Vous êtes sur la page 1sur 817

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1844.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIiE

CtJRSUS COMPLETUS
SIVE •
BIBLIOTHEGA UNIVERSALIS, 1NTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OEGONOMICA,

OBIUM SS. PATRUM, BOCTORBM SCRIPTORCMQJE ECCLESIASTIGORUM


QUl

AB ^VO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA


. - '- - !
FLORTJERUHT;
'
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMKirH QVM EXSTITEREMONUMENTORUM CATHOLICJETRADITTONIS PER DUODECIMPRIOUA -
'
, EGCLESLE S^ECULA,
JUXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS , 1NTERSE.CUMQUE"NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTISCOLLATAS,'
PERQUAM DILIGENTEB CASTIGATA ;
D1SSERTATION1B17S, COMMENTAilHS LECTIONIBUSQUE VABIANTIBUS CONTINENTEH ILLUSTRATA;
OMNIBUS OPEBIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES QVMTRIBUS NOVISSIMIS S.ECULIS DEBENTUB.ABSOLUTA»
DETECTIS, ADCTA :
INDICIBUS PARTICULARMUS ANALTTICIS, SINCULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTOBES ALICUJUSMOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, -DONATA; -
CM-ITUI.IS
1NTBA 1PSUM TEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULABUM PAGINARUM MARGINEM SUPERIOREH
- BISTINGUENTIBUSSUMECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA;"
OPEBIBUS CUM DUBIISTUMAPOCBYPRTS, ALIQUA VEP.O AUCTOBITATE INOBDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBUS GENEIIALIBIISLOCUPLETATA : ALTEllO SCILICET RERUM, QUOf.ONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUE .PATRUM IN QUOULIBET THEMA SCRIPSERIT UNOINTCITIJ CONSPICIATUR;ALTEUO
SCRIPTURJE SACRiE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SITOBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGUL0RUM LIBRORUM
. SCR1PTUR.E TEXTUS COMMENTATI SINT.
. FMTIOACCURATISSIMA, C^ETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA , Sl PERPENDANTUR : CHARACTERUM NITIDITAS
f.IIARTjEQUALITAS, 1NTEGR1TAS TEXTUS,PERFECTIO CORBECTJONIS, OPEBUSl RECUSORUM TUMVARIETAS
""
TUMNUMERUS, FORMA VOLCMINUM TERQUAM COMMODA SIBIQUE INTOTOOPERIS DECURSD CONSTANTER
6ISIILIS,FB.ETIIEXIGUITAS,rBdsSERTlMQUIi/lSTA COLLECTIO, UNA, METIIODICAETCHRONOLOGICA, -^
SRXCENTOBUM FKAGMENTORUM OI'USCULORUMQUE IIACTENUS IIIC ILLICSPATtSORUM, ^v\
PRIMUM AUTEM 1N NOSTRA BIBLIOMIECA, EX OPERIBUS ADOMNES jETATES,• JCKV^-
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTJBUS, COADUNATOKUM. . f&\<^
SERIES
PRIMA,
1KOUAPRODEUNTPATRES.DOCTORIfS ECCLESI/ELATINJE
SCRIPTORESQUE
A TERTULLIANOAD CUEGORIUMMAGNUM.
ACGURANTE J.-P. MIGNE,
CURSCDM
COMPLETOIiCM
INSJNGULOS ECCLESIASTICd!
EOIEKTJJIJ 1\AM'IS
EDITOBR.
.

PATROLOGIJi TOMUS XXIV.

BOETII TOMU» POSTERIOR

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,


IN VIA DICT.A D-AMBOISE,PRES LA BARRIERE irENFER,
OU PETJT>M(raTROCGE.
MAJVLII SEVERINI

BOETII

OPERA OMNIA,

. NON SOLUM LIBERALIUM DISCIPLINARUM,


SED ETIAM MAJORUM FAGULTATUM STUDIOSIS UTILISSIMA,
IMO ET SINE QUIBUS AMSTOTELES IN PRJECIPUIS LOCIS INTELLIGI NON POTEST;

NUNC PRIMUM CURA QUA PAR ERAT IMPRESSA,

OPEMFERENTIBDSEDITIONIBUSVARIIS,: QUARUMUNA. LIBRORDMSCILICETDE CON80LAT1DNIJ


PHILOSOPHLE,AD -DSUMDELPHINI ACCURATISSIME EXCTJSA EST.; ."; .' ' > !
ALTERA,INTER OMNESAMPLITUDINE LOCUMOBTINENS,MEMORATISSIM.O
PRI.NCIPEM
GLAREANINOMINEPR.ESIGNATUR, QUI ARiTHMETICAM "ET MUSICAMDEMONSTRATIONIBUS
ET FIGURIS ADCTIOREMREDDITAMS.DO PRISTINONITORI RESTITDIT;'
"
TERTIA,QU^JEST.OPUSCULORUM THEOLOGICOBUM,EltDDITISii.lMUM. . ; , :
VALLINUMAGNOSCIT ADCTOREM ;
QUARTADEMDM,NONNULLA MONUMENTA INEDITAEXHIBENS,ILLDSTRISSIMO CARDINALI
MAIODEBETUR.

TOMUS POSTERIOR-

PRIX : 10 J^RANCS.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOHEM,


1N VIA DICTA D'AMBOISE. PRES LA BARRIERE D'ENFER,
'oo PETIT-MONTROUGE.

18W.
ELENCHUS OPERUM

QVM IN HOC TOMO CONTINENTUR.

OPERA PHILOSOPHICA.
Commentaria iu Porphynum. /
Commentaria in Aristotelem. / , I
~
Commenlaria in Ciceronem. / --
-De rheloricaa cognatioue. /
~ "
Locorum rheloricor^um disirnctio, -
De disciplina scholarium. }

. / OPERA THEOLOGIGA,
De duabus naluris et una persona.
De unitate Dei. \ |
An Paler, Filius, Spiritus sancfus, de Deo afflrmari possinl?
An bonum sil omne quod est, siVe, De hebdomadibus.
"
BrevJs complexto fidei. l

Paris.—Irnprimeriede VBAVET
DESnncr,rue de Sevrcs,37.
AN. MANL. SEV. BOETII

IN PORPHYRIUM DIALOGI

A VIGTORINO TRANSLATI.

DIALOGUS PRIMUS.

"Bieraantisanni lempore in Aureliaemonlibus con- A essent subdita species appelljrj : porro auteni nun-
cesseramus, ntque ibi lune cutn violentior ausier quam genus uni speciei genus csse posse, sed plnri-
ejecisset noctis placidam atque exturbasset quietem, bus. Plures aulem species non posse esse niulupli-
recensere Jibitum estea quaadoctissimi viri ad illu- ces, nisi eas aliqua discrelio separet. Si-enim niliil
minandas quodammodo acies intellectus densilate sibi dissimiles forent, una species non multiplicesvi-
•caligantissimas,quibusdam quasi inlroductoriis eom- derenlur. Illa igitur $visio et dissimilitudo speeie-
mentariis ediderunt. Ejus vero rei Fabius iriilium rum differentiaenomine vocitantur Omniavero quae
fecit, qui cum me leclulo recumbenteni, «t quaedam aliqua re differurit, fieri aliler, non possunt nisi qtii-
super eisdem rebus cogilantem medilantemque vi- busdam propras solitariisque naluris insignita stnt.
disset, hortalus, ut quod ssepeeram pullicilus, ali- Atque haec bactenus. Yidens ergo quod omnis om-
quam illi ejns' rei traderem disciplinam. Complaci- aium disparililas in gemina rerum principia secarav
Inin est igitur, quoniam tune el familiarium saluta- imr, in subslantiam alque accidens, ila ut neque ac-_
tiones, el domestica negotia cessabant. Interrogatus cidens sine substaniia, neque sine-accidenti stib-
a_me ergo super quibus vellelrebus me enodare al- siantia esse possit. Accidens quippe sine aliquo
que expedire,lunc Fabius: Quoniam,inquit, tempus g substantiaefundamenlo esse non polest; substarilia
id studia vacat, et boc olium in boriesium negotium vero ipsa sine superjecto accidentevideri nullomodo
Eonvertilicet, rogo ut mihi explices id quod Yictori- potest. Ut enim color sit quod est acddens, in cor-
nus oralof sui lemporis fermedoctissimusaPorphy- pore erit quod est subsiaptia. Porro autem cum cor-
rio $er zlcruyaYQi, id est per inlrodueiRnem in pus, id est substantiam videris; insignitam eam
Aristotelis C itegorias dicilur traostulisse. Et primum accidenli, id est aliquo colore respicies. Itaque fit
tlisciplinisdidascalicis quibusd m me imbue, quibus ut neque substanlia praeter accidens sit, iieque acci-
cxpositores vel etiam commenlator.es,ut discipulo- dens a substanlia relinquatur. Ubi enim substanlia
Tumanimos docilitate quadam assuescant, uluntur. fuit, mox accidens consecutumest. Speculalusigitur
Tune ego: Sex omnino, inquam, magi-tri in omni. Porphyrius in bis du .bus rebils, id est accidenli et
sxpositionepraelibant. Praedocent enim.quae sit cu- substantia, genera, "species,propria, differentiasque
iuscunque operis intentio, quod apud, illos <r/.imos versari, et quod ipsa pef se sint genera subjectis et
vocalur. Secunduni quse utilitas, quod a Graeeisxpy- sufijac«nlibusspeciebus, quae differeutiis et propriis
ri^ov appellatur. Tertium qui ordb, quod Graccivo- insignilaesunt, statuit principaliter de genere, spe-
cant TO|W.Quarum si ejus cujus esse opus dicitur, cie, differentia, propriisque Jraclare. Et quoniam
germariuspropriusque liber est, quod yvjjo-iov inler- G tractatus hic in deiinitionibus, ut post.docebimus,
pretari solet. Quintumqnse sit ejus operis inscriptio, proderit, si quis autem in delinitiorie generali ponat
quod emypaairt Graecinominant. In.boc etiam quod accidens, eum non recle definire manifestum est,
inlenlionem cujusque libri insoleiter interpreiaren- quod suo loco traclabitur, statuit pauca de accideii-
iur, de inscriptione quoque operis apud quosdam " libus praelibare. Ita enim nos prudentissimus doctor
minus callenleshaesitatumest. Sexliim estid dicere, inslituit, ut tunc indefiniiionibusquibuslibet plenam
ad quamparlem philosophiaecujuscunque libri duca-. scienii:.m queamus accipere; cum quod prosil di-
lur inlentio, quod Graeca oraiione dicilur ck woton cium sit, et quod non sit utile, segrcgelur. Haecigi-
y.iposyiWoyia? cakyiz-M.Ifec ergo omnia in quolibet tur liujus operis intentio esi, de genere, specie, dif-
philosopbiaelibro quaeri copvenit, atque expediri. ferentiis, propriis, accidentibusque tractare. HicFa-
Tunc Fabius, quaeessel inlroduciionis intentio inler- bius : Espedisti, inquit, de intentione, nunc uiijila-
rogavit. Et ego inquam : Aristoteles, qui factus est tem explica. Yaria, inquam, ,et muliiplex in boc
inlroductionis pons, non aliter inleiligi potest, nisi opere commodilas. ulilitasque versatur. Primum
ipsas res de quibus dispulaiurus est, ad' intelligen- eninj in Arislotelis categorias perquam nberrime
tiam prseparemus. Videns enim Porpbyrius quod in Di prodest. Quid auiem prosit dicemus/ cum de ejus .
rebus otnnibusessent quaedamprima natura, ex qui- libri inseriptione iraetablmus, sed in quibiis aliis
bus omuia, velut ex aliquo. fonte manarent, el illa prosit, paucis pbilosophiaiipsius divisione facia' per-
quae prima essent, et subsistentia esse, et generis stringam. El prius quid-sit ipsa philosophia conside- :
vocabulo nuncupari. Porro.autem nunquam esse ge- randum esl. Est cnim philosophia amor et sludinm
niis posse, nisi ei quaedama!ia subderentur, etqu&j ct amicitia quodammodo sapientiae. Sapienti* vero
PATROE,.LXIV. i
i} A'N. MANL. SEY. ROETI! , - i2
non hujus quai in arijbus quibusdam et in aliqua fa- A facicns poenitendum. Secunda vero estquse reipubli-
brili sciemia noliiiaque yersatur, sed illius sapien- cas curam tuscipiens, cunclorum saluti suae provi-'
tiae,quae nullius mdigens, viva* mens,' et sola rerum dentiaesolertia, et jusiiiiae libra, et fortitudinis stabi-
primaeva ratio est. Est aiitem hic amor sapientiaer litaie, et temperantiae patienuYniedetiir. Tertia vero
intelligentis animi ab illa pura sapieiuia.illuminatio, - quaerei familiaris officium medioeri ctfmponensdis-
et quodammodo ad seipsam relraclio atque-advoca- posilione distribuilur. Sunt barum ttiain aliae sub-
tio, ut videatur studium aequesapientiae, studium di- • divisiones, quas nunc persequi supersedendum est.
vinilatis et purac menlis illius amicitia. Haec igitur Ad haecigilur ut sciri possint, et superiora intelligi
sapienlia cuncto animarum generi merilum suae di- • queant, necessarius maxjme. uberfimusque ffuctus
vinitalis imponit, et ad propriam naturaevim purita- esl arlisejus, quam Graeciloytr.nv, nos ralionalem
lemque reducil. Hinc nascitur speculatiomim cogi- possumus dicere, quod recta orattonis rationequid
talionumqtie veritas, et sancta puraque aetuum ca- verum, quidque decens sii, nullo erroris flexu di*
stimonia. Quae res in ipsius philosophiaedivisionem verliculove fallalur. Quam arlem quidam partem
seclionemqiie converlitur. Est enim philosophia ge-; philosophise,quidam non partem, sad ferramenttim
nus, species vero ejus duse, una quaeBEwpnTiY.n' d.iei- et quodammodo supellectilem judicaTunt. Qua au-
lur.altera.quaeTrpKXTOv), id est speculaiiva etacliva.. lemldulrique impulsi ratione crediderint, alio erit
Erunt autem lot speculalivae^philosophiae.species, opere commemorandum. Haeeanlem generis, spe-
quot suntres inquibusjuslaespeculatioconsideralio- ciei, differentiae, proprii aique accidenlis disputatio
nis .habetur. Quotque actuum diversitates, tot species in bmni nobis philosophiajcognTione quasi quani-
rarietatesque virtutum. Est igitur BtnpnTr/.n?,id est' dam viam parat. Nam ctim quid genus sit docemiw,
contemplafivaevel specubuivse iriplex-diyersitas, at-. qiiid species, intelligimus genus esse philosophi-aiB,
que ipsa pars philosophiae in tres species dividiiur. specics vero indubiianter 6sapnTt-/.wet jrpaxTtzwv,id
Est enim feajmzirs,; pars una de intelleciibilibus, est speculativam el aclivam. De logica vero ulrurri
niia de intelligibilibus, alia de naturalibus. Tunc in- sit species; eadem hac possumusratione perpenderei
lerpellavit Fabius, miralusque est quid hoc novi ser- Prodest nobis differentiaecognitio ad ipsarum philo-
laoriis esset, quod unam speeulalivaepartem intelle- sophiaespecierum differentias cognoscendas. Prodest
ctibilemnominassem.Nota, inquam, quoniam Latino proprii scienlia ad cognoseendum quiil unicuique
termone nunquam diclum reperi, intellectibilia, ego- philosophiaespeciei solitaria natura videatur ac sub-
met mea verbi compositione vocavi. Esl enim iutel- stantiae innatnm. Prodest accideniis cognitio : per
lectibile quod unum alque idem per se in propria • "hoc eniin quid priiicipaliier in rebus sit cefnefe, et
u
semper divinitate consistens : nullis unquam sensi- quid secundo coniingenliqiie loco conveniat, discer-
bus, sed soia lantum mente intelleeiuque. capitur.. nere valeamus.. lta nobis harum quirique fefum.
Quaefes ad speculationem Dei alqtie ad animi incor- seienlia, ramosa quadam et muliifida vi, ifi omnibus
poraliialem- considerationemque verae philpsophiae sese phiiosopliioepaftes infundit, Ad grammatieara
indagatione componilur. Quam partem Graeci 0£o).o-. vero, non minor buji.s rei usus est, quando oralio»
yiav nominant. Secutida yero pars esl intelligibilis, nem genus dicimus : oclo vero partes oralionis, per
quaeprimam intellectibilem cogitatione atque intel- species, diderentias, propriaque metimur. Est vero
ligeniia suscipiens, ea comprehendii quaa sunt om- bujus rei perquam rhetorice amica conjunctaque co-
nium coeleslium super/iae diviniiaii operum causae, gnitio. Ita enim rhetoricam in tribus eauSarum pos-
et quidquid sub lunari glqbq Iiealiore animo alque. sumus separare generibus, el eas in subjectis con-
puriore substantia valet; postremo humanarum ani- siituiionibus dissecare. Definitionumquoque quae ad
marum conditionem atque statum, quae omnia cum. logicam perlinent magna atque utilis uberrimaque
prioribus illis intellectibiles substanliae fuissent,sed cogniiio est, qnas definiliones, nisi per genera, spe-
corporum tactii, ab iiitellectibilibus ad intelligibilia cies, differenlias, proprieutesque uactaveris, nullus.
degenerarunt, ut non magis ipsa inlel.ligantur quam unquam definitionibus terrninus imponelur. Nam si
intelligant, et .intejligentiae purilate lunc beatiora quid deiiuis, ex quo sit genere prlmuin libi dicen-
suni, quolies sese inielleclibilibus applicarinl, Ter- dum e<i, atque in hocgenus speciesque consummata
tia OeupririY.risspecies est, quae circa corpora atque sun!.Namcujuseunque rei genus dixeris, ad quam rem
eorum scienliam cogniiionemque versatur, id est illud dixeri-', speciem facis. Ut si quid sii honio defi-
physiologia,quaenaturas corporum passionesque de- nias, dicas hominem esse animal. Igitur quoniam ad
clarat. Secunda vero, iiilollig.bilium substantia, u.e- bominem aptasli animal, genus esse animal, etjio-
rito inmedio collocata est, quod habeat etcorporum minem speciem a te declaralum est, sed nbn sufficit
animationem, et quodammodoviyificationeni, et in-: solageneris in defiuitionemonslratio. Sienim solum
lellectibilium consideralionem•cognitionemque, ut animal hominem esse dixeris, num polius hominem
dictum est. Praclieae vero philosophise, quam acti- quam bovem asinuriique aut equum defmitione de-
vam superius dici demonslratum est, hujus quoque pinxeris? Prodest igitur eliam differeniias adhibere,
triplex est divisio. Est enim prima quae sui ,curam per quas id qtiod definies a speciebus aliis sejunga-
gerens cunctis sese erigit, exornat,.augetque virlu-' lur, ul dicas hominem esse ariimal fationale. Et
tibus, nihil invita admillens, quo non gaudeat, nihil quoniam sub eadcm differentia plures frequenter spe-
~ '
ls IN PGRPHYP.IUJI DIALOGUS I. . <U
ctes inveniuntur, ut siib rationali Deus alque homo A^cesse est, librum iic/)lEpp.nveia;,qui inscribitiir de
- adnotavit. Omnes vero proposilio-
esi, utilissimus proprietatis usus est.ul id dicas, -Proposiiionibus,
nes ex. sefmonibus. aliquid significanlibus compo-
quod sola .quam definis species, suum pro.priumque : niintur.
. retineat. Fit ergo hujusmodi hominis definiuo: Homo Ilaque liber quem de-decem prsedieamentis
*
est animal, id est geuus, homo vero species, ralib- scripsil, quae apudGra;cos y.aTwyopuadicunlur,de
differenlia risus capax, quod pro- primis rerum nominibus- significantibusqueest.' Vi-
uale, quod esi*
. ditcnimAristoteles infinitam miscellamque esse re-
prium est: ac.cidentiumvero in definitionibus"nullus ,fum
usus est. Prodest ergo in definitionibus barum quin- omnium, verboiumque disparililalem, et ut eo-
,rum ordinem reperirei, in decem primis sefmonibus,
que rerum cognitio, ut nec ea quaesunt ulilia prxter- ;: omne quidqiiid
miitas, nec ea quaenibil prajstanl comnioditaiis, ad- prima rerum genefa signiticantibus,
In divisione vero lantum prqdest, ut nisi per -ilhid
-: vel rerum, vel sermonum poterat esse, coile-
jungas.
Iiorum scienliam, nulla res recte dislribui, secarique, git. Sed Aristoteles haclenus. Speculatus aulem
Nam quae gencrum vel specierum recta dis- Porphyrius, si.categorioa genera sunt rerum, rerum
possji.
trihulio divislone efii, ubi ipsarum quae dividunlur vercf.sermonumquediversitas, speciebus,differentiis,
videns eiiamquod acciden-
rerum nulTascientiae eognitione dirigimur? Proba- . propriisqueinsigniretur,
liufn in caiegoriismagna vis esset (omnesenim res
lionuiri vero:veritas.in his.maxime consliluta esl: Bj
•quod per ea qtiae dividis, id qnod.dividis, vel quid .Aristoteles in duas priinum partes dividii^ in acci-
dens atque subslanliam), et accidehs in ni.vommem-
aliud probas. Nam Marcus Tullius in Rlietoricorum
bra dispersit, dieens, aul siibsiantiamesse quamcun-
primtf, quoniam divisionem generum, causarum rile
ordinate faeiebat, ejus rei probationem ita que illam rein, aul si accidens esset, quoniam aut
,atque
esse debere per species generaque disposuil, cum ait qualitas, aul quantitas, aul ad aliquid, aut ubi, aut
aut jacere, aut habere, aul facere esset, aut
easdemres a!iissuperponj,aliis supponi posfe, eisdem quando,
et subjecias et superposiias esse non posse. Ha,-<: fere pali. Praelibat igitur nos Porphyrius ad horum ve-
ris.-imam cogniiioneni boc de generibus, speeiebus,
de utiliiate ad tempus dicendacredidirhus. Tunc Fa-
" nius : Yalde .differenliis, propriis, accidenlibusque tracialu." Sio
miror, inquit, cur inchoanti :mihi lam _'' cum ante apodicticam dialecticamque rem
subliliusinventas exercitatasque res edideris. Sed igitur
syllogistica praslegantur, ante syllogisticam in pfo-
dic, quaeso,quodnam hoc lotum ftiil consilium? Et jiositiqnibus primus Jabor sit,' ante
proposition.as :m
rgn, dicam libi quod assuescendus aniinus auditoris \caiegoriis pattca desudent, ante
et-mediocri iubliliiate imbuend.usesl, ut cum sese categorias in isago-
hic prim.umex-ereuerit palaestraingenii, quasi quo- 1gis plurimum lab )renl,-quaede generibus, speciebus,
\differentiis, propriis, aecidentibusque censenlur,
C'
Jainnrodo prius lucialus, ea quae sequentur sine ullo ordo est, de his
ipsis rebus pauca praelibare. Recie
laboreconficiat. Sed quid restet dicaslicebit. Et Fa- . ut filo quodam bic Porphyrii liber primusle'-
bius : Ordinem, inquit, re.^tare arbiiror, si bene cqm- igitur
genlibus' studiorum praegusiator, et quodammodo
memirii.-Atiiui,inquam, bic ordo valde cum inscri- 5initiator occurrit. Quod si in hac re, quod dictuwi
piione.conjunclus est. Si enim alierum noris, ambo estt sat est, rem eliam de
noveris. Ordo tamen esl quod omnes post Porphy- ( inscriptione confecimus:
eriim alio melius quam introductionis nomine
rium ingredientes ad logicam, bujtis piiinum libelli Quo
bic liber? Est namque ad categorias
traclatores fueruni, quod priinus bic ad simplicila- nuncupetur 'Aristoielis introilus, et quaedamquasi janua venien-
lera lenuitaiis usque progressus', quo procedentibus tes admittil. Tum Fabius :
fiandiim sit, .praeparal. Arisioieles enini, quoniam Perge, quseso te; et si
dialecticaealque apodiclicaedisciplinaevolebat poste- ejus boc proprium germaninfique opus est collige."
X.s ordinem scienliamque.conlradere, vidit apodi- \rii Hoc,inquam,indubitatum.flsi, omnibusenimPorphy-
libris stylus hie convenil. Et mos hic Porpbyrio
cticam dialecticamque vim uno syllogismi ordine ui iii.Jiisrebus quse sunt obscurisJimae,inlrodu-
contineri. Scribit itaque primos resolutorios quos .(esl,
Graeci «vaWtxoik vocani, qui Iegendi.essent ante- cenda quaeclam.et/pragusianda 'prarcurrat, ut alio
. quodam libro de Categoricis syllogismisfecit, et de
quam aliquid diaieelicaevel apodicticae artis atlinge- -D
rent. Imprimis enim resolutoriis de syllogisriiorum mullis i'temaliis quae in philosophiagravia illustria-
ordine complexioneqtieet figuris tractatur. Et quo- que versanlur. Et hoc apiid superiores indubitatum
niam syllogismus genus est apodicticiet dialeciici est, quibus nolle credere inscitia est. Tum Fabius :
syllogismi, dialeeticam in Topicis suis exercuit, apo- Reslat,"ed:sseras. inquit, utad.quam paflem philosophiai du-!
Et ego :.Dicam tibuQuoniam ca-
dicticam in secundis.resolutoriis ordinavit: horum calur,
de
disciplina, quamillein monstraridis syllogismisanle legoriaeadpropositiones aptantur, syliogismi pro:'
componuntur, apodictici vero"vel dia-,
cefiegerai, prius etiam in studiis leclilaiur. Itaque pqsilionibus lectici syllogismi in logicae arlis disciplina vertun-
jirimi prius resolutorii quam secundiqui de apodi- tur. Constat
ctico syiiogismo,vel.Tqpica quaede dialectico syllo- quoque calegorias quaead proposiiiones '
syllogismosquepertinent, logicae scieritiaeesse con-
gismo sunt, accipiunlur. Tiaxit igiiur Arisloteles dia-- - nexas. Quare introduclio
leclicam atque apodiclicam scientiam, adunaviique quoque in eategorias ad-.
scientiam convenienler aptaCitur. Quoniam
in syllogismorumresoiutoria disputalione. Sed quo- logicam ea quoe'prsedicendasuutexplicui, nuric textus Ipsins
niam sTllogismumex prcpositcoiiibus constare ne- ratio alque ordo videatdr. Tum Fabius :
Priusqtiaia
f: 4§ AN MANL. SEY. BOETII I IGr
explanalio sensus prqcedal id scire desidero, cur A vvertittrr. Animalenim et homo univocumest.JAnimal
cum posset dicere : Cum necessarium sit, prseposte- enim < animalis nomine dicitur. Porro aiitemrhomini
rato ordine, cum sil necessarium dixit. Et ego; nomen i etiam convenit animalis, ut dicalurianimal,
Quoniam, inquam, nullum accidens est, quod non uno i ergo nomine animalis homo et animal |appella-
subslanliae fundamento nitalur. Porro autem qiiid- tur. I Animalis.verodiffinilioest, substantia ianimaia
quid ad cujuslibet superjecti firmitalem est, id anle- isensibilis, quam si ad. bominemvertas nihil absur-
•quam ipsum essel, luisse necesse est: ut enim in dum i Teceris: potest enim homb esse subslaniia ani-
=
domibus, nisi prius fundamenla subjicias, nulla un- mata i sensibilis, sed animal genus, homo verq spe-
quam fabrica, sic nisi prius substanliaefundamerita < cies; univoee igilur genus et species praedicanlur.
sint,'nulla unquam accidenlia siiperponentur. Opor- '.Jiquivoca vero qui fuerint, quoniam definilionibus
tet enim prius esse aliquid, ut forniam.qualitatis ar- (differunl, et eorum quorum definilipnes aliae sunt,
ripial, nam necessarium qualitas esl: rron absufde •alia est eliam substaniia : quorum alia subslanlia est,
igitur prius esse posuit, post etiam necessarium, id alia j sunt eliam omnino genera, in Jiis eisdem«3>qui-
est post subslantiam ;qualilatis nomen aplavit. Hic ,vocis conslat, quod neque genus, neque species pos-
Fabius: Subtilissime, inqiiit, et lucide, sed nunc sit j aptari : etenim si quis hominem marmoreum et
ordo ipse operis lextusque videalur. B hominemvivum
! hoiriinisnomine appellet, idem no-
Cum sit necessariumMenanli, sivead Aristolelisca- men utrique fecerit subslantioe,differeniia vero dif-
tegorias, sive ad definilionisdisc'plinam, nossequidsit \finitioqueest dissimilis.Porro aulem hominis et sta-
genus, quidve species,quid di/ferenlia,quid yroprium, tuoenon unum genus est, sed siatuseinaniriialum,
quid accidens, el omninoad ea qum sunl divisionis, hominis animatum.Quare constat quoniamnunquarii
vel quaf approbalionis, quorum ulilitas est el magna sub eisdem generibus continenlur qusecunqueaequi-
cognitio,brevitertbi explicare tentabo. Quaapud an- voce praedicantur.Quam vim riisi prius de generibus,
tiquos quidein alle et magnifwe quossliomtmgenera speeiebus, propriis et differeniiisnotitiam scientiam.
proposita sunt, ego mmplici sermone cum quadam que perceperis, nullo nunquam tempore discernis.
conjecturain res considerationealia, isla explicabome- Idem Aristoteles ait quid sintprimae subslantiae,quid'
diocriler. secundae,et primas subslantias dicil esse individub-
Tunc ego : Pradiximus quidem pauca superius, sed rum corporum et singulorum, ut est Cicero, aut
vel bis quaedamaddere, vel hseceadem rursus com- Plato,-aul Socrales. Secundas vero substantias spe-
memorare absurdum essc non arbilror. Tolus airtem cies appelbivit, ut est honio, vel genera in quibtis
sensus lalis est : Scribens ad Menantiumde ulilitate ipsae species contineiilur,.ut est animal. Haecigilur
'
libri, summatim pauca praedicit, quo elucubralior C• nisi praVibatageneris specieique cognitiqnescifi noh
animus audiloris exercitatiorque ad haec capienda possuat. Idem ait substantiamab alia substaritia, in-:
perveniat. Prodesse autem ad Aristotelis categorias eo.quod substaniia sii, nulla differenlia disgregari.
dicit, quod cum omnium sermonum significantium- Idem subslantiaepropriclates requirit, ul quasi im-
varietatem diversa rerum summa divideret, et in sub- presso aliquo signo, sic proprietate nota, facilius
slanliam atque aceiderisomnesres secaret atque dis- quid substanlia sit invenire atque espedire pqsSiinus.
pergeret, accidens in novem secuil partes, quod su- Aique hoc idem in accidentibus fecit. Nam et quan-
perius demonstravi, et haecgeiierageneralissima no-; tilatis etqualitalis et ad aliquid felalipnis-propria
minavit, id est yw/.inuTa, quodsuper ista alia gene- collegit, el idem ma'griaapud Arisiolelem cura dili-
ra inveniri non possint. Igitur si sunt genera, sine gentiaqueconspicitur.Yidesneul sesequinqueharuifl
speciebus esse rion possunt. Si sub his species sup- -. rerum vis in categorias interserat, el prxdicamento-
ponunlur, differentiisnonvacabunt. Quodsi differen- rum virlulibus inseparabilitercolligetur?Nonmendas
tias retinent, propriis indigebunl. Accidentisvero igilur Porpbyrius de hac cognilione, barum quinque
novem praedicamentasunt. Quocirca non absurdum rerum nobis in caiegorias, utilitaie promisit. Defini-
fuit liinc introductionem in prsedicamenta componi, tionis vero discipliriamsuperius dixinius prseter ge-
ut de generibus, speciebus, differenliis, propriisque ® nera, species, differentiaset propria non posse tra-
traclaret, qusein ipsis praedicaraenlisinseparabiliier clari. Sed quoniam sunt quaedamgenera, qua?gehus
videntur.inserta. Amplius. QuodArisiolelica subtili- habere non possunt, ut est subslantia, et alia quse
tas priusquam ad praedicamentorumordinemvenire- Ai isioteles in praedicamentis conslituit, dicat quis
tur, de sequivocisunivoeisquetractavit, definit vero hnrc ad Iiorum cognitionemnihil omnino prodesse,
sequivocasic : ^Equivoca sunt quorum nomen solum quod nonoilin his a genere trahenda definiiio, in
cammune est, secundumvero nomen substanticealia quibus genus inveniri non pqssil, quod si qua res
ratio est, ut si qua sunt, quaenomine tantum com- genus non baberei, speeies non esset. Hoc ita posilo
municent, substanlia vero dissimilent: univoca vero ad generalissimorumgenerunr definiiionemniliil ge-
quaesub eodem nomine et sub eadem substaniia con- nera el species utililatis Iiabere. Ridicula mehercle
'linenlur. Omne igitur genus ad speciesquaesunt sub atque absurda propositione. Praeferscienliam eniro.
ipso positae univoce praed.icaripolest. Porro aulem generum specierumque magisgenera illa generalissi-
quidquid ad quaslibet res univoce praedicatur,in his. ma cognoscerequi potis est,cum, hsecsola generura
sola diffinitiouna est, genus vero speciesque con- sjiecierumquecoghiliosi amissa sit, nihil de generi-
i
47 1N PORPIlYRIUMDIALOGUSI. 1S
bus speciebusque noscatur? In illis igilur in quibus A £separent, quales sunl formarum, additnm tamen eqiio
genus aliud. supi-rius inveniri nbn potest, nullius rproprium hinnibile, equum ab aliis sub eadem diffe-
unquam terminus definilionis aplabitur, eVin ipsius rentia r speciebus proprietatis ipsius separatione dis-
definit!one genera speciesque cessabunt, el solae junxit. j Repetendum esi igilur a primordio, quod
differentiae propriaque iliiu. terminiim defiriiiionis % genera
{ Jn defihilionibus ahaliis generibus separant,
informant. Cum enim id quod dicis, abaliis rebus' differenliseab
( ipsis s;'eciebus, quaesiib eisdem gene-
omnibus adjunctis differeniiis segregaveris; et pro- \iribus positsesunl, propria a speeiebus, quae sub eis-
priis impressis formam ejus figurariique monslrave- dem < differenliis supponuntur. Sed quoniam plene de
ris, genus quod invenire non poleris perquirere non .<diffinilione tractatum est, probationis vel divisionis
labores. Sed in bis specieset genera non requiruntiir, iyim subtilitatemque tractemus-. Sed omnis divisio
in quibus, quod ipsa generalissima sint genera, genus iduplex est, aul cum totum corpus in diversa disjun-
inveniri non queat. Purro aulem in his quorum genus -jgis, aut cum genera per species distribuis. Si quis
est aliquid, nisi a generedefinilio ducaiur, finis ejus " iigitiir harum quinque rerum minus solers divisiones
defin:l:oms viiiosa conclusione- colligitur. Aceidens rerum i facere voluerit, non est dubium quin eas per
verq ad drfiniliones nihil prodesse non dubium est. • iinscientiam saepe a speciebus in genera solvat, quod
Definiiioenim subslanliam informare desiderat, ac- B-i-est factu fcedissimum, qiiod Hermagorse in prima
cidens vero subsiantiam non designat. Accidensigi-' lRheioricorum
•] dispmatione usu venii. In lalcs enim
tur in definilione nihil prodest. Esl itaquenecessiria -erroris
-i nebiilas incidit, ul- duo genera sub aequalis
generis sj ecieique"cognitio, ut si generalissima non - generis
j parte ponerel. Quod si dlvisionis vim verita-
sint quae quisque definiturus esl, a genere definitio- \temque vidisset, et disciplinam generum, specierurii-
tiem trahat. Si vero generalissima sinl, ejus genus ' iqne, propriorum et differentiarum recepisset, nun-
. qusefere, qnod invenirinon potesl, non laboret. Mque iquam lam insulsse divisionis errore vivacissime a
enim vitiosum est vel in generalissimis genera qiiae- Marco ] Tullio culparetur. In probalionibus vero lantus
rere, vel in subalternis generibus a generibus defini- iesl hujus qperis fructus, ul prseter haecnullius un-
tioriem ducere supersedere. Diffeieniiaevcro el pro- iquam rei possil provenire probatio. Quid enim mon-
pria, vel si magis genera sunt, vel si suballerna, staie digne queas, ciitn cujus d.fierentias nescias,
maximam reiinenl ulilitalem : et quoniam ad defini- idipsumqualesit scire non possis? Quid aulemdigne
liones quaepeninenlquaedam dicla sunt, pauca etiam ,exsequeris, cujus si genus nescias, ex quo idipsum
de his ipsis rationabilius subliliusque colligemus. Sit- fonle manet ignores? Yel quid in probationibus ra-
genus animal, sit species liomo, sil differentia ratio- tione possis ostendere, .cnjus si speciem nescias,
nale"vel mortale, sii proprium risibile: accidens vero C! idipsum de quo aliquid probare vis, quid sit non
quoniarn ad definitiones incommodum est praeier- possis agnoscere ? Quid si propria prsetermitlas 1
millamus. Quisquis ergo speciem defiuit, ila de ge- nullas unquam res valebis p^bpriaeJerminoprobatio-
jiere ab aliis earii generibus separai, ut si quis dicat nis includere. Al vero si non vim accidentium natu-
quid est liomo? animal. Dicens enim animal, sepa- . ramque perspicias, cuiii de cujusque subsianiia tra-
ravit hominem ab omnibus generibus qusecunque etes, inane accidentis nomen seque in definitionibus
aninialia non sunt. Si quis vero differentiam dicai, el probationibusque niiscebis. Iia his rebus cognitis, in-
eam ad speciem accommodet, res sub eisdem generi- tegra slabilisque divisio ef definitio permanebit, in-
buS per differentias segregavit. Nam cuin dicis liomi— cognilis, debilis iababil et trunca probatio. Ilaec sa
nem esse animal fationale, cuhi eliam bos et cquus igitur Porphyrius (non Yiciorinus)breviier mediocrk
species animalis sint, additum tamen rationalebo- lerque pron.iliit exponere. Non enim introductionis
mini, ab aliis sub eo'demgenere speciebus, hominis.' vice fungereiur, si ea nobis aprimordio furidaret,ad
specierii segregavitatque dislinxit: propria vero cum quse nobis haec lam clara introductio prseparatur.
dederis, res quaesunt suh eisdem, differetitiis segre- Servat igituf iniroductionis mbdum doctissima par-
gabis. Nam cum dixeris hinnibilevel risibile, illud cilas disputandi, ut ingredientium viam ad obscuris-
esl eqiii proprium, illud hominis. Et cum equus cum Di simas reruni caligines aliquq quasi doctrinae suse
bove alque canesub eadcm differentia sii, quod ir- lumine temperaret. Djcit cnim apud anliquos alla et,
ratiunabilia siinl ofnnia, adjectum hinnibilca caelefis magnifica quaestionedisserta,quae'ipse nunc parce
equum sub eademdifferentia speciebusdividit. ilomo breviterque composuit. Quidautem de his a priscis
, vero et Deus sub eadem differentia sunt, id estra- philosopbiaetractatoribus dissertum sit, breviter ipse
tionaIi,,quod ulrique- ralionales sun!,;quamvis.homo tangit etpraeterit. Tum Fabius :Quid Illud, inquit,
et Deus adjuncla mortali differen.ia separenlur : . est? Et ego : Hoc, inquam, quod ait se omninoprac-
proprio tamen, id est risibili, quod solus habet homo,. lermittere genera jpsa et species, ulrum vere siib-
naturali: s subslaniialiusque disjungitur, quod in aliis. sisiant, an intellectu solo et mente leneantur, an
rebusin quibus hulla specfes talidifferentiaseparatur- corporalia ista sint an incorporalia : et utrum sepa-
melius .cognosci polest. Nam cum suJj eadem diffe- raia, an ipsis sensibilibusjuncta. De his sese, quoniam
reniia sint irfationalia, pquus, bos, canis, nec cst alta esset dispulatio, lacere- promisit : nos autem
ulla alia quae eos separet diffefentia substantialis. adhibito moderationis freno, medrocriler,unumquod«
Possunt enim accidemisesse differeniKie,ea quaeeos que (angamus. Eorum ergo quoese transire et prac-
t9 AN. MANL. SEY. COETH - 20
termittere p<> Uicetttr, prima est quaeslio,utrum ge- A lur : lncorporalia esse nullus dubilai, cutnque ipsa
hera ipsa et species veraesint,anin solis intelleclibus,. nullis sensibus capianiur, animi lamen qualia sint
-
nuda inaniaque finganlur, quae quaestio hujusmodi consideratione clarescunt. Nam quia incoiporeorum,
est: Quoniom hominum multiformis est animus per. prima riatura est, potesl res incorporea parens esse
sensuum (jualitatem res sensibiis'subjectas iriielligt, quodammodo corporese.- Corporea vero incorpbreis
el ex his quadam speculatione concepla, viam sibi ad prseesse non poterunt, quodquoniam substanlia ge-
"ncprpot-alia intelligendapraemunit": ulcum singulos nus est, corporale vefo et ineorporale species stint
liomines videam, eos quoque me vidisse cognoscam, substant.iae,' corporale. lion esse gcnus haec res de-
iit qjiia homines sunt, me intellexisse profilear. Hiric. elarat, quod substaniiae, id est generi, incorporale
igHurducta inlelligenlia, velut jam sensibilipm co- supponilur. Quod si corporale essel genus, nunquam
gnilione roborala, sublimiori sese intelleclu consj- sub eo species incorporea ponerelur. Animndvertere
derationis extollii, el jam speciem ipsam. hominis, igitur vehementissime, quam nunquam quidquain a
quse sub animali est posita, et singulos bomines te animadversum fuit. Genus ipsum quoniam spe-
continel, suspicatur, et illud incorporeum intelligit, cies habet, species vero differenliis disjungantur, et
cnjus anleparticulascorporales in singulis hominibus proprielalibus irifofmenlur, quoniam qusedam spe-
seritiendis el intelligendis assumpserat. Nam homi- B cies referiunlur quse in \5oniraria sub generis di-
nem quidem illum specialem, qui-nos omnes iulra visione conlrarias obtinent viees : ut sub animali
sui nominis ambilum coercet, non esl dicere corpo- ratioriale atque irrationale contrar!a sunt, sub ra-
ralem, quippe quem sola menle intelligentiaque con- tionali, mortale atque immonale, et hsec quoque
cepimus. Sic igitur niens rerum nixa primbrdiis altiori contraria. Quseritur, si animal soljtario intellectu ne-
nlque incorporabili intelligenliasublimalur. Hinc ergo que rationale neque irralionale sit, unde bse diffe-
animus non solum. per sensibilia. res incorporales rentise in speciebus natae sint, quae in genere ante
fnlelligendiest arlifex, sed eliam (ingendi sibi aique nbn fueranl? Quod si genus , id est animal ulrasqne'
etiam meniiendi. Indeenim ex forma equi el hominis res in se babei, ut et rationale et irrationale sit, in
ialsam cenlaurorum speeiem sibi ipsa intelligeniia uno eodemque duo coritraria eveniuni, quod est im-
cbmparavit. Has igitur meniis considerationes, quae possibile. Attingam igitur breviter qu.islionem, et
a rerum sensu ad- intelligentiarii profectse, vel iritel- . dicam quod nbn genus ulrumque sil, id est ratio-
Graecidicunt, na!e vel irrationale, vel quidquid aliud inter se spe-
ligimluf, vel cerle finguntur. $«vT«o-i«ff
a nobis visa poterunt nominari. Ita ergo minc de cies per contrarielaies dividunt, sed vi sna ei pntes-
haec tate genus boc eontinel, ipsum vero nihil horum
generibus, speeiebus et caeleris quaerunt, utiiim
vere subsistentia.et quodammodo essenlia cbrislan- G' est. Ita ergo gcnus lale est, ut ipsum neque incor-.
tiaque inlelligaritur, ut a corporibus''sirigulis vere porale, neque corporale sit, ulrunique tamen ex se
alque iritegre ductam hominis speciem iiiieliigamus, possii effieere, quod seeundo libro melius liquebii.
an certe quadam animi imaginatione firigantuf, ut Speeies vero alias corporalis, alias incorporalis est.
ille HoraliiversusestjHumano eapiti cervicem piclor Nam si hominem sub subsiantia ponas, corporalem
equinam jungere si velit, quod neque est, neque esse speciem posuisli, siri Deum incorporalem. Eodem
poteril, sed sola falsa mentis consideratione fingitur. modo eiiam differehtue. Nam si corporales vel in-
|jimis acuta el subtilis inquisitio, alque ad rem maxime cbrporales species^dividunt, eruntalias incorpora-
profulura. Sciendaenim sunt, ulrum vere sim :nee les, alio tenipore corporales : utsi dicas quadrupes
essel de hjs disputalio consideralioque si rion sint. .ad.bipederrii.^c.orporalisdifferentia est,- ?ed ratlonalis
Sed si rerum verilatem atque Inlegritatem,perpendas, ad irraiiona.lei^,,,incorpbralis est different:a, el pro-
non est dubium qnin verassint. Nam cum res omnes pria.nihiIpminus!eqdem.mf.do. Nam oequalespeciei
qux verae sunt, sine his quinque esse nori possint, eum prbpriurri fuerit, si,incorporalis erit speeies,
bas ipsas quinque res yere intellectas esse non dubi- incorporale"'eri!i pr.oprium, sin corporalis, "corpo-
tes. Sunt aulem in rebus omnibus conglulinatae et rale vindicabitrir; Et accidens eodem modo. Nam si
quodammodo conjunctseatque compaclpa. Cur enim H' incofporalibils quidem accidit incorporale esse, ma-
Aristoteles de primis decem sermonibus gerieia rerum. nifestum est ut .iri. animo accidens est scientia, in-
significantibus dispularet? vel eorurri differenlias, corporalis scilicet. Corporalibus vero quse aceidunt,
propriaque colligeret, et principaliter de accidentibus corporaiia esse manifestum est: ut si quis dicat ac-
.dissereret, nisi hsec in rebus inlimata et qiiodammo- cidens me habere capillum crispufti. Sic igitur genus
" do adunata
vidisset?-Quod si iia est, non est dubium rieutrum per seipsum est, sed utrasque res ex seipso
quin verae sint, et certa animi consideratione lenean- efficere potest, species, differentias, propria ei ac-
_tur, quod ipsius quoque Porphyrii probatur assensu. cideniia, ut aecepta.in coulrarias species fuerint,
,Nam quasi jam probato, et scito quod ita vere sub- proinde yel corporalia, vel iricorpbralia vpcabuntur.
sistant, aliam qussstionem inferre non dubiiat, cum , Sed sunt qnibus hoe ipsum inlegrum videri possit,
dicit: An corporalia isla sint, an incorporalia. Qtise et haec soluiri incorporalia esse diffiniunt, qui sic
aimis esset frivola aique absurda quaestio," utrum dicant, non considerari genus in eo qtiod suapte na-
, essent corporalia," nisi prius esset constaret. Ilajc lura constat, sed in eo quod genus.sit. Itaquesisiib-
ijuqiiue non mediocriter ulilis inquisiiio ita resolvi- stantia aenus est, non consideralur in eo.quod sub
U IN PORPIIYRIUMDIALOGUSI. . 22
stantia est, sed iri eo quod sub se species babet. A bus speeiebnsque , et cse.terisquievis traclarl pos-
Iteni si species rorporeum et incorporeumesl, non in sint. Suni enim illa (ut ipseait) gravioris traclatus,
eo quod Deus vel bomo dicllur, consderantur, sed iquani doclrinam a Peripateiicis acceptam, id est ab
in eo quod est sub genere. Eodem modo etiain diffe- Aristotelicis, se sequi co:ifessus.est. Nam Stoici -qui
rentise non considerantur in eo quod bipes vel qiia- ide bis quoque rebus.-lractare voluerunt, non om-
drupes sil, sed in eo quod esl- differenlia.-Nam nno a Porpbyrio suscipiuntur, alque -ideoail se a
quadrupes boc ipsum nulla differeniia esl, nisi "sjt Peripateticis rationem -dispulaiionis.accipere; Tunc
bipes a quo differat. Itaque non quadrupes yel bipes me Fabius ita percunctatus : Quid est, inquit, quod
re=picitur; sed id quod medium est in bipedeetqua- dudum dixeras, cum a te de incorporalibus tracta-
drupede, id esl differentia.Et de proprio idem. Nam retur, essequasdam incorporalitates quse circa cor-
quqd cnjuscunque est propritim, in eo proprium con- pus semper consislerent,:ul sunl:primse incorpora--
sideralur,quod cjus cujus diciiur esse pfoprium spe- litates post lerminos, quse ,est haec"incorporalitas,
ciei solius est. Nam.risibile non in eo est proprium aut quos terminosdicis? non enim intelligo.Et ego,
horiiinisquod ri^us est, sed in eo quod solus bomo longus, inquam, tractatus cst, et nihil ndb!s'ad banc
indu- ' rem
potest ridere: quae manifeste incorporalia.esse quam quaerimusprofulurus. Sed dicam breviter
biiatam^st. Deinde accidentia p.roindesuiit, qualia B! terminos me dixisse exlremilates earum-qtisc in geo-
fuerunt ea qpibus accidunt, ul superins dieltimest: metria s.unt ligurafum ;-de iricorpqralitate vero quae
sed lii probare videnlur hoc ipsins Porpbyrii sen- circa terminos constat, si M crdbii Theodosii do-
lenlia, qui-,veluli jam probalo quod.incorporea sint, ctissiini viri primum libruni quem de-Somno Scipio-
ita ait : El utrum separaia, an ipsis sensibilibus nis composuit in manibus sumpseris, plenius ube-
juncta; quod si esse hsec aliquando corporalia exsti- riusque cognosces. Sed nunc ad sequenlia transea-
lisset, absurdum «set qtiaerere' uirum cbrporalia mus. Timc Fabius, ut placel, inquit, simulque sie
sejuncia essent a sensibilibus an juncla, cum sensi- incipit. - .
bilia ipsa sintcorporea. Talis aulem e t quaes;io, ut DE GENERE.
quoniam qusedam incorpqrales sunt res, quae om- Videlur enim neque genus, nequespecies, simplici-
ninq corp.ora:non patiuiilur, ut aninial vel Deus: ter appellari, id est uno modo. Genus namque dicilur
quaedamvero quae sine corpor!bus essejion possunl, quorumdam ad se invicem, el ad aliquem.quodam
ut p*rimapost lerminos incorporalitas : qutedam au- modo se habenliuincolleclio^ per quam Darddnidum
tem quaein corporibus sunt, et.praeter corpora se.-,e dicitur genus. Dickur rursus genus uniuscujusque
esse patiunlur, ut anima; quaeriiur ergo hsequinque generalionisprincipium, aul a generante, aul ab eo
res ex quo incorporalilatis sint geriere, utrum eorum C loco in quo quis genilusest
quae omnino separanlura corpore-, an eorum quae a Ccetera, inquit, fere nolasunt. Tunc ego : Si vim
corporihus separari non possunt, an qusejungantur prius sequivocalionis aspicias, divisionehi generis
aliquplies et aliquolies segregentur. Yideiur autem diligenler agnosces. Placet enim generis nomen cum
quod el segregari et jungi possirit. Nam quando c r- sibi subjectis acquivoce nominari. /Equivoca vero
poraliuni divisio per genera in species lit, et eorum sunt, quaecum nomine una.sint, Jonge divensasub-
propria et differenliaj nominaniur, h33Cseilicetsen- stanlise ratione et diflinilionis discreta sunt, ul si
sibilia, id est corporalia esse non dubium esi. Cum quishanc, verbi gralia, slatuam Yeneris appellet.
-vero.de incorporalibus rebus.iractalus ha%elur, et Congruuntigitur Yenus ipsa et slatua Ve.nerisunius
per ea ipsa dividunlur quse corpore care.nt, circa nuncupatione vocabuli', qtiod ulrique Yeneris.nomen
corporalia versantur. Quod si hoe est-, non est du- est. Si quis vero quid sil ulrumque definiat, longe
jbiuni quo.dquinque lisecex eodem sintgenere, quqd aliam vere Yeriefis, aliam lapidis , ralionem defini-
et praeier eorppra separaium esse possit, et cor- lionemque conslituet. Speculaiiiibusigitur illa esse
poribus jungi. palialur, sed ita, ut'si corporibus aequivoca, quae uno vocabulo appellentur, definilio-
jnneta fuerinl, inseparabilia a cofporibus sint. Si nibus vero-diversis.consliluantur, clarescet (ut opi-
vero incorporalibus, nunquam ab incorpbralibus se- D norj.parlicipaiio generis quam Porphyrius fecit prae-
.parenlur, et utrasque in se conlineant potestates. visa. Omne eriim quidquid a'genere in species duci-'
.Nam si corporalibus junguntur, tal:a sunl, qualis illa • lur, univocuin, non sequivocumest. Univocumest, -
prima post tejminos incorporalitas, qua) nunquam qiiod el eodem nomine vocari, et eadem definiiione
.diseedit a corpore : si vero incorpqralibus, talia sunf, constitui polest, iit et animal genus, liorrio vero
qualls est animus, qui nunquam corpqri copulatur. species., sed idem bomo animal est. Genus igituf et
-Haec-seigitur tacere Porphyrius pollicitus, breviter species,, id esl anirnal atqtie bomo possunt uniiis
mediocrilerque superhis rebus tractare promittit, animalis nomine nuncupaii,, ut utrufnque animnl
;habita in res alia consideratiqne aut cpnjectura, vocelur,. sed eadem definitionibus nondiscrepant.
quod simile est ac si diceret: Quoniam baec advpra2- Nam si definitionem reddas animalis, dicas id esse
•dicamenla,et_ad definitiones, et ad divisiones, et ad animaL, ,quod est substantia animala sensibilis ;-
prpbationes perlinent, ideo.Iiaectraclaturus assumo, quam definitionem si.ad hominem vertas, non erit
; et eatenus de his disseram , qualenus supradjctis absurdum dicerehominem.substanliam esse anima-
rebusproficiunt^non quatenus de «his ipsis generi- tara alque sensibilem sicut animal,, scd hoc sui'8t
" ' ' ' '
25? AN. MASL. SEV. liOETH . 2f
rius dicium est. Si cmimunivoca siuii, quaeUIIQIIO-Ai cognationem demonslret, et per habitudinem
qu,>
mine atque eadem defiriiiione consiituuntiir, sequi- dammodo ad aliquem colligalam , lineam
generis
voca vero quae uno nomine sunt, el non sunt sub duciumque desiguel. Sequiiur crgo, et id planius
una definittone subslanliaa, quidquid univocum est, lucidiusque significat, eum dieil: Dicilur rursus ge-
ui animal genus ad suas speeies esl, in his genera nus cujuscunque generationis prineipium, aul a ge-
speciesque versaiilur : quidquid sequivocumesl, ut nerante, aut ab eoloeoin quo quis geniius^st.Jd ip-
arieS, namque.plnra sigriificansajquivocumest, sed sum latius expedit quod superius strii lo et sentuoso
non censetur pariicipatibne generis et speciei, non brevitatis vineulo coll gaverat. Dicit enim rursus ge-
esl in eis lalis participatio, ut speciebus-el generibus nus dici, aut a genefatiqne, id esta quo quis geni-
censeantur. Quaeenimerii in hisgenerisspeeieiqiieco- lus est, ant ab eo loco in quo quis natus-esi. Scd
gnitio, in quibus subslanlisedefinilioatque inlegerrima rursus particula, si ad hocconneetatur, quod "aitaut,
raiio disgregaiur ? Ita ergo Porphyrius nomen generis ab eo in quo quis genitiis est, intellecius TIOIItitu-r
in tres dividit formas, sed ut aequivoca,non ut univo- bat, ni sit ordo. Diciiur genus uniuscujus.que naii- '
ca, id estut hseformaeurio quidem generis nqmine vitalis-principium , aut a generante, aut rursus ab
eoniineanlur, sui aulem proprielate disgregala dis- eo loco in qud quis genitus est, vel ocrte erit sim-
sentiant: et hoe modo illud in tres dividit parles-, B1plicior exposiiio, si pfiorem generis significationems-
ut dicat vocari semel genus eorum inler se plurimo- id est quorurndam ad aliquem quodammodo se ha-
rurhque colleciio ,.qui ab uno quocunque norrien ge- bentiiim collationem , ad solius cognationem multi-
neris trahuiit, ut Romani a Romulo trahentes ge- itudinis accipiamus : lineaevero duclum et loci ge-
nus, ex eodeni genere esse dicuntur. Secundo vero inerationem in inferiori significatione disiribui",-ita
loco dici genus affirmat, uriiuseujusquegeneralionis lamen ut una quodammodogenefis significatione, et
principium, aui a generante, aut a loco in quo quis multitudinis
i cognationem, et a generante lineam, et
genitus est, ut ^Eneam ab Anehise et genere diei- loci ] nativitatem significet, Haccenim omnia de sola
mus esse Trojarium. Terlium vero geinis diciiur illud ieujuslibet noininaticne tractanlur. ^Juare non absur-
eui species su/poniiur. Yicloririits vero duo supe- dum est omnia quae ad ortum genitalem ctvjuslibet
riora genera in unum redigii. Nam et mulliludinis p. rtineanl una significatione generis coniineri; Pro-
congrueiiiiam hv.er se per eamdem geneiis nuncu- prie larnen ei sJmplicissimseexpositionis est quatuor
palioriem , et quorumcumque a genere lineam et lo- jsignificaiinnes generis conslituisse Victorinum, ut
cum in quo qiiis nalus est uno generis vocabuloet ad tres Porphyrii unamipse addiderit, ei Iionesiuni
designatiorie esse declarat. Addit aulem ipse quod genus causse, ut sint generis hae quatuor significa-.
soli Latinse linguseeongruere possit: dicit enim se- ^1 tiones, mulliludinis cognafO', linese ductus, genus
eundo modo genus dici, ut est genus eausae hone- causae, genus specierum. Sequiiur secunda generis
slum : quaegenera eausarum Graeci5nrheloriea arte divisio apud Yiclorinuni, ul est genus causae quse
genera esse nori putant, sed trxn^cccKvbcanl, id est Grasci (ul dietum est) non. genera sed CXWMTK VO-
figuras. Genera autem sola prineipalia aecipiunt, de- cant. Teriiae vero significationis generis bic modus
monslralivum, deliberativum el judiciale. Quae ipsa est, genus diei eui supponitur species, "id est genus
etSnrhelorices vocant', id_est species rhetoricae, ge- illud a quo species derivarttur, quod ait ad superio-
nera vero causarum rios dicimus. Teriitim vero ge- rum fortasse similitudinem sequitatemquedisposi-
nus est id quod Porphyrius ponit, id est sub quo lum., Sic enim genus speeiebus suis prineipium est,
differentiis dislributae spi'cies supponuntur. Sed quo- ut Romulns his qui ab eo eognati sunl junclique Ro-
niam de lertio genere tractnlurus est, Viclorini cul- marii. -Item eodem modo nomen Romuli Romanos
pam, vel, si ita conlingii, emendationem sequi boni- omnes continet, qiiemadmodumnomine generis spc-
que faciamus. Nunc ergo ad priorem apud Viciori- cies eoiilinentur. Nam sicut a Dardano Dardanidae
num generis significationem revertamur, et ejus ut prioris nomen Dardani in sese ipsos posteriores ac-
suntverba enodanda atqueexplananda sumamus. Ge- cipiunl: ita et animal, cum , verbi gral:a , specics
niis namque, inquit, dieiiur quoriimdam ad se invicem habeat bominem atque eqtium, cquus scilicet alque
efad aliquem quodainmoslose habentium cqllectio. ' homo animalis in se vocabulum capere,.ul dicantur
Hic ergo ulrumque monslravit, et eognationem inter. ipsa animalia, non recusant. Eodem' igitur modo spe- -
se multitudinis eXlineae ductum. Nam cum .dicit ge- cies sub gerieribus coritinentur, quemadmodiim co-
nus quorumdam eollectionem ad se Invicem quo- gnati homines sub illo a quo illam cogBationemfbrle
dammodo habeniium, id est aliqua inler se eogna- traxerunl. Nani,et genus speciebus principiurri est,
tione juiictorum, cognationes monslrat: et quod ad- . et plurimarum in se specierum.eollectivum est. Rur-
didit, et ad aliquem , generis lineam significat, quam sus primum cognaiionis nomen el ipvius gpmfalio-
singnli conlingentes, et ad unum Sese ipsius gene- nis' est principium, et in illius solius ^vocabulo di-
ralionis applicaiione jungentes, plures ex eadem li- versitas hominum voeabuli et generis participalione
nea juncli atqtie cognati sunt, ut sil hic ordo: Genus ''colligitur, atque hoc est quod ait his verbis :"Aliter<
dicitur qtiorumdam collectio ad se invicem quodam- dieitur genus cui supponuntur species, juxta sjmili-
niodo et ad aliquem habenlium, id est ad alicujus ludinem forte superibrum appellalum : etenim- prm-
Ilneain per genusconlingentium,ut per eollectionem cipium quoddam est genus lus quaesub apso sunl, el
" '
2S IN PORPIITRIUMDIALOGUSI. 2G
videlur multiiudinemconlinere omnium quae sub se A prdinem omnia, ut id quod eligilur et rejicitur djs-
"suiit.Sed cautissime esl-additum, videtur. Si eniiri tinguatur. Sed illa quae rejicienda alqueexplodenda
nihil hsec omnia dislarent, una significalio ge- sunt pfius dicurilur. Hlud vcro quod disserendnin
neris esset, et ea quse in species fundkur, et traciandumque capilur poslerius nominatur, ut bic
ea quae in .cognationedividiiur. Sed est inler hoec illa posterinr generis significalio posita esi, quam
genera talis diversilas, et qund genera earum spe- disserendam acceplurus prius definiendam, et lcr-
lierum, quse snb se habent alias species, xquae- mino quodam circumscribendam demonstrandamque
vis speciebtis aequaliter sunt genera. Hominem suscepil.Omnis enim res nisi quod prius sit, con-
enim el equum, qui sub animali sunl, neutrum stiterit^ ejus tractatus. vacuus. modo speculatibnis
neutro possumus dicere prius, quantum pertinet habehilur. Definit igitur genns sic:_Genusesse, quod
ad tempus, inchoalionemque nasceiidi. Nam si qua .ad , plu.res differentias specie' disiantes in eo quod
res una sil prior, altera poslerior, el eas sub unius- ••quid sit praedicatur, velut animal, qusediffiniliolalis '
cujusque generis nomine quis velit aplare, nbif " est: Omnia quse distant, liabent inter se quamdam
poteril. Genus enlm speeiebus suis sequaliler-genus diffefeniiam qua distare et differre videntur. Porro-'
est.. Quod si genus speciebus suis aequaliier genus auiem si quod sit genus, et sub eo.species suppona-
est, species ipsseejus ordinis inter se acquali;tem- B tur, duas vel, plures nccesse~esl species fponi- sub
pore oriuque censentur. At vero in"generibus quse ' genere, quoniam unius speciei genus essenon po-
eognatiqnesefficiuntjion ila est. Quisqiiisenim fuit test; Sed si.plurimre species erunt, aliqua necesse
Capis pater, qui Capuam-condidit, si soliirii:filiura est "differenlia dividantur, aliter.eiiim plures esse-
Capim progenuit, *t ab eo uno Capuanorum co- non'pbssunt. Nani si nihil distent, non erunt plares-'
guaiio junclioque. manavil, distal a genere cujiis species^el nqmen generis perii. Constat igiluf eas
species supponuntur, quod genusr uni speeiei genus sub genere poni species/quae diff^.reniiisdislribuKae
esse humquam potest nisi pluribus,qiiod quoniam plufes numero ipsarum differe.niarum divisionftus
esl idoneum genus illud, id est princjpium cogna- componaniur. Ergo, quoniam superius dictum est m -
lionumetiam ab uno filio colligere el congregare co- omhibusdelinilionibus a geuere definilionis trahen-]
gnationem, qund genus per "speciesduclum facere dum esse principium, si quam cnjusliliet specie-na
nbn potesl, nisi plures species supponanlur. Con- delinire volueris, genus prinio nccessario nominabis,
stat in hoc distafe genus quoJ cognaiionemcolligit, et ad illain speciem quam definis, generis nomen
DIa quo species diriduntur. Potesl autem distare in prius aptabis. ,El boc illam priricipaliler dicis esse,
hoc eiiam quod genus, id esl principium-cognaiionis quod est illud genus sub quq ipsa sp.ecies quain de-
potest habere sub se duos , ex se non sequali lena- C1fliiis est posita. Post autem differeniiis propriisgue
poris condiiione progenitos, sed alium posterioris ' eam ab aliis circumscriptione quadam definitionis.
ortus, alium vero senioris, quod iri generibus, spe- excludis. Nani si dicisa.nimal esse hominem, animal
ciebusque non convenit. Nam (uisuperius dictum genus est, species vero homo.. Nome.nigilur aiiima-
est)species nisi sibi aeqnales fuerint nbn.merito, Hs, id est generis de hoiiiine, id est specie praedi-
"sed.iiaiura, stiJ)genere poni non possunl. His igitur casli, cum dixeris hominem essq apimal. Qnod si
' -
expedilis sequiinr nomen genefis in definitionibus ad unam speciemdi-
Toties igiiur de genere diclo, de postrema signifi- cere posses, de ea riomen-generis praedicarcs:,sp.c-
catione inter philosophosdispulalio est, quodjleji- cies aulem ut non aequnlimodo generibus suis spe-
nienles ila declarant: Xienusetse quod ad plurimas cies sint, nihil vetat, imo etiam necesse est semper
differenliasspetie dislantes in eo quodquid sil, prdi- qusecunquesunt generaidesibisubjectis.speciebus in
dicelur. . • definitibnibus, vel in quibusiibel interrogalionibus
Quod dicil toties, lertio demonstrare vult,'atque praedicari.Sed quoniam praedicaiurgenus de-specie.
hoc propier.lueidam operis seriem admissum esl, iit, bris, quomodo prsedicaturagnoscendum est. Nam si
quoniam genus plurimorum nomen esl,' orhnis ejus clixetis quid esl homo, et a1:qnis"responderit, ani-
primum significatio dicereiur, utde qua dsputan- " mal. bene et iniegre respondisse videlur, et cefte.
dum -essei,aliis rejeclis, eligerelur. Quod ait hoc Nam cum tu quid sil honio inlerrogaveris, ille re-
modo, cum loties, id cst leriio genus dicatur apud spondit animal, genus scilicet despecie in-eo quod
ihilosbphos unde ipse tractaturus est Ae'postrema' quid sit species prsedicatur.-Nam tu quid esscl spe-
generis significationequam dixit, id est de illoge- cies inlerr-ogasli,-:ille vero in eo qiiod quid sit spe-
nere quod sub se species babet dispulatio considera- cies de qua interrogasli, animalis nonien, id esj
lioque verlilur. At vero de superioribus generibus,id genus accommbdavit.Plena igitiir et propria deli nitio
esl de cognatione et loco in quo quis genitus esl, aut facta est gcneris, hoc.esse genus, quod ad plurimas
hisloricorum , aul poelarum sxspectatio est, secundi differenlias specie distantes in eo quod quid sit ap-
vero generis rbelorum, lerlii philosophorum consi- pellalur, ut animal : animal enitn ad hominem,'
deralio est. Eiiam hic in disputationibusordo est, equum, bovem, corvum, anguem, et alia plura quse
quod cum inciderinl res quae mullls possinl noiuini- • differentiis speciebusque differunl,-in eo quod qnid
bus nuncupari, et de uno quocunqueeorum vocabulo sll appellatur. Sed uirum sic dixit genus esse, quod
traciari disserique necesse sil, ducunlur prius in ad plurimas species differentia distanles in eo quod
" < ' ' - A -
27 AN. MANL. SEV. BOETII .
quid sil praodicelur, an sie dixit genus esse, quod ad A quoniam et in magis generibus, et in magis specie-
plurimas genus differenlias, specie dislanles in eo bus, el in suballernis generibus, et in subalternis
quod quid sit pracdicetur, nihil Interest. Nam sive speciebus una aique eadem est, et bujus par-litipa-
differeniise specie distent, sive species differentiis tionis invenlri genus non poterat, hsec definitio ge-
distent, utrumqueidem cst. Natri sive' rationale et neris quae facta esi, non a genere tracla est, sed
irrationale quae sunt differenliae, specie hominis, subscriptiva ratib et -demonstraliva et designaiiva
verbi gratia, atque equi dislent, sive species homo quodafmnodo-generis est reddita. Hic Fabius : Sub-
atque equus differenlia rationali atque irralionali tiliter, mehercle,- et.quod nunquam fere anieliac au-
dividanlur et distent, niliil inierest.- Quare ple.na divimus, sed. pefge, q.naesote. J.mi «n'm certant si-
perfeciaque facta est generis divisio. Sed dcflnitiones dera-qtiodanimodb.et rioxlnce superatur. Tunc ego:
dublicibus modis finnt:'una enim definitio est, quce' Sequiiur rerum oninium prima brevisque divisio. Ila-
(sicut dicium est) a geriere trahilur". Sed quoniam enim ait: . , , . .
sunt qusedamgerieramagis^quaesuper se genus aiiud Eorum -qywdicuntur, alia ad proprietatemdicuntur^.
ltabere' non possunl, ul sunt praedicamenta decem sicut sunl omnia individua^ ui est SocraUs, el hoc el
quaeArisloteles constituit; eorum igitur definiiio quae illud.'Alia quai ad multiludinem, ul sunt genera, spe--
baberi potest, quorum genus Jnveniri non potest, B cies, et differentice, ,et propria, el accidentia, Eiec
quod omnium quaeeunquesui.t, ipsa surit genera. enim communilernon unius propriasappellationissunl,
Horum ergo quos Graeci iit<iyp«.?oj;t.iyovgdiciint, Esl enm genus ul animal, speciesut homo, differenlia
Latini subscriptiyas raliones dicere possunt, redde- ut rationale, propriiim ut .risibile, accidensnt albutn,
nfus. Subseriptivse autem rationes stint demonstra- sedere. Ab his iyilur qucead uriitalemdicunlur dijferl
tivae et quodammodo insignilivseproprieiatis illius ,genus, quod genus esl quod de pluribus prwdicatur.
rei, quae cum ,ipsa generalissima sit, et genus ejus Brevis (ui supra dicium e-.l) et" dislincta divisio.
nullum reperiri possit, eam tamen definire necesse Omnisenim res, aut unius rei nomen est, aut plurl-
esl: et Arisiotqles, quoniam substantiam genus,ge- marum, et hoc est qnod ait: Eorum quaedicuntur alia
rieralissimum definire volebal, et ejus nullum genus ad unitatem dicuritur, sicut sunt omnia individua.
poieral invenire, proprietalem quamdam et' demon- Quid autem sil breviter explicandum est. Omne ge-
straiionem subscriptionemque ipsius rei dicit esse nus, quoniam sub se species babei, species vero
stibjcctum. Subslantia enim omnibus subjecta est. differentiis disjunguntur, et proprietatibus explican-
Accidens enmi quod in novem dividit partes, prseter tur. Accidunt auteni in specie_busaccidentia secundo
subslaniiam esse non polest, alque ideo omnia quse- loco, principaliter vero in individuis quae sunt sub.
cunque definienda sunt, si genus non habeant, eo- G speciebits. Qnid autem sit posterius dicendnm est»
rum subscriptivam quamdam et dcinonsiraiivam ra- Gen-ra igitar et de speciebus dicuniur, el de diffe-
tionem reddi necesse est. Sic igitur nunc genus, reniiis quoeipsas species dis r.buunt, etde propriis
quoniam rem ipsam definiendam putabat, non duxit - quse species componunt, et de bis accidentibus quae
'& generc definiiionem," sed deditquanidam gene- cum principaliler in individuis fuerint, in speciehus.-
ris demonstralionem pfoprietatemque. Dico' auiem -esse dicuntur : hoe autem monstremus^exemplis,
quod Porphyrius vel suballernortim generum, vel el sit riobis genus aniriial, sil s,iecies homo, sit dif-
illofum quse geriei-alissimaSunt, hanc dederit defi- ferentia ral:onale, sit propfium risibile, sil accidens
riifionem, et quodammodo subscriptionem deriion-| stans vel ambulans, vel aliquid in mensura cor, oris,
stralioriemque. Nam si quod geniis.habet.aliud genus, ul tripedalis. Auimal ergo^quod genus esl, diciiur
et itieinlibc ipSum aliud, et item aliud, si nuibim de specie, id est de homine. Dicis eniin hominem
erit supra gentis, quodgentis non habeaf, in infinir esse animal. Porro autem de speeiei differenlia ni-
tum procedit ralio. Sin vero habueril, necesse est hilominus dicis genus. Dicis enim rationale esse ani-,
quoque islam definilionem aperte ordinaleque cori- nial. Nihil^autem prohibel eodem modoetde prbprio
gruere. DJGO autem genus non animal animali, neque - genus dicere".Nam si dicas quid est risibile, non
qiiod homo speciessit homini, alque equus equo:D absurdurri est animal noiriiriare. Aceideritia yero hoc
sed illud quo ipsum animal homini atque equo genus modo principaliter in individuis, seeundo vero loco
est, animalenim ipsum per sese nulli genus est, ne- siint in speciebus. Nam si quis dicat singulos homi-
que' homo ipsura per sese ulli species est, neque nes, utpula Cieeronem sedere "vel stire, vel quod
equus ipsiim per sese ulli species est, sed sunt ge- aliud libet, in specieJiominis eade.h quoque eonve-.
nera et species ad altefius parlicipationem. Nam, nire necesse est. Nam si Cicero sedet, sedet eiiarri
quoniam sub animali esl equus atqtie homo, non ad homo. Si Cicerb ambulat, ambulateiiam homo. Ergo.
seipsum anjmal genus est, sed ad equum alqne ho- si qua accidentia venerint ab individuis, el ea tracla
minem.Elitem species quaeToeanlur, homo seilicet m speciebus consederint, ad ipsa quoque accidentia
- atque equus, non ad equum atque horninem, sed ad dfci poleritgenus. Quid est enim ambulans, si quis
aniinal species stinl. Dico igitur genus ct species non iiiierrogel? merito animal dicilur. Nihil enim am-,
ipsas substanlias in quibus genus et species surif, bulare nisi animal po'.est. Porro autem sub specie-
sed ipsani participationem priorum ad subteriores, bns individua sunt, m Ciceroet .Yirgilius sub ho-
et subteriorum ad prioies. Iloec igilur participatio, mine ad quse individu.a"genus speciei pracdicari
23 tiY PORPimUUM DIALOGUSI. -
30,
potesl. Nam si inlerrogavens quid est Cicero? me- ALconstat c id quod est risibile etiam rationale posse no-
rito animal dicas. Genus igilur el ad specieiri et ad rminari;"Quod si ad species differentia.dicilur, species
diflerentias, et ad accideulia, et ad propria,el ad autem s ad individua praedicatur, necesse est ut diffe-
iiidividua nominatur. Porro auiem species, non jam rentia i quoque ad individua prsedicelur. Sicis enirri
de genere, neque de differentiis, sed de solis pro- cqualls est Cicero? ratibrialis. Quod si differentia ad
. priis et subjectis individuis appellatur; In illis, id -Individua
-i praedicalur, accidentia vero individuis ac-
est-individuis, quia superesi; in propriis, quia aequa- (cidunt, necesse estdiffereniias ad accidenliapraedi-
lis esl. Quid aulem sit hoc inodo videmus : Omnia cari. ( .Proprium vero quoniam- semper unius speciei
genera speciebus suis supersunt et abundant. Aburi- proprium ] est, et ad unani speciem prsedicaiuf "so-
dare autem geriera dicimusspeciebus, plus habere Ilam.ctii est proprium. Risibile naniO;uequod.pro-
"genera viriutis quam species. Homo enim quod ost .prium -1 est, ad solam horiiinis speciem praedicatuf.
species sol.!m homo esl; Animal vero quod est-ge- Quod ( si ad hqmiiiis speciem praedicaiur, species vero
nus, non solum liomo esl, sed et equus vel bos, vel ad < individua dicitiir, non est 'dubium quin proprium
quodlibet aliud animali suppositum-. Ita major vis < quoquc de individuis prandicetur^Nani si liomo risi-
generis recte de minori sibi et snbjetia speeie prae- bile ' aniinal esi,'Cicero quoque ei Virgilius risibilia
dicatur. Alia vefo sunl, quse sibi sunt paria ut sunt Bl' animalia
'• recie dicunlur. Quodsi proprium ad Indi-
propria et speeies. Species esthonio, proprium ri- < vidua recte dicitur, recte -etiam et de accidentibus
' sibile.
Quidquid•ergo fuerit risibile, hoc est homo. praedicalur,
I qnse ipsisaccidunt individuis. Accidenlia
Quidquid hbmo, hoc risibile esl. Itaque neque.ris.bile. vcro^ et ipsa, et de speciebus, et de alijs omnibus prse-
hominis, neque liomo risibilis poTentiamsupervadit, - < dicantur, el de ipsis maximeiiidividuis. Namque et
sed acqualiasibi ad se hivicem praedicari possunt; albus.equus et albus homo diciiur, et iterum niger
'•
ut si dicas, quid est homo? Risibile. Quid est risi- equus,< et nigerJSihiops dicitur. Qiiodsi itapsl, animal
bife? Hom.p.Ita igitur quaecunque superiora fuerint .• < quoque nigruin dicitur. Dicilur etiain rationale ni-
ad illa quse subteriora sunt, praedicantur. Et quae- grum I et irraiipnale nigrum, quippe si equus et homo
cunque aequaliafuerint, pariler sibi ad invicem proe-/ £setbiops nigri sunt. Diciiur eliam risibile nigrura
dicantur. Illa vero qnae subleriora suut et miribra, cum < hominum quis niger fuerit. Dicitur,etiani indivj-
de superior.bus et abundaniibus ut surit genera et duum < njgrum, cum sic quis unus iiomo ex jlithiopia
-
species pra-dicari non possunt. Nunijuam enim recte riominatur.
' Qiiqd cum ita sit, conslat et genus ad
specieni de genere praedicabis. Ita ergo species de pluritiia
1 praedicari, id est species, differcntias, acci-
prqprio praedicatur ut pari. Sed quoniam sub spe-: < dentia, propria,' atque individua, nibilominus et
ciebus sigiliaiim individua sunt : individua aulem G» diffefentiam
< ad plurima pfaedicari, id est ad species,
vocamus quse in nullas species, neque in aliquas jara propria
] ad indiviJua et accidemia, et proprium ad
alias^partes diyidi possuni, ulest Cato, vel Plato, plurima,,
] id est specicm, individna et accideniia.- Et
vel Ciceto, et quidquid homirium singuloium est: sspeciem ad plurima,- id est individua.et accidentia.
hqs enitn in nullis paflibus dividis, ut animal in Accidens J vero el ad genus et adspecieni, et ad pro- -
species, hominem sciiicet,'aique equum, homineni prium,'et | ad.differentiam, et ad indiyidua. Quod si'
quoque ipsum specialem, et singulos circumpleclen-. ita i est, has. quiiique.res constat ad plurima praedi-
tem,in Catonem, Platonem, Yirgilium, et omnes cari. < Al vero individuum,quoniamsubse nihil habetj
• sigillaiim homines
distributos, bominem vero ipsupi/ ad s singularitatem quamdam et unitalem pfaedicatur.
singularem, id est Ciceronem, in nuIlos,alios distri- ICicero. enim, linus est, et ad uinim nqmen aplatur.
buere possumus, atque ideq urojmi/, id est indivi- Ita 1 individua quse.ad unitalem dieunfur, cunctis su-
duum vocitatum est. Species ergq quse ad propria . perioribus
] suppusita sunt, ul genus, species, diffe-
ae.qualilerpraediqatur ad. individua , quoniam niajor renlia,
I ad propria, vel accidentia, quamvis.ad.sa
est species horainis, qtiam"quodlibet al.iud indivi- iinvicem-dici possunt, ad individua tariien aequaliter
duum, ita praedicatur ut superius ad id quod est. ••]praedicaniur, ut superius-denidiistraium est. Indiyi-
s jbalterius. Cicero enim solus Cicero est, homo ati- D) dua< yero, qnoniam sub se nihil, habent ubi seeari
letn non soliis est Cicero, quod si ad indiyidua prae- idiisiribuique possint ,.,ad nibil aliud prsedicanlur,
dicatur, et ad individuoriim accidenlia prsedicatur. inisi ad seipsa quae singula atque una sunt. Alque,
Iia igitur species ad genus quqd snperius est non" hoc I est quod ait :.Eorumquse dicuntnr alja ad unila-
praedicatur, neque ad differenljam, quia differentia ltem dicunlur, sicut omnia iridividua, utest Socrates,
(ut nunc monstraluri sun.us) super speciem est, ad et ( hoc,elilJud. Alia quae ad mull.iludinem, ut sunt
proprium vero cui par species est,yel ad indlviduum , gpnera',
{ et speeies, et differen.tiae.etpropria, el ac'-,
cui superesl., pnudicalur. Differenlia vero et ad spe- eidentia.
i Hsec enim comrnuniter nbn unius propriae.
cies,.el ad propria , et ad accidentia, et ad individua , iappellationis sunt. Siniile est acsi diceret: Ilaccenim,
praedicalur. Namque ralionale quod est differenlia•.' "'coiriniuiiiter ad piurima pr.fdicantur non, ad -Uiiiia-.
ad bominem praedicatur, quod est species. Ita.ratio-. ytemj
/ sicutindividua. Ei quid si.nl,generavel species
na-e quod est differentia, praedicatur.ad "risibile, id vel differentiae vel.propria yel accjdeniia exemp.l.nm-
est proprium. Diciturenim id esse tisibjle, quod.ra-. suppoiiitdiccns : Est enim genus,ut ani i>al; species,
lionale. Nam si honio ralionale, et homo risibile, • ul iionio, quam- dud.um hominis. specieni cum aliis "
" '
'51 • AN; MARL. SE_V.BOETII ;. M
animanlibus sub animali posuim.us. Diffbrentia» ut A genus est, id esi sub qua species nullsesunt. Nam si
rationale qua species, scilicet hominis ab irrationali sub ea specics essent, ipsa eliain genus esse posset.
disiat animali. Pr^prium, ut risibile, quod nu'lum" Species ergo quse vere species est, alias siib se spe-
aliud animal, neque rationale, neque irralioiiale ha- . cies non habebit, ut est homo. Namque homo, quo-
bel. Nullum enim animal ridet, nisi solus homo. niam speeies est, singuli homines qui sub ipso sunt,
Quare cum qnsedam coeleslium polestatum animalia , non ejus species, sed ind^vidua nominaniur. Namsi
raliohabilia sinf, eorum lamen propnum risibile non homo genus essel bominum singulorum, genus au-
esi, quoniam rion rident. Recte igitur risibile solius lem, sicut dicium esl^ad plarifnas res specie diffe-
hbrniiiis proprium pracdicalur. Accidens, album, ni- renles in eoquod quid sit appellalur-:bomo, id est
grtim el sedere, quoniam in substaniia hoininum n«n species, siut genu&.prsedieareiuradsingulosbomines,
surit.merito accidenlia nominantur. Nam si subst.m- singiili bomines specie ipsa- differrent. Sed singuK
iiseoujiiscunque speciei inleressei, id.quod accidens Jtomines specierion differunt, quod aulem specienon
dicirims, inieremptoaccidenli periret eliam cjus spe- differt, si quid ad hoc praedicatumfuerit, nonprae-
ciersubslantia cui accidit. Nam quoniam rationale in dicalur utgenus ad speeies, id est bomo non praedi-
Iiorninissubstanlia est, si ralibnabilitas inlcrimatur, caturad^singulos homines ut genus ad res plurinias •
lioniinis quoque subsianl!a ncpe^saiio peritura est. fi speciedifferenies, sedad res plurimas numero diffe-
Idcircn, qnoniam ih ipsius speclei subsj,an'ia natura-. rcnles:, singuli enim homines niimero a se lantum
queversaliir. At vero albuni et nigrum,.vel quaecun- - iwn specie disiant.LAtqiie' ide", quoniam.genus sic
questint accidentia si inierimas, species ipsa in qua- ad subjeeta praedicaiur, ut ad plurimas res specia
illa aceidebant, maiiet. Nam neque oinnis homo can- , differenles prscdicelur ; species' auiem ad subjeeta
didus, neque omnis.niger est, el cui allerulra defue- ita praedicatur, ul ad plurimas res numero differen-
f inl ejus species nqn peribit. Atque idcirco hsee acci- les prsedicetur. Congruunt igitur sibi genus et spe-
deniia, vebifi non innata in substanlia, seda furis cies, qtiodgenus el species ad plurima prsedicantur,
venienlia reete nominata sunt. Nunc ergo, quoniam ei utraque in eo quod quid sii. Nam si interroges quid
quid^sit genus ostendilur, et ea quse ad unitatem di- est bomo, animal dicitur, id est genus. El si iriler-
cuntur, ab iis quse de plurimis praedicantur disiinxit roges quid est Cicero, homo diciiur, id est species.
alque"dislribuii, ipsius generis differentias, vel ab his Di&tanl^iuiem, quod quamvisutraque ad plurima
quae ad unilaleni d!cnniur, vel ab eis qii;B ad plura- prsedieentur, el in eo quoiiquid Sit genus tamen prse-
litatem congruurit, id est differentia, specie, proprio, dicafur a.dfes specie differenles, species vero dicitur
nccdehtique declaral,"et dicit genus ab iliis quaead ad res tantum riumero differenles, quod Porphyrius "
sola individiia praedicantur, id esi quoead unitaiei», G sic demonslrat:
boc differre, qubd genus ad plurima praedicetur, in- Abhis vero reliquis quce de pluribus appellan'.-ur,
dividua vero ad singula. Sed, quonbini"haec-differenlia genusdiffert,primo a specie. -Quoniamspecies, el si de
generis ad individua communis erai differemiis, spe- pluribus prcedicentur,'nonlamen specie differentibus,
ciebusque, prbpriis et accidentibus, aJ) illis ipsis aliis sed numero: homo enim species cum sit, de Socrates
differentiis geniis dividit atque disjungit. Quod ita Platbne el Cicerenetprwdicnlw, qui non specie, sed
deinonstral., Ab his igituf qiise ad unitaiem dicuntur numero differunti Animal verg quodgenusest] el bovis
differt genus, quod genusest hoc quod de pluribus , el equijprmdicalioest, qnm differunl speciea se hwi-
prsedicalur.' cem, non numerosoh.
Ab his ergo reliquis genus differl. Primo a specie; Quodsimile est ac si dicerel, penus a specieunam
quoniam species, el&ide pluribus, non lamen spccie drffercnliam plus habere. Congrunnl namque genera
differentibus,sed numero prmdicalur. speciebus^-quodutraque in eo quod quid sit praedi-
Ac primum'generis speeieique distanliamriionstrat, caritur, ui diclum est. Congruuntitem genus et spe-
quse prionst a genere. Nam quamvis differentiasu- cies quod uiraque ad res plurimas praedicantur. Con-
pra speciem'sit, non super suballernam tamen, sed . gruit item genus et species, quod utraque ad res
supcr speeiem specialissJinam differentia poniiur. D1numero differentes pfsedicantur. Nam et singuli ho-
Nam quanivis-rationalis differentia super honiinem - nvnes ita a se<divislsunt, quantum ad numerum, ut
pinatur,quse species specialissima esl, lamen anle liomo ab equo vel bove, vela cervo, vel a quibus-
S|ieciem specialissimam' ipsa differenlia species est libet aliis animantibus. At vero dislalaspecie genus,
ejus generis,"cui specles specialissima snpponitur. quod genus de pluribns rebus specie differenlibus
Nam sub animali ante hominem rationale pbnilur. - praedica.lur,quod species non habent. Nihil autem
Igitnrcum gehus et speciesnlfaque adplurima prae- differre arbitror, utrum ita dicatur aliamrem ad aliam
diccntur, genus vero ad plurimas species in eo quod praedicari, an aliam rem de alia praedicari'.Uterque
quid sit praedicatur, species non jam ad plurimas enim idem intelleclus est. Nam"si animal prsedicatur
species; sed ad plurima individua prsedicalur. Sunt ad hbminem, idem eiiain aiiimal de homine praedi-
autem qusedamgenera generalissima (ul dielum est) catur. Nam cutn interrogaveris quid est bomo, fes-,
supra quse aliud geiius inveniri non possit. Sunt au- pondes de hominis interrogalione hominemosse ani-
tem species sub quibus aliaespecies inveniri non pos- mal. Sed nunc oporlet noseaqusesequunturaspicere.
sirit,etinlegra species illa nominatur, quse-nunquam Quid ergo sequilur?
53 . • IN .PORPIIYRIUMDIALOGUSI. . '34
A proprio autemgenusdtfferl, quodproprjumjuxta A aaccidens, accidenlaTem qualiiatem non substanlise.
quamquespeciempropriumappellalurcui propriumest, B Ergo quoniam genus supra speciem cst, et species
s
etjuxla eaqumsubspeciesunt, scilicetindividua.Nam- supposita generi, genus speciem, species individoum
jtte ris:.bilehominissolum est,el singulorumutique ho- quidq sit oslendit. Porro autem sola gossunt species
iirinutn.Genusautem non ad unam speciem,sed ad plu- differenlia
d segregari: quaUlalibusenim substantisli-
res res speciedifferentessemperaptatur.. I
.bus, id est substantias declarantibus, sejunguniur
Ergo hoc videlur hic dicere, quod omne proprium aatque-disperliuntur.-Namcum animal genus sii.homo
si fuefit speciei unius tunc vere est proprium. Namsi vero v vel equus species, quales utraeque species sint
unius speciei non fuerit, sed duarurri vel plurium, monstrat
r differentiaesegregatio. ut dicamus spetiem •
tune duobusvel pluribus non' proprium, sed erit in ,e , esse hominis raiionalem, spetiem vero equi irratio-
substantiaerationecommune. Constat .ergo proprium nalem. n Si quis.enim interrogel quid est homo, arii-
ei cujus est proprium, soli speciei singulariter adhae- «•maldicilur. Sin aiitem quis dicat qualis est homo,.
rere. Unde quoniam hominis species soia -est quae rationalis
r respondetur. Ita semper differcniia non in
rideatj-risibile homini proprie et singulariter aplaiur. eb
« quod quid sii, sed in eo quodqualesit appellalur:
Ad unanrsemper igiturspeciempfoprietasadbibetur. de i accidenlivero rion dubium est, cum, ipsa qtialitas
Disutigitur proprium a genere, quodgenus semper B'iin accidentis partibus componatur. Namque in prae-
ad plurimas species appellafur, propfiumvero de una dicamentis-inter
c alias novem parles aecidentis, etiam
tantum specie cujus est proprium. Namsi risibile di- squalitas
sc nominalur. Nam etiam si quis inlerroget
eas, adunam tantum specieni homiriis appellatur. < qualiscorvi speciessit, nigra coniinuo respondetur.
Congruit autem genus cumpfoprio in hoc quqd genus < Congruunt ergo genera differentiis et accidenlibus
el proprium de pluribus appellantur. N.imquegenus (quod de speciebns pluribus praedicantur. Nam sicut
ad plures species appellatur. Ap; ellalur etiam genus genus
; species subse plureshabet.itadifferenlia. Nam
de his quse sub speciebus sunl individiiis. Nam si rationalem
i dicimus Deumet hominem. Rursus etiam
bomo et equus animafesl, erit eiiam Cicero animal, . accidens
: de plurihus speciebus prsedicatur. Nam ni-
et quilibet equus singulaiiter animal nomirialur. Si- jgrum dicimus et hominem, etequum, et corvum, et
milileret proprium adplurima dicitur. Dicitur enirii < ebenum, el plurimas alias species. Rursus congruit
ad unamquamque speciem, "et ad ea iridiyidua qnae igenus differenike, quod, sicut genus, sic differentia
sunl sub speciepr.i dicalur. Nam si homo risibilis est, :sequaliterad individuum praedicamr. Nafn si Cicero.
i
risibilis est"eliam Cicero et Virgilius, et quicunque animal est, quod est genus, et ralionale animal est,.
Bingulariier nomiiianlur risibiles sanl. Cbngruunt quod est differentia. Congruunt etiam, quod de uu-
eiiam quoniam ulraque in eo quodquid sit praedican-"' mero different.ibus praedicantur, quod.superius da
lur. Nam genus de-specie in eo quod quid sil praedi- ' aliismonslratumest. Distataulem qubd (sicut dictum
catur. Nam si dicis quid est homo, animal appellabis. est) genus in eoquod quid sit appellaiur,: differentia
Iiem proprium in eo quod quid sit praedicalur. Nam vero vel accidenlia ineo quod q;iale sit praedicantur."
si dicis quid esl homo, merlio risibile praedicabis. Nam si dicas quid est liomo, appellabis geiius, et
Congiuunt autem quodgenus et -prdprium ad pluri- dic:s animal esse hominem. Si yero„qnalis sil ad.
mns res numero differentes praedicanlur. Nam ila a differentiam interrogaveris, raiionale respondeam,
se differunl singula animalia, id est boino, equus et vel accidens nigrum .vel album,^vel qualis quisqug ,
corvus, et cselera, ul singuli homines, quanliim ad sit de quo in:errogaiur. His igitur disiributis distan-
numerum. Distat autem a genere, quod genusad plu- tihs ipsas a primordio rursus ordililr dicens':
rimas species prsedicatur, proprium vero ad unam Undehoc quod de pluribus prmdicatur genus<dislat .
solam cujusest proprium nominaliir. Sed nonesl in- ab iis qumde singuiisprmdicantur,Jiocesl ab indivi-
ter"genusel proprium eademdifferentia quaeest inter . duis. Illo guodde speciedifferenlibuspfmdkalur dis al
speciemetgenus. Nam s;eeies de nulla.omnino spe- a speciebuset a propriis. lllo eticun in quo quid^sil-
cie praedicaiur,proprium vero licet non ad plures, ad appellalur, secernitur a differenliis el. a communiter
unarritamen solamspeciem cujus est proprium, sem- D acciderilibus,quod hmc duq quale qitid sit declarant.
per apiatur. Post hsecigitur de differenlise acciden- Hoc dicil dislare genus abjhdividuis, quod genus
-
lisque agenere dislantia disserit dicens :- deplufibus (uldictum est) pradjcatur. Colligitautem
A differentia vero et ab accidenlibusdifferl genus, . elln unum redigit proprii specieique differentias.
quoniamel si eliamisla de pluribus speciedifferenlibus Nam, quoniam species de plnribus non. specie, sed
prmdicanlur(Aifferenlim scilicet, el accidenliaqumcom- numerodifferenlihus praedicaiur, propriuni yero de
muniler accidunl),non tamenin eo quod quid sit appel- uria tantum specie ct de iis quaesub eadem specie
lanlur, cum inlerroganlibus nobis fil secundum ea sunt individuis prsedicatur.Quamvis enim de una
responsio: magisenimquale^quidsit ostendilur,' specic pr.rdiceiur, tanien seqiiaest.illi cum specie a
Differentiamvero et accidens idcirco posteriusre- genere differenliade plnribusspc'ciedifferenlibusnon
servavit,quod eomm unam differenliariierat distan- praedicarj. Nam neque spe^ies praedicare omnino de
, tiamquediclurus. Differentia.enim et accidens qua- speciebus aliquid pqlerit: neque proprium, quoniam
' litatem cnjuscunquespeciei demonslrant: illa sub- pniprium non de pluribus speciebus, scd de uii»tan-
stantise qualitalem, id est differentia; illud, id est lum cujus est specie proedicatur.Qtiodsi iia est, iina
33 . AN. MANL.SEV. ROETII 36
differeniia a genere, species et propria sejunguntur. Ai cantur. Nam si-quis diealhoniinem esse animal, non
Accidens vero et differcntia eadem quoque una a polerit converiere animal esse homincm. Nam homo
genere differentia separantur, quodgenusln eo quod niliil aliud, quanlum ad genus, nisi animal est: ani-
quid sit dicitur, differbnlia vero vel accidentia, in eo mal quantum ad species potest esse etiam nonbomo.
quodqualeappellanlur. Ilas Porphyrius adcorislruen- Paria vero praedicameritasemper sibi ipsa invicem
damgenerisrationem differeniiasquampafcissimepq- converlunlur. Nam quoniam risibile solius est homi-
testcolligil, etipsasdifferentiasftiullismodisposierius nis, risibile ad hominem praedicatum eliam converli
proliaturus.nuncvero, qtianlumsatesi, dicitseabun- potest, ut homo ad risibile pfaedicetur. Dicilur enim
danlemgenerisconslituisscralionem, hocdicens: quidquid est boriio, risibile : quiifuid est risibile,
Eoc j! ila est, nullo mitiusaut plusejfectaesl generis homo. Ergo quascunque definitiones convertere po-
' tes, illaeverae alque pares sunt: quascunque conver-
diffinilio.
Perfeclam plenamquesegenerisdiffinitionemfecisse tere non poles, aut majqres, aut minores sunt, pa-
dieil,qQoniamneque plus neque minus facla sitdiffi- res invenifi non possunt. Nanisi dicas hominemesse
nitio, sed sequaliler ad geriuspariliterque composita. subsiantiam animatam aique sensibilem, verum e"stv
Quod quale sii hoc modo monstrandum est. Novi- •Iiem si converlas et dicas substantiam 'animalam
nius quod quaedam res'quae ad alia praedicaniur his B5 alqne sensibilem esse hominem, non oninino verum
dequibus pnedicanttir, abundant, ut genera et spe- dixeris. Potest enim subsiantia aiiimaia esse alque
cies. Namque animalquodgenusest, de hominequbd sensibilis et homo non csse. Ilem si dixeris rem ra-
est species, hoc abundat, quod nomen generis etiam lioiialem,'mortalem, risus et disciplinae capacem
inequum alquebovem alqtie in alia va'et aptari. animal csse, verum dixeris. Si aulem dicas alqtie
Ergo siquis adquanitibel rem abundanlem feeerit, converias animal esse rem rationalem, mortalem,
majoremque definiiionemquam ipsa res fuerit, qnam risusetdisc']ilina2percepiibi!em, non omiiino verum
definit, non erit irilegra propriaque dcfinilio, quo- dixeris. Potest enitn essc anitnal, et rion esse ratio-
niam non solam illam rem amplecliiur qiiam definit,- nale et ristis capax. Ergo quoties major est defiui-
si.major fueril dilfinitln, sed etiam alias quaseunque lio.qiiain id qtmd defiiiilur, si prius dicitur iii quod
res quibus ipsius- definiiionis lerminus abundabit. definitnf, et major definiiioadhibeiur, veraesse poie-
Majorinri igiltir praedicamenloram major eril defini- rit definitio. Si eniin prius dixeris bominemrem mi-
. tio, minorum vero minor eril etiam definiiio. Ani- norem, el ad ipsum poslea adhibueris definitionem
mal ergo quod majus est, ita defnjiunt : Aniinal est majorem, ut prius dicas homo est, et postea subjaii-
subslaniia'animala sensibilis : hohiinem vero quod gas substantia animata sensibilis, utrum est. Homo
,ab animali, minus est, ila defininnl-: Homo est ani- C1enim necessario est subslanlia animaia sensibilis. Si
malralionale, morlale, risus etdisciplinae percepli- vero prius dixeris defniiiionem,-et posteadixeris Id
bile. Quodsi majus esl animal ab homine, major erit qnod definies, vera esse non poiest omnino. Nam si
etiam aniinalis definitioab hominis definiiionc. Pltis defiiiitionem majorerii prius dixeris, dicens subslan-
enim crit dicere substantia animata sensibilis, quam tia animata sensibilis, et postea rem minbrem intn-
animal rationalc, mortale. Nam substantia animata leris, ut dicas homo est, utsit, substantia anirnata
sensibilis, sicut ipsum animal, non soltim bominem sensibilis homo est, non omninb verum est. Potest
complectitur, sed etiairi equum et bovem atque alias enim esse et substaniiaanimaiasensibilis,nonlamen
hujusmodispeeies. Si quis ergo ad hominein majo- homo. At vero"si minor fuerit defmilio quam illa
rem definiiioneih aptaverit, quse est animalis, ul ita ipsa res quse definitur, si prius dicia sit definiiio,.
definiat hominem : homoestsubstantia aniniala sen- vera est, posterior, falsa.Namsi diseris definitionem
sibilis, nori esl p'eha definitionis ratio, cum eqttus quaeest niinor, res ralionalis; morlalis, risus-ctdisci-
atquebos substaniia animata aique sensibilis esse plinaecapax, et posl intuleris animal esl,"ut sit, res
possint, quaespecies hbminis non sunl. Si quis vero ralionalis, mortalis, risus el disciplinaecapax animal
majori-rei minorem definitionem aptaverit, curam et est, vera est. Omnis enim res,-quae ralionalis et
dimintitamqiibdammoJofacit ralionetn. Nam si quis " mortalis es', risus et disciplinse capax, necessario
animal definire volens dicat : Animal est res raiio- animal est. At vero si converteris, ei rem majorem
:naliSi risuset disciplinaepereepiibilis, non erit inte- prius ! dixeris: post vero mirioreriidefiniticnemadhi-
gra "definiiioiquoniam suril quaedam animalia quse bueris, vera omnino esse nbn potest. Nam si dicas
istius defihilioriis ratibnerii subte fugere alque eva- prius, animal est, pos.teaaiiiem junxeris, res rationa-
dere possunt. Est enim animal bos, quodneque ralior lis, mortalis, risus et disciplinse perceptibilis, nnn
nale sif,neque fisiis percepiibile. Sola igitur rcliri- omnino verumest: Polestenimessean:mal, etratio-
'qiiarilur bene definiri,-q'ufectinqueaequalibusdefini- nale vel mortale non esse. Itaque si major estdefini-
tionibus constituuntur, ubi atilem sequalis definilio lio quam res fuerit: si prius rem dixeris, postea de-
'sit, hqc modo possumus reperire : Praedicamenia finilibne.mintuleris, vera est. Si veroprius definiiio-
quaectinquefuerint; si majus praedicariicntuinde mi- 'nemdixeris postrem inluleris, falsa esi. In minofi-
nore aliquo praedicalur, converti non pofesl, ut bus ' vero definiiiunibus et majoribus rebtis conira
mihor de majore prsedicctur, Semper eniin majora "'est. Nam si definilionem prius dixeris, postea rem
' de miiiorihus. nttnauam ininora de maioribusnracdi- "subjeceris,
'• veraest. Si vero rcm Driusdixeris.nostea
57 - I-NPORPllYRIUMDIALOGUSI. '
38
defiuiiionemsubjeceris, vera omninoessenon polest. A !speciei vero substantia genere superposito, et ad
At vero in lequalibus definilionibus converti cequa-- iipsam praedicalio perficilur, non^est dubium quin
liter fiolest. Kam quoniam solius homirws haec est .,cum ( genus diffinire necesse sit jure speciem,et cum
definilio, animal ralionale, mortale, sequalis est hsec ispeciemjurenobisgenuspraedicarenecesse sit. Haec
i
ad.bominem definitio, quoniam, non est aliud, cui .igiluretiamingenerissubscripiioneservabaiurdistiuc.
possit aptari. Itaque si prius.definilionem dixeris, tio, 1 cum generis definitio habiia esl. Hocenini dicium
postea rem subjeceris, vera erit, ut e.^t:homo est iest, luncesse genusquod ad dislantesspecies dicere-
animal rationale, mortale, risus etrdisciplinaeperce- Itur.Nunc.vero-dicendum eslidesse speciem.quse sub
ptibile. Sin vero converleris, jH.prius definitionem, -j -genereponitur. Sedmultiplex ejusdiffuiitiohaberi po-
postea rem diveris, utsi.dicas, animal quod fuerit -lest. i PotesteRim rursus diciidessespeciem, adquam
rationale, mortale, risus et disciplinse-percepiibile genus
{ -ineo quod quid sit, praedicaiuf. Quaeres utrse->
hoino est, haec quoque vera est: ita isemper ut defi- < que id significant, speciem. poni sub geriere. Nam
nitiones verae s:nt, neque plus, heque minus in deS- ,]prima quidem definitio,.id'aperle dcsignat. Seeunda
hilionibus opbrtet aptari, sed jequaliler definiliones 1non:talis^jesl': qubniam- semper niinora majoribus
, cqn.venienterquedisponi. Quod Porpliyrius scilicet isupponuntur. Genusab eo aliquid in eo quod quid
non ignorans ait, se neque plus,' neque minus effe- B, sit i prsedicatur : qubd niajus esse nori dubium est.
tisse genefis dcfinitionem. Et Fabius : Sequilur in- 'Quod si ita est, nullus est obscuriiaiis error, quin
. juil.de specie dispulare. Dic, inquam, quid sequitur ? ' ispecies quse minor est majori sibi -generi suppona-
EtFabius : Hie(ulopinor) ordoest. .\ '
tur. Nihil igilur lisecsecunda definiiionis significa'io
' ai priore differf :non enim species sub genere pone-
DE SPECIE. '.
'
Speciesquoquemullis dicitur modis. Nam el unius- retur, nisi genus ad speciemin co quod quid sit prae-
tujusque homims forma species, appellatur. Rursus > dicarctur.-Terlia verodefinilio speciei integraraiioria
.licilurelpulcliriludovullus, unde pulcherrhnosquosqM collecta' est, et ipsius speciei vim naturamqtie de-
•peciososdicimus. Bicitur specieset ea qucesupposita monsiral. Dicit. enim. speciem esse quaeadplurima
',st generi,unde homjnemdnimalis"speciemcppellamus, numero differenlia "Iri eo qubd quid sit prardicalur.
;umanimal ipsum getiussit: el album, colorisspeciem, Quacdiffinitib etiam ex snperiore genere debuifessa
Tunc ego speciei quoque .noriien sicut generis planissima. Sed ego non quanlum casligaia pefmittit
aquivocum puia. Nam et hoc quoque multifariam breviias explicabo, sed prius de ipsis generibus .
appellaride-ignat. Dicilur enim, inqtiit, species et specicbusquepauca dicendasunt : Cumsintqiiaedam
ilguracorporis,et forlasse alia plura. De quibus quo- genera.quaespeeics babeant, atque ipsa aliis-gerieri-
niam nullus traclatus habebatur, jure.praetermissa C, bus species,esse possint, nnn.est dubiumea gemina
sunl. TJic tamen a Viclorino videtur erralum, quod 'comp3rationis habitudine furgi, ut ad aJia speeies,
Etimidem sit cujuscunque hominis speeies e: vulius, -iad alia genera nominentur. Sed si in uno ftlo atqua
quasi in alia appellatione speciei vtillus iiernm pul- ordine speculemur, et quodcunque genus.a'icujus rei
chriiudinem dixit : quasi vero.non perinde pulchri- repeflum est, ejus rursus genus aliud requiramus, et
tudq vultus sil ac tota speciesfuerit, nam si quispiam rursus aliud;alque aliud : ilerurnsi nihil sit quo.intel-
pulcher fuefit loto corpore, eliam vu!tu..Sed,prse- . leaus ratioque corisistat, inexplicabilis raiio-iriter-
lermissis his, ad illam speciem qu:e sub genere poni- .minabilis.quetractabilur: sed,'quoniam multa sunt ih
lur atque genus effic!tveniamus. Namque,"ut diclum his scientise, fundanienla, quaenulla rationeanimi in
cst5 substanlise ipsae hullo speciei nomine-generisve infinituni proceden'ia concluduntur, dicendnm neces-
censentur, nisiquadam ad.se invicem collalione sint sario est posse nos aseendentes usque.ad tale aliquid
romparationeqtiecomposil;i!.Namque"qiiodbomoani- . pervenire, cujus cumjpsum .cseteris geriussit, aliud
mal est,npn idcirco ei genusest, quoniam animal est, ,'geniisinyenire non possumus,quod genus pfiinum,:et
sed idcirco quod sub sebominisalque eqtii,.elca?.lero- --inagisgenus, et.generalissimum nuncupeiur. Sed si
rum animantiumspecieshabei,alqueidcircoait: Unde hoc in genefe .coiilingit,;istascendente's a'icubi -co'n-
, hominem animalis, speciem appellamus, cum animalD.).sistainus, non est dubium quin descendenles iferum
. ipsum genus sit: neque enim homospeciesdiceretur, species ad aliquemqtiodammodo calcem^offensoter-
nisi super ipsumanimalis appellalioprsedicarelur. Sed. mino consislairius. Igitur.cum descenderiinus-pcr
ut. monsiraret non insolissifbslanliis genera species-" . speciem et usquead illam speciem venerimus, quaa-
queversari, sedetiam in omnium .praedicameniorum , sub se species nullas habel, illam speciem-.ulli.mam
. nuncupaljonibus esse cqnnexa, non solius substantise , speciem et magis.speciemet specialissiniani nnncu-
deditexenipliim,sede(.iam ejusquod reliquumremari- peinus. Sed.quoniam speciesaliquqrum est contineng
serataccidenlis. Quqdenim.ait: Et albumcoloris spe- . (si aliquorum specie-'diflercritium continens esset),
ciero,inaecidenlisdivis"iqnepo.ni[urqMaljlaiis.Sed,quo-, non.magis,speeies,,sed gerius meritovocaretuf; Sed,
niam inlersequoedamconnexioesi.ettaliscomparatio .- quoniaiiicontinet,etnonspeciedifferentesresconiinet,
alquerelaiio, utpraeler ad se iiivicemhabitudinemge- .similes necesseest.sibi:conlineat pluraliiates:sedsi.
neraet species esse non possint: nihil enim in ebrum •, conlinet pluralitatcm, et m:\jus semper esf. id, quod
jdiliiniliqnilmseoncludipolest, ni.sialterutrumnomina- conlinet,- quam id quod coniinelur,--de -pluralitaic
la sint. Nam si subslanlia generis speciei supposiia, illa species:praedicabitur. Appellabitur igilur speciea
"
39 . . . , AN. MANL.SEV. DOETII , "40 -
de pluribtis rebus numero differentibus in eo qtiod AL:rum nihil majus poterii inveniri, mcrito ipsa magis "
quid sit. Species enim cum appellalur de subleriori- -genera
-| vocitanttir. Sunt aulem-qusedam alia qiiae
bus, superiorem speciem substanlianique:declarat. 1magis species appellanlur, sub quibus alise species '
Nam cum dicimus quid est Cicerb : homo conlinHO localas ] non sunt. Nam plus videlur esse species ta et
respondetur. Cum ergo,tribus niodis speciei facla sit ;i ;integrior, ae vere species est, quae geniis uunquam_
definitio, superiores duse non lanlum sunt speciei, _ iest, quam ea quse aliquaridogenus esse potbst. Quod
sed ctiani suballernte -speciei.;Est enim species quas si i verior species est, quae sola species, nunquam
et ipsa genus est: sit enim ipsa generalissimum- ge- "genus. est, merito magis species appellala esl. Igitur
Jiussubsianlia, et sub ea corpus, sub corpore, anima- ...inler riiagis speciem et magis genus inlervallum quod
tumeorpus; sub animato corpore, auimal; sub arii- -i -est, subalterna genera, et suballernae species imple- '
mali, bomo; sub homine, individua. Sed hanc divisio- 'verunt.. Nam subalterna vocamus quaecunquead su-
nemplenius posterius exsequemur, nunc autemboc -|pefiora species, ad inferiora pro generibus accipiun-
nobislanturnsufficil.Subslantiaigiiurmagisgenusest,- ilur,idcirco quia.si omnes resadinferiora corriponas,
Jiomo magisspecies, ita utnequesubsianfia speciesali- •]genera sunt, si ad superiora, spccies: et s.iad superiora
quando esse possii, nec bomogenusucorpusvero ani-. el i inferiora eadem ducas, genera et species invenien-
jnalum velanimal ad superioraspecies, ad-subteriora B-i i-tur. Atqiie ideo subalterna genera el species nohiinaia
genera nominaniur. Siquis ergo corpus aniinalum vel -:sunt,.quod filo quodam alque ordine ad inferiora
animalvelhominemvelitexprimereeldicat:Speciesest icomposiiagenera, et ad superiora.species-agnoscan-
quse ponitur subgenere, etad quamgenus in eo quoil. lur. i Sed baecita genera speciesque osse possunt, iion
quiJ sit pracdicatur, hsecdefiniiio «l magis speciem, id ui i cui genus est,-eidemiterum velut species suppo^
est hominem, et subalternam speciem continet, id est nalur. i Nam si (ut prius ostensum est) specie sua ma-
corpus animaium vel animal. Nam corpus animatur») jiis j est gehus, non.est dubium quin major res sub
etanimal et bomo sub generesunt posiia, elad eas minori i pnni non pnssil : atque ideo ait, ut alteri ge-
omnes in eo quod quid sit.appellatur, ul dictu.mest, nus, alieri species appellenlur, qnod nequaquam ad '
Si quis verb illam speciem defmitione monstrarevelit e.undem rem et genus esse et.species conveniret.
quae vefe species esl, id est specjalissin.am speciem Da- igitur Imjus reiexemplum, ut quod dlcit, facilius
quae tantuin species et nunquam genussii,- hoc modo possit aguosei. Faeil igitur hanc divisiouem. Ponit
definiet: Speciem esse, qusead plurimas resnuiriero snbsiant!am magis genus, stipponitur subslantiae
differenlcs in eo quod quid sil praedicelur. Sed iisec corpiis el in incorporeum. Corpori, animalum corpus
definitio subalternis speciebus nunquam ebnveniei. --el inanimaium. Animalo corprri auimal sensibile, et
-Illaeenim quae subalternoesunt species.possunieiiamC . animal insensibile, ut suut ostrea vel conchilia, vel
pro generibus accipi, si ad subjecta pisediceniur. ecbini, vel arbores, et alia bujusceriiodi, quaevivendi
Quod si possunt pro generibus accipi, cum pro gene- aniniam babent, non etiam seniiendi. Sub animali,
ribus accepiae fuerint non tantum ad plurimas res animal raiionale et irrationale. Sub rationali, mortale
riumero, sed etiam specie differenles prscdicabuniur; et Immortale. Sub mortali, hominem. Sub honiine
qirippecuni sunt genera. Sed <tuia Iioc in magis spe- singulos homiiies, hoc est cbrpora individua, Cicero7
ciebus non evenilut aliquando de speciedifierei.tibus nem et Virgilium.cilicet, et eos qui jam in paries sunt
praedicentur, hsec deilnitio posterior solius niagls --singuli. Substantia ergo qu r-prior esl, magis generis
speciei definitiq esi, et eam caeierae subalternaj spe- loco;accipitur. Genus enim solum non eliam species
cies exeludunt alque rejiciunt, quod P.orphyrius ila esl, quod nunquam ei genus-snperius invenilur, homo
demonstrat. Sed haeedefinitio ejus ^peciei est, quae vero solum species est: nullas enim alias sub se spe-
magis species dicifur. Aliae vero definiiior.es erunt cies cne;cel. Singuli enim homines non specie, ut
eliam iilaium quae non sunt magis species,,hortim dictum esl, sed numero differunt. Corpus vero qnod
ergo ipsam subscriptionem demonstrationemque cla- pridem sub genere postiimus id est substantia, ad
rius seipsum dicere promittit cum dicit: "substaiitiam_qusedamspecies, ad animalum corpus
Manifesiius aulem Jioc fiet quod dicimus kocmodo: D* genus accipitur. Animalum autem corpus ad corpus
Jn omnibus pmdicamenlis*sunt.qumdam magis gene- speciesost, ad animal genus; animal autem ad ani-
rum el magis specierum,,suntalia mixta: magisgenera mamm corpus species videtur, ad rationale animal,
sunt supra qum nullum aliud genus poteritinveniri. genus. Rationale item animal, morlalis genus est,
Magis species rursus, sub qua nulla species reperiiur, species animalis. Mortale autem genus hominis est,
horum inlervalla qum possident, el genera el species species ralionalis animalis : liomo autem quod super
sunt, singula superioribus ct inferioribuscollala, ul --individua est, nihil de generis natura soriitus est,
alleri genus alteri speciesappellenlurr sed tanium.sola species appellatur. Sed hnnc divisio-
Ilujusriiodi sunl, inquit, quaedam quorum genera nem sicubi in aliis rebus transferri et aptari placet,.
inveuiri non possunt, hsecqueipsa merito magis ge- ila considerandum esl, ut quidqd:d fuerit eujus ge-
nera nomiriantur, qnoriiam majusipsis aliquid inve- - nus inveniri non polest, magis id genus appelletur. Et
niri non potest. Nam si isia sunt genera (genus autem quidquid-ciijiis nulla species fuerit, id est ut super
onihibus subsepositis majus est) quorumg-iius nul- individuaffcollocelur,ilia niagis species. Oportetenim
ium est, nihil eorum m.ajuspoteritrepeiiri. At, quo- si quod genus sil, super differenies specie res poni.
41 IN PORPHYRIUMDIALOGUSI. '&

