Vous êtes sur la page 1sur 571
Smaragde (abbé de St-Mihiel). Smaragdi, Opera omnia, ex variis editionibus collecta. Accedunt sancti Leonis III,

Smaragde (abbé de St-Mihiel). Smaragdi,

Opera omnia, ex variis editionibus

collecta. Accedunt sancti Leonis III, Stephani IV, Paschalis I,

Curiensis scripta quae supersunt universa, juxta D. Mansi et Artzheimii conci

1851.

supersunt universa, juxta D. Mansi et Artzheimii conci 1851. Magni, Senonensis, Remigii 1/ Les contenus accessibles

Magni, Senonensis, Remigii

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :

*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source. *La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits élaborés ou de fourniture de service.

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans l'autorisation préalable du titulaire des droits.

*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque

municipale de

(ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.

PATROLOGLE

CURSUS

COMPLETUS

SIVE

BIBLIOTHECA CTNiVERSALiS, INTEGRA, DNIFORMIS, GOMMODA, OEGONOMIGA,

OMNIIM

AB

SS. PATMM,

DOCTOMM

MYO

APOSTOLIGO

SCRIPTORUMQUE

QUl

AD INNOCENTII

ECCLESIASTICORUM

III TEMPORA

FLORUERUNT;

RECUSIO

CHRONOLOGICA

OMNIUM QUiE EiSTITERE MONUMENTORUMCATHOLICJETRADITIONISPEn nnnmrr.iM PRIMRA ECCLESLE SiECULA, JUXTAEDITIONESACCURATISSIMAS,INTER SE CUHQUENONNULLISCODICIBCSMANUS

PERQUAMDILIGENTERCASTIGATA

;

DISSERTATIONIBllS, COMMENTARIISLECTIONIBUSQUEVARIANTIBUSCONTINENTER

OMNIBUSOPERIBUSPOSTAMPLlSSIMASEDITIONESQU.« TRlBUSNOVISSIMISS.ECULISi

DETECTIS,AUCTA; INDICIBUSrARTiCULARlBUSANALYTICIS* SINGULOSSIVE TOMOS, SIVEAUCTORESA

SUBSEQUENTIBUS,DONATA; CAPITULISINTRAIPSUMTEXTIJMRITE DISPOSITIS, NECNONET TITULISSINGULARUMPAGINARUMMARGINEMSUrERIORE.U

DISTINGUENTIBUSSUBJECTA-MQUEMATERIAH SIGNIFICANTIBUS,

ADORNATA

;

OPERIBUSCUMDUBIISTUMAPOCRYPIilS,ALIQUAVEROAUCTORITATEINORDINEADTRADITIONEM , ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS,AMPLIiFlCATA; BUOBUSINDICIBUSGENERALIBUSLOCUPLETATA: ALTEROSCILICETRERUM, QUOCONSULTO,QUIDQUID UNUSQUISQUEPATRUMIN QUODLIBET TIIEMASCRIPSERITUNOINTUITU CONSPIClATUR;ALTERO SCRIPTUILE SACR^E, EX QUOLECTORICOMPERIRESIT OBVIUMQUINAMPATRES ET IN QUIBUSOPERUMSUORUMLOCISSINGULOSSINGULORUMLlBRORUM SCRIPTUR*TEXTUSCOMMENTATISINT. EMTIOACCURATISSIMA, CJ5TERISQUEOMNIBUSFACILEANTEPONENDA, Sl PERPENDANTUR: CIIARACTERUMNITIDITAS

CHARTjE QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIOCORRECTIONIS,OPERUMRECUSORUMTUMVARIETAS

TUMNUMERUS,FORMAVOLUMINUMPERQCAMCOMMODA SIBIQUE IN TOTOOPERISDECURSUCONSTANTER

SlMILIS,PRETH EXIGUITAS,PRiESERTIMQUEISTA COLLECTIO,UNA, METHODICAET CHRONOLOGICA^--"-w

BEXCENTORUMFRAGMENTORUMOPUSCULORUMQUE

HACTENUSHIC ILLICSPARSORUM./^ tyf>\

/ *

PRIUUMAUTEMIN NOSTRA EIBLIOTHECA, EX OPERIBUSAD OMNES-ETATES,I

LOCOS,LINGUASFORMASQUEPERTINENTIBUS,COADUNATORUM.'

f /~x^o\. <J3^VJ?N

.

SERIE^

SEOTNDA,

w4%-N*

\r**%

m QUArRODEUNTPATRES,DOCTORESSCRIPTORESQUKECCLESLSLATINAL^-

.

A GREGORIOMAGNOAD lNNOC-liNTIUMIII.

Ou

^J.

%

Slccurante

AIBU&7BSG2I

3.^5.

CLESl

SIVS

SD%ne,

DHITESSf,

Y£*\

\^" \

\

g>'

r^

v„

CCRSOOMCOMPLETORUM1N SINGUL09SCIENTI^ ECCLESIASTICERAMOSBDITORE. \T

PATROLOGIAEINA EDITIONETrtlS MANDATA EST, ALIA

NEMVE LATINA, ALIA GR.HCO-LATWA. —-

VENEUNTMILLE FRANCISDUCENTAVOLUMINAEDITIONIS LATIN.E; OCTINGENTISET MILLE TRECENTAGR^ECO-LATIN^;. — MERELATINAUNIVERSOSAUCTORESTDMOCCIDENTALES,TUK ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM, IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR.

PATROLOGIA

TOMUS

CII.

SMARAGDUSABBAS; S. LEOIII, STEPHANUS.1V, PASCHALIS I, PONTIFICES ROMAM; MAGNUS SENONENSIS, REMIGIUS CURIENSIS. '

TOMUSUNICUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE

EMTOREM,

W VIADICTA D-AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOPENFER NOMINATAM,

SEU PETIT-MONTROUGE.

1831

SMARAGDI

ABBATISMONASTERII

OPERA

SJi.CULUM

SANCTI

IX.

MICHAELIS

OMIVIA

VIRDUNENSIS

EX VARIIS EDITIONIRUS NUNC PRIMUM 1N UNUM COLLECTA.

SANCTI

LEONIS

ACCEDUNT

III,

STEPHANI

IV,

PASCHALIS

PONTIFICUMROMANORUM,

. MAGNl

SENONENSIS,

REMIGII

CURIENSIS

I,

SCRIPTA Q\JM SUPERSUNT UNIVERSA,

JUXTA D. MANSI ET ARTZHEIMII CONCILIORUM COLLECTIONES.

ACCURANTE

BIBLIOTHECJE

J-P.

CLEBI

MIGNE,

UNIVERS/E,

SIVE CCRSUCMCOMPLETORCMIN SINGULOSSCIENTIJEECCLESIASTIC/ERAMOSEDITORB.

TOMUS

UNICUS.

VENIT 6 FRANCISGALLICIS.

EXCUDERATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE

EDITOREM,

IN VIADICTA D'AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOVENFER NOMINATAM,

SEU PETIT-MONTROUGE,

1861

ELENCHUS

AUCTORUM ET CPERUM QUI IN HOD TOMO €11CONTINENTUR

SMARAGDUS ABBAS;

a Collectiones in Epistolas et Evangelia. Summarium in Epistolas et Evangelia Smaragdo additumi Commentaria in Regulam sancti Benedieti» Via regia. Acta cdllatibnis Romaha? a Smaragdo descripta. APPENDIXA» SMAnAGDIOPERA. 1. Ghartee Ludovici Pii et Lotharii filii ejus pro monasterio Sancti Michaelis.' 2. Epistola Caroli Magui ad Leonem papam, de processione Spiritus sancti, quam edidit Smaragdus abbas. MAGNUS SENONENSIS ARCHIEPISCOPUS.

