Vous êtes sur la page 1sur 611

Simplicius, Saint (pape).

Sanctorum Hilari, Simplicii, Felicis III, romanorum pontificum, necnon Victoris Vitensis, Sidonii Apollinaris et Gennadii,... Opera omnia... Intermiscentur S.
Lupi, S. Euphronii, S. Perpetui, S. Eugenii, S. Fausti, necnon .... 1847.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

, , CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, 1NTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

MIMM SS. PATMM, BOCTORUM SCRIPTOMMQIIE ECCLESIASTICORUM


QUl

AB MYO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNJUMQUM EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLIG/ETRADITIOMSPER DUODECIMPRIORA
ECCLESIiE S.<ECULA,
JUXTAEDITIONES ACCUHATISSISIAS , INTERSE CUSIQUE NONNULLIS CODICIBl'3 MANUSCRIPTIS COLLATAS,
PERQUAM DH.IGENTERCASTIGATA J
DISSERTATIONIBUS,COMMENTARIIS VARIANTIBUS
LECTIO.NIBUSQUE CONTINENTER ILLUSTRATA;
OMNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES QVJETRIBUSNOVISSIMIS S.ECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS,AUCTA ;
INDICIBUSPARTICULARIBUS ANALVTICIS, SINGULOSSIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTl
DONATA
SUBSEQUENTIBUS, J
CAPITULIS
1NTRA IPS'JMTEXTUSIRITEUISPOSITIS, NECNON ETTITULIS S IXGULARUM PAGINARUM MARGINEMSUPERIOREM
DISTINGIIENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAMSIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
CUM
OPERIBIJS DUBHSTUMAPOCRVPIIIS, ALIQUA VEROAUCTORITATE INORDINE ADTRADITIO.NEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIDUS,AMPLIFICATA;
PUOBUS 1NDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTEROSCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUE PATRUM I N QUODLIBET TBEMA SCRIPSERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR; AI.TERO
SCRlPTURiE SACRJE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATIIES
ET IN QUIBUS OPERUM SUORUSI LOCISSLNGULOS SINGULORUM LIBRORUM
SCRIPTUR/E TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCERATISSIMA",C.ETEMSQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA , Sl PERPENDANTUR t CHARACTKRUSI NITIDITAI
CHART/E QUALITAS, 1NTEGR1TAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVAR S .
TUHNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE INTOTOOPERIS DECURSU CONSTAN R (ZA
SIMILIS,PRETIIEXIGUITAS, PR.ESERT1MQUE1STA COLLECTIO, UNA, JIETIIODICA
ETCIIRONOLOGICA, dtf\'
SEXCENTORUM FRACMENTORUSl OPUSCULORU.MQUEHACTENUS IIIC ILLICSPARSORUM, /l2 ^
PRIMUM AUTESlIN NOSTRA EX OPERIBUS
BIBLIOTIIECA, AD OMNES ,/ETATES, / 03
nCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. £"* / |—
SERIES PRTMA,
IN QUAPRODEUNI'PArttES, DOCTOKF.S ECCLESJ*LATIN\€
sr.RlPTOliESQUI':
A TEKTUI.LIANO AD GKEGORIUM MAGNUM.
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
CUtlSUUM
COMPLETORUM
INSINGCLOS ECCLESIASTICS
SCIEMMS AAMOSEDITORE.

PATROLOGIJE TOMUS LVIII.


S. HILARITAP*:, S. SIMPLICH PAPJS,S. LUPI TRECENSIS,S. EUPHRONII EDUENSIS,RURICII
LEMOVICENSIS, VICTORIS VITENSIS, SIDONII APOLLINARIS, S. PERPETUI TURON.,
CEREALIS, S. EUGENII CARTHAGINENSIS, FAUSTI RHEGIENSIS,
S. FELICIS III, GENNADII MASSILIENSIS,
TOMUSUNICUS.

PARISIIS, VENIT APUD EjHTOREM,


IN \TA DICTA DAMBOISE, PRES LA BARIUERE DENFEft,
ou PETIT-MONTROUGE.
18V7
SANCTORUM

HILAM, SIMPLICII,

FELICIS III,

ROMANORUM PONTIFICUM,
MECNON

VICTORIS VITENSJS, SIDONIl APOLLINARIS


Er

GENNADII

PRESBYTERI MASSILIENSIS

OPERA
OMNIA,
NUNC PRIMUM CURA QTJA PAR ERAT
EMENDATA;
LUCUBRATIONES
AP ERLDITISSIMAS MANSI,GALLANDII,JACOBISIRMONDI,EDMUNDIMARTENE,
STEPHANIBALUZII,ALBERTIFABRICIIATQUEMARGARINIDE LA IlIQNIi
PEHQUAM DILIGENTERCOLLATA -
ET EXPKBSSA.
INTERMISCENTUR
S. LUPI, S. EUPHRONII, S. 1ERPETUI, S. EUGENII, S FAUSTI,
NECNON
RURICII ET CEREALIS,
VARIARUMSEDIUMEPISCOPORUM,

SGRIPTA QUJE SUPERSUNT UNIVERSA.

TOMUS UNICUS.

PRIX: O FRANCS.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,


i.V VIA DICTA D'AMBOISE, PRES L\ RARRIERE D'ENFER ,
ou PETIT-MONIROUGE.

1817.
ELENCHUS OPEtlUM
i

QUiE IN HOC TOMO CONTINENTUR

S. HILARUS PAPA.
Epistolae et dccreta. col. 11
S. SIMPLICIUS PAPA.
Epistolse. 31
SS. LUPUS et EUPHRONIUS
Episloloc. 63
RURICIUS.
Epbtolarum libri duo. 67
VICTOR VITENSIS.
Historia persccutionis Vandalicse, cum Ruinarti commcntario. 125
SIDONIUS APOLLINARIS. _ '
Epistolaj el carmina. 435
S. PERPETUUS.
Teslamentum. * 753
CEREALl*.
Libcllus contra Maximinum Arianum. 757
S. EUGENIUS CARTHAGINENSIS.
Professio fldci episcoporum Africre a S. Eugenio redacla. 769
Kscerptum ex Gregorio Turoiiensi de S. Eugenio et aliis confessoribus. Ibid.
Epistola S. Eugenii ad cives suos. lbid.
S. FAUSTUS RHEGIENSIS.
De gralia et libcro arbitrio libri duo. 783
Epistolae. 835
Sermones. 869
S. FELIX III.
Epislolse, tractatus ct dccrclura. 889-979
GENNADIUS MASSILIENSIS.
Liber de Ecclcsiasticis Dogmatibus 979
I.iber de Scriploribus Ecclcsiasticis. 1053

ERRATA.

Col. 209, lin. 4 (ascendcndo) : succcssus; lege : Successus.


Col. 245, lin. 8: adicitc; lege : addicitc.
Ibid. : adigete; lege : adigilc.
Col. 642, lin. 16 : Cachidici; lcge : Calchidici.

MIGftE,succursalistea Moiitrotige,de VrayetdeSurcy,


imprimeur,rue de Sevres,37, a Paris. .*
ANN. D0MINI CCCCLXI-CCCCLXII.

S. HILARUS PAPA.

PROLEGOMENA.

VITA HILARI PAPiE.


(Ex libro Pontificali.)

1 Hilarus natione Sardus, ex palre Crispino [Cri- A posuit dominicum, et crucem aureain cum gemmis,
spiniano~\,* sedit annos sex, menses ires, dies 10. pensantem pondo librarum 20. In conlessione fecit
Uic fecit decretalem, et per universum Orientem januas ex argcnlo, pensanles lib. 50 supra confes-
• sparsit [legedirexit], et epislolas de flde calbolica, sionem arcum aureum, qui pensat libras 4 quem
conQrmanstres synodosNicaenam,Ephesinam, el Cbat- portant columnae onychinte : et eo loci stat :gnus
cedonensem,b et lomum sancli archiepiscopi Leonis. aureus, qui pensat librasduas. Coronam atiream ante
Et damnavit Euiychem et Nesloiium, et omnes eo- confessionem. Pharum cum delphinis, pensantem
rum sequaces, et omnes baereses, conflrmans damna- libras quinquc. Lampades aureas 4 pensantes lihras
lionem [lege dominationem. lia et Luc.\ et principatum duas. Nympheum ei triporticum ante oralorium san-
sanclaesedis caiholicaeet aposlolicae.Hic ' fecit con- ctae Crucis, ubi sunt columnae mirae magnitudinis,
slilulum de Ecclesia iu basilica ad Sanctam Mariam, quae dicuntur " Hecatonpenta. Lacus et ' conchas
cousulatu Basilisci et Hermenerici, xvi calendas cithariacas duas, cum columnis porpbyreticis * soraitis
Decembres. Hic fecit oratoria tria in basilicaeCon- [lege perforatisj, aquam fundentes. Et in medio lacum
aantinianae baptisterio, sancti Joannis Baptistae, et porphyreticum cum concha h raita [legec thariacaj in
sancti Joannis evangelistae, et sanctae crucis, omnia medio, aquam fundente, circumdata et a dexlris et a
ex argento et lapidibus preiiosis. Confessionem c au- £ sinislris in medio cancellis sereis et columnis, cum
lem sancti Joannis Bapiistaefecit ex argento, pensan- fastigiisetepistyliis undiqueornatisex musivo, et co-
tem libi.is 100 el crucem auream. Et confessionem luninis Aquitanicis, el tripolilis et porphyrelicis. Ante
sancli Joannis evangelislae fecit ex argento, pensan- confessionembeatiJoannis posuit coronam argenteam,
tem libras 100 et crucem auream. Et in ambobus pensantem libras 20. Pharum cantarum, pensaniem
oratoriis januas aereas argenio clusas. In oralorio libras 25. Iiem ad sanctum Joannem intra sancium
vero sanctceCrucis fecit confessionem, ubi d lignum fontem lucernam auream cum nixis [lege lychnis
* Cod. 490 Lucensis, exsparsit. o Idem cod., Exatonpentaicat.
b ldem rod., vel lomumsancti episcopi. f Idem cod., concastriatas.
e In eodem cod.deest autem et inferius deest fecit. f Idem cod., ralatis.
d Idem cod., agnutn. k Idern cod., ralata.
1 Post iiiterregnum septem fere mensium, pridie Daniel Stylita sanctitaie et miraculis celeberrimus
idns Novembris anni 461, qui est Leonis imperatoris clamii, qui precibus suis , ut referunl acta ejusdem,
quintus, liilarus natione Sardus, olim diaconus, et in Leoni iniiieiatori ex Verina conjuge prolem masculara
concilialiulo Epliesino legatione lunclus, in locum obtinuit et urliis Conslaniinopoliianaeinceniliuin qua-
sancti Leonis suhrogalus fuit. Initio pomiflcatus ea tiidiiainim exstinxit. Qna fortuna Hilarus insidiis
(|iiae tribus cecumenicis conciliis contra Arianam, Diotoin Alexaiiiirini e latrocinio Ephesino elapsus,
Nestorianam et Euiychianam haeresim decrela fue- C posl legationem peractam Romam vener t, quidve
runt confirmavit, novum paschalem cyclum annorum egerit, diximus supra in notis epislolae illius, quam
qningentorum quadraginta duorum per Viciorium Hilarus adhue diaconusad Pulcberiam Augustam hac
Aqnitanumejus facullaiis tum facile principem, Gen- de re conscripsit. SEV.BINIUS. — Vide quae de hac
nadio et Mariano Scoto auctoribus, fieri curavit : epistola notavimus ad calicem coltimnse sequenlis.
Anthemiumimperalorem.Occidenlis, inquit Gelasius EDIT.
epist. 11 ad Dardan., cum Philolheus Macedonianus, ' Quarto idus Seplembris anni Christi nati 467,
ejus fam:liaritatesuffultus,nova concitiabuladivisarum qui e-t Leonis 11 imperii, Hilarus vita ac pontiflcatu
seclarumin urbeminducerevellet, apud bealumPetrum defunctus, sedit annis sex, mensibus decem , minus
apololum palam ne id fieret, clara voceconslrinxit, in duobus diebus. Constabit verum esse quod dixi, si
tantum, ut non ea facienda cum interposilionejura- iniiium et flnem pontilicaius consideres. SEV.BINIUS.
menti idem imperator promitteret. Hujus temporibus 9 Id cst decrelum synodale. Hoc autera decreium,
Conslantinopoli, cuidam pictori Christum forma Jo- de quo loquitur auclor Pontificaiis Anastasius, laium
vis pingere conanti, manus exaruil; post facinoris et fuil in concilio Romano sub Hilaro celebrato anuo
delicti confessionem, Gennadius episcopus Constan- Domini 465, qui pontifkatus Hilari quintus annus
tinopoliianus eum sanavit. Cedrenus in compen. d. est. SEV.BINIUS.
PATROL. LVHI.
|i HlLARl PAPJE 12
myxis] luminum 10 pensanlem lib. 5. Cervos ar- i\ pensantem libras duas. Turrim argenteam cum del-
genteos irts fundentes aqnam, pensantes singulos phinis, pensantem libras 25. Scypbos argeuteos tres,
libras 50. Turrim argenieam cum delpbinis, pensan- pensantes libras 24. Caliees ministeriales 12 pcnsan-
tem lib. 60. fcofumbam auream, pensantem ljbras tes libras 2. AUare argetateum,pensans lib. 40. Lam-
di&s. ih basilica Con&tanlinianaa canibaros argen- pades argenteas 10 pensantes libras 20. Amas ar~
teos, pendentes ante altare 10, pensantes singulos genieas duas, pensantes singulas libra* 10. ln basi-
lilras20. Scyphum aureum pensanlem Iib. 6. Alium lica beati Laurentii martyris, pbaros canlharos argen-
"
scyplium aureum , pensantem lib 5. Calicesaureos 5 teos decem, pensanies libras 10. Camharos aereos
pensantes singulos libras singulas]/egeduas].Scyphos viginli sex. Ministeriaad baplisnium sive ad pceniten-
argenteos 5 pensantes singulos libras 10. Calices mi- liam argeniea, pensantia libras decem. Pharos aercos
nisleriales 20 pensantes singulos libras 2. Amas ar- 50. In urbe Roma constituit' ministeriales qui cir-
genteas 5 pensantes singulas libras 10. Ad beatum cufrcnt consliiutas staiiones. Scyplmmaureum s an-
Petrum apostolum scyphum aureum , pensantem li- satum vcl slationarium, pensaniem libras octo. Scy-
bras 5. Alium scyphum aureum cum gemmis prasinis phos per titnlos viginti quinque, pensantes libras 10.
et hyacinthinis, pensaniem libras 4. Calices argcnteos Anias argeuleas 25 pensantes ulibras 10. Calicesmi
ministeriales 10 pensantes singulos libras 2. Amas B nisieriales 50 pensantes singulos libras2. Haecomnia
argenteas 2 pensantes singulas libras 8. Bharos can- in basilica Consiantiniana, vel ad Sanctam Mariam
tharos argenteos b 14 peusantes singulos bbras c 3. constiluta reeondidit. Hic fecit monasieria ad san-
Ad beatum d apostolum scyphuroaureum, pensaniem cium Laurentium, et balneum,s et praetorium i saii-
libras 5. Scyphos argenteos 4 pensantes singulos cto Laurentio. Fecit autem oratorium sancti Slephani
libras 6. Calices ministeriales 10 pensantes singulos in baptisteiio Laleranensi. Fecit autem el biblioihe-
libras duas. Auias argenteas duas, pensantes singulas cas duas in eodem loco. k Ad Lunam vero monaste-
libras 10. Ad beatumLaurenlium marlyrem scyphum rium in urbe construxit; Hic fecil ordinationem unam
aureumcumgemmis prasinis et hyacintbinis, pensm- in urbe Roma per mensem Decembrem, presbyteros
tem lib. 4. Lucernam auream nixorum [lege lycbno- viginti quinque, diacones l quinque, episcopos per
ruin] 10 pensanlem lib. 5. Scyphum aureum purissi- diversa loca viginti duos. Qui eliam sepultus est nd
mum, pensantem Hb. 5. Lampades aureas 2 pensan- sanclum Laurenlium in crypta, juxta corpus beali
tes libras singulas. Pharum canihaium aureum, Sixli. Et cessavit episcopatus dies decem.

• Idem cod., Phara canthara. 6 Idem ansalum, vel deest.


b Idem cod., xxiv. h Idem cod.,
cod. addit singulas.
c Idem cod., v. p** *
Idem cod. addit et aliud sub are.
d Idem cod., Paulum apostolumscyphumaureum i In eoderricrid.deeslS. Laurenlio,et sequehlia us-
pensantemlib. v, alium scyphumaureum cum ijemmis quek ad bibliotheeas.
pensantem lib. v. Scyphosargenteos,eic. ldem cod., Item monasteriumintra urbem Romam
a Idem cod., LX. ad Lunam.'
( Idem cod., ministeria. 1 Idem cod., vi.

EPISTOLJE HILARI PAPiE.

' EPISTOLA D EPISTOLA I.


RILARIDIACONI SACR^G ROHANJG , ET SANCTI UILARlPAP.fiAD EPISCOPOS
ECCLESIJE TARRACONENSES. DE
LEONIS PAPJELEGATI,ADPULCHERIAM AUGUSTAH. STNODALl DECRETO.
De Ephesino conciliabuio, faciiortibus Dioscori, et Flavio Basilitco et Hermihericoviris clarissimisconsu-
fuga sua. libus.
Glorioiissimoeet piissimcePulcheriai Auguttas Bilariut
diaconus. I.
Studium ruihi fuisse, etc. Quoniam religiosus, sancto Spirilu congreganie,
(Eanc epistolam, quw est XLVJ inter Leoninas, conventus borlaiur, ut a quaecunque pro disciplina
exscriptam reperies Patrologia; nostrce tom. LIV, ecclesiastica neeessaria sunt, cura diligentiore ira-
0ol. 857.) clenius : si placel, fralres, ea quaead ordinationum
a Cod. Luc., 129, quadam quat.

1 Epislolae Hilari papae collalae sunt cum tribus thoeano, Arelatensi ei Lirinensi; postrema etiamcum
exemplaribus, qua?epistolas omnes continebant: Pi- aliis duobus, quorum alterum Corbeiensismonasterii.
T3 - EPISTOLA I. 14
tenorem pertinent, juxta divinae legis praecepta et Vmus : dictum est quindecies. Ista per d sanctum
Nicaenorumcanonumconstituta, itaadjuvante Domino Petrum, ut in perpeluum " serventur optamus :
in omne sevum mansura solidemus, ut nulli fas sit dictum est octies. Haecpraesumptionunquam fiat :
siue slatus sui periculo vel divinas constituliones, dictum esl decies. Qui haec violaverit, inse inveniet:
vel apostoiicccsedis decrela temerare : quia nos, qui dictum est sepiies. Ei facto silentio, Hilarus episco-
potissiini sacerdotis administramus offlcia, talium pus dixit.
transgressionum culpa respiciet, si in causis Dei V.
desides fuerimus inventi : quia meminimus, quod Prselerea, fralres, nova et inaudita (sicul ad nos
timere debemus, qualiier comininelur Dominus ije- inissis de Hispaniis epistolis, sub certa relatione
gligentiae sacerdotum, siquidem reatu majore delin- pervenit) in quibusdam locis perversitalum semina
quii, qui poiiori honore perfruilur : et graviora facK subinde nascuntur. Deniqne nonnulli episcopatum ,
vitia peccaiorum, sublimitas dignitalum. qui f non nisi meritis praecedentibusdaiur, non di-
II. vinum munus, sed bacrediiarium putant esse com-
Cavendum ergo imprimis est, ne ad sacratos gra- pendium : ei credunt, sicut res caducas atque mor-
dus, sicul gesiis prioribus ante a prcescriptumest, tales, ita sacerdotium, velut s • legali [legatorio]
quisquam, qui uxorem non virginem duxit, aspiret. %aut testamenlario jure, posso dimilti. Nam plerique
'Repellendus est etiam quisque, qui in secundaeuxoris sacerdoles in mortis confinio constituti, in locum
nuptias contra apostolica praecepla convenit. suum feruntur aliosdesignaiis nominibus subrogare:
III. ut scilicet non legiiima exspectetur eleciio, sed de-
Inscii quoque litterarum, necnon et aliqua mem- functi gratificatio pro populi habeatur [prtebealur]
brorum damna perpessi, et bi qui ex pcenitenlibus assensu. Quod quam grave sit, aestimate, aique ideo,
sunt \ex poenitentessunt], ad sacros ordines aspirare si placet, eliam banc liccnliam generaliter de eccle-
non audeant. Quisquis lalium consecrator exsliterit, siis auferamus, ne (quod turpe dictu esl) liomini
factum suum b dissolvel. quisquam putet deberi, quod Dei est.
IV. Ut, autem quod ad nos prolatum [per/a(wm],est,
Sed etquod quis commisitillicite, aut a decesso- ad vestram etiam possit pervenire notitiam, Hispa-
ribus suis invenit adraissum, si proprium periculum norum fratrum et coepiscoporum nostrorum scripta
vult viiare, damnabit: nos enim in nullo volumus leganlur. Paulus notarius recilavit
severitatem ultionis exercere. Sed qui in causis Dei h Addilur in ms. Justelli : Et statutum est ne quid
vel contumacia, vel in aliquo excessu deliquerit, aut ultra hujusmodi a sacerdoiibus praesumatur.
ipsequodperperam fecitabolerenoIuerit:iu se, quid- 8 EPISTOLA
quid in alium [alio] non resecarit [resecuerit], inve-
niel. Quod ut deinceps possil lenacius custodiri, si TARRACONENSIUM EPISCOPORUM AD4 UILARUH PAPAH.
placet, sentenlias, causas et subscriptiones proprias De ordinatione episcopi per Silvanum Calaguritanum
omnes e commendale [commodate],ut synodali ju- episcopumcontra Patrum regulas et ISicamoscano-
nes facta apud Romanum pontificem conqueruntur,
dicio auditus [adiius] claudatur illicilis [illicitus]. eumqueconsuluul, quid in hoc casu facere, aul qua
Ab oniversis episcopis et presbyleris acclamatum ratione abusibusejusmodi occurreredebeant.
est : Exaudi Christe, Hilaro vita : dictum est' sexies. Domino beaiissimo, et apostolica reverentia a nobis
Haec et confirraamus, el hacc docemus dictum est in Christo colendo papse Hilaro, Ascanius episco-
oclies.Haectenenda sunt, haecservanda sunt: diclum pus; et universi episcopi Tarraconensis provinciae.
est quinquies. Doctrinae vestrae gratias agimus : di- " Eliamsi nulla exslaret [dictaret] necessitas eccle-
cttimest decies. lsta ut in perpetuum serventur.roga- siaslicaedisciplinse, expetendum re vera nobis fuerat
" Cod. Luc. 129, proscriplum. e Cod. Luc, in Deo serventur.
b Cod. Luc, ipse dissolvet. f Cod. Luc, non sine.
c Cod. Liic, commodate. e Cod. Luc, legati aul lestamentijure.
d Cod. Luc, Domnum. h Hoc additamentum in cod. Luc deest.

alterum S. Remigii Remensis. Et supersunt tamen scripta et directa fuerat. In synodo Romana r.um
non pauca quaeemendatiorum codicuiu opem deside- oppositis acclamationibus, interloculionibus, et sen-
rant. tenliis Patrum excusa hnbeiur. Ulrobique itaque po-
Tum ad verba liaecepistolae 8 : Et retro anle posi- jj nenda fuit : ut quas illa ex Palrum sententiis inter-
tum. Ita et Lirinensis : sed m:igis arridet, quod ex positis additiones accepisset, facile consiare posset.
alterius libri vestigiis eruitur : et retro omne propo- Et quanquam barbaricus furor Goihorum Ilispania-
siium. HKCvir ilte diligentissimus omissa cum aliis rum Ecclesias prope omnes devastantium, vigorera
nonnullisin editioneregia. JAC SIRHONDUS. ecclesiasiicaedisciplinaein Hispaniisrelaxasset, Tar-
1 Dionys., quater. HARD. raconensem tamen provinciam eustodera legum et
8 Lupus, et Harduinus, legati aut testamentijure. canonum perraansisse, Romanum poniilicem obser-
, * Haecepistola lecta est in concilio Romano anno vasse, omnes controversias ad eumdem velut ad
Domini 465 Romaecelebrato, de quoinfra. Dum le- supremum judtcein ei pastorem Ecclesiae delulisse,
geretur, Patres suas sententias acclamandoet inler- haecepistola manifesio salis imlieat. SEV.BINIUS.
4 In mss. fere semper Hilarius scribitur. HAR-
lorjuendoaddiderunt. Hoc igilur loco placuit eam ex
Cresconio et manuscripto Vaticano ad verbum col- DlllNUS.
• Has epislolas Hilari cum- tribus mss. coniulit
locare, sicut a Tarraconensibus ad scdem apostolicam
15 IIILARl PAPJE 16
illud privilegiura sedis vestrae, quo susceptis regni, Hscripth. Orantem pro nobig sanclum apostolatum
ulavibus post resurrcciionem Salvatoris, per totum vesirum jugi aevodivina conservet aeternitas.
nibem beaiissimi Petri singularis prsedicaliouniver-
sorum illuminationi prospe.vit : cujus vicarii princi- 1 EPISTOLA
piiussirut eminet, ita metuendus est ab omnibus, TARRACONENSIUH EPISCOPORUH ADHILARUH PAPAH.
L-Iamandus. Proinde uos Deum in vobis peuittis ad-
et apostolicareverenlia a nobisin Christo
iTuntes, cui sine querela servitis.ad fiderarecurrimus Beatissimo,
colendo papasHilaro. Ascanius et universi epi&copi
apostolico ore laudalam , inde responsa quarentes, Tarraconensis provincice.
iindc nihil errnre. nihl praesumptione, sed pontifl-
cali loluin deiberalione prcecipitur. Quam curam aposlolalus vester de provinciarum
suarum saccrdotibus gerai, filio noslro illusiri Vin-
Cum lisecita se babeant, est tarnen inler nos fal- centio
provinciaenostrae, referente cognovimus : cu-
sus f.-aier, cujus praesumptionemsicut diutius tacere jus impulsu votum nostrum in ausum scribendi prona
non licuil, ila et loqui luturi judicii necessilas impe- devoiione surrexit. Ergo provinciali litierario ser-
ravit. Silvan.s i|uidam episcopus Calagurse in ultima mone debita coronse vestrae obsequia deferenles, his
parte nosiiae provinciacconsiilulus, divinaliones [or- quaesiimus,ut dignalione, qua caeteros, etiam humi-
dinationes] sibi indebilas usurpando, humilitaiem ltatem nostram in oralionibus vestris in mente ha-
nostram ad boc usque perduxit, ut conlra rjus va- bere dignemini, beaiissime el apostolica revereniia
nissimam superslilionem sedis vestrae unicum reme- in Christo a nobis colende pater: illud specialius de-
dium flagiiemus. Ilic nanique jam anle scptem aut precantes , ut faclum nostrum, quod lam volo pene
octo amplius annos, postpouens Patrum regulas, et omnis provincisc, quam exemplo vetustaiis in noli-
vesira instituia despiciens, nullis pe'cutibiis populis tiam veslram defertur, perpensis assertionibus no-
episcopum ordinavit : cujtis praeproperum factum siris, roborare dignemini. Episcopus Bariinonensium
exi limanies fraterna et pacific» po-se admoniiione civitatis sanctus Niindinarius sortem explevit condi-
snnari, profecit in pejus. Denique contra vctusialem tionis bumanae. liic episcopo venerabili frairi nostro
canoijuru, cnntra synodi constituta, aherius fiatris Irenaeo, qnem ipse anifta iu dicecesisua nobis volen-
nostri prcsbylerum, spiritu lantum prxsuniplionis ac- lilins constiiuer.it, derelinqueim ei, quod potuit ha-
census, in eodem loco, qui illi fuerat destinaius, cui bere pauperms , s<>preinie-,olai.latis arbiirio, in lo-
invito et repugnanti imposuerat manus, et qui uostro cum SIIUIIIui suhslituereiur, optavit : sed defuncti
jam coelui fuerat aggregatus episcopum fecit. Hinc judicium in cjus ineriium non vacillat. Siquidem
factum est, ut de ejus miserrima temeritale ad nos omnis clerus ei plebs ejusdem civitatis, et optirai et
2
Caesaraugusianseurbis episcopus fraicr noster relcrret, pluriini provinciales, ul idem ejus locum observaret,
eujus diligenlia et sollicitudo admodum prospexerat, a nobis speraverunt, dato consensu. Nos cogitantes
ni in aliquo profuissei. Siquidem cunctis in vicinia defuncti judicium, et probantes ejus viiam, et eorum
posilis episcopis, ne se schismalico adjungerent, fre- nobilitalem aique niultitudinem, qui pelebant, simul
quentissirae coutradixit : sed obslinationo dainnabili ei uliliialem Ecciesiaememoraiae,opliniumduximus,
totum, quod erat illicilum, et quod nobis pudor est .ut lanlo sacerdoti, qui ad divina migraverat, non
dicere, non erubuil solus ille committerc. minori> meriii substitueretur antistes, praesertira
Proinde quia his praesumplionibus, quse unitalem cum Ecclesia illius municipii, in qua ante fuerat or-
dividuni, quse schisma f.iciunt, velocier debel oc- dinatus, semper hujus civitaiis Ecclesiscfuisse dioe-
curri: qusesumus tedera vesiram, ut qtiid super bac cesis conslet. Ergo suppliciler precamur apostolatum
parle ob.-ervare velitis, apostolicis aflatibus inslrua- vcslrum, ut bumilitatis noslrae decrelum, quod jusfe
mur : qualenus fraternitate collecla : prolatis in me- a nnbis videtur factum, vestra auctoriiate firmetis.
dinm vencrandaesynodi constituiis, conlra rebellionis Jamdudum sane quesli fueramus litleris noslris de
spirilum vcstra aucloritaie subnixi, quid oporteal praesuinptione Silvaui episcopi : et miramur, quod
de ordinatore et de ordinato fieri, intelligeie, Deo rvnnlla apostolatus veslri responsa suscepimus. Nunc
ailjnvanle,possimus. Erii profeclo vester triuniphus, haeceadem suggerenles, petimus, ut quid super his
si apostolaius veslri temporibus, quod sancti Pelri rebus observandum sit, apostolicis sermonibus nos
caihedra obtinet, catiiolica audiat Ecclesia, si no- dignemini informare. Et ne forsitan per negligentiam
vclla zizaniorum semina fuerint exsiirpata. Et sub- portiloris, aut per longinqui itineris difflCultalem,

Sirmondus : postremam etiam oum aliis duobus. Ii locorecilala.primoordinemerilo collocaiafuit. Accla-


sunt Piiboeaneus, Arel., Lirin., Corb., Rem. Har- mationes episcoporumleclioni hujus epistolse inlerpo-
duinus etiam cum collectione Dionysii ms. unde silas infra designabimus in praedicioconciboRomano.
emendaliores damus. Memoratu dignaduo continet. Unum, quod ad Roma-
1Hanc epistolam (quae prioris jamdudum scriptae nam sedem tantum pertineat dispensare in iis, quae
mentiineni facit, adeoque lempore posierior est), conlra canones praesumpla sunl : alterum, quod
priori illi Tarraconensium p istposui hoc loco : putavi nulliiis concilii provincialis lanla e-t auctoriias, ut
cnim gratius fore ad veritaiem rei geslae facilius per- inconsulta sede apostolica id praestare poluerit. SEV.
spiciendam, si, quocprius acta sunt, priore locoenar- BIMUS.
rer.tur et coilocenlur. In concilio Romano haecprimo
17 EPISTOLA II. 48
humilitatis nostrae.ad vos scripta non potuerintex A atqufe consensum fratris Ascanii roetropolitani ali-
hoc negotio pervenire, eliara suggeslionem nostram quatenus consecretur anlistes; quia boc vetus orda
maluimus iterare. Et subscriptio;Orantem pro nobis tenuit, hoc trecentorum decem et octo sanclorum
sanclum apostolalum vestrum jugi sevo divina con- Patrum deflnivit aucloritas; cui quisquis obvias te-
servet aeternitas nobis omnibus et Ecclesiae suse, tenderit manus, eorum se consortio fatetur indi-
domine vere [venerande]noster el apostolice papa. gnum, quorum praeceplionibusresultarit.
II.
EPISTOLA II. In quorum contumeliam a superbo spiritu etiam
BILARI PAP/EADASCANIUH ET RELIQliOS TARRACONEN- pars illa contemnitur, qua velatur [cavetur], ne quis,
SISPROVINCLE EPISCOFOS. relicta Ecclesia sua, ad alteram transire prsesumat.
/. Ut nullus sine consensu episcopime:ropolilani epi- nimis improbe conniventibus, et (ut dolealur
ordinelur. Quod
scopus
II. Ut nullus episcoporum,relicta proprla Ecclesia,ad gravius) vobis asserentibus, Irenaeus episcopus co-
aliam traiiseal. nalur admitlere, qui [quod] noslra auctoritate robo-
III. Ut 1rewns remotus a BarcinonensiEccleria, ad rari cupiiis, quos maxime de rebus illicitis magna
propriam revertntur.
IV. Denmnvendis episcopisqui illiciteordinati sunt, indignaiione prohatis acccndi. Lectis ergo in con-
et ne irt una Ecctesia duo episcopi tidbeanlur. B ventit fratrum,'quos natalis mei festivitas congrc-
V. De damnatione lrenwi, si ud suamEcclesiamnon garat, liilcris vestris , quac de ordinandis episcopis
rererti.lur.
secundum siaiula canonum vel pracdecessorummeo-
Ilil.rus episcopusAscanio et universis episcopisTar- rum decreta sunt, prolaia senlentia, gestorum, qnao
raconensis provincise.
pariter diteximus, tenore discelis.
Postquam litteras vestrae dilectionis accepimus, III.
quibuspraesumpiionesSilvani episcopiCalagurensium Unde remoto ab Ecclesia Rarcinonensi; alque ad
Eci lesiccretundi petistis, et rursum Barcinonensium d sua
remisso Irenseo episcopo, sedatis per sacerdo-
quseriiis nimis illicila vota firmari : honoratorum et
a lalem * modestinm voluntatibus , quae per ignoran-
pnssessorum Turiassonentium, Calcantesium , Ca- tiam ecclesiasticarum legum non
Triciensium, desiderant, quod
laguritanorum, Virgiliensium ', Legio- oblinere; talis proiinus de clero pioprio Bar-
nensium et Civitatensium, cum subscriplionibus di- licet,
cinonensihiis episcopus ordiuetur, qualem te prspci-
versorum, litteras nobis constal ingestas : per quas frater Ascani, oporteat eligere, et deceat
id quod de Silvano vestra pue,
querela deprompserat, consecrare : ne si f similiier forte factum
excusabant. Sed reprehensione justissima eorum non sine fuerit,
b non
„ objurgatione tui maxime nominis retundat
pariier justa allegalio carebat; quia praeter nostra praeceplio,quod in injuriam Dei,
conscieniiam metropolitani, fratris et coepiscopi [retunda'ur]a quo specialiler sacerdolalium esl gratia dignitaium,
nostri Ascanii, nonnullis civiiatibus ordinato>claruit didicerimiis admissum. Nec
< episcnpalis honor haere-
sacerdotes. Unde, quoniam quidquid ab allerulra
ditarium jus putetur, quod [qui] nobis sola Dei noslri
parie est indicalum, omni videmus perversitate con-
necessitate hac ra- benignitaie Chrisii [abest a cod. Just.] confertur.
fusum, temporum perspecta ,
lione decernimus ad vcniam pertinere quod gestum IV.
est, ut nihil deinceps contra praecepta beati apo- Ordinatos ergo nunc episcopos (licet dum te] qui,
sioli, nihil contra Nicaenorumcanonum conslitutiim s licet te ignorante provecti sunt, cum suis aueiori-
tentelur. bus h merueruntsubmoveri) bac ratione flrniamus; si
1. necviduarum [viduae]maritus fuerit quisquam, >et in
Hoc aulem primum, juxta eorumdem Patrum re- uniusvirginisnupliasacvotaconvenerit, sicutet lega-
gulas, volumus custodiri, ut nullus praeler notitiam lia constituta praecipiuni, dicendo: Sacerdos tirginem
•Cod. Luc, Cascatensium,Calogorritanorum,Va- D e Cod. Luc, tententiam.
regensium, Tritientium, Leviensium,«t Derovictnsium ' Cod. Luc, aliter.
civitalum. E Cod. Luc, licetnunc te.
bCod. Luc, isia. h Cod. Lnc, meruerinl.
c Cod. Luc, Inde. ' Cod. Luc addit : nec tuundm conjugis, sed in
d Cod. Luc, suam. «niuf, etc.
1 Dionys. Varegentium,Tritiensium, Liviensium, episcopi Carthaginensi, sermone trigesimn secundo
et Veroriscensiumcivilatis.HARD. de verbis Dominiin finc, deque anuiversario die or-
' Per natalem diem pontificis Hilari intellige diem dinationis suae, homilia 24 et 25. Quomodohoc idem
onlinalionis sive electionis, quo in summum ponti- nonnnlli aucloritate Paulini epislola decima sexta ad
fi em ilecius et assumptus fuit. Soleinnis cnim hoc Delphiuum confirment, non video. Loquitur enim de
lemp' re censueludo erat, ut plures episcopi singulis solemniillaetanliquissimacousuetudine,quasolebant
annis itomarr. convenirem, magna cum solemnitaie lideles, nulla habita ratione calorum acslivorum,ad
cclebraturi illum diem, quo episcopus RomanaeEc- naialem diem sanctorum aposiolorum Pctri et Pauli
cle-i* ad siiiimi poniiliiatus culmen assumptus fuil. coneurrere : de qua egimus supra in notis epislolae
Sanctus Leo aliquos semiones de sua ordinalione, illius praeambulajrisconcilii Cbalcedonensis, quam
sive anniversario die assuiiipiionis SUIBad fastigium Galla Placidiascripsit ad Pulcheriam Aujuislain.Vid«
et culmen summi poniificauis habuit. lluc faciunl ea Barontum anno465, num. 17. SEV.BINIUS.
quse sanctus Auguslinus habet de die natali Aurelii
19 HILARIPAPJE 20
uxoremaccipiat, tion viduam, non repudiatam (Leiit. A et cod. Jusl.] pravi desiderii poslulasse, adhibendo
xxi; Eiech. XLIV): seeundum quod etiam beatus apo- in epistolarumprooemioconciliimentionem: lanquam
stolus Paulus, magister gentium, de his qui fieri de- culpse minuerentur excessus per multitudinem im-
siderant sacerdotes, propria inslilutione non lacuit, peritorum [impetitorum. Forie pelilorum], cum si
dicens : Unius uxoris virum (I Tim. m). Cujus sane etiam sub significatione [subsignationem] unus-
lenore sententise ita informati csse debetis, fratres quisque sui nominis tecum pariter reiulissel, et sub-
carissimi, ut inter cselera quae cavenda sunt, bsec scriptiones proprias factas [fratres] singulis commo-
sludeatis prsecipue a custodire, qusecognosciiis anie dassent [cemmendassent],dileciionem tamen luam
universa mandari. In quibus etiam prospiciendum rei, de qua [quw] displicet, summa tangebal: quia
[perspiciendum]esi, ne duo simul sinl in una Eccle- pro loco et honore tibi debito, caeterisacerdotes do-
sia sacerdoles : nec litterarum ignarus , aut carens cendi fucrant, non sequendi. Unde sicut in generali-
aliqua parie membrorum, vel etiam ex poenileiitibiis bus litteris indicavi, lrenaeusad propriam revertalur
[exposnitens]aliquis ad sacrum minislerium prorsus Ecclesiam, et Barcinonensibus de suo clero pro-
sinatur accedere. Nec tautum puietis petitiones va- tinus consecretur antisles, cui tamen siatuia cano-
lere populorum, ut cum his parere cupilis, volunla- iiuni et.aposiolica praeceptaconcordent. Et licei hi
tem Dei noslri, qui nos peccare prohibet, deseralis. B qui praeter notftiam alque consensum tuaedilectionis
Cujus indignatio ex hoc gravius commovetur, quia ordinati suiit sacerdoles, cum suis debuerint aucto-
benignilas ejus, dum fiunt illiciia per eos qui sunt ribus submoveri : nequid lamen in tanta necessitale
interpretes placationis, offenditur. decernamus auslerum, eos qui episcopi facti sunt, ita
V. volnmus permanere, ut in apostolicis prseceplioni-
Ut aulem omnia secundum baec quae scripsimus, bus et statutis sanclorum Palrum non reperianiur ob-
corrigantur, prasenles liileras , Trajano subdiacono noxii, ac deinceps nihil, quod conlra disciplinamcc-
noslro veniente, direxijnus. Quod si Irenaeusepisco- clesiasticamvcniat sieut hactenus faclum est perpe-
pus ad Ecclesiam suain, deposito improbitatis am- tretur. Tuaesolliciludinis est, fraier carissime, omnia
bilu, redire neglexerit, quod ei non judicio, sed hu- debita tibi auctoiilate tueri, el illicitis non modo non
maniiate praestabitur, removendum se ab episcopali praebere assensum, sed etiam cuncta, quae conlra
Consortioesse cognoscat. Deus incolumesvos custo- regulam facta repereris, coercere : atque ante omnia,
diat, fratres carissimi. Data terlio calendasJanuarii quse sola uniiate [Iwmanitaie]decenjimus, Irenseum
(an. Dorn.495), Basiliscoet Herminericoviris cla- ad Ecclesiamsuara redire compelle. Ad quamsponie
rissimis consulibus. potius redire [remeare]debebit, si a sacerdolali con-
G sorlio non [deestnegatio in cod. Jusl.,eademque su-
1 EPISTOLA III.
perflua] metuit separari. Necunius Ecclesiacduo esse
HILARI PAP£ADASCAMUH TARRACONENSEM EPISCOHIUpermittantur antislites, quod opporiunius supradicii
PRIVATIH SCRIPTA : ESTQUE KJUSDIH ARGUHENTI CUJI subdiaconifieri delegamu^ instanlia, quem etiam pro
EPISTOLA PRiCEDENTE. conservandaEcclesiaedisciplina, commearead Hispa-
Dileciissimo fratri Ascanio Hilarus episcopus. nias, disposilionis nostrac fecit auctoritas. Deus au-
Divinaccirca nos graiiae memores esse debemus, tem incolumemle cusiodiat, frater carissime.
qui nos per dignalionis suae misericprdiam [gratiam] • EPISTOLA IV.
ob hoc ad fasligium sacerdolale provexit, utmandatis
in HILAUPAP£ ADALEONTIUM, VERANUH ET VICTURUM
ipsiusinhaerenteset quadamsacerdoiii[sflcerrfo(um| EPISCOPOS.
ejus specula conslituti, prohibeamus illicita, ct se-
illis Ingenui et Auxanii episcoporumconlro-
quenda doceamus. Unde direciis per Trajanum sub- Delegat versiam, slaluilque, ut Cemelenensiscivilas et Ni-
diaconum nostrum litteris admonemus, quseut male caense castellum ad unius episcopi regimen rever-
sunt facta, corr.igantur. Et miramur admodum di- tantur.
leclionemtuam Barcinonensiurapelitiones non solum Dileciissimisfratribus Leontio, Verano, et Victuro
nulla auctoritaie retndisse, verum etiam, directis ad JJ episcopis, Hilarus papa.
nos litteris, consummationem [consensionem: ita Movemurralione justitise, quac licel ab omnibus

aCod. Luc, custodiri.


1 Hujus pluriumque aliarum epislolarum ponlificia- Veranoel Victuro causse inquisilionem et insiaura-
rum idem et commune esseexordium, patebit facile, tiohem jurium Ebredimensis metropnliianidelegavii.
si,prima Zephyrjni, et terlia Fabiani, cum hac teriia Adversusillos qui insana cupiditate laborant, ut sn;e
i Hilari: item si tertia sancti Leonis cum secunda Pe- dioecesisfines dilatent, aureamet notaiu dignissimain
lagii conferantnr. SEV.BINIUS. sententiam addidil banc : Exspectaliofruclus nosiri
'* Epistola haec scripta fuit ea occasione: Auxanius ministeriinon inlatiludine regionum,sedinacquisiliane
episcopusper obreptionemimpetraverat, ut Ebredu- ponitur animarum. Baron. anno 465, num. 27. Sr.v.
nensis provinciasuo episcopatuiquoadjurisdictionem BlNIUS.
ecclesiasticamsubjicerelur. Quodcumin praejudicium 8 Etiamsihic nullamenlio fial cujus EcclesioeLeon-
Ingenui Ebredunensisepiscopi, Alpium Maritimarum tius episcopus fuerit, dubium tamen nuilum esi Fo-
metropolitani,aucioritate apostolicaconcessumesset, rojuliensem episcopum fuisse, quem Hilarus Arela-
ad insianliam et querelam ejusdem Ingenui, Leonlio, tensis in fnnebri orationede sanctoHonoratoepiscopo
21 EPISTOLA V. 22
qui recta sapiunt, debcat custodiri, tum prsecipue A neat, ut ad unius antisiitis regimen praedicta loca
Domini saccrdotibus non est lemere negligenda, reverlantur, quse in duos dividi non decuit sacer-
qiiorum cx-ieros informari convenit institutis. Fratei dotes. Deus vos incolumes custodial, fratres ca-
igitur el coepiscopus noster Ingenuus Ebredunensis, rissimi.
Alpiuminariiimarum provinciapmetropolilani semper • EPISTOLA V.
honore subnixus in prscjudicium suum, sicut annexa HILARlPAPAADLEONTIUM EPISCOPUH ARELATENSEM.
declarant, qusedamnos, petente fratre et coepiscopo De episcopaiussui primordiis,
uostio Auxanio, statuisseeommemorat, quae univer- Dilectissimo fratri Leontio, Hilarus papa.
si, in hac eadem causa defensionibus contrairent. Quantum reverenliae in spiritu Dei, qui subditos
Siquidcm relaiionibus in nostro judicio recensitis, sibi inbabitat sacerdoles, bealo Pelro apostolo et
qu« frater el coepiscopus noster Veranus ad sanctae sedi ipsius deferatur, omnibus arbitror esse comper-
nemoriae decessorem meum cum caeteris provinciae tum, quibus paternarum traditionum incorrupta cu-
sacerdotibus misit, et aposiolicae sedis, quae tunc stodia est. Quos cum volumus de nostrae ordinaiionis
directa fueral, responsione patefacta manifestum primordiis gratulari, opera quae in nos divinae pieta-
est, nihil postea debuisse tentari, nec ad injuriam tis dignatio ostendit, sanctitati tuae duximus indi-
l "
synodalium regulariun quidquam per obreptionem, canda : ut ipse primum pro eo quem nobis invicem
quacproxime facta est, oportcre constitui. Nam licet semper impendimus, praestante Domino, laMerisaf-
et lioc etiam quod a nobis est elicilum censealur in- fectu : deinde ut dispositione tuae fralernitalis omni-
lirmuin, quia el ipsum insinualum est exsequi no- bus per tiniversam provinciam fratribus et consacer-
luisse qui meruit; tamen ne odio vel gratia movea- dotibus innotescat, quod humilitatem meam dextera
mur, quae in causarum disceptatinnibus esse non Domini visitare dignata sit, et milii apostolicae sedis
debel, ita veslrae caritati cognitionem annexse que- regimen non pro merito, sed pro suae graiise abun-
rimoniae delegamus, ut nihil adversum venerandos dantissima largitaie commiseiit. Proinde, frater ca-
ranones, nihil contra sanctaememoriaedecessoris mei rissime, quod sancliiali uiae prsesenti sermone pate-
judicium valeat, quidquid obreptum nobis esse con- fecimus, in omnium fratrum, quemadmodum dixi-
slileril. * Nolumus namque fratres carissimi, eccle- mus, notitiam deferre dignaberis ut supplicaturi
siarum privilrgia, quae semper sunt servanda, con- DominonostroJesuChristo.sicutexsultaiionisgaudia,
fuudi : nec in alierius provincia sacerdoiis alierum ita profutura universali Ecclesise orationum suarum
jus habere permiitimus -.quia per hoc non minus in nobisvota conjungant. Deus te incolumem custodiat,
sanctarum tradilionum delinquilur sanciiones, quam fraier carissime. Data vm calendas Februarias (anno
in injuriam ipsius Domini prosilitur, cujus exspecta- " Christi 462), D. N. Severo Augusto consule.
tio fructus nostri ministerii non in lalitudine regio-
animarum. Habeat EPISTOLA
num, set in acquisitione ponitur * ARELAT.
frater et noster In- LEONTII EPISCOPIADHILARUM PAPAM.
iinque pontificium coepiscopus
genuus provinciaesuae, de cnjus dudum ab aposiolica GratulaturHilaro pontificatum:rogatque,ut Arelatensis
Ecclesicejura tueatur.
sede est illicita cessione culpatus: et cusiodiiis omni-
bus, quae super ecclesiis Cemelenensis civitalis, vet Quod Leonera sancti-simum prsedecessorem tuum
castelli Nicaensi , sicul diximus, sanctae memoriae mors abstulerit conlra baereses invigilaniem, el lo-
decessoris mei deflnivit aucloritas, nihil ecclesiarum lium in agro Domini, heu! nimis frulicans eradican-
juri noceat, quod in altera memoratarum a prscdiclo tem, dolemus : quod de tua sanctitate reparaverit,
fraire, ad cxcludendam cupiditatem, quemadmodum gratulamur. Nam gaudet filius de lionore matris : et
perhibuit, ambitionis alienae, proxime est episcopus cum Ecclesia Roniana sit omniura mater, fuit nobis
consecraius : sed siatutae correctionis forma perma- gnudendum, quod in tanta consternatione rerum,

pratilecessnre summis laudibus extulit, et ad quem D clesiisorthodoxairetigionisretro principes prastilerunt,


Sidonii Apollinaris litterse scripise reperiuntur, cu- firma et illibata in perpetuum decernimuscuslodiri.
jusqne sanctus Leo meminit in epislola 89 ad episco- Omnes sancliones, qum contra canones ecclesiasticoi
pns GalliseViennensis. Baronius praedicto loco. Sav. ihterventu gratias vel ambitioniselicitazsunt, siio ro-
BlMUS. bore el firmilate vacuatas esse pra;Upimus, eic. Quid
1 Hoc exemplo constat, aures sumiiiorum pontifi- de privilegiis inviolabiliter custodiendis senserit
ciim falsis ac sini>lris accusaiionibus et relalinnibits sanctus Leo, ex ejusdem epistolis 53, 51, 55, 89,
pi-rsiipe oppleri, adeo ut bonos alque iiinocentes 109, cognoscere licet. SEV. BINIUS.
* Haecepistola circularis est et encyclica, ex more
qnamloiiiieex malis informalionibu-i condemnent ac
oppTiniant. Nemo ergo miretur, quod sanclus Leo et consuetudine de novi ponlificiscreatione ad omnes
l!:!aruni Arelaiensem, Hilarus poalifex Mamertnm Ecclesias transmissa. Haec ejusdem argumenti, eo-
Viennei.ser, episcopossanclitateceleberrimos acerbe rumderoque verborum ad Leontium scripta, exstat in
exagiiarint: cuin et in his quse contentiosiora siint, vetere codice Arelalensis Ecclesise, unde cum se-
faeillnntim sit sub specie recti unumqueiuqiie deci- quentibus omnibus acceptse, ab illustrissimo cardi-
l«re. SEV.BINIUS. nale Baronio primum in lucem emissseinveniuntur.
' De privilegiis ecclesiarum antiquitus concessis SEV.BINIUS.
4 Hanc Leontii epistolam primus edidit Daclieriu»
nihil iniiovandum esse non tantum decretis constiiu-
uiin fuit. Privilegia, inquitlib. 12, cap.deSacrosancta in Spicil. tom. V, nunc 111,pag. 302.
Ecdesia, qua generalibusconstituionibus universisec-
23 HILARI PkPM U
et inflrmilaie sseculorum super eam te erexerit, ut A j scribere, lam instructa ad nos fueril persona dire-
judices populos in sequitate,et genies in lerra dirigas. cta, quse inquisilionem nostram plene ex omnibus
Unde cum nobis nuntius ille per Concordium Eccle- possit instruere. Spondeo enim, quantiim gratia Dei
siae nostras diaconura, qui lunc praesens ei-at cuin donat ut spondeam, boc me ad universalem sacerdo-
snnclilas lua ad id honoris fastigatum culmen evecta tum Domini concordiam provisurum, ul omnes non
est, relalusest, gratias Deo nosiro reddidimus, ette sua audeant quaerere, sed quae sunt Christi siudeant
dccrevimus quam primum hac humilitatis nostrae obtinere. Deus le incolumem custodiat, frater ca-
epistola salulare : ut et sic affeclus, qui inter tuam rissime.
sanctitalem et nos jamdiu coaluit, in Dominocorro- EPISTOLA VII.
horaretur, et de csetero augeatur cum debita reve- DILARI PAP.EADLEONTIUH.
rentia, qua decet filios patrem prosequi. Benediclus Monel ut relationem mittal de Herme , qui Ecclesix
itaque qui venil in nomine Domiui. Jam fortiter san- Narbonensis episeopatum temere usurpasse dice-
ctiiati tuse insudandum, el anlielandum est, ut quod batur.
sanclissimus Leo papa incepit, ad terminabilem per- Dilectissimo fratri Leontio Hilarus papa.
ducas limiiem, et cum exercitu Gedeonis per tubas Miramur fraternitatem luam ita legis catholicae
in ore fortium concrepantes, el per lampades in ro- 6 immemorein esse, ul quaequeiniqua, et contra Pa-
busta manu agitatas et ventilatas, malediclos muros trum nostrorum staiuta, in provincia quse ad mo-
Jericbo jam tolies anathematizatos et quassatos san- narchiam tuam pertinet, si ipse aut non vis, aut non
clilas tua faciat prosiernere. Cseterum cum Ecclesia poles, etiam nec nos silentii tui lacilurnitate permit-
nostra Arelatensis semper ab apostolica sede aroplis tas corrigere. Siquidemquod et rumore cognovimus,
favoribus et privilegiis fuerit decorata ; rogamus et quantum diligenter a diacono Joanne, qoi a ma-
sanctitaiem tuam ut per eam nihii nobis decedat, gniflco viro filio nostro Friderico lilteris suis nobis
sed potius augeatur, ut el collaborare tecum in vinea insinuatus est, requisivimus, quod iniquissima usur-
Domini Dei Sabaoth valeamus, et invidorum conalus patione quidam Hermes episcopatum civitatis Narbo-
infringere: quos, si non esset auctoritas reprimens, nensis exsecrabili lemeritate praesumpserit. Quam
certura est de die in diem grassaluros in pejus, quia rem decuerat sanctitatera tuam ut nobis in vesiigio
ualitia qua nos oderunt, ascendit semper. Dat. Se- indicaret. Quade re, frater carissime, monemus, m
vero Aug. cos. si Ades adbibeatur assertis, seposita excusatione, ad
nos tam tuae dilectionis, quara fralrum nostrorum,
EPISTOLAVI. aut per portitorem litterarum, aul per quem ipsi
HlLARl PAPjEADLEONTIUH. ( elegeritis, subscriplam manuum vestrarum relatio-
G
Retpondetad lillerat Leontii, quasscripserat cumprw- nem transrnitlatis; ut quod definire possimus recur-
cedentemHilarii epitlolam nondum accepisset. . remi pagina possitis agnoscere: Deus te incolumem
Dilectissimo fratri Leontio Hilarus papa. custodiat, fraier carissime. Data III nonas Novembrii
Dilectionimeae.quaecircaEcclesias Gallicanas, om- (anno Chr. circ 462).
nesque in eis Domini sacerdotes, etiam in inferiori EPISTOLA VIII.
gradu positos, abundat, multum accedit augmenti, HILARIPAP£ADEPISCOPOS DIVERSARUM PROVINCIARUM
quod per virum spectabilem Pappolum filium no- GALLI*.
slrum sermonis tui ad me sunt delata principia. Ex I. Hermen Narbonensi Eccleiiw prmidere ita permit-
quo tamen conjicio, paginam meam, quam dudum II. tit,Ututconcilia ordinandorumepitcoporumcareat potestate.
de episcopatus mei primordiis misi, nec dum tradi- quotannis fiant ex quibusprovinciispo-
lerunt, ei a Leontio eorivocentur.
tam tibi fuisse cum scriberes : de qua ulique non III. Ul sinemetropolitanililterit epitcopi in aliampro-
siluisses, nisi perlatorum aliqua causa tardasset. vinciamnon proficiscantur. Quod ti eas impelrare
non poterunt, cautam ditcutiet epitcoput Arelaten-
Unde quod et consueludo poscebat ct caritas, jara- tit.
pridem me exsecutum fuisse signiflco, et hoc ipsis IV. De parochiis Ecclesiw Arelatentis, quat repettbat
litterarum exemplaribus, quae direxi, plenius nosse D Leontius, judicium ad episcoposremittit.
V. Ut prcedia eccletiattica non alienentur,' niti apud
voscupio.ut officio fraterno in nullo intelligatis concilium alienationiscausa prius doceatur.
fuisse me desidem, et ila vicissim frequentandis stu-
Dileciissimis fralribus episcopis provinciaeViennen-
deamus alloquiis, ut vicem nobis communis prsesen- sis, Lugdunensis, Narhonensis priinae et secundae,
tiae scribendi cura compenset, fraler carissime. Af- et Alpium Pceninarum [Penninarum], Hilarus epi-
fectus ilaque tui gratiam perire non passus es, quod scopus.
ei sollicitudni intentum te esse cognosco, ut custo- Quanquam noiitiam dilectionis vestrse quanta vel
diendi paternorum canonum regulis studere me cu- qualia in Narbonensi ac Biterrensi Ecclcsia dudum
pias. Quo desiderio nihil concipi salubrius potest, sint admissa non lateant, et praesumplionis improbi-
quani ut in una Ecclesia, cui oportet nec maculse tas ad nos usque perveniens procul dubio regionibus
aliquid inesse, nec rugse; una sii in omnibus obser- manifesia sit Gallicanis.apostolicsetamen sollicitudi-
vatio discipliuse. Cui si aliquid eruditioi.is aut cor- nis interest culpas in nostro deprehensas examine
leptionis addendum est, rectissime per vestram dili- non tacere; ne per incongruum silentium cum iniqua
gentiam consuletur, si queniadmodura es dignaiusi agentibus babere videamur conniventiae porlionem.
£5 EPISTOLA VIII. 8«
Olimigitur urbium praesidespraedictarumsanctaeme- A dum, ne error, quem juvante Christo Dominonostro
moriaedecessori meo non minus quara nobis, etiam nuper abolevimus, aut in similes, aut in novos un-
tunc attulerunt doloris, illicitis petitionibus audendo quam prodire possit excessus. Quodutique non aliier
prosequi, quod vix apud patienliam nostram sola ne- poterit praecaveri, nisi slatuta venerandorum cano-
ressitaium potuit deploratione leniri. Quibus enim , num in faciendis conveniibus,' quos bactenus omilti
sicui etiam vos probatis, faclum conslat exemplis , fecit certa necessitas, exsequamur : in quibus pos-
et qua non objurgatione dignissimumest, quod san- sint, pro emergentium necessitate causarum , ad ec-
ctorum Patrum decreiis, et ipsis repugnat canonum clesiasticae ohservantiam disciplinae, et quoe secus
instiiutis? cum ideo se frater jam et coepiscopus no- facta fuerint, corrigi, el sequenda consiitui.
ster Hermes a Narbonensi Ecclesiacredidit jure su- II. Per ahnos itaque singulos, ex provinciis quibus
scipi, quia indigne a Biierrensibus, quibus ordina- potuerit, congregari, habeatur episcopale concilium :
tus esi, dicebal excludi. Qui si vere hoc in se factum ita ut opportunis locis atque temporibus, secundum
doleret, et legitimo remedio subvenire propriae scis- dispnsitionem fratris et coepiscopi nostri Leontii, cd
set injurisc, vindictam magis debuit sperare perpes- sollicitudinem in congregandis fratribus delegavi-
sis, quam veniam perpelralis. Deniquesi nunc sallem mus, metropolitanis per litteras ejus adraonitis, cele-
communi omnium Domini sacerdotum uiatur animo, B bretur : ut si quid usquam vel in ordinandis episco-
si iroitetur exemplum, si ad haec quae ecelesiastiCae pis, vel presbyteris, aut cujuslibellociclericisfacien-
quietis contemplatione utcunque sopita sunt, oculis dis, contra praecepta apostolica reperitur admissum ,
cordis intendat, et pro totius Ecclesise pace, vel fide, aut in eorum conversatione quippiam reprobatur,
quae sunt mullipliciier errata consideret : nihil est communi omnium aucioritate resecetur. In ea prse-
profecto quod non eliara ipse reprehendat, et eru- cipue celebrilaie conveniatur, quaeprsesidenle Chri-
bescat sibi annui quod in altero laudabililer impro- sto Domino nostro, et veneranda sit sanctis, et formi-
barit. Scimus enim, et jamdiu de memorati fratris dnnda perversis. Nec cuiquam licebit a regulis eva-
conversatione nihil babemus ambiguum , cum ante- gari, quas sibi juxta canonum definitiones unita fra-
actaevitaeipsius cursum, et retro antepositum [omne ternitas in commune prsefixerit : cum imminente
propositum] nostro revolventes animo, hos illum, quotannis examine ila sioguli actus suos dirigent, ut
quos in eo arguimus, incurrisse potius,quam fecisse, his discussio judicii optari magis debeat, quam ti-
sestimamusexcessus. De quibns praesidente fratrum meri. In dirimendis sane gravioribus causis, et quae
numeroso concilio, et ex diversis provinciis ad diem illic non potuerint terminari, apostolicae sedis sen-
natalis nostri in honorem beali Petri apostoli per lentia consulatur;
Dei gratiam congregato, prsesidentibus fratribus et C IIL Illud eiiam non possumus prseterire, quod sol-
coepiscopisnostris Fausto ei Auxanio, atque agenii- licitudine diligentiore curandum sit, ne praeler me-
bus plurimis, qusevigorem respiciunt auctoritatem- tropoliianorum suorum litteras aliqui ad quamlibet
que judicii, id a nobis pacis est amore constitutum , provinciam audeant proficisci: quod etiam in omni
ut in sentenlia, quam subadversioneutriusque lega- genere officiiclericalis per singulas debet Ecclesias
tionis inde direcise, Chrislo Dominonosiro inspiran- custodiri. Quibus econtrario hacrationeprospicimus,
te, protulimus, neque caritas evangelicse indulgen- ut si lioc impetrare per aliquam non meruerint si-
tise, neque apostolicsevirga defuerit diseiplinse.Nam- multatem, cum duobus metropolitanis provinciarum,
que in lotum nec remittere nos fecit indulgentia, nec quae congruaesunt, Arelatensis episcopus cuncta dis-
affectiocoercere. cutiens, pro causse qualitate observanda consliiuat:
I. Ei qui nunc EcclesiaeNarbonensipraesidereper- nec in injuriam alterius alienum clericum susclpi
mittitur, ordinandorum episcoporum, ob hsec quae prseter testimonium proprii antistitis secundum ca-
prave facla sunt, sustulimus potestatem, quam ita nonum statuta praecipiet. Singuli autem fratres, uni-
ad fratrem et coepiscopura nostrum Consiantium versique cognoscantparendum esse prsesentibus con-
UceticaeEcclesiaeantistitem, quia acvo bonoris pri- stitutis, quibus etiam commonitio noslra denuntiat
mas esse dicitur, pertinere censuimus, ut si super- D in eos Christi Doraininostri judicium minime defu-
stite Herme episcopo defunctus fuerit, illum haec turum, qui declinando superba rebellioneconventus,
cura respiciat, quem repererit episcopalis ordo pri- conscientisesuae tesiimonio confutantur sacerdotalis
matem. Herme autem episcopo deficiente, faciendo- innocentisefiduciam non habere.
rum mos antistitum Narbonensiraox reddatur Eccle- IV. Praeterea ejusdem fratris libellus oblalus est
sise, quera non civitas, sed causa prsesumptionisami- nobis, quo perhibet parocbias Arelatensis Ecclesiso
sii. Uudevestrse fraternitaiis in Domino sincera di- a praedecessoresuo liilario in alios (quod non licuit)
lectio, sollicitudinem pastoralis curae in suis sedibus fuisse translatas, petens illas pristino juri nostra au-
partita nobiscum, commissarum sibi Ecclesiarumdi- ctoritale reslitui. Sed moderaminis apostolici memo-
ligeniiam vigilanter exerceat, et eorum taliier quse res, fraternitaii vestrae querelam ipsius remisimus
in Narbonensi provincia emersere, meminerit, ut de- audiendam : ut in vestro conventu ea quae a nobis
lesletur factum potius quam sumat exemplum. Quod sperala sunt, allegentur, et quse ecclesiasiicis regu-
ita deinceps es=enolumus.sicut novimus, non fuisse. lis congruunt, decernantur.
Iiaque, fralres earissimi, necessariis studiis est agen- V. Simul etiam super hoc universam fraternitalcra
27 HILARI PAPifi 28
volumusesse commonilam, ne prsedia, quse neque A } quotannis concilia, quorum maxime iu fraire ei co-
deserta, neque damnosa sunt, et ad Ecclesiam pex- episcopo nostro Leontio Arelatensis Ecclesiaesacer-
lineiii, ex quibusplurimorum consuevit necessitati- dote summam placu,il esse , celebrentur; nec aliud
bus subyeniri, sdiquo jnre in alterum transferantur, fieri posse credamus quam quod pro communis Do-
nisi prius apud conciliuin alienatiorjis ipsius causa mini domo nostra ordinalio vobis placitura consti-
docealur, ut quid fierj debeat, commimiomniumde- luii: tamen repetitis litieris eadem nuncquoque ob-
liberatione (raijiejiir. Deusvos incolumes cuslodiat, servanda decernimus; prsecipue cum gravissima
frntres carissirai. Dala in nonas Decembris ( anno Viennensisciviia(is episcopus involvatur offensa, in
Cbr. 470'), GL. P. Severo Augusto consule. iojuriamfralris et coepiscopinostri LeontiiDeensibus
antistilem consecrando.De cujus facio vindictaecon-
EPISTOLA IX. gruae sententiam differentes, relationi fratrum quse
QILARI FAPJSADLEONTIUM. inlerim fuerant visa respondimus. Sed quoniam lanli
De tfamerto episcopo,qui exlra suos fines Deensibus excessus majorem nobis solliciludinismateriam de-
episcopitmcrdinarat , ul illius causam in synodo tulerunt, baecad universamcarilatem eliam per fra-
examinel. • trem et coepiscopumnoslrum Antoniumscripia dire-
[lilectissimofratri Leontio flilarus. 3] ximus , quibus admonita communis omnium sollici-
Qnaliter cpntra sedis apostolicie veniens conslilu- ludo procuret, ne quisquam fratrum in alterius pro-
ia, sacerdotalem modestiara Mamerius episcopus ruplurus injuriam , transcendat lerminos a veneran-
Viennensis excesserit, dilectjonisluaedebuimus rela- dis Palripus constitutos. Unde omnia quae a npbis
tione cognoscere, utausibusialihus maturum eljuxla sunl per fratres et coepiscopos nostros Faustum et
ecclesiasiicaruni ordinem regularum congruumjudi- Auxanium deQnita roborantes , congregaiiones an-
cium prpferremus. Qii,anturi|enjm (ilii nosiri, yiri il- nuas , ordinante fralre et coepiscoponostro Leontio,
liistris, magistri militum Gunduici sermone est indi- admonitis metropolitariis, quod sscpedicendumesl,
calum, praediclusepiscopus iuviiis Deensibiis, et qui iis locis celebrare dignemini , ad quae conveniendt
ad ecclesiariin^ejusnupierum, quem ei aposlolicae nulla sit cuiquam commeaniium difGcultas.Cui dili-
sedis depgtayjt augtoritais,sicut in scriniis nos(ris |e- genliaeetiam prpyisio adliibenda est, ul oppnrmniias
gimus, minime pert'ineb<in|,liostili more, ul dieitur, queniadmodum locorum, iLaconslituatiir et lempo-
occupansciviiaie^, episcopuniconsecrare pracsum- rum : ut inexcusabilior quisquis (am nccessarium et
psit. Iii qup, frater carissime, si ita est, quam mulli- salubre constilutum iiostrum negligendum putarci,
plex culpa sit, pronuntiare possimus, nisi judicii ut appareat, fratres earissjmi. Illitisautera confirnialio-
diximus, et rriprJqraitig nobj? esset, et ord^oservan- (C nem, quero Vienpensi? episcopus alienum, et ad se
ilns. Atq.ueideo menipr solli^itudinis.quaiii dileciio- minime periinen^em, grayiier ordinare praesumpsit,
ni tuaescis esse commissam, quidquid nunc ad noti- fr^tris et coepiscopi noslri Lepnlii reliquimus volun -
tiam nostram bre,v{insiiiualione delatum e$t, iu con- tati; quera confidimusnon prscler bumanitaiem pen-
ventu synolali, qui secundum slatuta nosira annis s^arequse justa sunt. Deus vos incotumes.custodiat,
singulis te sibi prsesidente est congregandus, discu- fralres carissimi.
lere quae suntacta debebis, e(. a pracdictorationeni EPISTOLA XI.
facti sui sub universo coetu fraternitatis exigere, ac
deinde omiiium litteris iiostrse intimare notitiae : ut HILARI PAP/EADEPISCOPOS
STNODO
QUlDE HAUERTI
COGNORANT.
CAUSA IN
quod sanclp Spirii^ dictante est faciendum, ad eom- Prwceptum Hilari papoede Ecclesia Deense, ubi epi-
prjmendos;conatus i(lici|os ordinemus. Deus te inco- scoput indebitea Yiennensiepiscopoordinalusest.
lrpnem custodiat, fraier carissime. Dalavi idiisOcto- I. Ut per Veranumepiscopummoneatur Mamertusut
bris (apno C{\r. 463), Basilio viro clarissimo con- ab ordinalionibutindebitis, ordinissui et privilegio-
sule. rum pericuto, in posterumabsiineat.
II. Ut qui Deensibusa Mamertoconsecralusest, Leon-
EPISTQLA X. tii Aretatensisepiscopi, aquo consecraridebuil, ar-
HILARI PAPiEADEPISCOPOS DIVERSARUH PROVINCIARUU1** bitrio confirmetur.
qALLI<E. Dilectissimis fratribus, Vicluro, Ingenuo, Vdatio,
Ne a^uis.quqtfi s^uosUrminos transcendat,el ul concilia1 Eustasio, Fonteio, Vivenlio, Eulalio, Verano ,
quolarinisLeontiiepiscopiopera convocentur. Fausto, Auxanio, Proculo , Auspnio, Paulo, Mc-
Di]ectissiniisfratr;il^usepiscqpis proyinciaeViennen- moriali, Coelestio,Projecio, Eutropio, Aviliano,
sis, Liigdunensis, Narbonensis primseet secundse, UrsO, et Leontio, Hilarus.
Alpin.i-, Illlarus episcopus. Sollicitis admodum nobist et ex his quae proxima
Elsi meminerimus fraternilatem vestram ea quse> ad uos relatio cerla delulerai, multa exspectatione
sunt a nobis statuta reiinere, nec aliquid ex liis dis-- suspensis , iitlerae dileciionisveslrse, fratre et coepi-
simulare quaescripsimus: ut scilicet pro discijlinai scopo nostro Anlonlo, quem dignum lanla legatione
ecclesiastica, et pro causis quas inter Domini sacer- probamus interpreiem, deferenle, sunt Iraditae, quae
dotes oboriri plerumque non dubium esl synodalia i nos ipsis contextus sui contristavere principiis. Nam
1 Anno Cbristi 470 c vivis jam excesserant et st Hilarus papa et Severus Augustus, qui consul fuit
anno Christi 462.
89 EPISTOLA XI. 50
nostri Anlonii insinuatio reseravil, elaret
qui requiescere solliciiudinemnostram, et magnam ex Ai coepiscopi
parte relevari in his quce a sanclae memoriaedeces- praediclum privilegia certis conclusa terminis vel!e
sore meo de Viennensi episcopo praefixasunt, crede- perdere plus volendo, qui abusus fralris et consacer-
bamus, evidenli assertione cognovimus , et non sine doiis Leontii moderantia , Deensibus conira fas epi-
dolore miramur , definitiones illas ' a Mamerto epi- scopum, eiiamsi est meritus, non limuit conseerare.
scopo nunc potuisse Iranscendi, per quas Ecclesiae In quo factum ejus convenerat sic resolvi, ut juxla
privilegium probarat acquiri; cum prsecipue fratris eorum qu;c perpetrata sunt qualitalem, non sine ja-
et coepiscopi noslri Leontii moderatio formam conti- ciura proprii ordinis, eliain illum a sacerdotali con-
nentic praebere debuerit ambie.nli : aut si spiritu sortio submoveri cerneret, quem creavil indebitc,
semulalionisinflatus, eum (quod non oporluit) arbi- quemque indignissime fecisse convincilur, correptum
Iraius est negligendum; decessoris sui sallem instru- justa ultione sentiret, ne conceptae audaciaeincasti-
clus exemplo, illius imilaretur temperahliam, cujus gaia temeritas licentiae se pepeiisse putaret exem-
honore perfungitur, nec transgrediendo violaret, plum. Verum ad Ecclesiarum quietem lantse trans-
quod jam nunc , nisi patienlia; moderamina tenere- gre=sionis vulnera , memores aposlolicae sapientise,
mus , posset amiltere. Cui unquam profuit mens re- curari volumus anle fomentis, ut corporis nostri
bellis? aut quem superbiienon incliiiavii elatio? Al- IB membrum forte sanandum in inlegrilatem pristinam
tior esl humililatis gr.nia, cui pauperlaie spiritus ad per mitiora medicamenla revocetur, nec credalur ne-
praemitim promissae beatitudinis iter regni coelesiis gligi quod interim non monelur abscindi. Praevia me-
aperilur. Nec perfunctorium praevaricalor exislimet dendi seinper austerilalis est lcnitas, nec omnis
esse quod fecit, si erudilus docirinis ecclcsi.isticis , ferro statim culpa compescitur, aut inexplorato vel
quid uterque mereaturaguoscit: cum altcr secundum qnod facile prodesse possit offertur. Nunc enim lem-
proplielicam vocem in medio dominicacdoimis habi- poris opporluiiitas, niinc languenlis necessitas, nunc
lare probibetur ; alier respiciente se Deo semper medicinae ipsius et inodus esl quaerendus et qualitas;
junclus asscrilur, cujus consolatione salvatur. Pos- ut omnis per sapientiam facta in vitiis reprimendis
sent venerabilium veterum multa replicari, que juxla solliciludo curantis gaudeat reparatione quod salvat,
vcritalem dicta demonsti antur; sed ab eadem causa, nee careat moderatione quod resecal. His igilur ve-
rmse se ut loquercmur, ingessit, recentiora sunt stra fralemitas graviter prudenterqueperpensis, taliq
exempla sumenda. Nam dignitatem Viennensis Ec- apud nos dissimulari posse uon aeslimet, in quoriim
clesiseMameriusepiscopusArelatensisaniistilis quon- se maxime contumeliam,qui non immerito pulsalur,
dam iransgressione crevisse, et pro corrigendis quse crexit. Fratri enini nostro Leonlio nihil constituii a .
perperam gerebaniur, inviolabili postea definitione (G sanctaememorisedecessore meo juris potuit abrogari,
compositum, ne alier inglorius, allerin lolum veteri niliil valuit, quod honori ejus debetur, auferri: quia
bonore per viliuin praecessoris reperirelur exulus. Cbrislianorum quoque principum lege decretum est,
Sicut ergo et vestrae dilectionis relatio , et fralris et ul quidquid Ecclesiis earumque rectoribus, pro quieie
.' Mamerlus, aias Mamercus, sanctissimse vitae et pmnitentiw celebramus, etc Et circa finem : Nullus
bealissimi obitusViennensis episcoput;,qui usum sa- sibi de industria atiquas occupationes inquirat, per
cuiin litaniaruin anliquitus edilum , disciplinsesolu- ijuas se de Ecclesimconvenlusubducet.Sine dubio pec-
tione.ciiltusremissionenegleclum in Gal iis tempore calorum suorunivutneradiligit quiin isth tribus diebui
Valentiniani terlii imperaioris, anno Cbrisii 452, ut jejunando, orando et psallendo medicamentasibi spiii-
scribil Ado Viennensis, reslituit, Iriduoque anie As- tnalia non iftquirit. Litanias vero et processiones
censionem suo exem|>lo et experimento utilissimo, lemporibus sancti Gregorii Thaumaturgi et Tcriul-
eas quae rogationes appcllatae sunt, et nunc ab uui- liani tertio saeculoin Ecclesia usurpalas fuissc, pMel
versa Ecclesia receptae, celebravit. Ilas a Mamerio ex epistola Basilii sexagesima tertia ad Neocicsarien-
nonprimum in Galliis fuisse in>titulas, sed lantum ses, et Tertulliani libro secundo ad Uxorein. Iteni cx
magno cnm fervore ad terraemoius , incendii, aiia- iis quac <li\i Biipra in notis canonis decimi sepiiioi
rumquecLidiiim pericula avertcnda reformalas, posl concilii Laodiceni. Vide quaehac de re prolixe scribit
Adoneni, testaiur Sidonius libro quinto, epistola Baronius anno 475, num. 11 et seqiienliluig, et in
quarta ad Aprmn his verliis : Harum rogalionum so- D ] notis Marlyrplogii 25 Aprilis, vcrho Litanias.
lemnilalemprimusMamerlus paier et ponlifex reveren- Hunc Mnmertum Viennenses anuiversaria festivi-
dissimo exemplo,utitissimoexperimenloinvexii.Erant late coluntundecimo Maii. Qualis quantusque fnerii,
qui.lem piitis (quod salva fidei pacesit diclum) vagas, Sidoiiii Apollin.iris,qui eum novii, eoque faiuiliaris-
lepentes,'infiequeulesqtte, alque(sic dixeris) oscitabunda} sime usus 1'uil, epistola undecinii lib. iv ct prima
suppticationes,quwsemperinterpellantiumprandiorum Iil).VIIindical : Alcimus Avilus, secundus post enni
obicibushebetabantur: ad quas, ul nihilampliusdicam, Viennensisepiscopiis, in homilia quam de rogaiioui-
figulo pariter et horlulano non oporluit convenire.ln bus babuit; GregoriusTuronensis Hist. Franc.,li|i.ii,
his aulem, quas supra falus summus sacerdos et pro- ca'p. 34, etc Qnod ilaque adversus hunc Maniertum
tulit pariier ct coniulil, jejunaur, oratur, psallitur , et sanctitate insignem Hilarus poulifex liae epistola,
fletur, etc quasi alienam jurisdictionem illicile usurparit, adeo
Unde patetsanctumMamertura episcopum non tam vebementer insurrexit, non est mirum. Quis nescint
instituisse quain resiituissesacras rogationes, easque ssepeaccidcre ut falsis accusationibus et subrepiioni-
iu meliorem formamreduxisse. Haruin enim rogaiio- bus aures pontiiicura repleamur,etciim putant agere
num triduanarum ante Ascensioiiem Domini cele- quod jiislum appareat, innocentem exagiient.
lirari solitarum sancius Augustinus multis annis Ma- Quod accidil Leoni pontifici sanctissimo in causrt
merio anlerior meminit sermoue 173 , de Tempore , Iliiarii Arelalensis, qui epistola 89, acerrime iimocen-
in vigilia Ascensionis : Scire debemus, inquit, et in- tem perstrinxit, idem ex obreptione Hilaro pontilic
telligere, fraires carissimi, quia dies compunctionii et in causa Matueni acciilisse potuit. SEV.BI.NHJS,
31 SIMPLICICSPAPA. S2
omnium Domini sacerdotum, aique ipsius observan- A dc propriis excessibtis increpare, quibus prsfcepliim
tia disciplinae,in auferendis confusionibus aposlolicse consiai frequenter iguoscere. Necesse est autem, si
sedis antistes suo pronunliasset examine, veneranter nullumcorrectionisejus indicium sumpserimus (quod
accipi, tenacilerque servari, cum suis plebibus cari- illa cst professione retinendum, qua delinitioneinse"-
tas vestra cognosceret: nec unquam possent con- dis apostolicaepericulo ordinis sui semper conser-
vclli qnaeet saccrdotali ecclesiastica prseceptione ful- vandam sine ulla deinceps Iransgressione testelur),
cirenturei regia. Unde, fratres carissimi, praesum- ad Arelatensem Ecclesiam easdem qualuor civitatcs,
ptionem praedicti, quse in fratris et coepiscopi nostri quarum non fuit aut non fuerit Mamertus episcopus
Leontii processit injuriam, ita convenit tolerari, di- ordinatione contenius, esse revocandas. Quod etiam
gnac nunc interim ullionis immunem, ut si transgres- lunc onortebit fieri, si ullusunquam post eum, quein
sor remediis abutitur saiisfaciionis et veuiae, nec nunc caritaie corripimus, et ullerius ab illicilis con-
culpam praeseniis Oxcessus curandam fiilurse obser- fidimus abslinere, prsesumplionis hujus imitalor
vantiae seduliiate promittit, redeunte querimonia, eo exstiterit.
privilegja Viennensis Ecclesiaead Arelatensem antisli- II. De hocsane, qui licel indebile, Deensibus co-
lcm iransferanlur exemplo, quo migravere principio. gnoscilur ordinalus, justiiix ratione censuimus, ut
1. Unde noslrae moderalionis nonien lenentes, ad B sacerdotium ejns fratris et coepiscopi nostri Leonlii
Veranum fratrem et coepiscopum nostrum scripla di- conlirmelur arbiirio, a quo rile debuit consecrari.
reximus, ut prsediclum ex nostra delegaiione con- Deus vos custodiat, fralres carissimi, aevo iongiore.
veniat, qualenus quid de eo retuleritis agnosea?^' Data sexto calendas Maitias (anno Clir. 464), P. C.
quia onerosurn esse non debei, delinqiientem fratrem Basilii \iri clarissimi consulis.

DECRETA HILARI PAP^E.

DECRETUM nus (Exod. xvi).Non enim est quantitasvisibilisinhoe


HM.ARI PAP^JUXTA GRAT1ANUM , QUOD IN PRIORIBOS NON seslimandamysterio, sedvirtussacramenti spiritualis.
PONITUR. ALIUDDECRETUM
Corpus Christi in similis porlionibussinguli totum EJUSDEH,EX CODIGE LleRORUH SEXDECIH, CAP.19 DE
accipiunt. CONTbNTIOSIS.
Ubi pars est corporis, est et tolum. Eadem ralio iSi quit videlur conleniiosusesse, dicente Apostolo,
est in corpore Domini, quse in manna , quod in ejus nos lalem consueludinemnon liabemus, sed neque Ec-
ligura prcccessil. De quo dicitur : Qui pluscollegerat, clesia Dei (I Cor. n) : si quis facit, notetur, usquequo
nonhabttitamplius,nequequiminusparaverat, habuitmi- secorrigatu.
" E.vstal el iu Burchar. lib. x,
cap. 55, apud quem pos rema verba sic lego, usquequocorrigatur. MANSI.

ANNODOMINICCCCLXVH.

SIMPLICIUS PAPA.

PROLEGOMENON.

VITA SIMPLICU VAVM.


(Ex libro Pontificali.)

(a) Simplicins nationeTiburtinus,ex patre Castino, D Ilic dedicavit basilicam S. Stephani in Ccelio monta
(fc)seditaunos quindecim mensem unum dies seplem. in urbe Roma, ct (c) basilicam beati aposioli Andreae
(a) Cum post obitum Hilari decem diebus se- ' clarissimi. ltaliam tolumque Occidentale iinperium
des vacasset, anno Christi 467, qui est Lconis im- suo dominio subjecit, liluloque imperatoris purpura
peratoris Orientalis II , vigesimo die Septembris et regalibus indumentis abjectis, regio tanium no-
crcatus esl ponlifex Snnpbeius Tibnrlinus Castini mine usurpato, deinceps tcnuit. Gallias cum Hispa-
filius. Hujtis lemporibiis tolus ferme Christianus or- nia ArianiGotbi oblinuerunt. Dirns calholicorum per-
his sub haerelicorum piinciptim dominio consiitutus secutor Arianus el tyrannus Gensericus universae
fuit, niillusqne penitus rex catholicus alicui sallem Alricae imperavit. In Oiiente post obitum Leonis,
exiguic provincise dominabaiur. Etenim post Anthe- Zeno imperalor Eutychianus simulaia perlidia acer-
niiiiiii, Olybiium, Glycerium et AugustulumOcciden- bissiinum se Ecclesiaeimpugnatorempracbuii.Pelrum
tis imperatores occisos vel relegaios, Odoacer Eru- Fnllonem Acoemetariim monachuin, et Timotlienm
loruin lex Arianus juxta vatieinium sancii Severini, yElurum sacrilegum Alexandrinse Ecclcsiae iuvaso-
Noricorum ct vicinarum geniium apostoli miraculis rem, quos ob baeresim e( seditionem Leo imperator
& PROLEGOMENON. 34
ad sanctum Pelrum aposto-
juxta basilicam Sanclae Mariae,et aliam basilicam S. jK quiescit. Ilic(d)constituil
Siephani juxta basilicam Sancii Laurenlii, et aliam lum, et ad sanclum Paulum aposlolum, et ad san-
basilicam intra urbem Romam juxla palaiium Lici- ctumLsurentium marlyrem, hebdomadasut presby-
nianum, beaiaemarlyris Bibianae, ubi corpus ejus re- teri nianerenl ibi propler poenitentes et baptismum,

juslissimo judicio in 'exsilium relegarat, Zeno impera- bis : IIcc autem in templohac carmina legisse memini
lor impius non tantum ab exsilio revocavit, verura musivoopere descripta:
etiam marlyiioAntiocbeno, eiTimotheo Alexandrino,
praesulibus sanciissimis et caibolicis inde ejectis, Hwc libi mensvalide decrevil prwdia, Cliriste.
monachos sacrilegos et apostatas iisdem, non sine
magno totius Ecctesiae periculo ac dispendio, subro- Cui leslator opes detulit ille suas.
gavit. Ad haecnon parum perturbalionisaddidit Aca- Simpliciusquepapa sacris catleslibusaptans,
cii Constantiiiopolitani violenta ambitio, qua conatus Effecit vere muneris essetui.
est diu desideratam sedis Constaniinopolitanae prae- Ne quod apostolici deessenllimina nobis ,
rogativam per imperatorem a Simplicio extorquere, Martyris Andrewnomius composuit.
Utitur hwc hwres titulis ecclesia justis,
quam sub prsedecessorihus pontilicibus duobus ali-
quoties Irustra expetiverat. Inler has maris procellas .B Plebs Succedensquedomo mysticajura locat.
venlorumque turbulenlas agitaliones, barbaricos in- devola veni, perque hmc commerciadisce,
ter furores et Arianorum procaciam cum potentia Terrena censu regna superna peti.
conjunciam, deploraiissimis bisce temporibus, Sim-
plicius ponlifex, omnium Christianorum principum Haecex Platina. SEV.BINIUS.
prsesidio desliiutus, eadem auctoritale et libertate
qua semper aniea praedecessores, in calhedra Petri (d) Constituit ut propter ingruentem populum prei-
consedit. Ambilionis praesulis Acacii, tesle Gelasio liyteri per vices htbdomadales in designatis ecclesiis
epistola undecima ad episcopos Dardauiae, restilit: praestolentur, semperque ad confessioncs peccatorum
Timntheum ^Elurum sed Alexandrina ejecit: impe- audiendas, et ad reliqua sacramenta pro necessitaie
ratori Zenoni concilium universale exigenli contradi- fldelium dispensanda parati adsint. Qui hoc munus
xit, eumque post editam lidei confessionem in com- peragebam, dicti sunt bebdnmadarii, ideo quod alii
munionem Ecclesiae recepit, ea lege ut se calholicae aliis per vices succederent. Unde manifestum est sa-
fidei detensorein praeberet, Fullonemque impiissi- cramentalem peccatorum confessionem a Christo Do-
mum Antiochenaesedisdetentorem urbe et episcopatu mino institutam, an erioribiis saeculis liucusque fre-
ejiceret. De rebus Alexandrinis, prout ipse pro sua quentatamfuisse.Quodnovantesnoslri temporis aiunt,
iiiiiversorum sojlicitudine peticrat, ab Acacio per Nectarinm Consianlinopolilanum episcopum cnin
lileras cerlior redditur : niinirum, quod Timolheus presbytero pcenitentiario, ejusve munere et offlcio,
j£lurus AlexandrinaeEcclesiaeinvasor sibi ipsi mor- sacramenialem peccatorum confessionem susiulisse,
tem liausto veneno intulisset, ei Timoiheus catboli- ridiculum est. Nihil enim ad subsiamialem usum
cus in sedeni, unde ejectus fuerat, restituius esset. g hujus sacramenti pertinens Nectarius suslulit, sed
Cum ex Alexandrinse Ecelesiae legaiU (quos Timo- tanlum vel abstulit, vel moderatus esi illiim ritum,
theus episcopus Romara miserat ad postulandam ve- quo publica peccata per libellum confessionis peeni-
niain, ob id quod Eutycliianorum limore penerritus tentiam presbytero oblaturi recensebantur, aique ab
Dioscorum ad altare nominassel) Simplicius poniifet eodem illa quaemajus scnndaluingenerabanl, publice
iutellexisset Petrum Moggum Alcxandrinac sedis recitabantur, pront ille pro sua prudentia necessa-
quouilam invasorein, poslquam inde ejecius fuis- rium esse judicabat. Quoniam igitur hujus occasione
set, in civiiate latere, ibique mulios seducere , scandaliiiii illud, quod de diacono elinulierequadam
mandavit Acacio, ut ejusdem Moggi relegationem referunt Socraies et Sozomenus, obortum fuerat,
apud imperaiorem urgeai; missum ad se libellum poe- banc consuctudinem et ritum publicse pcenitentiae
nitenli.-Eeorum qui a lide caihoiica per Eutycliianos . Nectarius sustulit. El quoad hoc, eum multi alii epi-
principes et aniistites seducii fueranl, approbat, iis- scopi fortasse imitati sunt: quamvis non defuerir.t,
que absolutionem nb baeresi soli apostolicx sedi quigraviiertulerunt anliquamillam et bonesiam con-
rcservalam paierno affectu impendit. Unde quid ali- suetudinem, et ad frenandos peccator<s utilissimant,
qiiitlcolligas, nisi quod Simplicius pontifexeara cathe- abrogaiam esse. Poterat enim hac in re pro diversi-
dramoccuparit, quae auctore Deo aliissimo supra fir- tate tocorum et temporum esse diversitas judiciorum
mam petram iia est aediftcaia, ut adversus eam nulla absque errore. Quocirca cum Socrales libro quinlo,
hominum inferorumque poient a prsevalere possit ? cap. decimo nono, et Sozomenus libro sexio, capiie
Quas lurbas invasores duarum sedium palriarchalium decimo sexto, referunt, unumquemquereliclum tsse
Petrus Cnapheus, Tiinolbeus yElurus ei Petrus Mog- _" consilio animisui, elc., si illud Socrates Novatianus
gus in Ecclesia conciiarini, ex notis epislularum hoslisque pcenitenliae,et Sozoinenus, teste Gregorio
Simplicii paiebit, Zeno imperator qua mione impe- libro sexto, epistola 195, frequenter mentiri solitus,
riiim adeptus, postque Basilisci lyrannidein reslitu- malitiose non addiderum, exponendum est id factuni.
IIIS,qualisve in Deum et religionem fuerit ibidem fuisse, nnnad excludendam confessionem, sed publi-
diretur. Memorabileest, quod hoc lempore accidisse cam iilam satisfactionem et consultationem presliy-
refert Nicepliorus lib. xv, cap. 12, nimirum duobus teri pcenitentiarii: atque hoc modo uniuscujus ue
episcopis concertantibus, uno Ariano, altero catholi- libertati relictum fuisse, ut conflterelur cui vellet
co, Arinuma calholico provocaium esse ad tesli- sacerdoti jurisdictionera habenti, ctjuxta illius prae-
inonium per ignem; recusanle Ariano, cailiolicum scriptum peracla poenitentia ad sacra mysteria aeee-
per ignem illaesumtrausisse, el ex igne disputasse. deret. Ita Bellarminus lib. m de Poeuitentia cap. 14,
SEV.BI.MUS. Suarez lom. IV, disp. 17, sect. "2, num. 30 et se-
(b) Annis quindecim mensibus quinque et diebus quentibus. Illustrissimus cardinalis Baronius lom. I,
decem sedisse, initium pontiflcalus et obitus Simpli- auno Domini 56, totam hanc bistoriam, quasi a So-
eii ostendiint. Principio enim incnsis Martii, anno crate, Novaliano, el Sozomeno mendace conflcta sit,
Domini483 defunctum esse, coustat ex epistola Fcli- omnino fere rejicere videtur. Quod cum cilra difli-
cis successoris ejusdem. SEV.BINIUS. cultates graviores sustineri non possit, placet magis
(c) Hsecbasilica inmonteEsquilino olim erecta, hoc id quod supra dixi. Vide notas coneilii Laodiceni.
tempore penitus diruia jacci. Apud Platinam unura SEV.BlMUS.
ejusdem monumenium conservalum exsiat his ver-
85 SIMPLICIIPAPJE 38
(a) regionem teriiam [de regione prima] ad sanctura ,i. catholicus, et Acacius, dicenies, quod etiam in morte
Laiirenlium, regionem primam ad sanctum Paulum, Proteri catholici Pelrus esset permixtus. Tunc ar-
regionein sextam vel sepiimam ad sancium Petrum. chiepiscopus Simplicius dissimulans, nunquam re-
(b) Sub hujus episcopatu venit relatio de Grsecia ab seripsirAcacio; sed damnavit Petrum, exspeclans
Acacio Constantinopolilano cpiscopo, et afflrmavit tempus poenitenlise. Hic fecit in ecclesia Romana
Petrum Alexandrinae urbis Eulychianislam tiaereli- scyplram aureum, pensantem libras 5, camharos ar-
cuni, facta peiilione ab Acacio episcopo, chirogra- genteos ad beatum Petrum 115,pensantes singulos
pho ejus conslructa. Eodem tempore fuit Ecclesia lib. 12. Hicfecit ordinaiiones in urbe Roma tres per
priraa, « hoc est, sedis apostolicseexsreculrix.Tunc mensera Decembrem et Februarium , presbyteros
Simplicius prsesul hoc audiens, damnavit Pelrum quinqUaginlaocto, diacones undecim, episcopos per
Alexandrinum, de quo Acacius innuinerabilia cri- diversa loca numero b Iriginla sex [8$]. Hic sepullus
niina afflrmabat : ila tamen, ut pcenitentisereserva- esl in basilica Beati Petri apostoli, vi nonas Martii,
ret tempus. Eodera tempore rescripsit Timotbeus et cessavii episcopatus dies c 6.
a Cod. Luc, Itocesl prima sedes b Cod. Luc, Lxxviu.
aposlolica exsecu- c Cod. Luc, vil.
trix.
(a) Ex septemregionibus Urbis, Eruli qui EcclesiaeB fulsit, quantumvis Occidentalisorbis Romani imp«-
calholicsenon communicabant, utpote quod Ariani ratores defecissent, barbarumque Ariani in Ilalia
essent, tres occupabani. Unde facium est quod Sim- principatum obtinerent. SKV.BINIUS.
plicius pontifex quntuor tanlum regionibus pceniten* (b) llarum rerum enarr.iiionem prolixiorem vide in
liarios, eosque bebdomadarios presbyteros posueril. notis epistolarum. Sr.v. BINIUS.
Ila RoraanseEcclcsiaeaucloritas atque majestas ef-

EPISTOLiE SIMPLICII PAP^.