Quod.autem magis species, non super differentes A-..Cum enim- sub se ind.ividua habeat quod ea uintj
specie res poni, nunquam aliter digne species po- neat, quae sub una specie sinl, et nulla stibsianiis
terit appe!l.'ri. Ergo, quoniam quemadmodum quod proprietate discrepent, species "eorum vncatur qins
Buperiusgenus super se iiullum genus habet, magis roiitiiiet. Ila homo et animalis species dicimr, quia
genus dicilur : ita speeies, quoniam sub se species « ntinelur : et ho.minumsingiilorum species esl, qui:i
lion habet, sed tanlum individua,' merito magis spe- •£0s conlinet qui nulla unquam speeie discrepabunt,
eies appellatur. Illa aritem qua; in medio posita sunt Definitio igilur magis genernm niagisque specierum
non ejusdemsunt habitudinls. Nam quoniam species lalis est : Magisgenus es^e diciiur, quod genns sem-
esse possunt, non sunl ma.is gene.ra : et quoniam per sit, nunquam species, et quo supcrius nullum
genera esse possuni, idcirco nunquam magis species genus sit. Rursus magis specios cst, quae species
praedicantur. Nam illis quae supersunt species sunt: sempersit, nunquam genus. Et iterum quaenunqu.im
iilis vero quae suhsu-t loco generis prseponuntur. dividitur in speeies, et qu:r, ad plurima mimern ditfe-
Cum igitur diise formte sint omnium rerum, tit aut rentia in eo qued quid sit psedcatnr. Illa vero alia
"generapraeponanlur, aut species supponantur, sum- (ut safpe dictum esf) et genera et species esse pos-
milates, id est generalissinmm genus, et speci.ilis- smii, superioribus scilicel inferioribusqne collata.
s':ma species, singulas tantum conlinent habiludines. j,, Hoc autem altentKsime respiciendiim"est,-quod in
lllud, ut tantum genus, nunquam species videatur : - divefsis' Ionge nationibiis in' co genere, ubi ex
illud, ut sola species, nunquam etiam genus appelle- sanguine aJiqua cognatio deduciiur diversarum ro-
tur. Subalterria vero quae media sunt duas formas gnatiphum gens ad untim capui generis duci potes'.
Jiabent, id eSt utrasqne. Namque (ut frequemius insi- Namque cum Romani a Roniulo suni; Romnlus atiiem
mialum est) et generis quodammodo parentelam, et a M-irie, Mars a Jove, polerit genus Tiomnnoriimad
speciei derivationem sorlita sunt. Nee hoc forlasse Jovemdiici. Iiem quoniam Athenienses a Minerva,
nos lurbet quod speeies sfecialissima habet aliquid Minerva a Jove, pniest Aihemensi- m genus ad eum
sub se. Namque homo, cum sit magis spccies, habet dem Jovem vcliit ad originerri duci. Ilem quoiiiair.
sub se singulos homincs. Haecenim qii3mvis indivi- Persae a Sole, Sol autem a Jove, posstint fflrsse quo-
duissupersif, nunqnam formam speeialitatis immuiat. que ad eumde n Joveni, velut ad orig nem propriaro
PATIUU..LXIV. 2
4'3 AN. MANL. SEV. BOETII" U
deduci. iia diversissimse gentes ao unius cognalio- A. decem sunt, sed plures, non tamcn infiiiitaa.Indi-
nem erigi possunt, quod idetn in speciebus generibus- vidua vero quae sub magis speciebus sunt infinita
que non fit. Nunquamenim diversa genera sub uno sunt, et eorum intelligentia nulla unquam capi
genere pqterunt aecommodari. Arisioteles enim pri- scieniia potest. Quaeenim infinila sunt nullo scienlhs
morum generum prsedicamenla decem consiiluit, termino concludunlur,. giiur omms a nobis divisio,
ijuae velut aliquis fons, ita subleripribus omni- omnisque seientia a magis generibus per subalterna
bus orium quedammodo naiionemque profuderunt. genera usqtie ad magis species deducalur. lbi eniin
Haecigitnr genera, quomam generalissima sunt, et consisleutes integram superiorum scieniiam accipere
supertus eis ntillum aliud inveriiri genus potest, ad possnmus ac retinere. Si quis autem individuavelit
unum genus reduci non poterunt. Quod si decem scientia disciplinaque comprehendere, friislra labo-
genera prima ad unum genus reduci non polerunt, rat : sed iia jubemur a magis generibus usque ad
nec illa quae subsunt eisdem generihus, id est speeies magis species per media intervalla discurrere, ut
suballernaque genera, ad unum genus aliquando specificis differentiis dividentes subalternagenera,
potefunt applicari. Narii si prima eorum genera ad_ a magis generibus usque ad magis species desceu»
unum superius duci non possurit; rion est dubium damiis. -Specilicse differentiae sunt quae" speciem
quin ea ipsa quse sub ipsis sunt, ab uno genere coer- B quamcti.nque declarant. Declarant autem species
ceri conlineriqtie non pat'anlur. Nam si subslantia, differentiis hoc modo. Si quis enim dicat subslan-
qualitas, et quanlitas, et csetera sub alio communi tiain, ut ponat sub substantia, corpus sub corpore,
genere poni non possunt, quod.ipsa magis sunlge-, animatum corpus sub animato corpore, anirrial sub
nera, nec quidquid substantia fuerit, id est sub eo- animali, rationale aninial sub animali rationali, mor-
dem genere, ut animal vel homo, vel item sub qua- tale, et omnes has species quae sunt subslantiae cum
litate vel quanlilale, ad aliquod genus commune se differentiis posuerit, hominis scilieet species in-
poterunt applicare.. Nunquam enim inveniri genus fbfmabilut. Nam corpus animatum ab inanimato cor-
poterii, qnod haecdecem genera solitario et proprio '. pore differentia est. Porro aulem animal ab insensi-
intelleclu inlra se possit veluti-species continere. Af bilibus, et rationale ab irralionali, et mortaleabim--
dical quis : Ilarc omnia deeem genera si "vere sunt mortalibus differenlisesunt_: haecigilur omnia cutn
subsistentia, quodammodo substanlia. vel enlia dici Jiinxeris, unam speciem declarabis, id est hominem.
posse. Flexus enim hicsermo est ab eoquod, est .. Nam cum dicis corpus animatum, animal ralionala
esse, et in parlicipii abusione tractum estpropter. et mortale, quse scilicet differenliaein subalterno or-
angusiaiionem Latinae linguae compressionemque. dine sibi suppositae sunt, hominem demonslrasti.
Haecigilur ("utdicitim est) enlia possiinl appellari. Et C Sunt aulem quaedam aliac differeniiae, quae tales
ens hoc ipsnni, id est esse, genus eorum fortasse- sunt, ac si dicas animal rhetoricorum, quod solus
dici videbiiur, sed falso. Namque omnia quae inter ' homo rlietof esse possit. Sed hacc differentia non
se aequivpCcnoininantur, nunquam ejusdem conti- specifiea differentia est, et subslantiam hominis na-
nentiam generis sorliuntur. Quippe quorum sub- turamque non perficit, sed tanlum artem quarndam
slantia discrepat, non est dttbium quin generis quo- scienliamque commendat. lllse igitur iii divisionibus
que ipsius definiiio discrepabit : hsec aulem ut enlia differentiae speeiesque prosunt, ex quibus illa quae
noinineniur, non univoce, sed sequivocepraedican- dicitur magis species informatur, et bsec vocalur
tur. Nam quoniam sub^antia ens est, etitem qua-- specifica differeniia, quae magis speciem possit effi-
litas ens, siquis ralionem definitionemque subslan- cere. Ergo cum per haec descensum fuerit ad magis
tise et qualitatis dixerit, eademnam utrisque non po- sfjecies, relinquenda sunt sub magis speciebus indi-
terit convenire, non est dubium quin substantia et vidua, nec eorum esl aliqua scieniia requirenda. Naiu
qualitas non univoce, sed sequivoce praedicentur. illa non solum infinita sunt, sed etiam qusecunque"
Quod si aequivoceprsedicanlur, sub ejusdem generis in sese cqntinuerint infmita fiunt. Rhelorica enim
fonte poni no:i poterunt. Non est igilur in generibus species est. Sed cum venerit in singulos homines,
speciebusque aliquod genus solum' quod possil TJ lunc per singulos et infinilos divisa, singula etiam
diversa rerum genera coercere. Tunc Fabius : Abun- fiet et infiniia. Si enim omnes quicunque sunt vel
danter haec, inquit, omnia, et de his ipsis rebus fre- fuere. numerenlur rhelores, nullus unquam hujusce"
quenlius inculcatum esf. Sed perge ad sequentia. numerationis finis erit, cum prsesertim eliam per
Faciam, inquam. Haecenim, ut arbitror, sequimlur. inliniia tempora in futurum singuli homines rhetores
. Ergo deeem genera conslituit Arisloteles.in prmdi- iesse poisint. Hic Fabius : Hoe igiiur, inquit, ersj
eamentis qum magis genera sunt. Al vero illm quce .quod ait. .
magis species sunt, semper in plurimo quidem numero . Porro aulem vel artium vel discipliriarumcum indi- -
sunl, non lamen in infinito." At vero individua quce ividua per singulos komines esse ceperint, rulionem ad
ulfmagis speciebussunt, infinila sunt semper. i
percipiendum capere vel Jiabere omnino non possunt.
Hoc enim dicere vult quod multo plures spccies • Et ego. Hoc, inquam, est quod cum arles vel disci-
sunt (.uam genera : habet enim genus sub se pluri- ]
plinse, qnse in sua specie una anle collecla fuerint,"
mas species : et quoniam decem genera rerum i individna venerint, id est, per singulos homines in
in
omnium prima sunt, species specialissiraaenon solutn iinfiniiam multitudinern imiumerabilemque sese d!s-
45 . IN PORPHYRIUMDIALOGUSI. ..•>,.' , 46
pertiiint: Jioc aulemidcireo^venif, quod iiaeccadem A:Ljfis app'eJla'tio"jionconvehif. Nam"si -dicas .aiijniaii:.
ratio estquam-Porphyfius ipse-djcefe non neglexit.;-.._! hoc -est__qubd iiomo in illa parte-iri qiiaequus est--
Genus eriim curil -ui.nni--sit,-pluriniarjiin' spficierum. rion 1 erit hbriib, "atqueideo univefsaliier tfon cqnvef-:"'
progenitivuni.est. Namque $u'b"-4iripgenere,-pTures luiilur.jNabrsidicis. bmnis hofilo animaij'?i-.er.um est:';_,
species inveniiintur, idcifep ^uoniam -species genus Si '< dixeris,'omneaiiim"al,liomo-"e'st,\falsurnest^ Qubd =
iliud -unde- profluunt',-.-in":pi"urin.a s.pgreganj-alqjie'"^ ';si majpra- de -ininbribiis^JdcSr.copraedicaniur, J|in'a ,"_
dispertiunt. Genus;aulem'piurlmas'cbliigit'-res,;sieut: ,-< bmnemajtis minus in«e.corilinel: ;ei minbra de ma^-:
- ipsum-a
piurimisjterum speciebus dividkuf. Nariique - joribus . idcirco non praedkarituf,,quia majbra 'minoris'
horiii.coryus etcquus, qule.surit'speci.es, quanluml "J "definitibnem"siipervaduiit, et.qubdammodb'esiupe-.:'
arj-aniinjil, sequaliterariirnalia-sunt.lia enim iionierP rant, non bst -dubium"^quin!illa' qiise suiit «qualia, - _
animalis omnes su.as speciesiritra jseTConiiheU.Quodl ''• sjbi-possint ipsa cbnvefti'."'iEqualija"auterif:illa "sunt,?.,
si jetjnjiomine animalis nomen e_st, etin corvoV<.t-,.< quae neqiie rniiibra neqiie ;rriajbra sunl, id-esf, ut-st."
ini5equo,non est duJiium,quonfam ilhld genus,.quod".:. in quamlibel speciem'apporiaiUur.:')etomriiilli speciei; :
aub sdps.um ca cnntinel; species diVisse.inter se di- ; ';adsunl, eliiiillialii-. nairi':opriis;ai)hip-Tisibilis «st,.-"'•-
vjdajit uiuliipHcfiritque.;Gqlligltigiiur geiius species" -et niilla alia species-risibili.poiest jirpprio.riuncupari,"
in ,se, species vero suhpIehatuj^geniisipsuordisper-B 1 iatgue Mieo;quoriiamjequaJia suriWorivertuntur. Dicis; .
- t.iiint. Est jgilur_ge_nus jcollecl.vun.specieruoj suarum :~/> rinim.i 'Quid-esi honio? Risibiie;Quid-,qst rjsibile? -.
et-quodammodo-adunativum,-.Species yero^divi>ae '' '.'Hom'0-:>ot item,CQuid;estJiinnibile?-Equus-; Qiiidest::
-
generjs quodairiiriipaoet inullipliea_.iv.e_.Igiturquicua- "equus?HiiLriibile.-Quod,si'semper mafordde" miriqri-..
que adrriagis genefa-<a_scendft,--omiiem sp_e>iefu"m-ius^praedicanlur, -superiora-necesse est genera !esse,.
mulliludinem per.geheraeqiligitadutianque.-Cum". •e|pjnnia.subalterna-jiiinora.-jQuqd si subalterliaom-;
yero &.magis"generibus usque ad"niagis's"pBciesde-'C - nia minbra suni. ,-noif cst .dubium quiri.si quis per.
curriiur, omnis unitas ^enerum sujeriprum jn jnulr, ;S_idiyjsion|.m despendat jd _ulti.marii,sp.e,cj.em,.qliqd--
- lifidasTamosasque species •
segregabitur.'Quod,aut_em .cunqbe.genii_sde yicjTiis sibi praedicabiiur, etiam da
ail muIlitJidocapienda, perinde -esf ae sfdicerel, ' . riamque subsianlia habet sibi
.Siibj.^tefnis-pra__di.ee_turJ:
. rhuliitudo facienda est: "nani cumdividis genus. .in ':' :-vicirium ad subleriora" genus, ad se v.ero specienr, ~*
., "speeies, oasdero species oiulias esse accipis, quas lu ''.'quod^est corpus; jflefipe.igiiur.substantiaVrsedicatur. .-
idepiT/eci.li. Species jquoque.ab ,hac "generis adunar ,-Si ,_ qqis.enim-mtprrpgel.quiii estcorpus, dieiiur sub. -..
lione ac fluodamm.odpcoliecfiqnp jiori' discrepant,. -'stanli,a_.._§ubcprpore.Tpero«st ammatuni
corpiis,; et- ""
et
Namque ipsae-infifiiiaiemjj.dividuortiirijid unam sub eo/,anj,mal, Ergo'_fl!.onia'm.substantia.id.eirpo";
r<3vqeai)iforman..SingulqruineniJn.hqminum speciesfi 2 pr,a-diea_urde,corppre,quia ilji est-jsnperfq.r,jieppssa
qusepst hdmqVcplIectjyaestj Jjoc mo.do. AdiipmJpjs "e^t,quibjs cofpiis supefiusfuerit,- ei^dem.eliam sj|.,-
eiiim speclem ciincti singiiij_Iipmi.es, uhus homo substantia ^superiqr. ,JNTam'^icprpuspr&dicatur
: ' dia,-
sunl, id est prjntsispeciesquae nps.eoiili.net coerGet- ariimato,corpofe, et de.animali, prsedieabiljir e.iauj. -
que.-Porro aiitein ipsa"speeies jnTnos riiuhos seissa. -suhstantia_de-aninjatoeorpbre, et^.de ^nimali, Si<J
dividilur..©(i.ine.ejniin.flupdsi_ngulum_,esj atqueijidi-- igilur quaecunque superjora, fuprint de-siib.teriqribus:
viduum,"-illudunde nascitur dividit-COuuiequpdnbh' non solum -sibi vieitiis, sed .etiam.lpnge stibterioWbug
esi-singulum afque indiyi.duum.,sed dividi- potest, --pfa.dicanlur. Kamjij^jnaiora sunt iis ;qu&sibi vicinas,
non pef seJpsuni niagis dividit S'.'berior,i, quam col- sunt speciebus., pjjilloinajora erhnt etiam ilfis qiijbus'
Iigih Jlisigltur expeditis, constaf et- geiius_plurima- illaeyicinsespecies Tueflnt.amplioresi:efgoiie quibiis-
ruin specieruni ess.e genjis, et speciepi plurima sub "- c.uriquejspecies"pfsed_c3lur...de ipsis prsedichbilur p|; •
' se"-Individuaco'ercere._Nam,sijila quaesunt subte^ illiiis speciei.geniis. N.anisi.sppcies aliqua, aliqiia rp-
-rioradispertiunt," el-iii muliiludinem dissipaiit diyi- major esl,' niujlo geiius.iSpecieiipsiusillare qHa-fpBi:-
duiilqiie,-noii esl dubium quiri.superiora ;semper iiir cies-rnajof esi, fnajuserit, At.queJlg.adTd praidica?-.
• ferioribus pauciora sinl. Pra.dicamenla ^ro.fluse iitur quemad.rnbdu.m Ips'aspecies anji a pripdipalagst,
aliud de alio praedieamur, ve.fad se ib.vic.pi?qu.ae':tor- "•*Quqd si jta esi," rion •est.dubiuip.quin
genus ^juqqjig ,

quensur, jroc inodo sunr: qmnjs enim res' ajja aut . gen.eris-illiu.s,qupd adillud ad pupd species praedi- -
majoreriL, aut minor, 'anfceiiua;. pmne quqd est .„cabatur, poterot pra?dicari,.etiam id yquoquedeieq d,Q
majus, deininoie poterir prifidicari.; nam cum--.ani-^ quo speciesef genus.speciei pra.dicabaltir_praedicari
"jrialsit maj.,s ab-homine, poterit animal deliomine pbsse. Nam-sjquis dicafCiceronern e sse Jiomiriem,
•prs.dicari, minus.vero "de majore n.bn dicitur.- {Nam eum ahiinal' honii.njs•genus sit, jion erit .absurdun) '
qubniani animal est. et- hbmo"e_t-equus, ad-.anlmal . Ciceropem 'ariimal prsedicari,.et ppm animalis ipsiu?
hoininem-si praedicarevolueriSj laiiluni liaecconvenjt -" - 'subs.antja.gei.us sit, nqn erit JnconvpnietisCicprbijeni,
'^praedicatio, quanturii,cpriyenit anijraal partsm esse __ substanljam pra.dic.iri, quoniam quse sjipergunt _Ie_'
^uper hominem. Age enim, converie, eldic^iiqc esse ; spbleripribus pfaedicsnlu.r,et qnae siibteribra supt.^i
animalquod homiriemrquantum igilur pars.est ani- ,"qua ,' alia sibi sbbieriora habeant, illud primum^genug"'
jnalis, quae Jiominis.speciem cpntineat, iaiituhi aiij"-' habebunt eiiam ista'spble.jbraj'et de.hjs, =uonincon?.
inal;Iiomo"esi. Iu-illis autem ajijs partibus ariiinalis v(.nieiiter p,ra,dicabi)iic,Jgifur spepies""de iniliyriJiip '
.quaealiudconliiient qiiamestspecies.hominis, honiU pr_ed_pa.orurmag s _jitagis genus vj^rpjde omjii.byp
'
47 .- AN. MANL. SEV. BOETII - 48 -
suballernls, et oe magis specie' praedicatur : _sequoA_prietas in aliis non convenit, nisi in se Ipsis tantuin
enim modo dicitur et corpus subslantia, et animatum singulariier,-de aliquibus aliis praeter se singulariler"
corpus siibstaniia, et sensibile corpus substanlia, et prsedicari nori ppssunt. Repetendum estigitur, quod
rationale animal subslaniia, et morlale subslantia, omne Individiium specie contirietur, «pecies vero
et homo substanlia, et deipsis_etiam magis genus ipsa coercelur a genere, et uiium quasi omniurfito- -.
individuis prsedicatur, ut dictum est: potest enim tum corpus, magis ,genus est, et nunquam est. pars s
Cicerq\diel sifbsianlia, species vero sola de nullis individuum vefo pars semper est, nunquam est totum.
aliis, riisi de individuis praedicatur, ut prsedietum Species aulem et pars et.totum merito nuneupatur.-
est: individua autem ipsa de nulhralio praedicantur nam ad genus pars est, ad individua totum : dividit
nisixle ipsis, id est shigulis. Natura autem individuo- enim genus(ut dictum est) et individua colligit. Sed
rum haecesl, quod~proprielatesindividuorum in solis species pars est alterius, id est, generis, totum vero
singulis individuis consiajit, et in nullis aliis transfe- non est parlis, sed partium. Namque genus et unum
runtuf, atque ideo de, nullls. aliis praedicanlur._Cice- esl, el plures species unius rei, id est,/uniusgeneris.
ronis eriim proprielas cujuslibel modi 'fuerit, neque , species pars est. Et quoniam individua plura sunt,
iri Catqnem, neque in Brulum, neque in Catullum - "etinfinita sub una specie qiise illa individua colligil,-
aliquando eonveniet. At vero propriela.es hominis B!species illa non est unius totum, id est, nori est parlis
qucesunt idem ralionale, mortale, risibile, pluribus, totum, sed plurimorum, id est partium; plures enim
et omnUius,individuis possurit ct singulis convenire.. partes sub ea individuorum sunt, puarum totum spe- •
Omnis enim homo et sigillalim individubs, etralio- cies, id est hbmo, appejlatur. Sed de genere et specia
nalis.est, et mortalis, et-sensibilis, et risibilis. Atque sufficienter dictum est. Et quoniam mauitinao salu-.
ldeoilla quorum proprietales possunt aliis convenire, tationes vqcant, in futuras noc.is.vigilias quod estre-
possuntde aliis prsedicariHIsec aulem quorum pro- liquum transferamus. '-,-,_•
'
MALOGUS SECUJSDUS.

DE DIFFERENTIA. .-"',-* posilioiiis principiutn de sequenti differenlia sumere.


- Multa tam nobis a parente natura -jjuam caeteris :tur. Hie Fabius : Dberrirne, iriquit, <a te hesternis
animantibus gravia illustriaque concessa. sunt, quae vigiliis de generibus et speeiebus expositum est. Sed
nos ila quasi qusedam benigna artifex humanitatis « (ut dici audio) subtilior de diffefehfiis ienuiorqua
' i
excoluit, ut primum nobis reputandi considerandique tractalus est. Non,inquani, immerito, nam varieac-
oiiimos rationemque concederef, post vero rationem iceptae differenii_6varias Jiabebunt etiam potestafes.'-
Erunt namque alias genera, alias speeies, alias vero
reperfam prploqnendi conferfpt, perinde ac si voluis- "i
sed boe" postea demonstrabilur.. Nunc
Eet,-jussisselque nos non corporis sensibus a belluis, -differenliae,
Bed mentis divinitate dislare : quse cum se sibi ad- . veroiia{ut arMiror) lextus est: -
nalurse non discessefit, - Omnis differeniiael communiteret proprie el
junxerit, eta suseviyacilate magis
dicitur. .
;lunc sic ut ipsa est aeterni generis, ita quoque famam proprie
;
in posteros, vilamque gloriae infinilissimis tempori- Differeniiam quoque multis appellari modis desi-
ims.coaequat. Sin vero pravis se libidinibus corpqris jgnat, Dicit aulem tribus his mbdis fieri differcniiam,
obnoxiammens perdendam corrumpendamque per- cum i aut commuries sunt, aui propriaa, aut Tnagis
miscrii, naturam corporis sequitur. Nam nihil ejus proprise. Communes sunrquibus omnes aut ab aliis
vivacitalis posl corpora remanet, cui omnis_labor et '-< -diffefimus, aut a nobis ipsis : nam sedere vel ambu-
Sludium de rebus corporis atque in corpus impensum "lare vel stare differentia esl: nam si tu-ambules, ego
, est. Quare adveriendum-est, utnos meliores accura- vero-sedeam, in silu ipso atqueanibulatone differi-
lioresque reddamu5, non ea re qua pecudibus ni il jjj mus. Et ilem ego cum nunc sedeo, posfea v. ro si am"-
dislarepossumus, sed quo cceleslium virluium simi- .-liulem, communi a meipso differentia di^crepabo.
ntudine Kternitnlis gloriam factis egregiis dictisque Propriae vero sunt quse uniuscujusque individui for-
mereamur. Sed de his alias,' nunc ad propositum re- mam aliqua naturali proprietate depingunt, ut si quis
vertar. Cuin igitur alterius noelis consueta lueubratio sit csesiis oculis, vel crispo capillo. Eienim propria
vigilia_que venissenl, CTedohesternae ralionis suJjii-" jmiusciijusque singuli hominis sunt quo cum isfa
"
litate faplus, vcl qua ipse esicupiditate discendi au- nascuntur, Magisproprise sunt qusein substantia ipsa
diendique studio, vigilantius quam unquam surrese- permanent. et tolam speeiem differentia descriplio-
rat Fabius ad me perresit, qui postquam con.aluta- neque permulant, ut est-ralionalis vel mortalis ho-
tus, sequenlis a me operis promissam conlinuationem minis differenlia. Horum aulem communes et propriae
a se faciunt
reposceret. Faciam, inqnam, noninvitus, quippecum differentise sub eadem specie singulos
- nec riiihi'sit in vita quidqnam melius agere, et tu discrepare, illa propriis differenliis, ilia communi-
lihnc mihi jocunditalemstudio luoatigeas, quod mihi bus. Magis pfbprisa verolotam naturam- cuju-libet
efabaliis specie
pbrquamigratissimum est, plaeuit igittir ut quoniam speciei subslai.liamque permutant,
Iiesterna dissertiospectem explicuerai, alterius ex- bus segregant alque .disjungunl: Uarum efgo eom-
49 ' - • IN PORPHVRIUMDIALOGUSli, - SO
munes et propriae differenliae,;quoriiamspeciem non ALEaruin vero qtiae sunt inseparabiles, aliae per.se ve-
pernmtant, sed fbrmam quodanimodo.el habiiudinem ..niunt, aliae vero pef accidens. Et illse qucfeperse
solum faciunt discrepare, alferatum facere dicuntur., .veniunf, a magis^propriis nianant..Illae'q'uaeper acci-'
id est non inlegrum alterum facere', id est non inte- dens,a solis propriis. effunduntur."Et inseparabile
-
gre- permutare, ^sed. quqdammodo discrepaniiam^ ,accidens est, quidquid per inseparabilem propriam
disiantiamque faciunt, atque ideo non vpcantur alle- ,differentiam
, unichique speciei contigerlt. Sed quan-,
i;um facienlesj id est permutantes, sed magis altera- quam propria et magisproprla Inseparabiles differen-
tum, id est non inlegre alterum facientes. Illa vero tiaj sintj nunquam lamen illarii superiorem fofmam
terlia, id est magis propria.,- quoniam substantialis, naturamque commutant. .Nam magis propria semper
est, el ipsius sjeciei inserta naturae akerum facit. allerum, propria,solum semperelficit alleralum. Hue
Nam quoniam.homo alque equus quanlum ad hoc . accedit quod inseparabiles proprioe. possunt alicui
quod animalia erant una illis erat snbstaritia,-veniens plus minusve cbnlingere. InseparaJiiles magispfo-
tationale disgregavit omnino speciem, el furiditus al- prise, neb cuniulis -intentionis augent, nefaimininii-
terum fecit. Ergo communes etproprisedifferentiae tione-decrescdrit. Potest enjm alius procerior,alius
alferafum facienles vocariiur, magis propria. autehi fuscior, deductioribus alius-capillis, alius flaviofibna.
a.lerumfacientes. Gonstat igilur differentiarum alias Bi nasci,' quse suhtinseparabiies prqprise differentiae.,
facere .allerum, albs alteratum : illse quce faciunt At vero magis .propria, id- est ralionale neque plusj '
alterum, quaj substanliales sunt, et onines ;naluram~ ;-jrieque minusJadmittit. Omries enim homines,ineo
• !
Bpeciemque permutanl, et speeificae praedicanlur; qubd bomines sunt, sequaliier sunt ralioriales aiqtie
valent enim quamlibet speciem-consliluefe, _et ,nb mortales.' Nam si genus plus minusye esse-possit g"e--
aliis omnibus segregare, et ejus formam haturahigue nus, possuiit etiam differentiae vel iritentiorie. cfe- ^
componere. Nam si dicas mqrtale et ralionale diffe- scere, vel rehiissioriedecrescere. Narii quoniam anj-
rentias et eas animali suppbnas, uon est dubium qiiin mal non esf plus hbmini quani equo, neque equo plus
Eumhominis jspeciem facias, speciei Iiuius. sint per, quam caeteris, ef a_qualiler subjectis oiiinibus gentis
fectrices",atque Ideo specificse,ribminarituf, quod-el est. Sic specierum differeriiiaequas~specificasappel-;
permuiant naturam. et ip.sam^substaniiam cujuslibet iamus magisminusve non capiunt.Nam sianimal ra-
Elius speciei consliluant.Ulae "veroalia. nihil aliud ef- - tionale, inoriale.^liominis est defihitio,"et hominum
.ficiunl;-riisi alteratum, quippe cum aul proprietate nihilominus. singuloruin, nori esjt dubium"quin"li_ee
quadani formaealius .dislet ab alio, aut aliqua habi- _- definitio ad omnes homines singulos sequalitersemper
tudine et dispositione aliquid faciendi. Tllaigitur -aptelur,7 et nulli nequeplus neque ,minus-convemat.-
magis propria differcu.iia, quam specifieam nomina- C_ Sjjuodsi itaest, partesquoque loiius deDnilionis,quao'
niiis, sola poieril in-generis divisioriecongruere. Et- siirit differentise, tales erunt ul nulli nequeplus.
enini cseteraenihilad substantiam, sed ad quamdam neque: minus, sed sequaliier semper et conve--
quodammodo ejusdem similiiudinis discrepantiam ; -nienier aptfentuf. Partes, autem hujus-definiiionis
distanliamque ponunlur. Nihil enim in illis prseler. sunt ratiqjiaie etmqrlale.Eationale.igitur elmortale,
alterilatem solam. reperire queas, quippe quse non . quse suntmagis-propriaediffereritiseplusmiiiusve riori'
cbnsliluunt species, sed constiiutas jam et effecfas capiunt. Ab hacigilur, id est, separabiHum insepara-
magis propriis suis qualiiatibus ipsse discriminant.
" biliumquedifferenliarrim divisione tribus mbdis dif.
"' ' '
Quod autem dicit: ', , :, - ferentias speculamur. Nam aut sepafabiifessunt, au| ,
Repetenti nunc a superior'bits dicendum esl, diffe- inseparabiles. Insepafabilium veio aut pef.se veniuht,
rentiarum alias esse sepafabiles, alias inseparabiles, . autper.aecidens- Qriaeper se veniunt alise-sunt quaj
Hoe est quod hic nunc divisio alia ru'r_.usassumi- genus ilividunt. alise quse gpecifem infqimaril atqup
lur; Nam cum prius.differentiam in tribus partibus . constituunt. Sed de -superioiibus. prius~dictum esir
iepararei, et postea tres illas Jn duaf um taiilum nu- -. Nunc"autem de "iis"quae genus dividiiril, el speciern
merum quantitalemque colligeret, ut: alias allerum. constiluuni disseramus. Omnis*quaicunque fil geoe^
facientes esse diceret, alias alierantes, ipsarum rur-.3) ^ runi divisio in-silecies, si eaf.um specierum alia"suh- ;
sus trium tertia sumlfur facienda divisio. DTcitenim divisiofiat, et a.magisgenefibus per suballenia ge-
alias esse separabiles, alias inseparabiles, et sicrit irs uerausquead magis'species""decurfaiur, gemina jn*-
priofe divisione alieralum facientes duae.-ftierunt'- his erit diiplexque divisio. Namque si contra_ri'asdif-
conimuries-et prbpiias, sola vero magis propria re- ' feientias respicias";generum est divisio. Si subalter-
nianserat qnae alterurii faciebat, ebdem riunc eiiam iiorum geireruih sit, specierurii "constiluiio.Si'e'nim-
iriodoin separabilibus et in inseparabilibus:commu- genus- dividamus, Jd- est substa.miam, ut jam" in-
nislanlum separabilis uiffereniia estfulraquealise. ',, speciei dispulatione.divisa.esi, et sic ut subslaiilia
utcsecitas oculorum, vel flava esesaries,'vel corporis sit summa pbsrsubsiantiam, animafum corpns.et"
proceritas, quse sunt proprise differentiae; vel eerte inanimatum; sub animalo cqrpore sensibile ei insen-
ratioriabilitas, vel mortaiitas, quaesuril magis proprise - sibile; sub serisibili, id est animali, ratibnale el
differenliae, non possunl unquam ab liomiriis specie irralibnale; siib faiionali, niortale; et immortale. Hse
.segregari, Sedere -vero vel currere, "quaecbmiiiuhes igitur. differenliasesedeni"species sunt,-si contra.se-
snnt-, separanfur r<singulis,-etitem riirsus adduntur. ipsas in diyisionerespiciantur. el dividunl genus -hoa
M - AN. MANL.'SE.Y. BOETII &
inodo. Nam quoniam sub -subslantia animatum cor-.A_ tionale, species qtisesub ipso suntpositse istas (iilfe-
pus et inanimatum posuimus, si animalum corpns reniias non habebuhf. Nain si genus istas differeriiiSs
eontra inanimatum respicia*s, substantiam divisisfi. non babcbit,- unde eruiit speciebus differenti», qui-
Si vero subalierna geriera in ipsis differentiis aspi- bus a seipSis diffefuht ? Sed si quis"dical essfeifi ge-
cias, speciem conslilues.-Namsi animalum corpus et neie istas d.ffereniias (rio.iienim haberet differentias.
quod su.b ipso est sensibile corpus aspexeris, aniirial species, nisi piius genus habuissei), aliud majus
respexisli. item si ralionalem differentiam contra eoniinet incommodum. Nam| quoniam aeque stint
rirralionaleiii differentiam acceperis, genus quod cst speciesquaesub aliquo genere supponuntur, eta.qua-
itliorumque, id est animal divisisti. Si vero sub eo- lilef horiioatque equus.subanimalig'enerepoiiuiilur,
dem ordine rationalem diffefeniiam et mortalem neque homo priusest neqtie eqinis, sed ulerqne
accipias, lioiuinis sine dubio speciem demonstiasti. a_qualiter animalis species nominanluf. Igitur si ra-
Ila hae differenliie alio modo accepia fiunl generis --lionale atqtie irrationale sequalitersub eodem genere
divisibiles, id esl genera dividentes".Alio vero niodo §uni, erunt etiam uno tempoie,.Quod si uno teinpore
fiunt conslifuiivoespecierum,-id est quaespeties de- etgenus islas differeniias babct, uf genus suaple"
clarent atque co'istituant. natura, id est animal rationale sit et irrationale, riori
JSamsi conlrarias differentiasrespexeris,dividesge- BI est dubium quod eadem res uno ierapore duas con-
hus. Si vero snbalternas, speciemconstitues. tiarietates in sese substantialiier retineai, quod fieri"
Differeniiaruin igitur vis, el separabilium et inse- nequit. Qu.d igitur? Dicendumest
quoniam gehus"-
parabiiiuni caetcras Ires res, id est gcnus, speciem , aciu quidem ipsb quod Gra_ci hipyeiuvvocani isfas;
accidensqne sic reiinei, ut permulata comparalione diireremias non habet. At yero potesiate ab his ipsis
per haec eadem ipsa etiam permulenlur. Nam ratio- differeniiis, quas in suas species fundit non vacaf.
riale et mortale differeniias si contra irraiionale et Quid autem sit actus et
potesias castigatius expii-
itnmbnaTe respexeris, divisibilessunt generis diffe candhm-est. Tantutn interest actus _a
potestafe,
fentise. Sin vero idemipsuiri rationale et mortale ad quanium bomo ridens ab eo
qui ridere ppssit non
superiora comparaveris, species erunt ejus quod eas tamen rideat. llle enim agit ipsam rem, llle iah-
contiifet.animalis. tum potest, non eliam agit. Sie igitur et aniriial.
Si veroratiorialealque mortala ad subjeciumhomi-
nemconsideres,generaeius consliiulivasquedifferenlids Namque homo actu ipso raiibnalis est.-Semper.enim'
contemplabere. homo rationali-, el nibil aliud est: el equus sempe?
, Ai verode illisaliis inseparabilibus, id est, propriis irrationalis, et ejus irrationabilitas in actu posiia est.
cadiint differenti-e inseparabilis accideniis. Insepa- At yero ipsuin auimal ralionale vel irrationale non"
rabile namque e.t aecidens, caecitas oculorum, el" f.ipsuin agit, neque est in eorum actu positum, sed in
nasi curvitas, el alia hujusmodi. Et idem de separa- pniesiate. Polesi e.nimex se ralionale aique irratid-
h.libus accidemibus, id esi.de co.miuunibus.Separa- nale profundere, Quare quoniam species actu diffe-
bile uamque accidens est, vigilare, dormire, currere, rentias continent, genus vero pokslate, species a
et sedere." Quod aulem dicit: Sic igitur composita gcnere merito differentiis abundare dicnntur. Q'uo-
sit stiper omnia subslantia, et sint ejus differeiiii_e niam quod genus potest, id_est differeniias facere,
divisibiles auimalum et inanimaitim, contrarias dif- species non solum possunt, sedefamagunt. In ipsis
ferentias in species monstrat. Quod autem dicit: enim speciebus positse ii.lormai3_G.uesunt. Esi
Hsecdiffereniiaanimata atque sensibilis socia:a sub- auiem alia ditfereniiaedefiniiio ialis .<|uaedicat diffe-
Etanliae perficiet- animal, constiluiivas specierum rentiani esse qna. ad plurimas speeies in eo quod
difierentias monslrat. Sic igilur variis modis acceptae, quale sit, pra.dicatur. Differenliaadres pluriiiias dici
varias virluies formasque soriilse suni. Sed et divi- pofesf, ut rationale dieiiur ad hominem: bomo enim
jsibileset constituiivaeutrseqpespecifice nominanlur, est rationalis, dicitur ad Deum. Deusenim rationalis
ei in divisionibus generum definitionibusque solae dicitur, sed non in eo quod quid sit, sed in eo quod
suiit.utiles. Caelersevero inseparabiles per accidens, quale sit. Nanisi qualis homo sil interrogelur, ratio-
imtiiles, et multo magis illaesunt inutiles, quae sepa- "^palis continuo respondettir.-Qualis Deus sit si inler-
rabili differentia discreiioneque formalae sunt. Has roges, rationale non absurde dixeiis. Eodem modo
auiem specificas differentias, qui de differentiarum etiam irraiionabilitas dicitur et adequiini ei ad bo.
divisione tractavere, tales esse declarani quibus vem.el ad plscem etad avem, quse oninia si qualia
species a genere abundant. Quid autem sit breviler sint interrogaveris, irralionabilia praedicantur. Doi.a
esplanandum est. Controversiaest utrum genus dif- igitur et reda haec est definitio, id est differeniia cti
lereniias specierum suarum in se habeat, an minime, qu.aead plurimas res specie distantes in eo quod
ut puta : Animal sub se habet spccies rationale et ' quale prsedicalur. Et de mortali vero, et de aliis dif-
jrr.itionale, id est hominem, et verbi gratia equum. ferenliis, eadem estratio. Sequilur locus perdiffuilis,
Eatioiiabilitatem igitur et irralionabilitatem, id est, sed transferentis-obscurilate Viclorini magis quam
hominis vel equi differehtias. quibus a se species sub Porpbyrii proponenlis, qui hujusmodi esi. Diciteiiim
animali pbsiiaedifferuni,'ulrum iiabet utrasque ani- omnemrem quaecunque.estcbrporea ex materia effor-
mal, an non liabeat in controversia est. Nam si ani- ina constare. Namquesi slatuam d cas, constat stalua
mal quod genus est, neque rationale est neque irra- ex a?re.(verbi gralia) et figura illa quam ei suus ficlol
" - "
53 _. JN PORPHYRIUMDIALGGUSII. _$1
"hnposuit. et est maleria ex qua facta est res: figura A sseipsum genus est,- mutes et facias quse per se ipsa
vero, id est, forma qua sesipsum formatuih est. Nam animalia s sunt, planior-sensus. ferit. Generis.enim hic
5i hominem formabis ex aere et figura hqminis, erit nomine i pro animalis abusus esj;-, et erit hujusmodi
hominis figura, lbrma, sesvero materia. Epdem modo* ordo c :Differentia est qua differunt singula, quse per
etiam genus. Nanique genus in modum materise ac- jse"ipsa.aniinalia sunt;- et.illa quserationalia sunt ani. '
cipitur, differenlia vero in modum formae_.Elenim imalia, nos scilicet, et illa quae irrationalia sunt. Quod
quemadmodum qupecunqueilla res ex materia et for- ,si « sie esset.nullus "esset.error,."omnino.Nunc vero
ma constat, sic etiam omnis species ex genere et. ;genUs.quod-ait, pro animalis nomine intelligehdtim
differentia. Namque genus ita est tiominjs, ut est. esi. i Item dii alque homines cum. ulrique rationales
siaiuae aes. Diffeientia vero sic est hominis, ut est _sint,, mortalitatis tamen nomine adjecto differunt dis-
- Ibrma illa ex qua aesefficium est. Nam sicut exaliqua (crepantque., Sic jgilur differentia est qua siiigtila
- figuia quae ex aeiis materia ellictaesl, cujuscunque ,
differunt, sed.hocnon sinipliciter, sed illas lantum
iilius species slatuaefli, sic etiam in genus, id estin , i"differentias Jiujusmodi esse putandum est, quse ad
animal cum venerit differentia, id est ralionale, ho= subslantiam
. pi;c.sii.l, et quae ad id quod esfel-quse-
minis species fingitur. Ista igitur sibi proportiorialiter (cunque speciei possunt esse aliquse partes qpte liu-
sunt._Proporlio aulem esl- cujuscunque illius rei si- _gjusmbdij est: Si equus alque homos quorum utrorum-
milis ad aliquamTem cognatam comparalio : ut puta < que unum gerius est"ariimal, a se differunt ratibriali
. si dup compares ad qualumvdupla proportio est. Si ;alque irrationali qualitale, aftamen.ista ratiojiabiliias.
vero vigintiad quadraginta, eadem dupla. Sub eadem et t irrationabilitas in subsiantia' ipsarum sptcieruiii
ergo proportionesunt quatuor adduo, sub qualiqua- i hoc modo. Nam neque equus potest essesirie ir •
est
ad viginii, quod utraque duplexest uume- , jrationabilifate, hequeliomosineralionaljilitate; Atque _
" draginla
rorum coriiparatio. Sieigitur qualis pfoporiio esl,; i.deo i istae differentisfeprosunf. ad aliquid esse, speciei
id esl comparatio materiae et'figura_,-talis est pro- illi j cui fuerint aecomriiodatae, et substantiae ipsius
portio generis et differentiae: et ista quatuor sibi partes ] sunt. .Nam cum liojmoex his differentiis con-
prcportiorialiter snnt. Eodem_enimmodo ex materia' isiet, id.est ex rationali et.mortali', rationale et mor-.
et ligura species uniuseujusque illius fictionis fprmata tale 1 solum posilumlpars est substantiaehbminis. Nam
' > :utraque simul unum hominem facitint, non est
"est, quemadinodum e^genefeet differeritiis species si
cujuseunque illius.animantis inanimanlisve formatur,, idubium quin ad substantiam jiomiijis efficiendam-
quod Yiclorinus scilicet. intellexisse minus videtur. iuriaquaequeearum res pars"esse videatur. Quare illae
JSiamquod Porpbyrius.oO-oyovdixi_,:id est proportio- i
differentiae qusecunque non prosunt ad esse, neque
,riaje,ille sic aeeepit quasi -uvikloyay diceret,-id estQ partes
_ "siibstanti_e-cujuslibe'tspeciei sunt,. speciflea.'
irrationaliter. Atque ideo in locbubi iiabei hoc modo differenlte
i dici_non habentj quamvis solahoc una
scfiplum : .Omnes namque -res ex forma et materia ispecies habeat. -Nam si homo navigat, pqtest dici
cousistunt, ipsa aulem Jbnna irrationalis est, tollen- animal navigabile. Sed navigafein substantiam ho-.
dum est irraiionalis. Ei sublerius paululum ubi babe- mlnis nqn.vertitur,. Neque_enim liomo.inde subsistit,
tur:' Jam omne gerbs simile materi_e est, et consistit ' .qiiia navigat ,• quamvis hoc nullum.aliud ,-ariimal
irraiioiiE-le, tollendum est irratioriale, el-ponenduni habere j psssit, id est, 1 inillum possit animal na-
est proportionale, ut sif, et consisiit propbrtioiialiter. vigare.- Eodem modq et esse rhelorem vel gram-
JSam quse proporlio est figuraead matefiam in effi- maticum. Has igitur differentias quse adesse-non
cienda crijuslibet jcflrporis fietione; eadem. est pro-; > prosunt, sed tantum artem' aliquam scieritiam-
porliodifferentiae ad genusiri efiicierida eujuslibet que commemorant, nori ponimus specifieas esse,
specie animati aique inanimati. Sequilur ilem alia quamvis una quselibet animalis id species habeai.
definitioquaeest hujusmodi: Dicunt eriim esse diffe- _->Ergo considerandum est, ut quoties dicimus defini-
renliain quod possit separare quidquid. sub eoderii tionem differeriti& illam differentiam essequa diffe»,
geriefe est, et recte dicunt. Nam duiri sub"eodem ge- rant singula, illam slgnitieari differentiam inielliga-
- nere sil hqmo atque -equus,'quia uirumque est ani-D ) miis, quae ad aliqiiid esse prbdest et quaeestalicujus
_ mai, ciirii veherit rafionale vel iffationale equum pars substantiae.speciei. llla' vefo' quse ad.esse nori
atque honiiriem quod srib eodem.genefe suut, dm-' pfosunf in bocgenere differentiafum, quanivis siri-
dunt alque discernunt. Sunt igitur illae diffefenliae gulse ciijrisque sirif ndriponaihus. Sed qrioniairi da
quae' possunt res sub eodem genere" separare. Est differeiilia dicium est, depropfio expliceriius. Tun«}
aulem aliadefiiiiiio:'Differeritiae suutquibiis quodque, Fabius, uiafbiifor, consequens esl. " _'_ _
ab alio distat. Nani liottfo atque equus ratioriali atque. -r . ", ,
... DE PROPRIO.
irfationali differentia discreparit, cuiri- urium sint ,-
qnanlum ad genus, et hoc est quod dieit: Proprium qualuor dkitur niodis:'Dicilur- ridmque
Differenliaest qua differunt singuld, quia pef se- proprium~ quod- uni speciei - accidit,-
, _.
etidnisi-nori'omV-
ipsum genus esl, el illd nos sciii-- -nibus.
qum ralionaliasunt,
cet, el illa^qum irrationalia iunt. Nainque el homo et Et ego : Quatuor_ergonibdisprbpfiadividiintuf i
equusel avishmcomnia gehus ununisurit, id esl animaU esi enim-proprium quod uni accidif.el" sinon ofil'-'
-Namqueariimal horum omnium gemisesl nibus, ul esf rhetor vel geometervel :gramriiatii.us;'
'$ed si de hoc locb iri qtfo positum est, qula pefJ Ilcec vero ouina uni soli specici, id ebi liomirii;accii-
m .> >' „ AN: MANL. SEV, B0E1.fi "! .86
dunt, non tamen omhibus. Neque enim omnes ho- A /_.iestsine ejus in quq est interitu.Nam cuminsepara-
mines vel grammatici, vel rhelores, vel geometrl bilia sinl, auferri- non possunt. Sed liseciam vehe-
sunt, alque ideo vocabitur hoc proprium qubd uni sit, mens qusestio solvitur sic, quod h_ec ipsa definitio.
- eliamsi non omnibus. Est item alia
proprietas quse "de accidentibus facta est potesiale,-non aelu, et in-
est omnibus, etiamsi non soli. Nam bipes oirini ho- telligenlia, non verilate. Non quia JSlbiops el corvus
. mini aceidit. Omnis enini homo bipes est; sed non eolorem amittani, sed sine isto colore ad iritelligen-
soli hominum speciei .accidit, sed etiam avibus. Et tiam nostram possunt -subsistere. Nam verum; est
ilem teriium proprium qtiod omni et soll et aliquo quoniam yEthiopem aut corvum color niger nuiiquatii
lempore accidit, ut est in pubertate pubescere, et in deserit. Sed si quis,inlelligat colorem istum Mlhio-
senectule canescere. Namque et omnibus hominibus pem vel corvum posse amillere, plumarum fanium
evenit, el nulli alii speciei nisi soli hominum, et ali- color in corvo mulabiiur, et erit avis alba specie et '
quo tempore: consiitutum enira lempus est vel ado- . forma cbrvi, si quis hoc infelligat. At vero.hominis,
. lescentibuspubescendi.velseneseenlibus canescendi. id est iEihiopis, amisso nigro colore, erit ejiis species
. Neque enim a sexto anno vel seplinio aliquis pube- - candida, "sicui etiam aliorum hominum. Ergo hoc .
scit,aul a vicesimo canescit, nisi forte-aliquid aeeidat non ideo quia fiat dicitur, sed ideo quia.si posset
npvh Quartum proprium est, quod uni speciei acci- ]Ji fieri, hujus accideniis susceptrix subslantia non pe-
dit, e: omnibus.sub eadem specie individuis, et omni nret. _ Quod ipse hoc, modo demoristrat: -
lempore. Nam risibileitf esse hominem, et uni speciei , Potest autemsubinielligiet corvusalbus, et Mlltiops,
solum, id est homini conlingit, el oinnibus sub ea- - ,utcorvus, amisso colore,in proprimsubstaniimnaturd
dem specie-iudividuis : omnes enim singuli homines permsneal, coloremsuum perdilurus sine interitu suo
rident,etomni tempore. Nunquam enim tempus fuit, _ in j quo color fuit. -
' 1 Nihil enim ad
ut quicunque ridere' non possit. Sed risibile dico speeiem impedit, -si iilhiops vel -
poteslate", nori aclu. Namque elsi non rideafhomo , ,'corvus; , amisso colore, in proprisesubslanti.e natura
tamen quia ridere polest, risibilis appellatur. Et sunt perraaneat.
j Est autem alia definitio, quae est
et vere ista et et ' ' - ' hujus-"
inlegre propria quae uni, omnibus, riiodi:] "_
et omni tempore insunt. Namque haecspeciebus suis Accidens esl quod contingit alicui., et inesse et non
converti possunt. Si enim dicas.: Quidest bomo? Ri- inesse. _ *
sibile. Si quid est risibile inleri'oges, homo prsedi- Nam quod in substantiam nori verlilur,°id accidens
cabis. Illa vero alia bipes, vel grammaticus propria esse ( dicimus, id est non in subslantia insitum, sed
-quidem sunt, sed.converti non possunt. Nam gram- . (extrinsecus veniens, Erga ea quaeconlingunt et esse
maticus semper homo, homo vero non semper gram- Ci etnon i esse, ideo accidehtia vocata sunl, quoniam In
malicus. Et econlrario homo semper bipes est,- non < substanlise ralione non accipiunlur. Si eriim in sub-
econlra bipes semperhomoest. Et hinnibile similiter j
stantia_ ratione ponerentur, nunquam hon essent, et
inagis proprium equi est. Nam eodem modo haecpro- < si lson esseni, nunquam esse possenl, Nam quoniam,
prietas ad suam speciem converii polest : nam si -i verbi gratia, ralionalis in substantia hoininis est,
.dieas quid est equus, hinnibile respondebis. Si, quid _nunquam homo esse poterit irrationabilis,
quoiiiam
_ est hinnihile, equus prsedicabitur. Sed quoniam de irrationabilitas
j in substantiahominis non est. Ev hoc
propfiis dictum^esl, de accidenfibus sequens tracta- eergo venil eliam alia definilio :
tus harieatur. Tpm Fabius : Definit Porphyrius acci- Accidensesseillud, quodnequegenus sit, nequespe-
" '
dens sic. icies, neque differentia, nequeproprium.
' Nam quoniam genus, speeies, differentia, efpro-
DE ACCIDENTI.
. . . I
prium, in subslantia sunt, et cujuscunque jllius rei
Accidensesl quodinferlur et auferlur sine ejus in quo subsfantiam
£ monstrant,"idcirco quidquid Iiorum ali-
'
est inlerilu. cquid non fuefit, id accidens nierito prsedicabitur. Ex^
Iloc autem dicere videtur, illud esse siccidenssine plicitis
I igilur afque expeditis his qnse proposuit, id
quo potest consiare illud cui accidit: ut puia si forte •"' estt genere, specie, propriis, djfferentiis, accidentibns-
casu aliquo cuiquam facies irrubuerit, abscedenle pque tractare, nunc exsequilur illa quae inter bsee oni-
rubore illsesa facies permanebif, sicut eveniente non nia "' communia sunt, et quae differcntia.
lsesa est. Dividitur ergo accidens inseparabile el in _ BE COMMUNIBtiS GENERIS, DIFFERENTl/E, SPECIEI,
iiiseparabile. Namqueseparabile accidens est, ut pula 1
MIOPRII,ACCIPENTISQDE. .
si quis sedeat vel ambulet: inseparabile est, ut si Et primo omnium simul inter se communiones ex-
dicas corvum nigrum, cygnum album, atque haec ac- plieat, I post etiam singulorum,-et dicit omnium esse -
cidentia separari pon possunt. Naseitur autem hujus- t
commuue de piuribus praedicari. Namque genus prae-
modi dubietas, utrum superior definitio vera sit, et c
dicatur de speciebus et de individuis, eodem modo
omnium accidentium nomen ineludat. Nam quoniam praedicatur I et differetitia de speeiebus et de indivi-
- sunt c
duis. Eiiam proprium de speeie et de individuis prae-_
qucedanJ(ut ipse ait) accidenlia inseparabilia, in
his lalis definilio,videtur conveniie non posse.Naiu c
dieatur. At vero species de solis tanfum individuis
si separari non possunl, non esl in illis vera definilio aappellalur. Geims eiriin, ut animal, priedieatur de -
quae dicit; Accidens esse quqd inferri el auferri po-. enuis„bominibuSj.bobus
c et canibus,-id est speciebus.
'
8? IN PORPMRIUM DIALOGUSII. ' . S8, .
Praedicaturitem ct de his quae sub ip.sis speciebus Ai..praedicaiur.Ralionabile aulem praedicatur ad. homi-
individua continentur. Nam sicut species, i.psa canis riem, ergo ei ralione uli prsedicabifur ad homiiiem.
vel equi vel hominis animalia sunt, sic vel unusquis- Idem eliam ralione uii,'prsedicatur ad Ciceronem,
queequusvel homoanlmalia praedicanlur. Differentise quod est individuum, sub jlla specie ad quam speciem
vero prsedicaniur de speciebus et de individuis hoc illa differenlia, id est rationalis praedicatur, dequa
modo. Namqrie homo et equus species sunt. Sed ra- praedicabiiui'ut cognata illa differentia",id est ralione
lionalis dicitur, et ad speciem hominis differenlia uli.lgitur est ista generis differentiseque communi-
praedicalur, eodem modo et ad Ciceronem. Nam cum ' las; quod. ea' quse de genere speciei prsedicanlur ut
sub hominis specie individuum Sit, et ipse raiion.alis genus, et de sub eodem genere specie praedicantur,'
appellatur. Proprium auiem de specle praedicatur, et de individuis : et illa quae de differenlia praedi-
cum diciiur species quqd esl homo risibilis, et cum canlur ut differentia,. et de snb eadem differentia
diciturCicero rlsibilis, quodestindividuum,monsira- specie praedicantur, et de individuis. Est autem alia
tur proprium de individuis' prsedicari. Species vero cbmmunio, quod quemadmodriminteremplo genere
de suis lantum solir individuis prsedicatur. Interro- species inrerimunlur, sic interempla differeniiaspe-
gatur enim quid est Cicero. Et homo respoodetur* cies sub eadem differentia jnlerimunlur. Nam si in-
Accidensvero prsedicatur de individuis, et postea de B>terierit animal, homo atque equus continuo periturus
'
speeiebus. Nam si quis dicat, Jiomb sedet, quod est "est. Sin vero differentia iriterierit, id est rationale,
accidens separabile, quicunque sirigulum hominem, dii alque homines interibunt, et nihil eorum eril
id est individuum sedere viderit, lunc idem et de quod uti ratione possit.
specie praedicat, ut dicat, quoniam Cicero sedet. Ci- DE PBOPRIIS GENERIS ET BIFFERENTI-E.
cero aufem homo est, homo sedet. Eodemmodo in- Post demonstrationem igiiur communionum pro- ^
separabile accideris de speciebus et de individuis prietas eorum differentiasque designat, el dicit pri-
praedicatur. Expeditis ergo omnium cominunionibus', mam differenliam eam, qua genus non solum a dif-
generis et differentiaeprimum communiones differen- ferentiis, sed eiiarii speciebus, propriis et aceiden-.
tiasque declarat. libus differat. Namqtie dicit genus multo de pluribus
DECOMMUNIBUS GENERIS ET DIFFERr.NTl_E-. praedicari, quam praedicatur differentia, vel species,.
Et primum dicit generi ciim differentia esse com- vel accidens, vel proprium, Namque genus dicituf,
mune, quod ab ulrisque species continentur. Nam id est animal de quadrupede, de bipede, de repfiii,
genus quod est animal,.conlinet speciem hominis • id est de serpente, de natatili, id est de pisce. Qua-
atque equi. Porro autem rationale, quod est differen- ^ drupes autem qubd est a bipede differentia, de solis
tia,coiitinetethominemetDeum. Et irrationale, qubd jllis dicitur quae quatuor pedes habenl, id est,- equus
est differenlia, coniinet equum et bovem atque avem. vel bos. De c_eferisautem aliis , id' esl, bipede veU
Sed ila coritinet, ut genus semper plures species reptili vel nalatili, unde genus aequaliter praedicalur,
conlineat, quam conlinet differenlia. Namque-genus appellari nqn potest. Plus aulem genus a speciebus
et ipsas differeritiascontinet. fienus enim, id esf ani- praedicatur, quod cum bomo species sit, et de solis
mal ralionale atqrib irrationale, coniinet illas species •individuis prsedicelur, idem tamen honio de sequo
quae sunt sub rationali, et illas quie sunt sub irratio- yel bove vel.cane non prsedicatur. At verb animal,
nali continet genus, id esl animal. At vero differentia, quod est genus, de pluribus' speciebus praedicatur,,
id est ralionale, irrationale non continet, sed tantum id est de homine, et de equo, et cane et bove, et de -
hominem atque Deum. Plus Igitur genus continet omnibus quse sub ipsis posita sunt individuis. Genus,
quam differenlia. Est autem alia commuriio; si quid autem a proprio praedicationibusabundat, quod pro-
enim ad quodlibet genus ita prsedicatur, ut ejus ge- prium unius speeiei-semper, est, et de sub eadem.,
nus sit, et de illis speciebus quse sunt sub illo genere individuis. Genus vero de multis speciebus et pro- -
adquod praedicatur, illud genus appellalnr, ei de illis priis praedicalur, et de sub eisdem individuis. .Ab
- individuis quae sub illis speciebus sunt. Namque ani- . aceidentibus vero
genus magis de pl.urimis prsedi-
mal genus est hominis et de animali pfsedicalur, ut ,catur, quod cum unius cygni inseparabile fortasse
genus substaniia. Genuseriimsubstantia animalis esl. . .accidens sit album, animal non solum.de cygno pfaa-.
Ergo illa subsiantia quse ad hominis' genns, id est ,dicatur, sed etiam^de albis' omnibus etuon albis
animal, ila praedicatur, ut gerius prsedicalur etiam et ,animalibus. At vero accidens de solistantum illis
ad ipsum homioem : diciiur eniin homo subsiantia. (quibus inseparabiliter contjnelur, vel quibus separa-
Prsedicalur item illud generis genus, eliam de illis bililer.
] Nam principaliter de individuisdicilur. Quare
quae sunt specie individuis. Dicitur enim Cieero, ,(consiat multo de pluribus prsedicari genus quam
quod cst 'sub hominis specie individuum, subsiantia : .accidenlia pr_edicaritur,quod accideutia principaliter
differenlia eodem modo. Namsi qua differentia dicta. de , individuis, genera vero de individuis et de specie-
fuerit de alia differentia", ut differerilia inlclligatur, \bus el de differentiis praedicantur. -,
praedicabilur, et ad speciem quse sub illa differentia Sed nunc illas differentiasaccipiamus quibus genui,
esi ad quam praedicatur, .et deilHs mdividuis quaespj» dihidilur,
< non quibus speciesinformantur.
eadwn speeie suni. Nani raiion.e ufi, djfferenlia ad lloc autem est : Quoniam duas dixinius differen-'
rationalem-differeniiam veluti cpgn^la differenlia tiarum l esse formas, ul aliae sunt divisibiles, aliae
59 - AN. MANL. SEY. BQETH , , GO
constitutivae. Constitiitivas ilias diximus, quse sulbA DECOMMUNIBUS GENERIS ETSPECIEI.
-eodem filo positae et subaliernis generibus descen- Niinc aulem de goneris vel specici "communitsilt-
dentes speciem quaihdam informant atque perficiuiii, bus 1 proprielalibusque liaclatuf, et dicitgerius et
vX:est fafionaie vel mortale", quse hominis speciem sspeciern commune habere de pluribtis praedicafi,
conslituunt. Alias.verp divisibiles, quae genus divi- sicuidictums est. Nam gerius e'tde"speciebus plufibus
duntjiion speciem informant, id"est rationale et irra- pfsedicatur
p et de eariini individuis. Et item spftcies
tionale.morlale elimmoriale. Nuncde differentiis iljis de i sub se plufimis individuis' appellattir.et hic quo-
iste tractatus habetur qusegerius dividunt, rion quse j.que illae species accipiuntur, quae magis spe.ciessunt.
speciem constituunt.Nam illaequaegenus dividunt in Nam I si subalternse accipiuntuf, noh magis species
differentiaruminlegro loco accipiuntur, illaeveroquse cquani genera videbuntuf. Nam quse suballeihse spe-
speciem consiituunl in specierum generumque sub- eies £ sunt, eiiam geriera sunt-, et erit absurdum et,
stanliam.aecipiuntur.-Namqueralipnale mOrtalisgenus' huic l propositionj inconveriiens'_degeneruiii infer se :
- est. Porro morlale hominis genus est, et islse con- differenfiisc communibnibusque iraciare. Acclpianiuf
sliluunt speciem. At vero rationale irrationalis spe- iigitur illse ianlum species, quaespecies ei magis Spe-
_ciesnon esl, neque genus. Nec morlale inimorlalis cies ( appellanlur. Est etiam alia eorum commuriio,
neque gerius neque species est. Atque ideo quoniam B' quod t sicut genus a specie pfinium est, sic species
jifopriam vim differeniiarum isla retinent, quaeneque ab i individais primae sunt. Nain si gerius auferas, spe-
genera neque species . ibi invicem esse possunt, ipsas pies ( abstuHsti. Si species "abstuleris, genefa nori
nunc differentias accipiamus in quibus nulla quan- peribunt. j Porro si species absiuleris, individua nio-
tum ad gehus est speeiemque conimunitas. Est eliam rieritur. i Si individua interierint, species maneht. Es(
gerieiis differenfia. Naihque genus a propriis' diffe- eliam ( hisalia comrnunio, quod queinadmodurii gehu3
renfiis prius esl. Namque si abstuleris genus, omnes (quid sit lotum declafat, sic etiain species. Nam lolurii
simiil diffefeniias abstulisli.- Nahi s.i abstuleris ani- iquod est rationale, atque irrationale a genere decla-
niai, raiibriale"atqiie irraiionale non remaifent. Porfd ratum csl. Dicitur enim quidquid .fiierit raiionale vel
atiieih"si raiionale abstuleris, remanet aiiimal. Sed iirralionale, id esse animal : sic igituf totuni quid sii
si.uifSsque infefeiiieris differeiilias, id est fafionale ai genefe" declaratum. Poiro aulem qnid sittoiaJio-
et irraiiofiale, potest tameii quoddam intelligi, quod niinum i diversitas, id est individubrum, a sola specie
sif substaiilia animata sensibilis , id est ariiirial."Ila ideclaratur, cum dibitur bomo. Naih et Seyfha ei-Indus
gferius.sublUiitfi onmes secum aufert differenlias.r... et toturif quidquid individumri est, uno solo hominis,
Sublatae differetiliaa genus secum non inteiimuni, id esi Spbciei nomirie conlinetur. - " •
qiiod iiitelligentia genus -reriianet, id est qiioniam C . J)E PROPMIS GENEBJSET SPECIEI.
pofest ahimat inlelligi praeler diffefentias,- ul ejus' Disserlis igitur generis specieique cbfnmiiJiio-"
lantum defiriilibrieirianiriio capias, et esse dicas sub-
riibus,'ad proprietates eorum vel diffeientias trarisi-
stiiiftiam ariimatam atque sensibilem. Quse' aulem lum
fecit,- dicens :
t-ilia sunt, ut ipsa interempla inieriinant,. nOnsimul
. aliis interemptis ipsa inlerimaniur, priora sunt illis Differre intef se genus el species, qyod gerieraspicies
continent,minquam rursus generaab propfiis speciebui
qiisS possurit iriterimefe.- Est etiam alia differeuiia, contineniur. . * -
,
qtiod geiiiis semper iri eo qiiod quid sit praedicatur, Oportet autem (ut dictum est) in hoc iraciaiu*ribri
lit dictum est, differeniia vero in eo quod quale sit. sed magis species considefafi. Genua
Sed hbc freqiieniius inculcafum est, alque"idep id a subaiternars,
enim plurimarurii specierum est continens', et iinuhi
nbbis pfsetefmitfehdum esu Est etiam alia differen-
bmriium, el lotum omnibus et sirigulis.-Qiiod si Itai
lia;, qtiod ad oTnfifem speciem unum seinper genus est, et genus a suis speciebus singulis majus est, a(-
aplatur. Homo enim unum lantum genus habet, ut que ideo eas diciiur coniinere, iion est dubiufii quiri
ariimal appelletur : in unam autem speciem plurinise
ea ipsa genera .quae continent species, al_his jpsis
di-fefe'nli_epoierurit commodari. Namque homo e't . contineri non
possint. Insuper.omnia geneia praeja-
fatioiiale est, qiise differeiitia esl, et morlale, qtiseD cent. Hoc videlur
dicere, quod omnia geifera prjus.
esdem differentiabst, et gensibile, quibus scilicct sint ah his
' omiiibus aliis differt. Differt eriim bis omnibus speciebus quse sub ipsis posilaacontiiieii-
quod tur. Nam sicuti materies prima est ab illa re quse"
sefisibilis est a'b iiisensibilibus, quod rationalis ab veniens in materiam formairi consliiuerit.aique figu-
irfatioriabilibus, quqd mortalis ab immortalibus. Est raverit, sic etiamprius est genus ab iila specie quam
eiiarri alia ditferentia quae superius dicfa esi. Nam veniens differeniia forinavil atqu"e constituil. Nisi
genus speciei ita est ut niaferies, differeritiaverb ut eniin ingeneribusdifferenlia verierit, speciesnuriquam
figura. Nam sicut in seris materiem veniens figura constituentur. Quare prsejaceht, id est prsesunl, el
staiuam efficit, ila animafi, id est gerieri vehieris aniiquiqra sunt gehera speciebus sriis. Atque ideo si_
differentia , id e_t raiionale vel irrationale facit ho- genera interiinanlur, spccies quoque peribunl. Nam
iuinis vcl pecudis speci.eni.Qtiaeauiem commuriilates si aiilmal sustulerisshominem pecudemque suslulisti.
differentiae hacte- "
yel proprietates generis e;t fuerunt, Si vero species interimaritur, non continuo genus
nus dixit, et Jbrf.asse.erunt etiam aliae, quae propter inleribil. Nam Sihomo perierit, animal corilinuo nor
brevitaictnisupersedehdse atque dimi.teudse sunt. ihiefeinpium est; alia erim remanebit specles de c_ua
^
61 . 1N PORPHYRlM DiALQG(_SII. , 62
idest ideo A "
ipsum animal, genus praedicetur. Alque Dicit et
genera prbpria in hoc sibi esse consimiiia,
genera ah speciebus suis pfiora siini, et quod omnia". -quod omne genus a suis speeiebus nunquam fecedit.".'"
^enera univoce.de speeiebus praedieeniur, species Eodem mqdb et propria. Nam si dixeris homo, curri
ipsoede generibus nunqtiam" Hoc (arbUrbr) heslerna ipso homine continuo animal nominasti, qubd ipsius""
lucuhratione jam dicium est. Nam genera seihper de libminis, id est speciei gerius est. At vero etiamsi
speciebus univoce praedicaritur.Homo enim, et liomo _ bominem dixeris, ejus eliam proprium cdntinuo cum
est cl animal. Porro autem animal gerius est hpminis, liomine.nominasfi : omnis eriini hbmo risibilis est.
et praedicatur animal de hbmirie. Quoniam ergo ani- Ita semper genus el propria stiis speciebus inserla et
mal praedicatur, et dicitur hbmo animai, animal et quodammodo conglutihata sunt; Similiter el geiiiis
homo uno. animalis nomine nuncupantur. Sed his prsedicaluf de speciebus', et propfiuiri de iis qtiaesui'
ipsis definiiib una conveniet. Est enim animal sub- participaritiasunt,efsequalilef, inquit, oriines species'
staniia animata sensibilis, quod nbn absurdum;est in eidehi generi supporiuntur", et ad eas genus illud
h.ominedici. Nam homo ipse si animal dicalur, non - appellatur, sicut propria ad ea prsedicaritur",qusesui
erit absurdum dici de homine substantia arimiata participari possunt. Namque a.qiialiter geritis deho- •
sensibilis. Igitur genus de speciebus suis univqce . mine dicitur-, et de equo, et de bove -, et de caeteris.
praedicatur, quod et eodem nomine, et eademdefi- B animanlibus, quemadmodiimet fisibile", id.esl, pfo-
nilione conveniat. At vero species iion modo univoce priurii de Horlensib dicilur et Ciccrbne",et de sirigu^
non prsedicantur de generibus suis, sed nec oninino lis individuis quse sub eadem specie conlinenluri-ad
'
praedicantur. Nulla enim resminor d"e majore poierit quam speciem propfium, est, id fisibile poterif jstlB-
praedicari. Atque ideo, quohiam speeies minores sunt dicari. Adhuc commune est ipsis uriivOeeprsedicari.
suis genefibus, de generibus suis neque univoce, rieque Namquesicui genus de suis speciibus (ut dictum est) -
aliqub modo poferunt appellari. „ univoce praedicatur, ita et pfopfium de ea specrcf
Ampliusomniagcnefa abunddni complexionesub se cujus est pfbiirium' iinivoce pfaadicatur. Naih qui'*
posilarum specieruni, ipsai speciesabundant geriermh 7 homb esi, etrisibile esi. Pofro auterii si quis dicat
suorum propriis diffefenliis. bomiiiem esse ahimal rafiirnale et moflale, et dixeril
. Quod dicit periride est ac si diceret; Onirie quod risibile esse animal raliqriale el mortale, hon erfabit.-
genus est, plures sub se speeies cdnlinei;' oriarievefb ^Equaliler igiiur el gehus de speciebus suis, et pro^'
quod speciessub, se piures liabet, differentias habet. pria de ea specie, ciijiH-suiit,-propria univoceprse^
Genusenlm", idestahimal, iri hoc homine, id est dicarit. . .
' - '
el
specie, supefabuhdal supefest, puod homo solurii DEPROPRliS GENERIS ET PRpPRH.
hdriio est. Ariiniai verb nou solum homo, sed etiam^ . Diffeffautem utrumque, quod gerius prirnuhTest,
bos vel avis, vel alia hujusmodi. Species vero iri eo' secundum proprium. Geiiusenirb si ab speeie primum
superant genera stta, quod eas differeniias^quasspe- est,"proprium autem uiii tantum' specieiadbseret, et
ciesin aciti habeni, easgeneranon habent.Nam,sieut eideih sequaJeest, noh est dubiuni quiif geiitfs quod
superius dictum est, genera differeniias illas qtias. specie majus est, proprio etiairi speciei ffiajus sit.- _
habent sub se species positse, poteslale coniinent,- Nam ut sit risibile, ahiriiai pfiiis est.- Namqtie utali- •
non eliam re. Atque ideo species quse est homo, vel qua species infofnietur, pTOpriisei diffefeniiis prirrio '
alia species,"sicul est equus a genere suo animsili, in cfit genus;ubi illa coriveniant, sicul frequeritius"in-
Iioc.abuifdant et supersunt, quod aiiimal ipsum per culeatuiri est. Accedit efiani quod geriiis de pluribus.
se neqne ralionale neque irralionale est.' At vero speciebus pfsedicalur. Namque genus,- idest animal
liomo vel equus hnc rationalej illud est ralionis ex- de pluribus, alvero prbpfiuni.id esi, risihilb de sola'"
pers. lilud etiam qubd species riiin.quammagis genus lanfiim hominis speeie' pr_edicatiif. tlifdefit ul sefti-
fiet, rursus et genus nuhquam magis species fit, et per' pfopria de speciebtis shis Cbnversim praedicart
ut sciremus hic non de subalternis speciebus, sed de pbssint, species auteiri de genefe nunquam. Nequa
illis magis speciebus specialissimisque tracfari. Quid gnirii qiiod ariimal est, horhd fest,-heque oriine qubd
ait? Quod ea quse sunt genera, magis species fieri D ahimal est, fisibile esl.Polest eniih esse et.equus et
nunquam possunt, neque magis species aliquando hinnibile. id qubd animal nominatur. Porrb aulem
fieri magis gerius. Nam species nunquam genus est,- omrie quod est hrimb, id risibile est,-et bmne qubd
Quidquid enim fueritspecies geifus non erit, neque ' est risibile , id homo est. Possurit enim-pfopria et
quidquid fuerit genus species erit.- Quare. constat in species sibiipsa converti, el conversim ad se invicehi
his eum tractaiibus de speciebus solis, non etiapj de - prsedicari. Praeterea omni speciei quidquid fuerit pro-
subalternis disserere.- Subalterna enim possunt esse pfium, et omni el soli est. Namque fisibile etomni- •
etiam genera, magis species vero (ul ipse ait) nun- bus hominibus est, el soli hominis speciei evenit. Al'
quamgenera esse possunt, sed postquamjle generum vfiro animal quod genus est, et si uni speciei iriest_.
specierumquecommunitatibusdifferenliisquetractafus nOntamen soli; Namque ariimal omni horiiini Inest,-
habitus est, ad genera propriaque transgressus esl. nbn soli tamen homini, quia iriest etiam pecudi et
- ; DECOMMUNIBDS GENERIS ET PROPRII. car-terisariimantibus. Opdrtei auterh hic illa propria-
.Geheris et proprii communehoc est, adhmrerespe- iritelligere, quae magis propria suht, id est quse in*'
" - ' -
ciebuset eas amplecldri. , legfepropria nominantur, qule surit hujusmodi ut et
63 , AN. MANL.SEY. BOETII - 64'
uni speciei et omnibus insinl. Dilferunt ergo in hoc A ante • species sunt, accidentia vero non modo post
quoque genera et propria, quod propria et uni speciei ispecies, sed etiam post individua sunt. Ipsis enim
adsunt, et omnibus individuis qu:e in ea specie sunl: |
principaliter accidunt, ut diclum est. Esl eiiam dif-
genera vero omnibus quidem individuisquaein eadem iferentia, quae jam superius dicta est: nam genus in
speciesuntetsub eodemgenere, non tamen uni soli spe- eo < quodquid sit prsedicatur, accidensvero in eo quod
ciei, cum genttssemper de pluribus pracdicatur.Unde (quale sit, aufquomodo se habeat : nam si quid sit
1
fit, ut sublaia propria non auferant gentts, sublalis vero Sbcrates interroges, liomo atque animal responde-
generibus, ipsaquoquepropriaauferanlur. Namsisus- tur ' : si vero qualis sit, fortasse calvus, aul simus,
tuleris proprium, id estrisibile, remahet hinnibile, (quseaccidentia sunt inseparabilia. Sin vero quomodo
remanet nalatile. Si vero genus sustuleris, simul quo- se ! habeat, aut jacet respondetur, aut sedet, aut quid
' •'
que species sustulisli. Si species sustuleris, propria aliud facere contigerif. Ergo quoniam generis a specio
etiam quse insuutspeciebus simul inleribunt. Itaque, el < differentia et proprio et accidenti divisa .ubstantia
sublatis generibus, propria sustuleris, sublatis vero 'est, nunc posteriora persequitur. Sunt autem diffe-
- 'renliae
propriis, JSimul genera non auferentur. viginti : nam ctim quinque res sint, et una-
- DECOMMUNICJS GENERIS JETACCIDENTIS. 'qu;eque ipsarum ab aliis qualuor distet, et item
Peraclis igliur generuru propriorumque differenliis B 'qualuor differentias habeat, quinquies quaiernis, vi-
ad generum acuidentiumque communiiaies vel pro- ginti I differentiaeeffieiuntur ; nam si genus difiert ab
prietates transitum fecit, et unam eorum prsedicat' £specie, proprio, differentia et accidenti, qualuor dif-
cornmunitalem,'quseest quod de pluribus praedicatur. ferentisei fiunl. Sin vero species differt a genere»
Namque sicut genus de pluribus speciebus praedicatur, proprio, 1 differentia, accidenti, item ali_equatuor quai
jta etiam separabile accidens vel inseparabile de plu- juncfaej cum superioribus octo fiunt. Et si differentia
ribus speeiebus appellatur. Dicitur enim et de corvo - < distat ab specie, proprio, genere et accidenti, aliaq
et de ./Elhiopenigrum, et de equo et homine moveri, < quatuor supercrescunt. Qusejunctae cum oclo priori-
quod illud est inseparabile accidens, illud vero sepa- bus 1 duodecim laciunt. At vero si proprium differf
rabile; et quoniam longius a se distant, idcircounam a£ genere, specie, differentiaet accidenli, aliis quatuor.
- eofum solam communionem dixit, et alias si quse ditferentiis < super duodecim positis, omnes sedecim .
forte essent quserere supersedit. c
differentise fiunt. Qtiodsi accidenlis quoque differen-
QUID1NTER GENUS ET ACCIDENS. ' ad qualuor reliqua duxeris, quatuor super sedecim
tias
(
Differt autem genus ab aceidenti, quod genus ante crescenlibus, viginli omnes differentise perficiunlur.
speciesest, accideniia vero speciebus posteriora sunt. „ Quse i ita viginli sunt ut ad sufficienleihdoqtrinse cu-
Semper genera super species, et liisprsejacereet esse Jmulum decem tantum differentisenumerenlur. Nam
majora superius demonslratum est. Nanique prius cquod dictum est genus differre a differentia, speeie,
est animal ab homine, atque ideo consumptum ani-
mal species quoque consumit, consumptae vero spe-
cies non-inferimiint genera. A,t vero accidens postea
necesse est ut sit, quam sint ipsaespecies. Erit enim
prius aliquid cui possit accidere. Omneenim accidens.
propler illud cui accidit esse non potest. Atque ideo
prius erit aliqua res cui accidat, quam sit ipsum
accidens. Necesse est igitur ut omne accidens post
species invenialur, et magis post individua, quibus
principaliter possit accidere. Huc accedit quod gene-
ris participanlia «qualiter parlicipant, sicut omne
genus speciebus suis sequalilergenus esl, ut ssepius
dictum est, et species omnes aequaliter suo generi r.
pariicipant. Namque equus el homo sequaliter ani,- proprio p et accidenli, quatuor fuere differeniiac.Si
malia sunt, neque equns homine plus, neque bomo aulem a differenliam dicamus differre a specie, pro-
plus equo. At vero aeeidentia non sequaliter partici- prio p etaccidenli, supervacuum esi diffefenlisecum
pant.Nam cum separabile accidens sit moveri, pos- genere g differentiam commemorare, cuin jam prius
sunt alia. inter se species eodem accidenti panici- ccommemoraverimus, quando generis ad differentiam,
pantes tardius vel citius moveri, et de inseparabili differenlias
<_ dixiinus: iisdem enim (ut opinor) differt
accidenti eodem modo. Est enim ut aliquis' nigriori- differentia
d a genere, quibtis differebat-genus a diffe-
bus oculis sit, et alitis quamvis nigris, tamen ita purr reniia.
r Iiaque relinq_ttendaest hsecdifferenfia, qua
pureis, atque ideo et inteniioneniet remissionemreci- disfat d differemia a genere, quoniam superius jam
pitaccidens. Nam el candidus quod dicilur, et magis dicta d esi, cum diceretur quo genus distarel a diffe-
el minus dicitur, et alia hujusmodi. Quare disiant r< renlia. Remanent igilur tres differentiae.,quibtrsipsa
haecduo, quod genere, quse participanf, «equaliter differentiad ari specie, proprio e.t ac.cidenii distal, et
parlicipant, accidenti forlasse non sequaliler. Huc esl e: superioris generis ad alia, 4 diffe.renliaefuerint,
accedit quod genera non modo ante individua, sed nunc n vero differenliaead alia, tres dislantisevidean-.
B5 . . IN PORPHYRIUMDIALOGUS II. 60
lur, 7 hse dislanlisefiunt. At vero species quq a ge- A ex < Iiis species iiiformetur. Namque rationalis diffe-
nere distel jam lunc dictum est, crim rjicebatur quo rentia' ei mortalis differeiiliajunciavunius hominis
genus dislet a specie. Quid autem differeniia ilisere- sspeciem reddiderunt. Junclae vero species nunquam
paret, tunc. demonstralum est, cum diceremus in aliquam '• ex se speciem constiluent. Si enim jungas
quo differenlia a specie discernereiuf. Remanent liominem i bovi,. nulla ex his specles. informabitur.
igilur duae speciei,id est, cum proprio et accfdenti Sed ! forlasse dicat aliquis : Asini alque equi conjun-
. differentiae,qiisejunclse cum superioribus 7, 9 diffe- < ciione niulus nascitur; sed non ita est. Namque in_-
'
rentias efficiunt. Restal igitur una proprii et acci- dividui conjunctione nalum esl aliquid individuum. •
denlis differentia, quse dicattir : nam quid a genere Si '< autem sic simpliciter speciem ipsam asinl alque'
distet dictum est, cum quid genus distaret a proprio 'equi conjungas, nulla ex his unquam species con-_,
dicerelur. Porro quid a specie distaret dudum dice- stiluilur.
i Neque enim si se possunt individua
Jjatur, cum quid species a propriq differrefenumera- 'com'miscere, idcirco' ctiam species individuoruni in
latur. Porro autem quid a differentia, etiam id di- alteruiram subslantiam franseunt-: atqueideo constat
ctum est, cum aproprio differentia separarelur. Sed junclas; species unam speeiem non posse componere,
iiune quemadmodumdifferentia a specie, proprio ac- quod differeniise junctae unius speciei constitutivse
cidentiqiiediseernitur, videamus. B sint.
f His itaque transactis ad differentiae el propria
DE COMMUNIBUS " I
communia veniamus. . - . -
DIFFERENTI-E ET SPECIEI.
l Esl communio differcnliseet_speciei quod sequali- - DE COMMUNIRUS DIFFERENTI/E ET PROPRH.
ler speciessub.se individuis se permilli., etsequaliter
individua specie ipsa pariicipant : namque omnes Differenlia et proprium commune habent quod
iomines sequaliter homines sunt, el hominis pafti- quibus differentia esl et a quibus ipsa differenlia
cipationesequeparlicipanl : eodem modo eliam diffe- participatur, aequaliter parlicipatur : nam rationalis-
differeniia cum inest hominibus, et omnes borhines
rentia, uamque omnes homines sequaliter rationales^
sum, etrationabililale quaeest differentia, omnes qui rationabili differentia participant, non est dubium
ratione participanl sequepariicipani. Esl etiam alia quin omnes bomines sequaliter sint rationales, atque
eommunilas, quqd quemadmoduin species nunqiuam ffiqualiter rationabililate panieipent. At verb pro-
deserit ea_quorum species esf, et quibus superesl, prium quod risibile est, aequaliler omnibus homini-
sic et differeniia nunquam ea deserit quse distare ab. rius esl : omnes enim homines sequaliter risibiles
aliis facit: namque Socrafes, cum sub speeie horsei- sunt. Esl eliam haec eorum communitas , quod
• nis esi, nuriquam ab hominis specie deseriiur. Sen.- sicut polestale risibile dicjtur, etiamsi non rideat,
per enim Socrates homo est. At vero differenlia Sa- G; itu etiam potestate bipes dicitur, eliamsi quis uno
cralem, cum Socraies ralionalis est, nunquam dese- pede, minuaiiir.: non enim quod est dicitur, sed'
rit. Semper enim Socrafes raiionale animal est. quod esse possit : nam quoniam ille ridere potest,
.DEPHOPRIIS DIFFERENTIiE ET SPECIEI. risibilis nominatur ; quod ille duos pedes habere
ab
., Differunt_autem - inter se species et tliffereniia, possit, bipes.Alque ideq niinqdam illis in quibus
sederint, proprium differenliaque' discedunt. Sem-
-quoddifferentia semper in eo quod quale sit praedi- enim homo risibilis. est, eliamsi non rideat.
calur. Nam dicilur Socrates.quale animal sil, ut ra-' --per.
tionale respondealuf; species v.eroin eo quod quid Semper bipes, etiamsi uno pede minuatur. In his
enim differentiis' et propriis (ut dicium est) quod
sit prsedicatur. Nam dicitur quid sit Socrales, ul
homo re. pondeatur. Namque hbminis qualitas rafso- poteslate esse possit, non quod vere _sit conside-
rafur.
nale esl, sed non simpliciter. Illa enim qualitas pro
differentia accipilmyqua. veniens in genere speciem _ DEPROPRIIS EORUMDEM.
eonstituit, et de qualitate subsiantiali facta est sub- Differunt autem inter se, quod differenlia de plu-
slanlialis et specifica differeniia. Isla igitur talis ribtis speciebus praedicalur, proprium vero de una._
qualitas differenlia nominatur, et ea in eo quod quale • Namque differentia quse est morlalis pradicatur de
silad hominem praedicalur,-hoc etiam ih eorum esl homine, de bove, de equb, el'caeteris animanlibus;
differentiis. Namque differentia freqoenter in pluri- et rationale praedicatur, el de Deo, el de homine. ,
bus speciebus consideratur. Differenlia enim qua- At vero risibile de sola tanium specie hominis prae-
dfupes in bovis, et in equi, et in canis.specie est: dicaiur. Unde evenit ui omnis differenlia, quoniam
et. differenlia raiionalis hominis et angeli, species plurimarum continens estspecierum,a suis spcciebus
vero nunquam aliis nisi solis sub se positis individms major sit, atque ideo ipsa de speciebus prsedicari
prseest. Nunquam enim alia. res homo est nisi quod polest. Porro autem de ipsa species praed cari.non "
est individuum.ut est Socrates, et Plato, et CicefO._ polest : neque enim conversim dici potest. Nam
Unde fit iit sublata differentia, species quoque tolla- quoniam homo dicitur ralionalis, non contra dicilur,
tur. Nam si susluleris rationale, homihem suslule- quod ralionple est id quod homo est. Polest enim
ris. Sin verq sustuleris speeiem, differentia"manet. esse etiam non hbmo, sed Deus. At vero pfoprium,
Nam si susluleris hominem, rationalis ange^i diffe- quoniam aequalilpr et ad unam speciem semper
renlia mauebit. Est vero etiam hsecdifferentia, quod aptatur, acqua vice atque appeliatione converlifur:
differentiacum alia.differentiajungi pbtesrj ut aliqua dicilur enim., quld est h.omo? risibile. Quibus per-
07 AN. MANL. SEY. BOETil 68
tractalis ad' dif&renliam et accidens. iransgressa A priique coiumunibus. Et est una fi.iruni commnnio,
est. quod de se ipsa invicem prsedicanttir. Nam qiioniam
disputalio
bE COMMUNIBDS DIFFERENTI-E ET ACCIDENTIS. _eqpa sibi sunl, neque specieshominis alii proprio
Differentia et accidens Gommuhe liabent de pluri- conyenit, nisi risibili. neque.risibilealiiconvenii sper
IJUSprsedicari. .Namque differentia dicitur et de ho. ciei, nisi honiini, "atque ideodicitur, quid est homo?'
Hiine et de Deo, cum utrique r.alionales sunt. Et ac- risibile. Quid est risibile? homo, Commune est efiam
cidens .dicitur et de homine el de equo, ut liomo illud quod ouine prqprium aequaliter ad sub se po-
. jElliiops niger, el equus niger. Est eliam alia eonir sita pra_dicalur. Namque omnes Jiomiries aequaliler-"
iminio .quod inseparabile aecidens .cuicunqne speciej risibiles sunt, et species ajqualiter-ad sub se posita
fuerit, inseparabililer ei omnibus inest ut .differentia; pra'dicalur. Namque omnes homines individui aeoua-
Namq.i.e inseparabiliter accidens quod psl nigrurn. liler uno nomine homines nuncupaniur.
corvo inseparabiliter accidif, ,el pmnibus eofvis.. DE PROPRHS EORUMDEM.
Podenimbdo etiam differentia. Nam quoniam aecidit. . Differunt a se, quoniam species potest eiiam genus
liomini ,u,tbipes sit, sempe.r et omiiibus homiiiibus es.t alteri esse, propriuni esse non potest. Sed hicillam
csse. bipejlibus. . speciem intelligamus quse subalterna est, non illam
,DEPI-OPRI.ISEORUMDEM. . f_ quK magis species est, et genus esse nunquarn po-
Differunt aulem inler se, quod omnis differentia lest. Atque ideo nos illam modo solam, quae subal-
species continet, non contra ipsa a speciebus conti- terna species est intelligamus, qriae scjlicet polefit
nefur. Nam si differentia plures sub se species ha- esse et genus. Namque tuorlale cnm raiionalis gerie-'
bet, ut dicinm est, major eril sub se posilis specie- ris sit species, hottiinis genus est. At vero risibile de
bus. Si roajor eril, nunquam eam quaelibet specics nulla unquam alia speeie poterit praedicari,- neqtie
conlinet. Majorenim a minori nunquampotefit cori- alii esse proprium, sicut esl hominis. llia enimsem-
tineri. Nam quod est rationale, continet homiiiem per (ut diclum est) propria sunt, quoe nuili alii nisi
el Deum."Homo vero ralionale non continet. Acci- ad unam speciera semper aptantur. Deinde species
depiia vero aliquoiics eontinenl, aliquoties"coiifmen- praecedit, et bic proprium sequilur. Quod dicit tale
tur.. Namque continent, quoniam frequenier rinum e_f: Omnis speeies ut habeal proprjum, primo eans
accidens duas sub se species habei, ut nigfnmhabet esse et eonstare necesse esl. Oporlet enim prius esse
/Ethiopem ct corvum. Continenlur vero quoniam hominem ut sit risibilis, non prius esse risibile ut.sit
snepe una subsianiia habet duo vel tria vel quamlibet iicmo. Nam quqriiam proprium diciiur, per se pro-
plurima accidentia. Si quis cnim sit glaucus, vel prium non constat, nisi alicujus species sit. Alque
crispus, vel candidus, vel procerus, haecomnia acei- G ideo prius esse necesse est illud cujus est proprium
denlia unus cui accesserunt complectitur et confinet. quam sit proprium. Huc accedit quod species semper
Atque ideo species iila quae illud individuum conli- in opere intelligiiur cujuscunque subjecti. Species
net quod individuum plura in seaccidentiasiiscepit, enim semper in acln est, non solum propria pote-
apcidenlis jllius complexiva est. slaie. Uomo enim revera et opere et actu bomo est,
. Dehific differenlia fiunquam intendilur neque rela- id esj n.unquamppterit esse non homo.-AtJ.ero risi-
Pfltw. bile quod est proprium, potestale tantum dxilur,
,.,,Quqd jcEieii-hocesrrationale in unaquaque specie, etiamsi aciu non sjt. Polest .enim quilibel ille no»
neqtie plus neque minus esl. Nullus enim homo alio rijlere, tamcn quia ridere potest, risibile nominalur.
Uomin.e,ad, substantiam plus rationalis est neque Distani igilur in lioc quod spmper species in actu est
minus. Al vero aceidens et intendiiur et remitiitur. et in opere,'prqprium verq aliquoties {.oiesi.ate;dc?
Dicitur enim quicunqup prqcpripr, dicitur qtiicunque inde quor.um definiliones diversee suiit, necessarip
Velocior,~diciturquieunque crispiqr, quaeomnia acci- efiam ipsa quoque diversa sunt. Omnis definitio
dentia esse hon dubium est. subsiantiam definit. Ergo si quaeejusdem substantioe
• Prmterea hnmistm semper sunl cpntrarim differeii-
fuerinl, eadem' eliam defmitione monstrantur. Si
tim.. c D quse ejusdem definitionis Juerint, eadem subslantia
Immistae ait, id est, immiscibiles quaemisceri non pra_dicantur. At vero si quse definilionibus differant,
p ssunt. Neque enim rationaie cum irrationali misceri differnnt eliamsubstantiis. Qusesubstantiis differunt,
poiest, neque in una specie cohyenire. At vero con- lqnge a seipsis alia sunt. Nune igilur quoniam deli-
traria accidentia manifestum est in una specie posse nitionps proprti et spcciei differunt, speeies ipsa
congruere. Namque riigrum el album polest in una quoque et proprium a se d fferunt. Est autem specei
non modo specie, sed individuo congruere. Poiest deliniiio sub genere esse, ef ad phiriina numerp
enim quicunque homo, cumipse-sitcandidus, nigros differentja in eq quod quid sit prsedicari. At vero
lamen eapillos habere. Ergo quemkdmodum speeies proprii uni tanfupi iuesse speciei, et sub -ipsa de
differat a generevefdifferentia diclum cst, cuui de ompibus individuis pra.dic.ari, Sed quoniam defini-'
generis ad speciem, et differentiae ad speciem di'_ liopibus differunl, ipsa.quoque-species a proprio dis
stanlia dicefemus. stabil. -
DE CQMMUNIBPS SPECIEIET PROPRH. DE C0MMUN1BUS SPECIEI ET ACCIDENTIS. .
Nuncdicemus id quo.dreliquum esl de speciei pro- Post haec ad conimunitates speciei et accideniis
69. IN PORPHYRIUMDIOLOGOSII. 70
disputationem translnlit. et dicit eorum"raras alias A videatur
v isla communio. Est enim ita delinitum. Ac-
«se communitates, nisi has solas quod Ue pluribus cidens c est quod infertur et aufertur sine ejus 111quo
prsedicantur. Longe_eniiii a se distare vjdentur, in est e inieritu. Quod nunc dici yidetur sine liis constare
substantia sui et ih polestate paiiendi atque faciendi non n posse, 'cum superius sine eorum interilu posse
id quod alicui accidit, el id cui.accidit. Namque illud -dicer.elur
_d anferri. Sed lioc ,modo dicilur, non quod
cui accidit, quasi quoddam fiindameniuin est acci- si.auferaturhoc
s accidens inseparabile, iniereat illud
dentis. Illud vero quqd accidil, pricter id cui accidit, cuic accidjt, sed qupniaiu separari non potest, idcirco
•essein sui substantia nqn pqiesl. - sine
s his oonstaie non possit. Est eliam inseparabilis
DEPROPRIIS EORUM. ' 3
accidentis ef proprii alia'communio, quod sicut
Propria vero singulorum sunt haec, quod species in et € omni,el semper -inesl proprium cui inest, id est
I
eo quod quid sit praedicatur,accidensycrp in eo qupd 'honiinj.
" (semper enim et omnis homo risibilis est),
quale sit el quo.dammodose babens. Nam s"iquis sic s etiam quodlibet accidens inseparabile, et omni
dicat, quid Socrales est, bomo dicilur. Si quis dicat et c semper esf accidensinseparabile. Namque et om-
jqualis sii, calyus yeljsimus appellaiur. Siquis verp nis i corvus, ietsediper niger est.' Soia autem cum se- '
quomqdose habens, sedens aut jacens appellabittir. paabilibus
j accjderilibus illa" communio est, quod
Itern in lioc differunt qpqd upaquaeqne substantia JJ.c i.quemadmodumde mullis individuis^proprium prae-
unam speciem liapfit. Namque honiinis subslanjia dicalur, f ita eliam accidens de multis individuis po- .
rinams.olamhqminis speiipm habet. Subslantia y.ero_. lest I praedieari. Plurcs eriim purrunt, plures etiam
teque unam solius pqui speciem hahet, At yero una '• a.mbulant, qusescilicet accidentia s.eparabiliasujit,"
substantia plura frequepler "acpidenlia; eonliiiebil. - lquemadmqdum plures possunt essjefisibiles. .
Narri et jn cpdem-equp qusedam pars Jrequenler DEPROPRIJS EORUM.
nigra qusedam, aljia est. Et est in eo prpcerilas, est - Differniitautem isia,.quod proprium -semperuni
allitudo, est aquilinum eaprjj, et alia hp_j,u_mqdi. „ specjei
£ inest, acci.densvero pluribus. Nam accidens
Habeteliam non sohim inseparabile aecidens eadem pluribusispcciebus
I et animalis et inanimatis evenit,
Bubstantia,sed .elian. separabilp. Nani fqrtasse qui- . ut«st
. qbenq nigruni, coryo nigrum, homini ^Ethiopi
dam velox est, et idem etiam porppre validus est, ,inigrpni. Risibile verp nulli, ,nisi soli homini. Atque
idem etiam sagiitat .r, et cselera. Huc accedij, quod ideo i c.inyersim prbprium praedicaiur, quia unius
Bpeciesprseiioscuniur, id est prseintelligui|tur, hoc £speeiei continens est, et illi speciei soli sequalis est.
esl ante esse cognoscuniur qrianj accideniia. Et iAt VITOaccidens conversini prsedicari non polest,
prius erit aliqua res ubi aceidai, quam illa quscaccir -p_uia
< plures sub se species habet. Nonenim potest di-
tlit, clqiipniam species est subjectum accidpptis ubi C>cere
j id esse nigrum quod ebenuni, cum dicas hoc '
accidens accidat, ideqque anle species iptel.igitur esse « ebenum quod nigrum, Potesl enim esse nlgrbm
"csse quam accidens. Acpidentia yerp posfea nafa . et i non psse ebenum. Deinde -iimne propriuin aequa-
Bunt, id est a foris yenientia gj.exlranea, a qua|i!:et .1liler se his rebus quaespb se fuerint dat et' ab his
illa substantia, eiiamsi inseparabiliasunt. fisecquoque jpqnaliier
. participalur. Sobrates enim et Cicero et -
est eorura separalio,quod semper omnia quse partipi- Yergilius p3qiialiteret rjsibili participanl, etaequali-
pant specie,aequaliterparticipant. __Equaliterejiim et _ iter risibijes sunt. At' yero aecidens non semper
Socrates el Cicerqet Plalo sunt homines. At vero illa ;seqiialiter est accideps. Pptest enirn-qnicunque e.ssa
quasparticipant accidenii, eliamsi iiiseparabiie acci- procerior, et alius esse velocior. Quod s.cilicet illtid
dens sit, ianien non aequaliter partipipant. Nam separabile est accJde/Ts, illud inseparabile. Et-.fof-
quamvis inseparabilp sil aceideps -Ethiopibus nigris- J,asse alise eqrum quaejianiprpprietaies etcofiimu-
esse, t;imen esi aliquis inter ipsqs nigrior, nec omnes niones esse videantur. Sed nu.ne, quantum inlrodu.
illa nigredine aequaliterpariicipant. ctioni sat esi, isla sufficjant.S.edjani Jibj, Fabj, oronia
m CpS.MUNIRUS PROPRII ET APCIPENTJS. quaecupque ad 'Jntroductionem Porphyrii pertinent,
Relinquilui^"igilur de .cqrnmunibiisproprii accir - plenius uberiusque tractatp sunt. Post vero si ,qui-
dentisque tractare. Nam'propriuqi quid distaret vel V? dem unquatn me egueris, s.lu.diispraesertimtuisquao.
'; aspecie, vel a genere, vel a diffei.eniia,superjiis de- . nulla tinquam hqnestate jearfierunt, libens animq
" monslraluni "est. Propriuni anlem e,t inseparabile .. Jiorta.qrquead easdein cupiditafes -par.ebo.Jiic Ea>
accidens commune habent, quqd sitie his'nunquam bins : Tu, inquit, paterno hsepmihi animo'polliceris;
cohsistunt ea quaeeqrum parljcipant, etip quibus . yerun. ,egoppnqpanj defipiamab liis studiis, te~prae.
ipsa considcrantur. Nam rieque Jiqmoamiitit risibile serliip docenfe, a quo.lotamforlasselogicseAristntelis,
"esse, nee-Ethiops aut corvus, nigruni. Alque ideo . sjyitasuppeiiljCapi.amdisciplinam. EjpgO:fa,piam,in-
' siue his
ipsis,-id esi propriis et accideniibus, quse quam, libeplissiii.ei Sed qupniamjammatulinus(utaif
• eortim nbn possunt,- ne forte Pptronius) spl teclis 'ar-ris.j.,-siirgaini.s,
' coutfa parlicipant, consiare el sjquid esf
superiorem definilionem accidentis vepire , illud, diligentiore ppstea cqnsjderaliqne Jtraclabitur,
•- "
71 AN. M-ANL.SEV. ROETI'1 72

AN._ 'MANL. SEV* BOETII

•-COMMENTARIA
IJN PORPHYRIUM A SE TRANSLATUM;

LIBER PMMUS.

