Vous êtes sur la page 1sur 86
! " #$ #$ # % & #' " ' " ' ( #$ &
! " #$ #$ # % & #' " ' " ' ( #$ &
! " #$ #$ # % & #' " ' " ' ( #$ &
! " #$ #$ # % &
#' " ' " ' ( #$ &
" # &
")' " ' ! #$ #$ # ' #$ &
' ! " # ' #$ &
' * " + # & ," '
' ! "
" * , ")"$
! " # ' #$ & !
-- - .
-
-
!" #$"%
& ' $(
%
) ( * ($
+, - ' $(
*
.$/" %
*
0 & ' $(
$
*$#1 2)3
& ' $(
% . 1*3
* 0 & ' $(
% ($423
* 0 & ' $(
$ ( 5 ,
' 1 ' $ 61 ,' -
% . 1*3 * 0 & ' $( % ($423 * 0 & ' $( $

* /012 345 6789:; <=>0?@ <7A7BC:?@ D E <717F4:?@ E <7BG6H:?@ IJ>:K?@ L4M?@ @NO PQR S2 T6MU V>7:?@ E <W>XY@ 6Z[Z \1] <7B^K?@ P_>M?@ <7X>45 D E `>Cab@ S7; <c>^4?@ E P_>M?@ mK] d[:^2 l d[:^2 ef[4U <MU>42 D gJ>;6hi?@ LAj?@ E <7J>;6hi?@ <Kjk?@ E `6^:4?@ tG6u v7BCa S7; w6jU 6Rx D y7zU P_>] * S7:?>X s6:AU r qZ6O op g]>Kn?@ 6Z@[:?@ }7A?@ >K:UV>A2 mK] >A;>CZ >Um~Dr TVb@ 6789Z g18>4:?@ {qH?@ gc |VmU r <71a>K?@ gO>K:2 r >7BG6HZ >h71] Lnj4?@ }7A?@ 2 <7A7BC:?@ D <718>4:?@ E<7J>;6hÇ <Kju gJ>;6hÇ LAX E `6^:2 V>7Z E <W>XY@ 6Z[Z E P_>] * <7X>:Ä4?@ Å>41i?@ r <MU>42 E L8>4Z

Å>41i?@ r <MU>42 E L8>4Z * ) ' ' & 7 & ' '

*

) ' ' &

7 & ' ' & ' , - ' , 8 6 7 & 19 ) ' 8 , & ) ' & 2 7 "

' # * 3 ' ' & ' , ' , - ' ' )
' # * 3 ' ' & ' , ' , -
' '
) "# *

3 , : ;' : , ' - , & & , , ; ' , : , 5 , & , - ' , ; - ' , , - ' , & & 6 , & 5 19 .: :, , & 5 - 5 , - : 3 , ' , , & ., , , - ,

É ( Ñ' ! * 3 ' & , - ' ; - ' & ' , - ' '

DDDDééééddddiiiiccccaaaacccceeeessss

JJJJeeee ddddééééddddiiiieeee cccceeee mmmmooooddddeeeesssstttteeee ttttrrrraaaavvvvaaaaiiiillll ::::

AAAA mmmmeeeessss ttttrrrrèèèèssss cccchhhhèèèèrrrreeee ppppaaaarrrreeeennnnttttssss,,,, ggggrrrraaaannnnddddssss ppppaaaarrrreeeennnnttttssss mmmmaaaa ppppeeeettttiiiitttteeee eeeetttt ggggrrrraaaannnnddddeeee ffffaaaammmmiiiilllllllleeee,,,,

AAAA mmmmeeeessss ffffrrrrèèèèrrrreeee eeeetttt mmmmeeeessss ssssœœœœuuuurrrrssss ;;;; CCCChhhhaaaaffffiiiikkkk,,,, TTTTaaaassssssssaaaaddddiiiitttt,,,, KKKKaaaahhhhiiiinnnnaaaa,,,, MMMMaaaassssssssiiiinnnniiiissssssssaaaa,,,, MMMMoooohhhhaaaammmmmmmmeeeedddd,,,, qqqquuuueeee jjjj’’’’aaaaiiiimmmmeeee bbbbeeeeaaaauuuuccccoooouuuupppp,,,,

AAAA mmmmaaaa ffffuuuuttttuuuurrrreeee ffffeeeemmmmmmmmeeee AAAAmmmmeeeellll,,,, qqqquuuuiiii mmmmeeee ppppaaaarrrrttttaaaaggggeeee uuuunnnn ggggrrrraaaannnndddd aaaammmmoooouuuurrrr,,,, eeeetttt qqqquuuueeee jjjjeeee cccchhhhéééérrrriiiissss ddddeeee pppplllluuuussss eeeennnn pppplllluuuussss…………