1 EPISTOLA I. rtunquamKlectibilesperpelrarentur excessus: a qui-


SIMPLICII TkVJEAD ZENONEH [reCliuS HISPALENSEH] bus si nullo te patemarum regularum poteras conti -
SPALENSEH EPISCOPUH. nere praecepto,saltem sanctaememorisepraedecesso-
De commissailli vice sedis in omnibus Hispaniarum ris lui fueras revOcandusexemplo.Qui cum minus de-
Ecelesiis. Hispalensem episeopum tirum optimum liquisset faciendo presbyterum iuvilum, senserat ta-
sedii apostoUco? vicariumconstituil. roen dignum protali usurpationejudicium. Ubiisiadi-
Dileclissimo fratri Zenoni Simplicius. Q dicisti, quse in fralrem et coepiscopumliostruin Grc-
Plurimorum relatu comperimus dilectionem tuam gorium non eleclione, sed invidia perpetrasti, quein
fervore Spiritus sancti ila te Ecclesisegubernatorem inexcusabiHviolentia pertrahi ad le passus es, atque
exislere, ut naufragii detrimenla, Deo auctbre, non vexari.ut eihonorem lanlum non per animitranquilli-
sentiat. Talibus idcirco gloriantes indiciis, congruum tatem, sed per amentiam (sicut dicendum est) irroga-
duximus vicaria sedis nostrse le aucloritate fulciri, res? Nequeenim talia potUissentfieri saniiate consilii.
Nolumus exaggerarc quod a dignum est, ne cogamur
cujus vigore munitus, aposlolicae institutionis decre-
ta, vel sanctorum terminos Patrum, nullo modo judicare quod dignum. Nam privilegium meretur
tfanscendi permittas: quoniamdigna honoris remu- amittere qui permissa sibi abutitur potestate. Sed
neralione cumulandusest per quem ih his regionibus una nos raiio facil esse sententiae mollioris, quam
divinus crescere innotuit cullus. Deusfe incolumem maluimus te, fralre et coepiscopo nostro Projecio
custodiat, frater carissime. referente, cbgnoscere, nbn nostris litteris propter
EPISTOLAII opprobrium publicare. Nam scandalum, cujus auctor
SIHPLIGIl PAt*Ai AD JOANNEH RAVENNATEH EPISCOPUH.cognosceris, ita moderatio nostra compescuit, ut
non
ReprehenditJoannem quod Gregoriumadhibila vi epi- frater et coepiScopus meus Gregorius (quem
r scopumordindssel; cui ul MutinensemEcclesiam, [) provectum conslat esse, sed pulsum) nullam causnn
| nullam eausam cum Joanne habiturus,' gubernet, (sicul peliit) tecum habilurus, Mutinensemgubernet
prwcipil. Ecclesiam , et contubernium spirilale [speciale],
Simplicius episcopus Joanni episcopo Ravcnnati. quod sortiri non oportebat invitum, non recuset am-
Si quis esset intuifiis ecclesiasticsedisciplinse, vcl plecti. Cui si quid negotii forsitan emerseril, na-
si quid apud to sacerdotalis modestise teneretur, strum b ex [ab] eo vel contra eum petatur examen.
« Cod. Luc., gestum. b Cod. Luc, ab eo.
1 Haec
episiola magnum et vigilantissimiim Sim- nicariira vicarium constituit, ita alibi Acacio Con-
plicii papai) studium ostendit, qnod sub gbidio Eru- staniinopolitano inOrientalibus Ecciesiis moderandis
lorum exislens, non priclermiserit solliciludinemex- vices suas delegaveril. Idque f.iciumideo ut is cui lo-
ternarum Ecclesiarum, qnse longiiisposiise, sub Go- tius Ecclesisecura a Deo cominissa fuit, nulla in re
thica servitute gcmebant. Observandtimquod, sicut ofliciosuo defuisse videretur. SEV.BIMUS
tioc loco Zenonem HispalensemEcclesiarum Hispa-
57 EPISTOLA IV. 38
Necessitalibus etiam, quas (faciente le) compellitur Apraedicti fratris compellatur instaniia, c cui eliam
sustinere, hac definitione " consulemus, ut refuso hoc specialiter praecipimus imminere, ut tres illas
praedio, quod ante annum b sibi datum esse com- ooiiiones, quas per triennium dicilur sibi tantum-
memorat, atque ad Eeclesiam Ravennatera reverso, modo vindicasse, restituat. Dala decimo tertio (xiv)
possessio in Bononiensi triginta solidorum reddituum calendarum Decembrium (anno Domini 475), post
[reditus] liberorum sine dubitatione tradatur in diem consulaium Leonis Augusti.
scilicet vilre ejus, salvo proprietatis jure Ravennafis EPISTOLA IV
ad
Ecclesise, quam post praedicti obitum revertetur. SIHPLICIIPAP.EADZENONEH.
Quod si non fueril nostris paritum constilulis, quid
ul Timotheum Mlurum, qui Alexandrinam
post transgressionem maneat contumacem, ipse per- Rogql sedem iterum occupare,et clam Conslantinopolisuas
pendis. Denuntiamus autem, quod si post hac quid- hwresesdissemihareconabatur, regia potesiate cohi-
quam lale praesumpseris, et aliquem seu episcopum beat.
scu presbyterum, seii diaconum, invittim facere forte Zenoni Augusto [Basiliscoin cod. Virdunensi']
credideris, ordinationes libi Ravennalis Ecclesicevel Simpliciusepiscopus.
jfimiliensis noveris auferendas. Data c terlio calen- Cuperem quidem, quantum ad meae spectat devo-
das Junii (anno Domirii 482), Severino viro claris- JJ lionis arbitrimn, qua principes Cbristianos jugi ve-
simo consule. aeratione suscipio, debita pietati vestrae continus
EPISTOLA III officiadeferre colloquiis. Sed cum ad hujus intentio-
SIHPLICII PAP.fiAD FLORENTIUH, EQCITIUM ET SEVE- nis augmentum eiiam sacrse cura religibnis accedat,
RUHEPISCOPOS. ratio mihi negotii pptioris incumbit, ut simul ho-
GaudenliusAufiniensisepiscopus,obillicitas ordinalio- noriflcenliam
nes faclas, muneresacerdotali et triplici parle redi- vobis prona mente persolvam, et cau-
tuum ecclesiwprivatur. sas fideliler insinuem : quia me ad utramque vel
Simplicius episcopus, Florentio, Equitio et Severo dicata traliit clementise vestrse semper affectio, vel
episcopis. respectus ordinis mei et apostolici moderaminis sol-
Relatio nos vestrse dilectionis instruxit, et gesto- liciludo compellit.
rum series plenius intimavit, Gaudentiura Aufinien- Funclus igitur, gloriosissime ac clementissime fili
sis [Burch., Offiniensis]Ecelesiae sacerdolem, contra imperator Auguste, munere salutandi, quse in Ec-
statuta canonum ac hostra praccepia, ordinationes clcsiis Orientis per haerelicorUmlalrocinia recidiva
itlicitas perpetirasse, quarum illi lotam penitus au- rursus dicuntur scandala concitari, nec debeo silere,
ferri prsecipimus poteslalem. Scripsimus enim ad nec possum. Nam sicul in meam notitiam ferventium
Severum fratrem et coepiscopum nostrum, ul (si' C pro fide catholica detulerunt scripta * monachorum ,
necesse fuerii) ipse in supradicta Ecclesia, conside- conipen Timotheiim parricidam, qui iEgyptiacse
ratis Patrum regulis, hoc fungatur offlcib, quo ille pridem vastalor Ecclesiae in morem Cain (ut lectio
abusus esse convictus est: iia ut hi qui' illicile ab divina [Gen.iv] lestatur) ejectus a facie Dei, hoc
codem suni provecti, ab ecclesiasticis ministeriis esl, ab Ecclesise digniiate seclusus, et jam per de-
sint remoti. Simul etiam de redditibus Ecclesiaevel serta vagus, sceleratse conscienlisediu tormenta pas-
oblatione fidelium, quid deceat nescienli, nihil li- surus, in exsilium proprii erroris abductus est,
cere permitlat, sed sola ei ex bis quarta [una] por- resumptis pristini ftiroris incendiis conflasse nibilo-
tio remittatur. Duaeecclesiaslicis fabricis, et^roga- minus agmina perdilorum, et Alexandrinae urbis
lioni peregrinorum et pauperum profulurse, ab Ona- Ecclesiam, quam sacerdolali prius sanguine cruen-
gro [a Bonagro]presbytero sub periculo sui ordinis tavit, ipsum denuo nunc cruentum depulsione legi-
ministrentur; d ultima inter se clericis pro singulo- timi pervasisse pontificis : ut cui illa relegationis
rum meritis dividatur. At vero minisleria ecclesiae bumilitas injicere debuerit ex iis quse ithpie gesse-
quse alienata comperimus, reparare prsesumplor,'.Drat, aculeum pcenitendi, nutriendi potius otia tri-
a Cod. Luc ita et prima manu; sed altera aeque d Cod. Luc, ullimam clerici... dividant.
auiiqua emendat: consulimus. ' Manus aequeantiqua in raargine addit baecverba
b Cod. Luc, ibi. in texlum ad locum a me signatum revocanda : cl
c Cod. Luc, quarlo calendas Junii. quw absluiil restituere cogalur, cui, etc.
1 Et Basilisco, noh Zenoni scriptam a Simplicio epistolam, eidem Zenoni offerendam, ea qUidem in-
banc epistolam probat Pagius ad an. Cli. 476, n. 11 tentione, ne in transverstim ab hsereticis penitus
' el 'seqq. ageretur. Et quanquam uni imperatori omnis mali
Cum Simplicius ea fidelissima relatione inona- or.go tribui deberet, utpote qui sacrilegum invaso-
cborum CohsiahlinopoliianaeEcclesiaeaccepisset Ti- rcm Ecclesiie ab exsilio cum lionore revocasset, ta-
motheum /Elurum, scelestissimum A!exandrinaeEc- men ipsi culpam ascribere prudentissime dissimtilat,
clesiae invasorem, non solum ab exsilio solutuin ut ad peenitentiamagendam commotura, faciat pa-
fuisse, sed etiam libere Coustaniinopoli morari, ibi- trati sceleris desiructorem.
que vires omnes pro haeresi propaganda iusume.re, ln consularem notam mendum irrepsil: nam loco
hane epi.uolain ad Zenonem Augustum, cujus pa- Armati, qui hoc anno, prout emendaliores fasti le-
trocinio ipse clanculo fovebiilur, scripsil: adjungit slanlur, cum Basilisco consulalum agebat, posiluui
paienlein ad Acaciutn episcopum scriptam liac de re est nomen Augusli. SEV.BINIUS.
59 SIMPLICII PAP;E 40
buisse videatur atrocioris insaniae: quo procul dubio \ Certe ut facilis vobis necessafia non desit instru-
Cain ipso longe detesiabilior approbatur. llle siqui- clio, earumdera exemplaria litterarum ad fratrem et
dema perpetrato semel facinore daranatus abstinuit, coepiscopumnostrum Acacium misi vestris sensibus,
bic profecit ad crimina majora post posnam. offerenda. Haecigitur pielas tua si recensere digne-
Nec eo tamen scelerum fine contentus, Constan- lur, vel quae toiius Orientis episcopi de hujus prse-
tinopolitanam insuper urbem, recti semper dogmatis drcalionis consensione rescripserint, aspiciet pro-
amore flagranlem (ne quid inlemeratum populator fecto examinata diligenfer, el veraciler promulgata,
liumansesalutis omitteret) fertur audacter ingressus, atque ideo pestiferae falsitatis arabagibus nequaquam
ct a suse consortibus pravitatis libenler audisse soli debere pulsari. Quia revera quae de Scripturarum
Cbristo debitam vocem, qua plane non in nomine fonte purissimo sincera perspicuaque manarunt, nul-
Domini venire benedictus, sed divini culminis usur- lis agilari nebulosae versutise poterunt argumentis.
pator evidenter est monstratus Anlichristus : qui Perstat enim in successoribus suis hsec et eadem
cum etiam a communionecatholica tam laudabililer apostolicse norma doclrinae, cui Dominus totius cu-
esset exclusus, per quorumdam privatas domos, re- ram ovilis injunxit, cui se usque ad finem saeculi
spersis humano sanguine manibus, non divina sacri- minime defulurum, cui portas inferi nonquam prae
ficia, sed sacrilegia celebrasse raemoralur, in quo U valiiuras esse promisit; cujus sententia quae liga-
utique non est ejus firmata susceplio, sed consciorum rentur in terris, solvi testalus est noo posse nec in
divulgata proditio, cuni eodem de illa iniquitatis ccelo (Matlh. xvi).
sede, nisi resipiscant, omnimode casuros, quam sic- Quapropter clementiam veslram, cui mea vica
ut diabolus palcr ejus, Allissimosirailem se faciens, propensius frater et coepiscopus meus Acacius sup-
seternum sibi perfidus construere non desinit ad plicabit, precor atque obsecro, ut imiiatores facti
ruinam. lanlorum et lalium praedecessorum, nefandse prac-
Haecvenerabilis imperator, cum horreat animus sumplionis operarios calholico pectore respuentes,
vel a tanto gladiatore fuisse tentata, maximo tamen regia censeatis potestate cohiberi. Quisquisaliud (sic-
(fateor) stupore detineor, sub vestrae pietatis aspe- ul praedixit Apostolus) prwterquam quod accepimus,
ctibtis potuisse commiiti. Quis enim devotam semper seminaremolitur; anathtma tit (Galat. i). Nullus ad
Deo clementiaevestrae mentem, et orihodoxis dedi- aures vestras peruiciosis mentibus subrependi (Al.
tam regulis, aut ignorel, aut ambigat? quippe qui subripiendi) pandatur accessus : nulla retraclandi
supernaedispositione providemiae, sicut pro utiliiate quidpiam de veteribus conslitulis fiduciaconcedatur.
publica augustae memoriaeMarciani pariler el Leonis Quia (sicut saepius iterandum est) quod aposlolicis
erudili virlulibus, sic eorum siiis etiam ad catholi- Q manibus cum Ecclesise universalis assensu acie me-
cam veritalem sensibus insliiuti: nec cuiquam om- ruit evangelistaefalcis abscindi, vigorem sumere nori
nino sit dubium, pieiatem tuam illorum esse fidei potest renascendi: nec in dominicae vitis fructivam
sequacem, quorum es successor imperii. Quae cum (fructiferam)valet redire propaginem, quod igni de-
de veslrae tranquilblatis animo ccrta ab omnibus putalum constat aelerno.
teneantur et fixa, absit ut lemporibus veslris di- Si hseresum denique machinamenta cunclarum
vini cultus integritas, et nntiquiius roborala fidei ca- ecclesiasiicis proslrala decretis nunquara sinuntur
tbolicae putetur interpellanda sincerilas. oppugnatione elisa reparari ceriamina: anie omnia
Respieite, quaeso, ad divina beneficia; et quse sint autem quaeso, ut beati Marci evangelisiae sedes
vobis collata pcrpendite; aique ut bsec prospera (Alexandrinamloquor Ecclesiam) a cruentissimi prse-
' Valeant permanere, propitiandum esse censete au- donis incubalione liberala, calbolico reformetur an-
clorem muneris, non lsedendum.Inier quaslibel enim ti-titi, liberiatemque suam pariter recipiat et qnie-
occupaiiones publicas a religioso prineipe magno- tem. At vero impius parricida, qui divinis simui est
pere procurandum est, quod ejus protegit principa- reus legibus et humanis, reducius eodem quo jure
tum: ct pr.T-ferendacunctis rebus est ccelestis ob- fuerat ante detrusus, ab innocentiura nece retraha-
servantise rectitudo, sine qua recle nulla consistunt. D tur animartim; procul a regno pietatis vestrae funesti
Suppetunl affatim clemeiitiae (use (si in paialii sui capitis venena discedanl : quaequoniaid salutiferse
requiri mnidet archivis) cum nostrorum coeuntia praedicationis auribus obturalis, medicamia verba
delinitione majorum documenta copiosa. Neque enim capere nequiverunt, ab bumani couventus abducia
conscienliam veslrara latere credendum est, quae pernicie, in virulenliae suae congrua solitudine con-
per cunctas provinciasOrientis ex iraperii veslri arce tabescant: quo magis B. Petri aposioli voce, qualis-
diffusa sunl: illa scilicet quae vel «d augusiae me- cunque sedis ejus roinister, obtestor, ul inimicos
morise Marciani, nihilominus et Leonis, vel ad Chal- auliquaettdei non sinas impune grassari, qui vestros
cedonensis concilii beatse recordationis praedecessor optatis habere subjecios; ut veraeconfessionispacem
meus Leo consulla direxit: quibus ita plene atque cunctas Dominiservare decernalis Ecclesias, qui or-
dilucide sacramentum dominicaeincarnationis expo- bem vestri imperii desideralis lenere pacatum; et
suit, ut non modo catholicus, sed ne Christianus unicam spem salutis, quse genus hominum ad regna
quidem valeat nuncupari, quisquis illic et rcdempiio- ccelestiaviiamque perducit aeternam, nulla patiamini
nis SUJG causas non evidenter aguoscat. parle violari, qui placatum Deum vel regno vestro
41 EPISTOLA VL 4-2
' Januarias A Nota namque et omriibus illic potestatibus cele-
cupilis, vel saluti. Dala quarto idus
(anno Chr. 476), Basilisco Augusto [Armato coss.] brata, quae sanctae memorise prsedecessor meus Leo
consule. ad consultationem augustse recordalionis Leonis scri-
' EPISTOLA V. pserit, et quam veneranter accepta sinl, recogno-
scant: appareat sic (ut confidimus) ejus imitalor
SIHPLIClI PAP.EADACACIUH.
esl successor
Scribit Acacio, ut omni conatu obsistat Timollieo ne fidei, ctijus, propiiianle Deo, dignior
concilium universale, quod ille apud imperatorem imperii; sibique scriplum aestimct, quidquid ante se
agebat, habeatur. principibus pia esl traditum lectione. llla est namque
Simplicius papa Acaeio episcopo Conslantino- perennitas, regnique per seriem propaganda poste-
polilano. ritas, si in successore reperiiur, quod a praedecessoro
Quantum presbyterorum et ex diversis monaste- descendit.
riisDoraino servienlium monacborum relatione pate- Hortor ergo, frater carissime, ut raodis omnibus
faclum est, Ecclesias Domini rursus diabolus inquie- faeiendae synodi perversorum conatibus resislatur;
lat; ita ut excluso Alexandrino sacerdote, baereticus, quae non alias semper indicta est, nisi cum aliquid
atque ab universilate damnatus, cumdem locum de in pravis sensibus novum, aut in assertione dogma-
qiio puUus fuerat occupasse dicatur; insuper, qui- B tum emersit ambiguura : ul in comraune iraciantibus,
busdam faventibus, Constantinopolim ausum fuisse si quae esset obscuritas, sacerdotalis deliberationis
contendere, ut civitas Chrislianorum principum circa illuminaret auctoritas; sicut primum Arii, ac deinde
fidei catholicae verilalem devolione prsecellens, et Nestorii, postremura Dioscori atque Eutychetis fieri
Clirisiiana plebs in defensione religionis altentn, coegit impielas. Et (quod misericordia Cbristi Dei
hsereticorum pravitate , quaejam fuerat sopita, lur- nostri salvatoris avei tat!) intimandum est abomina-
betur. Sed misericordia Dei, cujus est causa, nou de- bile esse contra sentenlias lotius orbis Dnminisacer-
fuii, ut Timotheus, qui ab universali Ecclesia sacer- dotum et principum utriusque rectorura, damnatos
dotalibus sententis et imperialibus consilulis juste reos restituere, reJuci cxsules, relegatos in causa
fuerat segregalus [Al. jure est segregatus], ad Eccle- nefarise conjurationis absolvi. Itaque (quod saepe re-
siam tux dilectionis, vel ad (idelium domorum limina . petendum est) haec omnia clemeniissimis auribus
noh permittereiur accedere. Qtiem conventus novos suppliciter intimato. Veniel procul dubio Deus in ad-
pro se didicimus comminari, resolvi existimantem julorium vestrum , in cujus mauu cor regis esse re-
quod de se universalis decrevit auctorilas. Unde quia tinens conslilulum potestatis suae nesciat [Al. nescit]
sauclx memoriae praedecessorum nostrorum exstante aliunde principium, Dala quinto idus Januarii [Al. vi
doclrina, conira quam nefas est disputare, quisquis C cal. Februarias].
recte sapere videtur, novis assertionibus non indiget 3 EPISTOLA VI.
cdoceri, sed plana alque perfecta sunt omnia quibus SIHPLICIIPAP.EADACACIUH.
poiest vel deceptus ab baereticis erudiii, vel in v nea
Domini plantandus institui, implorala fide clemen- Commendat Acacium quod TimotheoMlwo nulla ec-
clesia Conslantinopatipatuerit, hortaturque eumdem
tssimi principis vocem faciendse synodi fac respui, ul imperatorem moneal ne Chalcedonensitconclii
nee sit apud aures imperaloris Christiaui pigra sug- slalula violari permitlat.
gestio; quia salus.ejus et regni ipsius Christus est Simplicius episcopus Acacio episcopo Constanlinopo-
fortiludo. litauo.
Ergo eum prscdiclis presbyler s ac monachis op- Cum filii nostri illuslris vir Latinus patricius et
porlune pietati ejus nostro quoque nomine supplica, spectabilis Madusius pro legalione publica mitleren-
et legationem banc pronobis quoque deraentsu tur, negligere non potuimus quod omni inteutione
ipsius, ne quid subrepatur [Al. subripiatur], insinua : curamus. Proxime namque cum presbylerorum et
omnium pariter precibus instruatur, ne per occupa- monachorum de Timotheo olini ab universali Ec-
tiones publicas quieti ecclesiasticae aliquas inimicus clesia separato querela venisset, lam Chrislianissimo
moliatur insidias: integritati suaeAlexandrinamreddi Dprincipi quam dileclioni tuse scripsimus, ut modis
praestet Ecclesiam, et beati Marci evangelislaesede omnibus resistil ne quid hsrreticorum contra Chalce-
hostem parricidamque propellat; el qualiter catlio- donense eoncilium moliatur audacia, fraier caris-
liese fidei teneaur inlegrilas, in penetralibus aulse sime; el dilectionis luse laudandoconstanliam, mul-
suse dignanter inquirat: quae nc aliqua forsiian fldei tum nobis, imo ipsi Domino placere raemoravimus,
aemulorum fraude vilienlur, licet in ecclesise luse quod damnatum hominem non solum fidei, sed etiam
possint scriniis inveniri, tamen exemplaria misimus, parricidii causa, nullam Constanlinopoli ecclesiam
quaepietati ipsius pracparahis [AI. properabis]offerri. introire permiseris. Quod nunc iterum commonemus
1 Legendum : iv nonas Jun., sicut et in sequenti: v gumento quo supra dixi. SEV.Bimus
idus Jun., elinsepiima : ui id Jun., ul suspicabatur 3 Hanc episiolam aliasque nonnullas ejusdem ar-
liollandusad diem 2 mensis Mariii, ubi de S. Simpli- gumenti, occasione publicae legationis quam misit
cio agit. Vide Pagium ad an. Ci>.476, n. 14. Odoacer ad Zenonem, Acacio scripsit. Ex Valicano
1 llaec esl illa epistola ad Acaciurn scripla qnam codice acceptam, primumque tomo 1 Epistolarum Ko-
pontifex patentem et nondum obsignaiam cum prse- nianorum pontificum excusam, buc (ranstulimus cum
cedenle epistola misil ad imperatorem illo fine et ar- sequentibus. SEV.BINIUS.
PATROL. LVIII. 2
45 SIMILICII PAPJ5 44
ut cum ad dilcctlonem ttiain eadem scrpla pervene-,- y4 necessilate dirigerc, nisi ad omnem plenitudinem,
rint, imo etamdoncc venianl, apud Cliri-iimis-i- non jam defcndendte, quaesolidse[forte solide] jacta
mum principem eiiam nosiro nomine agere snppli- est, fidei, sed repellendis haereticis atque damnalis
citer alque insinuare non desinas, ut quae toties <lt illa sufficerenl, quse etiam ad sancise memoriseFla-
bene statuta sunt, nulla obreptione violeulur : quiai vianum, atque ad sanctam Chalcedonensem syno-
icc'iii ejus cerlum et singulare est fiimamenium,, dum, vel ad augustse recordationis Marcianum ac
veio aique aelerno regi congregaiorum in causa lideii Leonem, beataememoriseantecessorem meum scri-
divino spirilu sacerdotura illscsura conservare con- psi-se reiinetis, alque tolius Orienin episcopi rescri-
ciliiim. piis ad principem tunc Leonem propriis intimarunl.
Unde insolubile esse non dubium est, quod vel anle
EPISTOLA VII.
decreverunt in unum convenientes tol Domini sacer-
SIMPLICII PAP£ ADPRESBVTEROS ET ARCHIHANDRITAS 1 dotes, vel
CONSTANTINOPOLITANOS. quod singuli per suas Ecclesias constituii,
eadem nibilominus sentientes, diversis quid vocibus,
Clericorumac monacltorumConstantinopolidegenlium ! sed una mente dixerunt, damnantes eorum exsccra-
ftdei consiantiam eommendat, cum Timotheum. ad
eommunionemnon admiserint; illumque, ut swpe, bilium auctores pariler et sequaces. Quapropter inler
damnatum, ostendit non audiendum. ] tot formas, quaeerectse sunt, praedicandi,non asser-
B
, tione sed constantia nitendum est. Jam proba-
Simplicius episcopus presbyteris et archimandri.is tum nova,
apud ConStanlinopolimconstitutis. est, quid (Domino vos juvante) profecerint la-
Per filium noslrum laudabilem virum Epiphaniumi bores vestri, Deo placitus fructus ostendit, quandc
liticris "vestraedileciionis serius qiram voluistis ac- ejus domum vobis obsistentibus latroni introire non
cei tis, magno sumus dolore permoti, quod illic inira licuit, qui nonnullis occurrentibus sibi, Iatenles ad-
Ecclesiam Deiscandalorumrecidiva nascunlur incen- buc forsitan sui similes publicavil, non enim jun-
dia,ubitoiius[Al.to(tu]auctoritateaposioIicxsedis,ct gunlur bona pcssimis, recla perversis; nec possunl
sententia synodi universalis exsiincta sunt. Cui nam- salutaria coire cum noxiis: quia luci communionulla
que in tolo lerrarura orbe cum perversitate dogma- cum lenebris, nec infidtli portio cum fideli. Unde
tum nefandorum Nestorii, Eutychelis, Dioscorique necessario damnatorum comiiahuniur exitum, qui
damnatio; cui Timolhei rursus Alexandrinae Ecclc- talium delegere consortium; nisi forte resipiscenti-
siaepervasoris non est nota dejectio? Tesiis est antc- bus animis, et maxime qui nuper decepli suni, vi-
rius Epbesinum, testis est rccens Chalcedonense denles in quae abrupta suut ducti, ad splendorem
cnncilium, quod quisquis desidcrat retractari, in nu- veraefidei discussa conferant se nube mendacii. Qtiod
mero fidelium pronuntial se non baberi; cum prsc- fj ( aposlolicae sedis pielate ut provenire possit op'a-
diclorum talis impietas auctoribus et principibus mus, quia vitam in Domini voluntalem cognoscimus,
Cbrisiianis, non solum ab Ecclesisecorpore, verum a ad chnslianissiinum quoque principem, vel ad fra-
cceiu omnium exsiliis segregata diversis, uuilacsen- Irem ei coepiscopumnoslrum Acacium competeniia
leoiiacdamnatione percussa esL De quorum nibil est simul scripta direximus, cujus accusandum silentium
nunc errore dicendum; quia post traditionem tanto- non pulamus, quia scientes fidem probatissimi sa-
rum Doniini sacerdotum, qui longe ante nos in uni- cerdolis, cerium tenemus suum non esse quod la-
versa mundi parie bas quoque hxrescs evicerunt, cuit. Ut autem plenius dileciio vestra cognoscat no-
beatae recordalionis prsedecessor nosier Leo multi- slrarum, quas ad Christianissimum principem misi-
plici sernwne doclrinae, quid calholicaeverilatis se- mus, seriem littcrarum, exemplaria, iiiternuniio
quatur intcgriias, quid detestclur, asseruit. Hac quem misisiis redeunte, direximus. Data m idus
erudifione fundaia, non conteniione opus est, ut Januarii, consule suprascrfplo.
adhuc lanquam de dubiis judicelur. Sed sicul dile- EPISTOLA « VIII
ctionem veslram gaudemus facere, firmis conira de- SIHPLICIIADZEN0NEH IHPERATOREH.
jeclos state vesiigiis : nec vos adversarius terrcat, JJ Gratulatur ei de recuperalo imperio, hortaturque nt
aut tardam putelis desuper venire victoriam. Cadere AlexandrinumepiscopumseSi suw resiiiuat, et Leo-
didicit qui resultat. Breviter haecad consultationem, nis, el Chalcedonensisconciliidecreta servari faciai.
imo etiam consolaiionemvestrae scripsimus carilati, Simplicius episcopus Zenoni Augusto.
olentes aliquos, quemadmodumcupitis, pro causse Inter opera divinae providenliae, qua? pia scmper

. CumZeno imperator scelestissimum Timolheum sanctaeprotomartyris Theclse, devn to tyranno ad fn-


ab exsilio quo illum Leo imperator mulciaverai, sces im| erii rediit, scripiaque siaiim ad poniifnem
pos'lhabitis omnium catbolicorum volis, spretisque Simpliciumepistola, onhodoxse fideicaiholieaepro-
sanctissimi pontificisLeonis piis admonitionibus, re- fessionem integerrimam edidit. Quam cum pomifex
vocasset, et contra ipsum Christum Dnminum in magno cum gaudio accepisset, banc illi gratulato-
urbem introduxisset, nccidit juslo Dei judicio, ut BaT riam epistolara reddidit, qua de recuperaio per Dei
siliscus flagelluni Dei ct virga furoris Uomini ad Ze- gratiara imperio ei congratulalur, ei ut,~amoto vio-
nnnem puniendum, imperium invaserit, eoque in ex- lehto invasore Timotheo, verum AlexandrinseEccle-
silium, unde exsecrandum hiereiiciim revocavcrai, siaeantislitem exsulnntem sedi suaerestituat, horta-
fugato, illud anno ono et sex mcnsibiis tenuerit. lur. Invasor sedis, coghito zelo imperal' ris, non ex-
Quibus evolulis, Zeno per liiijusmodi vexaiionem speclans senteniium judicis, optavit tibi mortem,
ijoiniiliil mctior redditus, precibus et inlertessione inquil Liberaius capi e decimo ^exio, et istud perse-
45 EPISTOLA VIII 40
et jusla sunt, nosiris quoque temporibus eloqui po- A ram tonge potiora quara cupio : sed mei memor offi-
lentias Dominivix quselibet bumana lingua sufficiet. cii, in hanc parlem clemenliam luam ideo prolixiore
Quis etenim valeal vel cogitalione comp'ecti, vel hortor alloquio, quia imperii tui paritcr et salutis
voce depromere, quod in ipso ulriusquc rei laboran- affectu, illis tc causis iqhcerere semper exopio, qui-
lis articulo et votis publicis religionis sanctae leldi- bus solis et .prxsenlis regni stabilitas custoditur ; ct
ditvos quieti, nisi quod tanti consideralione mira- aeterni gloria comparatur. Unde ante omnia precor,
culi clamandumesi cum propbeta : Hwc est mutaiio ut A-lexandriuamEcclesiam non minus a funesto
dexterwexcelsi (Psal. LXXVI) , quaeexaltanles semet- quam ab haeretico pervasore clementisc veslrsc dis-
ipsos potenter humiliai, et humiliantes se clementer positionibus liberatam , caiholico ac legitimo resli-
exaltat? In quibus cliara si dispcnsationis supernse tui ccnseatis autistiti; eisque etiam quos lemeritate
sagacius mensura libretur, profecto evidenter appa- diabolica diversis ecclesiisordinasse perhibetur eje-
ret, ideo perfidorum irrepsisse perniciem, ut fldes ctis, reciac Udeisubrogari constiluatis episcopos : ut
clementise tuac etiam inter adversa probaretur; sicut rempublicara vestram a lyrannica dominatione
quantoque magis rebus urgeri crederetur infeslis, purgaslis, ita ubique Ecelesiam Dei ab haereticorum
tant» clarius vestra magnanimitas immineret : alque latrociniis alque contagiis exuatis; nec id potius
ob hoc mansuetudinis vestrss de Constantinopoli- B prsevalere patiamini, quod iniquitas temporum, et
tana urbe provenisse discessum, ut universorumdesi- eos quos non solum veslro imperio, sed et in Deum
deriis expeliti, gloria majore rediretis; ut ex con- quoque rebellh spiritus coucitavit; quam quod tot
irariorum periculis, quod in vobis esset cunctis utile tantiqiie pontiflccs, et cum egregiis orlhodoxisquc
nnsceretur. Davidicscnimirum illius virlutis exem- pontiflcibus universalis Ecclesisedecrevit assensus,
plo, qua singulari patientia cedens paululum furori- Giialcedonensissynodi constitula, vel ea quse beatsc
bus panicidae, continuo victoriam populorum preci- memoriae prsedccessor meus Leo aposlolica erudi-
bus imploratus praeslanliore fasiigio est reversus in lione perdocuit, inlcmeraia vigere jubeatis; quia
legnum. Laetare igitur, venerabilis imperator, cos necullo modo retract.Ti polest quod illorum deflni-
fuisse luos hosies qui exstiierunt Divinilatis inimici; tione sopitum est, nec ullateiius recipi totiens uno
atque gaude cum Ecelesia laborasse, et cum fidei undique ore damnaius. Ipsa esl quippe, sicut cx-
cilholicscliberlale imperium restitulum, atque ui in perti esiis, catholica fides, quae potcntes de sedo
uninibusdoceas causam libi cum Deo esse commu- lsesa dcposuit, et exaltandos bumilcs cu.-todita scr-
nein, cujus ope viriliter freius insisle; ut per quem vavii. Qoaie satis agendum est pieiali tuse, ul qui
puldicosincubalores subegit, Ecclesisequoque depel- bujus libi auctor est doni, sil ipse etiam propagatur.
lat tyrannos. Sicut enim pietas vestra meriio recle- C Data octavo [al. septimo] idus Octobris (anno Chr.
que confldii, illo nos tempore nibil aliud Deum no- 477) post consulaium Basilisci el Annaii,
slrum suppliciler implorasse, quam ul nobis Romani EPISTOLA
imperii praesules quales nunc loquimur, reddcren-
ACACII
ADSIMPLICIUU PAPAH ".
lur; ita exspectari cernis, ut bujusmodi vos esse
ipsorum aciuum qualiiaic monslretis, Kespicile, Simplicium de AlexandrinwEcclesiceslatu certiorem
i|uxso, auguslae inemorise Marciani atque Leonis facit, scribens ob Timotheihwretici mortem, Petri
Moggiejusdem Ecclesiw perturbatoris fugam, pa-
oiuni inundo conspicuam catbolica devotione con- cem Ecclesimredditom esse, ac Timolheumsumsedi
siantiain ; et salubri consideratione perpendite, cum restitulum.
in eodem Ioco slare nequiverint qui ab eoruin recti- Domino beatissimo sancto palri archiepiscopo
tudine de.viarunt, successorem regise potestatis kgi- triarchmepiscopo]SimplicioAcacius. [pa-
limiim, ac divinilus atlribulum eum fore sine dubio, Solliciludineiii omnium Ecclesiarum, secundum
qui iliorum fldei pcrsliterit imitator. Debes, glorio- Apostolum (// Cor. xi), circumfereutes, nos indesi-
sissimeel clementissirae fili imperator, augusiaeme- nenter hortamini, quamvis sponte vigilanies ac prse-
morise tantorum virorum laliumquereverentiam, de- currentes : sed vos divinum zelum solito [divinoxeto
bes vices muneribus Dei. Ule te ad istorum reduxit D sollicitos] demonstraiis, slaium AlexandrinseEccle-
imperium: (u Deo istis similem redde famulatum. sise certius requirentes; ut pro piternis canonibus
Et quia liac beato Aposiolo docente nos Petro mea suscipiatis laborcm, piissimo stillantes sudore pro
nupcr humilitate prxdicante, refulata sunl, a casu- his, sicut semper est approbamm. Sed CltristusDo-
ris, Deo fautore, proflciant in regni solidilatc man- minus nostcr, qui diligenlibus se in bonum coopera-
suris. Kquidem litteris quas vcstra clementia desli- lur (Rom. vm), nostris cogiiationibus insidens, ct
navit, pignus immensum venerandse religiosiiatis unam nobi>in his incnicm atque eamdem pro gloria
accipiens, et ingenli gralulatioue respiro, el omnino sua esse cognoscens, omnem vicloriam ipse p.eifecit,
iioii ambigomentem vestrain in rebus divinis gestu- consortes nos cum iranquitlissimo principe faciens,
o In cod. vetustiss. Frisingensi saec, ut alibi an- memoriw
Simpticiumpapam Ramanwurbis, ubi dam~
nolavi, vin, haec epistola ila :
eiiuntiatur Incip. natum retutit Petrum Alexandrinum.
exemptumepistolwquem(sic) misit Acaciusad sanclat
veranierorans, ab humana vita liausto venenosolulus rumsiioruiu insurrexil, eui iinperalores qui prseces«
est. Ila in semeiipsmnjusto Dei judicio viudex sccle- - sc.-iiiitinique admodum ignoverant. SEV.BINIUS,
47 SIMPLICHPAPiG 48
et Timolheum quidem decessorem, spirantem pro- A dit, quae nos liberos pro populis Christianis apuJ
cellas, et ecclesiasticam tranquiUilalem (sicut appa- omnipotentiam ccelestem praestatinterpretes. Sicut
Tuit) conturbantem, vilaesubduxit humanae, dicens ergo in reditu fratris et coepiscopi nostri Timolhei
ei: Tace et obmutesce(Marc. iv). Petrum quoque, qui gratulamur, ita eum commouenle dilectionetua cu-
ab Alexandria more similiter [similis]procellae sur- pimus irreprehensibilem reperiri : quia memiuisti
'Toxernt, dissipavit, atque in aciernam fugam (sancto hoc, eum jamdudum fidelis praesulis non habuisse
Spiritu flanle) convertit, unum el ipsum de his qui constantiam, quando ei, ut damnati Dioscorinomen
olim fuerant damnati. Sicul eniui in nostris archivis inter altaria recilaretur, extortum esi. Data tertio
[concilih] inventum est, et de vestris scriniis [itre- idus Marlii (anno Chr. 478), IIIo viro clarissimo
n««], si dignamini requirere, poleriiis agnoscere consule.
|use in tempore de eodem subsecuta, ab Alexan- EPISTOLAX.
drino episcopo Romam ad alterulrum sint relata. SIHPLICII PAPJEADZENONEH IHPERATOREH.
Qui Petrus noctis exislens filius, et operum diei lu- Gratias agit TimotheumAlexandrina Ecclesiwresli-
cemium alienus apparens, omnino tenebras ad latro- lulum, eumque rogat ut Petrum ejusdem Ecclesice
cinium peragendum congruas, earum cooperator perturbatoremexpellijubeat.
>inveniens media nocte, adhucjacontecadavere illius B Simpliciusepiscopus Zenoni Augusto.
qui paternos canones subverterat, insepulto, subre- Per Pelrum virum spectabilem comitem Placidise
pstl in sedem \surripuit scdem],sicut ipse arbitratus nobilissimae feminae olim divinorum exsultatione
csi, uno et solo prsesente, et eo qui consors illius munerum, triumpbalis in Doraino regni vestri gloria
insistebat insanise, ita ut propter hoc roajoribussup- dilatatur, cura universalis Ecclesise gaudio medio-
pliciis subderctur : nec quod sperabal effectum est. critatis meaelilteras obtulisse meminerim; nec intrr
Scd illequidem de se ex parte vel minima judicans, universos catliolicoe Gdeisacerdotes opera Domini
misquampenitus omnino comparuil. Timottieus au- noslri vel solus polui lacere, vel primus : quia se-
lem pnternorum canonum custos, qui Davidicaeman- cundum beatum Paulum apostolum(// Cor. xn), Ec-
suetudinis exeraplo subditur, et usque in Dnempa- clesiarum omnium curam suslinens, mihi summam
liens, atque polestati proprisc restitutus a Christo, gaudii de reddita pro cleme itia vcstra earum quiete
proprisesedis honore laetatur : et spiriiualium filio- specialiter vindic.ivi, quod vos Divinitatis auxilio,
Tum voces accipiens, gratiam curationis exspectat dejectis religionis et regni hostibus, meruerimus
multiplicato in se honore a Cbristo prineipc saccrdo- habere victores, et in uno eodemque provenlu,
tum : propter qucm cl t lcrantisc coronam sibimet Cbrislo in nobis ubique vincente, e.tculms verae fi-
-religavit. At eniius igilur oret vestra beatitudoet C dei, et status est reparatus imperii: quod utrumque
pro Cbrislianissimo imperatore, et pro nobisipsis. ideo fuerat (diabolo se ad tempus interserente) tur-
Nihil enim praetermitlitur eorum quae ad custodiam balum, ut alterutrius adversariis dissipatis, prxco-
ecclesiast.cse respiciunl discipliiise. Universam fra- nia fierent majora vincentis; unde tam praeclarsc
leriiitatem quae vobiscum est in Christo, et ego et fructum virtutis adeptus eum laetitia universalis Ec-
qui meeuin sunt, salutamus. El alia manu. In Do- clesiaenunc quoque sine cessatione facio; tacere non
inino conserveris, saneiissime el beilissinie pater possum gratias sine dubio perennes quod antiquae
[ora pro nobis, juttittime pater]. veraequefidei in fratre et coepiscopo meo Timotheo
Alexandrinam Ecclesiam reddidistis, cujus ad me
EPISTOLA IX.
sisirucu PAP-eADACACIUH. iiuper lilterse commeanies, expulsa profanitale Eu-
Gralulatur TimotheumAlexandriwepiscopumcalholi- tychetis aique Dioscori damnatorum, ad regendos
cum suw Ecclesiwfuisse reslitutum, orthodoxos beati Petri et evangelistaeMarci sedem
ante comperlum est) se recepisse commemo-
Simplicius episcnpu3 Acario episcopo Conslanlino- (quod
politano, ravit; incilans nos volentes, ut haecipsa pietalis ve-
Quam sit efficax supplicaniium Domino perseve- stris sensibus rcferremus. Ut ergo Iranquilliias ve-
rantia sacerdoium, et quam jucundo gratuletur af- D stri perpetua et flxa sitregni, quielem quam cunclis
fectu, studium quod defensioni fidei sinceris menti- In memorata Ecclesia prsestitistis, pervigili protc-
bus cxbibetur, litteris tuse dileciionts agnoscitur, ctione custodile : et quod juvante vos Domino pro
quando po l tanta certamina, quibus Dei misericor- innocentium fecistis salute animarum, religiosiore
lia in causa propriae religionis famuloset minislios sindio et diligentia atientiore protegtte : quia non
Miasconsiituens potestati, probatissimos sibi fecit minoris est gloriae quod cpndideris scrvare quam
esse victore-, siquidem Alexandriua Eccles:a divino concedere [condere]; el omnibusest probatum, lan-
tandem judicio liberata, in consorlium conimunium lum vobis diviui favoris impensuin, quanium Chri-
nos advocans gaudiorum, eum qui ab baretico fuga- sliansereligioni a vestra pielate est 6edulila is exhi-
tns fuerat, ad ejus sedem rediisse testaris. Unde ani- biliiin. Et quamvis in omni parte regni sui profutura
mis exsullanlibus ad universalis Ecclesiaequietem, divina culiui providentia vestra non desislerel cu is
Cbristo Deo nostro pro salule primum fidelissimi publicis iranquilliiatem Ecclesise praeferre, precor
priucipis .-upplicamus, cui pro devolione, qua cun- lamen ul quod p r nos serio poslulat, imo quod
ctos antevenit sacerdotes, pietas hsecdivina conce- ipsi specialius supplicainus, Peirum Alcxandrinsc
49 EPISTOLA XII. 50
Ecclesiae pervasorem, et ob hoc jnre damnatum,. A sumus) in aliqua religione [forle regione] antiquus
quia moliri quaedamlatens in Alexandrina (sicut ad ille serpens toties excisi capitis virus effuodat, et
nos scriptum est) civitate conira haec quae a vobis inficiendi aliquos occasionem (quod absit) rursus in-
sunt statuta, memoratur, ad exieriora transferri veniat, provida pracceptorumsuaepietatis ordinatione
piissima prseceptione jubeatis, ne aliquos modicse disponat religiosis, et sicut evidenlius npprobavit
fidei (quod facere perbibetur) inflciat, et ad pervcr- Deo, se commendantibuslegibus sanciat, nevel in
sitalis SUJCinstrumenta traducat. Longe sint ab in- lenebris delitescant, et improvisi ambulantrs in luce
nocentibus pcrniciosa coniagia, ut per vos intra Do- percutiant, et bis quos in lide pauperes esse repeie-
mini gregis ovile sit sincerilas, quam sola tenere rinl (quod propbeta testatur) insidietur ut rapiat.
potest imperialis auclorilas. Peirum maxime, qui nonnullarum domorum, suiqnc
EPISTOLA XI. similium latebris confovetur; et quem zelo fidei ab
SIHPLICIl PAPJEADACACIUJI. episcopatu constituit submoveri, in exteriores terras
Scribit TimotheumAlexandriwcatholicum episeopum alijici, sicut ct nos pietati ejus scripsimus, ad eccle- "
a se venieinpetiisse,quod Dioscorinomeninter atta- siasticain pacem speciali praeceplionedecernat: quia
ria limore duclus recitasset, ei se ad imperatorem rursus asseritur aliqua contra disposiiionem fidei
litleras dedisseut Petrum diclmEcclesimperturbato-
rem procul arceat. B ipsius sine cessatione moliri. Quia igitur lia-c oppor-
Siinplicius episcopus Acacio Constanfinopolitano lunitae perlaioris tidissimi nos oportuit indicare, et
episcopo. specialius admonere, bortamur ul cum iniernuntius
Quantos et quam uberes fructus constanliae fidei, remeare cceperii, vel si qua forsit.n altera occasio
et devotarum circa religionem caibolicam menliuni reperielur, quamprimum nos facias certiorcs, et cu-
semper habeal fortitudo, labor tuse dilectionis et eo- ram nostram sublevare deproperes. Ui autem perfecto
rum qui pariler repente diabolo jamdudum turhan* gaudiogauderemus, idem fraler et coepiscopusnoster
tur, ostendit. Nam cum Christi inimicus et regni Timoiheus exemplum libelli satisfactionis eorum
Cliristiani semper aulara inox casurus invaderet, quos a cathoIiesRiidei veritate Timotheus et Petrus
atqtie impia persecutione fideles Domini plebemque ulrique daranati, damnationis lerrore Iraduxerant,
coucuteret, nralione atque vigiliis sacrilega tcnta- veniam postulantes, ad nos pariter destinavit, sacer-
roenta superavit, et se victoria ccelestis eo usqne dotali pietate lapsis subvenire desiderans : quod di-
porrexit, ut regressu religiosissimi principi*, Eccle- vinaemiserationis intuitu, quaeneminem vull .perire,.
siaequoque Alexandrinse catholicus redderetur anti- refutabile non puiamus.
stes, de quo mox cum exsullalione divinse graliae EPISTOLA XIII.
gaudia nostra contulimus, et mutuis nos litteris feci- SIHPLICII
mus gratulari. Et licet laelitiaeipsius nunquam sui PAP£ ADZENONEM IMPERATOREU.
Horlatur ut Timolheum Alexandrinw Ecclesim sua
defuerit plenitudo, tamen frater et coepiscopusnoster opera reslitutum protegat, et ut Petrum ejusdem
Timotlieus persecutione probabilior factus, pristini Ecclesiwperturbatoremlongius expellijubeat.
non immemor insiituti per fralrem et coepiscopum Simpliciusepiscopua Zenoni Augusto.
Isaiam, el filios nostros Nilum presbylerum, et Mar- Proxime quidem cum ad Urbemfrater et coepisco-
lyrium diaconuro Alexandrinae Ecclesiae solemnia pus mediocritalis meaeTimotheus Alexandrinseurbis
scripta direxit, quibus et illud quod anie perterrilus antistes novalo raore misissct, vicloriam vestrse fidei
de Dioscorinomine fecerat, se destruxisse memora- in ejus resiitulione cognovi. Pietale enim vestra fulta
vit, et remissionem ipsius erroris expeliit, nosque de Divinitatis auxilio, et imperii tranquillitas, el calho-
quiete fecit Ecclesiae graulari, experius erga se licse religionis splendorem suum, scandalornm nube
quanlnm nobiscum tua carilas videi, quod in eo tunc discussa, recepit integritas : de quo me gralias posi
reprehendimus non inultum el reconciliatum sibi, Deumclementiae veslrae egisse reminiscor, et nunc
nunc divinaemiserationis affectum, frater carissime, quoque cultum vestro regno debilura silere non po-
meraoratis in urbe, quae mox venerant, consiitulis tui, ne quodammodoviderer ingratus, si vobis qua-
occasionemlilii nostri Petri, viri speclabilis comitis, D libet opportunilate vel imperii vel Ecclesiarura lau-
quasi ex sententia proficiscentis amplexi, tam noslro dare desisterem tot triumphos. Exbibens ergo debi-
proposito, quam petitione fratris ct coepiscopi nostri taeveneratiunis officium, precor ut studiosius circa
Timothei, legatorumque ipsius precibus, idipsura ad universos rectse fidei sacerdotes, et maxime circa
tuara voluimus pervehire notiiiam, ut etiam nunc Alcxandrinum episcopum, cujus certa.minis et testes
communium fieres particeps gaudionun, et in prse- fuistis ei judices, protectionis impendatis auxilium,
dictae Ecclesiae tranquillitaie (quemadmodum dixi- et decernatis piissimis constilulis Pelrum sedis ipsius
mus) laboris lui nobiscum carperes fructum, et pervasorera (cui nec in diaconatu suus poiuit ordo
christianissiraoel clemenlissimo principi nostras lit- constare) longius a tam prseclara civitate relegari,
leras offerens,super hac eliam re, ut et ipse quoque ne inflrmiores [forle infirmioris]fidei aliquos forte
devotionis et fidei propriae donis, se Deo prote- seducal, et in eadem Ecclesia (quod absii) quaeso-
gente, laetclur, alque insistenie caritate tua acriori- pistis scandala rursus exagitet. Probaslis in corpore
bus studiis catholicx religionis salutaria scripta mit- illum vobis dexterae suae dedisse prxsidiutn, qui ad
lendo iminire dignettir tyclesias, ne (sicut cxperti lotius orbis gaudium, et in Ecclesiseunivcrsalis ex<
61 SIMPLICIIPAPJE S2
Sullationem in vestra clementia Romanum servat. Agnis jubentur perire suppliciis : in quo et quieii
iroperium. Data x calendas Noverabris (anno Chr. Eeclesiaeet veslro consuletis imperio, quia vindicaia
478), viro clarissimo consule. Dei contumelia ulciscentis est gralia, et concilialur
• EPISTOLA XIII. bis divini favoris auxilium, quorum cura sacrilegium
non reliquerit impunitum. Sed ut loquar flducialiter
SIHPLICIIPAP£ADACACIUH.
principi Christiano, si praeteritarura litterarum quas
Eadem quw in superiori epislola. de Petri aliorumque nomine jamdudum ad fratrem et
Simplicius episcopus, Acacio episcopo Consiantino- coepiscopummeum Acacium scripsisse memini, ordo
polilano. teneretur, ad hoc non potuil pervenire; quod jure
Proxime quidem dileclioni tuse, peientibus his qui nunc meruit vindicare. Mandaveramnamque ut facta
ad nos a fraire et coepiscopo noslro Timoiheo Ale- suggestione pietali vestrse, prsedictus, ut et cseleri
xandrinac Ecclesiseanlistite dirccli fuerant, commune qui per occasionem lyrannicse dominationis invase-
gaudium litteris indicavi, et de fruclu piissimi ope- rant Ecclesias Dei, extra metas veslri pellerentur
ris, quod catliolicus memoratae Ecclesiae sacerdos imperii, ne pestiferis sensibus quibusque simplicio-
est restituius, pariter nos gaudere memoravi: quod ribus ore sacrilego virus infundercni, et verbis im-
nunc quoque signiflcareproperavimus, ut agnosceres B piis conlra fidem orihodoxam innocentiores aniraas
gaudia sileutium non amare. Unde semper exsulians, i-auciarent; quod tum apparet, cum minus ista cu-
et oralionum communiumcupiens vota sociari, hor- ranlur, el levia esse creduntur; actum est, ut(quem-
lor, fratcr carissime, ut rebus per clementissimum admodum perhibetis) inter aliaria, non jam ptebs
el Christianissimura principem Deo auciore compo- persuasionibus eorum, sed ipsi quoque praesules et
sitis, diligentiaesolliciludo non desit: sed Pelrus ab praedicalores iidei perirent funestis gladiis sacerdo-
indebitp sibi honore dejectus, in Alexandrina regione tes. Unde si quae aliae ruliquiaesub vestro reperiun-
non sinalur habitare, sed procul extra lerminos pa- tur imperio, eas vel nunc in exteriores terras jubelc
triae, sicut eliam nos poposcimus, frequcnti cum propelli, ne qua deinceps in eo sit necessilas el causa
postules suggeslione relegari; ne quos imperitorum supplicii; quia meiius est aditum obstruxisse quam
praviialis suae persuasione seducat, et a calholicse pcenamexegisse peccati. El quoniam seditiones An-
tramile vcrltalis averlat. Quidquid autem de religio- tiochenas religiosissimo proposito sedandas non ali-
sissimo impelrabis imperio, cura tuse dilectionis ad ter exislimastis, nisi praeter prxjudicium venerandi
mram nolitiam faciat pervenire, et nos actuum ad illius concilii Nicaeni apud Constanlinopolim iisdem
custOdiam evangelicae doctrinae pertinentiura det pelentibus ordinarelur antistes, quod in ejus tanlum-
esse consortes. Data xvi calcndas Novembris (anno 'G modo persona sic memorastis assumpium, ut dein-
Chr. 478), lllo viro clarissimo consule. ceps secundum definitiones Patrum Orientali synodo
EPISTOLAXIV. creatio Antiocheni pontificis reservelur, nec haberi
SIHPLICIIPAP£ ADZENONEH IHPERATOREH. loco vultis injuriae, quOd dissensionis gratia factum
Laudnt imperatoris sollicitudinemin his puniendisqui est auferendsc. Tenet hanc pietatis vestrae beatus
Antiochiwin episcoporumcades eonspiraverunt.Do- Petrus apostolus sponsionem,et Christianissimifide-
let suas ad Acacium liiteras extecutioni non fuisse meniem in liaec vcrba jurass-,
mandatas, et AntiochenmEcclesiwantistilis electio- lissimique principis
nem, Nicwni concilii non observatodecreto, factam quod posthac in Antiochena urhe veteri more ser-
approbat. vato a comprovincialibussuis episcopis ordinetur, ne
Simplicius episcopus, Zenoni Augusto. quod nunc frater el coepiscopus meus Acacius vobis
Do Ecclesia Anliochena venerandos mihi semper est jubentibus exsecutuS, in usum posierilalis vcniat
vesirae pietatis apices gavisus accepi, quibus inge- et staluta Palrum, quaepraecipue praestaslis illsesa,
nito vobis sludio catholicsereligionis post defensio- confundal. Unde quaea vobis amore quietis sancle
nem (idei, quaev-.s serv.it ac custodit, impielatis au- el religiose sunt prdinata, reprobare non possumus,
daciara et faeinora apud Aniiocliiam perpelrata coer- ne slalus AnliochenaeEcclesiae suh noslra dubila-
cita reperimus. Exsultanlcs vobis inesse nnimum *^ lione videatur ambiguus, praecipuecum is qui legilur
lidelissimisacerdotis et principis, ut imperialis au- ordinatus, lestimonio clementiaevesirsc, et lanta sit
i-toritas etjuncia Chrislianaedevotioni acceplabilior prsedicationesubnixus, ut in eo praeter horum vul-
Deo fierel, et appareret integritas, cum hi qui in nerum dolorem posito possimus et Ecclesise quae
cpiscoporura neces sacrilcga csedevcrsati sunl, di- illum meruit, gloriari. Haec repen is sermonibus et
1 Timolheus Alexandrinus episcopus in sedem tarc, et secreio rem agere, seducentem multos, et
reslituius tres hosce legatos, I-aiam episcopum, Ni- cladem illins Eccfesiaegraviter procurare : adeoque
lum presbvterum et Marlyrium diaconum, ex more necessarium videri ut ad haec pericula tollenda, l<m-
antiquo au Romanum pomificem ablegayit, veniam gius in exsilium pelleretur. His acceplis scribit im-
rogans delicti sui illius quo, gladiis Eulychianorum peratori et Acacio episcopo Simplicius papa, pelens
coactus, contra constiiulinnes Leonis papae, nomeii boc sedulo curari ut quamprimum homo scelestns
Dioscori apud altare recitavit. Et quanquam id moni- longius in exsitium delrudatur : ideo in primis, quod
tus fecisset, non leve lameu faciuus illud in tanto episcopum Alexandriaeageret, quem necdura diaco-
ponliflce videri poteral. lnsuper eadem legatione no- num ordinatum esse constaret. Vide Baronium
lun. fecit Petrum Moggum Alexandrinse sedis inva- anno478, num. 9 et sequentibus. SEV.BINIUS.
corcm, qui fugam eaptasse videbalur, in civitaie lati-
53 EPISTOLA XV. R*
venerationis officio respondere curavi, ut lant.is bae- A^ clionis non irialiniuliilcm cog.oscimus fuisSCfainu-
rcticorum fraudes ct facinora divinis et saecularfbus latum : quia Ecclesiarum jura rcspiciens, diu le non
I-gibns persequenda, quse saepiusprobatis esse.tam immerito suspendisse lestaris, ne videreris ambire
noxia, de memoria et conversatione hominum'jubea- quod lano principi, et in tani gravi causnnon poleras
lis auferri, quorum impietaiis nulla, quanlum videlis, abnegare. Quapropter, frater carissime, institiilorum
potest aucloritate compesci. Data x calendas Julias veterum, quse in te sunt probata, nou imincmor, si-
(anno Chr. 479) post consulatum Illo viri claris- cul veniale judicare non pervides quod tibi cerlum
simi. est imperalum, ila ipsc dans honorcm patribus, la-
' EPISTOLAXV. bora ne necessitas sit ulla fariendi quod oplas nunc
SIMPLICII PAP.EADACACIUH. sati-factione purgari.
Eadem quozet in superiori. OBSERVATIOP. ANTONHPAGI.
Simpliciusepiscopus Acacioepiscopo Conslanlino- Ad an. Christi 479, num. 2 et seqq.
politano. Hac duse proxime allatae epistolaeBaronio omni-
Clementissimiprincipis lilteris.luaeque dilectionis, bu-que suasere Stephanum seniorem episcopum An-
de sacrilega et funestissima caede, quse apud Antio- liochenum, anno 479, ab baereticisinlerfectum fuis-
se, et in ejus locum imperaloris jussu Slephamuri
cbiam facta est, saucialus et nimiumaffectus mcerore, B j. juuiorem Constantinopnli ab Acacioordinalum. Ve-
respondeo, aslruens, si qusejamdudum de Petro et rum vulgaris bsecopinio falsa est, et in subscriptione
s epislolse Siinplicii papaead Zcnoncm loco,
aliis complicibuseorura scripserara, et ut pietali ejus priorconsulalumilli
posl V. C. legendum e-t, consula-
cumcacteris, qui aderant, fralribus suggerere paslu- tum Placidi V. C, idcoque ea epistda post data anno
laram, ut opiaveral, ordinalum fuissel, haereticorum 482, cum Piacidius an. 481 consulatum gesserit. De-
temeritas ad tanium facinus non veniret; ne [forte tritis cnim prioribus nominis Placidi litteris facile
ut nonaliler fuit librario errare, et loco Placidi legere/fi»; eo
nee] aliquid necessilalis existeret, prae- 1-2et 13quse eam praecedunt,dalse
magisquoepislolse
dictae subveniretur Ecclesiae,nisi ut aliquid de jure sunt lllo V, C. consule,anno se. 473. Ilaeduaeigilur
ejus curatio ipsa minueret. Quamvis enim profecerit epistolscSimpiicii, in quibus mentio de cacde epi-
ad quielem, quod Cbristianissimi printiiiis jussione, scopi Antiochcni, ejus nomine suppresso, pcrlinent
ad an. 482, eseque non de Stephano seniori, sed de
vel sine prsejudiciocanonum a tua caritate fueril An- Slephanojuniori intelligendse. Hic enim abhaerelieis
liochenus episcopus ordinatus: lamen non est sine interfectus, et neu'er ab Acacio ordinatus, sed Ca-
invidia facium, cujus cavemlum deinceps eliam ille lendio, qoi Siepliuiojuniori successit, ut ad an. 483
ir.onsirabo. Qiiod vero ex Baronioait Biniu- novo ct
icsliur, qui praecepit,exemplum. In quo pietatis inusilaio exemplo episcopum AntioclienumConstan-
ejus gratias dignum est nos refrre: quoniam ita tinopoli ordioaiiimfui«se,corruit ex iis quaead an. 4411
gloriaesusemoderatu-s esl poiestatem, ut fidelissima r( diximus. Ibi enim ostendiinus Maximumep. Antio-
devotione Palrum regulis submitiere quae juberel, CbenumConslinninopoliab Anatolioconsecraiuni. In
Evagrii verbis a Binio post Baronium relatis illa,
nec in auclorilatem recipi quod sequenti constituit quam triennio in hunc usque unnum lenuit, neque in
seiale prohiberi; ut scilicei in hac tantummodo per- edilione Chrislophorsoni, neque in editione Valesii
Ea igitur errore typographi Baronii verba
sona, quam jussu ejus et sludio quietis Antiochensi- leguntur. ab Evagrii lextu diverso cbaractere nondislinguen-
bus, non lua usurpatione,aniistitemconsecrasii,quod tis, iia edita. Evagrius enim durationem sedis Ste-
factum est necessitate, sufficeret. In quo luse dile- phani non memoral, el tamen hic Binius, aliique lo-
1 Auctoreet impulsore Petro Cnapbeo, quemZeno de antistite deligendo Antiorbiae comitia habe-
imperator ab ipso ihrono dejectum, in Antiochena rentur. Eleclus est Constanlinopoli Stepbai us ju-
Ecclesia nimis inconsultedegere versariquepermisit, nior. Sed cum id praeler regulas e<clesiasiicas et an-
Eulychiani ibidemnovas turbatinnes cruentaspie se- tiquam AntiochenaeEcclesisecoiiMietudincmaccidis-
riiiioni-svicissiinconcilarunt. Nam cum Stephanus, set, utpote quaenon nisi in concilio omnium Syriae
orthodoxus episcopus, una cum suis in magna eccle- episcoporum Antiochenum episcopumordinare sole-
sa sacram synaxim solemniter celebraret, Peiri Cna- ret, Zeno imperator litteras ad pontilicem seripsii,
phei omniumhominumperditissimisoboles Eutychia- quibus ea quse gesta erant a Romano pomilice rata
ni, confecto agmine, exertis gladiis furentes ingressi, haberentur. Pontilex respondil se faciaiu ordinatio-
in Dei sacerdotes saevientes, eosdem saevissimetru- nem libenter ratam habilurum, modo exemplum hoc
cidarunt, sanciissimumque ipsum antistilem Siepha- D ] extraordinarium posteris nihil pra-judiciiafferat, id-
nuni, in quem poiissimum majore odio sestuabaut, et que imperator juramento promiltat. Ita r.ovoel pror-
, ira inccnsi corripiebanl ad necem, usque atrocissimis sus inaiidito exemploconiigit, utqui a totius Syrise
l<rmentis confecertint. De qno ex Joanne Rhetore episcopisordinari soleret antisles Antioclicniis,agenle
suorum temporum accuratissimo scriplore Evagrius imperaiore, et ratum balienle pontilice Komano,
lib. III, cap. 10, liaecscribit : Petro EcclesimAntio- Steplianusjunior ab AcacioConstantinopolitanoepi-
chenwexlurbato, Stephanusillius sedemcapessil,quam scopo ordinatus fueril. Accidil eliam hac occasionc.
triennio in hunc usqueannum lenuit. Hunc, snbdit, quod sicut latens humor malus, ctidi a natura in cu-
Antiochenicalamis ad similitudinemhastarum prma- tem tranFmiltitur, levi confricalionepruriius morda-
cuti:, uii sciibit Joannes Rlietor, confecerunt. Corpus cior excitatur; ita plane ambitio primatus quae in
ejusdem in Orontem amnem projectum fuisse, ex Acacio hactenus latuit, boc facto magis magisque in-
eodem Joanne scribit Nicephorus lib. xv, cap. 18. censa, appetitum primatus illi vebemcniiorem inges-
1'osiqnain vero Zeno imperator, missis Anliochiam si',usque adeo ui famis, seu potius expleiulserabiei
inilitilius ultoribus, de sacrilegis bomicidisdebitas causa, custod ta ranonum claustra rupeiii, ct vincnla
pocnas sumpsisset, jiissit ut Antiochenus futurus catholicsccommunionisfregerit, el se suosque posle-
episcopusConsian inopoli eligeretur ; idqne ideo ut ros praecipitesdederit, ut infra suo loco dicem s. Vh
vaci el quieii ejus civitatis prospiceret: limebaiur de Uaroniuinnnno 479, num. 1 el 2. SEV.BIMU.'..
eniui obducta cicaTix in ulcus vicissim rruptura, si
55 SIMPLICHPAP.fi 56
cum illum integrumEvagrio ascribunt, quod monen- .\. Joannem confirmare: demum precatur ul imperato-
dum duxi, ne in posterum locus ilie fucum faciat. rem moneat, ne hwreticojam damnalo favere velit.
(Lege Pagium ad an. Christi 482, num. 5 et seqq.
ubi plura de hisSimpliciiepistolis, de caedeSlepbani Simplicius episcopus Acacio episcopo Conslanlino-
non senioris, sed junioris; el de solo Calendione ab politano.-
Acacio Constaminopoli ordinato.) Miramur pariter et dolemus, ila in tuae dilectionis
* EPISTOLA XVI. animo dissimulatam lacerare [latilare] curam carita-
tis et fidei, ut cum christianissimus imperator piela-
SIHPLICII PAtJEADEUHDEH. tis et religionis instinctu affandi me, et de causis ec-
Calendionii AntiocJieniepiscopi electionem'cmfirmat. clesiasticis consulendi, fideles atque solertes inter-
Simplicius episeopus Acacio episcopo Constanti- nuntios destinaret, ipse et alternae gratiae et vigilan-
nopolitano. tise pastoralis oblitus, nec alloqui nos volueris, nec
Antiocbeni exnrdium saeerdotis qua ratione fuerit de his quai ad catholicse veritaiis custodiam periine-
serius indicalnm, quamvis miuime nos latere potue- bant duxeris instruendos : alque ideo, frater caris-
rit, tamen et ipse vel synodus ipsius indicavit. Quod sime, quse non immerito cernis libera affectionecul-
sicut non optavimus fieri, ita faciles excusationi, pari, potiore diligentia repensando, cognosce proinde
quaro necessilas fecit, exstitimus: quia quod volunta- g delegatum tibi munus impendens, sensus tuos pru-
riura non est vocari non potest in reatum. Et ideo denter atlolle, et pro tuendis Ghalcedonensis synodi
per fralrem el coepiseopum nostrum Anastasium, qui constitulis vehemenler invigila, ne per negligentiara
ex pracdictaregiOne directus est, litleris quoque luae desidiamque noslram subrepaiur gregibus Domini
dilectionis acceplis, alterni vicissitudinera sermonis lethale dispendium [Al. sutpendium]. Nuper ab Mgj-
tuse reddidimus charitati, necessario fratris ei coe- ptia synodo, quaeet nuinero plurima, et fidei caiho-
piscopi nostriCalendionis sacerdotium gremioaposto- licse esset communione suffulta, aique ab ipso omut
fccaesedis amplexi, in consortium nostrum per gra- prnpemodiim clero Alexandrinse scdis ad nos ex mo-
tiam Christi Dei nostri lantse urbis antistitem collegii re relalio missa patefecit, sanctae memoriae fralrem
unione numcramus. Miramurautem nihil nos de slatu quemdam [quondam]ct coepiscopum nostrum obiisse
Antiochense Ecclesise le instruente didicisse, quera Tiinotheum, inqne ejus vicem consona fidelium vo-
nuuc ita babere se comperimus, ut improbi per oc- luntate Joannem, cui ad sacerdotiuui constare crede-
casionem obitus * sanctse memoriae Timothei eam- rentur omnia, subrogalum, ut nibil omnino resiare
dem Ecclesiam conenlur babere caplivara. Unde videbatur, nisiul Deo nostro graiia; agenlibus nobis
agendum est dilectioni luse cura clementissimo prin- alque gaudenlibus, ut sihe sirepitu, quod catholicus
eipe,-ne convellalur sub ejus imperio, quod lyranni C in defuncti ministerium successisset anlisles, aposto-
teraporibus poluit oblineri. Data idibus Julii [anno licse quoque moJerationis assensu votivam sumeret
Cbr. 482], Severioo viro clarissimo consule. firmitatera : cum ecce secundum consueludinem mihi
* EPISTOLA XVII. tul a disponenli tranqiiillissimi principis scripta sunt
SIHPLICII PAP.BADEUHDEH. reddila, quibus memoratum tanquam perjurii reum,
una cum litteris ab eo lilleras quod fraternitati quoqtie lusenon essedicerelurinco-
Conqueritur imperaloris
non accepisse, imperatorem,Petrum hwreticumin gniium, sacerdotio perhiberet indignum. lllico re-
et
Alexandrimepitcopumpetere, dum ipte paratus esset traxi pedem, et meam revocavi super ejus confirma-
1 Anno Redemptoris nostri 482, sub consulatu Se- vieissim occupata , Theopaschilarum hneresim ssepe
verini, Stephanus junior Antiochenus episcopus ter- damnatam palam non taotiim prumulgavit, sed ipsi
tio anno sedis suaeex hac vita migravit: collectaque etiam sanclissimaeTrinitati in trisagio hymnocrucem
ibidem synodo vidnorum episcoporum, electusest in ascripsil, verbo et opere docens, non unam tantum
cjus locum Calendion episcopus, qui, ut tesiatur Eva- pirsonam, sed totain sacrosanciam Trinitatem pas-
grius lib. m, capite 10, omnes se convenienles in- sam esse. Undeinfra quara vehementer Orienlalis Ecclesia
duxit ul tum haerelicoTimotheo, tum litteris Basilisci lurbata fuerit dicetur. Vide Baronium anno
generatimad omnes scripiis,anaihema dicerent:Antio-
qui- 482, IIUIII.2,5. SEV.BINIUS.
* Timotheus Alexandrinus episcopus calliolicus
que Zenonis permissu, magni illius Euslaihii
cbeni episcopi, de quo in notis Nicseniconcilii supra . anno 492 diem obiil, cum sedisseiannos23.I.iberatus
'3 cap. 16. Ab episcopis ^Egypti in unum coeuntibus
egimus.sacrasreliquiasAniiochiamiranstulit.Adliunc
in sedeAntioehena conflrmandum esse missum Ana- communi consensu Joannes hnmo orlhodoxus in lo-
stasium epscopum, eumque Calendionis elec.ti ron- cum ejusdem subrogalus fuit. Missa esl legatio quse
lirmalionem abapostolica sede impelrasse Simplicius cleciionis confirmalionem peteret. Hujus legationis
papa AcacioConstanlinopolitano renunliai. Quid post relatu cum statum AntiochenaeEcclesise pontifex co-
haecAcacius? Calendionem criminis laesaemajestatis gnovisset, euroque Acaeius subdoie et maliilose sub-
reum, adeoque episcopatu indignum esse denuntiat; licuisset, sequentem illi epistolam 17 scripsit, qua
tom quod facliosis quibusdam, ut ait Evagrius, con- eura non immerilo redarguit quod de rebus tanti mo-
tra Zenonem adbsesisset; tura etiam quod nomen menti nihil scripsissel, cum ex credito sibi vicari i-
ejusdem Zenonis e diptycbis abstulissel. Gelasius prsefeclurae sedis apostolicse officio illud facere de-
episi. 11 ad Dardanos. lta qui confessorem Eusta- buissei. ' Qua occasione baec epistola scripta sit dixi su-
thiumin noraineconfessorisrecepit, su>iinendo exsi-
Kum confessionis gloriam est consecutus. Post amo- pra in notis epistohe decimae sexlse verbis sanctm
tum Calendionem, subdit Evagrius cap. 16 prsedicti memoriwTimothei. Subrogatum in locum Timotbei
libri, PelrusVulio cognomentoCnapheus,qui anie Ca- Joannem Zenonefandum imperator impulsu Acacii episcopum
tendionemel Stephanum eplscopusfuit Aniiochim,.per- amovil, eique illum Petrum Moggumanie
peram sedem recuperavit: eaque per vhn ct dolura dejecUim liaereticum substituit, eo prselextu quod
57 EPISTOLA XVII. S*
tione sententiam, ne quid conlra tanlum ac tale A subinde quse gerantur, quaevegerenda sint, veraciter
testimonium praeproperefecisse judicarer. Sed illud indicare, ul creditorum libimet dispensatione domi-
me non niediocriter fecit attonitum, quod iisdem nica talentorum in hac multiplicatione fidelis servus
lilteris suis Petrum, qui baereticorum sociusdudum ostendaris, si non lantum in Ecclesia cui prsesides,
exstitisse probelur et princeps, quod conscien- sed ubicunque polueris, pro unitate calholica el pro
tiam dilectionis luae meminimus non latere, instru- paternis definitionibus suadere non renuas. Data idi<
ctionesque ipsas quibus fuerit confutatus, nosse bus Juliis (anno Chr. 482), Severino viro clarissimc
confidimus, quemque etiam dubium non sit adhuc consule.
exlra communionem durare calholicam, saepeque
nos de eodem ex illa urbe pellendo scripsisse sit
cerlum, ad praefatseEcclesise regimen existimet pro- FRAGMENTUMEPISTOLJE
vehendum : cumque promiltat rectse fidei definitio-
SIHPLICIIPAP£ADZENONEM.
nibus convenire , a cujus utique (sicut superius dixi)
consorlio tam degit cxtraneus, quam ab ejus commu- Incipit epistola sanclae memorise Simplicii papse ad
nione discretus esi, ad quam si nunc redire conten- Zenonem imperalorem.
dii, nisi per saiisfactionem Chrisiianis regulis com- Inter cwteraet ad locum.
petentein non polest introire, ac perinde [proinde]
non ad fasiigium sacerdotalis dignitatis accedere; Sed jain veniamus ad eos quorum unum a pontifi
sed medelse, quae post poeniludinem praestandaest, cio Alexandrinse Ecclesiaesecludendum, alterum huio
consequenter aplari auimaesuae cupiens reconciliatus praeflciendumtranquillitatis luae scripta pronuntiant,
auxilium , non gradum summi honoris affeclans, qui ac primo, si placet persona Petri, meritum expenda-
diu convincitur fuisse perversus , ne per speciein re- mus. Nimirum liic est complex parricidac [forte par-
meanlis non remedium sincerse salvaiionis inquirat, ricidii] Timolbei, et exsilio sempilerno veslra quo-
sed facullatein propagandse praviiatis inveniat. Quo que jussione dignissimus. Hic conlra veriiatem mili-
facto non bunc roagis ab errore delrabimus, quaro tantium socius semper, et doctor. Hic, de quo
perniciem fidelibus irrogamus, eoque modo Clialce- Alexandrina urbe pellendo saepe me litteris rogassa
donensis synodi statuta violantes, aditum sscvaco- non dubium est; qui si esset rectse fidei, in catholica
pulaiione grassandi in Ecclesiam lupis rapacibus utique communione mansisset. Quod si ad eam nu-
aperimus. Denique ab eisdem ipsis, cum quibus olim per emendandus accedit hoo ipsum diu retenti con-
a caibolica partkipatione divisus est, pontifex dici- futatur erroris, quam lamen emendationera si vel
tur postulari : ut satis evidenter appareat non eos C nunc sincera mente perquireret, satisfactionem con-
rectam fidem velle, sed in praesule proprio nefandi sequenler afferret : non expelit [forte exspectai] di-
dogmaiis quaerere poteslatem; neque inter ipsos et gnitatem, qui post prenitudinera indulgentia dignus
veraciter sentientes pax inde possit fosda generari, esl, non bonore. Absit ut ejus saluli si resipiscit, in-
unde haereiicarummentium crescit funesta damnalio, videam; complector, hortor et gaudeo, gloriosissime
et calholicorum succedit miseranda captivitas. Tan- imperator; sed diu pravitatis vurnere sauciato medi-
tis igiiur malis atque periculis pro sacerdoiii quali- cinae venia competit, non potestatis. Tunc enim reli-
lale, et caiholicse praedicationis intuitu, ut qua potes gionis poierit nuneupari, si perversitale damnata ad
ralione sapienter obsistas, maximis undique rebus sanam fidem remeare praeelegerit. Alioquin mani-
aslringeris : ncc dilectioni luae fas est id segnius festus est eum non curatiouem proprii desiderare
operari, quod ad animae tuae causam, honoris. aesti- languoris, sed ambire fastigium, quo perfidiae suae
mationisque respectum non dubitas peninere. Oppor- virus miseris animaniibus confidentius liceniiusque
tunitatibus ergo repertis, clemenlissimi principis vo- diffundat, et de superiore loco mullo violentius in
lunlalem incessabiliter pro fide calholica supplicando, servitutem catholicam redigat libertatem. Quaeso
et ab his sedulo revocare quae nociva sunt dogmati deinde qui ejus provectui suffragentur, et cos audio
Clirisliano, et secimdum haec quae mandamus, infor- D esse archimandritas, et monachos, vel si qui sunt
mare crebro, iuque eam partem quse amica sit veri- alii qui sese a communione catholica separaverunt.
tati, potius instare non desinas, et (ut sanctum Ti- Horura ergo testimonium comprobandum est, quo-
motbeum venerandus apostolus Paulus instituii) rum admiitenda persoria, quibus sanse fidei est con-
opportune, importune, obsecrando, insinuando ex- scientise causa non suppetit, et qui cum eumdem
ponendoque nullalenus allegare cessabis, et nobis [eodem] pari tenentur errore. Finis.
perjurus esset Joannes : utpote qui jurasset non fu- quamvis de petitionebac a Zenone facta mnniii fuc-
lurum ut pateretur se aliquando in Alexandrinum runt ex cpistola Simplicii ad Acacium. Hanc vero,
episcopum eligi. Vide Baroniura anno 482, num. 11 quamvis non integram, dedit nobis insperalo vetus-
et 12. SEV.BINIUS. tissimus cod. Frisingensis, quem in usum liujus edi-
1 Epistola Simplicii tionis consuluit P. Frobenius Forster Benedictinus
papae qua respondet Zenoni
imperatori peienli Alexandrinae Ecclesiae ex nece prior et bibliothecarius S. Emmerami Ratisbonse. Ex.
Timolbeo illaia vacanti prseficiPelrum Moggum, re- hac vero niliil discimus supra id quod jam innotue-
jeeto Joanne quem sibi Alexandrina Ecclesia elege- rat, Simplicium scilicet obsequi imperatori recusasse\
rat, epistola hsec, inquam, hucusque latuit eruditos, JOAN.Dou. MANSI.
K9 SIMPLICIIPAPJE EPfSTOLAXVIII. 60
' EPISTOLAXVIII. 1A suo cognoscitimperio, EcclesiaeDeiab hscrelicorum
SIHPLICMAD EUHDEH. contagione et pravkate violentur, sed docirinse dia-
Mirari te ait Atacium de AlexandrinatEcclesiwvexa- bolicaepraeceptionapietatis ipsius pr.TSienlurimmu-
tionibut nequaquamse monuitse; hortalur aulem ut hes. Ul ii qui sibi crediderint sacerdotale minisle-
imperatori insinuet ut eidem Ecclesiw pax optata rium damnati hcminis praesumptioneconferri, pro-
reddatur. mulgata imperhrli constilulione etiam a convcntu
Dilectissimofralri Acacio Simplicius. hominum segregandi jubcaniur excludi : qualenus
Cogitalionumferias non babemus: nec enim quie- his submolis, atque in solitudinis perpetua refoga-
srere nos causa permitlit, quam si relinquamus, tione damnatis, antistiies calholici deceptis vel red»
apud Chrislum Dominum nosirum, cujus interesl, dantur Ecclesiis, vel creeniur. In quo nec nosiroe
cxcusabiles [forte inexcusabiles]sumus. El mirum preces apud religiosissimumprincipem, nec dilectio-
est dileclionemtuam tot emensis temporibus, et lot nis luse suggestio, aut lanlorum fratrum noslrorum,
opportunitalibus indc venientibus, nil nos de Alexan- quos advenisse Consiantinopolimreperimus, implo-
drina Ectlesia, qusetam graviter quatitur, instruere ralto sacerdotum, aut supplicntiomonachorum labo-
voluisse; cum monere le nec increpaiio nostra desli- rare poteril. QUinquidquid ad mlegritatem calliolic.o
lerit, ut participala solliciludine, litleras meas apud B1 fidei peninct, in qua Ecclesiarum esl constiruta se-
Christianissimumet clemenlissimum principemprae- curitas rcgressu pietatis suse, Dominose ubique pro-
seniibus tuae dileclionis prosequereris alloquiis, el sequente omnium praeveniensvota restitirt. Et apud
instituli veteris memor, in orthodoxorumdefensioncm menlem Christianissimam facilis est impetrandi gra-
nobiscumsic semper incumberes, ne quisquam no- tia, ubi religionis est cau-a. Sicut ergo litteris no-
slrum, Christiana plebe pereunle, reatura dedilionis stris, iia tuae dileciionis, vel omnium fratrum qui se
incurrat, et mercenarius potius videatur esse quam ad documenta fidei suae Christianissimi principis
pastor. Unde horlamur dilecticnem tcam ut oppor- praesentavere conspeclui, suggesiione repccndum
tune alque importune piis auribus insinuare non de- est, ut Timotlieos cum sequacibus suis ad irremea-
sinat, quatenus remotis scandalis quae in Alexandri- bile dirigatur exsilium. Cum quo Pautus ab Ephe-ina
nam Ecclesiam recidivis ausibus irruerunt, pax Ecclesia, et Peirus ab Antiochena civitaie depulsus,
optaia reddamr, el celeriter vigilanliaeluaeprofectus, atque omnes qui ab eo se, vel ab his quos ilficiie fe-
posthabitis diificultaiibus, inducatur. Dala octavo cerat, sestimant episcopos ordinatos, eadem debeni
idus Novembris, Severino consule, directa per Resli- lego percelli. DeAntonio autem, qui eorum quos
lulum. contra Ecclesiam lyrannos miserat, antesignanus
EPISTOLA C existens , sicul scriptum est (Psal. vm, 5), inrmicus
SIMPLICII ADEUHDEM. et defensor apparuit. De Joanne quodam Constanti-
A Luca HolsteinioRommedita. nopolitano, qui ab bserelicisApamenumsacerdotium,
Dileclissimofratri Acacio Simplicius. quod ei, qui presbyler aliunde fuerat, vel a catboli-
Lilleris tuse dilectionis, quas per filium nosirum cis sumere non licebat, se baerelicumpublicavit, et
Epiphanium diaconum probatae fidei direxisti, ea quod in se perperam factura est improperium retor-
qusesirictim religio-issimiviri lilii nostri presbyteri, sit in auclorem; expeilens ab Antiochk Pelrum
nrchimandritse cum monachis vel anle scripserant, pervasorem ipsius, eamdem Ecclesiam ipse pcrvasit,
lalius indicasti, et prolixo quidem volumine, sed sub anaihemale a Chrisiianorum consoitio, vcl ipsa
sermone necessario relulisli; ut quid vel Constanti- appellatione removemus : nec unquain his salisfa-
nopoli, vel in aliis regionibus ab hsereticis gestum ciionis paiefaciendusest locus. Quia sicut Judns inter
disceremus : ac singula quae contra ecclesiasticasre- apostolos, ita isti inter ministros Dei subdola et dia-
gulas, et contra ipsam calholicam fidem ubicunque bolici spirilus fraude latuerunt. De Cbrisiiani quo-
commissa sunt, ante noslros oculos collocasti; qua- que populi fide et devotione gaudenies, profectum
leuus videatur quo eliam remedio subveniretur Ec- ejus et multiplicaiioneraDeo jugiter supplicantes ex-
clesiis, quibus vim sub occasione tyrannicaedomina- D petimus : ut in limore atque amore Dominiperseve-
tionis, et per absentiam Christianissimi principis rans, et numero augeri, et ccelesti mercatur prote-
perniciosus latro et recidivus invasor Alexandrinae clione muniri. In quo maxinie gloriamur, ei Deo
Ecclesiaelapsus exsiliis irrogavit. Undeunicum post noslro gratulabimur complacere, quia pastoralem
Deum, qui Ecclesiam et rempublicam consolaione respicit fructum , religiosi ovilis augmentum. Diu
mirabili visitavit, etiamsi hoc fieri minime poslulas- autem frnires et coepiscoposnostros apud Constnn-
ses, clemenlissimiimperatoris auxiliumduximusim- tinopolim non convenit demorari : nunc prsecipne,
plorandum; ul pro omnibusquaeregno ejus Dominus cum propter concussionem persccutionis quce inola
tribuit, ne ulterius iu orbe terrarum, quas subditas fuc at, sollicilacatque altonitsesunl in suprascripiis
' Perbreves basce et aculealas liileras postremas venenali colubri, Iruculeniacbestiaeetfaces haeretico-
ad Aracium dedit Simplicius, quibus illum adversus rum, Cnapheuset MoggusAntiocbena:et Alexandri-
hxreticos ad pracliumevo-are conalur; sed frustra, II.T.sedi obtrudantur, Tegitimiqnepossessores Calen-
ntpole qui transfuga faclus in castris adversariorum dion et Joannes episcopi indc cxpcllantur. SEV.
militet, sollicilequeapud imper.Uoremagal, ut duo UIMUS.
fil SS. LUPUS ET EUPHRONIUS.— 1N S. LUPUM EPISC. TRECENSEM NOTlTIA, 62
Ecclesiis civilaies : ne aliquis dubius ralionis et Ire- A scri|isit. Ex ea iutelligimusAcacium monuisse Sim-
piilos mentis exspectet novi aliquid post Clialcedo- plicium de synodo a se apud Consiantinopolim indi-
cta. Ait enim Simplicius : Lnde unicnm posl Deuni,
nense concilium contra deflnitiones ipsius retraclari: qui Ecclesiam et rempublicam consolalione mirabili
qnia per universum munduin insolubil: observatione visitavit, etiamsi hoc ficri minime postulasses, ctemen-
reiinctur, quod a sacerdotum universiiate est con- tissimi imperaloris auxilium duximus implorandum,
ut pro omnibus qum regno ejus Dominus tribuit, ne
stitii'iiii]; et sicut apparuit coeleslis totiens ultionis ulterius in orbe terrarum, snbdilas suo cognoscit
assertione flrmatum. Unde divino judicio reluclatur imperio, Ecclesiw Dei ab quas hmrelicorum contagione et
qui-quis ejusdem vencrabilis deflnita concilii post pravitale violentur, sed doctrinmdiabolicmprmceptione
tot divinaeindignationis exempla non sequitur. pielalis ipsius prwstenlur immunes. Ul ii qui sibi cre-
diderint sacerdotaleministeriumdumnati liominisprm-
OBSEHVATIOP. ANTONIIPAGI iumplione conferri, promulgata imperialiconstitulione,
eliama conrenluhominumsegregali,jubeantur excludi:
ad an. Christi i77 , num. 12 et 15. qnatenus his submolis, alque in solitudinis perpelua
Ilolstenius in Collectione Romana publicavit epi- relegatione damnalis, antistiles caiholici deceplis vel
stolam Simplicii papae ad Acaeium Constaniinopol. reddantur Ecclesiis, vel creenlur. In quo nec nostrw
episcopum quae s ne die et consule esi, quamque preces apud religiotissimumprincipem, nec d.lectionis
Labb-us lom. IV Concil., pag. 1059, posl omnes luw suggeslio, aut lanlorum fratrum noslrorum, quod
Simplicii epistolas male collucavit. Cum enim eam R advenisseConstantinopolimreperimus, imploraiio sa-
scripserit Simplicius, pauln postquam accept ab cerdolum, aut supplicatio m-jnachorumlaborare po-
Acacio vim, qnae illata fuerat Eeclesiis, snb occasione terit.
turannicw dominalionis, el per absentiam Christianis- Imploraverat autem imperatoris auxilitim Simpli-
simi principis; et ipso tempore, quo jElurus adliuc cius in epistol i ad Zenonem vin idus Octob. posi
vivebat, quem cum sequacibus suis ad irremediabile consulatumBasilisci el Armalii, ideoque Holsteniana
exsiliumdirigi, a Zenone iinp. petendum esse dicit, epistola prioribus mensibus anni insequeiilis data.
apparel eam epistolam in finura Collectione concilio- Iu illa cnim, quam an. 477 vm idus Vclob. scripMt
rum immediaie collocandam esse post epistolam 8 Simpliciiis, ait. Unde anle omnia precor, ut Alexan-
Simplicii ad Zcnonem imp. datim vm idus Octob. drirtam Eccksiam non minus a funes'.o,qitam ab hm-
post consulalum Basitici et Armati, qua Simplicius reiico pervasore clementiwvestrm dispositionibus libe-
gratulatur imper.itori de recuperato imperio; cum ratam, calholico el legiiimo restilui censeaiis antistiti
post illam in eailem collcctione concil. sequatur epi- eisqueetiam, quos temerilale diabolica diversis ordi-
stola Acacii ad Siniplicium, qua ei Timolhei iEluri nasse pe.rhibelur,ejectis, reclm fi 'ei stibrogari consli-
niorlem sigoificat, quae adhuc Simplicium Iatebat, tualis episcopos, etc.
cum Fpistolam ab llolsienio ediiam ad Acacium

ANNODOMINICCCCLXXISL.