Secundus hic arrepta. expositionis labor nostfse A_ arisentium


a intelligentia, vel in ignolarnm inquisi«
seriem translalionis expediet, in qua. quidem vereor tione ti versatur. Hsec tanlum hiimano generiprsestc.
ne subierim fidi interpretis eulpam, ciim verbum eest, quse- non solum sensns' imagines perfectas et
verbo expressuin comparatumque reddiderim. Cujus non n incondiias capit, sed etiam pleno acluintelli-,
inco_pli ratio est, quod in bis scriptis in quibus re- gentise'
g quod imaginatio suggessit, explicat atque
rum cpgnitioquaeritur, non luculentae orationis-lepos, conffrmat.
c Ilaque, ut dietum est, huic divinaenaturaa
sed incorrupla verifas exprimenda est. Quocirca mul- non n ea tantum in cognitione sufficiunt quse subjecta
turn profecisse videbor, si philosophiae libris Latina sensibus
s compreiieiidit, verum etiam et inserisibilibus
oratione composilis-per integerrimse translationis sin- ii imaginatione concepta, et absentibus rebus nomina
ceritalem, niliil in Graecorumlitleris amplius deside- ii indere potest, et quod intelligenlias ratione compre-
retur. _Etquoniam humanis animis excellentissimum 1: hendit, vocabulorrim quoque positionibus aperit. "II-
bonum philosophisecomparatum esf, ut viss ex fllo • lud 1 quoque ei naturae proprium est, ut per ea quaa
quodam procedat ratio, e.x animse ipsius efficientiis sibi s nota sunt jgnota vestiget, et non solum unum^
ordiendum est.Triplex omninoanimaevis iu vegetandis cquodque an sit, sed quid sitetiam et quale sit, nec-
corporibus deprehenditur. Quarum una quidem vitam non i cur sit optet agnoscere. Quam triplicis animae
corporis. subniinistrat, ut nascendo crescat, alendo- vim > sola hominum (ut- dictum est) natura sorfita
que subsistat. Alia vero sentiendi judicium praebet. B$est. . Cujus animaevis intelligentise motibus uon caret,.
Tertia vi mentis et ratione subnixa est. Quarum qui- < quia in his quatuor proprise vim rationis exercet. Aul
, dcm primse id officium est ,|ut creandis, nut-riendis, enim « aliquid an sit inquirit, aut si esse consiiierit,
alendisque corporibus prsesto sit, nullum vero ratio- (quid sit id dubitat. Quod si etiam ulriusque scien-
nis praestet sensusve judicium. Haecautem est her- tiam l ratione possidet, quaie sit unumquodque ve-
barum atque arborum, et quidquid terrae radicitus ;stigat, atque in eo caetefaaccidentium momenta per-
affixum feneluf. Secunda vero composita atque con- iquirit, quibus cognitis, curita_sit quseritur, etraliona
juncia est, et primam sibi sumens et in partem con- nihilominus
i vestigat. Cum igilur actio sit humant
slituens, varium ac muliiforme judicium capit, de :smimi, ut semper aul in prsesentium rernm compre-
, quibus capere potest. Omne enim animal qfiod sensu Jhensione,- adt in absentium intelligentia, aut in igno-
'
viget, idem et nascitur et nutrilur et alitur. Sensus tarum inquisifione atque invenlione verseiur, duo
verb diversi sunt et usque ad quinarium riumerum -isunt in quibus omnem operam vis animsefatiocinan-
tendunt. Itaque quidquid tanlum alitur, non etiam lis impendit. Unum quidem, ut rerum naturas inqui-
, senlit, quidquidvero sentire polest, ei prima quoque siiionis certa ratione eognoscat^alierum vero,,pt ad
vis animae, nascendi scilicet atque nutriendi proba- scientiam prius veniat quod post gravitas moralis
iur esse subjecta. Quibus vero sensus adest, non G C exefceat, quibus inquirepdis permulla esse necesse
tanlum eas rerum capiunt fofmas, quibus serisibili ,esl, quse vestigantem animum a recli ilineris non
• m.nimum
corpore feriuntur prsesente, sed absenle quoque, progressione deducant, ut In multis evenit
sensibilibusque sepositis anle cognitarum sensu for- ' Epicuro, quiatomis mundum constare putat_ et ho-
; maruin imagines tenent, niemoriamque conficiunt, et ' lieslum corporis voluptate metitur. Hoecautem id-
prout quodque animal valef. longius breviusque cu- • circohuic atque aliis accidisse manifestum est, quo-
stodit. Sed eas imaginatipnes confusas alque inevi- niam per imperitiam dispulandi qnidquid rafiocina-
dentes sicsumunt, ut nihil ex earum conjunclione ac lione comprehenderanl haec in res quoque ipsas
composilione efflcere possint. Atque idcirco memi- evcnire arbitfabantur. Hic vero niagnus est error :
nisse quidem pbssunt, nec aegne omnia. Amissavero heque enim sese res ut in mimeris, iia etiam in raiio-
, oblivione, memoria recolligere ac fevocare non cinalionibus 'Iiabeti In numeris enim quidquid iri
possunt. Futuri vero his nulla eqgnilio est. Sed animae digilis recte computantis evenit, idsine dubio in res
vis terliaquae.secum priores alendi acsenliendi vires quoque ipsas necesse est evenire: ut si ex calculo
trahit, hisque velut famulis atque obedientibus ulitur, centum esse contigerit, cenlum quoque res illi nu-
eadem lota in ralione conslituta est, eaque vel in mero subjeetas esse necesse >es.t x hoe vero non
rerum praesenlium flrmissima conlemplaiione, vel in asque in disputalione seryat; necjue enim quidquid
73 IN PORPHT.RIUMCOMMENTARIORUM LIB. I. 74
sermonum decursus invenerit, id natura quoque A partes sunt, quia de his piiilosopluaesola pertractat,
fixum tenetur. Quare necesse erateos falli, qui abje- propter eamdem causam eril logica philosophisepars,
"
cta scientia disputandi de rerum natura periquirerent. quoniam philosopliioe soli haec dispufandi materia
Nisi eriim prius ad scientiam venerit, quae ratiocina- suhjecta est. Ita vero inquiunt: Ctmi in his iribus
tio veram feneat dispulandi semilam, quae verisimi- philosophia versetur : cumque aclivam et.speculati-
leni? etnisi agnoverit quae fida possit esse, quaeve vam considerationem subjecta discernanl, quod illa
suspecta, rerum incorrupia veritas ex ratiqcinatione de rernm naturis, hoec de moribus quaerit.dubium
non potesl inveniri. Cum igitur veteres ssepe multis non est quin logica disciplina a naiurali atque morali
lapsi erroribus, falsa quacdam et sibi conlraria in susemateriae proprietale disiincfa sit. Elenim logicse
dispufafionecolligerent, atque id fleri impossibile tracialus est de proposiiionibus atque syllogismis
viderefur, ut de eadem re contraria conclusione fa- et caeieris hujusmodi, quod neque ea quae non de
cta, utraque essent vera quae sibi dissentiens raiio- oratione, sed de rebus speculaiur, neque aciiva
cinatio conclusissct, /uive ratiocinationi credi opor- pars, qusede moribus invigilat, seque proestarepotest.
tefet esset ambiguum, visum est prius dispulaiionis Quod si in his tribus, id est, speculativa. acliva atqtie
ipsius veramque integram considerare naturam, qua rationali philosophia consislit, quse proprio triplici-
cognita tum illud quoque quod per disputatioriemin- " que a se fine disjuncla sunt, cumque speculativa ct
veniretur, an verum comprehensum esset, posset in- activa philosnphhfipartes esse videnlur, non dubium
felligi. Hinc profecta est igitur logicse peritia disei- est quin rationalis quoque pliilosophise pars esso
plinaequsedisputandi modos aique ipsas. raliocina- convincatur. Qui vero non parlem, sed philosophioa
liones et internoscendi vias parat, ut quae ratiocina- instrumentum putant, hsecfere afferunt argumenta.
tio nunc quidem falsa, nunc aiilem vera fit, qusevero Non esse inquiunl similem logicsefinem speculativso
semper falsa, quae nunquam falsa, possit agnosci. atque activae partis extremo : ulraque enim illarum
- Hujus autem vis duplex esse perpendilur, una quidem ad suum proprium lerminura speetat, iia utspecula-
ih inveniendo, altera in judicando, quod Marcus tiva quidem rerum cogniiionem,.activa vero mores
etiam Tullius in eo libro cui Topiea tilulus est, evi- atque instiluta perficiat, nequealtera feferlur ad al-
oenter expressit, dicens : Cum omnis ralio diligens leram; logicse vero finis esse non polest absolutus,
disserendi duas habeat parles, unam inyeniendi, al- sed quodammodo ctim reliquisduabus partibus cnlli-
teram judicandi, utriusque princeps (ut milii quidem gatus atque constrictus est. Qiiid enim est in iogica
videtur) Arisioieles fuit. Sloici aulem in altera ela- disciplina quod suo merito debeat optari, nisi qiiod
boraverunt, judicandi enim viam diligenter perse- propter invesligationem rerum hujus elfecfio artis
cuti sunt, eam scienliamquamdialeclicen appellant: " inventa est? Scire enim quemadmodumargumenlatio
mveniendi vero arlem quse topice dicifur, qusequead concludatur, vel quse vera sit, quaeverisimilis, ad hoc
usnm potior erat, et ordine naturse certe prior totam scilicet tendit, ut veladcogniiionem rerum referatur
'
reliquerunt. Nos autem quoniam in ulraque summa haecrationum scientia, vel ad invenienda ea quse,in
ulililas est, et utramque si erit oiium persequi cogi- exercilium mortalitatis adducta beaiitudinem pariunt.
famus, ab ea quae prior est.ordiemur. Cum igitur Atque ideo quoniam speculativaeaique aetivae suus
tantus hujus considerationis fruetus sit, danda est certusque fmis est: logicae auiem ad duas reliquas
huic tam solertissimae disciplinae lola mentis inten- parles refertur extremum, manifestum est non eam
tio, ut primis firmatis in disputandi veritate vestigiis, esse philosophisa partem, sed potius instrumenlirm.
facile ad rerum ipsarum certam coinprehensionem Sunt vero plura quae ex alterutra parte dicanlur,
venire possimus. Et quoniam qui Vit ortus logicae quorumnosea quaedicfa sunt sfrictira notasse su.fi-
disciplinaepraediximus, esse reliquum videlur adjun- ciat. Hanc litem vero tali ratione discernimus. Nihil
gere, an omnino quaedamsit pars philosophise, an quippe dicimus impedire ut eadem logica parlis vice
(ul quibusdamplacet) supellex atqueinstrumentum, simu! instrumentique fungatur officio. Quoniam enim
per quod philosophia cognitionem rerum naturamque ipsa suum reiinet finem, isque finis a sola philosophia
deprehendat. Cujus quidem rei has econtrario video consideratur, pars quidem philosophise esse ponenda
esse sententias. Hi enim qui partem philosophisepu- est; quohiam vero flnis ille logicsequem sola spe-
tanl logicam considerationem his fere argumentis culalur philosophia, ad alias ejus partes suam ope-
utuntur, dicentes philosophiam indubilanier habere- ram pollicetur, inslrumentum esse philosophiaenon^
partes, speeulativam alque acfiyam. De hac tertia negamus : est autem Dnis Iogicaeinveniio judicium-
ralionali, id est logica, quaeritur an sit in parle po- que rationum; quod quidem non esse mirum videbi->
nenda, sed eam quoque partem esse philosophisenon tur, quod eadempars eadem quoddam poniitir in-
potest dubitari. Nam sicut de naturalibus caeteris- strumenlum, siJ ad partes corporis animum reduca-
que sub speculativa posilis solius philosophiaevesli- mus, qtiibus et fit aliquid ut his quasi quibusdafn
gatio est, ileraque de moralibus' ac de reliquis quse instrumentis utamur, et in totq lamen corpore par-
sub activam parlem cadunt sola philosophia perpen- tium obtinent loeum. Manus enim ad iractandum,
dit, ita quoque de hac parte tractal, id est de his oeuli ad "videndum, csctersequecorporis parles pro-
quaelogicse subjecta sunt sola philosophia judicat. prium quoddam videntur officiumhabere. Qtiod ta-
Quodsispeculativa atque activa idcirco.philosophise men si ad totiiis utililafem corporis referatur, in-
PATROL.LXIV. 3
75 AN. MANL.SEV. BOETII 70
slrumenta qusedam corporis esse deprehehduntur A nalura speciei antenoscendum est. Nec vero in hoc
quse etiam partes esse nullus abnuerit. lta quoque tantum prodest speciei cognoscendanatura,, ne prio-
logica disciplinapars quaedamphilosophiaeest, quo- ru.in generum species invicem permutemus, verum-
niam ejus philosophia sola magistra est. Supellex eiiam ut in epdem quolibet genere proximas species
vero est, quod per eam inquisiia verilas pbilosopliise cuilibet generi noverimus eligere, ut ne substantiae
vesiigalur. Sed quoniam,quantum mihi quidem bre- mqx animal dicamus esse speciem poiius quam cor-
vitas succincla largita est, orium logicaeet quid ipsa pus, aut corporis hominem potius quam animatum
logica esset explicavi, nunc de eo nobis libro pauca corpns. At vero differentiaruniscienlia in his maxi-
dicenda sunt quem in prsesenssumpsimusexponen- muni relinet locum. Qui enim omnino,qualitatem a
dum. Titulo enim proponit Porphyrius infroduciio- ' substanlia vel caetera a se genera distare cognosci-
nemse in Aristoielis_praedieamenta conscribere. Quid mus, nisi eorum differentiasnoverimus? Qtiomodo
'
vero valeat hsecinlroducfio, vel ad quid lectoris ani- autem diseernere eorum differenlias possumus, si
mum paret>breviler explicabo. Arisloleles enim qui quid ipsa sit differentianesciamus?Nec hunc solum
de decem praedieamen.is inscribitur libruni hac in- nobis inscienfiadifferentiseinfundit errorem, vernm
tentione composuit, u.l infinilas rerum diversitates etiam speeierum quoque (ollil omne judicium. Nam
quaesub.scientiamcadere non posseni, pauciialege»Jj - omnes species informant differenilas. Ignorata diffe-
nerum comprehenderet,atqtieila id quod perincom- rentia speciesquoque necesse est ignorari. Qtiomodo
-
prehensibilem multitudinem sub: diseiplinamvenire ergo fieri potest ut quamlibet differenli3mpbssimus
non poteral, per generum (ut dictuinest) paueiiatem, agnosccre, si oninino qusesit nominis bujus signilica-
animo fieretscienliaequesubjeclum.Decemigilurge- - lio nesciamus ? Jam vero proprii lanlus usus est, ut
nera rerum esse omniumconsideravitArisioieles, id Aristoteles quoque singulorum praedicamentorum
estunam substantiamet accidenlia novem, qusesunt propria perquisierit, quse propria esse quis depre-
qualitas, quanfitas, relatiOj ubi, quando, situs, ha- benderii antequam quid omiiinosit proprium discat.
bere, facere, el;paii<: qnoe quon.iamgenera essent Nec in his laiilum proprii haee cogniiio valel quae
Buprema, et, quibus riullum ajiud superponi genus "singulis uominibus effemniur, ut bominis risibile,
posset, omnem necesse est mulliludinem rerum per verum eli.im in his quae in loeumdiffiniiionisadhi-
tiorumdecein generum species inveniri. Quaeqtiidem -bentur. Omniaenim propria rem subjeclain quodam
genera.omnib.usa sq differentiisdistributa sunt. Nec termino descripiionis includunt, quod suo locn quo-'
quidquam videntur habcre commune nisi lantum no- que opporlunius commemorabo. Aceidenlis quoqua
nien,,quoniamomnia.esse praedicaniur. Qiiippe'lsub- cognitioquanfum afferat, qnis dubilare queat, cum
stantia est, quaUtasest, quanlitas est, et dealiis.om- Q-videatinter decem pra_dicamentanovem lenere acci-
nibus. Est.verbum commtiniterpraedicatur, sed. non denlis naturas ? Quaeqnomodo accidenlia esse puta-
est.eorum CGmmunisuna substantia-vel natura, sed bimus, si omnino quid sil accidensignorcmus ?cum
tantum nomen : itaqup decem genera ab Arislotele pneseriim nec differenliarum, nec proprii scieniia
reperta omnibus.a se differeuliisdistribula sunt. Sed eognila sit,nisi aceidentis naturam Qrniissimacon>
quse aliquibu.sdilferentiis disjunguntur, necesse est sideratione teneamus ; fieri enim potest ut differen-
ul habeantprpprium .quiddam,quod ea in singularem tiaeioco vel proprii per inscientiam accidens appo-'
solitariamque v.indicetformam. Non est autem idem natur, quod essevitiosum etiam diffinilionesprobant,
proprium.qupd a.ceidens.Accidentiaenim-et venire quse cum ipsseex differenliisconstent,etfiantunius-
et abesse possunt, propria vero, ita- sunt insita, ut cujusque difliniiionesproprise, accidens tamen non
absque his.,quorum prppria sun.t esse nonpossint. videntur admiltere. Cum igitur Arisiofelesdecemre-
Quaocum ita shH, cumque Arislotelesidecemrerum rum genera collegisset, quaenumerum diversas snb
genera repe.risset,quaevelintelligendomens caperet, se species conlinerent, qusespecies nunquam direr-
vel, loquendo disputafor efferret (quidquid enira in- saeforent nisi differenliis segregarentnr; cumqtte
tellectu capimus, id ad,alterum sermone vulgamus), omniain subslantiam atqne accidens, accidens vero
evenit ul ad horum decem prsedicamentoruminlelli- D <inalia-praedicamenta solvisset; cumque aliquorum
genfiam quinqup harum.rerum tractatus incurreret, •pra.dieamenlorumsit propria pei'seciiuis,,deJiis ip-
scilicet gejieris, speciei, differeniia., proprii el acc,i- sis quidem prsedicameniis docuit : quid vero esset
dentis. Generis quidem, quoniam opo.net ante praer genus, quid species, quid differentia, quid illud ac-
discere quid sit.genus, ut decem illa quseArisloteles cidens, de quo nunc-dicendumest,velquid prbprium,
cseterisanteposuit reb.us genera esse po.ssimusagno- velut nota praeteriii. Ne igitur adpraedicamentaAri-
scere. Speciei vero cogn.ilipplurimumvalet, ut quse stotelis venientes, quid significaret uriumquodque
cujusque generis.silfspecies possit agnpsci. Si enim eorum quoesuperbis dicta sunt ignorarent, hune
quid.sif species,ignoramus, nihil impedil errorelur- librum Porphyrius de earum quinque rerum cogni-
bari;'fieri enim, pptqst. ut p.er. speciei inseientiam lione perscripsit, quo perspecto, et considerato quid
saepequantilalis species in relatione ponamus, ,et unumquodque eorum quaa supraposuit designaret,
ea ab
cujuslibet primi geperis species, alteri cnjuslibet fatilior iniellectus quae Aristotele pra.poneren--
generi suhdamus, atque ita, fiat, permisia, rerum tur addisceret. Ha.c quidemintenlib est bujus libri'
a(ique_indiscreiaconfusio : quod ne accidal, quae sit qupmPorpliyrius ad introdticfionem praedicamento-
77 IN PORPHYRIUMCOIMENTARIORUMLIB. I, - 781
rum' seconscripsisse ipsa (ut dictum esl) tiluliin- A dieimusad
( forum descendere", qua invpce'qusedam
'
scripiione signavii. Sed"licelad hoc unum hujus li- iutilitassigriiGcatuf: AJia qiioqnesigniftcatio esi qua-
hri referaiur iiu.-ntio, non tamen simplexesi ejus dicimus ( sblem necessariumi esse moveri.-id'est ne- '
uiilitas, seiimubiplex, et iri maximaquaeqiie diffusa, cesse ( esse, et.^Ua quidem prima. significafibprseter-
qu.im idem Porphyrius iii principi» hujris llbri ' com- mittenda
i est, omnino enim' ab eo rieeessario quod'
memorat dicens. - ' hic
I Porpliyrius ponit aliena est. Hte 'vefo duse.hu-
Cumsil necessarium, Chrysaori, el;ad'eam- qumest,- jusmodi j suntjulinler-secertarevidteaniur quse hujiis--'

apud Arisioteleiriprmdicameritorhmdoctrinam nosse loci: 1 obtineat significatibnem, in qno- dicifPorplfy-
quid sit genus, quid differeniia;quid species, quid pro- rius:Cum
1 sit necessarium, Chrysaori,'nanique'(ut-
prium,.et quid accideiis, ef ad- diffinitionum-assigna-:-• idictum est) necessarium etutilitatem- sigriificateti.-
tionem,et omninoadea qum in divisiorieet'in demon- ' necessitatem.
] V-identtirautemiiuic loco-utfaquepbni».:
slratione sunl, ulili istarum rerum speculalionecom-,< igruefe. Nam et summe ulile estad!eafqu_e.superius:
pendiosam libi iradilionem faciens, lentabo breviter-. dictasunt degenereet speeieet:fa3ieris:disputaTe;
velut-inlroductionisrpotio, ea qnm ab aniiquis dicla- et summa- est necessitasi, quia=nisi sinf hsec anten
sttnt, aggrcdi, ab allioribus quidemqumstionibusabsti'-- praecognifa;,illaadquaeista prseparantur, non pos-.'
nens,
" iimpliciores vero mediocriter conjectans. B:J
:sunlcognosci;qiisedicuntiirpr-edicamenta. Nainnequa-.
Utilitas hujus liurKquadrifariam spargitur : namque- proelercogniliOnem-genefis ef speciei prsedicamenta,
ei ad iilud ad- quoif ejus dirigitur intentio magno. piscunluf.'
. Necidiffinitio gejius- relinquit el.differen-
usui legenlibusest, et ad c;etera quae cum ex<lra:ih-, tiam, el-in caeteris-quamsit utilis- iste-tractatus cum:
lenlionem sint, non lamen jninor ex his Ifegentihus. id'edivisione et demonstratione- disptiialiiturappare--
uiililas comparatur.- Est enim per hoc opusculum et- bit. Sed quanqtiam neces.e erit hsse quinque.de-.
prsedicamenrorum'facilis cogniiio, et diflinitionum quibus hic dispulandum- estj prius- ad cognilionem .
inlegra assignalio; el divisionum recla perspeeiio, et venire quam ea quibusilla prasparantur;.nonitameii.
demonslraiionum veracissima conclusio.. Qua. res.. ea-significatione. bic a Porphyrioi positum.est.-.qua:
qtianlo "difficiles alque-ardu.ie sunt.-iaiitoper.pica-- necessitalem signifieare'vellet,.ac noh po,tius-uliliia<.
ciorem sludiosioremque^animum lectorisexspeciant-.. tem, ipsa enimi oratio contexiusque sermonuni; id:
Dic<".ndiim'vero esl quoil in omnibuslibris evenit. Nam^ cIarissima;>inlelligenli_e>r,atioiie,signif[cat.,,Nec enim;
primuin.siiqua. siiiintentio cognosoatur, quanla.quo.-. «iuisquam..]'taiuiifur. rationej.jut.aliqiiam necessiiatemj
que jitililas-inde-provenire possit perpenditur, eti refbrri dieat.ad aliudi.Neeessilas enim per se quidem,
licet exira mu]ia.(ui>.fii)ibujusmodi Jibrum.sequantnr-,., est-.;,utilitasvero:sernper: ad.id qyod ulileest referr
tamen illamproximeuiiliiaiem videtur habere. adsC tur.,ut hic quoque.Ait enimi:,Cum)Sitnecessarium,,
quod.ejus refeitnr intentio, ipso libro quem sumpsir, Chfysaorj^et ad.eam*qusaest.apud-Arislotelefn.prse-,
mus oxponenie; cnm ejtisintenfio sii ad prsedica- dicamentorum dcctrinam.,Si hic igitur necessariumi
menta intellecinm facilemicbmparandi, non-dubium, inielligamiisptile, et id nomine. ipso. yertamus di-.
est quin hsec ejus. principalis probetur uli'iias, licet centes-:
. Cum s.iljUlileiCbrysaori, eijad eam, qua^ e^
non minores sint eomifes diffinitio, divisionc de- apud Arisiotelempraadjcamentornm docirinam,.noBse;
monstratio. - Quorum nobis. quaedam hic principja quidisit gpnus etcsetera, reciae.inlelligentiae sermo-r-
suggerunlur. sensus vero htrjustnodi esi : Cum sit, num ordo..conyenit.,sin,vero,id,ad necesse permu-
inqirit, ufilis generis, speeiei, differe-miae,.proprii, tetur,,ut. ,dicamus,.Cum,sit:pecessarium, Cbrysaori,
accidentisque cognitio ad pr.T.dieameiila Aristotelis et.ad.eam.quse estiapudi Aristolelem. prsedicamentOT
ejusque doctrinam, ad.diffinit'onum,etiam assignaiio- rum doctrinamnosse quid genus.sit, ,ef c*te,ra, reciae.
nem,- ad divisionem et ad denionsiraiioneni, qtiia sit inlelligenti-e sermonum prdo, non conyenit. Quocirca.
banim rerum utilK uberrimaque, eognitio, compenr hic diulius. immorandum non est.. Quajoquamenim
diosam, inquit, iradilionem fac,iens,,eaquae ab an.li-. s.itsumriia, necessiias.his ignoratis, non.posse,adj.a
quis large ac diffuse- dicta .sunt lenlabo. brpviter ad quse hiciractatus infendii perveniri, non.tani.ea
aperire; Neque enim.-esset coro.pendiosa, nisi lotum D hic de.necessilale diclum est,.necess.arium,,se.d por
opus.breviiate eonslringere.t, Et.qu.onianriiitrodu- tius de ufilitate. Nunc vero licejtIdem. snperiiis di?
ctioneraiscribebal, altiores, inquit.quaestiones sponle ctum sit.lamen.breviler quidad proedicameniage/ieT
refugiann, simplici.ores yero medioeriter conjectabo, ris,, speciei, differentiae.,,,proprii. atque, accidenlis
id-esi simplieioruro qua.slionum..obscuritatem habita prosit cpgniliq djspulemus. Arisio.leles enim in praer
ineisquadam conjeei.uroe:ratiocinalione traclabo. dicamentis decem. genera consiifuil;rerurn quse de
Tota-quidem senienlia- htijuscemodi pr.ocemiitalis cunctis,aliis praedicar.jmlur,nlquidquid.-.Hl significar
'e«t, quje ei.iitiliia.fi uberrima.ef.aciliialeiiicipieiilis tiotiem venire. p,o.sset,.id»siinlegram significaiionciu
animo blandiatur..Sed dieepclum.eslquidnam celet ^enerqt^cuilibctieorum.
j subjice,fetur;gen,eri de.quir
amplins altitudo.sermonum. Necessarium in Latino b.us.Arjstotejes trac.ial in ep. libro qui de deceip
" sermone, sicut.in,-Graecpuvuyy.caov,plura significat. prsedicamentis inscr.ib.itnn Hoc ipsum referri ad.a.li-
Diversa enim significatione. Marcus.T,ullins_dicit ne- ,quid, , velut ad genus tale-est .qtiale si qtiis speciem
cessarium suum essealiquem aiqiii riosirum. Item supponat generi. Hoc vero neque.pra.ler cpgnilioiiem
necessarium dicimus, utcum .necessaritim-esse nobis speciei ullo mo.do.fieripolesf, nec vero ipsa. spe.ciei
' *' ' -'
n , AN. MANL. SEV. BOETH ,1 _ "80
quid sint, vel cujus magis sint possumus agnoscere. Akdictum est) haric exposfflonem nostro reservasse ju-
nlsi eorum differentiae cognoscanlur. Sed differen- dicio, ut ad intelligentiam simplicem hujus Jibri
tiarum natura incognita, quae uniuscujusque speciei editio prima sufficiat; ad interiorem vero specula
sinl differentiae,-modis omnibus ignorabitur.- Quare tionem, confirmatis jam pene scientia, nee in singulis
sciendum estquoniam si de generibus Arisloteles vqcabulis rerum haereniibus, haec posterior editio
traciat in praedicameniis, et generum natura cogno- • collocatur. Ad divisionem vero faciendam'lam hic
scenda est, cujus cognitionem speciei quoque comi- liberest utilis, ut praeter earum scientiam rerum, de
tatur agnitio. Sed hoc cognito, quid sit differentia , quibus in hocJibri serie disputalur. casu fiat potius
ron potest ignorari, quanquam in eodem libro plura quam ratione parlitio/ Hoc aulem manifestum erit
sunt ad quae nisi maximam peritiam et generis, et si divisionem ipsam dividamus, id est si nomen ipsum
speciei, et differentiaelector attulerit, nullus omninq divisionis in ea quae significat partiamur. Est nam-
intellecius pateat, ut cum ipse Aristoleles dicat: Di- que divisio generis in species, ut ctim dicimus, co-
versorum generum et non suballernalim positorum loris aliud est album, aliud nigrum, aliud vero me-
diversae secundum se species el differentiae sunt, dium. Rursus divisio est quoties vox plura significans
quod his ignoratis intelligi impossibile est; sed idem aperitur, et quam mulla sint quae ab ea voce signan-
Aristoteles proprium uniuscujusque praedicamenti BI tur ostendilur, ut si quis dicat: nomen canis plura
diligentissiraa inquisitione vesligat, ut cum subslan- significat, et hunc latrabilem quadrupedemque, et
lise proprium posl mulla dicit esse quod idem nu- coelesie sidus, et marinam bestiam, qtiaeomnia a se
mero contrariorum susceplibile sit, vel rursus quan- * diffinitione disjuneta sunt. Dividi aulem dicitur et
litatis quod jn ea sola sequum atque inaequale quoties tolum in partes proprias separatur, ut cum
dicalur, qualitatis etiam quod per eam simile aliud dicimus': domus aliud sunt fundamenfa, aliud parie-
aliis aut dissimile proponimus; et in ceeleris eodem tes, aliud tectum. Et hoec quidem triplex divisio se-
modOjUl quaesit contrarii proprielas, quae secundum cundum se partitio nuncupatur. Est autem alia quse
relationem opposilionis, quae privationis et habitus, secundum accidens dicitur. Ea quoque fit tripliciter,
quaeaffirmationis et negationis, in quibus ila tractat aut cum accidens in subjecta dividimus, ut cum
tanquam jam perilis scienlibusque quaesit proprie- dico, bonorum alia sunt in anima, alia in corpore,
tatis riatura, quam si quis ignorat, frustra ea quaede alia exirinsecus, aut cum subjectum in accidentia
liis disputaniur aggredilur. Jam vero illud manife- dislinguimus,ut:corporum aliasunt alba, alia nigra,
stum est, quod accidens maximum praedicamenlorum • alia medii coloris ; aut cum accidens in accidentia
obtineat locum, quod proprio nomine novem prsedi- separamus, uf curn dicimus -.liquenlia alia alba, alia
camenta circumdat, et ad prsedicamenta quidem " 1nigra, alia medii coloris. Et rursus alborum aliasunt
quania sit hujus libri utilitas ex his manifestum est. dura, alia liquentia, qusedam mollia. Cum igitur ita
Quod vero ait, et ad assignationem diffinitionumfa- omnis fiat divisio aul secundum se, aut per accidens,
cile cognosci potest, si prius substantise rationum. et ulraque partitio tripliciter, cumque in superiore
divisio fiat: substantiss ratio, alia quidem in descri- secundum se triplici partilione sit una divisionis
ptione ponilur, alia vero in diffinilione; sed ea quae forma genus in species separare, id neque praeler
cst in descriptione proprietatem quamdam colligit generis scientiam fieii ullo modo polest, neque vero
ejus rei cujus substantioe ratioriem prodit, ac non proeter scienliam differentiarum quas necesse est in
modo proprietate id quod monstrat informat, verum specierum divisione sumi. Manifeslum est igituf
etiam ipsa fit proprium, quod in diffinilionemquoque quanta utiliias hujus libri ad hanc divisionem sit, quae
venire necesse est. Si quis enim quantilaiis rationem primo adilu genus ac species et JJiffereniias tractat.
redderevelitsut dicatlicebit: quantilas est secundum Secunda vero ea divisio, quae esl secundum vocis
tjuam aequaleatque insequaledicitur. Sicut igilur pro- significantias, nec ipsa quidem ab hujus libri utiliiate
prietatem quanlitalisinratione posuitquaniitatis, et discreta esi. Uno enim modo cognoscipoterit, utrum
Ipsa tota ratio ipsius quantitatis propria est, ita descri- " vox cujus divisionemfacere qiiaerimusa.quivoca esse
ptio et proprielatem colligit,etpropria filipsa descri- ^ videamr, an genus, si ea quse significat difiniantur;
plio. Definitiovero ipsa quidem propria non colligit, et si ea quse sub communione sunt tma diffinitione
sedipsa quoquefitpropria.Nam qui substantiammoii- claudanlur, species esse necesse est, et illud com-
strat, genus differentiis jungit, et ea quae per se sunt mune genus earum. Quod si illa quaeproposila vox
communia afque multorum redigens in unum, uni designat non possunt uua diffmitione concludi, nemo
speciei quam diffiriit reddit sequalia. Ita igilur ad dubitat quin illa vox sit sequivoca, nec comiriunis
descriptionem utilis est proprii cognitio, quoniam his de quibns pra_dicatur, ut genus, quandoquidem
sola proprietas in descriptione colligitur, et ipsa fit ea quse sub se posita significat, secundum commune
propria sicut dilfinitib quoque: ad diffinilionemvero noinen non possunt una diffiniiione comprehendi.
genus quidem primum ponitur, et species ad quam Si igitur ex diffinitione manifeslum est quid genus
genus illud aptatur, et differentiae, quibus junctis sit, quidque nomen _equivocum,diffinitio vero per
cum genere, species diffmitur. Sed si cui haec pres- genera differenliasque djscurrit, quisquamne- dubi-
siora quam expositionis modus expostulat videbun- tare polest et in hac divisibnis forma plurimum
im, hoc eum scire convenit, nos (ut in prima edilione hujus libri auctoritatem valere? illa vero secundum
81 IN PORPHYRIUMCOMMENfARIORUM LIB. I. 82
se divisio quse est totius in parles queiriadmodumAk.in hoc libro disputabitur, neque imieltigi, neque
discernitur, ac non potius generis in species divisio exerccri valeant, quis unquam poterit dubitare quin
esse putabitur, nisi sint genus, et species, et diffe- hic liber maximum lotius iogicae adjumentum sit,
rentiae earum, quavis anfe ratione disciplinae tra- praeter quem csetera quse in ea magnam vim tenent
ctata? Cur enim non quisquamdicatdomus species nullum doctrinseadilum praebent? Sed meminit Por-
-
potius esse quam parles fundamenla, parietes.et phyrius introductionem sese cdnscribere, neque
tecium? Sed cum occurrerit generisnomen ih una- ultra quam inslitulionis modus est forraam traciatus
quaque specie totum posse congruere, totius vero in egredi. Ait enim-se alfiorum qusestionum modis
unaquaque pane sua nomen convenire non posse, abstinere, simpliciores vero mediocri conjectura
manifesium fiet aliam divisionem esse generis in perstringere. Quaevero sint altiores quaestionesquas
species, aliamtolius in paftes. Convenire autem no- se differre promluit ita proponit,i-
men generis singulis speciebus ostenditur pef id - Moxde generibusel speciebusillud quidem, sivesub-
quod et homo et equus singulaanimaiia nuncupan- ' sistant; sive in solis nudis intelleclibusposila sint,sive
tnr. Neque teelum vero, neque parietes aul funda- subsistenliacorpdralia sinl an incorporalia, et utrutfi
menta sigillaiim domus riomine .appe.llarisolent. Sed teparataasensibilibusdnin sensibilibusposila:et cirea
cum fuerint junctae partes, tunc recle totius nomen B\ hmc consistentiadicere recusabo.-Allissimumenim ne-
excipiunt. De ea vero divisione quoesecundum acci-- golium est hujusmodi,et majoris egensinquisitionis.
dens lit, nullus ignorai,.quin incognito accidenti,'in- AUiores, inquit, quaesiionesprsetereone eis intem- -
cognitaque vi generis ac differentiarum, facile evenire pestive lecloris animoingestis inilia ejus primifias-
possit ut accidens ita in subjecta solvalur quasi que perlurbem. Sed ne omnino faceret negligentem,
genus in species, et postremo oninem hunc ordinem ut nihil prseterquam quod ipse dixisset lector am-
partitionis fcedissime permiscebit insciemia.: Et plius putaret occultum, idipsum cujus exsecutionem
quoniam quid ad divisionem hjc liber prosit ostendi- sese differre promisit, addidit, ne de his minime
mus, nunc de demonstralione dicemus, ne per ardua obscure penilusque tractando lectori quidquam ob-
atque diffieilia hsefeat, qui-in tanta hac disciplina scuritatis effunderet, et tamen scientia roboratus
vigilantissimo ingenio et solerlissimo. labore suda- quid quseri jure possit agnosceret. Sunt autem
verit: fit enim demonslratio, id est alicujus qusesitae qusestiones quas se;e reticere promitlit et parutiles,
rei certa rationis collectio,'exante cognitis naturali- et secretse, et tentata? quidem a doclis viris, nec
ter, ex convenienlilius, ex primis, "ex causa, ex -ne- a pluribus dissolutse, quarum prima est hujusmodi:
cessariis, ex per se inhserenlibus. Sed genera spe-- Omne quod intelligit animus, aut id quod est in re-
ciebus, species propriis priora sunt naturaliter. Ex C1 rum naiura constittittim, inlellectu concipit, et sibi-
generibus enim species iluunf. Item speciessub se met raiione describit, aut id quod non est vacua
positis individuis priores naturaliter esse manifestum sibi imaginatione depingit. Ergo inlellectus generis
est. Quae vero priora.sunt, ea etprsenosciintur et et caelerorum cujusmodi sit quseritur, utrumne ita
notiora suntsubsequentibus naturaliter.Dnobus enim imelligamus'species et genera ut ea.quae sunt et ex
- niodis primum aliquid et notum dicitur,' secundum quibus verum capimus intcllectum, an riosmeiipsbs
nos scilicet, et secundum naturam. Nobis enim illa eludimus cum ea quse non surit nobis cassa imagi-
magis cognita sunt, quae suut proxima, ut individua, natione.formamus. Quod si esse quidem corisiiterif,
. dehinc species, postremo genera : at vero natura et ab his quae sunt intelleclum concipi dixerimus,
converso modo ea sunt magis cognita, quaa nobis . tunc alia major ac difficilior qusestio dubiiationem
minime proxiraa sunt. Atque ideo quaritumlibet se parat, cum discernendi aique intelligendi geueris
"
longius a nobis genera protulerunt, tanto magls erunt ipsius naturam summa difficultas ostenditur. Nam
lueida etnaturaliter nota. Differentiaevero subslan- quoniam omne quod est, aut corporeum aut incorpo-»
tiales illse sunt quas per se his rebus inesse quae retm esse necesse est, genus et species in aliquo
demonstrantur agnoscimus. Praecedere autem debef horum esse oportebit. Quale erit igilur id quod
generum ac differenliarum cognilio, ut in unaquaque D>genus dicitur; utrumne corporeum an incorporeum ?
disciplina quse sint ejusrei quse demonstratur con- ' . neque enim quid sit diligenter intendilur, nisi in quo
venientia principia possit intelligi. Necessaria yero horum poni debeat agnoscatur. Sed neque cum hsec
esse ea ipsa, quae genera et differeniias dicimus, soluta fuerit qusestio, omne excluditur ambiguum :
nullus dubitat qui speciem sine genere et differenlia subest enim aliquid, quod si incorporalia essegenus.
intelligit esse non posse. Genera vero et differentiae ac species dicantur, obsideat intelligeniiajn atque'
sunt.causae specierum. Ideirco-enim speeies sunt detineat, exsolvi postulans ufrum circa corpora
quia genera earum et differentioe sunt quae in syllo- ipsa subsistant, an etiam praeter corpora subsisten-
gismisposita demonsirantibus non-rei solum, verum lia incorporales esse videantur. Duae quippe incor-
etiam jeonelusionis causse sunt,quod. postremi reso- poreorum formae sunt, ut alia praeter corpora esse
lutorii locupletius dicent. Cum igitur perutile slt, et possini, et separata a corporibus in sua corporalitate
dilfiriilionequodlibet illud circumscribere, et divi- perdurent, ut Deus, mens, anima. Alia vero cum
sione dissolvere, et demonstrantibus comprohare, sint ineorporea, tamen proeter eorpora esse non pos-
LKCaulem prseter earuni rerum scientiam de quibus sunt, ul linea, superficies, numerus et singulce qua-
85 AN. MANL.SEV. BOETH %i
litates, quas tameisi incorporeas esse pronuntiamus, A geuus
g' aliud inquirendiim esl, videhitur genus om-
quod tribus spaliis minime distendantur, ita lamen nino n nonesse, idemqne de caelefisinielligenfJumest.
in .corporibussunl, ut ab his divelli inequeant aut •QitodQ si -tantum inielleclibus genera et_species cae-
separari, aut si a corporibus separaia sint, .nullo -teraque
-t( capiunlur, cinni«mnis'-initellecilisaui ex TB
modo permaneant.,Quaslicet quaestiones-ardnuinsit, si subjeciaiiai, ut sese res habet, autulres sescnnn
ipso inler.imRorp.hyriorenuente, dissolvere, lamen Jihabet, vaims est qui denullo subjecloieapitur,'nai)]
aggrediar ita ut nec ajixium -leclorisanimum relin- ex' e nullo subjecto 'fleri intelleciusinonpotest. Si ge-
-quam(,.necipse,in his.quaepraeter muneris suscepii nerisetn speciei,caelerorumque'iniellectus ex re su:-
jseriem,-sunl:tempns operamque consumam. Primum \y jecta veniat, ita utseseTes ipsa iliabet quse intelligi-
.quidem pauca subquaeslionis ambiguilate proponam, ttur, jam non tantum intellectu posiia sunt, sed in
;post -jveroeumdem .dubilationisnodnm exsqlveieal- ,rrerum eliam veritateconsistunl. Et rursus quaeren-
que explicare tentabo. fienera etspecies aut sunt -dum c estpuoesiteorum natura, quod superior qiiae-
et subsistunl, .autjnielleciu .et sola cogitaiione for- slio
£ vesligabat : quodsi ex -re quidem generis csete-
manlui., sedgenera et speciesesse non possunt. Hoc -rorumque
j sumilur intelleclus neque ita utsese res
.autem,ex.liisinteHigitur.Omne eniin quod commune habet 1 quae intellectui subjecia est, vanum necesse
,est uno.tempor,e;pliit'ibus,,id in se unum esse non B esle esse inielleeluin, qui ex re quidem sumiiur, nnn
.poterit.Multorum jenimest quod communeest, prae- tamen i ita ut sese res habet, id est enim falsum quod
sertim cum tinaatqueeadem resinmultis uno ieni- aliter _ atque res est intelligifur. Si Igilur quoriiam
,pore tota J.it; quantaecunqueenim sunt species, in sgerius etspeeies nec sunt,neccum intelliguntur ve-
omnibus genus unumpst,,non quod de eo singulse -rus -i est eorum intellectus, non est .amriiguumquin
species quasi partes aliquas carpaut, sed singulne oinnis c sit deponenda.de his quinquepropositis =dis-
uno tempore .toiumgenus habeant: quo fit ut totum liuiandi | cura, iquandoqiiidemneqne "de ea re quae-
.genus in pluribus singulis uno tempore positum ^.sil.neque de ea dequaverum aliquid inielligiprofer-
unum es.se uou.possit; neque enim .fieri .potest ut rive _ possit inquiritur:. lisecquidemest ad praesensde
cum in pluribus iotum uno.sit tempore, in.semelipsb propositis
j" quaestio,quaminosiAlexaudroconseiitienia
-sit unum numero. Quod si ita .est, unum quiddam Jiac ratiocinationesolvemus. Non enim :necesseesso
genus esse .non poteril, quo fil.ut omnino nihil sit. dicimus
i onmem intellectum qui >exsubjecto quidem
Omne enim qnod est,idcirco est quia unum est, et £sit, non tamenulsese ipsumsubjectum habel,falsum
de speeie idem convenitdiGi.Quod.si est quidem et _e vacuumvideri. In bis "enim solis falsa opinio ac .
jgenus ac species, sed .muliiplex,,neqtie unum ,nu- •non o potius intelligentia est, quaeper conjunclionem
mero,.non erit ultimum genus, sed habebitaliud su- C-l i-iiunt. Si enim quis componat atque"conjungat intel-
per se posiipm genus^ quod illam .multiplicitatem lectu-id 1 quod natura jungi noh-.pat.alur,illud falsum
uniiis sui nominis vocabulo.concludat: ut enim plura -esse i nullus ignorat: ut-si quii iequum atque iiomi-
animalia quoniam habent quiddam simile,eadem ta- nem i jungat ,imagiiiaiione,.atque'effigietcentaurum.
men non sunl, etidcirco eorum genera perquirunt, Quod si hoc per divisionem et abslractionem fiai,
.<
Ita quoque quoniain,genusquod in.pluribusest, atque non i itaquidem res sesehabet. utintellectus est.In-
ideo multiplex, habet sui sirailitudinem quod genus lellectus
f tamen ille minime ifalsus est : sunt enim
est, non es.t vero unum, quoniam in piuribus est, plura _ ;qusein aliis Suumes'j.e habent; ex quibus aut
ejus generis quoque genus aliud quaerendum est, omnirio ( separari non poss'unt,autsiseparaiafuerint,
cumque fuerit inventum eademratione qusesuperius nulla i ralione subsistunt. Atque ut hoc nobisin per-
dicta est, rursus ^euus terlium vestigatur ; itaque .in > vagatoexemplo manifestum sit, linea in corporeiesl
infmitum ratio procedal necesse est, -cumnullus dis- ialiquid, et id quod est corpoii debet, hoc est e.sa
ciplinaeterminus occurrai. Quod si unum quoddam suuin s per corpus relinet, quod doceiur ita : si enim
nuuierogenus est, communemultorum esse non po- iseparata sit a corpore non subsistit; quis «nim un-
terit: una enim res si comniunis est, aul .partibus iquam sensu ullo separatam-a corpore lineam ccepit?
communis.est.,-.etnon jam tota conimunis,-3fedpartes D'>>-.Sedanimus cumconfusasres permistasquecorporibus
ejus proprie singulorum snnt, aut inusus linbentium in i se a sensibus ccepii, eas propria vi et cogitatione
eiiam perlempora transitutsitcommiine, ut puteus «disiinguit. Omnes enim hujusmodi res incorporeaj
et fons,, nl servns communis vel equus, aut uno in i corpore suum esse habenies sensus cum ipsis no-
tempore omnibus communefit, non lamen ut eorum bis 1 corporibus tradit: at vero animus, cui potesias
quibus commune est substanliam constiluat, ut e-,t < esl et disjuncta compnnere et compositadissolvere,
theatrum. vel speclaculum aliquod quodspectantibus. iquoea sensibus confusa et corporibus conjuncta tra-
omnibuscommuneest. Genusvero secundumnullum (duntur, ita distinguit utin incorpoream naturam.pei
horum modum commuhe esse speciebuspotest: nam se f ac sine corporii us in quibus esteoncreta,'el spe-
<
ita commune esse debel, ut et totum sit in singnlis, cnletur et videat".Diversaeenim proprietates sunt in-
et uno tempnre, et eorum quorum conmiune est < corporeorum-corporibuspermistorum, etiamQesepa-
constituere valeat et conformare subslaiiliam. Quo- renuirai corpore. •Generaergo et species caeteraque
circa sipeque unuiu est, quoniam coinmune est, ne- vel in corporeis rebus, vel iniiisqua; sunt corporea,
que mulliplex , quoniam ejus quoque multiludinis irepeiiuniur : et si ea in rebus incorporeis invenit
gg IN PORPHTOUM COMMENTARIUM LIB. II. -86
_animus, habetillicoincorporeum generis intellecf.im. A telliguritur vero alio modo, et sunt incorporalia, sed
Si vero corporalium rerum genera' speciesque pro- Jsensibilibus juncta subsistunt insensibilibus. IntelH-
spexerit, aurert (ut solet) a corporibus incorporeo- gunlurvero praeter corpora, ut per semeiipsa "sub-
rum naturam, et solam puramque ut in seipsa"forma sistenlia , ac nbn in aliis esse suum habeniia; sed
est contuefur. Ifa Irsec cum accipit animus permisia Plalo geriera et species cseteraque nbriniodo intelligi
corporibus, incorporalia dividens speculatur atque uiiiversalia, verumeiiam esse atqiie pfbplei' corpora
consideiat. Nemo ergo dicat falsani nos lineam co- subsistere "putat; Aristbleles v.efo'inielligi'quidem
-
giiare, quoniam ita eam meute capimus quasi pras- ':incofpofalia alque universalia, sed'subsisiere in'seri-
ter corpora sit, cum proeler corpora esse non.possit. 'isibilibus putat, quorum dijudicare senlenlias aptura
Non enim onmisqui ex subjeciis rebus capiiur intel- •esse non duxi. Alfioris enim e_t"philb,sbphise,idcifco
lecfusaiiterquamseseipsaeres habent, falsus esse pu- "vero siudiosius Aristoielis senlentiarii exsecuti su-
tandus esf, sed (ul superius dictum esl) ille quidem mus, non quod earh maxime probaremus, sedquod
'
qui hoc in composiftone facit falsus est, ut cum bo- liic liber ad praedicameritaconscripius est, qiioriim
minem alque equumjungens putat esse ceiuaurum. Aristbieles auctor est.
Qui vero id in divi„,ionibusel abstractionibus atque ' Hocvero, quemadmodum de his Jic de proposilis
"assumpiibusab his rebus in quibus sunt elficil, non B-•probabiliternntiqui tfactavenmt, ethoruni mdxime
modo falsus non est, veruni etiam solus inielle- Peripalelici, libi riunc tenlabo monslrare.
cius id quod in proprietafe verum est invenire po- Praiiermissis Jiis quaeslionibus, quas aliiores esse
'
test. Sunt igilur bujusniodi res in corporalibus atque prardicit, exbptat medioereih irilroduelorii operis
in sensibilibusrebus. Intelliguntiir autem proeter sen- iractatum; sed ne ipsa'hartim quaesiionum omissio
sibilia, ufeofum natura perspici et proprietas va- vifio daretur, apposuit' quemadmodum de proposi-
leat coniprehettdi.Quocirca cum ei genera et species iis traclaiurus'est,ex quOfumque lioc opus auctori-
cogiianlur, lunc ex singulis in quibus sunt eorum late subnixus aggreditur ante. denuntiat. Cum me-
similitudo cqlligiiur, ut ex singnlis hominibus infer diocritatem quidem tractaturus promitlit detracta ob-
se dissimilibus hiimanitatis similiiudo, quse simili- scuritatis difficultate, animum lectoris invitat uty
ludo cogilata animo veraciterque perspecia fit spe- vero acquiescat ac sileat ad id quod piclurus est,
cies, qiiarum specierum rursus diversarum conside- Peripateticorum auetoritate confirmat. Atque 'ideb
rala sirailjtudo, quse nisi inipsis speciebus aut in ait, de his, id estde generibus et spebiebus' dequi-
earum individuis esse non potest, efficit genus, ifa- bus supefiores intulerat quaestiones, ac de'pfoposi-
que haec sunt quidem in singularibus. Cogitantur -tis id est'de differenliis.-propriis atque accideiitibus,
yero universalia, nihilque aliud species esse pufaiida C_L-sese probabiliter disputaturum : probabililer autem
esi, nisi cogilatio cdlecta ex.individuorum dissimi- ait, idest verisimiliicr, quod Gfaeci loyirMs*velH-
lium numero subsiantiali similitiidine, genus vero •$O£<J>S dicunt. Soepeenim et apud Aristoielem loyi-/.fic
cogitatio collecta ex specierum similitudine. Sed hoec verisimjliter ac, probabiliter dictum 'inveniirius, 'et
simililudo cum in singularibus est, fit sensibiiis : •apud Boelium el apud Alexan. Porphyrius quoqlie
cum in universalibus, fit infelligibilis ; eodemque ipseJnniuIiis hac significatione lioe -verbo ushsest,
modo cum sensibilis est, in singularibus permaneit, quod nosscilicelin translatione,>quodait loyttinepov
cum intelligitur, fit universalis. Subsistunt ergo circa -ita inlerpretari, ut rationabiliter diceremm, omisi-
sensibilia, intelligunlur autem prseier corpora, ne- jmus. Lcnge enim melior ac ^verior ;signi(ieatio ea
queenim interclusum est ul duae res eodem in sub- visa esf, utprobabilitersese dicere-promitieret,- \d
jecto non sint ratione diversse, ut linea curva atque est non proeter opinionem ingredientium atq"e le-
cava : quaerescum diversis diffinitionibus terminen- :ctorum, quod infroductionis estproprium. Nain cum
tur, diversusque carum intellectus sit, semper tamen ab imperitorum horiiinum merilibus doctrin;« Secre-
in eodem sunjecto reperiuntur; eadem enim cava lum aliioris abhorreat, talis esse inlroduclio debet,
Iinea eademque curva est. Ita quoque generibus et ut prseter opinionem ingredientium 'non sit. Ergo
speciebus, id esi singularitatiet universalitati unum D' melius probabiliter quam raiionabiliier, nt 'nbbis vi-
quidem subjectum est, sed alio modo uriiversale est _; detur, interpretati sumus. Antiijuos auiem ait de
cum cogitatur, alio singularecum sentitur in rebus eisdem dispufasse rebus,sel eorum-illnm-se maxime
his in quibus babet essesuiim. His igiiur lerminaiis tractaium insequi quem Peripatetici Aristolele 'duce
omnis'(ut arbilror) qiiaestioiiissoluta esl.'Ipsa enim reliquerunj, ui>toia disputatio ad'ursedicamentacon-
genera et species subsistunt quidem aiio modo, in- .veniat.

LIBERSECUNDUS.

Quaerisolet iirex|iositibnuhiprihcipiis ctuunuin- "facnmivideriinmneenim quod uniyersaleest, intrn


quodque *ca.ierisin disposiiioriis ordine pfeeporiatiir, seriietipsulii ca.tera concludil, ipsuro vero nqn clau-
velut nunc in geiie're'dubitari potesi cur genus spe- ilitur. Majoris itaque rneriii est acpri.ncipalis natura.,
ciei, difierenii-j-,pr!ipfio,"accideriliqueproetulei'ii,de. hnod ita csetera coercet; ut ipsuin naturae sua: uia-
eo enim priroitus traulai. Respondebimus ilaque jure i.riuudine neaueat ab aliis oonlineri. Geuus igitur et
Si AN. MANL. SEV. BOETII 88

intra se et earum differentias " . dicens: Genus dicitur aliquorum quodammodo se


species positas habef,
etiam iia hsbentium ad unum aliquod et ad se invicem colle-
propriaque, nihilominus accidenlia, atque et illud genus dicatur ad.mium aliquo
de genere inchoandum fuit quod caetera naturse suoe clio, tanquam
modo se habere, et hoc rursus genus dicatur quod
magnitudine coercet et coutiaei. Prseterea illa sem- ad se invicem unius
generis significaiione conjuncti
perpropria putanda sunt. quse si.auferat quis cse- sint. Hoc vero minime est: eadem enim a quolibet
tera perimuntur, illa posleriora quibus positis ea
uno propagala societas, et ad illum qui princeps est
quse caeterorum subslanliam perficiunt consequun- lolam multitudinem refert, et ipsam inler
lur, ut in genere et caeleris. Nam si animal generis,
auferas, semultitudinem
unogenerisnomine connectit et con-
quod est hominis genus, horao quoque qui est spe- linet.
Quo circa non est pulandus divisionemfeeisse,
cies, el rationale quod differenlia, et risibile quod sed omne
quidquid in hac generis sigiiifieatione iu-
proprium, et grammaiicum quod accidens est, non Ordo autem verborum ita
telligendum fuit, aperuisse.
manebit, el interemptum genus cuncla consumil. Si sese habet qui est hyperbaton intelligendus : genus
vero hotninem esse c.onstituasvel grammaticum, vel
enim dieitur, el aliquorum ad unum se aliquo modo
rationale, vel risibile, animalquoqueesse necesseest. habentium colleclio, et ad se invicem aliquo modo
Sive enim est homo, animal est: sive rationale, sive _
habenlium, rursus' colleclio subaudienda est : est
risibile, siye grammaiicum, ab animalis substantia enim et zeugma cujus significationis adjecit exem-
non recedit. Sublato ergo genere et caelera consu-
plum, secundum qunm significaiionem Romanorum
munlur, posilis vero coeierissequitur genus : prior dicitur ab unius scillcet habitudine. Dico au- •
est igitur natura generis, posterior caelerorum. Jure lem Romuli genus,
et multiludinis rursus habitudine habsn-
igitur in disputatione proepositum est genus, sed tium aliquo rnodo ad invicem cognationem, eam sci-
quoniam generis nomen multa significat, hoc est licet quseab illo est, id est Romulo, secundumdjvi-
enim quod ait : sionem ab aliis generibus dictum, scilicel multitudi-
DE GENERE.
nis; hsec enim multiludo aliquo modo ad unum et
Videlur autem nequegenus nequespecies simpliciier ad se invicem habens cognafionem genus dicta est,
"dici. ut ab aliis discerneretur, ut Romanorum genus ab
Ubi enim non est simplex dictio, illic multiplex Alheniensium
genere caeterorumque separaretur, ut
significaiio est; prius hujus nominis significaiiones sit integer verborum ordo : genus enim dicitur et
discernit ac separat, ut de qua significationegeneris collectio
aliquorum ad unum sequodammodo haben-
tractalurus est sub oculis ponat. Sed cum neque ge- tium, et colleclio ad se invicem, secundum quam si-
nus, neque species, neque differentia, nec proprium, g gnifica.ionem Romanorum dicitur genus ab unius
nec accideiis significationesimplicia sint, cur de his scilicet habiludine : dico autem Romuli et multitu-
tantum duobus, genere, inquam.ac specie, dixit non dinis secundum divisionemab aliis generibus dictuin,
simpliciter dici, cum proprium, differentia, atque scilicet hominum habenlium aliquo modo ad invicem
accidens ipsa quoque siut significatione multiplicia? eam quoaest ab illo, id est Romulo-, cognalioaem.
Dicendum est quoniam longitudinem vitans tan- Atque ha_ehactenus; nunc de secunda generis signi-
tum speciem nominavit, earaque idcirco ne so- ficatione dicendum est.
lum genus esse significationismultiplicis pularetur. Dicilur aulem el aliler rursus genus illud quod cst.
Enumeral autem primam generis signilicationem uniuscujusque generationis principium, vel ab eo qui
hoc modo: genuil, velab eo loco, in quoquis genitus e$t. Sic enim
. Genus enim dicilur et aliquorum quodammodo se Orestem quidem dicimusa Tanlalo genushabere, Hy-
riabentiumad unum aliquod el ad se invicemcollectio, lum aulem ab Hercule. El rursus Pindarum quidem
secundum quam significationem Romanorum dicitur Thebanum esse genere, Platonem vero Atheniensem:
genus ab unius scilicetliabiludine. Dicoautem Romuli etenim palria principium esl uniuscujusque generatio-
et mul.iludinis habentium aliquo modoad se hwicem nis, quemadmodumet pater : hmc aulem videtur esse
eam qum ab illo est cognationem, secundumdivisio- D
prompiissimasignificatiogeneris. Romani enim dicun-
nemab aliis generibus dictum. lur qui ex genere descendunt Romuli, et Cecropidm,
lina, inquit, generis significatio est, quae in multi- qui ex genere descenduntCecropis, et eorum proximi.
tudinem venit a quolibet uno principium trahens, ad Quatuor omnino sunl principia, quaeunumquod-
quod scilicet ita illa muliitudo conjuncta esi, u£ ad que principaliter e.ficiunt: est enim unacausa, quse
se invicem per ejusdem unius principium copulata effectivadicilur, velul pater filii; est alia quse mate-
sil : ut cum Romanorum genus dicitur, multitudo rialis, velut lapides domus; tertia est forma-, velut
Romanorum ab unb Romulo vocabulum irahens, et homitiis rationabilitas; quarta quamobrem geritur,
ipsi Romulo, el ad se invicem quasi quadam nominis velut pugnse victoria. Duaevero sunt quse per acci-
hseredilaie conjuneta est. Eadem enim quse a Ro- dens uniusctijusque dicuntur esse principia, locus
mulo societas deseendil Romanos inter se omnes scilicet ac tempus. Quoniam enim omne quod nasci-
uno generis nomine devincit et colligit. Videtur tur et sit in loco ac tempore est, et quidquid loco
aulem secuisse Iianc generis significationem in dtias vel tempore natum factumve fuerit, eum locum vel
...partes, cum cqpulativam conjunctionemadmjscuii id tempus accidenlaliler dicitur liabere principium
89 - IN P0RPHY.R1UMCOMMENTARIORI.M LIB. II. 95
Horum omniumin bae secunda generis signlficaiioneA. generaiionisprincipium, dehinc eliam ef muliitudo
duo quaedamex alferutris -assumit quoead significa- eorum qui sunt ab uno -principio,ul a Romulo, quam
tionem generis videbantur accommodata. Ex his qui- dividenteset ab aliis sepqrantesdicebamusomnernillam
dem causis quaeprincipalia sunt, effeclivuro; ex his . collectionemesseRdmanorumgenus.
vero quaeaccidentia,~locum: ait enim, genus dicitur Sensus facilis et expeditus est, si tamen ambigui-
et a quoquis genitus est, quae est effecliva principa- tas una solvatur: cum enim prius multitudinis signi-
lium causa, et in quo quis loco est procreatus, quae ficationem rofulerit ad generis nomen, post aulem
est accidens causa principii. Itaque haecsecunda si- ad procreaiionis initium, nunc aulem conlrarib modo
gnificatioduo conlinet, eum a quo' quis procreatus illam prius a se dinumeratam significalionem dicerc
-est, et locum in quo quis editus, ut exrmplo quoque videtur, quseest procreationis ; illam vero posterio-
demonstrant. Orestem enim dicimusa Tanlalo genus rem, quse est multitudinis, quod conirarium videri
ducere. Tantalus quippe Pelopen, Pelops Alfeum, potest, si quis ad ordinem superius digestsedisputa- ,
Atreus Agamemnonem,Agamemnongenuit Orestem. lionis aspexerit. Sed hic non de se loquitur, sed de ..
Itaqne aprocreatione genus hoe diclum est. At vero humani consueludine sermonis, in quo prius eam.,
Pindarum dicimus esseThebanum, scilicet, quqniam significationemgeneris fuissedicit, quaca procreanle
Thebis ediius tale generis nomen accepit; sed quo- B sit ducta, accedente vero.aeiaieusu loquendi nomeh
niam diversum est illuda quo quisque procreams esf, , generis eliam ad multitudinem habentem"se quodam
et locus in quo quis editus est, diversa videtur esse. modo ad aliquem fuisse translalum. Hoc vero idcirco
generis signilicafio procreantis et loci, quam in se- dixit, quoniam superius dixerat: hsec enim videlur
.cimda parte enumerans unam fecit. Sed ne videretur esse promptissimasignificatio,ut ab hac.idestsecun-
dtiplex significatio generis, per similitudinemcon- da, quam promptissimam.esse significalionemdixit,
junxifdiceris : Elenim palria prineipium est unius- illa quoque nuncupala videretnr, quie multitudinis;
cujusque generaiionis, quemadmodurn et pater. Sed prins enim genus inter homines appellatumest, quod.,
quoniam in significationibus evenit.sa.pe ut aliquid , quis a generante deduceret; post auiem facturii est,
sit quod intellectui significatserei propinquum esse ut per loquendi usum etiam multitudinis ad aliquem .
videaiur, quoniamque duas generis apposuit.signi- quodammodo se habentis genus diceretur propter
ficationes, muhiiudinis scilicet et procreantis, cui. divisionem, scilicet gentium, ut esset inter.eas nq-
generis nomen convenientius aptetur judicat atque minis socieiatisque discretio. His igitur expletis venit
discernif, dicens, hanc esse promptissimam generis tertiurn genus , quod inter pllilosophos tractatur,.
significatioiiem, quae a procreante deducta sit; hi cujus ad dialecticam faculialem multus usus est,,
enim maxime Cecropidaesunt qui a Cecrppe descen- Ci horum quippe generum historia"magis vel poesis
dutit, hi Romani qui a Romulo : quoecum iia sint, traetat exordium. Tertium yero genus apud philo-,
confundi rtirsus generis sigriificationes videntur. Si sophos consideratur, de quo hoc modo Ioquitur:
enim sunt liimaximeRomaniqui aRomulo originem Aliter autem rursus dicilur genus, cui supponilur.
trahunt, et haeesignificatioesfilla qusea procreante species,ad horum forlassesimililudinemdiclum.Etenim
dedueitur, ubi est reliqua quam primamquoque enu- principiumquoddam >esl hujusmodigenusearum qua.
nieravit, quaeest muliitudinis ad unum et ad se iirvi- sub ipso sunt specierum, videlurque et omnemeam
cem quodammbdose habentium collectio ? Sed acu- multitudinemcontinerequm sub ipso sunt specierum.
tius inluentibus plurimre admodum differentiaesunl. DupHcemsignificationemgeneris supra proposuit,-
Aliud enim est a quolibet primo procreanle genus nuric tertiam monstrare contendit.- Hanc aulem ad
dedueere, aliud unum genus esse plurimorum. lllud superibrum similitudinem dictam esse arbitratur.
enim per rectam sanguinis lineam fieri potest et non Superius autem dicl_e.signilicaliones.du_e sunt, ,una
in multa diffundi, ut si per unicos familiadescendat; quidem cum generis nomen quadam principii anli-,
Siuic enim aptatur secunda illa generis significatio, quitate ad se junctarii mullitudinem conlineret; alia
quse a procreante deducitur, prima vero illa nonnisi vero, cum genus ab uno quoque procreanle ducere-"
iu muititudine consistit. Ulud quoqueest quod prima D>.tur, quod eorum quae procreantur principium esf.
procreationis principium non quaerit, sed (ut ipse Cum igitur sint superius duse generis significationes,
ait) sufficitaliquo modo se babere ad id unde hujus- propositae,terlium nunc addit de quo inter philoso-
modi generis principiumsurnilur: eecundavero signi- phos serrao est, illud scilicet cui supponilur species,
ficaiioniillam vim nisi a procreante sorlitur. Item in quod idcirco genus vocatum esse sub opinionis _cre-
illa prima significalionis:mullitudine hujus secundse ditur ambiguo, quoniam habetaliquara similitudi-
paniculariias continetur, ut in Romanorum genere nem superiorum : nam sicutilludgenusquodadmul-
Scipiadarum genus, natura cum sunt Romani Sci- titudinem dicitur. uno. solo , nomine mulfitudinem
piadse sunt. Quoniam enim et ad Romulum et csele- . claudit, ila quoque genus plnrimas species coercet et
ros Romanossecundum Romuli habitudinem juncti continet.-Item ut genus illud quod secundum.pro-
surit, Romani sunt. Scipiadsevero dicuntur ad secun- creationem dicitur principium quoddam est eor.um
dam .generis signiiicationem, quod eorum familiae quae ab ipso prbcreantur, ita gepus consiat suis spe-.
Scipio et sanguinis.principium fuit. ciebus esse principium. Ergo quoniam utrisque esj
. Ac prius quidemappellalumest genut uniuscujusque simile, idcirco nomen quoque generis eiiam iu La,
91 - AN. MANL.J5EV. BOETH 92
significationea superioribus mutualum esse verisi- A. dicilur animal: bomo enim etequus et bos animalia
mile esf. niincupaniur ; prsedicatur ergo animal de pluribus
Tripliciter igitur cum genus dicaiur, de tertio apud speeie differenlibus; sed quona.mmodo fit hsecprae-.
philosophos est sermo, quod etiam describentesassi- dicalio ? non enim quidquid interrogaveris, mox
gnaverunt, dicentes genus esse quod de pluribus el animal respondetur: non enim si quantus sit homo
differenlibusspecie in eo quodquid sil prmdlcaiur, ut iriterrogaveris, animal respondebitur, ut opinor;
anhncil. hoc enim ad quaniilalem perfinei, non ad substan-
Jure tertium genus pliilbsopbi' ad dispulalionem tiam. Item siqualissit homo interroges, nehuicqui-
sumurit, boc enim solum estquod snbsianiiam mon- dem responsio convenit animalis; caelerisque osnni- ,
slrat, cajlera vero aut undequid existat, aut quem- bus inlerrogationibus banc anhnalis responsionem
admodum a caeteiis honiinibus in uiiam quasi for- itieptam atque inutilem semper esse repefies, nisiei
mam populi divirlatur osieridunt: nam illud quod tantum apia est quaequid sit interroget. Interrbgan-
multitudinera continel gentis , illius multiludinis tibus cnim nbbis quid sit homo, quidqtie sit equus,
quam coiitinei sub-tantiam 'rion demonstrat, sed quid bos, animal respondebifur : ila nomen aniinalis
lantiiin uno noiriine coileclionem populi facii, ut ab ad interrogalionem quid sit de homine, equn, atqiie
alterius generis popnlo segregetur. ltem illud quod B' bove ac de coelefisprirdicainr, unde fil utanimal pfoe-
secundum procreationem dictum est, hoii rei pro- dicetur de piuribus difTerenlibusspeeie in eo quod
creatse subslantiam monsirat, sed lanlitm quod ejus quid sit. Et quoniam generis boecdiffinilio -esl, ani-
fuerit procreaiionis initiuin. At vbrogenus idcui sup- irial hominis, equi, bovis genus esse necesse est:
ponitur species ad differenliamaccommodatum,spe- omne auiem genus aliud esl-qnodinsemelipso afque
ciei substantiam informat :e't quia inter philosophos in re intelligilur, aliud quod ad alterius pisedicatio-
hsec maxima qusestio esl quid unumquodque t.i(, nem refertur, sua enim proprietas ipsuiri esse consli-
lu/ic enim unumquodqiiescire videmur,quando quid ttiii. Adalferum relatio genus facit, utipsum animal,
sit aguoscimus, idcirco rejeclis caeteris de hoc ge- si ejtis subsianiiam qnseras, dieam subsiantiam essa
nere quo maxime apud philosophos sermo est, quod ' animalam alque sensibilem; hsecigitur diffinitiorem
etiara describentes assignaveruiit ea descriplione monslrat per se sieiiti est, non lanqiiam referatur
quam subter annexuit. Diligeritervero ail deseriben- ad aliud : at vefo cum -dicimus animal gentis esse,
tes, nondiffinierites; 'diffinitio enim fit ex genere, nori { ut arbitror) lunc dere ipsa nomen hoe dici-
genus autem aliudgeniis habere 'nOn poterit, idque mris, sed de ea ratione quapotest animal ad caefero-
obscurius est quanfUfprlino adiiu dietuin pateat;. rum quse sibi subjecta sunt prsedicationem referfi.
fieri atiiem potest ui res quae dlii genus sit alii ge- G' Iiaque eharaeter'quidam acforma generis est in eo
rieri supponaiur,-sed cum supponilur nonquasi ge-., quoi referri praedicalione ad "easres potest, quae
nus, sed 'tanquam'sp'eciesisub'alio collocatur. Unde cum sint plures et specie diflereutes, in earum lan-
non in eo quod genUs'Pst, supponi alicui potest, sed tum siibslantia prsedicatur. Hujus aulem diffinilionis
cumsupponitur illice species fit: iqusecum ita sint, rationem per Ox.emplasubjeeit dicens :
ostenditur'geiius ipsum irieo quod genus est genus i?or«m enim qumprmduanlur, alia quidein de uno
liaberenon pdsse. 'Si igitnr ^voluisseigenus dilfini- dicunluf solo, sicut indieidua, ut Socrates, et hic et
tione concludere, 'nullo modo poiuisset; geriusenim hoc ; alia vero de pluribus , quemadmodumgenera et
aliud quo"dei possefprseponere non haberet, alque species, et differenlia, et propria , et accidentiacom-
iilcircodescriptionem ait iessefactaw, nondiffinitio- muniter, sed non proprie alicui. Est autem genusqui-
neiri :'descriptio'verO est (ut in priore volumine dem, utanimdl; speciesvero ut homo; differenlia, ut
diciumest) ex proprietatibusinformatio qusedamrei, rationale; proprium, ut risibile; accidens, ut album ,
et tanquam coloribus quibusdam depictio. Cum enim nigrum, sedere.
ib unumplUra convenerint,»iia :ut omnia simul rei Omnium quseprasdicanlurquolibet modo facil Por-
eui applicantur aequentur, nisiex genere vel difte- phyrius divisionem; idcirco uf a reliquis omnibns
rentiis liseccollectio fiat, descriptio nuncupatur. Est D1prsedicafionemgeneris sejungat ac separet, id facit
igiturdescripiiogeneris haec: genus est quod de plu- hoc modo. Omniura, inquit.quseproedicantur, alia de
ribus el differentibus specie in eo quod quid sit prae- singularilate dicuntrir,-aliade pluralitate : desingu-
dicatur. Tria hsec requiruntur in 'geuere, utde.plu- laritate vero, inquit, prsedicantur quaecunque unum
ribus praedieetur, ut de specie differenlibus, ut in quodlibet habenl subjectum,de quo dici possint, ut
eo quod quid,sit::'dequa:re quoniam ipse posterius ea quibussingulasubjectasuniindividua.ui Socra-
laiius disputat nos breviter hujus rei intelligenliam les et:Plato, ut hoc album quod in hac nive proposila
significemus evemplo, hoc modo. Sit enim nobis in est, ut hoc scamnum' ih <quo nunc sedemus, non
forma generis animal, id de aliquibus sine dubio omne scamnum (hoc esfenim universale), sedhoc
praedicalur, homine scilicet, equo, bove et caeteris, quod:nunc-suppositumest; nec-album quod innive
sed hoecplura sunt; animal igitur depluribus prse- est (universale enitn estalbum et nix) , sed hoc al-
dicatur, homo vero, equus atque bos talia sunt ut a bum quod in hac nive nunc esse conspieitur : boc
se discrepent, nec qualibet mediocri re, sed tota enim non potest de quolibet alio albo praadicari
species id-est tota forma suaesubstantia., de quibus fjuod in hac nive est, quia ad sinBularitalem dedu^
83 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB. H. 94
«=iumest, atque ad individuam formanveoristricium-A, Fieri -antem potuit commodior divisio hoc inodo :
est individui participatione. Alia vero snnt quae de • Eorum-qusedicuntur, aJia.quiderii^Tdsingdiafitatem,
pUiribuspraedicanlur, ut genera^ et species, et diffe- _prsedicantur, alia ad pluralilatem; «orum .qUa.de
rentiae, et propria, el aceidenlia communiter,sednon -pluribus/,praedicai)tur, alia se<.undum substariliarh
proj>riealicui. Genera quidem de pluribus praedican- prsedicantur,. alia secundum accideiis,; <eorum quoe
fitr speciebns suis,"species vero de.pluribus prsedi- Secunduhi-subsiantiam.praedicantur, alia.inueo quod
cantur individuis ,: bomo enim, qubd esl animalis, qiiid sit dicunlpr, .il.ia-in-eo qUodqualesil; in eo
species plures sub se homines habet de quibus ap- quod quid sifquidem genus el species, ineo qubd
pellari.possii. Item equtis,'qui subest animali locso gualesitdifferentia. llem eorum .quoeinieoquod quid
speeiei, plurimos habet individuos equps de quibus sit praedicanlur, alia de speciebus,pr*dicantur plu-
pro?dicanlur : differenlia -vero.ipsa quoque de.pluri- rjbus, alia minime; de speciebus ^quidem.pluribus
busspeciebus dici.polest, ut rationale de homine ac prsedicaniur, ut genera, dcnullis vero species.jEo-
de Deo corporibusque ccelestibus., quoe(sicut Platoni rum autem qpse secundum accidens pra.dicantur,
placet) animata sunt et ratione vigentia; .proprium alia quidem sunt quse -de ipluribus ipracdieaiitiir,.ut
ilem etsi de una specie praedicalur, de multis lamen accidentia, alia.quae de uno tantuni, ut propria. Pbs-
individuis dicitur, quae sub convenienti specie col-, B1setautem fierbeiiain ^iujusmodi divisio : eoi-uni-quse,
locantur, ut risibile, de Plaione, Socrate et cseteris preedicantur, ialia de .singulis proedicanlur, alia de
individuis dicitur quoehomirii supponuntur. Accideivs (iluribus; ebrum quae de ,pluribus,,.alia in ^eo quod
eiiam de multis dicilur ; alhum enim et nigrum-de quid si.i,alia in eo quo.dquale-sitipraedicaritm-.Eo-
muliis omnino dici polest, quae ase.genere specieque rum quae iu eoquod-.qriid sit,:alia -de differentibiw
sejuncla sunl. Sedere etiam de mullis dicitur, homo, speciebus dicuniur, ut genera, alia minime, lifspe-
eiiim sedit, simia sedet, aves quoque , quarum spe- cies; eorum-autemquae in-eo quod-qualeisit ide plu-
cies ionge diversae sunt : accidens autem quoniajn 'r.buspraedicaiitnr, njia quideni de.differenlibus sjiecie',
communiter accidens esse potest et propfie alicui, p,r_edicaniur,ut differen.tiaeei 'acuideutia -communi-
idcirco determinavit dicens et accidentia communi- ter, alia deuna lanttim ,speci(t,<ut ipropria.; -eoruin
ter, sed non.proprie; quae proprie enim alicui acci- v.ero quae depluribus:d_ifferenlibus:s]iefiie;in.eoqubd
dunt individua fiunt, et de uno tanlum valenlia prre- quale sit prsedicantiir.-alia quideinJii'f.ubsiantiii'prae-
tlicari; et ea quae communiler accipiunmr,' de pluri- d.icantur, ut differentia;.,aliaini.comrouniifcTevenien-
bus dici queunt: jit enim de nive dictum ,est, illud li.bus, ut^accideniia.-Et.perJiaiic divisionem qninque:
album quod in hac subjecta nive est non est com- harumrerum diflinitiones colligiipossunt hocmodo :
"
niuniter accidens,, sed prqprie huic nivi quoe.oculis-C Gcnus est quoddepluribu.s,sp'ecieidifferetitibiis'in'ec
ostensionique subjecta est; ita quoque. ex eo quod -. -quod puid sit praeilicaiur. Species est qtiodde pluri-
commuriuer prsedicari poterat fde niullis enim albam bus minime specie:differentibusiin -eo quod quidssit
dici pote9t, ut albus homo, albus equus, alba nix), praedicalur. Differentia est quod de pluribus specie
factuni esl ut de uria tanlum nive prsedjeari illud idifferentibusin eo qupd qijale sit in .substantiapra.-
album possit, cyjus participaiione ipsum quoque fa- dicatur. i Propriuin esl.quodde una lantuurspecie in
cium est singulare. Omnino aulemomnia genera, vel iep quod quale sit 11011 in subsianlia prsediGalur. Ac-
species, vel differentias, vel propria, vel accidentia, icidens est quod de pluribns.specie differentibus in eo
si per semetipsa speeulernur in eo quod genera, vel iquod quale.sit non jn substantia praedicatur. 1E1tioa
species, vel differeniiae, vel propria-, vel aGcidentia , " iquidem has divisionesiecimus , jit omnia a semelip-
sunt, manifestum est quoniam de pluribus praedi- sissepararemus. Porphyriq vero-alia inieiuio fuii.
cantur; at .si earin"liis' speculemur in quihus sunt, Npn eniin omnia nunc-a semetipsis -disjungere fesli-
ut secundum subjecta eorum formam et sub.stantiam nabat, sed lanium -ut caetera a generis forma ei pro-
metiamur, eveiiil ut ex pluralita.le praedicationis ad prietale separarel. At idcirco divisit omnia quaa -
smgulafitaieiri videantur adduci: ariimal enim quod 1prsedicantur,"ant in ea quoede singulisproedicaren-
** tur, autin ea quoedepluribus; ea vero quse de plu-
genus est, ie pluribus praedicatur;. sed "curnhoc ani-
vmal in Socrate eqnsideramus, ex.pluralitate prsedi- -ribus . prsedicanlur, aul.genera essedixii.aufspecies,
cationis adducitur ad singularilalem. Socrates enim autcaetera, horum quoque lexenipla subjiciens >ad-
'
animal est, ipsum animal fit individuum, quoniam jungit ; : .
Socrates est individuus ac singularis. Item homo-de Ab his ergo qum d-euno so.lo prmdicantrirdifferunl
pluribus.quidem hominibus.praedicatur, sed si ijlam ,genera , eo quod hmcde pluribus dicimtur.Abhis uu- '
humanifatem quse in Socrate est individuo conside- :
tem rursus qum de pluribus, >a specie.busqtiidcm,
remus, fit individua, quoniam Socrates ipseindivi-. quonidm . qpecies elsi de plttribus prmdicentur, nc.i
duus est atque singularis. liem differentia ut ratio- . tamen de differenlibnsspecie,sed numero : homoenim
nale deplurjbus dici.poiest, sed in Socrate individua cum sil species-, de Socrate et de Plalone prmdicatur.,
. est. Risibile eliam cum de pluribus honiinibus prae- . iqui non specie a se invicem differunl,sed "numero.
dicetur fit unicum; communiier quoque accidens, Animal vero cnm sil.genus, de homine, equv el :bove
ut album, cum de pluribus dici possit, in uno quo- prmdicatur,
_ nu« ,
qui differunt a se invicemspccie, .11011
que singulari corpore perspeclum individuu.m est. , mero 1 solum. A.proprio quoque di/fertgenus, quoniurr,.
95 . AN. MANL. SEV. BOETH 9G
propriumde una sola specie, cujus esi proprium, pra- ___, _rantur
i differentibus : cum enim dicimus hic Plato
djcatur, et 8,eiis.qum sub una specie sunt individuis, tesl, hic Socrates, duas fecimus unitates, ac si digito
quemadmodumrisibilede hominesolo , et de particu- Itangamus dicentes, hic unus est de Sdr.rate, rursus
taribus hominibus : genus aulem non de una solum < de Platone hic unus est, non eadem unilas in Socrate
J
specie prmdicalur, sed de pluribus et differenlibus.A uumerata esl quae in Platone; alioqui posset fieri,
differenlia vero.ab iis qum communilersunl accidenlia ut ' secundo lacto Sociate, Plato etiam demonstrare-
'
differl genus, quoniam elsi de pluribus el differenlibus 'tur, quod non fit : nisi enim tetigeris Socratem vel
specieprmdicenlurdifferentim, et communileracciden- imente, vel digito, itemque nisi letigeris Platoriem,
lia, non tamen in eo quod quid sil prmdicantur^sed inon facies.duos, dum numerantur. Ergo differunt
potius in eo quod quale est, el quomodose habet. In- iquse sunt numero differentia : cum igitur speeies de
lerroganlibusenim aliquibusquid est illud de quo prm- numero
i differentibus non de specie praedieelur, ge-
dicantur hmc, genusrespondebimus, differenliasautem nus i de pluribus et differentibus specie dicitur, ut de
et communiterel accidenlia non respondebimus. Non 1bove, deequo et de caelerisqua. a se specie invicem
enim in eo quod quid esl prmdicantur de subjeclo, sed idifferunt, non numero soio. Tribus enim modis
magis ineo quod quale sit. lnterroganlibus enim qualis innumquodque vel differre ab aliquo dicitur, vel alicui
est homo, dicimus ralionalis, el qualis est corvus, di- B idem
i esse, id est genere, specie, numero. Quascun-
cimus niger. Est autem rationale differenlia, nigrum < que igilur genere eadem sunt, non necesse est esse
vero accidens. Quando autem quid est komoinierro- < eadpra specie, ut si eadem sint genere differant
gamur, animal respondemus: esl autem genus hominis 'specie; si vero eadem sunt specie, genere quoque
animal. .. <
eadeni esse necesse est: ut curn homo atque equus
Nunc genus a caeterisomnibus qusequolibet modo idem i sunt genere (uterque enim animal nuncupalur)
praedicantur separare contendit hoc modo. Quoniam differunt ( specie, quoniam alia est hominis species,
enim genus de pluribus praedicatur, statim differt ab alia i equi. Socrates vero atque Plato cum idem sinl
his quidem quaede uno tanlum praedicanlur, quaeque ispecie, idem quoque sunt genere, uterque enim sub
unum ' quodlibet habent individuum ac singulare tfiMinalis i pfaedicatione ponitur : si quid vero vel ge-
subjeclum : sed hsec differentia generis ab his quse eere i velspecie idem sit, non necesse est idem esse
de uno solo prsedicantur commuuis est ei cum ese- IBMnero, ut Socrales et Plato, cum et genere ani-.
teris, id est specie, differenlia, proprio aique acci- wa.is i et specie hominis idem sint, nurhero tamen
deuti, idcirco quoniam ipsa quoque de- pluribus 1reperiunlur esse disjuncti. Quod si idem sit riumero,
prasdicantur. Horum igitur singulorum differentias a Ni ^idem et genere et specjeesse necesseest. Gladius
genere colligit, ut solum inlelligendum genus quale C 'enim alque ensis idem srint numero, nihil enim om-
sit sub animi deducat aspeclum dicens : Ab his au- 1nino aliud est ensis quam gladius; sed nec specie
tem quae de pluribus prsedicantur differt genus : a . iSversi
i sunt, utrumque enim gladiusest; nec genere,
speciebus quidem primum, quoniam species etsi de iBtomnque enim instruriientum est, quod esi gladii
pluribus prsedicantur, non tamen de differentibus genus. i Quoniam igitur homo, bos atque equus, de
specie, sed numero. Species enim sub se plurimas (qufeus animal pfsedicalur, specie differunt, numero
species habere non poterit, alioqui genus non spe- etiam ( eos differre necesse est: idcirco hoc plus ha-
cies appellaretur. Si eriim genus esl quod de pluribus bet 1 genus a specie, quod de differentibus specie prae-
specie differentibus in eo quod quid sit prsedicatur, . dicalur.
< Nam si integram generis diffinitionem de-
cum species de pluribus prsedicalur, et in eo quod lmus, dabimus hoc modo : geuus est quod de"pluribus
quid sit, huic si addaluf ut de specie differenlibus (differentibusspecie, nonsolo numero, et in eoquod
praediceiur, speciei forma transit in genus, id quod < qusd sit praedicatur. At vero sic species : species est
exempio quhque inlelligi fas esl. Homo enim cum (quod soluin de pluribus numero differentibus in eo
sit species, praedicatur de ' Socrale, Platone et cse- < quod quid sit prsedicatur. A proprio vero differt ge- _
teris quse a se iion specie disjuncta sunt, sicut homo nus i quoniam propriUm de una sola specie cujus est
atque equus vel bos, sed numero, quod quidem ha- D1prdprium j praedicatur, et de his quae sub una specic
bet dubitalionem quid sit hoc quod numero diciiur sunt : individuis : proprium enim sempef speciei uni
differre. Numero enim differre aliquid videbitur quo- adesse: potest, neque eam relinquit, nec transit ad
lies numerus, a numero differt, ut grex boum qui aliam, ; alqtie idcirco proprium nuncupatum est, m
fortasse continet triginta boves differt numero abalio risibile
j hominis est; iiaque et de ea specie cujus esi
boum grege, si centum .continet in se boves : in eo proprium praedicatur, et de his individnis quaesub
enim quod grex est, non differt, neque in eo quod illa sunt specie, ut risibilede homine dicitur, et de"
boves, nec nisi numero quidem differunt, quod illi Socrate, et de Plaione, et caeteris de sub hominis
plures, illi vero sunt pauciores. Quomodoigitur So- nomine continenlur : genus vero non de una tantuni
crates et Plato specie non differunt, sed numero, specie, ut dictum est, sed de pluribus. Differt igi-
cum et Socrales unus sit, et Plato unus, et uniias tur genus a proprio, eo quod de pluribus speciebus
numero ab unilate non differal? sed ita inlelligen- prsedicetur,
I eum proprium de una lantum specie de
dum est quod dieium est, numero differentibus, id < qua dicifur appellatur, et de iis quae sub illa sunt
est in uumerando differentibus, hoc esl dum nume- iindividuis, .djfferenii_e aique aqcidentis discrepan-
37 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB. III. , 98
tia_ a genere una separalione concluditur. Omnino A similia
s non convenit, ut Socrates : nam cum illi sint
enim quiahaec in eo quod quid sit minime prse- Cjeteri < hqmines similes, non convenit proprietas et
dicantur, eo ipso segregantur a genere : nara in praedicalio
] Socralis ih caeleris; ergo ab iis quas de
caeteris propinqua sunt generi, nam et de pluribus; _ uno 1 tantum praedicantur genus differt,-eo quod de
praedicantur, et de specie differentibus, sed non in pluribus
] praedicetur. Restantigitur quatuor, species,
eo auod quid sit. Si quis enim interroget qualis est iet proprium, el differenlia, et accidens, quorum a
homo, respondetur ralionalis, quod est differentia. igenere differentias colligamus^ Singulis igitur diffe-
Si quis ihterroget qualis est corvus, dicitur niger, rentiis
i ab his rebus segregabitur genus : ea quidem
i
quod est accidens. Si autem interroges quid est ho- differentia qua de specie"differentibus praedicari ge-
rno, -animal respondebitur, quod est genus.-Quod nus i dicilur, separatur ab his quse sicut species proe-
vero ait, non in eo quod quid sit prsedicari dicimus, > dicantur, vel sicut propria; species enim omriino
sed magis in eo quod quale sit, hoc magis qusestioni , de i nulla alia specie dicetur, proprium vero de una
i
occurrit hujusmodi. Aristoteles enim differentias in tantum specie praedicatur, alque ideo non de specie
i
substantia putat opbrtere prsedicari, quod autem in differentibus. Item genus a differentia et accidenti
substantia praedicalur, hoc rem de qua praedicafur, 'differt, quod in.eo quod quid sit praedicatur, illa vero
non quale sit, sed quid sit ostendit; unde non vide- B in eo quqd qtiale sit appellantur ut dictum est; itaque
iur differenlia in eo quod quale sit praedicari, sed , genus quidem ab iis quse de uno praedicantur differt
potius in eo quod quid sit, sed solvilur hoc modo : in quantitate prsedicationis, quod de plnribus prsedj-
differentia enim ifa substantiara demonstrare solet, cetur; a speciebtis vero et proprio in subjectorum
ut circa substanliam qualilalem determinet, id est natura, quoniain genus de specie differeutibus dici-
subsianlialem qualitatem prqferat. Quod ergo dictum tur, proprium vero et speciesminime. Iiem genus
est magis, tale est tanquam si diceret, videtur qui- in qualifate prsedicationis a differenlia acciden.ieque
dem substantiam significare, atque in eo -quod quid . dividitur. Qualitas enim praedicationis qusedam est,
slt prsedicari; sed magis iilud est verius, quia lametsi vel in eo quod quid sit, vel in eo quod quale sit piae-
Eiibstantiam monstret, tamen in eo quod quale sit dicari.
prsedicatur, Nihil igitur nequesuperfluum,neque minuscontinel
. Quare genusde pluribuspfmdicari dividit ipsum ab generis dicla descriptio.
iis qumde uno solo dicunlur, sicul individua; de diffe- Omnis enim descriptio vel diffmitio debet ei quod
fenlibusvero specie,-separat eumdem ab iis quiBsicul diffmilur aequari: si enim diffinitio diffinilserei non
tpecies prmdicanlur, vel sicut propria : in eo,aulem sit sequalis, et si quidem major sit, eliam quaedam
quodquid s\l prmdicari, dividii ipsuma differentiit el C alia continebit, et non necesse est ul semper diffiniti
tommuniter accidentibus, qum singula non in eo quod substantiam monstrel; si minor sit, ad omnem diffi-
tjuid prmdicalur, sed in eoquod quale est, vel quomodo nitionem substantiae non pervenit. Omnia enim quae
te habel.. majora sunt de minoribus praedicantur, ut animal de
Tria haec esse dixirnus quse significationem lianc bomine; minora vero de majoribus' minime : riemo
lerliam generis informarent, id est de pluribus prae- enim vere dicere potest, omne animal iiomo est,
dicari, de speciedifferentibus, etin eo quod quid sit, atqueidcirco si sibi prsedicalioconverlendaest, sequa-
ouae singulaepartes genus a caeteris quoequoraodo- lis oporlet ut sit. Id autem fieri potest, si neque su-
libet praedicaniur distribuunt ac secernunt, quod perfluum quidquam habet neque diminutum, ut in ea
ipse breviter colligens dicit: id enim quod depluri- ipsa generis descriptione; dictum est eriim genns
bus pra.dicalur genus ab his dividit quaede uno lan. esse quod de pluribus differentibus specie in eo quod
lum praedicanlurindividuo. Individuum autem pluri- quid sit prsedicatur, quse descriptio cum genere con-
bus dieitur modis : dicitur individuum quod omnino verii polesl, ut si dicamus quod de pluribus specie
secari non potest, ut unitas vel mens; dicitur indi- differentibus in eo quod quid sit prsedicetur, id genus
viduum quod ob soliditatem dividi nequit, ut ada- esse : quod si converti potest (ut ait) nec plus nec
nias; dicitur individuum cujus praedicatio in reliqua DI minus continet generis facta descriptio.

LIBER TERTIUS.

