada na wszystkie nasze gowy. I kry po wiecie opinia: ach, gupi ci Rosjanie! Do niczego nie s zdolni. Nie potrafi walczy. Niech nie udz si Ukraicy, Kazachowie, Tatarzy, gdy cudzozie miec mwi o gupich Rosjanach - ich rwnie rna wtedy na myli. Haba okrya nie tylko gowy Rosjan, take gowy wszystkich narodw byego Zwizku Radzieckiego. Bohaterstwo naszego narodu zostao przesonite przez tysic haniebnych faktw na pocztku wojny. Nie podobna ich uzasadni niczym innym jak nasz fenome naln wrcz tpot i kretynizmem. mieje si z nas cay wiat. Ale nie wszyscy bylimy odpowiedzialni za lokalizacj magazynw z mapami, lotnisk, punktw dowodzenia. 205

N"

WIKTOR

SUWOROW

zapasw paliwa, setek tysicy ton amunicji i caej re szty. Odpowiedzialno za to wszystko ponosi Sztab Generalny, a osobicie -jego szef, genera armii Georgij ukw, Dlatego proponuj: albo nazwijmy Georgija ukowa publicznie idiot, obalmy jego pomniki i rozbijmy je na kawaki, lub zacznijmy szuka przyczyny, w imi ktrej skady map, a take sztaby, wzy cznoci, stosy sk rzanych butw, polowe szpitale ewakuacyjne i caa resz ta - wszystko to znalazo si bardzo blisko nieprzyjaciela i po pierwszym z nim zetkniciu ulego zniszczeniu. J e d n o z dwojga: znajdziemy wytumaczenie niezrozu miaych dziaa ukowa, Kudriawcewa, Stalina, Watutina, Wasilewskiego i uznamy, e ukw by zowrogim geniuszem, lub nie znajdziemy i stwierdzimy, e by idiot. W adnym jednak wypadku nie zmyjemy haby klski z gowy naszego narodu. I jeli wszystko wynika z gupoty, to czas najwyszy, by zoy odpowiedzial no za hab imiennie na czyj d u r n gow. Nie moemy pozwoli propagandzie kremlowskiej, by czyj jednostkowy bd, lub zbrodniczy zamys, przerzucaa na cay nard, na wszystkich, na naszych potomkw.

Rozdzia 15

O lekkich i przestarzaych czogach


Warunki drogowe s trudne. Liczne unieruchomienia pojazdw w wyniku defektw podczas marszu. Hoth' melduje, e [dysponuje jeszcze) 50% sit bojowych. [...] Czogi PzKpfw I obciaj tylko wojska.2 Genera pukownik Franz Haider

W dniu 21 czerwca Stalin mia 24 tysice czogw. Pytonie stawiane absolwentom trzymiesicznych kur sw dla modszych dowdcw: jak przewag powinien mie atakujcy? Odpowied: trzykrotn. Susznie. A wic, by zaatakowa Stalina, Hitler powi nien dysponowa 72 tysicami czogw. Genera Hermann Hoth, dowdca 3. Grupy Pancernej fprzyp. tuin.J. 2 F. Haider, Dziennik wojenny. Codzienne zapisy szefa Sztabu Generalnego Wojsk Ldowych 1939-1942", l. 1-3. Warszawa 1971-1974. t. 3. s. 70-72. Notatka z 4 lipca 1941. 207

WIKTOR SUWOROW

J e d n a k warunki byy nierwne. Wiadomo, e drogi w Rosji nie s przyjazne czogom. Nasze drogi, to mier cionony or. Same przez si niszcz nieprzyjacielskie czogi, pojazdy, cigniki, transportery opancerzone. To te Hitler powinien by mie nie 72 tysice czogw, a znacznie wicej. W sumie ponad sto tysicy. Ale Hitler nie mia nieograniczonej liczby czogw. Nie mia nawet stu, ani 72 tysicy, ba, nawet 24 tysicy czogw. W dniu 22 czerwca 1941 roku na froncie wschodnim Hitler mia 3.410 czogw. Ogem Wehrmacht dysponowa nieco wiksz liczb czogw, ale walczyy one na innych frontach, wic nie mona bra ich pod uwag. Kady absolwent przypieszonych kursw wojsko wych potrafi skalkulowa potrzeby przeciwnika. Nie trzeba by generaem majorem, profesorem, doktorem habilitowanym, by wiedzie, e atakujcy musi mie trzykrotnie wicej si, a temu, ktry si broni, wystarczy trzykrotnie mniej. Skoro uderzajcy na Rosj Hitler mia 3.410 czogw, to bronicemu si Stalinowi dla rwno wagi wystarczyoby mie ich 1.136. Tymczasem Stalin mia 21 razy wicej czogw, ni byo to potrzebne do obrony. Jeli natomiast Stalin postanowi napa na Hitlera, to przeciwko 3.410 czogom hitlerowskim trzykrotna przewaga wynosi 10.230. A zatem, by zaatakowa prze ciwnika, Stalin mia dwukrotnie wicej czogw, ni to byo konieczne. Zadanie Stalina byo tym atwiejsze, e rozpocieraa si przed nim maa, przytulna Europa z porzdnymi drogami, uzdrowiskowym klimatem, z zapasem ziem niakw w kadej piwnicy, z gomkami sera w kadej spiarce, z wdzonymi szynkami nad piecem, z ludno ci, ktrej wikszo wierzya, e Stalin przyniesie jej wolno i czekaa na jego czogi. Zadanie Hitlera byo znacznie trudniejsze: rozpocie r a ! si przed nim bezkresny kraj, bezdroa, nieprzebyte lasy, poleskie bagna nie mniejsze od niejednego pa stwa Europy. Na tej ziemi mona byo walczy najwyej 208

OSTATNIA

REPUBLIKA

przez cztery miesice - od polowy maja do polowy wrzenia - potem pada deszcz, nadchodziy jesienne roztopy, nieg, mrz. potem znw roztopy. J pijane chopstwo z siekierami.

X. oto po wojnie przywdcy kremiowscy zwouj dziel nych radzieckich marszakw, generaw, profesorw, czonkw Akademii Nauk, by da im bojowe zadanie: niech udowodni, e Stalin strasznie kocha pokj, nie chcia na nikogo napada. Maj przekona wszystkich, e Armia Czerwona bya niezdolna do jakiejkolwiek agresji, a trzy tysice niemieckich czogw to 5-6 razy wicej", ni 24 tysice czogw stalinowskich. J a k selekcjonowano uczonych towarzyszy do tej ope racji? Nie mam pojcia. Nie wiem, co im w zamian obie cywano. Moe kademu beczk miodu, a moe po dzie si milionw, moe luksusowe mieszkania na Arbacie. dacze na Krymie, moe portki z lampasami lub gwiazdy generalskie. Nie bdziemy zgadywa. J a s n e jest jedno: do zaatwienia tej brudnej sprawy dobierano ludzi goto wych kupczy nie tylko wasnym sumieniem. No i kupczyli. Jakim cudem mona udowodni, e Hitler mia wicej czogw? To proste: w swych uczonych dzieach radzieccy gene raowie, marszakowie, profesorowie i akademicy prze milczeli istnienie 24 tysicy radzieckich czogw. Przez pidziesit lat w oficjalnych radzieckich publikacjach liczby tej nie wymieniono NIGDY. Wypyna na wierzch dopiero po u p a d k u Zwizku Radzieckiego, w latach dziewidziesitych, cho na Zachodzie znano j od dawna. Lecz jak mona mwi o wojnie i nie wymieni liczby czogw Armii Czerwonej? W tym celu resort propagan dy posuy si tak oto formu: Armia Czerwona w dniu 21 czerwca 1941 roku miaa 1.861 nowoczes nych czogw T-34 i KW. a ponadto wiele czogw prze starzaych oraz lekkich".
Ostatnia republika

209

WIKTOR SUWOROW

Rzec mona, formua z zacznikiem. I wszyscy mieli obowizek ow formu i zacznik powiela: a ponadto wiele czogw przestarzaych oraz lekkich...". Tymczasem formua jest na wskro faszywa. Podob nie zreszt zacznik. Po pierwsze. Armia Czerwona prcz rednich T-34 i cikich KW miaa w dniu 22 czerwca 1941 roku no woczesne czogi lekkie T-40 i T-50. Gorliwi propagandyci zapomnieli wczy je do statystyki. Po drugie, 1.861 czogw T-34 i KW - to liczba zanio na. Dwaj odwani, czyli autentyczni historycy - N. Zootow i S. Isajew przeprowadzili mnstwo bada, by wyja ni, jakimi zasobami czogw dysponowa ZSRR w mo mencie wybuchu wojny. Pisz oni: Do poowy lat 80. ci, ktrzy pisali o tym problemie, posugiwali si ustalonymi raz na zawsze liczbami, prezentowanymi przez funda mentalne edycje. Zgodnie z wersj oficjaln Armia Czer wona w przededniu wojny miaa 1.861 czogw KW i T-34. J u wtedy wielu badaczy dysponowao bardziej cisymi danymi, lecz opublikowa ich nie mogo". 3 Liczba 1.861 jest zgodna ze stanem faktycznym, lecz dotyczy sytuacji z 30 maja 1941 roku. W dniu 21 czerw ca 1941 roku Armia Czerwona miaa 1.363 czogw rednich T-34 i 677 cikich KW-1 i KW-2, to znaczy 2.040 nowoczesnych czogw jedynie tych dwch typw, nie liczc lekkich T-40 i T-50. Zacznik o czogach przestarzaych i lekkich" te tchnie obud. Nawet jeli przyjmiemy, e wszystkie po zostae czogi poza T-34 i KW byy istotnie przestarzae i lekkie, to i tak warto byoby wiedzie, ile ich byo na prawd. J e d n a k generaowie i marszakowie, doktorzy i profesorowie, z uporem milczeli. I gdy w cigu 25 powojennych lat przyzwyczajono nas do faszywych danych, z KC KPZR do Akademii Nauk ZSRR nadszed rozkaz, by jeszcze bardziej pogbi, po szerzy faszywk. Akademicy odkrzyknli: Tak jest!". Re zultat: miesicznik Woprosy lstorii", wydawca - Akade mia Nauk ZSRR. Czytamy tam: Armia niemiecka miaa
8

Wojermo-lstoriczeskij urnai". nr 11/1993, str. 75.

210

OSTATNIA REPUBLIKA

3.712 czogw, za Armia Czerwona - 1-800 (cikich 4 i rednich)". O duej liczbie czogw lekkich i przesta rzaych" ani sowa. Tak jakby w ogle ich nie byo. W tym przypadku liczba niemieckich czogw jest bez uzasadnienia zawyona, liczba radzieckich rednich i cikich czogw okrelona nieprawidowo, w dodatku podana w zaokrgleniu: nawet jeli przyjmiemy oficjal n liczb 1.861, to jest ona blisza liczbie 1.900 ni 1.800. Zaokrgla si do wartoci wyszej. Ale poniewa wydano rozkaz pomniejszania naszej potgi, uczeni za okrglali w stron wartoci mniejszych.

KJ czeni radzieccy jednym pocigniciem pira spisali na straty 22 tysice stalinowskich czogw, wrcz wy krelili je ze statystyki, nazwawszy je lekkimi i przesta rzaymi. Jeszcze wrcimy do tych czogw. A na razie zastanwmy si; jaki by wedug nauki komunistycznej czog przestarzay i czym si rni od czogu podwczas nowoczesnego? W 1941 roku pi elementw konstrukcji wiadczyo o nowoczesnoci czogu: - potna dugolufowa a r m a t a kalibru 75 mm lub wikszego; - pancerz odporny na penetracj pociskw, a zatem zdolno przetrwania w warunkach, gdy nieprzyjaciel uywa artylerii przeciwpancernej; - szerokie gsienice, umoliwiajce poruszanie si niemal w kadym terenie, w kadych warunkach atmo sferycznych, take po bezdroach; - silnik wysokoprny: lekki, oszczdny, a najwa niejsze - nie atwopalny; - prawidowa konstrukcja: silnik i przekadnia znaj duj si obok siebie. Ostatni punkt wymaga wyjanienia. Obecnie wszystkie najwaniejsze czogi wiata - niemieckie, brytyjskie, ame rykaskie, izraelskie, japoskie, francuskie, szwedzkie * -Woprosy Istaril", nr 5/1970. s. 25. 21 1

TT

ra

WIKTOR

SUWOROW

s tak skonstruowane, e silnik i przekadnia znajduj si w nich tu obok siebie. A w latach 30. w wikszoci czo gw silnik i przekadnia byy rozdzielone: silnik by umieszczony z tyu, a przekadnia w przedniej czci kad uba. Miao to widoczne dla wszystkich zalety, ale take przez nikogo nie dostrzegan wad. Polegaa ona miano wicie na tym, e midzy silnikiem a przekadni naleao umieci wa napdowy. W samochodzie wa napdowy nikomu nie przeszkadza. Ale w czogu jest inaczej - znaj duje si przecie nad nim obrotowa wiea. Trzeba byo albo wie nie obraca, albo oprzyrzdowanie wiey i nogi czogistw opieray si o wa napdowy. Naturalne wyj cie: oprzyrzdowanie wiey i nogi czogistw umieci nad waem napdowym. Tak te zrobiono. W efekcie czog sta si wyszy - by wic atwiejszym celem. Podniesienie wiey wraz z jej zawartoci wymagao zwikszenia wyso koci kaduba czogu oraz jego cian: przedniej, tylnej i bocznych. Pancerz czogu, to jasne, jest bardzo ciki. Gdy wysoko przedniego, bocznych i tylnego pancerza podwyszono, masa czogu wzrosa o kilka ton. Dodatkowe tony wymagay zwikszenia mocy silnika, zajmowa on przeto wicej miejsca i wymaga wicej pa liwa. Sta si wic rwnie potrzebny wikszy zbiornik. Po to, by osoni potniejszy silnik i wiksze zapasy paliwa, potrzebna jest zwikszona powierzchnia pance rza. No i masa znowu wzrasta. Krg si zamyka: aby udwign jeszcze wiksz mas, potrzebny jest jeszcze potniejszy silnik, a wic... Wybitny amerykaski konstruktor czogw Walter Chri stie rozerw! t fataln spiral: silnik i przekadni umie ci w bliskim ssiedztwie. Nie ma ju wau napdowego. W tej sytuacji wysoko kaduba mona zmniejszy, co daje dodatkowe kilogramy, ktre mona wykorzysta zgodnie z deniem konstruktora: poprawi zdolnoci manewrowe czogu, jego opancerzenie lub si ognia. Lub udoskonali wszystkie te parametry rwnoczenie. W Ameryce nie doceniono doniosoci pomysu kon struktora. Docenili go natomiast towarzysze radzieccy. Radziec kie czogi lekkie BT-2, BT~5, BT-7. rednie T-34 oraz
212

OSTATNIA REPUBLIKA

cikie KW-1 1 KW-2 skonstruowano zgodnie z jego koncepcj. Miay one wzgldnie niewielk mas i roz miary, a wszystkimi parametrami przydatnoci bojowej przewyszay zagraniczne czogi owych czasw. IV zogi T-34 1 KW byy nie tylko nowoczesne. Byy najnowoczeniejsze pod kadym wzgldem. Ich kon strukcje speniay wszystkie pi warunkw nowoczes noci czogu: potna armata, pancerz odporny na dzia anie pociskw artyleryjskich, szerokie gsienice, wyso koprny silnik i przemylany ukad napdowy. Pierwsze czogi BT nie miay tak odpornego pancerza i tak skutecznego uzbrojenia, jak T-34 i KW. za to wy rniay si szybkoci, ktr przewyszay wszystkie inne wczesne czogi, oraz zasigiem. A to byo najwa niejsze podczas wojny byskawicznej. Czogi BT wyr niay si te racjonalnym ukadem konstrukcyjnym. Ostatni reprezentant tej rodziny, BT-7M. by wyposao ny w diesel W-2. Ten sam legendarny W-2, ktry mon towano w czogach T-34 i KW. A zatem czogi BT miay w swej konstrukcji jeden z elementw najnowoczeniejszego czogu, za wersja BT-7M dwa takie elementy: racjonalny ukad napdowy i silnik diesla. To nie wystarcza, powiedzieli komunistyczni akade micy i uznali wszystkie czogi BTza przestarzae, wykre lili je hurtem ze statystyk. C, to bardzo surowa selekcja: tylko wtedy wcz czog do statystyki, jeli znajd w nim wszystkie wspom niane pi elementw. Dobrze. Zgadzamy si z ich opini. Ale teraz przyjrzyj my si czogom niemieckim.

*T

-i- owarzysze komunici, wskacie mi, prosz, niemiecki czog, ktry w 1941 roku spenia wszystkie pi warun kw nowoczesnoci: potna armata z dug luf, odpo213

WIKTOR SUWOROW

rny pancerz, szerokie gsienice, diesel jako napd, racjo nalny ukad konstrukcyjny. Owiecie mnie, prosz! W 1941 roku Niemcy nie miay ani jednego takiego czogu. Inne pastwa rwnie. W takim razie prosz mi wskaza niemiecki czog, ktry czyby w swej konstrukcji cztery elementy nowo czesnego czogu. Z tym te jest kopot? C, zrozumiae: takich czogw Niemcy nie mieli. Nie mieli ani jednego. Pozostae pa stwa rwnie. No a z trzema elementami? C, i tu wszystko bez zmian. Takich te Niemcy nie mieli. A z dwoma? Nie mieli i z dwoma. No to moe chocia po jednym z tych elementw mia ktry z niemieckich czogw? Takich czogw rwnie Niemcy nie mieli, W latach wojny konstruktorzy niemieccy stworzyli wietne czogi PzKpfw VI Tiger (1942), PzKpfw V Panther (1943) i PzKfw VI Tiger II (1944) - najlepsze, jakie zbudo wano poza granicami Zwizku Radzieckiego. Miary one trzy z owych piciu elementw konstrukcyjnych wiad czcych o nowoczesnoci: potne dugolufowe armaty, odporny pancerz i szerokie gsienice. Silniki montowano z tyu, a przekadni - w przedniej czci kaduba. Nie byo to rozwizanie racjonalne. W trakcie wojny Niemcy nie potrafili skonstruowa czogowego diesla. Musieli za koczy wojn na czogach z silnikami ganikowymi. W USA, Wielkiej Brytanii i Japonii w dziedzinie budowy czogw sytuacja bya znacznie gorsza ni w Niemczech.

W laciwie wszystkie pienidze wydaj na ksiki. W mojej bibliotece, z ktrej jestem dumny, o samych tyl ko czogach uzbieraem 407 tomw. Nie ma wrd nich ani jednego, ktry by si nie natrzsa z radzieckich prze starzaych" czogw 1941 roku. A przecie do koca wojny to wanie USA, Wielka Brytania i Japonia produkoway wycznie czogi przestarzae. Przewaajca ich wikszo miaa silniki ganikowe, wskie gsienice, nieodporny pancerz, sabe uzbrojenie i przestarzay napd.
214

OSTATNIA REPUBLIKA

Amerykaski czog lekki M3 produkowano masowo do 1943 roku, korzystano za z niego do koca wojny, a nawet pniej. Elementw leciutkiego pancerza po cztkowo nie spawano, lecz nitowano, niczym w opan cerzonych pojazdach dziewitnastowiecznych. Czog lekki M5 mia dwa silniki samochodowe, a czog redni Sherman w wersji M4A4 pi silnikw samocho 5 dowych. Wyobraacie sobie, jak mogo pracowa pi silnikw samochodowych w jednej uprzy? Ja nie potrafi. Z liczb czogw u aliantw te nie byo rowo. W 1940 roku w Kongresie USA z ust senatora Henry'ego Cabot Lodge'a pady znamienne sowa: Wczoraj widzia em czogi Stanw Zjednoczonych Ameryki. Wszystkie czterysta!". W czerwcu 1940 roku do obrony wysp brytyjskich Churchill mia mniej ni sto czogw. Natomiast liczba czogw Armii Czerwonej przerastaa wszystko, czym dysponowaa reszta krajw wiata. Byy wrd nich czogi najnowsze, prototypowe. Takie, jakich nikt jeszcze nie mia. Armia Czerwona na pocztku woj ny jako jedyna w wiecie bya wyposaona w czogi, w konstrukcji ktrych uwzgldniono wszystkie pi de cydujcych kryteriw. Samych tylko nowoczesnych czo gw T-34 i KW Stalin mia wicej, ni Wielka Brytania, USA i Japonia wszystkich typw cznie. wiat namiewa si z przestarzaych czogw stali nowskich. A nam mwi: w Armii Czerwonej czogw najnowoczeniejszych byo zaledwie 2.040. Pozostaych nie warto wcza do statystyki. No dobrze, niech tak bdzie. Skoro tak, to zastosujmy t zasad take w odniesie niu do Hitlera. W 1941 roku nowoczesnych czogw Hit ler w ogle nie mia. Mia zero, nic ponadto. Caej reszty, zgodnie z powyszym zaoeniem, nie wczamy do statystyki.

P. Chamberlain. C. Ellis. Brttfsh and American TanJcs oJWorld War "Hi, Nrw York 1969. s - u o .

Rozdzia 16

Z niemieckimi rozmwkami po... ziemi smoleskiej


Na Niemcy komunici zwracaj gwn uwag. K. Marks, F. Engels, Manifest komunistyczny"

JLYJLoi polemici pisz: Gdyby taki plan istnia, to nie pomogaby adna tajno. Do niewoli niemieckiej trafiali wysocy dowdcy Armii Czerwonej, mnstwo sztabw najwyszego stopnia. 1...] Nawet analiza przechwyco nych rozkazw, gdyby skaday si na zamys inwazji, pozwalaaby ten plan w atwy sposb odtworzy". 1 Odpowiadam. Gotowy plan radzieckiej napaci na Niemcy istnia i w oglnym zarysie niemiecki wywiad go rozpozna. W godzinach rannych 22 czerwca 1941 roku ambasador niemiecki von der Schulenburg do do kadnie plan ten towarzyszowi Mootowowl naszkicowa.
1

W. Jurowieki. iw:] Rossijskoje wriemia". nr 1/1993, s. 10.

216

OSTATNIA REPUBLIKA

I na pamitk wrczy mu kartk z tym szkicem. Wykry ty przez niemiecki wywiad plan radzieckiej inwazji by wanie przyczyn niemieckiego wtargnicia do Rosji jako zapobiegawczej akcji samoobronnej przed nieunik nion i rych radzieck agresj. Owiadczenie rzdu niemieckiego o nieuzasadnionej koncentracji wojsk radzieckich na granicach z Niemcami i Rumuni natychmiast zostao potwierdzone przez fakty. Wadimir Jurowicki sam przytacza takie potwierdzenia: JDo niewoli niemieckiej zostali wzici wysocy dowdcy Ar 2 mii Czerwonej, mnstwo sztabw najwyszego szczebla". Jeli wzito ich do niewoli, poniewa nie przygotowy wali si do obrony, to co w takim razie robiy owe sztaby najwyszego szczebla u granic z Niemcami i Rumuni? J u w pierwszych dniach wojny Niemcy zdobyli mnstwo radzieckich planw i wielokrotnie przedsta wiali je opinii wiatowej. Radz Wadimirowi Jurowiekiemu, by raz jeszcze przewertowa niemieckie czasopis ma wojskowe z tamtych lat. Na przykad Der Signal". Radzieccy dowdcy w toku przesucha te skadali na der ciekawe zeznania. Na ten temat mamy wrcz cae kopalnie informacji. Niewyczerpane. I wcale nie trzeba siga po protokoy przesucha generaw, ktrzy usi owali walczy z komunizmem w szeregach ROA3 1 po dobnych formacjach. Ci, ktrzy woleli mier tub obz koncentracyjny, mwili to samo. Radz poczyta proto koy przesucha dowdcw: 5. Armii - generaa M. Potapowa, 6. Armii - generaa porucznika N. Muzyczenki, 12. Armii - generaa majora P. Poniedieina, 19. Armii - generaa porucznika M. ukina, 32. Armii - generaa majora S. Wiszniewskiego. To samo mwili wzici do niewoli dowdcy korpusw, dywizji, brygad, pukw i batalionw, ich zastpcy i szefowie ich sztabw. Rozdzia o topografii i mapach zaczlimy od wywodu. e dowdcy baterii trudno obej si w walce bez map.
' Ibid. ROA - Husskaja Oswoboditielnja Annlja - Rosyjska Armia Wy zwolecza generaa Andrieja Wlasowa. utworzona we wrzeniu 1944 'OKU Iprzyp. redl. 217

WIKTOR SUWOROW

Aby t tez wzmocni przykadem, przydaoby si wysu cha opinii artylerzysty, w szczeglnoci za - dowdc\ baterii. Do niewoli niemieckiej trafiy tysice takich ofice rw. Oto jeden z nich. Dowodzi 5. bateri 14. puku arty lerii haubic z 14. DPanc walczcej w skadzie VII KZmech. Los tego oficera jest na swj sposb charakterystyczny. Nie zamierza robi wojskowej kariery, wybra spokojny' zawd inyniera, specjalist od transportu kolejowego. ! zosta! nim. Ale mia wadczego ojca, ktry modego czo wieka zmusi, by zosta oficerem, wstpi do Akademii Artyleryjskiej i ukoczy j w maju 1941 roku. Mody in ynier, posuszny woli ojca. zosta oficerem, ukoczy Aka demi Artyleryjsk. W maju 1941 roku na Kremlu odbyo si uroczyste spotkanie z absolwentami akademii wojsko wych. Na spotkaniu tym ojciec modego oficera wygosi mow, ktra przez ponad pidziesit lat bya objta cis tajemnic pastwow. Porucznik Jakw Dugaszwili sie dzia na sali i sucha przemwienia ojca. Co wtedy Stalin mwi, jakie wygasza toasty, dzisiaj ju wiemy. Po ukoczeniu Akademii syn, skierowany do Moskiew skiego Okrgu Wojskowego, znalaz si w VII KZmech generaa majora W. Winogradowa (14. i 18. DPanc, I. DPZmot im. Moskiewskiego Proletariatu). Marszaek A. Jeremienko na samym pocztku wojny wizytowa ten korpus ju na Biaorusi. Marszalek zawiadcza: Korpu sy zmechanizowane, przeznaczone do przeciwuderzenia, byy w zasadzie skompletowane". To dziwne, ale VII KZmech Moskiewskiego Okrgu Wojskowego znalaz si na Zachodniej Biaorusi ju 25 czerwca. Kady, kto cho raz widzia zaadunek batalio nu czogw do transportu kolejowego i jego rozadunek ten zgodzi si ze mn: niepodobna przerzuci w cigu trzech dni z Okrgu Moskiewskiego do Okrgu Zachd niego zmechanizowanego korpusu, ktry ma na stanu 1.031 czogw, 385 dzia i modzierzy, 266 samochodv pancernych, 352 cigniki gsiennieowe. 5.165 samocho dw i 36.080 onierzy, podoficerw, oficerw i genera w. Jest to niemoliwe nawet w zwyczajnej sytuacji.
' A. Jeremienko. Wspomnienia", Warszawa 1961. s. 31

OSTATNIA REPUBLIKA

A sytuacja, po komunikacie TASS z 13 czerwca 1941 roku, bya, mwic agodnie, niezwyczajna: przerzuca no nad granic nie tylko VII KZmech, ale dziesitki Innych korpusw. Z tego samego Moskiewskiego Okr gu Wojskowego do tego samego Zachodniego - specjal ny, XXI KZmech generaa majora D. Leluszenki, ktrego genera z 22. Armii (rwnie potajemnie przerzuconej tam z Uralu) baga o map. Skoro tak, to VII KZmech zacz zaadunek przed 22 czerwca. Po co? W jakim celu? Wyjani to nam historycy. Gdy VII Kzmech znalaz si na Biaorusi, zosta tam rozgromiony razem z V KZmech (potajemnie przerzuco nym z Zabajkalskiego OW), a take z XXI Korpusem i pozostaymi. Byo ich tam wiele. Wraz z 22. Armi. Wraz z 3., 4 10. 1 13. A dowdca 5. baterii 14. puku artylerii haubic 14. DPanc VII KZmech Jakw Dugaszwlli, syn Jzefa, zosta wzity do niewoli i na przesu chaniu zezna: Mapy zawiody Armi Czerwon, ponie wa wojna, wbrew oczekiwaniom, rozegraa si bardziej na wschd od granicy pastwa". Zeznania syna Stalina opublikowa historyk niemiecki I. Hoffman. 5 Przypominam to, by udowodni, e istnieje materia, obrazujcy zamysy 1 intencje radzieckiego dowdztwa. I to materia bogaty. Jeli kto tylko chce, moe znale w archiwach niemieckich tony materiau rdowego, dokumentw, wiadczcych o przygotowaniach Armii Czerwonej do .wyzwolenia" Europy latem 1941 roku. Skoro o tym mowa, warto zauway, ze najciekawsze materiay na ten temat znajduj si bynajmniej nie w Niemczech, lecz w okolicach Moskwy, w Podolsku. Jed nak z jakiego dziwnego powodu ani towarzysz Stalin, ani towarzysz Chruszczow, ani Breniew, ani Andropow, ani Gorbaczow z Jelcynem nie paali chci, by dopuci hi storykw do tych archiwaliw niemieckich. Zdawa by si mogo, e skoro zdobylimy Berlin i archiwa najwyszego niemieckiego dowdztwa stay si naszym trofeum, to publikujmy to, co tam jest! Wszystkiego, rzecz jasna, opublikowa niepodobna, lecz przez pidziesit lat, wys

Otte^zestwiennaja istoriia". nr 4/1993 * >

WIKTOR SUWOROW

dajc rok w rok po sto tomw, to i owo mona by wiatu pokaza. Ale gdzie tam! Niczego nie publikowano. Cht nych te nie dopuszczano do tych archiww. Nie atwo si tam przedrze. Mnie osobicie si nie udao. Wysoko po stawieni szefowie, ci ktrzy maj do tych zasobw dostp, demonstruj wprost zdumiewajc obojtno. Ale oto co jest ciekawe. Po wojnie niemieccy generao wie pisali wspomnienia i rozprawy o przebiegu dziaa zbrojnych. W zasadzie opierali si na wasnej pamici oraz na aosnych szcztkach zasobw archiwalnych, ktrych Stalin nie zdy zagarn i wywie. Natomiast nasi generaowie i marszakowie mieli wszelkie moli woci, by z niemieckich archiwaliw korzysta: nie mu sieli nawet jedzi do Podolska: wystarczyo podnie suchawk, a dostarczono by im teczki na Pac Stary. Nabrzee Frunzego, Bulwar Gogola. Ale nie. Nasi przy wdcy, cho sami maj tytuy marszakw, generaw armii i generaw pukownikw oraz stanowiska dorad cw prezydenta, ministra obrony, szefa Sztabu General nego i ich zastpcw, chtnie cytowali wspomnienia niemieckich generaw, lecz archiwalia ignorowali. Dla czego? Co si za tym kryje? Moe publikacja zdobytych dokumentw archiwalnych zagraa naszej nauce histo rycznej, naszej wersji wojny, podstawom reimu? Ja osobicie nie cytuj niemieckich archiww, ponie wa najciekawsze materiay s dla mnie niedostpne. A tego, co zachowao si po wojnie w Niemczech, nie cytuj choby dlatego, e wspominany ju Wadimir J u rowicki z czasopisma Rossijskoje Wriemia" jako pierw szy wytknie mi powtarzanie wymysw goebbelsowskiej propagandy. Tote bd si opiera na oficjalnych pub likacjach: na ukowie, Koniewie. Rokossowskim. Zwr c tylko uwag, e wspomnienia radzieckich marsza kw i generaw zadziwiajco potwierdzaj to wszystko, eo bywa nazywane wymysami propagandy faszystow skiej. Wadimirowi Jurowickiemu radz stanowczo, by sprbowa wedrze do sezamu w Podolsku. Mnie na ra zie wystarcz radzieccy marszakowie. A wic pan inwazji istnia. I tylko surowe utajnienie zdobytych niemieckich oraz rodzimych archiww po220

OSTATNIA REPUBLIKA

zwalao trzyma wszystkich w niewiedzy przez kilka dziesitkw lat. Ale ma racj Wadimir Jurowicki: w kocu adne utaj nianie nie pomoe. Zbyt jawne byy przygotowania do inwazji. Wida je goym okiem. Dobrze byoby poszpera w podolskich teczkach przez jakie 10-15 lat. Ale co robi? Na razie musz si zadowoli oficjalnie dostpny mi materiaami. Nastanie jednak czas. gdy i do skarbw w Podolsku kto si dobierze. Wierz w to wicie.