Libellus de Mysterio baptismatis. Noteejuris a Magnone collectse.

SANCTUS LEO, III PONTIFEX ROMANUS,

Epistolse.

Privilegia.

TEPHANUS IV, PONTIFEX ROMANUS.

Notitia historica.

PASCHALIS I, PONTIFEX ROMANUS,

Epistolee.

REMIGIUS CURIENSIS^PISCOPUS.

Canones pro sua dicecesi.

 

Col. 15

553

691

931

971

975

975

979

981

983

1023

_

 

1067

1071

1085

1093

R. PITRA. — NOTiE IN COMMENTARIUM SMARAGDt

» Solam

noverimus

emendandse quam

hujusce expositionis

editionem

Argentinam

dehuo in luceni

protulimus,.cui

dabit codei Bononiensis descripius a R. P. PITRA,qui et notas in Commen-

EDIT.

utcunque

tarium

suppelias

Smaragdi ad calcem voluminis subjectas benigne nobis suppeditavit.

Ex typis MIGNE, au Pelii-Montrouge.

ANNODOMINIDCCCXX

SMARAGDUS

ABBAS.

NOTITIA

HISTORICA.

(Ex Fabric. Bibl. med. et ihf. Lat.)

iabbas S. Michaelis ad Mosam in dioe- A beunij tom< VII, p. 1194; Harduinum, V, pag. 909. In

Bii.1.Heilsbrunnensi Codex est membranaceus, in ti-

tulo exhibens Collaliomimlibrum

plexum; quod

Smaragdiis

cesi Virdunensi,

prseceptor, qui

ord. S. Benedicli, et anlea quoque

do-

fralres monaslerii

u, capilula xvi com-

tribuilur,

communi no-

abbatis

grammalicam

cuiti Anno 810 Romse fuit in collatione inler

et

<Ai; anno 824 una cum Frothario

an huc referendum sit, an vero

sancli etiara nostro

papam

iegatos Caroli Magni de processione Spiritus san-

episcopo in controversia

Tullensi

non dixeiim. Vide Catalogum Hockeri, opus

8. Epistola Caroli Magni ad Leonem ponlificem de

singulare sit,

pag.

11.

|udex datus est a Ludovico Pio imp.

inter Ismundum abbatem Mediolanensem et mona-

chos

processione Spirilus

7.

ejus. Reliquit

hsec ingenii sui monumenta :

ibid.j p. 1199, Hardiiiiius, pag. 975.

mine Epistola Froiarii

1. Commentariusin

Evangelia el Epislolas in divinis

1556 fol.

Ligno vitae, II,

77;

ad Ludovicum

episcopi

Tullensiset Augusinm Smaragdi

officiisper anni circulum legenda. Argent.

Casp.

Hedione Germ. versos esse ait Possevinus tom. II

Trilhemius Postillam vociu. Hos sermones a

habetur inler epislolas Frotarii loco tertio;

Script.

Rerum Franc. tom.

scripta apud Andr. Ducbesne

II, p.

71.

Apparalus, p. 418,

2.

3.

etWion in

Diadema monachorum vel de ecclesiaslicorum

et in Bibl. PP.

Commentarius in regulam S. Bcnedicti. Colon.

post synodum Aquisgranen-

slatuta re- Rhabani

8. Grammatica major seu Commenlarius in Do~

exemplar ms. in monasterio

el

quoedam libii

Opus

divi-

558*

in alio codice decimus

illo exempla

etmonachorummaximeviriutibus, ex sententiis Pa-

trum, contextum. PariSi, 1552, in-8°; 1640, in-12;

maxima, tom.

natum. Mabillonius

Corbeiensi vidilexquo prseialionem

Antuevp., 1540, in-8°,

XVI, p. 1505.

specimina prolulil iu Amdectis, p.

sum est in libros xiv, quibus

g quintus de Orthographia subjicilur. In

poiius

et

et Francicorum immiscuit.

ex sacris

1575, fol. Editus est

sem anno 817

quam profanis scriploribus protulit,

verborum Gothicorum

et

habiiam, quia quaedamejus

nonnuiiquam etymologias

9i Commentariusin

10.

petit. Male vero edilus est inler Opera

Mauri, quia

in hoc commentario varia occurrunt

et Via Regia ediclit

I, pag.

re-

290.

praefixos

tomo

prophelas

qua)

petiit. Versus huic commenlario

Joan. a

ex Diademale monaclwrum

Bosco in Bibl. Floriacensi,

Regia, ejusdem

Historia monaslerii S< Michaelis sunt inedita.

Smaragdo legas in Chronico monaslerii

Varia dehoc

S.

550

loire seqq., littiraire

Michaelis, quod exhibent Analecla Mabillonii, p.

ei in adnotatione

Mabillonii, p. 557; His-

de la France, tom. IV, p. 459; Buisei

lom.

J, pag. 641; Leyseri Hi-

4. Via

indolis ac Diadema mona-

et Lab-

chorum, exslat apud Dachevium, SpiciL lom. V, p.

Sir-

1, ed. prior,, et tom. 1, p. 258, edit. post.

Hist. Univers. Paris.,

sioria poetarum medii sevi, p. 284.

5. Acta Collationis

Romanai, an. 810, apud

II, p. 25G,

mundum Concil. Galliae lom.

a SMARAGDI

ABBATIS

VIRI SANCTIMONIAET DOCTRINACLARISSIMI (QUI VIXIT ANNODOMINI DtiCCCLXx)

IN EVANGELIAET EPISTOLAS QILE PER CIRCUlTUMANNI IN TEMPLIS LEGUNTUR CUM PRIMIS DOCTA ET PIA EXPLICATIO ,

Eon principibus Ecctesiw doctoribus, Origene, Hieronymo,

stino, Cypriano, Cyrillo, Gregorio^ Victore,

Figulo, Beda, Primasio, ad

stris, quibus

cens

etc,

mira,

Fulgentio,

sed clara brevitate

ChrysostomOi Ambrosio, Augu-

Eucherio,

Cassiodoro,

congesta

Tychonio,

omnibus Ecclesim mini- ae necessaria. Jam re-

singulos emendo tenuitas obstat, ulilissima juxta

in Ecclesiw Christianw profectum editd.

inventa, revisa et

TYPOGRAPHUS

PIO LECTORI

SALUTEM.

Qudd Plinius in Naturali Historia de gemmis scri^ D possimi qui quidquid habent catholici Patres, Orige-

in iis in arctum

coaelam;

nes, Hilarius, Hieronymus, Auguslinus, Cyprianus,

Cyrillus, Gregorius, Victor, Fulgentius, Joannes Chrysostomus, Cassiodorus, Eucherius, Tychonius,

mohumentis cohstat. Fabricius in Bibliotheca, Da-

clierius in Smaragdum

rftnsent; quos sequi-

mur. EDIT.