Superior disputalio de genere videtur forsitan quidem dubitari potest: si enim haecfuit ratio pro.
omnem etiam speciei consumpsisse tractatum : nam ponendigenus reliquisomnibus, quodnatursesuaema.
cum genus ad aliquid pra.dicetur,_id est ad speciem, gniludine caetera contineret, non aequum erat diffc-
natura generis non potest, si speciei qusesit rentiae speciem in ordine tractatus anteponere, qnod
' cognosci
intelligentia nesciatur. Sed quoniam diversa est in differentia specicm contineret.cum praeseriim diffe-
suis naturis eofum consideraiio alque discretio, di- rentiae ipsas species informent.; prius autem estquod
versa in permislis, idcirco sicut singula"in prooemio informat qnam id quqd ejus informatione perficitur.
proposuit,ita dividere cuncta prqseqiiituf, ac primum Poslerior igitur species est differentia : prius igitu»
post generis disputalionem de specie tractat, de qua dedifferentia traclandum fuil; etenim prooemioetiam
9!) AN. MANL. SEV. BOETII 106
cprisenliret, in quo eum ordinem. colioeavit qtiem AL latem, l_ alia.m cujuslibei prApriam fprmam ir.dividui,
naturalis ordo^suggessit, dicens uiile esse nosse quid tertiaro t de qu.a_niineloquilur, qure subgenere collo-.
genus sit, et quid differentia. Huicrespondendum est. catur. c Cfedendum.vero est.propier obseuritatemejus.'
quoeslioni,quoniainomiiia qiiseeuoquead aliquid.pr.SBT quam q nos adje.cimus.,quja nimiruni altim^ematque ^
dicaniur, subsiantiam semper ex oppositis.sumunf; e
erudiliorem quaoreret iiitellectum, ea lacita praeter-
"
ut igitur riori potestesse pater nisi filius sit.necfilitis, nrriissaque caeteras edidisse :.eujus quidem speciei hsec,
nisi prsecedat pater, alleriusque npmen pendet.ex <?
exempla subjecit, utlhomineni quidem.a.uiiualis spe-
altero, ita etiam in igenere ac specie videre licet, cciem„ajbui[i aiueni.c.oloris,,iiiangiilimiven) figiiroe^
species quippe nisi generis noji est.rursusque genus. Ii lisecenim omnia.species minc.npantur-eoiumquaesuut
esse non potest nisi.referalur ad speciem : nec vero genera, g animal quidem hominis,, co.Ior,antem, aj.tii,
substaniise qusedam aut res absolutse esse. puiandoe fi figura vero triangnli.
surit genus ac species, ut superius quoque dictum.esi, Quodsi etiam genus assignantes speciei.memini\nus,
sed quidquid illud est quod in naturae proprielate., dicenlei ** quod de pluribus et diffexentibus.specieineo
consistal, id. t.uocgenus, fu ac species., cnm,vel ad , .9 quod quid prmdicalur, ct speciem.dicimvsid quod sub.
inferiora vel ad superiora refertyr.Quorom, igitur aassignalo gen,ereppnitur..
relatio alterutrum constifuit, eorum contineiis.faetirs.BB Dudum cum generis descrip.iioneinassignaret, iu,
esl jufe traclatus; de specie igitur incboans ait hoc genefis _ diffinitione sp^eciei nopieji ipjecit diceiis.id,
iriodo: * '
esse genus quod de s'luribys specie differeniibps ,in
' <
DE SPECIE. c6 quod quid sii pr;edicarettir, uf scilice.t pef,speciei
Species autem dicitur quidem et de uniuscujusque *nomen diffmirel genu-; ;.riunc ve.ro cimi.specjeiii dif-
forma, secundum quam dictum est : primum qitidein finire * contendat, generis iitimr niinqupaijone direns
tpecies digna est imperio : dicilur autem species,et ea sspecieni esse quse snb geneie ppnatur, cui iiuidem,
qum est sub assignatogenere, secundum quam solemus dicto ' illa quoestio jure videiur opponi.. Onmis.enim.
dicere Iwminemquidemspeciemanimalis, cumsit genus diffinitio < rem debel declarare quam eoncludit, eam-
animal; album aulem coloris speciem,triangulum .vero '(_ueaperliorem reddere quam siio nomine monsira-
figurm speciem. - bat. Ex nolioribus igitur fieri opnrtet diffiiiiiionem
Sicut generis snpra significationes.distinxit acqui-- 'quam res illa sit qua. diffinilnr. Cu_rnigifur per speT. '
vocas, ita ideih in specie facjt dicens non esse speT 'ciei-nomen.describeret vel diffiniret genu.s, abnsiis.
ciei simplicem significationem, et ponit quidem duas:' 'est vocabulo speciei yelui notbire quam generis, atque
longseautem plures esse manifeslum est, quas idcirco . ita ] ex notioribus descripsit genus : nunc vero cum
pfaeteriit ne lectoris animum prolixitate confunderet. Cspeciem
G'] vellet lerpiino descfiptionis includere, gene-.
Dicit autem prim.um quidem speciem figuram iinius,- fis utilur nomirie, rerumque.convertit nolionem:, ul,
cujusque v.ocari, quae ex accidentium congregatione in genefis quidem descriptione sit notius speciei vo- -
perficiluf. Caulissime aulem diclufn est uniiiscujiis- cabulum, in speciei autem descriptione" sit notius
que, lisec eriim secundum accidens dicifur, quse cui- gerieris, quod fteri nequit: si enim gerieris vocabuliitn.
r/ue individuo forma (ist; ea enim n.on ex subsfanfiali' notius.est quam speciei, in.diffinitione generis spe-
q^adam forma species, sed ex aceidentibus evenit., , ciei nomine uti non debuit. Quod si speeiei nomen
Aliaest eriim substantiajisformse.spncies, qusehuma- facilius intelligitur quam generis, in diffiniiione sper
riitas nuncupalur, ea quoe noi.i esi-quasi supposita ciei nomeri generis npn fuit apponendum,, cui quaer
animali, sed est lanquam ipsa qualiias siibstantiam stibnioccurrit dicens :,
monstrans; haec enim et ab hac diversa est qusa' Nosseoporlclquod quoiiiam,genusaticujus.estgenus,
«niusciijiisque corpori accidentaliler insita est, et ab et speciesalicujus esl species, idcirco necesse.esl elin-.
ea quaegenus deducit in partes; poslreniumque plu.ra utrorumquerdtionibus ulrisque uti.
sunt quaecum eadem sint, divefsis tamep modis ad Omriia qusecunque ad aliquid.prsedicantur, ex his.
aliud atque ad alitid rulala inlelligunlur, ut hanc de quibus praedicantur substanliam sqrtiuntur; quod,
ipsam humanitalem' in eo quod ipsa est si perspexe- J) D si diffinitio uniuscujusque suhsiantiae propriclatem
ris. Species eu-ea quse-subsiarittaiem deiermmaf debet ostendere, jureex alterutro fif descriptio in Iiis
qtialitatemiPi sub animali eam intelligendoloeaveris, - quae ad;se. invjcem referunlur. Ergo quoniam genus' .
deducit animalis in se parlicipationem; separaturque speciei genus esl, el substantiam suam pt vocabulum
a .caUeris animalibus, ac fit . pecies generis ; quod si -' gerius a specie sumit, in diffinili.one_generis_-sp.eciei-
uniuscujusque proprietatem consideres, id esl quam .- nomen fuil advocandum. "Quoniamvero species id
virilis vultus.qiiarri fiTfQusincessus,cseieraque quibus qhod esf sumit ex.genere, nojnen generis_in deseri-
individua conformanttir ,-et quodammodq depingun-: plione speciei non fuit relinquendum : qupniam vercV
lur, hoecest accidenfis species secundUniquam dici- diversse sunt-specierum quaiitates; alise enim.sun.i.,
mus-quemlibet illum impferio esse aptum propter species, quas et genera esse ppssunt; aliae.quaein soja
formseeximiam dignitatem-; huic aliam adjungitspe-" speciei proprie.ale.permanent,,nequejnnaturam
ge;
ciei significationem, id est esui quam supponimtis neris transeunt, idcirco
multiplicemspeeiei diffi.aiT
generii Nos -
vero triplicem speciei significationem tionem dedit dicens :
esie sujjjicjmus-,unamquidem substaniialem quali- . Assignant ergo et sic tpeciem : Speciet est qum sub
Wl IN PORPHYMUMCOMMENTARIORUM LIB. III. 102
assignato^generep<m..«:r.et de qua genus in eo quod A_.*speeialissimum,alia.suntqum et genem et species sunt
quid sit prozdicalur.Amplius autemsic quoque; species teadem, ad^aliud tamen el^ad-aliudsumpia. Sil autem j
- est qumde pluribusei differeniibusnumero in eo quod 1manifestum hi, unoprwdicamentojjuod.dicilursubslan- -
quidsil prmdicalur; sed hmc quidcmassignaliospecia- tia I : esl.quidemelApsa genus, sub hac auttm est cor-
iissima est, el ejus qumsolum species est, non eliam pus, \ el sub corpore anhnalum corpus, sub quo animal ;
gentts; alimvero et non specialissimarumessepossunt, sub >' animali vero-,rationale aritmali.subquo, homo; tub
"Tribus speciem diffinilionibus informavit, quarum 'hominevero, Socrates et Plato, el quiismtparliculares
quidem duaeomni speciei conveninnt, omnesquequse homines."Sed ' horum subslantia quidem geneialissi-
- quolibet modo species appellantur sua conclusione- mum ' esl et genus solum;- homo vero tippfiialissimum
determinant. Terlia vero non ita : cum enim duaesint *etsolum species';. corpus vero speciesquidem est-sub-
specierum formse; una quidem cum species alicujus - stanlim; genus vero corporismvnati^ se.d;.elanhnalum
aliquando etiam alierius. genns esse pojesl; •allera 'corpus, speciesquidem est corporis, genus veroanima-
cum lanlum species est, neque in formam generis lis. ' Rursus .animal speciesquidem es.t>cprporis dnimali,
transit; Priores duae, illa scilicet in.quadictumeslid ' gcnus'
i vero, animalis.rationaiis ;'..sechralionale. animal -
esse speciem quod sub genere ponitur , et rursus in sspecies-quidcni est animalis, genus aulem-hoininis;
qua dictum est id esse speciem de qua. genus in eo.Bahomovero species eslrationalis animalisrnoh, dulem
- quod quid sit-praedicetur, ompi-speciei conveniunt. eliam ' genusfarticuiarium Jwminum,sed solum species.
[d enim tanium liaediffiniiiones monsirant,quod sub Ac omnequod est anleindividuaj proximcquedeipsis
rgenereponitur : nam et eaquoe dicif, id esse:speciem prmdicatur,
"i specieserilsolum, noiiielium.geiim..-- , '
quod sub genere ponitur, eam vim significatspeciei, Praediximus ab Aristoiele- decem praedicamcnla
qua refertur ad genus; et ea quaedicit, id esse speciem esse < disposita, quae idcirco praedicariienta.vocaverii,
dequagenus in eo "quodqnid sit prsedicatur, eam '( 'quoniam de cseteris omnibus praedicanlur : quidquid-
rursus"significatspeciei formam quam retinet ex ge- ^verode alio" praedicalur, si nonpoluerilpraedicaiio
neris pra.dicatione. Idem esl autem et' poni sub < converfi, niajor est res illa quae prsedicatur ab ea
genere, el de eo praedicari genus, sicut idem esl sup- _de - < qua praedicaiur.Itaque haecpraedicamenlainaxima
-ponigeneri, et ei genuspraeporii. Quodsi omnes spe- !rerum oinnium , quoniam dp omnibns pnedicantur,
cies collocanlursub genere, manifestum est omnenr. ostensa < sunt. In uno, quoque igilur horuni pra-dica-'
. speciem hoc ambitu descriplionis ineludi. Sed terlia meniorum ] qusedanigeneralissiina sunt genera, et est
diffinitiode ea tantum specieloquiiuryquae nunquam longa ' series specierum, atque amaximo decursusad
genus est, efquse solum species restat: lisec auiem - minima. ' Et illa quidem quoede caeteris prsedicantut
--spec.es est ea quae de differenlibus specie minime C_iut t gencra, neque ullisaliis stipponunlur ul,species,)
. prsedicatur. Kam si id habelgenusplusa specie.quod generalissimai genera nuncupanlur, idcirco, quia his
- de differenlibiis specie praedicalur, si
qua speeies _ 'nulliim aliud superponitur genus., Iniima vero qu;p
quidera pra_dicelur de subjeclis. sed non despecie -, de ( nullis speciebus dicuniur, specialissimte species"
- diflVrentibus, ea solura erifspecies superioris gene- '• appellanlur, idcirco quoniam integfum cujuslibet rei
ris, subjectorunr vero.non erit genus. Igiiur, prsedi-. 'voeabulum illa suscipiuht, qnoe pura immisiaque i'n
catio ea quam species habet ad subjecia, si talis sit < ea.de-qua quaeritur proprieiate sunt constituta : at
- ut de differentibus specie non.prsedicelur,
dislinguit • < quoniam species id quod species est ex eo liabet ji.o-
eim ab his speciebus quae-genera esse possunt, et men, i quia supponituf generi, ipsa erit simplex spe-
• monstral eamjsolum sjpeciem esse",nec
generis prae- < cies,,si ila.generi supponatur, ut imllis aliisspepie- ,
dicationemtenere. Illaigitur terliadescripiio.speciei bus ' praeponalur ut genus. Species enim quse sie
quaemagis species ac specialissima dicitur, diffinilur generi I supponitur alii, ut alii proeponatur, non est
- hoc modo : Species.est quod de pluribus, numero isimplex species, sed habet quamdam
generis admix- >
differeniibusin eo quodquid sit prsedicatur, ut homo: 'tionem-: illa vero species quae iia snpponiiur gerieri,
praedicaturenim d.eCicerone ac Demosihene et cac- ut ' minime speciebus aliis praeponatur, illa solum
leris qui.a se (ut dietum est) non specie, sed numerb 9- ?,simplexqu,especies,est atque idcirco et maxime spe-
'
discrepant. Ex tribus igitur diffinilioriibusduas qui- < cies.est, et specialissima nuncnpatur. Inter genera
.dem el specialissimas.et non. specialissimas species igitur qu,».sunt generalissifna, ei species, quoesunt
claudii, haecvero tertia solum,'ullimam speciem-: ut ispecialissiniae, in.medio simt quoedam quae superip-
autem apertius id liqueat, rem- paulbaltius orditur, ribus quidem cbllaia: siint species, -inferioribus,vero
eamque congruis illuslrat exemplis;: {
genera, Hsecsubalterna genera ifuncupauiur, qtmd it:i-
Planum autem eril quod dicilur hoc modo. In suntgenera, ut alterum sub.aliero, collocetuf'. ^uod
unoquoquepr.mdicamento surit qumdam.generalissima, iigilur. splura genus est,- id diciiur .enernlissinnim
. cl rursus alia specialissima,, et- inter generalissima genus; i qusevero ita suntgenera ut esse.species pos-
.ef specialissima sunt alia qum el genera elspecies '• sinf, veljtaspecies ut sitiigenera nouiiiiiiquam, suh-
eadem dicunlur.-.Est- autem generalissimumquidem ...alterna „.i genera ,vel species-appellaniur. Quod vero itii
supra quod non. est aliud aliquod. superveniens < est species, ut alii genus esse non possit, specialis-
. genus. Specialissimumaulem ppst.qupdnon est alia ,,ijsimaspecies dicitur. Hisergo cognitisj sumanmsun.ius
aliqua inferior.species, Inler generalissimumaulein et Pjr-edicamentiexemplum,
] ut abeoin cieieris qtioqiie
• " I 104
103 . AN. MANL. SEV. BOETH
prs-dicamentis atque in cseteris generibus et specie- A quidem substantia generalissimum dicilur gerius,
6us filo alque ordine quid eveniat possit agnosci. quoniam proepositaest omnibus, nulli vero ipsa sup-
Subslantiaigitur generalissimumgenus est; boc enim ponitur, et solum gerius propler eamdem scilicet di-
iie cunc.is aliis praedicatur, ac primum.hujus species • ciiur causam, homo autem species solum, quoniam '
duae sunt, corporeum et incorporeum , nam et quod,, Plato, Cato, Cicero, quibns est ipsa prseposils.non
xorporeumestsubslaniiadicitur, et item quodincor- differunt specie, sednumero tantum; corpqi-eum
poreumestsubstantia prsedicatur; suli eorporeo vero - vero quod secundum a substaniia collocatur, el "spe-
animatum atque inanimatum corpus ponitur; sub ani- cies esse probatur, et geuus, substantise species, ge-
maio eorpore, ariimal ponitur : nam si sensibile ad- - nus animati; at vero animatum, genus eslanimalis,
jicias animato. corpori, animal facis, reliqua vero corporei species. Est aulem animatum genus sensi-
pars, id est, species, continet inanimatum etsensibile bilis.animatumvero-sensibile animaleslrigilur ipsum
fiorpus; sub animali autem rationale atque irratio- animatum, propter propriarh differenliam quse est
riale; sub ralionali. Deus et homo, nam si rationali sensibile, recte genus dicitur esse animalis. Animal
morlale subjeceris,hominem constilues; si immor- vero rationalis genus -est, et rationale genus est mor-
late, Deum; Deum vero dico corporeum, hunc enim talis; cumque rationale et mortale nihil aliud sit
mundum veleres Deum vocabant, et Jovis eum appel- p quam homo, rationale fit animalis species, . hominis
latione dignati sunt, Deumque, solem, caeleraque vero genus; homo vero ipse Calonis, Plalonis, Cice-
ccelestia corpora, quae animata e.se cum Plato, lum ronis non eril (ut dicium esl) genus, sed solum spe-
plurimus doctorum chorus arbilratus est, sub ho- eies ; nec solum differenliae rationalis species es{
mine vero individui singularesque homines sunl, ut homo, verum eiiam Cafonis et Platonis caeterorum-
Plato, Cato, Cicero, quorum numerum pluralitas qtie species appellaltir, propter diversam scilicet
infinita non recipii, cujus rei subjecla descriptio sub causam. Nam ralionalis idcirco est species, qupniam
oculis ponat exemplum.. rationale per mortale atque immorlale dividitur, cnm
sii homo morlale; idem vero liomo species est Pja-
tonisatquecaelerorum.in forma enim ebrum omnium
homo erit substantialis atque ulfima similiiudo. Est
autem communis et omnium regula, esse eas species
specialissimas quae supra sola individua collocarittir,
ut homo, equus, corvus; sed non avis, avium namque
multse sunt species, sed hse tantum species dieuntur
esse, quorum subjecla ita sibi sunt consimilia, ut
subsiantialem differenliam habere non possint. ln
omni auiem hac disposilione priora genera, cum in-
ferioribus conjunguntur, ut posteriores efficiant spe-.
cies : nam ut sit corpus substantia, cum corporalitatq .
conjungitur, et est subslantia corporea corpus. Ilem
ut sit animatum, corporeiim atque surislaniia ani-
mato copulatur, et est animatum substanlia corporea
habens animam. Item ut sit sensibile, eidem tria illa
superiorajunguiitur.Nam quod estsensibile, lantum-
est, quantum substanlia corporea. animafa retinens
sensum,quod totumanimal est.Item superioraomnia
rationali juncta rationale efficiunt, postremumque
hominem superiora omnia nihilominus terminant, id
est substantiam hominis addito tantum rationali mor-
tali; est enim homo substantia corporea, ariimala,
sensibilis,raiionalis, mortalis.Nos vero diffinitionem.
hominis reddimus dicentes, animal ralionale mor-
lale, in animali scilicetincludenies et substanliamet
corporeum et animatum alque sensibile; et in ca>te-
ris quidem speciebus atque generibus ad hunc mo-
dum vel dividuntur genera, vel species describunlur.
. Quemadmodumigitur substanlia cum suprema sit,
eo quod niliil supra eam sit, genus est generalissimum,
sic et homo; cum sit speciesposlquam non esl alia spe-
cies, neque aliud eorum qum possunt dividiin species,'
sed solum individua {individuumenim est Socratestl
Superius posita descriptio ordiiiem a generalissimo Plalo, el hoc album) specieserit solum, el ulthna tpe-
usque ad indivicif.a proedicationis oslendit, in qua cies [et ui dictum esl) specialissima: qumveroih meitio
iOS 1N PORPHYRIUMCOMMENTARJORUM L5B. lll. 106
tunl, eorum qttidemqumsttpra se sunt specieserunl, A' species substanliam' monslrel, unaque .sit qmnium
eorumveroqumposl genera sunl, quare Itmc quidem individuorum sub specie positorum substantia, quo-
>
duas habenl habiiudines, illam qute est ad superiora, dammodo nulli prseposila est, si ad substantiam quis
securidttmquam species dicuniur esse ipsorum, el eam . velit aspicere: at si acciderilia quis consideret, plu-
qumesl ad-posleriora,secundum quam genera ipsorum res de quibus praedicaturspecies fiunt, non substan-
esse dicuntur. Exlrema vero habenlunam habiludinem, tise diversilate, sed accidenlium multiludine;ilaque
nam et generalissimumad ea qumposleriorasunl, habet fit ut genus quidem semper plurimas sub se species
liabiludinem,cum genus sit omniumsupremum : eam habeat: de differentibus enirri specie praedicatur,
vero qum est ad superiora non habet, cum sil supre- differentiavero nisi pluralitati non convenit; at vero
mum, et prhnum principium, et {ul diximus) sttpra speciesetlam urii aliquando individuo prseessepotest:
quod non esl aliud superveniensgenus : el specialissi- si enim unus (ut perhibetur) estphoenix, phoenicis
mum eliam unam habel habiludinem, ea qumesl]ad species de uno tantum individuo praedicatur. Solis
superibra, quorum esl species : eam vero qum est ad eliam species unum solum intelligitur habere subje-
poslerioranon diversamItabelsed eamdem, riamet in- cium: ita nulism multitudinem species per se cori-
dividuoruirispeciesdicilur.-Sed speciesquidem dicitur. tinet, cum etiam si unum sil tanlura individuum ,
indwiduormn;velttl ea continens, speciesvero superio- Bi speciei-tamennon pereatintelleetus, quibusdam enim
raiji, ul qum ab illis conlincatur; suis quasi similibus parlibus prseest: ul si aeris vir-
Ex proporlione speciei nomen etiam geneiis gulam dividas, secundum id quod aesdicitur, idem et
osleuditur, nam ut genus, quoniam non habelgenus paries esse intelligitur, et lotum. Idcirco dictum est
supra se generalissimumgenus dicitur, utsubstantia: speciem, licetsitindividuisprseposita, unam lantum
ita species, quoniam non habet sub se speciem, sed habitudinem possidere, illam unam scilicet qua spe-
individua, specialissima species dicilur, ul homo ; cies est; quando enim praeposillssubditur species
quod autem esl species non habere sub se, id esl his nuncupatur, et est superiorum species lanquam
proeesse, quaeneque in dissimilia dividi possunt, ut subjecta, inferiorumque species, idcirco quoniam
genera dividuntur, neque in simiiia secantur, ut spe- eorum substantia monslralur.,. Nec jta est species
cies. Ula vero quse inter genera generalissjma, spe- individuorum, quemadmodum speciei genus : 'illud
ciesqoe specialissimas conslitula sunt, speeies et ge- enim pars est subslanliae,ut animalhoihinis. Reliquse
nera mincupantur,quaeel ipsa aliis supponuntur,'et his enimpartes rationale alque morlaleaddunlur auimali
alia subjiciunlur, quorum in dissimiliavel in similia ad diffiniendam substantiam hominis : homo vero
possunt esse parlitiones. Cumque duae sint habitu- Socralis alque Ciceronis lota subslantia est :nulla
dines el quasi comparationes opposilse, quse in orri- C1enim additur differenlia substantialis ad hominem;
nibus generibus speciebusque versantur, una quidem ut Socrales fiat aut Cicero, sicut addilur anirnali
quse ad superiora respiciat, ut specierum quae suis ralionale alque mortale, ut homo integra diffinitiona
generibus supponuntur: alia vero quse ad inferiora, claudatur. Idcirco igitur species specialissimatantum
Ut generum cum speciebus propriis praeponunlur: est species, atque hanc solam possidet habitudinem
generalissima quidem genera unam tantum felinent ad superiora quidem, quoniam ab his coritinelur: ad
liabi-udinem,eamscilicel quse inferiora amplectilur, iuferiora vero, quoniam subslantiam eorum format
jllam vero quse ad praepositacomparatur non habent. et continet. >.
Generalissimum enim genus nulli supponitur. Item " Delerminantergogeiieralissimum ila,quod cumgenus
species specialissimauuampossideiiiabitudinem, per sit non est species: el rursus, supra quod non esl aliud
quam scilicet ad sola genera comparalur. Hlamvero supraveniens genus : specialissimumvero, quod cum
quoead inferiora conimitlitur, non habet, nullis enim sit species,non esl genus, et quod cum sil species, non
speciebusipsa prseponitur; at vero quse subalterna . ampliusin speciesdividerepossumus',elhoc niodoquod
sunt genera utraque habitudine funguntur,-nam et de pluribus et diffcrenlibusnumero, in eo quod quid
illam possideni, quae ad superiora respicit, quoniam sit, prmdicaiur.Ea veroqumsunlin medio exlremorum,
qusesuballerna sunt habent superpositum genus, et D\ subalternavocanlurgenera et species, el itnumquodque
illam quse de inferioribus prsedicatur: habenl enim eorum speciesessepolesl el genus, ad aliud quidem, et
subalterna genera suppositas species, ut corporeum ad aliud siimpla. Ea vero qumsunt supra specialissima
ad subslantiam quidem eam retinet habitudinem qua usque ad generalissiinumascende.ntia,vicissimgenera
potest poni sub genere: ad animatumvero eam qua dicuaiur et species, ui Agamemnon,"Alrides;Pelofi-
potest de specie praedicart. Specialissimaevero spe- des, Tantalides, et ultimoJovis. Sed iri familiis quidem
cies licet ipsae individuis prseponantur, tamen proe- plerumque reducunlur ad unumprincipium, verbigra*
positi habitudinem non habent, idcirco quoniam illa tia, adJovem. •
qusespeciei ultimaesupponunlur talia surit, ut quan- , Postquam naiuram generum ac specierum diver-
tum substantia unum quiddam' sunf non habentia sitatemque monstravit, eorum ordinem diffiniiioriis
substantialem differentiamsed accidentalem, efficiiur descriplionisqne commemorat,' ac primum quidem
crgo, ut numero saltem distare videaritur , ut pene generalissimi generis"lerminum inducit dicens ge-
dici possint, et pluribus praeesse .speciebus, et quo- neralissimum genus esse quod cum ipsum sit genus
damrnodo nulli omniuo esse praeposilse: nam cunv ''" non habefsuperpositum genus, hoc est .speciem noa
EATEOL.LXIV. 4 --
Iff? m. MANL. SEY. BOETII 10S
fssse, et rursus supra quod non erit aliud genus A numero i differentibus prsedicalur: nihil enim minus
supraveniens. Si enim haberet'aliud genus superve- phosnis j de pluribus prsedicarelur, sj plures essent
Hiens minime ipsum generalissimum vocaretur. "quam c ntroc quando unus esse perbibetur. Item solis
Specialissima vero species hoe modo describitur, sspecies de hoe, uno sole queni novimus, nuric dicitur:
quod cum sit species non est genus , scilicet ex op- at a si in animo plures soles et in cogitatione fingantur,
posito, quoniam opposita ex oppositis describuntur inihilominus de pluribus solibus individuis nomen
interdum, nam quoniam praeposilio opposita est solis £ quam de hoc uno pracilicabitur. Idcirco igitur
euppositioni: genus autem prseponitur, species vero *s species"de pluribus numero differenlibus diciiur prae-
supponitur. Si idcirco erit primum genus, quiaita (dieari^cum sint aliquse quas de singulis individuis^
superponilur ut minime supponalur, idcirco erit ul- iappellentur. Illa vero quae suballerna vocanlur ila -
tima species, quia ita supponitur, ut prseponi non diffiniri ( queurit : Subalternum genus est quod essa
possit : igitur recfe oppositorum ex oppositis facta £genus et species poterit ad eum modum qui esl in
est diffmitio.Esl alia rursus descriplio speciei, quod familiis
f quaeprocreant el procreanlur, ut etiam sub-
eum sil species; nunquam dividitur in species, id jectum j monslrat exemplum, ut Agamemnon, Atri-
estgenusesse non polest. Si enim omne genus spe- ides, el Pelopides, el Tanlalides, et ultimum Jovis.
cierum genus est, si quid non dividitur _in species, B^ Alreus_ enim Pelopis filius tanquam ejusdem speeies
genus esse non potest. Est rursus alia diffinilio,quod (quasi Agamemnonis genus esl. Ilem Agamemnon
de pluribus differentibus numero in eo quod quid sit 3Pelopides et Tanlalides, cum Pelbps ad Tantalum
jpraedicatur, de qua diffmiiione ssepe- est superius (comparalur -, Tantalusque ad Jovem' quasi species,
demojistratum : nunc illud aliendendum est (sicut iiiemque -Tantalus ad- Pelopem, Pclops ad Atreum
paulo supra dicfum esf) speciei unum individuum (quasi genera esse videantur, cum Jupiter sit horum
jjolest subjectum esse, ut pbceniei afonius sua, ut ivelut generalissimum genus. Sed in familiis quidem
soli corpus hoc lucidum, ut mundo vel-lunse, quorum plerumque
j reducuniur ad unum principium, verbi
speeies singulis suis.ijidividuis superponuntur: quod gratia,
| ad Jovem.
si ita est ut species de uno quolibet individuo proedi- - In generibus aulem et speciebus non sic se ha'e'.
eetur, ut de phoeniee, quomodo convenit dicere spe- JNeque enim unum communegenus omniumesl ens, nec
ciem esse quse de pluribus numero differenfibus in < omnia ejusdem generissunt secundumunum supremvm
eo quod quid sil prsadicetur ? Sunt enim qusedarnquae genus, < quemadmodumdicil Aristoleles,sed sinl posila,
de numero differentibus minime dicuntur, ut pbcenix, < quemadmodumdictum est in prmdicamentis,prima de-
sol, luna, sed de his illa ratio est de qua etiam supe- < cemgenera, quasi decemprima principia. Et~si omnia
rius'paucareddidimus, qusspaululum implexacom- C< iquis enlia vocet ,mquivoce,inquit, nuncupabit,nonuni-
rpodissime nodum qusesiionis absolvet. Omnia eriim voce: 1 si eriimcns unum essetcommuneomniumgenus,
guu. sub specialissimis speciebus sunt, sive infinita univoceomnia
i entia dicerentur: cum vefo sint decem
sint, sive finito nuniero consliluta, sive ad singula- prima,
j communeesl ens secundumnomen solutn, non
ritatem deducantur, dum est aliquod individuum etiani < secundum rationem, qum secundum entis nomen
sernper species manebit,neque individuorum dimi- est. c
nutipne si qubdlibef unum maneat, species consumi- Quoniam cum desubalternis generibus diceref,
tur, quoniam, utdictum est, tamen si plura sint in- familioe cujusdam posuit exemplum, quse ab Aga-
dividua substanliales differenlias non habebunt: id memnone pervenit ad Jovem, quem pro numinisqui-
ergo in genere dici non ponvcuit, quod his praest, dem revereniia, ultimum posuit. Quanium enim ad
quse substantiali a se differenfia disgregala sunt,. veteres theologos,. refertur Jupiter.ad Satunrom',
pfasest enim speciebus quae diversis differenliis in- Saturnus ad Ccelum, Coelus vero ad aniiquis.imum
formantur. Si igitur una eorum perierit, el ad uni- Ophionem ducitur, cujus Ophionis nullum principium
latem speciei redacta fuerit, ratiogeneris genus ess.e esl. Ne igitur quod in familiis est, id in rebus quoque
nonpoterit, quiadedifferentibus speciepraedicatur, . esse credalur, ut res omnes possint ad unum sui
non ita in speciebus. Nam si omnium individuorum ** ' mbminisredire principium, idcirco determinat hoc in
-naturaconsumpla sit, et ad unius singularitaiem iu- generibus ac speeiebus esse non posse; neque eiiim
dividui suppositse speeiei praedicatio venerit, est ta- sieut familiae cujuslibet, ila eliam omnium rerum
men species ac permanet. Talia enim sunt illa quas iunumesse principium potest. Fuerunt enim qui hac
pereunt ac desunt, quale est id quod permansit et . opinione lenerentur, ut rerum omnium quse sunf
subjapet. Quod vero dicimus de pluribus numero' unum putarent esse genus quod ens nuncupatur,
differentibus speciem praedicari,, duobus id recte tractum ab eoquod dicimus est: omnia enim sunt et
excusatur modis : uijg quidem , quia multo plures de omnibus esseprsedicaluf. Ilaque substanlia est, et
sunt species quse de nume.rosis individuis praedican- qiialitas est, item quantitas est,.caeleraque esse di-
tur, quain ha_quibus unum fanlumindividuum vide- «untur: nec de hisaliquid tractaretur, riisi h_ec qua.
lur esse suppqsilum: deinde hoe modo, quia mulfa prsedicamenta dicuntur, esse constaref. Quse cum
seeundum poteslalem dicuntur, eum aclu non semper .'.; ita sint, ultimum omnium genus ens posuerunt, isci-
ita sint, ut risibilis homo, dicitur, etiamsi minime ,., licet quod de omnibus prsedicaretur. Ab eo enim
rideat, quomam ridere polest. Ita e.iiara species de- f-'•'.qutjd dicimus est, parlicipium infleclentes, Graeco
109 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB.HI. iifl
quidem serrrione o'v Latine ens, appellaverunt. Sed A. unum. Nam quod dieimus ens, unum est, et quod
; Arisloieles sapientissimus principiorum cognitor re- unum dicimus, ens est: genus aulem et species sibi
clamat huic senlentise, nec ad unum res omnes putat invicem minime converiuntur. Si igitur pra.dicalur,
• duei
posse primordium, sed decem esse genera in ens de omnibus praedicamentis, prsedicatur eiiam
rebus; quae cum a semetipsis diversa suht, lum ad urium. Nam substantia unum est, qualitas unum est,
-iiulliim commune principium educuntur': hsecaulem quanlitas unum est, caeieraque ad hunc modum. Si
decem genera statuit, substanliam, quanlitatem, igitur quoniam esse deomnibus his praedicatur, bm-
- qualitatem, ad aliquid, ubi, quando, situm, habere, nium genus erit ens: et urium, quoniain de omnibus
. faeere, pati quod verp occurrebat, quoniam de his praedicaluf, erit omnium genus, sed unum atque ens
- omriibus-esse praedicareiur.-Omnia enim quse supe- (ut demonstratum est)minime;alterum alferi praepo-
rius commemorata sunt genera esse dicuntur : ita nitur; duo igitur sequalia singulorum praedicamenlo-
-discussit ac repulit dicens, non omne commune rum genera sunt, quod fieri nequit :.ctim hoc igitur
nomen communemetiam formare substantiam , nec itasit, id Porphyrius delerminavit ^dicens: non ita
ex eo debere genus esseconimunearbitrari, quod in rebus, ut infamiliis omnia adunum~principium
dealiquibus commune nomen praedicaretuivQnibus posse deduci, nec omriiura ferum' commune esse
enim difflnitiocommunis nominis convenit, illa coin- B genus posse, ut Aristoteli placet, sed sunt prsepbsita,
' munis nominis
jure species judicabunfur , et comr inquit, quemadmodum in prsedicamentis dictum est,
muni illo vocabulo univoce praedicantur: quibus vero prima decem genera quasi decem prima principia,
•non convenit, vox bis cominunis lantum est, nulla scilicei ut nulla interim ratio perquiratur, sed Arislo-
,vero substanlia. Id autem manifestius declaratur telis auctoritati concedentes, hsecdecem genera nulli
exemplis liocmodo: Aiiimalhominis alqueequi genus alii generi credamus esse subjecta; quse si quis entia
esseprsedicamus; demus igituranimalis diffinitionem vocet sequivocenuncupabit, non univoce, riequeenim
quae est substantia animata sensibilis, hanc si ad una eorum omnium secundum commune nomen dif-
hominem reducamus, erit homo substantia animata finitiopoterit adhiberi, quse resfacit, ut non univoee
: sensibilis, nec ulla falsitate diffinitio maculatur. de his aliquid praedicetur. Si enirri univoce prsediea-
.Rursus si ad equum, erit equus suostanlia animata retur, genus esset -eorum commune nomen quod de
- sensibilis, id quoque verum est. Convenil igitur hsee omnibus prsedicaretur ; at si' genus esset diflinilio
. diffinitio et animali, quod commune est homini at- generis converiiret iri species, quod quia rion jflt-»
quebquo, et eadem equo atque homini quse species commune his id quod dicimus ens, vocabuJum est
'
ponunlur animalis: ex quo lit, ut homo alque equus vocis significatione, non raiione substantii».
-utraque animalia univoee praedicentur. At si quis." Decem quidem igilur yeneralissima sunt, specialis-
hominem pictum hominemque verum communi ani- simavero in numero quidemquodam sunt, non lamen
malis nomine nuncupaverit, diffiniat (si libet) animal infinito. Individua aulem qum sunl post specialissima,
-hoemodo, substantiam animatam esse alque sensi- infinita surit quapropter usque ac specialissimaa gene-
•bilem. Sed ltsecdiffinitio ei quidem homini qui vivus ralissimis descendentes jubebal Plato quiescere. De-
est convenit, efvero qui pictus est, minime: neque scendere aulem per mediddividendospecificisdifferen-
eriim est animata substanlia;igiturhominivivo atque tiis, infinita*verorelinquendasuadel, neque e-riimeoruhi
piclo qtiibus communisnominis diffinilio; id est ani- posse fieri disciplinam.
- raalis non potest convenire. Non est animal com- Quoniam specierum nosse naturam ad sectlonem
munegenus, sed tamen commune vocabulum dicitur, ^eneris pertinet, quoniamque scientia infmita esse
quod hoc nomen animal in vivo homine atque picto non pbiefst(nullus enim intellectus infinila circum-
noh utgenus, sed ut vox plura significans: vox enim dat),idcircodemultitudinegenerum,specieru'matqUe.
. plura significans sequivocanuncupatur, sicut ea vox individuorum rectissima ratione persequifrir diceris :
qusegenus ostendit, uniyocadicitur. Itaque id quod •Supremorum generum riumerum notum, esse decem
dicitur.ens, et si de omnibus dicitur prsedicamentis: enim praedicamenta ab Aristotele esse reperta quae
- rebus omnibus generisioco prseferenda sunt. Species
quoniam tamennulla ejus diffinitio inveniripotest,
-
quse omnibus prsedicamentis possit aplari, idcirco vero mullo plures esse; quam genera, nam cura
•non dicitur univoce de prsedicamentis, id est ut ge- decem suprema sint ferum genera, cumque uni
nus, sed sequiyoce,id est ut vox plura significans. generi non una sed multae species supponanlur,
Convlnciiurhac quoque ratione id quod dicimus ens; -proximseque species supremis generibus subalterna
praedicamentorum genus esse non posse: unius enfhi siut genera usque dum ad ultimas, species- descen-
' rei duo
genera esse non possunt, ni.si aiterum alteri dant, ui nimirum unius generis multas species ne-
subjicialur, uthominis genus est animal atque ani- cesse est esse ulrobique diffusas.Specialissimas vero
-matumcumanimalanimatovelut speeies supporiatur. -multo plures esse quam suballerna, quoniam pef
-Aisi duosibimetitaaequaliasint , ut nunquam alteri •muiiiludinemgenerum subaltcfnorum ad specialissi -
-allerum supponatur, hsec ulraqiie eidem speciei ge- mas descendiluf species quas multopluresessequam
nera esse non possunt. Eris igitur atque unum neu- genera subalierna; hoc maxime osienditui, quod
•iruni alteri supponilur; neque enim .unius dicere ihferiores sunt, et semper subalterna genera in plura
;Eossuiausgenus ens, nee ejus, quod-dicimus ens; subjecla -dividuniur, Decem vero gener.um species
'< '
111 . AN. MANL. SEV. BGETII . 112
multo plures quam unius existere manifestum est,A ciebus ascendis ad genera, componendo, eolligereet
Verumtamen et si plures sunt, certo tamen numerq plures in specierum differentiis quae diversae fuerant
continentur, quem facile si quis discutiat omniumque similitudinum
i qualilates adunare in speciebus : etiam
generum species proseqtiatur possit agnoscere. In- jdem j considerari pote%t,ut enim ipsa individua quse
dividua vero quaesub unaquaque specie sunt infinita . sunt
: infinita unam similitudinem substanlialem col-
sunt, vel eo quod fam multa fsunt diversisque locis ]Iiguni, ila individua speciem propriam infinile dis-
posita , ut scientia numeroque in imum concludi tribuunt.i Omnia enim individua disgregaliva snnt et
comprehendique non possit velquod in generalione divisiva.
i Species vero et genera collecfiva, species
et corruptione posita nunc quidem incipiunt esse -, iquidem individuorpm colleeliva atque adunativa.
nunc desinunt, atque idcirco suprema quidem genera ]Specierum vero genera., ut ita dicendiim sif, genus
et ^ubalterna et species easque specialissime nuncu- iquidcm speeiesdislribuuni, et species ab indi\iduis in
pantur: quoniara"finitaesunt numero pofest terminus nsultiludinem
\ dedueuntur : rursus aulem genus qui-
Bcientiae includere, individua vero nullo modo. Id- ,dem multas species colligit. Species autem singula-
eirco igilur Plalo magis a geueribus quam a speciebus rem_ particularemque multitudinem ad singularitatis
idem specialissimis prsecipiebat facere sectionem, ,deducit unilatem, igilur plus genus adunativum est
perea enim quse Dniia essent numero jubebat de-B iquam species. Species naroque sola individua colli-
ecendere dividentem, ubi autem ad individua venire- git. j Genus vero tam species quam ipsarum quoque
tar, standum esse suadebat, ne quod natura non specierum individuas contrahit singularesque perso-
ferret, infinita colligeret, iia vero genera in species nas, sed in hoc eonvenienti uiitur exemplo dicens,
dividi comprobal, ul in specificis differentiis solve- paiticipalione speciei, id est hominis Cato, Plato,
rentur. De specificis vero differentiis melius in eo Cicero pluresque reliqui homines : unus, id est millia
litulo ubi de differentia disputalur ac largius dissere- hominum in eo quqd sunt homines, unus homo est.
mus. Hic enim hoc lantum dixisse sufficial eas esse At yero est unus homo, qui specialis est, si ad ho-
specificas differenlias, quibus species informanlur, ut minum muliitudinem qui sub ipso sunl consideretur,
ralionale mortale hominis". Cum igitur dividimus pluresfiunt, ita et plures hominesin specbli liomina
animal rationale atque irralionale, mortaie immorta- unus es.t.Et specialis, unus est in pluribus infmitus.
leque ,separamus, cseleraque genera talibus differen- Sic igitur quod singulare quidem est divisivum esl,
tiis, quse subjectas speci.es informent. Plato censuit quod commune vero quoniam multorum unum est,
esse dividenda usque dum ad specialissima venirelur, utgenus ac species, collecfivum atque adunalivum.
dehinc consistere nec infinita sequi, quoniam indi- Assignaloaulem genere, speciequid sit utrumqite, et
viduorum nunquam esset nec disciplina necnumerus. C_generequidemuno exislente, speciebusvero plufibus:
Descendentibusigitur ad specialissima neeesse est, semperenim divisio generisin speciesplures est, genus
dividendo per multitudinem ire. Ascendentibusvero.ad quidemsemper de speciebusprmdicalur, et omnia *u«
generalissima necesse est colligere multitudinem in periora de inferioribus, species autem neque deproxi-
unum : collectivum enim multorum in unam naluram mo sibi genere, nequede superioribus, neque enim con-
speciesest, et magis eiiam genus. Particularia vero et verlitur. Oporlel eriim aul mquade mquisprmdicari, ut
singularia e conlrario, in multiludinem'•semperdivk hinnibilede equo, aut majora de minoribus, ul animal
duntid quod unum est, parlicipationc enim speciei, de homine, minoravero de majoribus, minime : nee
plures homines, sunl unus homo , in parlicularibus enhn animal dicis esse hominem, quemadmodumdicit
autem el singularibus, units el communis,plures; divi- Iwminemanimal, de quibus aulem species prmdicalur,
sivnm enim esl semper quod singulare est, colleclivuin de his necessarioet specieigenus prwdicatur el generis
autem et adunaliyumquod communeest. genus, usque ad generalissimum.Si enim veium est
Dividere enim est in muliitudinem quod ur.um dicere: Socraiem hominem, hominemautem animal,
anle fuerat dissolvere. Omnisque divisio econlrario miimal vero substantiam, verum est Socraleni animal
composiiionem eonjuuctionemque meditatur. Quod dicere alque subslantiam : semperigitur cumsuperiora
erim cum sit unum disparliendo dividitur, idipsum Di de inferioribus prmdicenlur, speciesquidem de indivi-
ex pluribus rursus parfibus adunando componilur. duo prmdicabilur, genus autem el de specie et de indi-
Ut igitur superius dictum est, individuortim quidem viduo ; generalissimumautem el de genire, et de gene-
similitudinem species colligit..Specierum vero genus ribus, si plura sunt tnedia el subalterna, et de specie, el
similitudo auiem nihil est aliud nisi qusedam unitas de individuo : dicitur enim generalissimum.quidem de
qualitali», ergo substanlialem similitudinem indivi- omnibus $ub se positis generibuset speciebus elindivi-
duorum species colligere manifestum est. Subslan- duis; genus aulem quod ante specialissimumest, de
tialem vcro similitudinem specierum genera contra- omnibus specialissimis el de individuis, solum aulem
liunt, et ad seipsa reducunt. Rursus generis aduna- speciesdeomnibusindividuis, individuum attiem prce-
tionem differentiaedistribuunt inspecies,.specieique dicalur de uno solo parliculari. Individiium auiem di-
adunationem in singulares individuasque personas .cilur Socrates, elhocalbttm, el hic veniens Sophro-
accidenlia partiuntur. Cum igilur lioc ila sit, necesse nisci fillus, si solus sil ei Socraies filius.
est semper cum a genere descendis ad speeies, divi- Breviter qusecunque superius dicta sunt -eomme-
dendq, semper fapere rauliimdinem. Cum vero a.spe» mpral hoc jaodo ;.GmiJ}inquit, assignaverimus quijl
"
115 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB. III. . . 114
sltgenus, et quid species :.cumque, suis etiam eaA] proedicanHir, ut Socrates et Plato, eaque maxime
diffinitionibus corbprehenderimus docuerimusque sunl individua, quse sub ostensione, indicationeqttc
genus semper in plurimas species solvi, illud, inquit, digiti cadunt, ut hoc scarnnum, et hic veniens, eaque
adjungimus, quoniam omhia superiora de inferiori- quoe ex aliqua proprietale accidenlium desiguantur
ius prsedicanlur, inferiorade superioribus minime. nota, ut si quis Socratem significalione velil ostim-
El ea quse sunt ulilia de prsedicaiionis modo rite • dere, non dicat Socrales, ne sit alius qui forte lioc
pertractat. Ostendit autem unum gerius jn plurimas nomine nuncupetur, sed dicat Sophrbnisci filius, si
species. solvi semper assignata generis diffinitione. unicus Sophronisci fuerit : individua enim maxime
Quod enim de pluribus rebus specie differenlibus in ostendi queurit, si vel tacilo nomine, sensui ipsi ocu-
eo quod quid sit prsedicarelur, esse diffinivit genus. lorum digito, tactuve monstrentur, vel ex aliquo
Kihilautem sunt plurimse res-specie diuerentes, nisi proprio nomine , si solus illud adeplus est nomen :
plurimse species; de quibus autem prsedicatur genus, vel siex parentibus, si illorumest unicus filius, vel
inea ipsa dissolvitur. Osiensum est igitur ex diffini- si ex quolibet alio accidenti singularitas demonslra-
lionis assignatione, unius generis semper essej.peeies tur, eo quod accidentia ad unam se praedicationem
plures, quae cum ifa sint, genus quidem de speeie iiabeant,"ejusque vel prsedicalio vel dictio nontrans-
prsedicafur, species verq de individuis, omniaque Bj eat ad alterum, sicut generis .quod ad species, spe-
superiora de inferioribus, inferiora. de superioribus cierum vefo ad individua.
nullo modo. Id quare eveniat paucis absolvam. Quae Individua autem dicuntur hujusmodi, quoniam ex
superiora sunt, substanlialia ea genera esse praedixi- proprietatibus consistit unumquodqueeorum, quarum
mus : qua verq genera sunt,' ampliora sunt quam , collectionunquqm in alio quolibeteadem erit. Socralis
unaquaequespecies. Neque enim in plurima dividere- eritm proprietates nunquam in aliquo quolibet erunt
tur genus, nisi ab unaquaque specie majus existeret. parlicularium emdem.Hm vero qum sunt hominis pro-
Id cum i!a sit, nomen generis toti convenit speciei: prietates : dico autem ejus qui est communis, erunl
non enim cosequatur solum speciei generis riiagni- essdempluribus, magis autem in omnibusparticularibus
"
4udo, verumetiam speciem ipsam. supervadit. Id- kominibusin eo quod kominessunt,
circo igilur omnis hombanimal est, qubniam intra
Quoniam superius individuum appellavit, hujus
animalis vocabulum et homo et caetera animalia nominis rationem conatur ostendere : ea
continenlrir. At vero nnllus dixerit, omne animal sola dividuntur namqua
quse pluribus communia sunt: in his
homo est; non enim pervenit ad tottim animal homi-
enim unumquodque dividitur, quorum est commune,
nis nomen, qui.acum sit minus, nullo modo generis
t quorumque rialuram. ac similalionem coiitinet. Illa
vocabulocosequatur. Ilaque quse majora sunt defi 1vero iri quibus commune dividilur, communi natura
minoribus praedican.ur, quae vero minora sunt, non communis rei his quibus
participanf, proprietasque
eonverlunlur ut de majoribus praedicenlur. At vero communis
est convenit. At vero proprielas individuo-
si qua sint sequalia, ea secundum naluroe parililatena- rum nulli eommunisest. Socratis enim
proprielas, si
converli necesse est, ut hinnibile atque equus, quo- fuit
calvus, simus, propensa alvo, cselerisque corpo-
niam ila sibimet cosequantur, ut neque equus sit nisi ris
lineamentis,-aut morum inslitutione., aul fopma
hinuibile, neque quid sit hirinibile, nisi equus. Fit vocis non conveniebat in allerum : hse enim-proprie-
ergo ut omne binnibile equus sit,. et omnis equus lates, quse ex accidentibus ei obvenerant, et ejus
Iiinnibile, quoe cum ila sint ea' quoe superiora sunt formam figuramque cqnjunxerant,.in nullum alium
non modo de sibi proxlmis inferioribus praedicantur, conveniebant. vero proprietales innullum
: nam si illud Cujus
\eruraetiam de inferiorum inferioribus alium conveniunt, proprielates ejusnulli polerant
recipitur, ut ea quse supefiora sunt de inferioribus esse communes. Cujus auiemproprietas nulli com-
praedicenlur, inferiorura inferiora superioribus multo
munisest, nihilestquod ejus proprielatem participet.
magisinferiora sunt,velut substantia praedicatur de' vero tale est ut proprielalem ejus nullusparlici-
animali quod est inferius; sed ariimali inferius est Quod
etiam substantia dehomine. pet diyidi in ea quaenonparlicipai non potesl: recte
Iiomo, praedicatur igitur D igitur h_ec quorum proprietates in alium ,non con-
Rursus Socrales inferius est homine, praedicabilur individua nuncupanlur. At verb hominis
veniunt,
igilur substantia de Socrate. Ilaque species quidem proprielas, idest specialis converiit in Sqcratem ot
de individuis prsedicahtur : gienera vero et de spe- .
Platonem et in caeteros, quorum proprietales ex ac-
ciebus et de individuis, quod converti non polest: -cMeniibus in quemlibel alium singularem
nam neque -individuade speciebus, et de venientes,
generibus nulla ratione conveniunt. , - .-
.
prsedicantur, nec species de generibus. Itaque fit ut
genus quidemgeneralissimum de omnibus subalter- - Continelur igituf Jndividuum quidem sub specie -,
nis .gerieribusprsedicari, et de speciebus ct deindivi- ' species autem sub genere. Totum enimquidem esl ge-
duis possit, de ipso vero uihil. Ultimum vero genus ' nus, individuum autem pars, species vero totutn el
id autera est quod ante specialissimas species collo- ' pars : sed pars quidemalterius, iolumverononalterms
.catur siue medio, et de solis speciebus specialissimis ' sed in aliis. In partibus enim tolum esl. De genere
dici potest et de.earum individuis: species verq de quidem el specie, el quid sit generalissimum, et quid
individuis.uf dictum est, individua enim de singulis specialisshnum, et qum genera, et specieseddem sunt,
<Ko AN. MANL.SEV. BOETil , '• m
el qumindividua, et quot modis genus et speciesdica- AvIdcirco enim lotum dicitur, quia pliira continet et
tur, sufficienlerdiclum esl. coercel. Nam ut pars sit.aliquid, unum ipsum unius
Retractai oinnia breviter qusesupralatius absolvit pars esse polerit : ut vero toium sit, unum ipsura
dicens individuum a specie conlineri, species vero' unius tolum esse nbn polerit. Idcirco alterius quidem
ipsas a gehere,; hujusque causam reddens ait: Omne pars est species, aliis vero totum; sed de gehere
genus tolum est5 individuum vero pars. Genus enim' quidem etspecie diclura est, et quid sil generalissi--
in eo quod'lotum esl, conlinet tolum , et si species mum genus': quoniam id cui nullum aliud superpo-
esse polest: lotum enim non uf genus esf species, sed nitur genus, et quid specialissima species : quoniam
ut ea quaesupponiturgenefi. Genus igitur in eo quod ea cui speciesnullasupponitur, el quaegenera esedem
genus est, tqtum est speciebus : semper enim conli- sunt et species, scilieet siibalterna quibus aliquid su-
net eas. At veio individuum semper est pars , iiun- praponilur, aliquid vero supponilur; quaeetiam indi-
quam enim ipsum aliquid sua proprietate concludit. vidUa, ea scilicetquorumproprielalesalleri nequeunt
Species vero, et pars et totum est, pars quidem converiire, et quot modis genus et species dicitur."
generis, totum vero individuis. El cum pars esl ad Genus quidem aut in multitudine, aut in prbcrealione,'
singularitaierii refertur, cum lotum ad pluralitalem., aut in participatione substantiaeconsislit, species ati-
Quoniam enim, unum genus pluribus speciebus su- B; lem ex figura, aut ex generis suppbsitione, utsuffi-
perest, una quoelibetspecies pars est generis, id est cienler diclum - esf. Quibus absolutis, riiodum volu-.
unius. Quoniam auteni species pluribus individuis minis terminabo, ut quarti area libri differeiiiiaere-
praeest, non est uni individuo totum, sed plurimis. serveiur.

LIBER.QUARTUS.

De diffefentia dispuianli non seque illud debet oc- genere, specie, numero, in quibus omnibus aut se-
currere, quod in generis specieique tractalu de "cundumsubslantiales qiiasdam differeniias alia res
collocaiionis ordine quaerebatur. Illic enim memini- distat ab alia, aut secundum accidens. Nam quse ge-
musinquisitum,curessetomnibusprsepositum'genus, riere vel specie distant; subslamialibus quibusdam
ut id primum ad disputalionem venirei, cur post differenliis disgregata surit, idcirco quoniam genera
genus species esset injecta; nuiic vero supervacuum "et species quibusdam differentiissubslanlialibus in-
est dicere cur post speeiem differentia sumpla. sif, fofmantnr. Nam cum homo ab arbore genere dislet,
cum illud jam fuerit inquisitum ctir nonanle speciem " animalis sensibilis qualiias in eo differentiam faeit.
eollocafa sit. Quodsi mirum videbatur speciem diffe- Addita enim sensibilis qualitas animato,animal facit:
rentiae in disputationis loco fuisse prsepositam, eo eidem detracfa facit inanimatum atque insensibile*
quod differentta continehlior ac magis amplioresset qusevirgulta sunt; Igilur hoirio atque arbof geriere
specie, quid est quod possit quisque mirari, si eam- "differunt: utraque enim sub animalis genere poni
dem differeniiamante propiium atque accidens col- non possunt, nam differenlia sensibilisecundumgenus
locaverit, Cum proprium unius semper sit speciei, ut discrepant, quse unius-ex pfopositis tantum genus, id
posierius demoristrabitur, accidens-vero exteriorem est hominis informat, ut diclum esi. Illa\ero qtite
quamdam ostendat naturam, nec omnino in subslan- specie distant manifeslunf est, quod ipsa quoque
tia prsedicefur,differehtia verq ulrumque conlineaf, differentiis substanlialibus discrepant, tilhomoatque
et de pluribus specie.buset in substantia prsedicetur. equus differenliis substantialibus ralionaliiafe atque
-Sed hseehactenus, nuuc ad ipsa Porphyrii verba re- irrationalitale distant. Ea vero quie individua surif,
deamus. et solo numero discrepanf, solis aceidehiibus distant,
DE DIFFERENTIA. haec autem sunl vel separabilia vel inseparabilia.
Differenlia vero communiler,proprie, el magispro- Separabiliaqtiidem, ut moveri, dormire ; distat eriim
prie dicilur. Communiierquidem differre allerum ab alius ab alio quod ille sornno.i-remaiur, liic vigilet.
allero dicitur, quoniam alteritale quadam differl quo- Distat item Inseparabilibus accidentibus, quod bie
- stalurae sit longioris, hic niiniine. Quaecum ila sinf,
cunque modo,' vel a seipso vel ab diio: differt enim
Socrates a Platone alteritate quadain, el ipse a se puero internarium numerum has differentiarum diversifafes
jam vir facius, et a se facieniealiquid cum quiescitfet Pbrphyrius colligit, hisque ipse riomina quibus post
semperin aliquo modohabendi se allerilalibus specla- utatur, apponit, dicens : Omnis differentia vel corii-
tur, Proprie autem differre allerum.ab allero diciturf muniter vel- propria, vel mogis propria mincupatur.
quandoinseparabiliaccidenleallerum ab altero differt. Communiter quidem eam differenliam sumens quae
Inseparabile vero accidensest, ul nasi curvilas, cmsitas quodlibet aceidens monstfaret, quseinquadam alte-
oculorum, el cicalrix cum ex vulnereoccalluerit. Magis ritate consislit, ut si P.Iatoa Socrate d:ikiut quod ille
autem proprie alterum differreaballero diciiur, quando sedeat hic ambulet, vel quod ille senex, Mc vero sit
specifica diffarentia diffeti, quetnndmodumhomo ab juveriis; a seipso etiam sa.nn aliquis djicrre potest,
eguospecificadifferentiadiffert falionali quatilate. ut si niiBe quidem faciat aliquid cum ante quieverit,
Tribus modis aliud ab alio distare prsediximus. vel si nunc adolescens jam facius sil, cum prjus te-
117 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB. IV. 448
"
nera vixisset infaiilia. Communcs auiem differentiaeA"nVmagis propriis vero secundum genus ac specieni-
*
nuncupataesunt, quoniam nullius propriaeesse pos-- Universaliterergo omnis differenliaalleratum facit
'
sunfdifferentiae, et quse separabilia accidentia sola cuilibet
c adveniens, sed ea qum esl communiieret pro- '
slgnificant. Nain et slare et sedere et facere aliquid prie,
p alteralumfacit: illa auleiriqnmesl magisproprie,
ac non facere, multorum atque adeo omnium sunt, aliud. a Differentiarumeriim, alim quidemalteratum fa- '
ct separabilia esse accidenliamanifestum es.t, Quibus ^xiunt, dlimvero atiud. Illm igilur qum faciunl aliud,
sijjua differunt, comraunibusdifferentiisdisiare di-. specijficm
«j vocariiur, illm vefCqumalleratitm,simpliciter'
cuntur. Praelerea puertim esse.atque adolescenlera ddifferentim: animaii enim ralionalis differentia adve- !
vel senem, ea quoque veraciter separabiliasunt acci- ifiens»>' qlitid facil, et speciemanhnalis facit. Illa vero
dentia. Namex pueritia ad adolescentiam, atque hinc qitm 1 est inovendi,alleraium facil a quiescente. Quar.e
ad sein.. tutem, ab hac denique .ad decrepitam usque. Iimc h quidemaliud, illa veroalleratunisolumfacit.
' Omnis differentia
selalem, naturse ipsius necessilale pfogredimur. Ulud alterius ab altero distaniiam"
fqrsitan sjt dubilabile de uniuscujusqueforma corpo- facii.& -Sedhaecquaefacif alteralum, vel est communis '
• ris, an ullo modo v continens vel ctim quodam proprio et magis pro- '
separari queal. Sed ea.quoque est. vel
separabilis formaj nullius enim diuturna ac stabilis . plioP differeoiiarum modo, quare quidquid qualibet
formaperdurat. Idcirconee peregrinus pater reliclum B5 raiione
r ab alio diversum est, alteralurii esse dicifur.'
domi puerura, si adolescentemredux viderit, potest- Si S vefo accesserit illi diversilati, ut eiiam specifica'
agnoscere: forma enim semper quseanle fuerat, per-, quadamdiffereniiasitdiversum,nonalleratum
1 sblum,'
mutatur, alque ipsa alteritas qua distamus ab altera verum \ etiam aliud esse prsedicalur. Alleratio igitur*
semper diversa esl. Coustat igitur hanc communem' conlinensc est, aliud vero intra alteraiionis spafiuni
differentiam separabilibus maxime accidentibus ap- eontinet'ur;'igilur
e.' "onine quod aliud est, alteratuni
ej sed ndn omne quod alteratum est, aliud dici po-'
plicari, propria vero est quse insepafabilia significat est,
accidentia. Ea bujusmodi suntut si. qais csesiis na- test. l* Itaqiie si accidenlibus aliquibus fuerit fapta di-*
6catur oculis, si quis incurvo naso :'Buiri enim adest vversiias, alteraluni quidem effectum est. Quoniain
nasus atque oculi, ille caesius,,ille semper erit in- quidem
Q quolibetmodo, vel ex quibuslibet differentiis
curyus, atque hoc per naluram. Sunl vero alia quae corisiderata
c diversitas allera.iqnemfacitintelligi,aliud
per accidens corporibus fiunl, ul si cui vulnus infli- yeroT riqn fit, nisi substantiali differenlia alterum
ctum cicatrice fuerit obductum, hoc si occalluefit. aij a allefo fuerit dissociatum. Ilaque communes et
propriam differentiam faeit : dislabit enim aller ab propriae
P diffefentise,quoniamacciderilium(ut dictiim
,_e sunt quse solum efficiunialteratum,- aliud vero
allero-quod hic cicatricem habeat, ille vero minime, .est)
poslremoque in his omnibus vel separabilibus acci- ^] riilnime:
n riiagisautem propriae,quoniam substaniiarn
t<
denlibusvel inseparabilibus, alia sunf naturaliter ac- tenerit ei, in subjeeti forma praedicantur, non modo
cidentia, alia extrinsecus. Naturaliter quidem ut aiieraiuma quod est commune",et substantiali et acci-
puerilia vel juventus et totius conformatio corporis. dentali
d differentioe,sed etiam aliud faeiunt, qubd ea
Sicque"csesii oculi, et curvitaS riasi, ,et superiora sbla s< retinet differentia, qusesubstantiamcontinet for-
quidem esempla separabilis accideiilis per naturam nmamque subjecli. Aique hse quidem differentiaequse'
sunt, posteriora Vero inseparabilis-aecidentis. Item -faciuni
^ aliud, specificsenuncupanlur idcircoqubd ef-
^
eslrinseeus vel ambularej vel currere : id enim non ficiuiit speciein, quam, cum substantialibusdifferen-
halura, sed sola affert volunlas.Natura vero tantum _tiis-l' informavefinl, faciunt ab aliis ita esse diversamc
posse dedit non etiairifacere, atque hsecsunt separa- ut u rion alterum solum sit, veruni etiam tota ialiud
e: prsedicetur. Itaque fit hujusriiodidivisio : diffe- •
biles accidentis extrinsecus, vehienlis exempla. Illa . esse
vero ins^parapilis accidehtis extrinseeus, tit si qua rehiiarum
ri alise altefatum faciunt, alisevero aliud, et
cicatrixobducla vulneri ocealluerit. Magis proprise illae '*} quidem quse faciuntalterafum, simpliciler puro-
autem differeniiaeprsidicaniur, quae non accidens, que 1 riorhine diffefenlisenuncuparitur, ill« vero quaj'.
sed subslantiamformani, ut hominis rationabilitas: , aliiid,
a. specifica. differeniise pfaedicantur. Atque ut
differt enim homo a cseteris quod rationalis est vel ") pianius
P liqueat quid sit alterafiim, et quid aliud, tali
quod morlalis. Hsesurit igitur magis proprise, quae descfibunfur
•? termino vel.declarantur exemplo: aliud
monstrant uniuscujusque substantiam. Nam si illsei est c qtiod lota speciei ratione diversum est, ut equus
quidem idcircocommunes dicuntur, quia sepafabiles ab a homine, quoriiam ratibnalis differeritiaanimali
a
atque oniniuin sunt, aliaeautem propfiae, qubniani adveriiens hqmineni facit, aliudque eum quam equum
separari non possunt, quamvis sint in accidentiurii eesse consfntiit. Item si uniis homo sedeat, alter as-
numero, illse jtire-magis propriaepraedicantuf,.quse ssistat, non efficietur lioriip diversus ab horhihe, secl
non modo a subjecto separari non po.ssunt,vefum .eebs alteratib sola disjungit, uteum quiassistit ab eo
etiam subjeclis ipsis speciem subsfahtiamque peffi- _'qui -1 sedet alteratum faciai. ilenique si ille sU nigris
ciunt. Ex his igitur tribus differentiarum diversifaii- °bculis, iste csesiis,nihil, quantum ad formam huma-
bus, id est communibus, pfbpriis, et magis propriis nilaiisE atlinel, permutatumest, ita secundumhas dif-
Jjunt secundum genus, vel specienij vel numerum ferenlias _ alleratib sola consistit: at si equus quidem
discrepantise. Nam ex cbmmunibus, et proprijs }jaceat, honio vero ambiilet, et aiiud esl equus ab ho-
Beciindurii riurherum disfantiae riasciiritur : ex Jniiueet alteratuni, dupliciter quidem aiteratum, se-
'
119 -- AN. MANL. SEV. BOETH -. .120
me! vero aliud. Alieratum est, quod-oronino-specie _4 nani « ralionale per se inest komini el morlale, U disci-
diversum est, etest aliud.Omne enim aliud, ut diclum . plinm p esse susceplibile.At veroaquilumessevel simum,
cst.eiiam alleralumest.vel.quod accidcntibus dislaf, per p accidens et non per se.
quod ille jaceat hic ambulet. Semel vero esl aliud, Superius differentias tripliei divisione partitus est
quod ratibnabili atque irrationabili differentiis segre- ddicens, aut communes e?se, aut proprias, aut magis
gatur, quaespecificsesunt, et subsfantiales dicuntur. proprias,
F dehinc easdeiri aliadivisionein duassecnit
Est igitur alleratum, quod ab aliquo qualibet rafione partes, V "dicensbas quidem aliud facere, ilias vero al-
diversum esf. . , _ l
teratum. Nunc terliain earumdem facit divisionem,
i
Secundum igitur aiiud facientes differenlias et divi- dicens alias esse separabiles, posse aulem de linb-
siones fiunt a generibus in species, el diffmitionesas-. *quoque cujus multae sunt differentiae, plurimas fieri
signanlur, qum sunt ex genere;el hujusmodi differen- cdivisiones, ut ex ipsa differenliarum"naiura manife-
tiis: secundum aulemeas qum solunialteralnfnfaciunt, Stum s est.Nam siomnis divisiodifferentiis distribuitur,
aiteraliones sotum consislunt, el aliquo modo se ha- cquorum rnuliacsunt differentia?, multas efiam divi-
"benlispermutationes. , s
siones esse necesse est. Fil aufem ut animal divida-
*
]. Quoniam in principio inijus operis generis, spe- tur hoc mbdo: Animalium alia quidem sunt rationa-
cieique differeniiae, proprii el accidentisholiliamad B>lia, alia irrationalia. Item alia mortalia, alia immor-
divisionem atque diffiniiionem ulilem esse praedixit, talia. ' Item alia pedes habenlia, alia minime. Rursus
jdcirco nunc differenliarum, ipsarum facta divisione alia l herbis vescentia, alia carnibus, alia semiuibus.
easdem panitur efsegregat, quacnamdifferentiae,di- Jta ' niliil mirura videri debet si multiplex diflerenliae
visionibus ac diffinitionibus accommodentur, quse est ' facta parlilio, ac primum quidem cum in tenia-
vero minime, Quoniam igilur divisio generis ila in rium ] differentiae numerum membfa ^ecuisset, com-
species facienda est, utillae a se species omni raiione 'munes, proprias, ef magis proprias nuncupavit. Se-
substaniiae.diversae sint, idcireo non probat esse as- cunda { vero divisio communes^t proprias intra riomen
srimendas eas ad divisionem differenlias, quse vel alleralum J facieniis inclusit, magisproprias veroinira
separabilis, vel inseparabilis aecidentis significalionem aliud
'• facienlis. Haecvero terlia divisio qua ait diffe-
]
lenenl, vel eas differentias quse solum faciunt altera- fentiarum alias esse separabiles, alias inseparabiles,'
tum, aliud vero perficcre et informare non possunt. unam ' quidem' ex facienlibus alleratum separabilibus
'
Inutiles enim sunt sd divisionemhse differentise quse differentiis adjungit, cseieras vero inter separabilis
'
faciunt alteratum. Segregandseigilur sunt communes differenliaevocabulum claudit: unarii enim exaltefa-
et proprioe a geheris divisione, illse assumendse tan- tmn ' facienlibus, id esl propria differenlia, efreliqua
'
tum.quse sunt magis propriae. Nam.illse faciuntaliud, C, quse aliud facere demonstrata est, id est ma'gis pro-
quod generis divisio videtur exposcere. Ad diffini- pria, . inseparabiles differentiseesse dicuntur, quarum
tionem quoque eaedem magis propriae plurimum va- ita ! subdivisio fit: inseparabilium differentiarum aliae
lerent. Communeset propriae, velui inuliles segregan? sunt '' per se, alise per accidens : per se quidem, ma-
tur : communes enim et propriae, quoniam accidens • gis ' propriae; secundum accidens vero, propriae: per
se autem aliquid inesse dicilur, quod alicujus sub-
.diversugeneris ferunt, nihil subslantiae ratione con-
staniiam informat. Si enim idcirco quaelibetspecies
formant, diffiriitio vero omnis subsiantiam conatur
ostendere. Specificseyero differcnliaeillse sunt quae, esl, quoniam substantiali differentiaconslituiuir, illa
ut superius dicium est, speciem informant subslan- differen:ia perse subjecto adest, neque per aceidens.
ant per quodlibet aliud medium, sicut per ardorem
liamque perficiunt, liae suiit magispropri*. Eoctlem solis adhaeret
sicut in divitionem ita etiam in diffi- nigredo faciei hominis, sed sui prsesen-
igitur generis, tia speciem quam luelur informal, ut hominem ra-
nifionem specierum assumuntur, nunc divisivse, ad
lion.ililas : homini enim hujusmodi differentia per se
parlitionem generis accommodanttir. Ita igitur cum inesi,idcirco bomo esi, quia
divisivse sint generis aliud cqnstiluunt quam erai, in si rationabilitasadest, quae
discesserii, speeics hbminis noti manebit, ef has
substantiae verb diffinitione speciei Informalionem
faciunt : cumque magis proprise et aliud faciant et ])D quidem quae subslantiales sunt inseparabiles esse
nulliis ignorat. Separari enim a subjecto non pbte-
specificse sinf, eo quod aliud faciunt,- divisionibus runt, nisi intereinpta sit naiura subjeeli. Secundum
aplse sunt: hse vero, qua speciem informant diffini- accidcns vero quaeinseparabiles differenfiae
tionibus accommodatse sunt. Communes auiem et • sunl, hse
quae proprise nuncupantur, ut aquilum esse,.vel si-
propriae quoniam neque aliud faciunt, sedalteraium, mum, quse idcirco per accidens nuncupantur, quo-
negue omnino subsiautiam monstraut, seque a divi- niam jam conslitutae speciei extrinsecus
sione ut a diffiniiione disjunetaesunt. accidunt,
nihil subjeeti substantiae accommodantes.
A superioribus rursus inchoanlidicendum esl, diffe- Illas igilur qum per se sunt, in.ralione substantim
renliarum alias quidem esse separabiles, alias vero in-~
accipiuntur, el faciunt aliud : illm vero qumsecundum
separabiles. Moverienim el quiescere, et sanum esse, accidens, nec in subslanlimratione accipiunlur,
et mgrum, el qumcunquekis proximasunt, sepdrabilia ciunl aliud, sed alteralum. Ei illm necfa'
quidem qum per sc
sunt. At vero aquilum esse, vel simum,-vel rationale; sunt, non suscipiunt magis el minus: illm vero
qumper
vel irrationale, inseparabilia sunt. Jnseparabilittmau- accidens,-etst inseparabilessint, inlensionem
accipiuni
iem, alim quidemsunt^per se, alimvcro per accidens: et remissionem';nam neqitegenus magis el minus prm-
121 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIR. IV. 122
diraiKi-de eo cujus est genus, neqtte generis differen- Ai vero per accidtns, ei rursus earum qumper se sint dif-
lim, secundum qtias dividitur : ipsm enim sunt qum: ferentiarum, alim quideni sitnl, secundumquits dividi-
uniuscujusqueralionemcomplent; esseaut.emunicuique mus genera in species: alim vero secundum quas ca
uiiumel idem",nec inlensionemnec remissibnemsusci- qum divisa sunt specificanlur,ul cum per se differentim
piensest,\aquilum aulemvel .simttmcsse, vel coloralum omnes liujusmodi animalis sint, animati el sensibilis,
alhjuo modo, et inlendilur el remitiilur^, rationalis ct irralionalis, morlalis el immortalis,eaqui-
Differentiis rite parlilis earum inler se dislanliam dem~qumest animali et sensibilis differenlia, constilu-
monslrat Porphyrius, atque unam quidem repelit tiva est animalissubstantim:est enim animal substantia__
quam superius dixii.Cum enim tres esse„dixisseldif- anitnala sensibilis,ea vero qumest morialis et immor-
Ferentias communes, proprias, et magis proprias, al- talis differenlia, ilemque rationalisei irraliondlis,divi-
leratum ficere dixit proprias, sictit el communes, sivmsunl animalis differenlim,per easenim gcnerain
aliud vero minime, sed hoc solis magis propriis re-- speciesdividimus.
Bervavit, nunc igitur idem repetit dicens : Quoniam Fit nunc differentiarum plena et suprema divisio;
inseparabiles differentiaequsesubstantiam monstrant, quse-est hujusmodi: differeiitiarumaliaesuntsepara-
id est quse per se subjectis speciebus insunt easque bile;, aliae inseparabiles, inseparabilium aljae sunt
pcrficiunl, aliudfaciunl: illse vero quaesunt proprise, B secundum accidens, al!se subslantiales. Subslanlia-
id est secundum accidens inseparabilesdifferentise, liumalise sunt divisivscgeneris, aliaeconstilulivsespe-
neque-in substantia sunf, neque aliud faciunt, sed cierum. Quod vero ait: Cum igitur tres species diffe-
tanlum, ut superius dictum est, alteratum. Ifem alia renlise considerentur, ad hoc retulit, quod in prima
disfantia esf earum differentiarum quse secundum differeniiarum divisione, parlim eas communes dicif
substaniiamsnnt, ab hisquse accidens : quoiiiamqiise esse, partim proprias, parlim magis proprias dixil,
substantiam monsirJ.nl, intendi aut remitti non pos- quas rursus tres differentias, alias separabiles esso -
sunt, quse verq secundum accidens et intensione monstravit, alias inseparabiles. Separabiles quidem
crescunf, el remibsione decrescunf: id auiem proba- communes, inseparabiles ver.o proprias, ac magis
lur hoc raoJo, uniciiique rei esse suum neque cre- proprias. Inseparabilium verb fecit divisionem dicens,
scere neque diminui poiesl, nam qui homo est huma-. alias-esse seeundum accidens, alias secundum sub--
nitatis suae nec crementa potesl; nec decremenla sfantiam considerari, et illas esse secundum acci-
suseipere. Nam neque ipse plus a se aut minus hodie dens,quseproprisenuncupantur : magis proprias vero,
vcl quolibet alio lempore homo esse potest, nec ho- secundum substaniiani considerari.;Earum vero qmo
mo rursus-ab alio homine plushomo polest esse vel secundum subslanliani sunt, subdivisionem facit,
animal. Utrique enim sequaluer animalia, sequaliter G quod aliaeearum genus dividant, aliaespecietn infor-
hominesesse dicunlur. Quod si unicuique esse suiim ment. Ad cujus rei facilem cognilionerii, illa tertii
nec crcmento ainpliari potest, nec imminulione de- libri specierum generumque dispositio transcribalur,
crescere, quod per.id Tac.le monstrari polest: quo- sitque primum substanlia, sub hae corpofeum atque
niam quae genera sunt vel species, nulla inlensione incorporeum, sub corpore animalum alque inanima-
vel reniissione.varianlur,non est dubium quin diffe- -luro, sub animato. sensibile atque insensibile, sub
renliae quoque, quse uniuscujusque speciei substan- quo animal, sub animali ralionale atque irrationale,
liam ii.formani, nec remissionis delrimenta susci-. sub ralionali morlale atque immonale, el sub mor-
piant, nec inlensionis augmenia. Iiaque substantiales lali species. hominis, quse solis deinceps individuis
differenliaeneque inlensioncm, neque remissionem prsepona.ur. In hac igitur divisione, omnes hse diffe-
suscipiunt, lnijiis causa haecest: Quoniam esse uni- rentise spccifi.caenuncupantur, generum'enim specie-
cuique unum esf, et idem est, et intensibnem remis- rumque differenlisesunt: sed generum quidem divi-,
sipnemque non suscipit, hujus cxemplum sit. Genus sivse, specierum autem conslilutivse, id autem pro-
enim dici non potest plus minusve cuilibefesse genus,. baiur hoc modo : substanliam quippe corporei atque
omriibus enim genus sequaliter.superponitur. Diffe-.. incorporei differentia. partiuntur, corporeum vero
remia? quoqtiequaedividunt genus et iriformant spc- D auiimali alque inanimaii, auimalum, sensibilis alqtie
ciem, quoniam speciei essentiam complent, nec in- . insensibilis partiuntur. Ita igitur genera subsiantiales,
tensionem recipiunt, nec remissionem. Quae vero differenli-epartiuntur, e.t dicunlur generum divisivse.
. secundumaccidens differeniiaesunt inseparabiles, ut At vero si esedem differentiaequre a genere descen-
1simum esse, vel aquilinum, yel coloralum aliquo denlesgenus dividunt, colliganlur, et ad unum ad
' et inlensionem suscipiunt et remissionem. quod possunt jungi copulentur, species informanlur :
' modp,
Fieri enim potesf ut Iiic paulo sit nigrior, hic vero nam cum animal substantiaesit species (omnia enim
sim.ussit, ille minus aquilus.. At vero quod superiora de. inferioribus praedicantur, el quidquid
{ emplius
non omnesliomines sequaliter rationales morialesque jnferius fuerit, species erit etiam superioris), anima-
i sint, nec specierum, nec differenliarum nalura yide-, tum tamen atque scnsibile quae sunt ejusdem diffe-
I lur admitlere. renliae, si re.erantur ad genera divisivse sunt, si ad
• Cum
igitur tres species differentimconsidereniur, et speciem, copslitutivae fiunt animalis, ejusque sub--
€timhm quidemsinl separabiles,illmvero inseparabiles, staoliamformant atque constituunt, diffinitionemqmi
el rursus inseparabilium,hm quidem shtl per se, illm . conformant, nt sit animal subslantia ariimata sensi-
' •
m AN. MANL. SEV. BOETII . • 124
bilis. Substanlia quidem est genus, animalum vero A qttmsunl irrationalis el mortdtis, ifralionabiliumani"
atque sensibile divisivseejusdem differeniise, consti- , malium. Sic et stiprema subslaniia, cum diviska ih .
tulivse animalis. ltem animal ralionabilitas alqueir- ariimati elinariimati differenlia, sensibiliet insensibili,
ralionabililasi morlalitas atque immorlalitas dividit, animata et sensibilis congregatmad substantiam,ani-
sed juncfa rationalilas atque morfalitas, qtiaeanimalis mal perfecerunt, animata veroet hiserisibilisperfecerunl
. divisiva fuefant, fiunt hominis constitutivse, ejusque plantam.
perficiunt speciem, afque omnem ejus rationem dif- Geminum differentiarum usum esse demonstraf,
finitionis informant alque perficiunt. At si irrationa- unum quidem quo geher.a dividuntur, aliutri quo spe-
bilifas cum' mof talitale jungatur, fiet equus alque cies informanlur : neque eriim hoc solum differentiss
quodlibet ariimal, quod ratione non utitur. Rationa- faciunt, ut genefa partiantuf, verumeliam dum ge-
bilitas vero atque immorlalitas copulatse substantiain. nera dividunt, species ih quas genera deducunlur
Dei informant. Ila igiluresedem differentisecum re- effieiunt. Itaque quaedivisse siinlgenerum,tiuhtcon-
feruntur ad genera, divisivaegenerum fiunt. Si vero slilutivse specierum, hujusque illud exemplum est,
. ad inferiores species considerentui%informanl spe- quod ipse subjecit:. animaJis quippe differeniiaesunt
cies, earumque substantiam eonvenienli copulalione ..divisivse, falionale atque irralionale, fnorlale atque
constituunt. In. hoc quacsitum est, quemadrnodum B :immqrlale, his enim praedicatio dividilur animalis.
dicerentur esse hae differentiaespecierum constituii- Omne l enim quod ariimal est, aut rationale, aut irra-
Vse,cum ifrstionabilis differentia atque iriimortalis tionale,i aut morlale, aut immorlale est. Sed islaB
tiullam speciem videanlur efficere. Respondemuspri- differenliae
i quaedividunt genus quod est animal, spe-
mum quidem placere Aristoteli, coelestia corpora ciei < subsianliam formamque consliluunt. Nam cum
animalanon esse. Quod vero animatum non sit, ani- sit i homo animal, efficitor ralionali mortalique diffe-
mal esse nori posse : quod vero non sil animal, nec irentiis, quse dudum animal parliebanlur. Item cum
rationale esse concedi, sed eadiem corpora propter- sit : equus animal, irrationali niortalique differentiis
simplicilatem et perpeluitalem motus seterna esse iconstituiluf, quse duduni ariimal diyidebanl. Deus
i
eorifirmat. Esl igitur aliquid.quod ex duabus his diffe- auiemcum sil aninial, ul de sole dicamus, rationali
rentiis conficialur, irrationabili scilieet atqueimmor- immbrtalique efficitur differentiis, quas dividere ge-
tali. Quod si magis cbncedendum Platoni. est, et cce- nus habila partitio pauio hiohstravit. Sed hic (ut di-
Iestia ebrpofa animata esse credendurii, nullum qui- ximus) Deum corporeum intelligi Pporiel, ut sblem
dem his differentiis poiest esse subjectum. Quidquid et eoelum cseleraque hujusmodi, quaecum animata et
enim irraiibnabile est corruplioni subjafcenset gene- rationabiliaPlaloesseconfirmat; lumin deorum vo-
rationi, immortale esse rion polerit. Sed tamen hsa C cabulum antiquiiatis venefatione prbbanlur assum-
diffefentise,quoniarii in substanlialium differentiarum pta, deprimo quoque genere, id est subslantia de-
nuinefo surii, si jungi ullo niodo poluisseni; earum mrinslranlur venife differeriliae.Nam cum ejus divi-
naturam ef speciem quoque pbssent efficere : aique sivae sint differentise animalum atque ihaniriiatum, "
ut inlelligatur qua3 sit hsec potentia efficiendsesub- sensibile afque insensibile, junclae differenliaesensi-
stantise specieique forriiandae, respiciamus ad pro- bilis aique-animati efficiunt stibsiantiam animatam
piias "atque communes, quse tametsi jungantur, spe- atque serisibilem, quod esf animal.Jureigilur dicturri
cie.m. substaniiamque nulJa ralione conslituunl. Si esl quae divisivse sunt differenlise generum, easdem
quis eriim ioqualur ambuians, quse sunt duse com- constifulivas eSse specierum.
miihes differeniise, vel si longus ac albus, num id- - Quoniam
ergo emdeinaliquo modo accepimfiunt con-
cifco eisderii ejus subslanlia-coristituituf ? riilnime; slilulivm,aliquo niodoautem divisivm,omnesspecificd;
Cur? Qiiia ribri ejusdem sunt generis, quse alicujus - dicunlur : et Jiis maxime opusestdd divisionesgenerum
possuhl "consfituere et confofmare substanliam : ita et diffinitionesipecierum, sed nori lits qum secundum
igitur hse, id esi irralibnale atque' immortale, etiarasi accidensinseparabiles, riec magis his, qum sunl sepa-
'
Bubjecluriialiqiiod subslaiifiae babefe non possuhl, rabiles. -
possent tainen subslaritiam efficere, si uilo modo J)i Oiriries a geriere diffefehtias pfbcedenles genus
jungi cbpularique" poiuissent. Piieterea irratibnale ipsum a quo pfbcedurit, divldere nuliiis i^norat. Ipsai
junctuni cuni moftali substantiahi pecudis faeit. Est autemquae dividunt gehiis, si ad poslefiofes speeies-
igitur corisliluliva irfatitfnalis differentia. Item ini- appliceutuf, infofmant subslaritias earuin, oasque
niortale atque ralionale conjunctav efficiunt Deum. perficiuni. Essdem.igitur qtise suiit cbristilutivsespe-'
Est igitur immortale quod speciem format. Qubd si cierurii, esedem sunl divisibiles generuih, alio lamen
jnler se jungi nequeunt, non idcirco quod in natura modo alque aiio eohsideratae, ut si relafse quidem rid'
eoriim est, alirogatur. genusin contrariatn divisionemspectentur, divisibiles'
Sed km quideiii qum divisivmsunt differentimgerie- generis inveriiuntrif: Si vefo junctaealiquid efficere'
rum, coinplelivwfiurit et coristitutivmspecierurii: divfc possunt, specierum constilutivaesunt. Qua. ciirn ifii'
ditur enhri animal rationali <etirratidriali differentia, et sint, hse differehliaequae genus dividuin, rectissim'
rursus morlaii el immorldli diffefenlia; sed em qum divisivsenbminantur : qiise enim corisiiiuuhlspceieiri
sitnt ratibnalis differenlimelmorialis, constituiivmsunt specificaenuncupantur, sed consiiliiurit specicra haj
hominis, raliorialis verq et immortalis, Dei : illcevero ^ differenlisequse sunt generis divisivse.Igiiur esedem
125 . . IN PORPHYRIUMCO.MMENTARIORE.M LIB.' IV. 126
qua. sunl specierum cbnstilutiv:e, specificaenuncu- A%.quod fil, liabet aliquid unde effici pb«sit atque for-
panlur: quare qusegenerum divisivae,etquse specie- , mari. Quaepropositiones talem faciunt qusesliohem:'
rum consiituiivse sunt, jure specificaenuncupantur. dictumest differentiarriesse id qua plus habet species
Has.igilur in divisione generis etin di.finilione spe- a genere." Quid igitur? dicendumne est, genus eas
ciernm accipi oportere, manifestum est : quoniam differenfias, quas iiabei, spbcies non habefe : el umle
enim divisivse,sunt, per. eas dividi oportet genus : habebit species.diffefentias qnas genus non haliet"?
' -
quoniam autem constilulivse, per eas species diffiniri, riisi eriimsit unde venianl, differeniia.in speciem ve-
quibusenim unumquodque consfiluitur, hisdem eiiam nire non possunl: quod si genus has differenlias nori
diffinitur. C.onstiluitur autem species per differentias Iiariet, species auiem h.abet, videntur ex nihilo diffe-
generis divisivas, qu«e sunt specificae. Jure igilur hce renfise in speciem convenisse, et faclum esse aliquid
specificse.solse, et in generis divisione, et in speeie- ex nihilo, quod fieri noh posse superius dicta propo-
rrim diffinitione ponuntur, et de specificis quidem silib monslravit: qubd si differentias bmnes igenus
Iisec ralio est. De his autem qusevel separabilia, vel continet, diffefentiaeautem in conlraria dissplvu.nluf,
inseparabilia continent accidentia, nihil in generum fiet ut ralibriabiiitaiem aique irralibnabililalem, mof=
divisione, vel in diffinilionespecierura polerit assumi, talitatem atque immortalitatem simul habeat anifnal,
Idcirco quoniam quae divisibiles sunt, subslanliarii BI iqriod est gerius, et erunt in ebdem Mna contfaria, •
generis dividunt.: et quse consfitutivse sunt, subslan- quod iieri non potest. Neque enim in cofpore-sqlei
Liamspeciei consfituunt: qusevero sunt inseparabiHa esse alia pars alba, alia riigra, ita fieri in gehere po-.
-accidentia, nullius speciei substantiam informant; iest i : gehus enim per se' cpnsideraluin paries noh
!
unde fit ut multo "minusseparabilia accidentia ad di- luibet, nisi ad species referatur : quidquid igituf ha^
visionem generum vel specierum diffinilionesaccom- . 1bef, riqn parlibus, sedtola sui magniiudine retine-
modentur. Omnino enim dissimiles sunt subsfaniiali- bit. 1 Necillud dubium est quin in partibus suis genus
bus differentiis. Nam inseparabilia accidentia hoe habeat 1 contrarietates, Ut ariimal iii iibmine habel
fortasse liabent commune cum specifieis, hoc est iratipnabililatem, in bove vero conlrafium. Sed huhe
cum substantialibus differentiis, quod aequesubjectum hon i de speciebiis quaerimus dequibus coriStat qubd
non relinquunt, sicut nec specificsedifferenfise.Sepa- idictum est, sed ah ipsum per se "gemiseas differen-
rabilia autem accidentia, nec hoc quidem : separari iiias, quas habentspecies, habere possit, alque intra
_enim possunt non laritum potestale et irienlisratioci- suaesubslantise
! ambitum coniinere : hanc igitur quse.
sed actus eliam praesenlia, et omnino ve- stionem
i tali rafione dissolvimus. Potest quidlibet id
" riatione, iquodest rion esse, feedalib modb esse,' aiio veronoh
niendi vel diseedendi varietatibus permutanlur.
Quasetiam determinantesdicunt: Differentiaesl qua C1< esse, ut Socrates cum siaf, et sedet etnon sedet, se-
abundat speciesa geiiere. Hoino eniriiab ariimali plus det < quidempotestate, "actuvero hon sedet. Cum enim
habet ralionale el morlate ranimal enim ipsuni nihil islat, rifanifestuni'est eum nOn agere sessioneni, sed
horum est, nam unde haberent speciesdifferentias?ncc "pdtitis
j standi immobiliiatbm. Sed -rufsus cumsiai,
enim omnesoppositashdbet,"namqueidem sinndkabe- isedet, non quia jam' sedet; sed quia sedere Jiotest :
"bit opposilas, sed queniadmoduni probant, poteslate ila i actu quidem non sedef, potestate vero sedet.El
quidem habel omriesdifferentiassub se, aclu veronul- bvum < ani.niafesf, et non eSt "animal':noh esf quidem -
lam. Et sic nec ex his qrimrion sunt, aliquid fit, nec ih animal
: actu, adhuc hamque ovum est, nec in anima-
* ~ '
eodemsimuiopposilaerunt. j prpcessit vivificatioriem,sed idem est lantum ani-
lis
Speeificas differentias diffinitione concludit, dicens mal
! potesiate : quia potesi fefficianimal, curnformam
substaritiales differentias a quibusdam tali descrlptiq- iac speciem vivificaiioriis acceperit. Ila igitur genus
nis ratione diffiniri.Differenlia specificaest quaaburi- habet
1 has differentias-et non habet, non habet qiii-
dat species a genere, fit enim genus animal, species 'cdem aclu, sed habet pbteslale. Si enim ipsuin pef s'e
-
homo:liabetigiturhomodifferenliasinse, qusejjjsum aanimal considerelur, differentias non habef. Si auiem
constiluunt rationale atque moftale :omnis enini . aad.species reducaiiir; habefe potest, sed distrib.ulim,
.species constitutivas formaesuie differentlas in se re- D atque
p ut ejns speciebus sepafaiim riihil possiteveiiire
linet, nec-prseter illas esse pbtesl, quarum congrega- corilrariurh.
c Ita ipsuriigenus si per se consideretiir .
lione perfecta est. Si igitur animal quidem sblum differeniiis
c caret: quod si ad species fefefaiur per
genus est, homo vero est animal ratioriale mortale, •distribulas
ci species, velut in partibus suis coiilraria
plus habet homo ab animali ,id quod ralionale est~ felinebit,
r alqbe ila' nec ex iiihilo venerunt differen-
alque moftale. Quq igitur abundat species a genere, fise 1 quas gehiis reiiriel poteslale, nec uffaque cbnlra-
,5d est quo superatgehusVet quo plus habet a genefe, ria r iri eodem surit, cum cdntfafias differentias in eo
bbe est specifica differenlia? Sed huic diffinilioni quod q dieitur gerius, hctii hon babeat :imposSibiiitas
quaedain qusestib videtur occufrere, habens" pririci- enim e ejus propositionisquse dicit coritraria in eodern
pium ex duabiis propositionibus per se nolis : una essenon e pbss'e,'iri eo consislit quoc.contrafiaactii in
quidem, quoniam duo corilraria iit eoderri esse nbn eodem e esse nbri pqssuht. Nam poteslate, et rion actu
possunt: aiia vero, quonjam ex nihilq nihil fit.Nara duo d cbntraria in eodem esse riihil impedit. Qusevero
.neque coiitraria pati sesepossunt, ut in ebderrisimul hos h contraria diximus, Porpliyriiis opprisila hiinCu-
sint, nec aliquid ex nlbilo fiefi potest :omneenim p
pavit. ESfenim gerius conirarii bpposilum : omhia
m AN. MANL. SEV, BOETIi , - . M
enim contraria, si sibimetipsis considerehtur, oppo- ALperficilur.
I Atque ea quidem quaecorporea sunt, ma-
sita sunf i
nifestum est ex materia formaque subsistere : eayero
'
Definiunt auteni el hoc mpdo : Differenlia est qudi iqua3 sunt incorporalia, ad similifudinem matefia^
de pturibus ef differenlibus specie in eo quod quale sit iatque form_ehahent superpositas priores antiquibfes-
prmdicaluf: rationale enim et mortale de homine pra- (que naluras, super quas differentissvenientes efficiunt
dicatum in eo quod quate est homo dicilur, sed non hi ialiquid, quod eodem modo sicut cofpus, tanquam ex
eo quod quid est: quidnam enim est homo inlerrqgatis maferiaJ ac figura consistere videatur, ut in genefe ac
nobis, conveniensest dicere, tmimal: quale autem re- £specie, additis generi differeniiis speeies effecla est.
quisiti, ratianate et mortdle, convenienler assigna- 1tlt igitur est in Achillis strilua, ses quidem maieria
bimus. , -_ <
est,.forma vero Achillis qualiias, et qusedamfigura,
Tres sunl inteiTOgationes ad quas genus, species, ex < quibus efficilur Achijlis slatua, quae subjecta sen-
differentia, proprium, atque accidens respondetur, f
sibus capitur : ita eliam in specie quae est homo,
hse autem sunt: quid sit, quale sit, quomodo se ha- maleria i quidem ejtis genus est quod est animal, ,cui
bet. Nam si quis interroget quid est Socrates, respon- isuperveniens qualilas raiionalis, animal rationaIe,.id
dere per genus ac speciem convenit aut animal, aut est < speciem facit. Igifur speciei materia quaedam est
homo. Si. quis quomodo se habeat Socrates iriterro- B5genus I : forma vero, quasi qualitatis differentia. Quod
gef, jure accidens respondetur, id est aut sedet atit est < igilur in statua ses, boc est in speeie genus: quod
legit, et caelera. Si. quis vefo qualis sit Socrates.in- in i sfalua figura conformans, id in specie diflerentia.
lerrqgel, aut differenlia, aut proprium, aut accidens Quod 1 in statua esl jpsa statua, quse ex cere figuraque
resp.ondebitur, id est vel rationalis, vel risibilis, vel < conformatur, id i.n specie est ipsa species, quse ex
ealyus. Sed in proprio quidem illa «st observatio genere I differenliaque conjungilur. Quod si materia
quod illud proprium dici pblest, quod de una specie < qusedamspeciei genus est, forma autem differenlia :
prsedicatur: accidens vero tale est quod qualitalem omnis < vero forma qualiias esi, jttre omnis differentia
designat quse non substantiam •significat. Differentia < qualitas appellaiur. Qusecum ita sint, jure in eo quod
vero talis est, quaesubstan.liam demonstret. Intefro- <
quale sil inlerroganlibus respondelur.
ganli igitur qualis unaquseque res sit, si vblumus Describunt autem kujusmodi differentias, et koc
reddere subslantise.qualilatem differentiam prsedica- modo: i Differentia est quod est aplum nalum .dividere
mus. Quse differentia nunquam deuna tantum.specie ' qum sub eodem genere sunt: raitonale enim et ir-
ea
'
prxdicatur, ut mortale vel rationale, sed.de pluribus. rdtionale, kominem et equum quw sub eodem genere
Quod igitur de pluribus speciebus inler se differen- sunl < animali dividurit.
l.ibusTJisedicalurad eam inlerrogationem, quaequale C! Haecquidem diffinitiocum sit usitata el ante ocu-
sit id de quo quseritur inierrogal, ea est differentia, 1los exposita: eam tamen exempli insuper luee rese-
cujus talemposuitdiffinitionem : Differentia estquod ]
ravit. Omnes enim differenliae idcirco differentise
de pluribus specie differentibus in eo quod quale inuncupantur, quia species a se differre fachmt, quas
quid sit praediealur; cujus diffinitionis eausam ra- unurn i genus includil, ut honio afque equus propriis-
lionemque pertractans ait: idiscrepant differenliis : nam sicut homb animal est,
Rebus tnim exmateria et forma coitslantibus,vel ad ita etiam equus, ergo secundum genus nullo modo
similitudinem proporlionemquemalerim et formm con- distant. > Qiise igitur secundum genus nullo modo dis-
slitutionem habenlibus, quemadmodumstatua ex mate- crepant, ea differenliis dislribuuntur. Additum enim
ria quidem est mrm, forma autem. figufa: sic et homo raiionale quidem homini,' irrationale "vero equo,
communis el specialis, ex.materiaquidem proportiona- equus afque homo quse sub eodem fuerant .genere,
biliter consislil genere : ex forma autem differentia, lo- distribuuntur et discrepant, addiiis scilicet diffe-
tum aulem hoc animdl ratioriale mortale, homo esl, rentiis.
quemadmodumstatua. Assignant eiiam hoc modo: differentia est, qua dif-
Dixil superius diffei'enlias esse quse in qualilafe ferunt a sesingula, namque homo et equus secundum
specieipraedicarenlur: nuncautem causas exsequitur, "" genus non differunt. Sumus enim animalia nos.el irra-
cur speciei qualitas differenlia sit: Omnes, inquit, tionabilia, sed addilum rationale disjunxit nos ab illis :
res vel ex materia formaque consislunt, vel ad simi- ralionales quoqtiesumus et nos el dii, sed motiale ap-
litudinem materise atqtie formse subslantiam sortiun- posiium disjunxil nos ab itlis.
tur. Ex materia quidem formaque subsisiunt omnia _Viliosa ratione et non sana quod vult explicat dif-
qusecunque sunt corporalia. Nisi enim sif subjectum finilio quorumdsm. Id enim dicit esse differentiam,
corpus quod suscipiat forroam, nihil omnino esse qua unaquseque rcs ab alia dislat, in qua diffini-
potest. Si enim lapides non fuissent tanti, muri pa- tione nihil interesl quod ita dixit, an ita concludatt
rietesque non jessent. Si lignum non fuisset, omnino Differentia .esl id quod est ipsa differentia; etenim
nec mensa quidem, quae ex ligni maleria esi, esse differerilisenomine iri ejusderri differentise usus est
poluisset. Igiiur supposila maleria ac prsejacente cum . dif-iiiitione dicens : Differentia est qua differunt a sd
ipsam figura supervenerit, fit quaelibet illa res cor- singula. Quod si adhuc differentia neseitur, nisi diffi-
porea ex iriateria formaque subsistens : ut Achillis nitibne clarescai, differre qubque quid sit qubmodo
statuaex serismaleria, et ex ipsius Acbillis figura possumus aguoscere? ita nihil aroplius aliulit ad
129 IN.PORPHYRIUM COMMENTARIORUM LIB. IV. 130
agnitionem, qui.differenliaenomine in ejusdem usus A < quid diffinitionis pars fueril, ejus e.iit pars quse
est diffinitione. Esl aulem cqmmunis et yaga nee in- iuhiuscujusque reiquid esse sit designct. D.ffinilio
cludens substantlales differentias, "sedquaslibet etiam est < quidem quse quid una quseque:res sit, ostendit
accidentales hoc modo : Differeriliaest qua.a se dif- ac i profert, demonslraturque quod unicuique rei sit .
ferunt singula; quae enim.genere sufit eadem, diffe- esse < per diffinilionis assignaiioneni. Jllse vero diffe-
rentia discrepant: ul cum homo atque equus idem reniia. i qusenoriad substanliamconducunf,sedquod-
sint inanimalis genere, quoniani ulraque suntani- <
dam exlrinsecus accidens afferunf, specificse non di-
malia, differunt tamen differentia rationali: et cum < cuntiir, licei sub eodem genere pbsifas species faciant
dii atque homines sub rationalitate .sint positi, diffe- < discrepare : ul si quis hominisatque equi hanc diffe-
runt tamen. morialilale. Rationabile.igitur bominis ' renliam"
! dicat apium esse ad navigandum liomo au-
adequum differenfia est, mortale hominis ad Deuria,. tem ' aptiis est -ad navigandum,"equus yero minime :
afque hoc quideni niodo subslanliales differentiae < ef eum sit equus atquehomo sub eodem genere ani-
coliiguntur. Qubd si Socrates sedeat, Plato vero am- ]malis, additi»differentia, aptum esse ad navigandurii,
bulet,' erit differentia sessio vql ambulatio, quae sub- 'equum distinxit ab homine. Sed aptum esse ad navi.
-slanlialis non. est. Namque istam quoque differenliara gandum-noii'
! est hujusmodi, quod possit hominis
diffiniliovidetur iricludere cum_dicit, differenlia est •" formare
' su.bslaniiam sicut rationaie, quseesfsub-
qua. differunt a se singula;" .quomodpcunque enim sfantialis! qualilas, sed tanlum quamdam quodammodo
Soerates a Platone. dislilerit ? nullo au.iemalio modo 'apiitudinem monslfat, el ad faciendum aliquidveV
dislare ab illo nisi accidentibus pbtesl. Id erildiffe- • non
! faciendum opporlunilaiem, idcirco igitur.speci-
rentia secundum superioris lerminum diffiniiionis, fiea ' differenlia non dicitur. Quo fit- ut non omriis
'
quam rem scilicet viderunt etiam hi qui (Jiffinitionis differentia quse suri eodem genere positas species-
hujus vagum communemque .fineni reprehendentes. distribuit, ' .esse pqssit, sed ea tarilum quae ..
speci.ficai
cerlse conclusiqnis lermirium subjecerunt. '• substantiam speciei proficit, et quse in parte dif- -
ad
'
Jnierius aulem-perscrutanles differenliqm dicuril, fmitionis accipilur. Concludit igiiur eas esse speeifi--
non quodlibel dividens ea qum.sitb eodem genere sunt . cas < differenlias qusealteras a se species differrefaciunt
esse differentiam,sedquod ad esse conducil, el quod est- per 1 dislantias subslantiales: natri si unicuique id esl
pars ejus, et quod est essefei. Neque enim quodaplum *esse.quodcunque substantialiter fuere, qusecunque
natum esl navigare; erit kominis differentia,-elsi pro.-~ < differentisesubslantialiler diversse sunt, et illas spe-
prium sit hominis. Dicimusenim animalium hmc qui- cies < quibus adsunt qmni subsiantia faciunt alias ac
demapla esse ad navigandunij illavero triinhne, divi-. .discrepantes,
. atque hsein diffinilionisparte sumunlur,
denles Jiominemab aliis: sed aptum esse ad navigan- C nam ! si diffinilio substaniiam.morisiral,'etsubslanlia- ''
dum, non erit complelivumsubslanitm, nec ejus pars, les ' differentice species efficiunt, subslanliales diffe-
sed apliludo qumdamsolum. Idcirco quia nori est lalis rentise
] partes sunt diffinilionum. ,
differentia, quales sunl differenlimqitmspecificmdi- ' DE PROPRIO:
erunt ' Proprium vero quadtifariam dividuhl : riani ct id '
cuntur,. ergo specificmdifferenlim, qumcunque
allerarii faciuntspeciem, et.qumcunquein eo quodqriid quod . solialicuispeciei accidit, et si non omni, propiium
est esserei accipiuntur. Ac de differenliis quideiriisia esti
( ul homini esse. medicumvel geomelram. El quod
. - , t
omni accidit, el si non sgli, quemadmodmnkominiesse
sufficiant.
Sensus proposilionis hujusmodi est: Quoniam su- . 'bipedem. Ei quod soli el omni et aliquando, ut-homhn
perius dixit determinasse quosdam differenliam esse "? in senectulecariescere.Et quod soli etomni et semper,
'qua a se singula discreparent, ait alios*diligenlius quemadmodum
< hominiesserisibile: nam elsi ndn rideat
de differenlia perscrutantes, non fuisse. arbitratos {semper, famenrisibilis dicitur, non quod semperrideat,
recte esse superius propositam diffiriitionem. Neque sed l quod.semperaplus nalus sit ad ridendum,'hoc au-'
euim omnia quaecunque sub epdem posita genere Jtem ei semper naturale est, ulel equo hinritbile. Hmc
differre faciunl differenlisede quibus nunc traclalur. '
atttem noininanlurvere propria, qtioniamconvertuntur: ~
id est speclficsenominari queunt. Plures enim suntD iquidquid enim esl eqtiijskiunibik_est, etquidqutd /HH«
' , ' '. •
qubeitadividuntspeciessub uno genere positas.. ut riibite,equus. _
tamen eorum subslaniiam minime conforriient: quia Superius dictuni est omnia propria ex accideniium
.non videnlur esse differenliaespecificae, nisi illaetan- - gencredescendere.
I Quidquid enim de aiiquo.pisedi-
tum quae ad id quod est esse proficiunl, id est hae calur < aut substantiam informal. aul _ecundum' acci-'.
qu-f. in difllnitionibus alicujus partes ponuntur : hae dens' inest. Nibil vero est quod cujuslibet rei substan-
aulem sunl, ul rationale "hominis. -Nariisubstanliam tiam I nionstret hisi'genus, species,-et differentia '
hpminis conformat, et ad esse hominis proficit, et. 'Genus quidem et differentia, speciei :.species yeio
difftniiionis ejus' pars est : ergo, nisi ad id quod est ' iindividuorum. Quidquid ergo reliquum esl -in acci-
esse eonducit, et ejus quod*est esse rei pars sit, spe- dentium
< numero ponilur. Sed quoniamipsa accideiitia
ci.ficadifferenlia nullp modo poterit niincupari. Qu.id habent
1 inter se aliquam differenliam, idcirco alia
est autem esse r.ei niliil"aliud nisi diffinilio. Unicui- quidem
c propria-, alia prlore atque antiquiore nomins.
que enim rei in:errogaliB quid. est, si quis quod cst :accidenlia nuiicupaniur]., et de aceideniibus paulcj
esse monstrare voluerit, diffinitioncmdicii."Ergq si post. i Nunc dc propriis qoae.quadiifafiarn divjdun.ur.
. 151 AN. MANL. SEV. BOETIl 152
nqn tanq-im genus aliquod proprium in quatuor A, et soli, et semper adest, ut esse risibile. Atque idea
gpecies dividi secarique possit, sed hoc quod ait di- eseiera quideni converti non possunl. Neque enim
vidunt, ita inlelligendum est lanquam si dicerel nun- coaequaluf quod soli, sed non omni."speciei adest.
cupant, id est proprium quadrifariam dicunt, cujus Species quidem de ipso dici potest, ipsum vero de
quadrifariseappellalioiiis significalionesenumerat, ut specie minime. Qui enim medicus est, potest dici
qusesit conveniens el congrua nuncupatioproprietatis homo. Ilorao vero qui esl, medicus etiam non dicitur.
ostendat. Dicit ergo quod proprium primo est, acci- Rursum quod ita est alii proprium, uf omni adsit
dens qupd iia uni speciei adest, ul tamerinullo modo etiamsi non soli, ipsum quidem de specie praedicari
cbaequelur qi, sed infra subsistat.ac maneat, ul lio- potest, species vero de eo minimerNam bipes prie-
miuis dicifur proprium medicuin"esse, ideirco quod dicari de homine potest, homo vero de bipede nullo
nulli animalium inesse polest. Necillud atlendendum mbdo. Hursus quod ita adesl, ut omni, et soli, sed
ari hoe de onuii homine praedicari possit, sed illud aliquando adsit, quoniam de tempore habet aliquid
tanlum quod de nulloalio nisi de bomine dici polest, diminulum-, nec simpliciter adest, reciprocari non
medieura esse. El hsee quidem significatio proprii polerit. Possuthus enim dicere, 'omnis qui pubeseit
dicilur estiesoli, etiamsi non omrii.Soli enim speciei,' homo esl, non tamen dieimuS}omnis qui est homo
etiamsi iibn omni cosequaiur, ut homini medicum B pubescit: potesl eriim minime ad juventutem.venire,
esse, soliquidem inest homini, sed non omnibiisho- alque ideo nec pubescere (nisi forle non sit pubescere
minibus ad scienliani adest. Aliud proprium est quod homiriis proprium), sed in jnventute pubescere so-
huic econtrario dicilur omni etiam non soli, quod lunimodo. Aut eiiam cum nondunr est in juvenlute, -
hujusmodi est, ut omnem quidem speciem contineaf aut etiam prseleriil, tamen sit ei proprium non tale
eamque transcendat. Et quoniam quidem nihil esl ex quale lunc fieri polest, cum praeter juventulem esi,
subjectis speciei quod illo proprio non utatur dicimus sed quale eum in juvenlule corisistit, alque ideo boc
omni. Qnoniam vero transcendit in alias, dicimus quod noii in omne lempus lenditur, etiamsi tale est
non soli, hoc hujusmodi est quale homini esse bipe- quod omni speciei adsit, quod tamen in lempus ali-
dem. Proprium enim esl hominisesse bipedem. Omnis quod differatur, iniegrum atqueabsolutum proprium
eiiim homobipes est etiamsi non solus, aves enim et esse nori dicitur. Quarlum est quod ita adest, ut et
bipedes sunt. Cemirise igitur sigriificaiionesproprii solara leneat speciem, etul omni adsit, et absolulum
-
qusesitperlus dictaesunt habent aliquidminus; prima ' sil a temporis condiiione, ut risibile quod a superiori
quidem quqd non omni, securida vero quod non soli, plurimum distat, nam quod risibile est, semper ri- -
-quas si jungimus, facimus pmrii et soli. Sed dempsi- dere potest. Rursus qui potest in juventule pubescere,
irius aliquid secundum lemptis, si ei adjiciatur ali-C cum ipsa juventus non sit semperj rion ei adest,
qiiando, utsit hsectertia proprii nuncupalio, omidet semper ut in juventule pubescat: hseeautem quarta
soli, sed aliquando. ut est in seneclute canescere; vel proprji significatioquam nulla lempofis diffinitiocon-
in juventute pubescere : bmni enim homini adest in stringit, absoluta est, atque ideo etiam converlitur,
juventute pubescere, el in serieclutecanescere et soli. et de se invicem proprium atque species prsediean-
Pubescere enirii solius est hominis, sed aliquarido, tur: homoenim omnis risibilis esf, et omne risibile
- •= ... -
neque enim in o.mirilempore, sed in sola lanlum ju- homo. _-
venlute. Hsecigilur determinatio proprii in eo qui- DE ACCIDENTI.
dem quod omni, et soli inest, absoluta est, sed ex eo Accidensesl quod adest el abest, prmlersubjecticoi''
minus aliquid contrahit, cum dicimus aliquandb, ruplionem. Dividiiur autem in dtio,,in separabile et in
quod si auferamus, fit pfoprii integra ct simplex si- inseparabile.Separabileenim accidensest dormire: ni-
gnificalio hoc modo : propriuni est quod omni, "et grum vero esse, inseparabititer corvo et JEtkiopi acci-
sdli, efsemper adesi, ut hominirisibile, equo liin- dil : poiest aulem inleltigi, el corvus aibus, et /Ethiops
, nibile. Omriiseriim homo; et solus homo risibilis est " nilens candore frmter subjecli corruptionem. Diffiuiiur
et semper, simililer et equus hinnibile. Neque illud eillem sic quoque: accidens esl quod conlingil eidem
nbs ulla dubitalione perturbet quod semper. homo J) inesse vel non inesse, et quod neque genus est, neque
nbri rideat: non enim i-idere propriutn esl homini, - species,neque differenlia,nequeproprium, semper au-
sed risibile, quod non in aclu, sed in.poteslate con- tem esl in subjeclo subsistens.Omnibusigitur delermi-
sistit; ergo etiamsi non rideat, quia ridere tamen natis qumproposila sunl: dico autem genere, specie,
pbssit, soli et omni "homini semper adesse dicitur, differentia, proprio, el accidente, dicendumest gum
et conveuienter propriuni nuncupaiur. Nam si aciu sint ipsis communia, el qitmpropria.
separelur a specie potestale nulla ratione disjungitur. Quoniam, ut superius diclum est, omnia quse de
Quatuor igitur significaiionesproprii dixit. Namprima aliquo praedicantur, vel substanlialiter vel accidenta-
qiiidem est quando accidens ita subjecfse speciei lifer dicunlur. Cumque ea qusesubstantialiter praedi-
adest, ut soli ei adsif, etiamsi non omni, ut homini" carilur, ejus de quo tlicuntur substanliam diffiniiio-
medicina. Secunda vero cumsoli quideni non adesf, nemque eontineant, ei sint eo antiquiora a'que majora
omni vero semper adjungitur, ut homini esse bipe- quodex substantialibus prsedicatis efficiiur : cumque
dem. Terlia vero cura omni et soli, sed, aliquando, ea qucesub-ianfaliier dicunlur pereunt, necesseesf
u'fliomihi in jdveritute pubescere. Quar.a cum |6mni, ui simul eliam ea interimantur, quorum naturam,
155 IN PORPHIRIUM COMMENTARIORUM LIR. V. IU
substantiamque fprmabant: quae cum ita sint, np-Ai interiit species : ergo quod dictunrest adesse et ab-
cesse «st ut quse accidentaliter dicunlur, quqniam < esse, non re, sed animo inleliigendumest, alioqui et
Bubsiantiamminimeinformant, et adesse etabesse s
substanlialla -quaeomnino.separari non possunt, sa?pe
possinl prseter subjecli.cprruptionem. Ea enim lan- ianimoet cogitatione disjungimus,, ut si ab homine
tum cum absunt subjectnm corrumpere possunt,qii_o irafionabiiilatenj-auferamus, quam licet aclu separare
efficiunl atqueconformant quse sunt.substaiitialia: i
non possumus, tamen si animi imaginaiioue disjun-
•#
quce yero non efficiu.ntsubstanliam, ut accidentia-, gimus,
{ staiiiii perit Iiominis species^ quod idem- in
ea cum adsurit, vel absunt, nee informanl subslan- -iaccideiitibus non fit. Sublato enim accidenii cogita-
liam nec corrumpunt. Esfigitur accidens quodadest ilione, species manet. Est quoque alia accidentis
et abesi praefer subjecti corruptionem. Id autem di- idiffinitiqtiseierorum omniumprivatione,ul iddicaiur
"liditurin.duas parles. Accidens enim aliud esl sepa- accidens
: quod neqtie genus sil, rieque species,.rieque
rabile, aliud insepaiabile. Separabile qu.idem, ut jdifferentia, ueque proprium, quaediffiriitio plurimum
dormire, sedpre. Inseparabije yero .Etbiopi atque yagaesfvaldeque ccmmunis. Sic.enim etiatii genus
, porvo,«»or niger. In qua re talis orimr dubilatio, diffiniri polest, quodLnequespecies, neque differen*
ita enim esl difiinilum : accidens.est qupd adest et tiaj,.neqUe propriumsit, nec "accidens: eodera quo^
abest prsetef subjecti eprruptionem. Idem tamen acr B qup modospeeies acdiiTereniiaalque proprium. Cura
cidens aliquandq inseparabile dicitur : quod. si ius.e- puiem eadem similitudine definilionis. plurima defi-
parabile est, abesse non poterit. Frustra.igitur posi- -niri. queurit/.noji esl terminans ei cireumclusa de--
lum est accidens esse quod adesse, et abesse possit, scriptio, pr._eserti.m_ curii longe sit ah defiriiiionis in_«
cum sint qusedamaeeiderilia,-quse.a subjecto no.n ya- tegrifale sejunctutn,'quod cujuslibetrei formam alia^
leant separarl. Sed. fit saepeut quse actu.disjungi non rum rerum negatiorie demonslrat. Quibus omnibus
yaleanl_ uiente et cpgilaiione separentur. -Sed si expeditis, idest.genefe, specie, differenlia, proprio
anjnii rafipne dis_unct_equalitaies a subjectis non ea atque accidejili., descripfisque.eorum lerminis quan-
periniunt,- sed in sua substantia permanent,' aiqu.e tum,ppsiulabal institutionis brevitas,ea ipsa com-i
perdurant, accidentesesse iiileliiguiiiur. Age igifur liiuniter. pertracianda persequitur, ut quas.inter sq
quoniamijEthiopi cplpr niger auferri nori pplesf, - habeant differenlias haecquinque, de quibiis superius
animq euru et cogilatione separemus, erit igitur color ' disputatumest, quasve communionesmediocri cori->
albus -Ethiqpi. Numidcirco species cqnsumpta. sunt? s.ideratione demonstret, umonsolum quae ipsa sint,
Jilinime. Iiefti etiam coryus, si ab eo colorem nigrum •yerum.etiam queinadmoduin ipsa inter se coinparen-
jmaginalipne separemus, permanet tamen avis, nec itur, appareat. - - .. .