W kwestii map wojskowych niejedno mona wyja ni, gdy przypomnimy sobie, e mapa to szczeglny produkt strategiczny. Wojna jest aroczna. Wojna domaga si ropy naftowej i stali, zota i baweny, kul i protez, banday i chleba, krwi i misa, manganu i oowiu, wolframu i miedzi. I trudno sprosta tej arocznoci: a to aluminium brak, a to guzikw do onierskich portek, to znw wysokoga tunkowej stali. Istnieje wszake produkt strategiczny, ktrego zapasw przed wojn robi waciwie nie mo na. S to mapy wojskowe. Trudno polega na tym, e wizerunek krajobrazu 1 zabudowa przygranicznych w przededniu wojny zmienia si w oczach: onierze wycinaj w byskawicz nym tempie las, osuszaj bagna, rzeki przegradzaj ta mami, odwracaj ich bieg. Dzielni saperzy wysadzaj dynamitem dzwonnice, w nieprzebytych lasach wyra staj obozowiska i baraki. Innymi sowy, zeszoroczna mapa ma niewiele wsplnego z tegoroczn. Tylko ze skrzanymi butami niezbdnymi do wyzwoleczego marszu nie ma kopotw: skadowane w magazynach mog sobie lee, czeka a stan si potrzebne, choby Pi, a nawet dziesi lat. Natomiast mapy s produk tem, ktry szybko traci wieo. Na szkolnej mapie geograficznej prawie nic nie trzeba zmienia, a na woj skow sztabwk trzeba nanie kady strumyk i pa rw, okreli ich szeroko i gboko, kady mostek 221

WIKTOR

SUWOROW

z Informacj o nonoci i materiale, z ktrego jest zbu dowany, kady, nawet najmniejszy zagajnik, z okrele niem przecitnej wysokoci drzewek, gruboci pnia, od legoci midzy drzewami, kad wiosk, a nawet kady dom. Dlatego trzeba wci obserwowa zmiany, nanosi poprawki, drukowa nowe warianty map. Gdy wasz kraj jest may - dwa lub trzy miliony kUometrw kwadratowych - wwczas nie ma problemw. W takiej sytuacji moecie odnawia swoje mapy choby rok w rok. Ale co robi, gdy macie najwiksze teryto rium na wiecie? I jeli oficjalnie ogoszonym celem ist nienia waszego pastwa jest poszerzenie jego obszaru na cay wiat i przeobraenie WSZYSTKICH krajw wiata w republiki radzieckie, a nastpnie wczenie ich do ZSRR? J a k maj pracowa w takiej sytuacji suby topograficzne? Jakie drukowa mapy? Ktre z nich mo dyfikowa i wznawia? Najwaniejsza trudno nie na tym wszake polega. Mapa wojskowa to produkt strategiczny, ktry rni si od wszystkich innych absolutnym brakiem uniwersal noci. Naboje i kule inwalidzkie, stal i ow, suchary i namioty mona wykorzysta pod Moskw, Stalingra dem lub Krlewcem, a najlepsza, najdokadniejsza ma pa Berlina podczas obrony Stalingradu niezbyt jest przydatna, i odwrotnie - map regionu stalingradzkiego nie da si wykorzysta w czasie walk o rumuskie tere ny roponone: tu potrzebne s mapy Gaacza i okolic. Prawie kady inny materia strategiczny jest uniwer salny: skoro przygotowano dziesi tysicy ton banday, mona je wykorzysta w kadej wojnie, obronnej lub zaczepnej, przeciwko Niemcom lub Japonii. Ale z mapa mi jest problem: jednych map zawsze jest nadmiar, in nych - zbyt mao. Szef Sztabu Generalnego na dugo przed wojn winien dokadnie okreli te okolice, ktrych mapy naley spo rzdzi, gdy bd potrzebne w trakcie dziaa wojen nych. Musi on tak sformuowa zadanie dla topografw, by nie marnowa wysikw Wojskowej Suby Topogra ficznej na fotografowanie i przefotografowywanie regio nw, do ktrych wojna nie dotrze, natomiast zdjcia 222

OSTATNIA REPUBLIKA

regionw przewidywanych dziaa bojowych winny by przygotowane w stosownych ilociach i mie jak naj wysz jako. Sdzono, e wojna z Niemcami jest nieunikniona. Ale nie na radzieckim terytorium. Radzieccy topografowie pracowali zgodnie z tym planem.

a kadej radzieckiej mapie topograficznej widnieje nadrukowana klauzula tajnoci. Mapa jest tajna, zanim jeszcze dotara do rk dowdcy, tajna niezalenie od tego, czy dowdca nanis na ni dane o rozlokowaniu wasnych oddziaw, swoich ssiadw, pozycji nieprzy jaciela, czy nie. Jest tajna tylko dlatego, e naniesiono na ni lasy i rzeki, mosty i pola. Zrozumiale: m a p a musi pozostawa tajnym dokumentem, a praca topografw wojskowych musi by zawsze osnuta mg pastwowej tajemnicy. Wywiad przeciwnika zawsze pragnie rozpo zna tajemnice sub topograficznych. Wyjani to na przykadzie. Wyobramy sobie tak oto sytuacj: wiosn 1968 roku wywiady rnych kra jw ustaliy, e radzieckie zakady kartograficzne dru kuj w duych ilociach mapy Czechosowacji. Na ma pach tych jeszcze nie oznaczono planu wyprawy wyzwo leczej - lotnisk, na ktrych bd wysadzane desanty, tras przemarszu wojsk, obiektw, ktre naley zaj. Fakt masowej produkcji m a p danego kraju budzi zain teresowanie sam przez si, zmusza do mylenia. Albo, przypumy, w roku 1979 wywiady obcych pastw dowiedziay si, e w Zwizku Radzieckim w try bie pilnym zweryfikowano mapy Afganistanu, a zakady kartograficzne podjy ich masow produkcj. Ciekawe? Owszem. Z takich faktw mona wyciga wnioski. Na tomiast map Alaski, jak na razie, w Moskwie nikt nie drukuje w wysokich nakadach. To te pozwala wycig n okrelone wnioski. Radziecki wywiad wojskowy zawsze przejawia szcze glne zainteresowanie subami topograficznymi nie przyjaciela. Przykad: na pocztku 1943 roku rozpozna223

WIKTOR SUWOROW

no, e niemieckie zakady kartograficzne drukuj setki tysicy arkuszy m a p regionu orowskiego, biegorodzkiego i kurskiego. Wycignito stosowne wnioski. Na pocztku 1941 roku radziecki wywiad wojskowy zameldowa dowdztwu: japoskie suby topograficzne otrzymay rozkaz przygotowania szczegowej mapy pla stycznej Filipin. Co to mogo oznacza? Natomiast map radzieckich regionw Dalekiego Wschodu japoskie suby topograficzne jak dotd nie drukuj w duych ilociach. Wiemy dzi wystarczajco wiele o tym, co robili ra dzieccy topografowie przed wojn. I jest nad czym si zastanowi.

IV

awiadcza byy szef Sztabu Generalnego genera ar mii S. Sztemienko: Naley zaznaczy, e potrzebne woj skom mapy nie zostay sporzdzone przed wojn dla znacznej czci terytorium naszego kraju". 6 Wyjtkiem, powiada Sztemienko, by wski p a s od granicy zachod niej do linii Pietrozawodsk-Witebsk-Kijw-Odessa. Spjrzmy wic, gdzie jest granica, a gdzie Odessa. Tu obok! Wszak dopiero pniej .przesunito granic" na zachd, a do 1940 roku Odessa bya miastem przygra nicznym. Midzy przedmieciem Odessy i kordonem granicznym znajdowa si zaledwie wski p a s ziemi. Wanie tam - i tylko tam - trudzili si topografowie. Terenami lecymi bardziej na wschd (a bardziej na wschd by pooony cay kraj) nie zajmowano si. S dzono, e nie ma takiej potrzeby. Nie planowano dziaa wojennych na terenie Rosji. Po napaci Hitlera nie mona byo wydrukowa m a p centralnych regionw Zwizku Radzieckiego, na takiej samej zasadzie jak nie mona wydrukowa ksiki, jesz cze nie napisanej. Skoro przed wojn terytoria Rosji nie interesoway wojskowych topografw, to co w takim razie przycigao
e

Sztemienko. op. clL, s. 128.

224

OSTATNIA REPUBLIKA

Ich uwag? atwo si domyli: wszystko, co znajdowao si za granic. Wojskowi topografowie nie tylko sporz dzali mapy terenw po drugiej stronie granicy, lecz tak e dbali o to, by drukowano je w duych nakadach i na wysokim poziomie. Mapy te nie leay bez uytku w ma gazynach: korzystay z nich armie i sztaby przygotowu jc si do przyszej wojny. Genera pukownik L. Sanda w Informuje, e w Biaoruskim Okrgu Wojskowym na wiczeniach dla kadry dowdczej posugiwano si ma pami Polski: wszyscy dowdcy znali polskie ziemie w najdrobniejszych szczegach. W 1939 roku Armia Czerwona wyzwolia" tereny, na ktrych mieszkao ponad 20 milionw ludnoci. Sandaw opisuje przebieg Inspekcji przeprowadzonej przez radzieckich sztabow cw na wyzwolonych terytoriach. Nigdy tu jeszcze nie byli, lecz w cigu wielu lat na wiczeniach sztabowych poznali te okolice doskonae. Radzieccy dowdcy byli zdumieni dokadnoci swoich map: J e d y n y m czowie kiem, ktremu przejazd po wyzwolonych terytoriach nie sprawia kopotw, by szef wydziau topograficznego". 7 Armia Czerwona w 1939 roku posuna si na zachd na odlego 350 km, ale suby topograficzne nie mu siay si o nic martwi: mapy tych regionw byy dawno gotowe i wydrukowane. 350 km nie stanowio jednak granicy zainteresowa topografw spod znaku czerwo nej gwiazdy. Przed 1939 rokiem sporzdzono rwnie mapy terenw znacznie bardziej odlegych od naszych granic. W 1939 roku ukazaa si w Moskwie znakomita ksika Aleksandra apczyskiego Armia powietrz na". Otwrzmy rozdzia Zabezpieczenie ofensywnych dziaa si powietrznych", by podziwia zamieszczone tam mapy. S tu niemieckie lotniska, niemieckie do wdztwa, magazyny strategiczne i. naturalnie, Berlin w caej swej okazaoci. Na mapach oznaczono szerokie ulice, zauki, mosty, dworce i fabryki. Ksika ta po wstaa w trakcie Wielkiej Czystki i nie sdz, by wczes na cenzura zezwolia opublikowa najnowsze 1 najctI*. Sandaw. Na moskowskom naprawlenii. Moskwa 1970. s. 39. * A. apezjrskl. Wozdusznaja armfja, Moskwa 1939.

WIKTOR SUWOBOW

lejsze informacje, jakie mielimy. Ale i to, co w tej ksice pokazano, robi due wraenie. To odwrotna strona naszego nieprzygotowania do wojny. Nie bylimy przygotowani walczy na wasnej ziemi, ale do wypraw wyzwoleczych wszystko byo gotowe. Towarzysz Stalin nie mia powodw, by rozstrzela generaw Kudriawcewa i ukowa. Wojskowa Suba Topograficzna, ktr kierowa szef Zarzdu Topograficz nego Sztabu Generalnego RKKA. genera Kudriawcew, bya doskonae przygotowana do wojny. Tylko nie do Wielkiej Ojczynianej. Nasi topografowie przygotowali si do zupenie innej wojny. Nie poprzestali na wywiezieniu wszystkich map na teren pogranicza. Genera porucznik A. fcosiew zawiad cza: .Wojna bya dla Wojskowej Suby Topograficznej cik prb. Zaskoczya wikszo jednostek tu nad granic Niektre jednostki WTS wraz z wojskami ochrony pogranicza podjy walk 22 czerwca 1941 roku. Suby te poniosy bolesne straty w ludziach i sprzcie". 9 Jeli przygotowywano si do wojny na wasnym tery torium, to i jednostki WTS powinny byy pracowa w re gionach przypuszczalnych walk. Po co wic trzymano je w stranicach pogranicznikw? Co tam robiy?

V uropa miaa szczcie. Niemieckie wojska nagym uderzeniem odrzuciy Armi Czerwon w gb Zwizku Radzieckiego, a tam Armia Czerwona z wielu powodw (brak map topograficznych by tylko jednym z nich) wy kazaa niezdolno do walki. Co wicej, na terenach pogranicznych polegli najlepsi fachowcy z Wojskowej Suby Topograficznej, ulegy zniszczeniu najcenniejsze przyrzdy i wyposaenie techniczne. Problem nie tylko w tym, e nie byo m a p topograficz nych terenw ZSRR. Take w tym, e na pocztku wojny wraz z tysicami ton m a p zlikwidowano wiele jednostek Wojskowej Suby Topograficznej. Nie byo wic ludzi,
9

Wojenno-istoriezeskjj orna". nr 10/1992. str. 82.

226

OSTATNIA REPUBLIKA

ktrzy mogliby sporzdzi nowe mapy. Nie byo ani map, ani nikogo, kto by je przygotowa. Wanie dlatego odrzucono Armi Czerwon pod Mo skw, Leningrad i Stalingrad. Przez trzy lata Armia Czerwona wykrwawiaa si na wasnej ziemi. A w 1944 roku znw pojawia si na granicy z Niemcami. Teraz bya superpotna. przeprowadzaa byskotliwe opera cje - podziwia je cay wiat. Ale najlepsza cz Armii Czerwonej ju dawno ulega zagadzie. Do Polski, Ru munii, na Wgry, do Czechosowacji, Austrii i Niemiec przybyy aosne jej resztki. Oto dlaczego Armia Czerwo na zdobya w Europie tak niewiele. WTS sporzdzia takie mapy, jakie jej sporzdzi kaza no: mapy nadgranicznych terytoriw ssiednich pastw. W listach byych niemieckich onierzy i oficerw, ktrzy widzieli cae gry nie do koca zwglonych map, znajdu jemy nie tylko informacje o spalonych magazynach, ale 1 o wagonach kolejowych wyadowanych mapami, cho by na stacji Tewli obwodu brzeskiego, na stacji Brody w obwodzie lwowskim. To ciekawe: rwnie generaowie radzieccy mwi nie tylko o magazynach, ale i o wagonach z mapami. Niepojte, dlaczego tych m a p nie wywieziono w gb kraju. Przecie ju je zaadowano do wagonw: czy to takie trudne doczepi wagony do przejedajcych trans portw i wywie na tyy. w bezpieczne miejsce? Zrozumiae, e nie zawsze 1 wszdzie mg si pojawi jaki przejedajcy pocig, tym bardziej, e wagony i mapami znajdoway si nad sam granic. Wojska radzieckie nie raz byy w okreniu, a w takiej sytuacji trudno wywozi nie tytko mapy, ale nawet amunicj. Lecz by jeszcze jeden powd: w centralnych regionach kraju te mapy byy nieprzydatne. Jeli postanowilimy broni, na przykad, Smoleska lub Moskwy to potrzebujemy map obwodu smoleskiego 1 moskiewskiego. Gdzie mona byo skadowa takie ma py przed wojn? Myl, e wszdzie, prcz terenw nad granicznych, pod nosem nieprzyjaciela. Gdziekolwiek, tylko nie na stacji Tewli koo Brzecia i nie w Lidzie na granicy z Prusami Wschodnimi. W duych Ilociach ma227

WIKTOR SUWOROW

py topograficzne obwodu moskiewskiego mog si przy da" tylko w obwodzie moskiewskim, nigdzie indziej. A mapy obwodu stalingradzktego - tylko w okolicach Stalingradu. Nigdzie indziej nie s potrzebne. Zatem ma py regionu moskiewskiego trzeba skadowa w pobliu Moskwy, a stalingradzkiego - pod Stalingradem. Za w regionach nadgranicznych skadujemy mapy, ktre w gbi kraju nie maj zastosowania. W regionach nad granicznych skadujemy tysice ton map, ktre bd n a m potrzebne podczas wypraw wyzwoleczych. Wa nie dlatego zaadowano je do wagonw. Mapy topograficzne s bardzo cenne, lecz palono je. gdy 22. Armia, dopiero co potajemnie przerzucona z Uralu, otrzymaa zaskakujcy, wrcz niezwyky rozkaz: przygotowywa si do obrony na wasnym terytorium. Take inne armie, zarwno te stojce j u nad granic, jak i dopiero przybywajce otrzymay zadanie rwnie za skakujce: obron wasnych pozycji. Cholernie brak im map, ale jeli nawet odcign od granic wagony z mapa mi, nic na tym nie zyskaj: na co potrzebne obrocom Smoleska mapy Monachium lub Hamburga? Wyzwolenie skoczyo si fiaskiem i warto map skadowanych w pobliu granicy spada do zera niczym warto akcji zrujnowanej firmy. Mapy te staway si nawet niebezpieczne jako materia autodemaskatorski, produkt, ktry nieprzyjaciel moe wykorzysta do uyt ku wewntrznego lub jako makulatur najwyszej jako ci. Oto dlaczego palono nad granic mapy, lecz nie ywiono pretensji do gwnego kartografa. Skadowa je tam, gdzie byo trzeba.

i. \ awtasem mwic, nie tylko mapy palono w pobliu granicy. Pony tam rwnie jaskrawym ogniem wagony, zaa dowane ksieczkami w pciennych okadkach pod tytu em Krtkie wojskowe rozmwki rosyjsko-niemieckie". 10
10

Patrz: zacznik numer 6.

228

OSTATNIA REPUBLIKA

Uoy te rozmwki genera major N. Bijazi, redagowa A. Lubarskl. Wydano je byskawicznie w nakadach, ktrych mgby pozazdroci kady bestseller. Ale rw nie szybko broszurk zniszczono. Pozostao tych bro szur bardzo mao. J e d n zobaczyem po raz pierwszy w Wojskowej Akademii Dyplomatycznej ksztaccej ka dry GRU. Niepozorna ksieczka staa na pce biblio tecznej i nikt po ni nie siga. Bya zbyt prymitywna, a my studiowalimy jzyki powanie. Skromna ksieczka w aden sposb nie pasowaa do wyposaenia przyszych szpiegw-dyplomatw. Bya przecie adresowana do milionowych onierskich rzesz, czyli do ludzi, ktrzy nigdy nie uczyli si jzykw, a obc mow syszeli tylko na filmach o krzywonogich faszy stach: Wy nie mwi prawda!". Rozmwki miay format paczki papierosw Bieomor. Kady wyzwoliciel mg je schowa za cholew. W 1941 roku przywieziono nad granic miliony p a r butw dla wyzwolicieli, a do kadej pary dorzucono aneks w po staci rozmwek. Mnie rozmwki zainteresoway ze wzgldu na ich tre: nie znalazem tam ani sowa o obronie. Wszystko wycznie o dziaaniach ofensywnych. Tytuy rozdzia w: Zajcie stacji kolejowej przez podjazd lub przez grup zwiadowcw", Wskazwki dla naszego spado chroniarza" i temu podobne. Dziki rozmwkom mona atwo si dogada z miej scow ludnoci. J a k nazywa si wie? Gdzie jest woda? Gdzie paliwo? Czy przejedzie tdy ciarwka? Mona i do telegrafisty i dobitnie da mu do zrozumienia: Przesta nadawa - bo zastrzel!". Mona te zada, by autochtoni wypili lyk lub sprbowali ks, zanim go ugryzie wyzwoliciel. Jeszcze nas przypadkiem otruj. fryce przeklte. W 1941 roku Niemcy te nosili za cholew podobne rozmwki: Matka, mleko!". Matka, jajka!". C, dla naszych onierzykw rwnie przygotowano zapas ta kiego wsparcia. Otworzy onierz ksieczk, znajdzie potrzebne zdanie i ju moe si dowiedzie, kto suy w szeregach SA. Niezastpiona ksieczka! Co prawda,
229

WIKTOR SUWOROW

gdy waczymy pod Star Russa lub pod Wiam, niezbyt si n a m przyda. Po choler szwargota po niemiecku z nowogrodzkim lub smoleskim chopem? Po co czer wonoarmista ma pyta po niemiecku w samym rodku Rosji, jak nazywa si wie? A zdania w broszurce s takie: Jak si nazywa ta wio ska?", rfJak si nazywa to miasto?", Czy mona pi?", Wpierw wypij sam", Gdzie jest paliwo?", Ile masz byda?". Wyobrani mam weso i yw. Wic sobie wyobrazi em: zacza si Wielka Wojna Ojczyniana. Nasze o nierzyki broni ojczyzny na wasnej ziemi. Weszli wa nie do nieznanego miasta, znaleli w rozmwkach nie zbdne zdanie i gadaj do pierwszego, spotkanego po drodze chopa: - Nennen Sie die Stadt! A ten n a to: - Smolesk! A nasi do niego: - Sie lilgen, skurczybyku! Lub wpadli do wioski, gdzie pod Orsz, zaczerpnli rdlanej wody i krzycz do modej baby: - Trinken Sie zuerst man selbst! Ruska baba nie zrozumie. Chyba e zaczn tak gada do niemieckiej Frau... A pytania s skierowane gwnie do ludnoci: gdzie si ukryli policjanci? Jasne, e naszym onierzom kazano wyuskiwa wrd jecw policjantw, onierzy i oficerw SS oraz SA. AJe problem tkwi w jednym: oddziay SA znajdoway si wy cznie na terenie Niemiec. Pod Brzeciem. Smoleskiem lub Orsz ich nie byo i by nie mogo. I cakiem ju nie zrozumiae pytanie: Gdzie ukryli si czonkowie partii?". O jak parti tu chodzi? Czonkw jakiej partii nasze o nierzyki chciay wyapywa w 1941 roku? Wniosek jest oczywisty: te rozmwki mogy by przydat ne wycznie w Niemczech, tylko tam mogy mie zastoso wanie. Nikt nie zapyta przecie w Propojsku po niemiec ku, jak doj do ratusza i gdzie si ukry burmistrz? W ksice Dzie M" wspomniaem o rozmwkach rosyjsko-rumuskich, ktre na pocztku 1941 roku 230 ;

OSTATNIA REPUBLIKA

otrzymali onierze IX Specjalnego Korpusu Piechoty ge neraa porucznika P. Balowa. A dla gwnego kontyn gentu wojsk przygotowano .Krtkie wojskowe rozmwki rosyjsko-niemieckie". W rozmwkach rosyjsko-rumuskieh najwaniejsze byo to, jak dotrze do terenw ropononych. Ale i w rozmwkach rosyjsko-niemieckich nie zapomniano o tym najwaniejszym pytaniu. Spo rd moliwych odpowiedzi wzitych do niewoli nie mieckich onierzy i oficerw znajdziemy i tak: Tam jest przemys naftowy". W Niemczech, o ile pamitam jeszcze ze szkoy, nie ma orodkw przemysu naftowe go. Odpowiedzie tak mg jedynie niemiecki oficer ub onierz wzity do niewoli w Rumunii. Rozmwki podpisano do druku 5 czerwca 1941 roku. Wydrukowaa je 2. drukarnia Wydawnictw Wojskowych Ludowego Komisariatu Obrony ZSRR im. Klimenta Woroszyowa w Leningradzie, ul. Hercena 1. Nasza armia i cae pastwo funkcjonoway z precyzj zegarka: nakad podpisano do d r u k u 5 czerwca, a ju 23 czerwca nierozpakowane paczki Krtkich rozm wek" zostay zdobyte przez Niemcw w Lipawie; 25 czerwca - w Rawie Ruskiej; 28 lipca - pod Miskiem. W rce onierzy niemieckich wpady cae wagony tej publikacji. Ksieczki byy spalone, na wp zwglone, ale niektre egzemplarze nawet nieuszkodzone. Rozpo wszechnia je (gdyby Hitler nie uderzy) mona byoby w wojsku rwnie byskawicznie, jak gazet Krasnaja zwiezda". Tymi samymi kanaami. Wszystko to byo dla mnie jasne. Tylko jedno budzio wtpliwo. Dlaczego drukowano te rozmwki w Lenin gradzie? Przy naszej centralizacji... No i kolporta z da lekiego pnocno-zachodniego zaktka naszej wielkiej ojczyzny wydawa si czym nieporcznym. Czyby si co za tym kryo?

* o opublikowaniu Lodoamacza" zdrowo oberwaem od krytykw w Rosji, w Niemczech, w Ameryce, w Izrae lu i w Wielkiej Brytanii. Ale nikt w gruncie rzeczy nie
231

vii

WIKTOR SUWOROW

polemizowa z istot rzeczy. Atakowano mnie nie wprost. Czasami szukano w Lodoamaczu" tego, czego w nim po prostu nie ma. I dawano mi upnia za to, czego nie mwiem, o czym nie pisaem, a nawet nie mylaem. Na przykad, taka konstrukcja: Suworow pi sze, e Stalin by zbrodniarzem, wic pewno broni Hit lera? W takim razie moe zaprzecza, e istniay nazisto wskie obozy koncentracyjne, e mordowano tam milio ny ludzi? Z takim owiadczeniem wystpi, na przykad, cyto wany ju kilkakrotnie Gabriel Gorodecki. Nie polemizowaem z Gorodeckim, nie ma bowiem nic gorszego ni spiera si na zasadzie: Dure! - Sam jeste dure!". Wiem, e znajd si krytycy obiektywni, ktrzy wytkn Gorodeckiemu i j e m u podobnym, e nie wolno kopa autora za to, o czym nawet nie wspomnia. Znaleli si te obrocy mojej wersji - w Rosji, w Pol sce, w Izraelu, w Niemczech, w Ameryce. Historyk izraelski Zeew Bar-Sella da godny odpr Gorodeckiemu w pimie Okna" i na poparcie mojej wersji opublikowa faksymile Krtkich wojskowych rozmwek rosyjsko-niemieckich". J a k si okazao, za choway si one nie tylko w naszej Akademii, nie tylko u niemieckich weteranw, ale i w prywatnych kole kcjach obywateli radzieckich, z czasem powdroway poza granice naszej radzieckiej ojczyzny. Ucieszyem si na wie o tym, c, jeszcze jedno potwierdzenie. I w tym miejscu mona by postawi kropk. Ale tak ju mnie wychowano, e zwracam uwag na kady szczeg. Przeczytaem wszystko, obejrzaem fotokopi dokadnie. Ta sama ksika, ten sam tekst. Ale... Na odwrocie karty tytuowej jest pewna rnica. Z tak zwanej stopki dowiadujemy si, e to wydanie rozmwek podpisano do druku 29 maja 1941 roku w 1. drukarni Zarzdu Wy dawnictw Wojskowych Ludowego Komisariatu Obrony ZSRR im. S. K. Timoszenki w Moskwie, ul. Skworcowa-Stiepanowa 3. Po ukoczeniu Akademii kilkakrotnie widziaem takie Rozmwki", a gdy ukaza si Lodoarnacz" przysyali mi je z Niemiec byli niemieccy onierze i oficerowie. 232

OSTATNIA REPUBLIKA

Zawsze wydanie leningradzkie. O istnieniu edycji mo skiewskiej nie miaem pojcia. A tu - prosz! I podpisa no ksieczk do d r u k u o tydzie wczeniej, ni wyda nie leningradzkie. Zaczto wic drukowa rozmwki w Moskwie 29 maja 1941 roku. Ale potrzeby byy ogromne i pilne. Dlatego te tydzie pniej, 5 czerwca 1941 roku, wczono do tej pracy drukarni leningradzk, a potem jeszcze inne. Ta data zmusza do mylenia. Wszyscy bez wyjtku historycy-komunici zgadzaj si ze stwierdzeniem, e Stalin przygotowywa si do podbo ju Europy. Ale, powiadaj, dopiero w roku 1942... Po zwol sobie zaprzeczy: gdyby tak byo, rozmwki leay by w sejfie generaa Bijaziego do 1942 roku. I dopiero na jaki miesic przed inwazj zapalono by zielone wiato, wydrukowano w stosownym nakadzie, zaadowano do wagonw i wysano nad zachodnie granice dla potrzeb inwazji. Rozsyanie wojskom takiej broszury na rok przed napaci byoby brakiem przezornoci. Nie bez powodu towarzysz Stalin w atach 1937-1938 dziurawi towarzyszom-dowdcom czaszki - chcia wszystkich, ktrzy si uchowali, nauczy porzdku. Nie omieliby si genera major Bijazi na rok przed agresj ujawnia planu Stalina milionom jego wykonawcw. Bezporedni zwierzchnik generaa Bijaziego, szef Razwiedupru gene ra porucznik F. Golikw te nie pozwoliby zbyt wczenie wydrukowa takiej ksieczki w masowych nakadach i wysa jej do wojsk. Nie byl partaczem. Nie bez powodu zosta w czasie wojny zastpc Stalina. Towarzysz Stalin nie awansowa durniw na swoich zastpcw. Lecz jeli planowano inwazj na dzie 6 lipca 1941 roku, to broszurka posza do produkcji we waciwym czasie. Rwno na miesic przed Dniem M". Wtedy, kie dy byo trzeba. W czerwcu 1941 palono te rozmwki caymi wagona mi jako w danym momencie niepotrzebne. Razem z ma pami Bawarii i Lotaryngii. W Lodoamaczu" przytaczaem dowody na to, e nasz Sztab Generalny planowa agresj. Historycy z ubianki 233

WIKTOR SUWOROW

nie spierali si ze mn - c, zgoda, byy plany ofensyw ne. Ale. dodawali, kady Sztab Generalny na wszelki wypadek przygotowuje rwnoczenie plany ofensywne i obronne. Nie, towarzysze, na wszelki wypadek w sztabach ra 11 dzieckich byy tylko plany zaczepne . A strategicznych planw obronnych lub te kontrofensywy na wszelki wypadek nie przygotowano w ogle. Po prostu nie byk) map, na ktrych daoby si wykre li takie plany.

Patrz: zaczniki numer 3-5.

Rozdzia 17

Ile godzin jedzie si do Ploeszti?


Doktryna wojenna Armii Czerwonej gosu wroga naley bi na jego wasnej ziemi. Krasnjazwiezda", 18 kwietnia 1941 wku

L rasa radziecka podaa przed laty, e w przededniu wojny niektre przestarzae" czogi radzieckie byy do tego stopnia zuyte, e ich szacowany resurs midzynaprawczy, czyli limit bezawaryjnego przebiegu wynosi od 40 do 150 godzin. Innymi sowy, miay przed sob co najwyej od 40 do 150 godzin aktywnego czogowego ywota. Wtedy bya to sensacja; ale odtd w kadej ksice powiconej historii wojsk pancernych i w ogle historii drugiej wojny wiatowej, natykamy si na te 40-150 godzin. Dane te przytaczane s jako dowd, e Armia Czerwona bya absolutnie nieprzygotowana do wojny. S istotnie szokujce. W 1985 roku trzech czoowych amerykanskich historykw opublikowao gniewny list 235

WIKTOR SUWOROW

do mnie, peen podchwytliwych pyta. Midzy Innymi takie: czy wiem, e niektre czogi radzieckie miay przed sob zaledwie 40-150 godzin jazdy? Czy zdaj sobie spraw, e dla Niemcw czogi takie nie mogy by zagroeniem? Trzem znanym historykom zadaem analogiczne pyta nie: a jaki limit bezawaryjnego przebiegu miay czogi niemieckie w dniu 22 czerwca 1941 roku? Uchylili si od odpowiedzi. Martwi mnie taki stosunek niektrych uczonych m w do metodologii b a d a historycznych. Wszystko po znajemy dziki porwnaniom. A gdzie tu porwnania? Jeli publikujemy dane statystyczne o jednej ze stron, winnimy rwnoczenie publikowa d a n e o stronie przeciwnej. Bez takiego zestawienia nic nie zrozumiemy, niczego si nie nauczymy. Moi przeciwnicy bd oponowa: c tu mona porw nywa!? Liczby mwi same za siebie: od 40 do 150 godzin bezawaryjnego przebiegu. Wyjanijmy to.

W rnych armiach aktywne funkcjonowanie czogu i resursy midzynaprawcze okrela si za pomoc zr nicowanych metod i wskanikw: jedni przebieg midzy remontami licz w kilometrach, inni w milach, a w Ar mii Czerwonej - w godzinach. W ksice onierze wol noci" z d u m Informowaem, e czogi radzieckie (bya tam mowa o czogach z lat szedziesitych), opuszcza jc fabryk maj gigantyczny, wprost niesamowity czas uytkowania - 500 godzin bezawaryjnego przebiegu. Na Zachodzie, kady kto to czyta, myla, e to kpiny i mia si do ez. Pewien amerykaski autor napisa popularn ksik, w ktrej dowodzi, e Armia Radzie cka nie moe nikomu zagraa. W zasadzie ksika ta bya po prostu streszczeniem mojej, tyle e z wesoym komentarzem. Autor mia si dugo z owych 500 go dzin, po czym owiadczy, e w czogach amerykaskich wskanik ten jest znacznie korzystniejszy. 236

OSTATNIA REPUBLIKA

Wyranie nie zrozumia, e czog, niczym kot, niejed no ma ycie. Po 500 godzinach przebiegu czog wraca do fabryki na remont kapitalny, czyli po angielsku rebutld. Rne okrelenia, lecz znaczenie identyczne: z czogu demontuje si wszystko, co daje si zdj, zo stawia nagi kadub. W kadubie montuje si nowy sil nik, nowy ukad transmisyjny i sterowniczy, oprzyrz dowanie. Po fabrycznym remoncie czog radziecki znw wraca do ycia - bdzie sprawny przez kolejne 500 go dzin. Takie remonty czog znosi lepiej ni samochd: pancerny kadub czogu nie zuywa si jak nadwozie samochodu. W pancernym kadubie czogu mona wiele razy z rzdu umieszcza coraz to nowe urzdzenia. A teraz mimo wszystko sprbujemy porwna przebiegi .przestarzaych" zuytych czogw stalinowskich z 1941 roku ze wspczesnymi zachodnimi wskanikami. Moe wszystko nie okae si ani takie mieszne, ani nie takie straszne. Najgroniejszym przeciwnikiem radzieckich czogw w Europie w latach zimnej wojny nie byy wcale czogi amerykaskie, ani nawet niemieckie, lecz brytyjskie. Jest to zrozumiale: gdy Leopardy i M-60 byy uzbrojone w armaty kalibru 105 mm, to brytyjskie Chieftainy wy posaono w armaty kalibru 120 mm. Ich pancerz by! znacznie mocniejszy ni w czogach niemieckich i ame rykaskich. Pamitajmy te, e w czogach brytyjskich zamontowano wielopaliwowe diesle firmy Rolls-Royce, a nie zwykle silniki. A wic, zapraszam moich czytelnikw do fabryk czo gw w Cheffield i do 18. Bazy Remontowej Sprztu Pan cernego w Bowington, hrabstwo Dorset. Kady nowiutki Chieftain wychodzc z fabryki mia za kadany bezawaryjny przebieg 3.000 mil, a wic 4.827 kilometrw. W czasach pokoju oznacza to sze lat. Rocz nie czog brytyjski ma 500 mil przebiegu, co rwna si 800 km. To limit, ktrego nie wolno przekroczy. Po sze ciu latach intensywnej eksploatacji czog wraca do bazy remontowej na remont generalny, rebuUd. Wszystkim, ktrzy nie maj dostpu do brytyjskich fabryk produkujcych i remontujcych czogi, a nie
9.37

WIKTOR SUWOROW

wierz mi na sowo, radz sign do czasopisma armii 1 brytyjskiej Focus". A teraz mile lub, jak kto woli, kilometry, przeliczymy na godziny. Przecitna prdko Chieftaina - 25 mil na godzin (maksymalna - 30). Gdy podzielimy 3.000 mil przez prze citn prdko, otrzymamy przebieg wyraony w godzi nach - wynosi on 120 godzin. Wanie tyle mia kady nowiutki Chieftain, gdy po raz pierwszy opuszcza fabryk - 120 godzin bezawaryj nego przebiegu. Jeli bdziemy jedzi czogiem z maksymaln prd koci, to jego resurs midzynaprawezy zmniejszy si do stu godzin. 120 godzin ycia brytyjskiego czogu trzeba podzieli na sze lat: po dwadziecia godzin rocznie na szkolenie bojowe, kierowanie czogiem, strzelanie, wiczenia. 20 godzin na rok, a ponadto alarmy bojowe w okresach czstego zaostrzania si sytuacji midzynarodowej pod czas zimnej wojny. Zrozumiale, e nie wszystkie czogi byy eksploatowane tak niemiosiernie. 1 listopada 1994 roku lokalny pro gram telewizyjny NTV w Bristolu wyemitowa program o brytyjskim farmerze z Gloucester, ktry swoj farm przemieni w czogowisko. Farmer kupi okoo dziesiciu czogw, samochodw i transporterw opancerzonych: wrd nich by te jeden Chieftain. Kupi go tanio - za jedne dziesi tysicy funtw. Czog ten, wyprodukowa ny w 1971 roku, nalea do wyposaenia 1 Korpusu Bry tyjskiej Armii Renu. Wycofano go w 1994 roku. W cigu 23 lat suby uczestniczy w wielu wiczeniach, alar mach szkoleniowych i bojowych, manewrach i tak dalej. W cigu 23 lat intensywnego ycia osign przebieg 200 mil czyli nieco ponad 300 km. Nie by remontowany. Przy przecitnej prdkoci 25 mil na godzin wynosi to 8 godzin w okresie 23 lat. Niektrzy nasi historycy doszli do wniosku, e radziec cy czogici latem 1941 roku mieli na swym koncie zaledFocus". nr 11/1993.