Spicilegio ,

liostrum annis

auciores Hisl. lilt. Galliee

150 juniorem et ad tem-

Ludovici Pii revocandum

^pora

bitj naturse majestatem

nec ulla sui de Smaragdo

i Recudimus

parte mirabiliorem esse, hoc eqtiidem

Hbri istius auctore dicere nbn

injuria

juxta edifiohem rarissimam Georgii

Ulrich, Andlani (Aiidiaw)impressoris, datam Argen-

nobis belie-

vole suppeditavit vir eruditissimus D^ Juhg, biblio-

Notam chronolo-

gicam quam

exhibet titulus falsam esse es mullls

torati anno 1536, meDse Marlio, quam"

thecse

Argentoratensis pitepositus.

PATROL. CII.

1

11

SMARAGDUSABBAS.

12

liidorus, Figulus, Beda, hoc ille inslar gemmoe, A legendi sacra, et versandi ndcturna diurnaque manu.

sed clara brevitale in his Gollectionibus com-

plexus est. Et quoniam ejusdem ariis esl, til aucto-

fusissime dicere et

mira,

Poslhac suecedente h^eme et

admittuntur

refvigescente leclione,

acciriit ut 1 brOs multos habeant, et nemo legit, et

gvavatim

lesj ut quod

res dicendi habent, rem

po&se

alii, ul legant, perinde

facien-

paucis referre, satis declaravit hoc suo labore Sma-

ragdus, quantum sil

etiam dicendi faculiale valeat,

dici solet canis in

-pvaesepi cubans. Mo-

liaslevia et collegia scholas fuisse

apevlius est, quam

ut quis negave possil-, non solum Smavagrii aut su-

periovi saeculo, verumetiam ipsis apostoloruni et

videve apostolicorum licet in

hoc esl loca honesto-

rum, in quse secedentes, honestse et castse vitse my-

appositus abbrevialor et derivalor, sic

pelagique

derivarit; brevialor, qui

in arclum coegit et

et

Csesarei

quanquam

enim seipsum vocal in prsefatione sua Collectionum :

deiivalor, qui ceu ex magnis Iluminibus

virofum temporibus,

libvo, mfi ftim

ut ex Philone

Bu>pr>-iY.o\> bsrav. Ipse

modicos rivos

gurgiiibus quod alii mullis

scripsevunt, ipse

Gvoecavoce nominat mp.-jiia,

epitomcn. Non autem me fugit prodigiosam quam-

Hinc enifn pavilev interi-

Groecorum

dam librorum depravationem

Lalinorum

stevia celebrahant, legis libvos et volumina

lavum, hymnos quoque in Deum et cfeteia his

similia

exercitiis inslituti ad

studiisjugibus

ad

Pvophe-

contigisse ex epilomis.

jacluram

supellex (nec

arte

lum Livii, Flovo, Theopompi Trogo, jnris

Jusliniano; theologioe magislro

evolvebant, in quorum disciplinis atque

coalescebant. perfeclam Ab ovlu beatamque diei

vitam

omne eis

ad spatium divinam

philosophiam per sa-

imbuereulur, Patrum leges in allegoricam

tametsi Amelicus Platonicus barbarum

loquituv

quee doctus Plalo nescivil,

eloquens ignoravil), quando

Nevva de exsilio raiiil

prcipriam dicituv

optinii

et eru-

senleMiarum ascii- auclorum

bwit. Ut intevim sileam

debeamus quol opliinorum istis abbreviatori-

bus. Quid enim

hibus, vel Hesichii, prseter ulviusque mulilam epi-

lonicn?

ves librorum

beneficium, multiplicandi orbi Chrisliano innoluerat,

Slephani de Ur-

Akjui cum e;i setate non dabatur cuilibel di-

aliud habcmus vel

sludiorum usque exevciiiis

vespevam ,

ducebatuv, quibus

cvas littevas

inlelligentiam deducentes, etc. El Joannes .evange-

lisla

vocat, tamen ea

et Demosthenes

occiso

Ephesum, tanquam

Ovigenes,

rediisse. Prseficiebanluv istis scnqlis

apud

Graeos

g

vero excellens illud Dei

libros

(quern

quod lypograpbica inenarrabili Dei

beneficentia Germanise annis ab hiuc LXXX contigit),

volucruni

aliorum

cuvanles, hac compendiaria

uiilitati Ecclesiarum consulere. Inter uos

net Sinavagdusnoster, ul non dubilavim si ipsi sancti

Palres viverent, Ovigenes,Chrysostomus, Auguslinus

suos sanctissi-

in

in Smavagdo scalpi voluit,

gotcle,

hoc noslro

patvibus molestum minime fueril. Quod enim apis

in modum sedulseex bis

cogi,

oplimis auctoribus undique

Epistolarum

fX Evangeliorum, quo nimirum ille majorem Eccle-

siis sedificationem adfevvet, haudquaquam eo fecit,

Domitiano et permitlenie

dilissimi

boni et Chrisiiani viri, qusu sunt

sancluni cum charitate fraterna

via et

epitomis publicse

itaqueemi-

Alexander

Magnus

sed non ab alio

quamPyr-

ad scholam

plerique pev Spiritum

-quique, quaies fuere, Pantenus,

Clemens, Demetrius, Dionysius, Hevaclas, et alii.

Ex his scholis assumebantuv in pvesbytevos et epi-

scopos, qui eo usque pvofecissenl.

Hievonymi tempove

voiuminibus,

esstnt cultoves et cultvices

Et quid evant

ct alii, haudquaquam improbaturos,

mos laiiores, liac illius Colieciione, vel per partes

Ecclesiarum uiililalem dispensavi.

coenobia nisi scholoein

Dei, qui omne vitse quibus lem-

dabant. Successu

humanis flrmum,

et

disiendis et edissevendis divinis

psalmis et pvecibus

aut pus, sanctis lempovis,

suum

siiio dubio in ca arle clarissimo, nimivum ab

Smaragdo insculpi

et ceu in avctum

quodlucem aflerret lectionibus

hac

opera sua contenlus,

sua

divina illa Pa- evolvevet

desumpsit, Vevum id ista

nedum

vejicevet penitus.

ut nihil est in rebus

cuique rei senium, res collegiorum el coeno-

priscorum

tem-

veteves

biorum in dies pejores factse, el laus

poruiii profligata, ut scile Canlicum hoc apud

usuvpatum

L

(Republica et liberlale populi Romani

iiequiores-, mox daturos

1'rogeuiem viliosiorem.

ea locus in

pvsesentiarum non est<

quod

cosnobia essent hodie

sexcenlos, si non daretuv ire ullva

ut si non

utilis Scriptu* est ad

i:.spivatam, quse

vellent

et

legere,

saltem colleclio- hanc suam or-

ulerentur,

quoniam

hoc sseculo spavlam rcflorescunl

provenlibus

coenobiorum educa-

salutaves essent et

decerpsil,

pereunlibus) in ea tempora dici posset;

*Et;is parentum, pejor avis,

Tulit nos

ut

irum monimenla,ex quibus

negligcnlius,

quisquam

Ulinam Sed deplorandi pleraque

fuerunt

anle annos

divecta ac refor-

ram sanctam divinilus

doctvinam, etc, et auctoves ipsos sincerioris theo-

logise interpreles

nibus istis narent. Et

pietas, evuditio, disciplinoe honestse,

studia lin-

omnia,

mala, optimus quisquc desideval)