AAAA ttttoooouuuussss cccceeeeuuuuxxxx qqqquuuuiiii mmmm’’’’aaaaiiiimmmmeeeennnntttt eeeetttt qqqquuuueeee jjjj’’’’aaaaiiiimmmmeeee

AAAAvvvveeeecccc qqqquuuuiiii jjjj’’’’aaaaiiii ppppaaaarrrrttttaaaaggggéééé vvvvrrrraaaaiiiimmmmeeeennnntttt ddddeeeessss mmmmeeeeiiiilllllllleeeeuuuurrrrssss mmmmoooommmmeeeennnnttttssss dddd’’’’aaaavvvveeeennnnttttuuuurrrreeee,,,, ddddeeee rrrriiiissssqqqquuuueeee eeeetttt ddddeeee bbbboooonnnnhhhheeeeuuuurrrr,,,, eeeetttt qqqquuuuiiii hhhhaaaannnntttteeeennnntttt mmmmoooonnnn eeeesssspppprrrriiiitttt,,,, qqqquuuueeee jjjjeeee nnnneeee ppppeeeeuuuuxxxx ppppaaaassss oooouuuubbbblllliiiieeeerrrr…………

AAAA vvvvoooouuuussss

RRRREEEEMMMMEEEERRRRCCCCIIIIEEEEMMMMEEEENNNNTTTTSSSS
RRRREEEEMMMMEEEERRRRCCCCIIIIEEEEMMMMEEEENNNNTTTTSSSS

Ce travail a été réalisé au Laboratoire de Haute Tension du Département de génie Electrique de l’Ecole Nationale Polytechnique, sous la Direction Scientifique de Madame Dalila MAMANE, chargée de cours à l’Ecole Nationale Polytechnique, et de Monsieur Madjid TEGUAR, Maître de Conférences à l’Ecole Nationale Polytechnique. Qu’ils trouvent ici l’expression de ma très sincère reconnaissance pour leurs précieuses directives, leur très grande disponibilité, leurs fructueux conseils, leur suivi constant, leur courtoisie si raffinée et leurs qualités humaines. J’adresse mes chaleureux remerciements à Monsieur Ahmed BOUBAKEUR, Professeur à l’Ecole Nationale Polytechnique, Monsieur Redouane TAHMI, Maître de Conférences à l’Ecole Nationale Polytechnique, Monsieur Abdelwahab MEKHALDI professeur à l’Ecole Nationale Polytechnique et Monsieur R. NEZLI Maître de Conférences à l’Ecole Nationale Polytechnique qui ont bien voulu juger mon travail et m’honorer de leur participation dans le Jury. Mes vifs remerciements vont également à tous ceux qui ont participé de prés ou de loin à l’élaboration de ce travail, en particulier. Je tiens à remercier mes parents car ce travail représente un petit fruit de leur souffrance et qui sans eux je ne pouvais traverser ces longues années d’études et de travail. Je ne saurais terminer sans remercier mes frères et sœurs ainsi que toute la famille pour leurs encouragements soutenus et surtout pour leur soutien moral.

'! # ' " <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

$" * '! " . "

rÖr '! # ' <<<<<< <<<<<<<<<< <<<<<<<<<<< < = rÜr ' % + " <<<<<<<<<<<<<<<<<<< <<<<<< > 3 . & <<<<<<< <<<<<<<<<<<<<<< > 3 . & - - <<<<<<<<<<<<< <<<<<< <<<< > 3 = ) & <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< > 3 > <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< > 3 <<<< <<<<<<<<<<< 3 ? ! @ <<<<<<<<<<<<<<<<< <<<<<<<<<<<

rár # ! <<<<<< <<<<<<<<<<<<<<<<<<<< < ?

3 =

*

<<<<<<<<<<<<<<<<<<

?