LIRER QUINTUS.

Expeditis per se omriibus quaeproposuit, et quah- G -Homoprmterea-de his qui sunt pariiculares, prmdica-:
tum in-uniuscujusque consideratione polerat, >ad -tui. Risibile quoque.el de koiriine', et de kis qui sutlt
jseiehliaeterminum breviler. adduclis, mmc jam nqn, fhriiculares,prmdicaiur: Nigrumpostremo de.corvoel
ile singulorum natura, id estvel generis, vel diffe- ~~beno ; el de Itis '_qid sunt paniculares _ quod ~-st-accl-
xe.silise,.vel speciei", vel proprii, vel accidentis, sed dens inseparabile. Iteirijnoveri de homineet-de equo',
de ad se irivicemfelalione perlractat. Nam quia.com- £l dehisgui sunt particulares; quod esl accidens sepa-
muniones ae differeiitias.reriim colligit, rion ut sunt rabile, sed principaliler-quidem de individuis, secunda-
per se res illaeconsideraf, sed ad alias "qualiterconir rio vero el de his qumcontinenl individua prmdicatur.
parentur. Id aulem dupliei modofit, vel simililudine . .' Antequam singulorum ad uiiumquodque habhudi-
dum retractat communiiales, veldissimililudinedum nern traclet; illain prius respicii, quam omnes ad se
differentias : quae cum-iia-sint, nos quoque (utadhue invicem babt.re videniur •: hsec autem est una com-
fecimus) propter planiorem iulellpctum • philbsophi munioquse propositar-timquinque rerum numerum
-vestigia^persequentes,brdiemur.de hiscommunilati- pluralilate, prsedicationis includit, omnia enim de
bus quaeadsunt generi, speciei differeniia), proprio, pluribus prsedicanlur ; 1n hocergo sibi cuncta com-
atque accidenti. municant, nam et genus de plhribus' prsedicatur,
. Cum igilur omnibusest de pluribus prmdicari. Sed D itemque -species a'c differentia,- el proprium, aique'
jgennsquidemde omnibussub se speciebus el de indi- accidens :"quse cum ila-sint, est eorum una atque
uiduis, shniliier el differeiilia~prmdicalur, speciesiero dndiscreta eommunio de pluribus prsedicari. Designat
de kis qumsub ipsa sunt individuis :.al proprium , et -aulem Porphyiius ipsam de pluribus prsedicalioiiem,
de speciecujus esl propritim, el de.his qum subea spe- quemadiriodum iri singulis liat, et unumquodque
cie^suntindividuis. Accidensauiem,.et de speciebus,et propositorum de quibus plurihus prsedicetur.oslea
de individuis: namque animal el de eqriis, et de bobus dit. Aitenim genus.qiiidem depldribus praedicari', id
prmdicatur, qum sunt .species^ et.de hqc. equo, ct de -est speciebus ac specierum individuis.-ui animal prae?
JIQCbovfi,qum sunt hitdividuq.Irrationalevero de equis' -dicatur de bomine. atque equo, ac.de his iridividuis
et.bobus,et dekis qui sunl particulrtr-espmdicatur, . qua. spb eis sunt. Iiem.genus proedicaturde differeh-
155 . AN. MANL. SEV. BOETII . M
tiis specierum, atque id jure : qtioniam enim species A isequaliasunt sibimet converlanlur. Eoque fit iit genus
differenliseinformanf. Cum igitur genus de speciebus ..1dedifferentiis, et speciebus, et propriis atque aecidefi-
. prsedicelur, consequens est ut etiam de his dicalur, tibus1 prsedicetur, ut ctirri-dicimus quod ralionale est,
quse specierum substanliam fqrmamque elficiunt, -1 animal est; genusdedifferenlia, quodhomoest.animal
quo.fit, ut genus etiam.de differeuliis praedicelurj ac est; genus de specie, quod risibile est, animal est.
nou de una, sed de pluribus : dicitur-enini quodra^ genus deproprio, quod nigrum est; sj forteoorvum
tionale esf esse animal, et rursus quod irralionale vel ./E.hiopem demonstreriius, animal est, genus de
est,esse animal. Ila genus de speciebus ac differen- accidenti prsedicamus. Rursus quod hoiho esl,ra-
liis prsedicatur, ac de his quse sub ipsis sunt indivi- ' fionale esl, differentiam de specie/ Quod risibile esl,
duis, differenlisevero de pluribus dicuntur -speciebus ralionale est, differeniiam.de proprio. Quod nigrum
ac.de-earum individuis, ul irrationale de equo-prse- ,est, raiionaleest; si jEthiopem demonslremus, dif-
dicajur acbove, quaa sunt plures species, et de bis ferenliam de accidenle. Iiem quod risibile est, homo
qusa sub ipsis sunt individuis eodem modo dicilua*: est, speciem de prqprio. Quod nigrum esi, homoest,
nam quod de universali prsediealur , prsedieatur el si -i-thiopem designeraus, speciem de aceidenti. Qua
de individuo. Quod si differentia de speciebus dici- . in re quod nigrum est, etiam risibile est, in--Elhio-
tur, prsedicabitur efiam de ejusdem-speciei subjectis. B;pis demonsiralione, proprium de accidenti praedicn-
Species vero de suis lanlum individuis prsedicatur : tur: convefli auleiri ad toium accidens liotest, ut
neque enim fieri polest, ut quae species est ullima 1quoniam individuis singulorum esse prseponitur, id-
'
quaequevere spccies ac magis species nuncupatur, circo desiiperioribuseliam praedicalur; ut quoniam
.haecalias deducatur.in species; quod si ila est, sola Socrates animalest, ralionale • est, risibile est. .et
post speciem individua restant : jure igilur species homo esl. Cumque iri Socraie sit calvilium quod est
dc suis lantum individuis prsedicalur,-ut liomo deSo- accidens,
; prsedicatur. idem deanimali, de ralionali,
crate, Plalone, Cicerqne, et cseteris. Pi'opriura item de < risibili, de homine, ut accidens de qualuor reiiquis
de specie prsedicatur cujus est proprium, rieque enim priedicetur. Sed horum profundiorqusestio est, nee
esset proprium alicujus. si' de aliquo praedicaretur; adsolvendum salis esltemporis, hoc lantumingre-
de quo -enim quaeque res, el soli et omni, et semper dientium intelligenlia exspecfet, quod alia quidem
dicitur, .ejusdem proprium esse monslratur : _quse reeio ordine prsedicantiir, alia vero obliquo, quoriiam
cum iia sinl, proprium de specie dicilur, ul risibile- moveri hominem rectum est, id quod movetnr homi-
de liomine, omnis eiiim lioino risibflisest. Dicitur nem esse conversa loculibne proponilur. Quocirca
eiiam de iudivlduis speciei de qua praedicatur. Est rectam Porphyrius in omnibus propositionem sum-«
euim Socrales, Plalo, et Cicero risibilis : accidens G psil. Quodsi quis vim praedicationis solutionisqua
vero-ct de speciebus pluribus dicitur, el de diversa- aitenderit in singulis comparans pra.dicaliqnibus, eas
'
Yum specierum individuis. Dicitur enim corvus alque quidem prolalibnes quse reclse sunt, inveniet a Por-
rElhiops niger, et hie jEthibps atque hic corvus, qui ' phyrio esse numeralas': eas vero quse converso or-
su*it individui, nigri autem secundumnigrediiiis qua- dine praedicanfur, fuisse sepositas; -
lilatem vocantur, aique hoc quidem est accidens In- .Hommuneest autem generl et differenlimcontineniia
separabiie. Sed multo magis sepafabilia accidentia specierum : 'conlinetenim et diffefentiaspecies,elsi non
pluribus inhaerescunt, ut moveri homini, et bovi; lot quot genera ; rationale enim, etsi non conlineat ir«
uterque enim movefur. Et rursus ea quse sub homine --rationabiliaguemadmodumanhnat, tariien-continetlio-
sunl atque bove individua, moveri saepepraedicantur. minemel Deum, qum sunt species. Et qumcunquepm-
Sed advertendum est, auctore Porplryrio, quod ea dicanlurde genere , ut genus, el de his qticesub ipso
quse accidentia sunt principaliter.quidem de his-di- sunt speciebuspxmdicantur.Item qitmcunquede differeii-
cuntur.in quibus sunt individuis : sccundo verojoco, - lia pfmdicaniur, ul differenlia, el de his .qum ex ipsa
ad universalia individuorum referunlur, alque Ita sunt speciebusprmdicabunlur.Nam cum genits sil anU
prscdicalio subleriorum superioribus redditur, ut mal, non solum de eo pmdicalwc subslantia, el aniijia-
quoniam nigredo singulis corvis adesse dicitur, dici- D1tuni, el sensibite, sed etiatn de his qum sttb-animqli .
tur etiam adesse speciali corvo. Nam quia omnia sunl speciebusomnibus prmdicdniur hmc vsque ad in-
particularia qualilas isia- accidentis nigredinis in- dividua. Crimqttesit differenlia xalionale , prmdicatur
ficii, idcirco eamdem nigredinem de specie quoque de ea ul differenlia, id qnod esl raiione uti; non splttm
prsedicamusdicentes, corvum ipsamspeciem, nigrum auiem de eo qtiod esl fationale,r sed eliam de his qum
esse. In quibus omnibus mirum videri polest, cur sub ralionali sunt speciebusprmdicabitur ra'ione uti.
genus de proprio prsedicari nori dixerit : nec vero Communevero est,- et hoc peremplogenerevel diffc-
speciem de eodem proprio, nec differentiam de pro- renlia, simul perimi-el ea qumsunl sub ipsis;-quemad-
prio, sed tantum genus quidem de speciebus alque modum enim si non sil animat,.non est equits neque
differenf.is. Differentiitmvero de speciebu. atque in- homo :sic si non sit rationale, nulluin-erilanimal quod
ulalur raliorie. " *
dividuis. Speciem deindividuis. Proprium.despecie
- Post eam quae cunciis adesse visa est commiinita-
atque individuis. Accidens de speciebus atqtie.indi-
viduis. Fieri enim pblest ut quse majoris prsedicatio- tem, singuloium ad se similitudines ac di-simrliludi-'
-iiissiini, ea decunctisminonibus preedicentur, ,et qu» nes quaerif Et quoniam inter quinque proposita ge^
"
157 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM WBER V\ 158
nus ae differentia m.iversalioris sunt praedicalionis. A, praedicantur intereunf. Conimune enim J.sl hoc,
Siauidem genus, el species cbntinel el differentias : universalinm in subslantia .jiereuntium perire.sub-
differentiaevero species continenl, neque ab bis ullo jecta. Seii prima communio demonsfravit genera de
modocontinenlur. "Primurngeneris et diffeientiarum speciebus praedicari, sicutetiani diflereniias.Propier
similitudines colligii, ac primurri quidem ponit hanc." hanc igitur similitudinem si auferantur genera, spe.
Dicit enim commune esse generi ac differenliae, ut cies pereunt. Sic eliam species perire necesse est
Bpeciesclaudant: nam sicul genus sub se habetspcT . quse sub differentiissunt, si universales earum dif-
cies, ila eliam differentia, et si non lol quot habet ferenlise consumantur, cujus exemplum est : Si enim
genus. Elenim quouiam genus differentiam etiam auferas animal hominem atque equuni susiuleris,
-daudit, et non unam lanium suo se differentiam qusesunt species positse sub animaii. Si auferas ra-
coercet ac reiinet, plures necesse esf ut habeal sub lionale, hominem Deumque sustuleris, qui sunt sub
species, quam quaelibet una earum quas claudil dif- rationali differeniia collocata. Et de communilatibus
fereniiarum : ut animal praedicalur de rationabilfet quidem hacteuus, nunc de generis et differentiae dis-
irrationabili. Quod si ita est, praedicabilur et de similifudine perpendif..
his quae sub rational.i sunt positae speciebus, et de . Proprium aulem gcneris est de ptunous prmdicari
h:s qu_esub irrationali. Est ergo commuue animali g| quam differentia, el species, et proprium, el accidens :
cl ralionali, id est generi et diffefentiae, qnod sicut aiiimal enim de homine, el. equo, et ave, et serpente
Ijenusde Deo et homine praedicatur, ila eliam ralib- prmdicatur. Quadrupes vero de solis quatuor pedes
nale quod est differentia, de Deo et de homine dici- habenlibus, komo vero de colis individuis hominibus;
uir".Sed non tantum Iiaccpraedicaiio fundiiur quan- item hinnibiledesolo equo el de his qid sunl particula-
I.:iu animalis, id est generis. Aiiimal eniin non de res : simililer et accidens de pauciorjbus quam genus.
Deo solum atqtie humine dicitur, sed de equo et bove Opbrlet aulem differentias accipere quibus dividilur
prsedicaiur, ad quae rationalis differentia non peive- genus, non eas qumcomplenlsubslantiam generis. Am-
nit. Sed quandoeunque Deum supponimus animali, plius, genus continet dijferenliam polesiate; animalis
secundum eorum opinionem faciinus, qui solem, enim hoc quidem ralionale.esl, illud vero irrationale;
slellasque atque totum hunc mundum aniiuatum esse differenlimvero non continent,genera. Amptius, gcnera
confirmani, quae eliam debrum nomine (ut ssepe qitidempriora sunl his qumsub se.sunltpositmdiffereri-
diclum est) appellaverunt. Secunda ifeni commuaio tiis, el propter hoc simul quidem eas auferunt, non m-
est generis ac differentise, quoniam qnaecunque lem simul auferunlur ab cis fsublalo enim.animali au~
pra.dicantur de jjenere ut genera, eadem et de his fertur rationale ei irraiibndle, differenlimveronon au~
.quae sub ipso sunt speciebus prsedicantur ad hanc C\ ferunt genus : nam etiamsi omncs interimanlur, laiiien
simUiludiiiem: et qua.curique prsedicanlur de diffe- subsiantia anhnata sens bilis, intelligi potest, qum esl
rentia ut differenlia, eadem quoque et de-his quae r.nimal. Amplius,genus in eo quod quitlest, differentia
Bub ipsa differeniia sunt, ut differentiae praedicanlur. in eo quod quiile quid esl prcedicatur, quemadmodum
Cujus sententiaetalis est expositio : Sunt pluia quse diclum esl. Amplius, genus uiiumquidem est secundum
ole generibus pr-cdicanlur, utgenera; ul de animali unamquamque speciem, ul esl hominis animal; diffe-
dicilur animatum et subslantia, atque haecut genera. reitiimvero plures , ut ralionale, mortale , mentis ei
.IIscc igilur prsedicaniur el de bis quae sub animali disciplinmsusceptibile,quibus ab aliis differt. Amplius,
-Euni, rursusque ul genera : nam hominis, el anima- genus quidem simiie est materiw, fotmm vero differen.
lum el subsiantia genus est, siculante fuerat ani- lia : cum autem sint, et alia communia, el propria
ge-
malis. Iiein in ipsis differentiis qusedam differenliae neris et differentim,nunc isla s'uffuiant. ,
inveniuntur quae de ipsisdifferenliis prsedicantur, ut Proprium quidem quid sit conveni.enlialque inte-
de rationali duse differentise dicunlur. Quod enira gro vocabulo dilfinitum est. Sed per abusioiiem ilia
ralionale esl ulitur ralione, vel habcl rationem. etiam propria quorumlibet dicunttir, qiiceIn unaqua'-
Aliud est autem uti ratione, aliud est habere ralio- que re abaliiscontinent differentiam, lice. cum aliis
nem, ut aliud est habere sensum, aliud ufi sensu. j),i.sint ea ipsa communia. Per se quippe proprium est
Habet quip_e-sensum et donniens, sed non ut.tur. honiini quod ei omni, et so!i, et seroper adesi, ut
Iia quoque dormiens habet rationem, sed minime risibiliias : per usurpalam yero locutionem eliam
ulilur; ergo ipsius rationabiliiaiis qusedam differen- proprium bominis ralionabiliias dicilur, non per se
tia e.t ratione uti, sed sub rationabilitate posiius est prbprium, quippe quod ei cum deorum. est nalura
homo. Praedicalur igiiur de homine raiione uti, ut commune, sed homini rationabilitas proprium dici-
qusedamdifferentia..Differl enim a cseleris animali- tur, ad discretionem pecudis quod rationale non est :
bus hoino, quia raiione utitur. Demonslralum est id vero propler hanc causam, quoniam id
propriuin
igitur quod sicut ea de
quse genere pra?dicantur, di- uniuscujusque diciiur quod habet suum; quo igitur
cuulur de generi subjeclis : iia eliam ea quse de dif- iquis ab a!io differl, proprium ejus non absurda usur-
ferenlia prsedicantur, dicunlur de his quas differen- paiione
] prsedicattir. Sed nunc quod dicit proprium
tiis suis supponuntur. Tertium commune est, quod generis i esse de pluribus prsedicari quam.csetera qua-
sicut absumptis generibus, species interimuntur, iia Ituor, idipsum generis tale proprium est, quale
per,so
consumptis differentiis species de -
quibus differentise proprium
] idici solel, id est, quod semper, et soli.el
PATROL.LXIV. 5
139 AN. MANL. SEV. BOETH Ift}
omni adsit generi. Genefi enim soli adest, ut diffe- A num i poteritremanere genus ? Dicimus, polest.TJnum-
fentia, specie, proprio atque accidente uberius atque • < quodque enitn non ex his de quibus praedicatur, sed
aifluentius prsedicetur. Sed de his differenliis , pro- > ex his ex quibus effieitur subsfantiam sumit. Iiaque
prfis atque accidentibus, id dici potest, quae sub fit I ul genus, sublatis differeritiisdivisivis, permanere
gnolibet generesunt, idest de difierenliis quidem quse possit,
; dum tamen maneant illae quse ipsius genefis
quodlibet dividunt genus. specie vero qusedivisibiligc- formam substantiamque constituunt. Quoriiamenim
!
neris diffdrentia iriformalur. Propf io aulem 'illi speciei animal animata atqtie sensibilis differentiae-consti-
rquaesubillogenere est, quod differentiisestdivisivum, tuunt: hse si maheanl atque jungantur, pefire animai
accidentibusque qu« his hserent individuis quae srib. non : potest.licefea pereantdeqoibus aftimaJprae-
"easpecie sunl, quam designatum gentis includit. Hoc 'dicalur, -rationale sciiieet atque irrationale : unum-
lacilius exempla declafant,' Sit enim gerius animal, 'quodque enim (ut dictum est) ex his substantiaepro-
'
quadrupes ae bipes dhTereritiaesub aiiimalis positae prietat&ni sumit ex quibus efficitur, non_,ab liis de
contineniia, homo atque equus species sub eodem quibus praedicatur. Amplius si ulrasque differentias
genere consfitutse, risibile atque hinnibilc proprla :genus potestale confinet, ipsum per-se rieulram ea-
earumdem specierum ,velqx et belIator,.accidentia ruminlra se posiiariicollbcatamque cbncludit: quod
quss h.isindividuis accidunf, quse sub speciebus ho- *B;si actii q.uidem*easrion continet, sed potestate, actu
minis atqueequi continentur. Ariimal igitur qubd est ''etiam ab liis poterit sepairari: lioc ipsum enirri; quod
"' est eas
de el
•genus,.prsedicatuT quadrupede bipede quse sunt poteslate continere, id erat aclu non conti-
"differentiae: quadrupes verb 'non dicilur de bipede* nere. Genus Vero, quia quaslibet differentias actu
sed tantum de his animalibus quaequatuor pedesha- noncontinet, actu ab eisdeih etiam separatur. Rursus
bent. Plus igilur prsedicalur genus quairi differenfia. . ialiud est genefis proprium, quod ex proprietale
Rursus homo de Platbrie'j et Socrate prsedlcatur, et "prssdicationis, agnoscilur. Omriecniin gcnus ad in-
de cseteris : animal vero non modri de hominis indi- "lerrogationem quid esl'iinumquodque, respouderi
•viduis,'veru"metiamde caefefisirrationabilibusindi- 'convenit, ut ariimal in eo quod quid esl de homine
•vicluisdicitur: plus igitur genus quam species prsedi- praedicatur : *differentiaverofriinime, sed.ineo quoi
calur. Sed eumsit proprium equi hinnibiie, cumque quale sit; omnis euim differentia in qualilale con-
genus quam species uberius prsedicetur, praedicatio sistii.Sed.hoe proprium laleestquale superius dixi-
quoque generis proprii supergrediturpraedicaiionem. nnus; non per se, sed secundum alicujtis differenfiam
Accidens quoque, et si pluribus inesse potesi, ta- dictum, alioqui commune est boc gerierlcum specie,
men ssepegenere contractius invenitur.ut bellator, ut in eo quod quid sitpraedicetur.fsed quia hac in ra
non proprie nisi homo dicilur, et velocitas in paucis ~C ! genus a differentia discrepat, quoniam differenlia-
'
animalibus invenitur : quo fft, -u't genus et differen- "qt_'idem'ineo quod qtiale cst, genus vero in eo quod
-lia, et specie, et proprio, et accidente, amplius pfae- quid est prsedieatur, generis proprium dicilur non
dicetur. Atque haec est una.proprieias. generis quae per se, sed ad differentiaecomparationem, et in om-
genus ab aliis orhriibus disjungatac separet. Opbrlet -nibus reliquis eamdem rationem conveniet spectiiari;.
autem, inquit,nunG eas differentiasintelligere,quibus qiiodeunque enim ita- proprinm generidicifur, ut
dividitur genus, non quibus inforinatur genus: illae nulli sit alii commune, sed tantum'hoc genus ha-
enim a quibus informatur genus, plus quam ipsum beat, et semper, id secundum se proprium nuncupa-
genus sine dubio prsedicantur, ut animalum et cor- -lur : quidquid vero cum alio communeest, id non
poreum ultra animal tendtint .cum sint differentise per se, sed ad alterius differentiam proprium dicilur.
animalis non divisivae, sed polius constituiivae.Om- Alia rursus generis et differentiseseparalio est, quod
nia enim superiora de Jiiferioribus prsedicantur."Quae geims quidem speciei nnum semper adest, scilicet
' vero de inferioribus
praedicantur, neque cbnverli proximum : plura enlm possunt esse superibra, velut
possunl, haecab eis quaeinferiora sunt amplius prae- hoininis animal alque substantia, sed proximura ejus-
dicantiir. Posi hoc aliud pr.oprium generis ostendit derh boniinis animal tantum : differenlisevero plures
quo ab his differentiis quae snb eodem sunt positae 8)*uni speciei adesse poterunfj, ,ut rationale atque roor-
segregatur. Omne enim genus conlinet differentias laleJioriiini. llaque fit diffinitio ex uno quidem ge-
poieslate : differenlia vero genus non potesf conli- nere, sed pluribus differeniiis, ut hominis animal
nere. Animal cnim rationale aique' irralionale con- rationale aique .morlale. Rursus alia discrelio est,
tinet potestale, neque eriim ratioriabilitas, aut irra-' quod genus quidem velut quemdam subjecli loeum
tionabllitas animal poterit continere. Poteslale au- lenel, differentia vero formse, ita ut illud sif maleria
tem ait coniinere animal differentias, quia (ut su- qucedam, qusefiguramsuscipiat: hsecverosit forma,
perius dictum esl) genus quidem omnes habet sul»se quae superveniens speciei substanfiam rationemque
differentias poleslate, actu yero minime : ex quo perficiat. Idcireo pluribus differentiis a genere diffe-
fit, ut alia propriefas oriatur. Sublato enim genere, ren'iam segregavit, quia haecmaxime generis quam-
perit differentia : velnti sublato animali "inlerimitur dam similitudinem continet, quia est universalis, et
rationabilitas, quod est differentia. At si rationabile prseler genus Inler cvtera maxima. Sed cum alia
interimas, irrationabile animal manet. Sed objici plura eommunia, pluraque propria genpris inter se ac
polest. quid siutrasque differentias simul abstulcro, differeniisevaleant inveniri, suffieiant nunc, inquit',
Hl . IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB. :V. !*»•
ista. Satis est.enim ad discrelionem quaslibet diffe- A piensdifferenliam,
p speciem.facit, hoceslgenus quod.
ren.fiasassumere, eliamsi quae dici possunt non .om- '1; 'habei latissimam praedicaiionem,coarciatumin diffe-
nia .collfganlur. r
rentias et eonlractum facit speciem i .omnino,enim
Genus aulem, -et species commuve quidem habent egeneri juncta differentia speeiem reddii, ,et px ,uni-.i>
de pluribusprmdican, quemadmodumdktum .esl. Su- \versaliiate el latissima pra.dicatione in angusium
maluraulem species,Ml .species sotum, non aulem ul sspeciei .lerminum contrahit. Animal enim cujus prae-
genus,si.fuerit idem species.et.genus.Communehis esl. cdicatio per se longe lateque diffusaest, s'i corripiaj
eliam.Jwc, prior.a his esse de quibus prmdicantur.,et ralionalis
i differentiam et mortalis,, diminuil atgua
lotum giioddamesse.ulrumque.. <
contrabit in unum hominis speciem : unde fii, ut.
Generis et speciei enumeral Iria communia, unum minor i sit j.ernper,,speeies -quam genjis, atque ideo
quidem,depluribusprsedicari.: genus ,enim et spe- (contineatur,, sed.non coniineat, .sublatoque generfl
cies.depluribus prsedicanlur. .sed genus de speciebus, auferatur
; species : si enim ito.unvauferas, pnrS flojt
iit djclum esf, sp.ecies vero de indiyiduis. Sed Jiune < erit; ,quod si species auferatur, genus jnanet,: yeluli
• <
deiUa.specie.loquitur quae tantum species est, ut cum animal sustuleris, interimitur «liam liomo^ sl
homo,,id est quse nqn eiiam genus est', sed ultima -1 -hominem auferas,animal reslat: ihoc eliam.causa es{
speeies. Quo£.si taiem speciem ppnamus quae etiam B -ut i genus despecie univoce .praedicettir,id est,ul spe-
genus esse polest ,-ac de ea dicamus quod commune icies.suscipiat diffinitionem^en.eris.et nomen, sed noij-
habet cum genere de pluribus praedicari, nibil inter- ie.convers.o,diffinitionem; quippe speciei genus susci-
est an ita dicamus, jpsum genus id seeum habere per.e ; non videtur, snbstanliam enim priorum infg-.
commune, de pluribus prsedicari .Talis est enim spe- riora suscipiunt. Sj enim diffmias aninial, el dicaj;
cjcs, quae non solum est species, sed etiam genus/ siibstantiam
j esse animatam atque sehsibilem : auf,
esi. Est.au.tem commune Jjis quoque quod ntraque . si pra?dices de homine animal, verurii dixeris. S^
priora sunt liis de quibus. praedicanlur. Omne enim etiam animalis diffinitionem;de homine pr.aedicaveris4
quoddepiiribus.prsedicatur, si recto (ut superius dicasque hominem esse substan.tiamanimalam aiquc
d.ictumest) ordine dicatur, prius est his -de quibus sensibilem,, nihil fuerit Jn propositione falsi, scd s]
praedicatur. Praeterea est illis.hoc etiam cpmniune_, hominis ralionem r.eddas, aninial rationale morfaI.e_
quod genus ae species loiunVsunt eoruni qirie intra ea animali non .conveniuni; neque enim.iil quod ani<
suum ambilum conlinent et coereent: pmnium enim mal est, id dici poterit anlmal ralionale -mortale; ;fij
specierum tolum genus ,est, et omniuiri individuorum igilur^ ut sicut species .generis nomen suscjpit, jtf.
totum-esl species. ^Eque enim j.enus et species etiam capiafdiffinitionem;et sicut_genusnomen spe-
adunativaest plurimorum, quod.vero tnultorum adu- Q'.ciei -nonsuscipit, ita nec ejnsdem diffiniiionemojj.
nalivum est, id eorum quse ad unitatis formam re- stretur, sed cujus nomen .etdiffinilio de.nliquo pr_ed_i.
ducit, rectedicitur totum. catur, id univoce.diciiur,. Cuni igitur generis et np.,
Differunl autem eo quod genus quidem species con- men et diffinitio de specie prsedicetur, genus de spe-
linet, species vero conlinelur,.el non continentgenera, ,cie univoee dicitur. Quoniam vero.speciei de^ener*
De pluribus enim prmdicatur genus quam species. .neque nomen.neque diffinitio praedieatur, rion com.
Ampliusgeneraquidemprmjacereoportet, el informata verlilur univoca praedicatio. Differunt genera a spe-
differentiis specificisperficere species; unde et priora ,cicbus hoc quoque modo„quod genera superyaduni
sunl naltiralilengenera, et secum speciesinlerimenlia, species suas aliarum conlinenlia specierum.; species
nec tamen ab eis inlerimunlur : nam si species sil, est vero genera differentiarum pluralitate. Animal cnim
el genus : genusvero si sil, non omriinoerit species.Et quod estgenus, supervadif.honiinenv.quod est ,sp.e- .
genera quidem univoce de speciebusprmdicantnr, spe- cies, quia non Jiominem s.olumcou.linef, ycrumetiam
ciesvero de genefibusminime. Amplius genera quidem bovem, equum aliasqne species, -quas suae prsedica-
excedunt eas qum snb ipss sunt species, coniinenlia : tionis spatio includit". Species v.ero.ut lionio.super-'
'
species autem excedunl genera propriis differenliis; vadit genus, iit animal multiludine Jifferentiarum.
amplius -nec species fiet unquam generalissimum,nec D Nam aclu genus non habet rationale velmorJale, nul-
genus fiet unquam specialissimum. las quippe actu genus retinet differeriiias,easdem spe- .
Expedilis communibus generis et speciei, nunc de eies suaesubstantise inhserenles atque insitas tenet.
eGrumdiscrelione perfractat. Differreenim dicitgenus Homo enim ralionalis,e-t.atquemortalis,qiiodgenus
a specie, quoniam gcnus conlinet species, ut animal minime esl.Animal enim neque morlale est per se,
continet hominem; species yero non continet genera, neque rationale. Quod si jgenuS quidem plus quam
neque enimhomo de animali prsedicatur. Itaque fitut '
unam conlinet sp.eeiem,.alvero,species inullis diffe-
speciesquidem contineatura generibus, nunquam vero rentiis : jinformaniur^superai quidem genus specienj
conlineat genefa. Omne enim quod amplius prsedica- < cpntinenlia specierum, speciesvero vjncitgenusdiffe-
tiir, illius est conlinens,quod~minus dicilur. Quod si rentiarum pluraliiate..illa quoque est.differentia,
geiuis ampliusprsedicelur quam species, necesse.es', iquod.genus quoniam omnium primum esf, nunquam,
lit speeies quidem contineatur a genere, jrenus ver.o in i .lanlumdescendere polerit uffiat.ultjmum : spe-
nullo modo speciei ambiiu pra-dieationis includatur.: < cies vero quse cundtis.estjiiferior., riunquam in tan--
hujus autem ratio est, quoniam genus semper susci- f
tum ascendere poteril, ut_suprema omnium fiat
" "
Uz •' AN. MANL. SEV. BOETH 144
nutiquam igitur nec species geneValissimumfiet, nec A;el econverso. Amplius, omni speciei inesl proprium
genus specialissimum". Sed ex bis quae dictse sunt cujus est proprium et soli el semper, genus vero omni
differentiis, aliae sunt quae genus a specie proprise quidem speciei inest cujus fucril genus, et semper, non
conjunclsequedislerroinant, aliaeveroquae non solum tamen soli. Amplius, propria quidem interempta rion
geniis a specie, verumetiam a cseteris deducunt ac simul interimunt genera : genera vero interempia inte-
disterminant; neque enim de bis tantum oporletdif» rimunt speciesquarum sunt propria. Quare his inlerem-
ferenliis quse sunt dielse, veriimetiam in cseteris eon- ptis quorum sunt propria, et ipsa simul inierimuntur.
siderare, si proprie normara discretionis quserimus Tale rursus propriura sumit, quod ad alterius com-
agnoscefe. paralionem proprium.nuncupelur : dicit enim pro-
•'•' Generis autem et proprii commune quidem est se- prium esse generis, prius esse quam propria. Op.ortet
qui species : namque si homo esl, animal est : et si enim prius esse genus, quod veluti materia diffe-'
homo est, risibile est. Commune est quoque mqualiter renliis supponatur, venientibusque differenliis fieri.
prmdicari genus de speciebus, et proprium de Jiis qum speciem cum quibus propria nascuntur.. Si igilur
participant illo individuis. Mqualiter enim el liomo et prius est genus qiiam differentise, prius etiam diffe-
bos animal est, el Cicero et Cato sunl risibiles. Com-' rentiae quam species, et speciebus propria coaequen-
mnne demum esl his univoce prmdicari, geuus de pro- B tur, non est dubium quin propria generibus poste-
priis speciebus,et propriumde his quoruni est proprium. riora sint, ac per hoc quod diclum est, proprium esse.
Tria inlefim generis ac proprii dicit esse.commu- generis, prius esse qiiam propria : commune hoe est
nia, quoriim primum illud est, quoniam ita genus generi eum differentia. Differentiaeenim species con-
sequilur species ut proprium; posita enim speeie formantes priores considerantur esse quam propria.
necesse est intelligamus genus et proprium, neu- Siquidem speciebus ipsis priores suntj quas propria
irum enim species proprias derelinquit : nam si ratione determinanl; sed ut diclum est hoc pro-'
homo est, animal est; si homo esf, risibile est : ita priuin, ad differenfiam proprii intelligendum est,
quemadmodum genits,-sic proprium ab ea specie non quale superius proprium per se constilutiim est.
cujus est proprium non recedil. lllud quoque est Rursus differt genus a proprio, quod genus quidem
commune quod sequalis est generis parlicipalio, sicut de piuribus praedicatur speciebus, proprium vero
Btiarn propfii. Omne enim genus aequaliier a suis minime : nam neque genus est, nisi plures ex se
Bpeciebus parlicipalur, proprium vero individuis species proferat, nec proprium si alteri cuilibel spe^-
omnibus sequaliter adhaerescit. Manifestumest au- ciei possit esse commune. Fit igitur ut genus qui-
tem participaiione esse generi aequale proprium; dem plurimas sub se species babeat, ut animal ho<
neque enim plus homo animal est quam equus atque C: minem atque equum : proprium vero unaiu tanlura,
bos, sed in eo quod sunt animalia, aequaliter anima- sicut risibile, hominerii, quo fitut illa quoque proprie-
lis, id esl generis vocabulum trahunt. Cato enini et tas ex differenlia nascaiur: genus enim prsedicaiur
Cicero aequaliter risibiles sunt, etiam si requaliter quidem de speciebus, ipsum vero in nulla prsedica-
non rideant; in eo enim quod apli ad ridendum tione supponitur; proprium vero et species alterna
sunt, dici risibiles possunt, non quod semper rideant. prsedicatione mutlinlur. Fit enim pracdicalioautama-
JSqualiler ergo ea quse sub genere sunt, suscipiunt joribus ad minora,aul ab requalibus ad sequalia. Ge-
genus, sicut ea quse sub propriis propria. Tertium rius igitur, quod majus esl, de speciebus omnibus prae-
illud, quod sicut genus de propriis speciebus uni- dicatur; species vero quoniam minores sunl.de gene-
TOCOprsedicatur, ita etiam proprium de sua- specie ribus non dicunlur,ut animal de homine uicilur; homo
- univoce dicilur. Genus euiiri quoniam substaniiam vero de animali nulio modo praedicatur. At vero
speciei conlinet, non modo ejus nomen de spec.e, proprium, quoniam speciei sequale est, aequc prsedi-
verumetiam diffinilio prsedicalur. Proprium vero catur aique prseponitur : ut risibile de homine dici- .
quia speciem non relinquit, eique semper Ecquatur, lur, omnis enim homo risibilis est, eodemque modo
riec in aliairi speciem transgredifur, nec inlfa sub- convertitur, omne enim risibile homo est. Differt
sisiit, diffmilionem quoque proprium speciebus tra- D^ eliam proprium a genere, quod proprium uni spe-
dit; cujuscnim nomenunilantum convenit speeiei cui ciei ei omni et semper adest; genus vero ex his
aequatur, dubitari non potest quin ejus quoque diffi- quidem duq refiuet, in uno vero diversum esl; nam
nifio speciei eonveniaf. Quo fit ul sicut genus de spe- speciebns suis et s.emperadest el omnibus, non vero
ciebus, ila proprium de sua specic univoce prsedicelur. solis: lioc enim efat lanlum propriis esse, quod.sin-
' Differunl atttem, quoniamgenus
prius est, poslerius gulas species lanlum conlinent, hoc enim generibus
proprium; oporlet enim esse prius anhnal, dehinc di- quod plures. lgitur propria quidem singulas oblinent
vidi differentiiset propriis. Amplius, genus quidem de • species, genera vero non singulas; adest igiiur
pluribus speciebusprmdicatur quarum est genus, pro- proprium uni soli speciei et semper et omni:
prium vero- de una sola speeie cujus esl proprium. genus vero et omni quidem et semper, sed nqn
Ariiplius, proprium quidem convenim de eo cujus est soli : ut risibile homini _soIi, animal vero cidem
proprium prmdicatur, genus vero de nullo conversim liomini, sed.non soli; praeesl enim cunciis quse
prmdiealur : nam nec si animal est, homo est; nec si irrationabilia nuncupamus. Praeterea si auferamus
animal est, risibite est; s. vero risibile est, homo est, genus, species inlerimuniur, nam si non sit ani-
145 . IN PORPHYRIUMXOMMENTARIORUM LIB. V. 146
riial, non erit homo : si auferamus species, non inie- A_.equi; nec non inter se liomo atque equus et caetera
rimilur genus, nam si non sit homo, animal non pe- animalia compaTala aequeanimalia praedicantur. Ac-
ribil. Species vero et propria, quoniam sunt sequalia; cidentis vero panicipalio et inlenditur el remiltilur.
alterna se vice consumunt, nam si non.sil risibile, Invenies enim quemlib.el paulo diutius ambulanlem,
homo non efit; si liomo non sit, risibile non ma- et paulo amplius nigrum : et si in ipsis ^Ethiopibus
nebit. Consumunt igilur genera sub se positas spe- considerabis, omnes non seque nigro colore esse ob-
cies; non vero ab his invicem consumuntur.: spe- ductos invenies. Alia quoque differenlia est, quo-
cies vero et proprium invicem' perimuntur et pe- niam omiie accidens in individuis principalitcr sub-
rimunt. sistit": genera vcro speciebus et individuis priora
'
Generi vero et accidenti commune est de pluribus sunt; nisi enim singulatiter corvi nigredine infecti
(quemadmodumdictum esl) prmdkari, sive separabile essent, corvi spccies nigra esse nullo modo dicere-
siJ accidens, siue inseparabile; etenini et moveri de tur, ila fit ut accidenlia post individua videanlur.
pluribus, et nigrum de corvis el de JEthiopibus et ali- Nam si prius est id cui aliquid accidit quain illud
qiiibusinaniniatis prmdicantur. quod accidit, non est dubium prius esse individua',
Nihil esiquod inter caeiera ita sifa generis ratione posterius vero accidens : genera vero el species su-
disjunctum sicut esl accidens.: nam cum genus cujus- B pra individuaconsideranlur; hoc idcirco fit, quoniam
libet substantiam mqnstret, accidens vero a sub- de his omnibus praedicantur,eorumque snbstantiam
slantia longe disjunctum sit, et, extrinsecus veniens, propria prsedicalione constiluunt. Sed dici poiesl
nihil vero noiius commune poiest habere cnm ge- genera quoque et species posieriora individuis inve?
nere quam de pluribus prsedicari. Genus enim de niri; nisi enim sint singuli homines, singuliqua
pluribus praedicatur speciebus, accidens vero non cqui, homines atque equi species esse non possunt,
modo de pluribus speciebus, verurnetiam generibus et nisi sint singulsespecics, earum geuus animal essa
aniriialis atque inanimatis, iit nigrum dicitur de ra- non poterit. Sed memiriisse debemus superius dictuin
tionali homine, et de irrationali corvo, et de inani- esse genus non ex his suniere substaniiam de qui-
mato ebeno. Album etiam de cygno et marmore, mo- bus prsedicatur, sed de eo polius quo diffefentiis
veri de homirie, de equo, et de stellis, ac de agilalis, constitutivis ejus substantia formaque perficilur..
quae sunt separabilis accidentis exempla. Itaque si genus quidem divisivis differenliis in-«
Differt aulem genus ab accidenti, quonidmgenus Xeremptis non perimitur, sed manet in iis, qusa
anle species est, accidenlia vero speciebus posteriora ejus cqnstiiulivsesunt, quse ejusformam diffinitionero.
sunl: nam et si inseparabileaccidens sumalur, lamen que perficiunt: cumque differenlise divisivae generii
nalura prius est illud cui accidit quam accidens.El ge- Ci speciebus sint priores (ipsse enim species confor-
nera quidem qum participant, mqualiter patiicipant, mant atque constiluunl), non est dubium quin genut
vero non aqualiler. Inlensipnem enim et etiam pereuntibus speciebus possit in propria per-
"accidentia
remissionemsuscipitaccidenliumpariicipalio,generum manere substantia, ita de specie permanere substan-
verominhne. Et accidentia quidem principaliter ht in- >tiaro idem de speciebus •dictum sit. Speciesenim
dividuis consislunl; genera vero et species naturaliler ---.uperioribusdifferentiis, non poslerioribus indivi-
priora sunt individuissubslanliis.Et genera quidemin duis, formantur. Quae cum ita sint, species quoquo
eo quod quid sil prwdicantur de his qum sub ipsis anle individua subsistunt: accidenlia vefo pisi sint
sunl : accidenliavero in eoquod qudlealiquidsil, vel quibus accidunt, esse non possunt: nullis vero prius
quomodo se hubet unumquodque:-qualis esl eniin •accidunt quam individuis. Hsec enim generalioni, et
Mlhiopsinlerrogatus,dicis, niger; et quomodo_Socrates' corruptioni suppqsita, variis semper accidentibus
se habet,dicis, sedel vel ambulal. -permutantur. lllam quoque annumeral differentiain
- Differentiam genefis et accidenlis hanc primum •
quaedicta est supefius, quodgenus, quia rem demon-
proponit, quod genus quidem antespecies sit, quippe slrat el de substantia prsedicatur, in.eo qupd.quid
quod materi_e loco est, et differentiis informatum - est dicilur: accidensvero in eq quod quale.est, aut
species gignit, "at vero accidens esse post species in- TJ in eo quod.quomodo sese habet res :nam si qu.ali-
venitur. Oporlet enim prius esse cui aliquid accidat, --tatem interroges, aecidensrespondebitur, ut si qualis
post vero ipsum accidens supeivenire; nam si subje- est corvus? niger. Si quomodo se habet? aliud rur-
clum non sifquoii suscipiat, accidens esse non po- sus accidens, aut sedel, aut volat, aut crocitat. Nam
lerit. Quod si genus qnidem speciebus subjectum - cum accidens in novem prsedicamenla dividatur,
est, non possunt esse species nisi eis genus, velut - qualitatem,quanlilaiem, ad aliquid, ubi, situm, jia-
maleria supponattir-: accidentia veroesse non pos- bilum, quando, facere, pali, caetera quidem omnia
sunt nisi eis species supponatur, nam mariifestumest in quomodose habet interrogatione ponuntur :.qua-
ante species esse, accideniia vero liias vero in qualitatis.sciscilalioneresponderi soleti
' genus. quidem
post species. Rursus alia differentia, quoniam genus uam si inlerrogemur qualis esl ..Eihi.pps,-responde-
neque intensionem neque remissionem suscipere po- bimus accidens, id.est niger.. Si.quomodo se.habel
test, quo fit ui quae parlicipabani geiierc, aequaliier !Socrates, luncdicimus ,aut sedet, aul an.bula!, au|
ejusnomendiffmiljonemque siiscipiani : omriesenim - siiperiorum
' aliquod .accidehtium.
homines seaualiler animalia sunu eodemgue modo Genusitaquequomodoab aliis quatuordifferaidicium
=i47 AN. MANL.SEV. BOETII US
est. Coridngitautetii etiam ttnumquodquealiorum dif- A_decemerunt oriines, quarum qualuor qum erant generts
~^ferre~ab aliis quatuor :ut cum qninqite quidem sint, --ad reliqua, superius demonstravhnus.
el urihmquodqveab aliis quatuor differal, qualer quin- Quoniam differentins aique communitales gencris
qtte viginti fiant omnes differeniim; sed non sic se res ad differen.iam, speciem, proprium alque accidens,
Imbet,-sed semper posterioribus enumeralis, ei secun- idem quoque de csaleiis facere contendens praedicit,
dis quidein una differenlia superalis, propterea quia .quqt omnes. differentiae possunt esse. quae inter sa
jani sumpla est : tertiis vero duabus, qwrtis vero . comparatis commistisque j-ebusiis qoaesupra positao
tribus, quijitis vero qualuor, decem fiunt omnesdiffe- _sunt efficiantur. Sunt autem viginli, nam cum quih-
Yentim,quatuor,, tres, dum,una. Genns eienhn quo qiie sint re-i, et unaquaeque res earum a quatuor aliis
differt a differentia et ujspecie, el a proprio, et xib differat, quinquies quater. differentiaefiunt, quod ap-
accidcniedictum esl : quatuvr ergo sunt generis diffe- posilarum lilterarum manifeslatur exemplo. Sint
rentiw : differenlia vero quo differt a genere .dictum quinque res Veluti quinque liiterai a, b, c,d, e .-.diflerat
cst, quando quo differt genus abea dkebalur ;. re.ra- igitur a quidem ab aliis quatuor, id est 6, c, d, e;
qutiur ergo quo differal.aspecie, propno, el accidenii fient.quatuor differentise; rursbs b differat ab aliis
dicere, et ita fiunt tres. Rursus species quo quidem quatuor, id est a, c, d, e; eruntrursus quatuof,
differt a differentia, dktum est; quando qp,odiffertarJ_\ quaesuperioribus junctseocto conjungunf; c vero ter-
specie differentia dicebalur : el quo differat a genere, lia a reliquis dillert quatuorrvidelicet a, b, d, e, quse
diclum est quando quo differat genus, a specie diceba- quatuor differentise superioribus ocio copulatae duo-
- tur : reiiquum esl igilur quo differat speciesa proprio decim reddunt; quarta d, si reliquis quatuor conipa-
\et ab accidenli dicere, el.sunt dumlut differentim.Quo retur, differl aeque ab eisdem,. i'd est a, b, c, e; fierit
, autem diffeii pr.oprium ab accidenti relinquitur. Natn igiturrursus quatuor, qusesuperioribus xn appositae,
; quo agenere els_pecie„etdifferentia differat, pimdictum xvi copulant. Quod si ullima e ab aliis quatuor dif-
testin illorum ad ipsum differentiis : quaiuor igitur ferat, videlicet a, b, c, d, fient alise qiiattior differen-
..'sumplis generis differ-entiisad alia, tribusvero diffe- tiae, quse, compositse prioribus, xx perficiuni, etsit
nntim,. duabus speciet, una autem proprii ad accidens, quideiu hujusmodi descriptio.

"Quser.umMtasint, iii generibus quoque et speciebus C_ a speeie, proprio alque accideiiti: sed quo disefepet
et eseteris idem considerabitur. Erunt ergo quatuor agenere jam superius explicatum est, .cum dicere-
diffefenlfse,-quibus genus a differemia, specie, pro- mus quo genus a differeritia discreparet. Detracta
prio-,accidentique disjungitur. Alise rursus quaiuor, igitur hac comparatione, quoniam supra commemo-
quibus differenlia,.a genbrfe,specie, proprio aique rata est, relinquuntur ires discrepantise, quibus dif-
accidenti discrepat. Rursus quatuor speciei adgemis, ferentia"a specie, proprio, accidentique disjungiuir,
differentiam, proprium aiqueaccidens.Qualuoretiam qisa.junct_e eum superioribus quatuor,- septem red-
proprii ad-gemis, differentiam-, speciem, atque ac- dunl differentias. Post hanc species si sumatur, qua-
cidens. Quatuor insuper _aecidentis ad genus, dif- tuor quidem ejus erunl differentiaesecundum numeri
' fereutiairi,
speciem atque propriura : quae conjsmctre diversilatem.cum ad genus, differentiani, proprium
- omnes- viginti explicant differentias. Sed lioc fiet si atque aecidens comparatur, sed priores duse com-
ad numeri referatur naluranr,- comparalionisque al- parationes jam dietas sunt; nam quo species, difflerat
ternalionem : nam si ad' ipsas differentiarhm naiuras a genere tunc dictum es.i, cum quid genus differret a
vlgilans Ibctor aspicia't,easdem ssepe sumptas diffe- specie dicebamus: quo vero species. a differenlia distet
rentias inveniet. Quo enim genus differt a differentia, cbmmemoratum est, cum differentiaead speciem dis-
eodem differentia dislat agenere; et quo differentia D similitudines redderemus. Quibus detractis duae su-
dislat a specie', eodem species a differentia disgrega- persuntintegrae atqueintactae specieiad proprium et
tur, et in caeteris eodem modo. In hac igitur diffe- accidens diserepantise. Quaejuncise cum septem, no-
rentiarum dispositione, quam supra disposui, eas- vem differentias copUlant: proprii vero si ad nume-
dem saepius annumeravi. At si differentiarum simi- --rum diffeferitiaeconsiderentur, quatuor eruntscilicet
liludines detrahamus, decem fient omninodifferentise, adgenus, differenliam, speciem atque aecidens com-
quas ad1praesenlem tractatum velut diversas alque parati, quarum quidem tres superior.es differeniia.
dissimiles oportet assumi. A-gcenim differat genus a jam dictae sunt. Nam quid a genere proprium distst
differentia, specie, proprio atque accidenti, quatuor tunc dictum est, cum quid genus a proprio disiaret
differentiis, quas supra' jam diximus. Item sumamus ostendiraus. Rursus quid proprium a differeritia dis-
- differenliam, distabit hsec a geriere.primum, dehinc crepet, in colligenda dis.tantia diffenentiaepropriiqu<=
LIB. V. . . J50'
449 ":..'. . J^ PORPHVRIUMCOMMENTIARIORUM
superius deirionstfatum, est: nam quid. proprium A atqueJianc quidem: regulam j.impliciter ac siiie de-,
differat a specie, tunc exppsitum est, quando quid ; monsiraiione nunc.dedisse: sufficiat. In praedicameu-
species distaret a. proprio dicebalur. Resiai igitur tqrum vero expositione,)ratip quoque cur iia-git ex-
differentia una proprii ad accidens, quae, superiori- plicabitur. ';':.' :
busjuncta, decem differentias claudit: accidenlis Commune ergo est.differentim et spectei mqualiter
vero ad csetera possent qu"idem esse quatuor, nisi parlicipari :. homini enipi aqualiter participqnt pdrli;
jam omues probarenlur esse.cbnsumpfse. Nam quid culares kqmtnes, et- ralionaii differeniia. Commune.
differat vel genus,; vel differenlia, vel species, vel quoque est.el semperadesse his qum eoritm pctrlitipant.,
pruprium ab accideriti supra monstratum est: nec Semper eninxSocrales rqtionalis est, et semper homo,
suttl plus diversse differentise accidenfis ad csetera est- : .....':_ ;'•...•.•.:'...., :-. ,-.'. :-:.>••.• .;
quam caelerorum ad aceidens. Itaq.ue fit, ul cum sit \ Dicfum est ssepius ea qtise substanliam formant
quinque'rerum numerus, .si prima assumatur, qua.. nec remissione conlrahi,. nec iniensione producl v
luor fiant differentise; sisecuhda, tres, vincanturque: unicuique enim id quodest, unuui atque idem est.;
secundae rei ad cseteras differentiae, a primis ad caeT Quod si differeniia specierum substantiam monstrat,:
Jeras una tantumdislaiuia. Nam cusnprima liabueril .; species vero indiyiduorum,;sequaliter,utraque ab in«.
qualuor, secunda relinet tres; terlia yero si suma- B tensione et remissione sejuncta sunt,qu6fitut a_qua-:
lur, duas habebit differentias,,,quae.viucuntur a pri^ liter participentur., Omries-enim individui mortales-
inis. quatuor differenliis duabus; quarta vero si su- sunt atque.rationales sicttt homiries : nam si idem
nialur unam habebifdifferenliam, quse viiicilur a est esse hqnrini qriod est esse ratiohale, cum omnes
primisqualuor differentiis.lribus,; quinta vero, quo- liomines seque sint homines, necesse esfut smt se-
niam nullam habebit omnino differentiam novam, qualiter rationales. Aliud quoque cbmmune habet
totis quatuor a primis differenliis superatur, atque differentia cum specie, quqniam ila' differentise sui
hoc numerorum gradu quidem usque addenarium pariicipantia non relinquunt ut species,:semper enim.
riumeruin tenditur, quatuor, ires, duae,,iraa.: Ut ge- Soe^ates rationalisesu Socrates enim quirationabili-
neris quidem qualuor, differenliae vero tres, speciei late participat,-: sernper homo est, quia scilicet hu-
duae, propriiuiia^accidentis nulla sit. Primaegeneris manitate participat: ut igitur differentise sui parti-.
quidem comparationes quatuqr novas lenent differenr cipantia fion, relinquunt, ita species his quae eam.
lias: secu.ndae-vero.diffgrientiaeeomparatiohes tres participaiH-semper adjuncta esu ,
novas tenent: una enira superius enumerata est, vin- '..' Proprium autemesl differentim quidem in eo qnod
'
a
citur autem primis quatuof novis. differenliis una quah sit prmdicari, specieiviro in eo quddquid.est :>
taotum; speciel verp tertia.coipparalio duastanlum « nam et si hdiriovelut qualitasaccipiatur,,non erit tamen
habet differentjas noyas, duas ,quippe:superius enu-r simplicilerqualitas, sed secundumid quod generi adve-
meralas cognoscinius,-et yiiioilui a.quatuor prjmis hientesdiffereniieitmconstituerunti Amplius.,differen-
duabus tantum differenliis novis; prpprium vero tia quidem smpe m pluribus speciebus consideratur,.
unani tantumretinetnpvam, qpoiiiain tres habel su7 ; quemadtnoduniquqdrupedesin piwibus qnimalibusspe-,
perius enumeraias, vinpuurque a prinia, noyis .tribus ciedifferentibus: speciesveroin solis his qum sub uria
differentiis; quinti. vero accident.s cqniparatiqnes, speciesuntindividuis.Amplius, differentiaquidemprior.
quoniam ntillam, retinent novam differentiam, totis estea specie qumesl subipsa, simulenhnablatumralio;
quatuor a primis generis transcenduniur. Alque ad naleinierimilhominem;; homoveroinlerempiusnonau-
hunc roodumes yigjnti diCterentiis secundum nume- fert rationale, cumsupetsit Deus. Amplius, differentla
luni decem secundum dissimililudinem conlraliuii- quidemcomponilurcumqliadiffereniia, tqtiqnaleenini
lur, ul lamen has secundum dissimililudirieiB diffe. et mortale compositum esl in subslantiqm hqminis :
renlias non in quinario lanlura numero.., verum in speciesvero specieinoncomppnitur, uigignant alteratn
cseteris quoque noias. habere possimus, dabilur re- speciem; qumdam enim equa cuidatn asino permisce-
gula talis, qnae plenam differeniiarum dissimililudir tur ad muli generationeni, equa enim simpliciler asino.
nem in qualibel nunieri plurahtate reperiat. Propqsi- '•" coiiveni&isniinquamperficereimuliim, .
tarum enim numero rerum si unum dempseris, atque Expositis communjlalibusquantum ad insiitulionem
id quod dempto uno relinquitur, in totam summam pertinebat differentiae el speciei, earumdem nunq
numeri multiplicaveris, dimidiumejus quod exmul- dissimiliiudines cqlligit diqens: Differuiitquidemspe-
tiplicaiioneJ facluui est, cosequalitei: .ei pl.uralitati cies in eo. quod quid sit praedicatur, differentia au-
quairi propositarum rerum djfferenlbp conii.nebant. tem in eo quod quaie sil. Huic differentiae polerat
Smt ergo res quaiuor, a, b, c, d; .his.aufero unam, quajslio occurrere : nam si huniariiias ipsa quse spe-i
fiunt tres; has igitur per totam summam qualer mul- cies estj qualitas quaedamest, cur dicatur species in
tiplico, fienl duodecim; hofiim si dimidium teneo, eo quod quid sit praedicari, cum prppler quamdam
sex efunt. Toi erunt igilur difrerenti'-einter serebus suae naturse proprietatem quaedam qualilas esse vU
quatuor comparatis, c quippe "ad b et c et d tres reli- deatur. Huic- respondcmus, quia differeiilia solum -
net differentias. Rursus b ad <.et d duas, c vero ad qualitas cst: humaniias veronon solum estqualitas,
d unam, quse-juncisesenarium numerum complent: sed tantum qualitate pefficitur. Differentia eniiu su-
151 AN. MANL. SEV. BOETH m
pefyeniens generi speciem facit: efgo gerius quadafn A^adest, f ut prbprium : semper enim homines raiio-
diffefentiae qualitaie formatum est ut procedat in iiales i suritj ut semper quoque risibiles. Sed; objici
speciem : species vero ipsa qualis quideiri est secun- poleratnon
i seniperesse bipedem homiriein, cum sit
dum differenliam illius quae est pura ac simplex qua- 1bipesdifferentia, si unius pedis perfedione curtelur:
Ulas, qua scilicet perficiiur et conformatur •: qualiias < quam lali modo solvimus quseslionem. Propria et
. vefo ipsa pufa simplexque nullo modo est, sed ex differenliaerion
t in eoquod seniper Iiabeanlur, sed in
qualilaiibus effecia substantia. Ilaque jure differenlia eo < quod sempef naturaliier haberi possunt, semper
qtise pure ac simpliciierqualiias estineo quod quale dicuntur < adesse subjectis. Si enim quis curteiur pede,
esf scisci.aritibiis respqndelur, species vero in eo niiiil ' attinet ad naiuram, sicut iriliil ad delrahendum
quod quid sit: licet ipsa ijuoque qusedam qualitas propriiim l valet, si liorao rion rideat. Haec enim non
sit lion simplex, sed ab aliis qualitalibus informata. in i eo qubd adsini, sed ineoquod per nafuram adesse
Uursus illa quoque differeinia est; quia plures diffe- possint; I semper adesse dicuntur. Ipsum enim sem-
feiitia sub se species continet ; species vero tantum per 1 non aciu esse dicimus, sed natura, Nunquam
iiidividuis praeesl. Rationalitas enim et hominem '<enim fieri polest, ui per nafurse ipsius proprietatem
«laudit et D.eum":quadrupes, equum,bovem, canem, *npri semper homo bipes sit, eliam si fieri potest ut
ct caetera : hoino vero sbla individua; atque in aliis Bt uno i pede vel ambobus curtelur, vel eliam si dimi-
speciebus -eadem raiiq esl. Idcirco enim dif.imliones riuio ] pede natus sit; in his enim non speciei atque
qubque secutaj surit, ,ut differeniia vocaretur, quod fsubstarilise, sed iiascenti individuo derogatur.
ile plufibus specie differenlibus in eo quod quttle sit - Proprium autem<differenlimesl,
quod hmc qutaem
prsedicetur : species vero quod depluribus numero de < pluribus spmebus dkitur smpe, iit rationale de Ito*
differeiitibusin eo quod quid sif praedicelur. ldeo mine ' et de Deo: proprium vero dettna sola specie, cu-
e liairi superiori» riaturse siint differentiaequam spe- jus J cst: proprium:Amplius, differentid illis est conse-
cies, qiioniam continentes sunt specierutri : nam si 'quens,.quorum esl differeritia, sed non convertilur:.
quis auferat differentiam, speciem quoquesustulerit, )
propriavero conversimprmdicqnturde hisquorumsunt
ut si quis auferal rationabilitatem hominem Deumque propria,-prop!eridqiiodeonve>iuniur.
1 '-.
coiisumpserit : si quis vero boroinem tollat, ratio- Distata proprio differentia quia differemiaplures spe«
nabilitas mariet in reliquis speciebus constiluta: igi- cies • claudit, ac de liis omnibus praedicatur: proprium
Jur diflferentiaedisfant a specie, quod una differentia 'verourii tantum specieiConjungitur atquesequatur.Ra*
'
jplures species contiriere polest,species vero nullo tionaleenimdeliomine atque deDeo prsedicatur: qm-
modo. Alia rursus est differenlia, quonialri ex pluri- 'drupes vero de equo etcaeteris quadrupedibus .Risibilo
bus differetiiiis una species jungiiur : ex pluribus 9I vero unam tantum speciemcOntinel, id est hominern;
vero speciebus nulla specici substaniia. copulatur. " imdefitutdirferehtia
' semperSpecierriConsequatur,spe'
Juhclis enim differenliis morlali ac fationali factus < ciesverodifferentiamminitne.Propriumveroacspeeies
esfhomo; junctis vero speciebusnulla unquam spe- alternis '< sese vicibus a?qua pfa_dicaiionecomitanlur:
cies infbrmaiur. Quod si quis occurrat dicensquo- isequi vero dicitur aliquid; quando qualibet re prius
niam pefmislus asinoequus efficil mulum, non recte ihominata, posterius reliqua convenit huncupari: ut
dixerit. vlndividua eriim individuis jtincla, iridividua si ! dicam, onmis homo raiionabilis est, prius homi-
f ursus aliu fortasse perficiunt; ipse verO equus sim • Jriem, posteriusdiffereniiam posui; sequiturergo dif-
pliciter, id esl, universaliter, et asinus universalilerj 1
ferentia speeiem. At si convertam riomina dicamque:
nequepermisceripossunt, nequealiquidsicogilalione <
Omhe fatiohabile liomo est; propositio noh tenet ve-
iriisceantur; efficiuntur. Conslat igitur diflerentias 'rltuiem; igitur species nulla ratiorie diifereritiam
quidem plurimas ad unius speciei substantiam con- Cbmitatur < : proprium vero et species, quia cqnvefti
venire : species vero in allerius speciei naturam ]
possunt, mutuo se sequuntur: ut omnis homb risibi-
riullo niodo posse cbngruere. ' 3lis, et omne risibile homo.
' '
Differentiaveroet propriumcoriimunequidemhabeni Diffefentimdutem et accidenh commune quidem est
aqualiter parlictpari ab iis qum eoriiin prirtibipant : "f..i}..Ue pluribus dici: commurieveroad ea qumsunt inse-
txqualiter enhn rationalia, raliorialia surit; et risibilia, parubitia
j accidentia semper et omnibus ddesse : bipe~
fjsibilia. Item semper el omniddesse coinmutieutrique ietiimsemper adest et orimibus corvis, et tiigrum si-
est : si enimcurleturquibipesest, tamenidadquodna- i
mililer.
tttmesl semper prmdicatur;ncimet risibileadidquodnd- Duo quidem diiTereiitiae el accidentis eommuni,.
inmestseiriperdicilur, sed non in eo quodsemper rideqi. pfopbnit, quorum unurii inseparabilibus et sejiarabi-
Nuric diffefpnliaj propriique communia conlinua libus accidenlibus cuni differenfia commune esl:
pralibrie prosequilur. Commuiieenim dicit esse pro- ab altero "vero separabile accideiis segregatur. Tan-
prio ac diffefehtiie, quod acqualiter parlicipaniur; lum vero inseparabile secunda communiohe claudi-
.•e.qucenini onmes hbmines rationales sunt,: scque tur; Est enim commune differentiaecUm oihnibus ac-
risibiles: illud; quia substanliara mbnslrat; istud, cideniibus de plufibus praedicari :'ham et separabilia

quia est sequum proprise speciei, et subjcctam spe- et inseparabilia accideniia siciit differeniiade plufi-
ciein nbn relitiquit. Aliud eliam his coinmtine sub- bus speciebus et individuis praedicahlur : ul bipes de
jungit; sequaruer euim differentia semper subjeciis coivo atque cygno nuncupatur, el de liis inJividui»
'
jS3 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB. V. ip*
quse sub corvo et eygno sunt. Ilero.de eodem corvo A nec ni proprie uuiversalia dicunlur accidentia, cum de
album et nigrum,.quse sunt inseparabilia sj
speciebus pluribus dicuulur: differenliseveromaxime
iitque cygno
nccidenlia, prsedicanlur. Arnbulare euim vel stare, dicunlur d universalia el proprie. Quseenim quorum-
dormire ac vigilare de eisdem dicimus, quse sunt ac- libet li universalia sunt, ea necesse est eorum quorum
cideniia separabiiia : reliqua vero communitas ea si sunl universalia eliam subslaniiam coniinere; quo fit ut
lantum accidentia videtur includere quse sunt insepa- quia q substantiam differeniise morislrant, iriiensione
rabilia: nam sicut differenlia semper Bubjectis spe- ac a remissiorie careant, una eriim quseque substanlia
ciebus adhserescit, ita etiam inseparabilia accidenlia nneque contrabi neque remilti polest. Al vero acci-
nunquam videniur deserere subjectum : ut enim bipes deniia d quoniam nullam constilulionem substantiae
quod est difierenlia, nunquam corvorum speciem de- profitenlurP inteiisione crescunt, et remissione decre«
reliriquit, ita nec nigrum quod accidens"inseparabile scunt. s llla quoque eorum est differentia, quod diffe-
est: differentiavero idcirco non relinquit subjeetum, reniia r conlrariae permisceri, ul ex eis fiat aliquid,
'
qtioniamejus substanliam complet ac perficit; acci- ^iion n queurit: accidenlia.vero contraria, et quaedam
dens vero liujusmodi est, quia non potest separari, • medietasn exalterulracontrarielaie conjunguntur. Ex
neque enim posset esse accidens inseparabile, sisub- rratiqnabili enim et irrationabili nibil in unum jungi
jectum aliquando relinqueret. j$| potest:
1 ex albo vero et nigro coiijunclis fit aliquis .
. Differunl aulem quod differentiqquidem continelel medius i color. Exposilis igilur disianliis differeniiae
- non continelur: continel enim rationalitas hominemet ad s csetefa, reslat de specie dicere, cujus quidern dif-
Deum; accidentiaveroquodammodoconlinent, eo quod ferenlias \ ad genus anie collegimus, cum generis ad
in pluribus sunt, et quodammgdoconlinenlur, eo quod sspecicm differentias dicebamus, ejusdem etiam spe- •
non unius accidentis susceplibilia. sunt subjecta, sed £ciei dislanlias ad differenliam diximus, cum.differen-
plurimorum. Et differenlia quidem iuintensibilisest et . liseadl speciem dissimililudines monsirabamus.Resiai
nremissibilis: accidentiaverominusel tnagis recipiunt. Ji igitur .speciem proprio et accidenti communione con-
Amplius, impermistmsunl quidem conirarim differen- jungere, i tum ditterentiis segregare..
iim, miscenlur vero"conlraria accidenlia. Hujusmqdi Speciei vero el proprii commune ~estquidem de se
qtiidem tomnmnionesel proprielales differeniim et cm- }invicemprmdicari, tiunt si homo est, risibile esl; ac si
lerorum sunt: speciesvero quo quidem differal a ge- frisibile, komo: ristbite vero secundum id. quod naium
nere et differentia, dictum est quando dicebamus quo esl < ridere accipi, smpejam dictum est. Commune est
genus el differenliadifferal a cmteris, reliquum esl quo < quoque cequaliter parlicipari : mqualiter enim .insunt
iifferal a proprio el accidenlidicere. ispecies his qumeorum participant, et propria quorum
.Post differentiseet accidenlis reddiias comraunila- Cl suntf ~ ' "
propria. .
tes, nunc de eorum differenliis tractai, ac primum . Commune, inquif, habenl propnum alque species
quidem talem proponil: Differentia bmnis, inquii, ad • seipsa pra_dicaiioneshabere conversas. Nam sicui
speciem continet.-Rationabilitas eniin conlinet homi- *species de propriq, ita propfium de specie praedica-
nem, quoniam plus ralionabililas quam species, id lur I : nam ut esl homorisibilis, ita est risibile honio;
est honio, prsedicatur: supergressa enim substantiam iidque jam superius dictum esse commemorat, cujus
. hoirimisin Deuin usque diffunditur. Accidentia yero ".< eommunilatis raiionem subdii, eam scilicetqua sequa-
aliquando quidem cbnlinenl; aliquando continenlur. liter 1 species individuis pariiciparitur, sicul eadem
Conliiient quidem, quia qupdlibet unum accidens propria ] his quorum sunt propria : quae raiio non yi-
Bpeciebusadesse pluribus consuevit, ut albumcygno delurad i conversionem pra'dicatioriis accommodata,
et lapidi: ut nigrum corvo et jElhiopi atque ebeno. sed i polius ad illam aliain similitudinem, quia sicul
Coniiiieniur vero, quoniam plura accidentia uni acci- species aqualiler.ab individuis parlicipanlur, ita
.tluiif speciei, ut videatur illa species plura accidentia 'eliam prqpria; sequeenim Socrates el Plato homines
_conlinere: cum enim iEthiopi accidit ut sitniger, sunl, sicut eliam risibiles. ltaque lanquara aliam-
.accidit utsit simus, ut crispus, quae cuncta acciden- communionem debemus accipere illud quod est ad-
, lia sunt jEthiopis, species est, quae esf homo, inira j)_) ditum : sequaliler cnira sunl his quae eorum
species
se plurima accidenlia videtur.includere. Huic occurri
_parlicipant, et propria quorum suut propria. An ma-
potest: cum differentise quoque aliquo modo conli- --gis intelligendum est hoc hiodo diclum,
lanquam si
nentur, aljo modq continent, ut raiionabiliias conti- diceret, _:Equaliasunt species et propria: nam quia
.nelhominem (plus enim.quam de homine praedica- , species eorumsuril
species, quae speciebus ipsis par-
, lurl coniinetur quoque ab homine/quqiiiarri non so^ ticipani : ei propria eorum
propria, quse propriis
_lum hane d.iffcrenliarahomo coiilinet, verum eliain . parliciiiant^
proprium atque species sequaliier ulris-
. mortale. Respondebimus contra hqc, Omnia qusecun-
que iiisuiit, id est, neque species supervadit ea quaj
_que subsfantialiter de pluribus prtedicaniur, ab his de ..' specie participant,
neque propria supervadunt ,,ea
.quibus. dicuntur non poterunt conlineri; quo fitut qusepropriis parlicipant. Cumque haec.propria spe-
.differentia quidem nqn conlineantur a specie, et si „ cierum.sint
propria, species ac propria sequaliaesse -
. sint plures differeutiaequae speciem informent. Acci- , necesse est, atque invicem praedicari.
, deniia verp continentur, quoniam accidentia speciei Diffeii aulem species a proprio,. quc-mam spe'c't(t
substifniiam nulla pra;dicaiiqjie consiiiuunt ; najn guidem volestet
aliisessegemts, propriumveroalinrum
155 , AN. MANL.SEV. ROETII ISC
specierumesseimpossibileest.Et speciesquidemantesub- A Speciei et accidentis similitudinem communem"di-
sislil quam proprium, propriumvero post fit in specie: cit _ de pluribus praedicari: de pluribus enim dicilur
qporiel enim anie homihemesseut sil risibile. Ampttus _species,"sicut el accidens. Raras vero dicit esse alias
speciesquidem serriperaclu adesl subjecio, proprium eorum c comrauniories, idcirco quoniam Ionge diver-
vero aliqiiandoactu, poteslale verosemper: konioenini sum _ esf, id quod accidif et cui accidit. Cui enim ac-
semper actu esiSbcrates, nonvero semperridel_:quam- (cidit siibjectum esl alque supposilum.. Quod vero
vis sii ndtuia sempei risibilis. Amplius, quofum ter- accidit
_ superpositum esi, atque advenientis haturae.
mini differentessurii et ipsa sunl differentia: esl auiem Iiem
] quod supponitur substantia est, quod vero velut
specieiquidemesse sub geriere,et de pluribus differeii- accidens
j praedicatur,-extrinsecus venit. QuaeOmniai
iibus numeroin eo quodquid sil prmdicari, et cmlera multam_ ejus quod est subjectum, et ejus quod es
hujusmodi: proprii vero est, soli et omni, el semper accidens
j differenliam faciunt, tamen inveniri etiam
adesse. i
aliae possiml speciei et accidentis inseparabilis com-
Pfimam proprii et speciei differentiam.dicit, quo- fniunitates,' ul sempef subjectis adesse :•aeque enim
niam speeies potest aliquandb in alias species deri- I
Jibmo slrigulis hominibus semper adesi, et insepara1-
vari, id esl, potest esse genus :'uf animal, cum sit _ bilia
1 accidentia singtilis individuis prseslo suht: et
speeies aniroati potest esse genus hominis (sed nunc B cquod sicut species de his quse conlinet indivfdua,
non de his speciebus loquiiurquae sunt specialissimae, E seque de pluribus, ut accidenlia iridividuis prsedican-
aiqtie hunc confundere videlur crrorem, quod cum lur. t Nam homo de Socrate, Platone, nigrum verb
de his speciebus dicere proposueril quaeessentultima., 4atque album de pfuribus corvis et cygnis quibus ac-
nunc de liis quae suiit subalternae, et ssepe locuni cidit( nuneupatur.'
genefis obtineant disserit); propria vero nullo modb Propria vcro utriusque sunl, speciet quidem in eo
genera es_e possuni, quoniam specialissinvis adse- quod it quid esl prmdicari de his quorum est species,.ac-
quantur. Quse quoniarii genera esse nequeurit, nec cidentis
£ autem in eo quod quale est, vel quotriodose
propria quae sunt ipsis aequalia esse permiliiirilur. habens.
/ Ampliusunamquamquesubslantiam,una quidem
Rursus species semper anle subsistit quaih proprium, 1specie panicipare, pluribus autem accidenitbus,et se-
nisi enim sil honio, risibile esse non poterit, et curri parabilibus,
] et inseparabilibus.Et speciesquideni ante
isfa simul sint, taraen substanliae cogilailo pfsecedit iinlelligi possuniquam accidentia, etiamsisint insepara-
proprii ralionem. Oriineenim proprium in aceidcntis bilia: I oportet enim anle esse subjectum, ut illi aliquid
'
genere collocatur. Eoeriim differtab accidenti, quia aiccidal: accidenliavero posleriorisgenerissunt, et ad-
circa omnem solam quamlibet rinam speciem vim venlitimnalurm. El speciei quidemparticipaliomquali-
proprise praedicalionis continet : accidens aufem C ter esl, accidenlisverovel si iriseparabilesit, non mqua-
quando continet ad multas species pdtest diffundi. liler : Mthiops etiim• pius alio Mlhiope habebilcoldrem
Qnod si priores sunt substantise quam aecidentia •vel intensuni; vel remissum securidum niyredinem.
(species vero substantia' est, proprium vcro accidens), Reslat igitur de prbprio et dccidenti dicere: quoenim
non est dubram quin prior sit species, proprium vero propriutn a specie, et. differenlia, el genere differl,
'
posterius. Discernuntur etiam species a proprio acius dictum est.
poteslatisque nalura, species enim aclu semper iiidi- Quod nunc proprium speciei et accidenlis se exse-
viduis adest, propria vero non semper, sed aliquoties > qui pollicetur, lale prdprium inteiligendiimest, quod
aclu, potestate "autem semper. Socrates enim et superius diclum est, ad comparationem dicatur diffe-
Plato actu snnl homines, non vero semper actu ri- reiitium rerum; Speeies vero in eb quod quid es(
dent, sed risibiles esse dicuntur, quia lametsi non -prsedicatur,
*! accidens vero in eo quod quale est, qua
rideant, rideretameu possunt. Naturaitaquespecies; differentialion ab apcideniibus solum species discer-
ut proprium semper subjectis adest, sed actu species, nilur, verum eiiam a differentiis et propriis. nec so-
proprium, vero non semper :aciu, ut diclum est. At lum species ab eisdem, verum etiam genus. Praeterea
rursus quoniam diffinitiosubstanliam monstrat, quo- quod species in eo quod quid est prsedicalur: acci-
rum diversse sunt diffinitiones, diversas necesse est -"1dens vero in eo quod quomodo se habeat; id quoque
esse subslantias : speciei vero el proprii diversse'suut commune est" speciei cum genere, genus qiiippe ab
diffiniliones,divers_eigilursunlsubstanliae. Estaulem accidenti in eo quod quid esl, et quomodo se liabeat
speciei diffinitio subgenere esse, el de.pluribus nu- praedicationedividitur. Item unamquanique sbbstan-
mero diflerenlibus in eo quod quid sit prsedicari, tiam una vide|ur species conlinere, ut Socratern'
quamsuperiusfrequenier expositam nunc ilerare non homo, atqtie ideo Socrati una tantum propinquitas
opus est. Proprium vero iia diffinitur : proprium est speciei est hominis. Rursus individuo equo una spe-
quod uniet omniet semper speciei adest. Quod si dif- cies equi esl proxima, itemque in cseteris: unieuique
finitionesdiverssesunt, ufenest dubium speciem,et pro- enim substanliceuna species prseest, al vero uniciii-
prium secundum naturse suaeterminos discrepare. que subslantise hon unum accidens jungilur; unicui-
Speciei vero et accidentis commune quidetn est de que enim substantiae plura semper accidentia super-
pluribus prmdhcari; rarm vero sunt alim cotnmuniiates, veniunt, ut Socrati quod calvus, quod simus, quod
propteredquod plurimum distant a se accidenset id cui glaucus, quod propenso venlre, et in aliis quidem
accidit. . substanliis de numero accidentium idem convenil
fS7 IN PORPHYRIUMCOMMENTARIORUM LIB. V. 138
vlieere. Dehinc semper ante accideniia speeies irifel- Aoiotnni homini, et semper adest, itaetiam nigredo omni
liguntur: nisi enim sil homo cui aecidit aliqutfd ac- «corvo, elsemper adjuncia esl.
cidens esse non poteril: et nisi sit quaelibelsiibslan- Differt-autem,quoniampropriumunt soli specieiad-
lia cui accidcns possit adjungi, aceidens non erit. ea est, quemadmodum risibite homini: inseparabile vero
Omnissulem substanlia propria specie conilnelur ;• a> accidens, ul riigrum, non sblum Mthiupi., sed eliam
tecte igilurprius species, aiccidenlia.vero poslerius corvo ct adesl, et carboni, etebeno, el quibusdam aliis.
inielliguntur, poslerioris enlm sunt genefis; utait,et Amplhis, proprium conversimde eo chjus est proprium
A
advenlitiaenaturse. Nam quae-substantiam-non mfor- -~P> prmiicdlur : inseparabile vero accidenscbnversimnon
inantj.recte adventiiise naturse esse dieun.ur, et prmdkalur. P> Et propriorum quidem mqualis est purli-
poslerioris generis. His enim substantlis adsunt' qua; c< cipatio, accidenliumvero hmc quidem magis,'illa vero
ante differentiisinformatsesunt: rursus quoniam"spe- minus: ff Sunl quidem ei alim communilqlesel proprie-
cies' substahliam nVonstrat, suristantia vero (ut tl
tales eofum qum dicta sunl, sed sufficiurit hmcel ad
-dictum est) inlensione' ac remissibne caret, speciei discreiioneni
•* ipsorum, et ad communiiatisiradiiiorieki.
parlicipatio intensionem remissionemque nnn susci- . Proprii alque accideritis primavquidem differeniia.
pit: accidens vero vel ,si IriseparabiTesit, poiest in- eest, quia propriuiiVsemperde una lantum specia
tensionis remissionisqiie' cremento et decremento B ddicitur, accidens verb rhinime: sed ejus prsedicatio
.variari, utipsum inseparabile accidens, quod _Ethio- in " pliifimas diversi generis subsfanlias speciesqua.
pihus inesi, nigredo'. Potest enim quibusdam lalis "diffunditur, risibile enim de nullo alirinisi de homine
adesse ut sit fuscis.proxima, aliis vefo talis, ulsit P
pfsedicatur. Nigrum vero, quod est quibnsdam inse'
nigerrima. Restat nunc proprii accidenfisque com- parabile I' accidens, lamcorvo.et ^Ethiopi qusediversa
munionesac differentias persequi. Sed qiio propiium sunt s specie, quam corvo alque ebeno, quse differunt
differaf a geriere,.specie et diffefenlia,-superius de- generibus
•» non lantum specie,,prsesto est': quo fit ut
monstratum est, cum quod genus, species, et diffe- propriis 5 quidem'conversio sequa' servetur, in-acci-
rentia a pr.oprio distaret ostendimus. Nunc reliqua dehtibus yero mininie'. Quonialmenim prnpria in
de communitateet differenila-cbnsideratio est, quse £singuiis-esse suum, habenl, alque omnes coniinent
proprium accidentibus aut jungit aut segregat. sspecies proprias, converso ordineprsedicantur. Nani
Communeauterii proprii el accidenlis inseparabilis quod risibile est, homo est: et qubd homo, risibile;
vero nori ita, sed ipsum quidern de liis prae-
est, quod prmler ipsa nuriquamconsiisiantea in quibus nigrum ,
dicari potest qubus inest'.- lllat vero ad hujus prse-
consideraniur; qtiemadmodumenim prcelerrisibile noh
subsistii homo, ila hec prmier nigredinem subsislit r dicationem converti retrahique non possunt: higrum
I enim de carbone, ebeno, homine, atque cbrvo prse-
Mlhiops: ei quemadmodumsemper et.omni adest pro-
prium, sic et insepdrabileaccidens.
- •. dicatur, haecvero de nigro minime.Nam quse plura
cconlinerii, de his quse continent prsedicari possunt,
Quoniam proprium semper adest speciebus, ncc ea e vero quie conlinentiir d'e sese cohtinentibus hullo
eas ullb modo Teliriquit, quoniamque inseparabile , Rursus propriura quidem sequa-
accidens a subjecto non poiest segregari, hoc illis mqdo-prsedicaniiir.
i
liier panticipatur, accideris remissionibus aique in-
inler se videtur esse commune, qttod ,ea qiiibus in- ,
tersionibus permiitaiur : oirinis enim homo seque
sunt, prseief propria et inseparabiiia accidenlia, esse risibilis
,
non possunt. Inseparabilia vero accideniia comparat sed est, _Ethiops yero non' sequalitpr niger est,
~ E (ut dictum esl) aliquis quideni paulo minus ni-
proprio,-quoniam ut in specie dictum esi, rarissima, ger, _ alius yero-teterrimus invenitur. El de proprii
Bunlspeciei atque accidentis similiuidines, quoGJica
. atque accidenlis differeniiis salis dicfum esti
multo magisproprii at.iueaceidentis communitaies quidem .
Reslabat verb' accidentis ad csetera- communiones.
difficile reperiuntur :'actldens enini in conirarinm
dividi solet, iri inseparabile accideris atque separ3- .merata? proprietalesque explicare, sed jam supefius annu- .
j suut cuni generis, differenti_e, proprii, e(
bile: quse vero sub genere in coiitrarium dividumur, .aceidentis similitudines ac differentias
ea nullo allo nisi timtum generis prsedicatione parti- Fortasse autem his institutus assigiiavimus'.
j)) animus, et solertior
si
ciparit. Quod pfoprinm insepaiiibile quoddam ac- factus, alias nunc diximns, comnui*
rjdens est, a sepafabili accidenli piurimum differi, uitales ef prseler eas, quas
differenlias quinque refum quae superius
iilque ideo nullas projirii el teparabilis accidentis sunt , positae reperict,sed ad.discreiionem alque ad
siinilitudines quserit. Sed quqniam' ipsbm' pfoprium eorum , similitudines eomparandas ea fere qnse sunt
certis quibusdam rationlbus ab inseparabilibus acci- dicfa
sufficianl. Nos etiam quoniam promissi operis
dentibus differt, horum et commuriitates inyeniri pos-
sunt: et inter se differenlise,quariim una quidem ea porlum tenemus, atque hujuslibri seriem primoqui-'
,dem a rhetore Victorino,posi veroanobis Litina ora-
est quam superius exposuimus, secunda vero quo- lione
conversam gemit.iaexposiiione paiefeciiiius, hic
niam sicut proprium semper, et omni speciei adest, terminum
iia eiiam inseparabile accidens : nam sicUt risibile longo slatuimus operi continenii quinque
rerum disputationem.et ad prsedicameula -servienli.-
139 AN. MANL.SEV. BOETII 160

AN.' JMANL. SEV. BOETII

IN CATEGORIAS ARISTOTELIS
LIBRI QUATUOR.

LIBER PRIMUS.