(quan-

quam ad Cynosuvam aposlolicam

sua devivatione quoesivit, et indubie assecutus est,

his rivulis

ad hauriendos

Nam

ejus-

non exci-

iitqiiain pluvimi,

degustalis

fonies redderentur avidioves, et ut pvovevbium ha^

bct, hos aiiines duces ad mave sequerenlur.

modi s'int quse ex sanclis Palribus nosler hic devi-

valor

tarc sui silim. ampliorem. Qui

tam vaslum sanclissimarum lucubvationum, qiuis

divi Patres Ecclesiis veliquevunt pcvvenive

levent, ii vel cx iis vivulis

Dominus seu por eanalesopera divinorum

tur, quarn

Palruin nobis imperliit, ne imperitiores, quibus ipsis

depvomere

suis vel aiiovum lacunis, ovibus Chvisti offunderent,

quod si non lotum noxium esset, contaminavet ta-

men

nquas salutis manantes fonte Scriptuvavum. Est qui- dcm

tis noslvis. El sermo Christi veritas el vevitalis sini-

ipse sevmo Dei lucerna pedibus et lumen senii-

degnstanda exhibet, ul non possint

aquailla

ex

Scviptuvis

minusque

el

jucundas

autem ad mave istud

non va-

ccelesli frueren-

et salutaves reddevet

plex ovalio, alque oplimiis

enavrator omnium Clivi-

plaeita Palris

nonve-

stus unigenitus ille, qui est in sinu Patiis, qui et

l%r,yntrv.-ro, hoc est,

oinnia, Joan. cap. primo.

tves

Vevumlanien cum sancti Pa-

nobis enavvavit

de

Chvisti spiritus pavticipes,

cujus plenitudine

cogilalio-

accepevunt, veliquevinlnobis

nes el

lint aliter

legi, quam reginam Scripluram fuerit navi, profecto

suas sanctas

Scvipturarum interpvelationes, easque

ut sinl ceu

sanctam, quse ingrati pcctoris,

lam eximia, quoe pedisequarum

pedisequse Dei dona collatoead

asper-

sicuti nulla recuset ofli-

cium. Habebat olim unum coenobium forte uimm librum, ct omnes legebant. Hic seslus evat, el ardor

regina

"

mulli ex

renlurin guavum,

jor

fvugi

meliora non est datum, de _ veipublicse Christianae. Non minovi cuvoe erat Cice-

post morlem'

hoc, utaliquando

voni homini

suam futuva esset,

pvofano, qualis vespiiblica

qualis lum eral. Longe ma- in

spirilalibus, el quibus

ut se

aplissimi

impendant,

antehac

in

ad docendum.

et

supevioris diligentise

Smavagdus

perfevvelur pvobe scripto,

evudilus,

quam

sollicitudo incumbit

hoc tam libevalilev. pvovisum est,

ut mulli habeantur olim ut lestimonium

Equidem,

vitse

xoivoiftTwp fevvem,

cum hic

quod ego videvim non excusus ad me

nec

exemplavi quidem nec integvo

et tamen arrideret abbas in divinis lilleris

sseculaviumlittevarum non

sermone

sic enim de compositus, eo Joannes

cogitave apud me,

bros nostravum bibliothecavum

ignarus, ingenio aculus,

conspicuus,

vitse sanclimoiiia

Spanheimensis scribil, coepi

inlerfvugi

li-

in-

alla-

si fovlassis alicubi

aliquid Smaragdi

venirem, unde sovdes

tuin

fuevat, abstergi,

el. lacunse resavcivi

hnjus exemplavis, quod

hiantia

commilti, confusa digeri Ut enim natura

gem-

vilia passim obvia suni,

miis altissime recondidit, possent.

13

COLLECTIONESIN EPIST. ET EVANG. TYPOGRAPHUS LECTORI.

U

Ita et hic Smavagdus paucissimis

fuit,

a.n'o pnx«im\>squod volumina antiquis

brana

y/Meyeif, et ut sic

haclenus nolus A le. Cevte hic auctor qualis qualis judicetur ea dexteri-

duo

tate islum commentarium ex

Patvibus, Ovigene, Auguslino, Chrysoslomo et aliis

probalissimis

Ecclesioe

concinnavit,

quod

juvent, ndn solum evuditione piseque

ut Ecclesise Chrisli nunc nunc,

vevilatis, quse

in dies

gvandescanius, ut per

litas et

Chrislus. Amen.

lectionis oble-

verum ellicacia vemedia, conlra cunctos

ctatione,

animovum morbos, non

et aliis subministrare valebunt, et ad id instrueniur,

dolov! dissi- non

graviter afilicloe, fidelein operam impendant, qua

ubique in (ide pura Christi, in agnitione

ipsi pevcipient tantum, sed

proh

paucis

patsc, et cum doctrinse tum vitse periculis

elecii Chvisli

est ad pietatem, in spem vitse sclevnoe,

et

uli-

faxit

magis ac magis jungamur, pvoflciamus

multos

gloria Dei, publica

publica honestas promoveatur, quod

ut nec de nomine conslilerii quidquam. Et ecce

Smaragdina

dicituv, incidi in

charaetevibus affabre in mem-

oviginalibus

catholicovum

ul restilueretuv^

et ceu

ut qui cum sitienle veri animo legerit,

adjutus, maxime vero «VTO- omnino id experturus sit, quod tvibuunt gemmis,

non oblectent modo, sed certis eliam remediis

descvipta, quibus

dicam

Patrum sane non mediocri cura-, labore et diligenlia,

hunc prsesenlem

autttovem,

diu abscondita e tenebris erueretur curavi.

citat vir erudilus

Graecael gemma Hebrsea^ quse aliquoties

(unde coujecluvamnobisprsebeUinguarum cognilione

ininime cavuisse) sic evaui mulila et depravala, ut

vix cineres et umbras litterarum videre quis potue-

rit, ututlynceus. poelis, Sedulio,

ora-

et sen-

Ad hoeccavmina quasex Clnislianis

Prudenlio el aliis cilat, quibus

et

planius.

Hanc

evgo qua-

lionem suam inlerdum ceu stellulis lucere,

tentiarum gemmulis nitere facit, hsec, dedi opevam

ut inoflensius

lemcunqueopevam

exspoliendoquecollocalam, oplime leclov,

legi possint

meam huic Smavagdovestituendo,

boni cousu- R

VITA

SMARAGDI

AUCTORETRITHEMlOABBATE SPANHEMENSI.

abbas monastevii sancli Michaelis in

Smaragdus

Saxonia,

Scvipturis vaUe eruditus, et sseculavium litleravura sermone

composilus,

non

vita et ignarus, conversaiione ingenio devotus, acutus, el

moaeralor celebevrimus,

sanctis,

et

magnam eruditionis famam

ordinis divi Patris Benedicti, vir in diviris

'

regularis disciplinse

in

exponendis Scripluris

enim

nomen suum

longe lateque innotuit,

oblinuil.'Seripsit

volnmina, de quibus exstant sub- sanctissimi Patris nostri Beuedicti

multa

pvseclara jecta. In regulam

lib. unum. In psalterium

epislo-

las

SermonBS ad fratres et alios librum unum. Opus

quoque insigne

dema monachovum. Alia

nis quara

psisse dicitur, quse Claruit

simorum

Wlura lib. unum. In

Scviptuvis

circulum anni libros undecim.