S. LUPUS TRECENSIS
ET

S. EUPHBONIUS EDUENSIS.

NOTITIA
IN SANCTUM LUPUM EPISCOPUM TRECENSEM.
( Ex Bibl. Galland.)
1*Sanctus Lupus Tricassinus episcopus, vir plane C dequadamspecuta carildtis, nec de inferiore Ilierusa-
admirandus, magnam sui nominis celebritaiem po- lem, lota EcclesimDeinostri menibrasttperinspicis: di-
steris reliquit, ut ex veterum de eo testimoniis satis gnus qtti omnes consoleris infirmos,quique merito ab
inielligimus. Euchcrius enim Lugdunensis de solilu- omnibusconsularis.Alibi aulem eum vocat (•:)facite
dine Lirinensi verba laciens (o): Hmc, inquit, habuit principempontificum Gallicanorum, sum tam profes-
reverendi nominis Lupum, qui nobis illum ex tribu sionis magislrum quam dignitatis auctorem. Quin est,
Bmjamin lupum (Paulum apostolum) relulit. Sed inquil (d), primus omniumtolo, qua patel, orbe ponli-
nnus prsc caeleris audiendus Sidonius, qui eumdem ficum, cujus prwrogalhw subjicilur, cujns censurm
Lupum compellans, bsec scribit (b): Tu Pater Palrum allremil eliam lurba collegii, in cujus gravitalis com-
et episcopusepiscoporum, et alter swculi tui Jacobus, parationemipsa etiam grandarvorumcorda puerascunt

(a) Eucher. epist. ad Hilar., §42, Bibl. PP. Lugd. opp. Sirmoiid. edii. Paris
tom.VI, pag. 866 b. (c) Id. lib. vn, epist. 3, pa». 1041 c, ibid.
(b) Sidon, lib. vi, episf. 1, pag. 995 b, tom. I (rf)Id. lib. vi, epist. 1»pag. 996 b, ibid.
63 SS. LUPl TRECENSIS ET EUPHRONH 61
Yerbo, est Lupus Sidonio (a), norma morum, eolu- A 427, in Britanniam vero legalum anno 429 slaluunt.
mna virtutum, vera,quia sancla,dulcedo. Haecet alia Qui postquarain Tricassino prscsulalu ipsos quinqua-
hujusmodi complura de prsesule nostro Trecensi grnta duos annos explesset, anno deraum 479 pienus
Arvernorum anlistes. dierum in coelum ex hac vita migravit (k).
2° Neque solum egregiis pietatis ac inlegritatis 3* Magni hujus Trecensis ponlificis qui fuit exi-
dotibus quae pomiflcem deceani, sed etiam doctrina mium EcclesiaeGallicanse decus, cujusque immensa
et erudilione reliquis antecellentem sanctum Lupum praeconia memoriaecommendavit Sidonius Apollina-
praedicat idem Sidonius. Primum enim Arbogastem ris, duae tantum epistolaesuperanl; quarum alteram
comilem, qui sibi enodandas proposueral varias e sa- ediditSirmondus (/), unde in conciliorumcolleclionem
cris Scripiuris petitas quaesiiones,ad jpsum Trecen- deinceps transiit (m); alleram Acherius in Spiciie-
sem episcopum remisit, testatus (b) quod illius do- gio (n). Et priorem quidem post annum 443 scripsit
clrinm abundanti eventilandwnee ejus consullaliosuf- sanclus Lupus suo et sancti Euphronii Augustodu-
iceret. Deinde vero ad eumdera sanctum pontificem nensis episcopi nomine ad Talasium episcopum An-
scribens (c) : Mihi, ait, rigor censurmtum in litleris degavensem, qui utrumque prsesulemconsuluerat de
cequeul moribus est ambifariamcontremiscendus.Ve- tribus capitulis : nimirum de vigiliisnatatis Domini,
rum ex eo potissimum intelligimus quanta sapientiae B Epiphanimel Paschw ; de bigamis; el de iis qui con-
laude claruerjt sanctus Lupus, quod anno 429 vix jugali assumuntur. Posteriorem vero noslcr Trecensis
exactis in episcopatu duobus annis, a Patribus Gal- antistes Sidonio inscripsit, qua illi episcopatum Cla-
licanis in magiia synodo congregatis legatus in Bri- romontanura gratulatur. Hancautem epistolain scri-
tanniam adversus Pelagianos una cura sancto Ger- psisse sanclus Lupus perhibelur desinenie anno 471,
mano Antisiodorensi episcopo fuerit omnium suflra- episcopatus ejus 45, scilicet posl novemjam decurta
giisdesiii atus. Quadelegatione pluribus ven. Beda (d): quinquenniain apottolicatede, ut ait ipse Sidonius in
ejus.demquelegationis historiam fuse persequiiur No- litteris quas eidem sancto praesuli rescripsit («). De
risius (e), ac post eum Tillemontius (f) et alii. Dixi- utraque porro epistota Tillemontium (p) atque auctores
mus Lupum in Ecclcsia Trecensi regenda biennio Hisloriaelilterariae Gallicse(q) consulere praestat. At
exacto, in Brilanuiam missum fuisse anno 429, ne- vero de posteriore viri eru.liti verba hic exscribere
que enim viris doctis (g) probalur Pagii senlentia, libet (r): < QuJ hanc epistolam legerit, fallor, inquit,
qui ex Sidonii epistola ubi ait (/<),Luputn in aposto- nisi mecum impense doleat jacluram (ot aliarum,
lica sede novem jam exegisse quinquennia, existiraat quas ab eo (Lupo) scriptas fuisse colligimus ex Sido-
prsesulem Arvernensem per quinquennalia imperii nio; dum illum facit Ecclesiarum omnium in rebus
Caesareisupputationem iniisse, adeoque Lupi ordi- ^ dubiis consiliarium, in adversis consolatorcm. Juvat
nationem anno 428 illigandam esse definit (i). No- (amen vel seniel loquentem audivisse Sanctum, ut
risius itaque ac Tillemontius locis citatis Baronium inde penitius ejus iudolem spiritumquc noverimus. >
assectati (;'), sanctura Lupum ordinatum fuisseanno
(a) Sidon. ibid., pag. 997 c. (k) Bolland. Act. SS. tom. VII Julii in comment.
(b) Id: lib. iv, epist. 17, pag.953 c, ibid. de S. Lupo num. 45 et 82, pagg. 59, 67.
(c) Id. lib. ix, episl. H, pag. 1105 c, ibid. (<) Sirmond. Concil. Gall. lom. I, pag. 122.
» (d) Bed. Hisi. eccl. lib. i, cap. 17. Concil. toui. V, pag. 71, edit. Ven. Labb.
(«) Noris. Hist. Pelag. lib. n, cap. 5, pagg. 304 n) Acher. Spicil. tom. V, pag. 579, tive nov.
!m)
seqq., opp. lom. 1. edit. tom. III, pag. 302.
(f) Tillem, tom. XV, pagg. 15 seqq. (o) Sidon. lib. vi, epist. 1, pngg. 997 a, tom. I
(g) Id. lom. XVI, pag. 123, not. 1, et pag. 7S0, opp. Sirm. cit.
not. 6 in S. Sidon. (p) Tillem. lom. XVI, pagg. 135 seqq.
(h) Sidon. lib. vi, epist. 1, pag. 997 a, opp. Sir- (q) Hist. lilter. de la Fruuce, tom, 11, pagg. 490
niond. tom. I. seqq.
(i) Pagi. Prolegom. ad dissert. Hypat,, § 31, et (ri Bosch. ad Act. SS. tom. VII Julii, pag. 67,
ad ann. 428, § 25, iiem ad ann. 472, § 5. num. 82.
Baron. ad ann. 472, §§ 14 et 15. D >'
(j)

SS. LUPI ET EUPHRONII EPISTQL^.

EPISTOLA PRIMA. ciiin summa laude exsecutus es, ita militiae ccelestis
UPUSDOHNO
PAP£S1D0N10. operosa munia el humilia ministeria ipso adjuvame
Cliristo alacriter percurras, nec retro ad aratrum
GratTasago DominoDeo nostro Jesu Cbristo per applicata manu, pigritantium agricolarum more ocu-
Sp ritum sanctum, qui te, carissime frater, in hac los converlas. Tu imperatorios apices per gloriosis-
generali tilubatione et pressura dilectissimaesponsse simas affinitaies proxime consecutus es; tutrabeales
Ecclesiae suae, ad ejus sustentationem et consola- ornaius splendidasque praefecturas, et quidquid ir-
lionem in sacerdotem vocavit, ut sis lucerna in Is- requieta desideriorum series sibi beatius in sseculo
rael, elsicut ambitiosos honores mundanse militiae potcst lingerc, honoriticus et inter streperos plausus
65 EPISTOLJE. 66
exercuisli. Mulalus est ordo, el in domo Domini 1 EPISTOLA II.
apicem attigisii, qui non in exuberanti mundani fas- SANCTORUH EPISCOPORUH LUPITRICASSINI ET EUPHRONtl'
tus fulgore, sed in maxime infima mentis depres- AUGUST0DUNENS1S, ADTALASIUH EPISCOPUH ANDEGA-
fcione,et humili resupinati cordis abjectione pertra- VENSEH.
ctandus est. Qui olim conabaris nalalium decora De tolemnitatibus, et debigamisclericis, et iis qui eon-
additis honoribus superare, nec credebas bomini Domino jugati assumuntur.
sancto el in Christo cultu alque honore ve-
sufficere, si cseteris par esset, et pares non trans- nerando beaiissimo fratri Talasio episcopo, Luptis
grederetur, in eum statum devenisti, in quo licet et Eupbronius episcopi pariler pesiii.
superior nulli ledebes superiorem rcputare; minimo Commotiitoriumquod per subdiaconumArcontium
subditorum luorum suppo.-itus, eo plus eris honora- missum fuerat, inspeximus : ad quod sanctiiati tuse,
tior, quo te humiliias Christi accingel, et eorum sicul poposcisti, respondere curavimus. Vigilia naia-
plantas osculaberis, supra quorum capita pedes tuos lis Dominilonge alio more, quam Paschae vigilia, ce-
olim collocare dedignabaris. Isle profecto jam tibi .lebranda : quia hic nativitatis lectiones legendae
labor ineumbit, ut sis omnium servus, qui videbaris sunt, illic autem pnssionis.Epiphaniaequoque solem-
omnium dominus, et aliis incurveris, qui caeteros niias habet suum specialem cultura. Quaevigilisevel
couculcabas, non quia eras superbus,sed quia digni- B inaxime, aul perpete nocte, aut cerle in maiuiinum
talum prscteritarum majesiate, ne dicam vaniiate, vergente , curandaesunt: paschalis autem v gilia a
tanium tibi cscteros antecedendum erat, qcantum vespere raro in raatiilinum usque perduciiur. Deinde
tibi modo prae cseteris est recedendum. Fac ergo in vigilia Paschse diversorum librorum lectiones sunt
ut nunc ingenium transferas ad divina, qui tantura recensendse, quse lotaebabeant aliquid de praefigura-
valuisli ad huraana. Colliganl plebes tuaeex ore luo tinne, aut vaticiniopassionis: antedicia autem vigilia,
spinas de capite Crucifixi, qui ex verbis tuis collige- prout visum fuerit; iuter psallendum et legeuduM,
bant rosas de pompa mundiali;el capiant de eloquio sive de prophetis, sive de Novo Testamento, qcod
sacerdotis verba disciplinae ccelestis, qui capiebant quisque voluerit, non legili, sed voluntaria lectione
de eloquio doiiiinaniis normara disciplinse crvilis. praesumet. De clericis vero bigamis, usque ad ostia-
Ego q idem qui te tanlum amavi cum sequebaris rios Ecclesia permitlit et paiitur: etquam quis sacer-
aridilaiem sseculi, quaii mensura putas jam amare dotum regiilam pro dislrictione sua assumpserit, jure
scquenlem utertaiem coeli? Jam delibor, et insians custodiei. Exorcistas vero, aut subdiaconos, a secun-
est resolulio mca, sed non putavero resolvi, qui dis nuptiis penilus eicludit. Generationemvero filio-
licet solutus, in le vivam, et te in Ecclesia relin- rum ab his , quos conjugalos assumimus , melius.
quam. Gaudeo exui, poslquam Ecclesiam induisti, Z esset, si fieri possit, arceri : quos melius est
el le induit Ecclesia. Macte amicilia vetuste, scd non assuini, quamde his postea sub diversa s~ensuum
fraternilate recens. Suppriuiit postremus tilulus an- varictate certari; cura meliussit omnes disceptaiio-
liquos, nihil est quod hodie velim de praeterita me- num causas excludi, ut qui non vult in clericatu ge-
minisse dilectione, quando moderna digntatis et nerari, non constitualin altario conjugatos. Hsecpro
firmiorem facit esse caritatcm et lenaciorem. 0 $i consuetudine Ecclesiarum nosirarum , quarum una
Deusvellet ut te amplecierer! sed in spiritu pcrficio estregula, paginae bujus sermone texuimus. Si qaid
quod non possum in corpore, et prsesente Christo vero pro honore Domini potest districtionis accrc-
non ampiius reipublicaepraefeclum veneror et os- scere, et si imitari non possumus.pro Dominihonore
culor, scd Ecclesise, qui milii filius aetate, dignitate laudabimus. Nam jam Ecclesiseobsequiis aggregatos
frater, el meritis pater est. Ora pro me, ul in Do- ad secundas nuptias transire non paiimur : quos,
mino consummaius.opusquod injunxil consummero, postquam assumpti fuerint, etiam a primis penilus
el in eo tandem impleam tempora quae restant, qui arcemus; exorcislas dunlaxat, atquo subdiaconos.
lot el tanta (v i- mihi!) his quse non debui, implevi, In Augustodunensi auiem Ecdesia, vel osiiarius in
sed apud Duminummisericordia. Meuior esto mei. D imo officio constitutus , si uxorem aliam accepeiit,
' Hujusetiam episiolsetcmpusincertumesi, nisi quod eldiaconos, poslquam in clerum assumpiisunt, etiam
Talasii n >vi,uta)iparet, episcnpi admonere nomen a primis nuptiis arceri: in Auguslodunensi, osiaiios
viiietur, ut non mullo post Andegavense concilium, a secunlis. Postremo subdiaconis pacem inter se
in quo episcopus ordinatus esl, ad eum missam cre- dare in sacrario debere , nou in alturio. Exsiat liaec
dainus. Prxter varia ejus exemplaria, quse in ma- epistola in variis codicibus anliquis, cilaiurque in
nus nostras venerunt, animadvertimus ejusdein pervetusta collectione caiionum S. Germani Pari-
lieri mentionem in antiqua collectione canonum, siensis. JAC SIRHONDUS.
quae est in bibliotheca S. Germani Parisiensis. * Lupi Tricassiui episcopi apud omnes clarissima
JAC. SIRUONDI. — Talasii episcopi consultalioni esl memoria : Euplironii Augustodunensis ex Sido-
de tribus capitulis respondenl. Primum de vigiliis nio, Grea'orio Turon. et ex ldatio qui altcram ejus
Natalis Domini, Ephiphaniae, el Paschse, quo rilu epistolam coinmemorat in Cdronico anni CCCCLI :
celebrandaesinl. Tuin de inferioribusclerrcis, quibus Diebus, inquit, insequentis Paschw visa quwdam in
uxnres ducere licet, utrum secundas nuptias inire cwlo, regionibus Galliarum; epislola de his Euphronii
possinl. Qna in re pati quidein Ecclesiam doceut, ut Auguslodunensisepiscopi ad Agrippinum comitem
usiiarii alias uxores ducanl, et bigami liant: exor- facta evidenter ostendit. De Talasio Aodegavensi di-
cistas vero et siiliducoiios a secundis nuptiis penitus clum esi ad synodum Andegavenseui, in qua ordinai
excludere. Cselerumin Eccles a Tiicassina exorcistas tus est. JAC SIRMONDUS.
67 RIRICH EPISCOPI 68
ab officio peniius abdiiatu:. Subdiaconosautem ad A sicut supra niemoratum esl, osiiarius, ut secundisse
pncera inter sein sacrario oportet accedcre : in alla- nupliis illigarit, non solum ab officio, scd eliam a
rio aulem , non nisi dum porrigunl pallas diacono, cominuiiioiie penitus arcetur.
aut suscipiunt quod referlur; ad pacem autem ne- (Habes infra nonnullas Ruricii et Sidonii Rhcgien-
quaquam eis pennissum est. Si autem illius amentise sis epistolasad Lupum Trecensemscriptas.)
fuerii, vel exorcista, vel subdiaconus, vel etiam,

ANNODOMINICCCCLXXX.

RURICIUS.

JACOBI BASNAGII IN RURICIUM OBSERVATIO.

Ruricius Senior dictus, ut distingueretur ab ejus B ibique institulis canonicisregularibusfuissesepultum,


nepote cognomine et Lemovicensi episcopo, ex il- quaeomnia a vero sunt aliena. lllud certissimumesi,
lustrissiina Anicioruin prosapia ortus erat. Saeculo Ruricium Fausto, Leonlio, ^Eonio, Sidonio, quin
primum fuit addiclus, ut tesiatur Faustus (Epist. 6), imo ipsi Caesario,celeberrimis lunc temporis Gallia-
ipsi amicissimus,qui de illius conversione iia Iseia- rurrtepiscopis, fuisse amicissimuro, ut ex ipsius epi-
bundus exsultat: Posl hujus vitm jactationes ad por- slolis patet. Per senectutem vix aercm ferre potuil:
tumrctigionis,proramsa!ulis,Excelsimanugubernante, per hiemem paulo robUstior, aesiivis diebus in h<>-
converlit: posi umbrasseducenliumvanitatumelinlusio- spitio et locis frigidisconsuetudinariam infirmitalem
nes transvolanliumsomniorum,manswaet lolida con- stiperare vix polerat. Ideo a concilio Agathensi ab-
cupivit,et despectotandem sceculoinfelici, artem ejus fuit: illud aegrepassus est Cscsarius, a quo fuerai
magnamrapuil. lberiam uxorem duxerat. Ex ea libe- invitatus. Quin imo Sedatus, Neraausensisepiscopus,
ros non suscepisse videtur. Clericusfaclus, ad Lcmo- bac in re Caesario manus dedir. Querelas vel inju-
viceasem episcopatum promotusest, qui tum magno riam repulitlturicius, litlerasCaesariiad se tardissima
non haliebatur in pretio. Ideo tamen se conlemni venisse significans, nec lamendebuisselardius com-
non patiebalur Rflritius. Nobis, inquiebat, auclori- moneri, qui fvrtasse tnerebatur ambiri. Obiil paulo
latem demere non debel urbis humilitas. SiquidemC post illud concilium. Aiunt bibliothecscPatrum edi-
tnulio melius multoque eminenlius est, civilatem de tores atligisse annum 499. Sed cum conciliumAga-
sacedote, quam sacerdolcmde civitatenoscere (Epist. thense sub Cacsarioconvocatumfueril an. 506, ulte-
32, lib. u). Aiunt in illo episcopatupost Martialem rius multo vitara produxisse Ruriciumconstat. Polilo
vieesimuraquarlura fuisse successorem. Sed inier siylo, ut saeculaferebant, scriptoosunt ejus epistolae;
fabulas amandari debet ille Martialis tum apud Bur- paucissima tamen qusevel ad dograata, vel ad illo-
degalenses, tum apud Lemovicenses episcopus. Mo- rum temporum bistoriam pertineant, possis excer-
net quidem amicum Celsum , ut ad solemnitatem pere; plerseque enim sunt officiosaeepistolae, vel
lanctorum cum sorore venial (Epist. 114, lib. n): consolatorise,vel ad pielatem fugamque sseculiad-
unde quis forsan conjiciat, sanctorum, quorum so- bortatoriac. Observavit Balusius, ipsi morem fuisse
lemnia celebrabantur apud Lemovices, unum fuisse raeliores scriptores perlegere, ipsorumque verba sibi
Marlialem.Meraest conjectura! Sed prseterea san- propria facere; idque prolat variis argumentis ex
ctos antiquosqui nunquam exsiitere, aut saltera de geminis, quas tura edebat, Sulpiiii Severi epistolis
quibus fabulosa multa narrantur, coli, quis hodierno (Miscell.tom. I, prwf.), ex quibus uiique hausisse
die mirelur? De ipso Ruricio, qui notior nobis de- aliqua, indicto nomine, videtur Ruricius; et revera
buit esse, ferunl, in communi LemovicaeccemeterioD aliqua sunt similia, ila ut plagii reusesse videalur eo
monasterium in bonorem sancli Augustni erexisse, deterioris, quod verba et voces tanium usurpaveii'.

RURICII EPISCOPI EPISTOL^;.

LIBER PRIMITS.
EPISTOLA PRIMA. cerdos, fama celeberriraa prsedicantecognovi. Olim
Dominosuo peculiari in Chrislo, Donmopalrono desiJerio pii amoris infuso, illis te, quibus scribere
Fautto epiicopo Ruriciut.. dignaris, oculiscordis intueor; sed nihilominusetiam
Olim te, domine mi venerande, ac beatissimesa- corporeis videre festino: si quo modo possim, inter-
r>9 ENSTOLARVMLIB. f. 70
redentibus vobis, peccatorum meorum vincula dis- A J peccato, s nejmlicii recordaiionc , peccatum; ut dn-
rumpere, acceplisque columbaeillius pennis (Ps. LIV, plici alque majori delicto ipse mc premam, ut qui
7), a venantiumlaqueis evolare (P*. xc, 3), ct vobis- tarditatis rens sum, esse incipiam falsiiatis : et ab
cum positus in dominica lege rcquie-cere ; ul sitiin, humana usque injuria crimen exlendam ad selernam :
quamopuscula vestra legendoconcepi, ipso prsesente, nunc tantum exspectans de segnitise noxa senien-
unde illa manarunl, uberius hauriens reslinguerem, tiam; divinse vero pro mendacii ultione subjiciar.
ut carilatis igniculum, quem in tepidW animsc dor- Praeseriim cum vera confessioindulgentiam ; et falsa
micntis favillis ferveulibus suscitastis, prolatis de excusaiio mereatur offeosam. Malo itaque tam s:m-
condensa scriplurarum pabulis, vivax flamma robo- plici confessione quam supplici veniam petere, quam
rarei, quae eloquio sancti oris accensa, more sibi peccata geminare. ilabes ergo, pater oplime, pastor
solito, in peclore peccatoris vim naturae potenlis egregie, meam culpaemesespontaneam confessionem.
exereret, calefaciendofrigida, inluminando tenebro- Habes et in discipuli errore, quod c rrigas; et in
sa, el spinas criminum consumendo. Adbaesit,dcctor oviculaelanguore, quodsanes. Potestatisque eljudi-
cximie, anima mea postte. Me auiem adjuvent ora- cii lui est, uirum velis ulceris mei puiredinem terri
liones tuae, ut possim, terrenis actibus spretis, ccele- rigore rescindere, an medicamentorun lenitate cu-
stibus inliiare. Quia corpus, quod corrumpitur, aggra- B rare. Ego lamen iitram elegerilis curationem ani|lc-
vat animam (Sap. tx, 15), ul inclinare aurem suam clar intrepidus; nec paternae iclum dexterse decli-
adoracula divina non possit (PS.XLIV,11), ut domum nabo; dummodo porlionem promissse hxreditaiii
patris oblivio obediens, quse vocanlis imperio de adipiscar. Neque attendam quae mibi pcena sil in
terra sua el cognatione discedal (Gen. xu, 1) alque flagello, sed quam habeam in lestamento. Melios
illam, quaeei demonstratur, potius concupiscat. Non enim mihi est flere super patre, quain ut alidn-ei
e iim adhuc valel pusillilas nosira mclum obnoxiae contemptus a patre. Quia parentum pielas distrin-
conditionis expellere, et caritati pcrfectse purgata git, ul corrigat; non perseverat, ut puniat, nec
corda reserare, ul relinquentes prsescnlia, petamus lantum ei mceroris infert arrogantia superbieniis,
seierna; ejectaque ancilia (Gen.xxt,. 10), liserediialem quanlum gaudium fert hiimililasconfitenlis. Sic ille
paternani lilieri possiinnsaiipisci. Quamobremspero, Evnngelii indulgenlissimus paler filium, praecepiai
dondne nii, ut pro me indesinenler orelis, el quolies substaritise decoctorem , lceto suscepit amplexu,
digniii fneri is aiiditaiem lerrse mese eloquentise p-omptior gaudere de reditu, quam impulare de
veslrse imbre perfundere, non mihi, sicul nnnc feci- lapsu (Luc. xv). Denique non exprobrantur faii-
sii>, et adhuc mese infirmitatis ignari, delicalos et nora, non luxuria, non egestas ; sola conversi rc-
diilces cibos, sed ausleriores, et aegritudini meae C versio omnia damna compensat. Quia major fuii
congriios suggeratis; quia non expediunt slullo deli- procul dubio patri faculias redilus, quaui rerum
ciae; postmodum proditoribus meis censorium prae- facultas. ltaque absccssio reum fecerat, regressio
beatis assensum , qui more humani ingenii, affcclu fecit insoniem. Ea misericordia sufficit hscredi.
i imio prsepediti, a veritate judicii declinanles, in- Quin etiam palernse cleraenliaevenia sola non suf-
currunt pro amore mendacium. Sane nec vereatur ficit, quod ulnis fovet, quod gratia permulcel; nisi
sanctitas vestra, ne vulneribus meis gratior sil foven- et munera larga muliiplicet. Dat annulum ne rursus
lis dextera, quam secantis. Quia ea nec me posse a patre, perfidia duce, discedal. Calccamenta dat
curari, et tamen gravitercomputruisse, Dominodante,' pedibus, quo facilius ardui itineris. aspera et dura
jam sentio. Et ideo eligo, ut me justus miscricordise1 contemnai. Dat et ipsam primam quain pcrdidcrat
increpatione corripiat, quam caput meum oleum1 stolam, ut quem a morte receperai, prislina immor-
peccatoris impinguet (Ps. CXL,?!). Supplici itaque: talitate donaret. Dalur etiam ipse juniori vilulus re-
prece deposco, ut de illo ihesauro penetralium ve- verso, qui seniori agnus datus fuerat de ./Egypto
strorum, unde nova et velera proferre consuevislis1 profecturo. Quia ipse educit ex ^Egyptopater. Tanti
(Matth. XIII,52), peritissimi utpote medici, qui lan- parentis imitare taulus fidem. Trade peccatoribtis ad-
guentium innumeras et varias segritudines quotidie, Djutorium, prsesta conantibus remissioneni, interces-
gratia Dei adjuvani<\ sanalis, languori qnoque men,' sionem largire, confiientiqiie filio non s<l m ipse
quaeconvenire cognoscilis, roedicamenta miltalis. reniam tribue, sed ipse veniam deprecare ; ui queni
EPISTOLA II. in peregrina paliia appellasl.beruin, in propria pos-
Domnosuo, peculiari in Christo Dominopalrono, sis videre liberaium. Klqui pcr ,-eamisil dominicam
Fatisto episcopoRuricius. liberaliiatem, per le merealur cousequi liiierialein,
iia me hacienus impia negllgentia et negligens' nec a vestro separelur solatio , qui scqucsiraiiii-
impielas possederunt, ut quid , domine mi, in me! praemio.
pmissimuni accusem, nesciam ;" ct quid in me pri- EPISTOLA III.
iiuini excusem, non inveni.im. Si enim argumen-- DevinctissimoFilio semperque magnifico" Uesperio
lalionem aliquam ad excusandas excusationes in, Ruricius.
exhibere leutnvero (/'«. CXL,4), adjiciami Scribendi mihi ad unanimitalem luam adiium,
peccalis
• Juvenis fuit qui litteras ara bat. lllum virum mngnilkum, Ge nmam litlcrarum el aniicorum ap-
71 RURJCIIEPISCOPI - 72
qnem obsiruxerat imperitia, palefecit aifeelus et illa jA EPIST.TV.
dominalrix omnium pieias, per quam fleclunlur ri- Devinctitsimofilio semperquemagnificoHetperio
Ruricius.
gida, saxea molliiinlur, sedantur tumida, leniuntur
aspera, tumescunt lenia, mitescunt sava, sacviunt Recepi apices unanimilatis tuae, lam gratia quam
milia, accenduntur placida, acuuntur brula, domi- eloquentia; tam amore pariter quam lepore; tam
nantur barbara, immania placantur. Eliam in me sale quam melle respersas. In quibus nec dulcedini
opus suum peragens, os elingue reser.ivit, producens dcesset aliquid, nec sapori. Qui cum omni dictionis
me ex lutissirao silenlii recessu ad publicum formi- et rationis arte prseemineant, solo tamen asediscre-
dandumque judicinm ei invitalio veslri nova subire pare videniur judicio. Dum enim paginulaemea?,non
compellil. Scilicet, ut qui hactenus illam sententiam laudi aplae, sed vituperaiioni ineplia rusticitaiis ap-
secutus anliquam, qua dicitur : Sacpenumeroprsc- tatse, raajora raeritis iribuere festinas, et sequeris
stare tacere, quam dicere; inscientiam meam ma- vel declamalionis cursum, vel diligenlis affectum; a
luerim verecundiaetaciturniiate legere, quam impu- norma recti judicii declinasti. Ad quain rem ego per-
denler incondito sermone proferre, nnn tam consue- fectionem non ignorantiaeviiio, sed sponlaneo arbi-
tudinis roese immemor, quam rusticitaiis oblilus, tror descendisse consilin, triplici ex causa : ut in
quasi ex Arione in Orpheum repente raulatus, velim B ] lenui raaleria el acumen ingenii, et oris facundiam,
diserlissimis auribus tuis ore garrnlo non >amofli- et afQuentiamsermonis ostenderes. Sicuti in jejuno
ciosus quam injuriosus exislere. Dum et ignota per- atque otioso cespite magis slrenuiias cultoris appa-
tenio, el insueta praesumo. Sed dabitis, ui reor, rel, cum aut rebellionem glebarum lenacium repetita
veniam venienti ex necessiludine necessarise neces- ssepius impressione vomeris domat, aut aridiiatem
siiatis. Quia quod dilectio in rnortalium mentil us nimiam stercoris aspersione fecundat, ut fruciuum
naturali potestate sibi vindicet, conscium mntuae copiam, quam soli natura negat, industria producat;
passionis pectus agnoscit. Ergo neexcusatiopidiuiius iia et tu egeslatem epislolae meae eloqueniise luse
immorantes, ita paginam dilatemus, ut non solum uberlate ditasii, ut possil esse, si eam suppresseris,
tibi non exhibeat sermo incomptior, verum etiam te loquente, laudabilis; si vcro protuleris, incutiat
copia inordinaia fastidium ; jam in vocem pielalis et mibi de falsa laude, et tibi de judicii errore vere-
erumpimus, et desideriorum verba ructamus, com- cundiam. Et idcirco, quia imperiliam meam tui pu-
mendanles libi pignus nostrum, deposiium tuum, dorisopus esse voluisti, cave ne, praeconiolu i nobis
cujus nos suscepiione cepisti. Tibi enira spem poste- non respondentibus, lua periclitelur electio. Itaquc,
ritatis meae; tibi solalium vitae prsesentis, et leva- si quid mihi credis, si quid utrique consulis, indi-
men, si divinitas annuerit, futurae; libi uni omnia C gnum memoria, oblivione dignissimum volumenabs-
inea vota commisi. Te * elicitorem et formatorem conde, si vis et me ad arbitrium tuum oraloris fa-
lapillorum nobilium, et rimatorem auri, te reperto- raam et le probatijudicis obtinere personam.
rem aquae latentis elegi, qui sciris abstrusas lapidi- EPIST. V.
bus gemmas propriae reddere gencrositali; quaeuti- Devinctissimofilio semperquemagnificoHesperio
que in tanta remm ccnfusione amilterent nobilitalem, Ituricius.
si judicem non baberenl. Aurum quoque, arenis vi- Spoponderas, fili carissime, ut mibi aliquos de
libus mivinm, nisi arlilicis solerlia lavetur aquis, ramusculo quem ex amaritudine in domesticumsa-
ignibus eliquetur, nec splendorem poterit retinere porem verlendum iransferendumque susceperas, flo-
nec meritum. Septas etiam aquarum manantium ve- sculos destinares, quorum odore cognosceremquam
nas, et obductum terra fluenli alveum, nisi diligen- spem spei gerere deberem; utrumnam ipsi flores ger-
tius eruderaverit appelitoris induslria, laiicis unda mina, aut rursus ipsa germina fructus sui qualitate
non fluet. Ita et tenerorura adbuc acies sensuum promitterent, iidemque ilerum fructus utrum possint
ignorantiae nubilo, quasi crassitate scabrosse rubigi- te excoquente mitescere, et dulci eloquentiseverbn
nis olftessa, nisi as-idua doctoris lima purgetur, ne- audienlium corda saiiare. Quod quia nescio quam.ob
quit sponte elarescere. Tuum ergo nunc, luum cst, D causam facere distulisti, opportunum vos admonendi
in liis omnibus et opinioni luse, et nostro pariter lempus inveni, quo in harmonia mundi univcrsa
respondere judicio, ne aut tu praesumpsisseillicile, animantia bruta parilcr, et elinguia, incedentia, vo-
aul nos inconsiderale elegisse videamur. lanlia.alque reptilia, suis quaequemodis, suis sibilis,
suisque qcaeque vocibus, elsi sono dissono, aul ore

pellabat Sidonius, ep. I. iv, ep. 22. Ad eum saepius vel: e/«cidalorem,qiiodmalim. HsccCanisius.—Mn'e,
scripsit Ruricius, ul patet ex epist. 3, 4, 5, ipsi in- ni fallor, laudanlur illi versus Ovidii. Non ideo dicc-
scripiis. BASN. batur Jupiter El cius, quod fulminavibraret et cUcc-
a Ita expresse ms. novalo vocabnlo et non inele- ret, sed quod e coeloilici se pateretur. Cum emrii
ganle sensu ab eliciendo, sicut Jupiier ab eliciendis i Jupitcr in graliam Numaedesideramis scire quo-
fulminibusdicebatur Elicius, Ovid. iu Fast.: modo fulmen piari posst-t, e ccelis in lenas trans-
Eliciunt cmlote, Jupiter : unde minores ir.eassel, Elicius dicebatur. Sic eliam Hesperius Eli-
Nunc quoque le celebranl, Eliciumquevocanl. citor lapillorumdirebaiur, q od gemmas e lerra vel
Iapidibus educerel. BASN.
Nisi malis legere : licitatorem, quod non placei ;
75 EPISTOLARUMLIB. I. 74
diverso, part lamen affectu, quasi uno concentu in A commendare non possimus, saltem vel paginis raan-
laudem proprii auctoris erumpunt, et potenliam, dare curemus.
quam promere nequeunt, sentire se produnt. 11oc EPIST. VII.
namque tempore cuncti orbis species rediviva repa- Domino suo peculiariler in Chrislo patrono Bassulo
ratur. Et quidquid in eo silu squalidum, frigore tur- episcopo Rurkius.
bidum, glacie concrelum, nuditaie deforme, aridilate Quam me diligere sancta pietas, -et pia sanctilas
prsemortuum bactenus fuit, ad inslar resurrectionis veslra dignelur multimodo probatis affectu, dum
cmergil; ui discat humana fragilitas de visibilibus legenda transmiilitis, et neglecta corrigitis, dilectio-
invisibilia, et de prseseniibus fuiura cognoscere, et nem diligendoprovocatis; et quod prsedicatisverbis,
spem ventursemelioris setatis, deposita desperatione, doceiis exemplis. Sed quoniam semen vestrum iu
percipiat. Nunc etiam lellus sterili rigore conclusas, "terra sterilietdumosa non proficit, utpolequse senli-
quasi virili semine hoc verno lempore concepto, oc- bus supercrescentibus suffocatur, ne sicut infruciuo-
cullis maritata meatibus, venas laxat ad partum. Et sam illam /iculneam me jubeal Dominus vineae, quam
hincquod deliciis suave, quod esui dulcc, quod usui lanto tempore nequidquam exspectal, abscindi; vos
utile, quod victui necessaritim, quod visui jucundum, severiorem sententiam orando differle, donecdoclri-
quod olfaclui gratum, quod lactui blandum, omne j}- nae vestrsc b pinguedine lanquam lerrae amariludo
producit. Siquidem hsec est illa temperies, quse infructuosa dulcescat. Sed quoniam plus sunt apud
mundi nascentis materiam, quasi adhuc in incuna- me delicla quam vcrba, nec possura facta expiare
bulis teneram in greniio qnodam clemenlissimaeal- sermonibus, obsequium saltem epistolare dependo,
tricis complexu nutrivit; ne substantiam nullo labore et librum, quem praestileratis, me remisisse signi-
duratam aut aeslivus fervor exureret, aut hiemalis fico. Alium, qui identidem vestris usibus nunc ne-
algor exstingueret, aut ventorum flabra portarent. cessarius non est, spero per portitorem harum re-
Uabet itaque suscepius tuus convenientissimum tem- milti. Jubealis simul quod si propilio Deoad solemni-
*
pus, quo animi socordia tandem aliquando depo- tatem sanctorum gurdone abituri sitis, recurrentibus
sita, hebetudinem cordis exacuat. Et si inter boraines scire faciatis.
declamarc non potesl, saltem inter pccudes clamare, EPIST. VIII.
aut inler volucres garrire festinet. Dominosuo peculiari inChristo Domino patrono e Si-
EPIST. VI. donio eptscopoRuricius.
Dominosancto et piissimoPatri Nepoliano presbytero Prsedicantibus vobis, ssepius audisse me recolo,
Ruricias. nullatenus ab iuiquiiatibus nos posse purgari, nisi
^1
Codices quos sanctilas vestra transmisil accepi, fuerimus crimina nostra, conscientia compungenle,
eloquentia claros, scientia pcrfeclos, doctrina pro- confessi. Quis enim, non dicam consequi, sed vel
bos, fidei puritate perspicuos; qui sacrorum testimo- quserere queat indulgentiam, nisi deplorationi con-
niorum ubertale locupleles, auctoritale prseslantes, fessionem erroris adjungat? Quia error indulgentiam,
luce fulgenles, facile el fidelium mentes illuminent, non indulgentia requirit errorem. Quod cgo valde
et infideliumerrores detegant atque convincant. Quo- serum esse cognoscens, facinus meum nuper admis-
rum ego gustu admodum tenui pellccius poliusquam - sum, pietati vesirae indicare non distuli. Ne quod
refectus, ad satieiatem proptcr sollicitudines sseculi modo prodente me spectat ad veniam, tacenle post-
pervenire non potui. Sicut enim stomachus cum fe- modum penineret ad culpam. Sedjam ipsum dolum
brium ardore decoquitur, dulces sibi ante cibos nec proferimus in medium. Furti me vobis reum statuo,
oblatos ore recipit, nec requirit ablatos; ita et ani- et depositum veslrum me, ignnrantibus vobis, illicite
mus mundauis anxietalibus curisque confectus, spiri- praesumpsisse pronunlio. Quod ul tnmen commiile-
tales dapes nec desiderat absentes, ncc carpit appo- rem, occasionem perpetrandi facinoris vos dedistis,
sitas, nec sentit infusas. Quae cum ita se in me aut (entantes cupidum, aut indoctum erudire cupien-
habeant, vos tamen el pii parentis probastis affectum, jv tes. Codicem namque, quem de fratre meo Leonlio
et solliciti magislri minisleriura, et seduli medici me recipere jusseralis, Iransiulisse me faleor. Quod
implestis officium, ut lali taedio laboranti medica- si probatis, d ignoscite; si impuiatis, agnoscile. Quia
nienia congrua mitieretis. Quibus ct propter negli- confessioni querela sociatur. Nam primum nt eum
gcntiara meam ego non valeo consequi sospiiatem. legerem volunlas imptilit. Deinde ille ut transferre-
Vos tamenpercipietis a juslo repsnsatore mercedem, tur extorsit. Nam cum de dapibus ipsius adliuc
qui eliam pro ingraiis grates benevolas referre con- pauca libassem, taliter me guslu illecebrosi saporis
suevit. llorum ego praefatorum codicum unum, sicut illexii, ut primi quodammodo parentis imitator, Do-
jussistis, retinui, alium remisi, quem S. Hilarii Pi- mino repenle conteraplo, ad satietatem studuerim
ctavae urbis antistitis esse noveritis. Quod quia pervenire; magisque consilium suadentis quam im-
prseceperalis, indicare curavi. Hunc vero retenlum perium dominantis audicrim. Nam ut omnia pecioris
perinittilis transferre; disposui, ul quod memoriae mei arcana manifestem, videbar mihi libri ipsius
• Ms. in inargine delestala. c
b Ms., pinguine. d FuitArvernoriiincp:sc.,isqueceleberrimus.BASNf
Forte aguoscite; si imputatis ignoscite.
PATBOL. LVIII. 3
75 RURICIIEPISCOPI 78
verba adhofUil&ftatldire : Quid cessas, ingrate, quid Aambigo. Cum et vos abundeiis tabellariis, et me
dubitas? Nosii erga te communis Domini voluntatem, sciatis lahorare egestate sermonis, ac sierilitnte exi-
quam diversis occasionibus te elimare contendat, lis ingenii, velut sestivis mensibus arentis vense cur-
quam tibi etiam invito spiritales cibos soleat bonus sum sudare, nonfluere.Addidistisetiam,sicutAcbilli
paslor ingerere. Mihi crede, plus tibi, si distuleris, Patroclum, aut Herculi Theseum, vel Theseo Pyri-
quam transtuleris imputabit. Quia sludiosis favere, thoum, ita vos mihi debere sociari. In his fabulis
non invidere consuevit. His et taiibus silentio allo- factisque majorum non praerogativam personarum,
quiis in vincula ejus me voluntarius pariteret coacttis sed comparationem debemus dilectionis accipere;
sponie conjeci, ad exemplandum eum festinus accessi, ut amicorum recolentes nomina, sequamur exempla;
Quem nescio utrum, sicut est, transcriptum an pa- et eorum in nos vocabula transferenles, merita con-
ralum reddere debeam in veslro pendet arbitrio. feramus ; alque ex ipsqruin gestis magnifica quaeque
Ego tamen libens multam quam intuleritis, exci- et honesta carpenies, vitae nosirse utiliter coaple-
piam; quia remedium meum vestrura cred.o esse xnus; et serviamus nobis in caritate candida, non
decretum, et sententiara vestram medelam duco adulatione fucata. Studeamusque quod in araiciliis
esse, non pcenam. illorum poetarum falsitas (inxit, in nobis animorum
'B
EPIST. IX. veritas peragat; ut dura imitari videmur amiqua ,
Dominopeculiari ifi Ghritlo Dominopatrauo Sidanio relinquamus imitanda; et seniorum facla laudantes,
Ruriciut. laudemur a posteris. Haecergo, domine mi, flamma
Iia uie recens praedicatio, et antiqua dilectlo ve- pectons mei, persuasioni«tuse, quam conscieniix
slrse pielalis illexit, ul aiideam auribus vestris ine- mese amplius credens, gerulo festinante, breviler
ptiis meis facere ssepius,injuriam; dum vestram, cursiraque dictavi: quaeperitia tua et probitas tua,
quantura sterili ingeiiiolo conceditur, attingere cupio si aracci verecundisc consulit, aut eelare debebil,
disciplinara. Quam etsi assequi grande est, atque aut emendare curabit.
difficile, sequi tamen pulchr.um est atque sublime. EPIST. XI.
Qiiouiam summarum rerum non adeptio tanlum, J)omino sublimi sewperque magnifico fratri Fredar.
sed etiara imitatio ipsa jucunda est. Quia nunquam Ruricius.
fere aliquis ejus rei portione ad inlegrum caret, ad Quoniam amcenitati nemoris vestri etiara deserli
quam scandere ac pervenire contenderit. Desidero nostri ineptias voluistis adjungi, transmisi, sicut in-
itaque, domine mi, desidero, inquam, tuis cibis jimxistis, abietum plantas, non specie, sed proceri-
refici, tuo fonte, potari, luis repleri dapibus, tuis tate placiiuras; non fruclibus, sed sui peregrinatione
epulis saginari : quas siquis, distribuentibus vobis,•',C mirabiles; non usu aptas, sed amcenitaie jucundas.
non summoore libaverit, sed lotis animae visceri- Quippe quae cum coaluerint crassitndine umbrarum
b Cevenarum frigus c Oceanis in aestatibusprsebiturse.
bus appetens conviva sorbuerit, atque intimo peclo-
ris postmodum easdem ruminalurus absconderii; Et hoc inier illas prteclarissimas diversi generis
incipiet assiduis ructationibus in laudem Domini arbores, tam decore quam utililate praestantes, opu-
omnipotentiserumpere; refertus corde, ore jejunus, lentas onere, distinctas flore, odore fragranles. lllis
dura satur esurit, et saturalur esuriens; magis in enim industria veslra coniulit, quod soli natura non
regeneratione saturandus. Nec deesse poterit cibus, prolulit. Nam ut ruborem rosarum, liliorum cando-
cujus pastus in verbo est. Ut ego harum deliciarum rem, lauri perpetuum virorem, etalia bujuscemodi,
parliceps esse merear vestris patrociniis obtineie, similia vilibus praetermiltam (quia saepe per abun-
mihique supra mensuram virium connitenti auxilia- dantiom pretiosa vilescunt, et facit copia quotidiana
tores accedite, simulque et ab ovili vobis credito fastidium) illic etiam graminum, germinum, fruleto-
non inveniar alienus. Orate, errantemque ovem a runi peregrinae collatse sunt suavitates, visui usuique
pascuis sseculi ad caulas dominicas reporlate; quia vernantes. Sed quid illic primum laudandum sit, aut
confido quod iniercessionibus vestris fieri possit mirandum, ubi etiam iemporis iniemperies tempe-
agnus, qui vester meruerit esse discipulus. iP ratur? Siquidem inibi torridae fervor sestatistam um-
brarum quam undaruni rigore depellitur. Hiemis vero
EPIST. X. in tanluro non senlitur asperitas, ut intra eadera po-
Domino, pectorisuo, Lupo, a Rurkius. tius lepor aeris, el cantus avium, veris reddat effi-
Accepi litteras raagnanimiialis tuae, quibus excu- giem. Sed quid ego immemor imperiiiacmeae, pau-
sare dignaris quod ut me rarius eloquentise tuse pere sermone, mi domine, ruris vestri diviiias, de-
rore respergas bajuli taciat inopia; simulque eiiara licias desciibere, aut enarrare contendo, ad cujus
indicas temiran cur, cum milii eorum frequentia laudem eiiam ingenia majora succumberent? Date
suppetat, verhorum quoque copia eompia non desit, itaque impudentise meae veniam, quam extorsistis,
vobis scribere ssepius detrectem. Quod vos per iro- qui ut auribus veslris verbosus existerem. dignatio
niam, ut esl leporis vestri facundia, jactasse non veslra me compellit. Confidensquod epistola Iongior

* Fuit episcopus Tricassinus. c Vox corrupta.


b Vox corrupta.
77 EPISTOLARUMLIB. I. 78
vobis, dominis meis, si displiceret affatu, placeret A cymba inslabili fluctuantem, quasi jam de sublimiori
affectu. Cum intellexeritis eam non pro eloqueniise specula vel eminentiori colle respicitis?. Egone vos,
lepore, sed pro vesiro amore copiosam; simulque, qui ad portum venise per pcenitentiae indulgentiam,
quia sciebam siiblimitatem veslram in amicis vestris Domino gubernatore? b Non ego penitus, frater di-
plus reprehendere taciturnitatis verecundiam, quam lecte, sic scripsi, ut mihi aliquid blandiens', vos iin-
loquacem familiaritalis audaciam. probo dente morderem, nec ut vos lsederem; sed
mihi epistolae familiaritale vincirem. Nam si bene
EPIST. XII.
Domino pectoris sui CelsoRuricius. considerelis, votorum sunl illa verba, non actuum ;
et optantis potius quam moneniis.Quia non quid age-
Trepido in praeconium vestrum os elingue rese-
remus, sed qualiter vellem ut
rare, cui scio jure etiam ingenia majora succumbere. Caeterumsi actus vitaemese viveremus, exposui.
praeieritae praeseiuisiiuii
Quid enim primum de affeclionis aut dignalionis ve- discutias,
strae latide commemorem? qui omnes mihi ruris, pudebit te, intimo et secretissimo frairo
a moris, et, quod his omnibus majus est, caritalis lesle, ferre, quse non pudtiit Deo leste c promittere,
pro quibus facinoribus meis spero vos potius Domino
delicias contulistis, aut certe, si quid horum dcfuit, supplicetis, ut
non vobis est quos in hoc sseculo amiciiiarum et
deputandum tempori, imputandum. B propinquilatis voluit esse
Nam totum apud vos, quod carum pectus, quod ha- rum consortes, in fuluro bono-
buit clarum mundus, inveni. Nulla me penilus jocun- jubeat esse participes.
dilate fraudastis; quin etiam desiderabile mihi bo- EPIST. XIV.
spitioli mei desertum veslra vicinilate fecistis. Et Domino pecioris sui CelsoRuricius.
idcirco me mngis finiiimum vobis esse congaudeo, Equuin qualem jusseras deslinavi, mansuetudina
quia non ex toto raalus est, qni bonis jungitur. Sed placidum, membris validum, firmum robore, forma
ne exbibeat vobis ipsa ineplia sui longior seruio fa- prsesiantem, d faclura composilum, animis tempera-
slidium, salve largissimum dico; et vitrarium, sicut iuiii, nec prseproperum scilicet velocitate.necpigrum:
jussistis, me destinasse significo : cujus opus nilore, cui frenus et siimulus sit sedentis arbitrium, cui ad
non fragilitaie oportet imitetur,ut dilectio, quaenobis cvehendiim onus, etvelle suppeiat et posse ; ita ut
a parentibus relicta, magistro tradila, vitse commu- nec cedai superposito, nec deponat imposiium. His
nione, firmala est secundis, elimeur adversis, nulla itaque, sicut oporluit intimaiis, sajutatione prselala ,
penitus turbinum procella frangatur. Nam sieut auri pollicitaiione dispensa, promissa deposcimus, ut ad
atque argenli pretiosa sinceritas, si seris, aut plumbi, solcmniiatem sanciorum ad nos, Heo propilio, una
vel cujuslibei allerius malerise vilioris fueril admix- _ cum sorore venire dignemini , honorem palronis,
tione corrupta, nisi ignium examinatione purgatur, fratribus affectum, graliam populis prsesliluri.
necsplendorem naturalem poterit habere, nec soiium. EPIST. XV
Nam nec visui claritaiem, nec linnitum reddit audi-
tui, magisque raucum resonat, si feriamr, el slridu- Domino suo, peculiari in Christodomino patrono,
e Eonio episcopoRuricius.
lum. Hanc ergo senieniiam, non meam, sed Domini,
Agniio transitu sanclo, cl venerabilis apud me
frater optime, contuentes pariter et sequenles, ita rccordatiotiis domini mei decessoris vestri .\eontii,
vitam nostram medio cursu, gubernatore ipso Do-
anin.o et mente confusus diu multumque tristatus
mino, lemperemus, ut cum serenitas arrideat, pro- sum
quod et impedientibus peccatis meis, lanto anti-
sperior flatus invitet, mare placidum bhndialur; sliii occurrere non merueram, et tali essem parente
scienles tamen illam sequoris subjecti planitiem ad
Cujus etsi exlerioris hominis non fruebar
insiar inontium repente consurgere; neque in altum privaius. inierioristairieii
ubi eam aut teni- aspectu, gratia delectabar, et mentis
navem nostram paliamur impelli;
acie jtigitcr adhxrebam; per quem et in quo mihi
pestas solvat, aut unda demergat.
prsesens quodammodoet cernebatur oblutu, et a:idie-
EPIST. XUI. balur affeclu, et palpabatur altactu, et tenebatur
Domino pectoris sui Celso Ruricius. D amplexu. Siquidem ciri nullo se melius loco quam
Recepi apices germanilatis luac, qui niiiii non pa- in corde, caritalis ipsius sede, conspiciunl. Unde et
rum scrupuli retulerunt. Vereor enim ne secus de amplius de»iderabnm oculis videre carnalibus, quem
lilteris meis quam a me missaesunt censueritis. Et ita spiriialibus intuebar. Sed dolori meo consolatio-
idcirco quasi temerariae praesumpiionis memores vi- nem ea quaeprius tribuerant, solatium ipsius meriiu
deamini, dum ut pro vobis orem, ac saepius commo- dedorunt. Quia conlido quod quem paterna pietaie
neam, poslulatis. Egone, frater optime, casiigare vos dilexii, et sedula intercessione cuslodiat. Sed liscc
audeam,qui me nequeo castigare'! Egone vos,qui me sanctilati vestrse quasi vobiscum colloquens, atque
sseculiadhuc in turbinibus tanquam in maris aestibus a vobismeeroris ipsius levamen requirens, diclante

a Forte oris. cum Ililario Leonis successore habuit, dein a ponti-


b Deesl verbum. fice Romanoconcessa sunt illi vicarialus jura, quibus
* Forte committere. inscio pontifice uti lentaverat. Deillo Leonlio ssepius
d Forte Fartura. Ruricius I. u, ep. 39, etep. 41, 48. BASN.
• Is fuit Arelatensis episcopus, Liles quasdam
79 RURICH EPISCOPI SO
dileclione, retulerim. Nunc vero, ut dicere institue- A undosum marc, excitantibus veniorum sicvieiiiium
ram, accersione ipsius domini mei ei aposiolatus tlabris, erepto ab oculis noslris nebuli< ac nuljilius
vestri ordinatione comperta, ad ofticium vestrum die, iier agere crederemus. Quia etiainsi mundo ra-
mitiere cogitabam. Sed muneribuSvestris humilitatis dius solis illuxit, ad nos, prse dcnsitatc iiemoris
mese prsevenistis obsequium : quae mihi majorem splendor ipsi s, et calnr jiervMiiro non valuit, dum
scribeiidi fiduciam contulerunt, quia .prsesumoquod nos ila per iier infelicium lelicium pr»ceritas pre-
quem liberalitaie feceritis dignum, ab animis vestris . mit, el s c inumlatio roris aspergit, ut coulracii fri-
iion habealis alienum. El ideo sicut dictis intellexi, gore, vel cnacti apric.iatem ignis plurimis diebus
quoniam tanli habere dignamini, sospitationem bca- cynocaumalisquaeriiiius.Sed cumadlocmn, nd quoin
litudinis vestrse per lilleras uberem dico; simulquc tendebal inleutio pcrvenissemus, vallnli aquis aique
pcculiari prece deposco eo mecum agerc lanto ha- madefacti, sili occepimus deperire. Quia cuin essei,
bealis affectu, ut dominum Leontium prsemisisse, et uLdiximtis, rigor in aere, eral lamen tepor in foiik-,
commutasse polius quaiu perdidisse cognoscam. odorin ilumine, ardor in campo, sestus in castro; ct
ut brevi sermone uuiversa concludam, per talein
EPIST. XVI. viam nos iter egisse cognoscite, per quam nec ad pa-
Domiiio venerabili, admirabili, el sanciis omnibusB railisum, non dicam ad exsilium ire quisquam desi-
mquiparando,fratri Sidonio Videnti, Ruricius. derel. Quapropler quia hsecomnia Dominus nosier
Olim (e, fratcr carissime, fama celeberrima prsedi-
illis et n:e incurrere, et vos jussit evadere; peccala inea
cante, cognovi, et in sede cnrilatis quibus ipse a vesiris meritis eliam visibili ilinerc discernens; et
inclius lcrrena despicis, el ccelestia divinaque consi- vos arcta el laboriosa spirilalitcr pergiiis via,
unde nomen qui
dcras, oculis inentis aspexi: ipsius istas non inciderclis angustias, ct no^ qui lata et
ascripsi, cujus niuncre donatum esse le vidi. Et ideo
retrorsum semper respicienles incedimus,
diini le iu speculo cordis diligenlcr, et pulchritudi- spatiosa,
hujus iiicurrimus injurias. Orate Domiuuin, cui
nem interioris hoininis lui vcheraenler admiror, ad omnia ut elsi per diversiun
in possibilia conlUemur,
desiderandum animi mei viscera concitasti, quae
dilectione com- iler, ad unam nos lamcn urbem faciat convenire; in
tanium afleclum tuuin meracissiina nos misericordia potest inferre, vos merita.
mola sunl, ut quem spiritalibus oculis contemplor, quam
etiam carnalibus cernere concupiscam. Quamobrem, EPIST. XVIII.
salve in Cbrislo Doininoplurimum, diccns specialius, Dulcissimo ct unanimo filio • Omacio Ruricius
ut u;ia cum domno meo ad cpiscopus.
quaeso, episcopo, quera Ut per Venerium dulcedini luae non scriberem,
nos venlurum pro sua dignatione confido, vohis, ad
C non negligeiitiae,nec imputaiionis alicujus, sed oc-
humililatein nostram visitandam, faciatis injuriam, fuisse Unde bas per Ainelium
ul possimus in unum posiii fructumde nostra invi- cupationis salvecognosce.
cem carpereprsesentia; dum scisciianlis intentio fit dedi, quil.us plurimiini dico, et ut proposiii
lui seniper reminiscaris, conimoneo. Nec aniniuui
respondeniis eruditio; et niuluus quoda nmodo pro- tuum Deo dicatum aut a ccepio ilinere blandior
fectus discenlis efficilur, ei docentis. Pax, pax, pax. visus jam
avocci, aut modulaiior corrumpat auditus, aut
EPIST. XVII. dulcior gnstus inliciai, aut mollior sollicitet taclus,
Domnoanimm sum, et tolis in ChristoDominodile- ant suavior odoraius illiciat, et per feneslras cor-
ctionis visceribusexcolendoPomerioabbati Ruricius poris niors inlromittatur ad animam. Sed neque sii-
. episcopus. vam lenens, conira Domini senientiam retro respi-
Scriplum est, sicul ipsi mclius noslis, Mihi vindi- cias, iil directum linese sulcus amillat: quin potius
clam, ego retribuam,dicil Doiiiinus.(Ocul. xxxu, 55; ita in eum, cui te, ipso inspiranle, vovisti, omnibus
Rom, xu, 19) Jamvosmihisi quidimputntisignoscite, sensibus inliies, et cordo delixus adliaereas, ut cum
quia sciatis Doininum vindicasse. Tam aviis nos es-c te vel una prsufatoruinvitiorum illex forma pulsave-
iiineribusnoveritis.iiiiamabditassoliiudiiiesiiiductos, rit, fide firma.el divina meditatinneiuunitiim peclus
ul cas reiexereanimusborreai, mens refugiai* sermo D adire non possit. Et quamlibet in lurbis posilus esse
non queat. lncurrimus namque seniiiam obstiuctam videaris, inlrans in cubiculmu cordis tui clauso ostio
ramis, spalio constriciam, spinis liiriam, siirpiL-us tuo, Dominumorare non desinas(Mati/i. vi, 6), ut
claiisam, ob>ilamsentibus, situ asperam.saxoriiiua^- qui videt in occulto, dicat libi, sicut sanclo Moysi
geribus inipediiain, radicum coiiiiexioneconslratam, vociferantiad se non voce, sed corde, dicebat: Quid
cce.iOvoraginosam,ul in tam variis lamquemullipli- clamasad me(Exod. xiv, 15) ? Et spero ut in lalilius
cibusmalisnonesselsiinplcx formapericuli; dumca- oralionibus etinm mei meminisse digneris, et citius
ballorumpedcs radieum virtusdetinei, etsoli putredo te ad nos, ctiam si inter nos reducit affeclus, desnle-
non susiinet; montibus vero ita in sublime porre- rium dulcissinne et saluberrimsequietis adducat.
ctiini, et vallibus in profunda demersam, ut nos per

• Fuil il!e presbyler dileclissimus Ruricio, cujus ad Aprunculum obtineret. Vide iuferius 1.u, ep. 27,
ope usus est Eparcliius, ut litteras cominendatilias et 56. BASN.
*1 KPISTOLARUMLIB. II. 88

LIBER SECUNDUS.

EPISTOLA PIUMA. i\. dico. Iter meiim, vestrumque conspectum menld


Doiunis]sublimissimiset in ChristoDominodevinclissi- praevenio, atque omnia, sicul jussistis, et dignum ac
mis [ratribus " Namacio et CerauniwRttricius. deliituni fuit, inspecta, tradita, firmata significo.
Amiquisapicnies amicos duos unam animam ha- Nec vereor quod dcbeat animos vesiros vel aliquan-
bere dixerunt : quod valde verum esse praedico,. lisper offendere, qnod unum vocabulum de libello
proboque. Nam poslquam a veslra germanitate dis- dotis vident esse sublractum ; cum boc quod deest
cessi, divisum esse me sentio, p.irteinque incam numero, non solum compensalum, sed eliam auctum
vobiscum resedisse cognosco. Nec absentibus vobis agnesciiis in merito.
integer esse mihi videor. Et cum me in me non in- EPIST. III.
veniain , apud vos me, ad vos reversus, inquiro, Dominissublimibuset in ChristoDominodevinctissimit
atque ibidem, quanliim mc jubes reliquisse, tanlum (raliibus Namacioet CeraunimRuricius.
vesiri mecum abstulisse conspicio. Et ita priusquam Quam graviter sim de luclu vestro nunlii airocitale
fiat, annuente Domino, pignorum nostrorum voliva perculsus, facilius vos pro miiliio potestis amore
conjunctio animorum intcr nos facta jam divisio, conjicere, quam ego possim litieris intimare. Qula
qnse b divino amplectenda magis est diligentibus, animus niinio mcerore confeclus, quod horret reco-
quam vilanda; per qnam (it in cordibus corum cari- B '. lere, reniiil expedire. Doleo, fralrcs dcvinclissimi
latis integrae sincera iransfusio ; cujus ego vinculis lam aeerlio casui vestro, el loto corde rompalior.
colligalum a vobis esse me gaudeo, et talibus calenis Nam eisi ad praesensa vobis separaius sum corpore,
vinctus exsulio, obstringique me earum nexibus ma- tamen semper mente conjnngor, et dum a vobis
gis cupio quam resolvi. Quibus et vos conslrictos animo non rccedo, planciibus vestris inleresse me
essc confido. Rcdeuntibus ilaque vesiris salve largis- credo. Quia secundum divinam scnlentiam quod pa-
simum dico, et ex oinnihus gralias agens derelinquo titur uniini membrum, omnia membra compatiuntur
quse ad pr.Tconium noslrum perlinent. Ideirco me in corpore. Nos enim non solum lide concorporamur
siluisse significo, quia in propriis laudi.bus, sicut inCliristo, sed eliam liliorum conjnnctione conne-
dicitur, est odiosa jactantia; vesira enim laus mea ciimnr. Unde etiam si curariim lanta inlemperies
facta est; et ideo, ut dixi, de magnanimiiaie vestra permisisset, ad solandos vos, pro epistolis ipse vc-
lacere melius duxi; quia quidquid de vobis dixero, nissein. Sed quid facimus, fratres optimi, quod di-
mihi videor contulisse. vinae resislere jussioni, sicut virlute non possumus,
EPIST. II. iia nec voluntale debemus, et omni advigilaniia prae-
Dominissublim;ssimisel in ChristoDominodevinclissi- cavere ne dum dulcia nobis pignora nimio dolore
mis frnlribns Namacio et CerattnimIluricius. C deflemus, blasphemi, aut quodammodo injuriosi vi-
Inler reliquas grales, quae :i me vobis jure refe- deamur in Domino; ct gravins animam nostram
rendsc sunl, prsesenlia :<cvisione palroni communis auctor ipsius merilis inventa nccasione confodiat,
domni Poslumini ingcntes gralias ago, quod bospi- quam carorum amissione percussil. ldeo in omni
lioliim vestrum fecistis ipsius oralionibus illusirari. amariludine vel dolore ad illum nobis refugiendnm
Quia dum vobis exhihct fidem, noliis trilmit Uene- est, et nd illum omnes casus nostri loto corde refe-
dictioueni; et licet fueril vigilanlissimus inspector, rendi, qui sanat vulneratos, qui relevat moestos, qui
iniporiiniissimiisesactor, disuiciissimus exsecutor, consolatur afflictos. Et illa sententia sancli Joh
levia iiiinen liscc omnia graiia vestra et sanctitatis omnino dicenda est: Dominus dedit, Dominusabtlu-
sunepouderalione pensavimus; quia sicut scriptum tit, sicut Dominoplacuit, ita el factum esl, sit nomen
est : Caritas omnia suslinet, caritas nunquam exci- Domini benediclum (Job i, 21). Haec ergo, Domini
dil (1 C.or.xm, 7), prscsenim cum hoc, quod visus pectorismei, scribere vobis idcirco praesumpsi, nt
exigere, nobis eum credimus Dei benelieio contulisse. dolorem communcm, quem sciebam, quod verbis
lutque eo c propria civiiate remeante, non quia ne- meis miligare non poteram, vel divinis eloquiis ut-
eessariacessenl, sed quia voluit, dedi, quibus indivi- cunque moderarer. Et vere non minimum potestis
duangermanitati vesira:snlve largissimum desiderans D capere de Christi voluntate solalium, qnod quatenus
" Fuit Namacius, ui fallor, idem rum Namacioad illum, scribit Ruricius noster. lllisNata fuit,
quseju-
qiiein scripsit Sidonius Apollinaris, in Aquitania se- venis obiit, ut pntet cx epislola Ruricii (ertia. Fuit
c.nndadegens. Vir docius, q-.ii in castris intcr excu- aller Namacius rosl obitum Ruslici Arveinorura epi-
biales curas litteris incubuit. Ubi vacabat a militia scopus, a nosiro distinguendus. BASN.
et pugnis maritimis adversus Snxones illa littora b Forte rfititsio.
infestnntes, venationi fuil deditus, solusque canes c Ms., propria dicivitate. Sed vocula di est deleta.
venaticos npris movendis aptos hnbuit, dives procul An propria de civitate, an propriam in civitatem
dubio, uipote qui tum venaretur tum sedificaret. legeiiduiii.
Cerauniam habuit conjugem, ad quam saepius,ut ad
85 . RURICIl EPISCOPI 84
ipsum immaturus manebat iuteriius, tiilem eum esl. A saepius dicam: Quit dabit capiti meo aquam, et oculis
dignatus assumere, qualium regnum dixit esse coe- meis [oritem lacrymarum (Jerem. ix, 1.)? Sed ille
lorum (Matth. xix, 14); ut et patronutn haberetis ex populi sui peccata tfeflcbal; ego vero propria, quae
filio, et minus doleretis amissum, quem a Domino el me el vos pondere suo et numerosilate presserunt;
videbalis assumplum. ego ut illius moriem, et meam vitam, illam defun-
EPIST. IV. ctam, et me supersiilem plangam. Longe aliud libi,
venerabilis soror, quasi de nosiris meritis praesume-
Dominissublimibuset in Chrislo Domino devinctistimis
bas, cum lanlum tibi, nimia caritate decepta, de
fratribus Namacio el CeraunimRuricius.
nostris orationibus, rtie refellente, proniitteres, ut
Saepius, carissimi fratres, propter commnnis lu- domum luam nostra inlercessione salvandam, ct
clus acerbissimum casum vobis scribere, aut ad vos filiam
per me, ut ita dicam, fore crederes immorta-
venire disposui, sed semper me et ab itineris pro- lem. Sed cito
cinctu infirmitas corporis, et ab epistolari officio apparuerunl merita mea, quae me ir-
remediabili. vulnere sauciarent, et le secus quam
nimius dolor cordis retraxit. Nam si quando ad scri-
oportnerat de peccatore credenlem, tanii pignoris
bendum animum conalus sum intendere, slaiim sen- orbitate
percuterent. Vel nunc certe, in Chrislo
sus horruit, mens refugit; et ita mibi pro sermo- Domino venerabilis
B
' soror, et te falsa credidisse, et
nibus semper flelus occurrit; tit prius paginam
meveradixissecognosces. Sednimium diu, immetno-
lacrymarum iinbre perfunderem, quam stylo pinge- res prseceptorum ccelestium.,humano dolori
pracbe-
rem, sicut dixit ille paternam indicans de filii amis- mus assensum. Ad diviha nobis
sione pietatem. praeceptaredeundiim
est; ne ila plangamus corpore mortuam , ui ipsi
Bis conatus erat easus effingerein auro; corde moriamur. Discedenles ergo paululum de prae-
Bis palrim cecidere manus.
sentibus, rursum futura cogitemus; ut quos inflrmant
Vel quod potius a me diciiur: Quoniam negabat praesentia, futura corroborent. Nos debemus, fralres
consolari anima mea (Psal. LXXVI, 5). Haud injuria. carissimi, illam ferre cOnditionemhumanse fragilita-
Perdidi enira flliam, quam et me suscepisse, et vos lis, quam et prophetae, et apostoli, et sancti jusiique
genuisse gratulabar, perdidi vitae solatium, posteri- omnes, vel, quod majus est, omnium Dominusnosler
latis spem, decus familise, cordis gaudium, lumen suscipere dignalus est. Deplorare (sed magis Deo
oculorum. Nec simplici sum orbitate perculsus. Nam gratias agere et gaudere) non convenit, quod filiara,
cum filia et fralres amisi, quorum me solabar affectu, qualem quidem voluimUs, quam Divis qui dederat
quorum me conjunclione jaclabam. Disruplum est, promisit, habuimus; etquidem mutuvimus, non per-
fraires carissimi, vinculum germanilatis nostrse , C I didimus; sed ad Cbristnm, ipsojubenle, prsemisimus.
ablalum nobis esl pignus muluaecarilatis. Heu mihi, Ilabere enim fllios generalis est beneficii; bonos
fratres optimi, dum deposilum vestrum cujus me vero habere specialis est pracmii. Sicut vivere com-
traditione ceperatis, amitto, una vos perdidi. Et ideo mune est omnium; bene vero vivere et bene descen-
in unius necessitudinis gradu, complurium mihi ne- dere de hac vita paucorum esi; non tamen naturae
cessitudinum solalia sublata suspiro. Solain tamen conditione, sed culpac; nec divina praescriptione,sed
patriam, quae mihi per ipsam acquisiia fueral, non propiia voluntate. Et ideo uon turbetur cor uosirum,
amiitam, qui h.-inc mihi polissiraum lcrram quam nec Uliampro ainissione, sed pro desideriodefleainus:
ill.i corpore suo occupavil, patriam judicabo. Sed nec ut dominicis promissis increduli, aut praecepii
quo immemor officii, memor gratiae, dolore impel- obliti esse videamur. Flemt liberos suos, qui spem
'
lente, progredior? et tempore aliqualenus vulnus ob- resurreciionis habere non possuni; quam eisperfidia
ductum, rediviva recordatione, tanquam nova sectione sua adimit, non divina sententia. Fleant moriui mor-
rescindo ? el qui consolari vos polius per divina ruos suos, quod in perpeluum sesiimant'inierisse.
promissa cupiebam, consolationem ipse non capio. llli nuilam moeroris sui babeant requiem, qui non
Causas tamen vobis recidivi hujus doloris exponam. credunt esse requiein mortuorum. Nobis vero, qui-
Utcunque enim animus mcerore confectus recipere D ] bus etspes et ponioChristus est, spes in terra mo-
consolationem apostolica exhortatione jam cceperat, ricnlium, porlio in regione vivorum; quibus mors
quae ait: Nolo vos, fratres, ignorare de dormienlibus, ista non nalurae, sed Vitaeprscsentis est finis; quia
ne contristemini, sicut cwteri, qui spem non habent eara in meliuscredimus esse reparandarn, juxta Apo-
,(/ Thess. IV, 15). Sed ubi infelix noster communis stoli senteniiam : Cum corruplibile hoc induerit in-
advenit,et eum sine ea, qua prius splendebat, gemma eorruptionem(1 Cor. xv, 54); cum propheta dicendum
conspexi, per quam mihi et acceplior esse solebat, est : Dominus dedit, Dominus abstulit, sicul Domino
et gralior, et quasi ornamento proprio spoliatus mihi visum esl, ita factum, sit nomen Domini bened.ctum
et indecorus apparuit. Novit ille, fratres carissimi, (Job i, 21). Quia lenenda est in tentatione poeniien-
qui cordium occulta rimatur, quod ita mihi dolor tia, ne cogat ant ore corde delinquere.
repente geminatus esl, et ita mihi per singulos dies Fletus ilaque vesiros fides prompta detergat; quia
detanta indole ilh'(is, et istiiis desolaiione affeclus credimus caros nostros vitam non lam perdere quain
duplicatus est luctus, ut nec hunc aspicere, nec illius mutare; relinquere sseculum cernimus et luctibus
meminisse sine lacryrais queam; et propheticum illud plenum, et ad regiOnem beatitudinis feslinare; exira
85 EPISTOLARUMLJB. H. 86
de |ieregrinatioiie laboriosa, et ad quieiis patriam X . sermo meditalus, qui einillilur, et non aniiltilur'
pervenire. Unde et propbeta dicil: Educ de. carcere tribuitur, ei habctur; videtur dfscedere, nec recedit;
aniimm meam ad cunfitendum nomini luo (Psal. a me dirigilur, a le suscipitur; a me scribilur, a te
CXLI,8). Crediie inihi, Iratres caiissimi, quia illa legilur; nec tamen dividilur, cum quasi divisus inte-
j mde sua quiete secura, de noslra est salute solli- ger utriusque corde leneatur. Quia verbi more divini
ciia; qnaesi nobiscuin posset miscere colloquia, boc traditur, et non egreditur; confertur indigenli, et
diceret: Nolite, pii parenles, nolile me flere; nec non auferiur auctori; accipieniis lucrum, sine dis-
ingrali tam benigno Domiiio planctibus nimiaedile- 'pendio largientis; ditans inopern nc 1 altenuans
ciionis existere. Esto, habuerit tempore meaearcisi- possessorem.
(iouisboc pietas, jain dcbet doloreni ve-truin lides EPIST. VI.
com lempore lemperare. Quia clsi vobis mortua Domnosuo et peculiari in ChtistoDominopalronoCro-
sum, Deo vivo. Aut nunquid vos magis potestis nopioepiscopoRuricius episcopus.
amare quam Dominus, qui inc fecil? qui me donavil •• In oidinando grege dominico, vel regendo, inter
viia, emii, redemii, quia voluit; et quando voluit speculatores alque prsepositosnon praesumptiodebei
prosua piciate suscepit. Aul qtiod magis duloris ve- e-se, sed ratio; ei de cuslodia solliciludo, non de
sf.ri potestis habere sulaiiuin , quam quod Dominus B pervasione contentio : ne mercenariorum subeant
nosicr unicuiu Filiuni suum pro nobis est tradere iioiam, dum pasiorum non tenent disciplinam; et
diguaius ad mortemVEt cum Filius Dei secundum inveniantur, sicut Apostolus dicit, nonCliristi gloiiam
carnem mori voluerit, homo tam acerbe debet con- affectare, sed propriam (/ Tkes. n, 6); dum malunt
ditionem humanse sortis excipere ? Quamobrem , ab lioininilius perciperc laudem, quam a Domino
piissimi parentes, vestra potius peccata defleie, et exspectare mercedcm; praesentis appelitores lucri,
de satisfactione vestrorum crimiiiuiii cogiiate; ul si et praeinii contemplores scterni. Unde, sicut idera
me in Christo diligitis (quia me veie diligere non Aposiolus (liom. xn) docet, si paciGcaad opus san-
potes;is, nisi in Doinino diligalis) in sinuin patriar- cluin congregatione concurdes, si sine simulatione
chae venire mereamini, ubi Dominus pro innoeentise diligentes, si cum sollicitudine ministrantes, si unius
mene [fo le SI«E]ptuiiaie, et pro sua pietate consli- capiiis membra sumus, corporis unanimiter debemus
luit, qttia misericordia ejus melior est super vila esse reclores. Quia caulae grcgis dominici possunt
(Psal. iixn, 4). Ut ibidein ilon falsis, sed veris; non esse humerositate multx, non fideivarietate diversae.
temporalibus, sed auernis gaudiis pariter cxsuliare- Ut, sicut ipse Dominus praenuntiare diguatus est,
pos-imu^. TaliLus oportel-,ut vos; opiimi fraires, el non nobis per invidiam dissidentibus, et per dissen-
his snnilibus pneceptis ac [sponsionibus]sponsibus Ifj sioneiii gregem dominicum dividemibus, multiplex
dcTiiimicisconsolemur. Quia sicut apud Dominuin per nos scliisma procedat, sed magis per unitatem
futura jam facta sunt, itarlidelis catholicus promissa doctrinse simplices oves dominicas congregautibus,
coelestia, quae tempore suo implenda conlioii, debet fiai in nobis unus grex, ct uniis pastor (Joan. x, 16),
etiam quodammodohabere praesentia, spe praecipere qui sicul est rex regum, et Dominus dominanlium,
possidere fide, operibus oblinere. Haec enim sunt sacerdossacerdoium, et pontifex pontificum; ila in-
quaonobis exhibent in moeroribus sobvtium,in con- telligntur et pastor esse pastorum. Quamobrem stu-
irariis Udnciam, in prosperis moderationem; neaut dio cariiatis, non cupiditatis, fforle cnm his] has ad
exlollamur secundis, aut cedamus adversis, aul tri- snnciilaiem veslram presbylerum meum pro dicecesi
stibus consumamur. Hsec ergo, fralres carissimi, Cemiliacensi, unde jampridem vobis scripseram, de-
transmiitenda vobis ad communem quamdam conso- stinavi;ne si lacuissem negligentiaedeputaretur, non
lationem, non sii.e magnOanimi dolore diclavi. Nec concordiae. Rationi ° irralionabilis videsc. ssisse non
nie paulo latius proirahere sermonem afflueniia ver- jiauci, ut si agnoscitis vera esse quae.dico, aul justa
borum compulil, sed aestusanimorutn; uldesiderium, quse rcpelo; nec me injuriam diutius, nec vos inquie-
quod recordatio accenderat, commemoratio diutina tudinem diulius susiinere paliamini.
crcbra leniret; et in hoe etinm parem graliam erga D ^
EPIST. VII.
commuuem filiam comprobemus, et sicut nos ejns Domnosublimi
viia devinxerat, ita ejus memoriain eadem dilcctione semperque
b magnificefratri Etafio /?«rt-
cius episcopus.
cusiodiat. Ita propitio Deo operum tuorum fama percrebuii,
EPIST. V. ut omnes in laborilius constituti commendari se ger-
Domnosublimiel in ChristoDominodevinclissimo fratri nianitati vesin» omni precuni ambitione depdscant.
Namacio Ruricius. Quia fatigationemsnamapud voseffectum baberenon
Qui occasionem scribendi prO necessitudinis jiire cfubitnnt. Undectiam portitor harum, nomine Ulfila,
perquirimus oblatam , praetermittere non debemus ; queminihi « Frareirius presbyter suis litteris coro-
ut reddat nobis quamdam prsesenlise porlionem itiendavit, ad vos commendatiiia»postuhrvit, quas e
• Locus corruptus.
b In castello Rulbenorum montibus cihclo niura tnvitavit, ut patet ex ejus ep. 15, 1. iv, alii eum
allare, Eriphium, male, ni BASN.
imo ecclesiamconsiruxerai, eo tempore quovix aliut c Vel Frasetrius. fallor, appellanl.
audebatvetustussarcire; ad eam consecrandam Sido-
87 RURICH EPISCOPI 88
e' pro jussione divina, et pro jussione mutua libenler, A quia eruditio nostra merces vestra esl; d et lempora
indulsi. Quibus iudividuaecaritati veslrae salve plu- collatio desiderii veslri, veslri esl scrmonis affectus.
rimuin dico, et prsefatum pro aflectione germana, Ita enim paucis diebus, quos raihi vere et paucos et
non pro pontificali atictorilate commendare prae- brevissimos vesier fecit affectus, dum coulemplatione
sumpsi. Quia in peccalore amittit dignitas dignita- vestra non solum satiari nosler nrquit, verum etiam
tem; cni honnr indebilus oneri est poiius quam ho- videndo magis exardescit intuitus ; cum nos et desi-
nori. Quod Iicet vobis placere pro nostra devinctione deraremus praesentes, et ad hoccoram posilos quac-
tonlidam, lamen siquid nobisveri vel vicarii amoris rcremus; sensus nostros foule purissimo benigni pe-
impenditis, spero condolealis potius quam gaudeatis. - ctoris irrigastis, ut quamlibet nulla deinde sancti oris
Quia indignum me, et penilus non merentem non niunera preliosa perciperem, praeseniiam tamen ve-
attollit res lanta, sed deprimit. slram inira mentis meae arcana possideam, et effi-
giem vestrani in speculo mei cordis intuear, quain
EPIST. VIII. illa lua caritas perfecla depinxit, ut nullius sctatis
Domino sancto et aposlolico et mihi pra cwleris in oblivione possit deleri; quia jugi recordalione mo-
Christo Domino cullu affectuquepeculiarius exco- menlis singulis innovatur. Illic enim vobisctimcx
lendo, patrono et papm Aenio * Ruricius episcopus. consiieludine
U pielatis vestraesecretius colloqnor. Illic
Quoticnsque [forte quotiescunque]quicunque san- eliam de vitsemelioris inslitutione pertracto. Illic vos
cios aut apostolicos viros quos misericordiaeopera, -labiis menlis exosculor, et manibus cordis ample-
opcrum merita, meritorum vila comraendat, atque Ctor. Quo fit, ut vera dilectio, quaein visceribusmeis
omnium virtutum fama disseminat, aerumnarum mole viva vultus vestri figuralione nutritur et igniculo ca-
depressi coguntur expetere, dum litlcrarum quaerunl rilatis acrenditur, amoris vestri vicissitudinem mihi
labori suo, benelicium conferunt desiderio nostro. reprorailtat, et animus meus mihi animi vestri fide-
Et cura sit illorum labor noster dolor, fit tamen per jussor assistat; dum quantum mibi de vobis praesu-
officii collalionem eornm necessitas quodammodo raere debeam, conscium mutuae dilectionis pectus
carilas nostra, qua dum ipsorum ncqiiiescimuspeti- interrogo. Unde scribendi mibi aditu orationibus vc-
tioni, nostracsatisfacimus volumati, et ila fit ut ege- slris tandem aliquando reserato, banc salulationem
stas petentis sit largientis ntiliias. Fratri itaque et defero, et intercessionem peccatorum requiro. lllud
compresbytero nostro, Possessori nomine, b quo speciali prece deposcens, ut misericordiaraDei nostri
pius est potius, quam facultate; quia quod habuit assiduis petitionibus flagitelis omnibus delictis meis,
pro fralris redemplione profudii, factus est possessor atque omnibus, opitulantibus vobis consueludinaria
paradisi, dum proprielatis saeculi dcsinit esse pos- r clemenlia et copiosa bonitaie, deliciis, etsi non ad
sessor. Ad aposiolatum vestrum commendatitias po- idem prscmium, sallem ad eumdem nos portum quie-
slulanti libenler indulsi. Cujus necessitatem si di- tis jubeat pervenire; ut quaienus hic propter spaiia
gnatur plenius sanctitas vestrn cognoscere, epislolam interjecia terrarum oculis corporis ssepiusnos videre
quam ad humililatem mearn frater noster Eumerius non possumus, vel ibidemde rautua prsesenlia gau-
episcopus per ipsum dircxit, tanli habeai recensere; deamus; nt quando vobis a justo Judice relribuatur
el illico agnnscet qualiler ipsi debeat et pro consue- corona meritorum, mibi a piissimo redemptore, et
ludine consulere, et pro caritate mutua condolere. advocato perfeclissimo • commissorumvenia non ne-
Qui ut fratrem ab hostibus redderet liberum, secre- geiur. Ipse anle judicium peccaloris agere dignetur
ditorum maluit esse captivum, et ui ille crudelissima causara, ne in judicio puniat culpam, quia novit
morte non privarelur vita, ipse extorris est factus e quippe omnipotens nec in bonitate clementisejudicii
patria. perdere verilatem, nec judicii severitate clementia'
Snncti apostoli Pauli sentenliam c consliluentes, amiltere bonilatem. Et ideo per ineffabilemmiseri-
qua Romanis scribens ait: Nolo vos ignorare, fra- cordiacac virtutis operationem vobis prseslare dignc-
tres, quia sape proposui venire ad vos, ted prohibitut tur, ut quos hic veritate conjunxit, illic habitatione
smn usqueadhuc (Rom. 1.13); et nos dicere pudore D non separet; promissionemvestram recolens peculia-
insiigaute compelliraur: Crebrius voluiraus ad since- rius rogo, ut fratrem Pomerium sanciitas vestra non
rissimam pielatem vestram scripla dirigere, sed pro- solum non retineat, verum eiiam ad nos venire com-
hibiii sumus usque nunc; prohibente nimirum illo pellal, partemque suam nobis in dividuiimutriusque
qui bonse volunlati consuevit semper obsistere, invi- transmittai. Nec eum a vobis discedere, si ad me ac-
dens sciliret profectuinostro, et affectui vestro,; af- cesserit, judicetis, quia et vos bic inveniet in me, et
fectui nostro et profectui vestro. Profectui noslro et cum eo vos, residente corpore, ut confidimus, corde
affectui vestro; quia doctrina veslra eruditio no- venietis. Sed et inde non parvum fruclum habere po-
stra est, et epistola noslra consolatio desiderii vesiri teritis, si rusticitas nostra doctrina ipsius aliquid in
est; et rursus profectui vestro el affectui noslro; Dei timore profecerit.
" Leg. Monio, qui fuit eo tempore Arelaterisis * Prins erat in ms. contuenter.
episcopus, et ut aiunt, vicarius ponlificis Roniani * Et semper consolatio desiderii noslri, vestriest
-er Gallias. BASX. termonis affectus.
t>Ms, viliose, quod pejus est. * Ms.qmmissorum,forte omissorum.
89 EPISTOLARUMLIB. II. 90
EPIST. IX. A' juvenes, quia vicisiis malignum. Scribo vobis, pueri,
Domnoanimm sucs el in Christo Domino visceribus !5 quia cognovistis Palrem. Qna discretione verborum
excolendoPomerioabbati Ruricius episcopus. non aetatemexferioris hominis, sed qualitalem inte-
Sapientessacculiamicosduos iniam animamhabercc rioris assignat. In quantum enim in Dei cognitione
dixerunl. quod ego eliam ecclesiastico testimonio 0 ac dilectione proficimus, patres sine dubio nuncupa-
verum esse confirmo, quod ait: Credenliumautem n mur. In quanlum vero contra adversarium, qui lan-
erat animaet cor unum (Act. iv, 32). Unum iitique e quam leo circuit, qumrensquemdevoret (I Pet. v, 8),
caritate, non numero; et fidei simplicilalc, non sin- viriliter dimicamus, juvenes esse cognoscimiir. In
gularitate personae. Hoc ergo prsedico proboque; quantum vero socordiae desidisequecommiitimur, et
nnm ex quo a vestra unanimitate discessi, divisura j ad incedendam mandatorum viam fidei inllrmilale
esse me sentio, partemque meam vobiscum resc- defirimus, alque ad conluendaac peragenda praece-
disse cognosco. Necabsentibus vobis, integrum esse5 pta divina a saecularium actuum inleniione quasi e
nie Credo; et cum me in me non inveniam, apud vos3 somno segniores assurgimus, rectissime puerorum
me ad vos regressus inquiro; alque ibidem quanlum, Ievitaie censemur. Unde et apostolus Paulus ita com-
mei vobis reliquisse, tantum vestri mecumabslulisse> monet negligentem : Surge qui dormis, et exsurge a
conspicio.Et omnipotenli Deo gratias super tam ad-. B '. morlMts,ct continges Christum, sive illuminabit te
mirabili facto ejus refero, quod ita generali iribuere, Christus (Epltes. v, 14) Nam et Dominus in Evangc-
dispensalione dignatus est, ut intereosquos locorum, lio, cum ci a circumstanlibus dicerelur : Ecce mater
inlervalla discriminant, liber ae nullis conclusus nb- tua, et fralres tui qumrunlte, volentesviderele (Matth.
sentiae legibus animus commearet; nihilque esset[ xn, 47), ita respondit. Quaeesl mater mea, aul qni
tam impenetrabile, quod mentis aspectibusnon pa- sunt fratres mei ? El ostendens aposlolos, sequentes
teret; sed per cordis intuitura inde se invicemcari, se,NonneIii, qui faeiunt voluntaiem Patris mei ?
gratia intercurrente, conspicerenl, iibi caritas ipsa, Materenim Christi dici possunius, quando Chrisium
consislit. Et ideo salulein plenissimeerga mc, quan .- corde geslamtis. Nnmct S. Maria, quaeet virgo con-
tum propria mente conjicio,pietali vestrse deferens, ccpit, virgo peperit, virgorermansil, Dominum no-
omni precum ambitionedeposco; sinobis parem re- strum non complexu virili, sed fide marilante conce-
pensatis affectum, si simili caritate nos diligilis, sij pit. Fraircs vero ipsius efficimur, quando ita vilam
aliquid in visceribus vestris amor nosier operatur, si noslram omni virtulumgeneredisponimus, fulcimus,
usquc ad medullascordis vestri dilcctio nostra perve- ornamus, ut baeredesDcjesse possimus,etcohseredes
nit, si ita vos pro me, quam me pro vobis dulcedine, . • Cbristi(fiom. vm,17). Cuieniradubium,quodsihaere-
pntestatis edomuit, ut imperio ipsius nec possiiis re- Q( des Dei Palris efficimur,rectissime et fratres Clirisi;
sistere, nec velitis; ad desiderantem fratrem deside- dici, ipso adoptante, po(erimus?qui nos plasmavit ut
rans quantocius venire feslinabo, beneficioet pro- suos, redemit ut alienos; elegit ut servos, asrivitut
nissum soluturus debitum, el muluum mitigaturus filios. Plasmai enim nos potestale, redimit passione;
affeciiim.Qnia coram positi sequalem vobis gratiam prsescientiaasciscit ingratia. Nostamen fiiiiper ado-
de nostra contemplatione et collocutione praestabi- plionem, ille solus filius per naluram; qui ut nos ad
mus, tantunique, si ut diligeris, diligis, a me retri- eamdem qua excidcramus beaiiiudinem revocaret,
buetur cariiaii itise, quanlum tu mese ipse detuleris. cum peniius non desierit esse quod erat, voluit ta-
Nec sane invenicndo faiigaiionem poteris formidare, men esse quod non erat, ut verbum caro fieret. Et
Quia, ui ille dixit, vicii itcr durum pietas. Et juxta dum Creator in creaturae humiliiMledescendit, ad
ApnsloUimnosirum : Caritas omnia suslinet (I Cor. Crcatoris sublimilalem creaturn conscendit. Quo fit
XIII,'), quse nec quaeiit quse sua sunl, nec unquam ut humanitnti divina communicenl. Et divinitaii hu-
novit cxcedere. Opportune etiam desideranti viatori mana pnrticipent, secundum illud Apostoli: Quicum
auiumnalislemporiscongruit cum carilate temperies, in forma Dei esset, non rapinam arbitratut esl essese
si camlamen prsetcritseaeslatis fervor accendat, non wqualemDeo, sed semelipsumexinanivit, formamservi
mlvcnienlUhiemis algor exstinguat. I accipiens,in similitudinemhominumfaclus, el habitu
D
repertus ut homo. Humiliavit seipsum, factus obe-
EPIST. X. diens usque ad morlem,mortemautemcrucis. Propler
ltem epistoladomni Ruricii.
quod Dcus exaltavit illum, et donavitilli nomenquod
Releclis litteris meis, fbrtasse miraberis, quod ve- est super omne nomen, ut in nomine Jesu omnegenu
neralioni tuaefratri scripserim; cum hoc necselali flectalur, ccelestium,terrestriumet inferorum, et omnis
nostrse conveniat, nec honori. Quia sicut me major tingua confitealurquoniamDominusJesus Cltristus in
es natu, ita minor es gradu. Et ideo si ad luam, Deo gloria estDeiPatris (Philip. n, 6). Undeel ad Corin-
propiiio, longaevitateinaut ad nostram respexissemus lliios idem doclor scribcns ait: Ilaque nos neminem
adminislrationem,aut Palri scribere debueramusaut novimussecundumcarnem; elsi cognovimusenimChri-
filio. Sed quia et S. Joannes apostolus in epistola slum secundum carnem: sed nunc jam non uovimus
(1 cap. i) sua unis eisdemque, et patribus, et juveni- (11 Cor. v, 16). Quia cessante in eo intirmilate cor-
'bus scribit, et pueris, dicens: Scribo vobis, palres, porea, tottis crcditur in virlute divina. El ideo juxla
quia cognovistiseum qui ab inilio est. Scribo vobis, eunulein aposlolum, quonia-qoranes in Chrislo unum
91 RURICII EP1SC0«?I 9*
sumiis (GalaV.ili, 28), frftlres recilssime uuncupa-. A VII,2). Ideoque pro Urso et Lupicino, qui ad ine,
mitr, qiiia nos et dtftls uierus sacri fonlis e/Tiidlt, et quasi vobis pcculiariler, sicut superius dixi, cariiaiis
eadem ubefa'hratris*Eccl&ia}',spiritu vivtBciftite,l.i- jure devindum, procnmmum suorum interoessione
ctarunt simul. IdcircO',Irater, scripsi, quia- et' Deo veneruiit, precaior accedo;; ut primum Deo, deinde
propitlb a Saecuriatiibns' ad aetertiambeatiiuairiemte nobis hoc quod commiserunt donare digneris et a
aniinam convertisse cognovt, et imiiatotem illius infieri; nec nos de eorum damnatione confundas,
Evangelicpnegoliatoris effectarri, qui vendhis omni>- qui se absoluios esse cum ad hiimjlitatem meam de-
buS suis comparavir preiiosissimam margarriam; Vel ducti sunt, crediderunt.
illius, qiil reperto'in agro thesaiiro, distrooifs, qtiau
habeba-t,universis, agrnmipsumlaudabuTciipidilate' EPIST. XII.
niercatuse9t (Mall/i. xili, 44)>;nonaliensepossessionis Insalo sseculi islius adversis ac diversislempesii-
iniporiunus inhiator, sed proprite facullatis providus tibtisfluciuantem leratem ad portum salutis tandcm
'dislribntor, caritaiem, utpote sincerrimam, reiiriens aliquando, Domino guhernante, applicuisse congau-
corde perfeClo; rioh1ul parciu» venderet, sed ut<lar- deo. In cujus fida ac tranquilla stalione composilus,
gius feneraret. Super quo faclo gaudeo, et Deo gra- ' sestus ipsius perfidi, el iniqui, etamnri ridebis. Dein-
tias agt), quod seciinduitldiviiias bonitalis suae atque g ceps non limebis de quibus parum formidinis, ita
viriuiis-, pef inaeslimabilemmisericordiamsuatn pro- mulium gaudii habcre jam poleris, quod cos vel retro
pemodUm, ut ita dixerim, conlra senteiiiiam suam dereliclos respicis, vel in celsiori specula conslitiuus
venire" dignatur1.QUiacum ipse dixeril, difficileeos despicis, et le evasisse miraris. Superesi ul clavo
qui pecanias liahent, regnum adipisci posse crelorum. manum inserens, astra semper intentus aspicias, ct
Eece le et Hisdignavit in saeculo,et provehere festi- ita cceptie navigationi velum pandas, ne le aut in
nat in regnO. Sed laimen idem DominuS continuo altum vchemenlior flatos excuti.it, aut in vicina Ut-
rigorem prioris hujuscemodi senlentise, quam apo- loribus saxa collidal. Neque etiam, juxta sentenliam
stoli vehemenlius fbrmidabaril, misericordiaesuaemo- Domini Salvaioris, jani slivam tenens arairi relror-
deramirie tempetavit, dieens: Quod itiipossiliileesset sum, clamoribus Sodomsecollabeniis percitus, forle
in se liominibus per naturam, possibile Deo in cls respiciens Loth imiteris uxorem (Gen. xix, 26). Aul
esse pet gr-itiam: qUod in te, cui operi ut lotis usque deiGgypto jam profectus, et fluctus Rubri niaris
impendiis proinls iricumbaS,pro affeCtumutuae cari- dextra laevaque pendcntes (Exod. xvi, 4), lantum
tatis admbtleo, ill ita fabricseturris iilius, quam Do- libi fcrentts aiixilLum,el persequeulibus te paranies
minus in EVangelioconstrui prsecepii^strenmis sedl- exilium, Dominoviam luam el prseparante etillumi-
ficalor'iiisistas, ul adversaril !iii habeaiit potius de Q itanle,. tmnsgressus, eteremi arduum iter arripiens,
ejus perfectione qubddoleauf, quam de imermissio- ollaecareium recorderis, aut ccepas, qiise in modum
ne, quOdrideanl'. corporalium voluptatum ipsa sui qualilale corrupla
EPIST. XI. noscuiitur, et feiiila, nec usu grala, nec odore sua-
Domirio'sublimi seniperquemagnificofratfi PYdisidio via, nec stabilitale mansura ; quidquid in boc sseculo
RuriciUsepiscopus. mulcet auditu, mollescit attactu, lenocinainr aspeciu,
Plerique dum me apudindivfdiiarit mihi sublimiia- blanditur ul capiat, fnmulatur ut tenent, illicit ut oc-
tem vestram non vitae merito, sed amieiiianiih privi- cidal. Nam quamcunque capere volueris voluplaiem,
legio ifralfumpdsse1corifidunt, commcntlatitias a no- permanet quod' puniat, praeteritquod delectat; dn!-
bis, quibus Vobisexciisentur, inquiruni; qiias eis cedo fugitiva perlransit, conscientia dannniura vel
pio officii rioStri necessitaie negare non possumus; dntnnanda subsistit. lnde etiam dicil Salomon : Lin-
notl pritfsumptionisaudacia, sed ministerii distiplina. gua merelricis tnel stillat; innovissima autem die-
Durfleiillispraesentis vitsestoluia, et vobis*prbvidere btts amariorem felte invenieseam (Prov. v, 3). Quod
desideranius*seternae; ut et illiper paiiehtiam ve- lamcn nibilominuset ipse cum praedixisset, incurrit.
siram reserventlir ad^rifjeniieritiam;et vos per mise- Et ideo vide quod malum sit, frater carissime, quod
ricortflam1 perVeniati9 ad veniam. Sicut dicit Scri- Jjtdum
; deleslalur, admittilur; dum refugitur, vix viia-
pturia' : Qitia judicium sine misericordia erilitliqui tur. Unde ei lu, sicul dicil Scriplura, Omni custodia
ttdnfedefit rititericordiam(J<ac.n, 13).Quia qui disit: servacor tuum (Prov. w, 23), eidiscute conscieniiam
Dimitle et dimittitur vobis (LtW. vi,- 58), ptvcul luam, ne undeexiJsfcvideris aspectu, hsereasaffeciu:
diibiO',quem viderithie faeere quod1praceepit, in fu> Sed dioas- potius Domino cum propbeta : Adhmsit
turo restituet quod promisit. NOUM enim illlus verilas anima mea post te, me autem suseepit dexlera tua
prsesto esl; illi fides nostisr non desit» Unde mani^ (Psat. LIII; 9). Vel illud eiiam : Mihi autem adhw-
fcstissitue potesiis' adverlere absolutioiiem»misero- rere Deo bonum est, ponere in Deo spem meam (Psal.
rurii vestrorurri, esse ihdulgentiain peccalorum; et L)fxii,28). Ut quanto labore, quanlaque instanlia
hoc veslris conferenduiTiprecibus, quod vos praestiie- militasti saeculo, servias Deo; dicente Apostolo, vel
ritis alienis'; juttai ipsius in Evangelio senieniiam: monente : Humanum dico, propler infirmitatemcarnit
Ofiofudiciojudicqveriiis, judicabiturde vobis(ttatlli. veitrw. Sieut enim exhibuittit membra vetlra servire

