CONGRUENCE
Définition :
soient a et b appartenant à Z et n appartenant à N* :
a congrue à b modulo n, noté a ≡ b [n], c’est-à dire n divise (a-b) (n|(a-b) ou aussi, le
reste de la division de a par n est b
Exemple : 9 ≡ 1[2] ; 9 ≡ 0[3]
Propriétés :
1. a ≡ b[n] <=> a-b ≡ 0[n] <=> -a ≡ -b[n]
2. a ≡ b[n] et c ≡ d[n] => a+c ≡ b+d[n] et a.c ≡ b.d[n]
(exemple : 5 ≡ 1[2] et 8 ≡ 0[2] => 13 ≡ 1[2] et 40 ≡ 0[2])
3. a ≡ b[n] => pour tout r appartenant à N : ar ≡ br[n] et pour tout p appartenant à
Z : pa ≡ pb[n]
4. a ≡ b[n] <=> a et b ont le meme reste de la division par n <=> a ≡ c[n] et b ≡ c[n]
5. On a toujours a ≡ a[n] donc si c ≡ b[n] => c+a ≡ b+a [n] et c.a ≡ b.a[n]
Exercices :
1. A) Identifier le reste de la division de n par 2 : le reste de la division de n par 2
est toujours de 0 ou 1 <=> n ≡ 0[2] ou n ≡ 1[2]
B) Déduire que le produit de deux entiers consécutifs est multiple de 2 :
n(n+1) ≡ 0[2] ?
n ≡ 0[2] n ≡ 1[2]
=> n+1 ≡ 0+1[2] => n+1 ≡ 2[2]
=> n(n+1) ≡ 0x1[2] => n+1 ≡ 0[2]
=> n(n+1) ≡ 0[2] => n(n+1) ≡ 1x0[2]
2. Soit n appartenant à Z, montrer que n2 ≡ 0[8] ou n2 ≡ 4[8] si n est pair et que n2
≡ 1[8] si n est impair
Le reste de la division par 8 est 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6 ou 7
Si n est pair :
- n ≡ 0[8] => n2 ≡ 0[8]
- n ≡ 2[8] => n2 ≡ 4[8]
- n ≡ 4[8] => n2 ≡ 16[8] => n2 ≡ 0[8]
- n ≡ 6[8] => n2 ≡ 36[8] => n2 ≡ 4[8]
Si n est impair :
- n ≡ 1[8] => n2 ≡ 1[8]
- n ≡ 3[8] => n2 ≡ 9[8] => n2 ≡ 1[8]
- n ≡ 5[8] => n2 ≡ 25[8] => n2 ≡ 1[8]
- n ≡ 7[8] => n2 ≡ 49[8] => n2 ≡ 1[8]
3. Trouver le chiffre des unités de 35489 x 253731
Pour répondre : chiffre des unités c’est-à-dire le reste de la division par 10
<=> 35489 x 253731 ≡ x[10] (trouvons x)
3548 ≡ 8[10]
=> 35489 ≡ 89[10]
=> 35489 ≡ a[10] et 89 ≡ a[10]
On a : 8 ≡ 8[10] <=> 82 ≡ 4[10] <=> 83 ≡ 2[10] <=> 84 ≡ 6[10] <=> 85 ≡ 8[10]
2537 ≡ 7[10]
=> 253731 ≡ 731[10]
=> 253731 ≡ b[10] et 731 ≡ b[10]
On a : 7 ≡ 7[10] <=> 72 ≡ 9[10] <=> 73 ≡ 3[10] <=> 74 ≡ 1[10] <=> 75 ≡ 7[10] <=>
74k+1 ≡ 7[10] <=> 74k+2 ≡ 9[10] <=> 74k+3 ≡ 3[10] <=> 74k+4 ≡ 1[10]
Puisque 31 = 4x7+3 => 731 ≡ 3[10] donc 253731 ≡ 3[10]
4. Trouver le reste de la division de 23137 par 7
23 ≡ 2[7] <=> 232 ≡ 4[7] <=> 233 ≡ 1[7] <=> 234 ≡ 2[7] <=> 233k+1 ≡ 2[7] <=> 233k+2
≡ 4[7] <=> 233k+3 ≡ 1[7] <=> 233k+4 ≡ 2[7]
Et 137 = 3k + 2 = 3 x 45 + 2 => 23137 ≡ 4[7]
5. Trouver u et v / 55u + 35v = 5 => PGCD (55 ; 35) = 5
Algorithme d’Euclide :
55 = 1 x 35 + 20 (1)
35 = 1 x 20 + 15 (2)
20 = 1 x 15 + 5 (3)
15 = 5 x 3
(3) 5 = 20-15
(2) 15 = 35-20 => 5 = 20 – (35 – 20) = 2 x 20 – 35
(1) 20 = 55 – 35 => 5 = 2 (55 – 35) – 35 = 2 x 55 – 3 x 35
6. Trouver u et v / 42u + 26v = 5
Algorithme d’Euclide :
42 = 1 x 26 + 16 (1)
26 = 1 x 16 + 10 (2)
16 = 1 x 10 + 6 (3)
10 = 1 x 6 + 4 (4)
6 = 1 x 4 + 2 (5)
4=2x2
(5) 2=6–4
(4) 4 = 10 – 6 => 2 = 6 – (10 – 6) = 2 x 6 – 10
(3) 6 = 16 – 10 => 2 = 2 x (16 – 10) - 10 = 2 x 16 – 3 x 10
(2) 10 = 26 – 16 => 2 = 2 x 16 – 3 x (26 – 16) = 5 x 16 – 3 x 26
(1) 16 = 42 – 26 => 2 = 5 x (42 – 26) – 3 x 26 = 5 x 42 – 8 x26