Dia-

etEvangelia per

de

virtulibus, quod prsenolavil

quoque

muha lam in divi-

volumina scri-

in saxulavibus

ad manus nostvas non venevunl.

Otthonum pvimi et secundi claris-

tempovibus

imperalorum a.

a Anachronismum certe, ut jam superius diximus. EDIT*

D.

SMARAGDI

IN COLLECTIONES EPISTOLARtfM ET EVANGELIORUM TJE TEMPORE ET DE SANCTIS, PRJ2FATIO.

Cernens in Ecclesia pluvimos divinarum Scviptu- C veluti fevculum vaviis deliciis plenum, hunc nos dili-

ravum myslicos sagaciler perquirere sensus, earum- que typicos mavelle decerpeve fruclus, hunc ex mul-

lis unum, allegoriavum flovibus plenum curavi colli- geve librum, et de magnovum tractatibus prolatisque sermonibus Patrum, id est Hilarii, Hievonymi, Am-

Victo-

brosii, Auguslini, Cypriani, Cyvilli, Gvegovii,

ris, Fulgentii, Joannis Chrysostomi, Cassiodori, Eu-

cherii, Tychonii, Isidori, Figuli, Bedse, Pvimasii et

genti lectovi modicum apponimus librum, ut cum

hoc ambvosium palato mentis probavevit gustum, in

divinavum Scvipturavum se exevcenslatissimo

campo,

sagaciter pluvimum Domini perquivat eloquium, et

vivificumque amplectatur animoe ci-

velut deificum

bum. Cujus conforlatu sedulo, et instanii prudentior, et in futuvo sseculo vival felicior. Et hoc animadvev- lendum, quia sicut ternporibus et diebus convenien- tes, ita verbis vel actionibus, in hoc Comitis lihro »,

de caute Iegendis, Pelagii

de ma-

gnis fluminibus pelagique guvgitibus in modicos ri-

et

Ovigenis, quasi

apostolovum vel pvophetavum cum Evangeliovum concovdantes utiliter posilse sunt lectiones. Quarum concovdias, opitulante divina gralia, in expositionis evangelicoe calce, ubi opportune videro nectere, ne- clam. Ut quomodo sibi invicem concordi voce lectio- D nes respondeant, tempovibus, diebus, actioi ibusque conveniant, diligenter attendens, sine mora solers lector inveniat.

miii

qma

doctovum, ad manum.

veve

mscripsisse has suas Collectiones. Aut

ceu enehiridion est hoec

ut

Atqui pvoesenteurso non est

fortassis,

favrago calholicorum

instav indivulsi eomitis,' semner adsit

onus quse-

vestigia. Vide Sigebertum in Chronicis,

vulos, pavitev devivator, paritevque exstiti bvevialov.

Ut si quis nativa ila vivit

cris litlevis proprio nequeat sudore quserere multa,

saltim ru-

hsec a nobis excerpta, unaque compacta

pvessus ignavia, ut in sa-

minare non desinel modica. Quia lectionis sacvoe cognitio, imbecillis baculum, nervosis arma mini- strat. Hostium subdolas fovtiter premit insidias, el victoribus seternas feliciter pvomittit coronas. Ideo

Comitis lihruni

dici, sed qua de causa facile

Sunt

histri

dum, etc, ant Smaragdum, comilem fuisse, aut co-

» Observa hunc librum

Smavagdi,

potest.

qui putent, cum ordo divi Benedicti multos il-

pronunliari

ut

non

prosapia nalos habuerit,

Ulrichum, Conra-

!5

SMARAGDIABBATIS

VERSUS

SMARAGDl

1G

ABBATISMONASTERIIS. MICHAELISARCHANGEMi

Quisquis amas typicos legis cognoscere sensus Vitalesque cupis doctorum cavpere fruclus, Istius egregii calamum perquire libelli, Discule paginulas solers et mente sagaci

Quid teneat typicum sublato tegmine

Pabula fert animee vevbo condita salutis, Pollet etin sacris nimium typicisquefiguris, Sensibus elucet, loelo sermone nitescit Argenli nitidos distincto limite campos, Et nimium gvavidos divino munere cunetos Ordine multidico txmsperso semine vatum Continel in gremio digestos iste libellus. Aurea de quovum propvio sudore recisa Rure, favente Deo, Palres Ivaxere melalla, A quibus eximios, nitido sermone repletos,

disce.

A Sum proprio nisus iriodulo componere libros. Ex quibus hunc modicum sacro charismateplenum, Inspirante Deo, volui conjungere libfiim.

Qui

Quoe tenet in sacris monstret nudala figuris,

Abdita qui reseret, nec non qui mystica pandat. Pvofevt in medium saero cum dogmale cuncla Quae latuere diu caecosub tegmine clausa. Qui rulilus nocuas pellat de mente latebras, Vincula disrumpat, cordis eliminet umbras Invadielque sacro mentis spivamine flbras, Ul valeat vobis divino semine

mihi pevspicue difflorans

Dindyma legis

jacto Rore poli madidus, doctorum vomere cultus, Cordis opimus ager, centenos reddere fructus.
B

INCIPIUNT

COLLECTIONES.

1N VIGILIA NATALIS DOMINI. F.P1ST0LABF.ATIPAULIAPOSTOLIAD UOMANOS, CAP.I. < Paulus servus Jesu Christi, vocatus apostolus,

< segvegalus in Evangelium Dei, quod ante pvomi-

< serat per prophetas suos, in Scripturis sanclis,

< de Filio suo, qui factus est ei ex semine David,

est et Levi, et quern Matthoeus Lebbeum, Marcus Tattheum scribit. Secundum hanc ergo cousaeludi-

nem videtur nobis et Paulus duplici usus esse voca-

bulo, et donec quidem

genti proprlse ministrabat,

p Saulus esse vocitatus * quod et magis appellationi patvioe vernaculum videbattfr. Patilus autem appella*

< secundum carnem. Qui prsedestinatus est Filius

< Dei, in virtute, secundum spiritum sanclificationis,

< ex vesurrectione mortuorum Jesu Christi Domini

« nostri, per quem accepimus gvatiam.et apostola-

< tum, ad

< pro nomine ejus, in quibus eslis et vos vocati Jesu

tus est, cum Groeciset gentibtis

conscribit. Nam et hoc ipsum quod Scriptura dicit:

xm), evidentev non

inpositum, sed

veteris appellationis id fuisse designat. ServusJesuChristi. (Ex Origene.) Requiramus cur is qui alibi scvibit: Non enim accepistis spiriium

servitutis iterum in timore, sed accepislis spiritum

paler

Ieges ac prsecepta

Saulus autem qui et Paulus

(Act.

ei tanc primum Pauli nomen ostendit

obediendum fidei in

omnibus gentibus,

< Chrisli Domini noslvi. t

I?pis'tola Gvoecum vocabulum est, diciturque ano

ad absentes

zov E-rciarDluv,quod est mitleve, quia

adoptionis filiorum, in quo ctamamus: Abba

(Rom. vm), ipse

id secundum illam humilitatem dictum putemus,

quam

mitis sum et humilis corde (Malth. xi), sive quasi

Dominus docuit, dicens: Discile a me, quia

se hic servum profileatur. Sed sive

niittituv. Ueo enim inventse sunt epistoloe, ut absen-

tes cevliores faceve possimus, si quid sit quod eos

scire oporteat,

dixi, significal mittere, dicunlur apostoli.