3 =

*

& <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

?

ràr '! ! " ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< ror ' ! #' ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< 3 3 <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< <

3

! <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

3

%

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< < >

râr ' " ! % " " <<<<<<< <<<<<<<<<<<<<<<< 3 ? % <<<<<<<<<<<<<<<<<<<< <<<< 3 ? 3 & <<<< <<<<<<<<< <<<< 3 ? 3 & <<<<<<<<<<<<<< < 3 ? = 3 & <<<<< <<< 3 ? > 3 & - <<<<<<< 3 ? 3 & <<<<<< << A !" # & ã" * ! # ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<= 3 % <<<<<<<<<<<<<<<<<<< = 3 3 & <<<< < = 3 3 & <<<< < => 3 << <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< =>

rår ' # ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< << =A

$" * '! ! ' " ÖoÖÜ " '

rÖr '! # ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< =B rÜr '! + " ! ' " ÖoÖÜ <<<< <<<<<<<<<<<< <=B rár ' ! #' ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< <>

33

= % <<<<<<<<<<<<<<<<<<<>

ràr ' " ! % " " !" # & ã" ç<<<<<<<<<<< <>

33 >

% <<<<<<<<<<<<<<<<< >

3 <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< > +, <<<<<<<<<<<<<<<<<< >

ror ' # ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< >B

$" * ' ã " '#$ $( & ! '! " . "

rÖr '! # ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< rÜr '#$ $( & ' ' * ' ! " " & ã" <<<<<<<<< rár % # ! " ! " # # '! ! ! " * #" "# " " #$" ! <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< A 333 = 3 & - #<<<<<< << A 333 = 3 & <<<<<<<<<<<<<<<<<< <<<<<<?

ràr ' ) ' " ! " ! ã " #" "# ')" <<<<<<< <?> ror ' # ' <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<?A ' # ' " <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< ) ' " $ <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<

2 - ' ,

C -

+ ' 5 8 7 - , E F G

) - - ' 8 ' - 5 8 + ' , && , ' & ' 7

2 , & , - & ' && @ 7 , && , ' 7 8 , " H 8 , - ' , ' ' - @ 7 5 8 F G

& , ' && 8 , , F=6BG + - && 7 & 8 7 - ' & F G + F=' ' 6BG - & ) ' 8 F?6BG , ' 6 &

" , I - & 6 - ' 9 9 FAG ' 9 ' ' 7 7 , ' & F G' 9 8 , + ' - ' 8 5 F ' G' 7

J ' & 6 FB' ' =6 >G' - 7 && 8 9 + 6 @ I -

1.

.1.D

2 8 9 & ' ' E & F =G ( ' ' 7 ' 7 5 ' 7 ' 8 6 ' 8 ' 8 6-

" 8 7 - C D + , @ & & K 676 9

@ &' 8 6- ' ( , ( ' & 19' & 8 8 6 C , 3D' 8 2 , - C , 33D

+ 6 C & D C 6 D ' ' & - ,

2 & ' 7 ? & , ( & 9 L - & ( - ' 8 ' 8 6 E && 8 ' '

" 8 C , 333D 7 ' - - 8 - ' 5 H - ' - , ' & -

& ' , 7 5 8 + , @ & - &

2 , & 7 @7 F G + ' 8 - ' 8 6 + 8 - - ' ' ( ' ' 5 ,5 && - M - , N$** CN $ * - * , D * : ' & && + & ' && & - -

) ' 5 8 " && ( && F G' & ' 7 ? & - & &&

) ' 8 , - 7 & ( & C D & ' 8 2 5 , - - @ 9 J , E 2 7 & C 19D' & , C= ;O' ;O D' & - - C O' ;O D' & C + > N + D' ' @ C& - 3 D

& C + > N + D' ' @ C& - 3 D - r rÖ

- r * +

=

rÜrÖr " %' " ! " 3 7 @ 3 5 , ' . "
rÜrÖr " %' " ! "
3 7 @ 3 5 , '
.
" P ;O C 19D
• . " P= ;O
• P ;O 3 ≅ =
• . 6 " P >? Q ≅ B ? ;O
• % % ≅ = ΩR;O
'
. P =? Ω ' 1 . >AB=Ω
rÜrÜr " %' " ! "
3 - - 7 & K 9 7
, - K & L 2 - - & '
C7 D' 7 &
7
• .
"
P O C 19D
• . - C 7 OD
• P ;O
rÜrár ã #" "# % ! '

3 & K 8 2 & & 1. C+ P > ND' . + R C" P"C+ DP"C+ DR D + , ;O' ;O = ;O

2 7 8 && - 8 , ;O E

rÜràr ! #' " !