• Vox mendosa.
93 EPISTOLARUMLIB. II. 94
immunditiwel iniquilati: ila nunc exhibele membra A selerno et vero Judice dictum, quod nisi cx corde di-
vestraservire justiliw in sanctificalionem.Cum enim miserimus fratribus, nobis diniilli non debcat. Hi-
servi essetis peccati, liberi eralis justitiw. Quem ergo beiis iiaque sponsionem meam, reddile mihi (idem
frtictum habuistis tunc, in quibus nunc erubescilis? veslram. Quia in epislola mea procul dubio vincu-
Nam finisillorum mors est. Nunc veroliberaii a .pec- lum quod elegerilis babelis : aul raritalis, quod sa-
eato, servi autem facti Deo, habetis fructum ve&irum lubriler constringnt el custodiat; nut perfidix-, quod
in sanctificalionem,finem vero vitam alernam (Rom. culpabililer innectal et perdat. Nec inilii aliquid de
vi, 19). Patientia, frater caris ime, non nomine est judice prioris lemporis imputetis, quia definilionis
suscipienda, sed opere; non pre tantummodo agenda, meae est, in comitiisservare concordiani, et in judi-
sed corde. Verum est, quod sicut ulroque, hoc est, ciis tenere ccnsuram. Ulud etiam peculiarius gaudeo,
inieriore ct exleriore homine delinquimus, ita et quod vos in integram domini el fratris mei familiari-
ulroque poenitere debemus; ut, sicutdicit idem apo- lalem rediisse cognovi. Superest ut quod illius in
stolus; Corde creditur ad jusliliam, ore autem con- bono tribuit gralia, vestra in Doraino custodiat d in-
fttsio fit in salutem : ita gemilus cor nostriim con- sequilla.
scienliacompungente concipiai, ut eos os noslrum per EPIST. XIV.
confessioffemconfusionis effundat. Quinquagesimus fyDomiiue venerabilietin Chrislo Dominomagnificandoj
vero psalmus, qui pcenitudini dicaius pnriter et re- filiw Ceraunim8 Ruricius episcopus.
missioni, die noctuque cum rugjjn fletuque cantetur, Ut pictorem vobis aniei non transmiiterem hsee
ut vere et salubriter dici possit: Rttgicbama gemitu r rcfecil; quia advenlu novi judicis te occupatam esso
cordis mei (Psat. xxxvn, 9). El : Iniquilates meas credidi, atque ita deterrilam, utde liis rebus cogitaro
egoagnosco(Psal. L, 5). El: Delicltimmeumcontra non possis. Sed quaeDeo propitio vos et litteris et
nte est semper (Ibid.). Vel illud e:iam : Quoniam relatione vesirorum ex sententia agere ac valera
iniquitatemmeam e:jo pronunlio el cogitabo pro pec- coguovi, saluiatione prselata, piotorem, quamlibet
cato meo (P*at. xxxvn, 19). Hic enim ante nos pec- hic esset occnpatus, cum discipulo destinavi; quia
cala nostra esse debent, ul in aeternuni coilra nos malui meaedelrahere necessitati, unde veslrse sa-
esse non possint. Quia ita lcgilur in proplielis : Dic tisfacerem peliiioni. Sed quiaet propositum veslrum
lu prior iniquitatestuas, ut justificeris(Isai. XLIH,26). el nostr-im poscit officium, his veneralionem vestrain
A quo priores dicturi sumus iniquitatcs noslras co- pnucis monere praesumpsi, ut opere illius ad agen-
ram Dominovel prolaluri? nisidiabolo utique, qui diiin peenilentiam, et nova novi hominis vestimenta
delictorum et incentor est et delaior: Ipse enim ut sumenda capias exeniplum, quo facilius in te Adam
peccemus insligat, ipse cum peccaverimus, accusat; C veiustus intereat, et vivificator exsurgat; quemad-
ut ideo in confessione criminum a nobis praevenia- modum ille parietes variis colorum fucis niultimoda
tur in saeculo, ne contra nos babeat quod proferat in arle depingit, iia vos animam veslram, quae est
futuro. lemplum Dei, diversis virlutUm generibus excolaiis,
EPIST.JXHI. ut vere de spiritali doino vestra spiritaliter cum
Beatissimiset in Chrislo venerabilibus fralribus Fm- prophela dicere possitis : Domine, dilexi decorem
damio a el VilicopresbyterisRuricius episcopus. habitalionis tum, et locttmhabitationisgloriw tuw (Psal.
Quaralibet litleras fraternilatis vestr.e per b subsi- xxv, 8; Act. vn, 48). Quia secundum ipsius Doinini
diaconemconiimtum non perciperem, tamen bas ego nostri sentenliiini, Non in manu factis habital Deus
ac per ipsum ad vosaffeciu instigante direxi; ut et (Acl. xvn, 24), nec in tabernaculis viri beneplacitum
desiderio salisfacerem, et scribendi aditum prius, ei; sed beneplacitum est ei super tiinenles se, et in
prior utpote, patefacerem, ne in posterum locus re- eo qui sperat in misericordia. Et ipse iierum uos
linqueretur excusationi; et res voluntatis, diffidenliae per proplietam docere dignatur : Coelummilit ihrcnus
et verecundiae esse diceretur. Salutem itaque in esl, terra aulem scabellumpedum meorum: quam milti
Cbristo Domino plurimam dico beatiiudini veslrae, et sedem wdificabitis, aut quis erit locus requklionis
spero, ut me, sicut decet ecclesiasiicos viros, non IPmew, nonne hwc otnnia fecit manus mea? aut supef
labiis, sed corde diligalis; et de me cariiate sincera quem alium respiciam, nisi superhumitem, etquietum,
in alloquio prislina dicere praesumalis. Quia si illa et tremenlemsermonesmeos (Isai. Lxvi, 1). Et ip-e in
fuisset vera, permanserat; et si fuisset« mutata, Evangelio Dominus clamat: Venitead m'e,omnes qui
muiata non fuerat. A cujus tamen fueiit parte mu- laboratis et onerati estis,. el ego reficiam vos (Maiih.
taia, et consciemiaenostrae noverint, et conseietitia- xi, 28), et reliqua quaesequuhtur. Et ideo, in Cliri lo
rum cogniloi- sine asserlore cognoscil; quem ego Domino cnrissima soror ac filin, prisiinae conversa-
tesiemadhibeo professioni meae: nec de initio siraul- tionis ambitione depositi, humilitatem debes cnrdis
talismeesse culpabilem, nec in corde raeo quidquid induere, misericordinm indigcntibus fenerare, casti-
actura est dictumve resedisse, quia scio nobis ab latem non solum corpnris, sed animse procurare;
" Fuerunl presbyteri diceceseos Lemovicensis, qtii c Hocest alia.
cum Ruricib eoruiii episcopo liles prius Iiabuerunt. d Vox mendosa ; forte insequella. .,
BASN. 6 De ea supcrius episl. 1, lib. i.
b Forle subdiaconemContimtum. .' Forte res fecii.
9S RURICII EPISCOPI %
quod adjuvante Dominout ncquirere valeas pariter ct, A sed Palrent veslrum, qui in ccelisesl (Mallh. v, IfiV
cuslodire, jejunandum est saepius, et semper oran- Cujus est et uldelur, et omne quod dnlur. Quiajuxta
dum, quia Adam paradisi et custos dclegalur et Apostolum: Omne datum boiium a sursum de Patre
colonus (Gen. n, 15), scilicet ut haberet operandi luminum descendil, a quo et volunias tribuilur, et
materiam libertas arbitrii et quod orationum obti- prsestatur effeclus. Quia pceniientia non nomine lan-
nuisset industria, parcitatis abstinenlia custodiret. tum obtinenda, sed a-ctu est exsequenda. Pcenitentia
Sed quoniam neglexit sibi servare jejunium, per non est nomen otiosum, quae ex qualitate operis
concupiscentiam vetilam amisit et vitam et immor- possidet laboriosa vocabulum. Non enim potest pcc-
talitatem. Sub a Hierobabel muros Hierusalem re- nitens dici, qui poenilonda commiltit, sed ille qui
versi ad captivitatem reparabant, cum eis esset prseterita peccata vel maculas bumilitate cordis,
contra alienigenas pro eorumdem murorum resiau- • subjeclione corporis, bonorum operum sedulitale,
ratione cerlamen, operabanlur dexlra, et sinistra assiduitate orationum, conlinualionegemituum,pccto-
pugnabant (// Esdrw iv, 17) : scilicet sculum fidei ris contusione, lacrymarum profusione detegit [deter-
laeva contra adversarios prsetendentes, et dexira git]; ut possit dicere cum propheta : Ne memineris
bonorum operum tanquam Iapidum compositorum iniquitates noslras anliquas (Psal. LXXVIII, 8), utique
moeniaconstruentes, sed et ipsi viri qui sedificabant]B non quotidianas. Et illud : Laboravi in gemitu meo,
cum prophelis suis, super lumbos cincti operabantur, lavaboper singulas noetesleclummeum (Psal. vi, 7).
quod et Dominusin Evangelio observare nos prsecipit Et : Lacrymis meis stmlum meum rigabo (Ibid.). Et
dicens : Sint lumbiveslri prwcincli,et lucernmvestrx iterum : Rugiebama gemitucordis ntei (Psal. xxxvii,
ardentes(Luc. xn, 55) : praecinctusest lumbis, cujus 9). Et iterum : Quoniam iniquitales meas ego pro-
caro caslitati militat, et non libidini; et mens illius nuntio et cogitabo pro peccato meo (lbid., 19). Sint
lanquam ardens lucerna praefulget,quam praeceptis ideo hic crimina nostra ante nos, et contra nos, ul
suis Christus accendit. Quia haec omnia secuiidiim in die judicii essc non possint, et illud etiam hic
Apostolum in figura noslri facta sunt (/ Cor. x, 6); positi cum fidiiciadicere mereamur : Delictummeum
scire nos convenii, quod quandiu sseculi actibus e.go cognosco, et injustitias meas non operui (Psal.
fuimns occupali, tanquam Babyloniiset regi eorum xxxi, 5). Dixi, pronuntiabo adversns me et injusli-
captivi a Judsea producti in hostium regione servivi- lias meas Domino, et tu remisisti impietntem eordis
mus, unde per poenitentiam ad patriam, hoc est, ad mei. Certum est quod in quantum tibi de priori
ccelesiemHierusalem matrem omnium fidelium re- conversatione displicueris, in tantum Domino pla-
vertenles, debemus omni virtutuni genere reparare cebis, et iu quantum libi placueris, illi sine dubio
collapsa, sarcirc discissa, delere praeterita, cavere iC displicebis, qui dicil : Quoniam dissipat ossa liomi-
praesentia, parare venlura; ut per benignitatcm Do- num sibi placentium (Psal. CXL,7). Et ideo tanquam
mini a pristina peccalorum capiivitate distracii, non severissimi censores culpas nosiras in nos ipsi di-
Babyloniorum regi, sed Regi ccelorum Christo in striclius vindicemus, ct ipsi nobis per diversos cor-
llicrusalem, quaequecongregationi sanctorum aedili- poris cruciatus lortores quodammodo existamus et
catur civitas, serviamus. Et idcirco faciem noslram judices; et in illo justae examinationis tempore non
debemus, magis lacrymis rigare, quam lavacris, ut habent in nos Regis sententia, quod dnmnet, quos
dicere cum propheta possimus : Quia cineremsicut jam hic cnsligationis vitm disciplina correxil, quia
panem manducabam,el polum meum cum fletu misce- juslus et misericors judex bis non judicat in idipsimi,
bam (Psal. ci, 10). Debemus corpus noslrum inde- hoe est, ei se exhibel mitem, quem invenerit bic
fessis vigiliiset continuis edomare jejuniis, ut veium esse prae peccatorum satisfactione crudelem; illi
exercentes inter animam carnemque judicium, uon benignum, quem in hac vita cognoverit sibi fuisse
caro dominetur spiritui, sed spiritui caro vicla de- districtum; secundum illud evangelicum : Quiperdi-
serviat. Cujus rei exemplum nobis Dominus, dum derit animampropter me, invenieleam (Matlh. x, 38).
per angelum ad Agar Sarse ancillam loquitur, dedit, Vel illud : Bedli qui nunc lugelis, quia ridebitis (Luc.
quaedominam suam deserere maluerat qiiam audire, D vi, 21). Breve est enim omne quod in hoc mundo
dicens ei : Revertere et eslo subdita dominae tuae agitnr, sive bonum, sive malum, sicut experimentis
(Gen. xvi, 9). Ut his laboribus omnibus et bonis Dominus aut proniisit aut voluit jarfi probari. Et
operibus dedita possis esse et conversatione per- idcirco ad sustinendas pro Dci amore pressuras
fecta, et eonfessione devota, et in regno patris tui constanles esse debemus. Quia si ad vesperum de-
illius de quo Dominus in Evangeliodicit: Nolite vobis morabitur fletus, et ad matuiinum Isetitiasubsequitur
vocarepalremsuper terram, unus enim est paler vester (Psal. xxix, 6). Itaque nonc seramus in lacrymis,
(Matth. xxiii, 9); secundumnonien tuum in illa bea- quod lunc metcmus in gauiiis (Psal. cxxv, 6). Haec
torum turba vera splendere Ceraunia, et vocabuli pauca ad conforlandam Hdemvestram pro exborta-
tui auclor existere : de quo splendore operum Do- tionis solatio dicta sufficiunt, quse licet ipsc non
ininus dicit: Sic luceal tux vestra coram hominibus, faciam, lamen ut et vos agatis exhortor. Scio enim
ni videanl opevavestra bona, el magnificent,non vos, exfiortationi posilam esse mercedem; quia legimus:

u liorobabel.
*
97 EPJSTOLARUM LIB. II. 98
<
Flere cum flentibtts(Hom. xn, 15). Et ne forte lu in A^ choata sermone seinper et fola est, debet augeri
judicio diceres : Quasjvi qui simul mecitm conlrisla- corporali vUone, non miuui, et ciescere intuitu,
retur, el non fuit, et comolantesme, et non iineni quseccepil affalu.
(Psal. Lxvm, 21). Perfectiora vero atque majora in EPIST. XVI.
Scripturis diviuis, unde ista decerpta sunt, inslru- Domino sublimi semperquemagnificofratri Turencio
nienia perquire, si vis aut ccepta perficere, aut ad Ruricius episcopus.
pollicilapervenire. Dabil tibi laliler quserenti Domi- Exigil solliciti cordis affectus, ul imperilioris
nus scieniiam pariier et virtuiem, ul et lecta inlelli- pvomalur affatus: nec erubescit ruslicitaiis oppro-
gas, el iniellecia custodias. Nam pater orphanorum brium, dummodo iinpieat carilatis imperium. Sicut
ct arbitcr viduarum cum te de se lanium sperare sanclus aposlolus dicit: Perfecla caritas foras mitiit
compererit, et pupillis tuis tiibuet paterna pietale limorem (I Joan. iv, 18). Quia longe melius est
praesidiura,el te remuneralione judicis perducet ad proxiinum diligere sincere quam prsedicare perfecic.
praemium. Siquidem multo plures inveniunlur in mundo elo-
EPIST. XV quenliae Ieporc prsedili quam diiectionis vigore per-
fecii. Quia sicut quod bonum est rarum est, ila ar-
Dominosanctoel aposlolico ac mihi prm cwlerisin
**
ChrisloDomino cullu affecluque peculiariusexco- Bduumquod acterniim. Proclivis namque, juxla Do-
tendo patronoel pupm" Monio episcopo Ruricius mini sentcntiam, et trita via est quse praecipitat in
episcopus. gehennam; aictior vero et difficiliorquae sublimat
Anle paucum tempus litteras vestrae sanctiialis ad gloriam. Quaecausa? nisi quia illa niolti gradiun-
accepi, quibus etiam de inofbciositate tanti liabuistis tur, bac pauci; etideo imminente jam praesenlissevi
affectuosius commonere, dicentcs : Niliil carilate termino, et senii die usquequaquevicino, sicut nos
praestantius.Quod ego valde verum esse conlirmo, eliam docel caesariesdetonsa, vel convenil, ne in ve-
et secundum Aposlolum, illam cariiatcm dico esse teribus annis juvenilia facta meditemur, atque in
perfectaiu et sublimem, quw de cordepuro, et con- confecto corpore, et corde dccrepito adolescenlise
scienlia bona, el ftiie non ficta procedit (I Tim. i, 5), regnet cupido, de qua judicii tempore in illo tremendo
quso,juxta eumdem Apostoltim, paitens esl, benigna aeieinscdispensationis examine, quando ille omnium
est, quw non infiatur, non wmulatur, non quwrit mortaliumtestis et judex non solum merila ponde-
quw sua sunt, non gaudel super iniquitate, congaudet raturus et faeta, verum eiiam verba est discussurus
aulem veritali, omnia credit, omnia sperat (I Cor. et vola, juxta pollicitationein suam, aquae frigidae
xui, 4 seq.). El inde est, quod nunquam cadet. praebiiionidaturus est prsemium(Maith. x, 41), aliis
Patiens est, quia contra teniationes sacculi vel pro- C de otiosi verbi levitaie supplicium; reos nos etsi non
cellas ih Deuin delixa pcrstat immobilis; benigna de perpeirati facinoris voluptate, salteni de concu-
esl, quia proximorum profectibus deleciatur; non pisccntidevoluntate constituat. Quia qui videril mu-
inflatnr, quia iion superbit humili; non' scmulalur, lieremad concupiscendum,jam mwchaius est eain in
quia invidere nescit sequali; ron quacrit quse sua corde suo (Maiih. v, 28). Quodet de rebus omnibus
sunt, dum juxta Domini sentenliam sibi etiam mini- aliis siiniliier observare nos convenit, ul singulis
nios anteponit, et aliorum commoda suis mercaiur appetentise parlibus imbecillis bujus corporis ampu-
incommodis; non gaudet super iniquitale, quia lae- taiis talibus membris, sic debiles, et tamen integri,
tari nisi fratrum prosperitate non novit; congaudet, poiius introeamus in regnum, quam salvi, et lamen
aulem veritali, quia aniicum sincera, non fucala di- perdili, in aeternumprojiciamur incendium. His om-
lectione veneratur, nec falsa adulatione subsannat,t nibus salubriter pertractalis et ritc perspectis, dum
sed vero lionore concelebrat. Omnia credil, quia ini tribuunlur induciae, declinemus a malo, et bonuin
divinismandatis promissisque conlidit, et ideo omnia( incessanter operemur ,(Gal. vi, 10); obliviscamur
speravit, quia pro minimis magna, pro caducisi prseterita, conlemnamus prsesenlia, futura cupiamus,
perpeiua, pro tcmporalibus aeterna sibi retribuendai obliviscamur in factis, recordemur in consciemiis, ut
non ambigit. Nunquam cadit; quia humilitas Iiabere; TJ ] omne peccatum nobis morialur in vita, vivat in pce-
iion potest casum, cum babeat semper ascensum,, nilenlia : nunc seminemus in flelu, quod poslmodum
ci cmn jugiier excelsa mediielur, liabitare tameni metamns in gaudio. Quia tempus bujus vitae tempus
in- sublimibus non praesumil; cum conversatio ejuss est operis, dies vero retribulionis lempus est messis,
babciiiur in ccelis, ipsa lamen videlur adhaerere ter- quando sine dubio hoc uuicuique apparebit in ger-
renis; excelsa opera mente dejecta babens, undee mine, quod nunc spargit in seraine. Sicul ail quidam
glorieiur in Domino, nec lamen exlollatur iu sseculo. Siinclorum: Respondebilmihi cras juUitia mea (Gen.
llacc quiajussisli scribere, non pro eruditione noslra,i, xxx, 33). Cras uiique diem resurreclionis appellans.
sed pro dignatione vestra, praesumpsi. Vestruni vero o Ilacc vos, fralres optimi, non ponlificali auctoritate,
est nos edocere verbis, et ad banc eamdem cariiatem n sed fraterna pietate fidenler scribere unanimitati
provocare semper exemplis, Quia dileclio, quse anlee veslrae,carilale dictante, praesumpsimus,qui ut vo-
cognilionein inuluo inter absenles epistolario in- bis vcl circa vos non dictatoris ingeuium, sed ger
* Episcojmsfuit Arelatensis de quo
epist. 8. BASN.
99 RIIRICU EPISCOPI 100
mani probaremus affectum. Salutem iiaque dicens,^A EPIST. XVIII.
rogo, sicui promittere dignali estis, librum nobis SancloRuriciut ciienspalrono.
S. Augustini de Ciuilaie Dei per portflorem harum Sedalo, moniiis parens paiernis,
Grates concinii, et referi salulem.
sinc dilaiione mittatis. Cujus dum nos leclione scdi-
civitatis habilacula Quem blandis precibus rogat, limendo,
licniis in terris, vobis ejusdem Nefors displiceal levis camrena,
prseparetis in ccelis,ad quam tamen aliter pervenire tanti judicip niinor magistri.
non possumus, nisi caritalis gradibus conscendamus. Hoctu luminibus libens b reversa,
vos et in hac Hoc sanclis manibus freqnens revolve,
Quia ipsa est eminenlior via, quae posi- Hoc tu dum relegis, mei memento,
los sociat Deo, et de posita perducit ad Deum. De jfe seinpir recolat, canatque lingua,
Et mens me lcne.u, sopor reteotei,
qtia etiara prophela testatur, Ambulant de viitute in Mesemper recinat luuin labellura.
virlutem; tidebitur Deusdeorttm in Sion (Psal. LXXXIII, Hos tu visceribus piis reconde.
bic
8). Quamobrem collyrio bonorum operum oculos Hos tccto residens, viamque carpens,
cordis acuamus, ut illic Deum videre possimus. Quia llos inier caliccs, foro recumbens,
secundura .Evangelium, Beati mundo corde, quoniam Et parcas epulas cibosque dulces,
Antro pecloris et inedulla cordis
Deumvidebunt(Malth. v, 8). Ac proinde oportci bic Inclusos recita, canenle mente,
interioris hominis praeparetur intuitus, ut illic non B J Sic nos et mutuos videre vultus,
hebeteniur obiuius. Et vivisilribuaireferre verbis,
-Quaenunc inlima pecloris fatigani,
EPIST. XVII. Largilor Deus omnium bonorum,
Domino sancto ac beatissimoet mihi peculiari cullu Christus cum Patre sempiterno regnans
excolendo a Sedato epi- Sanclo Spiritui dignantes hymnos.
affectuquespecialiier papw Finiunt versus.
scopo.Ruricius epitcopus.
Culpaiis mc ssepius, el crebrius impulaiis, quud EPIST. XIX.
individuaemibi in Cbrislo Dominobeatitudiui vestrae Dominoindividuosemperquemagnificofilio c Rustict
Ruricius episcopus.
hucusque non seripserim. Ulinam sic esset facultas
faciendi, sicut est voluntas scribendi, et caritas, quse Inquieludinem mihi ab aliis, et vobis a me facit
corde concipitur, ore proma' ur. Sed ubi deest effatus, amicitia communis. Quia qui me apud vos, non dico
silet affeclus, et intra lalebras pectoris conlenta es,t mulluni, sed orania posse confidunt, ad ecetesiolam
sui conscienlia, senonesse in dilectione eujpabilero, noslram pro sua securilate confugiunt. Quorum non
etsi in officiorum redhibitione se non cernit acqua- possum non et condolere gemiiibus, et precibus obe-
iem.iQuia confidit, quod sicut ipsa araorem fratris dire, ut pro ipsorumquidem reatu, sed et pro vestro
in se sui conjectione persenliat, ita et diligens frater V parilerprofeclu, potestaii veslraeaiientius supplicem.
eum simililer possit ex sua dileciione cognoscere. Nec mireris qupd dixi illorum reatum ad vestrum
Quia nulla re melius aliorum cordium secreta, quam pertinere profeclum. Siquidem illorum iiidiilgeniia
arcanorum nostrorum conlemplationemetimur. Tan- veslra fu venia. Sicutet inopium indigentia, largien-
tum enim nos caritate diligimus. Parui ilaque peli- liinmesse noscitur copia. Hoc enim nobis retribue-
tioni veslrae, parui jussioni, ut qualibuscumqueser- lur in judicio, quod praesiilerimusin saeculo; dicente
monibus contexta vobis scripta transmitterem; quse ipsp Dpmino : Dimillite,et dimitletur vobis, dnie et
vos, si nos simpliciler, ut coniido, diligitis, aut cen- dqbilur vobis(Luc. vi, 38). Et ilerum : Si dimiseritis
festim delebitis, ne quod vobis cordi est, aliis inci- hominibus,et Pater veslerdimittetvobis peccata vestra
piat esse despectui; quia non acqualijudicio amor (Malth. vi, 1.4). Unde .evidenter agnoscimus Denm
audii, et odium : aut certe vobis tantum relegenda nostrumsenlentiam suam in nosira posuisse censura :
servabilis, ut quolies in vobis videndi nos cariiatis qui precum nosliarum misericors el justus audilor
ignis exarsit, desiderium vestrum eorum colloquio potestati suae de nostra leniiate pracscripsit; ut in
temperetis. Quin etiam ut amoris noslri circa vos eos quodammodp non haberet jus severitatis, quos
sincerilatera plenius noscerelis, injuriam inferre prsc- hic avidos non perspexerit ullionis. Quia quod ipse
sumpsimus. Quia certi sumus quod non tam diserta "' est, boc et nos esse desiderat. Misericors est; mise-
cupiunt audire, quam fortia; non lam voluptuosa, ricordes quaerit dicens: Estole perfecti, sicut et Patcr
quam vera. Quapropter credimus quod pietaii veslrse vester perfeclus est (Matth. v, 48). Quolidie veniam
uec longitudo paginaenostrse afferat satietatem, nec peccaniibus et snpplicantibiis iribuit; ideo et indul-
l usticus sermo fastidium; scienles quod quanto nos genliam a peccatoribus poscit. Unde et oratione do-
•IBipJiusruminaverilis,"tanto esuriatis ardentius. minjca ipsius dicimus doclrina : Dimiite nobis debita

a Fuit illeNemausensisepiscopus, ad quem ssepius'> Narbonensis episcopi ad Eucherium epislola a Sir-


icripsit fiuricius. BASN. mondoedita. Sed is, qui jam episcopus ab anno 430
bAlias, recurre. obierat procul dpbio, cum scriberet Ruricius, epi-
« Fuere ,phures Rusiici eo tempore. Annaliumi scopus iion nisi an. 470. Fuit alter Ruricius, vir
MassiliensiumscriptorRustjcuni sibi tinxit Massilien- illuslris Burdigalensis,quem solo nomine Rusijcum
sem episcopum, qui fuit forsan Narbonae,Narbonen- appellai Sidonius : Solo nomineRuslicumvideo. Hic
sisautem secundas in his Galliarum provinciis, postI fuit ad quem scripsit Ruricius epislolas 19 et 53
flpiscopum Arelatensem, partes tenebai. Est illius» hujus libri. BASN.
101 EPISTCQLARUM LIB. II. .102
noslrasicule/nos dimitlimusdebiloribusnostris (Matth. A rarum reddo mutuum sosprtationis officium et sicut
,%},12). Quibus verbis durissimis nos viiiculis illiga- ad vos rumor pervenit, sufficienler ,me secundum
miis, nisi quod pollicerp.urimplemus : qui ,e,t,perpro- niiserationem divinam, non secundum merita mea
.phetam sic dicit: Homo hommi tenel irqm, el a.Do- tribulaium csse siguilico. Quia ipse qui cibat lacry-
mino qumrit medelam (Eccli. xxvm, 5). Quapropler Hiis in ininiiiia mcnsura (Psa/. LXXIX,6),cnstigationi,
a juxla pietatem suam, pro imbecillilate noslra, mo-
pro Baxone, qui ad ecclesiam usercse confugit,in-
tercessor accedo; sperans ut primum pro Dei timore, dum slaluit, ne iufirmitas nostra in mauus suse cor-
deindepro nosira iiuercessione ipsi parcere digneris. reptione defecerit. Ideoque propitia miscralione sua
Cujus absolutione et iu nobis lollere confusionem, jam commodiorem esse me nuutio; consolalionem
et.vobis polestis comparare inerceileui. vobis vesiri mceroris pagina deferente iransmiilens,
•ut qui esiis laboribus noslris pro caritate compa-
EPIST. XX.
Ruricius episcopusCapillulo filio salutem. tienies, siiis la-tilisc in Dei nomine de recepla inco-
lumiiaie pariicipes , ipsius loctione dispono. Ora
Ingrata mihi est frequentior aegriiudo ves ra ; qoac
pro me.
miliietiamvidetnressecommoniiiodivina, qua mavult EPIST. XXII.
Dominus noster pro sua pietate largissima peccatores >B)omiiio devinctissimosemperque magnifico Vero Ru-
ut annorum suorum jB
castigare quam perdere; quos ricius episcopus.
cetaslongaevanonb convenit, vel convincat iiifirmiias, Relectis litteris pielalis vestroc, Deo gratias egi,
ut deponant saeculi byssum, et sumant Ecqlesiac vc-
esi cilicium, contrilionis indicium. quod vos prius revaluisse, quam infirmalos esse ea-
stimentum, quod rum relatione cognovi. Quod vobis tam frequenter
Qttia cor eontriium el humiliatum Deus non spernit ac>idir<;, propitio potius Deoquam offens', confido.
\Ps. L, 19). llle enim vadil ad ceeluni, qui se collidit
et se Q it quem diligit Dominus corripit (Prov. m, 12).
ad solum. Quia qui se exattat humiliabiinr, qui autem oinnem filium quem recipit (Hebr.
Itumiliat exaiabitttr (Matth. xxni, 12). iUnde et dicit Casiigat In divina
ille : Adhwsit <mima sii, C). iiaque vos disciplina suseeptos se-
-poeuiiens perfeetus pavimento dula admoniiio cl mitis oslendit. Quia paterna clc-
tnea, Domine, vhifica mesecitndumverbum tuum(Ps.
mentii mavutt per multimoda incommoda negligen-
cxvm, 25). Quid est, secunduin verbum tuum, nisi tem
secundum promissionem tuam? quod qui coram le niiiantem corrigerefilium,quam punirepeceantein; inavult
lu eum ac dubium ad servitium suum babenis piae
peceala s a deflerii, compmiclusin mundo,
secu- moderationis attrahere, quam errabunduin et p-r
in
perducis regno, ubi possit deinceps cantare
sieculi praecipitialapsantem acrioreveibere coercere.
rus : Audivit Dominus, el miserlus tsl mihi : Domi' C est enim indulgentissimus paterfamilias, qui
meus. Convertisli meum Ipse
nus faclus est adjuior planctum > aniinam suam ponit pro ovibus suis. Ipse est bonus
in gaudmmmihi : conscidisli saccum meum, et prw-
qui ovem rcdilam ad caulas dqpiinicas ma-
cinxisti me Uvtilia(Psal. xxix, 12). Unde suadeo pie- pater, vult liumeris reportare sollicilus, quam sti-
tati vestrse, ut quod cogitaslis, celerius, Deo adju- mulispropriis
urgenlibus revocare districtos. Ijsc est pater
vante, fac alis. Quia mors non lardat, ipso Domino male prodigo filio, et pr,aeceplaesub&tanliae
dicenle : Ne tarderis convertiad Deum, ncc differas pius, qui ad sevel
sero redeunti non solum crimina
de die in diem (Eccli. v, 8). Subilo enim venil ira de.octori,
vindicise te. .anteiiora non iinpiilat. verum etiam prscmia amiss;i
ejus el in lempore disperdet Ideoque dum ulnis fovel, osculi.spermulcet, mu-
dura tempus habemus, converlamur ad Domiinui), muliiplicat, neribus dilat, doctrina confirmat, non (antum ad
nlnoii cuin hoc mundo damnemur. Quia sine dubio
ejus indignatus abscessum, quanlum la-latus ad re-
illi misericors Deus suuin praestat auxiliiun, quein ditum enim horum omniuin nominum
sua cernit allcnlum. (Luc. xv). Ipso
circa praecepta in se effectus affectusque suscepit, ut sicu! i ieit
EPIST. XXI.
' Aposlolus, inultifarie mullisque modis (Uebr. 1. 1)
Ruricius episcopusEufrasio episcopo. nos erudirel verbis, instrueret disciplinis, provocarut
"
GraLiasago sincerissimae inClirislo Domiuo ger- benefieiis, informaret exemplis, reconciliaret prece,
iiauitati vcstrse, quod perlaio taedio ad vos noslro, redimeret passione, vivificaret morte, imraorlalitate
roufestim nos litteris veslris visiiare tami liabpistis; donaret, justificarel resurreclion.c, ascensione pnr-
qui dum infirmitatis uostrae sollicitudinein gerilis, laret. Et reconciliatos per sangiiincm suum, in enm,
sanilaiem vesiri pecioris approbatis. Quia sicut ipsi a qua excideramus, Patris gratiam reformaret. Ipse
mclius uosns, Finis prwcepii.eslcaiilas.de corde pftrp, enim est apud Palrem propitialio noslra (Joan. n, 2),
tl conscientiabona, et fide non ficta (ITim. i, 5). Et sine cessatione suggerens pietati suae: Pater, non
qui visilat infirmtim in dilectione firmatur. Unde solum pro his rogo, sed pro his qui credituri sunl in
peculiarius spero, ut quein requiritis affaiibus, ora- me per verbum illorum (Joan. xvn, 9). Paler, volo,
tionibus adjuvetis. Red^untibus iiaque gerulis litle- ubi ego sum, et ipsi sint mectim(Ibid. 24). Pater,
* Forle Ecctesia viscera vel ul«r«m, — Nisi malis Aprunculi successor. Divionensem sedem
jajn anle
legere Userchw, nomeu geographicum. EDIT. occupaverat, ibique Quintjanum Gothorum insidias
b Forte convincilvel currexit.
c Fuit ille Arvernoruni episcopus duodeeimus, vernorum fugientem humaniter recepit. Ei in episcopatu Ar-
succossit Apollinaris Sidonii filius.BASN.
105 RURICII EPISCOPI 164
ignosceiltis, nesciuntenim quid faciunt(Luc. xxm, 34). A b EPIST. XXIV.
Ipse nobis quotidie per apostolum suum clamat: Aliua raihi, Deo teste promiseras, quod ipsum
Nolile diligeremundum, nequeea qua in mundosunt; deberes colere, non « Januum; cujus criminis etiam
qui enim diligit mundum, non est caritas Patris in eo. me vis esse consorlem, ut ego ad hunc crrorera
Quia omne quod in mundo esl, concupiscentiacarnis, colendum delicias subminislrem, et oleum incendio
concupiscentiaoculorum, et tuperbia vitw humanw, superfundam. Quod neutro noslrum noveris expedire.
qum non est de Patre, sed de mundo est. Et tnundut Sed dices fortasse, Pollicitus es. Quo ore a me pro-
iransit, et concupiscenliaejus. Qui autem [ecerit.vo- missa perquiris, cum tu sacramenla violaveris? Unde
luntatem Dei, manel in mternum, sicut et Deui manet dabis veniam meae
promissioni, quandiu te buie ser-
in alernum (I Joan. n, 16 seq.). Ipse in Evangelio vire
cognovero d parsioni. Ne confirmare videamur
blandiliis inviiat, muneribus provocat, adhortalioue
pactum, ciijus reprehendimus fac uin; etsimusscan-
sollicitat, dicehs : Venilead me, omnesqui laboratis dalo, e cujus esse debemus exemplo.
el onerati estis (Matth. xi, 2*8), et reliqua. Ut quasi
colla EPIST. XXV.
jugum salutaribussubdenies pracceptis, salutari
Ruricius Apollinari suo salutem '.
suo liberiatis et misericordiae currui subjungamur,
ct ideo auderemus revocantem sequi, audire cla- Quia noslri curam semper gerere pro mulua cari-
blandientem modo non sen- tate dignamini, indico solliciiaepietali et pise solli-
inanlem, spernere; ne
citudini vestrse, nos non parvum quidera, sed, Deo
liamus postmodura judicantem : quo judicio ? Sicut
propiiio, voluptuosum, a vobis reversum, sumpsisse
in
ipse Evangelio praemonere et docere dignatus est:
nobis plurimura prodesse possit, si
Cum in majestalissuw sede consideret(Matth. xix, 28), negotium, quod
aut intenlionem intellectus, aut intellectum sequere-
ijuando non solum merila ponderaturus el facta, ve-
lur ingenium. Sine causa enini solis ortuni caecus
rum eiiam verba est discussurus et vota. Quem hic
Hle quidera videntibus semper exoritur;
nunc videril salutaria sua praecepta negligere, et ad- exspectat.
non cernentibus vero jubar ipsius, quasi nubibus
monitiones suas saluberrimas superba mente con- * Solliura enim noslrura domnum
semper operitur.
temnere, non solum cum stultis a janua regni cce-
quem transcribcndum subli-
lesiis excludet (Matth. xxv, 3), verum etiain partem patremque communem,
milali vestraededisse rae dixeram, legendum recepi.
ipsius cum infidelibusdeputabit; ut cum quibus habet lectio sicut mibi anliquum restaural affeclum,
in sseculo societatem, cum iisdem in «ternum habeat Cujus
ita prse obscuritate diciorum non accendil ingenium.
poriioncm (Luc. xn, 46). Quamlibet ipsura post tam longi lemporis spatium
EPIST. XXIII. caritatis igniculum scintillis suis inler oblivionis fa-
villas ulcunque relucentem, nonnunquam et suspi-
Filio Conslanlioa Ruricius episcopus.
riosis fleiibus excitemus, et interdum dulcibus nobis
Quamlibet Baccbo, symphoniis, et diversis musi- flelibus irrigemus; quo tamen illo imbre perfusus
cis, nec non etiam et puellarum choris le deditum quanto magis inticitur, lanlo magis incenditur; quia
esse coguoverim, tamen quia bonum cst ab his, dum per lacrymarumcopiam desideriorumatqueaffectuum
pervalde fervet adolescentia, aliquoiies respirare, et crescit flamma, non deficit. Hunc ergo, si Dooiinus
magis Domino vacare, quam Libero, parenlibus pise definitioni vestrae Iribuet, ul fautor, effectum,
quoque operam dare, quam cantibus; moneo ut vobis prsesenlibus percensere festino et effici disci-
crastino, quod eril quarta feria, Brivaetemporius ta- pulus de magistro. Quia non me pudet eliam in hac
men, quod le faclurum ininime credo, mihi jejunus setate, nec piget discipuli arripere industriam, dum-
occurras. modo affecta setate artis consequar disciplinam.

a Constantium, quem ut saecu.o nimis deditum in- ciso, apud Mediolanum relegatus est: rediit Arver-
crepal hic Ruricius, quique magis Libero vacabat nam profugus. Deinde Vocladensi prselio adfuit, rbi
quam Domino, nec diebus fesiis jejunus aderat tem- ipsum cum maximo Arvernorum populo comiisse
plo, laudavil ssepius Sidonius. Fuit vir singularU in- JD asserit Savaro. Sed iterum evasit Apollinaris. Placi-
genii, quique elnquenlia sua Romanis partibus mul- dinam babuit uxorem: illa vero ciim sedem Arver-
ium profuit. Fuit eminens poela sacra» litteralurae norum obilu Eufrasii vacare audiret, eleclumque
sludiosus, erat autem Lugdunensispresbyter maleque Quintianum, ipsum adiit supplex or.ins ul Apollinaris
episcopus dicitur ab Isidoro. Vitam S. Germani scri- episcopam Arvernorum gauderet. Cessit precibus
psit eleganti stylo. Est altera ad eum Ruricii epistola Placidinae Quintianus. Apollinaris vero oblatis regi
nuuiero 42. BASN. tnuneribusin episcopalusuccessit, quo abutensquatuor
b Videtur esse scripta ad eumdem Constanlium. mensibut migravit ad sceculum.Vixit igilur Apollina-
c Forle Janum. ris post Vocladense prselium, contra quam asserit
d Forle portioni vel personw. Savaro. Fuitque filius degener qui oblatis regi mu-
6 Forte quibus. neribus sedem a
f Apollinaris fuit illius celeberrimi Arvernorum abusus est. Filiumparente oecupatam tenuit, eaque
habuit Arcadium, cujus ignavia
episcopi filius.Hunc laudavit Ruricius tauquain patris Arvernia fuii devastata. Mater Placidina et soror pa-
vesligiis inhaerentem : Cujus vos esse filios, nonsolum tris Alcima coraprehensaeapud Cadurcum urbem, re-
generosilateprosapiw, verumeliam et eloquenliwflore, bus ablaiis exsilio sunt condemnatse,ipse vero Arca-
elomni virtutum generecoinprobatis.Laudaverat iilium dius, sceleris auctor, Biluriges petiit (Greg. Tur., I.
paler; nos lamen nalum degenerem inox sumus pro- III, c. 12). Sicdegeneres heroum filii. BASN.
baluri. Vicloriuuiducem in lialiam secutus, eo oc- BSidonium intelligil, quem Solium alii vocant.
',05 EPISTOLA XXIX. lOfi
Prius enim quilibet debet discere quam docere. Quia ; I ram Deo, et angelis ejus, ac congrcgatione carnir
prsepropcre doetoris usurpal supercilium, nisi disci- totius apparere. Saluto itaque unanimitalem tuam, ei.
puli snsceperit anle famulatum. Quid enim justius rogo ut pro nie orare digneris, simulque cum oppor-
uuam ut ipse sis paterni inlerpres eloquii, qui uni- tunum vobis fuerit, nos tanti habeatis visitare. Vale.
versa qux ille conscripsit, non lam de codicis mem-
EPIST. XXVIII.
brana, quam de cordis poles pagina proferre ? Cujus
vos essc filios non solum generositate prosapiae, ve- Ruricius Eufrasio a suo salutem.
rum eliam et eloquenliae flore, ct omni virtulum Miror sanctitatem vestram post lantorum et talium.
genere comprobatis : quae bona vobis non lam do- virorum judicia poiius quam rescripla inscitiae mese
cirina coniulit, quam natura. Qnia rivus de lonle qusesisse sententiam. Quod vos magis pro necessilu-
prorumpens licet fluendo proficiat, el plenitudinem dine quam necessitate fecisseconjicio; nc cujus lanti
currendo conquirat, auclori lamen nnde sumit voca- habelis prancipuumin aniuio tenere culluin , viderc-
bulum, debet et meritum. Quem si divina clementia mini in negolio praeiermisisse conseiisum. Undc
usque ad hoc tempus supercsse voluisset, sicul jam gratias ago individuac mibi in Christo gerinaniiali
tum de vestra imilalione lnetabatur, ita nunc de per- veslrae, qund ita de nobis pracsumere et judicare di-
fcctionc gauderel; cum spein sd rem cerneres perve- B gnamini, ut nihil habeamus aut incaritalis simplici-
nisse; nec sibi invideret aequalem, qucm optaverat tate subdolum , aut in veritatis puriiale fucatum.
cssc meliorem. Reddo itaque dcbitum unanimilatis oflicium , et de
causa qua mihi scribere dignati estis, idem nie quod
EPIST. XXVI.
et fralres nostros sentire significo. Sed quid facto
Quamlibet per diaconem Justum non meriierim opus sit, vel quid mihi polissimum fieri debere vi-
litteras bcnigni pectoris et facundioris accipere , deaiur,
per diaconem vestrum verbo fideliter inli-
quibus et erudirelur ingenium, et desidcrium pasce- mavi, quia.... m. fuit litteris indicare. Ora pro me.
relur. Ego lamen , qui malo affecluosus rusticus,
quam urbanus impius judicari, scribendi opportuni- EPIST. XXIX.
tateiu mihi perire non passus sum; utpote qui mihi Ruricius Eracliano suo salulem.
nollem , non dicam occasionem scribendi, scd nec
videndi vos, unius saliem horae spatium deperire. Qui se reum de oTDcioessecognoscit, prius sup-
ldcoque salve plurimura dico, et rogo ut sine com- plicare debei quam audeat salulare. Quia sicut im
luuni deirimento, et utriusquc compendio, nos sem- portunc occurritur imputanii, ita opportune rcmiiti-
pcr, opporiunilale porrecta, lilteris vestris illustrare tur conlitenti. Et ideo nos nostram in palam pro
C duximus noxam , ut facilius pervenirc possimus ad
dignemini. Quia quod nobis iu affectu impendilis,
non expendilis; quod iribuitis, non amittiiis; et quod veniam. Quia non relinquitur locus inipiilationi, ciiin
nobis in charta Iransmittitis, vobiscum in corde re- aditus paluerit deploranti, secunduni ilirimsentcn-
linciis. liam : Dic lu prior iniquitales (uas, ut juslificeris.
Non eniin praevalebilaccusantis invidia, ubi humili-
EPIST. XXVII.
las praecesserit supplicantis. Quamobrem nos si jain
Ruricius Ommaciosuo salulem. excusando diluimus culpam , veniamus ad causam.
Sic a pieiaie vcsira discessi, quod a vobis penilus Saluiem ergo laniani dicimus pielaii vcstrse,quantam
non recessi. In eadem vos parte hominis inierioris poiest affectus intelligerc, et non polest sermo pro-
exhibui, in qua vobis remansi. Scio quia ibidem re- ferre; quanlam sentire possumus, et non valemus
mansi, undemenecinsidiator antiquus poluit, neque exponere; quanlam poiest interioris mens desiderio
recens consiliator [cor.cilialor]excludere. Uude etiam calefacla concipere, et non potest lingua exterioris
sentenlia illius vos sapientissimi Salomonis admo- asserere. Undegraiias agentes ipsius carilalis auctori,
neo : Fili, ne derelinquas amicum antiquum, novus qui eam in cordibus vestris est dignatus inserere,
enim non eril timilis ilti. Vinumnovumamicus novus; oremus ut praecipuumstia b largitatio munus in nobis
velerascet, el cum sttavitatebibes illud (Eccl. ix, 14). D cuslodire semper, et jugiter dignetur augcre. Quia
Ei ideo nosvelerascamusin amiciliis, elde die in dicm juxla Apostolum ipsa est eminentior via quse ducit
affeciibus innovemur. Quod si amicus rclinquendtis ad vitam. Quod superest, specialiter quaeso, ut com-
non est, quanto magis pater, qui erudiil, qui nutri- muni patrono nobis quotidie supplicetis. Quia, sicut
vit, qui adjuvanie Domino ad sacerdoiium usque legitis, multum valeloratio justi assidua. Et sicut
perduxit : cui fortasse etiam juxia divinam miseri- ipsc Dominus noster in Evangelio dicit de illo qni
cordiam Iucis istius debetur usura I Sed haec ego tres panes ab amico suo noctis lempore, importune
bealitudini tuae scribo, non quasi aliquid imputans, quidem , sed salubriter, quod improbiiati praestitum
aut exprobrans , sed ut filio carissimo , quem sine fueritinsisientis, quod negabatur amicitiis flngitantis.
ullo naevocupio in hoc mundo impieiaiis incedere, Reliqua per portitorem verbo mandavi, quse longuni
et puruui atque immacutatum in illo die judicii co- fuit lilleris indieare. Unde sicut principium epi-

* De co ad epist. 20. b Forle largiiio.


PATROL. LVIII. k
107 RURICII EPISCOPI 4AR
stolae conlinet, rogo ut pro larditate veniam dare, Anigredinem, ita nunc suo pullis vestibus operum
dignemini. Vale. luce candescat. Peccator eniin qua die conversus
EPIST. XXX. ingemuerii, tunc salvus erit. Dummodo juxta saucti
Ruricius episcopusCapitlulo filio talulem. Pauli aposloli seni«aiiam,sicui exbibuimus haclenus
Gratias ago pielati vestrse quod me consulere corpora nosira servircj sxculo, et iniquitati ad ini-
i'c n civilatis ordinatione dignamini; cum vobis suf- quitaiem, ita nuuc cxhibeamus mcmbra noslra ser-
iiicre, Deopropilio, satis abundeque possitis. Elideo virc justitise in sanclificationem (Rom. vi, 13). Nec
qui.a quod vobiset fralribus vestris placet, nobis dis- simus quasi timenles Deum, aliud sermonibus prae-
plicere non debet. Bene facilis, ut homiocm quem lendentes, aliud habeiiles in moribus; aliud osien-
communis consensus elegil, ordinetis. Sed admonele tantes in vestibus,aliud actibus comprobanies ne nos
illum ul veritatistudeat, non falsitati; paci, non per- mordeat sermo ille Dominicus, sub vcsiilu ovium
dilioni; disciplinae, non discordise; utilitali publicae, luporum.rabiem contegentes. Quia oculus ille divi-
n»n privalse cupiditali; juslitise, non rapinae. Tuea- nus, sicul scriplum esi, omni loco bonos speculatur
tur bonos, emendet reos : miseros non faciat, sed el malos. Sine dubio, qilem ad se integro corde trans-
defendat. Corrjgat sonles, custodiat innocentes; ut ire conspexerit, ipse in cor illius jugi habitatione
iia agens magis fuiuro possit placere judicio quam B desceudet, ul eo habitaiore non careat, cui se prse-
prsesenti. paravit babilaculum. Gralias itaque Domino nostro
EPIST. XXXI. supcr tam inenarrabili ejus, boniiate in commune
mavult sjervosmoiiere quam perdere;
Dominoillustri semperquemagnifico filio b Agricolat referamus, qui
Ruricius episcopus. corrigere, quam punire; et pro usura brevis vitse
donare. Quod superest, saluto plu-
Relectis litleris subliraitalis vestrae,gratias Deo egi perpetuaet regna
revaluisse ordinalione rimum, ancillam vestram vobis peculiari insinua-
quod vos prius ipsius, quara lione commendo:
quamlibet hoc salva vestra pietale
iufirmatos esse cognovi, et nobis anxielatem tolle- non ul quo eam suscipere tanti habuislis af-
tamen in- egeat;
ret, elvobis redderet sospitatem. Quam fectu, semper foveatis, induliuque largitale divina
firmitatem vobis clementer illalam, propitio poiius
irato Domino solita utrosque nos sibi paravit obnoxios; vos avos faciens
quara ipso nostro, pro ejus sua
Sic enira fecunditale, nos proavos. Domnara filiam nieain
pielate, conjicio. legimus, quod corripiat desiderio et honore, quo dignum esi, sospito. Ob
Dorainus quem diligit; diligit aulem omnem filiuui
6). etiain in cujus, si facultas essel ambulandi, erat volunlas
quem recipit (Hebr. xn, Quod vobis, vos visendi ; ulquam interioribus
re lit ordinatis affectibus promplissima
quanlum audio, probaiur; C o.culis pro affuiitatis ipsius conjunctione jugi recor-
veslris, suum vobis insinuaret affeelum, et habitu
dalione conspicimus, exlerioribus cerneremus. Opto
animoque mutalo, jugum vobis suae lenitatis impo- bene
agas.
neret, ut salutari currui suo colla subdentes, dum
mandatorum suorum levc onus evehitis, peccatorum EPIST. XXXII.
graveni sarciuam deponatis. Hsecest enim mutatio Dominotancto el apostolico,omniquea me honore et
dexlerae Excelsi, dum dc peccatoiibus justos, de ex- amore speciatius coiendo fratri Cwsario c episcopo
iraneis domesticos, aoiicos sibi facere dignalur ex Ruricius.
servis, Superest ut nunc conversionem quam pro- Frater et conpresbyter nosler Capillutus dupliciler
lulistis in veste, probetis in corde; et baec commh- liac vice nobis gratus apparuit, dum et ipse nobis
tnlio interindumentum vestrum liabeaturetanimum; jam diu desideratus occurrit, et quamdam vestri
11 sicut ille sub candidis vestibus habiiit hucusque prsesentiam nobis per vestras litteras repraesenial.

» Hsec vox, ut puto, corrupla est. equidem, abrogala illa jura denuo inslaurasse Sym-
b Fnit Agricola vir illustris, Aviti imperaloris machum ipsique Csesario utenda concessisse. Sed
filins, Bedicii fraier.qui tum comes magisierqtie mi- effluxerunt anni ocio a concilio Agathensi ad vica-
litum Arvernorum mulla in urbis defensione adver- D rialus Arelalensis restiiutionem. Propria igiiur nisus
sus Gotbos gesserat , illius sororem Papianillam aucloritate conlempioque Romaui praesulisedicto,
nxorem duxerat Sidonius Apollinaris, ut patet ex conciliura Agathense convocans Csesarius ad Ruri-
ep.c 1. li, ep. 12. BASN. cium utadesset scripserat. Reniiil Rnricius, eo quod
Seripserat ad Ruricium Csesarius ut concilio ex non satis firma valetudine uteretur, sed poiius eo
universaGolhorumditioneAgathseconyocaloprsesens quod se a Caesariodespectum crederet; aberant etiam
adesset. Habetur ejus epistola interepistolas Fausti, pierique eprovincia Viennensi, qui, quamvis Alarico
superius editas (Vide infra). Celeberrimum fuit illud subditi, coram Arelatehsi prsesule fasces demittere
concilium, ih quo Galliariim primatem se gerebat epi- riolebant, et propria jura a Symmacho rccens con-
scopus Arelatensis, qui concilia convocabat illisque firmata venditabant. Irsjtus eorum absenlia Caesarius
praeerat. Autumat vir eruditissimus Baluzius hanc legem sanxit qua ferebatur ut si metropoliianus epi-
dignitaiem Csesarioauctoritate pontificali fiiisse de- scopus adcomproyinciaiesepistolis direxerit, in qui-
liiaiidatam et sancitam. Sed eo tempore, aiiho scili- bus eos aut ad ordinaiionem summi pontificis, aut
cet 506, Symmar.mis Romanse sedis praesul, jura ad synodum invilel, poilpositis omniius.excepla gravi
prius ^Eonio Arelatensi episcopo concessa penitus infirmitatecorporis, aut prwceptione regia, ad consli-
abrogaverai, conslitulionem Leonis magni a se re- tutam diemadessenon differanl. Hoc decretum a con-
siitutam confirinaverat, asserens levem inconstan- cilio lalum, tum eiiara Caesarii queretae de Ruricii
temuue anitftum pontifici non convenire; verum absentia, huic epistolai dedertint ocCasionem.BASN.
109 EPISTOLA XXXIV.
Quo redcunlc has reddere procuravi, quibus debi- A fit servi;" ut possit impassibilis pali, incomprcben-
tum beatiiudini vestrse rependo caritalis officium. sibilis capi, iminortalis mori, qui mortem occuni-
Quod vero scribitis, cur ad synodum, sicut collo- bendo perimeret, ut vitam resurgendo repararet;
cutio habuil nostra, non venerim, fecit hoc infirmi- Sed quid ego obliius mei, avidus tui, quasi de hu-
tas, non voluntas. Ipsi enim recolere potesiis quam juscemodi rebus tecum colloquens, et inde in
fessum me Burdigalia [forte Burdigali] videritis ; desiderium lui vehementius perardescens, resiin-
el hoc hyeme, quando esse soleo fortior solito. Quia guere silim meam velul quodam dileclionis rivulo
aesiivis diebus etiam in hospitio meo, et locis frigi- festinans, inscrutabilia ct inaccessa pertentans, quid
dis, ipsam consuetudinariam infirmitatem suslentare loquar, qui loquar, cui loquar non considero. Sed
vix valeo; ne dicam, quod illos coetus [wstus] re- dabit, ut confido, veniam pietas, quam commiliit
gionis illius ferre quiverim, si venissem. Unde ma- affectus. Quia caritas omnia Suslinet. Salve itaque
gis spero ut pro mc orare dignemini, ct ad tempus plurimum dico individuo roibi pectori veslro, et
aliud, quod inlimaiis, si Deus vitam cesserit, venire rogo ut pro me incessanter orare dignemini, simul-
vultis, nobis per liominem veslrum maturius indi- queeiiam partem corporis mei, per quam vobis has
cetis. Quia litteras vestras ad me modo lardissime trado, pcculiari insinualione commendo, ut in illis,
venisse signilico. Quia ctsi non pro dignilate, vel B quam me diligatis integre comprobetis. Quos vobis
pro aetate, non debemus tardius quam alii commo- eo arbiiror fore cariores, quia meam vobis secura
ncri, qui fortasse (uiminus prudens dicam) mere- deferunt portionem. Quibus quidquid dignali fueriiis
bamur ambiri. Quia si aliis nomen urbium prsestat dilectionis impendere, nobis vos conferre cognoscite.
auctoritas, uobis auctorilatem demere non debet ur- Quia fi, juxta sanclum Aposlolum, minus membrum
bis huraililas. Siquidem mullo melius, mulioque tnajori in dolore compatilur, et majus procul dubio in
eminentius est, civitatem de sacerdole,*quam sacer- minoris prosperitalelalatur (I Cor. xu, 26). Et ita de-
dotcm de civitale noscere. mum fil, ut omnibus usquequaque merabris in pace et
quiete composilis, capul, totius corporis rector ut pote
EPIST. XXXIII. et dominalor, exsultet. In quo capite omnia membra
Dominotanclo et apostolicomihique in Chrislo Do- jubentur aspicere, dicente propheta : Sapientis oeuli
mino speciali cullu affectuque cwleris prwferendo
patrono Sedalo episcopoRuricius episcopus. incapite ejus(Eccl. ii, 14). Quod alius propheta evi-
denter exponit dicens : Oculi mei semper ad Domi-
Dum scribendi vobis omnis pecloris mei animns num,quia ipse evellitde laqueopedes meos(Psal. xxiv,
vossiliens occasionem frequehler inquiril,aliquando 15). Et iterum : Ad te levavioculos meos, qui habitas
diuturna meditationc pertractans reperit idoneum C in cwlo(Psal. cxxn, 1). Erigamus itaque oculos cordis
portitorem, perquem et silenlia longe disrumperem, uostri ad Chrisiura et in mundi istius nocte manus
et sibi spiritalcs delicias postulare, oris veslri cu- nostras operibus fructuosis extollamus ad Dominum,
piens rore respergi. De qua, credo, siti sanclus et ipse caput noslrum esse dignetur, et nos adhae-
Psalinista dicebat: Anima mea sicut lerra sine aqua rere capili nostro, ut illa corporis sui membra esse
tibi (Psal. CXLII,6). Illa nimirum aqna ariditatem mereamur, ut de hoc sseculo discedentes, lanquam
corporis sui restinguere sobria ebrietae desiderans, exitu Israel de Mgypto dicere redemptori noslro
de qua Dominus noster in Evangelio claraare digna- possimus : Adhcesitpost te anima mea; me autem sus-
tur : Si qttis silit, venialel bibat. Flumina enim aqum cepit dexlera tua (Psal. LXII,9)'. Cum ea diebus ac
vivm de ventre ejus ftuunl (Joan. vn, 58). Hanc noclibus fueril in corporis hujus carcere meditata,
aquam Samaritanae etiam idem Dominus offerebat, tinde non confundatur ad vota. Ora pro me.
hoc est, Ecclesiaeex genlibus congregandse dicens:
Aquaquamego dabo, fiet in eo fons aqum salientis in EPIST. XXXIV.
vitam aternam (Joan. IV). Hanc aquam si quis fide- Dominosancto et apostolicomihi%uein Dominospecialt
lis non gustu tantum summo tenus ore libaverit, cultu affecluquecwteris prwferendopairono Stdalo
sed totis animae visceribus appetens conviva sor- 0 episcopoRuricius episcopus.
huerit, protinus in laudem Domini omnipotentis Per arciatrum [archiatrum] Palladium lilteras fe-
erumpit; et hoc incipiet ructare quod biberit; cundicordis et facundi oris accepi, quse nos ad visio-
sicut beatissimus evangelista aique discipulus, qui nem muluam volo pectoris invitabant. Sed quid faci-
super pectus Domini recumbere meruit, mysteria inus, quod desideriis aniraorum nostrorum diversai
regni coelestis audivil, et in illam vocem quam ante membrorumresistitinfirmitas?dum vos nimietale ro-
nullus audierat, clamavit: lnprincipio eral Verbum, busli, nos tenuitate exesi corporis impedimur: dura
el Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum vos alieni, et qualuor pedes ferre nequeunt pondero-
(Joan. i, 1). Hoc erat illud Verbum, quod sine sos; me eliam proprii el duo sustinere prae defectione
tcmpore a Patre genitum, in tempore creatur ex vixpossunt, Quofitutiroplere communia votanequea-
matre, ut crealor fieret; ut csse possit humanilatis mus. Ego enim (testis est Dominus) quod si valuis-
quxdam porlio, divinitalis totius plenitudo; el ple- sem, ad synodum condictam omni aviditale venissem.
nitudinem humaiiitatis portio ipsa humanitatis sua Sed mca disposita ilineris voluntate necessilas imlie-
n.issioneredimeret; dum imago invisibilis Dci, forma cillilalis inhibuit. Quia aeres [aerem] regionis illius
III , RURICII EPISCOPI 112
prrserlim noc tenjporc ferre non potcram : quod ct,t A dendi sut»t dispnrati corporc, cum pariter in eo niehte
vos ita crederc confido, et pravos ad aliud derivarei junganlur. Ora pro me.
non dnbi o. Ilis iiaque snfficientcr, ut potuimus,
! EPIST. XXXVI.
indicatis, salulaiione nnimi desideranter impensa, si Ruricius
Iransmisi vobis 1 episcopus dulcissimis nepotibiisb Par hemio
dignum duciiis, caballum, qualem ct Papianillw.
vobis sciebam cssc neccssnrium, mansuetudine pla-
Posiquam pielas veslra discessit, dimidium esse
ciduin, membris validum, firmum robore, forma prx- me
semio; maximam raei partem, hoc est, in-
stantcin, fiictiira compositum, nnimis lcmperatum, leriorem quia
scil. nec tarditale pigrum, nec velociiate praeprope- hominem.residenlecorpore, vobiscum am-
bulassc cognosco, ita t.imen qnod et vos in peclore
rum, cui frenus ac siimulus sit sedcnlis nrbitriiini, meo,
cui ad evebendiim onus et velle suppclat pnritcr cl qnod hic remansii, mancre conspicio. Saluio
dulcedinem vestram, et ut verborum meornm
posse : ila ut nec ccdnt superposio ncc deponat im- itaque memores sitis admoneo, quia cerium est vos juxla
positum. Supercst ut rescripto, quoinodo vobis pla- Salomonis senlentiam
ceai, indicelis. Quamlibet ila dcindividuo milii corde posse in bonis Dco dirigeulc
proficerc, si seniorum consiiia ei amori habeantur et
prrsuinnn, quod vobis etiam mnla a me comniissa, r. usui
non dicam iransmissa complaceanl. Tanla est enim apto bciie agalis.
inlegri v's amnris ut in amicum [forle amico] nil EPIST. XXXVII.
displiceat, cum niagis maliim displicere debeat. Et Ruriciut episcopusfratri c Pet
binc illud esl, quodjudicia lioininiini aut amorc prae-
aul odio ut rccia non Qoiii obedienlia sacrificiis anteferlur, idcirco ru-
pedinntur, proferanlur. Vos sticitatem menm malo proderc quam perdere carila-
vcr<>,qnos nec odium exasperat, ncc inflnrmiiatiu-
lcm : Scientia enim inflat, caritas, ut ipsi melius
ci
vidi», jocos noslros libcnier accipiie, et de sospi- noslis, ardificut (I Cor. vm,
tate ve Ira vcl actibus afflucnlcr insiruiic, ut dum 1). Quamobrem quia
ut vos per singulas occasiones el de meis
vos dintiiS lcgiinus, copiosius imbuamur. Ora pro ine. jussistis
aciibus facerem cerliores, el desiderium vesirum,
f:piST. xxxv. quod milii non mco mcrito, sed generali et insiia
vobis dilectionedependjiis, alloquio temperarem ; me
Domno sancto el apostolico, mihi in Clirhto Domino qnidem Deo
speciuliter excolendo, fratri Cwsario a episcopo, Ru- omne propiiio foiiorem, sed heu I plenum et
ricius episcopus. liospiiiolum nosirtim diversis incommodis la-
borare significo. Peculiarius rogo atientius Doinino
Qw oecasioncs scribendi nobis inviccm pro mutua /• supplicelis, ul qui nobis incoliimiiatem veslris ora-
rariiaie iiiquirimtis, oblatasprsetermiilerc nou debe- lionibus
rcddidislis, el his opem ac medelam diviuse
mus; ul conferat nobis quamdam pncscniisc portio- misericordiaeintercessionis vestrae pnlrocinio coufc-
nem senno meditator [lortc medialar]; qui emillitur, raiis. Ora pro me.
ncc amiititur; iribuilur, ei babelur ; videlur disce-
• EPIST. XXXVIII.
dcre, nec rccedit; a mc dirigilur, a le suscipitur; a
nie scribilur, a ic legitur, nec taincn dividitur; cum Dominissubliiuibuset magnificisfiliis Eudomioet Me-
lantiw Ruricius episcopus.
quasi divisr.s, inieger tamen uiriusquc corde tenea-
uir. Quia vcrbi niore divini iraditur, et non egredi- Qunm gravis mihi orbiialis veslracsit luclus testis
tur; confertur indigenii, ct non aufcriur anctori; est pectoris mei conscius Dcus; quod verbis sublimi-
accipiemis lucrum MIICdispcndio largieniis; dilans taii vestrse indicare non possnm. Nam ita animum
inopem, necaitenuans posses5orem. Ideoqoe vcniente inciiin doloris veslri passio sauciavil, ac si unum de
illo nepoie meo diilcissimo Parthemio has peripsum propriis aflectibus [forlc affinibus]perdidissem, quia
daro non distuli; ut el mcam praescniiam vobis litte- me vobis proximmu et quodammodo consangui-
ris exhiberem, ct ipsuni parilcr coinmendarem : cui iieum bene mecum agendo fecistis. Alque ideo quia
quidquid dignali fuerilis dileclionis impenderc, nobis laborcs et augustias noslras frequenter in vobis pro
vos pracscniare noveritis. Siinulquc eliam peciiliarius veslra dignatione stiscipiiis, juslum est et nos ve-
rngo ul"pro mc ipsisque pignoribus noslris inces- slris, ciim acciderint, parlicipare mceroribus. Si enioi
santer oretis, nec impediant affectum amorum no- jtixla Apostoli (/ Cor. xu, 26) sententiam, unius cnr-
siiornm spaiia inlerjecla regionum; quia qui in Do- poris ntembra sibi invicein compaiiuntur et condo-
miito, qui pnvseiis estubique, se diligunt, non cre- lenl, decel nos quoque, corum incommoda saepepe>

a IV.co superius. lumnam lapidibus obrutus est. Fuit aliera Papiauilla


b Fuii vir nobilis Parihemius, quiposicn vixitapud eodem lempore, sed Aviti imperatoris lilia, ab ea
Tlieodrbciium Ausiraskc legem in gralia, sed t-uni quam CIIIIIc.onjugelandat bic Ruricius tanqnam di-
tiilmia praiu-r legesexegisset, inortuirege, io populi iiiidium animae suae, diversissinia. Attoniius fnrsan
inliimi cl pcricula inaxima ingulil. rapianilla fuil slupes inlcin viruin, qualis fuit ille Parihemius, lau-
i-ju.snvor. qiiam cum aniico Aiisaniopereincral. Sli- daii :ib episiopo; al cpiscopus liomo cst, ct niliil
nmlis ronsei miai coinpiinciiis, in nica inclusus lniinaiii a te alienuni puiai. BA-N.
a pipulo Troveris repcrtus esi. Sputis pcruneius, ' HMCvox in uis. ila expressa est ul nescias an
upsuis csestis, viticlis jpost tergum nianibus ad co- legendum sit Petro an Petur. an Petut.
113 EPISTOLA XLI. 114
cipiamus. Dolemus itaque casui vestro, cl planctibus A puri alimento innocentiae tempereiis. Nec niirumest
veslris interesse nos credimus. Sed quid facimus hoc tamen in veslra virlutc miraculura, ul diligntis
domini filii? Equidem voluntali divinac resislere nec venerantes vos, qui odientes amare consuevislis.
possumus nec debemus, et omni sollicitudine pra- Siquidem el ad augendam circa nos caritatem ve-
caverc, ne dum dulcia nobis pignora nimio dolore siram, duo lumina nostra detinelis, Aureliamun ilicn
deflemus, blasphcmi quidem et injuriosi inveniamur atque Leontium : pro quorum spc et consuiniiialioiie
in Domino, el gravius animns nostras aucior ipsius rogo ul indesinenter divinaemisericordiae, sicui vos
niorlis, inventa occasione, confodiai, quam carorum conlido facere, supplicetis, et cum illis iicrum pio
auiissione percussit. ldeoque in omiii amariludine nobis semper oretis; quia fiducialiler crcdo, quod
vel dolore ad Deum nobis esl refugieiidum, et ad profeclioni veslrae, et illorum insipientuc, pro ipsa
illuin omnes casus nostri tolo corde referendi, qui adhuc teneritudine, a nutritore Domino uil negetur.
sanat vulneratos, qui relcvat mcestos, qui.consolatur Saliilem iinque uberem dico piclati veslrae, quantuiii
afflictos.Et illa sancli Job senlenlia omnino dicenda, polest promere oris altectus, non quantum cordi-i
est : Dominusdedit, Dominus absiulil, sicut Domino po eit alfectus. Et rogo ui prsefatos dulcissimos sti-
placuit, ita factum est; sit riomen Domini benedictum r.nilos pectoris mei nostro nomine sospiietis; nos-
(lob 1, 21). Et ille hoc quando dicebat, decem (ilios " que, quoiiescunqiie sc opporlunilas porrcxerit | or-
cum omui faculiaie perdiderat: Nec tamen blaspbe- tiioris, benediciionis vestro! imbribus irrigetis. Oia
mare aut damno aul dolorc compulsus est. Sicut pro me.
dicil Scriplura : ln omnibus quw uccidebant ei, nihil EPIST. XL.
peccavit labiis Job (Job u, 21). Qtiod ego cl pieiali Ruricius epitcopus " Apollinari b suo talutem.
vcstrae scribere pro mulua cariiate praesumpsi, ut Aflecius subliinilntis veslrae in visceribus nostris
dulorem animorum vestrojum, quem litteris uieis violcotus cxactor .ost, et amori veslro me potius
mitigare non poteram, vel divinis eloquiis utciinque quam pndori ineo servire compellil; dum non eon-
moderarer. Et vere, si mihi quasi vesiro crediiis siderai, quo sermone , qua pagina; tanium vestris
cordi, non minimum poiesiis capere de Chrisii Do- imperiis obseqnamur. Cogitis enini nos auribus pe -
mini volunlaie solatium, quod quatcnus inurialurus rili:e vestrse verbis rusiicis injuriam frequenter in-
mauebal interitus, talem eum dignatus est assumere, ferre , dum apices nostros saepius vultis nccipere:
qualium regnum docet esse cceloriim; ut et patronum pareo voluniaii vesirae , pareo jussioni. Malo eniin
liabereiis ex filio, et minus doleretis amissum, quem de meipso tibi magis quam inihi crederc. Quia pie-
a Dominovidebatis assumplum. Oplo bene agatis. tatis, non polestalis est, quod jubelis. Et ideo, quae
EPIST. XXXIX. displicueriut emendabitis procul dubio potius quain
Dominosanclo el apostolico in Christo Dominocttllu prodclis. Siquidem nibil esl imperiosius caritale; cui
affecluque specialius excolendo pulrono Victttrino quisque toio cordc sc dederii, libenter et vincula
[Victorino]episcopo Ruricius episcopus. iiiius impacta patielur, et onera illala pottabit, duni
Fratcr et compresbyler noster Capillulus, licet prsecipientis imperiuin. non invitus excipii, sed de-
apices vestros nobis non detulei it in charia relegen- volus cxercci. Prsestabit ilaque divina inisericor-
dos, lamen lolius [forte poiius] exhibuit in corde dia ULtumuliibus leiiiporis hujus, vel necessiiaiibus,
conscriplos: undc eos nec fur auferre, nec violenlus aul dilatis in perpeluiiin, nut paruinper eppressis,
eripere, nec imber eluerc, nec velustas possit abo- ciiius fruclus « nos taciat ile nosira carpere pracseu-
lere dum mihi lidelis admodum veslri pectoris con- tia, ut desidcria, quje incilaniur nffcctibus, aspeclibus
sors et deditissimus delator ssepius ii.culcai, cl dul- niiligeutur. Finit.
cius, qiraliier me et quam assidua dileclione dc me EPIST. XLI.
ruminelis. Non quod in ine sil unde cariiatis vestrsc Domino devinctissimoel milii omni houore vencrabili
pascere possitis esuiiem, qui solidos et nunquain frairi d Leontio Ruiicius.
perituros cibos et accipere soliti estis el darc; sed Cratias ago, quodctnosiricuraingercre,et novitatc
quando fortior esca defuerit, lenuilatein nostram pro ** oleruin, qune libenter liabere nos n.ostis, nosreficcre
laclis poculo sorbeatis, ut desiderium pii cordis et lanti babuistis; quod ct consuctudini prsesialis pari-

aMs.,Apo//onari. ilubio Forojulicnsis Leontiiis eo tcmporc Sidonii et


b l)e eo ad epi>t. 25. Buricii; coaevus vero fuit Leomius Arelaleusis qui
c Lege vos, vel nos [acial de vestra. Raveliio successil. Leontins Forojuliensis circa an-
d Fuit ille Leontius Arelatcnsis episcopus; quam- iiuin 44'< obiii; non is igitur esse poluil cujus cxi-
vis enim de ipsins obilu tacuerit superius Ruricius, tumdeflct Ruricius episcopus ab anno 470. Errat
id solum probat illius epistolas sceuiidum seriem tripliciier Savaro qui Li-ontium Forojnliensem cum
lcniporum r.on esse dispositas. Fuit qiiidem alter csse putarct cni Sidonius , ilcm Fnnsiiis scripsere ,
Leonlius Forojuliensis episcopns, cni concilia Galli- quiqiie subscripsit cpisto'3eFausli nd Lucifcrum pre-
i-aoa convocandi jus concessit Leo Magnus, ut Gal- sbyierum, idque inconcilio Lugdunen-i. 1° Is quciu
lorum animos llilario Anlalensi addictos facilius laudat Fauslus, fuit Arelaiensis, rui coinmissus Gal-
avocaret. Sed is Leontius fuit jam proveciae aelatis liarum vicarialus. 2" Nescio quid sibi velit Savnro,
ann» 445, ut testatur ipse Leo. IIinic Leontium au- ubi loties Lucilerum. presbyterum inciilcat. Non fuit
tumavit Baronius euradem esse ac illuui cui epistolae Lucifer adversus quem lela sua vibravit Fnustus;
Sidouii ei Ruricii sunt direciae; sed obierat procu) sed Lucidus, injuria iu Luciferuin, bouiineiu ignu -
115 RURICH EPISCOPI 116
ter et aniori. Ideoque redeuntc puero vestro, reddo Avestram plurimum sospilamus. Et quia dc no-tra
reciprocum sospitalionis officium; et ut de suscepto, dignaris esse salute. sollicitus, juxla vola pietatis
Deo propitio, officioindesinenter cogiteiis admoneo. vestrae me valere significo, simulquc deposco, ubi
Quia Deus non inilium boni operis, sed fincm requi- sanctum pascha faciuri sitis, me recurrcnlibus in
rere comprobatur, dicens: Qui perseveraverHusque in slruatis, Finit.
finetn, hic salvut erit (Mdtth. x, 22). Praestabit, ut EPIST. XLV.
credimus, misericordia ipsius, ut qui poenitendi vobis Ruricii episcopiad presbyterutn Albinum.
animum inspirare dignalus est, ipse vobis et in Ubi ad me communis luclus nuntii rumoie perve-
agendo virtutem , et in consummatione plenam tri- nit, quod tamen miratus sum , quod non boc priua
buat pro sua miseralione remissionem, qui solus ex germanitatis vestrae relatione cognovi, ipse ad vos
polest et sanare corrupta, et reparare collapsa, et requirendos continuo venissem, nisi me dierum ho-
delere commissa, et abdere praeterita , conservare rum reverentia retardasset. Has transmisi, quibus
prsesenlia, et donare venlura. Finit. spero, ut me excusatum habere dignemini, et filiam
EPIST. XLH. nostram , quam audio Se vehemenler affligere , ud
Ruricius ad domnumConstantium. vicem meam, tam ex ratione quam ex vestra aucto-
De deliciis transmissis gratias ago, et quanlum in- ** riiate consolemini, quod Dominus noster de servo
dicaslis, tanlum me utrarumque avium suscepisse suo, et quando voluii, el quod voluit, fecit. Et ideo
significo; simulque etiam per pueros ipsos, qui no- contra volunlalem Doniini venire videbitur, cui dis-
bis baec detulerunt, lergus aprunum me pietati [tuae plicet divina prseceplio: utique divina ; quia animatti
indico transmisisse; ul dum nos volatilia quae trans- nostram ille solus, cum voluerii, ex corpore poiest
misisti. deliciamur, tu bipede de .quadrupede facto educere, qui fudit ih corpore. El idcirco luclus isle
satierSs. Cujus lamen malo carne, quam vita capiaris iiimius, qui videlur csse pietatis, magis ex dialioli
quia qui semper de ssccularjbus cogitat, el jugiier consilio quam ex pieiate descendit; ut cum dolor
terrena medilatur, huic aninianli Scriplura divina consolationis impatiens querelis suis Deum impii-iitis
nierilo comparatur. Quia de omnibus animalibus e\probrat,qui pisemisitFiliuntperhumanauicomiiio
solus homo sublimis crealus est, et effecius, ut au- nem, per incredulilaiem animain perdat. Plangant
ctorem suuro semper ccelo intentus aspiciat, non inorlui morluos suos, quos resurreciuros csse noa
mundalia opera solo incessabiliter defixiis exerceat. credunt, qui animam cum carne aDstiniaiuinicrire,
EPIST. XLIII. qnibus nulla de beatitudine animse, nulla de corporis
AddomnumAmbrosium*episcopumRwiciusepiscopus. restauratione fiducia esl, Nos vero, qui spem resur-
^
Aposiolica praecepta nos commonent ut a quibus reclionis habemus in Clirislo, qui animas nostras,
divina percipimus, eis terrena prsebeamus, quod nos juxla pollicitalionem ipsius Domini, iu saii<:ton:m
vel in hac duntaxat parte servantes, pro coelestibus finibus credjmus collocari; ad ipsum nos corde ct
opulis, quas nobis et serroone vivo, et patrum tra- oraiionibus conferamus; ct consolationi de ipsins
ciatibus ministratis, Iegumina-marina transmisimns. promissione capiamus, quod credentes in se secum
Per haec nil nos habere proprium comprobantes; vivere faciat. Nec ullus apud eiim nisi infidelis mor-
siquidem et a divinis bonis sumus, quae vos tribuitis, tuus judiceiur. Et iia planclus noslros, sicul Scri-
peregrini, et nos peregrina transmittiraus. Itaque piura nos edocet, temperemus, dicens : Luctutta-r
quia nos a marinis codestibus exsulare, et solis ter- • pientis teptem diebus, impii vcro omnes dies vva
renis sedibus inCubare cognnscimus, a vobis specia-' sum(Eccli. xxn, 15). Sicut scimus illum mortuum
lius postulamus, ut bsec aliena a nobis libenler acci- cbrpore, anima vero pro innocentia sua Deo vivere;
pere, et veslra uobis dignemini frequenler impen- ita nos viventes corpore, corde moriamur. Finii.
dere. Illud sit affectionis, hoc minislerii; illud do- EPIST. XLVI.
ctrinse praestatur, lioc gratiae. Ruricii episcopiad Taurencium.
EPIST. XLPV. ;
j) Ago gratias promplissimse in Dominoduvolioni, ct
Ad domnum Hispanum Rurttii episcopi. sincerissimae erga me carilati veslrae, quac divinse
Agogratias quod dum nobis dona iiomiiie, re spolia bonitatis iihiiatrix, id quod me sibi prospicil suppli-
transmillitis , pietatem vestram erga me sineerissi- candum.priusquam rogelur, el nostrmn praeoccupare
hiarii comprobalis , qua nos amplius quam deliciis benevolentia sua festinai officium; duni uon solinn
delectamur. Siquidem inde esuriem corporjs cora- custodire, verum eliam auge.rein istuui sibi gessii [in-
'
pescemus, hinc cordis : inde venlri transitorium gessit] affectum, quem idcirco beueficiis aniicipando
porrigimus pasium : hinc vero animo mansurum Iselificat, quia ad modicum contristare formidat. Et
prsebemus affecium. Proinde tam amori quam mu- ideo mavult offerre laceiiti gratiam, quam praesiaic
neri vestro gratias repensantes, reciprocis pietatem poscenti: sciens procul dubio, plus esse in eo meiili
lum , transmutatus. 3* Denique Arelatensi conciiio, quens fuiMiuerarutn cominercium. Habentur ill;e
cui prsefuil Lepntius, subscripsit; abfuisse aulem episiolaeConcil, I. IV.BASN.
videtur a concilio Lugdunensi, quod unicum tamcu aDe eo Siddnius I. ix, ep. 6. Suspicatur Savaro
indicat Savai:o. Cnm Leoniio Arelatcnsi non mddo- fuisse illiim Senohonscm episcopum cui successil
episcopis Gallicanis, scd etiara Hilario pontifici fre- Agraetius. BASM.
117 EPISTOLA L 118
igund spontanea benignitate deferlur, quam quod A ! nwrielur reciptet omnia, neque simul descendetcum eo
prc<ilius indulgetur. Siquidem horum unum non nisi gloria domus ejus (Ps. XLVIU, 17). Et iierum -.Dormie-
nccessiiale datur necessiiudini ; aliud vero saepe runl somnum suum, et nihil inveneruntomnes divilia-
eiiam precaioris sedulaedimittitur improbitati (Luc. rum manibussuis (Ps. LXXV, 6). Qui si benigni essent
xi,8).UinlesaIvereeiprocuindicens,depietatisvestrse aniinsesuse, illi potius boua sua crederent, qui et ido-
promissione securus, puellam vestram in rem neus fidejussor est pauperum, et largissimus reddi-
directis pueris vestris, consignasse significo : cui tor usurarum. Non ergo cupidus sis, frater carissime,
confido quod juxla pollicitationem vestram, non nunc recipcre in duplo'; quod Dominus redditurum
solum veniam , sed etiam gratiam pro nostra inier- se tibi promittit in cenluplum, unde nec a tinea po-
cessione iribuatis. teris periimescere exierminium, nec a fure formidare
dispcndium (Matth. xix, 29). Quia ipse Domiuus no-
EPIST. XLVH.
ster munerum suorum et largitor et custos est. Finit.
Ruricius domino venerabili fralri a Joanni.
EPIST. XLVIII.
b Manuscommiinis susccplus, quod voluntarie ta-
Aprunculo c episcopo Ruricius episcopus:
cere debuerat, fecil uunc necessitate compulsus, ut
ad venerationem tuam commcndaliiias flagilaret, ct Exegit mutui amoris affectus nd individtiam niih;
veslram sola ex cnusa lilleras destinare,
se gratiae liioc, etsi propler ncgligentiani suam de sanclitatem
cliamsi non se occasio opportuna porrexerit. Undo
praeteriio ingratus, per insinuationcra nostrain nunc
tamen gratificandus ingererei. Cujus peliiioni ideo per bominem filii mei Leontii has ad apostolaluin
veslrum dedi, quibus sospitatione prselala, quam ex
promptius acquievi, quia credidi, sicut et confido,
vos pclitioni meae libenter anmiere. Unde saluta- semenlia, Deo lavente, valealis, inquiro. Quia ipsi
lione dcpensa spero, ut ipsum pro intcrcessione no- nostis incolumitatem vestram noslram esse laetitiaiu;
stra recipere tanti habeaiis. Et quia hoc, quod de- sperans ut, redeunie praefalo, nos reddalis de vestris
videtis essa
buii, reddidii, usuras illi solidorum ipsorum, non actibus, propitia Divinitate, securos, quos
tantum pro precibus nostris, quantum pro divinis de prosperitate sollicitos.
praeceplis donare digneris. Quod pro conversatione EPIST. XLIX.
vestra, qua vos, Deo propitio, per dies singulos audio Ruricius episcopusCeraunimsalulem.
profieere, sine dubilaiione praesteiis. Quia ipse no- De sincerissima, qua nos pro benignitate auimi
siis, quod ille regnnm Dei lactitiaet gratulatione per- lui, non pro nostris meritis dignaris excolere in Do-
cipiei, el in monlem Domini glorificatus ascendet, mino, caritate confidens, securus bas ad veneratio-
qui pccunisc snse usuram non in prsesenli sseculoa £ nem tuam dircxi, quibus in Dominoac Deo nostro
proximo suo exegerit, sed a Dominoexspeciaverit in salutem uberera dicens, specialiter rogo ut ea quae
a
fulurq; nec per dolosa beneficia laqueos laboranti- per servum vestrum Amandum verbo speravi, si
bus injicit insolubilium debiiorum , sed illius estfe- possibile est, nobis sine dilalione prsesiare dignemini.
neralor et creditor, qui dicit: dale, et dabitur vohis, Quia liaccres et nos relevare polest, et vobis ntillum
et qua mensura mensi fueritis, ea remeiietur vobis. potest afferre dispendium; quod ego pro beneficio
Infidelis ulique ct iniquus cst eiiam sibi, qui lioc maximo computabo. Iterum in quo jusseritis, vel
quod elegit concupiscendum, non vull habere perpe- usus exegerit, vicem reciprocis obsequiis repensaro
tuum. Quamvisenim quicunque mulia condat, mulla coniendam.
congreget, et infinila diversis nundinalionibus ac- EPIST. L.
quirat, mendicus de hoc mundo discedet, nisi de Ruricius episcopus Censurio ° eptscoposaMtem.
rebus suis portionem suam ad seternam beatitu.dinem Lilleras sanctitatis vestrae, eisi per occasionem,
anle praemiserit, dicente Doinino per propbetam : accepisse me gi atulor. Non enim interest uirum ex
Ne timueritis, cum dives factus fuerit homo, et cum necessilate aut ex volunlale, dummodo inlerse invi-
multiplicala fuerit gloria domus ejus. Quia non cum cem qui se diligunt colloquanlur, et quos corpore lo-
a Duo fuere tunc lemporis in Galliis viri eogiioini- D matre Arverna iiidem natum dixit Baroniusan. 484,
nes, prior professor fuit grammaiices, alter vero in I. vi, 427. An intellexit annalista Aprum esse eum-
episcopum Cabilonensema Patiente electus. Hic est dem ac Aprunculum, vel ipsius fratrem? Neuirum
atl quem scribit Ruricius, quemque fmtrem appella- verum esi. Aprunculus nou fuit Arvernus. Lingonum
vli. Ilic Joannes humqnitaleinsignis, inquit Sidonius, jn Burgundionibus sedem lenuit, sed Arianorum lii-
leetor primiim fuerat et ea ratione minister altaris ab giens insidias Aryernorum episcopus, post morleiii
ihfantia. Deinde archidiacoiius factus, in eo munere Sidonii fuit elecfus. Ab eo autem toto ccelo differt
pliirinios annos ob industriam detenlus est; landem Aper sive Asper, qui nequaquam fuii episcopus. Illius
t-ccundiordinis sacerdos faclus, cnm episcopi laba- parenles vide enumeratos apud Sidonium I. iv, ep.
ecentem m Ecclesia Cabilonensi disciplinam restau- 21, 959 op. Sirmond. BASN.
rare vellenl, cpiscopus, niliil tale cogitans, ut aiunt, d Forte significavi.
elecius est. BASN. e Fuil ille Antissidiorensis episcopus, appellatut
b Hsec vox ita litteris M et A implexis contracla a Sidonio Censorius, atiarnen presbyler, qui ejus
cst ut desperem legere, divinandum igitur. Forte nomine viiam S. Germani inscripsil, sic habet : Do-
Amicus. tnino beatissimo et ntilti apostolico honore venerabiti
c Sacpius ad eum scripsit Ruricius, ut patct ex Censurio papw Constantius peccalor. Sic Ruricius uo-
epistolis 51, 55 et 56. Ad euui periinere Aprum, ster. BAS.N.
119 RURICII EPISCOPl 120
corum iniervalla discriminant, animorum ac sen- A EPIST. LII.
suum colloquia iida conjuiigaiit. Quia boc nobis ge- Ruricius eptscopusPrwsidio fitio salutem.
nerale vel niaximum virlus diu jaclse pielalis indulsit, Plerumque [Plerique] dum me apUd individuam
ul qui nos aspectu carnali non possumus contueri, mihi sublimitatem veslram non vitse merito, sed
spiriluali cernamus obtutu. Unde redeunle gerulo ainicitiarum privilegio multum posse confidunt, com-
liticrarum bas, sicut injiinxislis, reddere procuravi, mendatitias a nobis qUibus vobis excusentur, inqui-
ut el sollicitudini vestrae el mutuae caritati pariter runt: quas eis pro officii nostri necessitate negare
rcsponderem. Salve itaque aposlolatui vestro pluri- non possumus; non prsesumpiionis audacia, sed mi-
muin dependo, et lioc quod apicibus mearum tesli- nistcrii disciplina, dum el illis praesentis vitse sola-
monio voluistis agnoscere, ulruin Sindilla porcos tium, et vobis providere desideramus aelernse. Ut et
stios, prudenle Fcedamio perdidisset; noveritis mc illi per patientiam veslrara reserventur ad poeniten-
apud homines meos, ubi fuerunt, diligenter perqui- tiam; et vos per inisericordiam perveniatis ad ve-
si»se. Sed sicut ante jam noveram magis et islos Ia- niam, sicut dicit Scriplura ; Quiajudicium sine mise-
boiem facienle a paci Sindillse perpessos esse, et ricordia erit qui non fecerit misericordiam(Jac. u, 13).
ipsum porcos suos per perversiiatem suam, duni de Quia dixit: Dimitlite, et dimittitur vobis (Luc. vi, 37).
adversa parte esse se jaclitat, amisisse cognovi. Cae- B Procul dubio quem viderit hic facere quod prsecipit,
terum prsefatum Fcedaniiura illi inhullo culpabtlem. in fuluro ei restiluet quod promisit. Nobis enim il-
Nain quod periulit, nulli nisi debet et omnibusim- lius veriias prscsto est, si illi fides nosira non desii.
putare. In qua causa, quantum ego conlemplatiohi Undemanifestissime pplestis advertrre absolulionem
veslri, ut homines vestri, aut a cuslodia liberaren- miserorum veslrorum esse indulgeniiam peccatorum;
tur, aut porcos veslros reciperenl, laboraverim, ipsis et boc vestris conferendum precibus, quod vos prse-
jam referentibus, plenius potuislis agnoscere; quod stalis alienis, juxta ipsius in Evangelio sententiam :
propterea necesse non fuit lilteris indicare. Vestrum Quojudicio judicaveritis, judicabitur de vobis (Matlh.
est hominem verum juste ab hujus calumnisc obje- vn, 2). Idemque pro Urso etLupo, quiad ine, quasi
ctione defendere, qua mciim injuste scriptis agnosci- vobis peculiarius, sicut superius dixi, caritalis jure
tis suslinere, devinclum, pro criminum suorum iulercessione ve-
EPIST. LI. nerunt, precator accedo; ut primum Deo, deinde
. . Ruricius episcopusSlephano suo salutem. nobis hoc, quod cornmiserunt, donare digneris; nec
Ita.mc paucissimis diebus ad cultum suum pietas nos de eorum damnatione confundas, qui se jam tum
veslrse sanctiiatis illexit, ul cum vos, Deo propilio, absolutos esse, quando ad humilitalem meani deducli
corde detineam, ct oculis mentis iniuear; tamen G sunt, crediderunt.
semper affeclu instigante: perquiram. Quia scilicet EPIST. LIII.
breve videtur omne qtiod dulce esl; ita inexplebile Ruricius episcopus Rusticob fitio salutem,
est omne, quod carne [carum] est. Et omnipotenti Extra affectum consuetudinarium et prohatum et
Deo gralias super tam admirabili dono ejus, quod ita
humanitatem nobis dignaris impendere, dum usibus
generaliier servis suis tribuere ineffabili dispensa- tuis
delrabis, quod nbstris largiaris expensis. Quia
tione dignatus est, ul hi qui disparantur corpore,
vesiro referente cognovi, quod piscalionis in
anitnis jungerentur; neque esset aliquid lam longin- puero
viscera pro parle Visera nobis jusseras delicias mi-
quum difficile quod mentiuni obtutibus obviarii. Sed nistrare. Unde salutalione depensa, gratias ago pluri-
per cordis intuitum ibi se invicem diligenles caritatis mas,*exorans divinam misericordiam ut pro honore
contemplatione conspicerent, ubi caritas ipsa con- nobis proipsius timoredependiiis, et praesen-
sistit. Quofii ut devinciio in visceribus quem
vestra, quae vobis conferat felicilalem, et beatitudi-
rfieis jugi recordatione, dum quotfdie renovalur, au- tium rerum
nera tribuat fulurorum. Finit.
gelur, amoris vestri mihi vicissitudinem repromiltat,
animns meus mihi animorum veslrorum fidejussor EPIST. LIV
assistat, dum tanlum sibi audel de vesira dilectioue \) Ruricius Aprunculo Kepiscoposalutem.
praesumere, quanlum vobis concupiscit impendere. Sicut litteras sanctilatis vestrae per virum venera-
Salutem ilaque beatitudini vesirae plurimam dico, et bilera Elogium cura gratulationesuscepi, ita has, eo-
rogo, incessanter communi Domino suppliceiis, ut dem redeunte, libenter emisi. Quibus apostolatui
secundum divitias bonitatis suae atque virtulis, cui vestro debitum deponendo [dependo]sospitationis of-
omnia possibilia confileraur, ut si in hoc sseculonos ficiura, simulque deposco ut pro nobis orare digne-
propter vitae istius turbedines ac procellas, et regio- mini, et id a communi Dominopeculiarius postulare,
uum intervalla saepius videre non possumus, vel ad ut jam landem aliquando in unutn venire, et nos vi-
illam urbem quse sedificatur ul civilas (Psal. cxxi, dere mereamur; ut carilas, quaesecundura senten-
3), faciat convenire, ad quam nos misericordia Do- tiam dominicam in pectoribus nostris per absentiam
mini poterit perferre, vos merita. quod peris est [forle longi (emporis], refrixit pei