Expeditis his quae ad praedicamenta Aristoielis A.sisignificet. Est igitur hujus operis inlentio de vocibu»
Porpliyrii iiisiiiulionediges.a sunt,hos quoquecom- Tes TI significantibus, in eo quod significantes sunt pef -
ti
menlarios in pro-dicamenta perscribens mediocris tractare. Haecquidem esl lempori inlroductionis, e|
Btyli seriem persecutus, nihil de altiorum qusestio- s: simplicis expositionis apta sentenlia, quam nos nun«
num tractatione permiscui, sed dilucidandi modera- P Porphyrium sequerites, quod videbatur expeditior
tione servata, nec angere Iectorern brevitale volui, essee planiorque digessimus. Est vero in menle de in-
nec dilataticne confundere. Quare prius breviter ii lentione, utiliiate et ordine," Iribus qusestionibus
hujus operis aperienda videtur inlentio, quse est hu- ddisputare, videlicet in alio commenlario quem com-
jusmodi: Rebus prsejaceritibus,et in propria prlnci- ponere
p proposui de eisdem categoriis ad docliores,
paliter nalurse conslilulione manentibus, humanum quarum q uria estquidprsedicamentorum velil intentio,
so!um genus exstitit, quod rebusnomina posset im-. il ibique numeratis diversofum senlenliis, docebimus
ponere. Unde faclum est ut sigillaiim omnia prose- cui c nostrum quoque accedat arbitrium, qriod nemo
critus hominis animus singulis vocabula-rebus apta- huicin
h praesentia sententiae repugnare miretur, cura
rei. El hoc quidem, verbi gratia, corpus, hominem videat v quanlo illa sit altior cujus non.nimium ingre-
vocavit, illud vefo, _apidem,a_iudlignum, aliud vero dientium
d menles capaces esse potuissent, ad quos me.
colorem. Etrursus quicunque ex se alium genuisset, B diociiler
<j imbuendos ista conscripsimus. Afficiendi
palris vocabulo nuncupavit.- Mensuram quoque ma- eergo.etquodammododisponendi medioeriexpositione
gnitudinis proprii forma nominis lerminavit, ul di- sunt s in ipsisquasidisciplinsehujus foribus,quos ad hano
ceret bipedale esse, aut tripedale, et in aliis eodem paramus
p scienfiam admillere. Hanc igitur causam mu<
modo. Omnibus ergo nominibus ordinatis, ad ipsorum latae i sententiaeutriusque operis Iector agnoscat, quod
rursus vocabuiorum proprietates figurasque reversus illicI ad scientiam Pythagoricam perfeclamque doctri-
est, et hujusmodi vocabnli formani, quse inflecti ca- namr , hic ad simplices introducendorum motus
sibus possit, nomen vocavit; quae vero temporibus eexpositionis sif,accommodata senteniia; sed nunc ad
distribui, verbum. Prima igitur illa fuit nominum -proposiiumreverlamur,
j sitque in prsesens prsedica-
positio, per quam vel intcllectui subjecta vel sensi- imentorum inlentio, qusa superius est coiuprehensa,
bus designaret. Secunda consideralio, qua singulas iidesf, de primis voeibus significanlibus prima rerum
proprietales nominum figurasque perspicerent, itaut £
genera, in eo quod significantes sunt- dispulare : et
primum nomen sit ipsum rei vocabulum : ul, verbi (quoniam res infmitae sunt, infinitas quoque voces,
gratia, cum quaelibeires homo dicatur. Quod aulem < quaesignificent easesse necesse est: sed infinilorutn
ipsum vocabulum, id est homo, nomen vocatur, non nulla J cognitio est, infinita namque animo compre-
ad significalionem nominis ipsius refertbr, sed ad C' hendi
1 nequeunl. Quodaulem rafione mentis circum-
figuram, idcirco quod possit casibus inilecli. Ergo dari < non polest, nullius scienlise fine concluditur,
prima positio nominis secundum significalionem vo- < quare infinitorum scienlia nulla esl: sed liic Aristo-
cabuli facta cst, seeunda vero secundum figuram: teles 1 non de infinitis rerum significalionibus tractat,
et esl prima positio, ut nomina rebus imponereritur, sed _ decem praedicamenta conslituens, ad quse ipsa
Secunda vero ut aliis nominibus ipsa nomina designa- infinita
i multiludo significaniium vocum referri de-
rentur. Nam eum homo vocabulum sit subjeclse sub- beat, 1 terminavit: ut, verbi gratia, cum dico homo,
slantise, id quod dicitur horao, nomen est hominis, ]lignum, lapis, equus, animal, plumbum, stannum,
quod ipsius nominis appellalio est. Dicimus enim, " iargentum, aurum, el alia hujiismodi quae nimirum
quale vocabulum est hoino? et proprie respondetur, infinila
] sunt, hsecomnia ad unum substanliae voca-
nomen. Iu hoe. igiiur opere haecintenlio esl, de pri- bulum deducanfur. Hsec namque, el si qua sunl alia
mis rerum nominibus, el de vocibus ressignifican- iquaecertse sunl infmila vocabula, unum substantise
libus disputare, non in eo qnod secundum aliquam nomen includit. Rursus cum dico bipedale, tripedale,
propriefalem figuramque formanlur, sed in eo quod sex, qualuor, decem, lineam, superficiem, solidita-
significantes sunt. Nam quodcunque de substantia tem, et qusecunque alia ex eodem generequse infi-_
vel facere vel pati dicitur,mon ita traclalur, quasi " nila sunt, uno quanlitatis nomine conlinentur, ut
unuin eorum casibus inflecti possit, aliud vero lem- haec omnia sub quantilale ponanlur. Rursus cum
poribus permulari, sed quasi aut hominem, aut dico albnm, vel scienliam,- vel bonum, vel malum,
eouum, aut individuum aliquod, autspecicmKenusve vel alia hujusmodi, quseque in_|ioc quoque generq
161 . - 1N CATEGORIASARISTOTELIS LIB. I. - 162
--_
iiifinita sunf, unum tamen nomen concludens omnia A alter al Arislotelis liber de eisdem dispulans, eadem
qualitalis occurrit, et de aliis quoque similitef. Re- f< fere continens,"cum sit oratione diversus; sed liic !
rum ergo diversarum indeterminatam infinitamque proprietalis
p liber calculum coepit. Archiies etiam
inultitudinem, deeem praedicamenlorum paucissima duos d composuit libros quos K«6O^OU5- Aoyouj inscrip-
numerositate conclusit, ut ea quie infmila sub scien- sit,s quorum in primo haec decem prsedicamenla dis-
tiam cadere non poterant, decem propriis generibus posuil.p Unde posteriores quidam non esse Aristote-
. diffiniiascientiae comprehensione claudanlur. Ergo lem li hujus divisionis inventorem suspicali sunt, quod
decetn praedicamenta quse diciraus, infinilarum in "1 "Pythagoricus vir eadem conscripsisset, iii'qua sen-
vocibu. significationum genera stini, sed quoniara teniia t Jamblicus philosophus esi non ignobilis, cui
omnis vocum significatio de rebus esi, quse voce si- - nonr consentit Themistius, neque concedit eum fuisse
gnificantur in eo quod significantes sunt, genera re- tArchitem, qui Pyihagoricus Tarentinusque esset,
rum necessario significabunt. Ut igitur concludenda cquique cum Platone aliquantulum vixisset, sed
sit intentio, dicendum est in hoc Iibro de primis peripateticum
{ aliquem Archilem, qui novo operi
vocibus, prima rerum genera significantibus. in eo auctoritalera
s veluslate nominis conderei, sed de
quod significaniessunl, dispositum esse tractatum. his I alias. Restat inscriptio qusevaria fuit. Inscripsere
Sed qttoritam de intenlione dictum est, breviter B>inamque>lii de rebus, alii de generibus rerum, quos
hujus bperis utilitas explicanda est. Nam curii res eadem i similisque culpa confudit. Namque (ul do-
infinilae infmilis quoque vocibus significarenlur, et ccuimus) non de rerum generibus, neque de rebus,
(utdictuin esl) sub scienliam venire non possent, sed s de sermonibus rerum genera significantibus iri
hac delinilione,qua decem praedicamentorum divisio hoc 1 opere traciaius habeiur, hoc vero Aristoteles
facta est, cunciarum rerum et vocum significantium- iipsc declarat cum dicit: Eorum quse secundum nul-
acquirimus disciplinam. Hiiic esi quod ad logicam lam 1 complexionemdicuntur, singulumaut subslanliani
tendenlibus primus hic liber Iegendus occurrit, id- significat,autquantilatem.
_ Quodsiderebusdivisionerai
circo quod cum.omnis logica syllogismorum ratione /faceret, non dixisset significat; res enim significatur,
sit constituta. syllogism; vero propositionihus jun- »bn i ipsa signi_leat.|Illud quoquc maximo argumento
ganitir, prnpositiones vero sermonibus cbnsient, est t Aristotelem non de rebus, sed de sermonibus res
prima est ulilitas quid quisque sermo significet,"pro- isignificantibus speculari, quod, ait: Singuium igitur
priae scienlise diffiniiione cognoscere. Haec quoque eorum( que dicla sunt, ipsum quidem secundumse ih
nobisde decem prsedicamentis inspeclio, et in phy- 'Bjillaaffirmationedicitur, horum autem ad seinvicem
Kca Aristotelis doctrina, et in moralis philosophiae < complexione alfirmatio fit,.Res enim si jungantur, af-
. cognitioneperulilis cst, quod per singula currentibus CJ fifmationemnullo
I modo perficiunt, a.firmaiiohamque'
-magis liquebil. Quocirea de ordine quoque libri in oratione est. Quocirca si prsedicamentajuncta fa-
hujus eadem ratio est. Nam quoniamres simplices ciuntaffirmationem (affirmafiovero non nisi in ora-
compositisnatura priores sunt, quas enim composita lione est, quseautem junguntur ut affirmatio fiat, hsa
sunt, ex simplicibiis componuntur. Hic quoniam de sunt : rerumsignificantesvoces) prsedicamentorum tra*
simplicibus vocibus res significanlibus dispulalur, < cfatus nonde rebus, sedde vocibus est; male igitur vel
Gecundumipsius simplicitalis principalem naluram, de rebus vel rerumgeneribus inscripserunt. Annotanl
primus hic Aristotelis liber inchonniibus addiscilur. alii hunc librum legendum anle Topica, quod nimis
Nec illud fere dubium esl, ad quam parlem philoso- absurdum est. Cur enim non magis ante Physica?
phiaeiiujus libri dncatur inlentio,. idcirco -quoniam quasi vero minor hujus sit libri usiis in Physicis,
qui de significativisvocibus iractat, de rebus quoque cum primi Resolutorii anle Topica legantuf, et arite
est aliqualenus tractaliirus. Res etenim et rerum si- primos Resolulorios Perihermenias libef ad cogni-
gnificaiiojuncta est, sed principalior eril ilia dispu- lionem veniat inchoanlis, cur nonmagis liunc bbrum
tatio quaede sermonibus est: seeundo vero loco illa vel anle Perihermetiias, vel ante Resolulorios inscri-
quae de rerum falio.ie formalur. Quare quoniaan pserunt? Quare repudianda est inscripiionis istius
omnis ars logica de oratione est,- et in hoc bpere de "^ quoque ipsa senienlia, dicendumque est: Quoniam
vocibusprincipaliter tractatur (quanquam enim sit ferum prima decem genera sunt, necesse fuit decera -
hujus libri relatio ad cseteras quoqiie.philosophise quoqueesse simplices voces, quse de subjeciis rebus
partes), principaliler laraen refertur a"dlogicam, de dicerentur : omne enim quod significat deilla re di-
cujus quodammodosimplicibus elemenlis, id est, de cilur qnam significat, ergo inscribendus liber est da
sermonibus in eo principaliter disputavi. Arislolelis decem Prsedicamentis. Sed forte quis dicat, si de si-'
vero neque ullius allerius liber est, idcirco quod in gnificantibus rerum vocibus ipsa dispulatio est, cur
onnii pliilosophiasibi ipse de hujus operis dispula- -,
-. de ipsis disputat rebus ? Dicendumest, quoniam res
tione consenlif, et.brevilas ipsa alque subtilitas ab semper cum propria signilicalione cbnjunclaesunt,
Aristotele non diserepat, alioqui inlerruptum imper- et quidquid in res venit, hoc idem in rerum-voca-
fectumqueo.pusedidissevideretur qui de syllogismis bulis invenitur : quare recle de vocabulis disputans, --
scriberet, si aut de pfopositionibus praeterhiisisset, proprielatem significanlium vocum de his qnse si-
aut de primis vocibns traclatum, quibus ipsse pro- gnificabantur, id est de rebus assumpsit. Erit alia
Dositionesconlinenlur. omitteret. Quanquamexstel quoque fortasse qusestio: Cur ctim hic oraiionem ia
165 AN. 'MANL.SEV. BOETII • _G4
decern prcedicamenta sil parJrlus, in Perihermenias A quaeneque nominilrus neqtie diffinitioriibus conjun-
libro in duas tantura pafles dlvisionein fecit, in ver- guiitur : ul ignis, lipis, colbr,'et quae proprise sub-
Iminvidelicet et nomen ? Sed "hqc interest quod illic sianiiae nafura discrela sunt, haecauiem vocanlur di-
figuias vocabuloruin divldil, in Jioc de significatio- versivoca. Alia vero quae diversis nomiriibusnuncu--
nilnisrtraclai,quare non estsibiipsejconirarius. Iu- pantur, et unidiffinliiorii designatioriiquesubduntur,
rerihermeniasenim iibro de nomlne et verbo consi- ul gladius,ens'is; h"a*cenim multa sunt nomina, sed
derat quae seeundiim fignram quamdam vocabuli id quod significaiit una diffinitione declaratur, et hoe
siml, quodillud .lifleeti ca-ibus potest; illud V.ariari vaciluf miiltivocum. Alia yero qu« noinine quidem
per lempora : liic vero ^non secundum ihas figuras,. congriiiint,.diffiriitionibus discrepant -:ut est homo
sedin eo-quod voces sigriificanlcs sufil 'dispulalur.: vivenset horoo pictus ; nnm ulrumque vel animalia
quare diversam in diversis rebtis' .alque traciafibus vel hominesjuincupantur. Si vero quis velit pictu-
faciendo divisionem, nulla conlrnrieiate noialiiliir, ram hominemqtiediffinire, diversas ulrisque diffini-
neque nune orationem dividit, sedad inuliiiudiuem. liones apiabii,et. hsec vncautur sequivoca.-Quare
generum nomina ipsa -dispertil: iianpquonianideGei» quuuiam quid sint sequivoca dictum est, singulas
r,erum igenera -sunt nori secundum orationem, sed Aristofelicse di.finitiori.s .enteniias persequamur.
Eecuiiduni>rerum•signifiealionemiir^decem praediea- B _Equivoca-,inquil, dicuntur res scilicei, quse per se
nienia.n'0ces 'dividil, deque liistractat. Alque ideo ipsas aequivocsenon sunt, riisi uno nomlne praedi-
nccesse€uil .qti.odammododispuialionem de rebus centur : quare quoniarn ut aequivoeasinl, ex com-
quoque misceri, ita (ul dictum esl. ut non aliter nisi mutii vocabulo trahunt, recteait, sequivocadicuntur.
ex rebus .iroprietates in sermonibus apparereul, at- Non enini sunt aequivoca, sed dicjiniur. Fit autem
queita non de -rebus proprie, sed de proedieameiHis• non solum in nominibus, sed etiam in verbis sequi-
id esl,de>ipsis rerumsignificativis^vocibusiinieoquod vocatio : ut cum dico cbmplectnr te,-et complectora
significanlessunt, seriem.disputalionis «ordifur. 1'ur le. In quibus 'significalionibuscuro unum uonieii sit
aulem, si 4e ,prsedicamentisdispuiai:,.de:a3qukocis, complector, alia-iainen faciendi ratio est, alia pa-
v.ehunivoois,<vel-denominativisprimus iJli ir-aciatiis tiendi -: alque ideo liie quoque sequivocatio esl:
esl? idcirco niminumquodquaedam semper a «lispu- uniimenim .noinenquod est compleclor, diversis fa-
taiili.busspraemittunlur,quibus positis facilior _dcse-- ciendi *t patiendi difllnJlioriiliusterminatur. In prae-
queaiibus vpossii -esse doctrina -: ut in sgeometria, positionibusiquoqne, ej in oonjunctionibus frequen-
priusilermini praeponuntur, post tlieorematum ordo ter sequivocatioreperitur, alque ideo quod ait: Quo-
coiilenilur- >llaquoque hic quidquid ad iprsedieamen-. rum jiomcn solum commune esl, nomen accipiendum
lofiinJtdisputaiionempossitesseiulile, prius-jquamad Q est omnisarerum pervocem signifieatio, id est,omna
ipsaprsedicamenta.veniret,.exposuil: quare .quoniam vOcabulum uon proprium solum, aul appellativum,
quae iprsedicendaerant.explicavi,nunc;ad ipsius-dis- quod .ad illnd tanluin Jiomen pertinet quod icasibus
pulalionis .seriem lextumque spniamus. Quid autem inflectipotest, sed ad oinnem rer.um significaiionem,

aequivocawehuniyocavelidenominativa utilitaiis ha- qua jrebus jmposita vocabula praedicamus. Solum
b.eant.,.seoundnm ipsasisingulorum.rationes.diffinilio- autem duobus modis dicitur : semel cum aliquid-
nesque-Jraclabilur'. unum.essejdicimus, ut si.dieamus-solus est muudus,
. OE J/EQUIVQCIS. id est unus; alio vero modo oura dicimusad quam-
JEquivoca dicitnlur quorum solum.nomencommune dam ab aliero divisionem, ut siquis dicat solamme
est,,-secundumnonienvero subslanlimralio diversa, ut hab.erelunicam, idest, non etiam logam, addivisio-
animal, komo _elquod pingilur. Horum enim solum nem videlicet togse. iHic ergb Arisloteles posuit di-
nomencorrimuneest, secundummomenverosubslantim cens,Solum nomen commuue est, quasi hoc voluis-
ralio diver.sa.Siquisenim assignetquid sit virumque sel inlelligi uon etiam -diffinitio, sequivoca enim
eorum,-guosint animalia, propriam<assignabil ulrisque jtingiiiitur iiomiiie,sed diffi.nitionedissenfiunt. Com-
ralionem,. muiie quoque mullis dicifur modis. Dicitur commune
Qmnis.res aut>nomine<auldiffiuitionemonstralur: -P quod in partes dividitur, el.non jam lolumcommune
namque subjeclam remaut proprio .nomiuevocamus, est, sed partes ejus propriae singulorum, ut domus.
aut diffinilione quid sil oslendimus. Ut verbi gratia, Diciturpoiiunune.quod in partes non dividilur„ sed
quamdam substantiam voeatnus hominis nomine, et vicissiminjisus habeniium transit, ulservus commu»
ejusdem definilionem damus dicentes esse.hominera nis vel equus. Diciiur eliam commune quoduiendo
animal.raiionale, anorlale ; ergo iquoniam-res omnis ciijusquefil.proprium, iposlusum vero in comronne
autdiffinilioneaut nominedeclaratur,-exhis.duobns,, reraittitur, ut p_t theatrurii, nam cum eo utor, meum
nomine s.cilieeL>etdiffinitione, diversitates qualtior - est, ,cum inde discedo, in commune remisi. Dicilur
procreanlur. ..Omnesmamque _r<s aut eodero uoniine quoque commune, quod ipsum quidem nullis divi-
et eadem definitionejunguntur, ul homo ctanimal^ suin par.tibus, -totupi uno fempore in singulos venil,
ulraque eiiim.animalia diciposs.um, ei rulMque una ul yox vel sermo ad mullorum aures uno eodemqiie
diffinilionejunguntur. Estjiamque aninial subslanlia tempore totus alque integer pervenit. Secunduu.
animata sensibilis, et hpmo irursus substanlia aui- hanc iginirulliinam comrauhis signilicationeiu,Ari-.
mata sensibilis, et hsec-vocantur univoca, Alia verp stoteles .putai seguivocisrebus commune esse vp.ca.
16S IN CATEGORIASATUSTOTELfSLIB. I. -J66
bulum. JSamqueinhominepicto etin hbmine vivti>A* i sos secum ducit enwes. fiatio -quoque mulfimoda
-i
totuminutrisquevocahul umdieituranimalis, secun- -dicitur. Est ienimratio ariimse, «t est ratib coinpu-
duin nomen vero^siibstanliaerafio diversa, lioc liac ll landi,--estsrationalurae, ipsa riimiriini ^imititudona-
«ignificalione pr_emitlit-,=utsi aliter reddanfur diffi- -lscenfium, est jratio qute in diffinitionibus vel descfi-
.niiionesquamisecundumriomen, stMtim Wta,-dilffina- -plionibus
-] redditur. Et quoniam generalisslma genera
itiolabetac" titubel. Ac primum de fdiffinitioriispro- ^enere^carent^individuaTOroTiuMasubstaniMidilfe-
\
prietateiiicendum est.-lllse-ienim certse'diffinitiones irentiadiscrepant, diffiniiio'vero«xgenere etdifferentia
sunt qusejeonv.er.luniur,_it>sl,d.cassq4iid-'est,'Iiomo, -l•trahitur, neque 'generalissimorum generum, 'neque
animal ratjonale morJaJe, ver.um est;qu'id «st ani- individuorum
1 riiJa potest diffinitioreperiri. Subalier-
jnal sialionalemonlale,?ibomo,Jioc quoque "verumesf. xjiorum-ve'ro.gener.um,quoniametdifferentiasliabeiit
_jAiyero.si ita quis dicat, Qnid ssVhomo'? substanlia iieigenera",-.diffinitionessessepossunt. Atyero quorum
. (inimala«ensibilis, verum«sl.; ;quid substantia ani-- -idiffiiiiijones:reddi jiequeunt, illa tanlum 4lescriplio-
mata sensibilis? homo, 'hoc non smodisomnibus ve- Inibus terminanlur.,D,escripbio?aulem*sf,quae quam-
rum _:st,idcirco -:quod.equus puoqne :est isubstantia libel I rem prdpria quadamproprietate designat. Sive
-animaia.serisibilis, iSedlion.o Jion esi. Ergo illas .ergo ,j diffiuilio.sit, siy.e-descriptio, Ptraque ratioriem
consiat esse.diffinitioneslnlegras .quaeconveriipos-B-HIsubstantiae designal. iQuarescumsubstaniiaDirationem
sunt. .Sed hoc fit-ih iis.quse mon.de coihmuni, sed A .dixil, etvdiffinitionisiet descriptionis nomen iiiCiusit.
.unotantum,-.ut.cum.de hominis Jiomine <redduntur, jjEquivoconum alia sunt<;asu,,aliaiconsiIio. iGasu, ul
.verbi.gratia. Animal esj.communeinomen, sidixetjt _j-_Jexander'Rriami:(iliuSiet
i AlexanderJilagnus: Casii^
.quis, Homoest_.ubsta.ntia animata sensibilis, proce- •enim •< .id segii, _ut itlem iitfique nomen poneretur.
.dit:.si non conyertatur_ .quia de icommuriijnomine jConsilio vero, ea quaecunque Jiomimim volunlate
reddita est diffiniiio ; sin-yej!0'dejmo nomineyeddi- -suntsposita.jHorum
.„ lautemjalia sunt secundum siml-
fur, .lunc.de ipso.nominejfacienda «esttdi.finitio; sic JJitudinem, ut Jiomopictuset Jiomowerus',,quO•nuric
lamenesi reela facipnda, ut-hominis diffinilio .it jntitur =1 ^Arislo^iele?exemplo.; ,aJia secundttm -propor-
animal rationale moriale, non 'Subslautia animala 1tionem, ;ut principium, :namqne principium est in
sensibilis, Jlla enim ^ecundum hominis <nomeri,ista jiumeroJ .unitas,.in ljneis -punctus. Et hsec rsequivoca-
secundumanimalis,est.reddita. Idem etiam in, his .lio J secundum proporti^je.m-.esse didiur. Mia-vero
nominibus quse deduabus,.rebus communiter pradi- J^iintqu-eah.unod.iisceiiduntjjii-medicinaleiferramen-
cantur, si seeundum nomen" subsianiiae rationon .1 tum, medicinale.pigmentum,, abainaenim medicina
reddatun, potest aliquoties fieri, uf ex univocis sequi- ;seguivocatioJsta despendit.„AIiatquae.adnnum jrefe-
voca sinf, et ex aequivoeis univoca; namque homojv! 1r.unlur, :ut si quis dicat-salutafis ve.o'la.lioiest, _saluia-
atque .equus cum secundum nomen animalis univoca ris J e ca es.t, riosc -scilicet iideirco sunt sequivbca,
sini, possunt e.se sequivoca, si secundura .nohien < quod ad .salutjs unum yocabpjum r.efer,unliiE.-iGur
minirae diffinila sint. Homofnamque et pquus *com- autem i prius de sequiyocis.ppst ide :univocis .tractat'?
mnni jiomine animalia iiun_cu.paniur,si.quis ergo Jdcirco J qui d jpsa decerapr.aedi,caiiienlaictimtdiffini-
i
hominis redi1at,diffinitionem'.dicens,:,anlmal-rationale ilonibus ,diversa sini, ;.un.opraedicalionis 'vocabulo
monale, et equi,-,animal Jrrationale. hinnibile, idi- Jjiunciipaniur-; euncla tenimiprajdicamenla dicimus,
v.ersasrcddidit di_ffiniiiones,,ei-eruntres univoGseiii iip^a vero prsedicamenta ,quoi)iam renum. genera
_eq.ui_vocas permufalse. Hoc autem idcireo -ev.enil, iAuiif, de:su!)jeciis rebus-univioce-prsadicantur.:Omne
qubd diffiniliones nonsecundum animalis nomeiiTed-' ,enim ,< genns de ,spe,oiebus.ipr.op,riiS',,uniyoee >diciiur,
di.se sunt, quod eorum.commune vocabulumesi, sed .quarfirectius
. primp-vde tOjimium prsedicamentorum
secundum-hominis atque equi. Nam si secundum _comrouni J •yocabulo(traciat., quasi rdeliincquemadmo-
communenomen quod esf animal .diffinitioreddero- (
dum singula de spociebus propriispraedicarentur,
tur, ita fierel, Jiomo .est substanlia.:animata sensibi- ,<.exprimeret. A-t.si (utdictumsest| nonder'ebus,.sed.
lis, secundum iiomen-.scilicei animalis; el rursus, <
d.einominibus.Jjbri-liujus inteiitio iCst.aGuriae._sMpii-
equus esl subslaniia animala-sensibilis, secundum P ' vocis: ,el jmn idessequiyocalioiie:tractavii-?aoquivocaj
nomen rurstis animalis, secundum' idem ,nair.i|ue ,inamque res ,sun,l.,aequiyocatio i\';ero«yocabulum.:Id«
animalis vocabtilum.equus alque Jiomo uniyoceprae- «.iTco» « quqniam ipsum jio,me.n(iiiljilAa. se lidlinet
dicantur.-Rursusexequiyocis.univocafiuntJiocmodo: 1sequivocaiionis,nisi diversae sintres de quibusJllud
si^quis Pyrrbum-Achillisjfilium-et .Pyrrhum Epiro- voeabuluni pi aidicetpr. ;Qufthea,nd.e,subsiantiamipsa
ten dicat "esse univocos, idcirco quod un_o.noroineet ,i .sequivo.catio<trahit, de ipsis\dig. ius jnclmalumtest.
Pyrrhi dicantur, et sint aninialia rationahilia atque jyidelur
J aulem;alius.esse jmod.us-eqiii.vocatloniSiqucm
mortalia. Hicsecundu:n nomen hominis reddiiadif- JAr,istolelespmnino;noji;r.ecipit.Jl:iin.sicui dicilnr pes
1
finitio, ex sequivoclsJecit univoca. Quod sj .secun- hominis, iia quoque dicilur pes navis, et pes nionlis,
dum nomen Pyrrhi diffini.tionisralio jungeretur yel 1quse.hujusmodi omnia «ecundum .translalionem di-
a parentibus v.ela palria,- dijersis eosopnrieret dif- cuntur.> Xranslatio yero nullius proprjetatis .est
finitioniljusterminari. Recte igitur additum esl, se- JQuare secundum translaiionem -aeqiiivoca.nunguaift
eundum nomen, idcjrco quod si aliler facla sjt diffi- 'sunt,, nisi prqpriis et .immutabiIibus;Subjeo!.se-nes vo-
nitio, stabiiis esse non poteril, et frequenler diver- 1cabulisappelientur. .Estautem4alis,eoiium -uniyersa,-
i(?j AN. MANL. SEY. BOETil 168
!is inspectio. Neque enim omnis "translatioab aequi- A al aliqua res alia panicipat, ipsa participatione sicut
vocatione sejungitur, sed ea lantum cum ad res ha-. re rem, ifa quoquenomeu adipiscilur,ut quidam homo,
bentes posiium yocabulum, ab alia jam nominata re quia q< justilia participat et rem quoque inde trahit et
. nomen ornalus causa transfertur, ut quia jam dicitur nc nomen, dicitur enim juslus. Ergo denominaliva -vo-
quidam auriga, dicitur eiiam gubernator, si quis cantur ca -juaecunquea principali nomine solo casu, id
ornatus gralia etan qui gubernalor esl dieal aurigam, est es sola transfiguralione discrepant. Nam cum sit
rion erit auriga nomen sequivocum, licel diversa, id nomen n< principale justilia, ab hoc transfiguralum no-
est, moderaloreiu currus navisque significet. Sed quo- men m justus efficitur. Ergo illa sunt denomiriativa
(ies res quidem vocabulo eget,,ab alia vero re quse quaeeunqueqi a principali nomine soio casu, id esl
vocabulum sumit, tunc ista translatio aequivocationis sc sola nominis discrepantia, secundum principale no-
retinet proprietalem, utex homine vivo ad picluram men m -habent appellationem. Tria sunt autem neces-
nomen hpminis dictum esl. Et de sequivocis hacte- ss saria,' ut denominaiiva vbcabula constiluantur: prius
' u' re participet, post ut nomine, postremo ' ut sit
ut
nus; nunc de univocis pertractemus.
DEUNIVOCIS. qj
qusedam nominis transfiguratio, ut cum aliquis dici-
L Univocaver.odtcunlur "li a forlitudine foflis, est enim qusedam fortiiudo
quorumnomen communeesl, Hur
'etsecunduriinomeneadem ratio substaniim,-ut aninial, BI qua qi fortis ille parlicipel, habet quoqiie nominis par-
homoalque bos, communienimnomineutrqque anima- li ticipationem, fortisenim dicitur. At vero esi qinedam
lia nuncupantur, et est substantimralio eadem. Siquis tr transfiguraiio, fortis enim et fortifudo non eisdem
tnim assignet ulriusque rationem quid utrumque sit, syllabis s. terminantur. Si quid vero sit qiiod re non
T/UOsint animalia, eamdem assignabitrationem. p
participet, neque"nohiine parficipare potest. Quare
. Post sequivoeorum diffinitionem ad univocorum qusecunque Pi re non participant,denominaiiva esse nori
terminum Iransitum fecit, in quibus nihil aliud dis- '
P
possunt. Rursus quoque, quae requidem parlicipant,
crepat, nisi quod sequivoca diffmitione disjrincia nomine n vero minime, ipsa quoque a denominativo-
sunt, univoca ipso quoque terminoc njurigunlur, sed *r| rum natura discreta sunt, ut si quis, cum sit virtus,
caeteraomnia qusecunqueiu aequivocorumdiffiniiione 'vvirlute ipsa participet, nulio eum alio nbmine nlsi
ilicia stint, in hac quoque uhivocorum designatione sl sapientem vocamus' Sed virlus et sapientia riomine
conveniunt. Nam quemadmodam in sequivocissecun- ''Iipso disjuricta suht, hicergore quidem participat,
dum nomenaequivocarum ferum diffinilio fiebaf, ita nomine n vero minime. .Quare sapiens a virlute deno-
quoque in univocis secundum nonien substaniiae ra- "minatus :l esse rion'dicilur, sed a sapienlia, qua scili-
tio assignabitur. Sunl autem uriivoca aut genera spe- cet c et partjcipat, et nomine jungiiur, et4ransfigura-
ciebus, aut species speciebus, genera speciebus, tit C] iione ': diversus est; rufsus si iransfiguralio non sit, tit
animal atque homo. Nam cum hominis gerius sit qusedam 1 mulier musica, panicipat quidem ipsa mu-
animal, dicilurhomo animal,'ergo et animal et homo slcse s disciplina, et dieitur musica. Htec igitur appei-
"anin.alia" nuncupantur. Secundum igilur commune lalio ' non est denominativa, "sedsequivoca, urio enim
nomen si utrosque diffinias, dicis animal esse sub- nomirieet T> disciplinaetipsa muliermusica dicitur.Quo-
ptantiam animaiamalque sensibilem., hominem quo- niam ' r ergo similis lerminus syllabarum est,' et nomen
'
que*secundum id quod animal est, si substantiam E slmile, et nulla transfiguratio, denominaliva esse non
animaiam sensibilem dixeris, nihil in eo falsitalis in- poteruril.quare
T quidquid denohunaiivum essejdicifur,
venies. Species vero speciebus univocse sunt, quoe illud ' et re participabit et nomine, et aliqua transfi-
'uno aique eodem genere conlinentur, ut homo,, guratione i. vocabuli discrepabif. Hsec igitur qure ad
. equus alque bos, his commune genus est animal, et proedicamenia I necessaria credidit, pfsemisif..Multi-
Communinomine animalia nominantur. Ergo secun- voca ^ vero et diversivoca respuit, quod ad prsesentem
'
dumnomen unumquod illis commune est, animalis, tractatum titilia non putavit. Breviier tamen utraque
unaillius ratio diffinitionis aptabitur, omnia enim ' diffmienda
' sunt. Mullivoca sunt quorum plura no-
sunt substanliae animatse atque sensibiles. Secundum miiia ! una diffiniiio est, ut est scutum, clypeus : his
igitur posleriorem univocaiionis designationem Ari- D Denim
i plura nbmina, sed una diffmiiio est; et Marcus
stoteles qua speciebus species univocaesunt, ut homo Porlius Cato, his enim tot nominibus res una sub-
"
et bos, quse sub eodem stmt genere, sumpsit jecta j est. Diversificasunt quorum neque nomen idem
' "<
"exemplum. est, neque eadem diffinilio, ut homo, color, et quid-
DE DENOMINATIVIS. ' omnino a seet nominis nuncupatione et diffini-
' quid
Denominativavero dieuntur qumcunqueab aliquo tionis ' ratione discretum est.
solo differentiacasu secundum nomenkabent appella- JEorum qumdicuntur alia quidem secundum com-
tionem,ut a grammatica gramhiaticus, et a forlitudine plexionemdicuntur,
j alia vero sine complexione,et ea
fortis. {qum secmdum complexionemdicunlur sunt, ut homo
Hsecquoque diffinitio nihil habet obscurum. Casus. .currit, homovincii: ea vero
qum sine complezionedi-
enim antiqui nominabant aliquas nominum transfi- cuntur sttnl, ut homo,
bos,.currit, vincil.
gurationes, ut a jtistitia justus, a foriitudine for- Pusfquam de conjunctione difiinitionum alque 110-
tis, elc. flaec igitiir noniinis trimsfigurat io, casus ab miniim quaiitum ad prasens altinebat
opus, suffi-
Biitiquioribus"vbcabatur. Airjue ideo quotiescungue icienter exposuil quoniam deprioiis nominibus
priroa
'
109 INCATEGORI\S AJUSTOTELIS LIB. 1 i^>.
rerum genera significaritibusdiv.sio faeienda esi, nou Aaut a parliculariler iiiieiligatur^ nam -cuindico homo,- .
nomine, sed genere discrepantibus, riunc ostendii rem r dixi riniversalem, idcircoquod nomerihnc de
quid sil sine complexione cujiisliiiet vbcabuli faci;i' miillis
n individuisprsedicaltir : cum vcro dieo Socfa-
prolatio. Sine' complexione enim dicu.ilurquaeciinque lesvel ii Plaio, remdixi pariicnlaiem ;-quohiamSocra-
seeundum simplicem sonum'noTninis"profefuniur, ut tes>de t nudo sulfjecto diciinr : et aceidens quoque en-
liomo, equus ; bis enim i.x'lra iiibil adjunctum est. demmodo;
d nam ctini clixero scienii.ro, .fem pr6tu'i
Seenndum coroplexionemdictintur-qusecunqtiealiqua . uuniversaleni, idcirco quod seientia et degrariiitiaiie;.
conjunctione copulantur, ut aul Socrates aut' Plato, et e de rheiofica, et de nliis omnibus sub se" posith
vel qiurcunque seciindum aliqnod aecidens cojijiin. prsedicatur;
p si vefV -dixero Platdriis scienfiam, quor
giiniur. Namquia, verbi gratia . in Sbcratem venit am- - niam ti <unne accidens quod individua venil iridivi
bulalio, dicinitis :Soerates ambulat, eiest prolatio diiiim j fii, parliculafgin scienliarii dieo, mimque Pla-
ista secundum complexionem, -idcircp quia cum dieo , ilonis scieniia, sicut ipse Plalo, particulariscst; igiitlf
Socrates ambnlat, Socratem sum cum ambiilatione cqnoniam neqne subsianii.i ncque accidens rilloniodo
coniplexus. Quod- auiem ail: Eorum quae dieuiilur, profeiripolest,
j nisi in siio noriiineatit universalital s
nihil aliud demonslrave vultnisi de primis-rerum ^vim, aul "particiilaritaiisinduiit, recte in quatuor di--
vocabulishujiis Iibelli disposui.sse traciaium: 4\eruro {',,'<visiofacia ?>st,ut si omriis res aut substanlia' atii
enim vocabulasunt quaedicunlur, ipsaeninrproprie ;iiccidens, et fiorum aut"'universali^, "putparticularis.
nominamus. . -~ Ex '. his igilur quatuorfiunt complexiones. Nam cum
Eorum qum sunl aiia-de-subjeclo quodam dkuntur, venerit universalilas in substaniiam,-fit riniversalis
m subjeclo-veronnl[~ suni : ut homo de subjecto qui- ;suJistantia, ut est homo vel animal. Universale ati?
dem dicilttr atiijuohomine, in subjeclo atttem nuilo esl. - tem estquod aplum estde pluribus praedicari. Parti-
Alia in subjecloquidemsunl, de subjeclo autem nullo cWare < vero quod de fiullo subjecto pfaedicalur. Eigo
dictinlur. lri~-subiccloauiem esse dko, quod cum in esl una complexio univcrsalitaiis el"sitl.stanii_e, ut
nliquo non sicul qiimdamparssil, impossibile est sine sit i subslauiia universal s. Si vero-particularitas sub-
to esse inquo' est : ul qumdamgidmmatica in subjecto slantiae >• coi.uletur, fil substanlia parficularis, ut est
>
sjtiidetnesl, in anima, de subjectoauiem nullo dicilur, Socrates.velPlaio.elquidquidinsubsiantiaindividuum
el quoddnm album in subjeclpesl corpore (omnis enim reperiiur. Aicum misceturuniversalitas aciidenii, lit
color incorpore esi), de bdbjecto"aulem nulto dkilur. accidens universale, nl scienlia,qureeum .it accidens,
Alia el de subjeclo quodam dkitnlur, el in subjecto etpraeteranimam cui accidit esse non-possit, tanien
sunl : «( scienlia ._. subjecloquidein esl' inanima, de " universalis.cstquod de subjecta gramihaiiea vel aliis
subjeco autem dicilur, ul de hac grammaika. Alia C speciebus piaedieari potest. Cum vefo particularilas
neque in subjeclosnni neque de subjecto dicunlur, «l accidenti ; conjunginir, fit accideris particulare, ut'
"
aliquis lionw, vel aliquis equtis: nullum enim horum Platonis vel Arislofe is scienlia. Fiunt enim qnalui r
nequein subfecloesi, nrque de subjecio dicilur: Sim- > coinplexiones, sulj»ian'tiauniversalis, subslantia par-
pHcileraiitemqumsunl individuael numero singularia, ticularis,- accidens univefsale, accidens particularc.
de nullo subjeclo dkiinlur : in subjscto aulem titliil . Ui aiilem aceidens in substaiviia.nafuraro uaiiseai,
prohibelliorum aliqua esse, qucrdaih enim grammalica velsubsiaiiiia in accidens, fieri nullo roodo potest/et
in subjeclocst, de snbjecioautem nullo dicilur. accidens quiileiif venit in fubsianliam, sed hon n'i
Hic Aristoteles sermonum omuiiini muliitudinem substanlia fiat. neque eniin quoniam color quod est
inparvissiniam colligiLdivisionem. Nam quodreruin aecidens venitin snbslaiiliara, idcirco color jam'snb-
vocabulaindecem praedicamentadisiribui(,"m.ijorhac sianlia"est. Nee quoniam subslantiasuscipit colorem.
divisinne non potest inveniri, nihil enim esse poleril idcirco colorjara snbsianiia fil. Quareneque sub-
quod huic divisioniundecimnm adjici queal. Omnis stanlia in accideniis, neque accidens in. SulistaMiil.F'
eriimres aut substantia esi, aut quaiititas, aul qnali- naturam transil. At vero ncc pariicula.ilas,yffe%imP~
. . ff "•/ t>-~,
tas, aut ad aliquid, aul facere, aut pali, aut quando, versalitas in se transeunl. Namque universffitasppj-/
,'aut ubi, aul habere, aut silus; quocirca lot crtint " lest de panicularitaie praedicari, ut aiiim|S3'e,._3o-
etiam sermones"qui ista.sigriificenl, et lisecest ma- erate vel Plaione, et panicularilas suscipieUifiiyer^;
xima divisio, cui ulira nihil possit adjungi__:parvis- salilalis praedicafionem, sed non ut uiiiversnlU^/Stu 1
sima vero esl qurc fu iu quatuor, in subsianiiam et pariicularilas,"nec rursus ut quod parliculare est"
accidens, et universale el parlictilare. Omnis enim universalilas fiat. Ergoquafuor complexio.ies, uhi-
res aut subsianlia est, aut accidens, atil universalis, versalem substaiiiiam, universale accidens, paflicu-
aut panlicularis. Sicui ergo decem superioribusriihil lar.em substantiam, parliculare accidens Aristoleles
addi poteiat, ita ex his quatuor riiliil demi. Naro ne- disponcre cupiens, non eorum nomina, sed descrip-
que minor u!la diyisio his qnatuor; fieri, poiesl, nee tiones apposuit. El quoniam geiieralissimornm geiie-
iriajbr quam si "denario limite pfaedicamenlaclati- runi diffinitionesnon poleral invenire, descripiibni-
dantur. Cur autem in his qualuor divisio facla est, bus usus est his, id subslan'i:mi esse dicens quod
paucis evponam. Prima"quidem lerum est oinniuin in subjeclo nonesset, accidens vero qtiod in subje-
divisib in subsiantiam atque accideris. Sed quoniain cio esset. Omne nauique aeeidens in sulijeeto est, ji| •
subslantia pfoferri non pptest nisi aul universaliter colorin corporeTsciiitUiainanima, et subjeclain ha»
'
PATROL LXIV. 6 . •
' AN. MANL. SEV. BOETIl.
i7_ 172
:iet srilislaniiam omne aceidcns. Si quis eium sub-A flicriaris-esl; qtiemailinodumenim ipse Aristarcliiis
Staniiam tollat., accidens non erit. Quare subslaniia ci de nullo snbjectodiciluf; ilaqiibque ejns gramma-
locusquidaniiestnbi accideniis valeat ,natura consi,- lica i de nullo- subjecto prsedicatitr. Non aulem dicit
_lcre. Ipsa yerp subsianiia per se corisiat, aiqne ideo quod q ipsa grammalica particularis est, sed qimdqiiae-
dicifur snbslaiuia, ncc iillo-sulvjeclQ. alio i.ilitiir, sed damTjrammatiea,
(] ,id est alieujus hominis Jridividui
cunciis ipsa subslaniia est. Alioqui si stibslanija in grammafica, g quam scilicef homo pariicnlarispropiia '
ullo subjecio esse posset, esset accid.ens.0mne enini .iTlinel r cognifioue. El quoniam incorporale accidens
acciilens in subjecto esi, et quidquid in subjecloest, posultquod
_ anim.e acciiieret, id est granimalicam,"
illud est acddcn';. Quod si substantia esselIn aiiquo eqtiae esscl in anijn.i.ponit quoque aliu 1 exemplum
suhjecio, coniiiiuo (ieret accidens,-_sed subsianlia- ccorporaie; ait euim elquoddam allmm in subjecio
accidens esse non potest, sicut siyira docnimus. esl c corpore, omnis enim color est in coqiore'.: bic
Qnare qiioniain accideus in suijjeetoest, subslaniia cquoquc non-.omne album dicit csseparticulare, sed
yero aecidens nonct, substanlia in .sulijecio non 'quod ad ii>fljviibmmcOrpus aJbtim venil. Probatur '
est. Universalitalis-.vefo. descriplio. est.de sultje- (quoque particulare albmn insubjecio esse boc modo_,
,cio pr-Cdicari. Omnis namque univcrsali.fasde sulije- nam > color quotl genus est albi vel cujusdam alhi in
Ciisparlicularilius praedicalur, nam qunniam univer- iJf( jcorpore esi, ct est in subjecto. Quare.-cujus gemis
sale cstatiimal, vel homo, de Soonie.praedicafur in '_ -iu i subjecto esl, i sum quoque in siibjecto est. Om-
Plalon . Dicilur enim Socrale. ajiinial atque homn. nes ' enim species vel individnaproprio gerere conti-
Et quoiiiam,4in!.versaleest nccidens-sciemia, dicilur 'nentur, et ejusdem habenl naluram. Quoniam vero
de siibjecla grammatiea , grammatica enim scienlia esse < irialjquo "mnltis d.ciiur modis, quid velit-Aris-
est.- Particuiaritas vero quoniam ipsa est rerum ulli- 'toleles ostendeie essein subjecio, paucis absolvam.
. niadtti il esiiilisuh_ectiim,deiitillosur>jeet6proedi- Dicitur ' onim esse aliquid in aliquo novem niodis,
ral.ur; nam quoniam universalitas de subjeclo prse- dicimus ( enim esse aliqtiid in loco, ut in foro vel in
*
dicattir, parlicularilas vero universaliias non est, tliealro. Dicimus quoque esse in aliqno, ut in aliqtio
de -noa Ui-i ^vase,uf,-,triticum in modio. Dicitur cliam-esse in ali-
par:iciilaiitas subjecto pr-edicabiiur,
enim res discrep.int-;etdiffinilio discrepabii, ita quo- 'quo velut pars iu lolo, ut manus incorpore. Dicittii'
'
esse in aiiquo, veiui loium in parlibus, ut corpus in
que in his,, nam quoniam discrcpal substanlia et ac- omnibus ' suis parlibns. Rursus velnt in geifere spe-
cidens, diffiniiiones quoque eorum discrepahiint. Ut
utiii animali bonio, vel genus in speciebus suis.
quo.niam est accidens in subjecto, eril subslaolii «es,
non In subjecto. Et quoniam universalilas de" sub Dicimus quoque esse in nliguo, velul aliquid in fine
esse, ut_quoniara bonae vitae linis beaiitudo esi, si
jeclo praedicatur, pajlieularitas autem ab univer- GI '
salilate discrepai, de subjecto non praedicatur. Iias qu;s sit beaius, iri fine e.y, sciiicet bonaeviise. Dic';-
Aristoteles ifa mus quoque ess-;iii aliquo ul in quolibet potenie, ut
igilur Jiujusmodi deseripliones permi- in imperaloreesse regiiiien civiiatis. Dieimus qua-
-scuit dicens : Eorum -quse sunt, alia de subjecto
que yelul formamin materia, ut similiiudinem Acbilr
quodam diciintur, in suhjecto yero nullo sunt, vo- lis in aere velin marmore. '
lens scilicet -universalem substanliain demonstraro, Novem igiiur modis ali-
-Nam"qiiod dixit de subjeeto dicuntur, universale est, quid in'a!iquo esse dicitur, ut in loco, ut in vase, ,ut
pars in tofo, ut totuin in pariibus, nt in geneie spe-
^quod vero ait in subjecto nullo. sunt, substantia : c'nis, ut in speciebns nt in fine, ut iri impe-
ait de
qusedam subjeclo dici, in subjecto genns,
«ergoquod utin materia founa. Horum igitur Arisioleles
vero nullo esse, =universalem substanliam demon- ratore,
tria sola commemorat, sed duo in unum conjuncta,
slrare <outendit: ut euim sacpius dictum est, quod
aliud separatum. Ait enim : In subjecio auiem esse
de subjecto dicitur, universale est; quod in nuJlo
dico quorf, ciim in aliquo sit, iion sicutqiia.dam pars,
.-subjecio est, subslanlia. Hsecjuncta, Id est de sub-
impossibile est esse-sine eo in quo esl. Sensus autem
jeclo quodam dici, et in subjecto nullo esse; univer- talis est: IIoc,
salem substainiam demonstrant. Post universalem inqi.it, dico esse accidens, quod sit
-• • - in id est qiiod ita sil in aliero, ut pars ejns
stibstantiam particulare accidens posuit diceiis : Alia ur.) 'nonsubjeclo,sit et sine aliquo subjecto esse non possit, ut,
in
auieni^ subjecto quidem sunt, de subjecto auiem
verbi color cum in corpore nulla pars corpo-
nullo dicunlur. Nam quod ait in subjecto sunt, acci- ris gratia,
- dens monstrat, quod vero addidit, de subjeeto auiem est, et si color a corpore separatur, color nusquam
esi. Omnis enim co!orin solocorpore esl. Ergo illud
nullo dicuntur, particulare. Accidens enim in sub- -esl
accidens qtiod semper ita in subjeclo est altero,
jecto esl, particularitas de nuljo subjecto praadica- ut ejus pars non sil, ut ctim ab eo in quo est separa-
lur. Ergo queecunque res ipsa quidem in subjeeto
ad hihiluni redigalur, et per se sine allerius
est, sed si de .nullo subjeeto praeilicalur, accidens tiir,
est particulare, ut est qusedam grammatica,. id est subjecto e.se non possit. Quodautem ait ut rion sit
sicut aliqua pars, ab ea scilicet significationein ali-
Aristarchi, vel alicujus hominis individua gramma- quo consistendi dividere voluit, secundum
lica : illa enim quoniam individui hominis, ipsa partes in toto esse quam
dicimus, non enim lale est sub-
quoque facla est iniiividuaet parlicularis; ergo quo- jeclum, ut ejus accidens pars sit. Quod vero dicjt,
niam quaedam grammafica in anima esl, accidens impossibile csi esse sine eo in quo e.st, ab e'a scilicet
. est, et quoniam denullo subjecto.pra-dicatur.par- significatione divisii, quse es.t esse aliquid in vasi.
175 IN CATEGORIAS.ARISTOTELISLIB. I. 17i
vel in loco; quod eniin in vase vel in locoest a - vase A.dutn
d propiias rationes d.ffinilipnesqiie conlcxu.t.
vel loco poterit separari, ut iritie.um qunuin roodio Nam !S pro substantia universali posuit, quod in sub
e_l, potest a niodio segregari, et honio a theatro jecto y non est, el de subjecio prsedicatur : pro acci-
discedere. accideris vero ab eo in quo est segregari cdenii cd p.rticulaii dixit, quod in.siibjecto esl, et iiu
non polest. Quare solas tres posuit significaliones,ii! subjecto'
s iioii. pracdicaiur. Accidens vero universa1.!
est secumlum qiiam in vase, vel in loco dicilur esse, per p boe designavitquod ait, qiiod et iu subjecto est,
et secundum quam pars in loto est. Sed ul in vase et e de subjeclo dicitur. Prropariiculari s.ubstaiitia in- ,
"
et ut in loco ima senienlia distribuit dicens, impos- tterposuit, quod nec in subjectbest, nec de subjecto
sibile est esse sine eo in quo esi. Sed- fonasse quis prsedicatuf:
_: simpliciier autem quaj sunt imlividira
tiicat non esse diffinilioiiemveram, illa esse in sub- et e nuniero singularia de subjcclo-iiullo d:ciinlur;- in
jeelo quae sic sint in alio non ut sint paries, et sirie ssubjecto autemniliil ea piohibel esse, qitsedamenim
eo in quo sint e>se non possint. Socrates enim vel sgramniatica in sulijecio esi. Oinnis •pailicuiariias
homo quilibef cum accidens non sil, latneri seinper aut s subslanlja erit aut accidens-; nam cum dico So-
in loco est et sine loco esse non poiest. Quibus re- ccratemj Jndividuam ,et partitnlafem sigijificavisnb-
spondendum est quod Socrates loca poterit permu- staniiam s ; cum dico quamdam grammaticam, indi-
tare, et esse prseter iocum in quo fuit: et poslremo Rj viduum
i et parliculare accidens djxi. Iudividua.aulem
si intelligentiacapiamus,.per se subsislit, accidentia sunt s qiiae neqiie in alias species dividi possi.ntrne»
vero per se ipsa rion conslaiu. Sed si quis quoque < que in alia individua. Nam quemadniodiim-aniinal
objiciat posse locimi accidenlia permulare., malum dividilnr( in speri.es, liominem.atqtie eqiium, hoino
namquesi in manu leneaiur, manus mali odore com- aulem : in singulos homines, id' est 'in Socratem-et
plelur, adeo odor quod est accideps, in aliud sub- Plntouem 1 et caeleros, sic PJalo et Socrates non divi-
jeclum lransire poiest. Sed non hoc ait Arisibleles, diinliir;
( iti alios. Alque lioc idem de aceidenlibus
quoniam"mutare accidens locum non potest, nec iia dici ( convenit: uam quemadmodiimscienlia dividilnr
dixit impossibile esse sine eo in quo erat, sed sine in i species, grammalicam el rlieloricam, grammatica
eo in quo esl, hoc erinnsignifirai inuiare quideui vero > ipsa-in parliciilares grainrnaticas, quas scilicet
posse locum, sed sine aliquo siibjecio non pos«e pariiculares
) lioriiines"norunt.,sic~ ipsa pariicularis
subsistere. Quare reclaest aique inlegra" diffiniiio gTamiriatica
_ in particulares- gramniafieas mn se-
ejus quod in subjeclo est, quod ita sit iu allero no.i calur.
( Ergo individua sunt quaecunqiie simt nu-
sicut qusedampars, et ifnpossibilesit esse sine eo in mero i singularia, et -in nullas alias inultiiudiiies
quo est,- secundum atitem illam signifieationem dir- secundum
f speciesyel secundum indiyidua dividun-
lurii.est secundum quaro formam in materia esse di- C_ tur. ' Omne indiyiduuiii, quoniam parliculare est,
cimiis. Namqueforma, si in maieriasil, perseip-am < de subjeclo non praedicalur; omne autem qnod
nulla raiione consistit. Poslqua.m igilur particulare de < subjecto non prsedicatur, aut subsiantia erit, ut
ascideris quid esset ostendit dicens,.quod in subjecio Plato,
] aut accidens, ut quaedamgrammatica. Ex Jiis
est et de subjecto nnn praedicatur, et in subjeclo iergoparlicularibuSjSubslanliascilicetatqueaccidenti,
consisteniisrci di.finiiionemreddit dicens, quod eum iqifsede subricto nnn pra-dicaiuur, substantia qnidem
• in aliqud sit non sictit quaedampars, irojiossibileest nec j in subjecio est, accidens vero in sulijecto esi.-
esse sine eo in quo est. Ad universale accidens Iia ] illa individna quse substantne-suni in subjeeto
continenli disputatione revertilur quod delinit hoc esse i non poiertint, alia vero individuaqiiaeseciindiim
modo. Namquepost ejus rei quauin subjecto est dif- acsidenfis
i naturam dicunttir, illa in-subjecloessenibil-
fiiiiiionein, et post parlicularis accidenlis exempla, prohibet. Atque hoc est quod ail. Simpliciler.auiem
ad universaleaccidens transitum fecit, inquiens alia qiiae sunt individua et numero singiilaria, de nullo
esse quse in subjecln sint,"et de subjecio praedicen- subjeelo dicuntur, in subjecio.autem ea nihil prohibet
tur, quod scilicet accidens universale significet: nam eorum aliqua esse. 'Qusedainenim gramniatica iu
quoniam de subjecio dicitur, universale csl,lquo-- snbjectoesi, de subjecio aiiiem nullo dicilur. Hoc
niam in subjecto est, accidens; in subjecio ergoD) enlm i maluit demonslrare, et accidenlibtisel.sul.stan-
esse,-et de subjecto pfsedicari, universale accidens tiis paniciilaribus hoc esse comiiiune, qupd de sub- .
monstrat. Hujus quoque complexionis convenieritia jceio nou praedicaniurl Hoc enim dixit. Simpliciier
proponit exempla : ait enim scientiam in suhjecto aulem qu;e sunt individuaet nuniero singiilaria, <l«
esse, in anima; nflmnisi anima sil in qna sit, scien- ,niillb subjeclo dicuniur. Subaudiendo, .scilicet sive
lia nulla est, idcireo quod scienlia actus est "anim:ev s bsiantiae sint sivc accidentia, sed nonomnia indi-
narri ea quae sunl' inanimaia dihil seiutit. Hinc se- vidua nonsunlin suhjecfo. lndividua enim acciden-
"quitur subsianliaeparjicularis propositio, quam sci- l.ia in subjecto esse niliil. prohibel.-Qusedam.eniin
licet ila declarat, quod neque in subjecto sit, neque grammatica cum sit individua et de subjeclo non
de subjeclo prsedicetur, nam quod in subjeclo non praedicetiir,tamen in subjecto esi, id est in aniuia. .
'esl, sulisi.uiiia est, et quod de subjecto non praedi- Sedut congregatim dicaiur, sensns lmjusinodiest,
catur^pariicularitas. Ulraque igiiurresde subjeeto omniaquidem qiise.sunquesunt individua,desubjecln
jion pracdicari, et in subjecto non esse, parlicularis quidem ntillo dicuntur, sed non oimiia non suut iu
est substanlia.lles igilur qualuor cuni propria com- , subjecto.Nam cum parlicularis subsianlia in mbjeclo
pl>'xionenpri secundum propria nominn, s.ed^ecuu- non.sii, m PJalo, particulare tamen ae.cidensin sub-
' ' " '
il% AN: MANL.SEV.-ROETII 176
jcelo fcsl, ul quxdam gfaimiiatiui in auiina. Illud A homiiie pnedicatur, sed non in eo quod qtiid sji,
quoquerriagiiaattentioncnotandumest, quis siihujus niiin cuin album sitaccidens, hoino substaniia, acci-
ordo propositi. Nam cuni sintquaiuor complexiones, dens de subslantia in eo qnod quid sil pradicari non
factseex qualuor. rebiis, quafum duae natura discre- potesl, ergo ista proedicaiiosecuiidum acciilens dici-
pant, ut subsfaiilia et accidens, duao quaiitltate, ut . lur. __esubjecto vero praedicare est, quoties altera
pariiculariias et universalitas,conjiinctis composiiis- res de altera in ipsa subsiantia pr_edicatur, ut ani-
ijue bis qualuor omnibus, dissentienlem lateribus malde bomine ; nain quoniam aniinal et substaniia
disposilione.m fecit.Posuit enim prius substantiam est, et genus bomitiis, idchco in to quod quid sit de
universalem dice.is, quod-in siilvjectonon esl et de homine praedicatur.Quare illa sola desubjeclo prae-
subjecfodicitur. Posl hanc primam posilionem totis dicari dicunliir qu.ecunque in cnjuslibet rei subsian-
discrepanlem rebus, rero snbdit, id est accidens par- tia ei in diilinitione pouun:ur; ergo qiioiiescunqiie
lieulare, quod in subjeclo essel, et de subjecto non hujusmodifuerit prsedicatio,ut alierum de allero ut"
. praedicatur. Nam cum accidens dixil, a substanfia de subjcclopraodicetiir, id estut de ejus substantia
disgregavit, qund parliculare addidit ab universali dicalur, ut animal de honiine, banc proprieiatein
disjunxit.-Rursus ex aliolal-.re disposiiilin divisione evenire necesse esi, nl si de eo qubd prsedicatuf,
accidens universale, dicens quod in' subjeclo est, et R quidpiani ut de subjecio, id est ejus'subs!antia, pia?-
de subjecto pradiealur, et ultimo subsiaiiiiain parti- dicetiir,necessaiio idem hocquod de pfaedicatodici. -
cularem conlrariamsuperioriaccideuli-dixit,quod ne- - lur, dicatur etiam de prsedieati subjecto, ut bomo
que in subjectoest, neque de subjectopraedicatur,sub- .prsedicaturquidem de Socrate in eo quod quid sit.
staniiseparticularitatemuniversalitatiaceideniis oppo- Inlerroganlibus enim quid sil- Socrates, hominem
nens,.Sed ut planiusquod dicimussit, figuramde.cri - _ respondemus. At vero de ipso bomine ineo. quod
ptionemquesubjecimusin qua superius lalus subsian- qrid sil animal dicitur, in subslantia eriroi homi.
tia accidentique notavirous, ieliquum parlicularitaiis nis animal praedicatur,alque iia fii ut animal quidem
et univcrsalitafis titul.o inscripsimus, Arisloielicain de homine, homo vero de Socraie in eoquod quid
loiiiplrxioiiemangiilariier.el per latera designantes. sil, ut de subjecto praedicentur. Ergo quoniam ista
consequcnlia, el animal de Socrate in .eo q^odquid
sit pradi&ibitur. Potcst cnim dici inlerrogaiitibus
quid eslSocraies, aniiiia!. Ergo manifesiiKiiestquod
si quares de alia ut de subjecto praediceiur,ul liomo
de Socrate,.de eadem vero re qnae praedicaliir, de
liomine, sciMcetaliarursus superior, ul de subjecio
pra-d.eeiur, ui aiiiinal, necesseerit et banceamdem
de subjecloejns de quo ipsum dicilur praedicari, ut
animal de Soctaie, Socraies nanique ^ubjectiis est •
bomini, de quo animal pra.dicatur. Ergo conslat lm-
jusmodi diffiuitio qua:dicit,quoties alierum de altero
pradicatiir ut, de subjecto, si quid sit qtiod- de eo
quod prredicanir in eo quod quidsiiiJici-possit; boe
idemipsnm de eo quod pritis subjecium 'eral possit
pradicari. Sed foriassequisquam dicat miniineverum -
esse qi;od dicium^st, nam cuin honiode Socrate prae,
Qitantloolter m de alteroprwdicalur ut de subjec o, dicclur , Socraies enim homo esi, de bomine vero
qamcmiqtiede eo quod prmdieatttr dicnnlur. omnia species,homoenim specieseH, Soerales speeies essa
eliam desubjeciodkuntur, ut homoprcedicalurdequo- nondiciiur. F.t rnrsns cum auimal de liomine prsedi- .
damhomine, animalverode homine.ergo et dequodam celur, de animali verogenus, aniinal en:m genus cst,
liomineanimal prmdicabitur, ' quidam enim liomo, ei >homo
homo-eslel animal. generis vocabulocarel, non eniiu dicilur homo
Cum superiusde his qiinein Mibjeclosuiii, ld est . esse genus, homo cniin genus non est, sed lanlum
de accidenlibus loquereltir, diffinitionem corisiilulse species.His dicendum e.l quod niinns adverterint
in subjecto rei, et praelersubjeetuni nullo .modoper- illain esse dillinilionem de subjeclo praedicalionis,
manentis, in media traclatione disposuit, diceus quse in-eo quod quid sit ununiquodqne el in ejus
illud esse quod neque pars esset ali.ujus, nec sine subsiantia prsedlcareiur, nunc aniem specicsdel.-o-
subjecio posset ullo modo permanere. Patefaclo igi- m;ne non in eo qund quidsit.pracdicatur.Nequecnim .
lur quid sit essein subjeclo, nunc quid sit praedicar.i si qttis bouiinisdiffiniiioneihrpddai speciemnomina- .
de subjeelo declarat. Duobus enim modis prsedica- vii, sed designaiivum nomen est tantum, utrum de
tiones fiunt, uno secundiimaccidens,aliodesubjeclo: pluribus specie differentihus praedicetur hoc nomen .
de Iiominenamque prsedicalur album, diciiur enim quod est liomo,an'certe lantum de soiis individuis.!
homo albus, rursus de eodemhominepraedicaturani- Narn quoniara de individuis solis homo prac.dic.eiur,
mal,,dicitur enim homo animal. Sed illa prior prse- idcirco species diciiur, el quoniam de specie differen-
dicatio, qnre est, llomo albus est, secundum accidens lilius animal dicilur, idcirco animaljgenusvocamus;
est, namque aecidens; quod cst album, de- subjecto - Et sunt quodammodonominumnomina.Qinrcneque
m m ( AT.EG01UASARISTOTELIS LIB. 1 17S.
genus de animali,- neque speeics tle hominc, in co A subsianliam quideiri speciesesj,.ad. honiiitem.yero•
quod quidsil prsedicalur,sed taiiltiui designanl, qno- genus. Decem igilur prsedicamentorum significatio
' modo liomo et animal de uiliilnliud demonstfat nisi rerum decem geriera.quse
sulijeetis( ut dictum est)
propriis pra_deeutur.-Ergo non esl mirandiirn si.ad _
generaiissima.nominamus. Ergoquoties.genera gerie- -
eoium subjecium quaede subjeclo dicuniur ejus prse- :ralissima.discrcpant, eor-umquoque species discrepa-
dicali- quod desubjeclo nou dieilur;prsedic;Uio per- ;buni-;-et quoties species discrepant, quoriiimudiffe-
veniri nrtiipotest.' - :rentiis-disjunguntur- alque inforrnanlur, differentta.
Diversorumgenerumet non suballernaiim positorum,_ iquoque diversarum specierum.discrep.bunt. Animal
divers_j_ secundumspsciem suitl differenlim,.ulanimalis namque et s.cieulia, qurmiam est ahimal snbslaniiai
elscientim, aiimialissiquideiridifferetitimsunl,ttlgres- . scientia vero ad aliquid.-quoniamque gerius animali.s
sibile, volalile, bipes el aqualile, scientimver.o. nuUa est subslantla, el genus scientise est adaliquid, orrini
harum esl,-nequeeniin scientia a scientia diffetl in eo substanlise.a
j se ratione-dlscreta. sunt, etdiffer.entise
quod esllripes. Suballernorumvero generuihnikit pro- quoquescieniise alque anioialisomnibus qualilatibus
hibel eqsdemcsse differenlias, supefiora enim de infe- disjunguntur. Es.t namque differen.iia.animaiis, bipes
rioribits prmdicanlur, quare qumcunquefperint prmdi-- et quadrupes, animal euiin ab alio animali differt;,.
cali differenlimerunt emdemet stibjecti. . ___.
.quod-hnc quidem. bipes sit, ul liomo vel avis, illud
- Cum.mnliis modis geiiusdicatu'r,solum quod nunc vero quadrupes, ut equus alque bos; illud vero mul--
traciari eonvenit as|umamus. Dicitur enim geiuis tipes.-ut formica.vel apis.-Sed. scieniia differentias^
quod de pluribrisspecie differentibus in eo quod quid bujiismodi non liabet, neque enim scientiaa scientia;
sit proedicatur,ut. animal praedicatur de hoiriine, et differt in eo-quod bipes est. Quare consial quolies ^
deeqtio, et decane, et de bove, et de cseteris, quse diversa snnlgenera, specierum q"uoquedifferentias -
omnia specie ipsa a se discreta. suni. Species vero esse discrelas. Al lioc est quod ai.t. Diversorum ge-
esl quod depluribus numero differentibus in eo quod , jnerum e"trion subalternatim posiiorum diversas se-
quid sil praedicatiir, tithomo prsedicatur de Oalone, cundum i speeiem differenlias esse. Et hoc exempli -
Socraie, Piatone, Virgilio, Cicerone, et de singulis ;adjectione fiimavil dicens : Animalis et scieniiae di-
liominibus,qui specie ipsa non differunt, sed lanium . versas esse differentias, nam cum sit bipes aninialis
a se numero dislant. Diffcrentia vero est qusc sub differentia, scieiitiae rion est. Et hoc quidem de *di-.
eodem genere posiias species propria. qualitate dis- versis generibus dictum.est, id esl, quse.subalter.ua-.
terminat,.nain cum equus et homo quantumad genus . non siiiit. Quod si subalterna.sunt genera, nihil pro-
unum sint (ulerque enim animalest), differentia ra- hibet-alias easdem essediffereniias, alias diversas,..
lionaliset irralionalis utrosque" disjungit ac discer- C •utavis est species animalis, et rursus est genus corvi,._
iiil. Qualitate enim quadam - rationabilita is et irra- ei esl subaliernum genus, av.is. Sed.animalis diffe-
lionabiliialisuterqtiea firoprisesubslanlised.ffiiiilioiie renlise sunt- rationalis. atque. irraiionalis, avis, vero>
--disseiiiiiint. Ergo differeruia est qus) de-pluribus - differentia ralionalis non.est", Nulla enim avis abalia
specie differentihusin eo quod quale sit praeilicatur. _avidiffert, quod sit ralionalis; ergo hoc locb'non
Namquehaecipsa differentia quse est irrationabilitas sunt eaedenKsubalternorum-generum.-differentioe.Si
de muli.sspeciedifferenlibuspra.dicalur,ut de cygno, -^quisvero hasgeneris,.id estanimalis differentias di-
el equo, et pisee.quae oronia a se cnm specie ipsa cai-, ut animalium alia sunl quse pascan'ur herbis,
dissentiant, irraiionabilitalis latnen qualitate con- aliaquoc sehiinibus, alia quaecarnibus, h_odifferentiae
jiincta sunt. Sed non in omnibus differeiuia depluri- --conveniunt in subalterno genere, videlicet in ayi.;
bus speciedifferenlilius prsedicatiir. Sunt eniroquse- namque avium sunr aliae quse seminibus vescuntur,.
dam quse non nisi de una specie prsedicantur, ut alise quse heibis, aliae qu3& carnibus, ut .vuliur et
graviias-de sola -lerra.Jevitas de solo igne, proprri niilvus; ergo in subalternis generibus nihil. prohibet,
•dicitur. At vero nec species-semper de pluribus easdem-es^e differentias, et iferum discrepare; hoe
numero differentibusprscdicatur; niundienim species aufem idcirco evenil, quia qlia?de prsedicato.dicun-
de uno solo munda diciltir, et pbcenicis speeies de -D ' lur possunlde subjecto prscdicari. Quare quod dici-
nna tanlum pbcenice, sed^idcirco ifa diffiniia est, tur de genere, potest etiam diclde specie, aiquehoo
qtiodfrequeuiius differeniia de pluribus specie diffe- - est quod ait: Subalferiior.umvero_generumnihilp.ro-
remrbus pr;edicalur quaui de uno. Eodemque modo hjbel easdem esse differenti.as.Superiora enim de
et .«-peciesfrequentius invenimr de pluribus numero inferioribus gcneribus prscdicanlur; sed cum diceret
tlifferiihiibiispr_edicari, quam de una laiuum re ae nibil prohibel easdem esse differenjtias,hoc qnodam
singulari. His iia positis, suni qua_damgenera, quse modo voluit demonstrare esse quasdam easdem dif.
generalissima nuncupaiilur, quirius genus inveniri ferenlias, alias vero-posse, esse diversas, cui rem"
iion pbssit, sunt speeies quibus alias shbjectas species conirariam_in:u!isse videtur. cum dicit:Quare qua>
uullus inveniet. Jnler. ulraqne autemsunl alia quae cunque jira>dicati differentise fuerint, eaedem efunl
- subaherna genera nominanlur, quaesuperiorum qui- ._ etiam subjecli: nam curiiillic dixissel, nihil prohibel
• dem specie. suut, posteriorum vero gehera ut sub- ..esse - easdero differeniias genefiim subalternoium,
-siaiuia genus quidem est generalissimum, ut ejus -. liic omnes easdcm esse declarai, dicit enim;: Quse-
genus inveniri non possit, homo vero species^st; ut eunque fueriiit differenfiae prsedicati, easdem eliam
ejus-species alia reperiri non valeat. Animal vero ad subjecti esse; alque hsec.res plures maxiniis illigavij.
179' AN. luANL. SEV. BOETH - - 180
rrroribiis, ui eirieiidaiidumcrcderenl locum non"ut A1 pra.dicenfur, ad quodcuuqneiit subjeclo praeilicatur
esset ila. Quare qnaecuiiqiieprxdicali diffeieniiae- llnd qund ipsce differeniiaeinformanl, -de eo ut de
f leiint, e'a_tlemeruiit eliam subjecti, sed ut liocniodo. -.ubjectopr_-dicabuniui',el de eo non praedicari 11011
Qnare quaecuiiquesubjecli differeniiaefuerinl, eaedeni possunt. Quare niiiil est iu bujusmodi thedremale
>'.ninteliam pra^dicati. Sedlioc abjiciendumesi,.ne- quod ullo~modo.debeat emendari.
ijue eniin fieri potest ul in rem superioneinpra_dic:i- Eorum quidemqum secundumnullam coniplexionem
lio jiosterioris redundet. Nam cu.ii dicitur, qua.eun- dicuniur, shtgultim aul ittbslanliam significat, aut
que subjecli ftierini d.ffereiitiae,escdenieruiu p'_edi- quantilalem, aut quatitalem-,aut ad aliquid, aut ubi,
cali, boc scilii'el signilicatur, ut pru.dic.ilio subjecti anl qudndo,aut siliim, aut liabere, aul facere, aul pali.
redeal in pr.idicaliiiii, quod fieri nnn polest. Sed di- Est autem substanlia ut figuraliler dkalur,' ul homo,
cenduni esl qu<idsimt nliacdifierenlia. qua: ilicuumr cquus. Quaiiiitas, ut bicubilum,iricubilum. Qualitas,
<-onipleiiv_e prsc.dicaiiet cujuslibel illius speciem in- ut album, grainiitalicum.Ad aliquid, ul duplum, dimi-
IbrinaiUfis,quai communi nomiiiespeeificseiioirinaii- dium,majus, minus. Ubi, ulin lyceo,in foro. Qnande,
iur. N..'rocuni dico iinimafumet sensibile, ~sisubslan- nl lieri, superiori anno. Sitrim,ui sedet,jacet. Habere,
tiaeciiiijuiiganiur, dilfinitionemet speciem mox ani- ttt calcealus,armatus.-Facere,ul secare,urere. Pali, ui
inalis efficiunu Animal eniin esl subsiantia-animata B> secari,uri. Singulaigilur eorum qua) dicla sunt, ipsa
seusibil _>,atque hae differentiaedicuntur specificaeet quidein secundum se in nulla affirmaiionedicuntur,
coinpletivte. Suntaulein aliaequse ipsae quidein niliil aut negalione,horum aulem ad se invicem affirmalia
complent, nec ullam speciem reddunt, se I gemis vel negalio fit complexioni'.Videlur aulem omnis af-
tanium diviiiunt, ul rationale et irraiionule, hrec firmatio vel negalio, vel vera vel falsa esse : eefum
enim dividiiiiigeniis, id esf aniinal. Animal eniro autem qum secundumnullam complexionemdicunlur,
ralionali diffeienlia irrationalique dividilur. Ergo ;singula nequevera, nequefatsa sunt, ul Iwmo,album, '
illae quoe sunl generis divisivse differentiae possunt icurrit, vincil. ' ~
aliqiiolieseaeden!esse, possuntaliquotiesnon esedem, Post parvissiniam in quatuor enumerationem,-Id
til animalis. quoniam divisibilis est diifereniia quae < est in substantiam, nccidens, univertaliiaiem, parli-
csj raiionale, potest eam non babere avis, quae esi < ciilarilatem, iiunc est de partitione maxima iracia-
hubaliernuii)genus. Et rursus easdem divisibilesha- IturiiSjpuae fit iti decem; hac enim ennmeratinne
bere poiest, ut easdem quas superius diximus. Nam imajor non potest invenirijnequeenim undecim prse-
cum diwdant animal differenlisD,quae cirnibus, her- dieamenta< poierunt roven.ri, necultra decem ullo
b's, et seminibus vescuniur, eaedeni posstiiit csse inodo i aliquod genus recle excogilari poiest quare
_subnlterni generis, id est avis; ergo I132d visibiles C faeit f hujusmodi emimeraiionem, sed non divisionem.
jiossunt etiamesse diversae.Illoevero quaecomplelivae Divisio I namque fere est generis in species ; praedi-
i't specificsesunt, aliquarido non prsedicaride sub- camentorum
( vero, quoniam genus unum non babent,
<
jecto non' possunt. Ut quoniam animal halict diffe- divisioesse non potest, sed ppiius enumeratio est.
rentias compleiivas et suoe speciei effectivas, sensi- 'Sunt vero quidam qui coritendunt rece enumera-
bi'frseilicet etaniniafuui, lue differenliaede homine tioneni1 non esse dispositam, alii namque ut superva-
'
quod est subjectum animalis noji prscdicarinon pos- (ciiaqti-edam deiniint, alii ut ctirto operi addunt, alii
s,unt..Omnesenim specifiecedifferenliaedehis prae- veio " permutanf, quos ni.roirumnon rectesentire alin"
(Jicauiur, quorum speeiem complent, ut de animali nobis 1 opere dicenduni est; ait auleni: Eorum quse
(praedicaiur.ensibile et animaluro, et hoc uide sub- secundum s millam complexionemdieuntur. Adeonon
1'eclo.ln subsianiiaeniin animalis uiraquepr_edican- de t rebus, sed-de vocibus tractatur.us est, ut diceret
lur, sed aiiimal pra:dicalur de lioinine,ut de subjecto; Dicunlur.
I Res enim proprie non dicuntur, sed voces:
necesseet ergo animatum aique sen--ibilede hoinine et t quod addidit, singulum aut substantiam significal,
prsedioari111de subjecio. Hocest eniro quod superius late ' patet eum de vocibus disputare ; i?onenim res,
• praemisit cum dceret : Quando alierum de allero sed £ voces significant, significantur autem res. Sine
praedicafur ut de subjecto, qusecunquede eo quod ^ ccomplexionevero diciuitur (ui dictum est) qusecunque
prsedicaliirdictinltir, omnia eliam de subjeeto dicun- ssingtilari inteileciu et soce-proferuntur : secundum
tur; atque hoc in omnibus generibus recte constat < complexionemvero qusecunque aliqua conjunciione
intelligi.Ergodivisibiles differentisepossuntaliquando "• vel-aecideniis copulaiione miscentur. Sed. quid ex
cum subjectis esse communes, aliquando diversce, iis i -quse secundum nullam complexionem dietintur
speeiftcaevero et completivse cum subjecfis commu- -cefficilur, ipse denionstrat cum dicit: Singula igilur
_nes non esse non possunt. Qaod ergo Aristolelesaii, coruin e quaedicta sunt, ipsa quidem secundumse in.
Subailernorum generum niliil proliibere easdem esse nniillaaffirmalionedictroiur,horiimautemadseinvicem.
differentias, divisibilesdifferenlias easdem esse niliil complexione
c aflirmatio fil ;,videtur enim omnis alfn-"
prohibere putanduin est, quse possuni esse eliam di- matio n vel falsa esse vel vera. Eorum >aut*jin)uai
versae. Quod ait vero : Qusecunquepraedicatidifferen- ssecundum nullam complexionem dicuntur-, neque
liaefuerint, eaedemerunl eliam subjecii, de specificis veruin v quidquam, neque falsum est, ul liomo,albuni",
mtelhgeudum est: quse cum speciem cujuslibet in- ctirrit. c vincil. Signiiicat ergo et hic ea qnaesine ulla
forment, ei de co quod ihformanl, ul de subjecio, ccomplexione dieuntur affirmatioiiis vim noii uhu.-.
181 - _ . .- , iN CATEGORIAS ARIST0TELI5. LIB. I. , _S|-
nere. Si quis cnim dical liomo, vcl aibum, vel, de- A siai.liis'inclioavei'it,~uam quoiiiam omriis res-aui in '
cem, vel quidlibefsiiiipliei modbj in eo iieque-.veniiii sub_"ecloesi', aul Siibjeclo non esi, quidquidin sub:.
aliquid "inveiiiei, ueque falsurh, sed.onmis affiiniatio, j"ecto est,' eget subjccto, quoniain in-propria' natuiW
vel vera vel falsa est. Igilur universaliter pronunliat non-polest j.onsisterc :-et quoniara rebus omhibus
])r_edicamenlaaffirmaiionisratioiie peiiitiis rioirte- s"iibsianiia,snbjecia est,' nitii! eorurn quse suni iij
neri: sed haec eidem si cumqiiadam-coinplexioric. subjecto.prseter substaniiam poierit permanere. Sof.
,conj'unctasinl, fieri proposilioiies liecesse esf, quae pridr"illa natura est, siiie qua-alia esse non possunt,
iti se veruin falsumve coniiheanf. "Sed noir-oinnis' quoeirca-prior naturaliter videiur esse substantia ;
complesio proposiiionerii facit, riec si dixero, -Socra- nori absurde igitiir in dispuiaiione quod prius per
ies in foro, idcirco -jarii.proposiiio est; *ed-si quis- uaturairi foii, piius eiiam -sumpsit, et diffinitionero
dicat,Sbcr'a"i%s'"inforb' anibulai, iuhc fitproposilio, quideiri;substanliae proferfe rioiu potuit, sed posi
quse-aut-affirmatio est aiit-iiega_io.-AI'firmatioiiesau- exemplum- superius datuin descriplionem quamdani
tcm et hegatioiies, VelVeraoyidehluresse" vel falsse; • piofert quaquid sit ipsa subsiantia queamus agno-
atque ideo quodcurique rieque veriim rieque" falsuin " scere/.lioe est aufem, rion esse in snbjecto; substaniia"-
est, illud prOpositio'rion"'"esl. Ergo ^uadam-com-' :ehiro insubjeelo non est. Facil autem quamdam sub--
plexiorie ex-iis quoesecuhdum nullaincompIexioiiehi.B slahtiariiin'divisionem cuiri -dicit, alias primas esse
dieuntur verilasfa'silasqueconliciiur. Affirmationero- subsiaiuias, iilias- secundas : primas vocans ind.vi-
auiem solam riunc Aristotelejs iriierpbsuit^idcirco duas', "secuiidasvero.individuarum species et genera..
quod.omnis affirmalio-prior ~est; hoc eiiirii negaiio Ergo cuin pririiis secundisque Sabsianliis commune
tpllit, quod affirmalio ante constituit: prius qiiidem sit nori-essein subjecto, addilum-primis substaniiiS,
6ecundum,sigftifieaiiorierii, sed "ndn>'se'cu'nduhige- de subjectis non prsedicari, priuias^-substantias a
nus, quod alio liquebit loco. Maxiihe autem mon- secundis substanliis separat; subslantia enim indivi—
strat Aristoteles se non- de* rebus, sed de vocibtis dua, in eo quod est substantia, in subjeOto non.est:"
tractaiurnm, qubd ait: Uorum auiem adse invicem quod autein individua est, de subjeclo non prseuicai-
complexione affirmatio fif; non enim rerum coin- tur.- Jiurft ergo primae substantiss quoe neque in
plexione fit affirmatio vel" negatio, sed"sermonnm^ subjeclb. si)iit,neque de subjecfo dieuntur,ul est
nec in rebus est veritas el falsitas, sed in" inlellecii- Socrates vel Plaio. lli enim qponiam "substantiaesuni,
lius atque opinionibus,' et posl bsec in vocibus atque" in subjecio iiullo sunt. Quoniam vero particulares
sermoriibus. Alque boec hacienus: Secundiirii eonx- individuiijue sunl, ne nullo subjecfo praedicanlur-..
plexionem ergo sunt qusecunque ex in.iegris compo- Seciiiidsevero substaiiiiae sunl, quibus commune esK
sitis fiunt, *ut Sbcrates _iiribiilat,-nametSocrates eY-Gcum primis .subsianiiis-, quod in subj"ecto-non sunt,.
ambulat uierque integer sermo'est, et conjtmctus proprium verb q"uod de subjecio pra?dicantur, quoe
affirmationem facit. At vero si quis dieal flamriiiger, seciindse substantia. simt "univeisales, vt est ho_no-
vel mullisonus, vel fluclivagus.-seciindumcbmplexio- alque animal;liomo namque et aninial innullo. sunt .
iiem noii erit ista prolalio, ideirco quod ex heutris subjecto,-sed de subjecto aiiquo.prsedicantur. Suni,-
iiitegris faclum est. Hbruiri autem decem' pfaedica- igiiur primae subsianiise-pariiculares, secundae unir
inenioriiiii diffiiiiiionesinveriirinon possuui, idcirco versales. Proprie autem substamias indiyiduas.dicitj,,
quod ea quoesigriificanfgeneralissima sunt. Subslan- quod bomiuem quidem idein jpsamspeciem, et ani-
l.a enim et qiiautitas, et qualitas nulli unquam generi . mal, qtiod esl genus, non nisi ex individuornm
videntur esse" subjecta. Quare "quoniam diffinitib cognitione colligiinus. Qttare quoniam ex singulorum
omnis a genere ducitur, genus quod alii generi sub- - sensibus genefalitas. intelleuta est, merito propriaa
jeclum non e.t, a diffinitione relinquitur. Sed nune substanti-jeiiidividua et singula nominantur. Princi-
-
quidemomnium prsedicameiitorum convenientia dixil paliter vero individuae substantise dictoe sunt, quod
exempla , postvero latius de urioquoque Iractabilur:' omne accidens prius iri individua,-post vero in s»>
et quoniam diffiniiib inveniii nulla potesl, quibus-' cundas substanfias venit. Nam quoniam Aristarehus
dam proprietatibus inforrrianiur, quare quoniam de B grammaticus est, homo vero est Aristarchus,' est
bis dictum est plene, ad traclatum subslantiae trans- homo grammaiiciis : iia prius omne accidens in indi -
camus. . ,..-.' viduum venit, secundo vero loco^etiarii in species
DE SORSTANTIA," generaque siibsiariliarum accidens- illud veriire puta-
Subslanlia aulerh qum proprie. et principaliler et bilur".^Recte"igilur quod -prius jsubjectum est, hoe
maximedicitur,est qumnequedesubjecto dicilur, heque substantii priricipaJiier appellaiur. Maxime aulen.
in subjecloest, ut aliquis homb, iiel aliquis equus. Se- subslanlia prima -dieitur, idcircoquod quae maxime'
pundm aulem substantim dicunlur species,_ih quibus subjecta est rebus"aliis,ea maxinie substantia dicl
Htmqumprlncipatiter subslaiilim dicpitur, insunl. Et polest: maxime aulem subjecla est prima subsian-
lim quidem et harum _specierum-genera, ut aliquis tia ; ornnia enimde primis substautiis, dicuntur.aut
homq, in specie quidem esl in homirie, geriusvero spe- priiiiis sbbsiantiis insunt, ut genera et^pecies : nam^.
ciei,animal est. Secundp-iergbstjbstaniia; km "dicunlur, que-et genera et species praedicantur,de propriis
ut esl liomoatque animal, individuis, uf-aiiimal atque' horoo prsedicanlur de
Quaerilur cur praedicamentorum traciatum a sub-- Socrate, id esl secundse subsiantioe de primis: -siu
183 AN. MANL. SEV. ROE-TII - | 1S4
vero. sint aceideniia, jn.prbi.Js substanliis principa-A aniinus.curnonhas primas substaniiasnunctipaverit?
liier snnf. Qinre quoniam et aceidntia iri primis - Quoniamhicde noniinibtis tractatushabetitr, nomins
H-bslanliis principaliler suni, et secunda. subsianti;e auiem primo.illis indita siint quoe principaliter sen-
de priinis subslant-is pr.Tdiran_ur,.primoesiibstanliae sibus fuere sulijecia , posteriora vero in rioniinibus
seeundis sulistantiis accideniibusque sulijectae sunt. ponendis piitanttirqusRcunque ad inielligiliileinper-
Ounre quoniam isloemaxime subjficiaa.sunl et. acci- linent incorpqralitatem ; quare qiioniam in bocopera
ilenlium subsisientiae,ei secundarum ,stibs'amiarum principaliter de noniinibus tractatus est, de indivi-,
proeilicafioni,idcirco maxime substaniiae nunciipan- duis vero subsianiiis quaeprimse ,'sensibiis subj'acenf
tur. Dicit autem non omnis species neque omnia prima sunt dicta vocabula in opere quo de vocabulis
genera, secundas esse' subsianliaS, sed eas laiuunV traclabalur, merito individuse sensibilesque substan-
quae"primas substaniias continerent, ut est homo liae primse substamia. stint posiise. Cum aulem tres
atque animal; Itom.o namque continet Socralem, id subsfanlisesint, maleria, species, el quse ex iitrigqiie
est aliqnam individuam stibstanliam. Aninial vero conficilur undique coroposita et compacta siibstantia,
coniinet individuum speciemque, id i s.t homirieiriet , liic neque de-sola specie, neqtie de sola materia, sed
aliquem Iiomiiiem..Quare.gejier.i et species qn_e de de i trisque i^istis Gqmposit.isqnepioposuit. Parfes
prirais substanliis praedicanfur, iusas secundas pulal _]aulem subsiantioe incomposilaeet simpliees snni, ex
.essesubsiantias; lioe autem hoc modo ait : Soeupda. qribus ipsa substantia cnnficitur, species et maieria,
iiutem subsiantiaedicuntur in quibus speciebus ill_e - (pias post per transiium nominal.dicens, substaniia-
quoe principaliter subsianlise dicnntur" insunl; lisec • lum parles et ipsas esse substanlia«, atqne haecbac-
et.barum specierum genera, et inde convenieniia tenus. Nunc exposiiionis cursum ad sequent;a con-
ponit exempla,. ac shdicerel : Non omnia genera vertjmus. , - . •
neque omncssubsianlias dico, sed eas fantum species Manifeslumesl autem exiis qumdicla sunt qitoninm
in quibus individua illa, id est jiriniaa subsianiia. eorum qtue de subjeclo dicuntur, necesseesl et notiien
snnt, et harum specierum, id est qtiae con.inenl pri- eirationem de sitbjrclo prmdicari, ut kompde, subjecto
mas subslatilias, genera. Hoc aufem idcirco dictum -'aliquo homhie-prtedicalur; prmdicatur quoque nomen
videtur, ne qu:s colorem quod genu . esl, vel album ipsitis, homhiem enim cle aliquo hoinine prmdicabis.
quod est species, •secundas putet esse substaniias, Ralio quoque kominis de subjecloaliquo homine pra-
ista enim primas sub se n<m continenl. Sed dicat dicabilur iquidam enim komo et homo esl el ariimal,
aliqnis quemadmodumprimae poterunt esse substan- quare el nomen el ratio prmdicabilurde subjecto. Eo-
tiseiiidividu_e,cumomne quod prius cst sublaUimau- rwn vero qum in svbjeclo suv.t, in pluribus quidem
ferat id-quodesl posierius, posterioribus vero sublalis Q neque nomen de sttbjectoneque ralio prmdicabilur. In
priora non pereanl? homo namque si pereat, Siera- ,aliquibus aulem nomen qnidem nihil prohibel inlerduni
les quoque s't conlinuo periturus ; si vero SGcrafes prmdicari de subjecto ; rationem vero_hnpossibileesl
iuierierif, hbmo coiitiuuo non petibit. Si igilur, sub- prwdicari,
: ut album;_cum in subjecto sit in corpore,
et specielms, individua perimuntur, pnvdir.alur de subjecto: dicitur enim eorptis album,
' lajis generibus
snb!alisindijiduis,genera speciesque permanent, ma- ralio vero albi iiunquam de.cor.poreprmdicabilttr.Alia
s;'s primas substaiilias species et genera nominari aulem omiiia aul de subjectis dicuntur piincij.atibui
dig.iiumfuit. Sed.hoc modo-individuorumnatura non substantiis, aul in subjeciis eisdem sunt : Iwc aulem
lectc accipitur. Neque enim cuncta. individuoruiii manifcstum esl ex his qnceper sinqida proponenlur, ul
subslanlia in IIIIOSocrale est, vel quolibel uno ho- animal de homine prcrdicdlur,ergo de aliqud homine;
injne, sed in omnjbus" singulis. Genera namque et nam si de nttllo aliquornni liominum,_nequeomninode
. speeies non, ex nno singulo inlellecta sunt, sed ex homine. Rttrsus color in corpore esl, ergo.el.in aliquo
oninibus singulisindividuis, meniis ratione concepla. corpore; ham si non in aliquo singulorunt,'_necomnim
"Seiuper" etiam quae sensi.bus propinquiora suni, ea in corpore.. Quare alia omnia aui de subjectis princi-
etiam proxime nuncttpanda vocabulis arbitramur. palibus siibstantiis dicuntur, aul in subjectis eisdetii
,Qui enitn primushomincm dixit, non illum quiexD I sunt. Non cxistenlibusergo prhnis sub.lanliis impossh
singulis liominibus. conficilur, conce|iil, sed animo bile esl esse_aliquid aliorum.
. quemdam singulareni alque individuum cui hominls Omnia quaecunquedicta sunl vel in sulijeclp siinl,
notiien imponeret. Ergo, sublafis singuli.. hominibus, vel de subjecto pn_idicanUir,_sednoh omhia quae-
liomo non remanei, ei, sublalis siugnlis animalibus, cunque in subjeclosunl, de subjeclis propriis dicun-
. aniraal interibil. Quocirca quoniamin hoc libro de tur, naiuqiie quod in subjecio aliquo est, de proprio.
^ voealiulorum significalione traciatus babetur, ea. subjecto pracdicatur : ut album de corpore praedica-.
quibiis vocabula. prijis po.ifa sunt,. merilo pri.mas lur, dicimr enim corpusalbuin. Sedquoiiiani sccundoe
subsiantias nuncupavil: prius auiem i.llis vocabula subsiantiae priniarum substaniiarnni vefspecies vel
sunt indila, qussprius stibsensibiis caderepotuerunt. genera. sunl (Socratis enim species bomo est, et
- Wensibiis vero objiciunliir prima hidivicjua,merilo animal genusji, genus anlem de subjeclis speciebus.
secundsesubstanli:u
igilur-ea prima,in divisione posuit. Eodem quoque etindiyiduis univoce proedicatur,
. roodoiila quaesliosolvitur quai dicit: Cum naturali- de stibj'eetisspeciebus univoca pra_dicationedic"untUT.
inlelkctibiles sint substanti;r, ul Deus et Convciiit.
n amque primarum.e't secundarum substau.--
Jejpriimc
'
188 IN CATEGORIASARISTOTELJSLIR. I. -186>
iiarum si sit iina facia, diffiniiip. Namque -animal A istanti.i', nisi de primis.substaiitiis..pi'_edicar.entur,- illa
el lionio elSociales una diffinitioiie j'nngtintur, quod verqquoe in ^ubjectosuut penitu» eonsislere non
substaniise aniihatse aiqne sensibiles stiui. Igittir •-•-valerent, nisi fundamenti qjiodannnodo^loco• primis
seeundaesub^taniiaeita.de subj'ectis prredicantnr pro- substanliis
: nilerenlur. Ergo onitiia quaecunqiie sunt
priis.ld est de primis-substantiis, ut univoce pra.ili- .priKier.pririias
.] subsianlias, aiii secundas stibstaiiliie
cenlur. Illorum vero quae sunt in subj"ectoaliquoties erunt
< aui accide.iiia. Sed secundoe subsianli_e.de
quidetn nequejiomen ipsuro de snbjecio dicilur. Nam primis] substahliis pnrdicaninr, ac.cidentia in primis
virtus in anirriaesi,-sed virius de anima minitne prse- -ubslajiiiis
i sunt. Quocir.ca onuiia aui-de prim-s.sub-
dicatur; aliqiioiies aulem-denominative dicilur, nt stantiis
i praedicaniur, «t secundjaesul_slanU_e,.autiii
grauimatica, quoniam est in iiornine, denominaiive primis ] substanliis sunt, ut accidenlia, quod Aristo-
grammaticus a grammaiica dicitur. .Soepe autein teles I proposuii hoc modo ; Alia autero*omnia attfde
ipsum notnen de snbjecto praedicatnr, ut quoniam isubjeclis dicunlur principalibiis' substaniiis, antin
album est in corpore, corpus album dicitur, sed sive isubjeclis .eisdein sunt, hic quoque verissima.sumit
-
nomennon praedicetur, sive denominalive dicatur, iexempla. Ait enim : Si accidens jn, nullo subjeclo
sive proprio nomine prajdicalio sit, diffinitio ejus icorpore essel, nerriii corppre esse.t omrimo.Nam si
quod cst-in subjeeto de proprio subjecto nunquam B'iin nullo singulorurn, in nullo generaliter.-esse diee-
pra'dicabitur:utall)iini, quoniam est in subjeclo cor- relur.Et
i ileni aniriial nisi.de;singiilaribiis. alque in-
nec de homine -
pore, praedicatur quidem albi nomen de«orpore, i
dividuis hominibus praedicarelur,
difliniiio verq albi ad corpus nullo modo diciiur, „ praedicai-elur
] pmnino. Quare^qugriiam idcireoprae.di.
<
album namque vel corpus una rafione ulraque diffiniri cantur se,cu.nda_subslantiae, quoniam suntpriinaj.el
non possunl.-Amplius, si omne aceidens in subjeeto idcircoi sunt. aliqiiid aceidentia , quoniaro, eis.dem
est, et substantia subjeiiliimest, differt ab accidente priniae
j substanliaesul>jecia_sunl, si pri.moesubsiantise
«ubstmiia, differt etiam diffinitio subslantia. alque iioni sini,"neque quoe de liis. praeilieantnr majistira
s
aecideiiti., quod eadem diffinilio.subjecli et ej'us- . stinl, neque quse,in hisr-subjeciissii.nl permanebimi.-
quod est in.subjecto esse non potest. Atque. hoc. est _ Secnndutum vero shbstunlictruin.__magis suvstohlia
quod ait: Eo.rum vero quae sunl in subjccio, in plu- , esti specie- quam jjenus, propinquior ,£nim esl prlmm
ribus quidem neque n.omen de suhjeclo neque rafio s-itbstaiilim.
; Si quis.erim assign.etprjmam subst-cinliimi
prsedicalur, ut virtus in anima. Addidit quoque :_In iquid est, evidentiusel convenientiuspssignabjt sveciem
aliquibus autem nomen quidem riihil proliibetinler- - pi ; oferensquain genus,ul queindqmhominemassijjnqns,
dum praedicari, et in aliis qu.idemdenominative,"in _ manifesUus asdjnabil.. hpminem quqm aiimal assi*
aliis vero recto nomine fit praedicatio. De secundis G ignando. lllud enhn proprium esl magis alicujus homi-
Verosubslantiis semper ad primas subslanlias prse-. -inis, hoc qutem coimpunius. -Et-,cumaliquam_arbqrcm
dicatio pervenit. Nam si quidara homo, et bomo esi reddideris,
i mani.fes:iusasbigngbis,cum urboretnfeddi-
. et animal, et caetera, una diffiniiio-animalis et a.f- ieris,
i cjuamplmitam. _ • _• -. .
liominem el ad quemdam hominem convenienter . Constat jiidividtuis sidislanfias prifnas^et maxirne
_ iiptabitur. Magis tamen.esse siibsianlias individuas et ( proprie esse subslantias. Secundoe vero subslan-
, et parficulares ipse sgnificanlius monstrat.Nam cum lioe, i id;est genera ct species, sicut non rcqualifer a
oronis res aut substaniia sit aut accidens, et sub- prima \ substaniia dislant_ ila non sequamersubstaiuiiK
Btamiarum aliee sint primae, aliae secirodse, fit.lrina ssunt; na.m quoniam propinquior esl±speties primse-.
parlilio, ila ul oninis res, aut accidenssil, aut se- substaniise-qiiani
'. geiuis, idcirco niagis ,e-t subsianiia
cunda suhslantia, atit prima. ilornm auteintii sub :species-quam proprinro genus, ut lipino propinquior
d.escriptionedivisio fiai,hocmpdodicimus:Omnis res L.< est Socrati quam animal, atqne ideomogis e.fliomo
aut insubjectoest.autinsubjectonon esl; eorum quae _ substaiuia.
: Animal vero qiianquam.et jpsuro siibsian-
insubj'eelo sunl, alia ^proedicantur de subjecto, alia lliasit, miiiuslaiiieii lioniine; boc auleni idcirco.eve-
minime; eoruin quaejn stibjecto non sunl,alia denullo nit, quod in omni diffinilioue eoiiveiieiiliiis species
. Bubjectoprcedicaniur, alia v.er.o-priedicantur. Ergo P ad priroam substanUani dicilur, qiianigenus. ,Nam sj
omnis resautin subjecto est, aut in sulqecio.non est. . quid sit Socrates aliqnis velit psiendere, jiropinquius.
Aul iij subjeclo cst .et d.e subjeclo praedicalur, ant subsianliam Sncratis proprietatemque nionslrabjt", si
in subjecio est et.de-nullo sulijecto prsedicaiQr, aut dixerit.eiim esse boijiineii), quam si animal. Quod.
in S'ibj'ectonon esl et de subjecio.praedicaiur, aut iu eniro aninial esl Socra.ies,.comninne estcum eaieris.
subjecto noi) est, et denullp subjeclo praidicaiur. , ,qui hbmines.-noiiisuiit. id est-ciim equo.alque .bove-.
ISs igilur sumpiis, si prhuas substantias separeimis, Quod vero liqmo esi, cnm imllo alio-esl commune,
renianent seeunda; subslanUse atque accidentia. Sed nisi cum.his qui snb eadem specie boniinis coniiuen-
secundaesiibstantiae snnl qtiaein snbjeelo noit sunt lur. Quqcirca propi.iiquior erit ad. signiliciitioneni
el de subj'ecio.praedicanl,ur.Ergo esse suuin, nisi in designaiio., cum iudiyiduo species reddilur, qu.im si
boc quod de aliquo priedicanlur, non relineill.. Prae.- generis vocabulum prsediceiur. Riirsus si'(]uamlibet
, dicaniur autem sec.uiidoes.ubstanti_ede primis, ergo - individuarn.aihoremrdesignare .liiquis. volens,;arbo-
ut secundoe substanlia? sint, procdicatio de priuiis rem dicai, piopinquius (lesignabii qiiid. sit id quoil
feubstanliiscausa esi. Nonjemm c»sent:secunilse sub.- diffinivit,,quani. si plaiilain npiniuetj: plania aiitoi..
1S7 „. . AN. MANL. SEV. ROETIL . . 18«
genus ost arboris; prsedicatur eniin planta et _deiis A.s . species, qute in alias species dividi non valeient. H_e
quoearbores iioft siint, ut de caulibus atque lactucis ; aulema sunl qu:e de pluribus numero differentibusi»
quare constat species magis esse substantias, eo eo e quod quid sil pncdicantur, ut hoino de singulis
li
quod sinl priinis et maxime subsianliis propinquio- lioiniiiibus dicilur, ef equus de singulis equis.et bos
jes.,Et quod in eo quod quid sit, assignala species. de d singulis bobus, qui sub projiria spe<:ieposilia-
convenicJiliusct evideniius assignel, genus vero lon- sseipsis proprise nalurae figura non diserepant. Ergo
ginquiMsalqtie commuuius. li
liujiismodi species, ut esl homo alque equus, quse'
Amplius principales subslaitl'meo quod aliis omni- solis s individuis pix-sunt, quoniam gencra esse non'
bus subjectmsuilt, et alia omnia attt de his prcvdican- p.ossunt,oequaliiersemper
p suhstanliaesunt. Nam lam-
tur, aul in eis sinl, ideo mqximmdicunlur substantim. propinque
p raldilur de quo'ibet individuo equo, no-
Sicutyaulem yrincipales substanttmad alia oinnia se men u equi, quam de quolibet individuo homiiie, ho-
habent, sic et speciesad genus se kabel,.subjacelenim mini-;uonien.
n Quocirca si aeqitaliterspecies bse,'qu;e
speciesgeneri, genera enim de speciebus prmdicaniur, giMiera g non sunt, ad primas subslantias suut, sequa-
species autem de geiieribusnon cvnverlunlur. Quare liter ' esse subsianiice meriio puialjunfur : Iioc autem
eiex liismanifeslum est speciemmagis generc subslan- _dicit -* non quod olnnes species oequaliter substaniiae
'
liam .esse.~ - _ ' ' -- . 13I £sinf,-sed quoe;eqiialiier a primis subsfanliis distant.
' Magis esse subslanlias- species validiorirursus 1
Polest enim fieri ut enjuslibet superior-isgeneris una '
argumenlationeconfirmat, persimilitudinem nanique quoelibet* c sjiecies sii, quie comparata ad propriam
boc iia csse declaral.. Nam cum "Omnes-substanlise sspeciem miims illa superlor videatur esse subslauiiar
aut primse sint aut secundae, secundarum aulem aut. «al * animalis si quis dicat speciem esse avem, ejusdeni
genera aul species, specierum aique generum quid- (quoque specieni liominem, avis et bomo nbn aequa-
quid similius primis substamiis invenitur, hoc magis liter 1 substaiiiise sunt, idcirco quod avis hominesu-
subsiaiiliainerilo putabilur. Sed primge substamia. periorest.I Iloroo.namqiie in alias speeies non dividi-
ideirco iriaximacsubsi.uitiaedicuntur, qnod omnibus *lur, est enira. magis species. Avis aufem potest in
ita subjectscsuni, ut aut in-ipsis sirit caatera ut.aeci- alias
: dividi species, ut in accipiii*etiiet vuliurem, quae
dentia, aut ,deipsis alia pracdiceniur ut-suhsiantiae (quanquam aves sunt specie, laroen ipsoedissentiunt.
secundie. Quod;ergo in primas subsiantias, hocidem 'Proprie aiutemspecies accipiter ac vullur est, hi enim _
in species venit. Namqtiespecies el cunctis subjacent solis '• individuis praesunt. Quare liomo atque accipiler -
accidenlibus, et de specielnis genera prsedicai.tur, '• aequalitera priinis subslaniiis dislant, el sunl aequa-
de generibu. vero species non pr_cdicaivtur.Quare ' liler substaniiae.Homo vero atque avis, quoniam su-
lion similiter genera subjacent, quemadmodum spe- Gl perior i est avis homine, uon" aequaliier substaniiiie
cies.Non ehim de generibus species-prscdicantur.- 'sunt, magis enim subsianlia Iiomo est. Ergo quse-
"
Ergo sicut primoesubsiantioe subj*ecloe sunt secundis 'cunque species aequaliter a suis individuis distant,
substaniiis jet accideiilibus, ila species subjePloesunl '< aequalilersubsi.iiiiioesunt. Quod quoniam species hae
et accidenii,bus et geueribus. Genera veroquanquam 'quoegenera noii sunt oequalifera primis sujjstantiis"
siibjeeiasintaccidenlibus, speciebus tamen ipsa non ;absunt, asqualiter subsianti_e 1
dicimtur. Planum au-
subjacenf. Quoeirca major esl similitudo speciei ad lem ; est, ut expositione non egeal, primasquoque-
priinas subsianiias, quam generis, quod si majorest subslaritias sequaliter esse substaiuias, aliqiii? homo -
siinili.tudo speci.erum ad maximas subsiantias, ipsoe eniin atque aliquis equus , quoniam sunt individua,
erunl magjs snbstaiiti-e. Sed ne quis nos arbitremr principariter substanliaesunl, ct propria. et iiiaximse.
dicere qroid ea quoe sunt genera species- esse non " {Juocircaln maximis subslantiis, neque minus, neqne
p.nssunl, sed in eo quod sunt geiiera, species esse magis subsiantia poterit inveniri. Individua jgiiur'
non possunt. Nam.in eo quod species est, desuperio- ;equaliter.Siibslanti_esunt.
ribus non prsedicafur, sed in;eo quod genus, de eo ; Merilo 'igilnr post principalessubstanlias,sola alio-
praedicabitur cujus esl genus. Quocirca genera ipsa rum speciesel genera dicunlur essesccundmsubslunlim.
qtiorum-sunl genera his subjacere noii possnrit, spe- ^D Eorumenimqttm prmdicantvr,principaUntsubstariliam-
ries vero quorum sunt species, de his prsedicaribon sola hmc indicant. Aliqhem enim liomiitenrsiquis as-
possunl. - - - _ -" . signaveritquid sit, speciemquidemvelgeiiusassignans,
Ipsarum vero specierumqumcunquenonsunl genera, famiitoriur assignabit-et manifeslius faciet kominem
ridiil magis alleruin.altcro subslantia esl,hiliil cnim vel uniinal assignaus. Aliorum vero qitidquidassigna-
familiarius assigndbisde aliquo liomine,hdinineihas- verit qui-ibet assignabii extranem', velut albrim, aul
signando,quam de atiquoequo, cquum:Simililer aulem cttrril, aul qucecunquelalittm reddens, ergo merilo hm
et principalium subslanliaruin i.ihil magis allerum solm aiiorutn, secundmsubstantimdicunlur. ,
nllero subslant a est, niliil enhn magis vliquis homo -Ordine et coiivenienler pbst primas subslanlias, id
'tubslanita esi, quam aliquis bos. esl individua, genera et species secundas esse sub-
. Prsediefum est quoque, ut Porp'yrius in libro de siaiilias.consiiiu.as monstrat Aristoieles, quae esi
generibus, speciebus, differentiis, propriis, al_'uc firma atque expedita probalib;ait cniiri :Post primas
accideniibus plauissim.edocuit, alia esse solum ge- substanlias reclegenera elspecies secundas "substan-
iieia,-qiiorum genus inveniri non posset,-al:a soluin tias esse iiominatas..In. diffinilionibusenim ubi sub-
189 J.NCATEGORIASARISTOTELISLIU. 1. 190
stanlia cuj'uslibetostenditiir, nihil aliud primas sub- A quoiiiam substaniise diffinilio utilia est reddha, i'u-
-stanlias inonstrat, nisi. genus et species. Socrates circo, qiiia geiieralissimumgenus diffinitionibusrion
namque.si quis quid sit interfogel, diciturhoino, vel lenetur, -proprieiaiein quamdam cupit exquirere,
animal, et in eo quod quid sit Socrales inlerrogaius, quasi siiiiiuui aliquod*quo subslanliam queamus
recie hominem vel aniinal esse responde'. Quare agnoscere, priusque quidjpsis-suhstaniiis communi-
quid sint primaesubslanti-Csecundsc.monsiraiii,quod ter possil evenire proponit; post vero qiiidillis pro- -
si quis praeler secundas subslantias in interrogaiione prium sit quaeril, sed idcirco ista (irueiiiiiiii,ut ad
quid sit prima substanlia dicat, id alienissime pro- illud verum proprium sine ullo errore perveniat, ct
ferl, ut si quid sit Socraies interroganti aliquis_re- quod vere est substantiarum propriumultihuim di-
spondeal albuni, vel currii, vel aliquid-huj'usmodi, cat.'Tribus.autein modis proprium significatur.'Est
quodsecuuda substantia non sit, nihil convenienter enim propriuni - qnod alicui speciei omni evenit et
tiiiquam projert, si quid de priina subslantia pr;eter non soli, ut lwmini bipedem esse. Oinnis enim lioriio
secundas _subslantias dicat. Quare quoniam-niliil bipes esf, sed non soltis, aves iiamque *etipsoe suiit"
eorum quoe non sunt secundoesubstantia., quid sit bipedes-.Aut-soli et non oinui, ut eidem liomini eve-
prima subslaniia declarat, secundreautem subslaiiiiae nit utsit grammaticus, sed non bmni homirfi, nequs
genera et species sunt, recte post primas subsianiias I! enim omnishomo.graniriiaiicus esl. Aul vero leriia
species et genera secundoe drcuhtur esse sub-tan- proprii sigmficatio esl, quse omni et soli et seniper,
tioe." ut risibile:Oninis eiiim liomo llsibiiis "est, et solum
Ampliusprincipalessttbslanlimeo quod aliis omnibus cst animal Iiomo quod rideat. Ex his igitur illa duo'
subjaceanl, el alia omnia de ipsis prmdicanlur aul in s:iperiora quse diximus, ubi omni et non soli, aut
ipsis suni, idcirco proprim substanlim dkunlur. Sicut soli etnon oriini, esse quwdara propria dicebamtis,,
auiem primm subslanliwad omniaatia sese habenl,~va quse a proprioruro veritale esse videniur aliena. lloc
principalium subslanlidrumgenera cl speciesacl oinnia vero Jeriium qnod oinni inest et soli, ho.c vere est
reiiqua sesehabent.De his enim omnia retiqua prmdi- prbprium, iila aulem superiora eoiisequeniiii quidem
'
cantur, aliqucm enim liominem dkis grammalkum dicutitur, non "lamen vere p.rbpria, boc auieni ulli-
esse, ergo et hominemct anintal grammaicum dicis, imim -vere esi propriiim. Qiuecunquecrgo ialia pro-
simililerautem ctin dliis. pria Arisiotelos invenerit, qtiibaut soliset nonomnibus -
Haee quoque est de cadein re probatio, qiia recfe - subsfanliis, aiit oiiinihus ei non solis eveniant, velut
post primas substaniias genera et speties esse posi- nonvere in-natura cujuslibet cnisiittila repndiat.
las verissima ratione confirmat. Namqne individna Illudvero ultimum ponitquod ei oinni sub-tatiiia; et
idcirco primaedicuntur esse substaiiiioe,et quod aliis C jsoli valeat evenire. Illa-eriiin siml propiia quoecon-
cunciis subjaceant. Nam quoniam secundis subsfan-. vertufiliir, uf si qtiid fuerit homo, risibile csl, si
"tiis ad prscdicaiionem suppositae sunt, et de liis se- quid e-t'iisjbi!e,slionib esi : haec aulero -solum con--
cundsesubstantioedicunlur, et quoniam accideniibus verti 'possuntj quce oiiiiii soliquC'cmitiiignnt, naiti
nt possinl esse accideniia subduntur, idcirco priinae neque ulli iilii magis, neque ulli miriiis evenient;
substanliaesunt. Et sicut primoe subslantise cunctis qnare hi.s prsediciis ad loci ipsius.ora ioneni exposi-i.
subjacenl accidenlibus,~ sic etiam secundae. Nam tioiiemque ve liainiis. "Quodergo dicit "hoc est, orri-.
aliquis homoaccidentibus subjacei, et Iiomo nibus subsiaiiiiis roiuinune csl, nt in siil)jecio'nbn_'
- quoniam
et animal accidenii supponilur, ei"quoiiiam est qui- siiil, luunqiie pr.iiiee siibsianlioe,id esl indivldua in
dam homo grammalicus,"id est Aristarcbus, est horiio subjeijfo nori suni, quod plaiiissiiue liis dembnstra-:
grammaticus, est etiara aninial grammalicum. Quo- tur. Nunquain eiiim parlicul.iris. sttbslaniia alicui
circa accidentibus primae subsiariiioe principaliler aceidens esse potest, se.cundsevero subslanliaeba-
subduntur, secundae vero se.cundo loco, et quemad-. bent qiiiinidam'imagluem quod sinl in subjecto, vi-
modum primoesiibstantiaeet accideniibus etsecundis deiitiir enim secunila. subsiantiie in subjeclis, idest
substanliis subjacent, sic secunda; substaniioe acci- priinis subsiantiis esse, sed falso, nam secundae
ilentibus supponurilur,'sed secundse subsiahfioespe __) 1substaniiic de primis subsfintiis solum prsedicantur^'
ries et genera smii. Recte Iginir-posi. priinas sub- iion in ipsis sunl. Aniniul eniin de quodarii lioiiiinb
slanlias species et genera secttndas subslantias esse lanium diciiur, non eiiam in aiiqub libmine consislit,
proposuit. ut iu ^ubj"ccto.Hoc atifeni illa res j.robat^quoil om-
Communeestaulem omni substanliminsubjecto non nia quaecuiiqiiein subjecto sunt, eorum quqqiie in .
esre, principalisenim subslantianequedesnbjecloaliquo diviilu.ajn subjeclo sunt, cnlor qiioniain in subjecto
dkilur,neque_insubjecloest. Secundmvero siibstanlim eorpore est, et quidam (olor subjeclo corporejutifur,
sc etiam conslanl, qttia nttila est in subjecto. Etctiim .in lioc vero quoniaiii prinise sitbstanlia;*,id est indi-"
homo de subjecto aliquo liomine dkilur, in -subjetto viduain subjecto non sitiil, ncc eorum universalia,
autem nullo est, neque enim in aliquo homittehonio id est secundse siibstantiie, qu;e genera speciesquy
est. Similiter animal de subjecloquidem dicilur qliqud sunt,"possiint aliquo niti subjecfo. Quin; .ecuiidai
homine, nonesl autem ahimal in a'tquo homine. siibstanlioeprimas siibslaiilias ad prsedicalionein.Jaii-.
Posl enumeraiionem substarftiarurn et divisionem liira subjeclas babeiil, non eiiain ut ips* priiiiis.
in quaalias primas, alias sccuiidus esse proposuii,. subslantiis accidanl. lllud quoque .inaxiroubi argu
- "
-91 , AN. MANL.SEV. I.QETII, | i&
tnentum cst.seciiiida. subslaniias non esse in sub- A est unius possunl et noiiiinis nuncupatipne, et diffi-.
jecto,. quoniam omne quod. in subjecio est putest nitionis deteiminatione conjungi. QuoJ si in subjecto.
mulari, illa quoesubjeela est nou muialur, tu color essei differenlia, nequaqnamde subjeeto sibi.univoce
qui est in corpore, eodero eorpore manenle potest pra-dicareiur. Quare non proprium est substamioe
muiari, ut niger.fiat e.valbo. Maneniibus auiein sub- quod retinet eiiam differeniia, differentia namqui'.
staniiis primis, secunchfi substaiitise. nnn nmiantur. stibsiaiuia non esi. Es.el eniin projirium subsiaiiiia;
Qurim vero. ipse Aristoteles posuit probalionem, se- in subj'ecio nonesse. Non esiautera differentia acci-
cundas sub.stamias non esse in sub.ecto, liujusmodi dens, essel enim in subjecto. Omnis autem res ant
esl, pra:docuit enim quorumdam qn:i. sinii in sulijecto accidens e-t, aut subsiantia, id esl aul in subjepio
iiomen de subjecfis posse prjcdicari, raiionein-vero est, aui in sulijectb non esl, et sunt accidentia quae-
'
iiiroquam. Album enim cum. sit in corpore, diciinr cunqne in siibstantiam siibjocii non veniunl, quac-
cpipus nlbum, et prsedieatur albedo de corpore, sed quepermulatanaluram siibslan.liaenon perimunt. Si
, alia est dilfinitio albedinis,, alia corporis. Secundoe quibus vero peremptis subjecta interimantur, illa
, vero subslani.Tede primis subsiantiis. et nomiiie pra_- proprie acciden ia non voc.imus,differeii(ia vero est
,-dicaniur, et diffinitione jiinguulur. Nain qiiidam quaede pluribus specie differentibusineo quodquale
Jiotno aniinal est et homo, sed quidam liomo,-et ho- B--.sit pr;edicatur. Sed differenlia subslanlia non esl,
minis, et animaiis ratioiie diffinitur. Et ul veracissime idcirco quod si esset substanlia nou in eo quod quale
, sententia conludaiur, onine quod est in siibjecto, sit de subjeclo, sed in eoqtiod quid sit proediearetur.
requivocede"subjecfo dic.tur. Sectindaevero subsian- Qualitas vero-solum non est, esset enim accidens el
liae de primis non sequivoce, sedunivoce nuncupaii- insubjecto. An magis ex.subslanlia et qualitaie dif-
tiir,-idcirco qnod (ufdictum est) et nomine et diffi- fereniia ipsaconficiiur, iia ut illud de quo praedica-
uilione conseniiunl. Quire queniadmodiim prima. lur, perempta differenlia simul inlerimaiur, ut ca-
substantioein subjeclo non sunt, sic secuiuias subjeiio Ior,cum esl in aqua, perempto calore, potest aqua in
carebiint. Cominuiu. esi igiiur omuibirs substantiis, sua-substaniia permanere, etestcalorin subjecta
el secuudis et primis in subjecto non ,esse, et quod- ajua, qno mterempio, aqna non peribit. Idem tamen
ciinque subslantia fuerit, conspquens est ut in riullo caloresiiii igne, sed peremplocalore, ignem interire
siibjeeto sil."Sed quieriiur utrum lipc soli substanfiae necesse est. Quare haecqualitas calorissubslaniialiter
_ iiisit.aii eliam al.is, nam si soli substantiaeinest, quo- inest igni, elesf propria differentia, id est substan-
niam omiii subs.anlioeboc inesse roonstraviirius,quod lialis. Concludendum est igitur differentiam , neque
in subjecio iiou sit, verum proprium dicitur esse s.olwn substantiam esse, neque solum qualif-iem, .
subslari i;e", non csse in snbjeclo. Iloc enim diclum.G sed quod ex uirisque conficilursiibslantialem qnali-
- est esse m.ixime
proprium, quod omnibus inesset et latem, quaepermanet in natura subjecti, atqueideo
solis, sed lioc non esse substaniiap proprium veris- quoniam substanlia participat,, accidens non est,
sima Arisloteles probatione ponfirinat dicens : quoi.iam qualitas esl, a substanlia reliiiquifur. Sed
estinler subsfaniiamel qnaliiaiem,
' Anipliuseoru.niqumsunl hfsubjecto nomen guidem quoddammedium
_de nihil prohibet prmdkari, ratio- quaequoniam in subjeclo non est et subsfaniia non
" sttbjecto atiquando
nemiiero im]>o't,sibile esl. Secundarum vero subsiahtia- est, proprium substantiae non est non -esse in sub-
rutn el nomen de subjecliset ralio prmdicabiltir, ra- jeiio. Post hoc illuc quoque dicit non debere nos
iionetri eriuri hominis et anitnalis de aliquo homine conmrbari, ne forte subslanliarum parles, quse iia :
prmdicabis. Quare non erit subslani.a eorum qumsttnt suntiii totoquasi in aliqtio subjecto, aliquando co-
Noh est auiem lioc proprium subslaniite, gamur non subslantias confiteri. Subsiarttiarum par-
' %nsttbj.cto.
namque el differenlia corum eit, qumin subjeclo non les in subjecto sunt, sed non ut accidentia, videmus
stinl, bipes enimel gressibiie de subjeclo quidemho- enini quasdam partes subsUiniiaruin iia esse in toto
niine dicitur,.in subjecto autem nullq esl, non enim in quasisint in subjecio, ut caputin toio eorpore est,
hdmine esl bipes, netjuegressibile. Ratio quoque diffe- et manus in totoicorpore esl, forma qnoque et male-
fentim de illo dicilur de qtto ipsa differenliaprmdka- Di ria qure sunl parles composiise subsianiise in ipsa
tur, ut sigressibile de liomine dicitur, el raliogressi- composita sub-tanlia sunt. Ne forle ergo cogamur
bitis de liomirieprmdicabilur, est ettimhoinogressibilis. aliquando partes substantiarum, quoriiam sunl in
'" Non esse
propriuni boc subsianlia. dicii, idtirco sulijeciii, suspicari non esse subsfanfias, sed accideh-
quod in differenliis idem sii, in nullo enim differei.- tia, pracmonet di.cens:
lia subjecio e.t, ad iilud nainque reeiimsuii. Si d.f- Non conturbentautcm.nos 1substafitiarttmpaites, ut
fercntia in subjeclo esset, nomine lantum de suiije- qumila sinl in lolo, quasiin stibjeclo,ne forte cogamut
• cto prsedicareiur, non ctiam ralione. DJferenlia vero confileri eas non essesubstatitias,non enim sk diceba-
de eo de qoo dicitnr univoee praedicatur, utsi quis mus ea esse qum sunl in subjeclo, ut quasi partes es-
- d.cal gressiliilein differeiiliain de honiine,
ipsius dif- senl in aliqtto.
fefentioe dilfiniiio qunque lioinini convenienier apla- Hoc enim ralionis affert cur ista accidentia esse
liiinr. Gres?ibile namque cst quod per lerram pedi- aliquis suspicari non debeai. llla enim accidenfia
JHISamliul.il, et honr. est quod jier lerram pedibus . esse diflinila sunf in subj'ecto, quae non es^ent ul
'
ambulai, iia differenlia? et ejus dequoipsa diffe- quaedampars, hoc enim superius aii.In sulijecioau-
- rontia dieitur una
"poieiif esce"falio subsiantiao, id tcro essedico, quod cum in aliquo sii,uon scul qux-
193."- JN CATEGORiASAR"STOTELISLIR. I. 194
dam pars el.impossibile esf esse sine co in quo esUA possit. P Et hoc idem evenit de speeie cuju_dam lio-
Quocbca quoniam acci.lenlia iia sunt in suUjecio, nminis, id esl de liominc: homo nanique, id est ipsa
ut subjecli parles non sinj, subslanliarum yero parle. sspecies, cum sil gressibilis, poiest diffiniii, lloino cst
in loio ita suut, ut in subjcclo non sint, parles sub- quod q per terram pedibus-.ambiil.irepossit. lirgo et
stantiarum, partes accidenliuro esse nullusrecte i*u- differeuiisede
d his de quihuspraedicaniur, uui»oce di--
" ' cuniur.
c Qiiocirc.iqiioniain etsecundie siibslanlioede
spicari poiest.
Inesl aiilemsubslanliis el differenliis ex /___omnia bis I dequibus pi'3-dieanliir univoce dieunlur, tl dif-
'
univoceprmdicari. Omnia erinn qum ab his prmdicala ferentise.codem f modo, <pja_cuiiquea subsiamiis vel
sunt, aut de individuis prmdicanCtir,attt de speciebtts; differeniiis
i proeilicalionesfuerinl, hseei de subjeclis
a primancimquesttbslaulianulla est prwdicalio,de nullo univoce i pra>dicabuntur. Qnaeaulein caosa sil ul se-
enim subjet.lodiciiur. Secundarum vero subsiandartim cundae c substantise de |)rimis siibstaiiiiisnnivoce prre*.
aulem el ( illa dbcuil Ari_toteles rtos ad- "-
speciesquidem de individuo prwdicatur, genus diCeiilur, quani supra
de specie et de individuo.Shniluer aiitem et differeniim monens i di_.il, omiiia enim qu_ecnniiue"de"pra'(lica[o
de speciebus,cl de individuis prmdicantur. Rationem < diciiiitiir, eadeni eiiam diceniur de subjecto. Oinhes
eliam suscipiunt primm subscanticespecierum et gene- enim < differenliacquae siint speclficoegencris prsedi-'
rum, et speciesgeneris, quwcutique enim de prmdkato R canlur < et de specie et de iiidjviduo, ut quoniam ani-
dkuntur, eademet de subjeclodicunlur. Simililer au- mal-efficiunt i differenliso aiiimatum atque se sibile,-
lem et difftrcnliarum rationem suscipiunl el species,et eadem < et de specie, id est homine, et de indiyiduo,'
individua, uritvoca aulem erant, quorum, et noriien id i est aliquoliomitie, prsedicabuntnr ; quod currVsu--
cominuneet ralio eadem esl. Quare omnia quma sub- . perius \ dietum esi, hunc quanlum "exj.ositionis bre-'
slantiis et differentiissunl, ttnivocedicuntur. viias postnlat, dixisse sufficiat.
Quoniam in subjecto non "esse differenliis et sub- Omnis autem subslanlia videtur lioc aliquid sigiiifi-
stantiis commune monstravit, aliam rursus cominu- < care, alque in pr,misquidem substanliisindubilabileet
nitalera substantiarum differenliarumque proposuit. verum i est, quoniamhoc aliquid significant.lndividuum
Nam cum subsfantiarum alise sint primsc,-alise se- eiitm i el unum numero esl quod significqlur. In secuti-
cundse,el priinsesubsianiisesint individuse, quoniam dis i verosubslanliis,vldetur quidem simitiler dppellalio-
nibil individua possuiu habere subj.'cluni, ab indivi- nis i figura Itoc aliquid significare, quaiidoqutsdixerit
duis nulla prsedicatio est.Secundae vero substantia. vel i hominem, vel anhnal, nou (amcn verttm esl, sed
de'individuis, id estde primis subslaiiliis, praedi- tmagis quale aliqttid'significai; nequd enim esi unurri
canlur, et de bis uniyoce dicuntur. Secuiularum .quod subjectumasl, quemadmodumprima substantia^
enim subslantiarum lionien de individuis proedicalur C_sed , de ptnribiis"homo dicilur el animal. Non auleiri ~
etralio. Ac de individuo quidera _et spcciesprsedi- ':simplicilerquate quid significal, quemadinodumalbtim,
catur et genus, ul de Plalone , id est de aliquobo- :
niliileniin albutn atiud significatquam qualilaleiii, ge-
mine, elliomo dicilur, etanimal, aliquis enim hoino inus auiein et specicscirca subslaniiamquuliialemdeier- '
esl, ei animal, ct uirius que de individuo proedicatur ininant,q'ualemenim quamdamsubsiatitiamsignificaril,
ratio. Dicimus enim aliquem liominem anirn.l esse plus aulem in generequam iiupecie deiermiualidfil,
ralionale morlale, quoeest speciei diffinitio , id est dicens eniin.animalpliiscoinplectilurquam liomiiiem."
hominis.El rursus alJquem honiiiiem dirimus esse Posiqnam siiperius gi.minas.dixii.subsiniiUse con-,""
Bubstanliamaniniatam alque sensibiiem, quoegeneris sctuen ias , id estin subjecto mn esse, et cuncia :ib
- est d.fflnitio,, id est animalis. Spucies vero generis his univoce praedicarii' el eas a maxiinaeproprio subr
sui et diffiniiionemsiiscip.l el vocabulum, de hoini- ' stantiie separavif, idcirco quod differeiuiis eiiani vjr
ne enim aniinal praidicaiur, dicilur enim hoinb an- denlur e<.e cominunes, aliud adjicit quod, idcircp
mal esl, cl idein ipse rursus bomo rationem siiscipit' stibslantise prop:.iuni iibn sii, qtiod iton sil in oinhi
_ auinialis. Dicimusenim e-se liominem subsianiiam substaniia. Nam quemadtnoduiu quaiuiias , quanlum
animatain atque sensibilein. Consiat ergo quoniam significat, ef qiialitas quale, sic etiani subslantia vi-
et genera et species de individuis ,ei genera de sjie- D) detur boc aliqiiid significarc. Nam ctim dico Socra-
ciebus univoceproedicantur,- id est iifomni pr.vdi- tes yel Plaio vel aliqu.im individtiah)snbstaiuiain.no-
catione secunda. subslantiae"uhivocaapp.JIatibne de ' niino, hncaliqtiid significo, sed oinnibus hocsub-
subjeciis dicunitir, quod his ctmi differeniia comniu- stantiis lion inesl. Individuis namqiie (juoniain_p.ir'--
ne esl. Differenlianamque de sprcie de q<iadicitur, iicularia "suiitet numero singularia., verum est.hoc
et de ejus ind.viduo ipsa quoqlie univocc praedicamr. aliquid a subsianliis sigriificari Jn seciindis" Veip
Nam cum sil gressibilis dilfereniiii de aliquo liomine -substaiuiis non idem est. Nanique sectindoe,subsian-
praedicatur, diciiur enim qiiidam horoo gressibilis, tiaenon sunt unoe, nec numero singulares, sed spe-
ut Plato et Cicero, sed et diffiiiitioiiem dilfereriiioe cies intra se piurima indiv dua contineni, et roulias
'
suscipiuiit individua,' de quibtis illa differenlia prse- intra se species genus includit, qnocirca cum dico
dicaiur. Gressibile nainque est quod | er lerrani pe- bomoj non hpc aliquiil, significavi, neque enim s n- ,
- dibus ambulare
poie-.!..EU|uemdam hominem possis gulare est hoininis nomei!, idcirco qiiod de pluribus
ila secundum nor.ien d.iffereiiiiaedilfiiiire, ut dicas individnis prsedicalur, sed polius qiiale quiddam ;
Pl.iloneni esse quod pei' lerram pedibus .aiiibulare qualis euini substanlia sit denionslralur, cum dicilur
AN. MANL. SEV. ROETII '
193 190
iioino. Qualitas anlem Iisec circa siibstaii.uiiti lermt- j\ conlrarius;
a Sed sfquis forsilandicat, cum ignis alque
natur, narn sicut individua qualilas species ei genera aaqna substanii-c sint, ignem aquoeesse conlrarium,
qualitalis babet, ef sieut singulas quaiitiiaies quah- niiieniieiur. N&nenim ignis aquae contrarius est, sed
lilas speciebus et generibus claudil, ita quoque indi- qualitates
q ignis"qiiaiilalibus aquaa opponuntur. Calor
viduarum subsiantiarum species et genera secund;« enini e ei frigus contraria siini, et humor cl sicciias,
snbslanliae sunl. Ergo ciim dico liomo , talem snb- quoequalilaies
q cum ali:e sinl in igrie , aliaein aqun,
stantiain significo , qttac de pluribus numero diffe- ipsas ij substanl as conlrarias facere videntur, sed non
renlibus ineo qund quidsit prsedicalur, qualem crgo sunt; s Iioc aiitem ex omnibus aliis substantiis potest
qiiamdani subslaiitiain significo, cum bominem dixi, probari,p in quibus niliil qiiisquain polerit invenire
lalemscilicet quse individuis nominelitr, idem quo- conlrarium.
c Sed hoesolius snbslantioe proprium non
puc degenere est. Nam cum dico animal, lalem sub- - eest, nanii|iie et qtiaiiliias definila coiilrariis carel.
Bianliam significo (iuoe;depluribus speciebus dica- Naro r- neque duo trilms coniraria siint, riec duobus.
lur. Est igitur qualilas, ut albnm, quoe setnper sit in quatuor,
q oec aliquid hujusmodi : nam si dicamus
-Bulislanlia,s-ednon ul ipsam snbstanliam interimai, tres l diiobnsesseconlrarios, curuon liis duobus eliaiu
idcirco (|iiod proprieiaiem substautia. albedo non qualunr q vel qiiinque contrarios esseponamus? nulli
babet. Qtialiiasveroh-ee quse de substanliis dicitur, 15eeniui afferri ralio poiesf, cum tres duobus contrarii
circa siibstanfiam qnalitatem delerminat, qualis sit sint, s cur quatiior vel quinque duobus conlrarii non
enim illa suhstantia demon.lrat. Nam si homo est sint. s Quod si hoc est, vel quatuor, vel tre;, vel quin-
ralionalis, el substanlia eril raiionaIis,sed rationalis cque, vel quieurique a duobus disiant ntirheri, conlra-
qualiias esf. Qtialemergosubsianiiam monsirant se- rii t fiant dtiobus, et erunt uni rei multa conlraria,
cundse siibstanii:e. Qnoeirca non est hoc proprinin tquod fieri non polest. Non psi igilur eonlrarium ali-
siib.taniin', Imc aliquid.significare. Secundoeep.lm (quid quantitaii. Sed si quis dicat magmim parvo vel
stilisiaiiUaeinoii hoc aliquid , sed quale aliquid (ul imultoe"paucis esse contraria , haec quidem etiamsi
dictum esi ) monsirant; ila lamen quale aliquid mon- tquis qiiantilates esse confirmat, tameu diffinitoequan-
sitanl, ul.ipsam qualitatem cirea subslantias deter- litaies l non sunt,i|iiantum enim sit inagnnnivel quan-
minent. Qualilas enim secundarum subslanliarum in Uiiii I parvum, non definit qni loquiiur, eodem modo,
individuis est, de ipsis enim naturaliier proedicatur "eibm "( de multis atqne .paucis. Quare si quis hsec
quoaipsa individuaesubsianlioe sunl._ Qualifas igitur < quantilates esse dicat, indeterminatas indefinitasque
secundarum substanliarum circa individua, id est esse i confilebitiir.- Dieif autein Aristoleles lerminaiai-
quae-priiiiasimt lerminatur.'Deierminaiio vero quo- iquantitali
'
nihil esse conlrarium, ui duobus vel iribus,
. tir? ipse terminus mulia cbncludit, majqr est, et G vel lineoevelsuperficiei.Quodsieiiamalioe quaniitafes
.liiiiior qtioties paucior.i, qtiocirca genns plurima col- liabent
1 contraria, alioevero non babeni, nihil omni-
Jigit, species vero non lam jilurima. Nam cum dico no i impedit ad "hocpuod dicitur, proprium rion esse
animal, efiam bominem bovemqne , et ulia cuncla isubsianiiie, idcinoquod consiaiquasdam quantitales,
ariiniiiliahoc uno nomine clausi. Cum vero dico ho- non i habere confraria. Quod ,si hoc et in quanlitati-
,mo, solos liomiues individuos bac nominis significa- 1bus evenit non esse conirarium, substaniiarum pro-_
tione conclusi, qiioei.rcamajor fil delerininalio perge- prium non esl. Aique hoecquidem si quis magnum.
nus qnam per specicro, el fildelerminalio circasub- vel parvum in quanlilatibus ponat; nianifestum esl (ut
sanliam qtialitatis , vel quod .ubslaiilialis qualilas ipse est posterius monslratiirus) lncc non esse quan-
in generc el specie est, vel quod secundum quam- titales, sed ad aliquid, inagnum enim ad parvum di-
_dam coromunioneiii subjectorum dicitur. Sed per se 'citur; sed cum ad ea loca venerimus, proposiiiordi-
qualiias, ul album,iieque ulliiis siibsiaiitinmsignificai, rtemIoci diligenlius exsequemur. Nuncquoniani de- .•
jieque ullarii coininiiiiionem, sicul genus specierui-i •elaratumest et substaniiat.niiii! esse comrarium, et
suarum, et individuorum species, oslendil. Quocirca hoc ei proprium non esse, quoniam idem etiam in
fljind substaiitioeproprium rcqiiireiidiim est. quanlitatibus consideraiur, ad sequens proprium ex-
Inest autem subslantiiseliam nilitl ipsis esse conlra- D* positionis semitam converlamus.
ritim, pianm cniin snbuanlim quid eril contrarium, Videlurauletnsubstantianon susciperetnagis el mi-
ul alkui hoininivelalicui animali, n liil entmesl con- nus, dico aulem Iioc non quod subslantia a subslanlin
trarium , al vero tiec Jiomininec anhnait aliquid esl nonsil magiset inintis substanlia, hoc enim dictuin esl,
conlrarium; non est- aulem lioc subslaniim proprium, vuia est. sedqiibniamunaquteqitesubslanlia, hoc ipsum
sed etiam mullorum aliorum , v.l quanlilalis: bkubiio .quocl.est, non dicitur magisel trimus,-ulsi csl hmcsttb-
enim vei tricubito niliil est toutrarium, al veronec di- stanlia, homo,non est magisaul minus liomo, necipse
cemnec aikui iaiium. Nisi quis forlc mulla paucis di- seipso, uec alier allero, non est eiitmaiieraltero tnagis
cat esseconlraria, vcl magnum parvo, determinalarum Iiomo-,sicut esl album allerum attcro tnagis atbnm, el
veroquantitatum nultumulli esl conrarium. bonum allerum allero magis bonuin. Sed et ipsums.i
Adjecit quoqiie aliud suhsiaiitiie proprium dicens magiset minusdici.ur : ttt corpttsctttniil album, titngis ,
suhslaniiae niliil csse conirarium, hoe autem ex ea albitm esse dicilur nunc quam prins ; el cumcalidinn
quoe sigillalim fil iudtictione cnnfirmai. llomo cniin sil, magis et mir.us calidum dicilitr. Snbslatilia vn\>
homini vc! eqno , vel alicui alii auimaliuin non csl nondiciiur ntagisaul minussubslantia, ngu eiiimItomo
J97 IN CATEGORIASARISTOTELlSLIB. 1. 198
magis nnncItomoquamprius dicilur, nec ai.orum quid- A in ii sul.sinniiis oinnilin', propria famen snbslaniiai
vuam qum subsiantim stinl, qua propler nec. recipit _ non n simij eo quod eiianvih aliis siul, consequeniia
tubsiantiatnagis et minus. •- si
suhslanlia; appellanlur. Iloecenini omnia subslanlias
Hoc proprium non sinipliciter dicilur,- sed cum ccouseqiiuiitiir, tii ubicunque' fneril substantia, ea
aliqua disiinctione : ait enim substanliam neque.ma- quap q dieta sunt invenianlur, id est in suhjcclo non
gis recipere, neque-minus, non hoc diccns, quoniam eesse, et pnpdicatioues ab bis univoce fieri, et quoil
substanlia non est magis ab alia subslanlia. Namque hhpc aliquid signilicel, et quod nihil sit illis confra-
qtiidam horoo cum sit substantia, magis est subsian- rrium, et quod non suscipiant mngis et mintis : illa
lia ab homine, idest ab specie, et bomo ab aniroali, vero v quse non oninibns subst uiliis jnsunt accidemia
id est a geuere. Ergo non boc dicit, qnoniam nou sunt s subslantiis, quocirca propria non sunt. Quod.i
inveniuntur substaniiaeqnoea substantiis magis sub- propriapon
p sunt, nonduin quale sit substantia de-
n
stantioesint, hoc eniin dicttim es(,quoniam est, id Mjohstrant. Quare tit subslanlia'. qualitalero prpprie
est quoniam inveniunlur. Ait enim superjus primas cpgnoscamu.,
c talis esl lniic requirenda proprietas,
subsiantias, id est individuas, maxime esse subslan- quaeetsolis
q substantiis insit et omnilms, haie auleni
lias, in securidisvero substaiitiis, magis esse-sub- J) Jiujusmodiest, quam ipse.proposuit.
'
Btantiasspecies quam genera. Ergo non dicit, quq- B ^Maxinie vero subslanlimpropriwii esse videtw', cunr.
niam nulla substaniia ab alia subslantia niagis stib- tuiHMi
n el idem, numero sit_, contrariorum sutccptibitem
sianliaest, sed lioc ipsum quod est, qiifBlibelilla cesse, el in aliis-quidemnon habebit qtiisqitainquid pyo-
Btibslanlianon dicilur magis et minus subslaniia, ul ffercitqumcuncjue.nohstint subitaittim, quod.cum sil
E"Iest subsianiia homo, non dicit quoniam honio non icnum ji numero, snsceplibileconlrariorum sit, velulco-
est magis et minussubsianiia, individnus eiiimhomo lor / quod esl uimm et idetn numefo, non eril albumct •
magis est subsianiia., species vero minus si ad pri- r. nigrum, ueque eadem aclio el una nttmero erit pravct
mam, id est individuam, subslaotiam rereraiur. Sed eLsludiosa.
e Siniiliier aiilem elin aliis qvm subslanlim
hocdicii, boc ipsum quod est, id est, homo non erit tionsU't.
r, Siibitanlia eiiuucuin ttnumelidemnumero sil,
magis honiD vel minus homo; quncirca nbn dicil ccapdx coriirariorumes', ttl aliquis hoino cum tinus ei
quoniam homo non est magis subslantia, vel minus, idem i nuntero sit , aliquaudo qtiidemniger, aliqutmda
sed quoniam homo, hoc ipsumquodest, jjiin est ina- autetn c ftl albus, et culidusel frigidus, et pravus etiludic-
gis vel minus liomo, non est enim aliquis homo ma- fsus. In nullis_aulemaliis aliqitid tale videlur, nisi quis
gis et minus homo; et lioc idem in ejusdem compa- forsilun I instet, dicensoralionemet opinionemconlrario-
ralione convcnit speculari. Nani.ipse bomo.ft seipso Jrum .esse.susceplibilia, eademenim cralio vera el falsa
non est plus lionio, at vero nec si ad alterum confe- C\ < essevidelur, veluli sivera sit oralio sedere qncmdnin,
ratur,ad allerum vero iia,ut subeadem.cohjunciion.c.- -' mrgenle eo, 'iliaeadem oratio falsa erit, simililer ati-
sint, ut quidam homo individuus ad aliquem indivi- iJemet de opinaiione. Si quis enim vere pulat sederc
duumiiominemcomparams, non erit roagis et niintis .aliquem,
- surgenle eo, illc idem falsq putnbit, eamdew
-'
honio, et ipsa species seipsa non erit inagis el miniis ,lu.bensde eodem opinioncm. Scd el si qnis. hoc susci-
homo; sed hoc palam est in subslanliis, in qualitali- piat,' tamen-.mododiffert , nain ea qnm in.substantik
bus vero potest esse magis el miims, album e-iin sunl, = ipsa mulala suscepiibiUasunt contrariorum ; fri-
fieri albuin et '
gidum enim clecalido fuclum mutalnm est, allcraitnn
polesl magis seipso, suseipere magis el
elminus, ulsit magis album etminus album; fotest Jenimest, riigrutnex albo, el sluciwsutnex.pravo. Si-
et alio albo plus esse album, ut.J.lium "lana; et alio .tniller autem el. in aliis , unumquodqueipsorum nnt-
albo minus essealbum, ul lana Iilio, et cygnus nivc, _ la!ionem,suscipieris_ est sitsceplibilecbntrorioriim.Ora-
atque idem in aliis qualitatibus, ut bono et calido. lio autem el opinio ipsa qtlidem hnmobiliaomiimoper- -
Namque lioec possunt lemporibu.spermufari, et ib ;severanl, cum vero res movelur,conlrarhtm circa ea fit,
plu's_minusvefransduci, fit enim aliquoiiesJinno nie- oralio nainque perniunelccidem,sedere aliquem,-cum
lius et deierius, et calido.ferveniiuset lepidius; bo- „ ver.ores mola.sit, aliquando qiticlcmtera, aliquanda
-mo vero quod est subslaniia, neqne nunc plus erit aulem falsa fii, simililer autem el in opinione. Qua-
bomo quam fuit antea, neque post magis aut niinus propter qtio cidniodiimsaltcm sitbslantim proprium esl',
erit homo quam nunc est. Quocircii ctini stilislanfia .-eo.qnodsecttndumtnutniioneinsitam caplabiis estcon-
. "non suscipiat magis et minus , tamcn proprium ejiis tr.arioriim,ti quis recipial placilutnel oralionemsusce-
lme non erit. Sed cur 11011 sit proprium ipse Arislo- plibilia-csseconlrariorum.
tcles yelut notum coniicuil; nos aiuem ad.limus, - Aii maxime proprium esse
Sfilislanlia.,qtiod eadeni
quoniam non solum snbslaiilisc nori suscipiunt ina- et iiiia inmiero contrariomin .uscepiiva sii, nibil
gis et niinus, sed et alia multa ; cirrulus enim alio coiilrarium superioribus clicens. Illic enim- dixerat
ciDCulonon*ciii magis eircnlus aul roiniis, nec du- subslaniias siibstaniiis non esso conirarias, bic ver<i
plitm ma^is d'iplum vel mintis ; .Tqiialifer eniin du- dicit non stibstaiitias siibsiantiis esse conlrarias, eed
plus est qiiaicrnarins : ad binariiim, el denarius ad res in se conirarias possc stiscipere, nl-iiniis aiqui
quinarium com.iaralus, quocirca quoiii.un eliaih iu idcni liomo, nimc qniilcnisiisaniis, alio vero leinponi
aliis ideniesi, hoe subslanii;e pr.opriumnon esse pti- si! oeger, oegrilndo aulem el sanilas con.raria suni.
laudiini cst. Sed hice qiiidcm omifa qtioecuitqtiesunt Ergo quoiiiain declarafum est subslaiiti.nn jiosse
- -{0,9- AN. MANL. SEV' 1.0ETH 200
contrarla susVipere,demonstranduni est qucmsdmo- A[ ipsa sit tusiepiibilis contrarioruin. Siniplicilcr enima
dutn hoc solis substaniiis insit ; boc enim in nul is nullo nec oraiio movelur,nec opinio. Qunpropternon
aliis inveniiur, naroque in qualitale qualilas non erit ertint susceplibitiaconlrariorum, cum nuila in eis con-
eadcm, ne jiie una numero cpntrariorum suscepiiva, trariorum pasiio facla sit. At snbstantia eo qnod ipsa
idem enim et uiium numero nmi <:r.tnlbum aique conlraria recipial,liocsusceplibilisdicilurcoillrariorum
nigrum, cuni album fuerit el p<Min nigium verlitur, esse. Languorem enim el saniiuiemsuscipii, candcrcm
lota qualitatis spedes jiermufaiiir, el non erit unuin et nigredinem,el ttniiinquodquetalium ipsasuscipieudo,
alque idem mini.ro quod coiiirarium esl, sed diver- conirariorumessesusceplibilisdicilur. Quarc proprmm
sum. Atvero et actio eadein et tina niimero non erit eril substantim,cum idem el unum sil nitmero,conlra-
bona atque roala, sed forlasse tina bona, alii fnala, riorumtlsse susceptibilemcuin pernmluiionesut ipsius
ita ut diversie sint, non eoedcm numcro.lioc elium Ac de subslanlia quidem dicta sufficianl.
in atiis reperitur. Ipsa vero subsiairja ciiin una sit el Ait eiiim orationem aique opiiiionem ijisa quidem
numero singularis, conlraria suscipii, ut idem atque contrarii imllius esse suscepiibiiia, neque enim fal.i-
urius homo eum fueril candidus alque albus a solo las veritasque in oraiiotievel opinione insiia esf, sed
_lactus nigrescil, et album in nigrum convertiiur, el ' idcirco videnlurconlrarioruni esse suscepiibila, quod
in conlrariiim permutalur, utrasque res in se eoslra- (ut Ipse aii) circa alferaro quamdam passionem sint,
rias suscipiens. Nulli igilur alii iiies^e hoc nisi solis line est circa lioc esse opinionem vel oraiionem.Nam
subslanliis, satis superiora dernonslrant. Si quis aulem circa sedere el non sedere, quoe sunt coniraria, est
opponat orationem et opinionem unaro afqiie eam- sedendi aliquem et non sedendi opinio vel oraiio,
deni conlrariorum esse susceplibiletn, ideo quod ciiin alque ideo quoniam circa alias les sunl quae sibi
dico Cicero sedei, vel eum sedeie opinor, cum vete sn.il contrarioe, illi. permufaiis, Ha videmur esse
scdet, v<ra est el oralib de eodein et opinio quod ronirarla, non qimd ipsa suscipiant coniraria, sed
sedcf, ciirovero surrexii ille, eadein permanei opinin quod circa contrarias pasfsiones reruni sint. Nam
vel oratio quoedicit vel arbitratui' Cicero sedet, sed neque oraiio neque opinbi permutatur, sed sola lan-
lalsa est, quod non sedeUvidelur oplnio alque oratio tum dequibus esl ora'io atque opinio, id est seder-j
eadem et iirianuroero nunc quideni esse vera, nunc et non sedere. Quocirca quoniam nullam ipsa orafi».
• aiuem
falsa, et coritraria ipsa suscipere, sed boc f»1- vel opinio suscipiuiltpassionero, rfec qi.idquamIn eis
sumesi,qnod oraiioes opiniocontraria non recipinul: fit, atque evenit contrarium, contrari&rum esse su-
nain si quis hoc recipiatquod eiiam oratio aiqne opi- sccplihilia non videnlur. Al subslantia eo quod ipsa
nio contrariorum suscepliva sinl, non lainen eodeis:. suscipiat conlr.irium,comrarioruin diciluresse susce-
modo quo substaniia. Nam subsianlia ipsa contraria ptibilis. Cicero enim suscipicns sanitaieni sanus fi',
. snscipiens perihulalur, Cicero namque ipse in se et sttscipiens-Cgiiiudineiiifit a^ger.Oratio vero atqtie
scgriludinein siiscipiens ex sano facius est asger, et opinio (ut dictum esi) contraria non siiscipiiinl.Quare
niulalus ipse confratia suscipil; serino vero vel opinio eritiloc proprium siibslamiaeconirariorum es^e su-
ips.i quidem imiiiulala permanent, sed cuirf rebus de s&'ptililleii). Sed si quis forsiian dieat cur cum ignis
quibus dicuniur permuiaiis ipsoe inveniiiniiir falsoe ealidus sit liiinqtiamIrigussuscipiaf.et cur runi aqua
csse vel ver.i.. El subsiantia quidem ipsa eum iis quae sit humiila nunquam stiscipiat siceiiaiem. His enim
-
suvcipit coulrariis perniuiatur; oratio ver.) etopinin, oppositis. videiurnon omnis substantia coniiariorum
eo qnod res de qtiibus dicunttir vel arbitranfur per- csse suscepiibilts, el subsiantia. Iioc proprium infir-
imiicnlur, ipsaeviilentttr falsae esse vel verie. Natn mabiliir, cum non sit in omuibns substantiis.Sed di-
cum dico Cicero sedei, si ille surrexil, otatio quidein cendiim est qiioiiiam ea conlraria suscipere ^iden-
ipsa nihil passa est, sed res de qna fuil ipsa oraiio IIKTsubslanliie quac siint in ejns nauira non insila,
mola est. Qni enim se.lebat surrexil, idiircoex vera <iloqui non suscipit quiiiquid ili substauii.iliier adest.
Orationefacta-est falsa. Quocirca subsfanlia ipsa sus- Suscipere eniin dicimus aliquid de rebus cxirinsccus
cipi ns (ul diclum esl) conlraria permuiauir; oraiio y. posiiis et praeer subsianii.nnconsiilutis: quoniamigi-
vcro vel opinio non mulatnr, sed re circa eas nioa tur in siib^ianiia ignis inest calidutn esse, ignis calo—
ipsoeveroevel f.ilsae.unl. Quare propritiin .ubsiaiili;o rem non suscipit; quocirca neqtie esl iguis cnloiis
Uaesse pulabiiur coniraiiorum suscepiibilc, ut ipsa stiscepiibilis, neque frigoris. Calorem qiiideui non
permuUiia coiuraria siiscipiat, nou ut, re muiata, suscipit, idcirco qtiod ejns naturoe stibsiautioeqiieini-
ipsa impermtttaia imnuiiabilisque permaneat. Alque mulabiliter ftdlisesii.Frigns enim non siiscfpii, quo-
hoe dicttini est, si quis oraiiotiem aique opiiiioiiein niam caloris natura ijisius ignis coniraiium sponie
cirilrarlorum stiscepiibiles pnlei, non aulem esse repndiai. Q.tiocircasi quid est quod suscipiat ignis,
(Maiionero atque opinionein contraroruin suscepli- id est exli'iiisecus-posiium,''accipiat necesse est ejus
_»i!.:.s.Ipsc rur-us adjecil. qiioque contrarium, ip<eunus permauens ac siugu-
Non cst aute.mkoc reium, oralionamque el -opinio laris. Idem quoque de aqua dicendiim.esi : iila en jii.
non in eo quod ipsa aliqnid recipiant' contrar.iorum sicut ignis calorem, sic non suscipit hiiniiiliiaiein,
susceptibiliaessedicmilur, sedin co qnod circa allerum sed esl quodammodo et ipsi Iiumidilas naluralit.r
aliqua passio facla sil; nam qtto res est vel non esl, eo insila ; alqne ideo calor ignis,-yel huniidilas aqu.e
Liiatu oratio vera aril fulsa esse diciiur, non eo qu:.d non soliini qualiiaies dicmvur, secl eliam subsiau-
.201 .--NCATEGORlASAR_STOTEL_SL_B.il. . -20Ss
liales jgni elaquae.qualilales; namque aqua quoniam At de pluribus praedicentur^aliero qtiod substantia. sjnt,
.in-se ueque frigus neque calorerh subslanlialiter . in eoquod de pluribus prsedicanlur contrariorum
. babel, susceplibilis et frigoris et calpris essedicitur. •susceptiva npn sunt: ut animal in eo quod' de spe-
.Quocircanon de his conlrariis loquitur quse substan- , ciebus dicilur, neque sapiens esl, neque insipieris, et
liajiter.insunt, sedde his quse potestsuscipere una- bomo in eo quod de individuis "d.icilur,neque sarius
, qusequersubstantia, id est quod potest extrin^ecus est, neque seger; ineo vero quod subslantise s.unt.et
adhiberi: hoc aulem in omnibus esse subslantiis ma- . quod individuis substantiis prsesunt, contrariorum
nifeslum est :.nam quoniam Gicero sanus et seger _.. susceptibiles sunt. Quocirca erit hoc solius proprium
. est, lioniosanus_etseger esl; et si homosanus et seger substantia., contrariorum esse suscepiibilem. Hsec
..est, animal sanum atque aegrotumest. Sed cum duo- de subslantia dicla sufficiant. Secundi vero voluminis
, hus modis animal alque homo.spectentur, uho.quod jseries ab expositione inchoabitur quantilatis.'.. . _.