238

OSTATNIA REPUBLIKA

wie kilka godzin prowadzenia czogu. wita prawda. Ale radz jeszcze raz przeczyta rozdzia o Paszy Angeinej w mojej ksice Dzie M". Cytuj tam informacje o tym, e potajemnie powoano z rezerwy do Armii Czer wonej 200.000 zawodowych traktorzystw. Zawodowy traktorzysta poradzi sobie z kadym czogiem ~ rnica niewielka. To po pierwsze. A po drugie, skoro ju zacz limy porwnywa, to w najbardziej profesjonalnej armii wiata ~ w armii brytyjskiej - 8 godzin prowadzenia czo gu przez 23 ata to te niezbyt wiele. Co najmniej sze razy zmienia si przez ten czas zaoga czogu. Z pewno ci armia brytyjska ma czogi o przebiegu nawet 20 godzin rocznie. Ale to nie wszystko. 20 godzin rocznie to limit, wolno go przekroczy tylko podczas dziaa bojo wych. 20 godzin rocznie to nie godziny jednego kierowcy, a caej zaogi, czyli czterech ludzi. Naturalnie, e czog prowadzi przede wszystkim kierowca, ale inni czonko wie zaogi te musz sobie przyswoi odpowiednie nawy ki. I jako daj sobie rad, uwaaj si za profesjonali stw. A maj ku temu wszelkie podstawy. A teraz wrcimy do 40-150 godzin resursu niektrych radzieckich przestarzaych" czogw. Powtarzam: mowa tu nie o wszystkich, lecz o niektrych przestarzaych" czogach. Radzieckie BT wychodziy z fabryk z przewidy wanym przebiegiem 600 godzin. 22 czerwca 1941 roku przewaajca wikszo radzieckich czogw miaa przed sob ponad 150 godzin przebiegu. We wspczesnej armii brytyjskiej jeli czog ma prze bieg 40 godzin, to suy jeszcze minimum dwa ata, nim nie zuyje caego limitu. Mona te trzyma taki czog w rezerwie przez wiele lat, zakonserwowany, nie pozwa lajc zuywa cennego przebiegu. A z przebiegiem 150 godzin czogw nikt w Wielkiej Brytanii nie produkuje. Powtarzam - wychodz z fabryki z limitem 3.000 mil, co rwna si 120 godzinom.

by zrozumie metod dziaania czerwonych history kw, znw zwrcimy si do amerykaskich i japoskich
239

ra

WIKTOR SUWOROW

pancernikw z drugiej wojny wiatowej. Na ameryka skich pancernikach typu Iowa. ktre weszy do suby na pocztku lat czterdziestych, kaliber artylerii gwnej wynosi 406 mm. Na kadym z czterech okrtw artyle ria gwna skadaa si z dziewiciu armat typu MK 7 umieszczonych w trzech wieach. Spytamy czowieka z ulicy o mas jednej wiey artyleryjskiej z trzema ar matami kalibru 406 mm? Zwyke odpowied brzmi: sto ton, dwiecie ton... To efekt psychologiczny. Okrelamy kaliber w milimetrach, co wcale nie wskazuje na zwi zek z du mas. Tymczasem kada wiea artylerii gwnej z trzema armatami typu MK 7 way 1.708 ton bez amunicji 1 zaogi. Zaoga wiey to 212 udzi. Pancer niki typu Iowa peniy sub w US Navy do poowy lat dziewidziesitych, a dwa z nich (USS Wisconsln" 1 Missouri") bray udzia w operacji Pustynna Burza ostrzeliwujc pozycje wojsk irackich. Na pokad jednego z takich pancernikw, USS New Jersey", udao mi si wej w 1987 roku. Wraenie byo ogromne. Jeli kaliber artylerii gwnej zwikszy o 54 mm, to wzrasta masa samych armat, a take wiey artyleryj skiej. Na pancernikach typu Yamato Japoczycy zasto sowali armaty kalibru 460 mm. J e d n a lufa waya 165 ton. Trzy lufy - 495 ton. Lecz lufom potrzebne s me chanizmy podnoszenia, oporopowrotnikl i urzdzenia dosyajce pociski i mnstwo innego osprztu, wszyst ko to trzeba umieci w obrotowej wiey z pancerzem czoowym 650 mm - p metra z okadem. W efekcie kada wiea miaa mas 2.510 ton. 2 Kad tak wie obsugiwaa 268-osobowa zaoga. Jed nostka ognia wynosia 100 pociskw na luf, 300 pociskw na kad wie. Masa pocisku - 1.460 kg, masa adunku miotajcego 330 kg. Zrozumiae, e masy amunicji nie wczano do oglnej masy wiey. Gdyby zway wie wraz z amunicj, wyszoby tego ponad trzy tysice ton. J e s t to przykad niezbdny dla zrozumienia naszej psychiki: kaliber artylerii gwnej zwikszono o 54 mm, a masa wiey bez amunicji wzrosa o 802 tony.
' J. Campbell, Naual Weapons f World WarTwo, Londyn 1982, s. 180.

240

OSTATNIA

REPUBLIKA

Trudno to zrozumie. Wanie na taki efekt psycho logiczny Uczyli kremlowscy historycy. Psychologia to bro, ktr wadaj doskonale. Ogosiwszy, e niektre przestarzae" czogi miay przed sob zaledwie od 40 do 150 godzin przebiegu, komunici wywoali miech 1 drwiny. Nasz umys nie zgadza si z tak liczb, nasz mzg protestuje. Komunici podali mieszn liczb, i dlatego nie cigno n a s do porwna. 1 bez tego jest dla n a s jasne, e niemieckie czogi nie mogy mie rw nie miesznych parametrw. Tak oto z drobnych faktw tworzy si obrazt Hitler to podstpny, uzbrojony po zby. rozszarpujcy Europ zbrodniarz, a Stalin to naiwny guptas, do niczego nie zdolny, do wojny nie przygotowany, dla nikogo nie grony; jego armii ucito gow, a czogi byy zajedone do tego stopnia, e wskanik przebiegu niektrych wy nosi, miechu warte, ledwie 40-150 godzin...

JL-Jez wzgldu na to, jak metod przyjmiemy, nie mo na si spiera - aktywny ywot czogu trwa krtko. Nie bez powodu niemal cae swoje ycie czog stoi. Nie bez powodu przewozi si go z miejsca na miejsce cik, niskopodwoziow przyczep. Wydaje si nam: pewno dlatego, eby nie niszczy drg. Ale gdy toczy si wojna na pustyni, waczce strony te wioz swoje czogi po tej pustyni na przyczepach, gdy jest to tylko moliwe. Dla czego? Ano dlatego, e czog szybko si zuywa. Aby to zrozumie, przyjrzyjmy si samochodowi wy cigowemu. Kosztuje znacznie wicej ni zwyky samo chd. Prowadzi go zawodowiec najwyszej klasy, wok krci si zgraja mechanikw. To dziwne: kilka razy wz okry tor, a ju wymienia si w nim koa, reguluje silnik. Samochd wycigowy ma niewtpliwie wietne koa, a silnik - o jakim nam si nie nio, dlaczego wic wci jest w remoncie? Mj stary, siedmioletni Volkswa gen ma tymczasem na liczniku tysice kilometrw. C, samochd wycigowy pracuje na granicy swych moli wo!, a nawet j przekracza. 241 * Otuiai* rcpafeBfca

WIKTOR

SUWOROW

Teraz spjrzmy na mistrza olimpijskiego: wielki facet, uminiony j a k Rambo, obwieszony medalami. Ale dziw ne: przebiegi sto metrw (zaledwie sto!) i z trudem apie oddech, pada na traw, a woki niego krc si z niepo kojem lekarze i trenerzy. Jeli chodzi o mnie, mog trzy razy okry stadion i nie zwalam si na ziemi. Na czym polega rnica? Ano na tym, e ja robi to niezbyt wytajc siy, a on biegnie po zwycistwo. Z czogiem jest podobnie. Czog pracuje na granicy swych moliwoci, przekracza j, zawsze dziaa w eks tremalnych sytuacjach. Dwiga potne obcienie pancerz, rozmaite urzdzenia, mechanizmy, uzbrojenie i amunicj, poprzez bota i piaski, kamienie, wyboje, w skwar i mrz. Rzuca nim z wyboju na wybj. Co wi cej, kada chwila w yciu czogu moe si okaza ostat ni, czogista to wciska do koca peda gazu, to hamuje gwatownie, rwnie gwatownie zawraca, a za chwil znw pdzi naprzd zdzierajc silnik. W boju czog tara nuje parowozy i wagony, rozwala ciany, ogrodzenia, drzewa, miady ludzi i pojazdy. Wtedy te niele obry wa. Tote czog nie jest dugowieczny. Moe y dugo, ale w hangarze, czekajc na stosowny moment.

V dy niezbyt mdrzy, a moe i niezbyt uczciwi history cy podkpiwali sobie z radzieckich czogw, bo ich zasig wydawa si im tak niewielki, mwiem - porwnajmy. Ani jednemu z tych kpiarzy nie pieszyo si do po rwna. Tymczasem Hitler te mia kopoty. 29 czerwca 1941 roku w jego podziemnym betonowym bunkrze odbya si n a r a d a kadry dowdczej. Min pierwszy tydzie wojny i zastanawiano si nad wanym problemem, jak wykorzysta 4. Grup Pancern. Omawiano dwa wa rianty. Pierwszy: rzuci j bezporednio na Moskw. Drugi: wpierw na Leningrad, a dopiero potem na Mosk w. Odlego od granicy do Moskwy w prostej linii wy242

OSTATNIA REPUBLIKA

nosi 1.000 km, jeli za wpierw uderzy na Leningrad, a dopiero potem na Moskw, wypadnie 1.700. W b u n krze sycha gosy, e lepiej ustrzeli oba zajce: Lenin grad i Moskw. Inni mwi: nie wolno traci czasu, trze ba i na Moskw. Zdania w tym sporze podzieliy si. Trzewo mylcy genera pukownik A. Jod zwraca uwag, e marsz formacji pancernych na Leningrad mo e spowodowa ich przedwczesne zuycie. Operacj t planowano nie spodziewajc si zbyt sil nego oporu ze strony Armii Czerwonej. Lato byo upal ne. Jeli drogi bd ze. mona i bezdroami, czog w kocu wynaleziono nie po to, by jedzi szos. Przy redniej prdkoci 25 km na godzin odlego 1.700 km mona pokona w cigu 70 godzin. Jeli manewro wa, odchodzi w bok, zawraca, cofa si, znowu i naprzd, to i wwczas 70 godzin wystarczy, by od gra nicy doj do Pitra, a potem do Moskwy, Lecz mdry genera niepokoi si, W tym niepokoju ujawnia si jego wiedza. Genera wie, czym pachnie prawdziwy czog, oglda go nie tylko na defiladzie. J e m u z pewnoci wskanik 40-150 godzin wcale nie wydawa si miesz ny. Gdyby wszystkie niemieckie czogi w dniu 22 czerw ca miay rezerw 150 godzin przebiegu, nie byoby prob lemu: Niemcy dotarliby do Leningradu, zajliby go, a potem doszliby do Moskwy. Ale niemieckie czogi nie miay 150 godzin przebiegu. Najpewniej wikszo nie miaa nawet 100 godzin. Std niepokj generaa. Min drugi tydzie wojny. 3 lipca 1941 roku genera pukownik F. Haider zanotowa w subowym dzienni ku: Kampania przeciwko Rosji zostaa wygrana w ci gu 14 dni". 3 Tego samego dnia rozstrzygano problem, dokd skierowa 2. Grup Pancern spod Smoleska. Rozwaane s dwie moliwoci: Smolesk-Charkw 744 km, lub Smolesk-Morze Azowskie - 1.150 km. Nie byo jeszcze ani roztopw, ani niegu, ani mrozu, oporu Armii Czerwonej nie spodziewano si: niemieckie do wdztwo doszo do wniosku, e j u wygrao wojn. Trze ba posuwa si naprzd, kolumnom czogw najpraw3

Haider, op. c(t.. s. 68.

243

WIKTOR SUWOROW

dopodobniej nikt nie przeszkodzi. Powstaje tylko pyta nie, czy starczy czogom zasigu? Walczju od dwch tygodni, s wyeksploatowane, a do Charkowa przy prdkoci 25 km na godzin trzeba zuy 30 godzin czasu pracy silnika. Generaowie - spece od czogw - nie kryj uzasadnionej obawy: czy czogi zmieszcz si w limitach ywotno silnikw? A do Morza Azowskiego jest jeszcze dalej: 40-45 godzin silnikowego ywota. Historycy kpi z limitu przebiegu niektrych przesta rzaych" czogw radzieckich. Lecz ci, ktrzy zaplanowa li i prowadzili wojn, nie kpili z 30, 40 lub 45 godzin. Brak takiego przebiegu rwna si klsce, a jego zapas by gwarancj sukcesu.

xV teraz zastanwmy si: czy stalinowskie czogi z li mitem bezawaryjnego przebiegu wynoszcym 40-150 godzin byy zagroeniem dla Niemiec? Albo inaczej: jak minimaln ywotno silnikw powinny mie radzieckie czogi, by zada wrogowi druzgoccy cios? Podliczymy to razem. Odlego od granicy radzieckiej do zagbia naftowe go w Ploeszti wynosi 180 km. S to bezlene rwniny. Wanie tu, nad granicami, skoncentrowano wojska Odeskiego Okrgu Wojskowego. Miay one 1.043 czogi.' Wkrtce okrg mia dodatkowo otrzyma 220 czogw. Ponadto przeciwko Rumunii rozwinito XVI KZrneeh {608 czogw) ssiedniego okrgu. Na tyach tych wojsk, w pierwszej poowie czerwca, na stacjach kolejowych, rozadowyway si zwizki i jednostki 16. Armii generaa porucznika M. ukina. Armi t pod oson komunika tu TASS z 13 czerwca 1941 roku przerzucono w tajem nicy znad Bajkau. Na swoim stanie 16. A miaa 1.370 czogw. Ponadto przerzucono tutaj rwnie 19. A gene raa porucznika I. Koniewa. Na stanie miaa 484 czogi. Caej tej masie wojsk radzieckich musiay stawi opr wojska Rumunii (60 czogw).
4

A. Chrkw, Grozowoj iju. Moskwa 1991, s. 21.

244

OSTATNIA REPUBLIKA

Odeskl Okrg Wojskowy i XVI KZmech Kijowskiego Specjalnego OW to 1.651 czogw. 27 razy wicej czogw ni miaa Rumunia. Jeli uwzgldni nowe dostawy czo gw dla Odeskiego OW i czogi armii, ktre si ju roz adowyway w pobliu granic rumuskich, to ukad si by nastpujcy: 3.725 radzieckich czogw przeciwko 60 czogom rumuskim, czyli ponad 60 radzieckich czo gw przypadao na jeden rumuski. Jeli tego mao, to przeciw Rumunii mona wysa czogi IX, XIX i XXIV KZmech, nie mwic ju o korpusach powietrznodesantowych (I, II i III KPD), lotnictwie i tak dalej. Radziecki .przestarzay* czog BT-7M oficjalnie osiga prdko 86 k m / h (w rzeczywistoci wiksz). Natomiast maksy malna prdko rumuskich czogw Renault FT-17 wy nosia 9 km/h. Czogi radzieckie mogy w ogle nie zwra ca uwagi na czogi rumuskie, ignorowa je, omija. Jeli nawet 1.000 radzieckich czogw rzuci do dugo trwaych bojw przeciwko 60 rumuskim, to i wwczas tysice innych mog bez przeszkd i na Ploesztl, nig dzie nie skrcajc i nie manewrujc. Jeli bd si posu wa z prdkoci 25 km na godzin, to dojad w cigu 7-8 godzin. Przez jedn noc. Lecz my nie mamy zwykych czogw, tylko czogi szybkie, specjalnie przeznaczone do takich zada. Teren jest rwninny, grunt twardy, drogi dobre. Czogi BT spokojnie osigaj prdko 40-50 km/h, a gdy zrzuc gsienice - 70-80 k m / h . Do Ploeszti mogyby zajecha w trzy godziny. I niekoniecznie wszystkie czogi musz dotrze do wie wiertniczych, wystarczy tylko dziesi. Szyby naf towe mona potraktowa pociskami zapalajcymi albo zwyk oniersk zapalniczk. 23 sierpnia 1939 roku w Moskwie Stalin rk Mootowa podpisa osawiony pakt Ribbentropp-Mootow, kt ry w rezultacie postawi Hitlera wobec koniecznoci wa ki na dwa fronty, a Royal Navy zablokowaa Niemcy i uniemoliwia transport ropy morzem. Niemcom pozo stao jedyne - warte wzmianki - rdo zaopatrzenia w rop naftow - Ploeszti na terenie Rumunii. Jeli to rdo utrac, stanie przemys niemiecki, armia, lotnic two, marynarka. Bez ropy naftowej nie mona walczy.
245

WIKTOR SUWOROW

Ropa to nie tylko paliwo, ale i surowiec dla przemysu chemicznego, obej si bez niej nie mona. Jeli jedna radziecka kompania pancerna w skadzie dziesiciu czogw pojawi si w okolicach Ploeszti, a kady czogi sta bdzie mia w kieszeni pudeko zapaek, to wojna w Europie zakoczy si upadkiem III Rzeszy. Gdyby Stalin mia czogi z limitem przebiegu od 1 lub 2 do 5 godzin, to i wtedy byyby one miertelnym zagro eniem dla Niemiec i caej Europy: czogi z minimalnym limitem bezawaryjnego przebiegu prowadz walk na miejscu, wi przeciwnika, od czasu do czasu zmienia jc pozycje (na co zuywaj kilka minut czasu marszo wego), w takiej sytuacji czogi, ktrym pozostao 4-5 godzin dokonuj skoku na zagbie naftowe. Niemcy produkoway znaczne iloci paliw syntetycz nych, ale dopiero pod koniec wojny. W 1941 roku pro dukcja syntetycznego paliwa bya niewystarczajca. Zreszt wycznie syntetyczne paliwo nie zaatwi proble mw armii. Gdyby wojska radzieckie zdobyy Ploeszti ub choby tylko spowodoway poar instalacji wydo bywczych, Niemcy zostayby sparaliowane. Wanie na to czekay tysice innych radzieckich czogw. Spod Brzecia i Lwowa, spod Biaegostoku i Grodna droga do Berlina byaby wwczas cakiem krtka. Gdyby niemie cka armia i lotnictwo zostay sparaliowane i nikt by nie przeszkadza, czogowe kliny poruszajc si po porzd nych drogach, dotaryby nie tylko do Berlina i Mona chium, ale do Parya, Marsylii i Brestu. Przebieg 40 godzin przy prdkoci 25 k m / h przekada si na zasig wynoszcy tysic kilometrw. Lecz Europa Zachodnia to nie obwd smoleski ani pskowski. Tu kolumny czogw mogy posuwa si dwu krotnie szybciej. Zatem majc do dyspozycji 40 godzin przebiegu mona byo pokona nie tysic kilometrw, ani nawet nie dwa, tylko wicej. Tysic kilometrw od granic radzieckich - to Buka reszt, Sofia, Ateny, Belgrad, Budapeszt, Wiede, Berlin. Monachium. Hamburg, Kopenhaga. Dwa tysice kilo metrw - to nie tylko Pary i Rzym, ae Tuluza i Bar celona.
246

OSTATNIA REPUBLIKA

A 150 godzin bezawaryjnego przebiegu to ogromny zasig. Nawet przy prdkoci 25 km/h, w cigu 150 godzin czog przejeda bez remontu kapitalnego 3.750 km. Przy wikszej prdkoci na drogach europejskich przebieg bdzie wikszy. Z limitem 150 godzin mona podbi nie tylko Europ. Przypomn, e mwimy tylko o niektrych przesta rzaych" radzieckich czogach. Pozostae miary zasig ponad 150 godzin. Uderzenie na Rumuni rozwizaoby te problem re montu czogw. Po takim uderzeniu tysice sprawnych czogw mona byoby rzuci na Europ, tysice nie sprawnych - spokojnie remontowa i w miar gotowo ci posya na pierwsz Uni. Moi polemici powiedz, e czogi na wojnie wcale nie poruszaj si po linii prostej, lecz manewruj. Zgadzam si z tym, oczywicie. Nazywa si to wspczynnikiem manewrowym. W operacjach ofensywnych przeciwko sabemu przeciwnikowi - a Rumunii, mimo najle pszych chci, nazwa silnym przeciwnikiem ZSRR nie moemy - zwaszcza podczas operacji z zaskoczenia, warto wspczynnika manewrowego rzadko kiedy przekraczaa 1,3. Innymi sowy, faktyczny przebieg mona szacowa na 30% wicej, ni gboko zadania bojowego. W naszym przypadku przy gbokoci zada nia 180 km, realny przebieg mg wynosi 230-240 km. Tak drog czogi mogy przeby nie w cigu trzech, ecz czterech godzin. W 1945 roku Armia Czerwona zaskoczya Japoczy kw w Mandurii i Chinach. 6. Armia Pancerna Gwar dii poprzez pustyni, grskie pasmo Wielki Chingan 1 pola ryowe przedara si nad ocean. Byo to wydarze nie bez precedensu. W cigu 11 dni Mandurskiej Ope racji Zaczepnej 6. APancGw po bezdroach pokonaa w prostej linii odlego 810 km, za jej oddziay czoowe - 1.100 km. Uczestniczyy w tym rajdzie rwnie setki zdecydowanie przestarzaych czogw BT-5, BT-7, T-26; jeszcze si takie uchoway w wojskach dalekowschod nich. Czogi o maym limicie przebiegu wykorzystywano 247

WIKTOR

SUWOROW

w starciach nadgranicznych, a czogi z przebiegiem 40 i wicej godzin dotary nad ocean. Wniosek: od sierpnia 1939 roku, czyli do chwili pod pisania paktu Ribbentrop-Mootow, nad ca Europ kontynentaln zawis radziecki topr. Cios zadany naf towemu sercu Europy mg by miertelny. Wszystkie radzieckie czogi, najnowsze i stare, dopiero wypro dukowane i te ju zuyte, byy zagroeniem nie tylko dla Niemiec, ale i dla caej Europy. Legend o tym, e Stalin by nieprzygotowany do woj ny, atwo obali, gdy od jednostronnego rozpatrywania problemw przechodzimy do porwna. Wszystko po znajemy na drodze porwnania. Szkoda, e niektrzy autorytatywni historycy nie racz na t drog wej.

Rozdzia 18

Cuda gwardyjskie
Cudw nie ma.' Jzef Stalin

W i o s n 1942 roku wojska radzieckie poniosy kilka jednoczesnych druzgoccych klsk. W walkach pod Rewem Niemcy okryli i zniszczyli 39. Armi. Pod Wiam unicestwili rwnie wzit w kleszcze okrenia 33. Armi generaa porucznika M. Jefremowa. Zostaa odcita i zlikwidowana 2. Armia Uderzeniowa generaa porucznika A. Wasowa. Rozbito Front Krymski i prze stay istnie 44., 47. i 5 1 . A. W bitwie pod Charkowem zostay zniszczone 6., 9., 28. i 57. A, siedem samodziel nych korpusw kawalerii i pancernych, znaczna liczba dywizji, brygad i pukw wsparcia. Stracono tysice czogw i dzia, zasoby o strategicznej doniosoci. Setki tysicy oficerw i onierzy polego lub trafio do niewoli. Radziecki front na poudniu zosta przerwany i wojska niemieckie, nie napotykajc na aden opr. poprzez gi1

A. Rybin. Stalin i ukw, Moskwa 1989, s. 41.

WIKTOR

SUWOROW

gantyczn wyrw ruszyy od razu w dwch kierunkach: na Kaukaz i na Stalingrad. Zdobycie Kaukazu rwnao si niemal pewnemu kra chowi stalinowskiego reimu. Kaukaz - to ropa naftowa. Upadek Stalingradu oznacza to samo; poprzez Morze Ka spijskie ropa pyna w gr Wogi. Najprostszy sposb, by przeci t roponon arteri, to podej pod Stalingrad. Wystarczyo przedosta si na brzeg, postawi na stro mym zboczu par czogw i topi barki z rop. Wojska radzieckie wycofuj si w sposb chaotyczny. Mwic prociej - uciekaj. Wtedy Stalin wydaje zowiesz czy Rozkaz nr 227 o oddziaach zaporowych i batalionach karnych. Szalej komisarze i czekici. Lecz adne okru ciestwa, adne rozkazy nie s w stanie zmobilizowa ra dzieckich jednostek, ktre utraciy wol walki. Konieczne s wiee odwody. Ale odwody wyczerpay si podczas zimowej kontrofensywy, w trakcie nieudanych prb przer wania blokady Leningradu, rozpaczliwych usiowa rato wania sytuacji pod Charkowem i na Krymie. Skd wzi odwody? Brak odwodw to klska. Stalina mg uratowa tylko cud. I cud si zdarzy.

JTrmia Czerwona miaa w tym momencie dziewi gwardyjskich korpusw piechoty. Od dawna w boju, by y wykrwawione i bezsilne. Przenie je z odcinkw frontu, na ktrych walczyy, nie byo mona. Tymczasem na kierunku kaukaskim nieoczekiwanie drog dywizjom i korpusom niemieckiej 4. Armii Pancer nej zagrodziy nowe, wiee, doborowe, cakowicie skom pletowane X i XI Korpus Piechoty Gwardii. Rozwinite z zaskoczenia i w krytycznym momencie, byy prawdziw desk ratunku, uratoway sytuacj. Dowdztwo radziec kie mogo wreszcie przez chwil z ulg odetchn, prze grupowa wojska, zaprowadzi w nich jaki taki porzdek, ustabilizowa sytuacj zamieniajc bezadn ucieczk w zorganizowany odwrt, potem w walki przewleke, wreszcie w kontrofensyw. 250

OSTATNIA REPUBLIKA

Na kierunku stalingradzkim take sta si cud. Armia Czerwona miaa tam w tym momencie 31 dywizji piecho ty. Wszystkie byy dywizjami gwardyjskimi, to zrozumia e, jednak uczestniczyy w wielu bitwach, byty wic zde kompletowane i zmczone. Wyciga ich z krwawych ja tek, w ktrych bray udzia, i rzuci pod Stalingrad nie mona... I nagle pod Stalingradem pojawia si wiea i doborowa 32. Dywizja Piechoty Gwardii. A tu po niej nastpne, te gwardyjskie: 33., 34., 35. 1 36. Obracaj si stalingradzkie koa myskie: Hitler pod rzuca wci nowe wojska, Stalin - rwnie. Stawka idzie w gr. Towarzysz Stalin rzuca kart atutow, wprowa dza do walki 1. Armi Gwardii generaa porucznika F. Golikowa, a w jej skadzie pi gwardyjskich dywizji piechoty: 37., 38., 39., 40. i 4 1 . Do tej pory w walkach bray udzia gwardyjskie puki i brygady, dywizje t kor pusy. Teraz, po raz pierwszy, caa armia gwardyjska! I to nie zwyczajna: wiea, wypoczta, doborowa: chopcy jak malowani, a dowodzi nimi eks-szef Razwiedupru... By taki zwyczaj, e gwardzici otrzymywali swj za szczytny tytu w walce: ktra z dywizji wyrnia si wal czc w skadzie Frontu Pnocno-Zachodniego, inna Cen tralnego. Spotykay si na froncie do przypadkowo, gdy wojna przetasowaa puki, brygady, dywizje, korpusy i ar mie niczym karty. Losowo pi kolejnych numerw w ich nazwach wypa nie mogo. A tu - rami w rami dziesi dywizji gwardyjskich o cigej numeracji. Ten cig numerw zaintrygowa mnie jeszcze w mo doci. Stanowczo co si za tym kryo. Skd wziy si te wieutkie dywizje, z numerami niczym w obanderolowanej paczce banknotw wprost z wytwrni papierw wartociowych?

ojna trwaa, a c u d a powtarzay si. Latem 1943 roku rozpocza si krwawa, okrutna bitwa na uku Kurskim. Nieprzyjaciel zada dwa potne uderzenia zbliajcym si frontom. Nie udawao mu si jednak przerwa obrony wojsk radzieckich 1 to z wielu powo251

WIKTOR SUWOROW

dw. Przyczyn by m.in. sukces wywiadu radzieckiego, ktry rozpozna plany przeciwnika, a take liczebna i ja kociowa przewaga Armii Czerwonej w sprzcie bojowym, umiejtne dowodzenie wojskami, wytrwao i m stwo wojsk radzieckich podczas obrony... Nie obeszo si jednak bez cudw. Niemieckie uderzenie z pnocy przy ja na siebie 13. Armia Frontu Centralnego. W skad jej wchodzi doborowy XVIII Korpus Piechoty Gwardii. I na poudniowej krawdzi uku Kurskiego nagle, jak spod ziemi, wyrosy nieugite dywizje gwardyjskie. Po odparciu uderze nieprzyjaciela, wojska radzieckie same przeszy do decydujcego natarcia. W tym momen cie znw zaczy si dzia cuda. Do walki wprowadzono odwd strategiczny - Front Stepowy, w ktrego skadzie znajdowaa si m.in. 4. Armia Gwardii z doborowymi oficerami i onierzami. Wraz z ni walczya 5. Armia Gwardii. Towarzysz Stalin zawsze mia w zanadrzu jak doborow gwardyjsk dywizj, gwardyjski korpus lub nawet gwardyjsk armi. Nawet somka moe by tym ostatnim gramem, ktry zamie wielbdowi kark. Towarzysz Stalin zawsze mia tak somk pod rk. Ostatni cud gwardyjski" zdarzy si w marcu 1945 roku podczas Operacji Obronnej nad Balatonem. Jednake koniec wojny ujawni fatalne skutki. Niemal cae pokolenie modych obywateli radzieckich spoczy wao w bezimiennych zagajnikach i parowach. Zasoby ludzkie zmarniay, brano wic do wojska tych, co nawi nli si pod rk. Ich armie s wietnie uzbrojone, ale coraz bardziej cierpi na brak ludzi. Ich atakujca pie chota to gwnie robotnicy ze Wschodu i Polacy, zatrzy mani na naszych ziemiach wschodnich" - notowa do ktor Goebbels w swym dzienniku 3 marca 1945 roku. Nie bya to notatka dla celw propagandowych, autor nie zamierza jej publikowa. Zreszt trudno zaprze cza: kolektywizacja miertelnie zrania wie radzieck, dobia j za Wielka Wojna Ojczyniana. Towarzysz Stalin mia jednak to i owo w odwodzie. 16 marca 1945, tu po tym, jak Goebbels zanotowa przy toczone sowa w dzienniku, odnotowano kolejny cud : -.
252

OSTATNIA REFUBUKA

Na pocztku 1945 roku Armia Czerwona zdobya ostatnie znaczce zoa ropy naftowej na Wgrzech. Te raz Niemcy powinni ponie klsk. Hitler gwatownie wstrzymuje natarcie przeciw wojskom amerykaskim w Ardenach i swoj gwn sil uderzeniow - 6. Armi Pancern SS przerzuca na Wgry, by przej do ostat niego natarcia nad jeziorem Balaton: trzeba odebra roponone rdo. Wojska radzieckie znalazy si w roz paczliwej sytuacji, lecz 4. Armia Gwardii i 26. Armia zatrzymay 6. Armi Pancern SS. W tym momencie towarzysz Stalin znw rzuci atutow kart - wprowa dzi! do walki now, 9. Armi Gwardii. W skad jej wcho dziy XXXVII, XXXVIII i XXXIX Korpus Piechoty, przy czym kady z tych korpusw skada si z trzech gwardyjskich dywizji piechoty. 9. AGw zostaa zformowana z najlepszego ludzkiego materiau. Zadaa ona 6. APanc SS klasyczne uderzenie oskrzydlajce. Potem 9. AGw nie zatrzymujc si ruszya na Wiede, uczestniczya w Operacji Praskiej, dotara nad ab... W najbardziej krytycznych momentach wojny zawsze znajdoway st doborowe odwody: gwardyjskie dywizje, korpusy i cae armie. Stalin rzuca je do boju i to decy dowao o sukcesie. W szkoach i akademiach wojskowych operacje te do kadnie analizowano, ae gdy przychodzia kolej na cu da, wykadowcy nie tumaczyli ich, po prostu informo wali: sta si cud, znalaz si odwd, wprowadzono go do walki, wic zwyciylimy. Za kadym razem miaem ch wyrzuci w gr rk i grzecznie spyta: a skd, towarzyszu pukowniku, wzia si ta armia gwardyjska? Nauczony gorzkim dowiadczeniem nie zadawaem jednak zbdnych pyta: rzadko ktremu ciekawskiemu udaje si ukoczy wojskow uczelni.

X J czerwca 1964 roku nasza 6 kompania Szkoy Wojskowej im. Suworowa w Kalininie przybya na sta wojskowy do 35. ozowskiej Dywizji Zmechanizowanej
253

WIKTOR SUWOROW

Gwardii. By to Moskiewski Okrg Wojskowy, orodek szkoleniowy Putiowo. Wiedzielimy, co nas czeka i mao co nas dziwio. Cze kaa nas surowa onierska rzeczywisto, szkolenie bo jowe na poziomie wiatowych standardw, nawet wy szym. Mielimy po 17 lat, a za sob - sze lat szkoy wojskowej. Nie by to pierwszy sta w naszym yciu. Na staach ceniono przede wszystkim wiczenia sprawnociowe. Drczono n a s tak, e pn noc, gdy koczyy si zajcia, wielu z nas padao w namiotach na ndzne materace {jeden na dwch i, to bardzo niewielki) i zasypiao w mundurze, a nawet w butach. Moe i do brze: za kilka godzin alarm, a ty ju masz buty na nogach. Teorii prawie nie uczono. Tylko troch. Kady, kto po raz pierwszy przybywa do radzieckiego puku, brygady lub dywizji, musi przynajmniej w oglnym za rysie zapozna si z jego szlakiem bojowym: Towarzy sze suworowowcy, nasz dzieln 35. Dywizj Zmecha nizowan Gwardii sformowano w 1942 roku na bazie VIII Korpusu Powietrznodesantowego... 1 '. Dziw, e utrzymaem si na nogach, syszc co takiego. Kady normalny czowiek wie, e przystpujc do wojny Armia Czerwona miaa pi korpusw powietrznodesantowych, o numerach od pierwszego do pitego. W wojnie obronnej i tak byy niepotrzebne, wic wykorzystano je niezgodnie z przeznaczeniem, jako zwyk piechot. Ale skd si wzi VIII Korpus Powietrznodesantowy? Treningi, wiczenia, strzelanie odbyway si dzie w dzie. Tylko w niedziele, po obiedzie, mielimy kilka wolnych godzin: kady, kto nie mia dyuru, mg wtedy odpoczywa. Kompania jak jeden m rzucaa si na materace i zapadaa w kamienny, niezdrowy sen, rzecz jasna, po wystawieniu wart, dyurnych, kucharzy itp.. a take wysaniu ochotnikw" na indywidualne rozmo wy z zampoUtem. 2 W dni powszednie nie mielimy wolnej chwili, lecz szkolenie polityczne musiao si odbywa, dlatego coty godniowe zajcia wyznaczono na kad sobot. W zasaa

Zastpca dowdcy jednostki ds. politycznych iprzyp. tum.].