eliam unb TOU CTZIO-TD\EIV,quod, ut

Paulus. Victor episcopus Capuse ait: < Qui ante D imitalor ejus, qui semetipsum exinanivit, formam

;

dicebatur Saulus, autiita voce de coelo,

n), non erravimus. Omni

servi accipiens (Philip.

enim libertate nobilior est servitus Chvisti. Quid est

autem servum esse Christi, nisi sevvum esse verhi

Dei, sapientise,

tuon, quse Vocatus apostolus, segregalus. Nomen hoc, id est,

justitiaj, veritatis et omnium virtu-

est Christus.

vocatus, quia ad omnes pertinet, qui in Christo cre- dunt, generale potest videri, quia unusquisque se-

quod in eo proevidel et eligit Deus, aut

apostolus vocatur, aut propheta, aut magister (Epkes.

ad

IV).

secunduin

cundum id

In Paulo autem non sola

generalis vocalio

apostolatum designatur, sed et eleclio,

perseculor

A persccutioms intentione cessavit, et ab hoc voci-

:atus est Paulus, KKOTSS-7t«0).v;?,quod est acessa-

vione. (Ex raine ipsius

Prima nobis quaestio de no-

videtur exsuvgeve, cur is qui Sau-

Origene.)

Pauli

, us dictus est in Actibus apostolorum, nunc Paulus

dicatur. Inveninms in Scripluris divinis quibusdam commulata vocahula, ut ex Abram Ahvaham, ex Sa- rai Sara, ex Jacob Israel, ex Simone Petrus, ali- quos vevo binis usds esse nominibus, ut Salomonem eumdemque Idida, Sedechiam eumdemque Joachim, uiiam eumdemque Azaviam. Nam Malthseus idem

(7 COLLECTIONES IN EPISTOLAS ET EVANGELIA. 18

subsecuta (Rom. viu), pev hoc A qnod proebet

Dei, sicul et

omnibus sanctitatem, sicut et alibi de

Dei pvsescientiam,

quod segvegatus dicilur in Evangelium

eo scriptum est: Qui factus est nobis sapienlia a

Cor. 1).

alibi

de se dicit: Cum aulem placuit Deo, qui

Deo et sanclificalio (I

ipse

me segregavit de utero matris mece, ut reveiaret filium

suum in me (Gal. i). Et in Aeiibus apostolorum Spi-

Barna-r

ritus

bum in opus ad quod elegi eos (Act. xm). Pvsevidit

ille, quem

cseteri omnes, labovatuvus esset in Evangelio, quod

in fame et sili, et in frigove et nudilate et in cseteris periculis prsedicaturus esset Evangelium Chrisli, et ideo de ventre matris segvegavit eum.

Ex resurreclione murtuorum Jesu Christi Domini

omnibus viam resurvectionis,

nostri. Non omnium resuvgeutium. sed ad Chvislum pevlinentium. Iii ipso Chvisto resurvectionis fovroa

pvaiiendilur, ut pvior

Dei Filius , filiis apevivet. Dc quibus ipse dixit :

Quia filii Dei sunl, cum sint filii resurrectionis (Luc. xx). Per quetn accepimus gratiam et apostolatum. Per

Christum

sanetus dicit: Segregat-e mihi Saulum et

non latet mens, quod abundantius, quam

accepisse

se dicit

gratiam et apostolalum,

mediatorem Dei et hominum. Gratia ad la- palientiam referenda est, ut ipse ail: Plus

bona annuntiatio dicitur, iialivilalis scilicet Clivisti,

passionis In aliis locis Evangelium Chvisli dicitur. Marcus enim ait: Inilium Evangelii Jesu Christi. Verum,

in baptismo, apostolatum,

quia Christus Verbum est,

Deum, et Deus erat Vevbum (Joan. 1), unum atque idem dicitur Evangelium Dei, et Evangelium Chri- sti. Ipse enim Dominus dicit: Ego et Pater unum su-

mus (Joan. x), et patev loquitur dicens : Omnia mea tua sunt, et lua mea, et ideo Evangelium Palris, Evangelium Filii est (Joan. xvn). Qjuad ante promisit per Prophetas suos, in scriplu-

ris savclis, Quse de Christo proedicta sunt per prc->- ego milto vos, et qui vos recipit, me rec&pil (Joan.

phetas, nsec eliam de Evangelio pvsedicta esse, sen- tiendum est, ut illud: Dominus dabit verbum Evange- lizanttbas, virtule multa (Psal. LXVII), et : Quam speciosi pedes evangelizanlium bona (Isa. LII), et alia plurima, simul et ostendit se non alium praedicare u Christum, quam eujus Evangelium prophetse pvomi-

< et pvopter Hierusalem non quiescam, dpnec, egre-

serant esse venturum. Ipsos asserit Dei

esse, ut illas scripturas sanclas, quse de Chvislo ante cecinevunt.

De filio suo. Multa Filii gratia hic nolatur, cujus etiam in carne nativitas dissimilis cselevis invenitur, eo quod ex vivgine nalus est. Qui factus est ei ex semine David secundum car- nem. Faelus per Spiritum. Si enim secundum car- nem facliis est, secundum Verbi utiquc substantiam factus non est.

Qui prcedestinatus est est igilur prsedeslinatio

sanctorum maxime claruit, quam negave quis non . sona dicenlis.:.

potest, recte intelligentium eloquia Veritatis. Nain clamabo, et precibus jungam preces, donec veniat qui

et ipsum glorise Dominum, in quanlum homo factus est, Dei Filius, prsedestinatum esse dicimus. Cla- mat doctor gentium in capite Epistolarum suarum, de Filio Dei: Qui factus est ei ex semineDavid secun- dum carnem. Qui pmdeslinatus e&t, Filius Dei in,

virtuie, secundum Spiritum sanctificalionis, ex resur-

et.de. quo Joannes dicebat: Erat lux vera, qmc

Jn Evangelium Dei. Evangelium, T.vv.yyiliov, ut pole

borum

et resurrectionis et in ccelum ascensionis.

et in pvincipio erat apud

omnibus Iaboravi, ndn ego, sed gratia Dei mecum

ad

proedicalionis auctorita-

B (Rom. xv); aposlolatus tem. Sive, gratiam,

quando ab Spiritu sanclo directus est, accepit.

mine ejus,

Domini

Ad obediendum fidei in omnibus genlibus, pro no-

in quibus eslis et vos, vocali Jesu Christi

nostri. Ostendit Evangelii gvaliam obedien-

tibus pvsedicandam: in omnibus gentibus ostendit se aposlolatum accepisse, ul jam non legi, sed fidei obedirent. Pro nomine ejus, id est, vicem nominis ejus fungimur, ut ipse ait: Sicut misit me Palff, et

xx). In quibus eslis el vos. Hoc esf, et in vobis Roma- nis apostolalum pvoedicationisaficepi. LECTIOISAI.43 PROPHETiE, CAP.LXIJ. < Ha3c dicit Dominus : Propler Sion non taQebo,

< dialuv, ut splendor, jjislus ejiis, e.l salvatpr ejus,

< ut lampas accendatur. Et videbunt gentes iuslum

< tuum, et cuncti reges inclytum tuum. Et vocabitur

< tibi nomen novum, quod os Doniini nomioavit. Et

< eris corqna glovioe iji manu, Domini, et diadema

< regni in manu Dei tui. Non vocabcvis ultra dereli-

< cta, et terra tua non vocabitur amplius desolata,

< sed vocaberis voluntas mea in ea, et terva.tua in-

habitabitur, quia complacuit Domino in te. >. Propter Sion non tacebo, el propter Hierusalem

non, qui,escam, donec egrediatur, ut sple^dor, justus ejus. (Ex Hieron.), Hic prophetse introducitur per-

Propter Siqn

non

tacebo,

sed tam diu

pvomissus est, et egrediatur, ut splendor, justus ejus, et cunctum orbem suo illuminet splendore.