* Locus corruptus. :. "» De eo superius ad epist. 48.


b De eo superius ad cpist. 19. .,; i:. ., i
121 EPISTOLA LX. 1 i
piaesentiam iterum in sospitis cineribus suscitelnr,t A ' meam dignaii estis, pro ea quaeinler nos est, propi-
etvivis vocibus, quasi nobis flalibus veteris amoriss lio Deo, carilaie, consulere, et nobis utrum justa
redivivum reparetur incendium : quod amore alqnee esset vestra districtio, meis potissiraum apicibus in-
virtuie ignis illius, qtieni Dominus misit in lerrain(i dicarem; sciat Dominus noster quod ego facluin ve-
(Luc. xu, 49), el spinas negligentisenostraeatqne de- strum et probo, et collaudo, et vebementer adrniror.
sidiii-,vi nalurse potenlisexurai, lenebras dorniienlis
s Quia dum uni indisperato per admonitionem gladii
cordis illtiminet. spiritale [forte spiritalis]pro reddenda saluteinlulistis
EPIST. LV. dolorem, mullis conlulislis languenlibus saniialcm.
llem alia Ruricii ad ipsnm episcopum. Multietenim in Ecclesia qui curari nequeunl verbo,
Assiduitnsa supplicatum supplet in nobis grntiai tf sananiur exemplo. Superest, severitatem misericor-
communis officium, ut hoc quod facere debeamus s dia consequaluq, ut recipiaiis lenitate patris, quem
super mutuscdilectionis affecium, facimus per ex- corripuisiisaucloritatepontificis.Etjuxlailluuievan-
ternae necessiiaiis imperium; dum aiiensetribuimus s gelicuin (Luc. xv, 50), invocanles quein nos'per om-
petiiioni, quod propriaedebere nos cognoscimusca- nia et sequi et oportet imilari, qui filio patemaesub-
riiati. Ui lisccliiierarum necessitudoesset ex volun- stanliae decoclori, et facinus confitemi non solum
late necessiindiiiisjocunda nova calamitate deploran-. B veniam clemenier impertiil, verura eliam pristinam
tis extorta. Tamcn quia spontaneam scribendi negle- gratiam libenter indulsit; et nos condoleamuslapso,
gimus gratiam, saltem prsetermittere non debemus s subveniamus allrilo, ainplectamurreversum, laelemur
ingeslam. Ideoque per fratrem el compresbyterum j inventum. Quod et aposiolatum veslruin propterea
nostrum Maxenliuin, qucm nobis frater b episcopuss fecisse cerlus sum, ut paululum infirmanlem filiuin
ipsius commendavii, dedi, quibus sospilatione de- excluderelis a matre, ut eum ipsi post modicumre-
pensa, ipsum apostolatuivestro, secundum quod po- stitucreiis incolumem; et eum conlristaretis ad
slulavit, insinuo; quia illic noloset amicos haberese> tempus, dc quo gaudereconcupiscitis in aeternum
dicit, qui eum beaiiludini vestrae possiot in praesenti
J EPIST. LVIII.
plenius intimare, quorum lestimonio possil credi, Ruricius episcopusfilio Severosalulem.
quod asserlioni ipsius fortasse non creditur. Negligentiamnostram aique pigritiam dum vos ev-
EPIST. LVI. cusatis, arguitis, et nos beneficiiset officiisveslris
ltem ad ipsum. agnoscimus debitores. Sed scio boc sincero amore,
Filii noslri Omacius et Eparchius ad me litteras; quo nos diligilis, facere atque pcrfecto; quia parum
plenns lacrymis et deploralione miserunt, specialiler est carilali vesti-a-,quod nobis tribuilis, dum totos
deprecames ul apud sanciitatem vestram pro igno-. C vos nobis et quotidie impendere desideralis. Sed no-
rantiaeipsius tilii noslri Eparchii inlercessor existe- bis satis superque sufficeret benevolentia, e quam
rem; confidentesquod pro araore muiuo nibil nobisi prompti aniini et assiduitas deesset obsequii. Unde
negare deberetis. ldemque presbyterum noslrumi salulatione depensa, gratias ago uberrimse pietati ve-
Eusebiolumad pietaiem vestram in bac catisadirexi. strac,quod crga me bonse inemorisepatris vestri non
Per quem saluio plurimum, et rogo ut praefato,sicut; solum relinelis, sed etinm vicislis affectum.
decel, sufficienler admoniio, indulgenliam errorii EPIST. LIX.
illius dare pro nostra c supplicatione minime iniqua. Ruricius episcopusfilio Slhorachiosalutem.
Sicut in defensione peccati stulte alque infideliter Ago atque habeo uberes gralias pietati vestrae,
pcrduraniiculpa, donec agnoscatreatumd(non) debet[ quod nos negligentiam famulorum noslrorum scire
relaxari, ila agnitio peccati debet conferre veniami fecislis, dum subvectionem congruam, quam nobis
confitenti.Remedium est enim mali confessionon si- callidus subtraxerat inimicus, benignus subminislra-
mulata delicli; nec ultioni publicserelinquilur locus, vit alTecius. Queni idcirco nobis Dominus lioc ad
ubi reus conscienlia torquenle punitur. lempus permisit inferre, ut et ooslrain pnlienliam
EPIST. LVII. _ per injuriam, et vestram erga nos cariialem per com-
Item alia Ruricii ad ipsum. * j
patientiain comprobaret, ac sine dubio facultalis no- .
Anle diem quam litteras vestrse sanctilatis accepe- strse vobis lucrum operis per benelicium dilectionis
rim, compresbyterummeum, sicul ipso referente po- afferret.
leritis agnoscere, ad germaniialem vcstram in eadem EPIST. LX.
qua mihi scripsislis causa direxeram. Et quia mihii Ruricius episcopusfitio Vittameno.
nou solum ipsc filius nosler Epsrchius, sed eliam Familiares nosvobis facitvestra dignallo, dumlioc
Iraicrsuusflebililer perlilteras supplicarunt, aposio- quod a nobis libcnter offerlur, a vobis g»at«nter ac-
laiui vestri precator accederem. Qui et confessione cipitur. Siquidem illud munus acceplabile proiiatur
culpac, el deprciatione veniae, et consanguinilatis et dulce, quod.non magniludoinsinuaverit, sed com-
alfcciu compulsus, indulsi. Quia vos mihi superhac mendarit affectio. Quaeres facii, ut ad persolvenduin
re scripturos essc non credidi. Sed quia hurailitatem vobis spoutanesedevolionis obsequium, etiam id ba-
" Forle siipplicatuumvel suppticaniium. d Ilaecvox abest in ms.
*•'%\&.,episcopi. • Prompli animi, quanquamamduilas, eic.
Ms.. ittpplicationeminiquiu.
125 RURICIORUMEPISCOPORUMClV. LEMOVlCIN^EEPITAPHIUM. 124
bearaus in volis, quod non habemus in vcrba [verbis]. A peclorismei, inquo affectumvestri aviditate suscepi,
Itaqiie salutatione depensa, quia centUm pera [pira] paginae colloculione transmitio; simulque deprecor
siililimiiati vestrse, alia centum fllise mesn destinare ut communi Domino supplicetis ut cilius nos faciat
prsesumpsi. Qusesi forlasse displicuerint saporis gu- fructum de noslra capere prsesentia; quosque suae
stu, placebunt, rit confidimus,transmittentis affectu. inspirationis instinctu cOnnexuit, vultuum eliam mu-
fcPlST. LXI. tua visione conjungat; ut desiderium in nobis quod
Rurieius episcopus(ratri » Namacio, accendit aflalus, restingoat oblutus. De columnis vero
Saluto plurimum, et spero ut si secundo crastino -gratias ago; ei, sicut jussistis, quia modo propter
non potueris, vel terlia feria ad nos venire digneris. imminentem hyemem vehicula illo dirigere non pos-
Quia desiderio tuse caritalis accensi, et nos dicimus sum, post sanctum Pascha, propiliaDivinitate trans-
cum propheia: Animamea sicut terra sine aqua tibi. miitam. Dc minoribus vero sicut verbo mandasiis,
Defecit spirilus meus. Ne avertas faciem tuam (Psal. si iuveniri possuut, mihi vel decem necessarias esse
CXLII,6,7). Ne moreris advenlum, ut pectoris nostri, signilico. Sed si Dominus prospera universa conces-
quod parvi temporis solalio susciiastis, exstinguaiis scrit, antequam vehicula dirigam ad vos hominem
incendiura. Finit. desiinabo.
EPIST. LXII. B EPIST. LXIV.
Ruricius episcopusfilio Vitlameno. Ruricius epiteoput fratri Volutiano c epitcopo.
Gratias ago dignanlissimacerga me sublimiiaii ve- Ita quod pejus est, caritatem aniiquam, ct insitam
slrae, qiibd hos de actibus aiqtie iricolumiiate vestra, nobis, partim (quoniam confitendum est) negligentia
qiios hostis, Dco prdpiiio, pro amicitiarum juresol- nostra, parlim necessitate temporis, pariim corporis
liciios, facitis liilerariini sedulitale securos. Unde his inllrmitate facienle, longa delebit oblivio, ut penitus
reciprbciim reddo hobiliiali vestrae salufaiionis offi- imniemores noslri facli non solum vos nullis officiis,
ciurii.et ine lias de Decaniaco ad vris dedisse signi- sed nec lilteris requiraraus. Miror nobilitatcm luam
fico, nieamque vbbis favore divinilatis, quam b vobis quasi filium ad me litleras destinare, cum sine ullo
placere confido, indicans srispitalem. Pra?slabit Do- respectu religionis aut propinquilatis tibi injtirise
minus ut ciiius hinc regressris veslris merear obtu- noslrae sic placeant, ut eas vindicare non velis. Unde
iibns prxsentari. Ut cujUs benigniiate veslra incita- nisi existimationem personae mese, aul officii cogi-
stis desideria, visiorie sollicltelis affectum. tassem, portiiorem litterarunr tuarum lalem ad te
EPIST. LXIII. raiseram, quales homines meos non matrona vestra,
Ruriciut epitcopttsfratri Claro episcopo. fed domina procax et effrenata nimium perduxit;
Apostolaiui vesiro pro ea quam mibi non pro meis P cujus mores si lu taniotempore euin famse tuoedi-
meritis, sed pro benevolenlia animorum vestrorum tninuliene, aut volunlarie aul necessitate supportas,
Impendiiis, caritalei, non dicam vicera non possnm alios noveris nec velie ferre, nec esse contentos. Nam
repensare benefliiiis, sed nec tanlas gratias quantas qnod scribis , le melu lioslium bebetem factuni : li-
hieremirii,serihoriibus explicare. Impendo tamen per mere bosleni non debei exlraneum qui consuevitsu-
litteras debitum sospitaiionis ofllcium, partemque stinere domesticum.

Deeo ad librum. gatus, eo quod in Gothorum suspicionem incidisset:


h Ms., tos. primum auliiuiabant scilicet eum Francis favere. Dc eo vide
c Fuii Turoneiisis episcopus, Perpetui successor, plura apuii Gregor. Turon. I, 226, lib. x , 31. BASN.
poslea a Warige Goihorum rege in Hispaniara relc

EPITAPHIUM
BURICIORUM CIVITATIS
EPISCOPORUH LEMOVICIN*,

(Ex VenanttiFortunatilib. iv, carm.S.)


Invida mors, rapido quamvis rainiteris hialu, D Tempore quisque suo fundans pia templa palroni,
Non tamen in sanctps jura lenere valcs. Iste Auguslini, condidit ille Peiri.
Nam postquamremeaiis domuitferalarlara Chrislus, Hic probus, Hle pius;'hicserius, ille screnus,
Justoriim merilis stib pede victa jares. Certantes pariter quis sibi major eril.
flic sacrapontificum, toto radianlia mundo, Plurima pauperibus tribuenles divitecensu ,
«Merabrasepulcraiegunl; spiritus aslra colit. Miserunl coelos, quas seqiierentur opes.
iRuricii gemihi flores quibu.s.Annjciorum, Quos spargente mariii rcdimentcs crimina mundi,
Jiiiicla parehtali culmine Roiha fuit. Inter apostolicos credimns esse choros.
Accrimulantegradus prsenomine, sanguinenexi, Felicesiqiii HCde nobiliiate fugaci
•Exsulianl pariter hinc anus, indenepos. Mercati, in coelisjura senatus habent.
123 VICTOR VITENSIS. PROLEGOMENA. lU

ANNODOMINICCCCLXXXt.

VICTOR VITENSIS.

PROLEGOMENA.

EPISTOLA DEDICATORIA.

Josephus Berlinelli Joanni archiepiscopo Minolto Olhobono, episcopo Palavino.


Parum ego prudenter, ne dicam temere fecisse videar rerum quibusdam non satis justis cesti-
matoribus, gui tibi, amplissime antistes, viro omnium humanissimo ponam ante oculos et
pei secutururn humanitatem omnem exuentium crudele spectaculum, et immanissimm perseculio-
nis imaginem. Refugit enim animus non modo inlueri, sed etiam reformidat dicere qumcunque
exhibet Hisloria nostra, sanclissimorum nempe omnis cclalis ac status hominum carnificinam,
dolores, vulnera^ equuleos, mortes ac morlium genera inlolerabilia; reformidat dicere barba-
rorum ubique smvientium crudelitatem, episcoporum, sacerdotum, aliorumque infinitum nu-
merum ila pro nomine Jesu constanter firmiterque patientium, ut tortor ipse prius ac tormenta
viderentur defessa, quam qui ea passi sunt, licet eo usque cruciati fuerint, ut quo minus ha-
berent virium ad perferendum, eo vim magis iormentorum et cruciatuum acerbilatem senli*
rent. Verum hujusmodi athletas Christi, tales ac tantos religionis nostrw auctores et mayistros,
liceat tibi pontificali auctoritate gravissimo si non oculis aspicere, animo certe et cogitatione
complecli; liceatque mihi dignitatis ac virtutis tum prmconium facere meditanti, quorum no-
mina sunt scripta in ccelis, eorum memoriam annalium monumentis commendatam nomini tuo
consecrare. Quos igitur non vidisti, vides tamen qui et quales postulent patrocinium tuum;
vides quam dignum sit generoso principe porrigere afflictis dexteram, atque opis indigenlibus
opitulari; quamdignum optimo episcopo episcopos sibi similes, sacerdotes ministrosquejsactos
pro Christi fide perpessos, benigne suscipere ; quam dignum denique humano pectore miserabi-
lium misereri hominum, laboranlibus succurrere, et prmsidium petentibus nihil negare. Hmc
cum videas non ego cmdes, non verbera, non secures, non vincula, non reliqua suppliciorum
genera propono oculis; sed qum mutum carilatis ac benevolentim exempla nobis passim occnr-
runt in hac Historia; atque eo propono libenlius, non tam quod omnia te digna sint, quam
quod majorem eorum partem moribus tuis exprimere videare. Utinam vero is ego essem,
ut, tu qui sis et quantus semper fueris, cum satis videam admirerque maxime, satis etiam qum
tua sunl non modo dicere, sed dignis celebrare laudibus dicendo possem l Sed cum perscqui
omnia non queam ( quis enim omnia persequatur ejusjqui non honoris nomen, sed honorem
adeptus sit f ), patere aquo animo, me bene multa prmterire consulto, qum in medio posita et
cernunt omnes el mirifice laudant. Dicant alii nobilitatem generis, velustatem familim, patrim
inclytm el parentum decora, cognationes, majorum nomina, qumque ab iis praclarissime gcsla
sunl; ea tu quamvis luorum sint atque magna, respuis tamen tanquam aliena, rteque quidqunm
tuum putas nisi quod virtus fecit tuum. Dicant alii, te Alexandro VIII pontifici maximo ne-
potem esse, te Petro Othobono cardinali amplissimo consobrinum, te a Benedicto XIII ponti-
fice optimo designalttm episcopum; magna quidem ista sunt, singulariaprope, alque adeo tua;
sed non ea sunt quce dici a nemine satis possint. Dicat qumcunque facis Patavina celeberrima
civitas, bonarum artium sedes ac magistra, cui prmes, dicat seminarium istud litterarum tuuni
juventuli instituendm aptissimum, quod tu splendori pristino restituendttm suscepisti; majota
equidem ista censemus, et majoribus etiam digna laudibus; at nos nec quodcunque in te tau-
dabile est proponere nobis volumus, nec aliis demonstrare nisi quidquid est maximum. Maxi-
mas autem esse ducimus easdemque admirabiles virtutes tmimi, quw solw tum sunt, qum libi
127 VICTOR VITENSIS. 12C
cum aliis non communes, qumque iicet commendari ab omnibus nequeant, sunt tamen omnium
commendatione dignissimw. Ac primo quidem sese offert itx Deum pietas acreligio ista tam
Deo cara, tamque episcopi propria, tum excelsaindoles, suavitas morum et integritas, in em-
nes benignilas, atque naturm tum accommodata caritas et beneficentia, tumprm cmterh, qum
maximm singulm, et laudandw sunt, summa illa modestia, qua et prmstat aliis, et te laudari
nonsinis. Ad nos igitur quod attinet, qui nimium limidi quam prudentes parum videri malu-
mus, ne alicujus gratiam assentatiuncula quadam aucupari dicamur, summm omnium virtuti
tuw morem gerimus, alque universo laudationis genere supersedemus. Qui tamen non patimur
testimonium aliquod observantim nostrm publicum desiderari, Historiam hanc, mole quidem
parvam, re autem ipsa magnam, teque dignam offerimus amplitudini tum, rogamusque ut qua-
lecunque sit munusculum probes nostrum, neque despicias condonantis animum, qui cui mul-
tum debeat, et multum dare non possit, satis esse aulumat, si ei plurimum debere velit. Tu
interim, antistes oplime, et virtule magis ac merilis quam dignitate ac laudibus clare, qui di-
vino videris munere donatus Eccleslw tuw, de ea perge, ut facis, laboribus ac vigiliis beneme-
reri, gregum tuorum innumerabilium incolumitati consulere, et perpetua clementiw tuw relin-
quere monumenla ad Christi Redemptoris wternam laudem

P. FR. CHIFFLETli

ELTJCIDATIONES IN VICTOREM VjTENSEM

ln nolis noslris ad opera Fulgentii Ferrandi Car-. A acciderit, qunt fugerint, quot perierint, qnot etquo
lliagincnsis Ecclesise diaconi, non una se dedit oc- relegaii sint; haec netno negaverit ad eum perti-
casio de Viciore hoc, ejusque Hisioria quaedamprsc- nuisse, qui totam ejus historiam persecutionis de-
libandi, quaenunc operaepretium esl accuratius pro- scribendam susceperal. Apparet deinde ex veteri
sequi. De libro primum dicam, tum de auctore, ut codice Sanclse MariseLaudunensis, inquo ea Notiiia
causara ex effectis invesligemus. (ui ipse refert Sirmondus) sequebatur Ralionem fi-
CAPUT PRIMUM. dei ab Eugenio Cartliaginensi, aliisque episcopis
Operis inscriptio. oblatam Hunerico regi; adeoque descripiioni perse-
Titulus anle omnia operi prsefigendus : quem culionis Africanse implexa et illigata erat. Apparet
haud salis dislincieconcipiunt plerique, De Persecu- denique ex ms. codice, ex quo Abrahamus Ortelius
lione.Vandalica. Nam ct Geiserici extra Africarn, in in Thesauro geographico civitatum Africae nomina
Ilispania, in Iialia, Dalmatia, Campania, Calabria, cx radem ipsa Nolilia dcprompta, passim episcopo
Apulia, Sicilia, Sardinia, Brutiis, Lucania, Epiro Victori ascribit.
Veleri sive llellada, persecuijo fuit, ul initio prinii CAPUT III.
libri asseril Viclor : unde non dubiuin relinquitur LibriFidei quis auclor.
quin opus suum ipse inscripserit Historiam persecu- R D Liber Fidei, Historiac persecutionis Africanae illi-
tionis A/Vicati<E,,quera liliilura prsefert in ms. codice gatus, dubium cst a qrionam fucrii
conscriptus. Vi-
CarlusiaePortarum. At quoniam per lempora S. Ful- ctori ipsi, cujus est reliquum opus, ascribunt ple-
gcntii Ruspensis episcopi, orihodoxos quoque in rique : alii Eugenio Carihagincnsi episcopo, secuii
Africavexavit Trasamundus, nobis, qui his omnibus Gennadium in Catalogo, cap. 94, ubi hsec habet :
calamilatibus supersliles sumus, Victoris lucubralio Eugenius Carthaginis Africw civitalis episcopus, et
bajc, cl teuipore et loco ita circumscribenda est.ut confessor publicus petitus a Chunerico Vandalorttm
sit Historia persecutionis Africanw sub Geiserico et rege, calholica fidei expositionem,et maxime verbi
Hunerico Vandalorum regibus. ; omousion proprielotemdisserere; cum consensn om-
CAPUT II. nium Africm, el Maurilanim, et Surdinim, atque
Ejus pars est Notitia ephcopornm Afiica. Corsicmepiscoporum et confessorttmqui in catholica
Quod Nolitiam episcoporum Africae, qlii Carlha- permanserunl, composuitiibrtim Fidei sanctarumScri-
giuem cohvenire a rege Htincrico jussi siint (qiiam plttrarum senlentiiscommunitum,etper collegasconfes-
aiionymain edidit Sirmondus), idem ipse Victor vel sionis sum porrexit. Porro Viclor in fnie libri secundi
conscripserit, vel sallem a forcnsi labulario descri- cnllioliCHomnibus Afiicn: episcopis eum Iribuere
ptam operi suo inserueril, apparet primuin cx ipsa '**videtur, cum ail: Quod ante nosiri providenles, li-
ralionc argumenii. Cum"enimin ea Notitia non sola belluinde Fide conscripseranl, satis decentersttfficien-
episcoporuni acsedium nomina recenseantur, scd ct lerqtte conscriptum, dicentes : Si noslram fidem co-
in coniextu, et ad calcem adnolelur quid cuioue gnosctre deiideratis, luee esl veritas quam tentmut. Ia
120 PROLEGOMENA. 130
codice cartusiae Sanctse Trinilatis prope Divionem, A praecellens, cujus jussu Viclor anno Chrisli 487 per-
sic inscribitur hic liber : Incipit liber Fidei callwlicw sccutionis Africanse Histor'.ain fcripsit.
conlra Wandalos, edilus a Januario Zaterense, Villa- CAPUT VI.
ticoaCasis Medianis, episcopis Numidiw; Bonefacio Operis in S librcs parlilio.
Foracianense, el Bonefacio Gazanense, episcopis By- Quod spectal ad divisionem hujus Ilistoriae, in-
xacenis. Verum hi sunt episcopi per quos directus rertum est nn eam Vicior in plures libros partitus
est liber ille, ut in ejus fine annotatur; non a quibus sit. lmo cum nulla appareant hiijns divisionis vcsti-
conscriplus. His itaque posilis existimaveritn, bunc gia, nulla in ipso textu plurium lihrorum meutio,
librum aul ab ipso Eugenio CarLhaginensiprimale, nullae transiiiones, nullse extra lotius operis princi-
aitt ejus jussu ab erudito aliquo fuisse elaboratum : pium et finenivel prologorum, vel epilogorum formse,
ac denique ab omnibus regni cpiscopis recognitum et verisimilius est eam Hisloriam ex mente aucloris
probatum : sed lamcn a quocunque tandem fuerit (ut fere velustiores aliae solent) uno tenore decur-
conscripius ad Victoris Hisioriam pertinere. risse : divisiones porro factas esse a recentioribus,
nnnc in pauciorcs partes, nunc in plures, pro genio
CAPUT IV.
Histoiim annus Chrisli 487. cujusque atque arbitrio. Iiaque cum vulgaisc cditio-
Tempuscontcriptw B nes plerseque tres libros exbibeani, sex omnino re-
Tempus quo haec Hisloria conscripta est indica- pcrimus in codice ms. cartusiae Portarum : sed bac
vit auctor ipso operis initio, sexagesimumannuin ex ratione distinctos, ut idem sit ulrobique liber primus;
quo Vandali in Africam cx Hispania trajecerant. at liber secundus vulgatus in duos, tertius in Ires
Porro hic transilus cum a Prospero in Chronico np- subdividatur. Ad finem libri iv post illa veiba : Dala
telur Hierio el Ardabure consulibus, hoc est, anno sub die sexto calendas Martias, Carthugini, sequunlur
aerae Christianae 427, ad hunc uumerum addilo haecnon aucloiis, sed recentioris librarii assumenia :
sexagenario, prodibit hujus opcris elaborali annus Hac cst lex, Itcc prwceplum iniquissimi regis et. Deo
487. odibilis Honorici, filii Geiserici,quam adversus piorttm
CAPUT V.
ge:ttemveluli draco bino ore sibilans edidit. Sed jam
Cui nuncupatus hic liber. /Etas Diadochi ephcopi lcmptts est ttl in quarlo lioc libello finem narrationis
Pltotices in Epiro Veteri.
faceie debeamus: qttia indignum et indecens esl, ut
Cui liber bic nuncupalus raerit conjicere licet sub tyrannica collocutione sermo divinus subjaccat.
ex Victoris prsefatione. Nani is quicunque cst, histo- Auditum ergo petimus ab auditoribus libenler acconi-
riam texere cogitabat, cui Africanani perseculionem modari, cum principium libri quinli in eorum sonueiit
illigarel: tanlaeque eral vel auctoritatis, vel digni- C auribus: quoniam magna et miranda marlyriim cerla-
latis, ut cjus jttbenlis imperio, obedientiw ceiv.cem mina nos confidimus narralnros, p-astanle ipso Je&u
submiilerese profiierelur episcopus Viclor : qui cum Christo Domino, qui laureis mirifice sanctos coronat
Constanlinopoli scriberet, vix alius occurrit cui sttos. Eaplicil liber quartus. Incipil liber quinttts. Ad
lantnm deferre honoris vel potuerit, vel debuerlt, finem vero libri quinli, post illa verba: Et Maximus
ab Acacio qui luin in vivis crat, patriarcha Consian- monachus, cl Septiimts monachus, haec subjiciuutur :
tinopolilano. lllam eniin sedein iste oblinuit annis Sed licel Itorum gloriosissimorumntartyrum, in prw-
scptemilecim, ex anuo Christi 471 in 488, secun- senli non quiverimusexplanare admiranda cerlamina,
dum auclores probaiissimos Hisiorise Byzantinae.Ad- propter aliorum videlicetinnumerabilittmmulliiudinem
dit Victor, sicut Timoihtns et Lucas Pauli aposloli, mariyrttm; in fine tamen hujus operis nostri promit-
sic el istum beati episcopi Diadochi fuissc discipu- timus, Dontinoadjuvante, nos ea narraturos, Nunc irgo
lum. Omne inquit, datum optimum et omne donum hujus libclli quinii narrationis nostrm hic finis sit.
perfectum cceliius accepisii : entdilus a tanio ponti- Explicil liber quinlus. Incipit liber sextus. [Ex illo
fice, loloquelauiiis genereprwdicando beato Diadocho, jam tempore crudeims Arianorum episcopi, etc. Ad
cu)us ttl aslra lucentia exslanl quampt.urimacalholici finein denique libri sexti, post illa verba, simili morte
donmatismonimenladictorum. Et sat est libi ut aqui- D periil, ila concludil librarius : Expiuit tiber sextus.
pares doctrinam docloris; quia salis est discipttto ut Incipit Passio Sanclorum superius promissa, qui apud
tit quomodo magister ejus. Fuit h'c Diadochus epi- Carthaginem passi sunt.] Pradicalurus triumphos, etc.
scopus Pbotices in Epiro Veteri, ul tesiatur Photius Hi siint ex codice Porlarum eirUoyot-;non sucloris
in Myriobiblo, codicc 201, qui et rurstis ejusdem ipsius, sed antiquarii, seu medio sevo interpolatoris;
meminit cod. 231. Asceticum ejus iibrum centum quos operis partibus a se constitutis quasi limiies
capitum, a Francisco Turriano Laiine rcdditum ha- posuil.- Mihi parlium proportionem, el lectoris com-
bei BibliolhecaPairum : quo ex opere rapui aliquod modum speclanii, media fere via incedere placuit,
cilat Maximus monachus, qui Heraclio imperanie eamque Hisloiam quinque in libros partiri; qiiorum
floruil, Patrem Diadochum eimsa honoris eum ap- primi argumenliim erit: GeisericiVandalortim regh
pellans. Cum autcm hactenus obscura fuerit Diado- Africana persecutio; secundi, Inilia perseculionisII u-
chi a-tas, cx hoc certe Vicloris loco habenuis, circa nerici Vandalorum regis; terlii, Professio fidei calho-
mediuin quinti post Chrislum Sa.culi illum chiruissc; tieorum cpiscoporum Ilunerico regi oblala ; quarli,
ut eo nitnirum magislro nsus fuerit vir ille dignitate Hunerici regis savitia in episcoposonhodoxos, cum
151 VICTQRVITENSIS. 132
liorttmcatalogo; quinli, Crudelitas regit Hunerici in A . ipse in Byzacenorum episcoporum serie de se scri-
caterot catholicot. Subjicientur per modum appen- pserit; Victor Vitentis. non occurrit: certo liiiniiura
dieis, acta 7 nionachorum marlyrum Caspensis ter- Del consilio reservatus, haud secus ac Virgilianus
ritorii.quorum auclorem quoqueVictorem episcopum' iil.e, cruenti praelii
facit cddex Porlarum, et bealus Rbenanus, accuralus Accipienssouitumsaxide vertice pastor,
scriplor, qui in hujus operis edilione, ad finem ho- ut dirse illius persecutionis historiam posterorum
i'ura actorum, llislorise Viclpris episcopi finem ad- raemorisecomraendarel.
notavit. Sane hsec acla cum in omnibus quae videre CAPUT VIII.
nobis licuil Vicioris exemplaribus, tura cusis, lum Scripsit Constanlinopoli.
manuscriplis, Hisloriam perseculionis Africanse ab Hanc porro scripsit, ntreor, Constantinopoli. Non
eo conscriptam excipiant, fruslra alius quseritiir eo- enim diu in Africa latere potuisset, ac lot qusesilo-
rum auctor, qui cum horura martyrum in historise rum fugere oculos, qui latebras omnes scrutabantur,
cursu paucis yerbis jam meminisset, poluit ad ipso- ut calholicorum, ac praeserlim episcoporumnemincni
rum res geslas fusius enarrandas animu.raadjicere, ab Ariana ssevilia imtnunem relinqHerenl. Opiuor
pracsertim quod in eorum lorraentis et tyranni sse- ergo illum muiato habitu, Consuminopolim evasisse
i in comitatu Uranii legati Zenonis imperatoris, quem
viiia, et martyruin ingentes auimi, et divina erga illos B
providcnlia solito clarius eniluisset. libro v teslem profert, crudelitatis Carthagine iu or-
CAPUT VII. Ihodoxosspectante illo exercitse. Sedquihoc, inquii,
Victor fuit episcopusVitentis. fabulotum putat, UraniumZenonis legatum interroget,
De Victoris cpiscopatu multorum bactenus opinio cujus in proesentiaprwcipuegesla sunt; illa tcilicet
fuil, Lticensem fuisse in provincia proconsulari; cauta, quia venient Carthaginem, tese pro defensione
quod nos in Ferrando noslro haud inanibus argu- Eccletiarum catholicarum venissejaetabat. Et ut .ilti
incnlis improbavimus. Scio*Victoris Ulicensis epi- ostenderet tyrannus te nemmem formidare, in illis
scopi mentionem esse in collatione prima Carthagi- plateit vel ricis plures tprtores et crudeliores statuit,
niensi, numcro 128, P. C. Varanis, anno Clirislo 411. in quibus tegatis morit ett atcendendoad palatium et
Sed bic nihil pertinet ad Hunerici regis tempora. descendendotrantire: ad opprobrium videlicet reipu-
Scribens autem Victor episcopus Historiam persecu- blicm ipsius, et nostri jam deficientistemporisfwcem.
tionis Africanse,anho sexagesirao ex quo in Africam Et paulo superius, cum eorum meminisset qui lin-
Vandali de Iiispania trajecerant, hoc est, anno serae guis radicitus abscissis, expedite nihilominus loque-
Christianae 487, in Notitia provinciaeproconsularis bantur, subdit: Sed si quis incredutus esse votuerit,
meminit Florentini Ulicensis episcopi, tribus qua-1C pergat nunc Contlantinqpolim; el ibi reperiet unumde
tuorve ante annis ab Hunerico rege in Corsicam re- illit, subdiaconemReparatum, termonet politot sine
lcgaii: ubi lum delinebalur cum aliis ad sex et ulla offeniionf toquenlem: ob quam cautam venerabilit
quadraginta extorribus episcopis, qtiando Historiam nimiumin palatio Zenonis imperatorishabelur, et prw-
lianc suam scribebal Victor: quem si quis Florentino eipue regina mira eum reverentia veneratur. Ecce,
Olicensi jam lum fortasse mortuo suffectumobjiciat; Iectores suos invitat, vel prsescnles, ul Uranium
nse ille parem prudens aestimatorvidebitur tam ini- legatum Constanlinopoli in aula imperaioris consu-
quorum temporum, per quaedispersis quaquaversum lant; vel absenles, ut Constaniinopolira pergant, ibi
Ecclesiarum omnium Africanarum ovilibus; ac eo- persecutionis Alricanse seriem cogniluri: vix, aut
rum Vel enecatis pastoribus, vel procul a pairia nulla ratione faelurus, si non ipsc lum ibidem man-
amandatis, vix eis spiritum ducere, nedum gregibus sionem haberet. Cum igitur ad calcem Notitise epi-
suis invigilare, aut episcopis morle sublaiis succes- scoporum Africanorum ita colligit: Corsicarelegali46,
sores ordinare integrum fuerii. Quam certum cst Hic^relegatinumero 302, posterior numerus de Con-
aulem nunquam Uticensem fuisse Victorem huuc, stanlmopolim ablegatis accipieudus esi.
tain est indubitalura Vilensem fuisse episcopum: CAPUT IX.
qusc provinciseByzacense civilas cum ignoia esset •D - Fuit prrmat provinciwBytaeenm.
rcccntioribus librariis, illi mendum in antiquis exem- Hunc ipsum Victorera Viieusem episcopuni censui
plaribus suspicati, ac vocum delusi affiniiate, Uii- primatem postmoduin (juisse proviucise suse Byzace-
censem pro Vilensi reposuerunt. In codice cartusiae na>, cujus est meniio in Vita S. Fulgentii, abeo in
Portarum ms. bonse nbtse, ipso operis iniiio legi: episcopum Ruspensem ordinari jussi. Nec vanis in-
Incipit prologus in Historia perseeulionis Africanm diciis. Nam (ul ad Ferrandum pluribus explicuimus)
edita a sancto Victore palrim Vitensis episcopo: ac in Africa, exlra provipciam proconsularem cujus
poslmodum incidi in hujus Ilislorise ediionem Pari- caput Carlhago, vag.e erant ac desulloriae primsu
siensem anni 1541, typis Galeoti Pralensis, a Bcato sedes, et seniorera cujusque provinciac episcopuin
Rhenano curatam, in qua post prsefationem, Quon- sequebanfur : seniorem, inquam , non aelale, sed
dam veteres,etc, sequiiur inscriptio : Historia per- promolione sive ordinalione; qui idcirco scnis ap-
secutionisAfricanmprovinciw,lemporibusGeisericiet pellatione designari solebal; adeo ul piomiscue aut
Hunerici regum Vandalorum, auctore sanctoViclore sencx, aut suac provincise primas, aut jirimse scdis
epiccopo Vitensi. Ut jam minime dubium sit quin episcopus nuncuparetur. Jam sic ratiociuor. Nolitia
153 PROLEGOMENA. 134
Byzacenatres omnino Viclores episcopos repraesen- A A CAPUT XI.
tat: Narensem lertio decimo loco, Vitensemsexto et Hunerici persecutionistemptts, ejusque edictorumad-
versus calholicot; inter qum ominosa solis defeclio
quadragesimo, primo el centesimo Gauvaritanum. media intercessil.
Cliristi anno 487, quo scribebat Victor Vitensis, de-
cem jara sublati erant ex episcopis Byzacenis, iique Hunericum cruentam bestiam docet nos Victor
(ut verosimilius) seniores atque infirmiores: qui si libro ii saeviisse qua in Manichseos,qua in suos Aria-
primi decera fuerunt, quos recenset Notitia; ex eo nos per quinque annos vel amplius: inde porro con-
VictorNarensis in reliqua episcoporum serie tertium versum ejus furorem in orthodoxos. Idem libro f
loctnn, Vitensis trigesimura sextum, Gauvaritanus multis describit famernac"luem quae Africara depo-
primum et nonagesimum oblinuit. Jam vero, salis pulaiaesunt, saltem ab aestate anni octavi Huuerici,
conslat, Vicloris primatis Byzaceni mandato Fulgen- Chrisii 484. Qua ssevienle ciade, cessavit pcrsecutio
lium Ruspensibus ordinatum episcopum aiuio Christi catholicorum ab Arianis, quos fecerat communis
507, vicesimo anno post 487. Per hos igilur viginti calamitas de sua ipsorum salule sollicitos; lunc eniin
annos longe est probabilius obiisse ex episcopis By- rex ipse Hunericus ( ut ait Victor), suisjprovinciiset
zacenis quinqueet triginta qui Victori Vitensi, quam domibus singulos revocarijussit. Cum igitur Huneri-
duos lanlum qui Narensi aut omnino nonaginia qui B cus ociavo regni sui anno ad fincm vergenle inter-
Victori Gauvaritano decedere poluissent. Qua ratio- ierit, vel liinc licet colligere, ejus in catholicos per-
cinaiione conjicio, eumdera esse Viclorein Vitensem secutionem baud multum supra duos annos solidos
cpiscopum a quo persecntionis Africanse descripta tenuisse; nempe toio anno regni septimo, cum parlo
est Historia, qui et viginti post annis fuit primas anni sexti, et parte octavi. Nunc reddenda sunt suis
Byzacenus. tempuribus duo ejus edicta, quorum prius fuit de
CAPUT X. omnibus Africse episcopis Carthaginem convocandis
ad calendas Februarias anni 8 Hunerici rcgis, Chrisii
Chronologica Geisericiet Hunerici regnorumperiodus. 484. Posterius de claudendis
ecclesiis, datum Fe-
Cartbagine potilur Geisericus, Theodosio XVIIet bruario anni ejusdem 484. Prius quidem anno regni
Feslo coss. ex Prospero et Marcellino in Chronicis, Huncrici 8, Christi 483, die Ascensionis dominicsa
hoc est, anno Christi 439. Idem refert ldatius anno promulgaium est, ex libro secundo. Ex dieautem
Placidii Valentiniani, seu Theodosii Junioris monar- promulgalionis emendanda estdiesedictosubscripta,
chise 15. Nec aberrat fragineuliim Augiistanumquod XIIIcalendas Junias, hoc est, Maii raensis 20. Nam
cdidit Henricus Canisius post Cbronicon Tironis, eo anno incidit Pascba in 10 Aprilis, Ascensioin 19
lomo V Lecl. antiquae,pag. 161, occupatam a Geise- C Maii. Quomodo ergo publice in ecclesia lectura est
rico Carlhaginem nolans, P. C. Theodosii XVII et ediclum 19, si lantum postridie, nempe die Maii20
Fcsii : cum haec formula enunliandi consulatus, datum confectumqueest?Putamus igitur datum ipsa
eumdem scnsum habeat cum illa vulgata qua usi die Asccnsionis, xiv calendas Junias, vel certe biduo
sunt Prosper et Marcellinus, uli ostendimus in Notis ante, hoc est xvi calendas; ut numerus xui pro
nostris ad vitam S. Fulgentii, auctore Ferrando. xiv vel xvi irrepserit, facili notae v in n transmu-
Quod crgo apud Victorem legitur, lib. l de Persecu- tatione. Ab eo vero tempore ad calendas FebrUarias
lione Africana, captam a Geiserico Romam, regni anni 484 fluxerunt novem fere solidi menses. Unde
ejus anno 15, de annis compleiis accipiendum est. vox novemcx editione Coloniensi, et ex codice Por-
Romam enim occupavit Geisericus Valentiniano VIII tarum a nobis haud timide resiituta est in locum
et Anihemio coss., hoc est, anno Chrisli 455, ex edicii posterioris, hactenus in vulgatis corruplum,
Prospero, Marceilinoet aliis chronograpbis : el qui- qui sic se liabet: Poslmodum universosconstat fuisse
dem baud multo post Maximum pridie idus Junias a eommonitos, spatio temporit prwrogato mentium no-
suis occisum. Hic erat annus regni Geiserici quintus vem novwquecontentionis (si quid ad eorumproposita
decimus exactus, et labens decimus sextus. Diem posset aptari), ut ad ealendas Februariat anni oclavi
ctiara captaeCarlhaginis exprirount iidera, Prosper, "Dregni noslri, sine melu aliquo convenirenl.D.iliim est
ldatius, et auclor fragraenti Augustani, xiv calendas autem ediclum hoc poslerius quod libro quaiio
Noverabris; utmendi suspiciosit apud Marcellinum, coolinelur, vi calendas Martias, adeoque ipso inlcr-
ubi legilur x calendas. Ex ea die Viclor Vitensisad calari die anni 484 bissextilis; cujus diei iufelix
fiuem libri i numerat regni Geiserici annos 37 et esse omen majorum opinio fuit, vel teste Valenti-
raenses tres; quibus in fragmento Augustano addun- niano, qui anno 364 proximo post bissextilem die
tur dies sex. Si a 19 Octobris anni 439 numeres an- apud Nicseam imperaior levauis esi, cum bisscxii-
nos, 37 menses tres iricenarios, el dies sex, conjicics lem ipsura quasi ominosum declinasset, ut scrihii
Geiserici obitum in annum 477, diem mensis Janua- Ammianus libro xxvi
rii 13. Hinc porro adde cura Victore Vitensi, regni Sed el per ea lempora ominosum solis deliquium
Hunerici annos 7, menses 10 tricenarios, et insuper memorat Gregorius Turoncnsis lib. u Hist. Fianc.
ex fragmento Augustano dies 18; videbis illum in- cap. 3 : Tunc, inquit, el sol telcr apparuit, i:a ut vix
teriisse anno regni sui octavo pene completo Chrisii ab eo pars vel terlia eluceret. Credo uaiiiqi.e p o
484, die 6 Deccmbris. taiitis sceleribus et effusione sanguinis innoceiilis.
135 VICTOR VITENSIS. i«
Qucd noviluniiim ecliplicum inler barbarica dno illai A diu Carthagine restitissel ? Placet ergo lectio codicis
cdicta medium fuit, cum evenerit die mcnsis Januarii Portarum, et editionis Coloniensis vetustse, quae
14, ct potuit spectari Carlhagine, lioris aniemeridia- hunc habet episcopnm Canhaginensem, episcopo
nis, ut labulacaslronomicse nos docent. Deograiias proxime defuncto subrogaium. Quod vero
CAPUT XII. mox addil Victor :'Unde factum est ul post obitum
Duo legali Zenonis.imperatoris ad Hunericum, Regi- episcopi Carthaginit. etc, de ipsius Thonise obitu in-
ntts anno 483, Hunerici 7; Uranius anno 484, telligendura putamus; sive ille in catomi supplicio
ejusdemregis octavo. animara exhalarit, sive ei fuerit aliquantulum su-
De Uranio nulla est dubitatio : hic enira (ut refert persles. Hinc licet disiinguere apud Viclorem epi-
Victor libro v) cum ad defensionem Ecclesiarum scopos Carlhaginienses omnino quatuor. Primus fuit
catholicarum se venisse jactasset, Hunericus, ut ei Quodvuldeus, Neapolim relegalus anno 439, staiim
illuderet contumaciusque insuliaret, in illis plateis post captam a Geiserico Carthaginem. lllo mortuo
velvicisplures tortores et crudelioresstatuit, in quibus in exsilio, anno (ut videtur) 452, die 26 Oclobris,
tegatis ntorisest ascendendoad palatium et descendend* egit Valentiiiianus imp. apud Geisericum, ut post
transire. At de Regino baud ila consenliunl codi- euih ordinarelur Carthaginiensis episcopus nomine
ccs. Rhenani editio Parisiensis anni 1541, et fere B Deogratias. Is capiivos a Geiserico ex Italia in Afri-
recentiores aliae sic habent : Nam die Ascensionis cam abductos, paterno coraplcxus affectu, landein
Domini, legatus Zenonis imperaloris, regina pra- senio et lalioribus confectus, obiit in obsequiis ca-
sente legendum in media ecclesia episcopo Euge- plivorum Romanorum, 22 Marlii, anno 456, cum
nio dirigit prwceptutn, etc. Sed age : quomodo sui annis tribus praefuisset. Mox post eum ordinatus
muneris pulavit esse imperatoris legatus, ut Hune- Thomas, ipso sui episcopatus exordio, Arianorum
rici tyranni hoc cdictum Eugenio episcopo in media nequitia lormemis -enecalusest. Exinde per annos
ecclcsia legenduin dirigeret,, quod ad domini sui 24 Carihago sine episcopo fuit, donec Zenone et Pla-
rem nihil facgret, quinimo ejus sludiis maxime cidia Olybrii relicta Augustis poscenlibus, passus est
adversarelur? Ergo hunc locum sic refert editio Co- Hunericus Eugenium Cartbagine ordinari episcopum,
loniensis anni 1535: Nam die AscensionisDomini, anno (ut videlur) 480; qui haud mulio posl, Huuerici
legalo Zenonis imperaloris rege non prasenle legendum persecuiionis pondus sustinuit, fuhque itli diu su-
media ecclesiaepiscopoEugenio direxil prwceptum,elc. perstes.
Nutat quoque bsec lectio, quic ediclum et legato CAPUT XIV.
Zenonis el episcopo Eugenio directum significat, Thomas senex venerabilis,catomo seu calomis cwsus.
obscurc, ne dicam inepte. Sic ergo hunc locum ni- C Vulgati recentiores lib. l : Venerabilemsenem in
tide reddimus ex codice cartusiae Portarum: Nam publica facie catomis cecideruni. Codex Portarum,
die Ascentionis Domini, legato Zenonis imperatoris catomo: editioColon. 1535, cathomos mendose. Ca-
Regino prasente, legendum, etc. An hic ipse sit Re- lomo el catomis*adveribialiier usurpari, ultro con
ginus comes ad quem esl Ferrandi diaconi liber de cesserim Rosweydo in Mariyrologium Adonis, 15 Jn-
septcm Regulis innocentise, in medio relinquo, cum nii, et Lacerdac in Adversariis sacris. At cum lego
id neque negare ausira, neque affirmare. in aciis Babylse marlyris, 24 Januarii: Iralus vero
CAPUT XIII. Numerianus jttssit tres infantes levari in catomo: et
dari duodecim plagas, secundo aulem novem,
Carthaginensesepiscopia Victore memorati, Quodvult- priori
deus, Deogratias, Thomas, Eugenius. tertio vero septem; intelligo calomum eo loco noini-
Ex hoc nuraero Tliomam exclusil Baronius, secu- naliter accipi; nec de ipso supplicii genere, se 1 de
tus recenliores Vicloris editiones, quse lib. l sic ha- loco, vel potius de machina sive instrumento suppli-
hent plerseque : Ordinalor quondam memorati tacer- cii; puta, columna, palibulo, scu trabe, Iignove ad
dotis (nempe episcopi Deogratias) nomine Thomas, quod verberandi attolli vel suspendi solerent ad cx-
dum variis ab cis insidiis swpius arctarelur, quodam cipienda humeris verbcra. Catomari jussa esl S. Eu-
tempore venerabilem senem in publiea facie catomis D lalia Emerilensis; ct in tbcatro calomidiari decoclo-
ceciderunt. At in codice Portarum (cui cunsenliens res saiuit Adrianus ex yElio Spartiano. Catomare
est quoad hoc editio Cnloniensisanni 1535) sic legi: ergo, seu caiomidiare est, v.cna -rav wfiwvTV7TT£IV,
Ordinalur quidam in sacerdotiumnomineThomas. Qui ad scapulas verberare. Hoc ex etymo indubitalum,
dum variis, etc. Vides hic censcri Canhaginiensem sed de niodo ac de re ipsa ambiguum csi. Nam ci-
episcopum Thomnm, nec immerito. Amabo enim, tati Rosweydus et Lacerda catomo seu catomis caedi
si Deogratlas episcopum ordinavit Tbomas, ipse crgo vel suspendi pulant esse, capile deorsum de alicujus
episcopus fuil. Si fuit episcopus, quomodo non cjus humeris suspensum verberari. Consemiunt Baronius
sedem appellavit Victor, ul in aliis solel? Adhaec, in notis ad Romanum Martyrologiuiu, 15 Junii, B.
si Thomas cum aliis duobus episcopis secundum an- ct posteum Bollandussivo Enschcnius, 12 Febr. in
tiquos canones episcopum Deogralias consccravit, noiis adactaS. Eulaliaev. m. Barcinonensis, C; nisi
quoinodo solilarie ejus ordinator diceretur? Deni- quod in eo poensc genere rectum corporis statum
quc, ordinalo antc iriennium episcopo Deogralias, agnoscunt; adeo ul catomis aliquem csedcrc lioc sit,
ituuinodo exira propriam sedein contra canones tan- quod ludimagislri solenl, ad alicojus hunieros per
137 » PROLEGOMENA. 138
brachia appensis pueris, in eorum nales inlligere AL tius quam unquam antea quod vellcnt eloquerentur.
verbera. Nititur hsecsenlentia duobus Marlyrologio- Ego vero, inquit, putabamfieri non posse ut tibicen
rum locis, nerape 15 junii el 18 Novcmbris, ubi qui carensitbiis arlis sum specimeuullum darel; itemque
catomovel caiomis csesi seu suspensi mcmoranlur, cilharwdus destitutus citliara musicam arlem eam
Vitus et Barula, pueri sunt. Numquid et in pueris exerceret.At novumhoc spectaculumcogit tne senten-
censebitur Thomas ille episcopus jam senio gravis, liam illam mulare, clc. Ipse ego vosviros vidi, et lo-
cl Eulalia Emerilcnsis marlyr, quia catomali, seu quentesaudivi; el vocemadeoarticutatamessepossetni-
calomo csesi leguniur? Gravioris, inquies, ignomi- ratus sum. Inslrumentum vocisinquirebam,cl auribus
niaehoc fuit, sencs inierdum, aui in digniiate con- non credens, oculis judicandi munus remisi; atque ore
stituios viros, aut eliam feminas puerorum more apeno, linguam totam radicitus vulsamvidi. Eosdem
verberari. Quid porro Adrianus imperator? tune il- a se visos Byzantii, atque audilos testalur Procopius
lum sanxissc dixeris, ut decocioribus de aliorum lib. i dc BelloVandalico.Marcellinusquoquein Chro-
humeris per manus pcdesve suspensis, in theatro, nico , Theodorico et Venanlio coss. (hoc est anno
in omnium oculis verbera ad naies infligerentur? aerscChrisliana: 484) : Denique,ait, ex hoc fidelium
Haccego adduci non possum ut credam, absque so- contubemioaliquanios ego religiosissimosviros, pra-
lido et manifeslo aniiquitatis lcslimonio, cum ad B ] cisislinguis, manibustruncalis, apud Byzanliuminlc-
manum sit barum vocum quem supra posui planis- gravoce conspexiloquentes.Justinianus ipse iniperator
simus sensus, ium ex elymo, tum ex omnium gen- in conslitutione de ofticio prsefecti prselorio Africae
tium usu; ut nimirum hoc sit calomis cacdi, seu (lib. l Cod., lit. 27): Vidimus,inquil, venerabilesviros,
catomari, aut catomidiari, quod humcris seu sca- qui abscissisradkilus linguis pmnas suas miserabiliter
pulis vcrbera excipere. Qui porro sic cacdendicrant, loquebanlur.S. Giegorius Magnuslib. in Dialogorum,
cum alligati, levali aut suspensi fuisse leguntur, cap. 32, illos ex Africa profugos, ad Constantinopoli-
cavc bic alicujus humeros cogites ad quos illi nsani- tanam urbemvenisse asserit, et de miraculo acccpisse
bus aut pedibus appendercnlur (quod quibusdam in ab oculatis ipsis tcslibus cura in eam Orientalis iin-
locis ad puerorura casligalioncm fieri solel); sed perii metropolim missus esset apocrisiarius, quod
columnam cogila, ut in Christi flagellalionc: aut pa- ad annum 583 refert Baroniusnumero 12. VictorTu-
libulum seu trabem ligncam, ut in Antoninsevir- nunensis in Chronico, Zenone Aug. consule (alieno
ginis martyrio, quam (apud Metaphrastem) jussit licet loco) : Quosconfessores,inquit, quod linguis ab-
Feslus suspendiet verberari. Cumquee ligno esselde- scissisperfecle ad finemusquelocuti sttnl, urbs regia
posita, clc. Miramurautem pucros casligandi morera atlestatttr, ubi eorum corporajacent. Tum ad finem
pene raomentaneum, paucisque in locis usu reee- Chronici, anno 40 imperii Justiniani: TheodorusCe-
ptum, a viris erudilis in orbis Romani praeloria in- barsusilanus episcopus, defensor Irium capilulorum,
duci; ubi martyres, tyrannorum et carnificum furore exsilioadurbemregiam,eomenseel die quo Juslinianus
tandiu lamque atrociter virgis ac flagris concide- tnoritur; cl juxta confessoresquibusUgnericusVanda-
bantur, ut nonnunquam (licet adversus Romanas lorum rex linguas absciderat, tepelitur. Quod ergo in
leges) animam cum sanguine in eo lormenlo profun- Menaeiset in Menologiohi leguntur , per omnes di-
detcnt. tionis Romanacoras fuisse dispersi, vel accipe de
CAPUT XV. transitu, cum essent in ilinere seu terrcslri, seu ma-
De confessoribusquibus llunerici jussu cum lingua rilimo priusquam Constantiuopolimpervenirenl; vel
radicitusexcismfuissent,expeditenihilominusloque- foriasse dccoium nonnullis qui miraculumsuum cir-
bantur. cumlulerint. Nam ex iis plerosque Constantinopoli
Victor Iibro iv : Rex: Hunericus, inquit, Comitem degisse , vitamque ibidem exegisse, non sinunt du-
'
quemdamcuiniracundia dirigens, prwcepit ut in me- bitare auctores citati.
dio [oro, congregatailluc omni provincia,linguas eis Ex bis sexaginta confessoribus fuisse Vigilium
et manus dexlras radicitus abscidissel. Quod cum n Tapsensem seu Tapsilanum episcopum conjectura
faclum[uisset,Spirilu sanclo prmstante,ita loculisunt est, quod et memoretur ultimo loco inter episcopos
et toquuntur,quomododntea loquebantur. Sed si quis provinciae Byzacentc, qui Carlhaginem ab Hunerico
incredulusesst voluerit, pergai nunc Conslanlinopo- evocaliconvenerunt; et scripseritConslantinopoli, ut
lim, et ibi reperiel unum de illis, subdiaconemRepa- a nobis probatum est; tolque et tales libros scripse-
ratum, sermonespolitossine ttlla offensioneloquenlem; rit, seu dictaverit, quolel quales nemo (quodsciamus)
ob quam causamvenerabilisnimiumin palatio Zenonisi ex omni ejus collegarum numero. Unde oppido ve-
imperatorishabetur, et prmcipueregina mira eumreve- risirailc est fuisse illum I/.T5V).oyiwT«Twv (ut habent
reniia veneratur.Hos confessoresfuisse numero sexa- Menaea)qui ad id supplicii sunt delecti, ut linguis ac
ginta Grseci referunt in suo Menologioct in Menseis. dextris multarentur, ne verbo scriptove Iixresira op>
Nonfuisse autem omnes episcopos osiendit Victor, pugnarent. Verum hcec, ut dixi, conjectura est, cum
Reparatum subdiaconum in eorum serie reponens. in tanto scriplorumsilenlio qui nomina singulorum
jEneas Gazaeusin Theophraslo , tertia post suppli- non expresscrunl, supra conjecturam nibil mihi
ciumdie id illis benelicii divinilus collaium ait, noni affulgeal.
ui lingnasrccipercnt, sedut absque linguis, arlicula- Ex his sexnginia confessoribusumisfuil (ul babent
PATROL.LVIII. 5
«39 VICTOR VITENSIS. 140
cum Menologio Menea, et Gregorius Magnns ciialo J\ ritanits eivitatis episcopus tcripsit adversum Arianot
loco) qui prolapsus in carnis (lagilium, divinam a se librum unum el tongum, quem Gensericoregi Vanda-
gratiam repulit,ut non possel exinde quidquam loqui. lorum per suos audiendum obtulit, sicut ex prowmio
De duobus idipsum narrat Procopius, haud absque libri ipsius didici. Scripsit el de pwnilenda publica
erroris aut mendacii suspicione. Cseterum vel hinc librum, in quo et regulam vivendi pwnitentibus juxta
sestimare licet quara ardua sit virlus caslitas ; et illa Scriplurarum auctoritatem slaluit : et ad Basilium
Cypriani, sive Origenis verba replicare libro de Sin- quemdamsuper morlem filiiconsolaloriumlibellum, spe
gularitale clericorum, baud longu ab initio : Mors per resurreclionisperfecla instructione munitum. Homilias
feminam adhuc usquegrassalur. Mentior, si non vide- eliam composuitmullas, quasa [ralribus salutis propriee
mus exindeinterilus plurimorum. Quanti et quales epi- sollicitis,in libris digestasservari cognovi. HaecGenna-
scopi, et clerici simul et laici, post confessionumvicto- dius. Quodvero Pelrus Equilinus ad xu calendas Maias
riarumque calcala certamina , post magnalia el signa ejusobilumadnoiavit, bausii fortasse ex labuIisCala-
vel mirabilia usquequaque monstrata, noscunlur cum ritanis, quaeea ipsa die Victorem quemdam meraorant
his omnibus naufragasse, cum volunt in navi fragili ibi depositum. Ex hoc fonle turbido (Petri, inquam,
navigare! Quantos teonesdomuit una muliebris infir- Equilini testiinonio) inultiplex in recentiores mana-
mitas delicata ; quw cum sit vilis et misera, de magnis '.B vil allucinatio. Etenim Maurolicus abbas Siculus ea-
efficitprwdam! dem die Aprilis vigesima sic habet in suo martyrolo-
CAPUT XVI. gio : lUm Vicloris Carlhaginensisepiscopi,viri doctis-
Victor episcopusVitensisan sanctus vindicalus. simi, temporeAnaslasii imperatoris. Petrus Galesinius
Restat quaesiio haud levis momenti, de Victoris Viciorem hunc ex Carthaginensi Uticensem sibi fin-
nostri apotheosi; de qua boc tantum dico , nullo me xil; sic enim ait ad eamdera diem Aprilis 20 : Uticas
sat firmo antiquitalis testimonio fulcire illam posse. in Africa, S. Victoris episcopi el con[essoris. Dubila-
Scio.in antiquis aliquot codicibus tribui opus de per- vit Philippus Ferrarius quam se in partem verlerei;
seculione Africana sancto Victori episcopo; sed hic utrumqne enim hune auclorem ciians in caialogo ge>
titulus a librariisest, penes quos nulla est auctoritas, nerali sanctorum qui non sunt in Martyrologio Ro-
sanctorum canoni quemquam inscribendi. Mea qui- mano, Victorem neque Carlhaginensem cum Mauro-
dem conjeclura est, illum vitam sancle exegisse in lico, neque cum Galesiuio Ulicenseni, sed in Africa
Sardinia, cum esset primas Byzacenus; atque ibidem episcopura dixit; utrique concors, et neutrius errori
sepultum esse inter tot alios heroes, vel advenas, vel subscribens. In Africa (inquit die 20 Aprilis) S. Vic-
indigenas, de quibus multa collegit Jacobus Pintus toris episcopi. At Baronius hanc Scyllam declinare
in opere de Christo crucifixo, lib. m, tit. 4, loco 12. C nisus, haud satis vitavit Charybdim; ad diem raensis
Verum per initia octavi posl Christum saeculi, et Augusti 23 : Ulicw in Africa , inquit, beati Vicloris
anno Chrisli 720 (ut existimat Pintus), Sardiniam episcopi; a quo et conscriptam Historiam Vandalicse
devaslantibus Sarracenis, ita lurbati sunt lot sanclo- in Africa persecutionis affirmat in nolis; de quo
rum lumuli, ut maximseillorum partis nulla resteni tamen Victore mirum est nec verbum fieri uspiam
certa vestigia , adeoque nec Victoris Vitensis; nec apud Bedam , Usuardum , Adonem , Rabanum Mau-
ulla sunt (quod sciam) veterum Marlyrologia, aut rum, aliosque anliquos. Tanlum in Usuardo edito
Ecclesiarum antiquae tabulae qusc de illo sanctorum Coloniaead annuml521, ea die Augusli 23, sic lego:
faslis ascriplo fidem faciant. Petrus episcopus Equi- Cenomanis Victorisepiscopiel confessoris; cum tamen
linus in caialogo sanclorum Iib. iv, cap. 70, Victor, Victoris seu Victorii Cenomanensis meminerint alia
inquil, Carthaginensium episcopus floruit lempore Marlyrologia ad calendas Septembris. In hoc igitur
Anastasii imperaloris : qui prwclarus virlulibus et totius antiquiiatis silentio , sacraeRituum congrega-
doclrina fuil. AdversusArianoscomposuitlibrutnunum. tioni expendendum relinquimus, num Viclor seu
De pwnilentia librum unum , in quo viveridiregulam Vitensis, sive Uticensis episcopus, auclor operis de
pwnitenlibusjuxla Scripturarum auctorilateminslituit. Persecutione Africanasub Geiserico et HunericoYan-
Ad Basilium quemdam super morlem consolatoriumD dalorum regibus, ritevindicatus, et in sanclorum ca-i
fibrum unum , spe resurreclionis perfectum, et instruc- nonem relatus censeri possii.
tione munitum. Homilias etiam qum a fralribus salulis
CAPUT XVII.
proprim solticitis, in libris digesimservanlur. Qui et xn
calendasMaii carnis debilumsolvit. Relulit ista Pctrus Variantet aliquotlectionesex codieems. carthusiwPor-
ex Gennadio, cap. 77 , sed parum sincere; nam tarum, ad Victoris Vitensisepitcopi opus de Perse-
Viclorem pro CarLennensi Mauritanise Cscsariensis cutione Africana.
cpiscopo scripsit Carlhaginensem ; et floruisse duifc (Hancvariantumlectionumdescriptionemconsultooniit-
tempore Anastasii imperatoris, cum ad superiora timus utpole lectori miqime desiaerabilem,cui textum
Ruinartiaoaeeditionis emendatissimum in hac nostra edi
Geiserici Vandalorum regis temporaesset referendus. tione exhibebimus.EDIT.)
Gennadium ipsum audi: Victor, ait, CartennwMau-
«H PROLEGOMENA. 142

PR^EFATIO SIRMONDI
In historiam Vandalicm persecutionis.

I. Inter innumeras fere barbaras nationes quae A j est pro Dei causa decerlare, aul pro verae fidei de-
labente saeculoquarto aut quinto ineunte, in Roma- fensione pugnaniem fortiter occunibere ; nec feren-
num orbem, ac potissimum in imperii Occidentalis dum est ut minori loco apud Christianos, qui pro
provincias inundarunt, ntilla sane Vandalorum gen- Clirisli (ide propugnanda decerlarunt hab a tur,
tem saevitiaet inhumanitate superavil. Id praedicant quam qui pro terreno regno, aut adipiscendo, aut
velera quseque isiorum lemporum quse supersunt tuendo, curas suas omnes posuerint.
monumenla, atque, ut de rebus potissimum eccle- II. Nobis itaque in hoc opusculo propositum est de
siasticis loquar, Fasli sacri, qni cum vix unum aut prseclaris illis viris potissimum agere qui in Vandalo-
alterum martyrem sub aliis Barbaris passum com- rum.gentis Arianorumerroribus addictissimae,perse-
roemorent, complures simul, et quidem frequenter, cutionibus exagitati, auteffuso sanguine mariyrii co-
sub Vandalorum gravissimis persecutionibus occu- ronam adepti sunt, aut saltem gloria confessionis pro
buisse passim lestanlur. In Vandalis quippe nativa tuenda Christi Domini divinitate claruerunt. Verum
feritas, hsereseosperfidia gentilium superstitionibus cum civilis et ecclesiastica historia ita sese invicem -
permisla, insatiabilis rapacitas , aliaque ejusmodi adjuvent, ut vix de una aliquid sine alterius subsidio
vilia ita concurrebanl, ut nulla apud eos esset aut dici possit, nobis subinde necessiias incumbitde Im-
sexus infirmioris, aut imbecillioris setatis commise- B 1 perii vicissitudinibusac de illis principibus qui tunc
ratio, nulla ergan-es aut personas sacras religio. temporis imperarunt, vel breviter agere: tumut una
Verum barbaricus iste furor, qui multos martyres qusequeres suo loco ac tempore dicaiur, tum quia
ccelo intulil, idem ipse in causa est cur nihil ferede civiles ejusmodi vicissitudines, quse Vandalorum ir-
Sisdemmartyribus cerium habeamus ; quippe cum ruptionibus occasionem praebuere, locum etiam de-
ferro, flamma alque rapinis omnia vastarent, nullam derint excitandis istis persecutionibus , quas descri-
de rebus suis scribendi, imo ne respiraudi quidem bendas et promoduloillustrandasaggredimur. Com-
facultalem relinquebant iis qui ex illis procellis re- plectitur autem hscc llistoria totum illud tempus
liqui erant. Sed etsi qul forte aliqua in litteras retu- quod a prima Vandalorum in Gallias impressione ef-
lerint, liaecomuia in istis tumultibus, et urbium pro- fluxit, usque ad exslinctum eorum in Africa impe-
Vinciarumque frequentibus excidiis perierunt. Qui riura, id est annos circiter centum viginti et oclo;
vero postea de rebus islis commeniarios ediderunt, siquidem anno 406 Vandali ex patria sua elTusi,post
tiegotia civilia tractare, aul expeditiones miiitares varias forlunas usque ad annum Cbrisli 534 Africam
commendare, quam de Mariyrum triumphis data obtinuere, quo landem anno sub Justiniano Augusto
opera disserere maluerunt, uli de Procopio aliisque Belisario duce pulsi sunt. Duas autera in partes to-
nonmillis auctoribus patet, quorum opera ad nos us-' C tum hunc libellum tribuimus. Prior Vicioris Viiensis
que pervenerunt. Unum habemus hoc de argumento opus egregium cum variis codicibus accurate colla-
Victoru Vitcnsis aureum plane opusculum de perse- lum , aliaque nonnulla monunienla complectitur,
cutioneAfricana, sub Genserico el Hunericoexcitala: quae subsequentibus nolis et observationibus illu-
quanquam et ipse pauca ex mullis, neque ipse dis- strare conali sumus. Altera vero pars bisioriam lo'-
simulai, refert, uipote qui narrationem suam ad so- tam hujus persecutionis ita conlinenter scriptam
lam Africam coarclat, quamvis ad longeplures pro- exhibet, ut interdum nonnulla interseraniur vetera
vincias, et tredecim omnino compulat, persecutio- scripia, sed quse historise filum minime interrum-
nem Gcnserici pervasisse fateatur. Vix tamen quid- punt.
quam aliudexiisrebus, prseter eaquaeabisto auctore III. Primum ilaque in priori parte locum obtinet
referuntur, rescire nobis licet. Verum et id ipsum Victoris Vitensis episcopi de Persecutione Vandalica
operis cjus preliura auget, noslramque excilare di- opusculum, quo nullum fere illuslrius in tota anti-
ligentiam debet ad sacras illas sanctioris antiquiia- quitate monumentum, utiliusve aut efficacius, tiim
lis reliquias colligendas, quae quo rariores, eo pre- ad inflammandiirain fidelium pectoribus et animis
tiosiores censeri debent. Quanquam pudor est pro- Cbristianse religionis studium ac fervorem, tum ad
fanos auctores adeo sollicilos acdiligentes in bellicisi D confirmanda sacrae doctrinse dogmata, tum denique
rebus, praeclarisqueberoum suorum facinoribuscom- ad revincendos baereticos, tam veteres quam recen-
meraorandisfuisse; nostros vero adeo incuriosacne- tiores. Hinc est quod ubi primum lucem aspexit, op-
gligentesinsanctorumprseclarispro fideceriaminibusi portunum imprimis visum est ad retundendas nova-
posleriiali mandandis: quibus lamen nibil efficaciusi torum calumnias, qui calholicse Ecclesiaedoctrinam
esl ad accendenduminnobisdiviniamorisfcrvorem. novilatis nomine criminabanlur. In hoc enim opero
Et quidem si dulce et decorum est pro palriae aut; laudaniur incruenli sacrificiidivina mysteria et sacri
teipublicse causa ;nori, louge majori laude dignumi rilus; hic invenire licel corporis et saoguinis Christi
445 WCTOR VITENSIS. Hi
sacramentum, pcenilentiae munus et reconciliationis jA Quam quidem viri eruditi sententiam, non modo arn-
indulgenliam sacerdolum ministerio concessarn, ad plectimur, sed adeo cerlis et indubiiatis argumentis
quos peccata solvere ex Christi instilutione perlinet: propugnari posse censemus, ut neminem ei unquam
liic baplismatis unitas maxime commendatur, hic in posterum esse refragalurum arbitremur. Id cnim
fonlis baptismalis sacrse benedictiones laudalse, so- exigita nobis omnium codicum mss. unanimis con-
lernnes ritus in defunctorum (idelium exsequiis usi- scnsus, quorum ne unus quidem, ex iis saltem qui
tati memoranlur. Basilicsc in sancLorum honorem baclenus visi sunt, Victorem Uiicensem istius ope-
Deo consecralae, sanctorum in ccelis regnantium in- ris auctorem prsefert. Nos quatuor omnino invenimns
vocalio, RomanaeEcclesise primatus, virgines Deo iu quibus hscc Hisloria habetur inlegra; ex iis Ires
sacrse, aliaque ejusmodi bene multa passim occur- Vicloris patriw Vitensis episcopi nomen diserte et
runt; quse eo certiora sunt tradilionis antiquse i.ndi- non semel rcprsesenlant, in quarlo autem Viclor
cia, quod ab isto auctore ntilla data opera, ct absque episcopus simpliciler dicilur, nulla sedis ipsius facta
ulla affectationis specie prolata fuerint. Visum est menlione. His eonsenlit codex ms. carthusiac Porla-
eliam idem opus magni momenti ad compescendum rum, antiquus et optimae notse, qui, tesiame Cbifflc-
eorumque hserelicorum furorem; proposito exemplo tio, bunc littiluni praefert: Prologus in Historia per-
iVandalorum, ne ipsos rebus sacris violandis imilari B 1 secultcnis Africanw, edita a sanclo Viclore patriw
viderentur. Certe ea fuit mens beali Rhenani, cujus Vitensis episcopo. Eumdem auctorem episcopum Vi-
opera primo in luceni prodiit: Africanam, inquit in tensem, non Uticensemdiserte appellari in codice ms.
admonilione praevia, Victoiis Historiam vel in hoc bibliolbecae Valicanae monet Lucas Holstenius in
perlegisseproderit, quod vix aliud exemplum ad de- animadversis ad Martyrologium Romanum ad dicmx
terrendum a religionissectis sil efficatius, quod ibi sub calendas Seplembris. Denique bealus Rbenanus, qui
oculos ponatur, quatn dira atque infanda Chrisliani primus anno 1535 hanc historiam lypis mandavit,
in Chrislianos perpelraverint, dum Barbari suo in Ro- quod ex uno saltem ms. codice faclum fuissc faien-
manosodio morem gerenles,religionis pratexlu in illos dum est, Viciori eam Vitensi iribuit; quod sanc ci
taviunl. Hinc tam frequentes deinceps fuere ejus non accidisset, si illius codex Uticensis notissimacin
editiones, tum in Germania, tuni in Gallia, in qui- Africa urbis tilulo fuisset insigniius. Undc inferru
bus provihciis hsereiicorum furor maximc grassa- licct, codices ex Italia, Germania et Gallia in hoc
batur. unum consenlire, ut Victor iste Vilensis, non Uti-
IV. Porro hujus Hisloriae auctorem fuisse episco- censis dicatur.
pum quemdam Africanum, nomine Viclorem, nulius V. Primus omnium qui sincerum hujus operis ti-
unquam in dubium revocavit; at de ejus sede non tulum corrupit, videtur fuisse Reinhardus Lorichius.
una fuit omnium sententia. Libri quippe editi, alii Hic quippe anno 1557 Golonise eamdem Ilistoriam
iVictorem Uticensem, alii Vitensem prseferunt; prx- sub Vicloris patriw Uitcensis nomine evulgavit, a
valuisse tamen videbatur, etiam apud viros eruditos, tinearum injuria, quibus arrodi videbalur, ut ipse lo-
eorum opinio qui Ulicensem appellabant, cum Ulica quitur, vindicatam. Et quamvis anno 1541 Rhcnani
civilas omnibus notioressel quam Vitensis, quam ne- ediiio Parisiis apud Galeotum Pratensem, itcrum sub
jno fere noverai. Verum postea quam ex nolitia Victoris Vitensis norhine recusa fuerit; cum tamen
Africana compertum fuit Victorem episcopum Vilen- ejusdem boc ipso anno aliera Lorichii editio, sub
sem Vandalicse perseculionis lemporibus in Africa Victoris Uticensis nomine, pariter facta fuissel Basi-
floruisse, qua tcmpestale Uticensis episcopus , non lcae apud Westhemerum, placerelque cunctis bella
,Victor, sed Florcntinus dicebatur, ut cx eadem no- illa, ul ipsis videbatur, reslitutio; inde factum esl ut
liiia patet, tunc nemo non assensus est Victoretn, subsequentes editiones omnes, sive in Gallia, sivcin
prseclari hujus auclorem operis, Vilensem [esse ap- Germania, aut in aliis regionibus, Vicloris Lliccnsis
pellandum. Neqtie dixeris Florentino Ulicensi in ex- nomen prsetulerint. An vero id proprio marle, aut
silio apud Corsicam defuncto Victorem forte fuisse l> ex codicis alicujus vitio id commiserit Lorichius,
substitutura, qui hanc historiam descripserit. Istse mibi sane incertum est: quamvis prebabile videalur
enim merac sunt conjecturse quse codicum mss. au- codicem ipsius caeieris similem fuisse, idque inde
ctoritati prsevalere nequaquam possunt, prsesertim conjicio, quod hunc auctorem Victorem patriw Uti-
cum episcopis tunc defunctis nullos alios in his lu- censis episcopumappellet, ul cseteri nostrum Victo-
muliibus fuisse subsiitutos consiare videatur. Porro rem palriw Vitensis.Et quidem palrim vox dicecesi
qui Victorem Ulicensem pro Vitensi intruscrunt, id alicui integrse melius quam urbi nobilissimse, qualis
commiserunt ex ignoratione sedis Vilensis, cujus crat Ulica, compelere videiur. Victorera cnim patrise
loco Uticensem sibi notam substituerunt, mendum Vitensis episcopum dictum fuisse facile crediderim,
in antiquis exemplaribus irrepsisse suspicali; sed quod cum in illius dioecesi nulia esset urbs, lotius
eadem vocum affinitate qua alios delusos fuisse exi- alicujus parvae regionis episcopus dicebatur. Sic iit
Slimabant, sese ipsi deluserunt. Merito ilaque a Marmarica loti provinciscunus episcopus prsecrat, iu
Petro Francisco Chiffletio S. J. presbytero, Victori qua cum ncn esset civitas admodum celcbris, quse
"Viiensiepiscopo, lanquara suo vero ac legitimo au- cseterarum capulessc mereretur, episcopus nunc liic,
ctori, Historia Africaiiscperseculionis rcstituta est. nunc illic sedem habens, lolius regionis eniscopus
«45 PROLEGOMENA. 146
Vicloris istius nomen in
appellabalur. Sed opus non esl hujus rei exempla ex- A perirc licet. Primus, qui
tra Afiicse limites mutuari, cum in concilio Lalera- Fastis sacris a?cribendi occasionem praebuit, videtur
nensi sub sancto Martino, actione 2, inter cseteroi fuisse Pelrus de Nalalibus, ut conjicil Cbiffletius. Hic
Patres Byzacenos subscripserit Candidus gratia De enim die 20 Aprilis Viclorcm episcopum Carthagi-
episcopus palrise Dicensis. Nec mirura videri episco- nensem laudat, quem ait sanciitate et doctriua sub
pos sine civilate fuisse, cum certum sit in Africa eo- Anasiasio imperatore floruisse, eique omnia opuscula
rum complures in villis et fundis et per agros insti- attribuit quse Gennadius in caialogo, cap. 77, a Vi-
tutos fuisse, ut sibi invicem exprobravere Aurelius clore Carieonensi episcopo cdita commemorat. Mau-
calbolicus, et Primianus Donatisla, Carlhaginenses rolicus abbas Petrum secutus, eadem die Victorem
episcopi, in Collatione Carlhag. cap. 181 et 182, co- Carlbaginensem cpiscopum, virum doctissimum, qui
gnit. 1. sub Anaslasio imperatore claruit, celebrat, omisso
VI. Verum Vitensis sedis obscurilatem in noslrc operum catalogo. PetrusGalesinius paulo alilerhabet,
Victore primatus dignitale compensatam fuisse con- nempe Ulica in Africa sancti Victoris episcopiet con-
tendit Chiffletius,qui cap. 9 opusculi in eumdem au- fessoris, atqtie in annotationibus complures laudat
ctorem eum ipsum esse censet Victorera provincise Victores Africanos, quibus id elogium compelere
Byzacense primatem, quo concedente Fulgentius in B possit. At Ferrarius in catalogo generali sanctorum,
Ruspensis Eccleske thronura evcctus est, ut narral qui in Marlyrologio Romano non babenlur, babet
ipsius Fulgentii Vilsc scriptorcap. 16. Id ut probel solummodo, Jn Africa sancti Vicloris episcopi, quem
virerudilus, observat in Notitia Africana tres solum- tamen in nolis monct alium non esse a Victore Uti-
modo Viclores inter Palres Byzacenos haberi, quo- censi, qui hisloriam persecuiionis Vandalicaeconscri-
rum prior, Victor scilicet Narensis episcopus, decimo psit. Ex quibus omnibus patet obscuram apud anli-
tertio loco recensetur; Victor Gauvarilanus nonage- quos fuisse Victoris nostri niemoriam, nec unquam
simo primo, ac denique noster Vitensis, qui locum nomen ipsius in Faslis sacris locuni habuisse, quod
trigesimum sextum in ea obtinet. At seque insolens ei cum aliis compluribus viris sanclitate et doclrina
videtur Chiffletioaffirmare episcopos nonaginta, aut celeberrimis commune est. Nec licet nobis ex incer-
solnmmodo duodecim, viginti annorum spatio inler- tis prorsus et dubiis monumentis Victori nostro no-
iisse, hincque rem vcri oinnino similem esse putat, inen conciliare, qui solidas verasque laudes ob lara
Victorem Byzacenae suae provincise primatum obii- egregium opus a se edituin meretur, cujus prseclaras
nuisse. Id vero si admitlalur, Confessionis tilulum virtutes, ut loquuntur doctores Colonienses qui Bi-
ipsi deberi fatendum est, non solum quod sub Hune- bliothecae Palrum editionem procurarunt, pietatem,
rico cum caeteris fuerit exagitatus, aut certe quod G erudilionem, religionis zelum ad vivum cxpressas
Trasamundi violenlia e sede fuerit abreptus, sed hoc in ejus opere cernere licet.
etiam quod exsul pro Christi fide e vivis excesserit, VIII. Queerunt item nonnulli quo tempore vel qua-
Victorem enim Byzacenaeprimatem in Fulgentii Vila nam in regione constitulus Viclor hanc historiam
laudalum, quisquis demum fucrit, exsulem obiisse conscripserit. Priori qtisestioni facere satis difficile
colligitnr, quod eo lempore quo, pace Ecclesise resti- non est, cum ipsemetVictor seanno, postquam Van-
tuta, episcopisin sedes suas redire licuil, non Victor, dali in Africam ingressi fuerant, sexagesimoscripsissa
sed Liberalus Byzacenae provinciae primalum obli- les.telur, qui sane annus est vulgaris serae487, cum
neret. certiim sit Vandalos anno 427, Hierio n et Ardabura
VII. Majoris fortasse momenii esse nonnuliis vide- consulibus, in Africam ex Ilispania trajecisse. Verum
bitur alia quaestio quam idem Chiffletius movet, non ila facilis esl alterius quaestionis solulio. Victo-
uirum scilicet Viclor hujus Hislorise scriptor inler rem Constantinopoli de persecutione Vandalica scri-
sanetos aliquando relatus fuerit, aut publico aliquo psisse Chiffletiusinfert ex duobus ejusdem Historiae
cullu donatus. Ipsum cerle iis sanctis confessoribus locis. Primus habetur libro v, num. 7, ubi Victor
qui sub Hunerici lyranni persecutione pro fidei ca- post descriptos varios cruciatus quibus afficiebantur
Iholicaedefensione decertarunl, annumerari debere D ortbodoxi, hsec subjungit : Sed qui hoc fabulosum
nemo, ut pulo, inficiabilur. Quin et in veleribus co- putat, UraniumZenonis legaluminterroget, etc. Locus
dicibus mss. sanctus Viclor passim appellatur. Sed alter ex eodem libro desumptus est num. 6, ubi de
hsec erat veterum formula, qua bic titulus auctoribus Tipasitanis confessoribus, qui absque lingua loque-
ecclesiasticis, maxime episcopis, tribuebalur. Magis bantur, agens, ssubjicit: Si quis incredulus esse vo-
ad rem pertinet quod ea de re in hodierno Mariyro- luerit, pergat nunc Constantinopotim,etc. Quibus ver-
logio Romano legilur, ubi die 23 mensis Augusli bis, inquit Cliilfletius, Victor Constantinopoli agens
baecbabentur: Uticwin Africa beati Victorisepiscopi; praesenles lectores invitat ut Uranium in aula ver-
quem Victorem Baronius in notis ad hunc locum santem interrogent, absentes vero in urbem ut ve-
monet eum ipsum esse qui ob scriptam Vandalicse niant, totam persecutionis seriem cognituri. Hineque
persecutionis bistoriam celebris est. At Lucas Holstc- infert illos antisliies qui ad calcem Notitiae Afri-
nius in animadversis ad Martyrologium Romanum, canae, hic relegati dicuntur, Conslantinopoli exsu-
hsecverba a recenlioribus addita fuisse jure conque- lasse. Scd hanc opinioncm Cotelerius torao III Mo-
ritur, quaereipsa nusquam in anliquis codicibus re- :. numentorum Ecclesiae Gracce, in notis ad vilam san-
147 VICTOR VITENSIS. U8
cti Sabae improbat, quod minus recte illi aniistiles, A episcopum et Rufinianura exsulem ex Africa episco-
Conslantinopolim retegati dicerentur. Poluit, inquit, pum ipsum a proposito revocasse; quod scilicel mo-
Hunerieus, rex Vandalorum, episcoposcalholicosrele- nachos ibi degenies a communionebeali Peiri perfida
gareinvaria toca ditionis sum, potuit e regno suo ex- dissensio separaret. Vide infra nolam 3 in Viclorem
petlere, poluit Constantinopetimmittere, sed ejusmodi Vitensem pag. 61, 62.
missio nequaquamretegatio censenda ett. Unde infert X. Hsec Victoris Historia ea complectitur quse
vir eruditus probabilius esse Victorem in veteri Vandali adversus orlhodoxos commisere ab ipso eo-
Epiro, quse regio Yandalis subjecta erat, exsulantem rum ingressu usque ad Hunerici mortem ; ita tamen
conscripsisse historiam suam, quse etiara fuerit oc- ut multa ab eo auctore prsetermissa sint, sive quod
casio opus suum nuncupandi Diadocho, quiin eadem non satis ipsi fuerint noia, sive quod ea potissimimv
provincia episcopus fuisse dicitur. Verum si conje- quse sub Hunerici persecutione testis oculatus viderat
cturis uti licet, mihi verisimilius videtur Victorem referre statuisset. Hinc saepiusinnuit se ex pluribus
in Africa historiam suam exarasse. Multa quippe pauca selegisse, multaque a se fuisse omissa , non
habet passim quibus innuit se in exteris regionibu» solum quse in exteris regionibus contigerant, sed
non versatum fuissecum hanc scriberet. Qui vero hic etiam ex iis quse in variis Africse regionibus pertu-
relegati in Notitia dicuntur, ii ipsi mihi videntur esse B lerant orthodoxi. Generalem vero in tota Africa sub
de quibus, testante Fulgentii Vitsc auctore cap. 4, Hunerico persecutionem adversus catholicos com-
Hunerici tyranni persecutoris attuta malignitas ordi- motam fuisse diserle tradit Victor, potissimum libro
naverat, ut juxta palriam propriam peregrinationis in- v, quam cladem ad exteras etiam nationes pertigisse
commodumsustinerent. Talis fuit Faustus Preesidien- Genserici temporibus ex eodem auctore constat, qui
sis episcopus, qui ut ibidem dicilur, non longe a sua sub libri primi finera Iredecim omnino provincias
ealhedra relegari jussus fuerat. Id de Victore nostro extra Africam recenset qusedira ejusmodi tempestata
potius quam de cseteris facile crediderim, quod ad exagitalse fuerant.
conventuin Carthaginensera noit occurrerit, proinde- XI. Quod altinet ad hujus Hislorise divisionem,
que ei facilius fuerit Arianorum manus evadere. In- non liquet an eam auctor ipse plures in libros fuerit
vitat autem Victor lectores ut Uranium interrogenl, partilus. Si primum librum excipias, qui in omnibus
tunc fortasse adhuc in Africa agentem; cum vero (am editis quam mss. codicibus ad Genserici mortera
alios ut pergant Constantinopolim admonet, se, ut desinit, tot sunt variae istius operis divisiones quot
quidem mihi videtur, in ea urbe non versari aperte fere occurrunt codices mss. Trcs in libros , praeter
declarat. passionem sanctorum monachorum, dividitur in vul-
IX. Multo minus probabilis est ejnsdem ChiffletiiC gatis editionibus; at quinque aut sex libros exhibent
opinio , sentienlis Victorem , quem Constantinopoli codices mss. et quidcm qui varie in variis incipiunt;
scripsisse praemittit, historiam suam vix alteri quam Chiffletiusvero totunl opus quinque in libros, prout
Acacio Constantinopolitano nuncupare aut potuisse, sibi melius visum est, disttnxit, cujus vestigiis con-
aut debuisse. Id enim ut credamus velat summa in sulto inhsesimus ob publicum commodum, quod haec
sedem apostolicam reverentia qua lunc temporis te- divisio jam receplissima sit apud eruditos.
nebantur cpiscopi Africani, cum econlrario gravis- XII. Quserunt nonnulli an fidei professio quae ter-
sima inier Romanum poniificemel AcaciumConstan- sium Hisioriae Vicloris librum constiluil., reipsa huic
tinopolilanum intercederent dissidia, quse tandem in auclori tribuenda sit. Cete Gennadius in catalogo
aperlum schisma eruperunt. Certe in concilio Car- ipsius auctorem facit Eugenium Carthaginensem epi-
thaginensi quod statim post restitutam Ecclesise scopum, sive quod revera ab ipso edita fuerii, sive
Africanae libertaiem convocaverat Reparatus, con- quod ejus jussu Victor, seu quivis alius eam condi-
testati sunt ejusdem Ecclesise Paires se nihil admis- derit, aut landem quod cum ipse eacterorum oninium
suros, nisi consueludo, aut EcclesimRomanwdefinilio primas esset et praecipuus totius Africseantistes, ejus
proderelur. Jam initio tyrannidis Vandalicsein Africa " sedi et dignitati dalum fuerit, quod ab alio quopiam
Capreolus Cartbaginensis antistes in epistola ad Pa- nomine oranium factum fuerat. Omnibus simul Afri-
tres concilii Ephesini eos adhortatur ut errores quos canis episcopis tribuitur in vetustissimo codice ms.
repullulantes apostolicaesedis auctoritas, sacerdotum- Ecclesiae Laudunensis, ubi sub lioc titulo habetur:
que in unum consonans sententia oppresserat, se- Incipit libellttsepiscoporumcatholicorumad Unericum
tunda disputatione non agilent. Et quidem Byzaceni regem Vandalorum datum. Tum, Regali imperio,elc,
patres in Sardinia exsules a Joanne et Venerio in- ut in Vicloris Historia; ipsique subjungitur Notitia
terrogati quid de gratia et libero arbitrio sit senlien- EcclesiseAfricanae, a Sirmundo primuin edita, quam
dum , id discendum esse respondent ex capitulis in postea Chiffleiius Vicloris Historise inseruit. Porro
quibus continetur quid Romana, hoe est catholica, eadem fidei professio sub Vicloris nomine seorsim
sequatur et servetEccletia. Sed magis ad rem noslram edita habelur in Bibliothcca Patrum, unde ansam
facit quod auctor Vitse sancti Fulgentii narral capitc sumpsere nonnulli qui catalogos scripiorum ecclesia-
12 et 15; nempe cum idem Fulgentius ad uliimam slicorum texuere, novum inducendi Victorem, hujus
Thebaidmregionis eremum pergere animo desiinasset libelli auclorem, quem aliqui Victorem Culennse epi-
vitae perfectionis desiderio, Eulalium Syrncusanuhi scopum fuisse exisiiraarunt, quod iste apud Genna-
149 PROLEGOMENA. 150
dium in catalogo cap. 77 adversus Arianos tibrum A Lorichii editio B:;silesfiprodiit anno 1541, lypis Bar-
unum longum conscripsisse memoretur. At illi ad- tholomseiWesihemeri. In qua item urbe anno 1555 ex
verterc debuerant Victoris Cartennensis librum Gen- Henrici Petri officina prodiil nova sacrorum aucto-
serico oblattim fuisse , ul sc ex prsefationedidicisse" rum collectio sub Ortbodoxographiae nomine, in
testalur ipsemet Gennadius Ioco laudato ; quem qua, inier alia sacrseanliquitatis monumenta, haben-
proinde alium esse a lidei libello qui in Victoris Hi- tur Vicloris noslri libri tres de Perseculione Vanda-
storia habetur, fatendum est. Cseterum Victoreodem lica, cum passione sanclorum sepiem monachorum.
modo fideiprofessionem Hislorisesuseinserere poluit Caeterumanno 1569 novam ilem Victoriseditionem
quo Ilunerici edicta. Parisiis curavit vir de re Iitteraria bene meritus,
XIII. Superest ut dicamus de vetustis exemplari- Franciscus Baldiiinus, celebris jurisconsullus, qui
bus ad quaehanc nostram Vicloris editionem emen- primus omnium hnnc Historiam commentariis illu-
davimus. Codices rass. in quibus integra Victoris stravit. Paulo post, anno scilicet 1876, Margarinus
VitensisHistoria babetur, omnino qualuor habuimus: Bignius Parisiis edidit Bibliolhecam sanctorum Pa-
tres srilicet ex bibliolheca Colberlina , quos pro suo trum, quse iterum anno 1589 in eadem urbe excusa
more et consueta erga lilleras benevolentia, exhibuit est, et in uiraqne locum habet noster Victor; sicut
nobis V. C. Slephanus Baluzius ; quartum vero ex B et in Coloniensium editione, et in aliis ejusmodi san-
monasterio Benediclino Sancti Martini a Campis or- clorum Patrum operum collectionibus, quaedeinceps
dinis Cluniaeensis. Ex Colbertinis antiquior sseculo in lucem prodierunt. Quoeomnes editiones sub Vi-
nono aut sequenti scriptus videlur, secundus paulo ctoris Ulicensis nomine vulgatse sunt praeter duas
rccenlior est; lerlius vero nonnisi annos quingentos beati Rlienani, in quibus Victor Vitensis episcopus
videlur prseferre, sed qui manu accurala et diligenti appellatur. Sed veriim titulum asseruit Petrus Fran-
exaraius est, in cujus paginarum marginibus varise ciscus Cliiffletiusin jara laudala editione, quam anno
ex alio aliquo codice lectiones habenlur , ila ut hic 1664 Divione fieri curavit. Caeterum, ne ii qui La-
codex pro duobus merito censendus sit. Codexdeni- tine ignorant lam eximii operis leciione fruslraren-
que Sancli Martinia Campis, qui olim monasteriiCres- tur, in vernaculam linguam non semel translatum
piacensis fuil, ab annis item fcrme quingentis vide- est. Et primo quirfem Gallico prodiit sseculoprsece-
lur scriplus. Consuluimusctiam varias lectiones co- denli, anno scilicel 1563, opera Francisci Belfore-
dicis bonsc notse, ul asserit Chiffletius, carlhusise slii, Parisiis apud Gabrielem Buon; et anno 1664
Portarum , quas idem ipse vir eruditus in nolis ad altera in eadem urbe, ab illustrissimo Arnaldo An-
Victorem nobis suppeditavit. At praeter bos codices, dillio procurata. Ad hsecAn»Iiceedila esl anno 1605.
alios idem ires habuimus, in quibus, demplo priori' " Haruni vero omniiim ad nostram Vicioris Hislorisa
libro , Yktoris nostri Historia integra habetur sub editionem adornandam usi sumus, collatis inter sesa
Passionis sancii Eugenii titulo. Unus ex his esl RR. tam mss. quam editis codicibus, quorum varias le-
PP. Fuliensium monasterii Sancli Bernardi in hac ctiones suo loco exhibebimus. Haec de Victoris Vi-
urbe Parisiaca, alter in noslra Sancli Germani a Pra- tensis Historia prsemittere visum est. De his vero
tis biblioiheca asservalur, uterque ab annis circiler quaespectant ad cselera monumenta, quae in islo vo-
500 conscriptus. Sed uno sseculo recentior videlur lumine continenlur, fusius hic disserere supervaca-
li-rlius ex his. codicibus, qui est monasterii nostri neum foret, cum sua unicuique o^usculo prfemissa
Sancli Cornelii Compendiensis. Praeterea fidei pro- admoniiio id abunde doceat. Sed tamen ut totius
fessionem,id cst terlium Victoris llistorire librum, et HisloriseVandalicse seriem sub uno, ut ita dicam,
Notitiam EcclesiseAfricansecontulimus cum vetustis- oculi conspeciu lector habere possit, post eorum quse
simo et optimaenotaecodice ms. ecclesiaccatbedra- hic continentur syllabum, chronologicum indicem
lis SanclaeMariseLaudunensis, qui ab annis minimum exhibemus, in quo singula quseque istius Hislorise
oclingenlisexaratus est. capita singulis annis quibus contigisse vulgo exisli •
XIV. Editiones vero ejusdem auctoris, quas videre manlur consignavimus. Si quid vero, imo quidquid
licuit, hse sunt. Primo quidem cseteris omnibus anti- a me in tolo liujus Historiaedecursu peccatum fue-
quiorem consuluimus, a beato Rhenano procuratam rit, benigne accipiat lector, et meum saliem in ro
Basileseanno 1535 , quo ex officina Frobeniana Vi- tam prseclara, sed fere neglecla, conatum aequi bo-
ctor noster Vitensis, inter alios historisp ecclesia- nique consulat, animo reputans, nec mibi sinceri aut
sticse auctores, primum inlticem prodiit. Eadem a;- veri studium, nec diligentiam, sed eruditionem argu-
ctorum collectioParisiis iterum excusa esl ann. 1541, mento parem aliquando defuisse, quam ab aliis eru-
lypis GaleoliPratensis. At eo temporis intervallo quod ditioribus suppleri optamus. Cseterum bsec Vandali-
inlerutramque editionem effluxit,bscceadem Victoris csc persecuiionis Historia pars erat totius Historise
Historia ColoniseAgrippinseanno 1537, a Reinhardo perseculionum ab Arianis tum imperatoribus, tum
Lorichio Hadamario typis mandata est, et quidem ex eliam Barbaris excitalarum, quam paratam habeba-
codiee ms. uti videtur, siquidem in epistola dedicato- raus; cujus aliam partera, siquidem piis et eruditis
ria, hane bistoriam a linearum, quibusarrodi videba- viris non displicituram intellexeriraus, cum tempus
tur, injuria se vindicasse profitetur. Altera ejusdem erit magis opporlunum.typis mandare curabimus.
151 VICTOR VITENSIS. lg2