254

OSTATNIA REPUBLIKA

dzle naleao te szkoli si indywidualnie. Tylko kiedy? Zampolict batalionu i puku, pracownicy polityczni na szczeblu dywizji czyhali na te wanie godziny, gdy wol no n a m byo wypoczywa. Rzucali si na n a s wanie wtedy, a my .ochotnikw* na indywidualne rozmowy z zampolltomi wybieralimy drog losowania. W drugim plutonie nie cignito jednak losw. By wrd n a s pewien niezbyt normalny towarzysz - ju dawno mona byo si domyli, e nie wszystko ma w gowie po kolei. Ku powszechnej uldze drugiego plu tonu osobnik ten chodzi dobrowolnie na indywidualne rozmowy z zampolitctmi, ratujc w ten sposb kolegw. Za chwile spokojnego wypoczynku oddzia odpaca swemu zbawcy szyderstwem lub dowcipami. Tym amatorem rozmw politycznych byem, oczywi cie. Ja. Jake mogo by inaczej, skoro usyszaem o VIII Kor pusie Powietrznodesantowym!

v / s m y Korpus Powietrznodesantowy! Do dzisiaj nie mog poj, dlaczego nikt z moich kolegw nie przej si, syszc ten numer. Ja natomiast, usyszawszy o nim pierwszego dnia, nie mogem nawet zmruy po wiek. Wraenie by tak silne, e gdy tylko ogaszano cisz nocn, natychmiast przenosiem si wyobrani do VIII Korpusu Powietrznodesantowego. I tak przez ca noc, pki starszy sierant Afierow nie wrzasn o wicie: .Szsta kompanial Pobudka!" Nastpn noc znowu spdzaem w Vin Korpusie Powietrznodesanto wym, i n a s t p n rwnie... I oto nadesza dugo oczekiwana niedziela. Wreszcie Porozmawiam z zampolitem 100. Puku Piechoty Zme chanizowanej Gwardii 35. Dywizji Zmechanizowanej Gwardii i wypytam go o VIII Korpus Powietrznodesanto wy, z ktrego powstaa dywizja. dugie, wlokce si bez koca przedpoudnie, czysz czenie broni, mnstwo idiotyzmw, obiad, a po obie dzie... 255

WIKTOR

SITWOROW

Sztab dywizji, wydzia polityczny. Muzeum Chway, Bojowej. Na korytarzu sztandar z orderami. Pod sztan darem - wartownik z pistoletem maszynowym. W Mu zeum - zampolit puku: indywidualna praca z kadr oniersk. Przede wszystkim powinien rozbudzi we mnie zainteresowanie przedmiotem. Ale to niepotrzeb ne: i tak moje oczy pon z ciekawoci, dam szcze gw. No wlec mi je dawa. VI ajbardziej interesujca jest s t r u k t u r a organizacyjna jednostek i zwizkw taktycznych, system ich numera cji. Uzbrojenie, taktyka 1 caa reszta - to j u drugorzd ne detale. Pierwsze moje pytanie brzmiao wiec nastpu jco: jaki n u m e r miaia dywizja, zanim n a d a n o jej tytu gwardyjskiej? Odpowied zbia mnie z ng: taki sam, trzydziesty pity. Od razu zostaa uformowana j a k o 35. Dywizja Piechoty Gwardii, cho nie uczestniczya jeszcze w wal kach. Tytu gwardyjskiej i gwardyjsk numeracj otrzy maa na wyrost". Byo to dla mnie odkryciem. Wiedziaem, e niektre pododdziay wyrzutni rakietowych Katiusza, a wic BM-8, BM-13, BM-30 i BM-3I, formowano od razu jako gwardyjskie. a wic otrzymay swj tytu niejako zalicz kowo. Puki pancerne, kiedy wyposaono je w czogi IS-2, przeformowywano w gwardyjskie cikie puki pancerne przeamania frontu. Lecz pododdziay i jedno stki wszystkich innych rodzajw wojsk zdobyway tytu gwardyjski tylko w boju. Tak sdziem. I nagle okazuje si, e rwnie dywizje piechoty otrzymyway niekiedy ten tytu, zanim jeszcze przeszy chrzest bojowy. - Dlaczego? Za jakie zasugi? Mwicie dalej, towarzy szu pukowniku. Wic pukownik opowiada: podczas wojny 21 onie rzy z 3 5 . Dywizji Piechoty Gwardii otrzymao zaszczytny tytu bohatera Zwizku Radzieckiego. J a k o pierwszy Ruben ibarrurl.

2fi<;

OSTATNIA REPUBLIKA

Dziwne nazwisko, towarzyszu pukowniku, chyba leryjskle. syn towarzyszki Dolores Ibarruri, sekretarza ge;o Komunistycznej Partii Hiszpanii, e h . tak? A w ogle Hiszpanie to rwne chopaki. wietnie si - Jacy Hiszpanie? - Nasz Vl Korpus Powietrznodesantowy mia profil hiszpaski, w jego szeregach walczyli towarzysze z Hisz panii. Sam Ruben. co prawda, zacz wojn nie u nas, tny bylimy w drugim rzucie strategicznym, ale on chcia si wyrni ju w pierwszych dniach, dlatego na poczt ku wojny walczy w VII KZmech. - U Winogradowa? - LI Winogradowa. By tam rwnie Jakw, syn Stali na, i inni. Wiadomo, po co powsta VII KZmech... - Nie wiadomo, towarzyszu pukowniku. - Zagalopowalimy si chyba. Wrmy do naszych Hiszpanw. - Ale przecie szykowalimy si do wojny z Niemca mi, nie z Hiszpani? - Na Rzesz skierowano pierwszy rzut korpusw powietrznodesantowych, my bylimy w drugimi Musisz to zrozumie. Wic usiowaem zrozumie. amigwki mnoyy si. ale wci nie pojmowaem, w czym rzecz. W kolejnym, 1965 roku. znowu odbywaem sta w 35. Dywizji Zmechanizowanej Gwardii. Przez rok, ktry up yn, obkuem si teoretycznie i byem gotw zarzuci pukownika pytaniami. Ale nic z tego nie wyszo. Za miast odpowiedzi weteran dal ml przyjacielsk rad: jeli bdziesz zbyt ciekawy, zaczniesz porwnywa i kombi nowa, nic dobrego z tego nie wyniknie, wrcz przeciw nie. Nie radzi ml myle. Jeli nawet mylisz, mody czowieku, to si z tym nie zdradzaj. Tak bdzie lepiej. Mona zaapa si na gwiazdy marszakowskie, powie dzia smutno, ale pod warunkiem, e nikt nie bdzie podejrzewa w tobie homo sapiens.

Rozdzia 19

Milion lub wicej


Wszyscy marzylimy o rychym zwycistwie rewolucji wiatowej.1 Gwny marszaek artylerii Nikoaj N. Woronow

ijay lata, ukazyway si artykuy i ksiki. Wreszcie udao mi si zrozumie istot gwardyjskich cudw. A po tem od tego odszedem. Mieszkajc w Wielkiej Brytanii zdobyem Radzieck Encyklopedi Wojskow". Jest w niej mnstwo ciekawych rzeczy, przede wszystkim opowieci o rodowodach naszych sawnych dywizji. Istota gwardyjskich cudw potwierdzia si. A wic, Zwizek Radziecki szykowa si do wojny. Tylko nie do tej, ktra wybucha. Na te przygotowania wydano obdne wprost kwoty, zmarnowano mnstwo czasu, rodkw, zdrowia, ludzkich istnie. Stalin przy gotowa kolosalny kontyngent spadochroniarzy. Ilu ich byo dokadnie, nie udao mi si wyjani. J e d n a k nie ulega wtpliwoci - wicej ni milion. O milionie spado1

N. Woronow. .Artyleryjskim szlakiem". Warszawa 1966. s. 26.

258

OSTATNIA REPUBLIKA

chroniarzy pisaem w Lodoamaczu". Komunistyczni historycy odrzucaj t liczb ze zoci, lecz nie podaj innej. Tymczasem o milionie spadochroniarzy, wyszkolo nych w ZSRR, pisaa Prawda" w dniu 18 sierpnia 1940 roku. Moe Prawda" kamie? C, nikogo to chyba nie zaskoczy. Jeli kamie, to raczej zania dane. Ale oto co bar dziej konkretnego: Midzy kwietniem 1934 roku a lu tym 1936 roku na Ukrainie wyszkolono 427.000 skocz kw spadochronowych". To oficjalna historia Kijowskie 2 go Okrgu Wojskowego. Informacje te potwierdzaj dane Archiwum Instytutu Historii Partii KC Komunis 3 tycznej Partii Ukrainy. 427 tysicy to nie milion, ale przecie nie tylko na Ukrainie szkolono spadochroniarzy! Ukraina wcale nie bya gwnym orodkiem spadochroniarstwa. Skoczkw szkolono gwnie w Moskwie i w Moskiewskim Okrgu Wojskowym, w Leningradzie, Iwanowie, Gorkim, w Kujbyszewie, na Uralu i na Syberii, na Pnocnym Kaukazie oraz na Krymie, ktry wwczas do Ukrainy nie nalea. Ukraina wyszkolia 427 tysicy spadochroniarzy w przecigu niespena dwch lat, ale przecie nie prze staa ich szkoli po lutym 1936 roku. Wrcz przeciwnie, rok 1936 by dopiero pocztkiem, momentem narodzin wojsk spadochronowych. Ilu wic spadochroniarzy wy szkolia sama tylko Ukraina w latach 1937 i 1938? A w latach 1939, 1940, 1941? Dla oszczdnoci szkolono spadochroniarzy jako rze komych amatorw. System by taki: mody entuzjasta harowa w fabryce lub na polu, a wolny czas przezna cza na sport spadochronowy. Szkolono take podod dziay, jednostki, a nawet zwizki taktyczne spadochro niarzy. Pod koniec 1933 roku Armia Czerwona miaa jedn brygad powietrznodesanlow, cztery oddziay
' Ktjewskij Krasnoznamionrtuj Wojenny/ Okntg. Moskwa 1974. s- 122.
1 Archiwum Instytutu Historii Partii KC K.PU. zespl 7, rejestr 1. teka 1330, karta 32.

259

WIKTOR SUWOROW

lotnictwa transportowego, 29 samodzielnych batalio nw, kilka samodzielnych kompanii i plutonw o cz 4 nej liczbie 10 tysicy ludzi." W 1938 roku na-bazie istniejcych podwczas jedno stek powletrznodesantowych i zwizkw taktycznych sformowano sze brygad powletrznodesantowych: 201., 5 202., 204., 211., 212. i 214." Oglna liczebno szeciu 6 brygad - 18 tysicy spadochroniarzy. Utrzymanie wikszej liczby jednostek bojowych i zwizkw taktycznych byoby zbyt kopotliwe. Do ju istniejcych wcielano tylko wybranych. Inni spadochro niarze pracowali na polach lub w fabrykach. W razie potrzeby mona byo ich natychmiast powoa do woj ska. Kady by ju wyszkolony.

II hwila taka nadesza. Wiosn 1941 roku w Armii Czerwonej stworzono pi korpusw powietrznodesantowych. Kady mia w swym skadzie dowdztwo, sztab, suby kwatermistrzowskie, trzy brygady powietrznodesantowe, batalion artylerii, specjalny batalion pan cerny (50 czogw! i inne pododdziay. Liczebno ka dego korpusu wynosia 10.419 ludzi. Oto wykaz brygad powietrznodesantowych (BPD) wchodzcych w skad korpusw powietrznodesanto wych (KPD) w kocu maja 1941 roku: I KPD - genera major M. Usenko: 1.. 204., 2 1 1 . BPD - Kijowski Okrg Wojskowy; II KPD - genera major F. Charitonow: 2.. 3.. 4. BPD - Charkowowski Okrg Wojskowy: III KPD - genera major W. Gazunow: 5., 6., 212. BPD - Odessa; IV KPD - genera major A, adow: 7., 8., 214. BPD - Puchowicze. Biaoru;
' Wojermo-istortczesky zurnar. nr 10/1962. s. 75. Zastpca dowdcy wojsk powietrznodesantowych genera porucz nik K Kuroczkln, iw! ..Wojenno-i^ioriczeskij umal". nr 8/1980. s. 94. " Wojenno-istortizcskij nin/ii", nr 9/ 1975. s. 81,
a

260

OSTATNIA REPUBLIKA

V KPD - genera major I. Biezugyj: 9., 10., 2 0 1 . BPD - Dyneburg, otwa. ponadto 202. Samodzielna Brygada Powietrznodesantowa. Nie chciaem zanudza czytelnikw Lodoamacza" t wyliczank, zastanawiaem si, czy kto bdzie zaprze cza? Ale znaleli si nieufni pukownicy i generaowie. Wyrazili wtpliwoci. Gdy wymieniem numery, znw mi nie uwierzyli: po wiedzieli, e za numerami nie kryto si nic, ot, pustka: korpusy byy niesformowane. Nie bd si z nimi spiera. Oficjalna historia Wojsk Powietrznodesantowych (WDW - Wojenrto-Diesantni^je Wojscu) gosi zamiast mnie: Do dnia 1 czerwca 1941 roku zostao zakoczone kompleto wanie korpusw w skady osobowe". 7 Mona jednak czyta nie tylko oficjaln histori Wojsk Powietrznodesantowych. lecz rwnie wspomnienia uczestnikw walk. Jednym z nich byt genera pukow nik Aleksander Rodimcew, dwukrotny Bohater Zwizku Radzieckiego. W maju 1941 roku otrzyma stanowisko dowdcy 5. BPD III KPD. By wtedy pukownikiem, do wiadczenie bojowe zdoby w Hiszpanii; otrzyma tam pierwsz zot gwiazd, a wwczas za byle co nie rozda wano tytuw Bohatera Zwizku Radzieckiego. Rodim eew pisze: Miaem suy ze wietnie przygotowanymi onierzami, kwiatem naszej modziey radzieckiej. (...] W korpusie oficerskim byli dowiadczeni spadochronia rze: kady z nich mia za sob od pidziesiciu do stu skokw. Brygada skadaa si z czterech samodzielnych batalionw powietrznodesantowych, samodzielnego dy wizjonu artylerii, szkoy modszej kadry dowdczej, sa modzielnej kompanii zwiadu, samodzielnej kompanii przeciwlotniczych karabinw maszynowych, samodziel nej kompanii cznoci. Miaa komplet zaopatrzenia w bro, spadochrony oraz wszelkie niezbdne wyposa enie. By to wietny zesp oficerski, zdyscyplinowany 1 zgodny. [...} Potem si przekonaem, e pierwsze wra enie mnie nie omylio: kady z tych onierzy wykaza
Soii-it'lski}i' imzditszna-diesantnyje. Moskwa 1986. s. 51.

261

WIKTOR SUWOROW

w bitwach za Ojczyzn najwysze powicenie i odwag. [...] Brygada planowo i fachowo pobieraa nauki. [...] Cieszya mnie pracowito moich spadochroniarzy, ich mstwo i silna wola; bez t r u d u mona byo zauway te cechy u modziey - pewnej, e da sobie rad. [...] Czas by wypeniony przygotowaniem do skokw, skokami, desantowaniem pododdziaw". Obok brygady Rodimcewa do walki w warunkach najbardziej zblionych do bojowych" przygotowuje si 212. BPD, niedawno przerzucona tu potajemnie z Dalekiego Wschodu. Rodimcew pisze take l o niej: onie rze i dowdcy tej brygady mieli na swoim koncie po sto, nawet po dwiecie skokw ze spadochronem, a dowd ca, pukownik I. Zatiewaehin wykona nie mniej ni trzysta skokw". 8 I jeszcze jeden wiadek. Genera armii A. adow w 1941 roku by generaem majorem. Na pocztku czerwca uzyska nominacj na stanowisko dowdcy IV KPD. Oto jego opinia: Wszystkie brygady i pododdziay korpusu miay fachow kadr, uzbrojenie i zasoby". 9 Wypowiedzi potwierdzajcych, e wszystkie pi kor pusw byy cakowicie przygotowane do desantowania, jest bardzo duo.

Xo szkoleniu bojowym korpusom powietrznodesantowym wkrtce powierzono nader konkretne zadania. 13 czerwca 1941 roku w eterze zabrzmia komunikat TASS, informujcy, e Zwizek Radziecki nie zamierza atakowa Niemiec. Tego samego dnia wydano wszake rozkazy w sprawie ostatnich przygotowa do zada bo jowych. Oto przykad: dziesitki tysicy spadochronw zabrano z magazynw i zoono w lasach w pobliu lot nisk, na ktrych mia nastpi zaadunek. 22 czerwca Hitler zada cios uprzedzajcy, nic nie wyszo z wyzwalania narodw, powietrzny desant na ty8 e

A. Rodimcew. Twoi. otieczestwo. syny, Kijw 1982, s. 16-21. A. adow, Czetyrie goda wojny, Moskwa 1978, s. 14.

262

OSTATNIA REPUBLIKA

lv nieprzyjaciela stal si nieaktualny. Szef sztabu Fron tu Poudniowo-Zachodniego genera porucznik M. Purkajew obrazowo to wyjania! pukownikowi Rodimcewowi: .Teraz jest taka sytuacja, towarzyszu Rodlmcew, e i bez skokw atwo mona si znale na tyach nieprzy jaciela. Niektre nasze jednostki, a nawet zwizki tak 10 tyczne, ju s w okreniu. A wy chcecie skaka...". Istotnie, podczas wojny obronnej skaka nie potrzeba. Trzeba zatrzyma nieprzyjacielskie czogi. Wykona to za danie miay wszystkie pi korpusw. Lecz wszystkie byty przygotowane do skakania na tyy wojsk nieprzyjaciela. Spadochrony zmagazynowano w pobliu miejsc zaadun ku na pokady samolotw. I oto dowdca IV KPD genera major adow wzywa do siebie pomocnika szefa Wydziau Operacyjnego sztabu korpusu kapitana A. Goriaczewa: - Wiecie, towarzyszu kapitanie, co to jest zoto? Zaskoczony dziwnym pytaniem Goriaczew mimo to odpowiedzia: - Wyobraam sobie, cho nigdy nie miaem zota. - Nieprawda - mwi. - Kademu czerwonoarmicie i dowdcy przydzielono spadochron. To wanie jest na sze, pastwowe zoto. A gdzie zmagazynowalimy kilka tysicy spadochronw? W lesie, kilometr na wschd od rzeki Berezyny. Zorganizujcie wywz tego cennego mie nia na tyy." 11 Przed 22 czerwca wywieziono spadochrony do lasu, a teraz trzeba je ratowa. Genera armii adow informu je, e kapitan Goriaczew wykona zadanie, zdoby cia rwki i pod ogniem karabinw maszynowych nacieraj cego nieprzyjaciela wywiz spadochrony w bezpieczne miejsce, za co odznaczonago orderem.

P
11

rv

rzeanalizujmy ten przykad. Towarzysze z desantu. Ile spadochronw przypada na jednego czowieka? Susznie. A na korpus powietrzno41

Rodimcew, op. cii., s. 29. adow, op. clt.. s. 16.

263

WIKTOR SUWOROW

desantowy? A jeli uwzgldnimy spadochrony zasobni kw do zrzutu sprztu? Wszystkie one przed niemieck inwazj nie wiadomo czemu znalazy si w lesie. Po co? Odpowiadaj na to: ot, tak sobie, bez adnego powo du. Wywieziono je do lasu i tam zwalono. J e s t to odpowied nie do przyjcia. Jeli dowdca batalionu powietrznodesantowego ot, tak sobie pobierze z magazynu spadochrony i wywiezie je do lasu, to za rwno zwierzchnicy, jak i podwadni zapytaj go: po co to robisz? Odbio ci? Spadochron to delikatny przedmiot. Spadochroniarz nie lubi, gdy kto zabawia si z jego spadochronem. W lesie pada deszcz, wok wilgotno, rosa. Nawet jeli zakry spadochrony brezentem i tak dojdzie do skrapla nia wilgoci i rnych innych rzeczy. Tego samego dnia na dowdc takiego batalionu wpynie do Wydziau Spe cjalnego dokadnie tyle raportw, ilu batalion liczy sobie onierzy. 1 takiego dowdc rozstrzelaj za sabota. Tym bardziej nie wybaczono by czego takiego dowd cy brygady. Wpynoby na niego jeszcze wicej rapor tw, poniewa brygada skada si z czterech batalionw powietrznodesantowych plus dywizjon artylerii, kompa nia zwiadu itd. I kady onierz doniesie. A wywie do lasu spadochrony caego korpusu powietrznodesantowego? Nikt by na to nie pozwoli bez rozkazu z Moskwy. I jeli spadochrony caego korpusu tu przed wybuchem wojny znalazy si w lesie, to mu siao to nastpi na rozkaz Moskwy. W Moskwie te nie wszystko byo proste. Nawet gdyby przypuci, e najwaniejszy szef WDW dosta wira i wysa dowdcy korpusu szyfrogram: generale Charitonow (Biezugyj. a moe adow), zawie do lasu dwa dziecia pi tysicy spadochronw, potrzymaj je tam przez jaki czas, a potem znw odwie do magazynw... Nic z tego: jak deszczyk pokropi, trzeba bdzie te dwa dziecia pi tysicy spadochronw suszy, przekada. To utrata gotowoci bojowej. Za co takiego nawet najwa niejszego szefa rozwal. I kady na niego doniesie: dowd cy korpusw powietrznodesantowych, prokuratorzy kor pusw, czekici, wreszcie zwykli kablownicy, ktrych 264

OSTATNIA REPUBLIKA

desancie bywa znacznie wicej ni gdzie indziej. Proci wojacy te zasygnalizuj: szkodnictwo rzuca si w oczy! J a k spadochrony polez pod chmurk nieco duej - koniec z nimi. No, to moe planowano wiczenia bojowe? I wanie przed wiczeniami piciu korpusom powietrznodesantowvm rozkazano wywie spadochrony do lasu przy lot niskach zaadunkowych? Ta wersja te nie przejdzie. Najczciej stosowany ro dek obronny to rycie okopw, ale wojskom radzieckim w regionach nadgranicznych nie powierzono takiego za dania. Teraz tumaczy si, e nie chciano prowokowa Hitlera. C, zgoda. Ale zrzuci w trakcie wicze tu przed granic niemieck cay korpus powietrznodesantowy (lub dwa, a moe nawet wszystkie pi) - czy to nie prowokacja? wiczenia wiczeniami, ale w niemieckich sztabach wybuchnie panika: do jakiej to wojny szykuj si Ruscy? Bo jeli to manewry, dlaczego nie odbywaj si na poligonach gorochowieckich nad Wog? Gorochowiecki poligon, Zwienigorod, poligon tocki za Wog - oto tradycyjne miejsca szkolenia radzieckich spadochronia rzy, czemu nie mieliby si uczy wanie tam? Z dala od gapiw i terenw, na ktrych wiczenia z desantowa niem caych korpusw istotnie zalatuj prowokacj. wiczenia nad granic niemieck i rumusk byyby nader dziwne, gorsze od jakiejkolwiek prowokacji.
w

Prcz granicy niemieckiej i rumuskiej istnieje jeszcze rozlega granica na Dalekim Wschodzie. Tam wrogiem jest Japonia. Ale na tamtej granicy adnych korpusw powietrznodesantowych nie byo, adnych manewrw nie planowano, spadochronw do tajgi nie wywoono. A moe spadochroniarze szykowali si do wojny ob ronnej? Gdyby tak byo, to po co w maju 1941 roku zwieziono cenne mienie tam, skd spod ognia karabi nw maszynowych trzeba je byo ewakuowa w pierw szych dniach wojny? Zreszt, jak ju mwilimy, pod czas wojny obronnej skakanie ze spadochronem nie ma najmniejszego sensu. A moe planowano radzieck inwazj, tyle e na rok *942? Byaby to nader mdra decyzja! Latem 1941 roku
265

WIKTOR SUWOROW

Rosjanie wywieli spadochrony do lasu, tam zostawili je na jaki czas, pozwolili, by niszczay na deszczu, a po tem zabrali z powrotem do magazynw? A moe chcieli potrzyma spadochrony w lesie do 1942 roku, po pro s t u tak, pod chmurk? Nie da si te wytumaczy takiego posunicia zwyk gupot. W innych korpusach byo tak samo. Korpus powietrznodesantowy to tajna organizacja. Genera major Biezugyj w Dyneburgu (Daugavpilsl na otwie nie moe wiedzie, co dzieje si pod Charkowem u generaa Charitonowa lub u generaa Gazunowa w okolicach Odessy. Wic skoro wszyscy s kretynami, to wszyscy rwnoczenie zarazili si gupot - zaraz po komunikacie TASS z 13 czerwca 1941. Gdy TASS o wiadcza, e ZSRR nie zamierza atakowa III Rzeszy, wszyscy dowdcy korpusw powietrznodesantowych rwnoczenie wywozili dziesitki tysicy spadochronw w okolice lotnisk, na ktrych mia nastpi zaadunek. Na tym wanie polega gotowo do wojny. Ostatnie stadium gotowoci. J e d n z kartek ksiki generaa armii A. adowa mona byoby wyrwa i wklei do podrcznika dla po cztkujcych szpiegw-analitykw: dwadziecia sekund na czytanie tekstu, dwadziecia na analiz, jeszcze dwa dziecia - na wycignicie prawidowego wniosku. Brzmi on nastpujco: latem 1941 roku Zwizek Ra dziecki wkroczy w ostatnie stadium przed niespodzie wanym atakiem na nieprzyjaciela. Jest to jedyne moliwe wytumaczenie. Wszystkie po zostae odpadaj z miejsca. Chwileczk, j a k mona na podstawie tego, co dziao si w jednym korpusie, wnioskowa, co dziao si w ca ej Armii Czerwonej? Tak. Wanie tak. IV KPD przed 22 czerwca jawnie przy gotowywa si do rychego, nieuniknionego desantu, i to nie wiczebnego, a bojowego - na tyy wroga. Lecz czy mona rzuci przeciwko Niemcom tylko jeden korpus powietrznodesantowy, a reszt Armii Czerwonej pozosta wi na miejscu? Zwaszcza, e nie tylko jeden korpus przygotowywa si do desantowania, a wszystkie pi.
266

OSTATNIA REPUBLIKA

j t i e korpusw, to 52 tysice spadochroniarzy. I j e d n a samodzielna brygada, razem 55 tysicy. Wic gdzie ten milion? Melduj! Pi korpusw powietrznodcsantowych to pocztek, pierwszy rzut strategiczny, pierwsze uderze nie. Zaplanowano rozwinicie piciu korpusw na wios n 1941 roku, no to je rozwinito. Jeszcze pi korpu sw, tyle e profilowanych nie niemiecko, lecz francusko i hiszpasko - i oto mamy drugi rzut. Jego rozwinicie zaplanowano na lato 1941 roku. Hitler zaatakowa, korpusy powietrznodesantowe pierwszego rzutu strategicznego w wojnie obronnej nie s j u potrzebne, lecz mechanizm si krci i korpusy powietrznodesantowe drugiego rzutu strategicznego zo stay skompletowane. Zgodnie z planem, a wic latem 1941 roku. Oto ich skad w sierpniu 1941 roku: VI KPD - genera major A. Pastrewlcz: 11., 12., 13. BPD - obwd moskiewski; VII KPD - genera major I. Gubarewicz: 14., 15., 16. BPD - Powoe; VIII KPD - genera major W. Gazkw: 17., 18., 19. BPD - obwd moskiewski; IX KPD - genera major M. Denisenko: 20., 2 1 . , 22. BPD - obwd Iwanowo; X KPD - pukownik N. Iwanow: 23., 24., 25. BPD - Powoe, by moe rwnie poligon gorochowiecki. Prcz piciu korpusw skompletowano rwnie pi samodzielnych manewrowych brygad powietrznodesantowych: 1 2., 3., 4. i 5. Korpusy pierwszego rzutu strategicznego zginy pod czogami. Drugiego rzutu czciowo rwnie. W padzierniku 1941 roku VI KPD utrzymywa w za ciekych bojach zajmowane pozycje pod Naro-Forntsklem.' 2
u Radiostacja Majak". 22 grudnia J984. godz. 15.50 czasu mo skiewskiego.

267

WIKTOR SUWOROW

1 \ o, co, powiecie, sto tysicy. Sto tysicy, jeli bra pod uwag samodzielne brygady i rezerwowe puki powietrznodesantowe. A gdzie ten milion? Milion by. jak na razie, wyreklamowany od powoania na front. Milion harowa w fabrykach. Dziesi korpu sw powietrznodesantowych byo czym w rodzaju prze chodniego podwrza. Mechanizm byl nastpujcy: setki tysicy ludzi szyko wano w korpusach do zada. Ale znw powstawaa ja ka krytyczna sytuacja, na gwat byy potrzebne odwo dy. Stalin kaza wic wyuska z korpusw tyle to a tyle ludzi, formowa z nich dywizje i rzuca do walki. Ich miejsce byskawicznie zajmowali inni, ci mianowicie, ktrym odbierano reklamacj i powoywano do korpu sw powietrznodesantowych. Nastpnie znw wszystko si powtarzao. Armia Czerwona wci prbowaa naciera. Niemcy widzieli o tym: Denie za wszelk cen do natarcia wiodo - w poczeniu z ograniczeniem inicjatywy ni szych dowdcw - do nieustannego powtarzania ata kw w razie ich zaamywania si i ponoszenia wielkich strat". 1 3 Dziao si tak na wszystkich szczeblach dowodzenia, cznie ze strategicznym. Front Krymski zaama si, poniewa szykowa si do ofensywy, zamiast do obrony. Katastrofa pod Charkowem - to natarcie kilku armii rwnoczenie. Odcito je manewrem oskrzydlajcym. 2. Armia Uderzeniowa ruszya do ofensywy i zostaa odci ta. 39. Armia nacieraa - i j te odcito. Straszliwa klska 1941 roku ma tylko jedno wytumaczenie - woj ska byy przygotowane do ofensywy, zamiast do obrony. Take Wojska Powietrznodesantowe przygotowyway si wycznie do natarcia, desantowania, walki na ty ach wroga. Poniewa Armia Czerwona wci usiowaa prowadzi dziaania ofensywne, ponosia ogromne stra ty. Potrzebne byy odwody i Stalin znw dawa rozkaz.
ia E. Middeldorf, Taktyka w kampanii rosvjskiej". Warszawa 1961. s. 299.

268

OSTATNIA REPUBLIKA

by z Wojsk Powietrznodesantowych zabiera tysice, dziesitki, setki tysicy spadochroniarzy, wciela ich do piechoty i nieprzygotowanych rzuca pod niemieckie czogi. A korpusy powietrznodesantowe znw uzupeniano rezerwistami, szkolonymi jeszcze przed wojn. Gdy latem 1942 roku Hitler rzuci na Kaukaz 4. Armi Pancern, drog przeciy jej dwa korpusy gwardyjskie. Oficjalna historia tak o nich mwi: Bohatersko walczyli onierze brygad powietrznodesantowych, przerzuco nych na Kaukaz latem 1942 roku dla wsparcia Frontu pnocnokaukaskiego. Z Wojsk Powietrznodesantowych przerzucono 1., 2., 3., 4. i 5. Manewrow Brygad Powietrznodesantow i 4. Rezerwowy Puk Powietrznodesantowy; przeksztacono je w gwardyjskie brygady piechoty i wcielono do X i XI Korpusu Piechoty Gwardii". 14 No i wreszcie wiemy, skd te cuda. Oto skd wziy si gwardyjskie korpusy: brano desantowcw, nadawa no im tytu gwardyjski i atano nimi dziury. General major I. Rosyj przyj od dowdztwa XI Korpus Piechoty Gwardii z rozkazem zatrzymania 4. Armii Pancernej Kleista. Ludzie jak zoto, tylko e nikt ich nie uczy walczy w obronie. W dodatku desantowi nie przysugiwaa bro cika. Wojska Powietrznodesantowe to ekki, na der elastyczny instrument wojenny. Za armia pancer na to mot. Rzuca spadochroniarzy pod czogi z rokazem zatrzymania, to tak samo, jakby prbowa przebi gow mur. Ale c robi, gdy nic innego nie pozostao? Co robi, gdy wojsko jest, i to nawet liczne, tyle e nie przygotowane do takiej wojny? General major I. Rosyj wspomina: Nie starczao ar tylerii (przeciwlotniczej nie byo w ogle), nie mielimy czogw, brako rodkw przeciwpancernych. [...] Po prosiem generaa I. Maslennikowa, by wzmocni korpus jednostkami ppanc., choby jednym batalionem. Nie stety, nie uwzgldni mojej proby. Walczy trzeba nie si. a smykak, odpowiedzia mi z rozdranieniem,
14

Sowtetskije wozdusziio-diestmtntije, op, ctt.. s. 180. 269

WIKTOR SUWOROW

i wsiad do samochodu. Zrozumiaem, e po prostu nie ma nic. co mgby mi d a " , " Przeciwko czogom - bohaterstwo. Przeciwko atakom z powietrza - rwnie. Pod Stalingrad skierowano dzie si gwardyjsktch dywizji piechoty czyli 130 tysicy o nierzy desantu. I znw - nie wyszkoleni do waki obron nej, bez broni cikiej, za to bohaterscy. Oni si nie cofali. Rwnie tam, pod Stalingradem - reszta ocalaych desantowcw z korpusw pierwszego rzutu strategiczne go. III KPD ju dawno zosta przeksztacony w 13. Dywi zj Piechoty Gwardii pukownika Rodlmcewa (a pod Moskw odtworzono nowy III KPD, do ktrego powoywa no nowych spadochroniarzy). I oto 13. DPGw broni si, lecz marzy o zadaniach, do ktrych bya szkolona: Co godziw i co dnia Ronie w sercach naszych mstwo Rozbijemy czarnego gada. Zblia si do nos zujyefsfuio. Szkop podarek otrzyma od dzielnego piechura I nie wrci do domu. w czaszce szkopa jest dziura. Lecz gdy rozkaz nadejdzie. Bdziemy gotowi Z nieba sia mier okupantom Wspomnimy dawne dzieje I nocn por na niebie Staniemy si jak niegdy powietrznym desantem. Odwaga zawsze nam towarzyszy Std i sia nasza elazna A prowadzi nas do boju Nasz dowdca, nasz tyohater Nasz towarzysz, pukownik Rodimcew. Przeznaczenie jednak nie miao litoci. Nie udao si gwardzistom piechoty znw sta si desantem powietrz nym. Rzucano Ich pod czogi, pod czogi, pod czogi...
.Wojenno-istoriczesklj airnar. nr 12/1972. s. 79.

270

OSTATNIA REPUBLIKA

\_J VII KPD pisze w swych wspomnieniach genera 1!> porucznik N. Diomin. Niewesoe to wspomnienia. Kor pus przygotowywano do desantowania i nagle, w grud niu 1942 roku, nadszed rozkaz: wydzieli z korpusu tyle i tyle tysicy onierzy i sformowa dywizj. Dywizja dostaje miano gwardyjskiej - i naprzd, w skad Frontu Pnocno-Zachodniego, forsowa rzek owa, przery wa obron wielopozycyjn na smutnej pamici kory tarzu ramuszewskim. Wysano tam zreszt nie jedn, a trzy dywizje: dwie inne ze skadu VIII KPD (ten korpus jest jak guma, choby nie wiadomo jak go rozciga, zabiera ile si chce dywizji, nigdy ich nie ubywa), W tych okolicach, pod Star Russa, nad owaci, wal czy mj ojciec w I Korpusie Piechoty Gwardii. Widzia desantowcw i opowiada o tym, jak przerywali obron. Ale dajmy spokj wspomnieniom rodzinnym. Sprbujmy sami sobie wyobrazi, co mogo wynikn z takiego po mysu. Przerwanie obrony to zadanie, do ktrego potrzeba cikiej broni, haubic jak najwikszego kalibru, mns twa saperw z ich specyficznym wyposaeniem - trans porterami, miotaczami ognia i czogowymi traami. Prze rwanie obrony, to m a s a modzierzy i wyrzutni rakieto wych. Do przerwania obrony potrzebni s wietnie wyszkoleni artylerzyc oraz mnstwo amunicji. Zatem wszystko to, czego desant nie ma. Desantowcy mieli tylko odwag. Rzucano ich w bj jak stachanowcw na budow moskiewskiego metra, zbrojnych wycznie w entuzjazm.