EIBER -SECUNDUSi-

_ Et si nos curse officii'consularis impediunl quo B; qualitatem, ipsa enim tnateria sub quantitaiis quidetn
jininusin his studiis bmne' otium plenamque-operam | prineipium caditjquod una est, sub qualitatem vera
consumlmus, perlinere tamen videlur Iioc ad aliquam minime; ipsa enim cuhctis est inlerim qualilatibus:
reipublicaecuram, elucubralse rei dncirina cives in- absoluta, superaddita vero forma quadam afficilur
- struere. Nec male de civibus meis merear, s"i cum qualilate : per se aulem numeroquidem
una-est,°qua-
prisca hbminum virtus urbium. caoterarum ad hanc litate vero riulla; quocirca si res bmnis_simul atque
unam rempublicam,.do_ninaiionem, imperiumque est cadit in numerum,'non aulem omnis res rabx
transtuleril, egb id saltem quod reliquiim est,Graec,se ut est statim suscipit qualitalem, recte prius da
sapientiae artibus mores npsirse civitatis instruxero. quanlilale proposuit. Estquoque aliaeausa curprius
fluare. ne hoc quidem ipsum consulis vacat olficio, de quantitatis ralione pertraetet. Omne enim corpus
cum -Ilomani semper fuerit rooris quod ubieunque ut sit, tribus dirhensionibusconstat, longitudine, Iali-
gentium pulchrum esset atque laudabile, id magis ac tudine, altitudine : ut vero sit corpus cusn qtialiiate,
.magis iraitatione honestare. Aggrediar igiiur et prq- . tunc eiil aul album, aut nigruni, aut quodlibet aliud;
positi senlenliam operis ordinemqiie conlexam. et quoniam prius est esse corjius, post vero esse cor-
DE QUANTITATE.- , pus album, prius erit corpori tribus consiafe dimert-
I esse album. Sed tres dimensiorieset
Quarititalisauleni,liliudquidem'est discrelum, atiud . sionibus quam
mtetn conlinuum; et aliud quidemex kabenlibusposi- -numero et continuatiohe spatii quaiititifes sunt.Lon-
. lionemadse invicemsuisparlibus conslat:aliud autem . gitudo enim etlafitudoelaltitudo in quantitatibusriu-
-exnorihabenlibuh posilionem.Est aulemdiscreta quan- merantur, albtim vero qualitalis est :, quocirca si
lilds, ulnumerus et dfatio. Conlinua_pero, ut.linea,. prius est es tribus constaredimensioriibus quamesse
superficies_:corpus:.Ampliusautem el prmter hmcest .'album, prior erit quantitas qualitale,'quocircarecte
Aempusel lacus:Parlium'eleriimnumerinuIlusesl com- ,'est tracialus de . quantilale propbsitus." Ilem alia
munis 1erminus_'adqueiri copulenlurpaniculm.ejus : ut .'causa, quod quarililas plura habet subsiantiae consi-
milia': nam quemadmodum subsfaritisenihirest.con-
yuinquesi addecem.sunl parlicutm,.ad nuliutn com- ._'
-munetn-lerminumcopulanlur.quinque.et quinque, sed Jtrarium, et subsianlia hoh recipit magis etminus, sic
.semperdiscrela sunl et separata. Sic et tria et septem j eliam quanlitas: quantitali enim nihil estconirarium,
-ad nullumcommunemterminumconjunguntur, omnino j hec quanlitas recipit magis eTminus, utpaulo pbst
. aufeiiinon habeas in numero acciperecommiinemter- docebimus.< qualitas vefb et cbritraria suscipit,'tit
minumparlium, sed semper discretmet separatm sunt,, ialbum et nigrum, et niagis et minus,.ut candidius.et
Qitapropternumerus quidemdiscretorpmest, similiter 1nigrius, et candidissimum etnigerrimum"; idenim
aulein el oralicrdiscrelorumest. Quod aulem praiio D sumitinlentioneni
s quodpotestsumerediminutiohem.
. quanlilas sit manifeslumest, mehsuralur enhn syl aba IQuod si siibstahtise similibr quanlitas"est, rectepost
*
: breviel longa. Dicoautem oratibnemcttm vocefactam, substantiam de quantitate proppsuit. Quantitatisriu
ad nullum enim communemtertninum parttcutw. ejus l tem I dicit esse dilferehlisis duas: quantilaiis riamqiie
copulantur. Non eriwies<communisterminus ad quem ' alia i discrelaest et disgr'egata,'alia'-vero continua.
syllabm copulenlur, sed unaqumque divisa _est,ipsa Pbst ] hanc tursus divisibhem' alio modo partitus est
;_secundumseipsam.-. . . '<quaniitalem :'dicit enim'quantitalis aliam quae.con-
.. Post substanliseiraclatum cur.de quaniitate polius siat s ex habentibus posiiibheiri ad se invicem suis
, ac non de qualilate proposuej'it hseccausa est, quod paitibus;
i aliaro vero ex'rion habentibus positionem. -
. omnia qusecanque sunt^-simul atque sunt in nume- llnam 1 vero rem diversepbsse dividi manifeslumesi,
rum cadunt. Omnis enim res aut est una, aut plures: • hoc 1 modo, ul si quis dividat animal dicens.: Anima-
unum vpro v.elplures quanlitatis scientia colliguniur. lium 1 alia sunt raliohabilia, alia irrationabilia ;et rur«
S d non omnis res sinml alque esi aliquam accipit sus i eamdem ipsam rem alia modo parliamui', ut est.
PATSOL.LXIV. 7
•.-.. " ' "
•203 .. , . AN'MA€. SEV. BOETII -204
Aniinaiinm alia SunX'gressibilia, alia rion gressibiliii, '& gnlficel nomen,tiiartes ejus aisfcretsfeatqub diSjunbia.
"eoromcpie-atiimaBumrursus, alia suht earhibus ve- sunt; et nullo commurii teVmihoIJonjungifntur; quo-
scentia, alih lierbis, alia seniinibus. Hic ergo Wna rilam vfero Grseca oratione Myo; aicitai 1etiani ariinii
eademque res tfiVerso'ordibe -modoquedivisa est. lla --eogitatio, et "intra se "ratiociriallo,'\bfag quoque et
igiiiir iffisioteles unufn idemqub 'quantiiaiis nomeri OTatiodicilur, ueqtiiSArisiotelem cum dicei^el>_yov,
"div"erseJpartituSe'si;in-eascilicet quaediscrefa essent, id est oraliouem , quaritilatem esse diseretam, de eo
efcqri-6 ebtltinua, fetin ea qhse babfereui posilioneni putarel dicere qubm quisqhe liydv, id est ratloriem,
'
parfiur_i, e"tquserion liaberent. Sed de secunda divi-» -1n propria cogitatione dispbneret, hoe adfliai. Dico
sione pbsterius -dicendum est, hunb piima tractetur. < aulem illam qua. Gi cum voce *rationem; Apud Ro-
' Ail enini de
prima Mivisione hoc modo : Quantitafis manam namquo lingriam discreta sunt vocabulaora-
- aliud est riontihuum, aliud disgregatum. Sisgregatum tionis atque ratipnis; Grseca -vero "oratio utrSusque
est-cujuspartes-nullo«ommuniterminoconiunguntur. vocabulum -et rationis -et -eraiionis ^eyoy appellat.
Continuum vero cujus partes habent aliquem commu-. Quare ne quid mendax translatio culparetur, idcirco
nem lerminum , ad quem videantur esse eonjunctse. 'ioc qubqufeaddidi :Dico vero illam quse fit cum voce
Discretarum namque quantitatum ipse exempla ponit orationem, apud Latinos enim nulla alia oratio.esi
et species. Oratio enim discreta est quantitas/eodeiu- JV"prseterhane solam qusefit cum voee orationem. Apud
que modo et numerus,.et numerum esse quantitatem Grsecosvero est alius Xoyp?.qui fit in animi cogila-
nemo dubit.i. Discreta vero~est. quoniam denarius tione. Quocirca nequid deesset, etiam hoc quod La-
numerus cum consletes quinqhe et.quinque, quse tinam orationem miaus esset" conveniens, Iranstuh.
^res quinailum ad quinarium jungat ut faciat denarii Quod. quafe ita fecerim., Jiac expositione paiefeci,
cbrpus, nori potest inveniri. Nam si tres ef septem afque hsec quidem de djscreta quunlitate sufficiant,
quis dixerit, quo communi termino tres et septem Continua vero quarititas est (ut 3'ietum esl) eujus
cbrijunganlur, ut denarii reddatur unum Iniegrum quanliialis partium-communis tenninus inveriitur,u!
corpus, nullus iaveniet, aique hoc quidem in omhi est linea, superficies, cbrpus, el prseter hsec tempus,
riumero speciilarl licei. Nullus" enim numerus ita et locus, quod ipse Aristotcles designat hls verbis :
' Linea vero cbntinua
paries habet, ut eas aliquis communis lerminus jua- est, esl etiimsumere communem
gat, sed semper partes ipsse disjunctse alque discretse terminumad quemjparticulmejuscopulantuf, puhclum,
sunt, et hujiismodi vocatur quantltas discreta. Kii- et superficiei, liriearit, "plarii'namque ~ad quemdam
merus ergo discreta quantitas est, orationem vero communemlermimm parikuim copuiantur. Simiiitet
guanlitatera esse dicit, idcirco quod omnis oratio es mtem el in corpore poteris siimkre coinmunemtermi-
nomine consiet et verbo, sed hsec syllabis constant. Q hutn, imeam vet superficiem, ddquem copuldnlur cor-
;Omriis.autem syllaba vel longa vel brevis est. Lon- psris yarticulm. .
gum vero vel "breye sine nlla dubitaiiorie quantitas Postquamdediscretisexplicuit, transiit adspecies
;
esi, quocirca quod es quantitatibus*constat, id quah- coniinuse quanUlatis. Coniinuae autem quantitates-
.titatera essequis dubilet? At verooraiio ipsa cum sit ; sunt {ut diclum est) in quarum parlibus quidam
quantitas, illa" quoqus discreta est. Cum enim dico -"> communis <estterminus, ut.linea. Siquisenimdivi-
Cicero, quod oraliohis esl pars, partes hujus nominis -1dat lineam^quseest.Iongitudo sine'latitudihe,-duas
ci et ce et ro riullo communi termino conjunguritur. iu utraque divisione iineas facit, et utriusque «x
Npn enim reperiemus quo comhmni termino jungatur divisione lineae-singula 'in exlreinitatibus puncla
ii syllaba ad ce_syllabam, vel rursus ce syllaba ad ro redduntur. Lineaeenim lermini puncta sunt. Quoclrca
sjllabam. Quocirca etiam oratio quantitas videtur cum illalinea divisa nonesset, utraque puncla quae-
esse discreta. Sed si quis forlasse dicat hunc eorum In utrisque linearum Papitibus post divisionem appa-
esse communem terminum, quo ita junguntur, ut ali- ;rent, simul anlea fuisse iritelliguntur, quse sunt in
«phd significent, utlnhoclpso nomine Cicero com- divisionc separata. Inlelligllur ergb partium iinese
inunis syllabarum -terminus ipsa significatio sit. Si communis terminus, punclurhi, idestquoddam par-
,enim ce syllab'a_quse media est, prima ponalur, el rb, J)1vissimum quodin partes dividi secariqrie non possit.
quse .ultima est, media, et ci, qttseprimaebt, iiltima, Superflcies quoque, quse est latiludb sine allitudine,
BOmepjjuod erat anlea, id est Cicero, transversis per communem terrriiriUm :habet--in partibus, lineam,
loea syllabi.snihil significabit. Illi dicenduiri.est quo- corpus vero solidum, superficiem. Ebdem enim modo
niam qusecunque in quadam oratione' proferuhtur, divisa s.uperficies dQas per singulas partes lineas
sive•significent;, sive nihil significent,.sy_labarum efficiet, quemadmodum et In linea divisa duo puncta
communis .terminus nullus est, Nam si quis. dicat, allrinsecus reddebantur. «Corpus quoque solidrim
duas in utrisque divisionls partibus
permutatissyllabis,quod estCicero, cerocisignifica- cum diviseris,
cum conjuncla^simatque iii-
tionemquidem amisit, sed_.sequali.ersyjlabsead nul- superficies facies, quse
lum communem terminum conjunguntur. Quod si divisa, punclum quidein pariium lineae "intelligitur
communis termihus. Linea vero superliciei, superfi- -
quis hunc quidem ipsum sermonem aliquid significare
auierri solidi corporis.-Esl autem siguura 'coritl-
posuerit, ul lioc ipsum Cicero aliquid significat, signi- cies
ficalio quidemaddita est, nullus lamen syllabis ler- nui corporis, si una pars mota sit, tPtum corpus"
ihinus apposltus. Quare sive significet, sive nihil si- moyerl; et si toium corpus movetur, cerlb simul aliee.
20S IN CATPGORIAS-ARISTOTELIS LIB. II. $06
partes vjcinsemovebuntur, tit si jaceat yirgula yel ex A de d< eontinuis Ioquebatur, .lempus quoque etlocum
sere, vel ex ligno,yel esquolibet alio.metallo,si.quis c( cominuis addidit diceiis : Sunt autem talium et tem-
runumejus caput vel quamlibet .ejus parlem mpyeat, pus pi et locus, id .esl coniinuorum, sed post continuse
'
jtola mox virgula coramove.tur. Hoc autem idcirco di discretaequequantitajis divisionem aljara a principio
jevenit quod ejus partes quodam eommuni terminp • rursus n orditur."' -
.conjunguntur, et jlle ,communis lerminus una parte Amplius aulem dlim quidem^conslgnlex particulis
mota caeteras mos.et.Boe vero in discretis non est. qum q> iri eis sunt, poskionem ad se invicemhabentibus,
In numero namque cum sint decem, si unum mo- dtim «; autem ex non hdbentibuspositionem, ut lineas
tero, «aeteri -nonmovenlur, immoli enim permanent quidem q patiiculm posilionem habent ad se invicem.
-3
jnovem;.elsi plenus tritico sit modius, si unum tritici Singuium enim eorum siium esl alicubi,et habes unde
.granuramo.vero., non omnia conti.nuograiia commor sumas *' et assjgnesunumquodqueubi silumest in plano., ,
..yebuniur, idcirco x|uod discreia esl multitudo, nec •ei £t ad quam parliculamreliquarum copulutur: simililer
granum grano ullo ,-communijerm.ino .videtur impli- *mlem el particulmplani habent quqmd.ampgsiiionem,
si
;;«itum.jAtyero^si ipsius.,granipars una sit mola, to- similiter. namquemmmquodqueoslenditurubi jacet, pt
Aum forpus grani moveatur neeesse est. Non aufem qum <7 ad se irivicem:copulentui'jsolidi quoque el loci si- .
"
.nunclioc dicitur, quod linea conslel ex puneiis, aut JJ\ militer.
supenfi.ciesex lineis, «ut jsolidum corpus ex superfi- , ilursus digerit quaiuiiaiis differentias. Suntenim
ciebus, sed quod-et lineae termini" puncta. sunt, et quanljlaiis
<3 aliae quidem quae ex habenlibus positio-
. supei ficielJinese,e_tsolidi corporis superficies, nulla- •nemadP se invicem suis partibus ^onslani, aliaevero
,,que res .suis lerminis cpnstat. Qupcircapunctum li- quae P. nullam pariium habent.positionem. Pbsitioiiem
-nese nonjerit pars, ,sedcommunis terminus parliurri. y.erb V partium reiinere dicunlur, quarum triplex isla "
.,Superficiei linea, et superficies solidi corporis non .jiatura<P est, .prinium ut ejus partes alicubi sinl, deinde
^erunl partes, sed pariium termini eommtines. €on- r. pereanl, terlioveroul sese parles ipsseconjungaiit
ne
,*tat igitur, et lineam et supeificiem,"et solidi corpo- et £ propria .se ordinalione continueiu, ul est Iinea.
ris crassiludinem esse obntinuam quantitalem. llis Posita 1 enim Jinea in superficie.possis agnoscere ubi
-alia rursus apponit. i
^partesipsitis sinl, caput quidem lineseesse ad dexte-
_Talium est qutem et tempus et locus,,frcesens'enim Jram, roedium medio loco, extremilatem yero ad si-
tempuset prmlerilumet fulurum copulal. Rursustocus iliisfram, et hsec marienfibus ipsis parlibus dicnntur,
,«t.if.nuorumest, iocumenim qtteriidamcorporis pdrii- partes J 'enim linese npn pereunt, sed in loco In quo
culm oblinent,~qum a'dquemdamcorhmuriemterniinum ssurif permanent. Possis quoque monstrare qrisepars
copulanlur, igilur el toci parliculm qum oblinent sin- G J
GJineaecui parli cbntinuentur,id est adquam partem
gttlas corporisparies, ad eumdemterminumcopulan- < caput allerius partis extremitasque conjungitur, ut
_tur, ad quemcorporispurticutm.Quapropler-eontintius dicas t hsecpars, verbi gralia medietas, lineseliic fini-
'
eril locus. Ad unumetftmterminumcoinmiinethcopu- ttur, locum ubi desinat monstrans, alia rursus pars
'
lanlur ejus parliculm.- - . ; 1
liriesetolius hsc incipit. Ergo iinea posita in superficie
Teropus qunque et locum conlinuse quaniitalis tqualibet et loctim aliquempartes ejus -retihent,"et
'" esse
pronuntiat. Tempris namque esse quanliiatem partes ] ipssenon pereunt, et po-set quilibet agnoscere
res illa' demonsirat, quodin spatio,.id est in longi- "t ubi "exfremitas partium conjungatur, et quo ad se
ludine et in brevitate, consideralar. Continuum vero 5inyicem loco conlinuentur. Hoc quoque idem Jn su-
esse res Illa demonstrat, quod parles temporis'ha- perficie ] evehit, paries enim superficiei 1n allquo Joco
, beanl aliquem communem lerminum ac riiedium, ad sunt, ; el ipsse quoque non pereunf, et ubi pars parti
. quem conjungantur extrema.Nam cum sint partes jbonjungatur ostendilur, idem quoque solidiias babel, -
tempons praeteriium et futurum, horum prsesens " et loci quoque partes-conlinuantur ad eas scilicet
, tempus communisest terminus, hujus namque finis parles ad quas corporis partes sibimet cohiinuantur,
. est, illius initium. Locus quoque continuorum est. sicut jam supra dictum est. Quorirca ejusdem
JLocumvero dicimus quodcunqueillud sit quod partes •*- "nalurse erit et locus, cujus tola solidilas prit.
corporis lenet, sive supra, sive a latere, seu subter." Ergo ellocus ex eoderri genere qusintilaiisest; quo
sit. Quod si cunctsepartes corporis Ibcum aliquem est et soliditas, id est, ex habenlibus ad se invicem
tenenl, et qui cirea corpus est locus, per omhe cor- positionem suis partibus conslans. Locus ig tur et
'
jbris spatium partesque diffunditur, omnes corporis " ipse ex habentibus suis partibus, positionem ad se
partes alocl partibus oecupabuntur. Quod siita est, --invicem cohslat. -Ergo tria haec (sicut supra dicium
':
qui cqmmunistermlnus conjungebal corporis parles, ' ;esl) xonsideranda sunl, ut ad se invicem positionem
ejus.termini locus illa quoque loca qiiaestint corporis ' parleshabei^evideantur,
] id est locum in quo.paries
. pariium jungit, et est eodem modo locus de conlinua -! -ipsaesint positss, ut partes illm non pereant, ut sit
quantitate, quemadmodumet corpus. Tta enliri cbm-' 3pariium continentia atque continuatio. >Quodsi quis
munis terrhinus invenitur ih Ioco panium quem- '< dicat hanc rem loco deesse, eo quod in Joco non sit,
admodum et corporis, idcireo quod corporis-locus, -• in lbco enim etincia sunt', locusautem inlouoesse
per corpus omne dittunditur. Quod aotem dixit: Sunt 1ipse non poterit. Dicendumest qubhiam idcirco ^JI-
autem tailiumet locus et tempus.quoniam "superius ': perlices ; et soliditas ei linea habero posiiionera-par-"
207 AN.MANL.SEV. BOETH 2^8
tium dieunlur, quod in loco.sint, et partes perm.i- Ai dicit, posiiionemvero non miiitum accipies, tale esl
neant, etsintcontinuae.Quaremulto magisipse locus, ac si diceret, penitus non accipias".Mullumenim pro
ciijus neque partes pereunt, et sibi.perpeiue.conti- "binninovidelur adjuncium, ac si diceret posilionem
iiualinique conjiinctaesunt, habere posilionempar- vero noriomninoaccipies, idcirco quod ipsa quidem
tinm dicilur. Et de his quidem qute ex habentibus continualio dat aliquam irriaginem,quod possit ha-
posilionem ad se invicem suis parlibus cpnslant bere aliquam partium posiliohem, sed hoc minime
haec dicta sint; quae vero non hahent nositionem est, idcirco quod quamvis sint cohtiriuaequanlitales,
- ''
ipse rursus adjecit. si lamen uno careanl ex his qusesuperius dictasunt,"
' In numero.autem nohpoteril quisquamoslendere positionem'partium habere nonpossunt. Namaqua
fislula evomit, dum cadit quidem relinet posi-
qtiemadmodumrnrticula; ejus positionemaitquam ad quam
se invieemhabeanl,aut ubi silmsinl, arii qumparlkutm tioriem; cum vero jam effiisseundae se miscuerit,
et fluviusquoque quando
ejus ad seinvicemneclanlur.Sed nequeillmqum_ lempo- posiiionemparliumperdit:
ris suntfnon enim permanenlpartkulm lcmporis,qriod in pelagusfluit, et positionemvidetur habere parlium
fluvii
uulemnonest permanens,qttomodoposiiionemaliquam et esse continuus, cum, nondummarinse aquse
habebit, sed magis quemdam ordinem patiicularum" ; amnis superficies ipsa permista est; cum vero exfremitas
maririaalluvionecontingilur, tolam sinediihio
tempus habere ut
dices, aliquidqttidempritis sit iem-
aliud vero Sed el de numero positionem videtur amilfere. Oratio quoque simililer
poris, poslerhts. shniliter, sese
eo quodprius numeralur unumquam duo, et duo qtiam - habet;nam hec ipsa ullo looo posita cst, ncc
et ita habebunl ejus partes ad aliquam eonjunguntur, sed a se invi-
tria, quidemquemdamordinem,pbsi- dictse
lionemverononmullumaccipies. Sed et oralio simili- cem illaediscretse surit, nec cum ejus partes
ter, non eritmpermanenlparliculmejus, sed el dictum sunt,etpermanent, atque hoc est quod ait. Seddicfum
est el non amplius sumi hoc, quaproplcrnon erit po- est, non est ultra hoc sumi. Mox enim dicilur
ulla ralione poterit pe'r._
sitio parlicularumejus, siquidemtithil permanent.Atia -sermb, mox praelerit, nec
manere, mox ut aliquid dicfuin si(, ejus partes
ilaque conslanlex particulisqumin eissunl posilionem ostendi etquare demonstratione sumi non possunN Coh-
• ad se invicemItabenitbus,atia autemex nonhabenlibus
' . stat igitur orationem quoque ex his esse qua. po:si-.
positionem. tionem partium non habenl, de ordine vero dubium
Ilaecscilicet idcirco nullam positionemad se invi- est. Nam si quis sermo aliquid significef,ul esl Gi-
cem parlium retinent, quod his aliquid de supradictis cero, est.in eo quidam ordo quod ci syllaba primiim
rebus deesse manifestum est. Numerusenim ipse. dicitur, secunda vero ce, tertia ro, et polius cx sigiii-
discretus est, nec partes ejus ad se invicem conjun- <] ficatione ordinem sumit; si vero nili!l significet,'riec
. gunlur, sed omninodiscrelcesunt. Atque idcirconon ordinem dicitur habere, ut seindapsus nihil quideni
est ex iis qusehabent &dse invicem aliquam partium signilicat; sed sive secuhdam syllabamprimam po-
- posilionem, nec vero possis ostendere qui numerus nas, sive ullimam primam, sive quomodolibetsylla-
quo loco,jaceai: habere autem positionera dicittir, _.barum , ordinem serieraque permisceas,idem ierit: In
"qu6d-(utdictum est) et in loco aliquo positum est,,et significalivisenim vocibusidcirco esse dicilur, quod
ipsa positio raanenlibus pariibus constat, et ad se in- illo ordine permulalo vis significalionis evertiiur,"
vicem conjunctis continualisque, ut ubi quaequeja-. hic vero, ubi nulla est significalio, nihil inleres»
. ceat, et quse ad quam continuelur possit ostendi; in quomodolibetjaceant parles. Quare oralio in aliqui-
«umero vero nihil horum est. Nam neque in aliquo bus quidein habel ordinem parliurii,.in aliis verohec
locoesse positus demonstratur, nec ejus partes con- ordo ipse poterit inveniri. An forlasse oratio dici npn -
junctsesurit. Quocirca numero ex iribus his qusedi- potest quse niliil'signiflcat, etnulla est oratio, qiiaf
ximus duseres desunt, loci positio et partium conti- > ordinem non habeat ?Ergo secundumpriorera quan-
, nuatio,. lempps eliam quanquam sint ejus partes , titatis diyisibnem,ubi dicebaiur quantifalis alia esse.
eontinuse,tamen quoniath non permanent, sed sem. continua, alia vero discrela, quinque sunt conlinua,
per moventur, semperque prsetereunt, habere.posi- D, duo vero.discreta. Conlinua quidem linea, supeffl*.
tionem parlium non diciiur. Semper enim veloci agi- . cies, soliditas, locus, lemptis. Discretavero numerus
latione. torquelur, et currentis aqusemore in nulla . et.oraiio. "Iri hac vero secunda divisione qua"dici<'
unquamstalione consistit, quodquia partes ejus hon alias quanlitaies ex habenlibus ad se invicem pbsi«_'
. permanent , ex habentibusad se invicem positionem . lionem constare partibus, quatu.ir quidem sunt qua?
suis parlibus consiare nondicitur.Sed haecquanquam 1'elinentposil'bneni,id estlinea, superficies,corpus,
habere non tamen ha- tria vero non ex '
positionem partium possunt, . locus; quaipositionem habent,'_sed
bent ordinem quemdam, quem praeler positionem , Siisduo semper ordinem relinent, tempus scilicetef
par.ium tantum retinent. Dicitnusenim priorem esse ., nunfterus.Oratio vero si quid signiflcet; habet ordi"
binarium quam lernarium, afque hunc quam quater- ., nem; si yeronihil significel,inordinata est; si tameu
"
. nariura; et in tempore nimirumidem ordo revertitur. ioral'10niliil significansdici possil, his dicfis ipsc cpn-
Posteriusenimfulurum pra:senle, prsesensqueprse- cludit i dicens,: Igitur alia ex habenlibus a'd se iiivi-
terito. Quocircaelsi hsecnon habent aliquam par-, cem i parlibus positionemconslanl, alia vero ex non
tium posifionem, relinenl tamen ordinein. Quodvero babemibus 1 nosiiionein. Uac igitur divisione fiiiitz
~m -_ IN CATEGORIASARISTOTELISLIB II, , 210
Iransit ad caeleramonslrans quaeproprie quanlitales A. tum l atque aelionein muliatn quse-longotempore per-
nuncupanlur, quaesecundum accidens. . ificiatur; quare quoniam ad proprias quanlitales aspi-
aulein.quanlilales hm .sofm dictintur quas . 'cierites, aique ad eas res caeleras referentes, qunn-
, P-<:oprim
diximus, alia yero omnia secundumaccidens,ad hmc tilales ' vocamus , ut album ad superficiem quse vera
enim aspicientes.elqlia dicimus quanlilales, ul mul- esl ' quantitas, et cursum.et aliquem motum alque'
tuni dicilur qlbum, eo quod superficies mulla sit, .et >' aciioriem ad tempus, quod ipsum vere quantitas est,
dciio.longa,-eo,quod tempus mullum sil, et moius' reducimus '> , hsecnon per se quanlilaies', sed per eas
multus, nequeenim horuni singulum pcr, se quanlum' 'quse' proprie quantilates diclae sunt! nominantur.
tiicitur, _ul st quis dssignet quanla.sit. aliqria acliq, {Quocirca qubniam quod per se non est-, secundum ,
- temporedifjiniet, annimensuramvel sic aliquo modo' '• accidens est, recie caeter.aomnia prseler ea quaesu-
_ . assignans.El album quanlum sil assignans, superficie perius } in quantitate numerata sunt per accidens
difftniel.Quqnla enim superficies fueril,, taritum esse' < esse, nbn per se. quantiiates dicuntur.'Solse igitnr
albutndicel,. Quare solmproprim et secundutriseipsqs proprie et secundum se ipsse quantitaies.dicuiilur, ,
quantitatesdicunlur qumdiclmsunt, aliorum vero nihit . lise quse.superitiscomprehensse sunt. Aliaevero per
ver se; sed per adcidens. . . , ' quantiias' non sunt, sed (ut ipse
se
. ait) forte per
-' Principaliter aliquid esse.dicilur, qupd per se tale _R \ accidens. Post divisionem igilur continui atque dis-
est quale esse demonstratur. Secundum accidens. crefi et haberilis posilionem parlium etnon habeh. _
vero illud qubd non per. se," sed per aliud tale est lis, et quse sunt per se princlpaliler, el rursus per
- accidens quantitates, solito more viam inveniend;
quale esse dicilur, ut albedini per se inestpolor.: se-.
cundum naturamfenim albi, color- esse dicilur al-/ quanliiatum proprietas ingreditur. .
- bedo ; cum vero liomo.dicitur.coloralus, non per se Amplius quantilaii mhil est conlrarium, in definiti\
dicitur, idcirco quod homo in.eo quod homo^est, oo- jenim manifestum est quoniam hikil est conirarium ,
ior "nbn est, sed ,quoniam.habe"t colorem, idcirco ut ; bicubito,vel tricubilo., iiel superficiei,'vei alicui la-''
dicitur coloratus. Ergo .quemadmodum album id- ilium, nihil enim ipsis est conlrririum. Nisi forte qui<
circo color est per se quoniam polor nalurale quod- multd : paucis dicat esse contraria,'vel magnum parvo,
dam est-genus, homovero idcirco coloratus diciiur horum i aulem nihil esl quantitas,' sed magis ad ali-'
quoniam habet colorem; et dicitur alburn quidem iquid.; nihit enim per seipsumparvumvel magnum di-
per se et principaliter color,, hpmp vero secun- icilur, sed eo quod ad alitid referlur : nam mons qui-'
dum accidens coloratus. Ita.quoque et quanlitates: idem parvusdicitur, milium vero magnutn, eo quoa"
lisecenim bmnia-qnaedicla sunt, id est linea, su- hoc J quidemsui generismajus sil, illud vero minus stti
- perficies,"corpus, numerus, oratio, lempus, per>*, generis j ; ergb qd aliudesl eorum relalio, nam si per
Se' et secundum propriam halurain.quantiiates.di- .
seipsummagnttm vel parvumdicerelur, hunquani mohs
cuntur. Si qua vero alia dicuntur.secundum ali- < quidem parvus, milium vero magnum dicereiur. liur-
quam quantitatem, nou perse, sed secundum.acci- sus i in vico plures homines esse dicimus, in civitate
dens nominanlur : ut albumdicitur.mtiltum, no.n.id- paucos, ) cumiamen sinl eis mullo plures, elindomo
circo quod albedo sit quantitas,- sed quoniam multa < quidem mullos, in thealro rero paucos, curii tanien
sit superficies, in qua illud albura sit»Si.enim niul- sint s plures. Amplius bicubilumvel tricubiiuniel unum-
• ium.spatium fuerit in quo albrira sit, multum erit iquodque taitum quantitatem significat-,'magnum vero
album; quocirca rion'qubniani ipsa albedo.per s'e vel i parvum non significalquanlilatem, sed magis ad
aliquahsquantitatem habet, sed quoniam in aliqua taliquid, quoniamad aliud spectalmaynumvel parvum,'
quantitate est constiluta, id est in superlicie, idcirco (quare manifestum est quoniam hmcad aliquid sunt.
secundum superliciem qudd est quanlitas quse scili- .Amplius siveponal atiquis hmcesse quantitates, sivi
cet per se multa est, album multum dicilur.nonsey . non i ponal, nihil ipsis contrariumesl. Quod eriimnoh
bundum se, alque ideo album non^per se, nec prinr _ polesl ; sumi perseipsum, sed ad solam allerius relalio-
cipaliler, sed secuhdum accidehsihultum.dicitur. ^i nem referlur, quomodohuic aliquid erit conlrarium?
Actio quoque ideo dicilur lohga, qiiod multo.lem-.. .Ampliussi eruni tnagnum et parvum conlraria, con*
-pore.acta sii; mullam vero segritudinem-idcirco di- Ilingel ipsum idem simul contraria recipere, et ea ipsa
cimus,'si eadem -multosit lempore; et motum.mul- isibimet esse coniraria. Contingitenim idem ipsum si-
tura.idcirco, quod ihulto tempbre factus -si.t,-.iii.si 1mulyt paivum esse et magnum, est enim aliquid dd
quismullo lempore currat. Si quis 'vero.multum hoc i quidemparvum, ad aliud vero hoc idem ipsum
"cursumillum dical esse.qui-sit velocissimus, ille imagnutn. Quare idem parvum el magnum in eodem
convenienier sermone non uiilur. Yelocitas enim )lempore.e&seconlingit, quare _contraria simul susci- .
non qiiantitas, sed polius qualilas"est, quales. enim piet.j Sed nihil est quod videalursimul cdntraria posse
secundum bamdicimur, id est veloces, non quanti. isuscipere; ul subslanliasusceplibiliscontrariorum quu
'Securidum-quaniitatem vero multum dicilur, hoc .dem .( esseyideiur, sed nullus simulet sanus estei mger,
"autem monstrat ipsa rerum diffiriitio: si quis enim inec albus el niger simul est, nikilque aliud est quod
"album multum'mohslrare desideret, et proprio ter- Jsimul conlraria suscipiat. El eddem'sibiipsi cbntitigiii
mino raiioiiis includere, illidicendum est multura esse < contrarid, nam si est magnumparvo conlrarhim '
:
esse albnrh quod in raulta jaceat superficie, et mo- •ipsumautem idemtimul est et parvum ti magnum^
211 " "
.. AN. MANL.SEV. BOETII . . 211
ipiwm sifri eri( contrarium. Sed impossibileest idem A iamen conirariam non babet bppositionem,videtur •
sibi essecontrarium, nqn est igiiur magnum parvo , enim vera oratio.esse et
falsa, quse sunt conlraria,
conlrar.ium, nec mulia parich. Quare eiiamsi non re- sed brafio vera et falsa in
sighiGcatione est. Ctim
lativorumhmc aliquis dkal., sed quqnliialis, nihii ha- _ eriiin quod est oratio significat, vera est; J_umvero
bebunteontrarium. quod non esl designal, tunc -falsaest. Oratio veio
Definilaguantitas eslquae alicujus lermino numeri. non secrindumid quod "significatin quantiiate iuime-
eoercetur, ut sunt duo.vel tres,el qusead hunc mo- ralur, sed secundum .id quod profertur. Secundum
dum dicunlur,-acsi dicas bioubiium, tricubitum, et' eniih id quod proferimus oraiionem, Iouga syllaba
cselera. £t quacaliqua propria significationedefinita brevique comporiitur,quse omnemorationem non se-
suiil, ut est supeificiesetsolidilas, quid enimelquae cuhdum id quod ipsa significat, sed secundum id:
quantitates dicantur, agnoscitur : quocirca harum, quod ad prolatioriem est, meiiuntur. Illud qtioque.
quoniam sunt diffinifse,nulla.ulli coniraria .esl; ne- ihanifesiuiiiesT in' niimero "ndn esse contraria, duo.
que enimbicubilo trictibiium contrarium est, sicut/- enim' tribus, vel _fres quafeihario confrarii non sunt,>
neque numerus ulli numero, at vero nec superficies nec ullus alter numerns cuilibet alii numero conlra-'
soliditati, nec aliquid horum. Sed qubniam qusedam , rius est. Locus-vero habet aliquam' coYilrarielatem,
indefinita imaginem quamdam quaniitatis ostendunt.BB sursumetiim
i et deorsuni coulrariutn esi. Sed qnidam
ut magnum et parvum, qusevidenlur esse coniraria,, 'volunt non-esse "quanlitatisqubd sursum d;citur et
hsecsibi Arisioteles opponitdicens non esse quan- < deorsum, spd pofiris habiiudines,quas Graeciayjcrtv;
litafes, sed magis ad aliquid, quod .ipsitis sermoni- •" vbcant: quseenira pars ad caput noslruin est, hane
- bus astruamus. Se.dnon esl hoc '
proprium quantita- sursum vocamus;' qiiae pars pedibus subjacei, illa
lis non habere contraria, non enim omnis quantitas < deoi;siim dicilur ; quocirca secuiidum'.habitudinein
'bpnlrariis caret, sed nobis per singula qusequectir- < quarhdam quodammodo ad nos ipsos relata sursum^
renlibus qusequaniitalis species contraria non ha- < deorsuinque prsedicamus. Herminius quoque ail sur«
beant, qusevehabeant, cbnsiderandumest Linea qui- sum ' el deorsum non esse loca, sed quamdam quo -
dem coritrario caret, linea enim linese eontraria dammodo < posiiionem loci. Esl enim re^ sursuth at-_
non est; sed si quis dical reciam lineam curvaelinese < que deorsum,-non esl autera idem esse aliquid loci,
"
essecontrariam, fallitur. Nori enim in eo quodlinea <
quod locum, loci enim est positio in loco, Jocusvero
esl, curya linea reefaelinese coniraria est, sed ih eo iipsfepositio hon esl. Sed si quis omnem mu.ndirespi-
quod curva est, et in his non lineae videntur esse < ciatfiguram, quoniodorerum.orahiumforrnam sphae*
conirarite, sed ipsa iectitudo et curvitas. Quare noh ,_ rae ' ambitus amplectitur,-eiterramediaesi,in sphseraj
in eo quod quantilas est, lihea curva rectse lirieseG S Veronihil
i est uliimum, nisi quod ejusdem lerminurn .
contraria est, sed in eo quod qualis. Nani quoniarii' niedieiatis
i obtinuit, quidquid, in extremp coelicon- "*
curvitas et. rectiiudo conlraria sunt, sectindumid vexilatis * est,' illud stirsum esse dicet, quod vero est ,
quod curva et recta est Iinea, non sectiiidum quoif 'fnedium, illml deorium. Quocirca sunlsecundum lo-
Iineae suut, suscipiunt contrarietatem ; quocirca li- cCumsursum deorsumque coniraria, sursum iri coelo*,
nea in eo quod linea est conirario caiet. At vero deorsum d in terra, idcirco quod a se, lojige disjuncla
nec superficies superficieiconlrariaest. Sed forte di- suiitj
s unde post quoque conlraria hoc modo sunt
cat aliquis albam superficiem nigrae superficiei esse' diffinila.
<3 Contraria sunt qusecunque a se Johgissime
conirariam;"cuisimiliterbccbrrendumest,jineo quod diiant: d biuc est videlicet tracla diffiniiio,quod quor
superficies suni nbn .esse contraria, sed in eo quod niaiii " coeiumferraque distant, loiigissiine dislare vi-
est in his albedq atque^nigredo, quse contraria essb ^debaniur, et illud esse sursum, hseevero deorsum,
quis dubiiat ? E dem quoque modo et lenem et aspe^ qu ^ oiiani deorsum aique sursiim non ob aliam cau-
ram superficiem si quis corurarias dixerit, refelli- 6samcontrariadicuntur, nisi quod.ase longe disjuii-
tur, quod non secundum quantilaiem superficiei, " cta c suni,.quod esse conlrariuni longissiroedistare
sed secunduroqualitatem asperitatislenilatisque ipsse ^ ^diffiniunt,.quod Aristoteles hoc modb proiiuntiat.
superficies coritrariuiri lenent. At verb hec ^corporiD) Maxhnequteiri circa locumvidelur esse contrarielqs
quidquam ullo roodo contrarietalis opponitur, cui si quanlilatis,
1 sursrimenimad idquod est deorsumcon-
quis dicat incorpbrale esse contrarium, refutabitur, . *' trarium ponunt,.iocut;i qui esl_in tnedio deorsumdi-
quod omnis cbnirarieias propriisnominibus diciluij ce.nies, c> <eo quod tnulla distanlia tnedii ad terminbs
"!
ut bonum malum, albuiii nigrurn ; corporale vero e't "mundisit; videnlur uulem et. aliorum conirariorum
--ineorporale ribn secundum Contrarietatem, sed se- ^diffiniiionemab liis.proferre, qum enima sejnvicem
cundum privationem habitumqueproferuiilur. Incor- mulium "] dislant _eoiumqum sub eodem genere iuril
porale enim corporis est privatie. Nec lempori quo- toutraria
€< delerminanl:
que quidquam contraiiuni esl, sed si nox diei videi- Inotnni enim sphsera media terra est, quod ipsa
tur opposita, non irieoquod lempus est, sed in eo asirorum ai demonstrat ordihala vertigo, adjecit qub-
quod dies est aer lucidus, nox aer obscurus. Aer quecausani q: cur bujusmodi lqca,conlraria dicaniuf,
vero neque lempus heque quanlilas est, lumen quo- quod Q' multa di^tantia est medietatis ad jiiiindi lermi-
que et obseuritas qualitales sunt et non quanlitates'. nos. ni Terminos vero mundi coeliultimam-convexita-
Oratioeliain auanguain videalur habere cpnfrariuui. tem te dicit; ex.hac igitur loci coiitrjirietate el ctelera
213 iNCATEGORIASARISTOTELISXlB.il. . m.
definila esse eonlraria sic deraonstrat. Videnturau- A minesm centum in vico, pmres esse homiries. Ai vero-'
lem et aliorumeontrarioruui diflinilionehi-abbis pro- si iu civitale sint, paucos dicimus,-nmic ad parvila-
ferre, quaeenim mulluin a se disiant in eodem ge- tem tt vicorum, nunc ad magniiudinera civitatum con- <
nere contraria esse diffiniunt. Sed quoniam ne ordo ferenles.
fe Rursus si siril in domo quiuquaginla, multi
cpnlrarietaie quantitatis impedirelur, idcirco-supe-- si sont, si in ibeatro pauci, ideo quod lunc in tlieatro
rioribus, in quibus singulis quanlitatibus nihil esse esse e: paucos dicimus cum ad eos qtiantj in theatro
coutrarium dicebamus, has loci-contrarieiaies adje- esse ei debebant comparamus.Amplius,quoniam consi-
cimus, et quaedamin niedio praetermissa surit, ror- sUt sl magnum parvumque referri semper ad alterum,.
sus ad superiora redeamus, ut exposilionis ordo sese si singulas.vero quanfitates nihil adaliud comparantes,
ipse coritinuet.Ait enira superius, cum quantiiati ni- suas si ac proprias nominamus, ut tres, duo, quatupr,,
hil esse confrarium proponerei, biciibito, vel tricubi- lineam.,
fi superlicitm, magnum parvumque, multa et
to, vef superficiei, velalicui lalium nihil poss.. esse pauca,
p a quantitatis divisione disjuncla sunl. Sunt
contrarium. Diffinitisenim his quanlitatibus, contra- enim e istanoh quantifates, sed potius relativa. Am-
rium nihil esse videlurj ut d.uobus vel tribus, sed. plius, p sive aliquis ponat eas esse quantilates, .sivenon
quaedaqac.umsint indefinila, nec quantitales et con- ponat, p nihil illis erit contrarium, quod enim non est,
traria videantur, haecrursusadjecit. Nisi multapau- JjI sumere
s per soipsum, sed ad solam allerius relatiq-;
• cis dieal quis esse conlraria,; vel magnum parvo. rnem, quomodo huic aliquid- erit contrarium. Hpp
Ilorum aulem niliil est quanlitas, sed ad aliquid, ni-- „quoque, validissimo argumenlo' probalur""quanlitaii-
hil enim per seipsum magnum dicitur vel parvum, b.us j his quse.praedictaesunt nihil esse contrarium,
sed ad aliquid refertur.. Nam mons quidem parvus nisi t soli forsilan loco. Nam si quis magnum et par-
dicitur, milium vero magnum, eo quod hoc quidem ^y,um, vel mulla elpaucainquantilatibusponat, etiam
sui generis majus sit, illud vero sui generis minus. hoe i si concedatur, tamen quoniam sentiperreferuntur
Ergo ad aliud est eorum relatio, nam si per. sejpsum ad a aliud, contrariis non tenentur. Omne enim cbn-
-
parvum vel magnum diceretur, nunquam inons qui- trarium t per se consistit, nec illud ad alterius compa- .
dem aliquando parvus, milium vero nunquam.ma-i rationem r relationemque profertur, ut bonuni nondici-.
gnum diceretur. Rursus in vico.quidem plures homi- tur t mali honum, nec rursus malumboni malum, sed
ries esse dieimus, in civilale vero paucos, cum-ta- ipsum j in proprianatura et prolationeconsistit. Qiise^'
men sint eis mullo plures, et in domo quidem mul-, j. fcunquesunt contraria., eodem modo sunt. Magnuni
tos, in theatro yero paucos, -cumsint plures. Amplius yero et panTimquoriiamnon per se consianl, sed ad
bicubiiumetlricubituraetunumquodque talium quan-. salteriusrelationem referuntur, contrariaesse nohpbs-"
tilatem significat, jmagnumvero vel parvum non si- (J• ,sunt. Amplius, si sunt magnumei parvum cohtraria,
gniGcatquantitaiem, sed magis ad aliquid, quoniam ,contingit idem simul contraria suscipere e't ea Ipsa
ad aliquid spectalurmagnum et' parvum ; quare ma- ,sibi esse coniraria. Contingit.enimsimulidemparvum'
ni.estum cst quod hsecad aliquid sunt. Quemadmo-. (esse et magnum. Est euini aliquid ad hoc quidempar-'
duhi diffinitse quamitafes contrariis non tenentur, yum, ad aliud vero lioc idem ipsum magrium. Quare
'
ipse superiuscomprobavit dicens bicubitovel super- idem parvum etmagnum et eodemtemporeessecon-
ficiei nihil esse cbnlrarium, indefinitse.vero,. ut est tingit, quare simul conlraria suscipiet, sed "nihil esi
magnum et parvurn, multa et pauca, dant imaginem quod videatur simtil contraria posse suscipere, ut
con.rarietaiis._Sedillud occurrii, has non essequan- subsfantia, suseeptibilis qnidem conlrariorum vide-
lllates.-Omnis enim quaniitas per se dicitur, bicubi- lur esse, sed non suscipit in uno eodem tempore, nairi
- tum enim et -tricubilhm,et dub, et tres, et superficies s riullus simul est sanus et seger, nec albus et niger si-
ad :nihil aliud referlur; magnum vero vel parvum mul, riihilque aliud simul contraria suscipiet. El ea-
sihe aliis dici nonpossunl. Cum enim dicis magtium, dem sibi ipsi conlingii esse cohtiaria. Nam si esi
ad alicujus alteriuscomparalionem alque sequalio- magrium-parvo contrarium, ipsum autem idem simul
nein refertur: Eodem quoquemodo et parvuro, qood est parvum et magnum, ipsum sibi erit contrarium,.
ipsa Ar!siotelicaprobat inductio. Si enim inagnum el PP sed impbssibile est ipsum sibiesse conlrarium. Nuh
- parviimper se.dicereritur ei non ad alterius relaiib- est igitur magnum parvo contrariurii. Constat hbc e't
nem, nunquarii'diceremus mbiiletn parvum et.milium • immuiabile in propria ratione consistit;- unara eani-
magnum. Si enim magnuinparvumquen.onadrelalio- demquerera uno eoderaquetemporeconlraria rionpossb
Tieibalterius dicereiur, nions setnper magnus, sem- sUscipere,'uisubslantiasusceptibilis qiiidemcontrario
. perque parvurri miliumdicerettir'.'Sed aliquem-collem rum est. Homo namque cum substanlia sit,eta.gritu-
ad Ailaiiiis-altiludin.eih^oriferentes,dicimus-parvum dinem suscipiet et salutem, sed noh eodem tempore,
mohlem, et rursus milium ad minora alia grana m'i- et albedinemet nigredinem capit, sed alio aique alio
. lii ciinlerentes, magnum milium nominamus, et sim- lempore, ut vero uno eodemque lempore corilraria-
pliciler quidqiiid magnuni vel parvum dicitur ad ulraque susci.piat,fieri riequil, quod si magnumparvo
ejusdem gbneris' speciem referentes, magnum.par- 'aliquis contrarium ponat, evenief quoddam impossi- .
'
vuuique uominamus, ut monti montem t:bmpararaus, bile, ul una atque eadem res eodem tempbre utras-
milium vero milio, et alia hujusmodi. Mulfaet pauca •. que suscipiat contrarietafes, et-eadem ipsa sibi pps-
eodenimodo dicuniur ; dicimus enim; si fuerint ho- "siritesse conlraria. Ponamtis-eniiu magnuin pfirvo
• 4N. MANL.SEV. BOETII '
115 '%in
ec.se contrarium, ,sed una atque eadem-res, uiio eo-A.lcumde substantiadispularet. Aitenim quod subsiau-
demque tempore potest magna esse et parva, ut si sit - tisenunquam magis minusveWscipient/quocirca ad-
dccetn pedum mensura collata ad duorum pedum' maxinie propria:solitaconstituehdiratioueregressus
magnitudinem, magna esi, ad centumvero cubitorum.' est. • - .••'' . . •< ;, • : -
magnitudihem mensuramquc' collata, eadeih parva'_ - Proprium aulenimaiimm quantitatis"«s".,;quod et'
est. Potesf ergo eadem res eodem tempore et ma-; mqualect inmquale dkilurl Siriguliimenimearum qum
gniludinis esse suscepiibilis et" parvitalis. Eadem diclmsunt quantilalum mquale'dicilur etinmquale, ui
enim res uno eodemque tempore' ad majorem mi-' corpus el mqudleel inmqualedicilur',ettempus'mquale
noremque collata-eadem magna et parva est.' Quod' et inmqualedicilur,' et numerusmqualis etihmqitalis
si magriumpurvo cohtrarium est, eademverores eo- diciiur, et oralio mqualis ei inmqualis.'Siiniliier aitlem
dem iemporcetmagnitudinem suscipil elpaTvilatem, - et in aliis qum\dicta sunt,' sirigulumei mqtialeet inm-
ebdem leriipore contingit ut eaderii res cbntraria' quule dicitur. Iricwleris veroquwquantitaies nohsunt,
utraque suscipiai, sed hoc impdssibile est. Quocirca' non mulium videbiiur wquale et inmqualedici,"nam.
quoniam-res cadem eodehi tempore cohlrariorum" affectio et disposiliomqualiseiinmqualis norimriUttm
'
susceplibilis nouest, potest verbuna atque eadem .- dicitur, sed magis similisel dissimilis, el albuthmquale
res magnitudinem parvitalemque suscipere, magni-'B-\.et inmquale noii-muttum diciiur, secl simHei Quare
ludo etparvitas conlraria non"sunt.'At vero si quis' quantitalis maximmesl proprium wquale etinmquale
.
magnum parvo conlrarium ponat, eadem ratione dici.
unam eaindemque reni sibjipsi diciiesse contrariam.: , Quaniiiatis proprium aperfissime designat esse,
Namsiparvum magnoestconlrarihm, eadem verores quod secundum quanlitateni sequaliiaset iiisequalitas
(utdocui.) parva et magna pofest esse ad.aliud et ad nuncupalur. Singulse eriim quantitates sequalesatqtie
rtliudscilicet comparala. Res quse parva et magna inssquales dicuntur, ut nsqualislinea liiieae, et"rursus~
et' snperficiei superficies sequalis' atque'
esi, eadetn sibi potest esse eoriiraria, parvum enim' inaequalis,
'et magnumconlrarium dicium esl, sed est impossi-' inaequalisdicitur, et corpus aequaleel insequaledici-
Jjjle. Qubcirca parvum' et magnum contraria non tur. Numerus' qtioque et tempus et locus aequalis'at-'
sunl. Post hujusmodi yero rationem el argumenta- que insequalisdicitur.Tn aliis aulem quaequanlitates
non sunt, non est facile ul sequalitas vel inaequalitas
tionis firmissimaeproposiiiohera de*contrarielatedis-
affeclioiiesappel-
seril loci, de qua superius jarh diximus, quocirca' nominetur, dispositiones ergo quse
lantur, non dicunfur sequalesvelinsequalcs,sedmagis
prselereunda est, ne repetiiseexpositionisiteratib,|fa- similes et dissimiles.
sslidiosit potius quam doctriiia'. Dispositio autem vel affectibest
-,iad rein accommodatio et applicatio,-ul si
Non videtur aulem et mi- aliquam
quanlilassusciperemagis
ut enim esl aliud alio bi- quis
. grammalicam legens, qul. nondum perdidicit,
nus, bicubiluin, neque tnagis habet ad eam aliquam.dispositionem, id esf, ea af-
cubilum,.neque in numero, ul tcrnarius quinario: niltil
nec tria
fectus
' est, et habet aliquidaccommodafum, et quasi
%iiimmagis tria dicenlur quam quinque, potius propinquum. Possunt aulem similiter esse duo dis-
quam tria, neque leinpus aliud alio magis el minusdi- positi et affecti, sequaliler vero minime, ut duo simi-
citur, nec in liis qumdicla sunt, magis elminusomnino ,liler esse albi, sequalileryero non. Namsiquis de duo-
tiicitur. Quareel quantitas non suscipil magis el minus'. bus , similileralbis
aequaliier esse albos dicat, recla no-
Aliud proprium rursus apposuit quod quamvis minis nunc usurpalipne non uiitur. Omneenim sequa«
quantitalis proprium non sit, cur tamen non sil ipse le etinaequale, inniensura ei.in quantitate.perficilur.
reticujt, nobis tamen esl demonstrandum; quod autem .Simile vero.et dissimile queraadmodura.dequaniitate
dicit lale esl: quautitas magis^etminus non suscipif, non dicilur, ita nec de alia qualibet re nisi de quan-
uullus enim numerus alio numero nec magis nec .titate, recle sequalitas el. insequaliias nuncupantur.
minus est numerus. Nam ternarius si quinario com- j•Quare proprium est quanlitaiis aequale el inaequale
parefur, nec magis nee minus estnumerus, el rursus nominari, sed quoniam de qnantilale dictum est, ad
ipsi tres sibiipsis' cpmparali, nec magis nec niinus.jj i relativorum ordinem tr.inseamus. Post quantitatis-
sunt, tres, nec lempus quoque hahet aliquid magiset .Iraclaium teriium prsedicamenlumde relativis ingre«
jninus, ul magis aliud tempussil alio tempore, lon- iditur, quare relaliva hoe modo diffinil.
.gius quidem tempus lempore essepotest, ut vero di- . BERELiTIVIS.
flalu.rniagis tempus alio tempore vel minns fieri. ne- . Ad aliquid verolalia dicuntnr, qumcunquehocipsutn
.quit. Hpcquoque.eliamin subslautia deinonstratum ,quod sunt atiorum -essedicuntur, vel quomodolibetali-
esf, iioino.namque alio lipmine non est magis honio, _,ter. ad aliud, ut majus id quod esl alterius dicitur,
nee minus. Idem_quoque evenit eiiunin quaiuilatc. ..,qliquo cnim majus dicitur, el duplum allerius dicilut
"
Quod quia eliam in subslanlia esl, proprium quanli-,; hoc , ipsum quod est, alicujus enim duplum dicilur: Si-
.tatis hoc non est, habethoe quoque quantilas ut in militer , autem et aiia qttmcunquesunl hujusmodi.
sequentiprd.ine ipse monslravit. Quocirca quoniam. . Cur autem de his quse sunl ad aliquid disseral,
.prius hoc de substantia dixerat, nunc vero idem de omisso < inleriin de qualitate tractatu, haeccausa esf,
.quantitale pi^oposuil,idcirco non esse hoc proprium iquod posita quanlilate niagis itiinusve esse necesse
ad con-
«quaniitatis, commemorare n.'glc.\ii. Cujusenitnesset . .<est. Quare cum quanliiateni coniimio aliquid
' allerius iion suscipere magis et miiius. tuuc dixit seqiialur, f recte jiosi quaii i alem relativoriini series
217 INCATE.GORIASARISTOTELISLIB.IL .218
~
ordinata est. Ulud quoqueestincausa.quodsuperius A verlas, Uet. Sensibilis res sensu sensibilis est. Sed.
reddiliir riominativus in hac.
cuihde.quanliiate iraetaret, relai_vorummenlio.facta: cum sic casui-seplimo
est, cum ile magrio parvoque diceretur, ut ergo con-, relatione,qusedicilsensibileserisusensjbileest, non
ideo.
jtihehset non esset operis inierrupta disfinclio,aulem, eodem.casu.quo superius diclum est cbnvertiiur. Di-
quantitale.finita de relatione, proposuit. Quod qimus enim sensus sensibi is rei sensus est, 'et hic
. ail,3d aliquidverolaliadicunlur, hocmonstral,quod nominalivus redditur ad geriitiyum.Hseeenimreluio
rion sicut quantilas per.se et singulariter.intelligipo-. ad. seplimum casum se apiari nbn paiitur. Scientia
-test,'eodem quoque modo substantia.et.qualitas, et. quoque.scibilis rei, scienlia est, siquidem.hocscitur
unumquodque aliorum pradicamentorum, sicut per," quod sciripotest et quodscirj poiest, scibileest,sed,
.seconstat, ila etiam perse el sjngulariter intelligi-, non eadem-raiione, hec ad eumdem casumielatio,
tur: sie ad aliquid per se et singularilerjcapi intel-, ista converlitur. Dicimus enim scibilisres scientia.
.lectu nonpoiest, utdicamus esse adaliquidsingula-. scibilis esl.Estenim prlma relatio adgeniiiyum, se^
- riler. Quidquid enim in nalurarelationis agnoseitur, cunda conversio ad.septimum; Haec quoijue relatio
. 4d-cum alio necesseest.considerelur; cum enirn dico secundum,eosdem cpnverlilur-casus,",cum. dicimus.
dominus,'pe"r_seipsumnihilesi, si servus dcsit. Quo--. majus uiinoieesse majus, et minus majore esse mi-.
circacumuiuusrelativiiiuucupatio inox.secum.eliam B nus.Duplum quoqiie et iriedium relatiya sunl.sed et,
aliud iraliat ad aliquid, unum esse p.er se non potesl, eisdempasibus converiunfur. Duplum.namque dimi-
atque ideo nori dixit. Aristoteles: Ad aliquid vero tale dii duplum est, diinidium verb dupli .dimidium est.
dicitur, sed;plurali nunierp; talia dicurilur,' inquit, de-. Sunt autem. aliaquoque relativa quse ipse sicad-,
monstrans relativorum intelligenliam non insimpli-.. didil. :"„. - ; ::*.' .'- - ;...,.:.
ciiate, sed in pluraliiate consistere; non esse autem : At vero.sunt.etiamet hmcad.aliquid, uthabilus_qfr '
- quamdam per se relativorum naturam sine conjun- feclus, scieritia, sensus, positio : hmcenim omnia qum
ctione aliqua alterius subsistente, ipse Arisloteles dicla sunt, koc ipsumquod sunl.aliorum.esse.dicitniur,
monstrat, qui dicit ea esse relativa, quaecunque hoc vel quomodohbetaliter ad aliud, et.non aliud aliquid;:
ipsura qubd sunt aliorum dicurilur. Docet euim aliqua ' hdbilus enhn alicujus kabilus dicilur, et_,disciplinaali-.,
conjunctione allerius' relativa' forrhari, hoc ipsum cujus disciplina, el posiiio alicujus posiiio. SimUiier..
eriun quod sunl aliorum dicuntur. Quod enim esrdo- aulem el alia. • "', / ,
minus, hoc alterius dicitur, id est servi. Sive autem • De sensu quidem et seientia diclum. est superius,.
relativa dicamus, sive ad aliquid,' nihil interest. Ad nunc verp de habitu, dispositione, et positione dicen.
aliquid enim 'dicilur- quod ipsum quidem eum per so dum est. Disposiiio"estad aliquam rem mobilis.ap-
tiihilsit, relatum tamen ad aliudconslal, ut domi- C plicatio, ut si quisquam flamma. propihquus caleat,
nus, si desit id ad quod dicitur, id est, servus, non ille dispositus dicitur ad calorem, id esl, habens ali-
^st.dicitur enim ad.servum ; maiiifes:umergo esl si quam applicafionem conjunctionemque adcalorem.
servus desit, dominum dici non posse, qu.ire domiiius Idem vero est affeclio quod ilispositio, ne novo nomi-
, ad aliquid dicilur, id est adservum.Relalivaquoque ne error oriatur: elideo dispositio cum sit quaedam
dicuntur idcirco, quod eorum nuncupalio semper ad ad aliam rem conjurictio, vel ab alia affeclio, facile
aliquid referalur, ut domini ad servuni, quare nihil mobilis est,' celerius elenim permuialur. ilabilusau-
.interesl quolibet modo dicatur. Hujusroodi autem tem est dispositionis vel affectionis firmaet non fa-
diffinitio Plalonis essecrediiur, qu.seab Aristolele cilepermiiiabilis accessio, ut si quisquam in sole am-
.paulo posferius emendalur. Relalivorum autem alia bularis' fuscior fiat, dispositus ad nigredinem dicilur
eisdem casibus referuntur, alia diversis, alia vero , et nigredine affeclus. Sin aulem illa nigredo forlius
-omni.sunt.casu carentia. Quod scilicel monstrans etimmutabililercorpusinfecerit, liabiiusnominatur:
'
-addidit, vel quomodolibet aliler ad aliud. Quidaulem quocirca habitus est invelerala afleclio.Undeomnis
-esi, ipsius pene .textus sermone monstratur. Cum .habitus disposiiio vel affeciio est, nonautem omnis
; eriim dico dominus servi dominus, ad geniiivum ca- p- dispoiifio vel affectio habitus.' El ne multa dicenda
•snm reddidi nominativum, et rursus ad eumdem si - sint, hoc quoque conslal in habilu ~et disposiiione,
-converiero. Dico enim servus domini ;servus, et hic ; quod habilus immulabilis passio est, dispositio vero
: quoque nominativus ad genitivrira relalusesl.Eodem non similifer, sed afleciio quaedamesi, et ad aliquam

-quoque modo sese habet pater filii pater, et filius rem conjunclio,-quse pblest facile permutari. Positio
patris filius, el magister discipuli magisler,.et disci- vero esl alieujus' rei collocaiio, ut eSl Statio, sessio,
- pulusmagisfri diseipulus, haec ergo Id quod.sunl, si- inclinatio, accubatio, et alla hujusraodi. Nam et qui
miiiter aliorum dicrintur. Nam quod aliorum dicun- slatquodammodo! positus esse. dicitur el collocalus,
- lur secundum geriuivum redditur casum, aiia vero - et qui sedet, et qui accumbit, et qui sec.undumcse-
- non secundum, eumdem casum consequenliam red- teras positioiies.esi positus appellatur. 'Quocirca et
dunt. Sensus enim ad aliquid est, sensibilis enim rei . statio ctsessio et accubato posiiiones erunt. Sed-
; est sensus. Quod enim sensibile est sentiri potest, . quoniarii.quid essent dicttimpsl, nunc si sunt ad ali-
quod senliri polesi, sensibile esl, etnunc quidem . quid videamuSi habitum relativedici ea res probat/
sensus sensibilis rei sensus genitivopccommbdaius - quaealiis quoque rebus documento1'uitesse relativis,
1 <sst. Hujus enith rei sersibilis dicuuii'esl, at si con- . ut est in sensu atque in scienlia, Idcircoehim diciuiq
*
-219" „ .' AN. M:ANL.SEV.- B*GETIl-' 220
est sensiim' sensiblfis rel esse sensum, quod res seii-' A- £•tem' parvum, et mons parvus-ad magnum,-hic nullo-
sibilis.esl qiise seriifri poiest;'esi'ergo'habiius'*habilis min : casuum vis est-: quanquam enim apcusaiivus vi-
rei liabli-ts'.-'Habiliseiiifrires esl qiiae liaberf poiesl," detur i esse permistus,. tamen illehujusrplaiioiiisyim
illius enimrel hahiius esl quae haberi polest. Quo-"' _h'on _i tenet, sed praepositioquse_adaccusativuradatur; ••
cireaerit tebitus habilis rei habilus, sed res quoque' cum^nim < dico, mons magnus ad parvum monlem,
habilis habittier.t habilis,1ipso eiiiiri habitu res quae praeposiiio
1 sola estquaevim hujusconlinet relalionis,.
haberi -possunt hariemus. Disposilio qiioque eodem; utsi i qnis dieat riiagnus monsparvummo.nlem,- niliil,
modo: DispOsIiionamqiie dispbsilse rei dispositio est, isignificet-ri.efinitum. Qtiocirca quamvi.s.accusativus'
ei disposiia ies dispositione disposifa-est. Caloris casus. < in hae propositione sit, non tarnen jiic vim
enim dispositio calentis, id est; ad calorem disposili,- casus < lenel, s,ed prseposilio ; afque boc esi quod ait',.

dispositio iesl. Eodem modo disposifus ad calorem vel quomodolibet aliter ad aliud, ut quonia_nsuperius
caloris dispositibne disposiius est: velut si hocmodo jsecundum casusrelalioues.fieri dixerat,erant_aulem.
sit dicturii, omnis affectioaffecti "affeclioesl, etomne' < quaedam relationes quse nullis.easibus tenerentur,.
affecluni afft.ctioneaffecluin esi; Et calor-;ealentisfit :adjecii hoc, vel quomodolibet aliter ad aliud, ae si
calor, et caleris calore fu ealidum. Posiiio qunque . dicerel: ( Omnis relaiio aut casibus.fit, quod per hoe.
relaliva 'esl; narii positio positverei positio est, ei fi-< -demonstravii quod ait, qusecunqueil quyd suntalio-,
phsiiares positione piisita"esi, ethoe intelligi con-' nun i dicunlur, aul prseter casus.sunl,-quod ha.c sen-
veriit secundum priorem habitus et disposilionis mo- tentia f docet, vel quomodoiibetalitej' ad aliud, atque;
dum. Ula qiioque res probat positionemessead ali4: haec 1 hactenus. Sed cum posiiio sit ad aliquid, el sint
quid, quod ejus species relativse sunl; stalio enim. sspecies ejus relatiyae (sessio ,enim et staiio relativa
"stanlis reistaiio est, elqui stat staliorie slat; e-tde *sunl), sedere et stare nulla relatio_est. Stare namque.
sessibrie quidem et de accubitu idem-dici potest;* et.sedere t de statiohe et sessione deriominaiivedi-
Quocirca et habitus et-dispositio vel affectio, et po-. eunlur." < Omnis autem denoniiiiaUonon est id qiipd
siiio relii.liva sutil, et haec oninia'vel similibus vel est < ea res de qua nominaiur, ut grammaiicus, non
dissimilibu. eonvenieniibus .tamen prsedicalioni ea- enim < idera est quod grammatica de qua nominafus
sibus eonvertuuiur. Eor-umautem quae secundum est: < Quocirca si sedere de sessibne, et stare de *
easus convcriuntur, alia sunt quse eodem oomine statione i denominativum esl,. sessio vero et stalio .
praidicanturi alia vero quae dispari: cum enim dico relativa J sunl, sedere et stare, quae a relativis denq,
similesitnili simileesl, etsequale sdqiialisequale est, minativa i sunt, i''elativorjimgenere non lenentur. Et
el dissimile dissimili dissimile est, eisdem vbeabulis 'ttniversaliter, quidquid ex quibuslibel .posiiionibus
•eisdemque nominibus tota fu prsedicatio. Cuni aulem C < de«iofninaiur,-illud non ad relativa, sed ad praedica-
dico duplum medii duplum, vel majus minore rrtajus, tionem i quas situs dicitur reiluci polest. - __
disparibus vocabulis factaest praedicalio. Quoniam ' Inest autem et contrarielas in relatione, nt virtus '
vero relativoium diffinitioiiem iia p.roposuit, ut dice- iitio j conlraria est,<cttm<sit ulmmque ad aliquid, et
rei : ad aliquid.vero talia dicuntur. qusi?ennquejipc *scientia inscienliw. Non autem omnibusrelativis inest
ipsum qiiod suut aliorum dicuntur; yel quomodolibet, vontrarietas, , duplici enim nihil esl contrarium, neque
aliter. ad aliu.d; quid esset hoc ipsum uuod suntalio- (tfiplici, nec taliumnllu
ritmdicirotur, jam diximus n.unc quid.sit ; qupd ait, Querriadmodum iri subslantia vel quahtilate si
_velquomqdolibet aliter ad ,aliud, requirendiim e-i,
eorum esset- proprium coritraria suscipere rimatus
•.Quodipse A.rislpieles'cpnvenientibus in ordine prpbat .
ait . "est,-ita'ijuoque ,hunc in" rebitivis de contrarieialb
pxeroplis; eniin., '......
'considerat, utrum relativorum sil proprium conlra.
Ad<aliquidergo sunlqumcunqueid quod sunl aliorum '-. ria posse suscipere, el quonihm -virius et vitia ulra-
esse dkunlur, vel quomodolibet aliter. ad aliud, ut <-, •que "sunl- hablius,- virfus enim est menfis affecllb in
iiions magmis diciiur ad alium. Magnum enim ad ali- bhnam panem , ct dif.icile commutabilis, vitium af-
qtiid dic.tur, cl shnite alicui-simile dicilur, et omnia . .feclio iri malam partem, ipsa quoque difficile mobilis
laliq simifiter aa[ atigttid, dicuntur. Sunt autem ei ae-B' el diuturnitate perdurans ; .quoniam igTur et.vifium "
.cubilus.el stalio et sessig,positiones qumdam; positio. el virlus habitus sunf, oninisautem hahilus ad ali-
yero ad aliquid dicitur. Accumbereauiem, vel stare, vel quid -esse monstralus est.(habi!is enim rei hahilus
,sedere, ipsa quidem-non.sunl posiiiones,denominalive , est) erurit virtus atque viiinm relativa, sed haeccon-
vero dicunlur abiis qumdiclmsunt posilionibus. . _traria sunl; igilur relativa contraria susciper»enon
Quoniam accubitus el slatio et scssio pbsitiones -reeusant. *: Sed gj dicatquis : quid causae.esfut virtu-
•dic-Hitur,'et quoriiam omnis positio ad aliquid est, - tem aique vilium ipsumqueTiabilumpaulo post ,'uiier ,
sufficienter supfrius comprehensum-esti.Nunc vero qualitates numeret?Alqui ui alia significatione una 1
quid sit quod aii, vel qu&modolibetaliter ad aliud, --res diversis generibus supponatur, nihil prohibei.
expediemus, in relalione per quam dicimus filius Socraies nariique in eo quod esl Socrates subsianiia
pairis filius, nulla ebnjunclio nlista-est, nisi tanlum esl,in eo quod pater vel filiusad aliquid; itaadaliijd
.sola casuum vis prsedicalionishujus membra conjun- atque ad aliud ducia prsedieatione«amdem rem sub
,^it. Cimi aulem dico iuonlem roagnuiiii ad aliutn re- • diverso genere nihil ppni prohibel. Habiliisrqu.oqua
Tereilspaivuin, ila propbno, mons magnus ad riiou- ^t virtus et. yiiium eodem •modo e?t, Polest ;en'min
Il2i. IN CATEdORIA-j ARISTOTELIS LIB. II. ; 222,:.
qualiiale poni habiiiis qubd ex eo quales "homiriesA'": "Sduiodutn in, contrariis dititum est. Quoniam quae--.
habenfes eiiim dicimus reiha- i secuhduin ea dicunlur quse cohtraria non -
nuiicupeniur , aliquos cuiic|ue
bilus relinentes. Virius qubqiie qualitas" est idcireo re'eipiUrit,ip"saquoquecbiilrarjisoarenl.In
] hoc verp.
qupd ex eobohi homines dicuutur ef secundum illam" ciihi i seeuriduiri quantitaiem dicatur aequaleet inse-..
qualiiatem, id esT boifiiaieiri, guales homines,'id est (qiiale;suscipil*el magis e"tminus. Dicilur ehiin magis .
honos hoiriines nuricu,anius; similiterautem el vi-l sequale et mirius sequale. Eodem modo etsimile,ma-
lium. Ipse qubque liabiius" »d aliampraedicationem' ' gis'simile_ef minussimile dicilur-.-Sed si forle quis,.
dictus fititerum ielativiis: quod eiim babitus habilis dirat:curcnmquaniitali-i sil dici seqnalept inseqtiale,.
rei liabilu'3est, ad aliqiiid esl; et quod alicujus virtus . et quantitas magis atque minus non suscijiiai,,sequ.a'p,.
-
est, ad, aliquid virfris est, el qiipdalicujus viiiuni est," _ -et inaequale et intensione crescat et-remissione mi-,
ad aliquid qiioque ipsum"est. Ergoniliil impedit eas- riuaiur? Dicendumest quoriiam queniadmodum sub'-.
dem res ad aliud aique aliud versas diversie praedi- slaniia ipsa per se in eo quod j-ubsianiia est npn est
cationi subslilui. Ipsum veTo ad aliquid praeferulliirn pt-opriuro, ipsi lamen proprium est contraria posse;
aliud prsedicanieriTumintelligere" nbn pbssuinus,.ui Suscipere, ita et in quaiifitate considerainr, propriuin
patreni et filium, dbiriinum et Servum secundun. enim est, non hocipsum cujus est proprium , sed.
. .subsiaiitiam cbn.sideraihus. Nairi el qui dominiis et B' qiurdnm aba- exirinsecus qualitas passioqtie. Passio,
qui servusesi, substaniia est. Duplufti et tripluhi enirii qualitaiis esl,' el quaedam qualiias aequaleet
secuiidiim quaritilalehi",hoccOnirnin quantiiate^con- iiucquale dici polest: quou.qupniain noh est ideni.
sistunl, sciehlia Verffel inscienlia seCundumqualita- proprium quod esl illud cujus est prpprium., et requale
tefn. Secunduiri eriirn has quales diciriiur,' scienieS •vel inaequale dici^non est quantiias-cnjus est pro-
scilicet alque iiiscii. Qudcirca quoni.iih praeter aliOd . prium , sed qiiaedam qualiias et passio ,qua'ntilalis;,
est
praedicamentiimper se relativa riullii*.inteHigei, Se* Kaec autem dicilur ad aliquid; ipsuin enini quod
ciinduni ea pr-edicainenfa'de qfiibus ifilell gilur re- "alteriusdicilur, sequale enitn sequal.isequale dic!ni,us,
lalio, seeuiidum eadiciiurcontrariapossesuseipere: et simililer simile-siniilis simile. Sedno.u'capiiuil-
ut Socrafes ipse quideni"siibstanta esi.seii subslan-- omnia relaliva magiset minus. Nullus enim pbfesfj
tia coritrariurii' nbrf recipit. "Patcr veiO atque Hlius dicere magis el minus duplum esse aliquid: nam sivi
seciiiidurh"substahliam pisedicatur, iion-est "enim deharius adquiiiarium-comparetur, siye quaiernarius
paier atqiie lilius hisi in subsiahtia sit. QuoiireSquo- ad.binariurii, seque uterque duplus esf, aequeuterque
hiahi secunduhT substantiani dicitiir,-conlratielale medietas/ Qualitas quoque recipit magis et miiius)
caref. Rursus duplufh vel dihiidium secundtim quam-" dicimus enim magis album et minus alljum. Quare
ti.aiehi dicitur,- quiifilitasvero coritrafia n'eri riabere^* quoniam neqne omiii relalioni neque soli ihest susci-'
hioii-itrataest; igitor hec dupluth alque fliriiidiuiricon- pere magis ei mihus, el, ,per, qualitaiem relatia