Et salvator ejus, ut

lampas accendatur. Ipse qui

(Joan.

dicebat in Evangelio : Ego sum lux mundi

VIII),

illuminat omnem,hominem, etc.

(Joan. i).

Et videbunt genles justum tjuum, et rel. Hoc est, videbunl justiliam,.qua cunctorum creator misertus

est genlibus El vpcabitur tibi nomen novum, elc. Id est,

quam vocabilur Hierusalem et Sion, sed nomen no-

ncqua-

vum accipiet, id est, Chvistianuin. Et eris corona gloriw in manu Domini, etc. Erit

prophetas

Filius Dei in virtute. Ipsa sanctorum, quoe in Sancto

"

rectione mortuorum. Sicut

ille unus, ut caput noslrum esset, ita roulti prsede- stinati sumus, ut membra ejus essemus. Vocat enim

Deus praedestinatos multos filios suos, ut eos faciat membra prsedeslinati unici Filii sui.

(Ex Origene.)

Sanclificationis vero spiri.lus dicitur, secundumihoc,

ergo praedestinatus est

Secundum spiritum sanclificationis.

J9

SMARAGDIABBATIS

20

Ecclesia quasi corona decoris in manu Domini, et quasi diadema«regni in manu Dei sui, quando eam

coronaverit turba credenlium, et diadema

^ quidem memoraloordineposteaconvenerunl, quando Joseph adprseceptum angeli accepit conjugem suam, sed non concumbebant, quia sequitur : El.jwn co- gnoscebat eam. Inventa est aulem in utero habens. A nullo alio quam a Joseph, qui licentia maritaii futurse uxoris pene omnia novcrat. Ideoque tumentem ejus utevum mox curioso depvehendit intuitu. Et :;Iibi invenimus scviptum : 5n utevo, inquit, habens, non, in utevum accipiens, quia non aliunde acceptum fuisse, sed

intevius, supervenienle Spiritu sancto, in utero vir- ginali integvitate civcumsepio, habitum declavatcon- ceptum. Sequitur.

Joseph aulem vir

ejus Consuetudo Smptuvarum

est, ut sponsas uxoves et sponsos viros earum ap-

~Cum esset justus. Justus enim justitioe templum nequaquam corvumperet, quod conceptum habuit, antequam eonvenirent; merito autem eyangelisla

Joseph appellat justum, ut idoneum ejuscommendet

fuisse testimonium.

ut ex pvsevogaliva, collala j-.istiiioG,doceatureum mevuisse cognoscere gvatiam, quse fuerat beatse Ma- vise collata, ct ideo nec accusare eam poterat. Nee derelinquere pvsesumebat, sed novo miraculi stu- pore suspensus,, non temeritate conceplus, sed novse

revevenlia fecundilatis sponsalam develinquere cogi- tabat, unde et ab angelo, ut duliiians , commone- luv. Et nollel eam iraducere. Hoc es.t, infamare. Tva-r

(Vulg.) Justus dicilur Josephj

parlem repe-

ritur, quod etiam Grsecus sermo non absurde signi- flcat, 7r«p«S£(7fiKTi!7«(, id est, propalare, quod est, palam facere. Omnibus enim nolum sponsoeconce-, ptum ostendere noluit.

Voluit occulte dimittere eam. Dimittere, ut mulli volunt, positum esl pro eo quod est uxoreni non

dqcere. Vel certe dimitlere eam yoluit, hoc est a posna adulterii, quasi innocentem, Iiberare, Ne

quasi adulteram traderet ad

poenam, quam sciebat

ab omni contagionis reatu securam : occulte autem, ait, ne aut dimissa uxove sua, coitus veatum super.

eam inducerel, aut libevata, seipsum quasi adultevii veum conslitueret.

Hcec aulem eo

cogilante, ecce angelus Domini in

"' somnis, etc. Hunc ai'gelum Domini mulii Gabrielem

esse consentiunt. Bouo

cogitante, congrue bonus et juslus

et justo vivo, bona et justa

apparuit nuntius.

Ssepe etenim in ScripUiris sanctis lalia

inveniuntur,

ut de Deo soievler cogitantibus, opportuna adhibea- luv consclatio, ut duobus in via ambulantibus, dum de se sermocinaventuv, astensus esl Dorninus (Lwc. xxiv). Et vursus: Undecim aposlolis de eo colloquen- tibus, clausis lieet januis, adfuit (Joan. xx). (Ex' Joan. Chvys.) Cur in somnis et non potius aperle? quia scilicet ei^at vir prorsus fidelis et manifestidre revelatione non indigens. Pastores quoque larito manifeslius, quanto magis ab hujusmodieruditione per agreslem erahl vitani.remoli. Sequitur.

imperii,

quando eam martyres gemmarum suarum. varielate distinxerint, et Ecclesia, quse prius ab idolis fuerat possessa, et a DJJOfuerat deserta, habitabit gaudens

cum Chvisto, el gaudebit Christus cum ipsa, sicut sponsus gaudet in sponsa. EVANGEL1UMMATTH/EI , CAP.I. < Christi autem generatio sic erat. Cum esset de-

< sponsata mal.er Jesu Mavia Joseph, antequam eon-

< venirent, inyenta est in utevo habens de Spivitu

< sancto. Josephautem viv ejus cum esset jusfus, et

< nollet eam traduceve, voluit occulte dimitteve

< eam. Hsec aulem eo cogitante, ecce angelus Do^

< mini in somnis apparuit ei dicens : Joseph, fili Da- R peilent.

< vid, noli timere

< Quod enim in ea natum est, de Spivitu sancto est.

< Pariet aulem filium, ct vocabis nomen

accipeve Maviam conjugem luam.

ejus Jesum.

< Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis

< eorum.