A
tB

VIII

korpusy-worki bez dna wci uzupeniano najlep szym ludzkim materiaem i szykowano do desantowa nia. I znowu rozkaz, znowu otrzymany na wyrost gwardyjsk] tytu i - przerywajcie obron, przetnijcie drog czogom.
-Wojcnno-istoriczeskij urnaF". nr 2/ 1978, s. 85-90.

271

WIKTOR SUWOROW

Wemy ktrkolwiek z gwardyjskich dywizji piechoty spod Stalingradu. Skd si tam wziy? 39. DPGw - z V 17 KPD, 4 1 . DPGw - z X KPD. 35. DPGw, mam nadziej, jak zapamitalicie, wywodzi si z VIII KPD. Towarzysze krytycy, jeli i to wam nie wystarcza, za rzuc was liczbami. Na uku Kurskim te szli pod czogi desantowcy-gwardzici. Wzniesiono tam pomniki z dokadn informacj, jakie gwardyjskie dywizje piechoty przegrodziy drog klinom niemieckich czogw. Rzecz jasna, razem z ba talionami karnymi i innym frontowym ludem. A oto relacja o 4. Armii: .4. Armia Gwardii, sformowa na z jednostek powietrznodesantowych o penych sta 18 nach etatowych". Zamknijmy oczy i podliczmy, ile w przyblieniu byo potrzeba jednostek o penych stanach etatowych, eby skompletowa armi gwardyjsk. A potem j uzupe nia. 4. Armia Gwardii walczya na kierunku gwnego uderzenia. Dlatego te zostaa armi gwardyjsk. Nie bez powodu towarzysz Stalin z gry nada jej ten tytu. Towarzysz Stalin wiedzia: desantowcy wasn krwi za pracuj na ten zaszczyt. 5. Armi Gwardii dowodzi znany ju n a m A. adow. Ten, ktry na pocztku wojny by dowdc IV KPD i ra towa spadochrony nad Berezyn. Tylko teraz awanso wa, zosta generaem porucznikiem. W 5. AGw byy nie tylko gwardyjskie dywizje piechoty sformowane ze spie szonych spadochroniarzy, lecz rwnie dywizje powietrznodesantowe. Te nie zmieniy nawet swoich nazw. I - pod czogi je, pod czogi, pod czogi. 11 lipca 1943 roku 1. DPanc SS "Leibstandarte Adolf Hitler II Korpusu Pancernego SS uderzya frontalnie na 95. Dywizj Pie choty Gwardii i 9. Dywizj Powietrznodesantow Gwar dii XXXIII Korpusu Piechoty Gwardii." 1 9 To cakiem inny
17

Sowtetsklje wozdiiszno-dteswitniije. op. CU., s. 156.

18 M. Kazakow, .Nad map minionych bitew". Warszawa 1967. s. 240.

"* Sowietskja wojennaja encifklopiedtja. t. 1-8. Moskwa 1976-1980. t. 2. s. 489.

272

OSTATNIA REPUBLIKA

uczestnik bitwy na buku Karskim, ale historia taka sa ma. Niemcy atakowali z obu stron, a na drugim kierun ku Rwnego uderzenia znw powitaa ich skrzydlata piechota. A potem - frontalne starcie czogw pod Prochorowk. % naszej strony - 5. Armia Pancerna Gwardii Rotrnistrowa 1 5. Armia Gwardii adowa. Spadochroniarze. IX zemu jednak nie wykorzystano ich zgodnie z prze znaczeniem? Ano dlatego, e udane zastosowanie duego desantu nie jest moliwe bez cakowitego panowania w powietrzu w strefie jego przelotu, w rejonie desantowania i nast pujcych potem dziaa bojowych". 20 Wiedziano o tym ju przed wojn. By zrzuci duy de sant, trzeba mie nie tylko przewag w powietrzu. Po trzebne jest absolutne panowanie, i nie tylko nad trasami przelotw i strefami desantowania, lecz rwnie nad ternem dziaa bojowych desantu. Innymi sowy, te wspa niae, lecz wyposaone w lekk bro zwizki taktyczne, mogy by uyte tylko w szczeglnych warunkach. Chociaby na pocztku takiej wojny, ktr rozpoczy na niespodziewane, niszczce uderzenie. Druga moliwo (przy takim samym scenariuszu): do zdobycia terytoriw, sabo kontrolowanych przez nie mieckie lotnictwo, takich jak Rumunia. Bugaria czy Jugosawia. Trzecia moliwo: gdyby nagle upada III Rzesza, w ce lu zagarnicia ogromnych, przez nikogo nie kontrolowa nych terytoriw, takich jak Francja, Belgia, Holandia. Czwarta moliwo: zagarnicie kolonii (ktrymi nikt nie rzdzi) podbitych pastw: Francji, Belgii, Holandii, sojuszniczej Wielkiej Brytanii. Prby za stosowania korpusw powietrznodesantowych w warunkach normalnej wojny, gdy ze zmiennym

** Dowdca Wojsk Powie trznodesantowych genera pukownik D. Suchorukow. |w;l Wojenno-istoriezeskij uriia", nr 7/1981, s. 71. 11 Ostatnia republika

273

WIKTOR SUWOROW

szczciem przez wiele lat walczyy wyrwnane siy, mia y katastrofalny fina. Przykad: desant IV KPD w lutym 1942 roku pod Wiam i desant nad Dnieprem w 1943 roku. Bez absolutnego panowania w powietrzu wysadzenie duego desantu musi skoczy si klsk. Zadziwiajcy jest brak czujnoci radzieckiej cenzury. We wspomnieniach marszaka ukowa przepucia taki oto p a s s u s : Z charakteru przypuszczalnych operacji bojowych wynikaa oczywista konieczno znacznego zwikszenia wojsk powietrznodesantowych. W kwietniu 1941 roku rozpoczyna si formowanie piciu korpusw 21 powie trznodesan towych". W lutym 1941 roku ukw zosta szefem Sztabu Gene ralnego i odtd zacza si bezprzykadna rozbudowa no wych formacji powietrznodesantowych. Ponadto w kwiet niu sformowano pi korpusw pierwszego rzutu strate gicznego. Dzisiaj wiemy, e by to dopiero pocztek. ukw potrzebuje znacznie zwikszy siy powietrznodesantowe ze wzgldu na charakter ewentualnych dziaa bojowych". C to za ewentualne dziaania bojowe? Regulamin Polo wy Armii Czerwonej" z 1936 roku fPU-36) w artykule sidmym wyranie stwierdza, e uycie wojsk po wietrznodesantowych jest moliwe tylko w trakcie opera cji ofensywnych i tylko we wspdziaaniu z wojskami na cierajcymi z frontu". Ale na to mona wpa bez zerkania do regulaminu. Wic o jakich ewentualnych dziaaniach bojowych mwi ukw?

G
21

X dyby Stalin i ukw zaatakowali niespodziewanie III Rzesz, wwczas nie mieliby problemu z zastosowa niem si powietrznodesantowych. Ale Hitler uprzedzi Stalina, uderzy pierwszy, wic Stalin i ukw stracili po prostu moliwo zastosowania desantu. Przez ca wojn Stalin mia nadziej, e lotnictwo niemieckie zo stanie cakowicie zniszczone. Wtedy wyle swoich spaukw, op. ctt., s. 273.

274

OSTATNIA REPUBLIKA

dochroniarzy i zagarnie obszary, ktrymi nikt nie rz dzi. Przez ca wojn korpusy powietrznodesantowe uzupeniano najlepszymi ludmi, ktrych selekcjonowa no t przygotowywano do suby w WDW jeszcze przed wojn. Hitler jednak mocno ksa i trzeba byo znw ata dziury desantem. Na przykad w taki sposb: ,36. DPGw bya sformo wana na bazie IX KPD zgodnie z poleceniem naczelnego dowdztwa z 31 lipca 1942 roku. [...] 5 sierpnia jedno stki zaczy zaadunek do pocigw towarowych, cho formowanie dywizji do tego czasu jeszcze nie zostao ukoczone: brakowao puku artylerii i pododdziaw 22 specjalistycznych..." . Towarzysz Stalin podejmowa decyzje w nocy. Mogo to si sta tu przed pnoc 31 lipca, lub nawet pniej, czyli ju 1 sierpnia. Zanim rozkaz dotar do dowdcy korpusu, musia od gabinetu towarzysza Stalina przej przez liczne instancje. 1 j u zaadunek. Bez puku arty lerii. Nic strasznego. Dacie rad! Korpusy powietrznodesantowe wyodrbniay ze swego skadu gwardyjskie dywizje piechoty i znw uzupenia ne byy nowymi ludmi, przygotowyway ich do desan towania, i znw alarm, biegiem, biegiem, do wagonw! Naprzd! I wszystko powtarzao si od pocztku. W 1944 roku sformowano trzy nowe gwardyjskie korpusy powietrzno desantowe: XXXVII KPDGw generaa porucznika P. Mironowa, XXXVIII KPDGw generaa porucznika A. Utwenkl, XXXIX KPDGw generaa porucznika M. Tichonowa. Byy to niezwyke korpusy, zoone nie z brygad, lecz z dywizji - po trzy gwardyjskie dywizje powietrznodesantowe w kadym korpusie. W padzierniku 1944 roku korpusy te poczono w Samodzieln Armi Powierznodesantow Gwardii. 23 Europa lada chwila bdzie wyzwolona. Towarzysz Sta lin jest przygotowany.
K. Akimow. Of Wotgi do Alp. Bojewoj puc 36. gwardlejskoj strielfcutoj Wierchniedniepiowskoj KrasnoznamtonnoJ ordlenow Smoorowa fimmmm diwtzji, Moskwa 1987, s. 45.
5

Sowietskije uJozduszno-dtesarilnyje. op. cii., s. 276. 275

WIKTOR SUWOROW

Lecz Hitler zada cios nad Balatonem. Samodzieln Armi Powietrznodesantow Gwardii trzeba byo prze mianowa na 9. Armi Gwardii, trzy jej korpusy i dzie wi dywizji przeksztaci w gwardyjskie wojska piecho ty 1 sprawi, by dokona si ostatni cud wojny. Ta ar mia gwardyjska bya w peni skompletowana, miaa dobrze przygotowan kadr oficerw, podoficerw i sze regowych. Wszyscy oni uczyli si prowadzi dziaania 25 bojowe na tyach nieprzyjaciela". I oto wniosek: najlepsi onierze Zwizku Radzieckie go, razem ponad milion ludzi, szkoleni byli do dziaa szczeglnego rodzaju - na tyach nieprzyjaciela. Za miast tego. przez cay okres wojny, niespodziewanie, bez adnego szkolenia, kazano tm wykonywa zadania, do ktrych nie byli przygotowani, nie mieli odpowiednich umiejtnoci ani uzbrojenia. NIEPOTRZEBNIE SKAZANO NA MIER MILION NAJLEPSZYCH. W Innych jednak warunkach, cilej - gdyby radziec kie wojska nagle zaatakoway niemieckie lotniska, ten wietny, doborowy, znakomicie wyszkolony milion o nierzy byby najlepszym Instrumentem wojny zaborczej, jaki kiedykolwiek stworzya ludzko.
M

-I_>ecz jak desantowa milion onierzy? Mol krytycy przytoczyli statystyk: gdy Amerykanie w 1944 roku wysadzili desant w Normandii, uyli do tego celu wprost nieprawdopodobnej liczby samolotw i szybowcw. To prawda. Ale nie bdziemy porwnywa. My mamy Inne podejcie do wojny. Gdy Amerykanie forsowali Ren. bya im do tego potrzebna niewiarygodna liczba rodkw desantowo-przeprawowycn. Natomiast wojska radzieckie forsoway Dniepr tym. co im si nawino pod rk: jak kto uton, to znaczyo, e by zym onierzem, nie nadawa si do Armii Czerwonej. Czy moemy sobie wyobrazi wojska amerykaskie, forsujce Ren wpaw.
" IbUL. s. 277. 276

OSTATNIA REPUBLIKA

w mundurach, wydtych jak baki? A tu - zaporowe oddziay NKWD, ktre seriami z karabinw maszyno wych w tyl gowy dodaway otuchy onierzom, nie po traficym pywa. My ylimy w innym wiecie. Desant powietrzny pod Wiam w 1942 roku przeprowadziy: 8., 9. i 214. BPD wchodzce w skad IV KPD oraz 211. BPD z I KPD. Przez sze nocy na tyy nieprzyjaciela zrzucono 7 tysi cy skoczkw i 1.500 zasobnikw z uzbrojeniem i amu nicj. Do desantowania takiej liczby spadochroniarzy Amerykanie potrzebowaliby mnstwa samolotw. A nam wystarczyy szedziesit cztery samoloty trans 25 portowe PS-84 i TB-3. Gdyby ZSRR zacz swoj wojn wyzwolecz w Eu ropie i Azji, nie wysaby tam od razu wszystkich spado chroniarzy. W dodatku nie zamierzano wysadza de santu tylko na III Rzesz. Przed Armi Czerwon rozpo cieray si niezmierzone tereny, od Oceanu Spokojnego po Indyjski, od Indyjskiego do Atlantyku. Hitler niszczy metropolie, trzeba wic byo zawadn bezpaskimi ko loniami. Zdobywa jedn za drug. Po kolei. Zadusi Niemcy - a potem cae nasze lotnictwo zabez pieczaoby zrzut desantu. Radzieckie bombowce DB-3I przed wojn specjalnie zmodernizowano, by zamiast bomb mogy zabiera spadochroniarzy lub ich adunek. To samo odnosi si do licznych bombowcw SB. Za radzieckie bombowce TB-1 i TB-3 budowano tak, by mona je byo wykorzysta dwojako: jako bombowce i jako samoloty transportowe. Jeden taki samolot prze wozi 32 spadochroniarzy lub 50 onierzy bez spado chronw. Przed niemieckim najazdem Stalin mia okoo tysica TB-1 i TB-3. Tysic TB - to 32-50 tysicy ludzi leccych za jednym razem. Ponadto Zwizek Radziecki mia samoloty R-5 i U-2. W specjalnie zaprojektowa nych zasobnikach mogy transportowa niewielu spado chroniarzy, ale byo tych samolotw duo. Przed wybu chem wojny Stalin otrzyma z Ameryki najlepszy na wiecie cywilny samolot transportowy Douglas DC-3.
* .Wojenno-tstoriczeskij u m a r , nr 9/1975. s. 82-83.

277

WIKTOR

SUWOROW

Niebawem w ZSRR podjto produkcj tych samolotw pod oznaczeniem PS-84, a potem Li-2. I jeszcze jedno: po zwycistwie nad Niemcami (albo - po zdobyciu regio nw roponosnych w Pioeszti) przemys radziecki mgby produkowa dziesitki tysicy szybowcw Antonowa Masowy~4 i samoloty PS-84 zamiast myliwcw Jakowlewa i szturmowcw Jljuszyna. Pewnego razu towarzysz Stalin powierzy! konstrukto rowi lotniczemu A. Jakowlewowi bojowe zadanie - stwo rzy najlepszy na wiecie samolot myliwski. Termin - trzy miesice. Jakowlew umiechn si i grzecznie wy jani nie znajcemu si na rzeczy Stalinowi, e w Ame ryce na zbudowanie takiego samolotu potrzeba dwch lat. Towarzysz Stalin okropnie si zdziwi: Czy wy jeste cie Amerykaniec?". Znakomity myliwiec Jak-3 powsta w wyznaczonym terminie. Tym, ktrzy wspominaj, ile samolotw transporto wych byo potrzeba Amerykanom, odpowiadam: A czy my jestemy Amerykance?

Zamiast zakoczenia

Czy Hitler by uczestnikiem Wielkiej Wojny Ojczynianej?


Panie Przewodniczcy!' Panie 1 Panowie Senatorowie! To wielki zaszczyt dla mnie wystpi tutaj, w twierdzy polskiej demokracji. Dzikuje, pastwu za zaproszenie. Szczeglnie jestem wdziczny za to, e zaproszono mnie. abym wystpi wanie dzi, 15 wrzenia. J u t r o wylatuj z Polski. Moim zdaniem, byy czowiek radziecki ma pra wo wita wit 17 wrzenia wszdzie, tylko nie w cen trum Warszawy. Nie potrafibym tego dnia patrze Pola kom w oczy. W roku 1939 mj kraj, w zmowie z Hitlerem, zada niespodziewany, zdradziecki cios w plecy broczcej
Wystpienie Wiktora Suworowa w Senacie Rzeczypospolitej Pol skiej na konferencji O likwidacje skutkw zmowy Hiuer-Stalin" zor ganizowanej -/. okazji 60. rocznicy zdradzieckiej napaci Zwizku Ra dzieckiego na Polsk. Warszawa. 15 wrzenia 1999 roku. 279

WIKTOR

SUWOROW

krwi Polsce. Mj kraj wystpi jako sojusznik Hitlera, jako wspuczestnik i inspirator jego krwawych zbrodni. To prawda, e pierwszy na Polsk napad Hitler. Ale stao si to moliwe tylko dlatego, e Stalin zrobi wszyst ko, co mona, a nawet wicej, aby odrodzi niemieck potg militarn. Po pierwszej wojnie wiatowej Niemcy w myl Traktatu Wersalskiego zostay rozbrojone. Trak tat by grabieczy, pody i niesprawiedliwy. Zasiewa ziarna drugiej wojny wiatowej. Popycha Niemcy do re wanu. Ale jednoczenie by na rk Zwizkowi Radziec kiemu. Traktat zabrania Niemcom posiadania i budowy czogw, bombowcw, okrtw podwodnych i wielu in nych rodzajw nowoczesnego uzbrojenia. W tej sytuacji Zwizek Radziecki mg si tylko cieszy. Po zwyciskiej wojnie Francja wybiera doktryn stricte obronn. Wznosi na rubieach co w rodzaju Muru Chiskiego, nie zamierza wychodzi poza swoje granice. Wielka Brytania ley na wyspach, jej gwn trosk jest utrzymanie kolonii. Tak wic na kontynencie europej skim nie pozostaa adna wielka armia, poza Armi Czerwon. W tych warunkach Stalin proponuje rzdowi niemiec kiemu, by w tajemnicy, naruszajc Traktat Wersalski, Zwizek Radziecki rozpocz szkolenie niemieckich czo gistw w Kazaniu, lotnikw - w Lipieeku, specjalistw od broni chemicznej - w Saratowie i Wolsku. 1 zaczyna ich szkoli. Gwny trzon armii niemieckiej, ktra w latach 1939-1940 zmiadya Europ, zosta stworzony w Zwizku Ra dzieckim. Ziarno drugiej wojny wiatowej zasiano w Wer salu, ale wzeszo ono w tajnych radzieckich cieplarniach. Poza przygotowaniem niemieckiej kadry dowdczej, w Zwizku Radzieckim stworzono doskonae warunki do rozwoju niemieckiego przemysu zbrojeniowego. Nie mieccy konstruktorzy samolotw pracowali pod Mosk w. Konstruktorzy okrtw podwodnych i czogw w Leningradzie. Rodzi si pytanie: jaki interes mia w tym Stalin? Po co byy Stalinowi potrzebne silne, agresywne Niemcy? Przeciw komu odradza Stalin niemieck potg rnilitar280

OSTATNIA REPUBLIKA

n a ? J a s n e , e nie przeciwko sobie. A wic? Odpowied: przeciw caej reszcie Europy. J e d n a k nawet i to nie wystarczao do rozptania dru giej wojny wiatowej. W Niemczech nie ma ropy nafto wej, nie ma rud elaza, nie ma wielu rodzajw surowcw strategicznych, bez ktrych nie sposb walczy, po pro stu nie sposb y. Embargo byoby dla Niemiec wyro kiem mierci. Gdyby Francja. Wielka Brytania i Zwizek Radziecki zablokoway Niemcy, to III Rzesza dugo by si nie utrzymaa. Hitler 1 jego generaowie byli tego wia domi. Stalin powinien by owiadczy jasno i wyranie: jeeli Hitler zaatakuje ktrego z ssiadw, to nie otrzy ma radzieckiej ropy 1 radzieckiego zboa. Przy takim stanowisku Zwizku Radzieckiego druga wojna wiato wa po prostu nie mogaby wybuchn. Ale Stalin doko na wrcz przeciwnego posunicia. Oznajmi Hitlerowi: wojuj, niczego si nie obawiaj, embarga nie bdzie, dam cl wszystko, czego potrzeba do prowadzenia wojny. To jest istota moskiewskiego paktu Ribbentrop-Mootow. To jest istota podziau Polski. Szataska gra Stalina na tym si jednak nie koczy. 19 sierpnia 1939 roku przeprowadzono najbardziej by skotliw i zrczn kombinacj w caej historii ludzkoci. Stalin powiadomi Hitlera o gotowoci podzielenia Pol ski. To prowadzio automatycznie do wojny europej skiej, a w konsekwencji take wiatowej. Stalin to rozu mia. Hitler nie. 1 wrzenia 1939 roku Hitler, dziaajc zgodnie z umow, rozpocz wojn przeciwko Polsce, a Stalin... do wojny nie przystpi. Innymi sowy, dwaj zbrodniarze dogadali si, e wsplnie dokonaj mordu. Jeden zada cios siekier, a drugi nie. Dlatego caa wina za rozptanie drugiej wojny wiatowej spada na hitlerowskie Niemcy. 3 wrzenia 1939, w odpowiedzi na niemieck agresj przeciw Polsce, Wielka Brytania 1 Francja wypowiedzia y wojn Niemcom. Niemcy ju w trzecim dniu walk toczyy wojn na dwa fronty, to jest znalazy si w sytu acji, w ktrej nie mogy wygra. Za plecami Europy staa Ameryka. To sprawiao, e Niemcy byy w tej wojnie skazane na porak.
281

WIKTOR

SUWOROW

Pakt o rozbiorze Polski podpisano nie w Berlinie, ale w Moskwie. Hitler przy podpisywaniu nie by obecny - Stalin by. J e d n a k nikt jako nie uzna Stalina za agresora, nikt jemu wojny nie wypowiedzia. Hitler natychmiast zwrci si do Stalina: umwilimy si. e bdziemy razem walczy przeciwko Polsce, wic przystpuj do wojny! (Czyli - niech i ciebie cay wiat uwaa za agresora!) Na to 5 wrzenia 1939 roku rzd radziecki odpowiedzia uprzejm odmow. I dopiero 17 wrzenia, kiedy wiat by ju przekonany, e agreso rem s Niemcy, i tylko Niemcy, Zwizek Radziecki zada niespodziewany cios w plecy pastwu polskiemu. Re zultat: poowa Polski dla Hitlera, poowa dla Stalina, zgodnie z ukadem. Dziki temu Hitler na wieki zapisa si na kartach historii jako sprawca wojny i agresor, a Stalin - jako przywdca neutralnego pastwa, ktry troszczy si jedynie o umocnienie wasnych granic. Wmanewrowany przez Stalina Hitler wplta si w woj n, ktr przegra jeszcze przed pierwszym wystrzaem. Stalin za poszczu na siebie swych wrogw i odskoczy, zachowujc wizerunek tego, ktry ma na wzgldzie tylko pokj i powszechne bezpieczestwo. Plan Stalina, genialny w zamyle i wykonaniu, to szczyt politycznej, militarnej i dyplomatycznej przewrot noci. Tak piknie i prosto nikt nikogo nigdy nie wywid w pole. Warzyli piwo we dwjk, a winien wszystkiemu jest tylko Hitler. Ale to jeszcze nie koniec. 19 sierpnia 1939 roku Stalin podj decyzj, e podpisze z Niemcami pakt o nieagre sji". Tego samego dnia podj te inn decyzj: o rozpo czciu tajnej mobilizacji Armii Czerwonej. Bya to nie pohamowana, lawinowa rozbudowa potgi militarnej. Rankiem 1 wrzenia 1939 roku na IV nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Najwyszej ZSRR uchwalono ustaw wprowadzajc powszechny obowizek suby wojsko wej. J u 2 wrzenia setki tysicy modych mczyzn, wrd nich take mojego ojca, powoano do wojska. Teraz tumaczy si nam, dlaczego t ustaw uchwalono wanie wrzenia 1939 roku: tego dnia bowiem rozpo cza si druga wojna wiatowa. 282

OSTATNIA REPUBLIKA

Ale dziwna rzecz: rankiem 1939 roku nikt w Polsce nie wiedzia, e wybucha druga wojna wiatowa. wit, mga, odgosy wystrzaw. Moe to wiczenia. Moe pro wokacja. A jeli nawet wojna, to posko-niemiecka. Skd kto mia wiedzie, e to druga wojna wiatowa? Nawet Hitler 1 wrzenia 1939 roku nie wiedzia, e roz pocza si druga wojna wiatowa. W tym momencie planowa jedynie zmiadenie Polski. Po dwch dniach Anglia i Francja wypowiedziay Niemcom wojn. Bya to dla Hitlera bardzo niemia, szokujca niespodzianka. Nie spodziewa si czego takiego. I od 3 wrzenia zacz a si dla niego dziwna" wojna na froncie zachodnim. Ale bynajmniej jeszcze nie wojna wiatowa. A u nas, w Radzie Najwyszej ZSRR, bladym witem wrzenia 1939 ju wiedzieli, e rozpocza si druga wojna wia towa, i dlatego zebrali si na nadzwyczajnym posiedze niu i natychmiast uchwalili odpowiedni ustaw, Z odlegych kresw ZSRR droga do Moskwy jest duga i uciliwa. Podr niekiedy trwa 10-12 dni. eby usta w mona byo przegosowa 1 wrzenia, zawiadomienie o nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Najwyszej rozesa no... 19 sierpnia. A wic 19 sierpnia 1939 roku kto w Moskwie ju wiedzia, e za par tygodni zacznie si druga wojna wiatowa i potrzebna bdzie nowa ustawa. Dziwny zbieg okolicznoci. Stalin wyciga do Hitlera przyjacielsk do: przysyaj Ribbentropa do Moskwy, podpiszemy pakt o nieagresji. I tego samego dnia wyda je rozkaz o zwoaniu deputowanych Rady Najwyszej, eby ci w chwili wybuchu drugiej wojny wiatowej ju siedzieli na Kremlu i zgodnie gosowali. Jeszcze jeden zbieg okolicznoci. Tego samego dnia, 19 sierpnia 1939 roku, w Zwizku Radzieckim rozpo czto tajne formowanie co najmniej stu nowych dywizji. Robiono to jeszcze przed oficjalnym uchwaleniem nowej ustawy, jeszcze zanim delegaci zebrali si w Moskwie. Dzie pniej rozpoczyna si masowy pobr do Armii Czerwonej. Dziki nowej ustawie zdoano, nie ogaszajc mobilizacji i nie straszc ssiadw, zwikszy liczeb no Armii Czerwonej z 1 miliona (wiosn 1939 roku) do 5.5 miliona (wiosn 1941 roku). Oprcz tego ustawa 283

WIKTOR SUWOROW

pozwalaa przeszkoli 18 milionw rezerwistw, aby w kadym momencie mona byo uzupeni armi do woln liczb onierzy. Stalin powoa do Armii Czerwonej od razu kilka rocz nikw, waciwie - wszystkich modych mczyzn. Tok jego rozumowania nie pozostawia cienia wtpliwoci: poniewa suba w wojsku trwa dwa lata. Zwizek Ra dziecki do wrzenia 1941 roku musi przystpi do wiel kiej wojny. W przeciwnym wypadku po tej dacie miliony modych ludzi trzeba bdzie rozpuci do domu, rozwi za wszystkie te armie, korpusy powietrznodesantowe i zmechanizowane, dywizje pancerne, lotnicze i inne, a wwczas praktycznie nie bdzie kogo powoa do ar mii. Utrzymywa takiej armii w czasie pokoju nie mo na. Armia niczego nie produkuje, zuywa natomiast wszystko, co wytwarza kraj. Przyznaje to rwnie Mini sterstwo Obrony obecnej Rosji na amach swego oficjal nego organu: Na utrzymywanie armii, pozostajcej w gotowoci bojowej, w innych celach ni wojna nie mo e sobie pozwoli adne pastwo: gospodarka nie wy trzymuje przecienia, a w zmobilizowanej armii z po wodu bezczynnoci zaczyna si rozkad". 2 Decyzja o przystpieniu do wielkiej wojny zapada na Kremlu w sierpniu 1939 roku. Ustalono termin: naj pniej lato 1941 roku. Podzia Polski, tak jak rozumia go Stalin, by tylko prologiem do wielkiej wojny - i po trzaskiem dla Hitlera. Hitler chcia dosta poow Polski, a tymczasem wpl ta si w wojn z caym wiatem. Opowiadano nam i nadal si opowiada, e od 1 wrze nia 1939 roku wojna dla wszystkich jej uczestnikw miaa charakter imperialistyczny. Otwrzmy zszywk gazety Prawda" z jesieni 1939 roku: imperialici gryz si jak psy", pornograficzne widowisko, trupie miet nisko Europy, gdzie szakale szarpi si wzajem". W swoich ksikach przytaczaem wiele takich cytatw. To wanie wtedy uksztatowa si stosunek do drugiej wojny wiatowej i nigdy si pniej nie zmieni. Wino2

Wojenno-istoriczeskij urnai", nr 3/1999, s. 10.

284

OSTATNIA REPUBLIKA

walcami wojny byli nie tylko imperialici Niemiec, ale i caego wiata". Wydrukowano to w dzienniku Krasna la zwiezda", oficjalnym organie Ministerstwa Obrony ZSRR, 24 wrzenia 1985 roku, w kulminacyjnym mo mencie Gorbaczowowskiej gasnosii i pierestrpjkt Na trupim mietnisku Europy szakale szarpay si nawzajem do 22 czerwca 1941 roku, Ale po tym dniu wszystko si zmienio. Niemcy zdradziecko, bez wypo wiedzenia wojny" napady na Zwizek Radziecki. Od tego momentu zacza si Wielka Wojna Ojczyniana. 22 czerwca 1941 roku uwaa si za dat przystpienia Zwizku Radzieckiego do drugiej wojny wiatowej. I m wi si nam, e od tego momentu charakter wojny uleg zmianie: nadal bya wojn imperialistyczn i zaborcz w odniesieniu do wszystkich krajw wiata, ale spra wiedliw i wyzwolecz dla Zwizku Radzieckiego. Oto dlaczego nadal piszemy nazw drugiej wojny wiatowej - wbrew zasadom rosyjskiej ortografii - may mi literami, a nasz Wielk Ojczynian - wielkimi: sza nowa naley tylko nasze ofiary, tylko my prowadzili my wojn sprawiedliw. Nikt inny na szacunek nie zasuguje. Zwrmy uwag na kuriozalny brak logiki: ideolodzy komunistyczni mwi, e Wielka Ojczyniana bya czci drugiej wojny wiatowej. Ale jednoczenie ka drug wiatow pisa ma liter, a jej cz skadow - wielk Uczono mnie od dziecistwa, e mam uczestnikw Wielkiej Ojczynianej kocha, szanowa, okazywa im cze. I kiedy - miaem osiem lat - zadaem nauczy cielce pytanie: a czy Hitler by uczestnikiem Wielkiej Ojczynianej, czy nie? Nauczycielka chwycia mnie za prawe ucho, wykrcia je, jak si obraca klucz w zamku, i powloka mnie do dyrektora. Natychmiast do gabinetu zleciao si z dzie sicioro nauczycieli. Wybuch straszliwy skandal. Sku liem si, zwinem w kbuszek, a oni wrzeszcz. I nag le dostrzegem w obozie wroga zbawienne dla mnie sprzecznoci. Wrzeszcz nie na mnie, ale kc si mi dzy sob, i to coraz bardziej zaarcie. Kiedy sytuacja w gabinecie dyrektora wyranie dojrzaa do rkoczynw, 285

WIKTOR

SUWOROW

wylizgnem si cichutko i nikt mnie ju pniej tam nie zawoai. Wwczas niczego nie rozumiaem: o co si sprzeczaj? Zrozumienie przyszo po wielu latach. Moje pytanie wzburzyo wszystkich nauczycieli. Ale jedni wciekli si dlatego, e omieliem si przypuci, i Hitler by uczestnikiem Wielkiej Ojczynianej, inni za wciekli si dlatego, e omieliem si przypuci, i nie bra udziau w Wielkiej Ojczynianej. I poarli si. Nie wiem, jak si zakoczyy te uczone dysputy. Pniej jeden z nauczycieli powiedzia mi, e tego pytania nie wol no zadawa. A wtedy nasuno ml si inne: dlaczego? Teraz j u wiem. Dlatego, e kada odpowied prowa dzi w lep uliczk. Przypumy, e Hitler i wszyscy hitlerowcy nie byli uczestnikami Wielkiej Wojny Ojczynianej. Wwczas oka e si, co nastpuje: Armia Czerwona walczy, na przykad, pod Stalingradem, ale hitlerowcw pod Stalingradem nie ma, jako e nie uczestnicz w tej wojnie. Wynika z tego, e walczylimy, sarni, bez przeciwnika. Albo moe my walczylimy na jednej wojnie, a hitlerowcy na innej? Teraz zamy, e Hitler i hitlerowcy byli uczestnika mi Wielkiej Ojczynianej, To jeszcze gorzej. Wyobramy sobie obwieszczenie: Wczoraj w Berlinie popeni samobjstwo najwikszy zoczyca wszystkich czasw i narodw, potwr w ludzkim ciele, uczestnik Wielkiej Wojny Ojczynianej, Adolf Hitler, Albo: W Norymberdze powieszono jednego z gw nych uczestnikw Wielkiej Wojny Ojczynianej, Joachi ma von Ribbentropa". Tragedi mojego ycia jest to, e strasznie lubi zada wa pytania, ktrych zadawa nie wolno. J u samo pytanie o uczestnikw Wielkiej Ojczynianej pociga za sob mnstwo kolejnych pyta. Czy Stany Zjednoczone Ameryki s uczestnikami Wielkiej Ojczynianej, czy nie? Amerykanie bombarduj Drezno - to druga wojna wiatowa. Nastpnie zrujnowane miasto zajmuj ra dzieccy onierze-wyzwoliciele. I to jest Wielka Ojczy niana. atwo byo zdoby Drezno - byy w nim same
286

OSTATNIA REPUBLIKA

ruiny- A wic, jak mamy ocenia: czy Amerykanie nam pomogli, czy nie pomogli? Albo z innej strony: onierze radzieccy ciskaj o nierzy amerykaskich w Torgau nad ab. Razem Niemcw bili. razem za zwycistwo wdk pili. Tyle e my walczylimy w Wielkiej Ojczynianej, a oni w niej nie brali udziau. Albo taki obraz: z potawskego wza lotnisk startuj amerykaskie bombowce strategiczne B-17 i lec bom bardowa Niemcy. Ich start osaniaj radzieckie myliwce i towarzysz im do granic swojego zasigu. W tym samym czasie z Anglii startuje druga fala amerykaskich bom bowcw. Po zrzuceniu bomb na niemieckie miasta i zaka dy przemysowe bombowce te lduj na lotniskach w Potawie. Czekaj tam radzieckie myliwce i osaniaj ldo wanie Amerykanw. Jak to zakwalifikowa? Ot, nasze myliwce walcz w Wielkiej Ojczynianej, a amerykaskie bombowce przyleciay z innej wojny. A moe inaczej: wczoraj byy w Anglii, na drugiej wojnie wiatowej, dzi przyleciay na Wielk Ojczynian, a jutro znw odlec na drug wiatow. Jeeli jednak uznamy Ameryk za uczestnika Wielkiej Ojczynianej, to wpiszmy tutaj i Angli. I wszystkich so jusznikw Ameryki. I przeciwnikw. Okae si wtedy, e wojna midzy Ameryk i Japoni na Pacyfiku to rw nie Wielka Ojczyniana- A moe ci amerykascy lotni cy, ktrzy walcz przeciw Niemcom 1 Wochom, s z Wielkiej Ojczynianej, ci za, ktrzy walcz przeciw Japonii - nie s? A czy uczestnikami Wielkiej Ojczynianej byy Litwa, otwa i Estonia? Wszystkich, ktrzy w tych krajach wy stpowali w obronie wasnej ojczyzny. Armia Czerwona 1 NKWD bezlitonie mordoway. Pniej za na p wie ku kraje te znalazy si pod radzieck okupacj. Gdyby Zwizek Radziecki nie zgni, pozostawayby w niewoli po wieczne czasy. J a k narody tych krajw miay rozumie termin Wielka Ojczyniana, skoro w rezultacie teje utraciy swoj ojczyzn? A Bugaria? Czy bya uczestnikiem Wielkiej Ojczy nianej? Jeeli nie. to dlaczego tam wlelimy? Przecie 287