"frariis pugnat. Qualitas vefo recipit contrarietaiem-; suscipit et nwgis el minus, relatioriis propriuni non
.lioiiuin enimbt iftalum secundum' qualita.em oppo- ,esi •suscipere niagis el minus. .
'fiuiiiur, boiTum igiiuretTnaHirii cbhtrariis nbn-ca— • Omnia iiuiem relaliva ad conveiientia.dicuntur, ui
' rerit.. servus domini; el .dpminusservi.domirius, ct duptum
Igilui" secundum quse pfsedie&nVenia Maiiva
dicuhtur, si illa suscipiunl contraria, et relatio sus- "dimidiiduplnm, el dhnidiumdupli dimidiitm,'el hidjus
cipit.Sin vero illa-prius repudiaiit coriiriirieia.iem,. ' minore majtts, el minus majore minui, shititiieraw.chi
hecillud a"dalitpiidqubd^ecuiiduffl ea, diciiur ulla el in aliis.Sed-cgsu aliquoties diffeiithi secundutnU-
tiriqua'mcbhtrarietale div!dit"ur.Qbate llabere con- , cutionem, ul scienlia scibilis rei scienlid'dicit'iir,'etsci-'
trafik relationis"propfium hon esl,flam heque insola el iiiisi-'
bile scienlia scibile, et.senstts sensibilisseiisxis,
- ' . ,!
rfetatioheest (haJiet ehim hoc quoque qualitas); nec. bite sensu sensibile. _ .
ihoriiriibiis ad iliquid corisiderari pbtest. Quse enim "_ ; Cla.ra bsec est proponeniis CJribii iiivolniiisehfeii-
sfeciiridiimlalia praedicamenla dicuhtur ad aliquid tia. Dicii.enim omnia relaliya adcoriyerleiilladifi,
quae hoh.recipiurit confrarielatem, ut secundum sub- -^ quod ipse.propriis palefecit exemplis. 0'innc eriim ad
stantiam paibi- et filius,- vel secunduin 'qiiantitatern^ aliquid ita ad aliml praedicaiur, iil.illud ad qiibd prie-
• djcatur
"duplumet;mediulrn,',iiitaJibiisrelativisconfrarianulio yideatur posseconverti, et hoc est quod ait':
rii-JdoreperiuriturrQuofiverb riequesoli neque om- -Oninia rclaiiva ad converteutia dicurittir." Converti"
'
riibus inesii' bbc proprium non est 5 non est Igilur" autem est, ul.,si prima res dicilur ad <ecuridam,"ia-
"
prbpfiiirii reiaiioiii-T.baberecontraria.. - ; cunda rursi.is dicatur ad prirnam.- Ponaturenihi pi!i«
Videniuraulein riaigis et-mirius relativa tuscipere: . inus pater,_s,ectrodusfilius, el dicalur lioc inbdo; pii-
sirniie eriim el dissiriiile maqis el minus-dicittir _ et . ler filii pater esi; id rursus coriverli pbiesf, tit pfius
mqudleet iumquale magis et rhinus dicilur, ctlmtttrum- ppnanms filium., ei.lalis, sit pradicatio, lilius patiis
• sit simile enimalicui simile diciim, et ..filius.Erjo paler ad tiileriidicilur, id rst ad Jilinm qui
" que felatiiiuriii
inmquale,'alicuiiniequaie. Kon auiem omnia relaliva converiitur: el filius qui dicitiir al palrerii"",a'd taloin
- isuscipiuntiitag.S el minus , dupkx enim.nqn dicilur" reni. dicitur, quas ipsa qubque.ebriveriiiur, ift "(le-filo.
'magisel mintit, ditplfx, ttec taliumullunu praei!icelrir>Ompiaijue relativa.Iioc.mbilb sHfht;bnihn
QuaeriiUrriunfian relationis.sit proprium suscipe.ro enini relalivum ad jaiealiquid praedicaiur qiibd.ipsuin
pitigis et minus; sbd in Jjoc-illa_ra iio serya. ur, auem- in praedicalipneponvertipossTf,Sed ricc oiiitiiallicuii»
'
£23 AN. MANL. SEV, BOETII , ., 254
tursecundum eamdemvocls prolationeni. Alia enim A fkpraedicatoneni faciat, conversio non procedit; qua.
.sunt.quse eisdemcasibus converluniur, utdicluui esf, , lainen est ipsa convenienliaqua possinl semper rela-
pa.lcr. enim filii. paler esl, et lilius patris filius est. liva converti, hujusmodi est. Cum.enim dico alam.
A'ia yero.quse .non eisdem , ut scientia scibilis rei avis esse alam, hon converlilur, ut avis alaesit avis,
seionlia.es,l:hic genitivus est medius, Scibiie aulem idcirco quod non est convenienlerfacta prsedicalio: "
scienliascibile esl: hic septimuspraedicationemtenet. non enim in eo quod avis est, in eo habet alaro; multa
Alia.vt.ro nullo (ut supra dictum.est) casu conjuncla , enim sunt qusehabent alam, aves tamen nullo.modo
sibimet conv^ertuntur, ut mons jnagnus ad parvum nominanlur, ut apes sunl et vespertiliones, et quid-'
dicitur, el parvus ad magnum. Ergo.omnia relativa ad -.quid est aliud tale, habere quidem dicimus.alasi eas
convertentia dicunlur,-quamvis npn eisdera casibus tamen ayes non dicimus. Quare non in eo quod avjs
. converlantur, quod ipse ait dicens :.Sed casu aliquo- i«st,.iu eo est ejus ala , sed in eo quod alala est; id-
tiesdifferuntsecundumloculioneni.Quodveroaddidit circoenim i alaru habet, quoniam alala esl:etquidquid
liiinis diligenter adjectum est. i
fuerit alalum, alas habebit. Quare iia facta prabdica-
' At vero
aliquotiesnon vidcbilur converli.,nisi conve- > lio illani conversionem reiinet atque cusiodii, ala
hienler ad quoddiciltir assignelur. Si peccelis qui as- eniiii > alali ala csl, et alaium ala alatum esi. Eodem
siguat, uiala si assigneluravis; noncouvertiiuravis.alm,-B B iquoque modo de capite: si quis dicat caput animalis
hequeerim prius convenienlerasstgnalumest, ala avis; est < caput, non convenienler vim pracdicationisapta-
heque enim in eo qttodavis est,'in eo avis ala dicilur, bit; non enim in eo quod animal est, in eo habet ca-
sed iti eo quodalala est. Multorum enhn aliorum alm put, \ mulla enim sunl animalia quse capite carenl, ut .
sunl, qumnon suhiaves: quare si assigneiurconvenien- > ostrea, et concliylia, et csetera hujusrhodi. Igitur di-
ter, convetiiiur, ut ctlaatati ala, el alalum dla alalum. 'cendum est caput capiiaia. rei esse.caput, et capita-
Aliquoliesdutemforsilah et nominafincjerenecesseerit, lam I rem Capiteesse eapilalam. Videsne.quemadmo-
ii noh frierit posilum nomen,et ad quod coitvetitenter dum > conveniens praedicaiio alternam in sevofiabuli
itssignetur,ul retnus, si navis ussignelur,,non erit,con- conversionem
i reversionemque reddideril? Ita quoque-
veniensassignatio.Neqtte eitimin eo quod esl navis, in ispeculandum esl et de alio exemplo quod ipse pro-
to ejus rcmus dicitur,' sttnl enim navesquarum remi posuit. j Remus enim si navis remus dicatur, nullo
tiorisunl: quafe non convertilur,navisenim.nondicilur modo i convertitur, ut navis remi navis esse nomine-
remi navis.Sed forle convenientiorassigriatioerit, si sic tur. 1 Sunl enim qusedamnaves quaeremis penitus non
quodamihodoassigne.ur, reinusremitm rei t\mus, aul iulunlur, ,ut lintres quas solo subigunlcpnto , et id-
«..J/KO modo aliiei : nonieneithitrionest posilum;con- circo < non.eouvertiiur. Dicendum est igitur remum
verlitur uuieirisi convenienleratsignetur,remilumenhn-G< remitserei
i esse remum, et remitam rem reaio esse
remoremitumcst. Simililer autemel in aliis, ut capul remitam. i Necessequoque erit nomen fiiigere, si po-
tonvenieniius-qssignaturcapiiati, quam si animalisas- ,_ siluiii non sit: nam quemadmodumfiliuspatris filius,
signetur; neqtteenimineo qttodaritmalest, caputkabei, et i pater filii pater, reciproca conversione prsedican-
miilla enim sttnl animalia qumcapila non hcibeni. , ttur, et ulrumque nomenin usu est, sic, si defuerit
Supra jam de relalivbrum conversione proposuit, nomen * , ipse libi aliquid debehis effingere, ut in eo
_dixifque.quidquidesl ad aliquid, veleisdem casihus quod c. est, ala alati ala ; alatum enim noviter factum
vel dissimilibus,lamen ad converlentiadici: hoc vero cest, et nunquam ante dicium. Quo autemmodo pos-
idcirco evenit quod omne ad aliquid esse stiuriiex .simus s nominaipsa confingere, quoniam necessarium
alterius habiludine.et coniparalione trahit; quod si esse e posuimus, artem quoque couiponendisequenti
utraque secundum ad aliquid sint opposita, ad aliquid ordine * demonsiremus. Sed hoc facieudum est, si .
illud purgavero, quod quidam conlra Aristote-
nuncupanlur, sequamvimvocahulinuncupalionemque . prius 1
sorlita. Nam si pater et iilius utiique ad aliquid sunt, lem 1' culpandi. studio ponunl. Aiunt enim non esse
,s\ pater ad filium praedicalur|quoniam ad aliquid esi, ;-ssolius relationis ad eonverfentiarhdici. Si quis eiiim
-
filius,quoqrie, quia ad aliquid esl, adquoddam aliud. -ssic dical :.cum.sol super;terram est, dies esl, et ci»m
l.dies est super terram, sol e.t, recipiunt ha:e quoque
praedicabiiur) sed nuilius esl filius nisi patris. "Ergo Du
. haeevocabula ex allerulia mincupationeprincipium -< conversionem ,' quae confessaea relativorum defiuj-

surnunl. Qubcircaquse sibi invicemsubslantiam do- ' tione li segregata sunt. Non igitur in solis relalivis., in-
nani, recle ad se invicemprsedicantur.el hoc quidem quiuni;cadilisla
P, conversio.Sed Jamblicus duas hujus
in onmibus relativis eorislat intelligi. Sed hujusmodi "' rei r protulit solutiones, unam pervacuam, aliarhvero
conversio non uno modo ,' nec qubmodolibei fieri perfortem. P Ait enim'-nihil officeread Arislotelissen-
: tf et alia convertantur; non enim.inqult
potest; nisi eniin convenienler quselibetllla .res ad id ' tentiam,.si
quod dicitur praedicetur, hujusmodi conversio nulla : Aristblelessolis
A hoc relativis esse.sed, oronibusnam-
ratione convertitur. Cumeuim dicatur capuf animalis que q hoc relalivis inest, nec ulla ratione negari polest;
-q quoniam nondixit Arisloteles solis hoc in-
capul dici non.potest, animal capilis animal. Ergo ila '• quocirca
redditum' nulla ratione convertitur. Atque lioc. tst esse ei relalivis, illorum quaastiohujus prseclariphilo.
quod ait, non videri inbmnibus relaiiyis posse con- ssophi sententiam non moralur. Sed !ioc pofius acci-
'verii', nisi cohvehienter ad !quod dicilur assignetur. : dentis d est quam naturse, et ad aliud quodammodo .
• Si enitii refugium concurreniis poiius "ijuamcx ipsa Aristole-
peccet is qui assighal, ut hon corivenientem "'n
22c IN CATEGORIASARISTOTEL1SLIB. II. 22C,:
ci
lis" aucloritafe dictorum ejns aliquod propugriacu- A convenienier aptetur; iingendum e_t nomen alatum,
lum comparantis. Aliamvero atlulil causam prorsus quod q ipsumex ala deriorh:nalum.esl,'atquchoc idem-;
gravem : ail enim proprium esse hoc relativorum, el ei in cseleris felalivis licet inlelligi.- •
nori secundum suam riuncupaiionero, sed secundum Nam si ad quodlibelaliud assigneritur, et non-ddi
aliquam habiludiriem, ebdem modo cbnveni.Qui enim illudad ,7 quod dicitur, noricohvertuntur. Dico duteiri
dieit crinisol estsuper terram, dies est, et cum dies quohiam q, nec eorum qum indubiiaiiter cbnvertibiliadi--
habitudinem raon- '
cst, sbl est super lerram: nullam C;
ctinlur, etquibusnominaposiiasunl, uiltxmcorivertitury
strat, sed tantummodo cbnsequenliam ostendil. Con- . si s\ ad aliquid eorum qum sunt accideritiaassiqnenlur','el
sequitur eriuri super lerram solem csse cum dies est, nohad « ea ad qrimdicuntur: ut semisisi domini non
c"tcum sol super lerram cursus agat, diem esse ; eessignetur servus, sed hominis,vel bipedis, aut alicujus
-cum vero aliquis dicit filius patris filius, el paler filii talium,
u non conveiiitur^Non enim esl conveniensassi-
hahiliidinemet el - ' ' '• .-.,...
pater, comparationem quodammodo g
gnalio.
continenliam utrorumque declarat. Alque hoc quoque' Aliud quoque argumentum dedit, si relaliones
in alia quavis relatione speclare licct. Qubcirca qlio- convenieriter
c non reddantur, non posse converti.'
niam oronia ad aliquid secundum quamdam ad-se' Portasse j enim quis dicai alam et capul non esse ad
invicem liabiiudiriem coniineuiiamque dicunlur, se- B saliquid : quod si quis hoc quoqiie concedat, illudta-
cunduih continentiam quoque et habiludinem eorum men , riullus negare poterit, quin servus aul filiusserri-
conversio facieridaest. qua iii re nos quoque gravi- T per ad aliud prse"dicehlur. Ergo in hac quoque re,'
ler dicerlis Jamblici aucloritati coricedimus.-Kunc t«jtu.ecoiifessaerelativa est, perit relationis prbpria
verb qua.«it ars fingendinomiriasicubi desuht, diccn- (eohversio, si non convenicnlerel aidillud a'd qiiod
dum videtur, quam ipse Arisloieles bis verbis tradil. j
proprie dicitur assignetur. Nam cunf sit adaliquid
Sic autem fortassequis facite sitmelin quibus nomeh servus
i ,"nisi domini reddaiur, id est, ad id adqiiod
'
estposilttm, si ab his quwprima sunt his ardquw con- < convenienlerdicitur, nulla hac raliorieconvefsio est;
verluntur nomina ponal, ul in- kis qum dicta sunt, ab iDicalurergo servus hominis, vel servus bipedis, nbn
tla alaium, a remo remitum. Omritacrgo qum ad ali- tConvertitur, ut dicat quis bipedem esse'servi.'"aut
quid dicuniur,'si convenienterassigrienlur, ad conver-' hominem
] esse servi. Eodehi quoque modo de filioi
tenliam dicttntur._ ]Krgoiqusecunquesuniexlrinsecus,si ad ea id quod est
Quoniam sunl quse ita dicunlur ad aliquid, Titnisi ' ad i aliquid prsediceltir, nulla"coiivefsio est.Quod a"u-
convenienter aptenlur conversio nulla~sit, in omni- 'tehv aii accideniia, non quod horoo sit accidens, aift
bus autem ad aliqiiid conversionem exspeclari necesse bipes, differentia hbminis accidenlerinsit.sed inlef-
est, qusesit hsec convenieritia, et quemadmodum assi- •"* dum consuetudinisAristotelicseest, qusesecuridoloco
gnari relationesoporteal, ipse demorisliat.Siquidenim et exlrinseeus praedicantur, dicere secunduin acci-
diciturad aliquid quod converfi nori possii,' ab ipsb dens prsedicari. Servus aulem prius ad doniinum est,
quod dicitursi deribminatiofif, nioxconvertilur: ut ala :secundo vero loco ad iioriiinem. Idcirco enini qiibd
'dicitur avis, et recta quidemest hsecprsedicatio, sed -dominus hoino est, ideo servus ad hominenfdicitur.
ad riaturam relatioriisincongrua.Nunc igitur quoniam Et idcirco quia dominus bipes estj ideo servus bipe« ,
diei nbn potest avis alse, dicitur autem ala avis, ab dis dicilur. Ergo sccundum accidens dixit secundo
'
jpsa pr_edic_ttibne,quse ad aliud prsedicatur, si deno- lbco, volens ostendere exiraneam et non convehicri-
minatiofit, moxTedit coijsueta oonversio felativis. lem fieriprsedicationem, si quis ad Iiorainem vel bi-
Nam curiidicitur ala avis, ut dicalur avis alte, incon- pedem- servurn ct non ad dominum referat. Manife- .
veniens*est; si vero ex ala Tiat denominatio, ul dica- stum igitufest quoniam in his quoque quse coh.esssa
tur ala alati, sie conversio manef. Alatum enim ala suut ad aiiquid, et in quibus npmina sunt. Nomen
alatum esse dicimus, sicut aiara alatiessealam. Et enim et servi et domini in usu est, non quemadmo-,
"
hoc idem in remb evenit. Nahi •quoniamremus navis diiin in rerrip aut in ala, ubi neque alatum nequo
dicilur, et rerrii navis ut sitriulla ratione converti- - . remilum riomeri fuit, iiisi ipse fingerel AristofeTes.
'
lur,-si ex rem'o|Sitderiominalio,slatira reddit ex more Ciim ergo iiaecita sint, mafiifestumest quoniam '
si nbn
i conversio. Diciinuseriimesse remum remifse rei esse convenienler aptarenlur,: conversionem prsedteatio
' ~ '
remum, et hoc illi.conyertitur. Remita enim res remo non teneret. ,
remita est. Ergo ex ed quod prius dicitur, nomen j .<A.mplius si cenvenienterassigneturid.ad quod dicilui'r
sicut ex; eo quod est "aia, quoniam
"fingendumest," ymnibus aliis circumscriptisqumcuriqueaccidentia sunt,
prius ad avem non dicitur, quia avis ad alam npri rclicto soloitlo adquodassignqlum est, semperadipsum
'
eonvertitur, denominalio facta est, ut dicerelur ala- . convenienler.dicetur: ut si servus dicaiur dd dominurn,
lum.' Aique hoc est quod ait, si ab liis quse prihia circumscriplisatiis omnibusqumsuntaccidenlia dominq,
sunl his ad qufe corivertuniur noinina poriantur. _ul essebipedeni,vel scientimsusceplibilem,vel hominem,
Prima nairiqueprsedicatio esi ab ala.. Dicimus eriim . reliclo' solo domino, semper servus dicetur ad ipsum,'
alam avis, et hoc quserirous ut ad alam prsedicatib servtitienimdominiservusdicitur.' Si autem non conve*'
eonverialur.Ergb ab eo quod priiis dieitur, illi ad .hienter reddatur idadquod dicitur, circumscripiisom-
quod convcriiltir nomen fiugendum esi, ut ea quse nibus aliis, relictoque illo solo ad quod reddiiumest,
prius dicitur ala, reiad quarii convertitur sic ut -' non dicetur ad aiuid: assignetur enim servus kotlitnis,
rM~ . .' jAN.MAML. SEVVBOETli - . 22$
et ala iwis,'cir"~miiscriba(uraue «b iwmme esse domi-Ah sequalia esse oportet. Nam.si. una fes -ampljor,a.sa
cuhi fuerit-ininor, conversionem non habent, nam in eo
' nutn, «oii anipiius sernusad kominemdicelur,
enim dominus non.sit,'servus non rist: Similiterautem, quod est ala ayis, ailnus ,esl ;avis a]a, muita enim"
elsde<ave:adimaturabmalaiam fisse,mnerit ampiius sunt qusealas habpnt .et avesuon sunl; alque ideo
. alaiad aliquid, cum mim ,non sit .atalum, ,nep,alarerit. conversio non lit. Et in -eop,uod -esl *emus navisi
Tahbujjts.<Quamdporlel qssignart ,id qd quod tConve-, major est navis remo, mullsp eijiro.nayes.sunt xjua-
tiienler.-dicilur. Acsi _sitnomen pqsitum, facilis eril rum remi non sunt, quare in his nulla potest esse
assignaiio;'<sinaulew-nojtsit,:foriasse~erit nepessqrium,, conseisio.Si vero sint mquajia ul filius.atque paier, .
fm^erenomen^sisic auiem reddanlur,manifeslum ept,, c.onversio nop Jugit. JSunquam,enim .est filius nisi
qubniamamniafeldtivaconvetsimdicenlur. palris, et rursus nunquain pater est joisi filii. _guo-
- Miud
quoque validum aduldij argumentum in circa a_qualia esse oportet qusecuuque ad aliquid
omni secundum ad aliquid, pr.x-djcatione-solam;esse pwcdicanttir. Horum verpsi nomen sit posilum, po-
assignatiouis conyeriientiamrequireiidam. jQupenim sitis iiom.inibus uti oportel. Si vero .nomen posilum
permanenle jeuiictis aliis. pereunti.bus relaliyorum non sit, ex Iiis quse in prima prsedicatiope sunt (ut
prsedicaiio-coiislai,et,quopereunie.cuncli.s ajiis per- superius dictum est) iiomen oportet elfiiigere. Quod
manentibus,,ad aliquidprsedicationon nianel, illud BJ si ita reddanlur ut omne ad aliquid convenienter ad
est -ad-quod convenienter nominis .relatio referatur. guod diciiur prsedicelur, et ,sequalis erit praedicallb^
Qai enim dominus esi, idem et Jiomp est, idemque t;t mox conversionis reciproca natura subsequitur.
-Mpes, idem tjuoque scientisepe.rceptibilis.Adquodli-: Constat igilur oninia reiativa ad converJentia dici,
bet Jgilur horum servus JIOIIpraedicabityr, si_ domi- llisaliud propriumjuiigit.
nus son.sit3.quod «siriominus sit, etiamsi qnodlibet Videntur aulem qd -aliquid simul esse nalura, et in
Iiorum pereal, nihil impedit prsedicalioneni. Praedir - pluribus quidem verum est. In aliquibus autem vemm
celurTeriimser^usad dpminup, etabpo-csetera pe, .non - est:_shnul enim dupluni esl, et ditnidium; el cum
iamanlur» Pereanl enimab^o quod est. Jiorao, ac sit dimidium, duplum esl; el cuni sit dominus, servus
Mpes, Lquudjscientiae perceptibilis,, -liis oninibusper esl;el cumsitserms, dominusesl. Simililer aulem his
Jvsuntibus,-dominus.solus permaneal; caeterisJgitur etalia, simuieliam auferunl hmc seseinvicem.Si enim
f»ereuntibus,^eryusian)en.nihiIominusilicitur,ad,dOr non sit duplum, non est dimidium, et si no •,est dimi-
jninum^ ad .homipem yero non dicitur, ^pereunle dium, non eslduplum, similiter autem et in aliisqum-
enim.do.mini noniine, ser.vi ad liominem nulla prae? cungue talia sunt.
jjjcaliofisl, qupd.si ad dominum servus non referar- - Illasimulesse dicuntur .quaecunque talra.-suiit,ut
^ur. ^pereatque domini nomen, omnibus.aliis manen-f¥' tino ppsitoquofibet aliud jnecessario subsequatur, ej
Tibus, Jion erit prsedicatio. Auferatur enini doinjnus .fimo quolibet perempto aliud modis pmnibus interi-
etmaneat h.qmo,et bipes,.ei scieniise pereeplibilis, ma.tur, uipateret (ilius. Nam ,cum pater est, iiiium
mon, pplest ,djpi .servtfs lioniinis, y.el servus bipedis. ,quoque
( esse necesseest; cum isit lilius, pater esU
Diominbjenim.npnmanente servus interit:quarema- .Rursus si pereat -filius,patrem ijiioque perire manl-
^ientedoni.ino ad quod servus ,conveniente,r aptalur, Testum esi, non quod pereat ipsa subsiahlia,utper.-
(punctis aliis pereuiilibus, praedicalio manet; sublato eunteJleclore P.riamus,pereat,.sed perit ipsa.relaiio.
.vpro doinino, ad quem est conyeniens prsedicatio, _Ecgpquoiiiain-veiiiiterempto patris nomine^ filii no-
.eunclisaliismaiieuiibus praed.icaiionori.est. Ebdem men perif, sublato quoque .filii nomine.nomen palfis
jrnodopiiam.de ala,; uisi enim ad alaluin 'referatur, .per.ii. Posito eiiampatrein substaiiiiaqueconstituto,
...eunclis.aliis maneiitibiis integra prsedicatip non est. .filii quoqup nomen inferlur.ptpositoiilii jiomina
•-
,Adeo-non sblum non convertitur, sed necpnsedicatio „sequitur patris et a patris .nomine nunquam separa-
. ulla erii, Jiisi xelalio ei ad quod cotivenienter dicitur tur, idcirco.pater et filius simul-esse4icuniur. Ei;go
..assignetur. Simul eliam baec quoque ars est et via ' •siuutl ea sunt qusese inviceip vel jnterirnunt vel in-
noscendi, cum in natura multa sunl, ad quod potissi- 'ferunt, ,el de.his qiiidem ipse posterius tracfat.Nunc
;3num relatio prsedicetur. Nam curn iu dpmino sit, et ^ *amem hoc quoque ine.se relaUvig exposuil, .dicens
,Jipmo, et anirnal, pt diseiplinaep,erceptil)ile,ei blpes, ]relativisquoque esseiitsimul.sint •_namcum duplum
In servo quoque idem, ad quod horum aut (ioniini .siij.diniidiumest,
1 etcumdimidium,dupliim.Hujusau-'
-
nomen aut servi referre possimus, sic ostenditur. Qua , 1teni.argumeutumest, qupdinierempto duplo dimidiuin
"•Mrii re sriblatiScaeferis pfsedicaTiovalet,
pjanehte |
periL Rursus qupque duplo constituto, dimiditim con>
' et
' qua fe siiblata t_ietefis m_meritibus,interclpilur _j -jstiluitur.Jgitur quoniarii dupl.umaiquedimidium rela-
praedicatib; ad Illud r^latio rfeciissime prsedicaTuh 1livasuntjetliaecsimulsuntnatura, id estipsa essenlia,
' llis
igiihr posiiis totius afgumehli tjm seritenliamqiie , elhoe
, nianifeslum.est quoque relativis accidere, ut si-
' concludit, ait eiiihi': oiniiia
qua:cunque :ad riliquid '_mul naluraesse videaniur, Iderhquoque est in eoquod
'•
""suritsegria prsedicationeconverli: ;hocautemIrajhs- '(estservuset dorninus. JSam quphiara alterutris in-
ihbdi est. 'Qu&cunquepriim ad se invicem sequaliter 1teremptis uterqpe deperit, et allerutfd .constituto
pfseaicarituf, et cimversloneTa!clareforquentur,- illa \uterque subslstit, conslat servhm "atqiie dominum
sequali iiatura' ei dimeiisione ftnidata sunt, rit sunt . curo( .'it)t ad al quid simul essenaiura. "Sed^liaecita
'
_pfppfiaet species' Relativa quoque tit convertahtur, jsunl, ut sin.t quidemin relativis, sed omnibu|_ his
%_m _. LNCATEGORlASARlSTOTELISLIB. II. ^O
.qucesunl ad aliquid non sequenlur. Sunt enim quae-,<Aiu in oinnlbiis relativjs verum esf,, ut simulesse natura
daro relativa quorum unu.u prius"natura sit, quod dicanturd: : et sicul falsum illud esi, iu nullis hoc esse
ipse rursus adjecil. relativis, ita falsumest fursusin binnibus. Sed huric
r<
•. Nvnaulem in omnibusrelativisverumvidetur-esse " iractalum " longius texit..,
-ut sini simul riatura. Scibile enim scientiarpriusriatu- Amplius scibilequidemsublalum shnul auferl scien-
raliler essevidelur. Namqueut plurimum prius rebus ti tiam, scientia vefa shnul non aufert scibile. Nam si
sitbsislentibusicientiasaccepimus. In<paucis verh vel ' scibilenon
st sit, r.on-esiscieniia;scien'.iaverosi non sil,
intlis hocquis reperiet, stmui cum scibilisiientiam esse nihil n prohibel esse scibile, velut ciiculi qitadratura si
"
factam. - . "
modo esl scibhis, scientias:quidem ejus nondum est,
Proposuit non in oiniiibus rfelalivis<esse hoc, ut ipsavero
U scibilisesl.
videantur sim.ul esse natura _!ioc autera probat ex Diximus illa essesimul, qusecunquealterulroOon-
. h.:s,.qiiod quoniam scieniia ad aliquid est (scibilis sstituto, vel alteruiro interempto,simul tilr.ique con-
enim -rei.scient.a-dicilur.},non polerit esse scienlia, sstiiuerenlur,-vel-eliaiiiperimereiuur.-Gonslituioenim
nisisilresaliqua qua_.sciri possit-. Hanc aulem pri- ul u sit paier, constituelur esse filius, et paler simul
•jnam esse necesseesJ, ut inmatheseos tJiscipIiiia. irifert h subslanliam filii. Eodem quoque modo filius
Scimus enim triaoguluriitres interiores angulos duo- '"-•s^simuliufert vocabulum patriSjHonesl enim filius
;-busrectis angulis sequosliabere. TJnde necesse est Ti nisi patris. Eodem quoque modo ;aIlero interempto
prius fuisse qnod sciri posset.-poslea vero ad -hane u•ulrumque perire necesse est, alterum iautem altero
.rem_apiam fuisse noljtiam. Atque Jioc«st quod ait:-. pri.us p uiuliis dieitur modis; sed quod nune qUarimus
Namquo in pjuribus subsislentibus-rebus scientias tale t esT.;Nampribra illa iessedicUntur, qiiaeipsa qui-
accipiraus. Prius enim reJius consiiiutiselquasi.prse- «dem<d perempla res afiasTollunt, ipsa vero illata alque
ppsitis scientiseratio sequitur.. Quare nou est-in om- constitula
c simul res alias iiou inferunt, titresi unus
nibus reiaiivis simulesse natura. JSam cum scientia -aatqued.uo.lnteremptoenimuno, duoquoquepereunt.
et scibilerelaliva sini,.aniiquius est scibile quam IUinle ehim >est unius-in duobus-gerfiinatio, si iimis
_Ecientik.Quod vero inlerposuit, "in paucis enim vel •intereat? -i 'ConstitutoVt-ro alque posito ut" sit pnus,
nullis boe quis perspiciet -simulcumscibili scieniiam -1nonduni duo sunt. Nond.iim-estenim facia unius ge-
faclam, laleest. Quasdamnamque res animussibiipse minatio. i Ergo dieuntur i!1a priora esse, iquaecunque
cpnfingit, utchimerain, vel centaurum, vel alia hu- *aliasimul
*i quidem iliata moninferunt, sedpefimunt
iusmodi, quaetunc sciunfur, cum ea sibi animus fin- iinterempta. Scibile engo etscientiam non esse simul
xeri.t. Tunc auiem esse incipiunt, quando primum in .; illa_ res probat, quod si -quisrem >seibilem-lollat,
opinione vefsantur. Tunc igilur sciuntur, pum in^ 1«sciemiamquoquesuslulerit.Nulla potesteiiimsciehiia
opinione yersala sinl, et Ji.aecsimul habeni esse et permanere,
_ si res qurc sciri possit iniereat. Al si sci-
- sciri., Nam quoniamin opinione nascuntur, .mox esse •. hile ] esse constituas, uon omnino fcpieniiacoh^equi-
ineipiunt, sed cuniin ratione sunt, tunceorum scieu- . tur. , Jnfantibus enim ea noijis quse liunc novinuis
tia capitur. Igitur m.ox.uifuerini, mox sciunlur, et ., ,,erant, et in suae natura. subSl&ntiapermaneljarit, sed
est eorumseientiacum eorumdem essentia conjuncta. . M eorum apud nos scieniianonefai. Multaequoque
'Namqueantequam chimera fingereiur, sicut ipsa in jisuntarles, quas essequidemin suse riaturse ratione
nulla opinione fuerat, ita quoqbe ejus scientia non* ...^.'perspicimus,quarum neglecTus scientiam sustulit.
. erat. Postquam vero ipsa animarum imaginatione Multumqueegoipse jnm meluo ne hoc verissime^de
'.' epnstiluia est, ejus quoque cum ipsa imaginalione omnijbus studiis Jilienalibus dicatuf. Quocirca si et
scierilia consecuta est: atque ideo ait in paucis hoc seientiam sublalum scibileperimit, elillatum scibile
posseperspici, ut simul cum scieritia scibile sit, u't ,>scientiam"iion-infert, neque.constituiljprius est id
jn hac eadem chimera, quae cum sif scihilis, ciim . quod sciri potest quam jllud quod compreliendere
'
scientia nata esl. Sed quoniam uihil quod In sub- yidelicet atque-compleciinotitia. Ipse autem-iidlianc
stantia non permanet, ueque in verilate cOnsislit, rem obscurissimum commodavit ^exemplum. Solet
- scifi
potest(scieritia enim esfrerum quae sunt corn-- y ,-enim in gebmetria hujusmodi esse propositio. Jub'e-
'
prehensio veritatis), et quidquid sibi animus fmgit, 'murenim proposito quatupr.lnlerum spatio, sequale
'' vel
imaginaiione reperit, eum in substanlia atque . triangulum -constitucre, el faeimus hoc 'modo. Sit
' veritate conslitulum nonsii, illud posse sciri nbn di-
quatuor laierum spatipm ab_,oporlet,ergo a b «patio'
cilur, aique ideo non est eorum scientia ulla quae sequale triangrium constiluere, et ut sit, duplum.n b.
• ••soiaJroa'giii_it:one-subsIsTiint.
Idcirco itaqtie dubilans spalio c d e f spalium. Ducatur angolaris c ;/,.dico
'
dixii, iu paucis enim veljmllis. Hsecenim ipsa pariea quoniam c d f friangulum ajqualeest.a b spatio„quo-
ila quisque reperiet, ut si ad veram ralionem exa- niam cdef spatiurh duplum es.l a _bspatio: a b igitur
minationemque oontenderit, nulla esse perpendal. c d e /"spatii medielas est. arigularisenim/^ tolum
-
Quod si quisquamchlmerse aliqua esse scienfiara di- c rfc/spaiium rrie.diumdiviilit.Quseautem ejusdem
- cat, qu;E noh est, quariquam libe f.ilsum sit, taraen situt
media, s;lii sequalia^uni,"c d /igitur ei c e \
. Iioc quoque coricesso paucaerunt iriquibus scieritia triangulum a b spalio sequale csi» Pi-oposiiojgilur
~' «urri nalura sit. Multisenini rebus ainte- spatio d b, tequum trianguluni constiiuium est c d f,
scibiijR-Imul
- positis et consiitutis scientia nascitur.
Qubcirca non quod oportebat facere. Eodem quoque' niodo auaesi-
251. , .• AN. Sl.vNL..SEV.,.BOETII ; , . -.252
aulem hon,esl aulcm-semde,ut corpus eaitdmn_dulce,
amarum et aliq oninia qumcunqueserisilia-suni._
Id namque proponit sensibus irivenirL-Dicit enim
sensu prius esse sensibile, quod communi.priorum
diffmitibne probabile.esse coristiiuil. Diclumestnam-
que illa esse priora ijuse simul quidem. interempia
perimerent, non".autem sinml aliis ititeremptis ipsa-
deperire,utorbem solis priusdicimuspropriolumine,
sublato enim orie, lumen illud quod ab eo esl peni-'
tus non manebit; sublatolumine solis, orbis manebil.
Ita quoque nunc in sensibilibus, atque in ipso sensu
esse proposuit, sublato quod sentiri possit, sensus
.omnino sublatus est.>Ne"queenim esse-polerit sehsus,
cum quod possit senlire ribn inventt. Quod si sensus
itim estsi sit propositum circulo aequum fieri quadra- omninodepereat, sensibile permariebit; et lioc evi-
"
,.lum. .Qiiadralum ergo".est quo.dsequalibus.lateribus denlibus firmat-exemplis. Nam cum ea qusesuiil in.
, oiiines quatuor angulos sequoshabei,idestreclos, et rebus, vel incofporea sint.vel certe eorporea, et
Ar.stolelis, quideni lemporibus nbn.fuisse inventum • quidqttid ad corporis maferiani referri potest, hoc
vjdetur. Post vero repertum esi, cujus quoniam leriga -sensuum varietati subjaceat,' quidquid ad incorpofa-.
. demonstratio est, prseiermittenda est. Atque hoc est, Iia intellectus rationeetspeculatione teneatiir. Cutn
quod ait, velufcirculi.quadralura : nam sicut; ma- sitsensus bmhis in corpore, si corpus intereat, cufn
: nenie.p-uadrato, linea per obliquum ducta triangula omniho cofpus non sit,'quoniam quaj suntincorpbrea
,figura prqducilur; ita.circulonon.mulalo circumpo- , sentiri non possunt, "et quse^senlin poleraril interem-
sitis angulis, qui et ipsius circuli lateribus'sequaliier pla sunt, omnino sensus evertitur.' Sed si sensus aii-
dirigunlur, quadraiiforma consurgit, qiiod (ut pb- -'.feramr, sensibilia permanebunt: et quoniam sensiis
. luiraus) conjectura depinximus. Cunrenim aliciii cir- animaliutii effectivus est, aequa eit utrorumque pef«
. culo aeqiiumquadralum consliuiilur; in quadfalufam ditio; sive enimsustuleris animal, sensus peribit, siva
-
.-circuli illius mensura .redigitur. Nunc ergo hoc est- ^eiisus everlantuf, arimial.a quoque sublafa sunt".Sed
-
; quod dicit, xitcirculi quadratura, id est sequiquadrati eversisalque iriteremplis animalibuscum propriis
ad circulum. consiitulio si fieri potest, et si res est <-sensibus', permaheht corpora quseanima nori uiuiitur,
'J
. qttsesciri possil, scientia quidem.ejus noridum in- * quod si sublatis animalibus sehsibflsque deperditis,
. venta est. Nondum enim.quisquam sub .Afistotele corpora inanimala sribsistuni*,cumcorpora' sint qiisa
. tequum quadratum circulo conslituerat. Quod si est senliri possunt, animalia quse sentire valeant si iti-
;.jiliqua,ejusiscieniia quss nondum reperla est, certe,-, terempta sinij mariehle sensibili sensus eversusest.-
-'
priusest quod sciri. possit, post.vero.scientia. Nam • Noh igitnr sicut sehsibilis interempiio.sensils inieri»
,.cum posset Avistotele vivosciri cireuliquadralura, mlf, sicsensuum perdii.icnem exstinctio sensibilium
. nulla tamen.adhuc.ejus. scienlia-reperia est, atque ! Comilatur. Id vero eiiam hoc probabituf argumento,
. Sdeo prius eral quod sciri possel, quam ipsius reiulla anle enim quam actu ipso aliquid sentiarhus| serisus
.notitia.. ..- ,:. . .- , -,- - -. , >. - ;-non est. Nam'
priusquath dulce aliquid degustemus,,,
; , Atnplius,<unimali quidem sublato, non esl scientid, gustatio ipsa dulcedinis"non esl; quod autein gustari.
tcibiliumyero plufima cssesonlingit. ' pbssit, idesi, mel,vei qubdlibetaliudpropriaenaturae
'
Addit aliud validiusargumeritum, prius essescibile ralioneconsistit. Quocirca prius esse quod senliri_'
scienlia. lllud enim hotum estsi p r desidiamdisci- possit, post vero sensus Aristotele auclpre firmalur.
plina depereat,- inlefiferjuidemscientiamj sed scibile Amplhts sensus qutdemsimul cum sensaio fit, shnid
permanere.Scibilb aufeni dicoquod sciri possif.Quodjj' enim et animal ftt et sensus.Sensiic autem ante esl
- si bmnino animal non sit, cum quisscire possit om-
' quam sensus essel. Ignis enhn el aqua el aiia liujus-
"nino norifueri(.=sciehlta"quidem:ipsa furiditusiinter- thodi, ex quibus ipsum animal constdl, anle stinl qriqm
"
ibit: liihil tatneri prohibetesse ea qua. permarieiite animal sil omnino, vel sensus. Quareprius sensilequam
animali possit 1iriquirentisanimbs scientise"ralibhe
" sejnsus essevidelur. ,,,-,. .......
-->>.'" - -
complccii. ; In composilis rebus. alque ex aliis junctis priores
Similitef Jiis sese habeht el ea qum de sensu sunt, sunt hae res quse .componuht aliquidipsa substanlia
tensile enimprius' quani sensits videtur esse. Sublalo qiiain eoinppnunt. Namque cum corpus animalissit.
enim serisilisimul aufeiiur sehstisisensus vero sensile ex igne, aere, squa et terra, priora liseeesse necesse
ncmshnul aufert. Sensus eritmcirca corpus el in \bor- est quam ipsum sit animal quod.illa elemenla con-
pore sunt, sensibtiidulem perempto,peremplum est el jungunt. Hoc quoque eliani in aliis palei,-nam cum
eorpus, sensile enim est et corpus; cum vero corpus sit liber ex versibus, prior est versuum natura quam'-
nonsil, sublaltis eslelsensus. Quaresimul aufertsen- ., iibri. Crimque versus constcl verbis"ajque nomiui-
tile sensus vero schsile non tolia. Auimali JJU:.,et caeleris quas granimatici parles pralionis yo-
' enimsensum,'
perempio;seiistts quiclempcrempius esi, sensibite canl, haec ex qtiibus Ipse versus eonslat versu ipso
253 IN CATEGORIASARISTOTELIS LIB. II. '. • 254
priora essenecesse est. Quocirca sensus quoque ipsis A jus j> manus, et quoddam capul, non dicilur alicujus
Jam.composilisanimalibus supfirvenit. Nam cum ani--."' quoddam
q caput, sedalicujus capul. Similiterautem et
mal constet ex qualuor-elemenlis, et cum sensus in ii secundissubslanliis, alque hoc quidem in pluribus,
semper naturam animalium comitelur,' cum ipsis ut u komonon diciiur alicujus homo, nec bos alicujus
animalibussensus fieri et nasci necesseTest. Quod si bbos, nec lignumaiicujtts lignum, sed alicujus possessio<
cum animalibus, id est eompbsitis rebus, serisus dicitur. d In kujusniodi"ergo manifestum est quoniam
nascilur, sicut animali priora sunt ea ex quibusipsum - non n est ad aliqhid. In aliquibusvero secundissubsian-
animal constat, sic quoque sensu qui cum aiiimalt tiis _i habet aliquam dubilationem,ut caput alicujus ca-
nascitur, illa priora sunt, ex quibus animalis natura ' pul p dicitur,'el manus alicujus maniis dicilur, et sin-
conjungitur. Conjungitur aulem animal atque coiri- gula g hujusmodi. Quqre kmc forlasse ad aliquid esse
porinur ex qualuor elemenlis. Qualuor igitur ele- videntur. v
menlasensu priora sunt, sed qualubr eleriieriiacor- ; Contra ea quse superius dispulata sunt hujusmodi
pora sunt,*corpusvero omne sensibile est. Prius igi- nodum „ quseslionis opposuit, quoniam enim'prima
tur sensibile'quam sensus cst. Sensus enim cum re diffroitio j relativorum fuerat, illa esse relativa quse-
-coinposilanascilur,"illa vero qusecomporiunt et sen- ccuhque tiocipsum ijuod essent aliorum dicerentur,
sibilia sunt, el priora ipso composilo. Unifersaliler B securidum
s liaric diffinilionem possuht qusedam sub-
enim si quseduse res sint simul, cum quselibetres slanlise s videri esse -relativae;quod si sit, subslanlise
una earum prior sit, et altera prior erit, ut animal in j dlffmitioriemaccidenlium trahseunt. Nam cum sint
ntque- sensus, cum utraque simul sunr, simulque accidenlia a relativa, si quas subsiantias relalivas esse
-nascunlur, cum quatuor elemenia quse sunt sensibi- -1concedimus, in aecideritiurrinumero ponendas esse
. lia priora-sintquam animal, serisu qubque esse priora ccensebinius, sed hoc contr.irium esf. Si enira sub-
necesse est; quocirca conclusit dicens : Quare prius siantias in subjecfb non e.t, accidens autera in- suli-
quani sensus sehsibileesse videtur. Sed quidam, quo- jeclo j esf, qui fieri potest ut idem et in subjeclo sit
rum Porphyrius quoque uuus est, astruunt in omni- et { jn subjeclo non sil"?Ulruni autem possil qusedam
-bus verum esse relativis, ut simul naTurasint, veluti subslanlia
s accidenlium suscipere rationem, hoc modo
ipsumqubque sensum et seientiam non prsecedere (quaerendum est. Primse namque subslantise ipssa
:seibileatque sensibile.sed simul esse, quam quoniam ,quidem ad aliquid non dieuntur, neque partes prima-
brevisest oralio,-non gravabor apponere. Ait •enim: rum , substahliafumquas ipsas quoquein priniis sub-
Si cujuslibet scienlia non sit, ipsum quod per "sepo- ,stantiis numeramus. Socrates enim non dicilur ali-
lerit permanere scibile esse nori. poterit, ut si for- . ^cujus aliquis Sbcrales, nee homo alicujus aliquis
-niarum scientia pereat, ipsaeforlasse fbrmseperma- C' ]homo, nec bos alicujus aliquisbos, neque parles pri-.
-
•iieant, atque in priore hafura consistanf, scibilesvero marum_ subsiantiarum quse ipsaequoque sunt primae
non sint. Gum enim scientia qusc illud compreheii- ,subslanfiae.Caput euim nori dicittir alcujus aliquod
dere possit,non sil, ipsa quoquesciri non potestres. ,eapuf, sed lanlum alicujus capuf, et manus non dici-
-Namqueomnis res scientia scitu.r, quse si non sit, tur , alicujus aliqua marius, sed tanlum alicujus ma-
sciri non possit. Porro;autem res quse sciri non po- niis. j Quare neque priinse subslaniise, neque prima-
Test scibilishon est. Hoc idem de sensu gustanlls : rum , substantiarum partes ad relalionem dici pote-
si gustus enim pereat, mel forsilan permanebit, gu- runl. Quodsi secundasquoquesubstantiasspeculemur,
slabileautem norierit.Tta quoque omnino si sensus nec ipsse quoque.ad aliijuid dicemur.Neque.enim
pereat, res quidem qusesentiri poteranl sint, sensi- diciluranimal alicujusesseanimal, aut homoalicujus
biles.vero non sint sensupereunie.'Et forlasse neque esse homo. Quod si quisdicatposseesse animalalicu-
scientia neque sensussecundum sentientes speculan- jus, ul equum meum, vel quodlibet aliud, non in eo
dus est, sed secundum ipsam naturam quae sensu quod ariimalest",sed ineoquodestpossessiodiciturali-
valeat comprehendi. Namque res qusecunqueper na- cujus, et sicnbn dicituranimal alicujusaninial, sed ani>
luram scnsibilis est, eam quoque in natu.ra sua, pro-' malis possessio,alicujus possessio.Ergo neque pmmaj
prium sensum quo senliri pbssit, habere necesse " subslanlise,iiequepariesprimarumsubstanliarum,iie-.
esl. Et quodcunque sciri polest per naturam, nun- quesecundsesubstaritiaeadaliquiddicunlur. Partesau-
quam possit addisci, nisi qusedam ejus in natura tem secundarum substanliarum ad aliquid lioc ipsuin
scienliaversarelur. HsecPorpliyrius. Sednos adAri- quod sunt dicunlur. Capul enim alicujus caput dicilur,
stotelis ordinera lexlumque veniamus. Namque ille siquidem capitali caput dicemus, el.manus alicujus
adjecit.quoqu»alias qusesliones. manus. Siquidem ex manu nomen fingere vblumus,
Habel aulein qumslionem,utrum nulla substanliaad ad quod manus referri possit, sicut caput ad capila-
'
aliquiddicatur, quemadmodumvidelur, si koc conlhi- tum, et in aliis quidern rebus eodem modo; Sed si
galsecundum quasdam secundas stibslanlias; nam in parles secundarum substaniiarum accidentes sinf, et.
primis substantiisverum est,' nam neque iota neque ' ipsse secundaesubslantiseaccidenleserunt, aulsihoa'
ipartes ad aliquid dicuntur, nam aliquis kothonoridi- nori placet, corisiabuntsecundaesubstantise ex parti»
citur alicujusaliquis komo,hequealiquis bos, alicujus bus aceidenlibus, quod fieri nequit. Quid igilur di.'
aliquis bos:_Similiteraulem'et pdties : qumdam.enim cendum est? aut enim diffinilio relaiivorum repre-
manas nondicitur alicujus qumdammanitSjsed alicu- ' hendenda est, aut aliler solveudadubietas. Sed {losit-i
' " -
, FATROL. HKIV, . 8
m m. MANL. SEV. BOETfl 256
atque constiluta priorl diffinitione, qusa dicit illa AL naturam, medietas yero secundum quaternarii rela-
esse relativa quse id quod sunt aliorum dicuntur, lionem. Quocirca in cornparalione quadam atque in
_iie qusestionis nodus solvi non polerit, quod~ipse "!liabitudine ea 'quse sunl ad aliquid specularaur; qua-
Aristoteles hac adjunctidne testatur. . ternarius enim in eo quodqiiaternarius est ad aliquid
Si igitur sufficientereorum qumsunt ad aliquid dif- . non dicitur, in eo vero quod esl duplus, duorum re-
finitio assignala est, aut nimis difjicile,aul impossibile lativus est, scilicet ad binarium comparalus. Binarius
est oslendere,quoniam nulla subslanliaad aliquid di- > quoque in eo quod sunl duo, ad aliquid noh referlur,
i cilur. Si autem-non sufficienler,sed sunt ad aliquid, sed ' in eo quod esl medielas, scilicet ad quaterna-
qttibus hoc ipsum esse, ett ad aliquid quodammodose rium comparalus. Ergo, ut sit dtiplus qualernarius,
habere, forlasse aliquid ad ista dicetur'. Prior vero dif- , nou duobus, sedmedietale eget, ut sitmedietasbma-
finilio sequilur quidem omnia relativa, non tamen rius, non quaternario, sed duplo opus est. Videsne
quod ipsa sinl ad aliquid esl hoc quod ea ipsa qum ul habiludine quadam el comparafione res aliud in
sunt aliorum essedicunlur. naiura retinentes, aliud lamen ad se invicemsint?
et hoc rion ex propria, sed ex invicem natura mu-
Proposita ergo atque firniata priore relalivorum est duplus numerus ex medio
diffiniiione difficiledefendi polerit, aut fortasse nun- \ tuentur, namquod
substaritias non relativas.' Nam J trahit, quod esl medietas ex dupio.atque hoc iis quae
quam, quasdam esse sunt ad aliquid exlra evenit, el ideo nihil patienlibus
si ad aliquid illa sunl, qusecunqtieid quod sunf alio- ad
rum dicumur, ut id quod est caput capitaii dicitur neque permuiatis ipsis quae -aliquid referuntur,
habebit subsiantia est ipsa ad aliquid fiunl, nihil ienimpermutato de qualer-
caput, igitur quse capiit ad
nario tluplus ipse est, si ad binarium referatur, et
aliquid relationem, et ita erit substanlia relativa nihil de binario permutalo, medieias est binarius, si
atque accidens, quod est impossibile. Quare quoniam ad
consiituta diffinitione hseciu- qualernarium diciiur. Ergo relativorum hoe est
proposita alque priore id est li3_cenrum nafura atque substanlia est,
ebmnioditas in dispositione consequitur, ut constet esse,
ul id quod sunt ad aliquid referantur, id esmon so-
ratio non integyaediffimtionis, as.ignatio pennule-
iur. Ait enim non esse integram diffinilionem quae lum referri dicanlur, sed etiain referantur. Aiqua
hoc est quod ait, sed sunt ad aliquid quibus lioc
supra sitreddita, necmagis illa esse ad aliquid, quae ad aliquid qtiodammodo se habere,
id quod sunt aliorum dicuntur, polius quam ea qui- ipsum esse est
ac si diceret quoruni subsiantia est ad aliquid aliud
biis ipsum esse est ad aliquid quodammodo se ha-
el quseila suril ut ipsa id quod sunt ad aliud
bere. Sed forlasse videalur quibusdam inconsulle referri,
ei miniriie id diffi- re.eranjur, et esse eorutn sit ad aliquid aliudreferrl,
legentibus consideranlibus, quod ^] sed non omnia quse dicuntur ad alitid, etessede al]o
niri oportuerat, hoc in diflinilione esse sumpfum,
riiutiiautur. llla namque diffiniiio prior, majof est,
ijuod est viliosissimum. Si enim idcirco difliniiio diffinitionem relativorum supergressa"est,
sumilur, ut res de qua qusefilurassignetur, quse ma- includit enim namque
ea quoque quse relativa non stinl, et
gis esl aperlior diffinitio, si re ipsa quam diffiii:t, in
hominem cum dico, mortalem eum
assignatione diffinitionis ulatur? Diffinitio namque quemadmodum
idcircb redditur, ut res de cujus quidem esse dubi- esse necesse est, cum dico mortalem, non necesse
latur, diffinitionepatefiat. Quod si rem ipsam quam est esse hominem, ila quoque e,a quae hoe ipsum
diffmii, in diflinitione protulerit, nihilo planior dif- quod sunl ex aliero trahunt, et.esse.habent "adalte-
fniitio sit, ut si quis hoininem diffinire volens dicat, rius relationem, et esse suum ad alterius referunt
aoc ipsum esse hominem quod liominem. Iia quoque nuncupationem. Qnaevero ad aliud liintum dicunlur,
aon considerantibus, Aristoleles relaiivorum diffini- non necesse es.1,lil esse suum ad aliquid habeant re-
lioifem reddidisse videbilur. Ait enim esse ad aliquid, latum, quo posteriorem diffinitionem susclpiant,' et
quibus hoc ipsuiri esse esfad aliquid quoilammodo 1isla serilenliabreviter includalur, ut qusecunquehanc
_rebabbre, ac si diceret :Ea sunt ad aliquid, quae se '< di finitionem susceperint, ut hoc ipsnm esse sit ad
aid aliquid quodammodo babeni. Sed minutius atque - :aliquidquodammodo se ltabere, habeanteani quoque
ucutius considerantibus, vis integrse diiiinitionis ' > diffiniUnnem,quae est relativa esse qusecunqtie id
_prompleatque veraciter apparebit; non eiiini in eo < quod sunt aliorum dicuniur, quse vero hanc habue-
quod est dici, ad aliquid consideramus, sed in eo rinl : dirfinitionemillam non necessario hal)eani,utea
quod est esse; ea namque sunt relativa, qua_ in qua- iquse sunl ad aliquid,-eiiam ad aliquid dicantur. Sed
_Iam comparalione et relatioriis habiludine conside- ea quse dicunlur ad aliquid, non omriino ad aliquid
ramus; ul quaternarius numerus, el hoc ipsuiri qtiod sinl, i quodsiista diffinitio posterior Tecipiatur, quae
sst esse dicitur, id "estquatuor, et aliud quoddarri,id dicil i ea essead aliquid, quihus hoc ipsum esse est
sst duplum, ul si ad binarium conferatur. Sed quod :a.d aiiqaid quodainmodo se habere, poferit superior
de quateinario numero dicimus, qiialeriupium hocad solvi ; dubilatio, quo dicarous id quod ipse posteriore
Spsiusquaternarii numeri naturani refertur. Quod dispulatione secutus est. Quod autem ait: Prior vero
vero duplum, non est hoc quaternarii, sed duorum diffmitio sequilur quidem omnia relaliva, non tamen
ad quod duplutn dicitur, ef ad quod propria relatione ' lioc eis est esse, quod sint ad aliquid, quod _eaipsa
tluplura est. Binarius quoque numerus el binarius quse sirot aliorura dicuntur, hoc est quod non idcirco
reu et medietas, binarius quidem secuadum suatu aliauid relaiivuuj esse dicitur, quouiam allerius essa
'
m IN CATEGORIASARiSTOTELiSIJB. ll. 238
dicitur. Sed tune merito res aliquarelationis nomineA A ./Eneae,et ^Eneamdiffinitefilium!esse agnoscet, vel
coniinebitur, quolies non solum ad aliquid diciiur, si s indiffinite novil quoniam pater est, indiffinite
sed hoc ipsum esse ejus ad aliquid est quodammodo eiiam e sciturns est quoniam iilii pater est. Ei run-us
se habere. Quare quid hanc diffiiiitionemproprium si s -Eneam qnis indiffinitenovit quoniam filius est,
- sciiurus
s quoque est indiffinile quoniam patris est
conseqnatur, ipse addidit.
fi
Ex his ergomanifestumest quod si quis aliquid,eo- filius. ManifesTumest ergo quoniamea quse sunt ad
rutriqumsunlad aliquiddifjinitesciet, el illrid ad quod aaliquid, si diffiniiead aliquid esse sciantiir, etiam-
dkilur difftmlescilurudesl. Si enhn quis novit aliquid illud
i di.finifeseiendiim est ad quod illa referutiiur.
quod esl eorumqumsunl aliquid (est aulemesseeorum Quod { in substantiis non eodemmodo esse Aristotele
-j auclore, qui hujus qusesiionisseriem ila
qumsuntad aliquid idemquod ad aliquidquodananodo probamus
' se
habere),el illud novitad quod lioc auodantmodose conclndit.
c
habet. Caput vero, et manus, el Aorumsingula qumsub-
Propriuin relativis secundum eam quse superius slanlim s sunt, hoc ipsum quod sunt esl scire diffinite.
dicta est dilfinitionemhoc esse confirmat, quod si Ad .' quod autem dicantur, non cst necessariumscire.
quis id quod est ad aliquid dilfinite scil, qnoniam (Cujus enim caput hoc, vel cujus manus sit,.non esi
relativumesi, et illudad quod referri potest, diflinite g' scire
s diffiniie, quare non erunt Itmcad aliquid. Si
Sciturusest quid sil, nam relaiiva ea sunt quibus hoc vero t non sunt hmc relativa, verum erit dicere quod
est esse ad aliquidquodammodose habere, quoniam nulla » substantiarelativorum^st.
- utsil
qualernarius duplum a binario irahit. Si quis In capite, inquit, el inmanu, et inaliissubstanliis
- novit esse quaternarium numerum duplum, et bina- non i est verum , quoniam si quis aliquid horum ali-
riuinuecessarioscifurus est esse dimidium, ad quem ciijus ( esse novit, et ad aliquid aliud referri,- idcirco
*
quaiernafitisduplus est fieri; enim nullo niodo po- el < ad quam referaiur diffiniiesciiurus est. Si quis
test, ut cumquis"noverifalhjuamrem esse relativam enim ( operlo capite atqtie omnibus membris marium-
diffiidte,nonillud qnoque sciat ad quod illa rcs di- foras f exerat, manifeslum est quoniam manus illa
cilur diffiriue",hujusautem rei una probaiio est quae alicujus
_ manus est, cujus aufem.manussit, diei dif-
- ex dilfinitiouevenit. Dilfinitaenim suut illa esse ad finite i non potest. Sijniliier quoque opertis oculis,
aliquid, <juorii_nea esset subsianlia, ut quodammodo ifacieque velata si cnjuslibet capul aspicias, illud
-sead aliquidhaberent, quod si scio quateriiariumnu- ,quidemcaput alic.ujusesse non dubilas, cujus auiem
merum esse duplum, eo quod ad binarium quodam- < sit diffinitenon prbferes. Qtiare quonjam haechujus-
modo conjungaiur, ntillus .quaternarium dtiplum modi sunt, ut si quis ea diffinitesciat esse alicujus,
cssc poterit scire, nisi qui sciet medietaiemesse bi- G_ cujus sint, diffiniiescire non polerit, a relativorum
narium, et boc quidemin oinnibtis^onsiderelur.Nara diffinitipne, quorum si una res quselibet diffinite
~s\ nesciatquis a'dquid aliquid feferatur eoruni quae sciatur esse ad aliquid, illa quoque res ad quara di-
relativa suut, illud quoque ignorabii, utrum omnino ciiur, diffinitescitur, substaniiaesegregantur. Sub-
ad aliquidreferatur, quod iiis verbisAristotelesdicit: jiciendum lamen esl illud qiioque,-quod omninove-
noveritomnino, ad quod hoc quo- rum est, in diffiniiionibnsrem ipsam quae diffiniiur
' Si enhnid non
dammodose kabel, nec si ad aliquid.quodammodose sumi non oportere. Multaenirn sunt qusealiler pro-
liabeisciturusesl, sed in singulis palam lioc esl: Ut ferunlur et difliniuntur, et aliier accipiuniur, ut si
hoc si quis novil diffinilequod est duplum, el cujus quis dicat albuui esse colorem nigro conirarinm,
duplumeU, moxdiffuiiienovil, si veronullius difftnite potesl hoc et in coipore accipi, liamque et color
novit, ipsum duplum, neque si est duplum omhhto album dicilur, el corpusquod alho paiticipat, album
•novii.Simifueraulemet hoc aliquid, si novit aliquis nouiinalur. Quocirca ne quis puiet tale album esse
quod melittsest diffi-iite,el quo tnelius esl, necessa- di.fiiiiium, quod ad pariicipalionemalhi et corporis
rium est nosse. Indifftnileautem nonsciel quod Jioc referatur, ita dicendumesf: Albumea quod cum in
esl pejore tnelhis, opinio enim id quidem sit, non aliquibus est, tum color nigro coiitrariuin. Aique
*'
disciplina, non enimscieiexaclequod est pejore tne- ita rem ipsam in sna diffiuititmesumimus, quod
lius, si enimsic contingil, nihil est pejus eo. Qua- seilicel Aristoieles, id est rem ip<amquaedilfinitiir
propterpalam esl quodsi noveril qttis aliquid relali- in dilfinitione sumi non oponere, inter verisiniilia
vorumdtffmiienecessariumest et illud ad quod dicilur topieorum posuit argumenia. Nunc aulem post re-
~ ".
difftnilenosse. lativortnn disputalionem, ad inajorem nos de his
Hujusquoque rei excmpla persequiiur -diiens : Si rebus traciaium sfudiosus doctor hoitatur, dicens :
duplum ad aliquid esse novimus, seimus quoque i"d Fonasse difficileest de liujustwdi rcbus confidenter
cujus duplum esl; quodsi iie_eimusid cujus estdu- declarare, nisi smpeperlrartuta sint, dubitasseautem
plum, duplum aufem esse cujuslibetrei e\ hoc est, de /tts singulisnon erit inulile.
quod ei sit medielas, ipsaui quoque rem quafdupla Quod scilicet nuntjuam diceret, nisi nos ad
- sit, utrum dupla sil scire iion possuinus. Si igilur majorem acuminis exercitationemconsiderationem-.
diffiniie novimnsquamlibelillam rem esse duplam, que revocarel. Quod quoniam ejus est adboriaiio,
otiam cujus dupla est diffinite nos scire necesse nos quoque in aliis de hi.s rebus dubiiationes solu-
«5i. Ut si novit quis Anchisem patrem dilfinite esse tionesque ponere miniine ravabimur.
-: - 24(1
£59 '-. . AN. MANL.SEV. BOETI

LIBERTE-RTIUS»

Consuela in principio qusestio est cur post rela- A DE QUALITATE.


tionis praedicamentum dispulationem qualiiatis ag- Qualilalemautem dico, secundumquam quales_qui-
gressus est, quod nimis curiosum est. Mirabile enim dam dicunlur,
fuerat cur post quanlilatis ordinem non staitim de Hic quaeritur cur omnium in disceptatione doctissi-
qualitateeoepisset, sed quoniam quanlifati qua_dam mus tam culpabili qualitalem termino diffiriilionis
relationis admiscuii, et dispulationem de relalione incluserit. Volentibus enim nobis quid sit qualitas
continuavit, idcirco non est mirabile pbst expeditam seire, ila respondet: qualitas est secundum quam
- relationis interpositionem ad qualilatis eura ordinem' ,
quales quidam dicunlur. Nibiienim minus erit obscu-
revertisSe, quanquam eliam ex hoc quoque recta sit rius atque ignorabilius, quod ait, secuudiim quam
£eries. Nam post magnum parvumque statim pro- ,quales dicuntur, quam si de ipsa sola qualitale di-
'
portib et quaedam ad aliud comparalio consequilur, xisset. Nam si illi sunt quales, qui qualitaiem ha-
ut sit aut majus aut minus, aut sequalevel inaequale, bent, ul sciantur quales, prius qualilas cognoscenda
quse surit ad aliquid. Post haee autem innasei quas- est. , Amplius quoque nihil differt dixisse earo quali-
que necesse est passiones, quse a qualilalis natura tatem secundum quam quales qtiidam dicunlur, tan<
non discrepant, utalbum, vel nigfum, vei calidum ',quam si diceret eam esse qualiialem quaequalilas.
vel frigidum, vel qusscimque'his stnit consimilia, J}"i sit. Nam sic qualitatem dilfinire volens ail : Secun-
.quae prsedicalio qtialiiatis includit. Est vero tilulus ,dumquam quales quidam sunf. Rursns si quis quales
hujus proposifi de quali et de qualifate. Qua^itur ";aliquos diffinire voluerit, eodem modo dicere pole-
enim cur ei nori aut de quali dixisse, aut de quali- rit, qui in se reiirieni aliquam qualilalem. Quod si
•late suffeeerit, quod hoc modo solviitir. Dicimus qualitas quidem quid s.it per quale, quid aulem sit
enim quale non uno modo, qualitatem vero simpli- quale , superiore qualitate monstralur, nihil inler-.
ciler. Quale enim dicimus eu ipsam'quali.atcm,et erit dicere qualitatem esse, quajilateni, qtiam qua-
illara remquse qualiiate illa participat, ut albedo ';litalem esse, secundum quam quales dicunlur. Sed
quidem qualitas est, qui vero parficipat albedinem .si ordinata diffinitio generalis el in hoc generaliss!mo
albus dicitur. Sed et albedinem ipsam communiter gencre ; poni poiuisset, recte culpabilis.deierminatio
.quale dicimus , id est ipsam proprie qualitatem, et videretur. Nunc autem frustra contendilur, cum jam
album dicimus' quale, illud scilicet quod superius (ut sa:pe dictum esl) descriptionis potius loco hunc
i
. cbrnprehensa qualitate participat. Ita ergo et ipsam lerminum quam alicujus diffinitionisaddiderit. Quo-
-qualitatem et rem quse qualilate participat, qualia circa si designalio tantum qusedam, et quodamnipdo
communiter appellamus, qualilas vero simpliciier adumbralio rei ejus de qua quaeriiur, et non diffi-
diciiur. Res enim ipsa quse parlicipari polest, sola G nilio
: est, .absurda calumnia cst, -rebus notioribus
qualitas nominatur. Res vero quse parlicipat, qua- "ires ignoliores probantem non ante perspecta descri-
litatis vocabulo non-leuelur, ut albedo qualitas qui- iptionis raiione culpare. Illud auierri quis dubitel no-
dem/est, albus vero qualitas non est. Differuiit ergo tiores esse eos qui quales sunf, illa ipsa ex qua qua-
lioc quod dicimus quale et qualitas, quod illud du- les dicuntur qualitale, ul quilibet albus nolior est
pliciter, illa simpliciter appellalur. Quocirca quan- ipsa albedine?Nani si albedo qualilas est, albus vero
quam quidam negent hunc lilulum Aristolelis esse, ab albedine, id est a qualitate, denominaius est,
idemque confirment posleriore adjeclione signalum, albus ; erit qualis nominatus ab albedine qualitate.
nos tamen dicimus propter quamdam nominum si- iQuodsi, ut dictum esl, nofior albus est albedirie,
militudinem demonstrandam uirumque posuisse, ui iqualis nolior erit qualiiate, sicut grammaticus quo-
nihil distare videatur utrum quale an" qualilas, id ique notior est grammafica.Grammaiicusquoque qua-
quod apposilum est prsedicamentumdicalur; quale lis est denorninatus, scilicet a grammafica qualitale.
enim ipsam aliquolies rem (ut diximus) qualilatem- iOmnia enim quse sensibus subjecta sunt noliora
que significat. Sit ergo cx rebus sumpla diffinitio < sunt- nobis quam ea quae scnsibus non leneiitur.
qualitatis, Quod vero inquam diffiiiiiionem, quodque iQuare nibil impedit describentem et quodammodo
superius in aliis quoque prsedicamentis, eodem su- D naluram
i rei ejus de qua quseritur designanteni, res
mus usi vocabulo, nullus arbitretur generalem me, jignotiores notioribus approbare.
diffimliojiemvoluisse signare, sed diffinitionisno- Est autemqualilas eorumqummultipliciterdkuhlttr,
jnen in rem descriplionis accipiat. In his enim quse el , una quidentspeciesqualitalis habilusel disposiiiodi-
generalissima genera sunt, diffinitio quaeri non de- citur.
( Differt auiem habilus a dispositione, quodper-
bet, sed descriptio quaedamnaturae, non enim po- manenliorel
; cliuturniorest. Tales auiem sunl scienlim
< vhtules; scieniia enhn videlur esse permancnliumet
tesl inveniri diffinitio ejus rei quse genus ipsa sit, " el
et quac genus nullum liabeat. Quocirca his propo- eorum i qumdifficillimemoveaniur, si quis vetmediocri-
sitis, aitque antea consiiiuiis, incipieiidum est de ter i sumat scienliam, nisi forle grandis permttiaiiofa-
qualilate, < sit, velofewgrilitdine, vel ab aliquohujttsmodi, Sii
cta
24I_ IN CATEGORIASARISTOTELISIIB. III. 242
fniliter aulem et virtus, til juslitia et temperantia, el A_.permanentior est, in habitti cSf, ille vero qui facile
sinjf_i/a'(aftumwonvidenlurpossefacile amoveri,neque periturus e^t, in affectione, ila nihil aliud inlerest
fdcilepermutari.Affectionesverodkuntur qumsunl fa- inter Iiabitum atque disposilioneni: Nam quamvis
cile mobilesel cilo permttlabiles,ut calor el frigiditas, permanentiof sit habitus, facile Verbmobilis dispo-
sanilas et mgritv.do, el alia hujusmodi. Afficiturenim sifio, non nisi tantum diufufriilate differurif pernia- •
circa eas homoquodammodo,ciloquepermutatur, el ex nendi. Unde fil ut genere et specie habitus a dispo-
transil. siiione non discrepef. Quocirca recte' qiiaenumero '•
. calido frigidttsfit, et exsanilate in mgriiudine"m
Similiteraulemin aliis, nisi forte in his quoque conlin- solo dislabant, non specie sub uriiusspeciei riuncu-
gat propler lempbrislongitudinemin nuturam cujusque palione utraque sunt ab Aristoteleproposita, sed
trqnsferri, ut insanabilis, vel difficile mobilis exislal est horum propria differenlia, quod habiius diutis-
affeclus, quemjam quilibet habitudinemvocet. sime pennanenies dispositiones sunt. Disposiiio"au-
Proponit qualilatem mullipliciler dici, quse res .iem • facile mbbilis habilus; sed si horum exeropla
traxit aliquos in errorem, uf eis suspicio nasceretur quseramus, hsec poterunt inveniri. Habitadines sunt
Aristotelem credere qualilatem sequivoce noniinari. ut artes, disciplinse, viriules. Nam ars nori facile
Nam si omnis aequivocaliomultipliciler dicitur, qua-, mbbilis videfur et diutissime permariet. Hoc eiiiiiiars
litas autem secundum"Arisiotelem ipsa quoque mul- B jpsa medifatur ut usu atque excrcitatione non pe-
tipliciier.appellafur, secundum Aristoteiem nomen reat. Quis enira est qui sciens recte grammalicam
qualitatis aequivociimest. Nos vero defendimus mul- nolla vi intervenienfe validioris passionis amisit!
tipliciter dici, esse non una fantum significalione Feriur enim quidam summiis orator "segritudinefe-
norninari. Dicilur enim aliquid multiplicifer dici, bribusque decocfus, omnem litferafum ariii.iss.edo-"
'
cum et sequivoce dicitur, et diverso modo de suis clrinam, in aliis vero rebus sanus ac sibi constaris
speciebusmullipliciter prsedicatur. Et communfsest et in omni re vegefus permansisse^ Diseiplina quo-
etiam ipsa est in permutalione dilficilis. Qiiis
n.ultiplex.appellatio, .etiam in his nominibus quse que
veluti genera de speciehos dicuntur, velut sequivoca enim scieris friangulum, duobus directis angulis, tres
de subjeclis. Namque et animal muliipliciter dicilur. interiores similes habere angulos, hanc scientiarii
Nam si mulliH sint species quse animali subjectae prseter vim (ut dictum est) fortioris passionis ami-'
6unt, ipsum quoquemultipliciter quodammodonpmi- sit ? ViiTuiesquoque in eodem genere poriendsesurit.'
natur. Islam autem mulliplicationem, non ad sequi- Virtus enim nisi difficile.mutabilisnon est, neque
vocationemretulisse Arislofelem, sed potius ul qua- enim quod semel jusie judicat justus est, neque qui
lilatem genus esse proponeret, illa res monstrat, semel adulterium facit, estadulter, sed cum ista
voluntas cogitatibque permanserit. Aristoieles enim
quod ait, et nna quidem species qualitatis habitus C
affectioquedicitur. Nam qui speciem dieit esse qua- virtuies non putat scientias, ut Socraies, sed habiius
lilaiis habitum et affectionem, quis eum dubitet in Ethicis suis esse declarat. Quocirca constat esse
ipsam qualitatem vim oblinere. generis arbitrari? habiius stabiliter permanenles, difficileque mula-'
Cur.vero dicit unam speciem esse qualiiaiis, cum biles, hoc tanlum excepto, ut non eas vis aliqua
geminasproposuerit, habiludinem scilicet et affecjio- major alicujus' permulationis impcllat et destruat.
nem, quaeriiur. Nam si unum idemque sit habifus Affecfionisvero species sunt, ut calefaclio afque per-
et affertio, superflua est ejusdem rei repetita pro- friciio, et segriiudo atque sanitas, cum ad eas quo-
posilio, sin vero differant, quare differant investi- dariimodosit hbmo disposilus aique affectus, non ta-
gandum est. Genere enim ne distent, illa res prse- men immutabilitc.raul caloris qualitatem habeat aut
venit, quod ulraque sub qualilaie constiiuit. Restat frigoris, sicut nec perpetuo sanilatis aul perpeluo
ergo ut aut specie discrepenl, ant numero ; sed si segrifudinis. Quin etiam si qua sunt quse per longi
specie discreparent, non ab Aristotele pro una spe- temporis aegrifudiriem corporibus immutabiliter in-
cie ponerenlur. Reliquum est igiiur ea neque genere durantur, ut ea jam in naluram qubdammodo cor-
neque specie differre, sed numero. Habitns namque poris cujusquc transierint, ut si quis percussus'ci-
dispositio idem est secundum speciem, sed numero " catricem faciat insanabilem, illi ex disposilione et
tantum et propria quadam qualifatc dissentiunt. affectione quidam factus est habitus. Quocirca recte
Disposilionem vcro indiscrele iJem quod affectio- dictum est disposltiones inveteraias habiius facere.
nem .voco.Nam sicut Socrales a PJalone nihil qui- JNfamcum quaelibetdisposilio permanens _et-difficile
<3emsecundum ipsam humanitatis speciem disere- mobilis faclasit, illa jam non dispositio aut affeciio,
-
pat, sola lamcn proprisepersonae.qualitate disjuncli sed habilus vocaiidusest. ,
sunl, ila quoque disposilioatqueliabitus, necpolius Manifestumesl autem quonianihmc volunthabiludi-
hoc modo dislant; sed quemadmodum ipse Sbcrales nes nomiriari,qumsunt diuturniora et difficilemobitia.
dum esset parvulus, post. vero pubescens a seipso Namquein disciplinisnon mullum relinenlessed facile
distabat, eodem quoque modo habitus et disposilio : niobiles, non dicunturliabilumhabere, quamvissint ad
namque habitus firroa est dispositio, affeciio irifir- disciplinaspejus vet ineliusdisposili. Quare diffeii ha-
mus esl habitus, ut quemadmodum dislat albus co- ,bilus . a disposilione,quodItocquidem facile mobileest,
'
.lor.ab albo colore, si in piclura hic quidem perma- . illud vero diuturniusel difftciletnobile,-
p^at, ille vero statim perilurus sit, nisi quod is qui Habitiis esse qualitates difficile mbbiles et diufur-
' '
M3 AN. MANL. SEV. BOETIl 2£4
(lissime permanentes hoe argumento confirmat, quod A_ inutiqnam ad ea dispositus fuii aliquis, qui adlnie non
eos quibus quaelibet scientia fraditur, si ab eis non baberei. ] Alii vero babitus inieniione fiunt atqrie in-
fortiler addiscatur, ejus rei quam discunl habiium re- veteraiione dispositionis, ut ea quse in ariibus do»
tinere non dicimus. Qui enim litteras discens nondum ictrinisque versanlur. Prius enim quisad eadisposilus
soluto cursu sermonis, sed syllabalim quodammodo < est,post veid habiium capit, alia veronon inierilione,
atque intercise per imperitiam legerit, eum quidem :sed qnadam permuiatione ad liabitumveniunt, utlac
di-posiluni esse atque affectum dicimus ad scientiam iquod ex liquido defigitur el constipatur in caseum,
litterarum, non lamen adhuc illum habituin retinere. < vinum quod ex duici alque sua vi in acidum-gu-
et
Quare hlem quoque esl in aliis rebus. Omnes enira :stum saporemque.convenitur; neque enim plus iunc
quicunque ad aliquam rem dispositi, ejus rei qua sunt vinum est quam fuit anfe rum es<-eisuave, sed cum
alii|UQmodo affecii, non diuiurnam in se receplionem iquadain perniutatione in aliam qualilatem hahitudi-
liabent, eos ad illam rem dispositos quidem esse ar- inemque transgressum esi. Ac de prima quidem quali-
hitramur, habilum yero babere non dicimtis, Recte tatis I speciesuflicienter est dieturo.
- Aliud vero
jgifur hnbilus.diiilurnior et permanentior, dispnsitio genus qualilatis est, secundumquod pu-
vero facile mobilis neque perdurabilis ab Arisiotele gillatores
! vel cursores, vel salubres vel insalubresdi-
proponitur. , cmiMS,et simplkiter qumcupquesecnnduni potentiam
T><
Sunt aulem habitus etiam dispositioncs,disposiliones naturalem
> vel impotentiain dicuntur. Non enimquo*
'
veronon necesse est habitus esse, qui enim relinent niam suul disposili aliquo modo, tinumquodquehujus-
Jiabitusel quodammododisposilistint per eos, qui aulem modi ' dicitur, sed quod habent poten iam naturalemvel
dispositi sunt non omninorelinenl habitum. iimpoleniiamfacere quiddam facile vel nihil pati, ut
Sensiis quidem talisest, quod omnis quicunque pugillatoresj vet cursoresdkuntur, non quod sirit dispo-
habeat habitumjhabel quoque in eodem habitu dis- siii ( aliquo modo,_sedquod liabeant poleniiamnalura-
positionem. Si quis vero habeat dispositionem, non lem I fwc fqcile faciendi. Salubres auietn dicuntur, eo
necesse sit eum etiam habitum retinere. Habitnsab < quod habeant poteniiam naturalem, ut nihiia quibus-
habendo dieius est.-ldcirco qnod ab aliquo immuta- libet ' accidentibusfacile palianlur ,-insalubres vero eo
bililer vel difficiie immutabiliter habealur, ut glauci quod < habeantimpoieniiamnaluralemnon facilepdtien-
oculi, vel aduncss nares, vel alicujus artis scientia di. < Similiter auiem his elmotle el dururitse habent,
atque docttina, quse si qnis habeat, eiiam dispositus durum i enim dicilur quia habedt potentiam non facile
ad ea essediciiur. Si quisauiem dispositus ad aliquam *secari, motle vero-quod habeat ejusdem ipsius impo-
rem sit, non oum necesse est eliara habiium habere, tentiam.i
ut si quis negligenlius operlus algoie quatialur, dis- Secundamvero speciem qualilatis esse commemo-
posilus quidem lunC ad frigus est, non lamen ejus ^*11rat, quse ex quadam naturali poteniia impoteniiaque
relinet habitum. Videlur antem eamdem similitudi- proveniat; J hoc antem hujustnodi est, nicum aliqubs
nem servare genus. Nam genus amplius prsedicatur, ivalidicorporis inluemurnoridumpugiles, neqnehujus
et ubicunque species sit, mox quoque nomen generis periliaartis
] iinbutos, sedsieeospugillatoresdieimuSj
prsesto est. Ubi aulem sit genus, non necessario spe- non i in eo quod jam sint pugiles, sed eo quod esse
ciei vocabulum consequiiur, ut si quis est homo, eum possint,
j et si quorum leve corpus aspicimus, suras-
aniinal esse necesse est. Si quis est animal, npn sta- < que non magnas, eos facile moveri cursuque veloees
tim homo dicitur. Quocirca cum quidquid est habi- (existimamus, quanquam nondum ad cttrsus ceriamen
tus, dispositio sit, quidquiddisposiiio non omninosit '< aspitent,nec sint cursores, eos lamen cursores se-.
habitus, videiur genus esse quoddam habilus dispo- cundum < poientiam noniinamus, non quod jam cur-
sitio, sed illtid verius, ubi inteniio est atque remissio, rrant, sed quod possint currere, non absurde vocabi-
genus intentionis, remissionem es?e non posse. Nam mus. i Eodein quoque modo eos vocamussalubrcs vel
sicul in eo-quod esl album el magis. alburo, magis ' iinsalubres, quos valenti corpore vel fragiliore, vel
albi genus album esse non potest, idem namque est ad * sanitaiem aplos, vel ad segritudinem ciedimusi
'
albumet magis album, nisi fortequod sola discrepant Undefilut quosdamsegrotos possimus salubres vo-
inteniione, quod magis albuin quadam qua.i inten- D»care, c quosdam vero sanos insalubres dieere: non
lione • aiiginenioque crescit atque porrigituf, Sic < enim, qiiod jam actu vel saui vel aegrotisint, salu-
etiam haliilus aique disposiliocum idem sinf, utraqtie 1bres vel insalubres dienntur, sed quod vel sanidiu-
,sola differunt inteniione, quod auctior.qiiodainmodo, lius i esse possint vel segroti. Sed quaesiio est cur cum
et incremento quoflam permanenlior firmiorque est de < qiialitaiis speciebus propositumsit, secundtim ge-
liahilus disposilioiie; quocirca dispositio habiius ge- nus i dixeril..qualitatis et nou speciem";ita enim ait:
nus non est, eodem quoque modo nec dispositionis Aliud l vero genns qualitatis est secnnduiri quod pu-
species, habitus. Sed nunc quidam ita est.habiius, ut tgillatores vel cnrsores, vel salubres et insalubres
non per dispositionera creverit, neque per aliquam dicimus. ( Sed qui hoc quseruniignorare videntur illud
nondum durabilem qualitalem ad perfeclum venerit esse < solum genus,-quoil super se aliud genus non
stalum, ut est nasi curvitas, vel caecitas oculo- habeat. I Illud vero solum speciem, quod sub se nullas
rum, si subita facta sit. Haee enim ab ipso habitu sspecies claudat, illa vero quse iriier genera genera-
aulla prsecedentedispositiope cosperunl; forte enim lissima 1 speciesque specialissimas sunt, eommimi
S45 IN CATEGORIASARISTOTELIS LIB. III. 216
posse generis et speeiei nomine.nuncupari. Quocirca At prius docet, post yero quse eorum distantia esse vi-
quoniam de ea specie qualilaiis ArislolelesIraclat, deafur edisserit, et prius eorum convenientia propo-
qtia..nondum sit species specialissima, sed magis nit exempla. Nam quid sint passibiles qualitates do-
generis prima species, et hujusmodi species quse cens ait.ufdulcedo vel amaritudo, calor et frigus,
possit esse ei genus, nihil absurdum est eamdeiri et nigredo et albedo, et alia his cognata, haecquse su-
speciei etgeneris loco poriere. Sed ul sunt qusedam perius comprehensa sunt qualitates esse illa i atione
qualjtates, a quibus denominatione qiiadam facta - confirmat, quam in primordio de qualitatis disputa-
qpaelibetillares dicitur," ut ab alhedine album, yel tiorie ipsius qualifaiis esse reddiderat. Diffinitionehi"
a luxuria liixuriosum,"veI quidquid hujusmodi est, enim qnalitafis esse prsedixerat,- secundum quam
in his quse sunt secundum poten liam naturalem non quales vocamur. Quod si secunduro qualilatis quales
ita, est. Arisenim ipsa pugiliatoria npn est proposita,, yocamur, ab amariludine vero vel a dulcedine ama-'
a qua pugillatores dicamus. Pugiilatbres enitn non, rum vel dulce dicitur.' k nigredine atque albedine'
dicuntur ab eo quod usirm pugillatorise artis exer- nrgrum atque albura, quis dnbitet Jias esse quaiitatei
ceant,-sed ari eo quod ad eatn seciindum polentiam in qttibusqualilalis convenit diffiriitio?.Illaenim sem-
naturalem affecti sunt; quocirca quos "diciriiuspu- • _pef ejusdetn ri"atur-cesse creduritur, quaecuniue ejus-.
gillatbfes a pugillaforia dicli riorisunt, u.e.qneab ea B[ dem descriptionis finibus terminantur, ul si qua res
denominari possunt, sed inagis a "piigillaforiaarte ' diffinitioheriibanc, quae est animal rationale moriale ,
pugilesappellantur. Pugilisenim est qui pugillatoria . susceperit, 'earri liominem esse manifestum est. Quo-
arte ulimr, atque hpc idem in caeterislicet Videre. : circa si lise quas passibiles qualitatesvel passiones
In hisergo nulla certa qualitas est a qua cseterarib-- * dixerat, suscipiunt qualitalis- diffinitionem, eo quod
minentur. Sed si qua tamen. invenienda alque expri- qualia dicuntur quae itla susceperinf, has etiam con-
' , - •
menda sil, talis-eslqiiam ipse Aristoleles hoc modo siat esse qualitales.'.
denumiat, quse sit secundum poientiam aliquid fa- Passibiles. vero qualitates. dicunlur, non quod hmc -
ciendi, vel impotentiamaliquid patiendi.Pugillatores ,qumillas susceperintqualitaies, aliquidpcilianlur,nequ»
enim et cursores idcirco dicimus, quod habeant po- enim mel
quodaliquid passumsit, idcircodkitur dutce,
teritiam faciendi, id est curfere atque esse pugiles. nec
aliquid aliud hujusmodi. Simililer autemhis el ca-
Salubres vero deriominamus , quod et ipsi habeant lor et frigus passibiles qualilaies dicuntnr, non quod
aliquara quodammodoimpotentiam aliquid patiendi; ipsaqum eas suscipiunt,atiqitid passa sint, sed quoniam
qui enirii minus ab extrinsecus accidcnlibus patitur, singula eorum qumdicia sunt, secunduriisensuumqua-
hic de sanitate securus est, ctqui de sanitate securus litatem .pqssionisperfeciiva sunt, passibiles qualitates'
est, illum salubrerri-esse re vera possumus prsedi- C' dicunlur, dulcedoenim quamdam passionemsecundum
care. Alia vero est qualitas quse secundum nihli pa- gustumefficit,etcalor secundum laclum, simiiiterau-
liendi impotentiam dicitur, ut eos quos insalubres __lem e' alia. _
vocamus; hienim impolentiam habent niliil patiendi,
' -Passibiiium
idcircp quod habeant polentiani aliquid cito patiendi: qualilatum exempla constituerat dul-
quOdsi quis est qui ab extrinseciis accidentibus ali- cedinem vei amaritudiuem, frigus atque calorem, al<
quid facile patiatur, ille potens est facillime segritu- bedinem aique nigredinem, quae.cumpassibiles qua-.
dirii subjacere, secundum quam pote.ntianiinsalubres lilates sinl, non tamen uno eodemque modo passlbU
dicimus, eliamsi sinl sani. Eodem quoque modo du- les qualitales dicuntur; sed longe distant rationes
' rum dicitur et molle.-Durum enim est
quod habet quibus haecomnia qualilates passibiles appellanfur,
pbtenliam non cilius secari, quod enim durum est, ut prius dulcedp vel amaritudo, calor et frigus.passi-
difficillime aliqua sectione dividitnr. Molle aulem biles qualitates djcuntur, non quod ea quaesunt dulcia
quodhabeat impotentiam difficilius secari, qund quo- aliquid.exlririsecus patianlur, nec quod ea quse sunt
niam molle secalur facile,secundum impolentiam amara, ex aliqua pa.sione saporem asperum amari-
difficilius secari molle dicimus. Et hsec esl secunda - tndinemque suscepetini. Neque. enim mel aliquid
species qualitatis. Nunc transeamus ad tertiam. D> passum est, ut ei dulcedo esset in naiiira, nec vero
Terlia vero speciesqualitalis est passibitesqualilates absinthium ab ulla aliqua extrini.ecus passione ama-
et pussiones; stiht aulem hujusmodi, ut dulcedo, ama- ritudinis horror infecif; quocirca haecatque his simi-
ritudo, austerilas, el omnia kis cognata. Amplius et lia non idcirco dictmlur esse passibiles quaiilates,
calor, el frigus, et albedo, et nigredo. El quoniainhm quod ipssealiquid passse sint, sed quod ex his passio-
qualilales sunl vianifcslum est, quatcunque enim ista nes qusedam in sensibus dimitianluf. Namque ex |
susceperint,qualia dicuntur secundumea, ut mel quo- melle quod dulce est, dulcedo qu_edamin gustu re- .
niam dulcedinemsuscepit, dulce dicilur, el corpus al- linquilur, sirnulque eliatn calor et frigus passionem

bum, eo quod albedinem suscepiti Similiter autem sese quamdam sensibiis faciunl. Patimur dulcedinem, cum
habenlet in cmteris. aliquid dulce gustamus, simulque secundum caloris
Tertium genusqualitalisproponit,quod nos in par- et frigoris qualitalem, ialium serisuum passionem
tem qualiialis speciemque convertimus passibiles subinius. Quocirca calor et frigus,' amarifudo atqua
qualitates et passiones. Hsec aulem a se plurimum "dulcedo,idcirco passibiles qualitates dicuntur, quod
distant, tamen cuin utraqiie qualiiates sint, utraque seeunnumsensuumqualilateni, aliquam in nobis effi«
m m. MANL..SEV. BOETII . §48
cianl passionem,"non quod ipsa exlrinsecus aliquid A. loribus vultus aspicietur.. Nunc enim cuin sestus in
patiantur. superficie vultus sanguineni impos.ilum decoxeril',
Albedoautem et nigredo el alii colores non similiter nigredinis perusti sanguinis rubor reddit colorem.
his qum dicla sunl passibiles qualilalcs dicuniur, sed Quod si idem aliqua passione.in faciem nonduin ge-
hoc quod hm ipsce qualitqtes ab aliquibus passionibus niti infantis acciderit, eamdem verisimile est affe-
tnnascuntur. • . ctionem coloris corpus suscipientis inficere. Quare
Quoniam.vero passibiles qualilales eliam colores t quse in coloribus sunt Idcirco passibiles qualitales
esse dicuntur, id est albedo ei nigredo. Non autem dicuntur, non quod Ipsaealiquid patiantur, sed-qimd
eodem modo passibiles qualilates .dicuntur, quenaad- ex aliquibus passionibus in cujuslibet corpus atque
modum aniariludo atque dulcedo, calor et frigus, ora proveniunt.
nunc quse eorum distantise esse possint, exponit. Qumcunqueergo lalium casuum ab aliquibuspassio-
Amarittidq enimsiique dulccdo non quod ipsa aliquid nibus difpcile mobilibus et permanentibus prihcipium
extriosecus paterentutysed quod ipsa efficerent pas- ,.' sumpserinl, passibiles qualilates dicurilur; sive .enim
Biones, passibiles qualitsitesvocabaiilur, albedo vero secundum naturalem subslaritiam pallor aui nigredo
et nigredo conirarise. .Non enim quod ipsse aliquas , facta est, qualitales dicuitur. Qualesenim el secun-
sensibus passioiies .importent, sed quod ex aliis qtti- B dum eas dicinmr, sivepropler mgriludinemlongam, vel
busdam passtontbus innascanlurs IIoc autem videtur , (BSlumaliquid lale conlingit, nigredo vel pqllor, et non
Aristqteles eo.quodammodo considerasse, quod post facile prmlerit, vel in vila pennanet, quqlitates et isttp
proposuit hocmodo:',;.,, , dicuntur. Similiter enim quales et secundum eas di~
'
j Quoniam ergo fiuht-per' aliquam passionem multm cimur. -
colonlm miaaiioriesirianifestumest, rubescensenim ali- . Dat quoddam signum quo perspecto valeamus
quis rubetts factus est, et timens -pallidus, el unum- . agnoscere, qua"sharum omnium quse supradictsesunt,
quodque taiium. , qualilales oporteat appellari. Sienim ita vel casu
Hoc aulem ex non longi lemporis passionibus ad aliquo, vel natura hse qualiiates evenerint, ut eorum
passibiles qualilates et diulissime pemianentes, acu- sit tardus exitus permutatioque difficilis, qualitates
lissima consideratione transferlur, fit enim ralionis vocaniur. Si quis enim vel per segriludinem,vel per
probabilitas hoc modo. Monstranlur enim colorum rialuram pallidus fiat, sitque in ejus corppre perma-
qualitates ex passionibus nasci, quod cum verecun- nens pallor, tunc qualilasappellatur, et hoc non in
dia passio qusedam sit, ex ea rubor exoritur, et cum corporalibus solum viiiis, sed eliam in animi quoque
limor loco passionis habeatur, ab ea pallor metuewtis affectionibus invenitur. Si quis,enim vel per naliiram, .
vullum atque ora defigit. Quare quoniam lii colores " vel quolibet alio postea .casu assiduis comessalioni« :
ex quadam passione .videntur innasci, eliam in na- bus delectetur, et hoc illi quodammodo in ipsamen- .
lurali colore eamdem verisimile est evenisse ratio- tis dissolutinne permaneat, ab. eoque.difficile mo-.
nern. Nam quoniam cum verecundja fit, in os omnis veatur, passibilis qualilas effecla.est, idcirco quod -
Banguisegrediluiy efvelut delictum lecturus effundi- secundumeam quales dicuntur,i.<|,uibus.illaprovene-:
tur, ila quoque-'fitirubrir,ex sariguinis progressione, . rit/Nigerenim dicitur in quo-mgredo permanserit;.
atque in aperlum.effuSioiie.Quoeirea sihoc ex inna-', comessator, cul voluptas-perpetua comessandi est.,
turali passione eontiger-it, naiurali facies rubore per-. Est ergo signum in passtbilibus qualitatibus Iioc,
funditur.' Pallorveroifit ,\quolies a facie sanguis ad. eas esse immobiles et permanentes. Quse autem,
prsecordiorumiriteriora ingreditur. Quod si IIKCquo-., hujusmodi snnt quoefacillime permutantur, et iem«
que naturalis passhvdei; verisimile est eodem inie- porali slalu sunt, de his talis Aristotelis videtur esse
clum calore procrearii-Quoeirea sive per segritudinem senlentia.
pallor fltj quod naiuraIe:non'est, sive peraliquem. - Qumcunquevero ex his fiunt qumfacile solvunlur, el.
naturalem evenlum passionis accidat, cseteraque ad cito iranseunl-,passionesdicunlur, qualitates-veromini-.
euindem inoiduTOVpassibilesqualilates dicuntur, eo^. me, non enim dicimur secundum.easquales, nequeenin,.
quod ex aliqnibus passionibus sint,' quod ipse Aristo- qui propler verecundinmrubeus faclus est, rubeus di~.
teles hacJVOGejle&laTur:-c . r. citur, nec cui pallor propler limoremvenil, pallidui esl,
: Quare el si'q'uis~>ndturaliler
aliquid talium passus est, sed magis quia aliquid passus sitt quare passiones/)«-,
similemtolorem oportereum habere. Quai enim affeclio jusmodi dfcuntur, qualilales vero minime.Similiter hit
nuncad verecuridiamcirca corpusfacla est, el secundum el secundumanimam passiorieset passibilesqualitates
naturalem passionem eadem fiet affeclio, ut naturalis dicunlur. Qumcunqueenim mox innascendoab aliqni-
color.sit simiiis. . . bus passionibusdijficile mobilibusfiunt, qualitales di-
, Nam.sive.aliquis vel nondum natus aliquid patia- cuntur, ut el demenlia, el ira, el alia hujusmodi,
tur,;quo faciem sanguis relinquat, sive quolibet alio quales enim secundum eas dicimur, idesl et iracundi;
niodo' sanguis ex infanlis vultu ad.interiora migravit, el dementes. Simililer aulem et qumcunquealim aliena-
faciem naluralis.infecit pallor, et quse nunc non na- tiones non naturales, sed ab aliquibus casibus.faclm
turales passiones dispositionesque sunt, ut cum hi sunl, difficilepratereunles veleliam omninoimmobiles,
colores faciem vel totum corpus inficinnt, bi si na- et hujusmodi alimqualitalessunt, quales enimel secun-
luraliter conligerint eisdem, similibus signalus co: dmn eas dicimur. Qumcunquevero ex his qum.facilq
249 IN CATEGOMASARISTOTELISLIB. 111. 2U0
et citius prmlereunt fiunt, passiones dicunlur, ul si JLi Iqualitatem. Hujus quscstionis lalis solutio cs.l. Niiijl
quis contristalus iracuiylior fit; non enim iracundus iiriipedit, secundum aliam scilicel atque aliamcausam,
dicitur, qui in Imjusmodipassione iracundior esl, sed Aunam eamdemque rem gemino_generi speciei suae
magis aliquid passus. Quare passionesquidem Iwjus- '• supponere', ut.Socrales in eo quod pater estad ali-
modi dicuuiur, qualilales vero minime.. • *
squid dicitur, in eo quod bomo, subslainia est, sic iu
Quid de liis affectionibus judicaret, quse ad prse- ''.calore.atque.frigore, in eo quod quis seeundum ea
sens tempus atque ad momenlum animis vel corpori- .videtur esse dispositus-, in dispositione numerata
bus inhsererent, ipse non obscura oralione vulgavit. 'sunt; securidum.vero quod ex aliquibus passionibus
Nam cum prius.eas esse passibiles qualilates pronun- innascuniur, passibiles: qualitates diclse sunt.- Ipsse
liaret., quse ex' aliquibus passionibus gignerenlur, ,vero ab habitu dislant, id est passibiles qualitates,
et tamen in subjectis immutabiliter permanerent, -'quod. in plurimis.ad habilus rebus per artes atque
nunc illasaffeclionesquseita sunt in subjeclis ut cito ,-scientias
;! pervenitur, ita ut ipse habitus ordine et filo
praiereant, non qualitales, sed passiones vocat. Si -'qusdam -perficjatur. Passibiles veroqualilates 'eo
quis enim propter verecundiam rubore infectus est, '.modo minime. Quo vero distenl hse passibiles quali-
quoniam rubor ille non permanet, rubeus nOn voca- --' .tates a secunda specie,. quse.secundurn naturalem
j potentiain vel impotentiam dicitur,"quseritur, cujus
tur; qui si rubeus diceretur, esset quoque ipse rubor B'l
passibilisqualitas, quoniam in suhjecio corpore diu- perplana
1 disiantia cst.- Dicimus enim secundum po-
tissime permaneret. Nuricaulem qiioniamriullo modo tenlise ' uaturalis speciem.aliquid dici, nori secundum -
rubeus dicitur, ciii a verecundia rubor venit, quali- "ifirseseiitem;acium, sed secundum.idquod ad hoc essa
tates autem sunt secundum quas quales vocamur, potest; 1 frigus.vero calorque; el dulcedo vel ama-
verecundiserubor non qualitas, sed qusedam passio riludo ' non secundum quod possit esse, sed secuhdiim
est; nam si essetqualilas, ab eo rubore rubei dice- id ' quod jam sit consideratur ;"quocirca dislat-hsec
rentur,id estquales, sed hoc non ita esl. Non igi- ]lertia species a secunda, quod hic secundum pbssi-
lur hujusmodi-affectiones qiioe haud rnulto durant bililatem
J diicitur, lertia vero secundum aclum. Sed
tempore qualilates vocanlur, sed potius passiones. 'quod dudum promiscue passiones affeclionum no-
Passus enim aliquiddicitur, qui propter verecundiam ratine ' vocabamus, hsec .quoque non louga quoestio
rubeus fit. Eadem ralio est eiiam in animi passioni- alia J esl. Sic enim inveniemus _quod-passio. ab affe-
bus.