DISSERTATIO
IN VICTOREMVITENSEMCUMNOVAIPSIUS VITA,
Gallice adornante D. Liron.

ARTICLK PKEUIER.— De Victor de Vite et de son His- A qui regardait sa personne, et entreprit d'eclaircirdcs
toire : pourquoi la viehle cel autcur-a ite inconnue faits qui etaient demeures jusque-la dans 1'obscuriie.
jusqtfa present. On ne saurail revoquer en doute 1'erudition du P,
Eolre les historiens qui ont laisse a la poslerite Chifflet; et comme il est certain qu'il a rendu un
quelque parlie de ce qui s'est passe dans 1'Eglise de service considerable au public par son travail, aussi
Dieu, il y cn a tres-peu qui nous aient appris des ne pense-t-on point a le priver des jtisies louanges
aclions plus memorablcs que celui qui a ecril i'his- qu'il merite. 11faut avouer neanmoins qu'il a trop
toire de la persccution que les Vandalcs exciterent donne a ses conjectures, et que faute d'avoir assez
conlrc les catholiques d'Afrique dans le cinquicme examine le textedc son auteur.il en a fail un homme
siecle, depuis l'an 457 jusqu'a l*an484 (a). Quoique assez different du veritable Victor de Vile. Ceux qui
1'autcur d"un ouvrage si excellcnt meriiat d'elre ex- ont ccrit apres lui ont ele obliges de 1'abandonncr sur
trcmcment celebre dans lous les siecles qui l'onl qnelques fails; mais ils ne l'ont pas cncore assez
suivi, il est pourtant vrai de dire qu'il n'a point eie epurc : et nous croyons que les uns et les autres se
beaucoup connu. Ceux qui ont fait des catalogues sont tellemciit eloignes dc la verite, quc lorsqucTon
dcs ecrivains ecclesiasliqucs, Gennadc de Marscille, comparc 1'Histoire de Victor avec la Vie qu'o:i lui a
qui vivait de son lemps et qui a parle de saint Eugene B faile, on trouve deux hommes qui ne se rcsscmblcnt
de Carlbage; saint Isidore de Seville, saint Ildepbonse presque en rien, comme il sera facile de juger, cn
de Tolede, Honore, pretre d'Aulun, Sigcbert de comparant 1'ouvrage de M. Baillet, qui a ecril le
Gemblours, Henri de Gand, el Pabbe Trilheme, n'ont dernier sur cetle matiere, avec la nouvelle Vie que
point parle de Victor : de sorle que si ceux qui ont nous donnons au public.
dresse des mariyrologes dans le neuvieme siccle, ne Si l'on demande d'ou vient que tanl de pcrsonnes
1'avaient cile en quelques occasions, on peut dire habiles se sont trompees sur Ie sujel de Victor, il est
qu'un si grave bistorien et un ouvrnge si ulile a facile d'en docouvrir les raisons. La premiere est,
1'Eglisc scrSicnt demeures presque entierement in- quc nous n'avons aucun ancien auleur qui ait parle
connus jusqu'au seizieme siecle. de lui, qui nous ait marque ses qualites ct lcs prin-
Ce fut i'an 1535 quc Rhenanus, hommc savant, fit cipales circonslanccs de sa vic. Ainsi, n'ayant poinl
iihprimcr pour la preiniere fois cbez Froben 1'His- de guide pour se conduire cn cc qui regarde cct his-
toirc dc la persecution des Vandales sous le nom de torien, cbacun a parle do lui comme i! a pu, ct selon
son veritable auteur, je veux dire de Viclor, eveque 1'applicalionqu'il a apportec dans la leciurc dc son
de Vile. Maisilarriva (comme si l'on avaii conjure ouvrage.
dans tous lcs lemps, pour obscurcir la memoire dc ce. C 2° On aurail pu remedier a cct inconvcnicnt, en
pieux bistorien) que Lorichius la publia dcux ans examinant avcc beaucoup de soin ct d'altcniion ce
apres a Cologne, sous le nom de Viclor d'Uiique; et quc Victor dit de lui-meme dans son His'oire; mais
quoique Poneut reimprime' a Paris, Pan 1541, 1'edi- la verite nous oblige de reconnaitre que Fon s'csl
tion de Rhenanus avec le nom de Victor de Vite, comporte avec trop de negligence sur unc cbose si
celle de Lorichius ayant aussi paru pour la seconde importante.
fois a Bale la meme annee, tout le monde depuis ce 5"Enfin la source de presque loules les faules que
lemps-la a attribue 1'Hisloirc de la perseculion des l'on a faites dans la Vie de Victor est qu'on i'a con-
Vandales a Viclor d'Utique, dont le nom se trouve fondu avec son predecesseur qui portaii le meme
dans toutes les editions qui ont ete faites depuis Pan- nom, donl il est fait menlion dans le cataloguc des
nee 1541, jusqu'a ce qu'enfin Ie P. Pierre Francois eveques d'Afrique qui vinrent a Carthage par le com-
Chifflet, savant jesuite, la rendit a son veniable au- mandement du roi Huneric, 1'an 484, pour conferer
teur l'an 1664, en quoi il a ete suivi par dom Thierry avec les eveques Ariens. On n'a pas vu que Pon ne
Ruinart, bencdiclin, a Perudition de qui nous sommes pouvait accorder PHistoire de Vicior avec ce cata-
redevables de la plupart de ces faits. logue, et fauie d'avoir dislingue Victor de Vile, dont
Depuis I'edilion de Rhenanus jusqu'a celle du P. 0 il est parle dans ce monument, de celui qui a com-
Chifflet, on connaissait assez peu Victor de Vile, et pose PHistoire de la persecution, on a tout brouille
ceux (b) qui avaient parle de lui n'en avaient dit que ct tout confondu, comme nous esperons le faire voir
tres-peu de chose. Mais le P. Chifflet, en lui ren fort clairement dans la suile.
dant son ouvrage, crut devoir aussi rechercher ce
" "
(a) On la renouvela plusieurs fois depuis.raais avec (b) Les theologiens de Cologne, Balduin, Vos-
moins de violence. sius, etc.
153 PROLEGOMENA, 15*
ART.2. — Etat de la queslion. JA deraent dc cc que nous avons a dire, ct qui don -
II s'agit donc de savoir quel est ce Victor qui a neronl beaucoup de jour a toutes nos prcuvcs; c'cst
ccril PHistoirc de la persecution des Vandalcs. Ceux pourquoi nous prions les lecleurs, particulicreineiit
qui ont examine ceite matiere avant nous avouent ceux qui voudront jugcr de celie dispuie, do les
qu'on a attnbue longtemps cet ouvrage a Viclor eve- avoir loujours devant les yeux.
que d'Ulique,.vilIe celcbrc de la prcvince proconsu« 1. Tout le monde convient qifenlrc les tyrans
laire; mais dans la suile, lorsque Pon eut appris par qui ont afflige PEglise caibolique, il ify en a
la Noiice de PEglise d'Afrique, que Yictor, eveque peut-etre jamais eu dc plus cruel ct dc plus exe-
de Vitedans la Byzacene, vivait pendant la persecu- crable que Huneric, fils de Genseric, roi des Van-
tiou des Vandales, et que dans le nieme lemps ce dales en Afrique. Ce prince etail encore fuurbe ct
n'elail pas Viclor, inais Florentin qui gouvernait ruse; de sorle que, ces deux mauvaises qualiies
1'Eglise d'Ulique, pour lors lout le monde est coii- etanl jointes ensemble , il prit des moyens capables
venu que Pauteur de Pllisioire de celle persecuiion de ruiner la foi catholique dans toute PAfrique, si
devait elrc appele Victor de Vite. On trouve aussi Dieu ne Petit soulcnue par sa loulc-puissance.
plusieurs manuscrits qui donnent a Victor la qualile 2. Depuis Pan 457 ou 439 qne Genseric commenga
d'eveque de Vilc; el de tout cela on a conclu que'.D a persecutcr ouvertement les calholiqncs, jusqu'a
Viclor dont il est paile dans la Nolice d'Afrique ct Pan 484 quc son fils ct successeur Huneric mourul,
Victor 1'historien elaient la mcmc personne. PEglisc d'Afrique fut presquc toujours dans la deso-
Dans le dessein que nous avons de donner une lation, affligee, opprimee, ravagee. II n'y cut poinl
nouvcllc Vie de cet ecrivain ecclesiaslique, nous de conciles ni d'assemblees d'evdqucs. On cmpechait
noussommes trouves obliges d'examiner avec soin souvent d'ordonner des successeurs a ceux qui
cetle matiere; et nous avons reconnu que Pauteur etaient morts, et ceuxqui restaient vivaient dans la
de 1'ilistoire de la persecution des Vandales s'appe- crainte ct la doulcur. Gehseric defendit aux lideles
lait cffectivenient Viclor, et qu'il a ete eveque de de s'assembler dans les eglises, et Huneric les ferma
Vite, parce que tous les manuscrils ne nous per- tout a fail ct en cliassa tous lcs eveques.
meitent pasd'en douter. Mais nous sonunes obliges 3. On ne peut point doutcr que chaque dveque,
de prendre une autre route pour Ic reste ; et nous dans des temps si tristes cl si deplorables, ne ftit
esperons monlrer tres-clairement que Viclor qui a oblige a unc continuelle residence, d'aulant plus que
ccrii 1'Ilistoire de la perseculion dcs Vandales n'a l«s evequcs et lcs clercs ariens, appuycs dc toute la
n'a point ele eveque pendant toulc la vie du roi Hu- puissance du roi, tournaicnt sans cessc aulour des
neric, qui mourul Pan 484; mais que s'il a ete ho- C i troupcaux, clierchanta devorer quelques brcbis, car,
nore de cette dignite, comme nous lc croyons, il ne outre Pimpiele arienne, ils rebaptisaient tous ccux
Pa recuc que sous le regne deGuntabond,successeur qu'ils pouvaient seduire ; quc cbaque cveque ne soit
de Huncric, ct apparemment Pan 487, lorsque saint dcmeurc daus son Eglise, ;i moins qifil n'cu ail ele
Eugene, eveque de Carlhage, fut retabli dans son lire par forcc; et que lcs peiiples inemes ne les eus-
Eglise : d'oii il s'ensuit que Viclor Phislorien n'est scnt empeclies de s'absenlcr. On cn voit une preuve
point ccl eveque donl il est dit dans la Nolice d'A- dans ce que dit Victor du B. Cyprien, cveque d'Uni-
frique.qu'il nc se trouva pas prcscnt, oti qu'il ne vint zibire, qui se fut joint volonliers aux 497ft confes-
pas a la conference de Carthage. scurs, si on lc lui cul perniis.
Nous nous eloignons donc de ccux qui onl ecrit 4. En consiiqucnce de cela, on ne voit aucun eve-
sur cel autcur cn trois poinis iinporlanls, dont tout que hors de son diocese dans loule Pilisioire de
lc reste depend absolument: 1° cn ce que nous sou- Viclor, a moins qu'il n'en ail eteenleve par violence.
lenons que lout ce que Viclor 1'bistorien a fait pen- 5. On divise maintenant 1'Ilistoirc de Viclor en
dant la vie de Genseric ct de Huneric, il Pa fait u'e- cinq livres : le premier contient la persecution' de
taut point encorc eveque, mais sculemenl clerc et (icnseric, les quatre aulres decrivent celle de son fils
apparemment pretre dc PEglise de Cartbage; 2° en ' Huncric. La profession dc foi des eveques catholi-
ce que nous pretcndons quc cc n'esl point celui dout ques qui fut presenlee a Carlhage au roi Huneric
il estparledans la Notice d'Afrique; 5° enfin nous reinplii tout le troisieme. Dans les suivanis Pautcur
soulenonsencore qu'iin'a poinl etc exile par Huneric. coniinuc sa narration. Je suppose, ce qui parailra
Ces trois points ont tant de rapport Pun avec 1'aulre, evidenl a tous ceux qui lironl cetle Histoire, que
qu'il suffit de bien prouver le premier pour ne point Victor y a suivi Pordre des temps : non pas qu'il ait
douter dcs deux autres. Nous nc laisserons pourtant fait unjournal; maisjedis qu'il n'a point confondu
pas dc demontrer le troisieme en parliculicr, afin la suitc dcs faits generaux, qu'il n'a point altribue a
qu'il nc restc aucune difficullcsur loul cela. Genseric cc qui a ele fait par Huneric, qu'il a jdccrit
ART.3.—Premier point: que Viclor de Vile,hisiorien avant la conference de Carthage ce qui s'est passe
ecclisiastique,na point ele failiveque avanlian 487. avant cette conference, et que ce qu'il rapporle en-
Ce que nous allons prouver ifetant pas connu suite est cffectivemcntarrive apres celle conference,
dc toulle monde, il est a propos de supposer d'abord ct non devant, etc.
certains faits evidents, qui seront comme le fon- 6. Pour ce qui est de la personne de Victor en
155 VICTORVITENSIS. 15«
particulier, on verra qu'il a ete teraoin oculaire des A
, 3° On voit par la narraiion de Victor que le clerge,
principaux faits qu'il rapporlc dans son histoire, et qui penetrait les mauvaises inlenlions du roi Van-
qu'il a eu par consequent bcaucoup de parl dans les dale, aima mieux que PEglise de Carihage demeurat
affaires de PEglise. II ne parle jamais de lui au sin- dans 1'ciat ou elle etait depuis 24 ans, c'est-a-dire
gulier, mais toujours au pluriel, en quoi il a peut- sans eveque, que d'en avoir un a dcs conditions qui
elre voulu imiter saint Luc. Ainsi, lorsque Victorse allaient infailliblement causer une violente persecu-
sert de cette manierede parler : Nous allames, nous tion; ce qui ne manqua pas d'arriver aussitot apres.
dimes, etc, on doit conclure qu'iletait present; et Mais le peuple, incapable de ces rellexions, voulut
!orsqu'il ne s'en sert pas, il est hors de doute qu'il absolument avoir un eveque, et on ne put pas Pem-
ne rapporle que ce qu'il a enlendu el appris des pScher. Si Pon considere le siyle de Victor, ce fut
autres. lui qui parla a 1'ambassadeur Alexandre; ce qui fait
7. Huneric conimenca a regner Pan 477. En 481 deja voir que Victor etait membre du clergc de Car-
il permit qu'on ordonnat un evcque a Canhage, qui thage; car uu eveque particulier d'une province
fut saiut Eugene; et cette ordinalion fut suivie bien- differente de la proconsulaire ou eiait Carlhage,
tot apres de la persecution. L'an 483 la persecution n'aurait pas, ce semble, parle ainsi.
augmenta d'une etrange maniere ; et pour faire en- B 4" L'admirable peinlure que Victor fait des vertus
core plus de mal, Huneric indiqua et ordonna la et des grandes qualiles d'Eugene qui lul elu, et le
conference de Carlhage. L'an 484 la conference se delail ou il entre sur cela, confirment bcaucoup cetle
fit: Huneric continua la persecution qui s'etendit pensee. En effet il particularise si evactement toutes
par loute PAfrique, el il mourul malbeureusement. ehoses, qu'il est dilficile qu'on ne se persuade qu'il a
Cest par sa mort que Victor finit son Histoire. voulu peindre au naturel son propre eveque, en c
Tout cela suppose, nous allons faire voir que qifil dit de sainl Eugene.
Victor n'a eie fait eWeque qu'apres Pan 484, Voiciune seconde preuvc. Viclor, ayanl decril Ies
sous le regne de Gunlabond, successeur du roi vertns et la conduile de saint Eugene, dit que les
Huneric. eveques ariens, el particulierement Cyrila, en con
L'i premiere preuve qui se presenle est tiree du Oiirentune jalousie et nne envie effroyable; de sorle
second livre de Victor. L'an 481 Pempereur Zenon qu'ils le calomniaient lous les jours. Ils prierent le
et Placidie, fillede Valentinien III, ecrivirentau roi roi de defendre ht Eugene de s'asseoir sur le irone
Huneric, et le prierent de permetlre que Pon ordon- episcopal et de precher le peuple selon la couiume.
nat un eveque a Canhage. Huneric envoya Alexan- Ce prince fit encore davantage a Pinstigation de scs
'
dre, ambassadeur de Zenon, a PEglise des caiholi- ^ pasleurs : il fit dire a saint Eugene que sa volonic
ques, el le (it accompagner de son secrelaire nomme ^tait qu'il cmpecbSt d'entrer dansPcglise des catbo-
Vilarit, qui fit lire publiquement la permission du liques tous ceux qui portaient Phabit des Vandales.
roi. Cela se passa le 18 dc juin, ou, sclon quelques Notre auleur ajoute que 1'eveque rdpondit que la
editions, le 19 de mai, en presence de Victor, dont maison de Dieu est ouverte a tout le monde, que
voici les termes : t Cet edit ayant cte lu a toute personne ne peut rejeter ceux qui veulent y entrer;
PEglise en nolre presence, nous commciicames a qu'Eugene dit cela, a cause qu'il y avait une grande
gemir et a dire lout bas que l'on cberchailles moyens multitude de nos calholiques qui se servaient de
de nous persecuier. II est certain, c'esl une chose 1'habit des Vandales, parce qu'ils avaient des em-
connue, que nous parlames en ces lcrmes a 1'iini- plois dans la maison du roi. Ces termes, nos catlto-
bassadeur: c Si cela est ainsi, et si Pon mct dcs liques, conviennent beaucoup mieuxa un preire de
i conditions si dangereuses, cetle Eglise aime mieux PEglise dc Carihage qu'a un evcque d'une aulre
t n'avoir point d'eWeque.Jesus-Chrisi, qui a daigne province.
« lagouverner jusqu'a present, la gouvernera en- 1° Iluneric, apres celle reponse, mit des bourreaux
« core. i Mais Pambassadeur ne voulut pas recevoir a la porle de Peglise, qui avec un inslrument fait
cetle rcmontrance; eten meme temps le penpleprit • " expres arrachaient la peau de la lete a lous ceux qui
feu pour avoir un 6veque; il jetail des cris insup- y entraient avec Phabit des barbares. Victor dit qu'il
portables que Pon ne pouvait arreier par auctine' cn connaissait plusieurs qui avaient souffert ce trai-
raison. > tement inhumain, et qifil ifen savait aucun de ceux-
1° On ne voit pas bien pourquoi un eveque de lai la qui se ful pour lors Cloignedu droit chemin. II cst
Byzacene, ce qu'on suppose qu'etail Victor, seraitt visible qifun ^veque de la Byzacene, province diffe-
venu a Carthage dans un terops oii l'on n'avait pas; renle dc la Proconsulaire, n'aurait pas pu parler dc
affaire de lui. L'Eglise etait gouvernee par les pre- cette maniere, sous le regne du cruel Huneric; au
tres, selon Pancienne pratique de PEglise. lieu que cela convient parfaitemenl a un pretre de
2° Ceile permission du roi Huneric fut apporleet Carthage, qui avait une parfaite conuaissance des
dans PEglise, lorsque Pon n'y pensait pas; ainsi il1 personnes et des prcvarications qui etaient arrivees
n'y avaitpasde raison particuliere de faire venirdess depuis. Car ce mot tunc, pour lors, marque assez que
eveques de dehors, uncore moins d'une provincee plusieurs lombereni dans la suite. Or il n'y a qu'un
differente de celle de Garihage. tCmoin oculaire qui ait pu coniiaitro tant de per-
157 PROLJiGOMENA. 15*
sonnes a Carlbage. On verra plus bas pourquoi nous. A cution, en condamnant a Pexil 4976 eveques, pre-
jugeonsque Viclor elait prelre pluldt que diacre. tres, diacres et aulres membres de PEglise, qu'il
2° Viclor ayant ainsi marque les commcncements cnvoya dans le desert pnr le ministere des Maures.
de la persecution de Huneric decril exactement les Tous ces confesseurs furent assembles h Sicca et a
cruautes qifilexerca conlre ses freres et ses neveux, Lara, villes de la Proconsulaire, pour etre livres
qif il entreprit de faire tous mourir pour faire tomber aux Maures. Un de ces confesseurs elait le B. Felix
lacouronne des Vandalessur la tete de son fils et de d'&bbir, ville de la m^me province, qui etait eveque
sa poslerite. Pour entendre cela, il faut savoir que depuis 44 ans , et paralytique. Victor elail presenl;
Genseric son perc, avait ordonne par une loi que le il faut 1'entendre parler: i AprSs avoir beaucoup pense"
plus age de ses petits-fils et de ses descendanis re- que ce bon vieillard ne pouvait pas etre transporle
gnerait toujours a Pexclusion des autres. Huneric sur un animal, nous fimes demander au roi par ses
alla meme plus loin : car, voyant que le patriarche officiers que puisque Felix allait bienldt mourir, il
de sa religion, nomme Jocundus, etait extremement commandat que cet cveque demeurat au moins a
aime et estime dans la maison de son frere Theodo- Carlbagc. > Et dans la suiie Victor parle encore en
ric, il Dt bruler tout vif cel eveque au milieifde Car- ces termes : « L'ayant \\6 de iravers sur un mechant
thage, lout le peuple elant present, devant les degres B cheval, nous le portions pendanl lout le chemin ,
de la grande place neuve. Ce ne sont pas seulement comme une pidce de bois. »
ces particularites qui font voir que c'est une personne Victor etait donc present en personne. Voyez la
de Carthage qui ecrit, ce qui suit est encore plus sixieme fait. Tout ceci se passa dans la province
remarquable. Victor eiaitpresent, sinon a cette exe- Proconsulaire. Or qui pourra comprendre qu"un
cution impie, au moins a Carthage. Voici ses pa- e^vequede la Byzaccne se soit loujours irouvd par-
roles: i Nous considerames dans celte impiete cri- tout a point nomm^? Cela ne peut s'accorder avec
minelle les maux qui allaient tombcr sur nous; et les faits que nous avons supposes. •<
nous nous disions tous les uns aux aulres : Peut-on Ce qut suit doit etre pese avec soin. 11est dil
esperer quecelui qui estsicruel envers son propre qu'on assembla tous les confesseurs dans les villes
dveque epargnera notre religion ou nos personnes? i de Sicca et de Lara; que deux comtes y elant ve-
Voila donc Viclor a Carlhage', lorsque saint Eugene nus, commencereut a parler aux confesseurs avec
enetait eveque, et qu'il n'y avait aucune necessite des paroles douces et engageantes, etc; que ceux-ci
ni aucune raison apparenle qu'un eveque d'une aulre s'ecrierent lous a haute voix : Nous sommes chre-
province s'y rendSt, suriout si Pon considere que la tiens, nous sommes catholiques, elc; qu'on les ren-
persecution etait deja assez allumee. Voyez les faits C ferma dans une dure prison, ou neanmoins ils etaient
2,3el4. assez au large. «On nous permeltait, > :>jou(eViclor,
5* Huneric s'etant defaii de lous ceux qtfil crai- < d'y entrer, d'y faire Pexhortalion aux freres, et de
gnait, et croyant avoir ainsi eUabli le royaume des celebrcr les divins mysteres J. On doit inferer de cet
Vandales dans sa famille, tourna toule sa fureur endroit Iroischoses importanles:
contre PEglise catholique. Dieu fit connailre celle La premiere, que Victor n'ctait p3S du nombre
grande persecution avant qu'elle arrivat par plusieurs des confesseurs; il sedislingue d'etix tres nettement
visions miraculeuses. Environ deux ans avant qu'elle dans toule cette narraiion; il etait libre. La seconde,
commencat, une personne de Carthage vit dans une que Viclor ctail pretre; entln qu'il n'est point vrai-
vision Peglise de Fauste, ofi s'assemblaient les ca- semblable qu'un evequc eul quiile soh diocese en ce
tholiques, avec tous ses ornements et dans tout son lemps-la, puisque ce que lit Victor dans ceite impor-
eclat. Un moment apres, les cierges et les la.mpes tante occasion pouvait etre execule par un pretrc
furent eteintes, une obscurite surprenante succeda ou meme par un diacre; la liberte qu"il avait pour
a la lumiere, une puanteur horrible se fit senlir, et agir, ce qu'il fit en parliculier pour le B. Felix d'Ab-
Peglise ne parut plus dans son premier etat. Celte bir, les grosses sommes qu'il porlait : tout cela fait
vision fut rapportde a saint Eugene en presence de " voir que Viclor demeurait a Carlhage , qu'il avait
Victar. Le voila donc encore a Cartbage; et c'est la des amis a la cour du roi Huneric, et que saim Eu-
troisieme foisque nous Py voyons, et par con-eqnent gene Pavail envoye avec de Pargent, afin qu'il ac-
c'est un fort prejuge, pour ne rien dire de plus, que compagnat les saints confesseurs jusqu'au lieu de
Victor n'etait pas eveque dans une province diffe- leur exil, pour avoir soin de leurs necessite^s spiri-
rentede la Proconsulaire, telle qifeiait la Byzacfine, tuelles et corporelles, et examiner ce qui se passe-
mais seulement pretre de Carlhage, el qu'il demeu- rail. La suite confirriiera toutcela.
rait dans celte ville. Au resle, ce n'est passans raison queje dis qu'un
11 faut encore remarquer que de sept visions qu'il eveque lfaurail pas pu quitter alors son diocese.
rapporte cinq furent vues par des caiholiques de Car outre la raison que nous en avons marquee, le
Carlhage, et les deux*autres par deux eveques de la nombre de ceux qu'on conduisail en cxil elait deja
province Proconsulaire, dont Peveque de Carthage fort grand et trcs-prejudiciable aux peuples caiho-
etait le metropolitain particulier. liques. Victor nous decrit les plaintes que les lide'es
4° Le tyran Huneric augmenla Ie feu de la perse- faisaient en voyant passer lesj cohfesscurs, de ce
159 VICTORVITENS13. 160
irifils n'auraient personne pour bapliser ies enfants,., A que Victor cn dit dans le n. 10 est effroyablc. II
pour licr les pccheurs el delier les penilenls, pourr ajoute:« A Ia fin neanmoins, ayant donne de grands
enterrcr les morts et offrir le divin sacrifice. L'cxem-- presents aux Maures, on nous laissa entrer avec
ple du saint eveque Cyprien d'Unizibirc le fait cncoree peine et en secret, pendant que les Vandales ctaient
voir. U consola les confesseurs, leur temoignant aa endormis. t On voit en cela la chariie inepuisable
tous une alfection egalement pieuse et tendre. II elaitt de saint Eugene, dont Victor dit que les aumones
prdl a douner sa vie pour ses freres, ct a se livrerr paraissaient incroyables. ,
volontairement aux memes peines; mais on ne le luii 9° Victor accompagna lessaints, commenousavons
permit pas. Enfin Victor, rapportant la foi admi- ddja dil, jusqu'au desert. Cela parait par toute sa
rable de cetle vieille femme qui se joignit aux con- narration, et principalement par ces paroles: Nous
fesseurs avec son petit-fils qui etait encore cnfant,, ne pumes pas compter tous ceux qui moururent en che*
dit qifil la reprit de ce qu'elle agissait a contre- min, parce \que le nombre en fut trop grand. Ayant
temps et contre la prudence, en se joignantaune ; fini cette matiere au n. 12, il dit dans Ie suivani, que
compagnie d'horames, ct s'unissant, sans y eire oDli- Huneric songea a faire encore pis contre 1'Eglise de
gee, a farmee de Jesus-Christ. On voit par lous cesi Dieu, afln de perdre lout le corps, apres avoir de-
faits qu'un cveque n'aurait pas dA abandouncr soni B ] cliire quelques membres. Car le jour dc PAscension,
diocese dans cetle occasion; mais les soins dc Victorr le comte Reginon, ambassadeurde Pempereur Zcnon,
conviennent admirablement a un pretre de Carthagei etant present, il envoya une ordonnance pour elre
depute par saint Eugene. lue a Pevequc Eugene au milieu de Peglise, et les
7° Dans le n. 8, Victor rapporte ce qui rcgarde eni courriers en porlerenl en ineme temps des copies
parliculier le B. Felix, eveque d'Abbir, dont nous; dans toute PAfrique. Huneric ordonnait dans cel edit
venons de parler; ct dans Ie n. 9 il decrit cc quii a (ous les eveques caiholiques, laissant a part[toute
arriva dans les villes de Sicca et de Lara, ou tousi excuse fondee sur la crainte, de venir a Carlhage lc
les confesseurs furenl assembles poureire livresaux; premier jour de fevrier de Pannee suivante, afin d'y
Maurcs qui dcvaienl les conduire dans le desert. II1 conferer avec ses eveques, et prouver par les Ecri-
est fort vraiscmblable que ce qui est dit de Felix; lures Ia foi qu'ils defendaient. L'edit est date du20 de
d'Abbir dans le n. 8 se passa a Carthage, ou cett mai Pan 483. Yolci ce que Viclor ajotilc a cela : Co-
cveque avait ele conduit d'abord. Ces paroles de> gnoscentesigilur qui aderamus, simulquelegentet, con*
Victor : Suggessimusul a suis rex peteretur, ut saltemi tritum est extemplo cor noslrum, et conlenebralisttnt
eum propere morilurutn Carlhagini este juberel, quiai oculi nostri. Nous qui etions presenls, ayant Iu cet
ad exsilium nulla possel ralione perduci. Ces paroles,' " ordre, notrecceur ful brisc de douleur, etc. Et cn-
dis-je, font assez voir que Felix et Victor etaient; suite: On delibera sur ce qu'on avait a faire, el Pon
a Carthage, ou Ie roi dcmeurait. Car il tfeut pas ete ne Irouva point d'aulre remede a un mal si pressant
facile a Victor, s'il eul ete a Sicca ou a Lara, d'ccrire que de presenter une rcquclc, elc |
a la cour pour obtenir la grace qu'il demandait; au On voit par ia que Victor ayant conduit lcs confes-
lieu qu'il n'etait pasdifficile de faire parlerau prince seurs jusqu'au lieu de leur exil, ou il ne pouvait plus
par quelques Vandales qui etaient favorables aux Ieur rendre service, il retourna prompleraent a Car-
catholiques, ou par des catboliques de ia maison dui thage, et qu'il y etaii prescnl lc 20 de mai deTannee
roi, pour obtenir si peu de cliose. Enfin si Felix et 483. Ccite conduite est toule nalurelle et convient
Viclor avaicut eie a Sicca ou a Lara , Viclor aurait tres-bien a un pretre de PEglise de Carlhage, et non
sans doule fait reflexion que le roi aurait pu repon- a un eveque de la Byzacene, qui aurait dit au moins
dre que si Pon pouvait faire transporter Felix a Car- retourner dans son diocese apres ce service rendu
thage, on pouvait le transporter aussi facilement dans aux confesseurs. Voila donc la cinquieme fois que
le deserl. Ainsi nous voyons Victor a Carlhage pour nous Irouvons Victor a Carthage, ou pluiot il y de-
la quatrieme fois. meurait toujours, si les ordres de son eveque ne Po-
8* Quoi qu'il en soit, les 4976 confesseurs fureut ^ bligeaienl de s*enabsenter pour le service de PEglise.
assembles de divcrs endroiis a Sicca et a Lara, et 10° Tout ce que nous avons dit jusqu'a present
Viclor les accompagna dans tout le voyage jusqu'au faisant voir que Viclo.ra souveut parle de lui-meme,
desert, qui dtait le lieu de leur exil: Dum iter agere- il serait fort eirange, s'il avait ete eveque de Vile,
tnus cumDei exercilu comitantes. Mais avant que d'al* qu'il n'eut point dit qu'il elait eveque; et il esl comme
lerplusloin.nousne devonspasoublier une remarque impossible qu'il n'eut du moins marquC son episco-
considcrable. Nous avons dit que la prison des con- pat. II serait fort etonnant que cet auleur, qui nous
fesseurs ne fut pas si etroile au commenccment, et assure que Huneric, apres la conference de Carthage,
qu'on permetiait a Viclor d'y entrer. Mais les deux excita une persecution si generale dans toutes Ies
corates envoyes par le roi n'ayanl pu corrompre provinces]dePAfrique,qu'il n'y avait ni lieu ni maison
personne par leurs fausses caresses ct leurs pro- qui en aientete exerapts; il serait, dis-je, etonnant
messes, on mit les saiuts dans des lieux etroils et que Victor ne nous eut pas dit un seul mot de ce qui ,
affreux oii ils ne pouvaient presque pas remuer. On se passa dans son diocese.
leur refusa mcme Ia consolalion d'etre visites.-Ce 11° Victor ne rapporle que quelques faits particu-
161 PROLEGOMENA. 162"
liers et cboisfs parrai lout ce qui s'est passe dans Ics A iis Pcnleverent a ses parenls par le commandement
provinces d'Afrique, au lieu qu'il en dit de leur palriarche Cyrila, et le rebaptiserent par
fJTfiierentes
beaucoup davantage de la province Proconsulaire force. Apres ce temoignage de Victor, que nous trou-
dont Cartliage etait meiropole. Mais pour ce qui est vons encore a Cartbage apres Pexil de lous lcs evfi-
de la villememe de Carthage, notre auteur a lait unc ques d'Afrique, ilest evident qu'il nMtaitpoint evequc,
hisloire tres-complete et tres exacle de tout ce qui mais seulement prelre de PEglise dc Cartbage. Ainsi
s'y estpasse de memorable sous les regnes de Gen- nous croyons avoir tres-bien prouve le premier poinl,
seric et de Huneric. II entrc dans un si beau detail qui est que Victor ifetait pas encore «'veque lorsquo
des grandes actions des saints eveques Deogralias et Huneric mourut, apres Ia conference de Carthage
Eugene; tous les faits y sont si bien circonstancie*s, Pan 484. Ceux qui voudront soutenir Popinion vul-
les personnes nommees par leur nom, et tout ce qui gaire seront obliges de faire voir que tout ce que
sert a rendre une histoire autbenlique y est si mar- nous avons dit esl sans fondement.
que, qu'il n'y a personne qui ne juge que cela n'a pu ART. 4. — Second poinl : que Victor ihistorien est
venir que d'un temoin oculaire qui faisait sa demeure diffdrentde Victor, ivique de Vite, dont ta Notice
a Carthage, et qui avait une parfaiie connaissance dWfriquefait menlion.
des lieux, des personnes et des moindres circon- B Nous aurons bienlot termine Ic second point, qui
stances. esl que nolre Victor 1'hislorien n'est point le Victor,
12*Enfin voici un fait qui suffit seul pourdemon- e"vequede Vite, dont il esl parle dans la notice ou
trer invinciblement ce que nons pretendons. Apres calalogue des eveques d'Afrique. Car si Victor
la conference pretendue, Iluneric depouilla lous les 1'bislorien n'etait pas eveque Pan 484, comme nous
evequesqui avaient etc assembles a Carlhage de Icurs croyons Pavoir d^montre, c'est unc conscquence
Eglises, de leurs maisons ct de ieurs bicns; ensuite neccssaire qu'il n'etait pas eveque de Vitc, ct qu'ainsi
il leur fit enlever tout ce qu'ils avaienl apporie a ce ifest pas lui qui est raarquc dans la noiice. Cela
Garthage, et les fit chasser bors de la ville; desorle ne souffre pas de replique.
qu'ils n'avaient plus qne les habils qui les couvraient. Jc ne puis m'empecher d'ajouler ici une remarque:
Victor dit que dans cet etat si deplorable, les saints c'est que Viclor, dans Ie r&it de la confe"rence,
eveques prirent un ires-sagc parti, qui ful de ne se lorsqifil parle des eveques, se scrl loujnurs de la
point retirer. On en peut voir les raisons dans notre troisieme personne du pluriel, tes iveques, nos
historien, qui rapporle cnsuite la fourberie dont Hu- eviques, par ou il se dislingue d'eux. Apres avotr
neric se servil pour pcrdre ces homrnes de Dieu; et rapporte la profession de foi, lorsquM reprend sa
la fin de celte intrigue diabolique fut que ceux des 'C narration et qu'il raconte ce qifelle produisit, il se
eveques qui avaient promis de faire le serment que sert dc la prcmiere personne du pluriel : d'ot'i on
ce mechant prince avait demande recurent comman- peut infcrer qu'il elait prcsenl a Carlhage et a la
dement de ne voir jantais leurs villes et leurs Eglises; conference. Cela parait d'aulant plus probable,
ils furcnt relegues, et on leur donna des champs qu'apres avoir rapporte Pedit du roi, lorsqu'il decrit
pour les culiiver comme des laboureurs et des fer- les mauvais traitements que ce prince fit souffrir aux
miers, a condilion qu'ils ne feraient aucun exercice eWcquesqui etaicnl venus a Carlhage, il quitte la
de religion ni de leur minislere. A Pegard dcs autres premiere pcrsonne et reprend la troisieme. Ainsi on
qui n'avaienl pas voulu jurer, ils furent bannis dans ne peut douler qifil ne se distingue d'eux, quoique
Pile de Corse ppur y couper des bois. Tout cela fut present. Or, selon la nolice, Viclor de Vite ne vint
ex&ute avec autant de rigueur que d'exaclitude. pas a Carlbage. Donc Viclor Phistorien qui elait a
Voila donc tous les eveques d'Afrique cn exil, Ies Carlhage esl different de Viclor, eveque de Vile, dont
uns dans Pile de Corse, et les aulres hors de leurs la notice fait mention.
dioceses, dans des campagnes, reduits a labourer et ART. 5. — Troisiemepoint; que Viclor ihistorien n'a
cultivcr la terre. Cependant dans le grand feu de point iti exili par Huneric.
ceile cruelle persecution, lorsque lous les eveques ** Cest ici que la negligence de ceux qui ont ecrit
tStaienlbannis, nous trouvons encore notre Victor a snr notre Victor parait evidemment. On jugera si je
Carthage. Cest lui qui nous Papprend. II assure dans me irompe.
le liv. v, n. 9, que Peveque Eugene etant deja dans 1* Presque touies les remarques que nous avons
le lieu de son exil, les Vandales altaquerent son failcs sur le premier point retombent dans celui-ci.
clerge compose de 500 personnes. Ces barbares Nous avons fait voir que l'an 481 Victor etait a Car-
firent souffrir a tous ces pieux ecclesiastiques la faim thage le 18 du raois de juin, lorsque le roi Huneric
et lcs fouets, et les envoyerenl ensuite en exil. Onne envoya permission aux catboliques d'elire un eveque;
voii point que Victor ait eu part a cetle persecution, qu'il y etait encore quelque temps apres, lorsque
parce que probablement il ri'etait pas pour lors a ce prince cruel fit bruler lout vif son patriarche
Canhage; mais il y relourna peu de temps apres: Jocunde; que Victoretail dans la memc ville, lorsque
car ii ecrit ensuile dans le n. 14 qu'il fut lemoin Dieu fit connaiire par des visions la persecution
(Nobisvidentibus),et qu'il vit une violence que Ies future. Nous l'y avons trouve encore lorsque Pon
Yandales exerce>ent sur un enfant de qualiie. Car (it parler au roi pour le B. Felix, eveque d'Abbir
165 VICTOR VITENSIS. 164
Du moins il cst constant qu'il accompagna, Pan 483, A 1'edit jusqifa Passemblge des eveques, Huneric n'en
Parmee des confcsscurs jusqu'au lieu dc leur exil, exila aucun; et que puisque Viclor n'a point ete exile
etant lui-meme libre, agissant el iravaillani pour les avant Pedii, comme nous 1'avons prouve, il ne Pa
secourir dans toutes leurs neeessites spirituelles et point ele non plus avant la conference, ou le premier
corporelles. Enfin Victor &ait encore a Carthage le fdvrier de Pan 484.
20 de mai 483, lorsque Huneric envoya a saint 3° Enfm, pour ce qui est du temps que les eveques
Eugene son 6d\l pour la conference de Carthage, qu'il demeurerent a Carthage, on ne saurait raisonuable-
assigna au premier de fevrier de 1'annee suivante. ment douter que Victor n'y ait aussi ete prCsent,
De tous ces faits je conclus que Victor n'a point ele tant il decrit exactement toutes les inhumanite^sde
exile avant Ie 20 de mai 483. Huneric. Ajoutez acela ce que nous avons remarque
2° Depuis le 20 mai de Pan 483, jour que Huneric dans Particle precedent.
signa son edit pour la conference, jusqifau premier 4° Lorsque lous les eveques eurent ete depouilles
jour de fevrier de Pannee suivante, que les e>eques de leurs Eglises et de lous leurs biens, et exiles les
calboliques se trouverent lous a Canhage, on n'eu- uns dans Pile de Corse, et lestautres en divers lieux
voya plus aucun eveque en exil. 11y a de Papparence de PAfriquc, sans qu'aucun eut eehappe h la cruelle
que les exiles furent rappeles el qu'ils retournerent " exaciitude des Vandales, Huneric excita une perse-
dans leurs Eglises en consequence de Pedit du roi. culion generale dans toute PAfrique, en sorte qu'il
Du moins ne peut-on pas nier que tous les Cveques, ne demcura dans ce grand pays ni lieu ni maison qui
meme les bannis, ne soient venus a la coiiference: ne fussent remplis de pleurs et de gemissemenis. On
car, n'epargna ni age ni sexe, exceple ceux qui succom-
1° Huneric ordonne par son edit a tous les eveques berent a la violence des bourreaux. Or pendant cetle
calholiques d'Afrique de venir a Carihage pour y effroyable perseculion, qui commenca apparemment
prouver leur foi par les Ecritures. II n'en excepte a la fin d'avril (o) de 1'an 484, et qui dura jusqu'a la
aucuh, non pas meme les exiles : Omnes Carthagi- morl de Huneric, Victor demeurait a Carthage.
nem veniatis : et Viclor parle ainsi : Conveniuntnon Nous en avons une preuve sans replique dans le
solum universmAfricw, verum eliam insularum mul- livre v (n. 14) de son Histoire, oii il rapporte une
tarum episcopi. violence qui fut faite dans cette ville a un cnfant
2° Huneric insiuue asscz par ces paroles : Omissa d'environ 7 ans, par le commandement de Cyrila,
omni excusatione formidinis, que Pexil cessaii. dont il dil qu'il fut temoin, videntibus nobis. Cetle
3° ViclOr fait voir clairement que Pintention de preuve est si forte et si evidenle, qu'il est inutile de
Huneric etait que tous les evequcs sans exceptioh' " s'y arreter plus longlemps.
vinssentaCarlhage, parce que ce prince fourbe avait On peut encore remarquer que Vicior, ayant sou-
invente' ce moyen pour ruiner la religion catholique; vent parle de lui-meme dans plusieurs endroits de
ce qu'il jugeait ne pouvoir exdculer qu'en extermi- s«n ouvrage, on ne voit pas pour quelle raison il
nant lous les eWeques: Ul qui membra aliqua absci- aurait voulu nous cacher la grace qu'il aurait recue
derat tolum laniando perderet corpus. de Dieu, s'il avait ete chasse de son Eglise et exile
4° Nous voyons en effel que F61ix d'Abbir, qui etait pour la foi. II est donc evident que Victor n'a rien
un des 4976 exiles, se trouve dans la Notice d'Afri- souffert en sa personne pendanl le regne de Huneric,
que, c'est-a-dire dans le calalogue des eveques qui et que Dieu le conserva libre, pour rendre aux (ide-
vinrent selon 1'ordre du roi a la conference de Car- les persecutes, tous les services donl ils avaient be-
thage Pannee suivante. II en esl de meme de Presi- soin, et pour ecrire et laisser a la posleriie tanl de
dius de Sufleiule et de Donatien. grands combals des saints martyrs et confesseurs
5° II se trouva a ceite conference 466 eveques ca- d'Afrique, qui sans lui seraicnldemeures dansPoubli.
tholiques, ou 458, si Pon en retranche 8 de Sar- Tout ce que j'ai dit jusqifici parait si clair, si
daigne et des iles voisines. Or du temps de saint bien fonde sur la narration de Victor, et si bien lie,
Augustin, lorsque Pempereur Honorius permit 11 " que je ne vois pas qu'on puisse y opposer rien de
grande conference de Cartliage contre les donatisles, solide. Je crois neanmoins qu'il ne sera pas inulile
il n'y avail que 470 ^veches et 406 ^veques catholi- d'aller au-devant d'une objection que pourraient
ques. On doit donc inferer que lous les eveques peut-elre me faire ceux qui souliennent que Victor
d'Afrique se trouverent a\Carthage Pan 484, puisque a ecrit son Histoire dans son exil. Vous prelendez,
leur nombre est aussi grand et meme plus grand que me diront-ils, que Victor eiait prelre de Caribage
sous Pempire d'Honorius. , et qu'i'. etait dans cette ville pendant et apres la con-
i II doit donc demeurer pour constant que tous les fereuce. Or Victor nousapprend qu'apres la confe-
eveques d'Afrique se trouverent a la conference de rence de Carthage, saint Eugene, dveque de celte
Carthage en Pan 484; qu'ainsi ceux qui avaienl ele ville, etant deja dans le lieu de son bannisseraent,
exiles furent rappeles. Que depuis la publication de les Vandales atlaquerent aussi tous les clercs de sou

(a) Nous croyons qu'il faut lire a la lin de Pedit tholiques qui a precede cet edit fut dalee, sub dit
de Huneric, sub die vi calendas Maias, au lieu de xu calendarmn Maiarum.
Uartias, puisque la profession de foi des ev&jues-ca-
«0, PROLEGOMENA. 166
Eglise, qu'ils les firent battre de verges et de batons, A cdit pour ordonner a tous les eveques catboliques
qu'ils leur firent souffrir une cruelle faim, et qu'ils de touie PAfrique de se trouver a Carthage pour en-
envoyerent tous ces genereux ecclesiastiques en exil, trer en conference avec ceux de sa secie. Tous ces
dans des lieux' fort eloignes. II faut done conclure faits demeurent sans aucun fondement.
que Victor a eu part a ces souffrances el a Pexll. Mais, dira-t-on, que deviendra 1'autorile de la No-
Je reponds a cela : 1° que, tout ce que j'ai avance' lice d'Afrique, qui nous apprend que Viclor, eveque
etant suffisamment prouve, je ne suis j asobligeetque de Vite, ne se trouva pas a la conference de Car-
l'on n'a pas meme droit de demander que je prouve thage? Et que deviendra aussi Pautorite' des manu-
touies les circonslances qui peuvenl en dependre. scriis qui nous obligent de croire que Victor, eve-
La raison de cela est que 1'on peut formcr des diffi- que de Vite, a compose PHistoire de Ia persecution
cultes conlre les faits les plus certains, Iorsque ceux des Vandales?
qui les onl rapporles n'onl pas voulu en faire le de- Nous rcpondons a cela que nous recevons ega-
tail. Je dis toutefois: lenient Pune et Pautre autorite'; mais que nous pre-
2° Que Victor ne se servanl poinl de la premiere nons garde seulement a ne pas confondre deux
personne, lorsqu'il decrit la persecution que souffrit hommes differents, comme ont fait ceux qui ont ecril
le clerge' de Carthage, comme il a couiume de faire B l avant nous sur cette matiere. Car ayanl prouve clai-
lorsqifil parle des choses oii ii a eu part, et ne di- rement, par PHistoire de la persecution des Vanda-
sant rien du tout qui puisse donner lieu de croire les, que Viclor qui en esl Pauteur n'a point 6l6 6\e-
qu'il ail soufferl avec les autres ecclesiastiques, on que jusqu'a la mort de Huneric; et d'ailleurs la
a droit de supposer qu'ii n'a point eu part a cetie Nolice d'Afrique faisant foi qu'il y avait un eveque
persecution. Voyez le sixieme fait. de Vite en Afrique pendant la vie de Huneric; enfin
5" Cest meme apres la narration de lous ces faits Pauioriie de tous les manuscrits ne nous laissanl
et de Pexil des ecelesiasiiques, que Viclor nous as- point lieu de douter que Viclor, dvdque de Vite en
sure, n. 14, qu'il etail prdsenl a Carthage, Iorsqu'on Afrique, ne soil auteur de PHisloiredela persecution
rcbaptisa par force cet enfant dont nous avons par- des Vandales, il s'ensuit que cet historien estdiffc-
Ie. Voyez le cinquieme fait. Cest pourquoi, comme rent de Victor eveque de Vite dont la Notice fuit
nous voyons dans toute la suile de son Hisloire que menlion; il s'ensuit que Pon ne saurait accorder en-
Victor etait souvent employe dans les affaires les senible la Notice el PHistoire, qu'en dislinguanl
plus importantes de PEglise, et qu'il a fait pour cela deux Victor, evdques de Vite.
plusicurs voyages, il est fort probable, ou qu'il suivii * Nous disons donc qu'il y avait effectivement en
saiul Eugene, son eveque, pour prendre soin de lui C Afrique Pan 484 un eveque de Vite nomme Victor :
et voir ce qui se passail, ce que la maniere dont il c'esl ce que la Notice nous apprend; que tous les
ddcrit les souffrances de ce saint confesseur peut eveques d'Afrique ayanl ete' obliges de venir a Car-
auLoriser be.utcoup, ou qu'il fut charge' de quelque tbage pour la caiise dc Ia foi, et tous y dtant venus,
commission pour Puiilite des Eglises, qui etaient a la reserve de deux e"vequesde la province Byza-
alors dans une affliclion incroyable, apres la perte cene, Victor de Vite et Possidius de Massimane, on
de leurs pasleurs. De sorte que Victor ayant ele doit inferer que ces deux evequcs moururent en ce
oblige de s'absenter de Carthage, il ne put y retour- temps-la ou fort peu de temps apres. II n'y a que
ner qu'apres le bannissement du clerge, sa presence cette raison qui les en ait pu empecher, puisque,
y etant pour lors absolumenl necessaire. Tout cela comme nous avons dit, Huneric rappelameme d'exil
est fort probable en soi et s'accorde aussi tres-bien les cvdques catlioliques, afin qu'ils vinssent a la
avcc la narration de Victor. Ainsi il n'en faul pas confdrcnce. Mais apres la mort de ce roi barbare,
davanlage pour repondre a la difficulte. qui arriva vers la fin de Pannee 484, Gunlabond
AnT. 6. — Que ion ne peut accorder la Notice d'A- ayant rappele d'exil saint Eugcne, eveque de Car-
frique el 1'autorile des manuscritsavec iHisloire de thage, ct donne quelque paix a PEglise, on doit pre-
la perseeutiondes Vandales, qtfen admettanl deux "J sumer que Yictor Phisloricn fut 6\u dv^que de Viie
Victor evequesde Vite. 1'an 487, puisque les manuscriis s'accordcnt lous a
Nous croyons avoir bien prouve ce que nous avons lui donner le nom de Victor et la qualite d'cveque
promis : savoir que Victor Phistorien n'elait poinl de Vile. On voit par la que nous conservons a cha-
eveque lorsque Huneric mourut sur la fin de Pannee que monument toule son auloriie', que par ce moyen
484; 2" qufl n'est poinl le Victor 6veque de Vile la contrariete qui se trouve entre la Notice d'Afrique
donl il est parle dans la Notice d'Afrique; 3* qu'il et PHistoire de Victor cesse entierement; au lieu
n'a point ele exile par Huneric. que dans Popinion qu'on a suivie jusqifa present on
Cela etant ainsi, il ifest poinl vrai, comme on Pa, ne peut pas concilier ces deux monumenls authen-
ecrit, que Victor Phistorien fut fait eveque de Vite tiques, comme il resulie de tout ce que nous avons
Vers la fin du regoe de Genseric. II n'est point vrai dit dans les articles 3, 4 el 5.
qu'il aileu grande part a la persecution de Huneric, Si quelqu'un regarde comme une chose extraordi-
qui le chassa de son siege. II ifest point vrai quc naire qu'un homme nommd Victor ait succede a un
Haaeric Pa relegue Pau 483, Iorsa.u'il lit publier uni autre Victor, que celui-la sache, 1' que le nom d«
167 VICTOR VITENSIS. 168
Victor dtait si coromun en Afrique, qu'il y avait 50 i i saint Fulgencc, eveque de Ruspe. Or ce point e*tant
eveques qui le porlaient dans celte province Pan 411, sans fondemcnt, pour ne rien dire de plus, toul cc
et qu'il s'en trouve plus de 20 dans la Nolice dont que Pon a bati dessus devient encore plus incertain,
nous parlons, c'est-a-dire qui vivaient Pan 484.' savoir:que nolre Viclor souffril beaucoup dans la
2* Quand le nom de Viclor auraii cle moins com- persecution de Tbrasamond, successeur de Gunla-
K)un,celte raison serait lout a fail faible et ne me- bond; que ce prince le fit .prendre prisonnier dans
rfierait pas d'elre objectee, puisqu'on trouvc des son Eglise, el amener dans les prisons de Cartbage ;
hommcs qui ont porte des noms pcu ordinaires, qui que Victor envoya commission etant en chcmin aux
se sont neanmoins succede dans une meine Eglise. eveques de la Byzacene de consacrcr S. Fulgence,
On pourrait en produire un grand nombre d'exem- dveque de Ruspe; qu'apres un an de prison ii ful
ples: cn voici deux qui suffiroiit. Le nom d'Epictele exile daus Pilede Sardaignc, et qu'il y mourut con-
esl assurement bien plus extraordinaire et bcaucoup fesseurPan 510, ou selon d'aulres Pan 512. Nous
moins commun que celui de Viclor; et toutefois nous croirons tout cela quand on nous cn aura donnc des
trouvons Epictele, eveque dc Centum-Cellesou Ci- preuves. Cela regarde un aulre Viclor, el non celui
vila-Veccbia, qui assista au prcmier concile d'Arles de Vile.
1'an 314, et un aulre Epictetc, son succcsseur, qui ]B 4° Le R. P. Ruinarl a eu raison de rejeter ce quc
se signalasous Conslance par son impiete, ayant «5le quclques-uns prelendent quc Victor a ete mis entre
un deschcfs des Ariens dans POccident. Dans la ville les sainls. On dit que ccux qui ont mis les premiers
de Pudenlianc cn Numidie il y avait cu un cvequc le nom de S. Viclor d'Utique dans les martyrologcs
catholiqne nommc Memmianus. Celui-ci clant mort, ont eu intention dc faire cel bonncur a la meinoire
on ordonna en sa place un autreevSqne qui se nom- de celui qui a fait Pbisloire. Mais ces auteurs, qui
mait aussi Memmianus: c'est ce quc nous apprcnons sont Galesius, Baronius cl Ferrarius, etanl ires-mo-
des actes de la grande confercncc de Cartbage. Ain- dcrnes, et n'eiant poinl fondes sur les manuscrils dcs
si, pour revcnir a notre sujet, le premier Viclor, martyrologcs, ni sur aucun aulcur ancien, on ne doil
evfiquede Vite, est cclui dont il est fail mention pas avoir egard a leur intcnlion. Ainsi leplus sur est
dans la Nolice; Ic sccond et son successctir cst le de s'en tenir sur ce point ii la reflexion du P. Rui-
pieux hisloricn de Ia perseculion dcs Vandalcs, con- nart. Ce qui esl d'autani plus necessaire, que Pierrc
formemenl aux manuscrits. Examinons mainlenant Natal, qui est peut-elre le premier qui a donnii lieu
en peu de mols si les aulres faits que Pon a avances au culie de Victor, a voulu parler d'un autie Victor,
dans la vie dc Victor sont mieux fondes que ceux eveque do Carlenne en Afrique.
que nous venons de detruire. C 5° M. Baillet n'a pas cu raison, ce me semble, de
ART.7. — De quelquesaulres fails qtfon atlribue rejeter ce que dil le meme benediciin, que Vite eiait
sans fondemenla Viclor ihislorien. pltiioluncanton qu'une ville, etn'a pas dit croireque
Les trois points que nous avons examincs ci-dessus c'etail une ville, parce qifelle est marquee dans les
Itant donc certains, il s'ensuit, carles dressees sur la Notice des Eglises d'Afrique:
1° Que l'on s'est trompe, lorsque Pon a dil que car cettc Noticc ne nous apprenant point si Vite est
Victor avait ecrit son Hisloire dans son exil, soit a un pays ou une ville, ceux qui ont dresse ces cartes
Constantinople, selon leP. Cbifflet; soit dans Pan- ifont pas du faire une ville de Viie, s'i'ls n'en ont eu
cienne Epire, suivant M. Cotelier. Ainsi, conforme- quelqifaulre aulorile que la Notice, ce que Pon nc
ment a notre troisieme point, il faut reconnailre nous apprend point. Ce que dit Victorde S. Papinien,
avec le R. P. Ruinart, benedictin, et M. Baillet, que qifil appelle iveque de notre citi, le prouverait bien
Victor n'est point sorli d'Afrique : mais il faut les micux; mais Pauloritedes nianuscrils de Viclor, oii
abandonner cux-memes, en ce qu'ils supposent que il csl qualifie cveque du pays ou canlon de Vite (Pa-
Victor etait en exil cn quelquc lieu de PAfrique. Car trim Vitensis), nous fait croire qu'il parle de la ville
oulre qu'il ne dil rien d'ou on lc puisse inferer avcc de sa naissance, et non de celle donl il eiait evcque.
quelque vraisemblance, nous trouvons qu'il etaila D 6° Si Pon deraande enfin ce que nous pensons de
Carlhage apres Pexil dc tous les eveques d'Afrique Pauteur du troisierae livre, qui conlient la profession
el du clerge de Carlhage. de foi des ev6ques d'Afrique qui ful prescnlee au roi
I 2° II ify a point dc vraisemblancc, a ce qifa ecrit lluneric, nous r6pondons que Gennade de Marseille,
le P. Chifflet, que Viclor a dedie son Hisloirea Acace, auleur conlemporain, Pattribue a saint Eugene de
eveque de Constanlinople; ni a la pcnsee dc M. Co- Cnrtlinge; le manuscril dc Laon, a tous les eveques
telier, qui a cru que cet ouvrage a ete adressC a Dia- d'Afrique; et les Bibliolhequesdes Peres, a notreVic-
dochus, eveque dans Pancienne Epire. Toul cela est tor; Victor lui-meme 1'altribue a (ous les eveques.
sans fondement. Mais la maniere dont il s'exprime, etant trop vague,
| 3* Victor n'ayant ete ordonne evSque qu'aprcs Ia nous donne lieu de croire que les eveques formerenl
paix ds PEglise sous Guntabond, c'esl-a-dire proba- ce projet lorsqu'ils furent tous assembles a Car-
blemenl Pan 487, il ne peut pas avoir ete primat de Ihage, et qu'il ful execule par saint Eugene, nolre
la province Byzacenevingt ans apres. Ainsi ce n'est Viclor et quelques autres ecclesiastiques de Car-
point noirc Victor dont il est paric dans la Vie de thage. AussiVictor 1'appelle-t-il notrelivre. Et q.uoi«
169 PROLEGOMENA. 170
quejene nfarrete pas a cetle expression, on peut A de lui-meme, et de decrire la suite de sa vie. Nous
pourtant croire probablement que sa modestie l'a y avons fait joindre celle qui a ete composee par feu
porte a s'en servir, pour mieux cacher la part qu'il a M. Baillet, afin que les lecleurs puissent voir d'un
euea cette piece. Apres avoir examine les difficul- coup d'oeil en quoi nous differons de ce savant criti-
tcs qui regardent la personne de notre pieux histo- que et des autres.
rien, il esl temps de recueillir ce qu'il nous a appris

VIE

DE
VICTOR,
EVEQUEDE YITE EN AFRIQUE,|HISTORIENECCLESIASTIQOE.

Victorelait Africain (Liv. v, n. 1), mais nous ne B ] arrive dans PEglise de Carthage, qu'il n'y a poin\
savons pas en quelle ville ni en quelle province il a lieu de douter qu'il n'y ait passe la plus grande par-
pris naissance. Quelques-uns ont cru pouvoir inferer lie de sa vie.
d'un endroit de son Histoire qu'il etait de Peradamie, Nous croyonsqu'il futpretro decettecelebreEglise,
ville de la Byzacene. Ils n'ont pourtant pas ose insis- dont le clerge elait compose' de 500 personnes, ou
ter sur Pexpression de Victor. En effet on pourrait meme davantage. 11apprit Phistoire admirable des
dire par la meme raison, qu'il etait de Tamalluma saints martyrs Martinien, Salurien, de leurs deux
dans la meme province (Liv. i, n. 1), el meme de freres, et de Pillustre vierge Maxime, de la boucha
Carlhage (Liv. i, n. 14), puisqu'il appelle notre Ar- de celui-la meme qui les avait gardes en prison, ct
mogaste ce saint confesseur qui vivait a Carthage du B. Fauste, eveque de Buronitie. Maxime vivait
dans la maison de Theodoric, fils du roi Genserlc, encore Pan 487, apparemment dans la provincc pro-
et qui y mourut. consulairc, oii elle gouvernait un grand nombre da
Ce qu'il y a donc de probable est que Victor est vierges, et Victor la connaissait Ires-bien (Liv. n, n.
ne dans une ville qui avait le titre de cite, dont saint 9; liv. v, n. 9; liv. i, n. 10; liv. i, n. 11; liv. i, n. 4).
Papinien etait eveque l'an 430, dans Ie lemps que les Genseric, ayant renouvele la perseculion, envoya
Vandales mirent le siege devani la ville d'Hippone C un certain Proculus dans la province proconsulaire,
(Liv. i, n. 3). Ce fut pour lors, dit Victor, que le pour contraindrc les eveques a lui livrer les vais-
venerable Papinien, eveque de nolre cite, eut tout lc seaux sacrcs et les livres des Eglises (Liv. i, n. 12).
corps brule avec des lames de fer toules rouges. Si le Ce fut dans ce lemps-la quc S. Valerien, eveque
concile de Thelepte ou de Telle ifest point suppose, d'Abbenza, s'etanto]iposegenereusement a cettepro-
on y voit que Papinien etait eveque dans la province fanation, ful chasse hors de la villc, avec defense a
Byzacene Pan 418 (Conc. tom. 11, col. 157). Ainsiil loutes sortes de personnes de lui donner retraite ni
est apparemment le meme que celui dont parle Vic- dans leurs maisons, ni dans leurschamps; de sorle que
tor. Quand il dit donc que Papinien etait eveque de ce venerable vieillard.age de plus de quatre-vingtsans,
sa ville ou de sa cite, nous Pentendons de la ville de demeura longtemps dans le grand chemin, depouille
sa naissance, et non de celle dont il etait eveque. Ce de tout, expose a toutes les injures des saisons. Vic-
ifest pas que Victor ne fut peut-etre deja eveque tor dit qifil eut le bonheur de le saluer dans ce cruel
lorsqu'il ecrivait ceci; mais Vite.dont il a ele eveque, exil.il parlc de cette action avecungrand sentiment
n'eiant pas une cite, puisqu'il n'en est parle dans au- de pieie et d'humilitc. Cela arriva, comme nous
cun monument, etque les manuscrits de Viclor Pap- croyons, apres la mort de S. Deogratias, eveque de
pellent nn canton ou un pelit pays (Ruin. praf. § 4 »D Carlhage, qui mourut i'an 457 (Liv. i, n. 8).
et 5), il est necessaire, et nous nous croyons obliges Victor avait aussi connu particulieremenl les \\-\
d'entendre cette expression de la vilie oii il avait pris lusires confesseurs Armogasle, Archinime et Satur,:
naissance, plut6t que de celle qu'il gouvernait en qui demeuraient ii Carlhage, oii ils confessfirenl la
qualite d'eveque. foi catholique, et resislercnl avec une force admira- f
Victor dCcrit si parliculierement tout ce qui s'est ble aux promesses et aux cruautes du roi Genserie ;
passe de memorable a Carthage depuis que Genseric, et de ses enfants, Huneric et Theodoric (Liv. i, ». >
roi des Vandales, se fut empare de cette grande ville, 14, 15, 16); on nesaurait lire ce qifen ecrit Victor
Pan 439 (Hist. persec. Vand., passim), il marque et qu'on ne se senle oblige de reconnailre qu'il vivait a
nomme si exactement tous les lieux ou les actions Carthage des le temps de Genseric.
se sont passees dans la ville et aux environs; on Py Ce prince etant mort Pan 477, apres avoir regne
trouve si souvent pendant le regne de Huneric ; il y trente-sept ans et trois mois en Afrique depuis Ia
connaissait un si grand nombre de pcrsnnnes; enfin prisc de Carthage, Huneric, son fils ainc, lui suc-
il cnlre dans un si grand dulail de tom cc qui cst ceda. Ce prince, si fameux par ses cruautes detesta-
PATROL. LVHI. 6
171 VlCTOft VlfENSls 1. 172
bles, se comporta d'abord avec assez de douceur et j\ coulume. Le roi voulut ensuite que le saint eveque
de modCiationenvcrs les calholiques (Liv. n, n. lj, defendit Pentre^ede Pegiise^a tous ceux qui por-
jusque-la qu'il souffrit qu'ils s'assemblasseni publi- laient Pnabit des Vandales. Mais Eugene ayant re-
quemeni dans les egiises, ce quc Genseric avaii de- pondu que la maison de Dieu etait ouverle a lout le
feudu. II permit meme, a la priere de Placidie, sa monde, lluueric commenQala persecution en atia-
helle-soeur^veuve d'01ybre et de Pempereur Zenon, quant ceux qui portaient Phabit de sa nation, parce
quo PEglise de Carlhage, qui n'avait point eu d'eve- qifils avaient des emplois dans sa maison. On leur
que depuis vingt-quatre ans, en eliit un librement arrachait toule la peau de la tete avec les cheveux
ei le fit ordonner. MaisHuneric, sous cette apparence (Liv. II, n. 4). Plusieurs en moururent; d'autres
d'humanite, commenca a faire connaitre aux catho- perdirent les deux yeux. On trainait les fetnmcs en
liques ce qu'il mediiait contre eux. 11 errvoya a FE- cet eiat daris toutes les places de la ville pour les
glise de Canhage Alexandre, ambassadeur de Zenon, montrcr &tout le monde, et joindre la confusion .i
afin que lc peuple choisit en sa piesence un eveque la cruaute; mais, malgre ces mauvais trailemenls,
qui fut digne de ce rang; mais il le fit accompagner Vicior assure qu'il en connaissait un grand nombre,
de son secrelaire nomme Vitarit, qui portait un edit „ ct qifauciin de lous ces illuslres calboliques ne
pour etre lu publiquement. Le roi declarait par cet B ] s'eloigna en aucune cliose du droit chemin de la ve-
edit qu'il permettait que Peglise de Carthage se fit rile.
ordonner quel eveque elle voudraLl, mais a condilion Huneiic avail un violent desir de laisser le royaume
que ies eveques ariens qui etaient a Constantinople a ses enfanis (Liv. u, n. 5), conlre la constiluiion
el dans les provinces de POrient auraient la liberte de son pere Genseric, qui avait ordonne que ce se-
dans leurs eglises, sur un ordre de Zenon, de pre- rait le plus age de ses peiits-fils ct de se> descen-
cher et d'inslruire le peuple en quelles langues il> danis qui succederait loujours a la couronne (Pro*
voudraient et de suivre la loi chrelienne (c'est-a-dire cop. lib. i Hist. Vandat.). Ce prince cruel, pour
Ics dogmes des ariens); que si cela ne s'execulait venir a bout de son desscin, commenca a persecu •
pas a leur egard, Peveque qui serait ordonnc a Car- ter ouveriement son frere Tbdodoric el ses enfanls,
thage, et ses clercs, et les auires eveques avec leurs aussi bien que ceux de son frerc Genton; et, pirca
clercs qui etaient dans toutes les provinces d'Afrique que le premier deses eveques.que les Vandales appe-
seraient envoyes cbez les Maures. laient patriarche, nomine Jncunde, etait tres-Iionoro
Cet edit ayant et6 lu ie 18 de juin, ou, selon quel- et aimedans la maisonde son frere, dont les cnfanls au-
ques «ditions, le U de mai Pan 481, a touie PEglise ., raienl pu ohtenirle royaume par le suffrageet le credit
asseuiblee, Victor qui etait aussi present, commenca G | de ce prelat, Huneric le fit brlller tout vif au niilieu
a gemir et a se plaindre, parce qu'il paraissait que de Carlhage en presence de tout le peuple. Viclor
1'on cherchait des pretextes pour persecuter el acca- futlemoin de ceite impiete criminelle,el, considerant
bler les catholiques; c'esl pourquoi ce genereux mi- dans cette aciion les maux qui allaient fondre sur
nistre de Jesus-Christ declara publiquement a Pam- les catholiques, il avoue qifils se disaienl les uns
bassadeur Alexandre que si cela etait ainsi, et si aux aulres, qu'un princc qui etait si cruel cnvers
i'on permeltail a dcs conditions si dangereuses que son eveque, ifetait pas pour epargner la religiou
PEglise de Carthage eut un eveque, elle airaait caiholique el ceux qui en faisaient profession. Cela
mieux n'en point avoir; que Jesus-Christ, qui avait se passa Pan 481, deux ans avanl le graud feu dc la
toujours daigne la gouverner, la gouvernerait cn- persecution (Liv. n, n*.6), que Dieu fit connaitre par
core. Teile fut la genCrosiiede Victor, qui crut, en plusieuis visions et plusieurs signes dont il honora
qualile d'un des principaux membres du clergii, de- plusieurs sainls persoimages, alin que ses servileurs
yoir laire connaitre le veriiable avantage des Eglises ne fussent pas surpris et eussenl le teinps de se for-
d'Afrique, et en parliculier de celle de Cartbage; lifier contre tanl de maux.
mais saremonlrauce fut inulile, PambassadeurAlcxau- Victor, toujours atlemif sur les biens el les maux
dre ify fii point attention, et ne s'en mit point eu " de 1'Eglise, recueillit exactement ces visions, en
peine; (Pailleurs le peuple, qui voulait avoir un eve- ayant appris plusieurs de la bpucbe de ceux qui en
que, jeta des cris insupporlables, en sorte qu'on ne avaienleie favorises. La piemiere nieme fut rappor-
put pas Papaiser par un autre moyen. Eugene fut tee en sa pr&ence au saint eveque Eugene. Nous
donc eiu. Cetait un hommc saint et agreable a Dieu, marquerous iui celle de PevequeQuintien, parce qne
dont la vertu elait si eclaiante, que les Vandales Victor en a doune Pexplicalion. Ce saint prelat etait
memes le respectaienl. Si son ordinalion combla de assis sur une hauta montagne, d'oii il voyait dans
joie tous les fldeies de PEglise de Carthage, sa re- la plaine un troupeau de brebis, dont la mullitudc
putation excita bientot Penvie des eveqties ariens, etait innombrable. Au milieu de ce graud iroupeau
et particulierement de Cyrila, un des principaux il y avait deux chaudieres sur le feu; il y avait aussi
d'entre eux, de sorte qu'ils Paccablaient tous les des bouchers qui tuaient les brebis et qui jelaient
jours de nouvelles caloinnies. Ils porterent le roi a leurs chairs dans Peau bouillante, et par ce inoyen
lui ordonner de ne point s'asseoir sur lc ironc epi- tout ce grand troupeau fut detruit el coiisomine.
scopal, et de ne point insiruire le peuple selon la Victor dit que ces deux cbaudieres marquaient Ies
173 PROLEGOMENA. 1T4
deux villes de Sicca et de Lara, oii Pon assembla £^ de precher et exhorter les Ircrcs, et d'y celebrerles
d'abord cetle grande multilude de confesseurs qui divins mysieres (Liu. n, n. 9,10).
furent envoyes en exil dans les deserts de PAfrique, Les Vandales perseculeurs n'ayant donc pu cor-
ou qu'el|es signiliaient le roi Huneric et Cyrila, son Tompre personne, non pas meme un seul enfant, re-
eveque, qui fui le principal auleur de la persecution, chercherenl les lieux les plus eiroils el Ics plus af-
selon Viclor (Liv. n, n. 18). freux pour y enfernier Parmee du Seigneur. On re-
Iluneric tenta plusieurs moyens ires-criminels fusa aux confesseurs toute sorte de consolalion , et
pour avoir occasion d'exciler une persecution pu- on ne permit a personne de Ies visiter. Pour rendre
blique el generale dans touie PAfrique (Liv. n, n. les gardes plus exacts et plus cruels, on les frappa
7); mais, n'ayant pu y reussir ni deshonorcr 1'EgIise a coups de baion, et on les tourmenta benuconp. Ou
de Jesus-Christ, il leva le masque, et ayant fait jeta les confesseurs de Jesus-Chrisules uns sur les
ramasser 4976 eveques, preires, diacres el aulres autres comme des sauterelles; et, comine ils ne pou-
membres de PEglise, il les envoya en exil dans le vaient sortir pour les necessites naiurelles, ils firent
deseri. Enlre ces sainis confesseurs il y en avait plu- de leur elroile demeure un lieu d'horreur qui etait
sieurs affliges de la goutle,' ct d'autres que le grand }_ plus insupporlable que les plus uffreux suppliccs.
age avait prives de la vue. Entre ceux-la eclatait le B . Dans celte extremite, Victor ne perdit point courage :
B. Felix, eveque d'Abbir, ville de la Proconsulaire, il donna un jour, pendant que les Vandales dor-
qui eiant lombe dans une violente paralysie, ne maient, de grands presents aux Maures, qui lui per-
sentaii plus ricn et ne parlait plus du loul. Notie mirent a peinc d'entrer en secret dans ce lieu, ott il
Victor se trouva fort embarrasse d'un lel accident, enfonca dans Pordure jusqifaux genoux. Le pieux
et ayant considere qu'il elait impossible de Irans- Victor s'est contehte de nousexposer en deux mots
porler le saint vieillard sur un cheval, il s'adressa ce qu'il fit pour les saints confesseurs en cette occa-
a quelques Vandales de la cour qui prierent le roi sion imporlante; car, aussitot apres, les Maures leur
d'ordonner que, puisque Felix allait bieniol mourir, comtnanderent a tous avec de grands cris de se pre-
il pul au moins demeurcr a Cartliage, d'autant qu'o* parer au voyage qu'ils devaienl faire (Liv. n, n. 10).
ne pouvail en aucune maniere le conduire au lieu Ces barbares traiterent les saints avec une extreme
de Pexil. Mais le tyran leur repondit avec fureisr : cruaute : ils les forcaient de courir en leur jetant des
« S'il ne peul pas se tenir a cheval, qu'on Patlache pierres et les percant avcc la poinle de leurs lances.
avec des cordes a des bceufs indomptes pour le Lirai- Lorsque les vieillards et les personnes de^licatesfu-
ner oii j'ai commande. » Victor fut donc oblige de . rent hors d'eiat de pouvoir marcher, ces hommes
lier le venerable evgque de iravers sur un mechant C sans pitie les lierent par les pieds et les tratnerent
cheval, et de le faire porter peudant lout le chemta parmi les pierres, jusqu'a ce qu'ils eussent rendu
comme une piece de bois. Tous ces saints confes- 1'esprit. Le nombre de ceux qui moururent de la
seurs furent assembles dans les villes de Sicca et de sone fut si grand, que Viclor ne pul paslescompter
Lara, ou les Maures avaient ordre de se rendre, (Liv. n, n. 11,12).
parce que Pon devait leur y livrer les sainls pour II eut pourtant dans cette inste occasion un grand
les conduire dans le desert. Cetail une vaste soli- sujet d'edification qtfil ne faut pas oublier ici. Pen-
tude, remplie d'une si grande quantite d'animaux ilant ce voyage, qui fil tant de martyrs, Victor, ac-
veneneux et de scorpions (Liv. n, tt. 12), qne ce compagnant celte grande armee de confesseurs, vit
que Pon cn disait paraissait incroyable a ceux qui ne un jour urie pauvre femme agee qui portait un sac
le savaient pas. 11y avait memc quelques-unes de et quelques habits; elle tenait par la main un petit
ces beles qui empoisonnaient de leur souffle ceux cnfant qifelle consolait en lui disant : Courea, mon
^ui en eiaient fort eloignes. Telle etait la demeure seigneur, voyez-vous comment tous ces saints mar-
qu^luneric avait dcstinee aux confesseurs. cheniavecjoieetse hatent d'arriver a la couronne?»
t'endaiit qifils etaieut dans les deux villes que Victor la reprit de ce qtfeiie agissait a contre-temps
nous avons marquees, le roi y envoya deux comles •" et contre les regles de la prudence, de se joindre a
(Ibid., n. 9) qui lacherent, par de belles paroles et une compagnie dhommes, et de s'unir aux confcs-
des promesses, de corrompre l.es servileurs de Jesus- seurs. Elle lui repondit: « Benissez, benissez-moi,
Christ; mais ce fut fort inutileraent, car tous ces et priez pour moi aussi bien que pour cet enfant,
saints n'y repohdirent qu'en renouvelant a haiite voix raon iciii-fils; car quoique p^cheresse, je suis lille
leur confessinnde foi. Cest pourquoi on les enferma de Pancien eveque de la ville de Zura. > Celie ville
dans une facheuse prison, ou ils etaient neanmoins de la province Proconsulaire etant tres-^loigne^edu
lieu ou les confesseurs etaient pour lors.Yictor lui
asse/. au large. Victor roeme, que nous croyons avolr
repliqua : < Pourquoi marchez-vous dans nne si
ele dejiute et envoye par saint Eugene de Cartbage,
grande pauvrete, et quelle raison avez-vousde venir
son eveque, avec des soinmes considerables d'ar- ici de si loin? > Cettc picuse femme lui repondit :
gent pnur secourir les confesseurs en tout ce qu'il « Je m'en vais en exil avcc ce petit cnfuni, volre ser-
pourrait, jusqu'a ce qu"ils fussent arrives au lieu dc vileur, dc peur quc Penni-minc Ic ironve seul et ne
letir exil, Victor, dis-jc, eut permission d'y entrer, le lire de Ja voie de la verite pour le precipiter dans
175 „ VICTORVITENSIS. 176 .
ta mort. >Aces paroles, Victor, les ycux baignesde i Mais les eveques catholiques, qui avaient prcvu tout
larmes, ne put ricn dire auire chose, sinon que la cela, avaient aussi dresse une longue profession ile
volonte de Dieu s'accomplit. Les plus vigoureux des leur foi, qtfils envoyerent au roi par quatre evcqucs,
confesseurs etant arrives dans le desert, Victor,qui le 20 d'avril. Ce livre fut composea Carthage dcpuis
s'etait acquitte de sa commission, ct qui ne potivait 1'arriveedes eveques; et ainsi on peut croire q .'d
plus rien faire pour ces saints, se rendil prompie- fut ecrit par S. Eugene, noire Victor el quelquesau-
ment a Carthage aupres de son eveque, S. Eugene tres (Liv. n, n. 18; liv. IV, n. 1).
(Liv. n, n. 9,12). Je ne rapporlerai pas ici les suites affreuses de
Cependant Huneric medilait quelque chose de plus celte preiendue conference, et la cruaute plus que
horrible coutre PEglise, que ce que nous venons de barbare que le roi vandale exerca contre un si grand
rapporler; el apres avoir aitaque quelquesmembres, nombre d'evcques. ll suffitde dire qu'ils furent IOUS
il resolut de perdre tout le corps. Le jour que PE- enfin exiles, les uns dans Pile de Corse, et les autres
glise celebre la fete de PAscension de Nolre-Sei- en differentsendroits de PAfrique; mais lous hors
gneur, il envoya a PevequeEugene un edit pour etre de leurs Eglises. Apres quoi ce princc inhumain en-
lu au milieu de Peglise, en presence du comte Regin, voya des hoirimessemblables a Ini dans toutes les
ambassadeur de Pempereur Zenon. Regin etait ca- r) provinces, qui n'epargnerent que ceux qui succom-
tholique, et nous avons encore les letires qne saint berent a leurs violences. II n'y eut ni lieu, ni maison
Fulgence (Epitt. 18) el Ferrand, diacre de Carthage, qui fOt cxempt de la perseculion; les pleurs et lcs
lui «crivirent longlemps apres potir repondre a ses gemissemenls se lirenl entendre partout. Vicior, qui
questions. Pendant que Pon porlait 1'editdu roi a etait prelre de Carthage, demeura dans ceite ville
1'eglisede Carthagc, les courriers partirenl en dili- pour soutenir les fideles : car ce fut la que laviolenco
gence pour en porier des copies a tous les eveques de la perseculion fut plus grande, a cause de la pre-
caiholiques qui etaient dans loutes les provinces sence du roi et de son palriarcbc. Le pieux bisiorien,
d'Afrique el dans les ilcs de Sardaigue, de Major- qui ne decrit que quelques fails parliculiers arrivcs
que, dc Minorqueet d'Vvica, qui obeissaienl aux dans les provinces, tfomet rien de ce qui se passa
Vandales. Le tyran ordonnait par cet edit a tous les devantses yeux dansla capitale de 1'Afrique.II fut
eveques, saos exception, dc venir a Carthige le pre- temoin de la violence que Cyrila fit exercer conlre
mier jour de fevrier de Pannee suivante pour rendre un enfant d'environ sept aus, fils d'une dame de qua-
compte de leur foi, ou pour en couferer et disputer lite, lequel ceprelat (It rebaptiser par force (Liv. iv,
avcc les eveques ariens (Liv. u, n. 13). u. 5 ; liv. v, n. 1, 4).
Victor, qui elail present a la lecture de cet edit, J Dien, ayant purifie son Eglise par cetle effroyablo
eut le cceur brise dc douleur, et ne put retenir ses pcrsecuiion, jeia enfin au feu les verges dont il s'e-
larmes. II crul que Huncric disant qifil ne voulail lait servi pour la chatier. II ne tomba pas tine seule
pas qifil y ciA de scandale dans les provinces que goutte d'eaudans PAfrique.etla famine futsigrandc,
Dieu lui avail accordces, il avait marque forl claire- que cette vaste province en fut depeuplce, el lcs
ment qtfil ne voulail point qtfil y etit de catholiques Vandales ne souffrirent pas moins que les nalurcls
dans son royaume. On deiibera sur ce qtfil y avait a du pays. Enfin le malheureux Huneric, apres sept
faire, et Pon ne trouva poini de nieilleur remede a ans et Uix mois dc regne , alla recevoir les chaii-
un si grand mal, que de presenter une requete au inents qui etaient dus a son impiete. 11mourut man-
nom d'Eugene, (ive|ue dc Carthage; mais Huneric, ge par les vers (Liv. v, n. 14).
qui avait pris resolulion de perdre les catholiques, Guntabond, fils de son frere Genton , lui succeda
D'y eut aucun egard (Liv. n, rt. 14). conformement a la ioi de Genseric, caril elait leplus
Le premier jour de fevrier de Paniiee484, lcs eve- age des princes de la maison royale. Guntabond fut
|ues d'Afriquese trouvereni a Carthage au uoinbrede assez favorable aux catholiques; il rappela d'exil S.
466 ou environ, accables de douleur et de trislesse. . Eugene, eveque de Carlhage, et, dans la troisieme
Notre Victor ifoublie rieu de ce qui se passa de con- annee de son regne, qui eiait Pan 487, il fit rendre
siderable dans cette triste conjoncture; el comme les aux catholiques de Carlhage le cimetiere de Sainl-
eveques avaient demande que le peuple fut presenl a Agileemartyr, comme nous Papprenons d'un ancien
I.. confereuce,il est au moins probableque Victor,qui auleur et tres-exact, qui a conlinue la chronique de
etaii a Cartbage Pannee precedenie, et que nousy Prosper. Ce fut vers le meme temps que S. Eugene,
trouverons encore apres la conference pcndant la e*iantde retour k Carthage, ordonna, comme nous
p.rsecuiioii, assista aussi a cette assemblee. Le pa- croyons, notre Victor, eveque de Vite, a la place
,iriarcbe des Vandales, Cyrila, qui avait excile cet d'un auire Victor qui elait mort irois ans aupara-
incendie, et qui ne se sentait pas capable de soutenir vant: c'est ce que nous jugeons devoir inferer des
le cboc des caiholiques, employa Panifice, les men- manuscrits de PHistoire de Victor, qui lui donnent
senges, les calomnies el la violeuce pour rompre la tous la qualite d'ev6que de Vite.
conierencc et pour ne point entrer en malierc, en Le bon eveque crnt que Dieu.qui avaitpermisqtfil
quoi il ne rcussit que trop heureusemcnt, parce que fut temoin d'une si cruclle perseculion, Pavait con-
lluneric se conduisaii uniqucmciit par ses conseils. serve afin uifil en ccrivit Phistoire uour rddification
177 PROLEGOMENA. 1/8
de PEglise et Pinstruction des slecles suivants. II en-. A rapporte de Victor trouveront sans doute qtfil y a
treprit ce travail a la priire d'un de ses amis , dont de grands rapporls entre la vie de S. Luc et ht
le nom ne nous est pas connu, Pan 487 de Jrisus- sienne. II n'a pas eHe aussi connu qtfil meritaii de
Cbrist, 60 ans depuis Pentree des Vandales en Afri- Petre, comme nous Pavons remarque dans la Disser-
que (Vict. in prologo; lib. i, n. 1). tation. Le prologue mfimeqtfil a mis a la tete de son
Ce que nous venons de rapporter des actions de histoire est si corrompu, qtfil tfest paspossible d'en
Victor fait voir que, quoiqtfil ne paraisse pas avoir tirer aucun fait certain. Mais les auteurs des mariy-
rien souffert en sa personne, il a pourtant eu beau- rologes se sont beaucoup servis de son ouvrage. Son
coup de part a lout ce qui s'est passe sous Huneric, nom ne se trouve pas dans les anciens manuscrits
el qtfil n'y avail peut-elre personne dans toute PA- des marlyrologes. Pierre Galesinius semblc etre le
frique qui ail ele mieux informe que lui de toutes les premier qui Pa mis dans le sien, sous le nom de Vi-
particularites de cette celebre persecution des Van- ctor d'Utique, et de la il esl passe dans le Romain.
dales, dont il a laisse la memoire a la poslerite. Mais s'il est vrai que ce soit Pierre Natal qui a donne
Nous Pavons divisee en cinq livres, quoiqtfil n'y ait lieu a cetteaddition, lorsque sur le 20 d'avril il a
pas de preuve que celte division soit de son auieur. faitmention de Victor, cvequede Cartbage,quoiqtfil
Elle est ecrile d'un style simple, mais fort toucbant, B ait voulu parler de Victor, eveque de Carlenne , on
et Its couleurs en sont tres-vives. On a raison de la voit assez que le culte de notre Viclor de Vite n'a
regarder comme Pun des monuments les plus consi- aucun fondement dans Pantiquite. llyabien d'aulres
derables qui nous soient restes, non-seulement de sainls personnages qui ne se trouvent pas marques
l'Eglised'Afrique, mais meme de toute Panliquite dans Ies fastes de PEglise : et, apres tout, on ne sau-
cbretienne. rait lire PHistoire de Victor, que l'on n'y reconnaisse
Nous ne trouvons plus rien de noire Victor depuis sa foi, sa chari(e\ sa piete singuliere, son zele poui
I'an 487, parce que nous ne croyons pas que ce que la religion et le salut des ames, son huinilile et set
Pon en dit soil fonde , ni que ce soit lui dont il est autres vertus, qui, jointes a sa science , lui donnent.
parle dans la Vie de S. Fulgence, eveque de Ruspe. un rang considerable parmi les grands hommes qui
Ceux qui liront avec atiention ce que nous avons ont edifle et insiruil PEglise de Dieu.