WIKTOR

SUWOROW

nie wyrzdzia n a m krzywdy. Dlaczego narzucilimy w Bugarii i w caej okupowanej Europie swoje ohydne porzdki? Czy to te bya forma wyzwalania? Wemy Ukrain. Tam wojna przybraa potworne roz miary. Zgino mnstwo ludzi, rwnie takich, ktrzy w niczym nie zawinili. Ale nard ukraiski, ktry tak kocha piewa, jako nie uoy adnej pieni o tak zwa nej Wielkiej Ojczynianej. O jakiej ojczynie mieli pie wa? O tej, ktra w urodzajnych latach trzydziestych sztucznie wywoaa gd i unicestwia w czasie pokoju wicej ludzi, ni ich polego we wszystkich krajach wia ta podczas caej pierwszej wojny wiatowej? Albo o tej, ktra pod przewodem ukowa i Berii zamierzaa wywie wszystkich Ukraicw na Syberi? A Polska? Czy bya uczestnikiem Wielkiej Ojczy nianej? Z jednej strony, polskie dywizje, korpusy i ar mie wraz z radzieckimi dywizjami, korpusami i armiami szturmoway Berlin wedug jednego planu, w jednym szyku bojowym, rami w rami. Czy mogo by tak, e Rosjanie szturmuj Berlin w jednej wojnie, a Polacy w jednym z nimi w szyku szturmuj ten sam Berlin, ale w innej wojnie? Z drugiej strony, 17 wrzenia 1939 roku Armia Czerwona zadaa cios w plecy krwawicej Polsce. J a k to rozumie? Czy wwczas zacza si dla Polski Wielka Wojna Ojczy niana, czy by to na razie wyzwl icielski marsz Armii Czerwonej? Armia Czerwona wzia do niewoli setki ty sicy polskich onierzy i 15 tysicy oficerw. Oficerw wybito do nogi, a onierze wyldowali w radzieckich obozach koncentracyjnych. J a k to nazwa? Wielka Oj czyniana, czy niezbyt wielka? Nikt nie potrafi okreli nie tylko uczestnikw Wielkiej Ojczynianej, ale i jej ram czasowych. 14 czerwca 1941 roku w Prawdzie" opublikowano komunikat TASS o tym, e Zwizek Radziecki nie za mierza napada na Niemcy, a kolosalne przemieszcze nia wojsk radzieckich w kierunku niemieckich granic, to tylko przygotowania do wicze. Tene 14 czerwca 1941 roku, to dzie aoby narodowej na ziemiach Litwy, otwy, Estonii, Zachodniej Biaorusi, 288

OSTATNIA REPUBLIKA

Zachodniej Ukrainy, Modawii. Tego dnia, wedug staran nie opracowanego i przygotowanego planu, setki tysicy mieszkacw rejonw, w ktrych wyadowyway si ra dzieckie dywizje, korpusy i armie, przemoc wtoczono do bydlcych wagonw i wysano tam, skd wielu ju nigdy nie wrcio. I oto pytanie: czy ci ludzie - to ofiary Wielkiej Ojczy nianej? Jeli tak, to znaczy, e Wielka Ojczyniana zacza si nie 22 czerwca, ale wczeniej. A jeeli wysiedlenie u dzi, obywateli Zwizku Radzieckiego z rejonw nadgra nicznych nie miao nic wsplnego z Wielk Ojczynian, to wyglda to jeszcze gorzej. Okazuje si, e w czasie po koju, nie spodziewajc si napaci wroga, nasza ukocha na ojczyzna tak po prostu, w ramach wicze, zaadowaa setki tysicy swoich obywateli do bydlcych wagonw, skazujc ich na pewn mier na Syberii i Dalekiej Pno cy. To dopiero ojczyzna! Wielkiej Wojny Ojczynianej nigdy nie byo. Ta nazwa nie ma sensu. Jedno z dwojga: albo naley uzna, e Zwizek Radziecki walczy w niej sam, bez przeciwni kw i sojusznikw, albo trzeba wszystkich uczestnikw wojny, poczynajc od Hitlera, uwaa za uczestnikw tak zwanej Wielkiej Ojczynianej. I jedno, i drugie przeczy elementarnej logice. Dlaczego wic czerwona propaganda wymylia tak dziwn na zw? Dlaczego mwimy o Wielkiej Ojczynianej, skoro bez rkoczynw nie sposb ustali, kto by jej uczestni kiem, a kto nie? Skoro nie mona okreli, kiedy si zacza i kiedy si zakoczy? Oto, dlaczego. Zwizek Radziecki by uczestnikiem drugiej wojny wiatowej ju od pierwszego dnia. A nawet wczeniej: od momentu podpisania moskiewskiego paktu o podziale Polski. Ale staramy si o tym zapomnie. P Polski da Hitlera. Krzyczymy: to agresja, to druga wojna wiatowa! P Polski da Stalina. O tym mwimy z rozbrajajc szczeroci: to nie jest druga wojna wiatowa. To wyzwoicielski marsz Armii Czerwonej.
289

WIKTOR

SUWOROW

Hitler w Norwegii. To druga wojna wiatowa. Stalin w Finlandii. To zapewnienie bezpieczestwa miastu Lenina. Hitler w Holandii, we Francji. To druga wojna wia towa Stalin w Estonii, na otwie 1 Litwie. To nie wojna. To przywrcenie wadzy radzieckiej. Wielka Wojna Ojczyniana zostaa wymylona przez ideologw po to, by zachowa w historii narodu nasze ofiary, nasze cierpienia, ale cakowicie u s u n ze wia domoci ludzi wszystko, co t tragedi poprzedzio. Mi dzy wrzeniem 1939 roku a czerwcem 1941 w zmowie z Hitlerem Armia Czerwona-wyzwolicieika - dokonaa agresji przeciw szeciu krajom europejskim i zagarna terytoria zamieszkiwane przez 23 miliony ludnoci. Armia Czerwona popeniaa zbrodnie na cudzej ziemi, ale my tego nie uwaamy za wojn. To si nie liczy. Ale kiedy napadnito na nas, od tej chwili zaczyna si odli czanie naszego udziau w wojnie. Tak zwana Wielka Ojczyniana zostaa wymylona po to. eby sztucznie wydzieli drug, cakowicie dla nas nieoczekiwan obronn faz wojny, z jej wsplnej historii. Wymylono to po to, by brud, krew i plwocin radziecko-nazistowskich marszw przez Europ i wsplnych parad wojskowych u s u n poza kadr. Wymylono to po to, eby pozostawi w kadrze nasz szlachetno, nasze cierpienia, nasze ofiary, ale wyrzu ci ze hab i podo zmowy z Hitlerem i wsplne zniszczenie Europy. Zwizek Radziecki przystpi do drugiej wojny wiato wej jako agresor i okupant, i zakoczy j jako agresor i okupant. Zapdziwszy p Europy za druty kolczaste, komunici bez enady nazwali to obozem postpu. Woj n prowadzili nie w celu uwolnienia narodw Europy od brunatnej zarazy, ale w celu zniewolenia tych narodw. Alternatywa bya nastpujca: Europa - to jeden obz koncentracyjny pod czerwonym sztandarem Hitlera, al bo Europa - to jeden obz koncentracyjny pod czerwo nym sztandarem Stalina. 290

OSTATNIA REPUBLIKA

Wielk Ojczynian wymylono po to, eby raz na zawsze, po wieki wiekw usprawiedliwi okupacj Euro py. Po to, eby ukry cel wojny: Zwizek Radziecki rwa! si do panowania nad wiatem. Owo panowanie chciano sobie zapewni cudzymi rkami. Hitler mia zmiady Europ, a Stalin nieoczekiwanym uderzeniem wyzwoli j spod wadzy Hitlera. Po to szkolono niemieckich czogistw i lotnikw w Zwizku Radzieckim. Po to Stalin doprowadzi Hitlera do wadzy. Po to Stalin dzieli Polsk. Po to zaopatrywa niemieckie czogi i samoloty w pali wo, kiedy te miadyy Francj, Belgi, Holandi, Grecj, Jugosawi. Stalin zaopatrywa Hitlera... i ostrzy topr, aby znienacka ugodzi Hitlera w plecy. Hitler zburzy plan Stalina. I wszystko runo. Wielk Ojczynian wymylono po to, eby ukry t klsk. Niektrzy nawet nie zauwayli, e Zwizek Radziecki przegra drug wojn wiatow. Nie by przystosowany do ycia w pokoju. J a k zoliwy nowotwr, mg tylko rozprzestrzenia si na ca planet 1 zniszczy normal ne ycie, albo sromotnie obumrze. Stalin nie zdoa zagarn wiata i to oznaczao koniec Zwizku Radziec kiego. y w pokoju z normalnymi krajami Zwizek Ra dziecki nie potrafi. Dlatego stale szykowa si do nowej ofensywy, do trzeciej wojny wiatowej. Rzuci na jej przygotowanie wszystkie siy - i pad pod ciarem was nych wydatkw na zbrojenia. Ale od tamtych czasw wszystko si zmienio. Prawda? Zmienio si, owszem. Ale nie na lepsze. Rosja nie zapamitaa lekcji historii. Lekcje nie wyszy jej na korzy. Oto przykad. Konwencja haska z 1907 zabrania zagarnia w charakterze reparacji bogactwa kulturalne. Stalin podpisa t konwencj w roku 1942... 1 obrabowa Europ. Wiedzia jednak, e popenia prze stpstwo, tote skarby, zrabowane przez jego marsza kw uznano za bezpowrotnie utracone w czasie dziaa wojennych.
291

WIKTOR SUWOROW

Ostatnio Duma Pastwowa i Trybuna! Konstytucyjny Rosji oznajmiy, e zagrabione bogactwa, poczynajc od zota Troi, s wasnoci Rosji. Ogoszono, e pastwa-agresorzy, ktre rozptay drug wojn wiatow (pisan, jak przyjto u komuni stw, ma liter), nie mog roci sobie praw do zwro tu dbr kultury. Wrd krajw-agresorw, ktre rozp tay drug wojn wiatow, wymieniono midzy innymi Bugari i Finlandi. A niewinn ofiar agresji by i po zostaje miujcy pokj, niewinny, neutralny Zwizek Radziecki. Nie chc wyciga adnych wnioskw. Nie chc na rzuca swoich pogldw. Zadaj tylko pytanie: JAK MONA WZMOCNI KULTURALNY POTENCJA ROSJI ZA POMOC ZOTA TROI, UKRADZIONEGO W CZASIE WOJNY, KTR SAMI ROZPTALIMY? Warszcttfa. 15 wrzenia 1999

KONIEC

2&cznik nr 1
Tekst przemwienia Jzefa Stalina na posiedzeniu Biura Poli tycznego KC WKP(bJ 19 sierpnia 1939 roku Kwestia pokoju albo wojny wchodzi w krytyczn dla nas faz. Jeeli zawrzemy ukad o wzajemnej pomocy z Francj i Wielk Brytani, Niemcy zrezygnuj z Polski i zaczn szuka modus vlvendt z pastwa mi zachodnimi. Wojnie si zapobiegnie, ale w przyszoci wydarzenia mog przyj obrt niebezpieczny dla ZSRR. Jeeli przyjmiemy propo zycj Niemiec i zawrzemy z nimi paki o nieagresji. Niemcy, oczywicie, napadn na Polsk, a wtedy przystpienie do tej wojny Francji i Anglii bdzie nieuniknione. Europ Zachodni ogarn powane niepokoje 1 zamieszki. W tych warunkach bdziemy mieli due szanse pozosta nia na uboczu konfliktu i przystpienia do wojny w dogodnym dla nas momencie. Dowiadczenie ostatnich dwudziestu lat wskazuje, e w okresie pokoju niemoliwy jest w Europie ruch komunistyczny na tyle silny. by partia bolszewicka moga zagarn wadz. Dyktatura tej partii jest moliwa jedynie jako rezultat wielkiej wojny. Dokonamy wasnego wyboru; jest to jasne. Powinnimy przyj propozycj Niemiec i uprzejmie odesa do domu misj francusk, Pierwsz korzyci, jak odniesiemy, bdzie zniszczenie Polski a po przedpola Warszawy, wcznie z ukraisk Galicj. Niemcy pozostawiaj nam cakowit swobod dziaania w krajach batyckich i nie sprzeciwiaj si powrotowi w granice Zwizku Ra dzieckiego Besarabii. Gotowe s odstpi nam jako stref wpyww Rumuni, Bugari i Wgry. Otwarty pozostaje problem Jugosawii... Jednoczenie jednak powinnimy przewidzie nastpstwa, wynikajce zarwno z ewentualnej klski Niemiec, jak i z ich ewentualnego zwy cistwa. W wypadku klski nieuchronnie nastpi sowietyzacja Nie miec i zostanie utworzony rzd komunistyczny. Nie wolno nam zapo mina, e zsowietyzowane Niemcy znajd si w wielkim niebezpie czestwie, jeit owa sowietyzacja bdzie nastpstwem klski Niemiec w krtkotrwaej wojnie. Anglia i Francja bd jeszcze wystarczajco silne, by opanowa Berlin i unicestwi zsowietyzowane Niemcy. A my nie bdziemy w sianie przyj z pomoc naszym bolszewickim towa rzyszom w Niemczech. Tak wic, nasze zadanie polega na tym, by Niemcy byy w stanie prowadzi wojn jak najduej, po to. by Anglia i Francja, zmczone i wyniszczone, nie mogy pokona zsowletyzowanych Niemiec. ZSRR. zachowujc stanowisko neutralne i oczekujc na sprzyjajcy mo ment, bdzie udziela pomocy obecnym Niemcom, zaopatrujc je w surowce i produkty. Rozumie si jednak samo przez si, e nasza pomoc nie powinna przekracza okrelonych rozmiarw, mogaby to bowiem zachwia nasz ekonomik i osabi potg naszej armii. Jednoczenie musimy prowadzi aktywn propagand komunisty czn, zwaszcza w bloku angielsko-francuskim, a przede wszystkim 295

WIKTOR SUWOROW we Francji. Powinnimy by przygotowani na to, e w tym kraju w okresie wojny partia bdzie zmuszona odstpi od dziaalnoci le galnej i zej do podziemia. Wiemy, e ta robota bdzie wymaga wielu ofiar, ale nasi francuscy towarzysze nie bd si waha, ich zadaniem powinna by przede wszystkim demoralizacja i rozkad armii oraz poiicji. Jeli le wstpne zadania zostan wykonane naleycie, bezpie czestwo radzieckich Niemiec bdzie zapewnione, a to z kolei uatwi sowetyzacj Francji. Aby te piany mogy zosta zrealizowane, konieczne jest. by wol na uwala jak najduej, i wanie na fo powinny by skierowane wszystkie sity. ktrymi dysponujemy w Europie Zachodniej i na Ba kanach. Rozpatrzmy teraz drug ewentualno, to jest zwycistwo Niemiec. Niektrzy s zdania, e taka moliwo stanowi dla nas powane zagroenie. Jest w tej opinii jaka czstka prawdy, ale byoby bdem sdzi, e owo zagroenie bdzie tak bliskie i tak wielkie, jak niektrzy je sobie wyobraaj. Jeeli Niemcy odnios zwycistwo, wyjd z wojny zby wyniszczone, by rozpocz konflikt zbrojny z ZSRR. w kadym razie w cigu najbliszych dziesiciu lat. Gwn trosk Niemiec bdzie pilna obserwacja pokonanych Anglii i Francji, aby zapobiec ich odrodzeniu. Z drugiej strony, zwyciskie Niemcy wejd w posiadanie olbrzymich terytoriw f przez wiele dzie sicioleci bd zajte Jch eksploatacj" i zaprowadzaniem tam nie mieckich porzdkw. Jest rzecz oczywist, e Niemcy bd zbyt za jte gdzie indziej, aby si zwrci przeciwko nam. Jeszcze jedno bdzie dziaa na rzecz naszego bezpieczestwa. W pokonanej Francji Komunistyczna Partia Francji zawsze bdzie bardzo silna. Rewolucja komunistyczna nadejdzie nieuchronnie, a my bdziemy mogli wykorzysta t okoliczno, by przyj z pomoc Francji i uczyni j naszym sojusznikiem. Pniej wszystkie narody, ktre trafi pod -piecz" zwyciskich Niemiec, rwnie stan si na szymi sojusznikami. Otworz si przed nami rozlege perspektywy szerzenia Rewolucji wiatowej. Towarzysze! W interesie ZSRR - Ojczyzny Mas Pracujcych, jest, by wojna wybucha pomidzy Rzesz i kapitalistycznym blokiem angielsko-francuskim. Naley zrobi wszystko, eby ta wojna cigna si jak najduej, po to. by obie strony nawzajem si wyniszczyy. Wanie dlatego powinnimy si zgodzi "a zawarcie zaproponowanego przez Niemcy paktu, i pracowa nad tym. by ta wojna, gdy ju zostanie wypowiedziana, trwaa jak tylko mona najduej. Trzeba bdzie wzmc dziaalno propagandow w krajach walczcych, po to. by my byli gotowi w momencie, gdy wojna si skoczy... Tekst odnaleziony przez T. Buszujeiv w zasobach tajnych zbiorw zdobycznych byego Archtwum Zlrioruy Specjalnych ZSRR - Rosyjskie Centrum Gromadzenia Dokumentacji t Bada Historii Najnowszej IRCChJDM): zesp 7, rejestr 1, teka 1223. 296

Zacznik nr 2
Trzecia wypowied Jzefa Stalina na przyjciu 5 maja 1941 roku odbyo si na Kremlu tradycyjne spotkanie z absolwentami wyszych uczelni wojskowych. Podczas przyjcia przemawia Jzef Stalin. Potem jeszcze trzykrotnie zabiera! glos. Trzecia i tych wypowiedzi jest najbardziej interesujca. Zarwno przemwienie Stalina. Jak i tre trzech jego wystpie w cigu 6 lai pozostaway utajnione. przemawia genera major wojsk pancernych. Wznosi toast za poko jow stalnoiosk polityk zagraniczn. Towarzysz Stalin: - Pozwlcie mi na poprawka. Pokojowa polityka zapewniaa nasze mu krajowi pokj. Pokojowa polityka, to pikna sprawa. Do pewnego czasu realizowalimy lini obrony - mianowicie d czasu, zanim nie przezbroilimy naszej armii, nie wyposaylimy jej w nowoczesne rodki walki. Natomiast teraz, gdy dokonalimy rekonstrukcji naszej armii, na sycilimy ( rodkami technicznymi niezbdnymi do prowadzenia wspczesnej wojny, gdy nabralimy siy - teraz czas przej od obro ny do natarcia. Realizujc obron naszego kraju, mamy obowizek dziaania w spo sb ofensywny Obowizek przejcia od obrony do polityki wojennych dziaa ofensywnych. Musimy w duchu ofensywnoei przebudowa na sze wychowanie, nasz propagand, agitacj, nasz pras. Armia Czerwona jest armi nowoczesn, a armia nowoczesna - to armia ofensywy. {burzliwe oklaski)

Dokument znajduje si w zasobach Rosiskiego Centrum Gromadz rtta Dokumentacji i Bada Historii Najnowszej (RCChIDNI): zesp 558. rejestr I, u-ka 3SO&, karta 12, 297

Zacznik nr 3
Wsplna notatka Ludowego Komisarza Obrony ZSRR oraz Szefa Sztabu Generalnego Armii Czerwonej dla KC WKP(b) - osobicie dla Stalina i Mootowa - o zaoeniach strategicznego rozwinicia Si Zbrojnych Zwizku Radzieckiego na zachodzie i na wschodzie kraju w latach 1940 i 1941. Nr J03202/ow 18 wrzenia 1940 roku Tajne specjalnego znaczenia Do rk wasnych Sporzdzono w jednym egzemplarzu

Przedstawiam do rozpatrzenia i Waszej akceptacji propozycje zao e strategicznego przegrupowania SU Zbrojnych Zwizku Radziec kiego na zachodzie i na wschodzie kraju w latach 1940 i ! 941. NASI PRAWDOPODOBNI PRZECIWNICY Sytuacja polityczna, powstaa w Europie, czyni prawdopodobnym konflikt zbrojny na naszych granicach zachodnich. Spodziewany konflikt zbrojny moe si ograniczy do naszego po granicza zachodniego, nie da si jednak wykluczy prawdopodobie stwa wszczcia dziaa zbrojnych przez Japoni, skierowanych prze ciw naszym granicom dalekowschodnim. Na naszych granicach zachodnich najbardziej prawdopodobnym przeciwnikiem bd Niemcy, co si tyczy Woch, to udzia ich w wojnie jest moliwy, a cilej, moliwa jest ich akcja na Bakanach, stanowi ca dla nas zagroenie porednie. Konflikt zbrojny ZSRR z Niemcami moe wcign w dziaania zbrojne przeciwko nam zarwno Wgry, jajk i powodowane chci re wanu - Finlandi i Rumuni. Przy spodziewanej neutralnoci Iranu oraz Afganistanu prawdopo dobne jest - inspirowane przez Niemcy - otwarte wystpienie zbrojne Turcji przeciw ZSRR. Tak wic Zwizek Radziecki musi by przygotowany do walki na dwch frantach: na zachodzie z Niemcami, wspieranym przez Wochy. Wgry'. Rumuni i Finlandi, a na wschodzie - z Japoni jako przeciwnikiem jaw nym. albo te przeciwnikiem, ktry ustawi si na pozycjach zbrojnej neutralnoci, w kadej chwiii bdc gotowym przej do walki czynnej. SIY ZBROJNE PRAWDOPODOBNYCH PRZECIWNIKW Gwnym i najsilniejszym przeciwnikiem s Niemcy. Obecnie Niemcy maj rozwinite 205-226 dywizji piechoty (w tym do 8 zmotoryzowanych) i 15-17 dywizji pancernych, w sumie - do 243 dywizji. 20.000 dzia polowych wszystkich kalibrw, 10.000 czogw i od 14.200 do 15.000 samolotw, w tym 4.500-5.000 bombowcw. 3.500-4.000 samolotw myliwskich. 400-600 rozpoznawczych. 3.000 transportowych i 2.800-3.300 szkolnych i treningowych. 298

OSTATNIA REPUBLIKA Z powyszej liczby dywizji okoo 85 dywizji piechoty i 9 dywizji naneernych jest rozlokowanych na wschodzie 1 poudniowym wscho dzie. Obecna sytuacja wojenna w Europie Zachodniej umoliwia Niem com zaangaowanie wikszoci swych si zbrojnych przeciwko naszym granicom. Mona zaoy, e wobec niedo ko liczonej wojny z Angli, w krajach i na terenach okupowanych Niemcy pozostawi do 50 dywizji, a u sie bie na wasnym terytoum do 20 dywizji. Tak wic. z wymienionych wyej 243 dywizji przeciwko naszym granicom x;dzie skierowanych do 173. a w tym do 140 dywizji pie choty, 15-17 pancernych. 8 zmotoryzowanych. 5 lekkich i 3 powletrznodesanutwe oraz do 1.200 samolotw. Finlandia (est zdolna wystawi przeciw Zwizkowi Radzieckiemu 15 18 dywizji piechoty. Rumunia; w obecnej chwili ma do 45 dywizji piechoty i okoo 1.100 samolotw; naley liczy si z tym. e przeciwko Zwizkowi Radziec kiemu wykorzysta co najmniej 30 dywizji piechoty. 3 dywizje kawalerii ( okoo 1 -100 samolotw. Wikary: przeciwko Zwizkowi Radzieckiemu zdoaj wystawi do 15 dywizji piechoty, 2 dywizje pancerne i 2 brygady kawalerii. Ogem, uwzgldniajc moliwoci wymienionych wyej naszych prawdopodobnych przeciwnikw na zachodzie, mog oni wystawi przeciwko Zwizkowi Radzieckiemu: dywizje piechoty 173 15 30 15 233 czogi 10.000 250 300 10.550 samoloty 13.000 400 1.100 600 15.100

Niemcy Finlandia Rumunia Wgry Razem

UWAGA: Jak podkrelono wczeniej - Wochy i Turcja nie s trak towane jako bezporedni przeciwnicy i nie s ujte w powyszym ze stawieniu. Na wschodzie: Japonia, obecnie zaangaowana w wojn z Chinami, ma w skadzie swej armii 49 dywizji piechoty, okoo 56.000 dzia polowych, do 1.570 czogw i tankietek oraz 3.420 samolotw lotnic twa wojsk ldowych i marynarki wojennej. W wypadku wojny z nami Japonia moe w najbliszych latach zwikszy sw armi do 63 dywizji piechoty. Do dziaa przeciwko ZSRR dowdztwo japoskie moe wystawi do 50 dywizji, a z nich w okresie pierwszych 25-30 dni moe skoncen trowa u granic ZSRR do 30 dywizji piechoty, .200 czogw i tankie tek, 850 cikich dzia i 3.000 samolotw (1.500 lotnictwa wojsk ldowyeh t 1.500 marynarki wojennej). Armia Mandurii nie jest brana Pod uwag, poniewa ma znaczenie drugorzdne.
299

WIKTOR SUWOROW Tak wic, w wypadku wojny na dwa fronty Zwizek Radziecki musi si Uczy ze skoncentrowaniem u swych granic - okoo 280-290 dywi zji piechoty, 11.750 czogw. 30.000 dzia polowych redniego i due go kalibru. 18.000 samolotw. OGLNE ZAOENIA NASZEGO ROZWINICIA STRATEGICZNEGO W chwili obecnej, w zwizku z koniecznoci strategicznego prze grupowania Si Zbrojnych Zwizku Radzieckiego na dwa fronty, jest konieczne, by Jako podstawowy rozpatrywa zachodni teatr dziaa wojennych. Na nim powinny by zerodkowane nasze gwne siy. Na wschd, liczc si z moliwym wystpieniem przeciwko nam znacznych si! japoskich, trzeba koniecznie skierowa tyle si. by cakowicie zapewni tam stabilno sytuacji. Pozostae nasze granice powinny by osaniane minimalnymi sia mi, a mianowicie: a) obron wybrzea pnocnego zapewni; 88. DP. jednostkt rezer wy i wojska ochrony pogranicza; b) obron wybrzea Morza Czarnego od Odessy do Kerczu - prcz Floty Czarnomorskiej zapewni: 156. DP. jednoslki rezerwy, obrona nadbrzena i wojska ochrony pogranicza: c} obron wybrzea Morza Czarnego od Kerczu do Suchumi zapew niaj 28. Dywizja Strzelcw Grskich i wojska ochrony pogranicza: d) Zakaukazie jest bronione przez 5 dywizji piechoty - w tym 4 gr skie. 2 dywizje kawalerii oraz 2 brygady pancerne; e) granice w Azji rodkowej s bronione przez 2 dywizje strzelcw grskich, 4 dywizje kawalerii oraz wojska ochrony pogranicza. Razem na granicach pnocnych i poudniowych z wojsk ldowych pozostawia si: - 11 dywizji piechoty, w tym 7 grskich; - 6 dywizji kawalerii i 2 brygady pancerne. Dla dziaali na wschodzie przeciwko Japonii konieczne jest wydzielenie: - 28 dywizji piechoty, w tym 4 zmotoryzowanych: - 2 dywizji pancernych; - 4 dywizji kawalerii; 3 samodzielnych brygad piechoty; - 3 brygad powie trznodesant owych; - 8 brygad pancernych, a w sumie 5.741 czogw 1 tankietek: - 44 pukw lotnictwa, a w ich skadzie 2.655 samolotw, ponad to 692 samoloty lotnictwa Floty Pacyfiku, razem 3.347 samolotw. Ogem pozostawia si na pnocnych, poudniowych i wschodnich granicach ZSRR: - 39 dywizji piechoty; - 2 dywizje pancerne: - 10 dywizji kawalerii; - 3 samodzielne brygady piechoty; - 3 brygady powietrznodesantowe; - 69 pukw lotnictwa. 300

OSTATNIA REPUBLIKA 0o dziaa operacyjnych na zachodzie wyznacza si: - 143 dywizje piechoty, w tym 6 narodowych - nadbatyckich; ? dywizji zmotoryzowanych; 16 dywizji pancernych; - 10 dywizji kawalerii; 5 brygad pancernych; - 159 pukw lotnictwa, ktre na dzie 15 wrzenia maj cznie 6.422 samoloty. ZAOENIA NASZEGO PRZEGRUPOWANIA STRATEGICZNEGO NA ZACHODZIE Gwne siy Armii Czerwonej, zalenie od sytuacji, mog rozwin si: albo na poudnie od Brzecia Litewskiego, tak by silnym uderze niem na kierunku Lublin i Krakw, nastpnie Wrocaw ju w pierw szym etapie wojny odci Niemcy od krajw bakaskich, pozbawiajc je bardzo wanego zaplecza ekonomicznego i wywierajc jednoczenie decydujcy wpyw na te kraje, zapobiegajc ich udziaowi w wojnie; aibo te ku pnocy od Brzecia Litewskiego, z zadaniem rozbicia gwnych si niemieckich jeszcze w granicach Prus Wschodnich 1 za jcia Prus Wschodnich. Ostateczna decyzja w kwestii przegrupowania bdzie zalee od sytuacji politycznej na pocztku wojny: obecnie, w warunkach poko ju, uwaam za konieczne szczegowo opracowa oba warianty. Wariant pierwszy - rozwinicie w kierunku na poudnie od Brze cia Litewskiego, Zaoenia tego rozwinicia powinny by nastpujce; 1. Aktywn obron skutecznie przesoni nasze granice w okresie zerodkowania wojsk. 2. Silami Frontu Poudniowo-Zachodniego i we wspdziaaniu z ewoskrzydow armi Frontu Zachodniego zada decydujc klsk ubelsko-sandomierskiemu zgrupowaniu przeciwnika i wyj ku rz. Wisa. Nastpnie uderzy na oglnym kierunku Kielce, Krakw, wyj ku rz. Pilica oraz ku grnemu biegowi rz. Odra. 3. Przez cay okres trwania operacji skutecznie osania granice Pnocnej Bukowiny i Besarabii. 4. Dziaaniami bojowymi Frontw Pnocno-Zachodniego i Za chodniego zwiza wikszo si Niemcw na pnoc od Brzecia Li tewskiego i w Prusach Wschodnich, silnie przy tym osaniajc kierun ki na Misk i Pskw. Uderzenie naszych si na kierunku Krakw i Wrocaw - odcinajce Niemcy od krajw bakaskich - nabiera wyjtkowego znaczenia poli tycznego. Ponadto uderzenie na tym kierunku biegnie poprzez sabo jeszcze przyholowane w sensie obronnym U-ryiariii byej Polski. Siy Zbrojne ZSRR w tym zasadniczym wariancie proponuje si ^zwija nastpujco. Bezporednio na zachodzie rozwin trzy Fronty - Pnocno-Zachodni. Zachodni i Poudniowo-Zachodni, z liniami rozgraniczenia: 301

WIKTOR SUWOROW - midzy Pnoeno-Zachodnim i Zachodnim - Poock, Oszmiana. Druskienniki, Allenstein [Olsztyn!; - midzy Zachodnim i Poudniowo-Zachodnim - rz, Prypee. Pisk, Wodawa, Iwangorod [Dblin]. Kroili Plnocnu-Zachodnj - podstawowe zadania: 1. Zapewni obron - wsplnie z Flot Batyck - wybrzea Morza Batyckiego, uniemoliwiajc desanty morskie przeciwnika. 2. Skutecznie osania kierunki na Misk oraz Ryg, Pskw i bez wzgldnie nie dopuci do wtargnicia Niemcw na nasze terytorium, 3. Dla skrcenia frontu 11. Armii i by umoliwi zajcie przez ni dogodniejszych dla natarcia pozycji wyjciowych - w okresie koncentro wania wojsk, wspdziaajc z 3. Anni Frontu Zachodniego - opanowa rejon Sejny-Suwaki i wyj na rubie ytkijmy. Filipw. Raczki. 4. Po zerodkowaniu wojsk, wsplnie z Frontem Zachodnim, uderze niem w oglnym kierunku na Insterburg [Czemiachowsk], Allenstein [Olsztyn] skutecznie zwiza siy niemieckie w Prusach Wschodnich. W skadzie Franiu naley mie - 8. i 11. Armi. 8. Armia - przegrupowuje si na rubie Poga-Jurbork, w skadzie: - 6 dywizji piechoty; - brygada pancerna. 11. Armia - pocztkowy front rozwinicia Jurbork, Druskienniki. w skadzie: - 9 dywizji piechoty; - 1 brygada pancerna. W bezporedniej dyspozycji dowdztwa Frontu naley mie: - 1 dywizj piechoty - obrona wybrzea w rejonie Ubawy; - 1 dywizj piechoty - w rejonie Mitawy; - 1 korpus zmechanizowany (z Leningradzkiego OW) - za 8. Armi: - 1 korpus zmechanizowany (Pribowo) - za 11. Armi. Razem w skadzie Frontu Pnocno-Zachodniego naley mie: - 17 dywizji piechoty: - 4 dywizje pancerne; 2 zmotoryzowane dywizje piechoty: - 2 brygady pancerne; - 20 pukw lotnictwa. W Odwodzie Naczelnego Dowdztwa na zapleczu Frontw Pnoc no-Zachodniego oraz Zachodniego naley mie 3 dywizje piechoty w refonie Dwisk SDyneburg ob. Daugawpilsl, Poock. Misk. Front Zachodni - podstawowe zadanie: skutecznie osaniajc kie runek miski - po zerodkowaniu wojsk -jednoczesnym uderzeniem z Frontem Pnocno-zachodnim w oglnym kierunku na Allensiein [Olsztyn] zwiza siy niemieckie, skoncentrowane w Prusach Wschodnich. Z momentem przejcia wojsk Frontu Poudniowo-Za chodniego do ofensywy, uderzeniem ewoskrzydiowej armii w oglnym kierunku na Iwangorod [Dblin] wesprze Front Poudniowo-Zachod ni w operacji rozbicia lubelskiego zgrupowania przeciwnika i nastp nie, rozwijajc natarcie w kierunku Radomia, ubezpiecza od pnocy dziaania bojowe Frontu Poudniowo-Zachodniego. 302