+ 6 O - & K 7 & ( 5 & - - E && & K

>

rÜror " " + ! ! ' # '

2 & 7 - ' 7 6& C - & 5D 2 & , - - & , + ' && , - & 6

rÜrâr ! "

2 C I > ? D - C> I = A D CN - 3 D ( ' 7 ' C - - D' - + 8 7 & % - : ;5 2 8 7 , 7

- = ' - = & [ ' ' =' >' ?' ' A' >' = G F>' ? G F=' A G' -

G F>' ? G F=' A G' - - r rÜ * * 8 ' )

- r * * 8

' ) - ' ' -

+, 8 , 9 ' 6 E C D 2 8 ? 7 && - & C 8 D + & , - C && - @ D' & & @

, ' 5 ' - S ' 8 7 ' & & , 2 5 5 ' - S

) ' 7 C 7 D & -

rárÖr ! " ' ! #' ' 2 && , & - 7 8 +
rárÖr ! " ' ! #' '
2 && , & - 7
8 +
& - 8 '
CT Q D 7
- &
rárÜr ! #' " ! %
2 & && 7 K K &
+ µ N & 5 " >
' & - C3 =D 2 7 M
' C - & D
C.$#.%!(3U .) => *19D
- r rá * +

?

% P * % C + & - - D % P? ? * % M

& - ' % P> *

2 & 5 8 - ' 7 M ' & + 7

O

7 ' - V + 6 - 8 & 8

2 - & - 7 C O = O D' O - '

(

O

O

=

%

+

%

%

3

KK

=

%

+ %

%

+ %

%

=

O

O

C3

%

C3

& & +

W

+ O

C D =

=

 

$ , - L +

C3 =D

$

S ' ' &&

3

= O+

X

= O +

X

C3 >D

!

& 5 ' ' E 8 - ' - ( && ,5 ,8 - ) && C)>> D - - &&

2 5 , - ' ' && 8 ( 7 8 CN - 3 >D

O

=

O

=

O

2 , 8 & 7 - 7 N$** > CN $ * - * , D + - ' ' ' , 2 7 & - , - 9 7 ,

$ - & C D'

& + 6

, - R

, $ - & C D' & + 6 , - R - r rà *

- r * % * 8

" 8 ! , 8 ' 8 7 , 7 & ' 9 J &

$ && ' & &

8 - H & C & D' 8 - H & C & D'

H CN - 3 D

2 , - & ' 7 &

2 - 8 ! S & 7 - CN - 3 >D ( & , -

%"# Ö * $ & 7 %"# Ü * $ &

A

- r ro * 3 & ' , ' - ' 8 Y & &

- r ro * 3 &

' , ' - ' 8 Y & & 7 CN - 3 ?D

8 Y & & 7 CN - 3 ?D - r râ * 3 3 '

- r * 3

3 ' O $ && ' ' && WRO

3 O' , - - 7

' & ' , - 7 ' && 7 9 3 - ' && & - ' E ( ' & ' - & - J S $ ' , - & L S , '

B

" #

rorÖr " ' ! # '

rorÖrÖr ) ã" ' " '

) , - & + 6 7 2 , - 7 - & ' @ 7 6 ,

$ J , ' , & - &

) F G && ' ε P ? - ε - P A

&& ' , ' ' & -

ε P ?' P= ' P ' )P= ' 2P ' OP

$ - - ' ' & ' 7 5 8 èN - 3 D' , CN - 3 AD & ' &

, CN - 3 AD & ' & C D & C D & - r

C D &

- 3 AD & ' & C D & C D & - r rä *

C D &

- r * + , 8

2 , - & 5 8 ' @

( , -

CN - 3 ADê ' & , - - + & & & 3 - &&

H ' + && '

7 && ' 7 , ( , - 7 9 7 , ' K 676 7 & & ' ' @ & ( - , 5 ' ' 7 E L - , - ,

$ 8 7 ? ' ' - - ' & , ( ' 8 & ' E - ' ( , '

& - C3 AD $ & ' , 5 3 ,

- C3 AD $ & ' , 5 3 , C D & C D *

C D & C D * & - r * ) , &

( & , 1. ( E ' 8 & ' - ' & ( , & 6 ' &

& , ' - N$** , & CN - 3 BD

, ' - N$** , & CN - 3 BD è"ë * & è)ë * &

è"ë * &

, & CN - 3 BD è"ë * & è)ë * & - r rí *

è)ë * & - r * % ,

( & ' , 6 ' & - ,

1.'

& , - ' & - C3 D - ! ' , C - D' 7 & & ( & , - ( 5 @ & C & D' - 7 7 ( , - &

' - & ' ? C D , - - , ( - , - & & ' C 6 D ' 9 ' 7 , ) , - ' ,

+ & '

8 ' , - ' 7 , ' - , -8 5

' 8 ' , - ' 7 , ' - , -8 5 - r rÖp

- r rÖp * 3 & =

rorÖrÜr " + " +

2 & - C3 D & - &&

2 5 - - '

2 CN - 3