VIE

DE SAINT VICTOR,
DE VITEEN AFRIQUE,CONFESSEUR,
£VEQUE
Par M. Baillel,pritre.

I. Le Martyrologe romain nout propose parmi les IC ce nom dans la Byzacene, qui ilait au levanl el au
taints dont iEglise honore ta mimoire le 23 a"aoul, midi de la provinceProconsulaire, a quelquetlieuet de
mt saint Victor, iveque iTUtique en Afrique. Sur cela Rutpe, d'ou saint Fulgence fut iveque. Victor fut fait
Baroniut a cru que ce taint n'itait autre que iauteur iveque de Vite vers la fin du regne de Genseric,
ciiebre de Hlisloire de la persicution de iEglise a"A- premier roi det Vandalet en Afrique, qui mourut
frique sous tes Vandales, parce qtCilitait, commepret- ian 477; il eut grande part a la perticution que le roi
quetout le mondede son temps, dans iopinion de ceux Huneric, fils et successeurde ee prince, renouvela eon-
qui onl fait cel auteur evique d'Utique. S'il itait vrai tre iEglise cathotique. Commeil te rendit tsili difen-
que taint Victor eul iti effectivementivique d'Utique, seur de la foi orthodoxetouchant la diviniti de Jisut-
qui itait une ville de la province Proconsulaire fort Chritl contre les ariens, il fut aussi du nombrede ceux
connue dans iantiquiti, nous terions obligis de recon- qu'Huneric chassa de leurs siiges pour ce sujet. 11 pa-
naitre qu'il serait tout diff&rent de Victor auteur de rait qu'it itail dija religui ian 484, lo*rsquece prince
CHistoire de la persiculion. Mais, parce qu'il parait fit un idit portant ordre a tous les iveques catholiques
que ceux qui ont mis les premiers te nom de saint Vic- de toule iAfrique de se trouver a Carthage, pour en-
tor dUtique dans let martyrologes ont eu intention de trer en conftrence avec ceux de sa secte(a).
faire cet honneur a ta mimoire de celui qui a compose]D On ne sail point assuriment quel fut te lieu de son
iHistoire, on voit qu'il s'agit ici de Victor qui (ut bannistement. Quelques-unt (b) ont cru que c'itait ta
ivique, non pas dUlique, mais de Vile dans la pro- vilte de Conttantinople, non pat quletle lui eut iti pret-
vince Byzacene. Quelques-uns ont icrit que Vile itait crite par le persicuteur, mait pertuadis que Victor
plritbl le nom d'un canton que telui d'aucune ville de iavail choisiecommeun lieu de refuge oit i/ etpirait de
cette province. Mais les cartes drestiet tur la Notice vivreen paix tous la proteclion de iempereur Zinon.
det Eglises oTAfriquemarquent neltement une cille de D'autres (c) ont eonjecture que c'itait dans tm endroit
(a) Catal. episc. Afr., t. IV Conc; Schelst, de ' (e) Cotelier, tom. III, mon. gr. ad Vit. S. Sabbse
Eccl. Afr., p. 292 et seq. Ruin. edit. Vict.
(b) Chiffl. ed. Vict., G. Cav. Bibl. ecd.
179 VICTORIS,\IT,ENS*S 180
de Vaneienne.Epire. Muis il n'y a poiiit d'apparenceA fendait d'ordonuer des ivequesen la p.lucede ceux qui
qu'U soit sorti de iAfrique, et s'il, en eut it/i iloigni, il. mouxftient.!i'ayant pu se faire.obeiravectoute son uu-
n'aurait pu ilre aussi exaclemeiUinfarn\i. qu'il te fut, lorili, il en fil amatstr jusqu'.a4eu$ cents qu'ilreligua
des ppaticularitis dc la persecution.dout,ilvoululiqisser. daus, iile de, Sardwgne. Nous ne savons point ce qui
la mimoire a la pasteriii. 11 en.,icri%ttil\tsioire /!«n put porter ce prince a\ipargnet saini. Victor pour cel'e
487, durant san exil. N,oui.iayo#S:en.lcinqliyxes; e(le foit. Mais deux a,ns,apret,ayanl appris qu'Une faisait
est eit styte simpte, mais foxt toucliaut, ei tts couleurs poiitltdifficulti d'(Or4pn»fir des ivequespour les igliset
en sont tres-vives. N.ous,la regarda,i\t,commefuu des. catholiques qui en- manquaknl, tmlgri sa difense, it
manuiucnlsles plus considerablesde iEgiise. d'Afxique, entra dans utte,telle colers,conlre lui, qu'il ienvoya
qui nou\ssoientrestit. , prendre prisonjWT,et, le fil amener dans lesprisonsde
II. lliinericeiailnmt des le 15 djicembrede ian 484, Carlhage,^Commetl Uail,eu chemin, let diputit de la
auquelil avait (aiipirir une parlie des ivequescalho- ville a)e Rusps. vinfen/t:s'adretter encere a lui comme
tiques, el releguiJ/aulre dans iile de Corse. II eulpour au initrjOfioliUifn de laproeince, demandant saint Ful-
successeur Gondebaud,oit Guntabond son neven, qui. gencepour teur iiiique.. II n'alliguq pour, sexcuser ni
donna une especede paix a 1'Eglise, en laissant ralen- les ordres dtt roi,niles chainesqui lui liaieut les mains,
tir la perticulion. Muis ce fut une paix de pelile dttrie, Bni la presence menacavte des gardes qui fobtidaient:
et le repos donl findulgence. de ce prince filjouir les rien ne iempeclui de donner avx deputis.de la ville d*
prilais catho{iquesrevenus de leur exil, duranl les pre- Ruspe la satisfaction qu'ils demandaient, et il envoya
mieres annees.de sonregne, fut souyenltroubli par les une commissiousetrele aux iveques voisins pour sacrer
efforts des iviques.ariens, qui cherchaient continuelle- Futgen.ee.II fut regardi.a Carthaue comme le ptinci-
ment^a leur nuire. Guntabond eut nianmoins le cou- pal objet de la haine des iveques ariens. Et TJirasa-
rage de rfoisler aux sollicitatipns de ceux de sa secle, mond,, loujours irtitidu mipris qu'il avail fail de ses
et de rappeler mime de Cexille resle des iveques.ca- ordres, te bannit apresun att de prison, et ienvoya en
thqliques; mais iorsqu'il seinblait faire csperer une Sajtdfiigneavec beaucoupd'autres confesseurs de la foi
bonne paix a f.Eglise d'A(rique, il fut enlevi du monde calhgtiquf. 11 tnpujrfifd/uu celexil, vers iun 510, selon
aprei douze ans de rigne, par une mqladie qui lui fit quelques-uns,ou,l'qn 512,«/e/e»d'quires, peu de lemps
laisser la couronnea son frere Thrasamond. Ce nou- qpres que_sain_Fulgence, bannvpour la niemecause,
veau roi, obsidi par les iviques de sa secte, rappela ful arrivi dans le memeiteu.
les tristes lemps de son oncle Huneric, et, quoiqu'il ful ^r'"Viclor, connu dans tout les temps»de fEglise par
moins cruel, il n'en donna guere moins,tfexerckeaux qtfitrQ,icrite*de^euralonglempsinconnuaux
bH~isf»irq
iviques calholiques, qui avaientfdu letvpovrconterver C fidHeyqui-f&rihprofesitSn^de ne connailre les saints que
la pureti de la foi parmi leurt peuples. Qn. nt peut par leur cultii Bn/effet, son nomne parait dans attcun
douter que saint Victor ne ful du nombrede ceyx..qy,i a[es aticiens marlyrologes. On pritend que le premier
eurenl le plus a souffrir, principalement depuis que qui en a parli est Pierre Natal, qui ia mis dans son
s'itant vu le milropolilqin ou primql de la province calulogueau 20 dtavril; d'autres ionl reculi au letifte-
Byzachte, il se trouvail commechargi d'une inspection, tnain, comnteoti' le voitdans le Martyrologegennani-
giniralesur les pastiurs el sur les troupeaux. Thrasa- que.deCanjsius. Nousne savonspoinl ce.qui a obligi les
tnond, pour saper iEglise calholiqtte par ses fonde- compilateurs du Marlyrqlpgeromain a le marquer au
tnenls, donna un idil vers ian 504, par lequel il di- 23 d'aoul.

HISTOEIA

PERSEcrjTioms Apir^a: rnoYrucM.

N. B. In editione Sirmondiananotaepost.texlum separatimedilse sunt: nos.lcctoris commoditaticonsslenles sub


texium reyocaVimus.Paginalionemvcro notaruui, sicut in Sirniondoliabe,tur,
....-,. cra^siori cliaractereexpressimus,ut
index analyttcushonsinefruciu postearecudatfir.EDIT.

PROLOGUS. Dsjterii flore, ignaris » historiarum calatlms offerrent


tnupere propinatos, dabanlque operam ut
JQuondamveteresob studiumsapiei\viseenucleare graluito
fuerat
ai((ue sciscitari, assidue minirae desistebapt, quae nequaqusim lateret|; \r\ totum, quod' in parte
forle, vel qualia, prospere vel secus, prpvipciis, lo- geslum. Sed illi fas^iumundiajis amoris inflati, glo-
| cis aut riam e,lalionissuae lopee lateqiie gestiebant laudabi-
regionibus evenissent, de quibus vel in qpi-
bus exacuenles stylum ingenii sui, redolenle magi- liter diffamari. At vero venerabilitas studii tiiL hi-
6L " Sio Qu-ihodoxograpbia,Lorichius voro, tfi- sancti Martinia Campis redolentesmaghieriifloreigna-
storiw,calathos, etc. Cseterifere codicesraannscripli et ris, etc, ut supra. Paulo aliler e,dilio beati Rheuani,
ediii; exacueniesstylumingeniisui,atqueredotentesmo- in quibus.edackerent:..'fl6resignarit htsloria atacriier
e'*terii flores ignaris historiarum calathot, ,etc. Codex offerrent.
1S1 DE PERSECUTIONE VANDALICALIB. 1. 182
stoiiam lexere a jubens, inquirit, simili quidem fer- <\, video Timolheum, ab inciinabulis infanliae sacris lit-
vore.dispari tamenamofc; el2 Ilt*ut laudarenUir in terjs eruditum : nec non fnter alios sublimem atque
saeculo,ipse ut praeclarus appareas in futurp, .et dj- expeditum Lucam, arle medicum, aposloli Pauli
cat: In Dominolaudabitur anima mea; qudiant rnan- genlium dpctpris discipulum. Ego namque jubentis
suetiet lafentur (Psal. xxxm, 3). Poleris, jnquis, ut imperio obedientiae ceryicem submiitens, quse obve-
voles, qnia pmne datum optimum, el pmne donum nerunl in partibus Africse, debacchanfibus Arianis,
perfcctum ccelitus accapisii, erudiius a tanto ponli- scnsim breviterque indicare tentabo, et quasi rusli
fice, lotpque laudis genere prscdicando beato l)ia- cns operarius defatigaiis ulnis, auruin colligam de
docho b, ctijus, ut astra lucenlia exstant quamplu- aniris occultis,speciem vero adhuc sordentem atque
lima caihplici dogmaiis monimenta diciorum. Elsat confusam, non cunctabpr nrtificis judicio igni exa-
e-l tibi ut aequiparesrloclrinam doctoris ; quia est sa- minandam contradcre, qui monelarios possit solidos
lis discipulo, ut sit quomodo magisier ejus. Alium [a.1.piclurare] efformare.
a Sic Orthodox. el Lorichius. Caeieri vero eodices alias diximus, nec sane probabile est hnncauctorem,
manuscripti et editi babent, cupiens, inquirii, elp., qui lam prseclara de Romani pontificis auctnritajte
quae dno vqcabula si jreijneaptur, ista prxfntip yjde- habet, liisloriam suam nuncupasse Acacjo, qui adeo
bitur esse pbtius ajlerius ciijuspiani Victiiremnb- lunc adversus Ecclesiam Romanam excandescebat.
sirum hlloquenlis',' qtiam Viclofis ipsius llislorian Scriptaquippeesthsecf}2tiistnriaanno487,quo lem-
auctoris. Sic et iufra iidem codices liabent, Poteris, g pore fervebant maxime inler Felicem papam et Aca-
ut voluisti, oraissa v.p,ceinquis. Sed quq.cunqu» lan- cjum Constiintinopplj.tanijingravjssima dispidia. At-
dem modo is locus exponatur, fatendum est praefa- qiiepatilo posl Acacius ipse e vivis excessit a Roma-
tioiiem lianc ita verbbrum ambagibus esse invoiufairi, nse Ecclesiae communione segregaius; indcque ria-
ut diflicilesit verum Hliusauctoris sensum asseqni, IiiDiscbisma inier ulramque Ecclesiain, Orientalem
quod in causa est, cur eara deprayatam esse, ,ve! ex scilice.t el Q.ccidenlaleip, quod tandiu perseveravit.
scriptorum neg|ige.nlia,ye! - ' ex• •alia quam
'"- ignoramiis
•• •• Ilaud magis cerlum est Acacium Diadnchi anlislilis
causa, suspieemurl' fuisse, queiri' ex prsefecto orplianorum
b Siccum uno e manuscriptis tribtis bibliotliece discipulurii
hospilii ad sedein Constantiriopolitanam evectum
Colberlinse, ad quos historiam hanc coiiLiiJimus,ho,- fuis.sescribil Eyagrius. Nec scio an Acaciocongriiant,
benteditioues beali Rhenani et Chiffleiii. Colberti- qnse in iii.i praefatione Victor atlribuit ei, cui opus
nus allec liabet,' Dlacodo! Cseteri, Diacono. Pbrro Siiiiin'iniiiciipavit. "Alium video, iiiqoit, Timotlteum,
Chiffletius,'qui Ulrem certam suppnnit Victorem no- etc, dtque Lucam ane medicum, apostoli Pattli do-
strum Conslanliuopoliagenlem peisecutionis -Vaiida- ctoris gentium discipulum, et alia quse hic repclere
licseHiitoiiam conscrips.sse, infert statim eam Acacio non juyal. Hsec lanien pau|o fusi.us proseculus sum,
ConstanLmopolilanppatriarchae fuisse ab eo nuhcu- ut Victorem nostrum , quem Acacii schismatici
prtiam ': cnnt, inquit, "'iiia:alius occurrerei, cui Victor communione polltilum incaule dixit Chiffletius, ab
tantum deferrehonoris vel potuerit vel debuerit. Tum b:ic labe vjndicarem- Caeteruin etsi aflirmare non
g.raduraJacieus, Diadechum liic niemoratuiii, queio ausim , Djadochum hic memorajuni, Pholicensetii
IIIIIICipsum esse biadocbum episcopmn Phoiices iri cpiscopum fuisse, id iamcn a verosunili multo nori
Epiro Vetcria Photio inBiblioibecalaudatum censet, G es-se alienuin, ultro lateor, maxime cum his tempo-
faeit Acacii Cnnstantiriopoliianiroagislrum, ul ei quse ribus Diadochum in Epiro Veteri episcopum habea-
in hac prsefatione habenlur possinl aplarj. Cujus mus, qui neinjie sub Didaci nopiine, jnler alios ejus
cliam Diadocliisetatcm ex hoc Victoris Ioco, antea provincise anfisiites, subscripsit epistolae ad imper;\'
obsciirain se deprehendisse ait. At hsec nonnisi di- torem Leonem dalse ; quse nabelur in concilio Chal
vinando scripsil vir erudilus. Victorem, cum Histo- cedonensi, parteiu, cap. 51.
riain scriberel , Constantinopoli non degisse jam

LIBER pmmm.
GEISERICIVANDALORUM
REGIS1N AFRICAPERSECUTIO.

31. Vandalorum ingressus in Africam.—-Sexagesi- fuderat veniris. Qui reperti suntsenes, juvenes, par-
mus nune, ut clarum est, agiiur annus (an. 487) ex voli, servi vel domini, octoginta niillia numeraii.
quo populus ille crudelis ac ssevus Vainlalicsegentis fjua opinione diviilgata', usqiie in bodiernum a ne-
Africse miserabilis [al. miserabiles] atLigit fines, scientibus armatorum ? tantus numerus sestimatur,
iransvadans facHitransilu per angustias maris, qua n cum sit nunc exiguus et infirmus. tnvenientes igimr
inier Hispaniam Africamque sequOrhoc magnum et pacatam quielamque prpyinciam, speciositatem totius
. spatiostim, bissenis millibus anguslo s.e liniile.cpar- terrse ftorept.is, quaqnaver&um, impietatis agmini-
ctavit. Transiens igilur quantitas universa, callidi- bus impelebant [al. impeiiilebanlj, devasiando depo-
tate Geiserici ducis, ut famam terribilem suse face- puiabahtur, incendio atque homicidijs lotum exter-
ret gentis, ijlico slatuit omnem miiliiiudiiieui nujue- minantes. Sed nec arbustis fr,uciiJ[eri.spmniihQde
raii, quam huicluci ad illam usque diem uterus pro- [at.oranino] parcebant; ne foilequos autra moniiuin,

" Procopius libro i de Gello Vandalico observat, peljabanlur, bominibus revera mille fuisse pra-posi-
a Genserico Vandalos et Alanos sub ducibus non mi- tos. Unde quanquam, ut prosequilur ille aucior, non
nus 80, quos Hillenis pmfectos vocabat, locis oppor- plus qitamquinquaginlnmillium esset exercitusulritts-
lunis in prwsidiisJocatos fuisse; quod nomen fiicum que geniis, ocloginla tamen millium nomen fecerat ac
omnibus fecit, cum uemo non crederet eos, qui sic ap. spectem.
VICTORIS VITENSIS 184
185
aot prserupta terrarum, vel seclusa quaeque occulta-, Anequeo narrare; quos stimulis ferreis ad ambulan-
verant, posl eorum iransilum illis pabulis nutriren- dum urgebanl, quorum nonnulli sub fascibus mise-
tur; et sic eadem, atque iterum tali crudelitale fu- rabiliter animas emisere. Senilis maiuritas aique ve-
rentibus, &oeorum contagioue nullus remansil locus neranda canities, quae csesariem capitis ut lanam
immunis. Prseserlim in ecclesiis, basilicisque sancto- candidam dealbarat, c nullam sibi ab hospilibus mi-
rum, ccemeteriis vel monasteriis sceleratius saevic- sericordiam vindicabat. Sed etiam parvulos ab ube-
bant, ut raajoribus incendiis domos oraiionis magis ribus maternis rapiens barbarus furor, insontem in-
d
quam urbes, cunctaque oppida concremarent. Ubi fantiam allidebat ad terram. Alii e regione pedes
forle venerabilis aulseclausas repererant portas, cer- tenentes, a meatu prorsus naturali usque ad arcem
latim iciibus dextralium, aditum reserabant, ut capitis dissipabant, quando tunc forte Sion capliva
recle lunc diceretur : Quasi in silva lignorum, securi- cantabat: Dixit inimicus incendere flnes meos, in-
bus consciderunljanuas ejus in idipsum; in securi et terlicere infanles meos, el parvulos meos se elisu-
ascia dejecerunt eam. Incenderunt igni sanctuarium rum ad terram (IV Reg. vm, 12).
tuum in terra; poltuerunt tabernaculum nominis tui III. JEdificia subvertunt. — In sedificiis nonnullis
(Psal. txxv, 6, 7). magnarum sedium, vel domonim, ubi ministerium
4 II. Eorum swvitia.—Quanti lunc ab eis prseclari B ignis minus valuerat, teciis admodura [Colb. dissipa-
pontiflces et nobiles sacerdotes diversis pcenarcm tis] despicatis, pulchritudinem parielum solo aequa-
generibus exstincli sunt, ut traderent si quid auri vel banl; ut nunc antiqua illa speciositas civiiaium, nec
argenli a proprium, vel ecclesiasiicum haberent! Et [at. qusej quia fuerit prorsus appareai. Sed et urbes
dum quse erant, urgenlibus poenis facilius proderen- quamplurimae, aut raris, aut nullis habitaloribus in-
tur, iterum crudelibus tormentis oblatores urgebant, coluntur. Nam et hodie si qua snpersunt, subinde
autumantes quamdam partem, non tolum esse obla- desolantur, sicut in Carthagine odii causa, ° theaira,
tura; et quanto plus dabatur, tanlo amplius quem- sedem Memorise, et viam quae Cceleslis vocabalur,
piam babere credebant. Aliis palorum vectibus ora funditus deleverunt. Et ut de necessariis loquar, ba-
reserantes; felidum coenum ob confessionem pecu- silicam [Colb. 21, majorum] majorem, ubi corpora
nise faucibus ingerebant; nonnullos in frontibus et sanctarum raarlyrum Pcrpetuse atque Feliciiatis se-
tibiis, nervis remugientibus torquendo cruciabant. pulla sunt, f Celerinae vel Scillilanorum, et alias
Plerisque aquam marinam, aliis acetum, amurcam, quas non destruxerant, susc religioni liceniia tyran-
liquamenque et alia multa atque crudelia, tanquam nica manciparunt. Ubi vero munitiones aliquse vide-
ulribus imbulis ori apposita, sine misericordia porri- bantur, quas hostililas barbarici furoris oppugnare
gebant. Non infirmior sexus, non consideratio nobi- C nequiret, congregatis in circuilu caslrorum innuroe-
litatis, non reverentia sacerdotalls, crudeles animos rabilibus turbis, gladiis feralibus cruciabant; ut pu-
miligabat: quinirao ibi exaggerabatur ira furoris, ubi trcfactis cadaveribus, quos adire non polerant ar-
honorem conspexerant dignitatis. Quantis sacerdoti- cente murorum defensione, corporum liqucscentium
bus, quanlisque illustribus b onera ingentia, uli ca- enecarent fetore. Quanti ,et quam numerosi lunc ab
melis vel aliis generibus jumentorum imposuerint, eis cruciaii sunt sacerdotes, explicare ouis Doterit?

" Nota hic bona ecclesiastica a caeteris.quseetiara rat describit idem auctor his verbis : Apud Africam
a clericis possidebantur, distingui. Vide codicem ca- Carthagine Coslestitinesse ferebanltemplum nimis am-
nonum Ecclesiae Africame cap. 32, sive canonem 49 ptum, omniumdeorum suorum wdibusvallatum. Cujus
concilii terlii Carthaginensis. platea lithostrala pavixnento, ac pretiosis columnis et
< b Colb. 1 cum Chiffl. addil, viris. Illuslris litulus mcenibusdecorata, propein duobus fere millibus pas-
erat magnsedignitatis, qui prsefectis prsetorio, quse- suum prolendebatur. Subjungit deindequo pacto tem-
storibus, eic., tribuebatur. De hoc plura videsis plum illud, ab Aurelio episcopo Carthaginensi pur-
apud Cangium in Glossario. gatum, vero Deoconseciatum fuerit: cui rei praesen-
c Edilorum aliquot lectionem retinuimus. Colb. 1 lem se fuisse auctor ille asseverat, quem ea de re
habet hostibus.Caeteri,nullamsibi misericordiam,etc, fusius disserentera consulere potest. qui plura cupit
prseler Colb. allerum, in quo deest siH. discere. Variaeillse deorura sedes sub Constantio Au-
d Colb. 3 et Cliilfl., Atiis. Quidam editi, Alii parvu- gusto et Placidia, Valentiniani tertii parentibus, de-
lum pedibus, etc. Infra vero pro forte Sion, Lorichius n° structse fuerunt, insistenle Urso tribuno, quarum lo-
habet, porta Sion. cus in agrum conversus est in mortuorumsepuiturant,
e Editi tres, sicut ibi Carthqqineo dignam theatro . ut laudatus auclor narrat.
wdem, etc. Et infra Cxtestis; CoTb.2, quam Ccelestem ' Colb. 2, Celerini. Celerinse basilicam memorat
vocabant. Porro celebre fuit apud Afros Ccelestisido- Augustinus sermone 174. De Ceierina martyre et
lum, de quo Tertull ianus63in Apologelico, Ambrosius ejus nepote Celerino agit Cyprianus epislola 39 edit.
contra Symmachum, et plura Salvianus libro vm de Oxonii, alias 34. Scillitanorura vero martyrum, de
Gubernalione Dei. De hoc templo et de Memoriae quibus hic Victor, acta protulimus inier Acta mariy-
sede, hic quoque memorata , plura habet Baronitts rum sincera, ad annum 200, pag. 75, et passionem
Annalium tomo v Sacrorum, seu potius abominatio- sanctarum Perpetuse et Felicitatis ad annum 202,
num Coeleslis dese spureiiias, delestalur AugusLinus pag. 81. Scillitani autem martyres siu dicti siint a
lib. II de Civitate Dei, cap. 26. Viam Ccelestis Van- Scilitana, proconsularis provincise urbe, cujus epi-
dalica manu eversammemorat auctor libri de Promis- scopus Parialor, synodicae ejusdem provinciai anti-
sionibus et prsedictionibusDei, part. 2, proraissione stitum subscripsit, ut videre esl in concilio Latera-
38 impleta, qui inter sancti Prosperi opera edilus nensi sub sancto Marlino, Actiohe 2.
esi, Templum Cceleslis, quod huic visenomen dede-
185 DE PERSECUTIONEVANDALICALIB. I. 186
Tunc enim et nostrse civitalis venerabilis a Papinia- Aj IV. Carthaginis excidiutn.— Quid multa? Post has
[ aus, anlistes, candenlis ferri laminis loto adustus truces impietatis iusanias, ipsam urbem maximam
;. est corpore. Siniiliier et b Mansuetus Uricilanus, in Carlhaginem Geisericus tenuit et inlravit; et anti-
j poria incensus est Forniiana. Qua tempestate 11-ippo- • quam illam ingenuam ac nobilem libertalem d in
, regium obsessa est civitas, quam omni laude dignus serviiutem redegit. Nam et senatorum urbis non
- beatus Augustinus, librorum multorum confector, parvam multitudinem captivavil. Et inde proposuit
pomifex gubernabat. Tunc illud eloquentiae quod decrelum, ut unusquisque auri, argenli, gemma-
uberiim per omnes campos Ecclesise decurrebat, rum , vestimenlorumque preiiosorum quodcunque
ipso metu siccatum est flumen, atque dulcedo suavi- haberei [al. offerretj afferret; et ila in brevi avi-
tatis dulcius propinaia, in amaritudinem absinthii tas alque paternas opes tali industria absiulit rapax.
versa est, ul Davidicumpraeconiumconveiiiret: Dum Disponcns quoque singulas quasque provincias, sibi
consisteretpeccatoradoersum me, obmutuiet humilia- Byzacenam Abaritanam, atque Getuliam, et par-
lus sum, et silui a bonis (Psal. xxxvm, 2, 3). Usque lem Numidiacreservavit; exerciiui vero Zeugitanam
ad illud tempus 5 ducentos jam trigintaet duos con- „vel proconsularem funiculo hsereditaiis divisit;
fecerat libros, excepiis innumerabilibus epislolis, vel Valenliniano adhuc imperatore reliquas, licet jam
expositione tolius Psalterii, et Evangeliorum, atque B f exlerminatas, provincias defendenle ; post cujus
traciatibtis popularibus, quos Grseci homiiias vo- mortem, totius Afrii-scambitura obliuuit, necnon et
cant, quorum numerum comprehendere satis impos- insulas maximns, Sardiniam], Siciliam, Corsicani,
sibile eslc. > • Ebusum, Majoricain, Minoricamet alias multas su-

* Sic editi 4. At cod. Porlarum habet Pampinius; Fulgenlii, cap. 29. Denique his omnibtis antiquinr
Colb. 1, Pampianus; Colb. alter, Pampinianus. Or- fuit Geminiusa Furnis,qui pro rebaptizandis hsereticis
ihod. et Lorichiuscum Marlin. et Colb. lertio, Pam- sententiam dixit in concilio Carthag. sub sancio Cy-
pinias, quod noinen ulerque codex etiam in titulo priano, num. §9.
capiti prsefixoexhibet. Hujus, quem Papinumappel- c In Colb. 1, qui annorum est circiter 700, inter-
lat.et Mansuetiepiscoporum,memoriamrecolit velus seruntur bic sex versus sub Epitaphii litulo, quos elsi
kalendarium in sancluario Capuono Micbaelismona- nostri Victorisesse non exislimemiis, huc lamen re-
chi, die 28 Novembris,qua item die in vulgalis mar- ferre visum est.
tyrologiis feslivitaseorum celebratur. Ex his vero EP1TAPH1UM S. AUGUST1NI.
Usuardus et Ado priorem Papinium appellant, FIo-
rus Papyrium. Quo item die plures alios, qui passim Hic posuitcineresgenitrixcaslissimaprolis,
in Victoris historia laudantur, simul in iinum Ado Augusline,tui altera lux tneriti.
conjungit. Ctijns verba hic referre juvabil, sicquippe C' Quiservanspacis coelestiajura sacerdos,
babet post rclatum sanctorum Papinii et Mansueli Commissos populosmoribusinstituis.
Gratiavos manet, gestorumlaudecoronat.
martyrium sub Genserici persecutione : Quotempore Virtutummater feliciorsobolis.
etiam alii sancti episcopi,videlicet QuodvultdeusCar-
thaginensis, Valerianus, Urbanus, Crescens, et qui Paulo post,pro his verbis, truces impietatisinsanias,
vocabatur Hubeideum, et Emtachius, Crescenlianut, Colb. 1 cum edito uno habet, trucis impietalesinsaniw.
el Cresconius,et Felix, et Hoitolanus, et Florentianus, d Gensericus Carthaginem cepit die 19 Ociobris
propler eamdem prmdicationisveritalem, qravissimo anno 439, qua de re fusius agiinus in Commcntario
damnali exsilio,in tonfessionepietalis cursumvilwsum nostro historico cap. S, infra. De bujus vero urbis
consummaverunt.IlaecAdode sanclis illis confessori- polenlia el variis ofliciariis plura babei Salvianus
bus, de qtiihus suis locis singillalim agemus. lib. VII de Gubernalione Dei, ubi observat, Cartha-
b Sic Colb. 1 cura edit. Cbiffl. Balduin., etc. At gine, sicut et Romse, senatum variasque dignilates
Colb. alier cum Marl., Viricitanus; Colb. tertiuscum fuisse instilutas, retentis etiam iisdem nominibus,
Orthod. Lorichio et aliis edil., Juricitanus. Sed hanc qu.e Romsein usu erant. Universa, inquit, penitus,
sedem reperire non licuit. Urcitana occurrit lum in quibus in toto mundodisciplinareipublicwvel procura-
Ind. Cyprianico, lum in Notitia Africana in piovincia lur, velregitur, in se Itabuit.lltic enimomnia officiorum
proconsulari, cujus episcopus ibi dicilur Quinlianus, publicorumiiulmmenla...illic copiw militares, et re-
quo loco Harduinus iri notis ad cap. 4, 64 "n. v gentes militiam poteslates, illic honor proconsularis,
Plinii, legendura esse censet Quintianus Ucikmus, illic quotidianusjudex et rector, quantum ad nomen
cujus nominisduas in Africaurbes fuisse certum est, jn quidemproconsul,sed quantum ad potenliam consul;
vel ex Plinii loco laudato, ubi ait: Ucitana duo sunt, iltic denique omnesrerum dispensatoreset differentes
majus et minus. Et OclavianusepiscopusUcimajusin* inler se tam gradu, quam vocabulodignitates.
° Colb. 1 et Mart. Efesum. Orlhod., Rhenan. el
terfuit collalioniCarthaginensicognitione l,cap.l33.
Tripolius episcopus Ecclesiw Ucilana subscripsit. Lorichius hanc vocem oinitlunt. Ebusum insula est
SynodicaeProconsulariura actione 2 concilii Latera- maiis Medilerranei,cu.jusepiscopus, Opilio de Evuso
nensis. Tamen in indice Cyprianico edit. Oxon. re- recensetur infra in Nolitia Africana omnium poslre-
censeiur inter alias urbes Africae,Urei, sed fortassis nius. Inde paiet cam quoque insulam Vandalis in
ex hoc Noiitiseloco. Porro hic sanctus antisies in Africa re^nantibus siihjeciam foisse, proindeque im-
porta incensusFomlttma dicitur; quibus verbis, ut merito hic cam in aliquot editionibus orailli. Vide
quidem mihi videtur, designatur Cartbaginis porla, autem qtise de ca aliisque locis hic a Victore memo-
qua viaerat ad urbein Furnitauam. Si tamen de iis. raiis, observamus infra in notis ad Notitiam Africa-
loqualur Victor,quse ante caplam Carthaginem con- nara. 65 f,e Odoacro ai>;emHeruloruni rege, qui a
tigere, hsccde ipsa urbe Furnilana accipienda erunt. Genserico Siciliam sub tribuii debito bic dicituracce-
Cujus loci FlorenlinusepiscopusFurnitanus ex Dona- pisse, niliil observandiim occurrit, cum ejtis gesla ex
lisiaruin secta inlerfuit collaiioni Carthag. cap. 198. vulgalis passim auctoribus nota sint. Primus esl cx
Et Simeon.fpiscopusplebisFurnitanw subscripsitcon- barbaris qui, exstincto Occidenlali Imperio, in Italia
cilioCartliag.sub Bonifacio;qui idem Bonifaciusapud regis nomen obtinuit. Eura secutus est Tbeodoricus
Ftirnos ecclesiam consecrasse dicilur in Viia sancti Maguus qui Oslrogolhorumrcgnura in Italia instiluit,
187 VICTORISviTENsis m
pefbiasibi consuei» defendil. Quarum unain illaruin, lA |ur] exsilio truderetur. Et dum ista fier.ut, qui su-
id es», Siciliam, Odoacro liali* regi postmodum tri- pereranl magni saccrdotes atque insignes viri nic-
butario jure concessil; ex qua ei Odoacer singulis moralarum provinciarum quas diviser.il Vandalis,
qoibusqne temporibus, ul domino tributa dependit, cogiiaveruntsuppljcandi gralia regeip adire. Quidum,
aliquam lamen sibi reservans parteiq. Prsterea ul moris est, ad MaxiJTflanum littiis exisset, quod
pnecipere nequaquam cunctatus est Vandalis ut Lnguja vu.lgiconsuei,udii|e vocitatur , amissis jam
episcopps atque lajeos nobiles de suis eccjesiis ecclesiis el rebus occurrere d apsi sunt; supplicaiues
[al. et locis] et sedibus nudos penitus effugarent. ut ad consolandum populuni Dei, sallem habitandi
Quod si optione proposiia exire ,tardareni? ser.yi faciiitas, Vapdalisjara doipiparitibus,|g concederetir.
perpetuo remanereot. Quod etiam iu plurhnis Quibjis jJle per internuiujum rabido pre respondisse
faclum est, mullos enira episcopos, el jaicos, fertur. D.ecreyiegode Ronjine etgenere vesiro nul-
claros atque houoratos viros, servos esse novimus lum dimittere, et vos audeiis talia posiulare! Quos
VandaloruH). ctiam vicino mari yoluiteadem liora demergcre, nisi
y. Cferuf»pellit. — Tunje vero flWMArjljaE urbis a suis diu ne hoc faceret rogaretur. Reccdenles igi-
vpiscopum, id est, Cartliaginis, Deo et fcominjbus lur illi, trislitia et mcerore cpnfecti, cosperiint quali-
inamfesiuni, noroine? QuodvuUdeum, et jnaxiraam ',P fcr pqterani, ,el ubj polerant, ablatjs ecclesiis divina
turbamclericonuu navib.iAB fractis injpps^ps, ^dos, ntys|erja' celebrare. Submde autem crescenle opilms
atque exspoliaws bxpel.ljp.rsc.c,epU. _Quqsfteus ujise- regnp, ,maj,orccepit et suoerbia propagari.
ratione honilaiis sux, prospera navigai^eNeapolira VI. Sebastiani fides. — Referam autem faclum
«Jampaniseperducere dignatus est civitaiem. Senato- quod ipso gestum esi lcmpore. Fuit comes quidam »
rnm aique b honoralorum mulliludinem, primo Sebastianus, famosi illius gener comiiis Bonifacii,
exsjjyip£$«$$}}.^ontrivjl, postea transmarinas ih par- ncer consilio, et slrenuus in bello; cujus Geisericus,
tes pcojecit." f»\$ fiWm ^WB?» u,1 J,lBfati sicut consilia neecssaria habebat, ita el prscsenliam
sumus, cum clero venerabili, illico ecdesiarojiorojine formidabal. CpD^ensa,ujem iljum exsiinguere, occa-
«•Restitutan!, fh uua senmer episcopi commanebant, sionem roorlis de religiope quaesivii.Cogitavitrex ut
sjaserejisj^ri»!JW^S^N1!^ ,1"*?<ntra praesenlibus episcopis atque domesiicis suis, Seba-
1' •*^u!t!V.",*^.11;8?.?
muros iueran! civilatis, cmnsuis divji,iisap.siul4l. siianum taliier Cpnypnire). SebasUane, inquit, scio
fced etiam foris njuxp,?quascunque yoluit occupavit, quia fideliler nobis adluerere jurasti, cupis verilatem
et prsecipue.duas egregias et amplas sancii martyris sacramenii labores tui vlgilantiaque demonslranl.
Cypriani: uriani ubil^n&uui^ni j^i/^iiajjiu$ ejus Sed ul nobis connexa semper jugisque maneat ami-
sepultum est corpus, qoi 4ocus>Mapp»lia«vocilatur.'C *UJa^ua,I,ipcplacuijlpraes|eniihussacerdoubusnostris,
Quis vero suslUjPAt$j4&!?$80 Pftyi&WWr*rW51"- ul cjns efficiaris ciiUer religionis quam et nos et no-
dari, dum prseciperet «ostrorura corpora de/uncto- ster pppulus veneramiir. ^GuiSebasiianus, rem invc-
rjim, sine sole»jiilate hynworum, (^ sileiUhjad n^snjiiran^^ull^qu^e^e^ssaria.m prptemporeacule
sepuUuram pcrduci f Addit adhuc, utet parscleri- responiit; Qussp, dftttuoe rex, ut nunc unus panis
coru.m quKreman&erat, P? 11?1' [*'• exit1° t*adere_ mundissimusac{a/. similagineus]similaceusafferalur.

»,Eius menioriji cehAraiur dje 2f>Qclobris. Euni terra angusta admodum et longa, qune in mare ex-
cseJ.eruAPniutixitAflodjc 28 Novembris, uj diximus porrecla, 'fihcuk' exsejnaj formarn reprsesenlare vide-
retur. Similta erum locaCsesar in libro m de Bello
comfliejniaMp
' bisiqrijo, cap. 9. GallicolLfnoB/as,sen. ut afise ediliones habeni, lin-
> Jjei, .wcrail$Mm m $tossarjo. Honorqtorum qnits appellal.ScilpbMea ligula nomen iia invaluit, ut
grqdus occwrytil i^fl auwrjes, iUusirtum,claristimo- Martialfs grahimafitiosirHdeat, qui lingutmvocabu-
t^"t'jA')ij^i^i0: pSj#si%k» vffl"eapuil hunc lnm retlnere affectabani,' icttm'jamapnd ipsos eiiam
aucjLoreai.
"c sehaldHe?et^equites ita ohsolevissel, ul non aliler
jfte hacbasilica vjde R.aroniumad annuni 397. quam *
iiWd', aut pronuntiaretur, aut scribereiur.
3.Hleali6iMu|,?il|hii*,>sriji,i sj-jip, rityidere est pas- LoriChius, fahvtmis jflff/is. De Sebastiano plnra
4\mm cooice ^ih^hhm jEfcclesia)Africarise. De diia- liabenl Idacius eiProsper in Chronicis. Ipsius autem
tiis vero lnTr,* ^iihein^l-fffrs,fti horioretn sancti Cy- **
_ nienforhiexs.lat in MaMyjrologio Gailice edito Leodii
Miani.crr^vfs, dikiinausXi) admpnUiohead ejiisdem an.p,o2624, ut leStanHirBollahdianiad diem 27 Maii,
sancirac.lahum. 17iin A,^iisrnarlyrumsincerls pag. Alrbivero nusquain r*p(fitur i.niir sincios locatus;
QTO.JIJyo aiiiehi pacto m caiholicorum polestalein sub nisi fort.e is ibse hiBse dicalor Sivasiianus maritjr,
Belisario re^ierit fcxiis tlna, quamAriahi violarant, qTriin vejieri caleiidam Carthaeineiisi die xm cal.
jfu^uf exp.6yitProcopius' bbrd li de Betlo VandaliCb, FebrnarHreeolitur. Misdies est nalatis magni Se-
q«i aeife hos etiam disserenius infra in Commen- bastiarii,1 cujus memoria in toin catliolica Ecclesia
tar|ip%isiprico, cap. 12. celebris semper Mt. Porrn comparalio baptismatis
"'*
&0&. z.et Mart. cum Orthpdox. Rlrenawo, Lo- com fiHie, qnam hic adlrihuissedJcitur Sebastianus,
richiO«i a.H^, lifsisutii. Colb. tertius, usi suttt sup- Iwbelur in breviario fidoiadversns Arianos, quod a
piicatwwbus. Et paufp infra, quibus .. .'rajiondiite Sirmondo cum -aliisofUsculisanno 1650 Parisiis edi-
'Co&, 1 iet'e^ft."l habehtprofrotBr.Cora.alter, lum est. Unde corijicere licel libellnm hunc Vandalis
lari. el Oithod. cum Rlienano el Loricb., quibus in Africa regnantibus scriptiim fuisse, ut eo tanquam
Serfpr.
0cit'rex :De)crevi,etc. Porro Maxuliianumlittut, hic eneliiridioadversu* Ariaftoscathoiici iiterentur. Dc
h yittc-re rriemoralum,' a Mqxuliiatia procdnsularis Boiiifaeioautem, Comiie famoso,cujus Sebastianus
provinciseJifbc, sic dictum fui*^ putat Orteiius; fcf- gener hic dioitur, ptura in Coinmeniario historico
0n/am Verosic appeflatam inferpretatur, quod esse capite 5 dicturi sumus.
189 • DE PERSECUTIONEVANDALICALIB. I. 190
Qui cum ignorasset Geisericus Sebastiani victoriam, A in medio Vandalorum nostri nullatenus respirarerit,
illico jussit alTerri.Appreliendensiiaque Sebastianus neque usquam orandi aut'« immolandi concederelur
mundissimum panem, ita elTatusest: Hic panis tit gcmeniihus locus; ul manifesle tunc propheiise va-
nd lantum decorem sptendoris veniret, qtio mensse licinium compleretur : Non est in hoc temporeprin-
regiaenecessarius haberetur, discussa spuria furfu- ceps, attl propheta, vel<dux, neque locus ad sacrifican-
ris, ex raassa similaginis eonspersus, per aquam dum nomini tuo (Ikin. in, 58). Nam etdiversse ca-
irausivit et iguem: idctrco et aspcclti clarus, et esu lumniaenon deerantquol-idie, etiam illis sacerdoiihus
siKivishabctur. Ita et ego mola catholicae matris qui iri his regionibus versabantur, quse regis palatin
(ommolitus, et cribroexaminationisul simila munda tributa pendebant. El si forsitan quispiam, ut moris
purgatus, rigatus sum aqua baplismalis, et igne est, dum Dei popnlum admoneret, Pliaraonem, Na-
sancti Spiritus coctus. El ut hic panis de furno, ila biicbodonosor, tlolofernem, aut aliquem similem no-
et egoper officia'sacramentorum divinorum, artifice mi.nasset, objiciebatur iili quod in personam regis
Deo, de fonte mundus ascendh Sed fiat, si velis, ista dixisset, et statim exsilio trudebatur. Hoc enim
quodipse propono. Iste panis confringalurin frusn, perseciilionis genus agebatur, hic aperle, alibi oc-
inadidelur aqua, et iterum conspergalur, miltatur-
fnnium: faciara hor- _ culte, ut piortim notnen talibus insidiis interirel.
quein simeliorexierit, quod de re plurimos saQ';rdotumtunc novimus rele-
taris. Quam propositionem Geisericus cum omnibus Qua
ut se sul- gaios, sictit Urbanum Girbensem, Crescentem me-
qui aderant cum audissel, italigalus est, b
vere omnirtonon posset; [Al. quem alio] quare alius Iropolitanum Aquitaniie civitalis, qui centum vi-
generis argmnento posiea bellicosum virum occidit. ginti 7 pracerat episcopis, Habetdeum Teudalensem,
VII: Pertmitio gravit. — Et ut ad id redeamus Eustratium [al. Suifeianum] Suffectanum; etTripo-
unde digressi sumus, terret prseceptis feralibus, ut litanos duos, c Vices Sabratenum; et Cresconium

» Ea voee missse sacrificium designatur, in quo c Colb. 2, Marlin. Port. et Orlhod., VieisSabrate-
vere Ghrislum.iminolari semper credidit Ecclesia ' num. Colb. iertius, Bricis Sambratenum.Legendum
calhplica. Loricliius tiatiet, usqnequaqueqrandi vel forte Vincenem Sab/atenum, Cerle ex compluribus
immotandi. Noliliselocis patet in scribendis ejusmodi nominibus
bStc. codd. lam editi quam mss. Ex istis tamen ssepius litteram n oniissnm foisse, sic ihi Crescespro
duo Colberiini in margine aliler habent: QQ prior, Crescensnon Semel Iegilun. Ado sanctos amistites
Episcoput,Eqlame; i\t£r,Equitana. Christianus Lupus recensens in marlyrologio die 28 Novemuris,qui sub
indissertatione de appellationibiisEcclcsiaeAfricanae, Genserico pulsi fiierant in, exsilium, inter Eustra-
capi 2', l^geKidrimhfc esse CensetMuutitaniwdvila' ™ thium, quem Eustdchium appellat, et Cresconium,
lis : quamopinionem improbat v. c. Balueius, quod locat Cresceniianttm,qui forte is ipse est qui hic me-
iinlU ejus nominis civitas in ACriea uspiam compa- moratur. Namalias Crescentiani nonmeminit Victor.
reat. Baronius vero ad annum 443, pro Aquitanim Et quidem eo ordine recenset. CrescentianumAdo,
reposuit-Amritana. Eral autem Assura in proconsu- quo in Victore VicesSabralenus habetur. Sane riu-
larjs; sed bujus provincisemetropolis, tum civilis bium mihi non est quiu hoc loco episcopus siiniil
lum ecclesiasticasola erat Carthago, ut omnibus no- cum sede sua designetur; hic nempe Victor alios
lum est. In aliisautem provinciis,quierat episcoplis recensens antistites, eos cum suis ipsorum sedibuc
ordinaiione senior obtinebat primatum, nulla civita- nominat; deiude in codd. mss. haocvox in duas par-
tum facta distinctione, cui tamen.primatit aut metro- les dividiiur. Idem posiulat etiam hujus loci contex-
poittani nomen assuraere non licebal, sed dicebatur tus, ubi memorantur diio episcopi provinciseTripo-
episcopusprimw sedis, aut senex, seu senior; qua de litanae, Sabratenus nempe, uti videtur, et Oensis.
re inler,viros eruditos jam nulla vidotur esse contro- Sabrata vero et Oea notissimaesunt istius provincise
versia, quamvis antea aiiter nonnullisvisum fuisset. urbes, in Notilia Africana et in collatione Carthagi-
HsecverO ecclesiastica dispositio non vetabat quin nensi memorala*. Ex quibus liquet audiendum non
provinciae.singulaeciviles suas metropoles haberent. esse Baronium, qui in notis ad diem 28 Novembris
Ilis praemissis insolens liic videtur, quod Crescens MartyrologiiRomani, quo die antistitum hica Viclore
appelleturmetrapolitanus.AnViclorin exteris degens memoraiorum festum recolitur Floreiilianum, quem
provinciis, eorum cum quibus agebat loquendi mo- infra cum HortoIanoViclormemoratlib.iv.cap. 4. Vi-
dum adhibuit? Certe in concilio Epbesino Capreolum cessabratenumepiscopum appellat, eumque 67 sieul
Cartbaginensem episcopum Patres metropotitanumJ)' et Cresconium (quamvis is;e in NoliiiaAfricseOentis
appellaruol. Et quidem Ferrandus, ut jam Gbiffletius episcopus diserte dieaiur, quod, et ipse ibidem scri-
obsemvit, Africanisprimatibus ailribuit quiecunque bit Baronius), a duobus episcnpis Tripolitanis hic
de metropo|iianis in veterum conciliorum canonibos recensitis dislinguil, quos quidem Tripoliiaiios-putat
stattua fueraht. Sednec percgrinura omninofuit apud esse Crescentianumet Hortulanum hic ab Adone lau-
Afros metropolilaninomen; eo quippe utitur Augu- dalos. Cseterumpro CresconiumOensem,codex Por-
stinus initio libri de gestis cum Emerito episcopo tarum cum Rhenani editione habet CresconiumEen-
CaesariensiDonatisia, ubi Deuterium episcopum ca- sem. Cerie in mss. codicibus urbs ista ssepiusEea,
tholicum ejusdemurbis, metropolitanumGwsariensem aut Ea dicitur. Colb. i et Marl. habent Meensem;
appeliat. iam vero quxenamsit illa sedes Aquilana, Colb. alter UticensemColb. 3 Censoriensem; Lori-
nobis non liquet. In indice urbium Africscoperibus chius et aliquot editi Nicensem. Tanien Cresconum
sancti Gyprianieditionis Oxoniensis praelixo,memo- Oensem, in Notitia Africse iuter Palres Tripolituios
ratur Aquiiana,qusedicilur fuisse incertse provincise, memoratum, hicdesignari exlra dubium cst. Deiitra-
Plures erant in Africa Aquensesepiscopi.Ex iis untis diie hac urbe, Sabrata scilicet el Oea, vide noias iu
fuil e Mauritania Csesariensi, cujus sedein hic desi- Noliiiam Africne,ubide Tripolitanis cpiscopis, nuin.
gnari censet vir eruditus Stephanus Baluzius, in noiis 2 et t. Porro FelicemAdrumetinmcivitatisephcopum,
ad caput 13S collationis Garthagin. De ea vero in bic a Victore laudatum, cum cseleris recolunl Ado c|
noiis ad notitiam plura dicemus num. 23, de episco- Mailyrologium Romanum, die -8 Novembris.
pis hujiis provincise.
191 VICTORISVITENSIS 192
Oensem; ct Adrumelinse civilatis Felicem episco-,A rentur. Et quia loca nulla sufficiebant ad capessen-
pum, ob hoc qiiod suscepisset queradam Johannem dam multitudinem tanlam, basilicas duas nominatas
monachum iransmarinum; sed et alios multos, quos et aroplas,b Fausti, et Novarum, cum leclulis atque
longum est et enarrare. Quibus tamen in exsilio po- straminibus deputavit, decernens per singulos dies
sitis dum obiius obvenisset, non licebat alios eorum quanium quis pro merito acciperet. El quia plerosque
eivilalibus ordinari episcopos. Inter hsectamen Dei [al. mansio] insuetudo navigii et crudelitas capiivi-
populus in fide consistens, ut examen apum cereas tatis afflixerat, non parvus inler eos numerus fuerat
scdificansmansiones, crescendo melleis fidei " cal- segrotorum,quos ille beaius antistes, ut nutrix pia,
culis firmabatur; ut impleretur illasentenlia: Quanto per momenla singula cum [al. vice medici] medicis
magis eos affligebant,tanto magismulliplicabantur, et circumibal; sequentibuscibis, ut inspecta vena, quid
invalescebantnimis (Exod, i, 12). cui opus esset, illo prsesenle daretur. Sed nec noctur-
VIII. Deogratias virtules. — Post hsec factum est, nis horis ab hoc opere misericordise feriabalur; sed
snpplicanie Valentiniano Augusto , Carlhaginensi pergebat excurrens per singulos lectos, sciscitans
Ecclesiscpost longum silentium desolationis, episco- qualiter quisque se haberet. Ita se huic tradideral
pum ordinari nomine Deogratias : cujus si nitatur [Colb.1, omni] omnino labori, ut nec defessismem-
quisquamquas per illum virlutes Dominus lecerit, B bris, nec cariosse jam seneciuti paTceret. Quara
pauiatim [al. excurrare] excutere, anie incipient livore Ariani succensi, dolis eum quamplurirois vo-
verba deficere quam ille aliquid valeat explicare. Iuerunt ssepius enecare. Quod credo, prsevidensDo-
Illo igitur episcopo constilulo faclum est, peccalis minus, cito passerem suum de manibus accipitrum
urgenlibus, ul urbem illam quondam nobilissimam voluit liberare. Cujus exitum ita c Urbici captivi
alque famosissimamquinlo decimo regni sui anno planxerunt, ut tunc se putarent magis tradi manibus
Geisericus caperet Romam (an. 455); etsirnulexinde Barbarorum quando ille perrexit ad ccelum. Functus
regum multorum divilias cum populis captivavit. est autem sacerdotio annis Iribus. Cujus amore et
Qnsedum mullitudo caplivorum Africanum altinge- desiderio populus intentus potuerat membra digni
ret littus, dividentibus Vandalis et Mauris ingentem corporis rapere, nisi consilio prudenti, dum d pro
populi quaniitalem, ut moris est barbaris, roarili ab more orationi vacatur, nesciente muliitudine sepeli-
uxoribus, et liberi a parentibus separabantur. Sta- relur.
lim sategit vir Deo plenus et carus, universa mini- IX. Thomat confestor. — Et quia lacendura sem-
sterii vasa aurea vel argentea dislrahere, et liberta- per non esl de impietatibns hserelicorum, nec vere-
tem de serviiute barbarica liberare, et ut conjugia cundum poterit esse quod ad laudemproficitpatientis;
foederata manerent, et pignora genitoribus redde- C ordinatus quondam sacerdos nomine • Tbomas, dum
« Sic Colb. 1 et editi tres. Al Orthodox. et Lori- videtur esse quam Augusiinusin breviculocollalionis
cbius, claviculis.Chifflet., caliculis. Paulo anie, ut dieic tertiae,c. 13, n. iS,batilicam Novorumappellal.
examen, eic. Lorichius habet, ut examinaapum ce- Sic Optatus Iibro primo adversus Parmeniarum,
reas wdificanita,etc. Romanum pontilicem, urbicumepisco-
b Orlhod. cum Lorichio et ver$ionegallica Belfo- Zephyrinum
pum appellat. Et idem Optatus urbicamcommemora-
reslii, Fausti et Varii.Colb. l,amplas, qumin nomine lionemdicit lib. n. Vide Cypriani epist. 43, al. 40.
Fausti trant constructm,et Novarum. Et paulo infe- Cacierumpro urbici, edit. Lorichii habet urbis.
rius, pro cum leclulis, Lorichius habet, eorumlectu- d Sic Lorichius, Orthod. et Belfor. At Chiffl.babet
lis. Porro eelcbris eral apud Carihaginem Fausli dum morw vacalur; Rhenan. dum avocatur. Porro
ecclesia, in qua aliquot AfricanoeEcclesiaesynodi ce- sanctus Deogratias ordinatus fuerat Altio et Sludio
lebratse sunt. In ca sanctus Augusiinus sermonem consulibus, id est anno 454, in basilica Fausti. Ejus
habuil 122, ubi eiiam ordinatus fuit Deograiiassan- festiviias celebratur in Martyrologio Roraano die 22
ciissimus anlistes, cujus hic prseclaras virlutes com- Marlii, el in kalendario Carthaginensi nonis Januar.
memorat Victor. Tunc enim erat primaria, et prse- * Lis est inter auclores an Thomas hic memoralui
cipua Catholicorum ecclesia apud Carthaginem, cum in episcoporum68 Carlhaginensiumcatalogo locum
basilicam Restilutam Ariani, ut supra dictum est, habere debeat.Et quidemcum nusquaraalias ejus men-
occupassent. In ipsa etiam baplismales fontes erant, tio habeatur, res est ex hoc Vicioris loco finienda.
quod paiet ex ipso Viclore infra lib. 2, nuin. 17. Quare omnium quos videre licuit codicum lectiones.
Quin, et compluribiissanciorum marlyrum reliquiis TJ proferam,ut quisque, proutsibi melius visum luerit,
ditatam fuisse discimus ex aniiquis mariyrologiis ea de re judicium ferat. Cliiffleiiusei, ut ipse testa-
Adouis,Usuardi, eic, ubi idibus Julii hsechabenlur : tur, codexcarlusiae Portarum habent: Ordinalurqui~
In Africa, civilateCarthagine,natalissanctorumCato- dam in sacerdotiumnomine Thomas, qui dum, elc.
lini diaconi, et reliquorummartyrum,qui requiescunt Orlhod. et versio Bellbr., Ordinatur quidam sacerdo-
in basilica Fausti. Pro Fattsti, vetus martyrologium lio, eic. Edit. Rhenani Balduini et BibliolhecaePa-
sanclo Hieronymo vulgo atiribulum, babcl sanctm trum, Ordinator quondam memoralitacerdotis, etc. :
Faustm. Sed, uljam a viris erudiiis non semel ob« quam lectionem uli germanam propugnat Baronius.
servatum esi, apud veleres frequenter occnrrunl istae Porro in Orlhodoxographiaet aliquot edilis, post hsec
lillerarum mulaiiones. Cseterum Catulinus hic me- verba, Ordinalor nomme Thomat, resumitur,
moratus, is ipse est ahsque duhio de quo Augusliiiiis Thomat venerabilisepiscopus, dum, etc.: quse verba
habuit scrmonem qui per Natalem Catutini inscribi- ex margine, uti in mss. Colb. 1 et Martin. habentur,
lur.Ejus item memoriacelebrisesl iu kalendarioCar- in lextum videntur translala fuisse. Hinc etiam Lo-
jlhagiiien-i,idibus Julii. Denique post receptam a Ju- i ichius sic habet: Ordinatur quidam sacerdotiono-
stjniano imperatore Africam, Reparalus Carlhagi- mine Thomas.Tum titulus capiiuli sequenlis Ordina-
ncnsis nntisleS in basilica Fausli sedem restiiuit lur quidam sacerdotio nomineThomas. Deinde capi-
episcopalem, ut in Commentario historico diceinus tuluni sic incipit: Thomas episcopusvenerabilis,dum
cap. 12. Basilica Novarum hic meraorala, ea ipsa varii*.etc. Porro lectionem duorum codicumColber-
193 DE PERSECUTIONEVANDALICALIB. I. 194
variis ab eis insidiis ssepiusarclaretur, quodam tem- ,\ membra mei corporis dedicavi, nec posstim huma-
pore venerabilem senem in [al. publica] publico num sortiri conjugium, habens jam ccelesicmet ve-
facie catomis ceciderunt. Quod ille non ad oppro- rum sponsum. Sed dabo consilium. Si velis, poteris
brium, sed ad mercedem computans glorise suse, in et ipse tibi praeslare , dum licet, ut cui ego concu-
Dominolaetabalur. Unde factum est ut post obitum pivi nubere, delecteris et ipse servire. Ita factum est,
cpiscopi g Carlhaginis, Zeugitanae et Proconsulari Domino procuranie, ut obediens Virgini etiam ado-
provinciaeepiscoposinterdiceret ordinandos, quorura lescens suum animam lucraretur. Nesciente igitur
erat numerus centum sexaginta qualuor. Qui paula- Vandalo spiritalis secreli commercium, compunctus
tim deficienles, nunc, si vel ipsi supersunt, tres tan- atque mulatus Martinianus, etiam suis fralribus per-
tura esse videnlur : Vincentius a Gigitanus, Paulus suasit ut thesaurum quem invenerat haberent, ut pote
b Sinnaritanus, vere merito et nomine Paulus; et germani, communem. Conversus itaque cum tribus
alius Quinlianus, qui nunc persecutionem fugiens, fralribus suis, Dei quoque puella comilanle, nocte
apud c Edessam Macedonise civitatem commanet clam egredientes,' Tabraceno monasterio, cui prae-
peregrinus. erat tunc nobilis pastorAndreas, sociantur. Illa vero
X. Maxitna et alii martyres el confessores.—d Sed haud procul monasterium incoluit puellarum. Sci-
eliam lunc marlyres quamplurimi fuisse probanlur. B scitanle igilur barbaro inquisitionibus et muneribus
Confessorumautem ingens et plurima mulliludo, ex crebris, quod gestumeratcelari non poiuit. Inveniens
quibus aliqHos narrare tenlabo. Erant lunc servi itaque jam noa sua, sed Chrisli mancipia, conjicit
cujusdam Vandali: fuit autem hic Vandalus de illis, in vinculis, et variis tormentis Dei famulos insecla-
quos Millenariosvocant, • Marlinianus, Saturianus, tur; agens cum eis non tantum ut pariter misceren-
et eorum duo germani; erat et quscdam conserva tur, sed, quod gravius est, per rebaptizalionis cce-
eorum egregia Chrisli ancilla nomine Maxiina, cor- num, fidei suse ornamenta turparent. Pervcnir. hoc
pore simul et [al. mente] corde decora. Et quia Mar- ipsum usque ad noiiliam Geiserici regis, qui prsecc-
linianus armifaclor erat, et domino suo satis vide- pit iit landiu implacabilis herus servos affiigeret,
baiur acceptus, et Maxima universaedomui domina- quandiu illius succumberenl volunlati. Jtibei in mo-
baiur, credidit Vandalus, ut fideles sibi magis dum ferarum fustes rnbustos veluti palmatos cum
memoraios facercl famulos, Martinianum Maximam- siirpibus fieri, qui [Colb. 1, qualientcs] quatientibus
que conjugali consortio sociare. Maninianus adole- tergis non solum ossa confringerent, sed etiam tcre-
scentiilorum sseculariummore conjugium affectabat; brantes aculei inlrinsecus rcmanerent. Qui dum
Maximaque,jam Deo sacrata, humanas nuptias re- sanguis efflueret, ct dissipaiis carnibus viscera nu-
fulabat. At ubi venlum est ul cubiculi adireniur se- C darentur, sequenli die, Chrisio mcdente, seniper in-
creta silentia, et Marlinianus nesciens quid de illo columes reddebantur. lloc saepius ac mulio factum
decreverat Deus, maritali fiducia quasi cum conjuge est lempore, [tlart. ut] et nulla plagarum vestigia
cuperet cubitare, viva voce ei memorata famula videbanlur, sancto Spirim subinde curante. Post boc
Chrisli respondit: Christo ego, o Marlinianefrater, n arciantur maxime duracustodia, compedeque cru-

linorum selegimus,cui pene conformisest ea quse in tem e proconsularibus aVictoreindicari exlra dubium
Coib. terlio et in codice sancli Marlini liabetur, ubi est.
ordinalnr quondamsacerdotio, etc, quod cseteris vi- b Sic Colb. 2 cum Rhenano et aliis editis. Ai Mart.
deatur lextul conformior. Et quidem hoc me polissi- et Cclb. 1 habent Sitinariianus. Edit. 2 Silmaritanus.
mum movel, ut Thomsenomen ex Carthaginensium Nosirse lectionis veriias ex Noiitia Africana confir-
anlislilum caialogo expungam, qtiod nulla ipsius me- mattir, uhi imer episcopos provinciscproconsularis,
moria in veiustissimo kalendario Carlhaginensi ha- num. 3, Paulus Sinnarensis, uti ex cod. Latidunensi
bealur, in quo tamen cseleri islorum temporum Car- rcstiiuimus, occurrit. Videnolas ineum Noiiiiselocum.
Ihaginensesepiscopiaccurate recensentur. Ei quidem e Lorichius, Adessam.jEdessa porro urbs est Ma-
in eo non solum Aurelius,Capreolus, aut Deogralias, cedoniacin yEmatliia, quae vulgo Vodena appellatur.
qui in Africae vivis excesserunt, sed et Quolvuttdeus In Notitia Africae inter Episcopos proconsularis re-
et Eugenius, in exiernis licet provinciis fato liincli. censelur Quintianus Urcitanus, qui fortassis is ipsc
inemoraniur. DeindeAdo sanctos cpiscopos qui sub D est Quintianusquem hic Viclor nosier laudat.
Genserici persecutione passi fucrant, recensens ex d Sic Colb. 1. Cseleri,Sed etiam marlyria quamplu-
Victoris historia, Thomamhunc omisit. rima esse.... ex quibusaliqua, etc.
* Orlhod.et Lorichitis habeni Vigitanus.In Notitia e OrlUod.,Q9 Maturiantts;Lorichius, Mauritanus;
Africaeoccurrit VinceniiusZiggensisin proconsulari, 8ed inferiussemperscribitiUaiwriaHiis.Colb.1sequen-
quem bunc ipsum esse qui hic memoraiur, putat eru- teni appellat Saturnianum. Marlyrologiavetera Ado-
ditus Baluzius in notis ad cap. 128 collaiionis Car- nis, Usuardi, Flori, eic. die 16 Octobris habenl Mar-
lliaginensis,ubi inter Catliolicosanlislites recensetur tianus et Salyrianus. DeMillenariis vero hic inemo-
QuadralusepiscopusplebisGegitanm. Videsisinfra(Col. ralis, jam supra diximus ex Procopio (Ad imam col.
288)nolam41in cpiscoposprovinciseproconsularisqui 181, ii. »).
in Noiilia babentur. Porro sedem bic a Victoreme- f Tabraca urbs cst nota apud nntiquos auctores,
moratamesse Gegetu,quse ulira Naraggaram versus inter Proconsularem el Numidiain,iu hodierno Alge-
Numidiamsila est in labulis Peutingerianis, censet rii regno sita, cujus episcopus Vietoruus a Thabraca
Norisius in censura notarum Garnerii in Marium sententiam dixit num. 25 in concilio Carlhag. sub
Mercaiorem. Hinc anonymus Ravennas Iib. iii.num. sancto Cypriano; et RuslicianuscollationiCartliagin.
6, Gegetucollocat in Numidia. lntcr episcopos Mau- ndfuit, ciiin Clarentio ejus adversario ex paric Donati
ritania; Sitifensisnum. 13 in Notitia Africana reccn- Cognit. 1, cap. 125et 187.
setur ConstantimGegiianus.Scd bic aliquem aiuisii- s Sic reslituimus ex duobus mss., uno scilicct Col-
195 VTCTORISVlTENSIS 196
deli exienduntur, quibus euin Dei servorura visilan- A ul ager jam cullus et ingraminatus votnere praedica-
tiurii iion deessct frequentia videntibus cunclis in- tionis evangelicum susciperel seinen, ei imbre sacri
gentium lignorum putrescens soluta est fortitudo. bapiismatis rigaretur. Mittunt legalos -per itinera
MTracutum0 hoc et voce omniuni celebralur, etnobis distenla deserli; perveniturtandem adcivitatem Ro-
ille ad qVienicuslodia periinebat, cum sacramenlo manam; rogatur episcopus ul presbyterum ac mini-
testalus esl ita fuisse. stros credenli populo destinaret.b Explet cum gaudio
XI. Mdrtyrium complent. — At ubi Vandalus vir- quod petebattir pontifex; Dei construilur ecclesia,
tulem heglexit cognoscere divinaro, ccepit in domo baptizatur siiniil muliiludo maxima barbarorum, et
ejus vindicatrix ira grassari. Moritur ipse simul et de lupisgrex fecundus mulliplicalur agnorum. Hoc
filli; familise atque animalium, qusecunque opiima Geiserico rclatione sua renunliat Capstir. De qua ro
erant, pariter intereunt. Remapens itaque doniina surgens invidia.juhet famulos Dei ligatispedibus p^st
vidua, marilo, fillis, et subslahlia deslituta, servos lerga cunenliinn quadrigarum, inter spinosa loca
Chtisti cogriato regis [a/. Sesacni] Sersaorii gratia silvarum pariter interire; ul ducia atque reducla du-
munerls otfert. Qui cum eos, ufpote oblatos, cum niosis lignoruro aculeis iunoceniium corpora carpe-
gratulaiibrie riiriiia suscepisset, filios et domesticos ^ rentur, iia deligati, ut exilum suum invicem pervide-
ejus sarictorum nierito hiaie ccepit daemon variis mo- B.reni. c Qui cuin xincti, currentibus indomilis equis,
tibus agiiare. Ex qrdine itfe cogriatus, ut gestum erai, plangentibus Mauris,,sese muiuo conspicerent, vale
suggerit regi. Decernit statim rex cuidam geniili regi sibi in angusto fugseunusquisque ita dicebat: Frater,
MaurOrunicui nomen itierat [a.. Capsuni] Capsur, ora pro me; implevit Deus desiderium nostrum. Ta-
religandos debere transmilii. Maximam vero Chrisii liler perveiiiiur ad regnum ccelorum. Ilaque orando
famularii cbnfulsus et victus " prqprise voluntati di- alque psallendo, gaudenlibus angelis ,pias aninias
misit; qrite nunc superest virgo,.mater muliaruni vir- emisere. Ubi usque in hodiernum diem non desinit
ginuin Dei, nobis efiam hequa^uam ighota. jPerve- ingenlia mirabilia Jesus Christus Dominus nostcr
nienies autein tradunlur ineinorato regi Maurorum, operari. Nam nobis bealus quondam d Faustus Buro-
commaneriti iriparte ereroi quae dicilur Capra-Picta. niianus episcopus attestatus esi csecamquamdam mu-
Videntes igitiir Christi dlscipuli multa apud genliles lierero illuminaiam fuisse, ubi ipsc aderat presens.
illiCila sacrificiorurii sacirilegia, coeperunt prsedica- XII. Perseeuiio ifit acrior. — Accenditur post hscc
lione et conversatione sua ad cognitionem bomini adversus Dei Ecclesiam Geiserictis. Mittit Proculum
Dei nostri barbaros invitare; et tali modo ingentem quemdam in provinciam Zeugilanam, qui coarctaret
mullitudinera gentilium barbarorum Chrislo Domino , ad iradendum minisleria divina, vel libros cunctos,
lucraverunt, ubi anlea a nullo fama Chrisliaiii nomi- C Domini sacerdotes, ut .primo armis nudaret, et iia
nis fuerai divulgata. Tunc deinde cogilant quid fieret, facilius inermes hostis collidus captivaret. eQuibus

berlino, et allero Martin., quibus cohFottnisesi Ver- pro piangenlfbusMauris, aliqui codices liabent, plqu-
sio Belforestii. Alii vero cqdices, quasi uni Maximae dentibusMauris. iJtraque lectio ferri potest. Nam liar-
id miraculum contigisset, sic habent: Post hocarcla- bari illi, vel quod, ut supra dictum est, ad fidem
tur Maxima dura custodia, cuspideque crudeli exlen- essen.t conyersi, ve) naiurali omnibus hominibus
ditur,cuicum, elc, pro cuspide. Aliqui habent sem- commiseralione, ut aiias ssepius in mai tyruin ago-
per. Porro nostra lectio qonlirmalur ex Usuardo, hiluis evenit, scgre poterant videre homines lam
Adone et Nptkero, qui compendjum martyrii san- atroci supplicio afflictos, maxime quod irlud adeo pa-
ctornm Maximseet spciorum ex Vicioris narratione tienter ferrent inartyres. Plaudere etiain poteraut
texriere m suis martyrologiis, die16 OeioDris.Adpnis prsp.gaudip quo afficisolebant homines eruenloriim
verba baec sunt .: Saricldrtirninqrtytum Martiani e't speclaculprurocerlaminuinque avidissimi.Porro qua-
Saiyriani cum kuobtls eqfilm frqtribus, et .egregife luor horum fratrum simul et Maximsefesiivitatem
Chrisliancilla Maximhvkgiiiin). Qtii.... jiodosisfn- celebrarit vulgata martyrologia die 16 Ociobris, qui-
stibuscmti, et utque ad ossa lariiitli, ciimv\u(ip ierripqr,e bus in nonnullis marlyrplogiis alii 270martyres ad-
tdtia ^diirentur, sequeitii'diesemper irifotumesredde- jungiintur.scd qui in a|ja persecutione passi fuerunt.
baritur. Post etiam durtt etirceris custdkia dayinati, d Mart.Orth.elLoricliius.Faujiiiius. Majorestdiffi-
cum fttissentarctati in nervuni, tnira Dei viriu(ejngen- cpltas de ipsius sedis ,nomine. Omnes fere habent
lium lignorum piiirescensiplula 'esl'foriifua)b,eic... H) B,uronilanus.Legendum forte B.uconitanus.ln col-
« Sic duo iriss. Colbertmi cum Lprichio. £seleri lat. Carihag. cap. 198 qdfuii, Donqius episcopusBuc-
habent propria voluriiate. ISpstramle^ciione/h.coflfir-jJrvconieffsisexparteDonatistarum. Bucconiaaulem urbs
inat Ado, qui loco ih hota 'su^eWbriMSiaTo,Baximae erat Numidjae; napi inter iiujus provinciseepiscopos
marlyrium ex Victore sic prp^quijtffr|!: kd aitdanii- recei)sej.urin Noiilia Africaija Vitalianus Bocconien-
racittum,MaximaClfrMi famiila, suceWerlM ^missa, sis, Anonyrrius .Ravennas inter urbes Mauritaniae,
maier posimodum"Mltarumvirtiiiium D.eieffeclq,eta. quani\fiqditanam appeflat, lib. m, num. 11, turrem
b Sic etiam habeii Rhehahus, tfiSi <$$$. pro COH- Huconis menioral. An ex ea Buconitanusdictus cst
struiiur h'abet cbristituitur.Cofti. ^l, Explitum est curii episcopus ? Porro Coll). 2, Lorichios et alii halieiit
gaudto quod petebatur. Ordinalur pontifex, etc. SiC Bufiinitanus. Adfuit in collat. Cartbaginensi rapile
iere habet alfer Colb.Sed Loriclfrus.fei/effi)-'gaudio 13.3Ponatus episcoput plebis Burilan., quam urbeni
ob id guod pelebaturipoiitilex Dei. 'Coifstriiitureccte- incerlse provincise fuisse dicit Morisius in censura
sia, etc. Garnerii, quamvis eam ad proconsularem pertinuisse
c Chiffleiiuset alii fres editi, qiii cume vicinp cur- suspicelur, earaque ipsam esse cujus episcopus Cre-
rentibus Mauris, sese mutiio 'cdnspicereiit. Vafe, eic. scilurus Busitanus subscripsit synodicse in concilio
Sic etiam legisse videtur Ado, qui loco jam laudaio sancti Martini actione 2. Sed bic episcopum aliqnem
sic habel : Vicino currentibus indomith equis, vale e Mauritania indicare,|iti videtur, Victor voluit.
sibi, eic, nihil dicens de Maurorum planctu. Sed ct c Lorichius, Quis non vossetcondotereclamantibus,
137 DE PERSECUtiONE VANDALICALIB. '.. i'j5
se non posse iradere clainanlibus sacerdotibus, ipsi. 4.1is in medio crepidinis altaris probantur oceisi. Natii
rapaci manu cuncta depopulabanlur, alquede palliis qui gladiis lunc interempli non sunt, postea pcenis
altaris, pruh nefas! caroisias sibi et femoralia facie- altrili, regio jussu omnes pene necati suni, prscser-
bant. Qui tamen Proculus, hujus rei exsecutor, fru- tim malurioris aeiatis. Alibi namquc, sicut Tiuuzuiiu;
statim sibi comedens linguam, in brevi turpissima f contigil, in magalibus vici Animonise, vel aliis i:s
consumpiusestniorle.TuncetianisanctusValerianus 3 locis, tcrapore quo sacramenta Dei populo porrige-,
Abbenzse civitatis episcopus, durii virililer 10 sa_ bantur, introeuntes maximo cum furore, corpus
cramenta divina ne traderei dimicasset, foras civita- Christi etsanguinem pavimento sparserunt, et illuul
lem singularis jussus est pelli; et iia prscceptumest, pollulis pedibus calcayerunt.
ut nullus eum neque in doino, neque iri agrp dimii- XIV. Res mira. — Ipseenim Geisericus prsccepe-
leret habitare : qui in slrala publica nnilto tempore ral, ita persuadenlibus episcopis suis, ul inira aulant
[«/. nudo] riudus jacuit snb aere. Annorum aulcm suam, filiorumque suorum, non nisi Ariani per di-
b erat pius octoginla, quein nos (unc indigni in tali versa ministeria ponerenlur. Intcr alios ventum est
exsilio meruimus salutare. lunc ad Armogastem nostriim. Cujus cum diu ac sae-
XIII. Lectoris, elc, martyrium.— Quodani teriipore • pius tibias lorquendo lunieniibus coiistringercnt
Paschalis spleranitas agebatur; ei dum in quodam B chordis, el fronlera, in qua Christus vexillum suse
loco, qui c Regia vocilalur, ob diei Paschalis hono- fixerat crucis, rugataai « magis quara aratam discin-
rem nostri sibimel clausam ecclesiam reserarent, dentes atque mugientes ostenderent, ncrvi ut lila
comperiunt Ariani. Staiim quidam presbyter eorum aranearum, sancto cceluin respiciente, crepabam. At
d Adduit noinine, congregata secum armalorum raa- ubi lortorcs nervicas cbordas disruplas esse viileruni,
nu, ad expugnandam lurbam accendit iiuioccniium. allaiis crebrius forlioribus chordis atque cannabinis,
Introeunt evaginalis spathis, arma corripiunt; alii illo nibil aliud nisi Christi nomen invocanie, illa
quoque tecta conscenduni, et per fenesiras erclesise omnia evanescebant. Sed et capiie deorsum dum ad
sagittas spargunl. Et tunc forle audiente et canente onum pcnderet pedem, dormire quasi super Je<tmu
populo Dei, lector unus in pulpilo sislens alleluiati- plumis stratum, oranibus videbalur. Quem cum
cum nielos canebat. Quo tempore sagiita in gutture h Theodericus regis filius, qui ejus dominius erat,
jaculatus, cadente de manibus codice, moriuus post poenis non valentibus, capite truncari jussisset, »
«cecidilipse. Nam etalii quamplurimi sagitlis ctjacu- suo prohibetur Jocundo presbylero , dicenle sibi:
elc. El infra, Ipsi rapaci. Rhenan. et aliquot eriiti, fesliirrirecolit MariyrologiiuiiRomaHumdie 5 Aprilis.
lpse, elc, in numero singulari. Et infra pro palliis, G . f Mirum est quantain in hujus loci nomine scri-
Mari. et Cluffiei. babent pallis. bendo varient codices lam mss. quara ediii. Lcctio-
a Sic habenl mss. 3 et 2 edlll, ubi Itdbenlw. Lorl- nem Colb. 1 retinuimus; alias hic exbibcre visuiii
chius, Habenstm.Cotb. 2, Abense.Rhenan. Ctiiffl.et est, ut quisque quam meliorem pbtsverit eligat.
alii, Abensis.In Collal. Carlhag. cap. 153, intcr Ca- Editi complures, Sicut.Thuna&udmconligili. cl Gali-
tholicos anlisiites memoratur Forlunatus episcopus bns vico Ammonim; Orlhod. et Lorichius, in Tumi-
plebis Abbenzensis, qui iiullum sijbiadversarhim Do- ruda cotttigit Gafais..y,icq, ve^a/iis, etc Cqde,xMar-
natistam habebal. Capite autem 198 inter Dohatisias ti|i.,, Tinuzuda contigky^^e^palbusv^ujm^Ammoe.
fuit Luciiis episcopus Habensis. Porro Valeriani iij'6 Carihus. Poirt...Tinzndwconiigt}eiGalbm vicpApirho-
raemorati fesium . vulgat,a. martyrologia Adonis, niw. Colb. alter, Tinuzuda conVgUGaibus^if,. Colb,
Usuardi et aliorum recolunt die 15 Decembris. Vale- leriius, Tunuzada.,.,vicuin,, ,etc. Apu'd Piiniuiri Librr»
rianum ilem cum aliis episcopis Africanis qui sub iv, cap. 5, recensetur ofyn&itm.^Thunudisense.Pto-
Genserico rege fuerunt exagjtali, meriidrant Ado et leinaeoThunusada. Io collaiioiie Caribag., cap, 201,
Martyrologium Ronianura die 28 Novembris, quem occurrit inter: Doiiaijsias y}clqriqnns.eyisco.pusTunu-
unum et eumdem cum priori esse putat Baronius in sidensis. Est.«t,-iriJabulis Peutingerianis thunu,, Quid
notis ad eam diem ; idque certum. videlur. Sancti vero hac voce Galibus, aut Gdlbus, aliisque -equenti-
Vateriani episcopiet sanclorum Eustachii et socjerum bus designeiur, divinare non licel. Magal;a auteiri
festivitaiem meraorat kaiendarium vetus in sanctua- apud Arros erant yil.jge,seu patiperuni el pastoruin
rio Capuano Michaelis monachi, die 15 Decenibris; tuguria. De his Virgilius ^ueid. 1:
qua item die in altcro kalendario, ab eoJem auctore nu Miralur molem JEneds Magalia quondam.
relalo, memoranlur Eustraiius et socii martyres. Is Ammoniam vero aliam ignoro, pneler eani LP y:«
est ipse Eustratius de qup supra Viclor nura. 7. Vale- partem i" qua potjssimuinJupiter.Ammon col,eb:i|in;
riani corpus cum sancti Aogusi,inireliquiis, ul piitant, sed quse huic loco non cqygrujt. Lege.ii^iun forte, in
in Italiam allatum,asservaturRodobii,qiiocl oppidum mqgalibus vici Ammonis. Ptolemseus quippe li.1),iv,
estdioecesis Vercellensis, ut observat Ferrerius in c'9'p. 3, memoraiis civitatcs quse ihter duas Syrtes
Ilistoria episcoporum Vercellensium. . recenset Ainmonis.
b Sic mss. omnes et editi quos videre licuit, prac- erani,
« Colb. l el edit. 1, magisqueexarutam, desccitden-
ter Chiffletium,qpi habel 70v,Nphis,co.ipa,f!Jam, con- tes alque mugientes extensi tunl nerpi, et ut fila, etc.
senliunf Usuardus, Ado, elc.in raartyrologiis die 15 Colb. alter et Mart., rugam magisque exarqtam...
Decemhris. , .,., ostenderunt nervi. Et infra pro cannabinis, Lorichius
c-Mart., Lorich. et ediii 3, Reia. Dupiex urbs est habet caballinis.,-
in indice urbium operibus sancti Cypriani prsefixo, . h Duo mss., Theudericus. Afi'),,fheaerichus. seu
Regium dicta. In Notitia Africse recenseuir inler epi- Theodaricus. Dicitur a ProcopUj tlDro i Historisc Van<
scopos Mauritanise Caesariensis Victor Regiensis; et dal., fheodorus, etabsqueliberisdefunctus. Vide infra
in Numidia Fortunius Regianensis. (Col. 205, n. •). Lorichiiisseinper, Thedergchtts,scmel
d Edili 4, Andiot; et 1, Andiul; Lorichius, Adiut; Dederychus. ld noinen, quod apud Septeiiliionalei
Colb. 1, Anrfuii. Et in infra Chiffl. cum Lorichio, iiopulosregibiisel piincipibusiamiliare erai, eoiuni
congregatam atmatorum manum, etc.
• Hujns lectoris et cselerorum jingua, Teuderiich, id est populis pollens, dicebatur.
bic memoratorum
199 VICTORIS VITENSIS 20C
Poteris eum diversis affliclionibus interficere. NamlAire; qui cum roullis msidiis premeretur ut catholi-
sigladio peremeris, incipieni eum a Romani marty- cam amitleret fidem, ipse eum rex poslea blandiendo
rem prscdicare. Tunc Theodericus in Byzacenami aflatibus ssecularibus invitabat, promiltcns multis
provinciam ad fodiendas eum condemnat scrobes. eum [al. deliciis] divitiis cumulandum, si volunlali
Postca quasi ad majus opprobrium, haud procul Car- ejus audiium facifem commodasset. Qui cum fortis
thagine, ubi ab omnibus videretur, eum pastoremi atque invictus in fide mancret, jubel eum subire
prsecepit esse vaccarum. Inter hsec, dum, Dominoi senlentiam capilalem; ita tamen callidus occulle
revelante, dormitionis suse proximum cerneret diem, prsecipiens, ut si in illa hora vibrantis gladii perii-
advocat quemdara Felicem, venerabilem Christia- mesceret ictum, magis eum occideret, ne mariyrem
num, procuraiorem domus filii regis, qui Armoga- gloriosum fecisset; si autem fortem in confessione
stemut apostolum venerabaiur; dicitque illi: Tem- conspiceret, a gladio temperaret. Sed ille ut colum-
pus mese resolutionis advenit. Obsecro te per fidem na immobilis Chrislo solidante fortis efiectus, con-
quam utrique tenemus, ut b sub hac ilice, roe sepe- fessor reverlilur gloriosus. Etsi marlyrem invidus
lire digneris, redditurus [al. Dominoj Deo nosiro,nisi hostis noluit facere, confessorem tamen nostrum
feceris, rationem. Non quod ille curaret ubi aufqua- non potuil violare.
Iiter suum sepelirelur corpus; sed ut illud demon- B ] XVI. Saturi fidet. — Novimus et alium ea tempe-
strarelur quod servo suo revelaverat [al. Deus] Chri- staie nomine Saturum: qui, cum lucidiunesset mem-
stus. Respondit Felix, et dixit: Absit a nobis, con- brum Ecclesisc Chrisli, el pravilatem Arianorum
fessor venerabilis; sed sepeliam le in una basilicarum liberlale calholica frequenter arguerel (fuit hic pro-
cum triumpho et gralia quam mereris. Cui bealus curatordomus Hunerici), convenitur, accusante f Ma-
Armogastes : Non, sed H quod dixi facturus es. Ille rivado quodam diacono, quem Hunericus infaustus
timens Dei hominem contristare, veraciter quod jus- singulariter honorabai, ut fiercl Saturus Arianus.
serat promisit se esse facturuni. Statim inlra pau- Promittuntur honores et diviiiae multse si faceret,
cissimos dies c comes bonse confessionis de hac vita prscparanlur supplicia dir.i si nollet : hac optione
migravit. Feslinavit igitur Felix sibi delegalum sub proposita, ut si regalibus jussibus non obediret,
arbore fddere sepulcrum. Cui cum intexae radices et primo facta discussione, et ante amissa domo vel
solidilas aridse telluris moram facerent, et labore subslanlia, distractis omnibus inancipiis ac fiilis,
angerelur quod tardius sancli membra corporis bu- uxor ejus, ipso prscsente, cainelario in conjugium
marentur, landem abscissis radicibus mulio altius traderelur. Quod ille plenus Deo magis ut velociter
terram cavans, conspicit sarcofagum splendidissimi proveniret, impios provocabat. Ob qtiam causam
marmoris praeparalum, qualem forte nullus omnino C ( uxor ejus inducias visa est ab his qui exsequebanliir,
habuit regum. nesciente marito, petisse. Accedit ad maritum alia
XV. Archinimus confestor. — Sed nec quemdam Evaconsilio magistrata serpentis (Gen. m). Sed ille
d Archinimum nomine, Masculanum, debeo prseter- Adam non fuit, qui illecebrosa \al. viise] vet-ise ar-