Chrisli autemgeneratio sic erat. (ExHieron.) Quare iion Jesu Christi, sed solummodo Chvisli, hoc est,

nomen, sed alterum posuit: hoc, ut

non ulrumque a majovibus

qua mox angelo dicente subinfevlur : Et vacaMsao-

men Jesum (Matth. i), et rel. Quod ergo, qualiter

vocatum sit, mox scribendum evangelista pvsevidit,

traditur, futurse reservavit histoviee,

pvoevipere non debuit. Generatio aulem,

aut ipse Chrislus dicitur in carne generalus, ut

anticipando

idem sit Chvisli generatio, ac si dicevetur : Genera-' C duclionis enim vevbum saepe in malam

tio quae est Clyvistus, aut, sicut a quibusdam legi- lur, ut sit iste ordo verborum: Sic autem evat Chvi- sti generatio, hoc est, sic ad Chvistum pevtinet hsec genealogia. Sequitur. Cum esset desponsata matcr ejus.Maria Joseph. (Ex Hievon.) Quajvitur quare npn de simplici yivgine, sed de desponsata Dominus natus sit ? Primo ut per generationem Josepli, ovigo Mavise monstvarelur,

quia consuetudo diyinarum

Scvipturarum est, non.

perfeminas, sed pev vivos gencalogiam texere. Se-:

cundo, ne lapidarelur a Judseis ut adulteva. Tevtio, ut in JJgyplo fugiens, haberet mavitale solatium. Quartam causam addidit Ignatius, ut pavtus celare- tur diabolo, dum eum putat non de vivgine, sed de uxove generatum. Antequam convenirent. Non ab alio inventa est, nisi a Joseph, qui pene licentia niaritali futurse uxo- ris omnia novevat. Quod autem dicitur : Antequam

convenirent, non sequitur, ut poslea cOnveperint, ut lalsiloquus vult Helvidius, sed Scvipluva, quid fa- ctum non sit, oslendit. Notandum quod ail: Ante- quam convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitum, sed nupliarum, quse proecedere solent tempus, insinuatum, quando ea, quoeprius despon-

incipit. (Ex Beda.) Ergo an-

lequam convenirent dicit, id

rum solemnia rite celebrarent. Inventa est in nlero habem de Spiritu sancto. Si-

sala fuerat, esse conjux

est, antequam nuplia-

U

COLLECTIONES1N EPISTOLAS ET EVANGELIA.

22

Joseph fiti David. Dicens : Joseph fili Duvid, hlan- A j movtuis ad inferos pevrexevunt. Anima enim quse

peccavevit ipsa morietur. Umbva aulem mortis eo-

rum, qui cum peccent, necdum de vita egressi smit, possunlenim, si volunl, poenitcntiam agere. Parvulus enim natus est nobis , et filius datus est

nobis. Iste

pellatuv Emmanuel, id est, nobiscum Deus, et ha- bet principatum super humevum, vel quia cvucem suam ipse povlavit, vel quia de ipso scriptum est :

Revelavit Dominus Deus bnichium sanctum suum omnibus gentibus. Et illud : Ei brachium Dotnini cui revetalum est (Isa. LIII) ? Vocabiluv evgo post duo nomina , sex aliis nominibus, admirabitis, consilia-

rius , Deus , forlis, Pater fulnri saicidi, princeps pa- cis, Non enim, ut plcrique pulanl, uua' jungenda

sunt nomina , ut Iegamus , admirubilis consiliarius ,

legendum

esl separalim, quod Hebraice dicitur xbs, etcan-

siliarius seorsum, qui lingua eorum appellatur yV"», et Deus separalim, qui Hebraice SN ckilur,

dientis afibctu alloquitur, ut non quasi ignolum ex- terveret eum, cura et nomine et genere notus exi- steret. Familiaritatis enim indicium esl, propvio a!i- quem vocare nomine, simulque nolandum quod

filius esse dicatur David, ut Mavia de

Joseph

stirpe

David

monslrarclur. Sic cnim Dominus Mosi dicit:

Nemo tiisi dc tvibu sua conjugio copuleluv (Nam

Cur non

Jacob potius filius nominar

mullis procreato-

xxxvi). (Vulg.)

lur, sed

David vefcvtur esse filius,

ribus in medio develictis, nisi ut origo vegia d.ecla-

raveluv, de qua ventura prxdioebatuv Cbristi uati- vilas. Noli timere accipere Mariam conjugem luam. Ti- mebat namque sponsoe illius profileri conjugum, cujus spivitalem depvehendevat esse conceplum. (Ex Beda.) Aecipere autera dixit, non ad conjngii copulam, sed ad spiritalis consorlii inseparabilem

angelus pvo-

prio nuncupat nomine, ut ambovum nomina desi-

gnet in coelis esse descripta, quse angelus nominavit in terra. Sequitur:

societatem. Mariam quoque et ipsam

Quod enim in ea natum esl, de

Spiriiu

sancto est.

ln ea, inquit, natum, non extrinsecus seminatum.

Pariet aulcm filium el vocubis nomen

ejus

Jesum.

Ipse enim salvum faciel populum suum a pcccalis

eorum.

Cil: Salvum

lus est, qui per ipsum salvus (it a peccaiis.

LECTIOISAl.-E PROPHET/E,CAP.IX.

Sequilur etyrnologia nominis Jesu, cum di-

fuciel populum

suum. Veve

suus popu-

< Populus gentium qui amhulabat in tenebvis ,

« vidit luceni magnam, habitantihus in

um-

< brae niovlis lux ovta est eis. Pavvulus enim nalus

< est nobis, et filius dalus est nobis. Et faclus est
< pvincipalus ejus super humevum ejus. Et voca-

< bitur homen

<

<

t

<

<.cio et justitia, amodo et

« Zelus domini faciet hoc. »

usque in sempilevnum.

Populus gentium qui ambulakal in lenebris vidit lucem magnam. (Ex Hievon.) Hjc locus ila ex-

vegione

ejus admivabilis, consiliavius, Deus,

fovlis, Patev futuvi soeculi, pvinceps pacis. Multi-

plicabitur ejus imperium, et

finis. Super solium David et

pacis cjus non eril supev regnuro ejus

judi-

sedebit, ut confirmel illud et covvoboret in

planalus, advenienle Chvisto.

coruscante, primo tevva Zabulon et

et pvoedicalione illius

Nephthalim

liberata, et

Scvibavumel Phavisseorum.evvovibusest

gvavissimum traditionum Judaicavum

jugum

sil de cevvicibus suis, poslea per Evangeliuin Pauli apostoli, qui novissimus apostolovuin omnium fuit, ingvavata est, id est, mulliplicata proedicatio el in terminos gentium, et viam universi mavis Chvisti

Evangelium splenduit. Deniquc omnis orhis, qui ante ambulabal, vel sedebat in tenebris, et idolola- trise ac morlis vinculis tenebatur, clavum lumen Evangelii aspexit. Habitantibus in regione umbrm mortis, lux orta est eis. Inter mortem et umhram mortis hoc esse pulo, ouod mors eorum est, qui cum operibus

igitur puev qui natus est de virgine , ap-

B

et vuvsum, Deus forlis , sed adimirabilis

fonis

Hebvaice Taj

appeHatur

: patvem autem fu-

tuvi sseculi, quod in nostva vocaiione compleluv : et

principem pacis, qui locutus est ad apostolos : Pa- cem meam do vobis, pacem meatn relinquo vobis (Joan.xx). Non dubitabit, qui pacem nostvam, juxta Apostolum, esse legerit Dominiun-salvatorem, Muiiipticabilur ejus imperium, el pacis non erit

finis. Nec dubitare potevit de multiplici salvatoris

imperio et pace ejus , quse

non habcat finem, qui

in Psalmis legevit: Poslula a me el dabo libi genles

' C hwreditalem luam et

possessionem tuam terminos

ul con-

lerrai (Psal. n ). Et vursum : El mulliludo pacis, donec auferatur luna