OSTATNIA REPUBLIKA W skadzie Frontu naley mie - 3., 10.. 13. 1 4. Armi. 3 Armia - przegrupowuje si na mbie Grodno, Szczuczyn, w skadzie: _ 5 dywizji piechoty: - 1 brygady pancernej. 10. Armia - przegrupowuje si na rubie Szczuczyn. Ostrw, w skadzie: - 10 dywizji piechoty; - 1 samodzielnego batalionu pancernego; _ 3 dywizji kawalerii: - 1 brygady pancernej. 13. Armia - przegrupowuje si na rubie Ostrw, Drohiczyn, w skadzie: - 5 dywizji piechoty. 4. Armia - przegrupowuje si na rubie Drohiczyn. Brze Litewski. Pisk, w skadzie: - 12 dywizji piechoty: - 2 dywizji pancernych; 1 zmotoryzowanej dywizji piechoty; - 2 brygad pancernych; - Flotylli Piskiej. Ponadto w bezporedniej dyspozycji dowdztwa Frontu naley mie 3 dywizje piechoty w rejonie Wokowysk. Slonim. Razem w skadzie Frontu Zachodniego naley mie: - 35 dywizji piechoty; - 3 dywizje pancerne; - 1 zmotoryzowan dywizj piechoty; - 3 dywizje kawalerii: - 4 brygady pancerne: - 39 pukw lotnictwa, Tak wic. na odcinku od wybrzea Batyku do Brzecia Litewskiego (wcznie) ten wariant przewiduje zerodkowanie: - 55 dywizji piechoty; ~ 7 dywizji pancernych; - 3 zmotoryzowanych dywizji piechoty; - 3 dywizji kawalerii; - 6 brygad pancernych; - 1 brygady powietrznodesautowej; - 59 pukw lotnictwa. Fj^UJ?pud^jp^ : Z^^^ - podstawowe zadanie - efektywnie osa niajc granice Besarabii i Pnocnej Bukowiny - po zerodkowaniu wojsk, wspdziaajc z 4. Armi Frontu Zachodniego, skutecznie rozbi lubelsko-sandomierskie zgrupowanie przeciwnika i wyj ku rz. Wisa. Nastpnie uderzy na kierunku Kielce, Piotrkw oraz Krakw, opanowa rejon Kielce. Piotrkw, wyj ku rz. Pilica i grny bieg rz, Odry. W skadzie Frontu naley mie - 5., 19.. 6.. 12., 16. i 9. Armi. 5. Armia - przegrupowuje si na rubie Szack. Wodzimierz Woy ski, w skadzie: - 12 dywizji piechoty; 303

WIKTOR SUWOROW 1 dywizji pancernej; - 1 brygady pancernej. 19. Armia - przegrupowuje st na rubie Wodzimierz Woyski. Lubycza w skadzie: - 7 dywizji piechoty. Dowdztwo i sztab armii - z Pnoonokaukaskiego OW. 6. Armia - przegrupowuje si na rubie Lubycza. Sieniawa. Suro kw (na wschd od Jarosawia), w skadzie: - 15 dywizji piechoty; 2 dywizji kawalerii: 1 brygady pancernej. 12. Armia - przegrupowuje si na rubie Surokw, Przemyl, wyl. Tyrawa Wooska (12 km pd.-wsch. od Birczy), w skadzie: - 15 dywizji piechoty: - 2 dywizji pancernych; } ^ c Odc S ki 8 o O W J 1 zmot. dywizji piechoty: - 1 brygady pancernej. 18. Armia - rozwija si na rubie Tyrawa Wooska. Lipkany. w skadzie: - 12 dywizji piechoty, z. ktrych co najmniej 7 naley rozwin na prawym skrzydle dla uderzenia na Tarnw. Dowdztwo i sztab armii - z Charkowskiego OW. 9. Armia - przegrupowuje si na rubie Lipkany, wzdu rz. Prut do wybrzea Morza Czarnego, w skadzie: - 8 dywizji piechoty, z ktrych Jedna (156. DPi na obronie wybrze a Krymu; - 3 dywizji kawalerii, dwie z nich z Pnocnokaukaskiego OW; * brygady pancernej. Jedna armia konno-zmechanlzowana - w rejonie Lwowa, w skadzie: - 4 dywizji pancernych: y , y,,, RZmech rUjowsklega Spec. OW J B - 2 zrnoi. dywizji piechoty;-' . - 2 dywizji kawalerii (V KKaw). Ponadto w bezporedniej dyspozycji dowdztwa Frontu naley mie: - 1 dywizj piechoty w rejonie Dubno. Brody; - 1 dywizj piechoty w rejonie Chodorw; - 1 korpus zmechanizowany, w skadzie 2 dywizji pancernych i 1 zmotoryzowanej dywizji piechoty - w rejonie Tarnopola, gdy przy bdzie z Moskiewskiego OW. Razem w skadzie Frontu Poudniowo-Zachodniego naley mie: - 70 dywizji piechoty: - 9 dywizji pancernych; 4 zmotoryzowane dywizje piechoty; - 7 dywizji kawalerii; 5 brygad pancernych; - 81 pukw lotnictwa. W Odwodzie Naczelnego Dowdztwa na zapleczu Frontu Poudnio^ wo-Zachodniego naley mie: 304

OSTATNIA REPUBLIKA - 5 dywizji piechoty - w rejonie Szepietwka, Proskurow iPoskirow ob. Chmielnicki!. Berdyczw. Tak wic, w tym wariancie przegrupowania na poudnie od Brze cia Litewskiego do wybrzea Morza Czarnego, przewiduje si: _ 45 dywizji piechoty; - 9 dywizji pancernych; - 4 zmotoryzowane dywizje piechoty; - 7 dywizji kawalerii; * 5 brygad pancernych; - 88 pukw lotnictwa. Wymienione wyej dywizje mog zakoczy zerodkowanie w na stpujcych terminach, liczc od rozpoczcia mobilizacji-. 5. dnia 17 dywizji piechoty; 6. dnia 22 dywizje piechoty; 10. dnia 24 dywizje piechoty; 15. dnia 29 dywizji piechoty; 20. dnia 46 dywizji piechoty; 25. dnia 56 dywizji piechoty; 30. dnia 68 dywizji piechoty; 35. dnia 75 dywizji piechoty. Z powyszego wynika, gdy si wemie pod uwag rzeczywist prze pustowo naszych kolei, e zerodkowanie gwnych sil poszczegl nych armii Frontu moe by zakoczone dopiero w 30. dniu od roz poczcia mobilizacji i tylko wwczas moliwe bdzie przejcie do ogl nego natarcia w celu zrealizowania sformuowanych wyej zada. Tak pne terminy rozwinicia armii Frontu Poudniowo-Zachod niego s jedynym, za to powanym mankamentem omwionego wa riantu rozwinicia. Wariant dragi - rozwinicie na pnoc od Brzecia Litewskiego. Podstaw tego rozwinicia powinno by; 1. Skuteczne osonicie kierunkw na Misk i Pskw w okresie zerodkowania wojsk. 2. Zdecydowane rozbicie gwnych si armii niemieckiej skoncen trowanych w Prusach Wschodnich oraz zajcie Prus Wschodnich. 3. Pomocniczym uderzeniem od Lwowa zarwno skutecznie oso ni Zachodni Ukrain, Pnocn Bukowin i Besarabi, jak i zada klsk zgrupowaniu przeciwnika w rejonie Lublin. Hrubieszw. To maszw. Klska w Prusach Wschodnich i ich utrata wywrze w Niemczech daleko idce skutki ekonomiczne, a w szczeglnoci polityczne i nie uchronnie zaway na caym dalszym biegu wojny z Niemcami. Aby zrealizowa to zadanie naley konieczne uwzgldni co na stpuje: 1. Silny opr Niemiec, a do wprowadzenia znacznych si do walki. KO w kadym wypadku i bezwarunkowo bdzie miao miejsce w bitwie o Prusy Wschodnie. 2. Niekorzystne warunki naturalne Prus Wschodnich, w najwy szym stopniu utrudniajce operacje ofensywne.
'2 Ostatnia republika 305

WIKTOR

SUWOROW

3. Wyjtkowo wysoki stopie przystosowania tego teatru dziaa wojennych do zada obrony, zwaszcza pod wzgldem wykonanych prac inynieryjnych oraz sieci drogowej. Jako wniosek - rodz si obawy, e walki na tym froncie mog si przeksztaci w dziaania przewleke, ktre zwi nasze siy gwne i nie przynios oczekiwanego, szybkiego rezultatu; to z kolei nie uchronnie 1 szybko doprowadzi do wczenia si krajw bakaskich do wojny przeciwko nam. Jeeli rozwinicie naszych Si Zbrojnych wedug tego wariantu oka e si konieczne, proponuje si nastpujce ich rozwinicie. Unie rozgraniczenia Frontw: Pnocno-Zachodniego. Zachodniego i Poudniowo-Zachodniego pozostaj te same. co w pierwszym wa riancie przegrupowania. Front Pnocno-Zachodni - zadanie podstawowe - po zerodkowaniu wojsk naley atakowa nieprzyjaciela i zmierza do celu gwnego wsplnego z wojskami Frontu Zachodniego rozbicia si niemieckich zgrupowanych w Prusach Wschodnich i opanowania Prus Wschodnich. W skadzie Frontu naley mie 8. i 11. Armi. 8. Armia - przegrupowuje si na rubie Poga, Jurbork. w skadzie: - 10 dywizji piechoty, w tym dwu z otewskiej SRR: - 2 dywizji pancernych; 1 dywizji zmotoryzowanej; - 1 brygady pancernej. 11. Armia - przegrupowuje si na rubie Jurbork wyl. Druskieniki. w skadzie: - 11 dywizji piechoty, w tym dwu z Litewskiej SRR; - 2 dywizji pancernych; - dywizji zmotoryzowanej; - 1 brygady pancernej. W bezporedniej dyspozycji dowdztwa Frontu naley mie: - na obszarze hotewskicj SRR -jedn dywizj piechoty z zadaniem ochrony wybrzea w rejonie Libawy. dwie dywizje piechoty z Esto skiej SRR - pozostajce w odwodzie w rejonie Mitawy; - w rejonie Szawle. Pontewie - 6 dywizji piechoty spord tych. ktrych gotowo przypada na 15.-30. dzie. Razem w skadzie Frontu Pnocno-Zachodniego naley mie: - 30 dywizji piechoty, w tym 6 narodowociowych; - 2 dywizje zmotoryzowane: - 4 dywizje pancerne; - 2 samodzielne brygady pancerne; - 20 pukw lotnictwa, cznie 1.140 samolotw. Front Zachodni - zadanie gwne: uderzeniem na pnoc od rz. Bug, w oglnym kierunku na Allenstein [OlsztynI. wsplnie z armiami Frontu Pnocno-Zachodniego. zada druzgocc klsk wojskom nie mieckim, rozwinitym na obszarze Prus Wschodnich, opanowa ten obszar i wyj ku dolnemu biegowi rz. Wisa. Jednoczenie, uderzeniem armii na lewym skrzydle w oglnym kie runku na Iwangorod {Dblin), wsplnie z armiami Frontu Poudnowo306

OSTATNIA REPUBLIKA Zachodniego, zada klsk iwangorodzko-lubelskiemu zgrupowaniu przeciwnika i rwnie wyj na rz. Wisa. W skadzie Frontu naley mie - 3.. 10. i 13. (z Moskiewskiego OW) oraz 4. Armi. 3 Armia - przegrupowuje si na rubie Grodno. Szczuczyn, w skadzie: - 6 dywizji piechoty; - 1 brygady pancernej. 10. Armia - przegrupowuje si na rubie Szczuczyn. Czyew. w skadzie: - 15 dywizji piechoty; - 1 dywizji zmotoryzowanej; * 2 dywizji pancernych; - 3 dywizji kawalerii; - I brygady pancernej. 13. Armia - przegrupowuje si na rubie Czyew. Wysokie Litew skie, w skadzie: - 6 dywizji piechoty; - 1 brygady pancernej. 4. Armia - przegrupowuje si na rubie Wysokie Litewskie. Brze Litewski. Piszcz, w skadzie: - 10 dywizji piechoty: 2 brygad pancernych; - Flotylli Piskiej. Ponadto w bezporedniej dyspozycji dowdztwa Frontu naley mie: - 4 dywizje piechoty - w rejonie Slonim. Wolkowysk; - 1 korpus zmechanizowany, w skadzie 2 dywizji pancernych i 1 zmotoryzowanej dywizji piechoty (z Moskiewskiego OW! w rejonie Lida, Baranowicze; - 1 samodzieln dywizj pancern - w rejonie Pruany. Razem w skadzie Frontu Zachodniego naley mie: - 41 dywizji piechoty; - 2 dywizje zmotoryzowane: - 5 dywizji pancernych; - 3 dywizje kawalerii; - 4 brygady pancerne; - 70 pukw lotnictwa. W Odwodzie Naczelnego Dowdztwa na zapleczu Frontw Pnoc no-zachodniego i Zachodniego naley mie: 14 dywizji piechoty oraz dowdztwa i sztaby 4 korpusw i 1 ar mii (z Orowskiego OW) - w rejonie Dwisk IDyneburg ob. DaugawPils), Poock, Misk. Odwody Naczelnego Dowdztwa przeznacza si dla pogbienia naarcia. albo te dla kontratakowania wroga. Nie wyklucza si moliwosci ^korzystania czci dywizji odwodowych w dziaaniach na kie runku lentngradzko-wyborskim. ak wic, na odcinku od wybrzea Morza Batyckiego do grnego e g " rz. Prype. przeciwko spodziewanym 120-123 niemieckim dywi307

WIKTOR

SUWOROW

zjom piechoty i dywizjom zmotoryzowanym oraz 10 dywizjom pancer nym bdziemy mie: - 85 dywizji piechoty, w tym 6 narodowociowych; - 4 dywizje zmotoryzowane; - 9 dywizji pancernych: - 7 brygad pancernych: - 3 dywizje kawalerii; - 90 pukw lotnictwa, ogtem 5.500 czogw i 5.500 samolotw. Uzupeniajco moe by zaangaowane, czciowo lub w caoci. lotnictwo Frontu Pnocnego, dyslokowane w rejonie Leningradu i na poudnie od niego, z wyjtkiem lotnictwa PWO [obrony przeciwlotni czej) miasta Leningrad. Wymienione dywizje mog by zerodkowane w nastpujcych ter minach od rozpoczcia mobilizacji: 5. dnia 13 dywizji piechoty; 8. dnia 28 dywizji piechoty; 10. dnia 30 dywizji piechoty; 15. dnia 44 dywizje piechoty; 20. dnia 66 dywizji piechoty; 25. dnia 79 dywizji piechoty; pozostae dywizje przybd 30. dnia mobilizacji: zerodkowanie dywizji odwodu Frontu i Naczelnego Dowdztwa -w pierwszych dniach operacji. W cigu 20 pierwszych dni zerodkowywania wojsk, do rozpoczcia przez nie ofensywy - na armiach spoczywa obowizek skutecznej osony naszych granic obron czynn, w oparciu o rejony umocnione [RUi. i zapobieenia wtargniciu Niemcw na nasze terytorium. Zakadajc w peni zgodne z planem przewozu wojsk funkcjonowa nie kolei -jako moment rozpoczcia oglnego natarcia rnona ustali dopiero 25. dzie od rozpoczcia mobilizacji, to znaczy 20. dzie od pocztku zerodkowywania wojsk. Zadania WWS. 1. Dziaania prowadzone wsplnie z wojskami ldowymi w celu przeciwdziaania zamierzeniom nieprzyjaciela i przede wszystkim w celu rozbicia jego duych zgrupowa. 2. Walka z lotnictwem nieprzyjaciela na lotniskach i w powietrzu. 3- Prowadzona wsplnie z lotnictwem morskim i marynark wo jenn walka z flot nieprzyjaciela na Morzu Batyckim i likwidowanie wszystkich prb wysadzenia desantw morskich. 4. Uniemoliwienie desantw lotniczych nieprzyjaciela. 5. Dziaania bojowe w celu uniemoliwienia transportw wojsko wych nieprzyjaciela. 6. Atakowanie duych obiektw prze?nysu zbrojeniowego. Front Poudniowo-Zachodni - zadanie gwne - czynn obron w Karpatach i wzdu granicy z Rumuni osoni Zachodni Ukrain i Besarabi, rwnoczenie nacierajc z rubiey Mosty Wielkie. Rawa Ruska. Sieniawa, w oglnym kierunku na Lublin, wsplnie z armi lewoskrzydow Frontu Zachodniego rozbi iwangorodzko-lubeskie zgrupowanie przeciwnika i wyj na rodkowy bieg rz. Wisa. 308

OSTATNIA REPUBLIKA W skadzie Frontu naley mie - 5., 6.. 12., 18. i 9. Armi; 5 Armia - przegrupowuje si na rubie Szack. Wodzimierz Woy ski, Stojanw, w skadzie: - 6 dywizji piechoty; - ] samodzielnej dywizji pancernej; ~ 1 brygady pancernej. 6. Armia - przegrupowuje si na rubie Mosty Wielkie, Rawa Ru ska. Sieniawa. Medyka, w skadzie: - 10 dywizji piechoty; - 2 dywizji kawalerii; - 1 brygady pancernej. 12. Armia przegrupowuje si na rubie Medyka. Przemyl. Turka, w skadzie; - 6 dywizji piechoty; - 1 brygady pancernej. 18. Armia przegrupowuje si na rubie Turka. Lipkany. w skadzie: - 4 dywizji piechoty. Dowdztwo i sztab armii z Charkowowskiego OW 9. Armia - przegrupowuje si na rubie Lipkany. dalej wzdu rz. Prut do wybrzea Morza Czarnego, w skadzie: - 5 dywizji piechoty i 1 dywizji (156. DP) na obronie wybrzea Krymu; - 3 dywizji kawalerii (2 z Pnoc nokau kaski ego OW); - 1 brygady pancernej. Jedna armia konno-zmeehanizowana - w rejonie tkfew, Jawo rw. Lww. w skadzie: - 4 dywizje pancerne; - 2 dywizje zmotoryzowane; - 2 dywizje kawalerii. Ponadto w bezporedniej dyspozycji dowdztwa Frontu naley mie: - 3 dywizje piechoty - w rejonie Brody. Rwne. uck; ~ 1 korpus zmechanizowany (z Odeskiego OW) w rejonie ucka. Razem w skadzie Frontu Poudniowo-Zachodniego naley mie: - 40 dywizji piechoty; ~ 3 dywizje zmotoryzowane; - 7 dywizji pancernych: - 7 dywizji kawalerii; - 4 brygady pancerne; ~ 58 pukw lotnictwa, razem 3.480 samolotw. W Odwodzie Naczelnego Dowdztwa, na zapleczu Frontu Poudnio wo-Zachodniego, w rejonie Szepietwka, Proskurow iPoskirw ob. Chmielnicki]. Berdyczw naley mie 4 dywizje piechoty. Tak wic na poudnie od Brzecia Litewskiego przeciwko 50 nielK-ckim, 30 rumuskim i 15 wgierskim dywizjom piechoty bdziemy - 44 dywizje piechoty: 3 dywizje zmotoryzowane;
309

WIKTOR

SUWOROW

7 dywizji pancernych, - 4 brygady pancerne; - 7 dywizji kawalerii: - 58 pukw lotnictwa. Wymienione dywizje mog by zerodkowane w nastpujcych ter minach od rozpoczcia mobilizacji: 5. dnia 17 dywizji piechoty; 6. dnia 19 dywizji piechoty; 10. dnia 23 dywizje piechoty; 15. dnia 34 dywizje piechoty; 20. dnia 39 dywizji piechoty. Zadania WWS. 1. Wsplne z wojskami ldowymi dziaania w celu przeciwdziaa nia zamierzeniom nieprzyjaciela. 2. Walka % lotnictwem nieprzyjaciela. 3. Prowadzona wsplnie z lotnictwem morskim i marynark wo jenn walka z flot nieprzyjaciela na Morzu Czarnym i likwidowanie wszystkich prb wysadzenia desantw morskich. 4. Uniemoliwienie desantw lotniczych nieprzyjaciela. 5. Wspieranie dziaa lotnictwa Frontu Zachodniego stosownie do dyspozycji Naczelnego Dowdztwa. 6. Udaremnienie dyslokacyjnych przewozw wojsk nieprzyjaciela. 7. Atakowanie obiektw przemysu zbrojeniowego nieprzyjaciela. Ogem na zachodzie od wybrzey Morza Batyckiego do wybrzey Morza Czarnego bdziemy mle: - 129 dywizji piechoty; 7 zmotoryzowanych dywizji piechoty; IG dywizji pancernych; 10 dywizji kawalerii; 11 brygad pancernych: - 148 pukw lotnictwa. Rozwiniecie na pnocno-zachodnim odcinku naszych granic. Niezalenie od decyzji w sprawie rozwinicia wojsk na zachodzie, strategiczne rozwinicie na pnocno-zachodnim odcinku naszych gra nic naley podporzdkowa przede wszystkim obronie Leningradu, oso nie Kolei Murmaskiej i utrzymaniu cakowitego naszego panowania nad Zatok Fisk. Skuteczna osona Leningradu jest podstawowym zadaniem na pnocy. Leningrad niezalenie od wszelkich okolicznoci powinien niezawodnie pozostawa w naszych rkach. Rozpoczcie wojny przez sam Finlandi jest mao prawdopodobne, najbardziej wiarygodna jest moliwo wsplnych dziaa wojennych Finlandii i Niemiec. Biorc pod uwag przytoczony wyej stosunek si. nasze dziaania na odcinku pnocno-zachodnim powinny w zasadzie sprowadza si do czynnej obrony granic. Dla dziaa na odcinku pnocno-zachodnim tworzy si Front P nocny w skadzie trzech armii i samodzielnego korpusu piechoty w Estoskiej SRR. 310

OSTATNIA REPUBLIKA 14 Armia - z gwnym zadaniem obrony pomocnego wybrzea oraz naszych granic w pnocnej Karelii - do Uchty, w skadzie: - 4 dywizji piechoty. 7. Armia {formowana obecnie) - z gwnym zadaniem obrony w kie runku na Uchta, Reboy i Pietrozawodsk, w skadzie: - 3 dywizji piechoty. 23. Armia - z zadaniem obrony na kierunku Wyborg-Leningrad, w skadzie: - 4 dywizji piechoty; - 2 brygad pancernych. LXV Samodzielny Korpus Piechoty z zadaniem obrony wybrzea Esto skiej SRR oraz wysp Saremaa [Ozylia] i Hiumaa [Dago], w skadzie: - 1 dywizji piechoty; - 1 samodzieinej brygady piechoty; - I brygady pancernej. Ponadto w bezporednim podporzdkowaniu dowdztwu Frontu naley mle: ~ J dywizj piechoty w rejonie Leningradu; - 1 brygad piechoty na pwyspie Hanko. Razem da dziaa w skadzie Frontu Pnocnego wyznacza si: ~~ 13 dywizji piechoty; - 2 samodzielne brygady piechoty; - 3 brygady pancerne; - 20 pukw lotnictwa, razem 970 czogw i 1.050 samolotw. Wymienione siy Frontu Pnocnego mog rozwin si 6.-8. dnia mobilizacji. Zadania WWS. 1. Wspieranie dziaa wojsk Jadowych akcjami przeciwko wojskom ldowym nieprzyjaciela, przede wszystkim przeciw jego duym zgrupo waniom. 2. Zniszczenie lotnictwa nieprzyjaciela. 3. Wsplne z lotnictwem morskim uderzenie na marynark wojen n Finlandii i Niemiec. Zadania marynarki wojennej (w obu wariantach] gfota_ Pnocna: aj Skutecznie utrzymywa Murmask, bronic wsplnie z 14. Ar mi wybrzea Pwyspu Kolskiego oraz Pwyspu Rybackiego i pwy spu Sriedni; b} W razie wystpienia Finlandii - wspdziaa z 14. Armi w zdo byciu portu Petsamo (PeczengaJ; e) Prowadzi operacje krzownicze okrtw podwodnych na mor skich szlakach komunikacyjnych u zachodnich wybrzey Norwegii oraz w cieninie Kattegat; d) Siami obrony wybrzea Sektora Biaomorskiego. wsplnie zjedno stkami Archangielskiego OW, trwale broni wejcia na Morze Biae. J3gJg_Batycka: 1) W razie wystpienia Finlandii: a) Wsplnie z lotnictwem zniszczy marynark wojenn Finlandii; 311

WIKTOR SUWOROW b) Wspdziaa z wojskami ldowymi, operujcymi na wybrzeach Zatoki Fiskiej i na pwyspie Hanko, osaniajc ich skrzyda i nisz czc obron wybrzea Finw; c) Zapewni moliwo przerzutu 1-2 dywizji piechoty z wybrzea Estoskiej SRR na pwysep Hanko; 2) Nie dopuci do wysadzenia desantu morskiego przez Niemcw na wybrzeach otewskiej i Estoskiej SRR; 3) rozbi niemieck marynark wojenn przy jej prbach wejcia do Zatoki Fiskiej. Flota Czarnomorska: a) Ustawianiem pl minowych, operacjami okrtw podwodnych i dziaaniami lotnictwa zapobiec wdarciu si marynarki wojennej nie przyjaciela na Morze Czarne: b) Dziaaniami Floty Czarnomorskiej zniszczy marynark wojen n nieprzyjaciela, gdyby wdara si na Morze Czarne; c) Prowadzi obron czynn naszych wybrzey przed flot nawodn prawdopodobnych przeciwnikw, jeli ta wedrze si na Morze Czarne; d) Nie dopuci do wysadzenia desantw na wybrzeach Morza Czarnego, na Krymie i na Kaukazie: e) Prowadzi przede wszystkim siami lotnictwa morskiego, w tym stawianiem min z powietrza cig walk z marynark wojenn nie przyjaciela, zwaszcza na Morzu Marmara: fj Trwale zabezpiecza od morza skrzydo Frontu Poudniowo-Za chodniego; g) W wypadku wystpienia Rumunii zniszczy rumusk mary nark wojenn i przerwa jej poczenia morskie; h) W wypadku wystpienia Turcji zada klsk jej marynarce wojen nej, przerwa jej poczenia morskie, zburzy port Trapezunt jTrabzon], ZAOENIA NASZEGO STRATEGICZNEGO ROZWINICIA NA WSCHODZIE Zaoeniem naszego strategicznego rozwinicia na wschodzie kraju powinno by: 1. Niezalenie od okolicznoci nie dopuci do wtargnicia Japo czykw do Kraju Nadmorskiego i zabezpieczy wybrzea Oceanu Spo kojnego, Morza Ochockiego, Sachaiinu i Kamczatki przed moliwymi usiowaniami wysadzenia desantu wojsk japoskich. 2. Wykorzystujc w pocztkowym okresie wojny przewag sil i moli wo lokalnych zwycistw nad Japoczykami, niezwocznie po zakocze niu prac mobilizacyjnych i zerodkowaniu wojsk przej do oglnego na tarcia, rozbi pierwszy rzut wojsk japoskich i wyj na rubie Taunan, Cycyhar, Bejarigen. Samsin. Boli. Dunnin. Nastpnie naley orientowa si na rozbicie sil gwnych armii japoskiej i zajcie Pnocnej Mandurii. W sytuacji jednoczesnej wojny ZSRR na zachodzie i na wschodzie, do dziaa na wschodzie wyznacza si: - 24 dywizje piechoty: - 2 dywizje pancerne; 4 zmotoryzowane dywizje piechoty: 312

OSTATNIA REPUBLIKA - 8 brygad pancernych; 4 dywizje kawalerii; - 44 puki lotnictwa, cznie 5.741 czogw i tankietek oraz 3.347 samolotw; - Flotylle. Amursk. Plot Pacyfiku oraz garnizony rejonw umoc nionych. Dla wygody kierowania dziaaniami jest nieodzowne zachowanie Frontu Dalekowschodniego i przeksztacenie Zabajkalskiego OW we Front Zabajkalski. Front Zabajkalski - podstawowe zadania: i. Stanowcze dziaania na kierunkach Solu. Taunan oraz Hailaer-Cyeyhar (Buchoi], rozbicie soluskiego i hailarskiego zgrupo wania Japoczykw, nastpnie, po ominiciu gwnymi siami z po udnia pasma grskiego Wielki Chingan, wyjcie w rejon Taunan-Cycyhar dla dalszych dziaa w Pnocnej Mandurii: 2. Osoni poudniow granic Mongolskiej RL. W skadzie frontu naley mie 17. i 16. Armi. 17. Armia do dziaa w kierunku na Solun przegrupowuje si w re jonie Lamyjn Sum. m. Salchita, m. Hamar Daba. Tamcak Buak. w skadzie: - 4 dywizji zmotoryzowanych; - 2 brygad pancernych; - 3 brygad zmotoryzowanych. 16. Armia rozwija si do dziaa na Cyeyhar w rejonie - stacja Macijewska, Staro-Curcehatuj. Borzia. w skadzie: - 6 dywizji piechoty; - 2 dywizji pancernych; - 1 dywizji zmotoryzowanej: - 2 dywizji kawalerii; - 1 brygady pancernej. foojiijjtelejwwsehodni - podstawowe zadania: 1. Aktywnymi dziaaniami na kierunkach: sachaliskirn, sungaryjskim i nadmorskim ma rozbi jednostki japoskie i wyj na rubie Bejnage. Sansin. Boli. Nin-A dla dalszych dziaa w Pnocnej Mandurii; 2. Niezalenie od wszelkich okolicznoci utrzyma Kraj Nadmorski i osoni wybrzea Oceanu Spokojnego. Morza Ochockiego. Sachalinu i Kamczatki przed moliwymi prbami wysadzenia desantu wojsk ja poskich. W skadzie Frontu naley mie trzy armie i samodzielny korpus piechoty. Frontowi naley podporzdkowa w zakresie operacyjnym Flot Pa cyfiku oraz Flotyll Amursk - przenoszc j rwnoczenie do ska dw armijnych. Odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru 2. Armia - do dziaa w kierunku na Bejnaden i nastpnie na Harbin - rozwija si w re jonie Bagowieszczesk. Pojarkowo, Michajowka. Iwanowskoje. w skadzie; 313

WIKTOR

SUWOROW

- 33 dywizji piechoty: - 1 brygady pancernej. 15. Armia - do dziaa na kierunku Shangzhi, Boli i dalej na Fangzheng - rozwija si w rejonie Staiinsk, Michjlo-Siemionowskoje, Birobidan oraz jednej dywizji {35. DP) - Bikin, w skadzie: _ 3 dywizji piechoty: - 1 brygady pancernej. Odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru 1. Armia rozwija si w rejonie Dworianki, Grodskowski RU, Michajowsk. w skadzie: - 10 dywizji pfechoty; - 3 brygad piechoty: - 2 dywizji kawalerii; - 3 brygad pancernych. Samodzielny korpus piechoty - wraz Flotyll Pnocn Floty Pacy fiku maj utrzyma Ninie-Amurski RU. De-Kastri. zatok Nogajewa. Sachain i Kamczatk, nie dopuszczajc do wysadzenia desantu ja poskiego. Wykorzystujc pierwsz z moliwoci maj zaj poudnio w cz Sachalinu. Skad korpusu: - 2 dywizje piechoty; - 1 brygada piechoty. W bezporedniej dyspozycji dowdztwa Frontu naley mie 3 bry gady powietrznodesantowe; Zadania WWS. 1. Dziaajc wsplnie z wojskami ldowymi niszczy si yw oraz umocnienia nieprzyjaciela. 2. Zniszczenie lotnictwa nieprzyjaciela. 3. Zburzenie wzw kolejowych Sypinczaj. Changchun, Cycyhar. Harbin. Kirtn. Mukden. Dzio-Sampo. Lafaczan. Echo oraz tuneli w celu uniemoliwienia transportw wojskowych. 4. Wsplne z Flot Pacyfiku: a) uderzenia na japoskie morskie szlaki komunikacyjne wiodce z Wysp Japoskich do Pnocnej Mandurii; fo) atakowanie japoskiej marynarki wojennej, transportw oraz desantw; c} wsparcie dziaa wojsk ldowych oraz marynarki wojennej ma jcych na celu obron Kamczatki i Sachalinu. 5. Lotnictwo myliwskie ma osania zgrupowania, rozwijanie si oraz dziaania naszych wojsk. 6. Stosownie do odrbnych ustale Naczelnego Dowdztwa prowa dzi naloty na Wyspy Japoskie. Zadania Floty Pacyfiku. 1. Wsplnie z wojskami ldowymi obroni wybrzea Oceanu Spo kojnego od ujcia rz. Tumie-Uta do Nikoajewska nad Amurem, wybrzea Morza Ochockiego, Sachalinu i Kamczatki. 2. Zaryglowa Cienin Tatarsk dla okrtw i statkw japoskich. 3. Uderzenie okrtw podwodnych i lotnictwa na japoskie mor skie szlaki komunikacyjne na Morzu Japoskim i podjcie przez te siy blokady portw Korei oraz na zachodnich wybrzeach metropolii. 314

OSTATNIA REPUBLIKA 4. Dziaania krownicze okrtw podwodnych u wybrzey Kam czatki i u wschodnich wybrzey Wysp Japoskich. 5. Osona lewego skrzyda odznaczonej Orderem Czerwonego Sztandaru i- Armii w rejonie zatok Posjet i Sowiaskiej. Przedstawiajc zaoenia naszego rozwinicia strategicznego na za chodzie i wschodzie kraju prosz o ich rozpatrzenie. ZACZNIKI: 1 oraz 3 schematy rozwinicia na zachodzie, na ma pach 40 w.w/dm: Diagram przewozw kolejowych na arkuszach. Ludowy Komisarz Obrony ZSRR Marszalek Zwizku Radzieckiego Szef Sztabu Generalnego RKKA General armii (-} S. Timoszenko H K. Miereckow

Rkopis na papierze z nadrukiem Ludowy Komisarz Obrony ZSRR". Sporzdzi: zastpca naczelnika Zarzdu Operacyjnego genera major Wasilewski, Orygina. Autograf.

dokument znajduje si w zasobach Centralnego Archiwum Minister stwa Obrony Federacji Rosyjskiej (CAMORF): zespl 16, rejestr 295 L teka 239, karty 197-244. 315

Zacznik nr 4
Notatka Ludowego Komisarza Obrony ZSRR oraz Szefa Sztabu Generalnego Armii Czerwonej dla KC WKP(b) Otrzymuj: J. W. Stalin 1 W. M. Mootow Nr 1033313 /ss/ow !po 5 padziernika 1940 roku) Tajne specjalnego znaczenia Do rk wasnych Sporzdzono w jednym egzemplarzu