• Romanorum nomine Catholicos fuisse designa- autographum penesnos habemus, legilur Archiminus;
tos, lumabhsereticisipsis, ul ili hoc loco, tum-etiam quam lectionem exhibent qualuor iiern alia marlyro-
a catholicis auctoribusprobat rnultis exemplis noster. logia, a Bollandianis die 29 Mnrtii laudala. Codex
Mabillonius in prsefationc ad Liturgiam Gallicanam. Colberlinus secundus, Archiminium.Notkherus autem
His adjiciendus est Theodosius Junior Augustus in in marlyrologio 72 Qu°d a Canisio tomo VI anliquse
epislola ad Acacium aliosque episcopos et anacliore- lectionis vulgatum est, habet Archimimus.QuseLectio
tas, quaein concilio Ephesino refertur, ubi eos adhor- est eliam codicis lertii Colberlinse bibliothecse, sed
talur ut sese probatos Romanw religionis sacerdotes omnium recentioris. Martyrologium Leodiense Argi-
exhibeant. Vide Baronium tomo v Annal. ad ann. nimum eum appellat. Jam vero exemplar veiustuui a
402 el 432. Is autem mos polissimum invaluit, cuoi Baronio laudaium habet Masculanum.Cui suffragaii-
barbari Arianaeseciaeaddicii Romani Imperii provin- turmss.2 Colb. et edit. Rhenaui, Balduini, Bignii
cias devastarunt. Vide infra Ifiol. 255, n. b). ct Colon., ubi legitur Masculan. Marlin. habet Mas-
b Sic Mari. Orth. el Lorichius. Alii, sub siliquw 1" culum. Lorichius Orthod. et Sur. Archinimumno-
arbore, etc mine , Mnsculinum, et Belfor. vertit Masculin. E
• « Ex hac voce occasio sumpta est Armogastem in quibus omnibus liquel nomen liiijus confessoris pro-
Romano Martyrologio comilem appellandi, die 29 priun fuisse Arcltinimumaut Archiminum,Masculam
Marlii, quasi vir iste sanctus comitatus diguitate ali- vero, qusenrbsfuit inNuniidiacelebris, ejus patriam.
quandofueritinsignitiis. At fallar si voces illae, comes De qua urbe plura habes in nntis ad episcopos Nu-
bonw confessionis,a/iud hic signent quam in aut cum midise, qui in Notitia recensentur num. 94. Et qui-
bona confessioue.Unde Ado, Usuardus aliique veleres dem ex omnibus martyrologiis a me supra laudatis,
martyrologiorum scriptores, qui hac ipa 29 Martii qu:e hunc sanctnm simul cum Armogaste et Saturo
die feslum ejusdem sancti confessoris duorumque se- die 29 Martii commemorant, ne unicum quidem Ma-
quenlium , Archinimi scilicet el Saturi, seu Satyri, sculw meminit, omnes econtrario Archinimum lau-
recolunt, nibil habent de hac comitis dignitate. dant; quod nempe islorum Fasiorum scriptoribus
d Chiffl., Archimimum, nomine Masculam, quasi persuasum fuerii, bac voce Masculan, non confesso-
nomen proprium liujus confessoris Mascula, qui mi- rem ipsum, sed ejus patriam designari. Hinc emen-
micse arli prssfectus fuisset. At unus Colb. omnium dandi recentiores, qui Masculam, professione archi-
vetuslior, el Mart. cum Lorichio etOrlhod. habent mimum, incaute in faslos sacros invexere.
Archinimum,qui et sic appellatur in Adonis martyro- e Mart., Maurivado. Orlhod. et Lorichius , Mau-
logioediio, alquein iriluis vetustis mamiscriptis,'cui ridano. Legendum forte Varimado, Vide Commenla-
etiam consentit Florus. Apud Usuardum vero, cujus rium historicum cap. 4.
201 DE PERSECUTIONEVANDALICALIB. II. 209
boris poma conlingeret: quia non indigens, sed Sa- jlA ego, securus de promissis, verba tenebo: Si quis non
turus vocabalur, [al. satiatus] saturalus ab ubertate dimiserit ttxorcm, fitios, agros, aut domum, meus non
domus Dei, et lorrente deliciarum ejus potatus. Ad- poleril essedicipulus(Luc. xiv, 26). Quid ultra ? Dis-
venit mulier ad locum ubi marilus singularis orabal, cedentu muliere cum filiis rcfutata, conforlatur Sa-
conscissisvestibus, crineque soluto, secum comitan- turus ad coronam, discutilur, cxspoliatur, poeniscon-
libus filiis, > unamque infantulam, quse tunc lacla- teritur,mcndicus diniillitur, inlerdicitur ei prodeundi
batur manibus geslans; quam nescienlis projiciens accessus. Totumei tulerunt, slolam tamen baptisma-
ad pcdes mariti, eliam ipsa suis genua complectitur tis auferre ei non potuerunl.
ulnis, sibilansvociferatione draconis: Miserere mei, XVII. Geisericiperseculionisconclusio.—Post lisec
dulcissimc, simul ct tui; miserere communibus li- Geisericus ecclesiam Carthaginis claudi prsccepit,
beris, quos conspicisipse. Non subjaceant conditioni dissipalis alque dispersis per diversa exsilioruiu loca,
servili, quos claros prosapia reddidit generis nostri. quia episcopus non eral, presbyteris et minislris.
Non subjiciar ego indigno el lurpi conjugio vivente Quse vix reserala est Zcnone principc supplicanto
uiarito, qusc mihi semper inier coscvas plaudebam per palricium Severum; et sic univcrsi ab exsilio
de Saluro mco. Cognoscit Deus quia invitus facturus redierunt. Qusevero in Hispania, in Italia, Dalmatin,
es hoe, quod forlc volunlarie aliquanti fecorunt. Cui 6] Campania, Calabria, Apulia, Sicilia, Sardinin, Bru-
illc Job sancti voce respondit: Tanquam una ex in- liis, '" Venetia, Lucania, Epiro Velcri, vcl Hellada
sipientibusmulieribusloqueris (Job u, 10). Formida- gesscrit, mclius ibi ipsi qui passi sunt miserabilifer
rcm, mulier, si soia csset hujus vilseamara dulccdo: [al. lugenda] lugendo narrabunt. Sed jain persecu-
Arlificio,conjux, diaboli minislras. Si diligeres mari- lionis noslrse, a Geiserico quanto sublimiter, tanto
tum, nunquamad secundam mortem altraheres pro- crudeliter gestse, iste sit finis. Duravit autem in re-
prium virum. [al. Detrahanl] Distrahanl Glios,sepa- gno annis triginla septem el mcnsibus tribus.
rcnt 12 uxorem, auferant subslanliam; mei Domini
a Mart., unumque parvulum, qui, eic, in genere his vcrbis. Epiro Veteri, vel Hellada, Loricliiushabel
masculino. Sic fere Loricbius, unaque infanlulum, Epiro, Hellade. Vocula veteri omiltitur quoque in
qui, etc. cdiiione Ithenani. De morte Genserici videCommen-
b Orthodox.soluminodoet Lorichius cumversione tarium bistoricum capitul. 7.
Gallica Belforestii Venetiam hic recensent. Et pro

LIBER SECZTJYDUS.
HUNERICI.
INITIA PERSECBTIONIS
I. Hunerici inilia. — Mortuo igiiur Geiserico, C scriplum habens in femore: Manichmus disapulut
• Hunericus major filius patri succcd.t. Qui in pri- Chritti Jestt. Propler quod magis c laudabilior me-
mordio regni, ulhabet sublilitas Barbarorum, ccepit moratus tyrannus videbatur : in uno displicens, quia
milius et moderatius agere.et maximc circa religio- cupidilali insaliabili vebementius inhiabal, et pro-
ncm nostram : ut ctiam ubi anlea sub rege Geiserico vincias regui sui variis calumniis atque indiclionibus
[al. prxdicaium] prspjudicatum fuerat nc spiritalcs onerabat; ut de illo prsccipuedicerelur: d Rex egcns
fiercnt convenlus, conventicula concurrercnt popu- magnus csl calumnialor. Dedit autera liceniiam, Ze-
lorum. Et ui se religiosum oslcndercl, b staluil sol- none imperatore, atque e Placidia relicla Olybrii
liciiius requirendos hacrelicos Manichseos; cx quibus rogautibus, ul Carthaginensis Ecclesia sibi qucm
roultos incendit, plurimos aulcm distraxit navlbus vellel episcopumordinaret, qusejam per viginti qua-
transmarinis : quos pene omnes Manichseossuserc- luor 13 annos lali ornamento fuerat destituta.
ligionisinvcnit, et prsccipuepresbyteros et diaconos, II. Permittit episcopi ordinationem.— Mittit ergo
Arianschsereseos.Unde roagis crubescens, amplius tunc ad ecclesiam Alcxandrum illustrcm, bujusmodi
in illos cxarsit. De quibus reperlus cst unus, nomine legalioncm ferenlem, ul in prsesentia ejus catholicus
[al. DemeniianuslClementianus, monachus illorum, populus diguum sibi petcrct sacerdotem, deslinans

B Codices mss. Sancti Germani a Pratis, Sancii D d Colb. 2, Germ., Ful. et Comp. cum Loricbio,
Cornelii compendiensis, et monasterii Sancli Ber- Rex egensreditibus, etc Mart. el Colb. 1, magnosest
nardi R. R. P. P. Fuliensium Parisiensium babent calumniatus. Orth. et Lorichius, magna calamilasesi.
Nundcicus.Orihodox. et Loricbius, HunericusNun- Porro apud mediaesetatis auctores baecvox, catttm-
drius. &cucalumniari, idem significal73 ac 'i'em iu-
b Orlliod. el Lorichius, sotliciliusjubel esserequi- niare,
tentare, seu pro aliqua repetenda in jus vocare. Vi-
rendos. Mart. et Comp., solticitius requirebat. Infra desis Glossarium Cangianum.
pro dislraxit, aliqui babent destruxii. Lorichius vero 0 IIscc erat EudoxiseHunerici uxoris soror, quse
deduxit. simul cum ipsa earumque matre a Genserico, Roma
c Ilsecvoxdeest in Mart., Germ. cl Ful., qui infra capta, in Africam abducta fuerat. De liis plura iu
liabent Videbat.... qua cupiditate. Lorichius verosic Commcnlario hislorico capile 6. Pro Placidia Lori-
habet, propter quod ntagis tnemoraltislyrannus lude- cbius scniper babel Placida.
bal in uno displicentquia, etc. , '
PATROL.LVIH. 7
tOS VICTORISVITENSIS 204
poque per notarium suura, nomine [edii., VitaredJ ^Pecuniam apud eum nunquam mansisse probatur,
Vitarit, edictum quod publice legerelur, bunc conti- nisi forte tali hora offerretur, quando jam so! diei
nens modum : < Jussit vobis dominus noster [al. di- explicans cursum, nocturnis lenebris ordinem daret
cere] diei, quia imperator Zenon, et nobilissimaPla- et locum. Taiilum [al. additur sibi] reservabat quan-
cidia, per Alexandrura virum illustrem scripserunt, tum diei sufficeret, non quanlum cupiditas expe-
petentes ut Ecclesia Canhaginis religionis vestrse tisset, Deo nostro subinde quotidie ingentia et majora
proprium episcopum habeat. Hoc fieri prsecepit; donante. Sed cum fama ejus esset ubique celebris
alque eis rescripsit, vel legatis ab eis direclis diei atque manifesta, cceperunt exinde Arianorum epi-
jussit, ut sicut pelierunt vobis episcopum quem vo- scopi invidia gravi torqueri, quotidianis, et prsecipue
lueritis ordinetis; sub eo tenore, ut nostrsc religionis b Cyrila, eum calumniis insectantes. Quid plurimum?
episcopi qui apud Conslanlinopolim sunt et per alias Suggerunt regi de illo ut suum nequaquam sederet
provincias Orientis, ex ejus prsecepto liberum arbi- thronum, neque ad Dei populum verbum faceret 14
trium habeanl in Ecclesiis suis, quibus voluerint consuetum. Deirrde (ui) quoscunque mares vel femi-
linguis populo a tractare, el legem Cbristianam nas in habitu barbaro incedenies in ecclesia conspi-
colere : quemadmodum vos bic, vel in aliis ecclesiis, ceret, prohiuerei. Ille respondit ut decuit. Domus
qu;c in provinciis Africanis consliiulocsiinl, liberum B Dei omnibus patet, intrantes nullus poterit repellere.
arbiirium [a(. habebitisj habelis, in ecclesiis vestris Maxime quia ingens fuerat mullitudo nostrorum ca-
missas agere, vel iraclare, ei quse legis vestrse sunt, tholicorum, in habilu illorum incedentium, ob hoc
quemadmodum vultis, facerc Nam si hoc circa eos quod domui regise serviebant.
non liierit [al. reservatum] observalura, tam episco- IV. Pertecutionis initia. — At ubi ab homine Dei
pus qui ordinalus fuerit quam clerici, scd et alii tale responsum accepit, statuit in portis ecclcsioe
cpiscopi cum clericis suis, qui in Africanis provinciis collocari tortores : qui videntes feminam vel mascn-
sunt, jubebuntur interMauros milti. > Quodediclum lura in specie suse gentis arabulantes, illir.o palis
dum nobis prsesemibus, quarto decinio calendarum minoribus dentatis jaclis in capite, crinibusque in
[edit. u, Juniarumj Juliarum universseEcclesiaelegere- eisdem colligatis, ac yehementius slringenles, simul
tur, gemere ccepimusmussitantes, eo quod medilanti- cum capillis omnem pelliculam capitis auferebani.
bus dolos malorum esset futura persecutio prseparata. Nonnulli aulem, dura hoc fieret, statim oculos aini-
Et ita legalo dixisse probamur : « Si ita est, inter- serunt, alii ipso dolore defuncti sunt. Mulieres vero
posiiis his conditionibus periculosis, ba?c Ecclesia post hanc pcenam, cnpiiibus pelle nudatis prnecone
episcopum non delectatur habere. [al. GubernetJ prseeunte per plaieas, ad ostensionem totius civitatis
Gubernal eam ChrisLus, qui semper dignatus est G ducebantur. Quod sibi magis quae patiebantur, lu-
gubernare. i Quam suggestionem legatus accipere crum maximum computabant. Quorum nos plurimos
neglexit. Simul et populus, ut tunc (ieret, ut ignis novimus, nec scimus aliquem eorum tunc, etiam
exarsit, cujus erat claraor intolerabilis, qui nulla poenis urgenlibus, a recto iiinere destitisse. At ubi
posset ratione sedari. isto iuodo fidei infringere non valuit [al. ullumj
' III. Eugenii virtutes. — Ordinato itaque episcopo muruiu, cogitat ut nostrae rcligionis homines in aula
Eugenio, viro sancto Deoque accepto, sublimis nata ejus constituti, neque annonis, neque stipendiis soli-
est laelitia, et gaudium cumulaium est EcclesiseDei. tis potirentur. Addidil quoque el laboribus eos con-
Exsullat niultitudo catholica sub barbara domina- terere rusticanis. Dirigit viros ingenuos et admodura
tione, de ordinatione pontificis reparati. Nam maxi- delicatos ad campum Uticensem, nt sub ardentis
inus numerus juvenum atque adolescenlularum, solis iricendio, cespites messium desecarent. Ubi
sibiinet in commune congaudens, atteslabatur quod omnes cum gaudio pergentes, in DominoIsetabantu>-.
nunquam vidisset episcopum in throno sedentem. In quorum contubernio qnidain fuit aridain habens
Porro ille vir Dci, sacerdos Eugenius ccepit per manum, quse per annos quamplurimos nulliim ei
conversationem operum bonorum venerabllis et re- prsestiterat obsequiuui. Qui cum veraciter excusaret
verendus haberi, etiam ab eis qui foris sunt; et ita D se operari non posse, magis violenter jussus est
esse omnibus gratus, ut, si fas esset, animam suam pergere. Sed ubi ad locura ventum est, et prsesertim
pro eodem universos ponere delectaret. Eleemosynas pro eo orando ingemuerunl omnes, pietate divina
quoque tales per eum Dominus dignatus est facere, illa arida incolumis confessori rcstitula est manus.
ut incredibile videatur tanta eum impendere, ubi Hinc jam Hunerici persecutio dotoris atque parturi-
Ecclesia, totum barbaris lenentibus, nec unius tionis nostrse sumpsit inilium.
nummi babere cognoscitur facultatem. Humilitaiem V. Bunericus in suos smvit.— Ipse aulem qui sese
in illo, caritatem, pietatem divinitus condonatam, si jam dudum omnibus lenem oslenderat, desiderans
quisquam incipiat laudare, non polerit explicare. post obitum suum filiis, quod c non contigit, regnum
* Hac voce veteres exprimebant instructiones seu b Sic ut plurimum scribitur. Alii Gyrila, aut Cy-
adhortationes ad populum, quas Grseci vulgo homi- rileas , aliqui eliain Cyrillus; et sic infra quotiescun-
lias dicebant, ut ipsemet Viclor supra exposuit li- que nomen istud occurrii. De boc semel monuisse
hro i, num. 3, ubi inler a'ia sancti Augustini opera sufficiat.
tractatus populares qttos Grwci homiliat vocant, rae- c Nondum revera contigerat. cum hane Historiaui
Biorat, scriberet Victor, anno scilicet 497; sed postea taBMtf
205 DE PERSECUTIONEVANDALICALIB. II. 206'
statuere, Theodoricumfralrem filiosqueejus, a Gen- A pater monens sacramenlo interposito commendavc-
tonisque fratris nihilominus filios crudeliter ccepit rat: quos ille immemor fidei, et sacramenti violator,
insequi. Quorum nullutn dimiiteret, nisi ei mors diversis pcenis et incendiis trucidavii. Nam Ileldi-
desiderii sui voluntatem auferret. Primo sciens ciun quemdam, quem pater ejus prsepositumfece-
uxorem Theodorici fratris astulam, credo, ne forte rat regni, jam veteranum atque annosum, cum de-
roaritum aut inajorem filium, [al. qui] quia prudens decore capile truncavil; ejusque uxorem cum alia,
et sapiens videbatur, consiliis acrioribus adversus nomine e Theucaria, in medio civitatis incendii.
tyrannum armaret, crimine imposito, gladio eara Quarum corpora per vicoset plateas trahi mandavit,
interfici jubet. Postquam bcciditur et ille filius [al. quse tota die jacentia, rogatus a suis episcopis vix
magnis] magnus lilteris institutus, cui secundum vespere sepeliri concessit. Camut namque Heldici
constitutionem b Gciserici, eo quod major omnibus fratrem, quia ad ecclesiam eorum confugeral, occi-
esset, regnum inter nepotes poiissimum debebatur. dere non poiuit; quem tamen in loeo latrinaruin
Accendiiur adbuc crudelius aliquid perpeirare. [Lor., obscuro] obsceno conclusit, mulloque euin ibi
Astante vulgo in media civitale pro gradibus plateae tempore degere statuit. Postea cum caprario quo-
novse, episcopum suse religionis, nomine Jocuudum, dam et rusiico, ad faciendas scrobes vineis prolulu-
quem c patriarcham vociiabant, prxcepit incendio B ras condemnavit : quos eliam duodecies per annum,
concrcmari, ob hoc quod in domo Tbeodorici ger- id est, per singulos menses, flagellis crudelibusdis-
raani regis acceptissimus habebatur; cujus forte sipabat; vix modico aquse,cibariique pauis concesso.
suffragiomemorata domus regnum potcrai obtinere. Iloc per quinque vel amplius perpessi siint annos;
In quo impielatis scelere futurum nobis adcsse quibus hsec supplicia proficere polerant ad seiornam
prospeximus malum, aientes invicem singuli nobis: mercedein, si calholici fuissent, et fidei suse merito
Qui in suo ila crudelis effectusest sacerdote, quando isla perferrent. Sed ideo istud silere nequivimus, ut
nostrse religioni, vel nobis parcilurus est isle? Tunc impietas regis eliam iu suis minirae sileretur; qui
et Gentonis majorem filium, nomine Godagis, cum non solum episcopum suum Jocundum, ut superius
uxorc, absquesolalioservi aul ancillaecrudeli exsilio demonslravimus, flammisadussit, sed el presbyteros
delegavit. Fratrem vero Theodoricum, post occisio- et diaconos suos, id est Arianos, quamplurimos
nem uxoris et filii, nudum atque deslilutum simililer incendit, nec non et besliis mancipavil.
relegavit. Post cujus mortem filium qui supererai, VI. Visionesanle persecutionem.— Ampuiaiis igi-
infantulum, duasque filias 15 ejusadulias, impositas tur in brevi omnibus quos timebat, et solidans sibi,
asinis, longius affligendo projecit. Sed et coraites ut putabat, regnum, quod breve futurum erat el ca-
quamplurimos et nobiles gantis suse objectionibus C ducum, omni ex parte f otiosus atque 6ecurus, uni-
falsis insectans, ob hoc quod germano suo faverent, versa lela furoris in persecutiones Ecclesise calholi-
alios incendit, alios gladio jugulavit; imitator exi- cse, rugiens sicut leo, convertit. Anle persecutionis
Stens Geiserici patris, qui sui fratris uxorem ligato laroeu tenipestaiem, multis prseeuntibus visiooibut
pondere lapidum, in d Ampsagamfluvium Cirtensem et signis, imminens demonstralum fuerat mahmi.
famosum, jactando demersit, et post necem niatris, Nam ferme ante biennium quam fieret, vidit quidam
etiam filios interfecit. Sed et multos ei Geisericus s Fausti ecclesiamsolito in ornalu fulgenlem, cereis

contigit, quando defunciis Gunlamundo et Trasa-• pare. Hinc nnium in nonnullis regionibus, quas ali-
mundo, Ilildericus, Hunerici ex Eudoxiar filius, re quando illi coluere, palriarcbae nomen, quod etiam
gnum obtinuit, pacemque reddidil Ecclesise Afri- posteri Ecclesisecatliolicse reconciliaii retinuerunt.
canse, ut fusius dicemus in Commentario hislorico Vide hac de re fuse et erudite disserentem Ludovi-
capite 12. cum Thomassinum Oratorii Gallicani preshyterum ,
» AliiscribuntGentunis.Orlhod., Genzonis.Sic eum lib. i novseet antiquse EcclesiaeDisciplinse,parle i,
quoque appellat Procopius libro l de Bello Vandalico, cap. 21, Lntinseeditionis.
nbi scmel et iterum memoratur , eratque secundus d Sic legendum. Al i, Ausagam. Fluvius ille nunc
Genserici filius.At fallilur iste aiictor, qui locolau- patria lingua dicilur Suffegmar,quiAfricani propriam
dato Theodorum, sic quippe Theodericum appellat, a Mauriianiasepaiat. Obejus forlassis magnitudinem
postremumnalu ex Geizerici liliis, ncutrius sexusli- in Colb. 2 et in cilii. Rhenani famosus cognomina-
beris reictis, ante moriem patris vitam explevisse tur, aliis lameii diciiur/e/u/osus aul fecilotut. Pliniiis,
scribil. Ex hoc quippe Vicioris loco patet Theodori- D Pomponius Mela aliique auclores, qui liunc fluvium
cum ejusque filios post Genserici mortem fuisse su- memorant, nusquam sic eum appellavere.
perstiles, quos Hunericus adeo crudeliter alflixit. e Hsec in mss. Mart., Germ. et Ful. dirilur The-
b lllc testamento prseceperat , inquil Procopius varica, apud Orthod. et Lorichium, Themaria. Sie
libro i Hist. Vandal., ut semper qui ex suis posteris Heldicum, alii Heldicam appellant, et Camut ejus
prior omnium essetsetate, regnum obtineret, exclu- frairem, quidam dicunt Gamuth. Lorichius, Caniul
sis eiiam ejus qui antea regnavisset filiis, si aliquos Eildici frairem, etc
haberent agnatos seniores. flinc Hunnerico, non Hil- f Mari., Ful. et Germ., ofiosus. Alii, brevefueral
dericus ejus filius, sed Guntamundus, deinde Trasa- el cadueum,omni ex parte oliosus, elc
mundus primo successere,postea Hildericus.Gilimer 74 e Tres Colb., Mart., Oribod., Bald., Lor., et
priraus lianc legem violareaggressus est, suo damno, Surius, sic habent, fulgentem; etdum twlarelur tanti
uti dicemus in Commenlarioliistorico, fusiusqueex- fulgoris candore, cereisquoquefutgentibus, palliisque
ponit Procopius iu libris duobus de BelloVandalico. velaminum,ac lampadibusrulilantem, subilo, etc. Et
e Familiare fuit apud istos aliosque barbaros prae- paulo infra : Omnisqueilla albatorum turba, etc. Po-
cip-mu gentis suse episcopum patriarcham nuncu- suimus ex 4 inss. Marl., Gcrni., Ful., et Colb. 1. At
207 VIGTORISVlTENSIS 208
ar-
quoque fulgentibus, palliorumque velamine ac lam- Axxvi, 20). Vidit ct venerabilis Paulus cpiscopus
padibus rulilanlem. Et dum lnetaretur candore tanti boreiu usque ad ccelos ramis florenlibus exlensam,
fulgoris, subilo, ail, luininis illius concupiscibilis quse etiam dilatione sua omnem [al. dcest pene] pene
exstinclus esl fulgor, ac teuebris succedentibus ad- Africam opacabat. Et cum universi cjus magniludine
versarius naribus nalus est felor : omnisque illa alba- et speciositate gaudcrent: ecce subilo, inquit, venit
torum turba, expellentibus quibusdaro. jEthiopibus asinus violenlus, qui defricans cervicem suam supcr
minala est foras: ob boc jugiter lamentans, quod robur radicum ejus, impulsu suo cum ingcnti sonitu
eam in claritate pristina nequaquam vidcrit iterum illam mirabilem arborem elisit ad lerram. Sed et
resiilutam. Nam visionem islam nobis prscsenlibus Quinlianus d honorabilis episcopus vidit se supcr
sancto remlit Eugenio. Vidit el quidam presbyter qucmdam monlem stare, de quo conspiciebal grcgein
ipsam Fausli basilicam refertam turbis innumerabi- innumerabilium ovium [al. additur suarumj, et iu
lium populorum, et post paululum evacuatam, etre- medio gregis duae erant ollsenimium bullientes. Ade-
ollis
pletara porcorum muUitudine atque caprarum. Iteni rant autem ovium occisores, qui earum carnes
alius vidit aream triticeam venlilationi paratam, gra- bullientibus demergebant. Et cum ita ficrct, omnis
nis adhuc ventilatoris judicio necdum a palea sepa- illa mr.gnitudogregis consumpta est. Reor ego ill.is
ratis : et dum ingentis massse, licet confusse,magni- B duas ollas, e Siccensem et Larensem duas csse civi-
tudinera miraretur, subilo ecce lurbo veniens tem- tates, in quibus mulliiudo prima fucrat congrcgata,
pestatis, sonivago flalu cccpit advcnlum suum et a quibus incendium inilium sumpsil; aut Huneri-
surgenlc pulvere demonstrare. Cujus impelu palea cum regem, et Cyrilam episcopumejus. Sed de mul-
illa omnis omnino volavit, remanentibus granis. Post l.is visionibus, quia breviiati consulendum fuit, hacc
hsec venit quidam procerus, splendido vullu, habitu- dixisse sufficiat.
que nilido fulgens, qui ccepit grana vacua macilenla VII. Perseculio gravis. — Quid ullra ? Censet pri-
atque similagini reproba purgando projicere. Quaediu mo lyrannus jussionc (erribiii, ul nemo in ejus pala-
16 examinans, vix magniludinem illius massse, licet tio mililaret, neque publicas ageret aciioncs, nisi
probatse, ad acervum tamen perduxit exiguum. ltera sese Arianum fecisscl. Quorum ingens numerus vi-
alius ait: Stabat quidam prsecelsus super montem, gore inviclo, ne fidem perderet, militiam tempora-
qui E Ziquensis dicitur, et clamabat dextera levaque: lem abjecit. Quos postea domibus projeclos, omni-
Migrate, migraie. Alius conspexit rugiente ccclo at- que subslantia cxspoliatos, in insulas Siciliara ct
que lurbato sulphureas b nubes, ingentes lapides ja- Sardiniam relegavit.f Quin etiam slaluere per lotam
culari : qui lapides dum cecidissent in terratn, plus . Alricam fesiinavit, ut noslrorum episcoporum de-
accendebanlur, et majoribus Uammisardebant, alque C funclorum fiscus sibi substantiam vindicaret. Qui au-
intranles in penelralia domorum, quos invener.mt tem defuncto succeJere poterat, non anle ordinare-
incendebant. Qui aulem vidit, ait, quia cum se in tur, nisi fisco regali quingenlos solidos obtulisset.
quodam cubiculo abscondisset, miseralione divina ad Sed hoc tedificium, ubi conslrucre [Lor., visus]nisus
eiim flamma non poluit pervenire : reor ut illud pro- cst diabolus, statim illud deslruere dignatus est Chri-
pbeiicum compleretur : Claude ostium luum, etc abs- stus. Suggerunt ei doincslici sui, dicenles: Si islud
condere aliquantulum, donec transeat ira Dei (Isai. iirmavcrit praeceplio veslra, nostri episcopi, qui sunt

Colb. alter pro albatorum habet oblatorum. Chiffl., provinciae ad Paulum Constantinopolilanum episcn-
Bald., Sur., et Rhenan., cum Colb. tertio, bealorum pum.quse lecla estin concilio Lateranensi sub sanclo
Lorichius abbatum. De Fausti ecclesia supra egimus Martino. act. 2, ubi Candidus Siccensis. Et adfuit
nola25(Co/. 191, n. b). conc. Carthag. anno 525 Vitulus episcopus plebis
n Memoratur civitas Ziquensium in Africa, in Larensis. Ex utraque item urbe episcopi, tum catho-
cpistola Constanlini Magni ad Probianum, sicut et in lici, tuni Donatistae, collationi Carlhag. interftiere.
PurgationeCseciliani. Cseterum Lorichius habet, su- ln ea qnippe Forlunatianus episcopusEcclesimcatho-
prab montemDomini, qui Ziquensis,etc. licmSiccensissscpe interlocutus est, etcapit. 159 sub-
Colb. 2, Ful., Uerni., Mart.. Rhenan., Orlh., et scripsit. Paulus vero ejus adversarius cap. 198, in-
Sur., habenl nubes qttmingentes cwperunllapides, etc. ter alios Donatislas recensilus est. Victorius aulem
Colb., i,Sulphureas ingenlesquettubes,etc Loricliius, D Larensis episcopus cum Honorato ejus adversario
turbalas sulphureas nubes,quw ingenlescaiperunt, etc. cap. 151 eomparuil, et Honoralus iierum cap. 197.
c Colb. 2 et Rhenan., abscondete pusillum, etc. Adfuil ct Restitulus episcopus Larilensis Donatisia
! d Hunc Colb. 1 ctedili 2 Quintinianum appellant; cap. 208. De harum urbium situ erudite disserit Hen-
quem Siccensem episcopum fuisse ccnset Baronius in ricus Norisius in Observaiionibus adversus Joannem
notis ad Martyrologium Romanum die 23 Maii, ubi Garnerium , quas consule. Denique in concilio Car-
cuin sanctis Lucioet Juliano in persecutione Vanda- thag. sub sancto Cypriano sentenliam pro hseretics
lica passus dicilur. Sed de bis inferius plura dicemus, rebaplizandis tulit Castus a Sicca num. 28. Eain ur-
ubi de persecutione Guulabundi, in Commentario hem nolam reddidit famosaUrbanum inler et Apia-
hislorico capite 10. rium coniroversia. Ililarense oppidum, et Siecense
• Sic Colb. 2, Germ., Port., Mart., cum Orthod. memorat Augustinus episiola 229. An vero Paulus
et Lorichio. Sed Colb. 1 et Ful., post Larensem ad- et Quialianus, bic a Viclore memorali, harum ur-
dunl Laribus. At Colb. 1, Rlienan., Cliiffl., Bign., bium episcopi fuerint, incerlum esi, cum id Viclor
Bald. et Sur., ollas, sicca Veneria, et Laribus, duas, reticeal, nec lise duae sedes in Africse Nolitia lia-
etc. Suntautem Sicca Veneria et Lares civitates duas beanlur.
oliiu episcopales in Africa proconsulari. Prioris epi- 1 Sic Orth. ct Lorichius. Al Mart., Germ. el Ful.,
gcopus subscripsit epistolocsynodicc Patrum ejusdeiu Qiwd etiam. Caeteri,guodam iemporestaltiere, elc.
209 DE PERSECUTIONEVANDALICALIB. II. -. 01«
in parlilius Thracisc et aliis regionibus constiluti, A yersi in Siccensem et Larensem civitates, ul illuc
pejora iucipicnt pati. Prsecepit deinde sacras virgi- occurrenles Mauri, sibi iraditos ad eremum perdu-
nes congrcgari, dirigcns Yandalos cum sua) genlis cerent. Stipervenientes igilur comites duo subtiliiate
obsletricibus ad a inspicienda et contreclanda con- damnabili, blandis sermonibus cum Dei confessori-
tra jura verecundiae verecunda pudoris, ubi nec bus agerecoeperunt : Quid vobis, inquiunt, vidctur,
matres adcranl, nec aliqua calliolicarum mairona- ut ita • pertinaces sitis , et domini nostri pracceptis
rum. Quas [al. crucianies] torquentes gravi suspen- minime oblempereiis, qui esse poieritis in conspectu
dio, atque ingentia pondcra pedibus colliganles, la- regis honorabiles, si ejus festinetis facere volunia-
minasquc ferri ignilas dorso, venlri, mamillis et lcm ? Slatim illis ingenti vociferaiione clamantibus,
lateribus apponebant. Quibus intcr supplicia diceba- et dicentibus : Cbristiani sumus, catholici sumus :
tur : Diciie quoniam episcopi vobiscum concunibunt, Trinitatcm unum Deum inviolabiliter confilcmur,
ct clerici veslri; quarum acerbitatc pcenarum pluri- includuntur graviori quidem, sed adhuc laliori cu-
mas tunc scimus exslinclas. Alise quaeremanserunt, stodia; ubi nobis copia dabatur inlroire; et verbum
culibus arescenlibus faclsc sunl curVsc Nilcbanlur admoniiionis fralribus facero, et divina mysteria
cnim semilam invenire per cujus aditum, publicam, celebrare. Ibi et infantuli fuere quamplurimi, [Lor.,
sicut fecii, faceret perseculionem. El ila faciens, Bqui] quos gcniirices materno sequebantur aiTcclu,
nullo modo invesligare poluit quomodo Chrisli Ec- d alise gaudenles, aliae Iristes, alias relrahentes;
clesiam macularet. aliaegaudebant se marlyres peperisse, alise moliendo,
17 VIII.Fidelcsin exsilium pulsi.— Quibus aulem diluvio rebaplizaiionis nitebanlur a confessionc (idei
prosequar fluminibuslacrymarum, quando episcopos, revocarc. Nullum lamen lunc nec blandimenla vice-
prcsbytcros , diaconos el alia Ecclesiac oiembra , id runl, nee carnalis pieias aliquem inclinavit ad lcr-
cst, qualuor raillia nongentos b scptuaginta sex, ad ram. Nam qutedam lunc quid fecerit anus, breviter
cxsiliura creini destiuavit? in quibus erant podagrici referre delectat. Dum iier ageremus cum Dei cxer-
quam plurimi, alii propter selalem annosam lumine citu comitanlcs , et forte niogis noclibus promoverc-
(emporali privati. In quorum cral numcro bealus mus propter solis ardorem.conspicimus niulierculam
Felix c Abbiritanus episcopus, babens jam in cpisco- sacculum , el alia vesiimenia portantem , manti in-
patu quadraginta quatuor annos, qui paralysis morbo fantulum unum tencnlem, atque his seriiionibus
percussus , nec senticbat quidquam, nec penitus Io- consolanleiii: Currc, dominc meus. Vides universos
quebalur. De quo nos maxime cogitanles quod non sanctos quomodo pcrgunt, et fesiinant hilarcs ad
posset jumento portari, suggessimus ut a suis rex coronam? Qtiam nrs cum incrcparemus , quol ir/i-
petereiur, ut saltera cum propere moriturum Car- C portuna viderelur, aut viris pro sexu jungi, aut exer-
Ihagini csse juberet, quia ad cxsilium iiulla posset cilui Cbristi sociari, respondit : Benediciie, benedi-
ralione perduci. Quibus ila fertur tyrannus cum fu- cile , et oralc pro me , et pro islo parvulo nepole
rorc dixisse: Si animali sedere non potest, jungantur meo; quia, elsi peccalrix, filia sum quondam ° Zu-
boves indomiii, qui eum colligalum funibus trahendo ritanse civitalis episcopi. Cui nos : Et quare ita ab-
perducant quo cgo prsecepi. Quem ex transverso jecte aiubulas, vel qua ralione de tam longo itinero
super burdonem vincium, quasi quemdam ligni huc pergere demonstraris? Quaerespondit :Cum Iioc
truncum, toto ilinerc poriabamus. parvulo servo veslro ad exsilium pergo, ne inveniat
IX. Mira fides tnulierculw. — Congreganlur uni- cum solum inimicus, et a via veritatis revocet ad
a Colb. 1, Mart. et Orlh. cum Loricbio, ad inspi- cap. 128. Porro Felix hic a Victore laudatus, is ipse
ciendum, et conlrectandum contra jus verecundiwel esse videtur, qui in Notitia Africana inler proconsu-
pudoris, ubi, etc Harum virginum memoriam recolit lares episcoposnum. 2 Abaritanus dicilur, qua de re
Marlyrologium Romanum 75 die 16 Decembris. vide notas SnNotitiam. Ejus et caeterorum hic lauda-
b Sic Col. 2, Mart.,Germ., Ful., Port., Lorichius, lorum memoriain recolunt vulgala martyrologia die
elOnhod., cum MartyrologiisAdonis, Usuardi.Not- 12 Octobris, Grsccivero 7 Septembris.
ktri, elc At Colb. 1, Rhenan., Surius, Bald.Belfor. D d Lorichius ct Rhenan. non habent aliw trisles. Et
cum Baronio in MartyrologioRomano, Sexagintasex. infra, moliendo.Colb. 1, moriendos. Rhenan., Sur.,
Cbiffl.et Bign. Sexuginta quatuor. Bign. eiBald., morituros.
c Sic Colb. 5, Orthod. et Loricb., quibus accedunt e Germ., Ful., et Ortliod. cum Lorichio, Zurina.
Marl., Ful. etGerm., ubi, Abiritanus. l'ort., Harbi- nm. Mart. Zurinatim. Colb. 1, Turitanm; Sur., Qui'r>
ritantts. At ChifO.edit., Abderitanus. Rhenan., Sur. tana. ln Indice Oxoniensi jara laudaio Zura incerlse
et alii editi, Abdiritanus.Porro in Africa urbs duplex provincise dicitur. At ex collalione Carlbagincnsi di-
fuil Abbirdicta ; quarum allera Abbir Majus diceba- scimus.eamcx proconsnlari fuisse. Elenimcum Quin-
tur. Utriusque episcopus collationi Carthagincnsisd- tus, u( "vulgalaeeditioncs habent, nam v. c Baluzius
fuil, Felix scilicet episcopusAbbir Majus cap. 155, habet Qui supra, pro Paulino Zurcnsililleras nesciin-
ubi nullus ibi fuisse Donatista dicitur; et cap. 215, te, qui prcesensadcrat, se subscripsisse fuissct lesla-
AnniboniuscatholicusepiscopusAbbirilensis. Concilio lus in collatione Carlbag. cap. 153, Paulinusquc ipsc,
autem Carthaginensi anno 419 subscripsit Candidus caibolicus episeopus, se habere unilatem professus
episcopusGermaniw,qui alias ibidem sitnpliciler .16- fuisset, Habeldeusdiaconus Primiani episcopiCartha-
biritanus dicilur, ejus scilicet urbis, ni fallor, cujus gincnsis partis Donati, dixit : Presbyter est illic no-
successus ab Abbir-Germaniciaiiahabelur in concilio ster. Dioccesisnostra est. Recensetur ct eodcm capiie
Cartbag. sub sanctoCypriano, num 16. Ab bis urbi- collationis, ut jam diximus n. 59, Donatus episcopm
bus diversa omnino erat Abdera seu Abzcra, cujus plebis Burilaiuc. ,
ejiiscopusFructuosus niemoralur in collat. Carthag.
211 VICTORISVITENSIS 2121
mortem. Ad hsec verba repleti Iacrymis nihil dicerc ,\ manibus gestantes, suosque infantulos vesiigiis mar-
valuimUs, nisi ut volunlas Dei fieret. lyrum projicientes, isia voce clamabant : Quibus nos
X. Carceris incommoda. — Sed ubi adversarius, miseros relinquitis, dum pergitis ad coronas? qui
qui jara forte dicebat : Purlibor spolia, replebo ani- hos baptizaturi sunt parvulos fontibus aquseperennis ?
mam tneam , inlerficiamytadio meo, dominabilur ma- qui nobis pcenilentiae [al. manus] mtinus collaturi
nus mea (Exod. xv, 9), nullum poluit [al. aucupari] sunt, et reconciliationis indulgentia, obslrictos pec-
occupare; inquirit angusta et teierrimi loca, in quo- calorum vinculis , soluturi? quia vobis dicluiu est:
rum conclavibus Dei exercitum coarctaret. Tunc eis Qumcunqucsolveritissuper terratn, erunt soluta et in
etiam visiialionis humanse negala est 13 consolalio. cwlis (Matth. xvin, 18 ). Qui nos solemnibus oratio-
Puniuntur et custodes fustibus, et graviler alfligunlur; nibus sepulluri sunt morientes? aul a quibus divini
jaclantur confessores Christi super iuvicem, anguslia sacrificii ritus exbibendus est consuelus? vobiscum
coarctante, unus super alium, ut agmina locustarum, et nos libeat pergere, si liceret, ut tali modo filios a
et, ut proprie dicatur, ui grana preliosissima fruraen- patribus nulla necessitas separaret. In his vocibus
torum. In qua constipatiune, secedendi ad naturale ' vel lacrymis*, et laudibus nullus jam pergore ad-
officium nulla ratio sinebat; a sed locura stercoris missus est consolator; sed arctabatur muliitudo ad
et urinse urgente necessitate, ibidem faciebant, ut B currendum , ut ubi d cannava erat prscparata , la-
ille lunc felor et horror universa pcenarum genera boriosam caperet mansionera. Qui cum senes defi-
superaret : ad quos aliquando dato ingenli munere cerent, et alii forle, etsi juvenes, delicaii corpore,
Mauris , dormienlibus Vandalis , vix clam admissi cceperunl haslilium cuspidibus ad currendum , et
sumus inlrare. Qui introeuntes, veluii in gurgite luti, lapidibus lundi ; unde magis delicientes, amplius
usque ad genua ccepimus mergi; illud lunc Iliere- lassabantur.
mise videntes fuisse complelum : Qui nutriti sunl in XII. Swvitia in confessores.—Postvero imperatura
croceis, amplexati sunt ttercora sua (Thren. iv, 5 ). est Mauris ut eos qui ambulare non poterant, ligalis
Quidmulta? praecepli sunt undique perstrepentibus pedibus, velut cadavera animaliura mortuorum, tra-
Mauris, ad iter ubi destinaii fuerant prseparari. herent per dura et aspera lapidum loca , ubi primo
XI. Itinerisincommoda.—Exeuntes iiaque die do- vestimenla , postea niembra singula carpebanlur.
minica , linita habenies stercoribus vesiimenta, fa- Quibus per gladios aculos pelrarum [al. bic... alibi]
cies simul et capita, a Mauris tamen crudeliier huic caput conterebatur, alii latera findebantur, et
minabautur, hymnum cum exsullatione Domino de- ila inter irahentiura raanus spiritum exbalabant.
cantantes : Hmc esl gloria omnibus sanctis ejus (Psal. Quorum numerum nequaquam valuimus colligere,
CXLIX,9). Aderat enim ibi tunc beatus pontifex Cy- G multitudine coercenie; exaliaiur lamen per loium
prianus b Unizibirensis episcopus, consolator egre- 19 aggerem publicum vilis sepultura sanctorum, lo-
gius, qui singulos pio et paterno fovebat affectu , quentibus tumulis. Reliqui habiliores ad solitudinis
non sine fluminibus currentium lacryraaruin: paratus loca perveniunt,in quibus [Colb. 1, colligati] collo-
pro fratribus aniraam ponere, et se ultroneum, si cati, bordeum ad vescendum ut jumenla accipiunt.
dimitlerelur, lalibus passionibus dare; qui lotum Ubi etiam veuenatorum animalium atque scorpionuiu
quid habuit, egentibus fratribus in illa tunc necessiiate tanta esse dieilur multitudo , ul ignorantibus incre-
expendit: quaarebat enim occasionem qualiter confes- dibilis videatur , quse solo flalu etiam procul positis
soribus sociaretur, ipse animo et virtute confessor. veneni virusinfundii. Abscorpione enim percussum,
Qui postea per multos agones et squalores carceris, nullum. dicunt aliquando evasisse. Quoruyi ferilas
ad exsilium quod desiderabat, cum exsultatione per- virulenla usque ad praisehs lempus, Chrisio defen-
rexil. QuanLseet lunc tnullitudines de diversis regio- denie, nullum servorum ejus nocuisse doceiur. Sed
nibus, et civitatibus, ad visendos Dei martyres oc- cura illic aluntur hordeaceis granis , postea et boc
curreriht populorum, testantur visevel semitse-.quse ablalum est : quasi non posset Deus qui pluerat pa-
cum agmina venientium nequaquam caperent, per irihus manna, e pascere et nunc lali exsilio manci-
vertices montium et concava vallium concurrentes D patos.
turbse fidelium inaestimabiles descendebant, cereos XIII. Reyis edictum. — Cogitat acriora adversus

» Chiffl. cum aliquot edilis et mss. ratio non sine- Lorich. et Orthod. In atiis vero isia desunt, et lau-
bal loci; sed stercoris, etc Colb. 2, Rhenan. et Hald., dibus.
Loci, sed ttercora el urinam. Et infra, dantes ingentia, d Chiffl. cannaba. Mart, Colb. 1, Ful. el Germ.,
etc. Chiffi. et alii, dato ingenti munere. Lorichius, n6» tunc navis erat, elc. Orih. et Loricbius, Ubi tunc
dando ingentiamunera, etc. Mauris erat prmparata laboriosatncaperemusmansio-
b Aliquot mss., Unizibilinentis.Lorichius, Unzibi- nem. Cselertimhaec vox cannava, apud raedise aetatis
linensis. Porro Cyprianus hic memoratus, idem ipse auctores designat cellam vinariam, aut similem lo-
esl qui in Notitia Africana inter Byzacenseepiscopos cum subierraneum, 76 QuemGallice appellamus une
recensetur. De qua urbe vide nolas.in Byzacenas ur- cuve, quod huic loco optime congruit. Vide Glossar.
bes n. 41. Ejus, sicut et aliorum supra memoraio- Cangianum.
rum, festum recolunt vulgata mariyrologia die 12 e Pro et nunc Lorichius habet eiiam. Colb. 1, pa-
Oclobris. scere et nunc fainiliam suam. His igitur lali exsilio
c Hacc duo verba vel lacrymis desunt in Mart., mancipaiis, cogitat, etc
213 DE PERSECUTIONEVANDALICALIB. II. 214
Ecclesiam Dei, ut qui membra aliqua absciderat, A medium imminens calamiias, nisi ut a sancto Euge-
totum laniando perderet corpus. Nam die Ascensio- nio raiionabilis, si cor barbarum molliretur, suggc-
nis Domini, legato Zenonis imperatoris a Regino renda darelur, tali lextu conscripta.
prsesente, legendum in media ecclcsia episcopo Eu- SANCTI EUGENH RESPONSIO.
genio dirigit prseceptum, tali tenore conscriplum : 2QSuggerenda Hunericoregidataab Eugenioepiscopo
quod etiam universaeAfricse [at. veredis] veredariis Carthaginensi, ul ad collalionemde communisfidei
currentibus desiinavit. causahabendameliam transmarini episcopivocentur.
flUNERICl BEGISPRJECEPTUM. « Quoties animae vel vitse seternae ac fidei Chri-
stianse causa tractatur, intrepide (sicut regalis pro-
EugenioCarthaginensi, cwterisqueepiscopiseatholicis videntia
per univertam Africamconstitutis,directum, ut ad compromisif) necesse est ut quod compelit
fidei tum reddendam ralionem Carlhaginem ve- suggeratur. Nuper potestas regia per [al. Witaredum]
niant. Witarit nolariura parvitatera meam admonere di-
i Rex Hunerix Vandalorumet Alanorum, universis gnata est; qui d nobis de meriio ac religione fidei,
episcopisomousiauis. preeceptiim ejus in ecclesia prsesente clero et plebe
i Non semel, sed ssepius constat esse prohibitum, recensuit. Ex cnjus lenore cognovimus ad omnes
ut in sortibus Vandalorum sacerdotes vestri conven- B coepiscopos meos praeceptumregium similiier ema-
tus minime celebrarent, ne sua seductione animas nasse, ut die constituta pro dispulatione fidei ve-
subverterent Christianas. Quam rem spernentes plu- niiilur, quod nos venerabiliter acccpissesuggessimus.
rimi, nunc reperti sunt contra interdicluin missasin Cui prsefato notario humilitas mea suggessit, debere
soriibus Vandalorumegisse; asserenles se integram eliam iransmarinarum omnium partium, qui nobis-
rcgulam Christianseac verse fidei tenere. Et quia in cum sunt in una religione vel communioneconsortes,
provinciis a Deo nobis concessis scandalum esseno- agnoscere; quia ubique regno ejus obtemperant uni-
lumus, ideo Dei providentia, cum consensu sancto- versi : maxime quod totius mundi sit causa, non
rum episcoporum nostrorum boc nos slaluisse co- specialis provinciarum Africanarum tantummodo
gnosciie, ut ad diem calendarum b Februariarum Et quia secundo responso suggerendam me promisi
proxime futurarum, omissa omni excusationeformi- oblaturum, merito suppliciter [al. precorj peto ma-
dinis, omnes Carlliaginemveniatis, ut de ratione fidei gnificentiam luam, ut ad domini et clemenlissimi
cum nostris venerabilibus episcopis possilis inire regis aures memoratam suggestionemmeara perferre
conflictum; et fidcm omousianorum, quam defendi- digneris;quo ejusclemeniiadignanter agnoscal, nos
tis, de [al. diversis] divinis Scripturis proprie appro- disputalionem legis, cum Dei adjutorio nullatenus
betis, quo possilagnosci si integrara fidem tenealis.' E declinare vel fugere; sed sine universilatis assensu,
Hiijus auiem edicti tenorem universis [al. coepisco- nos non debere asserendae fidei nostrcecausas assu-
pis] episcopis luis per universam Africam constitutis mere. Quod petiraus ut benignitate, qua tantus est, et
direximus. Dala sub die decimo tertio calendas Ju- justitia sapientise susc dignetur annuere. Data ab
nias, annoseptirao regni Hunerici. > Eugenio episcopo Ecclesise catholicse Carihaginis. »
XIV. Cognoscentesigitur qui aderamus, simulque XV. Bejicitur. — Sed eum haec suggestio a bealo
legentes, conlritum est extemplo cor nostrum, el Eugcnio offerceiur, ille qui jam conceperai dolorem,
coulenebrati sunl oculi noslri; et vere tunc dies festi urgebatur iniquitaiera gravius parlurire; ct ila san-
nostri conversi sunl in luctum, et cantica in lamen- cto viro Eugenio episcopo per ° Cubadum prseposi-
tationem, dum edicti tcnor indicaret futurse perse- tum regni sui mandasse videlur : Subde mihi uni-
cutionisfurorcm; et prsesertim ubidixit:/nprovinciis versum orbem terrarum, ut sub potestate mea totus
a Deonobisconcessisscandalumessenolumus:c quasi mundus redigatur, el facio, o Eugeni.quod dicis. Ad
diceret : In provinciis nostris catholicos esse nolu- quod bealus Eugenius respondit ut [al. decuit] po-
mus. Tractatum est quid fieret. Nullum invenit re- tuit: Quod ralionem, inquit, non habel, dici non de-

• Mart., Fnlg., Germ., cum Orthod., Sur., Lori- ]D Januariarum; qui lamen infra habenl Februariarum.
chio, et Belfor., rege non. Colb. 1, rege nostro. Bign. Et infra pro Junias Germ., Ful., etOrlli., babcnt
et Bald., regina. Rhenan.,/e^alus.... regina prwsenle, Julias. Marl., III cul. Julias.
etc Certe Eudoxia, Valentiniani filia Romse capta c Quasidiceret: In provinciisnoslris, catholicosesse
Hunnerico nupserat; sedjam aufugerat Constantino- nolumus. Haec desunt in Colbert. l.Mart., Germ.,
polim, ut refert Zonaras. Eam cum marito annis sex- Loricbio, et Orthod. Et infra, ubi ex Colb. 1 posui-
decim vixisse tradit Nicephorus lib. xv llistor., cap. mus, nisi ut a sancl>, etc. Plcriquc ediii habent nisi
12 : unde relinendam esse lectionem vulgatam cen- a sanclo, etc. Cneterifere mss. cum Orih. et Lori-
semus. Eteniin Reginus comes poluit lunc in Atrica chio, Tunc sanclo Eugeniorationabilis causa visa est
fuissc legatus. Eum nerape Afris probe nolum fuisse si cor barbarummoliretur, suggerendo, si legenda da-
patcl, quod postea in Orienlis partibus constitutus, retur d
lali textu epistolaconscripta.
qusestionesaliquot bealo Fulgenlio solvendas propo- Colb. 2, Ful., Germ., Mart., Port., et Orthod.
suit, quibusilleresponditepist. 18; et post Fulgentii cum Loricbio, nobismerilo religionisac fidei. Colb.
mortem Ferrandus diaconus, ut ejusdera Ferrandi tertius, de merito religionisfidei ejus prwceptum.
opusculum de hoc argumento testatur. Illud edilum e Coll). 1, cum aliquot edilis, Obadum; Colb. altor,
est a Chiffleliocum cseteris ejusdem aucloris operi- Oubadum, ct sic infra. Paulo ante, iniquitulemvra-.
bus, Divione,anno 1649. vins partvrire. Lorichius, ut iniquilatemgraviuspar-
bColb. 2, Ful.,Germ., Mart., Lorichius, etOrth., luriret.
'
215 ,VICTORISVITENSIS 216
buit. Sic est hoc quomodo si dicatur homini, ut per A quanlo magis communis mensa ciborum polerit in-
aera feraiur el volitet, quod moris non est humanas quinare, cum dicat idem apostolus : cum nefariis
natursc Dixi enim, si nostram fidem, quae una et neccibum habere communem (1 Cor. v, 11)?
vera fides est, poteslas regis agnoscerc desiderat, XVII. lngens miraculum. — Sed cum ignis jam
roittat ad amicos suos : scribam el ego frairibus persecuiionis accenderetur, et flamma infestantis
roeis, ut veniant coepiscopi mei, qui vobis nobiscum ubique regis arderct, ostendit Deus noster quoddam
communem fidem noslram valeant demonstrare, ct miraculum per servum suum fidelem Eugenium,
praecipue Ecclesia Romana, quse.» caput est omnium quod prselerire non debeo. Fuit in eadem civitaie,
Ecclesiarum. Ad hsecCubadus : Ergo tu, cldomlnus id esl Carthaginc, quidam caecus civibus civilatique
meus rex, similes estis? Eugenius episcopus dixit: noiissimus, nomine Felix. Hic visitatur a Domino,
"
Ego similis rcgi non sum; sed dixi : Si vcrain co- diciturque ei nocte per visura , dies enira Epipba-
gnoscere desiderat fidem, scribat amicis suis, ut di- niorum illucescebat : Surge, vadead servum mcum
rigant noslros catholicos episcopos; et ego scribo Eugenium cpiscoptim, ct dices ei, quia ego te ad il-
coepiscopis meis, quia catlioliccc fidei univcrsse ima lum direxi. Et illa hora qua benedicet fontera, ul
est causa. Hoc agebat Eugenius, non quoJ deessent baptizentur accedenies ad fidem, coniinget oculoi
jn Africa qui adversariorum objecla refellerenl, sed 6 luos, ct aperientur, et vidcbis lumen. Qui tali vi-
ut illi venissent, qui alicni ab eorum dominatu, ma- iione commonilu*, pulans se, quomodo assolet, de-
jorem ffdociam libertalis baberent, pariierque op- ludi per soiniiium, surgerc noluit csecus. Sed cuni
pressionis nostrse calumnias universis terris et po- itcrum uigerclur in somnum, similiter ut ad Euge-
ptilis nunliarent. nium pergerei, compellitur. Rursus negligit, tertio-1
.-: XVI. In episcoposswvitia.—Illeaulem qui nectebat mie festinanter et graviter increpalur. Excilat pue-
dolos, audire noluit raiionem , agens argumenlatio- rum qui ci solitus erat manum porrigere. Pergi'.
nibus crebris, ut quoscunque episcopornm audicrat veloci agilitate ad Fausti basilicam; orai, et venieni
eruditos, variis inseclalionibus agiiaret. Jain ad exsi- cum ingentibus lacrymis, suggerit cuidaiu d subdia-
lium b Vibianeiue secundo Donatianiim impositis cono nomine PeregrinO ut eum episcopo nuntiaret,
cenlum quinquaginia fustibus miserai episcopum, indicans sc babere aliquod secreli genus inliman-
21 necnon et Sufeiulcnsem Prscsidiuiii, virum salis dum. Audiens episcopus jussit liominem inlroire.
aculum. Tunc ct venerabiles Mansuelum, Germanum, Jain cnira ob cclcbritatem fcstivitatis, bymni nociurni
Fusculum, et mulios alios fusligavit. Duin hscc ge- per totam ecclesiam canente populo concrepabant.
runtur, impcral ul cum noslri- rcligionii viris illorum Indicat caccusantistiti ordinera visionis suac, dicitquc
mensain nulliis communem haberet, neque cum ca- C illi: Nonte dimittam nisi niihi, sicuta Domino jussus
tholicis omniiio vcscercntur. Quse res non ipsis ali- cs, reddidcris oculos meos. Cui sanctus Eugcnius :
quod praeslitit bcneficium, sed nobis maximum con- Recedc a me, frater; peccator sum et indignus, ct
tulillucrum. Nam si sermo eorum, diccntc Apostolo, supcr omiies homincs delinqucns, ut potc, et qui iu
sicul cancer consuevit serpere (// Tim. n, 17), hscc tempora servatus suin. Ille auiem tenens genua
a Sic olim Cyprianus Romanam-Ecclesiam princi- nadensemin Mauritania Caesariensi.Prsesidius aulem
palem appellabat, epist. 59 cdil. Oxon., alias 55, qucm hic laudattis, is ipse cst qui dicitur Suffetulensis in
lmilali sunl alii Africani Patres. Optatns lib. n adver- Noiitia Africana inier cpiscopos Byzacense, sicut et
sus Parmenianmn, Aogustinus passim, et alii. Vide Mansueius Afufeniensis et Germanus Peradamiensis,
Mabillonii nostri prsefationem in Liturgiam Gallica- in eadem provincia. At Fusculum reperire non licuit,
nam. Cscterum Julius papa in epislola ad Orientales nisi foilc fuerit Filtiosm Aggaritanus, ineadcm Byza-
episcopos conqueritur se ab iis ad concilium advoca- rena provincia memoratus. Certe pro Fusculus in
tum non fuisse. Vidc Sozomen. lib. ni Hist. eceles., Usuardi aulograplio habelur Fulcotus.
cap. 10. Fulgenlius et cseteri episcopi exsules in Sar- ' In Colb. 1, annorum circiier 800, eadem manu
dinia, epistola 15 ad Venerium et Joannem, laudant quo lextus ipse scriptum est in margine : Nota quod
Hormisdseponiilicis Romani verba, ut ostendant de in die sacra Epipltaniotum apud antiquos baplismut
gralia omnibus esse teiienduiu, quid Romana, in- _" fieret. Idem habet in capituli tilulo editio Lorichii,
quiuni, id.esl, catholica sentilel servat Ecclesia. bac vocula, nota. Hanc vero consucludi'
b Sic editi fere omnes, nisi quod babent Vibianen- excepla
ncm improbant Siricius papa in epistola ad Hime-
sem. Colb. 1 Vibianense teeundum. Sicut et Mart., rium Tarraconensem episcopuin, et sanclus Lco in
Ful. et Germ. : sed qui infra pro epitcopum habent epist. 16 edit. Quesnellianse, ad Siciliai episcopos,
episcopos, quasi sccundi nomine, cpisuopus hic qui- quibus poslea alii poniifices, et in variis provinciis
dam a Viclore designarelurDonaiiano sociaius. Simi- synodi adlncserunt. Alii tinieii in aliis provinciis
liter Orthod. ei Lorichius habenl : Vinianense, se- servabalurconsuetiido, quod de Africa cerium esi.
cundum, Donatianum impositis centum.... episcopos; Idein in Orientalibus provinciis observatum fuisse
el sub fetulense prwtidium verum,aculttm, etc Sed liquet luiu ex Graecorum Euchologio, lum cx Prato
bse lcctiones mendosissimseSUIIL.Unicum quippe hic spiriluali Joannis Moschi cap. 171,apud Cotelcrium
tantummodo designari Donatianumepiscopuin, liquet lomoII MonumenloruniEccles'seGrsccse,ubi refcrtur
ex vetuslis martyrologiis Usuardi, Adonis, et Noike- sacrum fontem singulis annis in Vico quodam, die
ri, in quibus die 6 Septerabris solus Donatianuscuni fcsto Theophaniorum sponte sudarc solilum fuisse,
infra recensitis celebratur his verbis: 77 Sanctorum ul ex ea aqua baptismus coiiliceretur.
. Donaiiani, Prmsidii, Manstteti, Germani et Fusculi, d Editi, Diacono. Priorem leclionem prsetulimus,
qui, etc, quo item die in Rouiano Martyrologio me- i|iise videiur istorumtemporum disciplinsemagis csse
inoranlur. Porro inNotitia Africana quatuor Donalia- conformis. Subdiaconi quippe extra sacrarium sia-
nos epjscopos invenio; Veselitanumscilicet et Tegla- bant, ex concilio Laodiceno.
nemem in Nuuiidia, Eliensem in Byzacena, et Uzi-
217 DE PERSECUTIONE VANDALICALIB. II. 218
cjus, aliud non dicebat, nisi illud quod jam dixerat: A J choro doctorum nomine « Lsetum , slrenuum atque
Siculjussum est redde mihi oculos meos. Atteridensi doctissimum virura , post diuturnos carccris squalo-
quoque Eugenius inverecundam credulitateiu, et quiai rcs incendio concremavit, scslimans tali excmplo
jam lempus urgebat, pergit cum eo, comitante offi- limorem incutiens, reliquos se clistirum. Tandem
cio clericorum adfonlem. Ubi fixis genibus cuin in- vcnitur ad disputationis conflictum, ad locum scilicet
genti gemitu, pulsans singultibus ccelum, crispantemi quem delcgcrant adversarii. Evitantes igilur noslri
benedixit alveum fontis, et cum completa surrexissett vociferationis lumullus, ne forie postmodum Ariani
oratione, ita cseco rcspondit: Jam libi dixi, fraler dicercnt, quod cos nostrorum oppresscril mulliludo,
Felix, peccator homo ego sum; scd qui te visitares dcligunt de se noslri qui pro omnibus rcspondercnt
dignatus est, prsestet tibiDoniinus secundum fidemi decem. Collocat sibi Cyrila cum suis saiellilibus in
tuam, et aperiat oculos luos. Simulque vexillo cruciss loco excelso superbissimum thronum astamibus [al.
consignat oculos ejus. Statim caecus visum, Domino> nobis] nostris. Dixeruntque nostri episcopi: d Illa
reddente, recepit. Quem secura, quousquc universii semper est grala collalio, ubi superba non dominatur
baplizarentur, i.bi detinuii a ob boc, nc tanto mira- polesialis elalio; sed ex consensu communi veniiur,
culo populus excitatus, virum conlereret qui rece- ul cognitoribus discernentibus, partibus agenlibus,
perat lumen. Fit postea manifeslum Ecclesiac uni-- **quod verum cst agnoscatur. Nunc autem quis erit
versse. Procedit ad aliare cum Eugenio, sicut moris3 cognitor, quis examinator, ut libra jusiitiac aut bene
est, qui fuerat csecus, suse salulis oblalionem Do- prolata confirmet, aut prave assumpta refe!lat?'Et
mino reddilurus. Quam episcopus accipiens altarii cum talia et alia dicereniur, nolarius regis respon-
impusuii. Fit slrepitus, gaudio b provocante, irrevo- dit : Palriarcha e Cyrila dixit. Ad quod superbc ct
cabilis populorum. Stalim nunlius pergit ad tyran- illiciie sibi nomen usurpalum nostri detcstati dixc-
num. Rapitur Felix, inquiritur ab eo quid factum sit,, ruiit : Legatur nobis quo concedenle istud sibi no-
22 qualilerque receperit lumen. Dicit ille ex ordine3 men Cyrila assumpsit. El exinde slrepilum conciian-
lotum, dicuntque Arianorum episcopi: Hoc Eugenius5 les, calumniari advcrsarii cceperunt. Et quia boc
per malcficiafecit. Et quia oppressi confusione lu- noslri petierant ut sallem, si examinarc non liccbat,
roen non poterant hubilare, eo quod Felix universsc a prudenti multitudini vcl exspectare licerel: jubentur
civitati manifeslus esset et notus; lamen volehantt universi filii catholicscEcclcsiacqui aderanl, cenlcnis
eum , si fas esset, necare, quomodo Judaei suscita- fuslibus [al. caedi] lundi. Ttinc clamarc ccepit bcatus
tum Lazarum cupiebant occidere (Joan. xu, 10). [Lor., Eusebius] Eugenius : Vidcat Deus vim quara
XVIII. Latus tnartyr. — Appropinquabat jam fu- patimur, cognoscat afflictionem et persecutionem
turus dies illc calumniosus calendarum Februaria-- quam a persecutoribus sustinemus. Convcrsique no-
rum, ab eodem statutus. Conveniunt non solumn stri, Cyrilse dixerunt: Proponc quod disponis; Cy-
universse Africte, verum etiam insularum mullaruran rila dixit : NescioLaline [Colb. 1 addit loqui]. Noslri
episcopi, afflictioneet raoerore conlecii. Fit silentiuraii episcopi dixerunt: Semper te Latine cssc Ioculum
diebus multis, quousque perilos quosque et dociissi- manifesto novimus; modo excusari non debes , prsc-
mos viros [al. cxinde superarel] inlcrim separaret,, sertim quia tuMiujus rei incendium suscitasli. Et vi-
calumniis appositis enecandos. Nam unum ex ipsoo dcns catbolicos cpiscopos ad conflictum mag;s fuisse

a Loricliius sic habet : Ob hoc tantum miraculum n bantur. Dc his Augiislinus in breviculo collationis.
populusexcitalus, comprimere virttm qui receperallu-;- Plura vero habel Morinuslib. i Exerciiationum ecclc-
tnen cmperunt.Fit postea, elc skisi. cap. 20. Eorum mcniio passim in conciliorum
b Alii, metante aut comilanle. Colb. 1, mediante. '.. aclis habetur, ex quibus facile quivis corum officium
Orthod. el Lorichius, provocanteinmstimabilis,eic Etinfra, prolata confirmet,etc.
c Hic fuit episcopus Neptitanus in Byzacena, ul exx dignoscere78Polest-
Ful. ct Mart., confirment, aut probra assumpla refel-
Notitia patet. Idem lestatur Viclor Tunnonensis inn lanl. Germ., conftrmel uul probra, etc Orlhod. ct
Chronico, et Isidorus in Historia brevi Vandaloriun, i, T) Loricliius, imprcbeassuntplarefellat.
sera 501. Ejus memoriam simul cum supra recensitiss e Hunc locum rcslituimus ex mss.Colb. 1 ct Port.
confessoribuscelebrant vulgala Martyrologia die 6 Interpcllarunt quippe calholici, cum bacc verba, ia-
Septembris. Victor tamen Tunnonensis in Chronico o triarcha Cyrita dixit, Nolarius pronunliaret- Ferro
laudato eum die xu calendas Octobris glorioso mar- eniin non poierant, ut ille Cyrilam uuncuparet pa-
tyrio coronatum fuisse asseverat, Zenone Auguslo o triarcliam, unde scrmonis ipsius filiiin inierruperc.
consule. Ejusdem sancti viri apparitione bellum ad-1- Colli. allcr, Rhenan., Chiftl., Bald., ct Bign., omissa
vefsus Vandalos a Justiniano iinperatore susccplum m una linea. Cyritadixit: Legatur, ctc. Aliter habent
fuisse scribit jam laudalus Isidorus, scra 560. Ad ,d Sur., Onhod., Lorithius, el cura eis Bald. in piole-
quod tamcn fuissc incitatum ndhortationibus episcopi pi gonicnis, scilicet, Patriarcha Cyrila dixit, aliqttos
cujusdam, qui Dei monitu cx Oriente Constantino- i- vestrum sttperbe ct illicile sibi nomen caiholicormn
polim veneral, asserit Procopius libro i de Bello lo usurpasse. Nostri lentati dixerunt: Legatur, ctc. Sed
Vandalico.Paulo infra astimans lali exemplolintorem iii ni fallor, vocem Catholieorumabsque nis. posueruni,
inculiens, ctc Colb. 1, wslimans quod timorem
tii quod alias scnsus vidcretur cis essc nullus. Nam
excitarct. Mart., Ful., Germ., Sur., Oriliod. et Lo- )- Ful. et Germ., qui banc leclionem babent, pro ca-
ricbius, limoremincuterel reliquis et twsuram.
II. llwlicorumIiabent patriarcha, et Colb. lertius -cuui
d Aliiquod....
habent, Illo est semper traclanda toculio,ubi,
i, Comp. ncutram. Porro familiare erat, ut jam supra
etc Et infra, Cognitoribusdiscernentibus.Aliquot mss. s. observavimus, apud islos aliosque barbaros, praeci-
el editi, decernentibus.Porro cognitores dicebanlur tr puuui geulis suse episcopum patriarcham nuucupare.
qui recognoscendis cpiscoporum sentenliis commilte- 2- ~,.-.
219 VICTORISVITENSIS 320
paralos, "omninovolebat audientiam diversis cavilla- A cienterque conscriptum, dicentes : Si nostiain fidera
lionibus declinare. Quod ante nosiri prsevidenies, cognoscerc desider.itis, haec est veritas quam tc-
libellumde Ode conscripserant, satis decenter suffi- nemus.
• Sic habel Lorichius. Al alii mss. et ed. omnino audienliam declinavit

LIBER TERTIUS.
PROTESSIOFlDEI CATHOLICORUM EPISCOPORUM HUNERICOREGl OBLATA.
23 L Unitas subslantim Dei. — Regali imperio II. Probatur ex Scripturis. — Ex Palre autem esse,
fidei catholicse, quam tenemus, praecipimnr reddere id esl unius cum Patre substanlise, his lestimoniis
rationem, ideoque aggredimur pro nosirarum virium approbalur, Apostolo dicente : Qui eumsit splendor
mediocritate, divino fulli a adjutorio, quse crediraus glorim, el figura tubstantiw ejut, gerens quoque omnia
vel prsedicamusbreviter intimarc. Primum igilur de eerbovirtutis sum (Hebr. i, 5). Et itcrum ipse Deus
unitale substanlise Palris et b Filii, quod Graeci Paler incredulorum perfidiam objurgans, qni prsedi-
o/xoouo-iovdicunl, exponendum nobis esse cognosci- cantis pcr prophetas Filii vocein in sna subsiantia
mus. Palrem ergo, et Filium, et Spiritum sanctum manenten»audire noluerunt, 24dixit: Non audierunt
ita in unitate Deilatis profitemur; ut ct Patrem c in vocem*subslantiw (Jer. ix, 10), qnam vocem sub-
suse proprietale personsosubsisiere, et Filium nihilo- B slantiae [edit. ciim lam] contemplam lerribili conle-
minus in propria exslare persona, atque Spiritum stalione increpans, ad eumdem prophetam loquitur,
sanclum personoc suse proprielatem retinere fideli dicens : Saper monles"accfpileplanctum, et super se-
confessione fateamur. Non eumdeni asserentes Pa- mitat deserti luclum, quia defecermt, eo quod non sint
tremquem Filium, neque Filiumconfilentesqui Pater homines; non audierunt vocemsubitantima volalilibus
sit, autSpiriltis sanctus; neque ita Spirilum sancium cali usqtte ad pecora (lbid.). Et rursum eos qui a
accipimus, ui aut Pater sit aut Filius; sed ingenitum professione unius substaniise declinantcs, in eadem
Pairem, et de Palre [a/.natum] genitum Filium, et de fidei subslanlia stare noluerunt, increpat dicens : Si
1'atre etd Filio procedentem Spiritum sanctum, unius stetistenlin tubstanlia mea, avertittem titique eosa via
credimusesse substantise[Lor.,et] vel cssenlise: quia tua mala, el a pestimit cogitationibus suis (Jerem.
ingcnili Patris el geniti Filii et procedentis Spirilus xxm, 22). Et ilerum non exlra subslantlain Patris
sancti una est deilas, tres vero personarum proprie- Filiura confitendum, sed in endeni ' lideli oculo con-
tates. Et quia conira hanc catholicam vel apostoli- tuendum apertissime declaratur, dum dicitur per
cam fidem exorla hseresis novitatem quamdam in- prophelam : Quit stetilin subttanlia Domini, et vidit,
duxerat, asserens Filium non [al. ex] de Patris sub- ' et audivitverbumejut (Ibit., 18)? Pairis ergo sub-
stantia[a/. nalam]genitum, sed ex nullisexstautibus, V stantiam Filium esse propheticis jam olim designa-
id est ex nihilo subslilisse : ad hanc impietatis pro- lum est oraculis, dicente Salomone : Sttbsiantiam
fessionem, qusecontra fidein emerseral, refellendam enimet dulcedinemluam, quam s tn filios habes osten-
et penitus abolendam, 6f*oouo-iov sermo Grsecus posi- debas (Sap. xvi, 21), quam in figura et iinagine pa-
tus est, quod inierpretalur unius subslantise vel nis coclestispopulo Israel ccelilus apparet profluxisse.
essenlise, significans Filium non ex [al. nullis] ullis Quod ipse Dominusin Evangelio exposuit, dicens :
exstanlibus, nec ex alia subsiamia, sed de Paire Non Moyses dedit vobis panem de cwlo, sed Pa'er
natum esse. Qui vero pulat 6f*oouo-iov auferendum, meusdat vobis panem de cmlo(Joan. vi, 32); se uii-
ex nihilo vult asserere Filium exstitisse. Sed ex ni- que panem ipse [Lor., definiensj designans, cuiu
hilo non est, ex Patre sine dubio est, et recte 6fto- dicii : Ego sum panit vivus qui de coetodescendi
euo-tov,id est unius cum Patre substantise, Filius est. (Ibid.il) Dc quo eliam propheta David dicit: Pa-
11Cod. Laudunensis et alii, auxilio. Mart., Comp., LXX Inlerpretet. Quodesl verum. Cseterumpro tuper
Lor., et Orlh., fidemquamcredimus. monles,e:c, Lorichius, el alii habent, super montem
b Colb. 1 addit manti recenti et Spiritus tancti. planclum,ei pro semitam,aliqui, scntitas.
c SicMart., Germ., Ful., et Chiffl. At Colb. 1, accipe ' Laud. et Colb. 2, Fidc/ifermeniis oculo. Rhenan.,
Comp., Lorichius, el Orlhod., pio suw habent sua. fidetitermentis oculis. Ful. Germ. et Orthod., fidtli
Colb. alleY,et Laud. cum Bald., Rhenan. ct Bign., . mente. Colb. lertius, fideliter mente. Lorichius, fidei
suaproprietatis persona. SicelColb. tertius in margi- •D menle.
ne,d qui in lextu habet, sua propria Deilatispersona. B Hujus loci et aliorum, qui hic habenlur, egre-
Hsec particula deest in Laud. et in editione Rhe- gias habes expositiones in libro seu Besponsione
nani. At in Colb.1 alia manu scripta est. Et in reca- 79sancti Fulgeniiiad decem Arianorumobjectiones,
pitulationeinfra num. 21 non habelur. Exstat tamen lnresponsionescilicetadquariameorumobjeciiouem.
in cselerte mss. et edilis. CseterumColb. 1, Mart., Ful., Germ., el Orth., cuin
• Laud. addil. mem.Infra aulem in Comp. et apud Lorichio, habenli» Filio. Ei infra.pro quam in, p.tc,
Lorichium sic habetur: Qui cumsit tplendor et figurd Orth. et Loricliius quiain. Colb. 1, qui in, ui quse
substantia ejus et substantiam noluerunt audire hwre- sequuntur de Filio possint intelli^i. Et quideiu cxi-
tici. Dixitalius propheta : Non audierunt vocem,etc gere videtur sensus illorum Palrum ul legatur tn
Vox haretici deest in Comp. Porro in Colb. unius Filio.
margine haec verba habentur: /n Jeremia secundum
221 DE PERSECUTIONE VANDALICALIB. III. 222
nemangelorum manducavithomo (Psal. LXXVII,25). lA ait : Ego et Paler unum sumus; et: Qui videt me videt
III. Paler elFilius sunl aquales.—Namque ut adhuc et Patrem; et: Omnia qumcunquePaler facit; eadem
evideniius Patris et Filii substantise unitas, ct a di- facit Filius simililer, vel csetera quse superius conti-
vinitatis sequaliias ostendatur , ipse in Evangelio nentur. Ula vero quse de co secundum hominera rc-
dicii : Ego in Patre, et Paler in me est. Et : Ego et feruniur, isia sunt : Pater major me est (Joan. xiv,
Pater unum sumus (Joan. x, 38, 30). Quod non ad 28). Et: JVonveni facere voluntatemmeam, sed volun-
unitatem tantummodo voluntalis, sed ad unam refer- talem ejus qui misit me (Joan. vi, 38). Et, Pater, si
(ur eamdemque substanliam, qtiia non dixit : Ego et fieri potesl, transeat a me calix iste (Malth. xxvi, 39).
Paier unura volumus; sed, unum sumus. Ex eo enim Vel ctim de cruce dixit: Deus, Deits meus, quare me
quod sunt, non ex eo lantura quod volunt, palernse dereliquisli(Malth. xxvn, 46)? Et iterura ex persona
unilatis declaratur assertio. ltem Joannes evangelista Filii propheta dicil: De venlremalris memDeusmeus
dicit : Proplerea ergoquarebant eumJudwi inlerficcre, es tu (Psal. xxi, 11); vel cum minor anyelis (Psal.
quia non solumsolvebatsabbatum,sed el Patrem suum vni, 6) indicatur, ct quam plura his similia , quse
dicebat Deum, wqualemsefaciens Deo (Joan. v, 18). studio brevitatis non inseruimus. Filius ergo Dei
Quod utique non ad Judseos esl [al. potius] penitus ntillis conditionum necessitatibus obstrictus, sed li-
referendum, quia evangelista veraciter dixil de Filio, B ] bera divinitatis polentia, ita quse nosira sunl mira-
quia sequalem Deose faciebat. Iiem in eodem Evan- bili pietate assumpsit, ut a suis qua? divina sunt,
gelio scriptum est: QuwcunquePaler facit, eadem et omiiino non desliterit : quia Divinitas ncc augmen-
Filius facit simililer (Ibid., 19). Et, sicut Paler susci- tum admitlit, nec palitur detrimeniein. Undc gratias
tat mortuoset vivificat, ila et Filius quos vull vivificat agimus eidem [Comp., DeoJ Domino nostro Jesu
(Ibid.,%\). Item, ut omnes honorificent Fiiium, sicut Christo, qui propter nos et propter nostram salutem
honorificanlPatrem (Ibid., 23). ./Equalisenim honor de ccelo descendit, sua passione nos redemit, sua
non nisi sequalibus exhibetur. Item ibi Filius ad Pa- morte vivificavit, sua ascensione glorificavit, qui se-
trem dicit : Omniameatuasunt,ettuamea(Joan.xvn, dens ad dexteram Patris venturus est judicare vivos
10). Item, Phitippe, qui me videt, videt,et Patrem. et moiiuos, justis selernacviiae prsemium Iargilurus,
Quomodolu dicis: Oslendenobis Palrem (Joan. xiv, impiis atque incredulis meriia supplicia redditurus.
9)? Hoc non dixisset, nisi Palri per omnia fuisset V. Generatio Filii. — Profitemur iiaque Patrem
aequalis. Item ipse Domiuus dixit : Creditisin Deum, de seipso, hoc csl de eo quod ipse est, sempiterne
et in me credite (Ibid., 1). Et adhuc ut unitaiem atque inelTabiliter Filium genuisse; Filium non ex-
sequalitatis demonstraret, ait : Nemo novit Filium trinsecus, [al. vel] non ex nihilo, non ex alia subja-
nisi Pater , neque Patrem quis novit nisi Filius, et IC cente materia, sed ex Deonatum esse. Et qui de Dco
cuivoluerit Filius revetare (Mallh. xi, 27). Et sicut natus est, non aliud est qtiam id quod Pater esi, ct
Filius cui vull revelat Patrem, iia el Paier revelat idcirco unius substantise est: quia veriias nativitalis
Filium, sicul ipse Petro ait confilenli eum Christum diversilatem non admillit generis. Nam si altcrius
Filiuni Dei vivi esse : Bealus es, Simon Barjona, quia a Palre substanlise esi, aul verus Filius non esl, aut,
cttroet sanguis nonrevelavit libi, sedPater meus qui in quod nelas est dicere, degener natus est. Est enira
cwlis est (Matlh. xvi, 17). Et iterum Filins dicit : verus Filius, sicul ait Joannes : Ul simus in vero Fi-
Nemo venit ad Patrem nisi per me (Joan. xiv, 6). Et, lio ejus (I Joan. v, 20). Non est etiam degener, quia
JVemovenit ad me, nisi Pater meus, qui misit me, al-' Deus verus de Deo nalus est vero, sicut idem Joan-
traxerit eum (Joan. vi, 44). b Unde claret aequalilas nes evangelisla exsequitur, dicens : Hic est Deus
Pairis et Filii, cum ad se invicem credenles addu- veruset vitawterna (Ibid.). Et ipse Dominusin Evan-
cunt. Item dicit : Si cognovissetis me, et Patrem geiio : Ego sum, inquit, via, verituset vita (Joan. xiv,
meum ulique cognovisselis,el amodo noslis eum, et 6). Ergo si aliuiide subslantiam non habet, de Palre
vidislis eum (Joan. xiv, 7). habet; si de Patre babet, unius esl subsiantise cum
IV. Duw in Chrislo naturm. — Verum quia duas Patre. Sed si unius substantisenon est, ergo non de
in Filio profitemur esse naluras, id est Deum verum D Palre, sed aliunde est : quoniam unde est, inde sub-
et hominera verum, 25 corpus el animam habentem : stanliam habeat necesse esi. Omnia enim ex nihilo,
quidquid de c excellenii sublimitatis potenlia de eo Filius vero de 1'alre. De duobus eligat quisque quod
referunt Scripturse, admirandse ejus divinitati tri- velit, aut del ei substantiam de Patre, aut fateatur
buendum seatimus : et quidquid infra bonorem ccele- ex nihilo subsiitisse.
siis potentise deeodem humilius enarratur, non verbo VI. Solvitur objeclio. — Sed prophelicum forsilau
Dei, sed bomini reputamus assumplo. Secundum objicilur tesliraonium : Generationemejus quis enar-
divinilatem ergo est boc quod supeiius diximus, ubi rabit llsai. LIII, 8)? Cum [al. ergoj ego non dixc-
a Rlienan., et Divinilas aqunlilas. Colb. 1, Divini- se invicemcredentesadducere.
tas ostendalur wqualis. Et infra, Eyo in Patre, elc, c Mart., Germ., Comp., Ful., ct Ortliod., exceUen-
Ghilfl., Bigu.et Uald. cnm Colb. 1, Rhenano, babent lis. Colb. 1, exceltentius. Lorichius, excellentissubli-
solnnnnodo, Ego el Pater unum sttmus. Laud., Ego mitalis potenlim, etc., Et infra admirandm , elc
in Patre... Ego enim el Pater, elc Mart., Comp., Lorichius., et Ful., ad memo-
b Marl., Colb. 1, Fnl., Germ., Rhcnan., Lorichius, randamGerm., ejus divinilatem.
et Orlliod., Undc clarei mnualiltiismPatris et Filii ad
223 VICTORISVITENSIS 221
rim : Enarra mihi modum vel qualitatem divinsc.A dem Filio dicil: Qui cum sit sptendorgloriw, et figura
generaiionis, el lanti secreti arcanum humanis verbis substantim ejut (Hebr.\, 3) : in quo evidenlius et
cnunlia, quoniam unde natus sit, non queraadmodum coxtcrnus Palri, et inseparabilis a Patre, el unius
nalus sit requisivi. Divina enim generatio inenarra- cum eo esse subslantiseperdocelur, dum luci splen-
bilis est, non ignorabilis. Nam usque adeo non est dor semper esl coselcrnus, dum splendora [al. lucc]
ignorabilis, id est non ignoralur unde sit, ul ct Pa- lumine nunquam est separatus, dum splendor a luce
tcrde seipso gcnuisse, et Filius de Patre se natum c natura vel subslamia nunquam polest essc diver-
sscpissimeprotestetur, quod nullus omnino ambigit sus. Qui enim splendor lu