Przedkadam za Wasz zgod gwne wnioski, wynikajce z Waszych wskazwek, udzielonych 5 padziernika i 940 roku przy rozpatrywaniu planw strategicznego rozwoju Si Zbrojnych ZSRR na rok 1941. 1. Strategiczn rozbudow Sil Zbrojnych ZSRR na dwch frontach (na zachodzie i na wschodzie] uwaa naley za spraw zasadnicz. Gwny przeciwnik i gwny teatr dziaa wojennych znajduj si na zachodzie, dlatego tu wanie powinny by skoncentrowane nasze gwne siy. Na wschd naley skierowa takie siy. ktre nie tylko gwarantowa yby nam bezpieczestwo, ale pozwoliyby w pierwszym okresie wojny rozbi poszczeglne zgrupowania japoskie. Do osony naszych pozostaych granic wystarcz minimalne siy. W zwizku z tym z posiadanych obecnie si naley wyznaczy: - do dziaa na zachodzie (od Morza Barentsa do Morza Czarnego) - 142 dywizje piechoty. 7 dywizji zmotoryzowanych, 16 dywizji pan cernych l 10 dywizji kawalerii. 15 brygad pancernych i 159 pukw lotnictwa: - do dziaa na wschodzie ~ 24 dywizje piechoty. 4 dywizje zmo toryzowane. 2 dywizje pancerne i 4 dywizje kawalerii, 8 brygad pan cernych i 43 puki lotnictwa: - do dziaa na Zakaukaziu i w Azji rodkowej oraz dla osony pozostaych granic - i 1 dywizji piechoty. 6 dywizji kawalerii. 2 bryga dy pancerne 1 27 pukw lotnictwa (w tym rwnie do PWO [obrony przeciwlotniczej! Moskwy). 2. Na zachodzie gwne zgrupowanie powinno wchodzi w skad Frontu Zachodniego, tak eby silnym uderzeniem na kierunku Lub lin, Krakw i dalej Wrocaw ju w pierwszym etapie wojny odci Niemcy od pastw bakaskich, pozbawi je rde zaopatrzenia i wy wrze zdecydowany wpyw na pastwa bakaskie co do ich udziau w wojnie. Jednoczenie aktywnymi dziaaniami Frontw Plnocno-Zachodniego i Zachodniego zwiza siy niemieckie w Prusach Wschodnich. 3. W celu dalszego wzmocnienia si na zachodzie ludowy komisarz obrony powinien: 316

OSTATNIA

REPUBLIKA

aj opracowa i przedstawi zaoenia, dotyczce sformowania: 18 brygad pancernych, 20 mieszanych brygad artylerii 1 karabinw ma szynowych - przy czym te ostatnie powinny by uyte do osony gra nic, zwaszcza w okresie koncentracji wojsk, oraz jednego korpusu zmechanizowanego. Sformowanie zakoczy do 1 maja 1941 roku, pene zabezpieczenie materiaowe do 1 padziernika 1941 roku. Sche mat rozbudowy powinien uwzgldni stworzenie 2 odwodw frontw na bazie sztabw Moskiewskiego i Arehangielskiego OW oraz 2 do wdztw armii na bazie sztabw Zachodniego i Kubaskiego Spec. OW przy zaoeniu rozwinicia ich w okresie mobilizacyjnym; Jednocze nie przedstawi propozycje dotyczce reorganizacji istniejcych dywi zji piechoty, zmniejszajc ich stan etatowy do 16.000 iudzi; b) uwzgldni rozwinicie w pierwszym miesicu wojny czterdzie stu dwch [42] dywizji piechoty, z ktrych czterdzieci powinno by uytych na zachodzie, a dwie na wschodzie kraju; c} niezwocznie podj kroki w celu inynieryjnego umocnienia gra nicy pnocnej i pnocno-wschodniej po to, by w przyszoci, majc oparcie w tych niezawodnych fortyfikacjach, zwolni cz si celem wzmocnienia gwnego zgrupowania na poudniowym zachodzie: d} w przygotowaniu teatru dziaa wojennych na poudniowym za chodzie uwag naley zwrci gwnie na rozbudow szlakw kolejo wych i budow lotnisk. Uwzgldniajc przewag przypuszczalnego nieprzyjaciela w powiet rzu, uzna za konieczne doprowadzenie WWS do stanu 20.000 samo lotw, a w tym celu sformowa w 1941 roku dodatkowe sto pukw lotnictwa, w tym 60% bombowych i 40% myliwskich, ktre maj by uyte na zachodzie. 4. Uwzgldniajc powysze zaoenia naley doprowadzi stan si Frontu Poudniowo-Zachodniego do 80 dywizji piechoty. 5 dywizji piechoty zmotoryzowanej, 11 dywizji pancernych. 7 dywizji kawalerii. 20 brygad pancernych i 140 pukw lotnictwa. Oprc?, tego w Odwodzie Naczelnego Dowdztwa powinno si znaj dowa we Froncie Zachodnim w rejonie Dwiska [Dyneburg. ob. Daugawplfsi. Potocka, Miska nie mniej ni 20 dywizji piechoty, a na zapleczu Frontu Poudniowo-Zachodniego w rejonie Szepietwki, Proskurowa fPloskirw, ob. Chmielnicki!, Berdyczowa - nie mniej ni 23 dywizje piechoty. 5. Strategiczny plan rozwoju dziaa na zachodzie i zadanie decy dujcego uderzenia siami Frontu Poudniowo -Zachd niego naley uzna za priorytetowy. Uzna naley za konieczne jednoczesne posia danie opracowanego planu rozwinicia wojsk na zachodzie, ktrych gjwne zgnipowanie w skadzie Frontu Zachodniego bdzie miao za zadanie siami Frontu Zachodniego I Pnocno-zachodniego rozbi Niemcw w Prusach Wschodnich, a siami Frontu Poudniowo-Za chodniego przeprowadzi uderzenie pomocnicze na Lublin. , Potwierdzi proponowane plany, dotyczce rozwinicia wojsk na wschodzie. Gwne zadanie wojsk frontu dalekowschodniego (Frontw Zahajkalsdcgo i Dalekowschodniego) - w pierwszym okresie wojny. 317

WIKTOR

SUWOROW

wykorzystujc przewag techniczn, rozbi pojedynczo zgrupowania przeciwnika i opanowa Pnocn, a nastpnie Poudniow Mandu ri. Bez wzgldu na okolicznoci utrzyma Kraj Nadmorski, w tym celu wzmocni 15. Armi, przekazujc w jej skad korpus piechoty, zoony z trzech dywizji z Zabajkalskiego OW i jednego puku artylerii Odwodu Naczelnego Dowdztwa. Z 2. Armii do wiosny 1942 roku sformowa dodatkowo dwie samodzielne brygady pancerne. 7. Potwierdzi przedstawione zaoenia, dotyczce poszczeglnych planw przygotowa do dziaa wojennych przeciw Finlandii, Rumu nii 1 Turcji. 8. Opracowywanie wszystkich planw rozwoju i dziaa wojennych zarwno po linii Ludowego Komisariatu Obrony, jak i Ludowego Ko misariatu Marynarki Wojennej, zakoczy do 1 maja 1941 roku. 9. Zobowiza Ludowy Komisariat Transportu, by przy wsp udziale przedstawicieli Ludowego Komisariatu Obrony zestawi do 1 stycznia 1941 roku nowy grafik wojskowego ruchu pojazdw, zapew niajcy przewozy Ludowego Komisariatu Obrony w ilociach przewi dzianych pianami rozwijania wojsk. 10. W celu przypieszenia koncentracji wojsk ludowy komisarz transportu tow. . M. Kaganowicz ma do 1 grudnia 1940 roku opra cowa i przedoy pian rozbudowy kolei na poudniowym zachodzie.

Ludowy Komisarz Obrony ZSRR Marszaek Zwizku Radzieckiego Szef Sztabu Generalnego RKKA Genera armii

(-) S. Tlmoszenko {-) K. Miereckow

Rkopis na papierze z nadrukiem Ludowy Komisarz Obrony ZSRR". Srak podpisu zatwierdzajcego. Autograf,

Dokument znajduje si w zasobach Centralnego Archiwum Minister stwa Obrony Federacji Rosyjskiej (CAMORF): zespl 16. rejestr 2951. teka 242. karty 84-90. 318

Zacznik nr 5
Notatka Szefa Sztabu Kijowskiego Specjalnego Okrgu Wojskowe go w sprawie decyzji Rady Wojennej Frontu Poudniowo-Zachod niego, dotyczcej planu rozwoju na rok 1940 b/n (nie pniej ni w grudniu 1940 roku) III Zadania Frontu Poudniowo-Zachodniego Najblisze zadanie strategiczne - rozbi we wspdziaaniu z 4. Ar mi Frontu Zachodniego siy zbrojne Niemiec w rejonach; Lublin, Tomaszw Maz., Kielce. Radom oraz Rzeszw, Jaso, Krakw i wyj 30. dnia operacji na rubie: rz. Pilica, Piotrkw Tryb., Opole, Neustadt (Prudnik], co odetnie Niemcy od ich poudniowych sojusznikw. Jed noczenie, skutecznie zabezpieczy granic pastwow z Wgrami i Rumuni. Najblisze zadania - we wspdziaaniu z 4. Armi Frontu Zachodniego okry i zniszczy przeciwnika na wschd od rz. Wisa i 10. dnia operacji dotrze na lini rz. Wisa, i rozwija natarcie na kierunkach: Kielce, Piotrkw Tryb. i Krakw. Osignicie gotowoci do przejcia do natarcia nie pniej ni 30. dnia mobilizacji. Na prawo Front Zachodni (sztab Baranowicze) ma za zadanie uderzeniem lewoskrzydowej 4. Armii na kierunku Drohiczyn. Siedlce, Iwangorod (Dblin) wspdziaa z Frontem Poudniowo-Zachodnim w rozbiciu lubelskiego zgrupowania przeciwnika i 15. dnia operacji osign lini Wisy. Nastpnie naciera na Radom. Sztab 4. Armii ~- Kobryri. Unia rozgraniczenia z Frontem Zachodnim - rz. Prype, Pisk. Wodawa. Iwangorod [Dblin], Radom. Wszystkie te punkty wczone s do Frontu Zachodniego. Na lewo od Frontu Poudniowo-Zachodniego - Flota Czarnomorska, pozostajca w bezporedniej dyspozycji Naczelnego Dowdztwa, ma wykona nast. zadania: 1. Nie dopuci do przejcia nieprzyjacielskiej marynarki wojennej przez Bosfor na Morze Czarne: zniszczy marynark wojenn Rumu nii i zapewni sobie panowanie na Morzu Czarnym; 2. Wsplnie z wojskami ldowymi broni naszego wybrzea i nie dopuci do wysadzenia nieprzyjacielskich desantw w rejonie Ode ssy, na Krymie i na Kaukazie; 3. Zabezpieczy od strony morza flank Frontu Poudniowo-Za chodniego; 4. By w gotowoci do wysadzenia wielkiego desantu morskiego na danie Naczelnego Dowdztwa. IV Skad Frontu Poudniowo-Zachodniego 7 armii (dowdztwa i sztaby); - 26 korpusw piechoty (dowdztwa i sztaby); 319

WIKTOR

SUWOROW

- 5 korpusw zmechanizowanych (dowdztwa i sztaby!; - 2 korpusy kawalerii (dowdztwa i sztaby); - 76 dywizji piechoty; - I I dywizji pancernych; - 5 dywizji piechoty zmotoryzowanej; - 13 brygad pancernych; - 6 brygad zmotoryzowanych; 7 dywizji kawalerii: - 26 pukw artylerii OND (Odwodu Naczelnego Dowdztwa); 2 brygady powiel rznodesantowe; - 81 pukw lotnictwa, w tym: i 6 plb (pukw lotnictwa bombowpgo - dalekiego zasigu). 35 pbsz (pukw bombowcw szybkich), 27 plm (pukw lotnictwa myliwskiego). 2 pisz (pukw lotnictwa szturmowego), 1 pbc (puk bombowcw cikich). V Realizacja postawionych zada Dziaalno frontu podzielona jest na trzy etapy. Pierwszy etap - obrona na umocnionej rubiey wzdu granicy pastwa. Zadanie - nie dopuci do wtargnicia nieprzyjaciela na terytorium radzieckie, a w przypadku jego wtargnicia zniszczy go i ubezpieczy koncentracj i rozwinicie armii Frontu do natarcia. Obron bezporednio na umocnionej rubiey prowadz wojska wy znaczone do osony rozwinicia, zgodnie z planem, przedstawionym na mapie 1:1.000.000. Gwne siy armii koncentruj si na umocnionej rubiey do 27. dnia mobilizacji za lini - Kowel, uck, rz. Styr. Brody. Lww. Grdek Jagielloski. Sambor, Drohobycz, Stryj. Stanisaww i dalej do rz. Dniestr. 5. Armia - w rejonie Kowel; 19. Armia - w rejonie Brody; 6. Armia - w rejonie Kulikw. Grdek Jagielloski, Sambor. Kurowice; 12. Ar mia - zw. w rejonie Sambor, Stary Sambor. Drohobycz; 13. Armia - w caoci w miejscu; 9. Armia - w caoci w miejscu. Zadania WWS Frontu Poudniowo-Zachodniego: 1. W cisej wsppracy z wojskami ldowymi niszczy sil yw atakujcego nieprzyjaciela, skupiajc uderzenia na gwnych kierun kach. 2. Kolejnymi atakami na zlokalizowane bazy i lotniska oraz akcja mi bojowymi w powietrzu niszcz lotnictwo nieprzyjaciela. 3. Lotnictwu myliwskiemu rozkazuje si osania koncentracj, rozwijanie i dziaania armii Frontu. 4. Wraz z lotnictwem morskim i marynark wojenn niszczy ma rynark wojenn nieprzyjaciela na Morzu Czarnym i nie dopuci do wysadzenia desantw z morza. 5. Nie dopuszcza do nieprzyjacielskich desantw z powietrza na obszarze Frontu. 6. Silnymi uderzeniami na wzy kolejowe: Krakw. Kielce. Kalisz. Kreuzburg (Kluczbork). Czstochowa. Wrocaw. Racibrz, Brno. Opole zama i powstrzyma koncentracj si niemieckich. 320

OSTATNIA REPUBLIKA Zadania maj by wykonane w nastpujcej kolejnoci: Zadanie I. Od 1. do 6. dnia dziaa armie Frontu, wykonujc dziaania oso nowe, zostaj wzmocnione: 5. Armia - 4 plm. 3 pbsz: 6. Armia 5 plm. 2 pisz. 2 pbsz; 12. Armia - 6 plm. 2 pbsz; 9. Armia - 5 plm. 4 pbsz, 3 plb. Od 7. dnia dziaa jednostki WWS przydzielone zostaj w sposb nastpujcy: 5. Armia - 3 plm, 2 pbsz; 19. Armia - 1 plm. 1 pbsz: 6. Armia - 4 pm, 2 pisz. 2 pbsz; 12. Armia - 3 plm. 1 pbsz; 26. Armia - 2 pm, i pbsz; 18. Armia - 2 plm. 1 pbsz: 9. Armia - 5 pm. 3 plb. Caa reszta lotnictwa wojskowego pozostaje w rkach dowdztwa Frontu. Zadanie 2. 1. dzie dziaa. Dwa kolejne naloty na lotniska nieprzyjaciela, pooone w strefie o gbokoci 150-160 km. Siy: 16 plb. 30 pbsz. 10 plm. 2. dzie - uderzenie powtrne. 3. i 4. dnia - powtrzenie nalotw na lotniska. Puki bombowcw dalekiego zasigu przenosz uderzenie na lotniska pooone na gbo koci do 400 km. Zadanie 3 1 5. Wykonywane s w strefie nadgranicznej przez lotnictwo przydzielo ne do poszczeglnych armii, za na zapleczu Frontu w sposb nast pujcy: 1 plm osania rejon Kijw; 1 plm osania rejon Koroste i Nowogrd Woyski; 1 plm osania rejon Berdyczw i merynka; 1 plm osania rejon Szepietwka i Proskurow (Ptoskirw ob. Chmiel nicki 1; 1 plm osania rejon Rwne: 1 plm osania rejon Tarnopol. Zadanie 4. Zadanie spoczywa na jednostkach WWS przydzielonych do 9. Armii (3 plb, 4 pbsz). Zadanie 6. W cigu 5., 6. i 7. dnia dziaa nastpuje uderzenie na mosty przez rz. Wisa i wzy kolejowe, okrelone w zadaniu. Siy: 13 plb. 24 pbsz. i 10 plm. Drugi etap operacji - natarcie. Zadanie - pocztek realizacji bliszego zadania strategicznego Frontu. Gboko - 120-130 km. Pocztek natarcia rankiem 30. dnia mobilizacji. rednie tempo posuwania si - 12-13 km/dzie. Skad i zadania armii (mapa 1:1,000.000). 5. Armia. Skad: - 4 korpusy piechoty (dowdztwa i sztaby); - 12 dywizji piechoty; 1 korpus zmechanizowany (dowdztwo i sztab); - 2 dywizje pancerne; - 1 dywizja piechoty zmotoryzowanej; - 1 brygada zmotoryzowana: - 3 samodzielne brygady pancerne;
13 GstaUiia republika

321

WIKTOR

SUWOROW

- 3 puki artylerii OND; - 3 pim i 6 pbsz. Sztab armii - Macew Rubie rozwinicia armii wzdu wschodniego biegu rz. Bug od jez. wite do (wy.) Uciugu. Odcinek rozwinicia si gwnych - Urusk, w. Uni kolejow, Kowel, Chem. Najblisze zadanie - sforsowa rz. Bug; rozbi przeciwnika i do wieczora wyj na rubie Mich Isdorf, Zwadwka. Wojsawice, oddzia ami czoowymi zaj Lublin. Nastpnie, nacierajc w oglnym kierunku na Lublin, 10. dnia wyj na lini rz. Wisa. Rozmieszczenie si: na odcinku gwnego uderzenia - 3 korpusy pie choty (8 dp), 1 korpus zmechanizowany (2 dpanc, 1 dpzmeeh). 3 bryga dy pancerne, 3 puki artylerii OND. Na prawym kierunku wspomagaj cym uderzenie gwne - 1 dywizja piechoty; na lewym kierunku wspo magajcym uderzenie gwne - 1 korpus piechoty (2 dp). Lewa granica - Lipino. Kiwerce (wy.), Wodzimierz Woyski, Kras nystaw {wy.J, Ciepielw (wy.). 19. Armia. Skad: - 2 korpusy piechoty (dowdztwa i sztaby); - 7 dywizji piechoty, - 2 brygady zmotoryzowane; - samodzielna brygada pancerna; - 2 puki artylerii OND; - 3 plm, 1 pbsz. Sztab armii - Radziechw. Rubie rozwinicia armii - Ucilug (w.) Sokal. Uhnw, Lubycza Krlewska. Odcinek gwnego uderzenia: Bez, Tomaszw ILubelskii. Najblisze zadanie - nie dopuci do przerwania si nieprzyjaciel skich czogw i wtargnicia nieprzyjaciela na nasze terytorium. Wraz z rozpoczciem natarcia gwnych si Frontu przeprowadzi uderzenie na kierunku Tomaszw ILubelskii, Zamo. Wykorzystujc sukces 5. i 6. Armii, 12. dnia operacji wyj nad rz. Wisa na odcinku Solec. Zawichost. Rozmieszczenie si: na odcinku gwnego uderzenia - 2 korpusy piechoty (8 dp) i brygada pancerna, 1 korpus piechoty w skadzie Wodzimierskiego RU, korpus piechoty w skadzie Strumiowskiego RU; OND - jedna brygada zmotoryzowana. Lewa granica - Kamieniec, Kamionka (Strumiowska). Rawa Ruska (wy.), Szczebrzeszyn (wy.3. Zawichost. 6. Armia. Skad: - 5 korpusw piechoty (dowdztwa i sztaby); - 15 dywizji piechoty; - 3 brygady pancerne; 1 brygada zmotoryzowana: - 9 pukw artylerii OND: - 4 plm, 8 pbsz, 2 pisz. Sztab armii - Jaworw. 322

OSTATNIA REPUBLIKA Rubie rozwinicia armii - Lubycza Krlewska (wy,), Lubaczw, Sieniawa. Surochw {wy.). Odcinek gwnego uderzenia - Oleszyce. Sieniawa. Zadanie - uderzeniem na Tarnogrd przerwa front nieprzyjaciela. w powstaj luk, wprowadzi zmechanizowan armi konn. Do wie czora 3, dnia operacji opanowa pnocne wyjcia z lasw nad Tanwi Spuszcza Solska! w rejonie Bigoraj 1 w rejonie Jzefw fRoztaczanski). Oddziaami czoowymi opanowa dojcie do Sandomierza. Nastpnie, nacierajc na Sandomierz, 10. dnia operacji doj do m. Wisa. Rozmieszczenie si: na odcinku gwnego uderzenia - 3 korpusy piechoty (9 p), 3 brygady pancerne, 7 pukw artylerii OND. Na kierunku Szczebrzeszyn <- 1 korpus piechoty (4 dp), 1 puk artylerii OND. na lewym brzegu rz. San - 1 korpus piechoty (2 dp), 1 pu!k artylerii OND. Lewa granica - Skaat (wy.), Grdek fwyl.). Krakowieo (wy.). Jaro saw {wy. (. Sokow, Majdan, ujcie rz. Wisok. 26. Armia. Skad: - 5 korpusw piechoty {dowdztwa i sztaby); 1 korpus zmechanizowany (dowdztwo i sziabl; - 15 dywizji piechoty; - 2 dywizje pancerne; - 1 dywizja piechoty zmotoryzowanej; - 3 brygady pancerne; - 6 pukw artylerii OND; - 4 plm, 8 pbsz. Sztab armii - Sambor. Rubie rozwinicia armii - Jarosaw. Medyka. Przemyl, dalej po rz. San w granicach armii. Odcinki gwnych uderze: Jarosaw. Radym no. Babica. Grodno. Zadanie armii - sforsowa rz. San 1 zadajc uderzenia oboma skrzydami w oglnym kierunku na Rzeszw do wieczora 3. dnia ope racji opanowa Rzeszw i rubie rz. Wisok, a oddziaami czoowymi uchwyci przeprawy na rz. Wisa i Dunajec. Nastpnie, posuwajc si przez Radomyl, w 10. dniu operacji wyj na rubie Szczuczyna. Opatowiec. Tarnw. Rozmieszczenie si: na prawym odcinku natarcia - 2 korpusy piechoty (5 dp). 1 brygada pancerna. 4 puki artylerii OND; wyjrowadza si rwnie korpus zmechanizowany. W centrum - 1 korpus piechoty (3 dp). Lewa granica - Halicz (wy.). Drohobycz (wy.). Bircza. Strzyw, Tarnw. 12. Armia. Skad: - 4 korpusy piechoty (dowdztwa i sztaby); - 11 dywiji piechoty; - 1 dywizja pancerna; - I korpus kawalerii {dowdztwo i sztab); - 2 dywizje kawalerii; ~ 3 puki artylerii OND; - 3 plm, 3 pbsz. 323

WIKTOR SUWOROW Sztab armii - Chyrw. Armia rozwija si wzdu rz. San w ramach linii rozgraniczenia, majc gwne zgrupowanie na prawym skrzydle na odcinku Wiode, Lesko. Zadania: ubezpieczy uderzeniow grup Frontu od poudnia od strony Wgier i Sowacji, a w tym ce!u: 1. Zadajc gwne uderzenie na kierunku Krosno, Jaso, rozbi nieprzyjaciela, w 3. dniu operacji - opanowa obwd kronieski, a w 10. dniu operacji wyj na front Tarnw, Grybw. 2. Silnie zabezpieczy kierunek poudniowy od strony Sowacji i Wgier. Rozmieszczenie si; na odcinku gwnego uderzenia - 3 korpusy piechoty (9 dp). brygada pancerna, korpus kawaierii (2 dkaw), 2 dpanc, 2 puki artylerii OND; na odcinku ubezpieczenia - 1 dp; w od wodzie - 1 dp. Lewa granica - Boiechw (z wy.). Lomna, Lutowiska, Starina. 18. Armia. Skad: - 2 korpusy piechoty (dowdztwa i sztaby); - 6 dywizji piechoty; - 1 brygada pancerna: - 1 brygada zmotoryzowana; - 3 plm, 3 pbsz; ponadto jednostki KU Kamieniec Podolski. Sztab armii - Stanisaww. Rubie rozwinicia armii - Lutowiska (wy.), Smoe, Worochta, Jabonica, Nowosieliea, Lipkany. Zadanie - skutecznie osania granic z Wgrami i Rumuni, zwracajc szczegln uwag na odcinek Koszuja, Lipkany. Lewa granica - Kaju. Lipkany. Buczyna. 9. Armia. Skad: - 2 korpusy piechoty (dowdztwa i sztaby); '- 8 dywizji piechoty; - 3 dywizje kawalerii; - 2 brygady pancerne; - 1 brygada zmotoryzowana; - 4 pbsz, 3 plb: ponadto jednostki RU Mohylowsko-Jamposkiego. Rybnickiego i Tyraspolskiego. Sztab armii - Kiszyniw. Rubie rozwinicia wzdu rz. Prut od Lipkan do ujcia i dalej pnocnym brzegiem Dunaju do Morza Czarnego. Zadanie: skutecznie osania granic z Rumuni, szczeglnie kie runek Botoszany, merynka. Jedn dywizj piechoty zachowa do obrony Krymu. W wypadku wystpienia Rumunii - niezwocznym uderzeniem przez Tuicz na Megidi i Konstanc zaj pnocn Dobrudz i wyj na granic z Bugari, odcinajc Rumuni od Morza Czarnego. W przypadku natarcia nieprzyjaciela w kierunku meryn ka. Proskurow (Poskirw ob. Chmielnicki! lub Tarnopol by przygo towanym do kontrataku na flank przeciwnika i we wsppracy z jed324

OSTATNIA REPUBLIKA nostkami 18. Armii i rejonw umocnionych zniszczy go na poudnie od Dniestru. Armia konno-zmechanizowana. Skad: - 2 korpusy zmechanizowane (dowdztwa i sztaby); :..- 1 korpus kawalerii (dowdztwo i sztab); - 4 dywizje pancerne; - 2 dywizje piechoty zmotoryzowanej; - 2 dywizje kawalerii. Sztab armii - Grdek. Rejon koncentracji - kiew. Jaworw. Lww (wy.). Zadania: a) W okresie koncentracji armii Frontu nie dopuci do wtargni cia nieprzyjaciela, a zwaszcza jego si zmotoryzowanych i zmechani zowanych, z rejonw Hrubieszw, Tomaszw (Lubelski). Zamo i Ja rosaw. Dynw. Rzeszw. b) Wej w miejsce przeamania na odcinku 6. Armii w rejonie Tomaszw. Tarnogrd z zadaniem wyjcia w rejon Kranik, Lublin i we wspdziaaniu ?. 5., 6. i 19. Armi i WWS Frontu zniszczy lubel skie zgrupowanie przeciwnika, jednoczenie opanowa czci sit za chodni brzeg rz. Wisa pod Puawami. Solec i Annopol. W odwodzie Frontu: 1) 1 korpus zmechanizowany w skadzie dwch dywizji pancer nych i jednej dywizji piecioty zmotoryzowanej - w rejonie Tarnopol: 2) 1 dywizja piechoty w rejonie Dubno, Brody: 3} 1 dywizja piechoty w rejonie Chodorw; 4) 1 brygada zmotoryzowana - Brody. Zadania WWS Frontu Poudniowo-Zachodniego. 1. W cisym wspdziaaniu z wojskami ldowymi niszczy sil yw i umocnienia nieprzyjaciela, przeprowadzajc zmasowane ude rzenia na gwnych kierunkach: 2. Nie dopuci do podcignicia odwodw nieprzyjaciela na pole bitwy, zwaszcza jego szybkich jednostek. Uwaa na rejon d. Ka towice; 3. Zabezpieczy wysadzenie desantu, majcego za cel przepraw przez rz. Wisa na odcinku Iwangorod [Debilni, ujcie rz. San; 4. Uniemoliwi nieprzyjacielowi zajcie pozycji obronnych na linii rz. Wisa: 5. Kontynuowa walk o panowanie w powietrzu w strefie o gbo koci 150-200 km; 6. Osania dziaania wojsk wasnych. Trzr^e^p^peracji. Zadanie - zakoczenie wykonania bliszego zadania strategicznego Frontu. Gboko - 250 km. Czas wykonania - 20 dni. Siy gwnego uderzenia: 6. Armia. 12. Armia. 26. Armia, armia koi ino -zmechanizowana. Zabezpieczenie bojowe wykonuj: od strony Warszawy i odzi - 5. i 19. Armia; od strony Czech. Sowacji. Wgier i Rumunii - 20.: 18. i 9. Armia tworz oddzielny front.
325

WIKTOR

SUWOROW

Po rozbiciu gwnych si nieprzyjaciela na wschd od rz. Wisa Front przechodzi do pocigu gwnymi silami na oglnym kierunku - rejon Katowice. Krakw. W pierwszym rzucie na odcinku Frontu nacieraj oddziay czoowe: zwizki piechoty wzmocnione czogami i artyleri, w nastpnej kolej noci do akcji wchodz siy drugiego rzutu gotowe do odparcia ew. kontrataku i zamania prb oporu, Szef Sztabu Kijowskiego Specjalnego Okrgu Wojskowego i-) Pukariew

Rkopis, orygina, autograf.

Dokument znajduje si w zasobach Centrainego Archiwum Minister stwa Obrony Federacji Rosyjskiej (CAMORF): zesp 16, rejestr 2951. teka 239. karty 245-277. 326

Bibliografia
Akimow K., Ot Wolgt do Alp, Moskwa 1987. Aililujewa S., ..Dwadziecia listw do przyjaciela", Instytut Literacki, Pary 1967. Baanow B., Byem sekretarzem Stalina", Krytyka, Warszawa 1985. Campbell J., Naual Weapons gf World War Twa, Londyn 1982. Chamberlain P.. Ellis C, Brtttsh and American Tanks of Worki War Two, New York 1969, Chrkw A., Grozowj tju. Moskwa 1991. Chruszczow N., O kulcie jednostki i jego nastpstwach", wyd. KC PZPR, Warszawa 1956. DaniszewW., Bankroctwo strategiigermanskogofaszyzma, Moskwa 1973. Djakow J.. Buszujewa T.T Nacystskij miecz kowasja w SSSR, Moskwa 1992. Erickson J., The Road to Stalingrad. Londyn 1977. The Goebbels Diartes 1939 1941. Londyn. Gralski R., World War II Almanac- 1931-1945, Londyn 1981. Gorodecki G., MifLedokola>, Moskwa 1995. Guderian H., Tankt - wpleriodl, Moskwa 1957. Haider R, .Dziennik wojenny. Codzienne zapisy szefa Sztabu Gene ralnego Wojsk Ldowych 1939-1942". t. 1-3. Warszawa 1971-1974. Hitler A., Moja walka", wyd. Scrtpta Manent, Krosno 1992. Jeremienko A.. Na zapadnom naprawieniu Moskwa 1959. Jeremienko A., Wspomnienia". Warszawa 1961. Kazakow M.. Nad map minionych bitew", Warszawa 1967. Lenin W.. _Dziea wszystkie", t. 1-55. Warszawa 1983-1990. apczyski A., Wozdusznaja armUa, Moskwa 1939. obaezow L., Trudnymi dorogami, Moskwa 1960. Majakowski W., Stichi, Moskwa 1964. Melenthin W., Panzer battles 1939-1945: a study of the employment ofarmour In the Second World War, Londyn 1956. Middeldorf E.. Taktyka w kampanii rosyjskiej". Warszawa 19*31. Mielgunow S., Krasnyj tlerror w Rossli, Sofia 1925. Mielnikw D., Czariiaja L.. Priestupnik nomer odin. Moskwa 1991. Niekricz A., 1941, 22 czerwca", Warszawa 1967. Pisudski J.. Rok 1920". Warszawa 1924. Preston A.. Navies of World War 11, Londyn 1982. Reiidulie L.. Kamandirawanije wojskami, Moskwa 1974. Rodimeew R.. Twoi, otteczestwo, syny. Kijw 1982. RoskiH S.. The WaraiSee. 1939 1945, Londyn 1954. Kybin A., Stalin i ukw, Moskwa 1989. Sandaw L.. Na moskowskom nuprawlenil Moskwa 1970. Simonw K.. Chopiec z naszego miasta". Warszawa 1949. Stalin J.. Dziel", t. 1-13, Warszawa 1949-1951. Stuczenko A., Trudne lata". Warszawa 1966. Sun Tzu, Sztuka wojny", wyd. Przedwit. Warszawa 1990. Sutton A.. National Suiclde: MiUtaiy Aid to the Soutet Unton. Nowy Jork 1974. Szelest I... S kryla na kryto. Moskwa 1977. Sztemienko S.. Sztab Generalny w latach wojny". Warszawa 1969. 350

OSTATNIA REPUBLIKA Trocki L., Nauki Padziernika", wyd. Kret - Nurt Lewicy Rewolucyj nej. Warszawa 1990. Trocki L Zdradzona rewolucja", wyd. WIBET, Warszawa 1991. Tuchaezewski M.. Pisma wybrane", t. 1-2. Warszawa 1966. Woronow N., .Artyleryjskim szlakiem". Warszawa 1966. Zinowjew G-, Soczinientfa, Leningrad 1925. adow A.. Czetyrte? gada wojny, Moskwa 1978. ukw G., Wspomnienia i refleksje". Warszawa 1970. 1941 god, Moskwa 1998. Dokumenty i materiay do historii stosunkw Polsko-Radzieckich; kwie cie 1920-marzee 1921". Warszawa 1964. The Fatal Decisions, Nowy Jork 1956. ?Iistoria Drugiej Wojny wiatowej 1939-1945", t. 1-12. Warszawa 1976-1985. Historia Wielkiej Wojny Narodowej Zwizku Radzieckiego 1941-1945". t. 1-6. Warszawa 1964-1967. Kijewskij Krasnoznamionnijj Wojenny} Okrug, Moskwa 1974. Konstntktory, Moskwa 1989. Potewoj ustaw RKKA 1941 goda (PU-41), Moskwa 1941. Sowietskja wojennaja encyklopiedija, t. 1-8, Moskwa 1976-1980. Sowieiskije wozduszno-diesantnyie. Moskwa 1986. Zastolnyje razgowory Gitlera. Smolesk 1993. _ T Zjazd Komunistycznej Partii (bolszewikowi Rosji. Marzec 1919. VH Protokoy". Warszawa 1966.

Prace zbiorowe

Pisma i periodyki

Focus", Londyn. ..Grani". Monachium. ..Krasnaja armija", Moskwa. ..Krasnaja zwiezda". Moskwa. Literaturnaja gazeta", Moskwa. Nowaja i nowiejsza istorija". Moskwa. Nowoje Russkoje Sowo", Nowy Jork. Nowyj mir". Moskwa. Ogoniok", Moskwa. OUeczestwiennaja istorija", Moskwa. ..Petermanns Geographische Mitteilungen", Berlin. Politiczeskoje obrazowanije". Moskwa. Prawda". Moskwa. Rossijskoje wriemia". Russkaja myl", Pary. Sowielskij woin", Moskwa. Wojenno-istoriczeskij urna", Moskwa. Woprosy istorii". Moskwa. Zbiory archiwalne Archiwum Instytutu Historii Partii KC KP Ukrainy. Centralne Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej. Rosyjskie Ceninim Gromadzenia Dokumentacji i Bada Historii Najnowszej. 351

A. Wooszyn 1941 r.

POD SZTANDAREM LENINA - NAPRZD KU ZWYCISTWU!

OPERACJA BARBAROSSA
22 czerwca 1941 roku

WYZWOLIMY EUROP Z ACUCHW FASZYSTOWSKIEJ NIEWOLI!

ZWYCISTWO BDZIE NASZE!

JEDNA WALKA, JEDNO ZWYCISTWO!

P. Malcew 1942 r.

NAPRZD! ZWYCISTWO JEST BLISKIE!

A Kokorekin 1942

Uroczyste obchody wita Pracy - Moskwa, druga poowa lat trzydziestych.

K. Stauber lata 30

L Hohlwein 1938 r.

Przemarsz oddziaw SA przed Hitlerem - Norymberga, koniec lat trzydziestych.

L. Goowanow 1944 r

L. Goowanow 1945 r.

DOJDZIEMY DO BERLINA!

DOSZLIMY!